آذربایجان تورکلری

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="azb">
  <siteinfo>
    <sitename>ویکی‌پدیا</sitename>
    <dbname>azbwiki</dbname>
    <base>https://azb.wikipedia.org/wiki/%D8%A2%D9%86%D8%A7_%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.1</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">مدیا</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">اؤزل</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">دانیشیق</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">ایشلدن</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">ایشلدن دانیشیغی</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">ویکی‌پدیا</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">ویکی‌پدیا دانیشیغی</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">فایل</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">فایل دانیشیغی</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">مدیاویکی</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">مدیاویکی دانیشیغی</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">شابلون</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">شابلون دانیشیغی</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">کؤمک</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">کؤمک دانیشیغی</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">بؤلمه</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">بؤلمه دانیشیغی</namespace>
      <namespace key="100" case="first-letter">پوْرتال</namespace>
      <namespace key="101" case="first-letter">پوْرتال دانیشیغی</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">ماژول</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">ماژول دانیشیغی</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>آذربایجان تورکلری</title>
    <ns>0</ns>
    <id>163</id>
    <revision>
      <id>1587811</id>
      <parentid>1584565</parentid>
      <timestamp>2026-05-08T15:20:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>27960</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1587811</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="27348" sha1="hx3ur3g5m8hl8dh9vqa72oe5vbnk8yq" xml:space="preserve">{{Infobox ethnic group
| group            = Azerbaijanis
| native_name      = {{Lang|az|Azərbaycanlılar}}&lt;br /&gt;{{Lang|az-Arab|آذربایجان‌لی‌لار}}
| image            = [[File:Azerigirls.JPG|260px]]
| image_caption    = آذربایجان‌لی قیزلار سونّتی پالتاردا
| population       = {{Circa}} ۴۰ میلیون&lt;ref name=&quot;world-enc-cul-day-l&quot;&gt;Azerbaijanis, page 70. // Worldmark Encyclopedia of Cultures &amp; Daily Life{{oq|en|Population: Estimated '''25-30 million''' worldwide: Republic of Azerbaijan, 8.2 million; Iran, estimated 16 million; Georgia, Dagestan, Russia, China, Iraq, Germany, Sweden, United Kingdom, Canada, United States and Australia (Bu məlumat 2006-cı ilin olduğu uçun 2017-ci ilədək əhalinin artım tempini nəzərə alsaq ümumi say 30-35 miliona bərabərdir).}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|url=https://books.google.com/?id=YJwsAQAAIAAJ&amp;dq=30+million+South+Azerbaijan&amp;q=30-35 |title=The Continuum Political Encyclopedia of the Middle East|author=[[Avraham Sela|Sela, Avraham]]|publisher=Continuum|year=2002|isbn=0-8264-1413-3|page=197|quote=30–35 million}}&lt;/ref&gt; {{جب}} ۴۵ میلیون ([[۲۰۱۵ (میلادی)]])&lt;ref name=&quot;az-mil-ens-379&quot;&gt;Diaspor, səhifə 379. // [[Azərbaycan Milli Ensiklopediyası]]. 25 cilddə. Məsul katib akademik [[Tofiq Nağıyev|T. M. Nağıyev]]. [http://www.ebooks.az/book_hJTyWQZD.html?fb_action_ids=699610220157828&amp;fb_action_types=og.likes &quot;Azərbaycan&quot; cildi]. Bakı: &quot;Azərbaycan Milli Ensiklopediyası&quot; Elmi Mərkəzi, 2007, 884 səhifə. ISBN 9789952441017{{oq|az|Azərbaycan Respublikası da daxil olmaqla dünyanın 70–dək ölkəsində təqr. 35 milyona yaxın azərbaycanlı yaşayır(Bu məlumat 2006-2007-cı ilin olduğu uçun 2017-ci ilədək əhalinin artım tempini nəzərə alsaq ümumi say 40-45 miliona bərabərdir).}}&lt;/ref&gt;
| region1          = {{Flagcountry|Iran}}
| pop1             = 27 میلیون ([[۲۰۱۵ (میلادی)|۲۰۱۵]])&lt;ref&gt;İran. — Azeris, page 123. // [https://books.google.ru/books?id=9RczLBZxtogC&amp;dq=9780761476801&amp;hl=ru&amp;source=gbs_navlinks_s Peoples of Western Asia]. ISBN 9780761476801&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Major Ethnic Minority Groups. — Azeris, page 5. // [https://books.google.ru/books?id=6Oh9MbQX8dEC&amp;dq=9781437938067&amp;hl=ru&amp;source=gbs_navlinks_s Iran: Ethnic and Religious Minorities]. Author: Hussein D. Hassan. [[:en:Collingdale, Pennsylvania|Collingdale]]: [http://www.dianepublishing.net DIANE Publishing] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150316211812/http://www.dianepublishing.net/ |date=2015-03-16 }}, 2010, 11 pages. ISBN 9781437938067&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Appendix: The Azerbaijani Population, page 224. // [https://books.google.az/books?id=sHKSh_XltKMC&amp;lr=&amp;redir_esc=y Borders and Brethren: Iran and the Challenge of Azerbaijani Identity.] Author: [[:برئندا شیفر]]. [[:کمبریج، ماساچوست]]: [[:en:MIT Press|MIT Press]], 2002, XIII+248 pages. ISBN 978-0262692779{{oq|en|Taking into account the significant Azerbaijani population that lives outside the Azerbaijani provinces, especially in Tehran, as well as the tribal Turkic population, it seems that the Azerbaijanis comprise between one-fourth and one-third of İran, or approximatelly 20 million.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://books.google.com/books?ei=dRRaTdbGJt2qhAeFu-DgDQ&amp;ct=result&amp;id=YJwsAQAAIAAJ&amp;dq=30+million+South+Azerbaijan&amp;q=30-35 The Continuum political encyclopedia of the Middle East] by Avraham Sela Publisher: Continuum International Publishing Group; Rev Upd edition (October 2002) ISBN 0-8264-1413-3 ISBN 978-0-8264-1413-7&lt;/ref&gt; 17-19 میلیون &lt;small&gt;(CIA factbook, Knüppel,&lt;ref name=&quot;16mil&quot;&gt;Michael Knüppel, &quot;TURKIC LANGUAGES OF PERSIA: AN OVERVIEW&quot;, Encyclopaedia Iranica [http://www.iranicaonline.org/articles/turkic-languages-overview] &quot;Altogether, one-sixth of today's Iranian population is turcophone or bilingual (Persian and Turkic; see Doerfer, 1969, p. 13).&lt;/ref&gt; Izady,&lt;ref name=&quot;16mil2&quot;&gt;Mehrdad Izady – Columbia University – Gulf 2000 Project – Language Map of Iran – 2012 http://gulf2000.columbia.edu/maps.shtml''{{اؤلو باغلانتی|date=October 2016|bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&quot;&lt;/ref&gt; Swietochowski&lt;ref name=&quot;16mil3&quot;&gt;[[Swietochowski, Tadeusz]]; Collins, Brian C. (1999). Historical dictionary of Azerbaijan. Lanham, Maryland: Scarecrow Press. {{ISBN|0-8108-3550-9}}. &quot;15 million (1999)&quot;&lt;/ref&gt;)&lt;/small&gt;&lt;br /&gt;18–27 million &lt;small&gt; (e.g. Elling,&lt;ref name=&quot;18mil&quot;&gt;Elling, Rasmus Christian. Minorities in Iran: Nationalism and Ethnicity after Khomeini,  Palgrave Macmillan, 2013. Excerpt: &quot;The number of Azeris in Iran is heavily disputed. In 2005, Amanolahi estimated all Turkic-speaking communities in Iran to number no more than 9 million. CIA and Library of congress estimates range from 16 percent to 24 percent—that is, 12–18 million people if we employ the latest total figure for Iran's population (77.8 million). Azeri ethnicsts, on the other hand, argue that overall number is much higher, even as much as 50 percent or more of the total population. Such inflated estimates may have influenced some Western scholars who suggest that up to 30 percent (that is, some 23 million today) Iranians are Azeris.&quot; [https://books.google.com/books?id=rWEbrv5oD8AC&amp;pg=PT33&amp;dq=argue+that+overall+number+is+much+higher,+even+as+much+as+50+percent+azeri&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ei=WVJrUcnJE62g4AO5n4HADw&amp;ved=0CC4Q6AEwAA]&lt;/ref&gt; Shaffer,&lt;ref&gt;Shaffer, Brenda (2003). Borders and Brethren: Iran and the Challenge of Azerbaijani Identity. MIT Press. pp. 221–225. {{ISBN|0-262-19477-5}} &quot;There is considerable lack of consensus regarding the number of Azerbaijanis in Iran ...Most conventional estimates of the Azerbaijani population range between one-fifth to one-third of the general population of Iran, the majority claiming one-fourth&quot; Azerbaijani student groups in Iran claim that there are 27 million Azerbaijanis residing in Iran.&quot;&lt;/ref&gt; Minahan,&lt;ref&gt;Minahan, James (2002). Encyclopedia of the Stateless Nations: S-Z. Greenwood Publishing Group. p. 1765. {{ISBN|978-0-313-32384-3}} &quot;Approximately (2002e) 18,500,000 Southern Azeris in Iran, concentrated in the northwestern provinces of East and West Azerbaijan. It is difficult to determine the exact number of Southern Azeris in Iran, as official statistics are not published detailing Iran's ethnic structure. Estimates of the Southern Azeri population range from as low as 12 million up to 40% of the population of Iran – that is, nearly 27 million...&quot;&lt;/ref&gt; Gheissari&lt;ref name=&quot;Criticism&quot;&gt;
*Ali Gheissari, &quot;Contemporary Iran:Economy, Society, Politics: Economy, Society, Politics&quot;, Oxford University Press, 2 April 2009. pg 300Azeri ethnonationalist activist, however, claim that number to be 24 million, hence as high as 35 percent of the Iranian population&quot;&lt;/ref&gt;)&lt;/small&gt;
| region2          = {{Flagcountry|Azerbaijan}}
| pop2             = ۹٬۱۰۰٬۰۰۰ — ۱۰٬۰۰۰٬۰۰۰ ([[۲۰۱۵ (میلادی)|۲۰۱۵]])
| ref2             = &lt;ref&gt;[https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/aj.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090610081951/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/AJ.html |date=2009-06-10 }} 91,6% of 9,900,000, ''[[World Fact Book]]''&lt;/ref&gt;&lt;ref group=q&gt;[[Azərbaycan əhalisinin siyahıyaalınması (2009)|13 – 22 aprel, 2009 – cu il siyahıyaalınması]]na əsasən Azərbaycanın 8.922.447 nəfər olan (de – yuri) daimi əhalisinin 8.172.809 nəfərini və ya 91.60%–ini Azərbaycanlılar təşkil edir. [[Azərbaycan Respublikası Dövlət Statistika Komitəsi]]nin 13 aprel 2015 – ci ildə elan etdiyi məlumata görə 1 aprel 2015 – ci il tarixinə olan cari hesablamalara əsasən Azərbaycan əhalisi [https://web.archive.org/web/20150706194452/http://www.stat.gov.az/news/?id=2736 9.611.700 nəfər] təşkil edir. Bu iki məlumata əsasən hesablama aparılarsa 1 aprel 2015 – ci il tarixinə Azərbaycan əhalisinin təxminən 8.804.300 nəfərini azərbaycanlılar təşkil edir.&lt;/ref&gt;
| region3          = {{Flagcountry|Russia}}
| pop3             = ۶۰۳٬۰۷۰–۱٬۵۰۰٬۰۰۰
| ref3             = &lt;ref name=&quot;Russian Census&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.perepis-2010.ru/results_of_the_census/tab5.xls |title=Итоги переписи |work=2010 census |year=2012 |publisher=Russian Federation State Statistics Service |accessdate=24 January 2015 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120424113952/http://www.perepis-2010.ru/results_of_the_census/tab5.xls |archivedate=24 April 2012 |df=dmy }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Leeuw&quot;&gt;{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=sNoP1zphWf8C&amp;pg=PA19|title=Azerbaijan: a quest for identity : a short history|author=van der Leeuw, Charles|publisher=Palgrave Macmillan|year=2000|isbn=978-0-312-21903-1|page=19}}&lt;/ref&gt;
| region4          = {{Flagcountry|Turkey}}
| pop4             = ۵۳۰٬۰۰۰–۸۰۰٬۰۰۰
| ref4             = &lt;ref name=&quot;Leeuw&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Looklex Encyclopaedia&quot;&gt;{{cite news |url=http://looklex.com/e.o/turkey.peoples.htm |title=Turkey-Peoples |publisher=[[Looklex Encyclopaedia]] |date= |accessdate=13 August 2013 |archive-date=2014-10-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141006200650/http://looklex.com/e.o/turkey.peoples.htm |url-status=dead |archivedate=2014-10-06 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141006200650/http://looklex.com/e.o/turkey.peoples.htm }}&lt;/ref&gt;
| region5          = {{Flagcountry|Georgia}}
| pop5             = ۲۳۳٬۱۷۸
| ref5             = &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://geostat.ge/cms/site_images/_files/english/population/Census_release_ENG_2016.pdf|format=PDF|title=Ethnic groups by major administrative-territorial units|publisher=National Statistics Office of Georgia|work=2014 census|accessdate=28 April 2016|archivedate=2017-10-10|archiveurl=https://web.archive.org/web/20171010074805/http://geostat.ge/cms/site_images/_files/english/population/Census_release_ENG_2016.pdf}}&lt;/ref&gt;
| region6          = {{Flagcountry|Israel}}
| pop6             = ۱۰۰٬۰۰۰
| ref6             = &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://eajc.org/page258|title=History of the Azerbaijani Jewish Community|work=Euro-Asian Jewish Congress|access-date=24 April 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161011174402/http://eajc.org/page258|archive-date=11 October 2016|dead-url=yes|df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
| region7          = {{Flagcountry|Kazakhstan}}
| pop7             = ۸۵٬۲۹۲
| ref7             = &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.stat.kz/p_perepis/DocLib1/%D0%90%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B8%D1%87%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B9%20%D0%BE%D1%82%D1%87%D0%B5%D1%82.%20%D0%98%D1%82%D0%BE%D0%B3%D0%B8%20%D0%9D%D0%B0%D1%86%D0%B8%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D1%8C%D0%BD%D0%BE%D0%B9%20%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BF%D0%B8%D1%81%D0%B8%20%D0%BD%D0%B0%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D1%8F%202009%20%D0%B3%D0%BE%D0%B4%D0%B0.pdf |title=Population by national and/or ethnic group, sex and urban/rural residence (2009 census) |publisher=Agency for the Statistics of the Republic of Kazakhstan |accessdate=15 August 2012 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120616182454/http://www.stat.kz/p_perepis/DocLib1/%D0%90%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B8%D1%87%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B9%20%D0%BE%D1%82%D1%87%D0%B5%D1%82.%20%D0%98%D1%82%D0%BE%D0%B3%D0%B8%20%D0%9D%D0%B0%D1%86%D0%B8%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D1%8C%D0%BD%D0%BE%D0%B9%20%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BF%D0%B8%D1%81%D0%B8%20%D0%BD%D0%B0%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D1%8F%202009%20%D0%B3%D0%BE%D0%B4%D0%B0.pdf |archivedate=16 June 2012 |df=dmy }}&lt;/ref&gt;
| region8          = {{Flagcountry|France}}
| pop8             = ۷۰٬۰۰۰
| ref8             = &lt;ref&gt;{{cite news |last=İlhamqızı |first=Sevda |date=October 2, 2007 |title=Gələn ilin sonuna qədər dünyada yaşayan azərbaycanlıların sayı və məskunlaşma coğrafiyasına dair xəritə hazırlanacaq |url=http://az.trend.az/azerbaijan/society/1034370.html |language=Azerbaijani |work=Trend News Agency |location=Baku |access-date=March 8, 2017 |archive-date=2017-02-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170202205358/http://az.trend.az/azerbaijan/society/1034370.html |dead-url=yes |archivedate=2017-02-02 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170202205358/http://az.trend.az/azerbaijan/society/1034370.html }}&lt;/ref&gt;
| region9          = {{Flagcountry|Ukraine}}
| pop9             = ۴۵٬۱۷۶
| ref9             = &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://2001.ukrcensus.gov.ua/eng/results/general/nationality/ |title=About number and composition population of Ukraine by data All-Ukrainian census of the population 2001 |work=Ukraine Census 2001 |publisher=State Statistics Committee of Ukraine |accessdate=17 January 2012 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20111217151026/http://2001.ukrcensus.gov.ua/eng/results/general/nationality/ |archivedate=17 December 2011 |df= }}&lt;/ref&gt;
| region10         = {{Flagcountry|Uzbekistan}}
| pop10            = ۴۴٬۴۰۰
| ref10            = &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.arbuz.com/Umid/Main/Uzbekistan/Population/population.html |title=The National Structure of the Republic of Uzbekistan |year=1989 |publisher=Umid World |accessdate=17 January 2012 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120223090542/http://www.arbuz.com/Umid/Main/Uzbekistan/Population/population.html |archivedate=23 February 2012 |df=dmy }}&lt;/ref&gt;
| region11         = {{Flagcountry|Turkmenistan}}
| pop11            = ۳۳٬۳۶۵
| ref11            = &lt;ref&gt;{{cite journal|url=http://demoscope.ru/weekly/ssp/sng_nac_89.php?reg=14 |script-title=ru:Всесоюзная перепись населения 1989 года. Национальный состав населения по республикам СССР |work=Демоскоп Weekly |language=Russian |issue=493–494 |date=1–22 January 2012 |accessdate=17 January 2012 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120314043707/http://demoscope.ru/weekly/ssp/sng_nac_89.php?reg=14 |archivedate=14 March 2012 |df=dmy }}&lt;/ref&gt;
| region12         = {{Flagcountry|United States}}
| pop12            = ۲۴٬۳۷۷–۴۰۰٬۰۰۰
| ref12            = &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.news.az/articles/5620 |title=Azerbaijani-American Council rpartners with U.S. Census Bureau |publisher=News.Az |date=28 December 2009 |accessdate=2012-07-11 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140407043029/http://www.news.az/articles/5620 |archivedate=7 April 2014 |df=dmy }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;http://www.azeris.org/images/proclamations/May28_BrooklynNY_2011.JPG{{Dead link|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{اؤلو باغلانتی|date=October 2016|bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.stlamerican.com/reader_interaction/letters_to_the_editor/article_a906f9d6-4a8f-11e0-9d87-001cc4c03286.html |title=Obama, recognize us – St. Louis American: Letters To The Editor |publisher=Stlamerican.com |date=9 March 2011 |accessdate=2012-07-11 |archivedate=2012-09-13 |archiveurl=https://archive.today/20120913202500/http://www.stlamerican.com/reader_interaction/letters_to_the_editor/article_a906f9d6-4a8f-11e0-9d87-001cc4c03286.html }}&lt;/ref&gt;
| region13         = {{Flagcountry|Netherlands}}
| pop13            = ۱۸٬۰۰۰
| ref13            = &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://mfa.gov.az/eng/downloads/bilaterial/Netherlands.pdf |format=PDF |title=The Kingdom of the Netherlands: Bilateral relations: Diaspora |publisher=Republic of Azerbaijan Ministry of Foreign Affairs |date= |accessdate=17 January 2012 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120119175140/http://mfa.gov.az/eng/downloads/bilaterial/Netherlands.pdf |archivedate=19 January 2012 |df=dmy }}&lt;/ref&gt;
| region14         = {{Flagcountry|Kyrgyzstan}}
| pop14            = ۱۷٬۸۲۳
| ref14            = &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.stat.kg/stat.files/din.files/census/5010003.pdf |format=PDF |title=5.01.00.03 Национальный состав населения |publisher=National Statistical Committee of Kyrgyz Republic |year=2011 |language=Russian |accessdate=17 January 2012 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120219092904/http://www.stat.kg/stat.files/din.files/census/5010003.pdf |archivedate=19 February 2012 |df= }}&lt;/ref&gt;
| region15         = {{Flagcountry|Germany}}
| pop15            = ۱۵٬۲۱۹
| ref15            = &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.destatis.de/jetspeed/portal/cms/Sites/destatis/Internet/EN/Content/Statistics/Bevoelkerung/AuslaendischeBevoelkerung/Tabellen/Content100/AlterAufenthaltsdauer,property=file.xls |title=Foreign population on 31.12.2006 by citizenship and selected characteristics |publisher=Federal Statistical Office (Destatis) |accessdate=3 February 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20101116074931/http://www.destatis.de/jetspeed/portal/cms/Sites/destatis/Internet/EN/Content/Statistics/Bevoelkerung/AuslaendischeBevoelkerung/Tabellen/Content100/AlterAufenthaltsdauer%2Cproperty%3Dfile.xls |archivedate=16 November 2010 |deadurl=yes |df= }}&lt;/ref&gt;
| region16         = {{Flagcountry|United Arab Emirates}}
| pop16            = ۷٬۰۰۰
| ref16            = &lt;ref name=&quot;BQ&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.bqdoha.com/2015/04/uae-population-by-nationality|title=UAE´s population – by nationality|work=BQ Magazine|date=12 April 2015|accessdate=13 June 2015|deadurl=yes|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150711160839/http://www.bqdoha.com/2015/04/uae-population-by-nationality|archivedate=11 July 2015|df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
| region17         = {{Flagcountry|Canada}}
| pop17            = ۶٬۴۲۵
| ref17            = &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www12.statcan.gc.ca/census-recensement/2016/dp-pd/dt-td/Rp-eng.cfm?LANG=E&amp;APATH=3&amp;DETAIL=0&amp;DIM=0&amp;FL=A&amp;FREE=0&amp;GC=0&amp;GID=0&amp;GK=0&amp;GRP=1&amp;PID=110528&amp;PRID=10&amp;PTYPE=109445&amp;S=0&amp;SHOWALL=0&amp;SUB=0&amp;Temporal=2017&amp;THEME=120&amp;VID=0&amp;VNAMEE=&amp;VNAMEF=|title=Ethnic Origin (279), Single and Multiple Ethnic Origin Responses (3), Generation Status (4), Age (12) and Sex (3) for the Population in Private Households of Canada, Provinces and Territories, Census Metropolitan Areas and Census Agglomerations, 2016 Census - 25% Sample Data|year=2016|publisher=Statistics Canada|accessdate=6 November 2017}} In the 2016 census, 2,280 people indicated 'Azeri'/'Azerbaijani' as a single response and 4,145 as part of multiple origins.&lt;/ref&gt;
| region18         = {{Flagcountry|United Kingdom}}
| pop18            = ۶٬۲۲۰
| ref18            = &lt;ref name=ons2011&gt;{{cite web|title=Nationality and country of birth by age, sex and qualifications Jan - Dec 2013 (Excel sheet 60Kb)|url=http://www.ons.gov.uk/ons/about-ons/business-transparency/freedom-of-information/what-can-i-request/published-ad-hoc-data/labour/april-2014/nationality-and-country-of-birth-by-age--sex-and-qualifications-jan---dec-2013.xls|website=www.ons.gov.uk|publisher=[[Office for National Statistics]]|accessdate=11 June 2014|archivedate=2015-09-24|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150924060723/http://www.ons.gov.uk/ons/about-ons/business-transparency/freedom-of-information/what-can-i-request/published-ad-hoc-data/labour/april-2014/nationality-and-country-of-birth-by-age--sex-and-qualifications-jan---dec-2013.xls}}&lt;/ref&gt;
| region19         = {{Flagcountry|Belarus}}
| pop19            = ۵٬۵۶۷
| ref19            = &lt;ref&gt;{{cite web |url=http://belstat.gov.by/homep/ru/perepic/2009/vihod_tables/5.8-0.pdf |title=Population Census 2009 |publisher=National Statistical Committee of the Republic of Belarus |accessdate=17 April 2013 |deadurl=yes |archiveurl=https://www.webcitation.org/65BNNIkIs?url=http://belstat.gov.by/homep/ru/perepic/2009/vihod_tables/5.8-0.pdf |archivedate=3 February 2012 |df= }}&lt;/ref&gt;
| region20         = {{Flagcountry|Sweden}}
| pop20            = ۲٬۹۳۵
| ref20            = &lt;ref name=&quot;Statistics Sweden&quot;&gt;{{cite web|title=Foreign born after country of birth and immigration year|url=http://www.scb.se/sv_/Hitta-statistik/Statistik-efter-amne/Befolkning/Befolkningens-sammansattning/Befolkningsstatistik/25788/25795/Helarsstatistik---Riket/385479/}} Statistics Sweden.&lt;/ref&gt;
| region21         = {{Flagcountry|Latvia}}
| pop21            = ۱٬۶۵۷
| ref21            = &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ecmi.de/uploads/tx_lfpubdb/report_8.pdf|format=PDF|title=Accession to the European Union and National Integration in Estonia and Latvia|author=Poleshchuk, Vadim|date=March 2001|accessdate=18 January 2012|quote=232 citizens|publisher=European Center for Minority Issues|archivedate=2011-03-02|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110302212931/http://www.ecmi.de/uploads/tx_lfpubdb/report_8.pdf}}&lt;/ref&gt;
| region22         = {{Flagcountry|Austria}}
| pop22            = ۱٬۰۰۰
| ref22            = &lt;ref&gt;{{cite web |url=http://mfa.gov.az/eng/downloads/bilaterial/Austria.pdf |format=PDF |publisher=Republic of Azerbaijan Ministry of Foreign Affairs |title=The Republic of Austria: Bilateral relations |accessdate=18 January 2012 |archivedate=2020-03-08 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200308180802/http://mfa.gov.az/eng/downloads/bilaterial/Austria.pdf }}{{اؤلو باغلانتی|date=October 2016|bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
| region23         = {{Flagcountry|Estonia}}
| pop23            = ۹۲۳
| ref23            = &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://pub.stat.ee/px-web.2001/I_Databas/Population_census/PHC2011/01Demographic_and_ethno_cultural_characteristics/04Ethnic_nationality_Languages_Dialects/04Ethnic_nationality_Languages_Dialects.asp|title=Population Census of 2011|publisher=Statistics Estonia|accessdate=24 January 2015|archivedate=2019-10-02|archiveurl=https://web.archive.org/web/20191002091759/http://pub.stat.ee/px-web.2001/I_Databas/Population_census/PHC2011/01Demographic_and_ethno_cultural_characteristics/04Ethnic_nationality_Languages_Dialects/04Ethnic_nationality_Languages_Dialects.asp}} Select &quot;Azerbaijani&quot; under &quot;Ethnic nationality&quot;.&lt;/ref&gt;
| region24         = {{Flagcountry|Lithuania}}
| pop24            = ۶۴۸
| ref24            = &lt;ref name=litstats&gt;{{cite web|url=https://osp.stat.gov.lt/documents/10180/217110/Gyv_kalba_tikyba.pdf/1d9dac9a-3d45-4798-93f5-941fed00503f|title=Population by ethnicity in 1959, 1970, 1979, 1989, 2001 and 2011|publisher=Lithuanian Department of Statistics|accessdate=10 March 2016}}&lt;/ref&gt;
| region25         = {{Flagcountry|Norway}}
| pop25            = ۵۰۱
| ref25            = &lt;ref name=&quot;Statistics Canada&quot;&gt;{{cite web|title=Immigrants and Norwegian-born to immigrant parents, 1 January 2013|url=http://www.ssb.no/en/befolkning/statistikker/innvbef/aar/2013-04-25?fane=tabell&amp;sort=nummer&amp;tabell=109861}}&lt;/ref&gt;
| region26         = {{Flagcountry|Australia}}
| pop26            = ۲۹۰
| ref26            = &lt;ref&gt;[http://www.dfat.gov.au/geo/azerbaijan/azerbaijan_brief.html 2006 Australian Census] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150107123120/http://www.dfat.gov.au/geo/azerbaijan/azerbaijan_brief.html |date=2015-01-07 }}. NB According to the 2006 census, 290 people living in Australia identified themselves as of Azeri ancestry, although the Australian-Azeri community is estimated to be larger. Retrieved 1 April 2008.&lt;/ref&gt;
| religions        = اکثریت [[شیعه]]; اقلیت [[سونیلر]], [[یهودیلیک]],&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://haruth.com/jw/JewsAzerbaijan.html|title=Jews of Azerbaijan|first=Haruth Communications,  Harry |last=Leichter|website=haruth.com}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;jewishvirtuallibrary.org&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.jewishvirtuallibrary.org/jsource/vjw/Azerbaijan.html|title=Azerbaijan Virtual Jewish History Tour|website=www.jewishvirtuallibrary.org}}&lt;/ref&gt; [[بهایی‌لیک]],&lt;ref&gt;http://www.bahai.az/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161025023808/http://www.bahai.az/ |date=2016-10-25 }} Azerbaidjan Bahai&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[:az:Bəhailik|Bəhailik]] Azerbaidjan Bahai&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://books.google.com/books?id=NCez3ZuV3NoC&amp;pg=PA79 |title=Azerbaijan|publisher=|accessdate=18 March 2015}}&lt;/ref&gt; [[آتئیزم]],&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.today.az/news/society/50636.html |title=Today.Az - Covering Azerbaijan inside and outside |publisher= |accessdate=18 March 2015 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141006084434/http://www.today.az/news/society/50636.html |archivedate=6 October 2014 |df= }}&lt;/ref&gt; [[مسیحیت]]&lt;ref name=&quot;Day.az&quot;&gt;{{cite web|url=http://news.day.az/society/85160.html|title=5,000 Azerbaijanis adopted Christianity|publisher=Day.az|date=7 July 2007|language=Russian|accessdate=30 January 2012}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Tehran Radio&quot;&gt;{{cite web|url=http://azeri.irib.ir/tehliller/item/148029-xristian-missioner-t%C9%99riq%C9%99tl%C9%99r-ar-da-aktivl%C9%99sir?tmpl=component&amp;print=1|title=Christian Missionaries Becoming Active in Azerbaijan|publisher=Tehran Radio|date=19 June 2011|language=Azerbaijani|accessdate=12 August 2012}}&lt;/ref&gt; [[اهل حق]]
| related_groups   = اغوزلار، تورکیه خالقی و تورکمن لر
| languages        = [[تورکجه]]
}}
{{Azerbaijanis}}
کولتور

== گؤرۆنتۆلر ==
&lt;gallery widths=&quot;120&quot; perrow=&quot;5&quot;&gt;
فایل:Portrait of the Qara Qoyunlu ruler Jahan Shah by Abu'l-Hasan Mostawfi Ghaffari, dated 1780 or 1795.jpg|alt=|[[جهان‌شاه]]
فایل:Sattar Khan.jpg|[[ستارخان]]
فایل:Portrait of Azerbaijani poet Fuzuli by Azimzade.jpg|[[فضولی]]
فایل:Shirvan Tatar, engraving from 1839.jpg|&lt;!--Shirvan Tatar (i.e. Azeri). Engraving from book of Jean Baptiste Benoît Eyriès. Voyage pittoresque en Asie et en Afrique: résumé général des voyages anciens et modernes... T. I, 1839]] -----------&gt;
فایل:Azerbaijani woman from Shusha in silk national garments.jpg|&lt;!--Azerbaijani girl from [[شوشا]] in silk national garments.269x269px]]{{Main articlePeoples of the Caucasus}} -----------&gt;
فایل:Azeri 1900.PNG|&lt;!--Azeri female from Baku (1900 postcard)]]300x300px]] -----------&gt;
فایل:Ashiqs in Tabriz.jpg|[[آشیق]]
فایل:1ST AZ REP.GIF|&lt;!--Map of [[آذربایجان خالق جومهوریتی]] presented by the Azerbaijani delegation [[Paris Peace Conference, 1919Paris Peace Conference]] in 1919.211x211px]]  -----------&gt;
فایل:Army of Azerbaijan in 1918.jpg|&lt;!--Soldiers and officers of the army of [[آذربایجان خالق جومهوریتی]] in 1918231x231px]] -----------&gt;
فایل:Azerbaijanis from Aleksandropol.jpg|&lt;!--Azerbaijanis from Alexandropol (Gyumri)264x264px]] -----------&gt;
فایل:Flag of the Democratic Republic of Azerbaijan (1918).svg|[[آذربایجان خالق جومهوریتی]]
فایل:Portrait of Nasimi.jpg|[[عمادالدین نسیمی]]
فایل:Alim Qasimov, Bahram Mansurov, Talat Bakikhanov.jpg
فایل:Ashig Alesger.jpg|[[آشیق علعسگر]]
فایل:Ilham Zakiyev at 2008 Paralympics.jpg
&lt;/gallery&gt;

== قایناقلار ==
{{قایناق}}
{{تورک خالقلاری}}
{{مین مقاله}}

[[بؤلمه:تورک خالقلاری]]
[[بؤلمه:آذربایجان]]
[[بؤلمه:اوغوز تورکلری]]
[[بؤلمه:تورکلر]]
[[بؤلمه:ایران تورکلری]]
[[بؤلمه:خالقلار]] 
[[بؤلمه:ایران تورکلری]] 
[[بؤلمه:تورک دیاسپوراسی]] 
[[بؤلمه:آذربایجان تورکلری‌نین دیاسپوراسی]]</text>
      <sha1>hx3ur3g5m8hl8dh9vqa72oe5vbnk8yq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>آلئقوری</title>
    <ns>0</ns>
    <id>570</id>
    <revision>
      <id>1587815</id>
      <parentid>1425855</parentid>
      <timestamp>2026-05-08T19:41:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>27960</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1587815</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2363" sha1="8fd8ta3ynyswrd38ayf5l6se6nuoqxk" xml:space="preserve">بیر ادبی جیهاز کیمی، '''الئقوری''' بیر کاراکتر، یئر و یا حادیثه‌نین حقیقی دونیا مسئله‌لری و حادیثه‌لری حاقیندا داها گئنیش بیر مئساژ (سوْز) تقدیم ائتمک اۆچون ایستیفاده ائدیلدییی متافور (تمثیل) دیر.

آلئقوریا تاریخ بویونجا بوتون [[اینجه‌صنعت]] (هنر) نؤوعلاریندا گئنیش شکیلده یاییلمیشدیر، چونکی بو، مورکب و دولاشیق فیکیرلری ({{اینگیلیسجه|complex ideas}}) و مفهوملاری، ایزله‌ییجیلرینه، اوخوجولارا و یا دینله‌ییجیلرینه آنلاشیقلی شکیلده آسانلیقله تصویر ائده بیلیر و یا چاتدیرماچی مومکون اولور.

میثال اۆچون، عدالت دوشونجه‌سی‌نين گؤزو باغلی و الینده ترازی‌لی بير خانیم، ایضاح ائدیلمه‌سی کیمی.

== قایناقلار ==
{{قایناق}}

== چوخ اوخو ==
*[[Northrop Frye|Frye, Northrop]] (1957) ''[[Anatomy of Criticism]]''.
*Fletcher, Angus (1964) ''Allegory: The Theory of a Symbolic Mode''.
*[[میشل فوکو]] (1966) ''[[The Order of Things]]''.
*{{cite book|last1=Jain|first1=Champat Rai|title=The Key Of Knowledge|date=1919|publisher=The Central Jaina Publishing House|work=Internet Archive|location=Allahabad|edition=Second|url=https://archive.org/details/keyofknowledge|accessdate=17 November 2015|authorlink=Champat Rai Jain}}

==خاریجی لینکلر==
{{آمبار بؤلمه|Allegories|آلئقوری}}
{{Wikiquote}}
*[http://xtf.lib.virginia.edu/xtf/view?docId=DicHist/uvaBook/tei/DicHist1.xml;chunk.id=dv1-07;toc.depth=1;toc.id=dv1-07;brand=default;query=allegory#1 ''Dictionary of the History of Ideas'':]{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Allegory in Literary history
*[http://scholar.lib.vt.edu/ejournals/ElAnt/V1N5/levis.html ''Electronic Antiquity'', Richard Levis, &quot;Allegory and the ''Eclogues''&quot;] Roman definitions of ''allegoria'' and interpreting Vergil's ''[[ائگلوگ]]s''.

{{Authority control}}

[[بؤلمه:آلئقوری| ]]
[[بؤلمه:بلاغت تکنیکلری]]
[[بؤلمه:ادبیات تکنیکلری]]</text>
      <sha1>8fd8ta3ynyswrd38ayf5l6se6nuoqxk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>اؤلکه</title>
    <ns>0</ns>
    <id>776</id>
    <revision>
      <id>1587814</id>
      <parentid>1579322</parentid>
      <timestamp>2026-05-08T19:38:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AKS471883</username>
        <id>28594</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1587814</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1977" sha1="cymuipkht8zo82lnyn4ookeywx9dhjr" xml:space="preserve">[[فایل:Six-color world political map (2024 version).png|thumb|دۆنیا خریطه‌سی]]
'''اؤلکه''' معین سرحده و [[دؤولت]] حاکیمیتینه مالیک جوغرافی اراضی اوْلوب، سربست و یا باشقا دؤولتین حاکیمیتی آلتیندا فعالیت گؤستره بیلیر.&lt;ref&gt;{{cite journal | last1=Fowler | first1=Michael Ross | last2=Bunck | first2=Julie Marie | title=What constitutes the sovereign state? | url=https://archive.org/details/sim_review-of-international-studies_1996-10_22_4/page/n49 | journal=Review of International Studies | publisher=Cambridge University Press (CUP) | volume=22 | issue=4 | year=1996 | issn=0260-2105 | doi=10.1017/s0260210500118637 | pages=381–404| s2cid=145809847 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Jones |first=J |date=1964 |title=What Makes a Country? |url=https://archive.org/details/sim_human-events_1964-08-01_24_31/page/14 |journal=Human Events |volume=24 |issue=31 |page=14}}&lt;/ref&gt;

چوخ واخت اؤلکه ایله دؤولت آنلاییش‌لاری بیر-بیرینه ترس کیمی ایشلدیلیر. آنجاق اونلارین آراسیندا معین فرق واردیر. اؤلکه داها چوخ مدنی، جوغرافی بیرلیک و باشقا عامل‌لری نظره آلدیغی حالدا، دؤولت ایلک نؤوبه‌ده معین اراضی داخیلینده حاکمیتین سیاسی سیستئمینی تصویر ائدیر.

مثلاً، بریتانیا ایمپئراتورلوغو بیر دؤولت‌دیر، اما بیر نئچه اؤلکه‌دن عبارت‌دیر. باشقا مثال، چاغداش آذربایجان و کوممونیست دؤنمینده آذربایجان - عئینی اؤلکه اولاراق قالمیش، اما دؤولت دییشیلمیش‌دیر.

== قایناقلار ==
{{قایناق}}

{{مین مقاله}}

[[بؤلمه:اؤلکه‌لر]]
[[بؤلمه:Human geography]]</text>
      <sha1>cymuipkht8zo82lnyn4ookeywx9dhjr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>اریتمه قازانی</title>
    <ns>0</ns>
    <id>18213</id>
    <revision>
      <id>1587828</id>
      <parentid>1425928</parentid>
      <timestamp>2026-05-09T06:49:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>27960</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1587828</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1562" sha1="h4yektifvoz105kohj03xo7zcj0fmtn" xml:space="preserve">[[فایل:TheMeltingpot1.jpg|thumb|اریتمه قازانی کیمی [[آمریکا بیرلشمیش ایالتلری]]نین گؤرونتوسو، 1980 ایلده‌کی اریتمه قازانی اویونو ایله عمومی‌لشدی]]
'''اریتمه قازانی''' ([[اینگیلیسجه]]: Melting pot): [[آسیمیلاسیون|آسیمیله]] و ائتنیکی توسعه مدلی دیر. [[آمریکا]] و [[ایسرائیل]]ده موختلیف کولتورلری، بیرلشدیرمک اۆچون قوللانیلمیش دیر. اریتمه قازانی مدلی، مهاجرلری آمریکا دیل و کولتورونه اویغونلاشدیریب آسیمیله ائتمکله تانینمیش دیر.&lt;ref&gt;میلتلر آراسی ایلیشکی‌لرین ترمین‌لر سؤزلویو، مسکو: فلینتا، 2013، ص312. (Жукова, И.Н. Словарь терминов межкультурной коммуникации / И.Н. Жукова, М.Г. Лебедько, З.Г. Прошина, Н.Г. Юзефович; под ред. М. Г. Лебедько и З. Г. Прошиной. – М.: ФЛИНТА : Наука, 2012. – 632 c.)&lt;/ref&gt;

== آیریجا باخین ==
* [http://www.anl.az/down/meqale/edebiyyat/2012/noyabr/281678.htm مولتی کولتورالیزمین آذربایجان مدلی]{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}

== قایناقلار ==

[[بؤلمه:دیل]]
[[بؤلمه:کولتورل آسیمیلاسیون]]
[[بؤلمه:ناسیونالیسم]]</text>
      <sha1>h4yektifvoz105kohj03xo7zcj0fmtn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>آکسفورد بیلیم‌یوردو</title>
    <ns>0</ns>
    <id>18346</id>
    <revision>
      <id>1587821</id>
      <parentid>1503546</parentid>
      <timestamp>2026-05-09T01:47:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>27960</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1587821</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9191" sha1="0rv7xq6mhdrqnb1aawhdmwuk42ebk2y" xml:space="preserve">{{بیلیم‌یوردو
|آد=آکسفورد
|شکیل=
|شکیل آدی=Oxford-University-Circlet.svg
|شکلین اؤلچوسو= 150
|شعار = تانری منیم ایشغیم دیر
|یارانما=	 ۱۰۹۶ 
|تیپ= گئنل (عمومی) آراشدیرما بیلیم یوردو
|ایللیک ییغدیغی اعانه و بودجه = 4.4 ميليارد پوند
|باشچی= کریس پاتن
|اوستاد سایی‌سی= 
|اؤیرنجی سایی‌سی= 25,905
|لیسانس اؤیرنجیلر سایی سی= 16,655
|لیسانسدان یوکسک اؤیرنجیلر سایی سی= 9,250
|شهر=[[آکسفورد]]
|ایدمان کلوبو = اسپورتینگ بلو
|اؤلکه=[[اینگیلیس]]
|کئچنکی آد(لار)= 
|وئب‌سایت=http://www.ox.ac.uk/
}}
'''آکسفورد بیلیم یوردو''' ([[اینگیلیسجه]]:''University of Oxford'') [[اینگیلیس]]ین آکسفورد شهرینده و آکسفوردشایر بؤلومونده یئرلشیب ، لاپ قدمتلی اینگیلس دیللی اولان بیلیم یورد دونیادا تانینیر ولی قورولوشونون دقیق تاریخی بیلینمیر اما قدیمی سندلر گؤرسدیر کی ۱۰۹۶ ایلیندن آکسفورددا اؤیرمه دوامی واریمیش. 
	[[فایل:Oxf-uni-mus-nh.jpg|&lt;!--&lt;!--بندانگشتی|آکسفورد بیلیم‌یوردونون طبیعی تاریخ موزه‌سی]]
== مزون‌لار ==
*	[[آرتور ایوانز]]
*	[[رانی بل]]
*	[[مری داقلاس]]
*	[[رجینالد ویکتور جونز]]
*	[[کنت ایی. بولینق]]
*	[[کالین کلارک]]
*	[[توماس کولینق]]
*	[[لسلی اورقل]]
*	[[آلفرد لاوک پارسون]]
*	[[اچ. کریستوفر لانقت-هیقینز]]
*	[[هارولد بیلی دیکسون]]
*	[[ادوارد لینفوت]]
*	[[جان کلایو وارد]]
*	[[دورین مسی]]
*	[[ویلیام بروکنر]]
*	[[هنری فیلد]]
*	[[نیکولا کلیتون]]
*	[[مایکل استارتون]]
*	[[ماریان استامپ داوکینز]]
*	[[کارول پیتمن]]
*	[[قرنویل ترنر]]
*	[[سمیر عکاشه]]
*	[[سانایل کومار ورما]]
*	[[ریچارد ویلسون (فیزیک‌چی)]]
*	[[ریچارد مولقان]]
*	[[ریچارد لمان]]
*	[[ریچارد کیت الیس]]
*	[[ریچارد رابسون (کیمیاچی)]]
*	[[ریچارد توماس (ریاضیاتچی)]]
*	[[رابین لایت هادسون]]
*	[[رابرت ریکورد]]
*	[[رابرت جیمز مارش]]
*	[[دزموند موریس]]
*	[[داقلاس کل]]
*	[[جولیا هیقینز]]
*	[[جاناتان پوریت]]
*	[[جان واکر]]
*	[[جان فردریک دانیل]]
*	[[توماس مک کیون (طبیب)]]
*	[[تام بلاندل]]
*	[[پیتر قرین]]
*	[[پیتر روز (کیمیاچی)]]
*	[[پیتر دونلی]]
*	[[پیتر ترنر]]
*	[[پیتر آکسل]]
*	[[پیتر ایی. کاینز]]
*	[[پول فایرن]]
*	[[پتر کوونی]]
*	[[پائول سیدل]]
*	[[پاتریک دیوید دیوار]]
*	[[برایان اسپونر]]
*	[[بانش هافمن]]
*	[[آن مک‌لارن]]
*	[[آن ترایسمن]]
*	[[استیون تی. برامول]]
*	[[اتو نیومن]]

== قایناقلار ==
{{ویکی قایناقلاماسی|باغلانتی=https://en.wikipedia.org/wiki/University_of_Oxford
|باشلیق=University of Oxford
|دیل= [[اینگیلیسجه]]
|یوخلاما= ۱۹دئسامبر ۲۰۱۵
}}
{{قایناق}}

== گؤرونتولر ==
&lt;gallery&gt;
File:Oxford - Balliol College - geograph.org.uk - 1329613.jpg|&lt;!--&lt;!--Balliol College – one of the university's oldest constituent colleges
File:Mob Quad from Chapel Tower.jpg|&lt;!--&lt;!--Aerial view of Merton College's Mob Quad, the oldest Quadrangle (architecture)|quadrangle of the university, constructed in the years from 1288 to 1378
File:John Speed's map of Oxford, 1605..jpg|&lt;!--&lt;!--In 1605 Oxford was still a walled city, but several colleges had been built outside the city walls (north is at the bottom on this map)
File:ChristChurchOxfordEngraving1742.jpg|&lt;!--&lt;!--An engraving of Christ Church, Oxford, 1742
File:Oxford back street - geograph.org.uk - 774471.jpg|&lt;!--&lt;!--Brasenose Lane in the city centre, a street onto which three colleges back – Brasenose College|Brasenose, Lincoln College, Oxford|Lincoln and Exeter College, Oxford|Exeter
File:Somerville College.jpg|&lt;!--&lt;!--Somerville College was founded as one of Oxford's first women's colleges in 1879, but it is now fully co-educational
File:Chemistry Research Laboratory Atrium.jpg|&lt;!--&lt;!--Atrium of the Chemistry Research Laboratory, where the university has invested heavily in new facilities in recent years
File:Sheldonian Theatre Oxford.jpg|&lt;!--&lt;!--The Sheldonian Theatre, built by Sir Christopher Wren between 1664 and 1668, hosts the university's Congregation (university)|Congregation, as well as concerts and degree ceremonies
File:Wellington Square Oxford 1.jpg|&lt;!--&lt;!--Wellington Square, Oxford|Wellington Square, the name of which has become synonymous with the university's central administration
File:Tom Quad, Christ Church 2004-01-21.jpg|&lt;!--&lt;!--Tom Quad, Christ Church, Oxford|Christ Church in the snow
File:Keble College Chapel - Oct 2006.jpg|&lt;!--&lt;!--Chapel of Keble College, one of the constituent colleges of the University of Oxford
File:1 christ church hall 2012.jpg|&lt;!--&lt;!--Dining hall at Christ Church. The hall is an important feature of the typical Oxford college, providing a place to both dine and socialise
File:Percentage of state-school students at Oxford and Cambridge.png|&lt;!--Percentage of state-school students at Oxford and Cambridge&amp;lt;ref&amp;gt;{{cite web|url=http://researchbriefings.files.parliament.uk/documents/SN00616/SN00616.pdf |title=Oxbridge 'Elitism' |date=9 June 2014}}&amp;lt;#;&amp;lt;ref&amp;gt;{{cite web |url=https://publications.parliament.uk/pa/ld200203/ldhansrd/vo030605/text/30605w03.htm#30605w03_sbhd2 |title=Acceptances to Oxford and Cambridge Universities by previous educational establishment |accessdate=2018-02-17 |archivedate=2016-12-20 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20161220081811/http://www.publications.parliament.uk/pa/ld200203/ldhansrd/vo030605/text/30605w03.htm#30605w03_sbhd2 }}&amp;lt;#;
File:Rhodes House Oxford 20040909.jpg|&lt;!--&lt;!--Rhodes House – home to the awarding body for the Rhodes Scholarships, often considered to be the world's most prestigious scholarship
File:Old Clarendon Building 3 (5649801503).jpg
&lt;/gallery&gt;

== قایناق‌لار ==
{{قایناق}}
*Walpole [https://books.google.com/books?id=dmQ4AAAAYAAJ&amp;amp;pg=PA140 ''History of Twenty-Five Years: vol 4: 1870–1875'' p.140]
*Michael Strachan, &quot;Coryate, Thomas (c. 1577–1617)&quot;, in ''Literature of Travel and Exploration: an Encyclopedia'', 2003, Volume 1, pp.&amp;nbsp;285–87
*M.C. Curthoys, M. C., and H. S. Jones, &quot;Oxford athleticism, 1850–1914: a reappraisal.&quot; ''History of Education'' 24.4 (1995): 305–317. [http://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/0046760950240403?journalCode=thed20 online]
*Lawrence Goldman, &quot;Review: Oxford and the Idea of a University in Nineteenth Century Britain,&quot; ''Oxford Review of Education'' 30#4 (2004) pp.&amp;nbsp;575–592 [https://www.jstor.org/stable/4127167 in JSTOR]
*John Aldrich – [http://www.economics.soton.ac.uk/staff/aldrich/Doc1.htm &quot;The Maths PhD in the UK: Notes on its History - Economics&quot;]
*https://qz.com/1188135/oxford-gave-female-students-more-time-to-take-tests-it-didnt-work/
*For more details see Mark C. Curthoys, &quot;Origins and Destinations: the social mobility of Oxford men and women&quot; in Michael G. Brock and Mark C. Curthoys, eds. ''The History of the University of Oxford Volume 7: Nineteenth-Century'' (2000) part 2, pp 571–95.
*Christopher Nugent Lawrence Brooke. (1988.) ''Oxford and Cambridge'', Cambridge University Press, Cambridge, p.&amp;nbsp;56.
*Adolphus Ballard, James Tait. (2010.) [https://books.google.com/books?id=2Qc2l3vpLagC&amp;amp;pg=PA222&amp;amp;lpg=PA222 ''British Borough Charters 1216–1307''], Cambridge University Press, 222.
*{{cite web|url=http://www.cam.ac.uk/about-the-university/history/early-records|title=Early records|publisher=University of Cambridge}}
*{{cite web |url=http://www.ox.ac.uk/news/2016-01-04-new-vice-chancellor-pledges-%E2%80%98innovative-creative%E2%80%99-future-oxford |title=New Vice-Chancellor pledges ‘innovative, creative’ future for Oxford |work=News and Events |publisher=University of Oxford |date=4 January 2016 |accessdate=6 January 2016 |archivedate=2016-01-07 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160107023201/http://www.ox.ac.uk/news/2016-01-04-new-vice-chancellor-pledges-%E2%80%98innovative-creative%E2%80%99-future-oxford }}
*{{cite web |url = http://amturing.acm.org/award_winners/codd_1000892.cfm | title = A. M. Turing Award – Edgar F. (&amp;quot;Ted&amp;quot;) Codd | author = [[Christopher J. Date|C.J. Date]] | publisher = [[Association for Computing Machinery|ACM]] | accessdate = 2 September 2013 }}

[[بؤلمه:بیلیم‌یوردلار]]
[[بؤلمه:بریتانیا بیلیم‌یوردلاری]]
[[بؤلمه:اینگلیس بیلیم‌یوردلاری]]</text>
      <sha1>0rv7xq6mhdrqnb1aawhdmwuk42ebk2y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>اشتاوفنبرق (هسن)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>31184</id>
    <revision>
      <id>1587830</id>
      <parentid>1569940</parentid>
      <timestamp>2026-05-09T10:13:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>27960</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1587830</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4235" sha1="6orr6vv1dvai4cjekcrau7t08n9u9kp" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
|official_name            = اشتاوفنبرق (هسن)
|settlement_type          = [[آلمان شهرلرین نۆفوسا گؤره سیرالانماسی|شهر]]
|nickname                 = 
|motto                    =

&lt;!-- Images --&gt;
|image_skyline            = 
|imagesize                = 
|image_caption            = 
|image_flag               = 
|image_seal               =DEU Staufenberg (Hessen) COA.svg

&lt;!-- Maps --&gt;
|&lt;!--|pushpin_map            =
|pushpin_label_position =left 
|pushpin_map_caption    =
|pushpin_mapsize        =
|image_map                =  
|mapsize                  = 300px
|map_caption              = 
|image_map1               = 
|mapsize1                 = 
|map_caption1             =

&lt;!-- Location --&gt;
|subdivision_type         = [[دۆنیا اؤلکه‌لری‌|اؤلکه‌]]
|subdivision_name         = {{flagu|آلمان|size=23px}} 
|subdivision_type1        = [[آلمان ایالتلری|ایالت]]
|subdivision_name1        =Hessen
|subdivision_type2        = ناحیه
|subdivision_name2        = Gießen

&lt;!-- Government --&gt;
|government_footnotes     = 
|government_type          = 
|leader_title             = [[بلدیه باشچی‌سی]]
|leader_name              = 
|leader_title1            = 
|leader_name1             = 
|established_title        = 
|established_date         =

&lt;!-- Area --&gt;
|unit_pref  =  
|area_footnotes           = 
|area_magnitude           = 
|area_total_km2           = 28.13
|area_land_km2            = 
|area_water_km2           = 
|area_total_sq_mi         = 
|area_land_sq_mi          = 
|area_water_sq_mi         =

&lt;!-- Population --&gt;
|population_as_of         = 2015
|population_footnotes     = 
|population_total         =8307
|population_density_km2   = auto
|population_density_sq_mi = 
&lt;!-- General information --&gt;
|timezone                 = 
|utc_offset               = 
|timezone_DST             = 
|utc_offset_DST           =
|elevation_footnotes      = 
|elevation_m              =190
|elevation_ft             = 
|coordinates              ={{coord|50|40|N|8|43|E|format=dms|display=inline,title}}
|postal_code_type         = 
|postal_code              = 
|area_code                = 
|blank_name               =
|blank_info               = 
|blank1_name              = پوستال کود
|blank1_info              = 35460
|website                  = [http://www.staufenberg.de www.staufenberg.de]
|footnotes                = 
}}
{{Location map|Germany |float = left|width=350 | caption =اشتاوفنبرق (هسن) شهرین نقشه اۆستونده یئری| label = اشتاوفنبرق (هسن)|position=right|background=white|lat=50.40|long=8.43}}'''اشتاوفنبرق (هسن)''' ({{Lang-de|Staufenberg, Hesse}})  [[آلمان|آلمانین]]  [[هسن]] [[ایالت|ایالتینده]] یئر آلان بیر شهردیر و ۱۹۰ متر دنیز سوییه‌سیندن اۇجالیقی وار. ۲۰۱۵-جی ایلين نۆفوس ساییمی اساسیندا  ۸۳۰۷ نفر دیر. بۇ شهرین ۲۸٫۱۳ کیلومتر موربّع ساحه‌سی وار.&lt;br /&gt;
== جوْغرافی ==
&lt;br /&gt;[[file:DEU Staufenberg (Hessen) COA.svg|400px|thumb|left| اشتاوفنبرق (هسن) شهرین [[آرم|آرمی]]]]&lt;br /&gt;
== گؤرونتولر ==

&lt;gallery&gt;

Burg Staufenberg (Hessen) (0043).JPG
2010-05-08 Burg Staufenberg 05.jpg
2010-05-08 Burg Staufenberg 04.jpg
Staufenberg De Merian Hassiae.jpg
Treis an der Lumda (9).jpg

&lt;/gallery&gt;
== بیرده باخ ==
* [[آلمان]]
* [[آلمان شهرلرین نۆفوسا گؤره سیرالانماسی]]
== ائشیک باغلانتی‌لار ==
&lt;br /&gt;SPD [http://www.staufenberg.de www.staufenberg.de] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070905231622/http://www.staufenberg.de/ |date=2007-09-05 }} اشتاوفنبرق (هسن) شهرین رسمی وب سایتی&lt;br /&gt;
== قایناق‌لار ==
http://www.statistik-portal.de/Statistik-Portal/de_zs01_hh.asp {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120308232346/http://statistik-portal.de/Statistik-Portal/de_zs01_hh.asp |date=2012-03-08 }} - آلمانین آمار  ایداره سی
{{آلمان شهرلری}}

[[بؤلمه:آلمان شهرلری]]</text>
      <sha1>6orr6vv1dvai4cjekcrau7t08n9u9kp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>قروزنی</title>
    <ns>0</ns>
    <id>33096</id>
    <revision>
      <id>1587832</id>
      <parentid>1586093</parentid>
      <timestamp>2026-05-09T11:20:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Deltaspace42</username>
        <id>61926</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>([[c:GR|GR]]) [[c:COM:FR|File renamed]]: [[File:Памятная монета Банка России «Города воинской славы. Грозный».jpg]] → [[File:RR5714-0043R 10 рублей сталь 2015 реверс Города воинской славы Грозный.jpg]] [[c:COM:FR#FR4|Criterion 4]] (harmonizing names of file set)</comment>
      <origin>1587832</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4357" sha1="eie1misc5o0nub1nuls9ljn1f79qp2q" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
| name  = قروزنی
| native_name = 
| settlement_type   = [[روسیه شهرلرین نۆفوسا گؤره سیرالانماسی|شهر]]
| image_skyline   =
| image_alt = 
| image_caption   =Views of Grozny, Top upper left:National Library of Chechen, Top lower left:Vladmir Putin Avenue, Top right:Akhmad Kadyrov Mosque, Middle left:Khanpashi Nuradilova Drama Teater, Middle right:Night view of Grozny-City Towers, Bottom:Panorama View of Akhmad Kadyrov area
| image_flag = Flag of Grozny (Chechnya).svg
| image_shield   = Coat of Arms of Grozny (Chechnya).svg
| shield_alt =
| nickname =
| motto  =
| image_map =
| map_alt  =
| map_caption =
| pushpin_map = Argentina
| pushpin_label_position =
| pushpin_map_alt   =
| pushpin_map_caption  = 
| coordinates = 
| coor_pinpoint   =
| coordinates_footnotes =
| subdivision_type  =
| subdivision_name  = {{flag|russia}}
| subdivision_type1  = 
| subdivision_name1  = 
| subdivision_type2  = 
| subdivision_name2  =
| established_title  = 
| established_date  = 
| founder  =
| government_footnotes =
| leader_party   = 
| leader_title   = [[شهردار]]
| leader_name = 
| unit_pref = Metric&lt;!-- or US or UK --&gt;
| area_footnotes   =
| area_total_km2   = 324.16
| area_note =
| elevation_footnotes  =
| elevation_m = 
| population_footnotes =
| population_total  = 271573
| population_as_of  = 2010
| population_density_km2 = auto
| population_demonym  =
| population_note   =
| timezone1 = 
| utc_offset1 = 
| postal_code_type  = 
| postal_code = 364000, 364001, 364006, 364008, 364011, 364013–364018, 364020–364022, 364024, 364028–364031, 364034, 364035, 364037, 364038, 364040, 364042, 364043, 364046, 364047, 364049, 364051, 364052, 364058, 364060–364063, 364066, 364068, 364700, 366000
| area_code =8712 
| blank_name = 
| blank_info = 
| website  = http://www.grozmer.ru
| footnotes =
}}

'''قروزنی''' ({{Lang-en|Grozny	}}) ({{Lang-ru|Грозный	}}) یا '''سؤلجه‌قلعه''' ([[چچن دیلی|چچنجه]]: Соьлжа-ГIала، {{small|[سوٓلجا-غالا]}}) [[روسیه]] [[اؤلکه|اؤلکه‌سینده]] یئر آلان بیر شهردیر و [[چئچئنيستان]]ده  یئرلَشیب. ۲۰۱۰-جی ایلين نۆفوس ساییمی اساسیندا 271573 نفر دیر.
{{Location map|Russia |float = left  |width=400 | caption = قروزنی نقشه اوستونده یئری | label = قروزنی|position=right|background=white|lat=43|long=45}}

== گؤرونتولر ==
&lt;gallery widths=&quot;240px&quot; heights=&quot;155px&quot;&gt;
File:Achmat-Kadyrow-Mosche, Grosny 2.jpg
File:Карта Кавказской области и Земли Горских Народов (1821).jpg
File:Крепостные ворота Грозного.jpg
File:Часовая крепость Грозный.jpg
File:Крепость Грозная.jpg
File:Вид на Грозный и реку Сунжа.jpg
File:Грозный Старый ЖД-вокзал.jpg
File:Грозный-въезд.jpg
File:Ceremonies of conferring the honorary title of «City of Military Glory» (2015-06-22) 08.jpg
File:RR5714-0043R 10 рублей сталь 2015 реверс Города воинской славы Грозный.jpg
File:Город Грозный (городской округ).svg
Chechnya Grozny City.JPG
File:Духовное управление мусульман Чеченской республики.JPG
File:Мечеть Сердце Чечни и река Сунжа.JPG
File:Грозный-сити и река Сунжа.JPG


File:Pam-zhurnalist2.jpg
File:Grozny-tank.jpg
File:GAZ-AA-grozny1.jpg
File:Grozny-nana2.jpg


&lt;/gallery&gt;
== بیرده باخ ==
* [[روسیه]]
* [[روسیه شهرلرین نۆفوسا گؤره سیرالانماسی]]

[[File:Карта_Кавказской_области_и_Земли_Горских_Народов_(1821).jpg|thumb|left|300px]]


[[File:Грозный_Старый_ЖД-вокзал.jpg|thumb|left|400px]]


[[File:Grozny-nana2.jpg|thumb|left|400px]]


[[File:Pam-zhurnalist2.jpg|thumb|left|400px]]
[[File:Грозный-въезд.jpg|thumb|left|400px]]

==قایناق‌لار==
{{قایناق}} 
{{روسیه‌نین ان اۆست دۆزئی ایداری بیریملری}}
{{Authority control}}
{{روسیه-قارالاما}}

[[بؤلمه:روسیه شهرلری]]</text>
      <sha1>eie1misc5o0nub1nuls9ljn1f79qp2q</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>دیترویت، تکزاس</title>
    <ns>0</ns>
    <id>43459</id>
    <revision>
      <id>1587827</id>
      <parentid>626310</parentid>
      <timestamp>2026-05-09T06:45:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>-wuppertaler</username>
        <id>48575</id>
      </contributor>
      <comment>photo added</comment>
      <origin>1587827</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3926" sha1="3rushqgmtpmqob414tjdbtekjsa3rrc" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
|official_name            = دیترویت، تکزاس
|settlement_type          = 
|nickname                 = 
|motto                    =

&lt;!-- Images --&gt;
|image_skyline            = Downtown Detroit Wiki (1 of 1).jpg
|imagesize                = 
|image_caption            = 
|image_flag               = 
|image_seal               =

&lt;!-- Maps --&gt;
|&lt;!--|pushpin_map            =
|pushpin_label_position =left 
|pushpin_map_caption    =
|pushpin_mapsize        =
|image_map                =  
|mapsize                  = 300px
|map_caption              = 
|image_map1               = 
|mapsize1                 = 
|map_caption1             =

&lt;!-- Location --&gt;
|subdivision_type         = [[دۆنیا اؤلکه‌لری‌|اؤلکه‌]]
|subdivision_name         = {{flagu|United States|size=23px}} ،[[آمریکا بیرلشمیش ایالتلری]]
|subdivision_type1        = [[آمریکا بیرلشمیش ایالتلرینین ایداری بؤلوملری|ایالت]]
|subdivision_name1        = [[تکزاس ایالتی]]
|subdivision_type2        = [[تکزاس ایالتی شهرلرین نۆفوسا گؤره سیرالانماسی|شهر]]
|subdivision_name2        = 

&lt;!-- Government --&gt;
|government_footnotes     = 
|government_type          = 
|leader_title             = [[بلدیه باشچی‌سی]]
|leader_name              = 
|leader_title1            = 
|leader_name1             = 
|established_title        = 
|established_date         =

&lt;!-- Area --&gt;
|unit_pref  =  Imperial
|area_footnotes           = 
|area_magnitude           = 
|area_total_km2           = 4.1
|area_land_km2            = 
|area_water_km2           = 
|area_total_sq_mi         = 
|area_land_sq_mi          = 
|area_water_sq_mi         = 

&lt;!-- Population --&gt;
|population_as_of         = 2010
|population_footnotes     = 
|population_total         = 732
|population_density_km2   = 
|population_density_sq_mi = 

&lt;!-- General information --&gt;
|timezone                 = [[مرکزی ایستاندارد زامان (قوزئی آمریکا)|مرکزی ایستاندارد زامان (CST)]]
|utc_offset               = -6
|timezone_DST             = CDT
|utc_offset_DST           = -5
|elevation_footnotes      = 
|elevation_m              = 147
|elevation_ft             = 732
|coordinates              = {{coord|33|39|42|N|95|15|52|W|region:US-TX|display=inline,title}}
|postal_code_type         = 
|postal_code              = [[زیپ کود]]
|area_code                = [[Area code 903|903]]
|blank_name               = [[Federal Information Processing Standard|FIPS code]]
|blank_info               = 48-20128
|blank1_name              = [[Geographic Names Information System|GNIS]] feature ID
|blank1_info              = 1355944
|website                  = 
|footnotes                = 
}}
{{Location map|United States |float = left  |width=400 | caption = دیترویت شهرین نقشه اوستونده یئری| label = دیترویت، تکزاس|position=right|background=white|lat=33.3942|long=-95.1552}}
دیترویت، تکزاس ({{Lang-en|Detroit, Texas}}) [[آمریکا بیرلشمیش ایالتلری|آمریکانین]] [[تکزاس ایالتی]]ندا یئر آلان بیر شهردیر و  2.5 کیلومتر موربّع ساحه سی وار. ۲۰۱۰-جی ایلين نۆفوس ساییمی اساسیندا 732 نفر دیر. 
== گؤرونتولر ==
== بیرده باخ ==

* [[تکزاس ایالتی]]
* [[تکزاس ایالتی شهرلرین نۆفوسا گؤره سیرالانماسی]]
* [[آمریکا بیرلشمیش ایالتلرینین ایداری بؤلوملری]]

== قایناق‌لار ==
*https://www.census.gov/2010census/
== ائشیگه باغلانتیلار ==
*
{{تکزاس ایالتی}}

{{آمریکانین ان اۆست دۆزئی ایداری بیریملری}}

[[بؤلمه:تکزاس ایالتین شهرلری]]</text>
      <sha1>3rushqgmtpmqob414tjdbtekjsa3rrc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>وونمی موساکو</title>
    <ns>0</ns>
    <id>103430</id>
    <revision>
      <id>1587823</id>
      <parentid>667871</parentid>
      <timestamp>2026-05-09T04:34:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>PaulLim11</username>
        <id>60533</id>
      </contributor>
      <comment>Image</comment>
      <origin>1587823</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1564" sha1="k3gizrdgczmbar7uy0a5s0jk13uo55k" xml:space="preserve">{{شخص بیلگی قوتوسو
|آد=وونمی موساکو
|شکیل=وونمی موساکو
|شکیل آدی=Wunmi Mosaku - Sinners.jpg
|شکلین اولچوسو =260
|آیری آدلار    =
|قیسا بیلگی   =[[اوْیونچو]]
|میللیت=[[بؤیوک بریتانیا|بریتانیالی]]
|تحصیل = [[Royal Academy of Dramatic Art]]
|دوْغوم تاریخ =
|دوْغوم یئر   =[[Zaria]], [[نیجریه]]
|اؤلوم تاریخ  =
|اؤلوم یئر    =
|مزارلیقی=
|اؤلوم سببی=
|حیات یوْلداشی= 
|اۇشاقلاری=
|ایمضا=
| وب‌سایت      =
}}
'''وونمی موساکو''' ([[اینگیلیس دیلی|اینگیلیسجه]]: Wunmi Mosaku) [[بؤیوک بریتانیا|بریتانیالی]] [[اوْیونچو]]
== قایناق‌لار ==
{{قایناق}}
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«[[:en:Wunmi Mosaku|Wunmi Mosaku]]»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۱ دسامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر). 
{{قارداش_پروژه‌لر_باغلانتی قوتوسو
| یازار     =no 
| ویکی‌سؤزلوک    =no 
| ویکی‌کیتاب    =no 
| ویکی‌سؤز =no 
| ویکی‌قایناق   =no 
| ویکی‌آمبار   =Wunmi Mosaku
| ویکی‌خبر      =no 
| ویکی‌گیل    =no 
| ویکی‌دولانما    =no
| ویکی‌بیلیم‌یورد    =no
}}

[[بؤلمه:بریتانیالی قادین اویونچولار]]</text>
      <sha1>k3gizrdgczmbar7uy0a5s0jk13uo55k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ال ال کول جی</title>
    <ns>0</ns>
    <id>108438</id>
    <revision>
      <id>1587833</id>
      <parentid>1578961</parentid>
      <timestamp>2026-05-09T11:48:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>27960</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1587833</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22909" sha1="iqcnfwd3i9edq6cbd93cq93lxxv0bja" xml:space="preserve">{{شخص بیلگی قوتوسو
|آد=ال ال کول جی
|شکیل=ال ال کول جی
|شکیل آدی=LL Cool J 2017.jpg
|شکلین اولچوسو =260
|آیری آدلار    =
|قیسا بیلگی   =[[اوْیونچو]].
|میللیت=[[آمریکا بیرلشمیش ایالتلری|آمریکالی]]
|تحصیل = 
|دوْغوم تاریخ ={{Birth date and age|mf=yes|1968|01|14}}
|دوْغوم یئر   =[[Bay Shore, New York]], US
|اؤلوم تاریخ  =
|اؤلوم یئر    =
|مزارلیقی=
|اؤلوم سببی=
|حیات یوْلداشی=  
|اۇشاقلاری=
|ایمضا=
| وب‌سایت      =
}}
'''ال ال کول جی''' ([[اینگیلیس دیلی|اینگیلیسجه]]: LL Cool J) [[آمریکا بیرلشمیش ایالتلری|آمریکالی]] [[اوْیونچو]]. ۱۴ ژانویه ۱۹۶۸ ‏ ایلینده دۆنیایا گؤز آچیب. 1984–گۆنوموز ایللر آراسیندا سینما ساحه‌سینده چالیشیب.
== اوْینادیغی فیلم‌لر ==

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! ایل
!آدی 
!روْل 
! class=&quot;unsortable&quot; | نوت
|-
| 1985 || ''[[Krush Groove]]'' || rowspan=2|Himself ||
|-
| rowspan=2|1986 || ''[[Big Fun In The Big Town]]'' || In this Dutch TV documentary LL Cool J is one of the many hip-hop artists being interviewed. He was very young at the time of recording, and still lived at his grandmother's house.
|-
| ''[[Wildcats (film)|Wildcats]]'' || Rapper ||
|-
| 1991 || ''[[The Hard Way (1991 film)|The Hard Way]]'' || Detective Billy, NYPD ||
|-
| 1992 || ''[[Toys (film)|Toys]]'' || Captain Patrick Zevo ||
|-
| 1993 || ''[[The Adventures of Pete &amp; Pete]]'' || Pete's Teacher ||
|-
| 1995 || ''[[Out-of-Sync]]'' || Jason St. Julian ||
|-
| 1995–99 || ''[[In The House (TV series)|In The House]]'' || Marion Hill ||
|-
| 1997 || ''[[B*A*P*S]] || Himself ||
|-
| rowspan=5|1998 || ''[[Caught Up (film)|Caught Up]]'' || Roger ||
|-
|| ''[[All That]]'' || Himself ||
|-
| ''[[Oz (TV Series)|Oz]]'' || Jiggy Walker ||
|-
| ''[[Woo (film)|Woo]]'' || Darryl ||
|-
| ''[[Halloween H20: 20 Years Later]]''  || Ronald &quot;Ronny&quot; Jones ||
|-
| rowspan=3|1999 || ''[[Deep Blue Sea (1999 film)|Deep Blue Sea]]'' || Sherman &quot;Preacher&quot; Dudley ||
|-
| ''[[In Too Deep (1999 film)|In Too Deep]]'' || Dwayne Keith &quot;God&quot; Gittens ||
|-
| ''[[Any Given Sunday]]'' || Julian &quot;J-Man&quot; Washington ||
|-
| 2000 || ''[[Charlie's Angels (2000 film)|Charlie's Angels]]'' || Mr. Jones ||
|-
| 2001 || ''[[Kingdom Come (2001 film)|Kingdom Come]]'' || Ray Bud Slocumb ||
|-
| 2002 || ''[[Rollerball (2002 film)|Rollerball]]'' || Marcus Ridley ||
|-
|2002 || ''[[WWE SmackDown]]'' || Himself ||
|-
| rowspan=2|2003 || ''[[Deliver Us from Eva]]'' || Raymond &quot;Ray&quot; Adams ||
|-
| ''[[S.W.A.T. (film)|S.W.A.T.]]'' || Officer Deacon &quot;Deke&quot; Kaye ||
|-
| 2004 || ''[[Mindhunters]]'' || Gabe Jensen ||
|-
| rowspan=3|2005 || ''[[Edison (film)|Edison]]'' || Officer Rafe Deed ||
|-
| ''[[Slow Burn (2005 film)|Slow Burn]]'' || Luther Pinks ||
|-
| ''[[House (TV series)|House]]'' || Clarence || Episode: &quot;Acceptance&quot; (Season 2; episode 1)
|-
| 2006 || ''[[Last Holiday (2006 film)|Last Holiday]]'' || Sean Williams ||
|-
| rowspan=2|2007 || ''The Man'' || Manny Baxter ||
|-
| ''[[30 Rock]]'' || Ridikolus ||
|-
| 2008 ||''[[The Deal (2008 film)|The Deal]]''|| Bobby Mason ||
|-
| rowspan=2|2009 || ''[[WWII in HD]]'' || Shelby Westbrook&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://shop.history.com/detail.php?p=108161&amp;v= |title=WWII in HD DVD Set &amp;#124; WW2 HD DVD – History Channel |publisher=Shop.history.com |accessdate=March 24, 2011 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120224182935/http://shop.history.com/detail.php?p=108161&amp;v= |archivedate=February 24, 2012 |df=mdy-all }}&lt;/ref&gt; || Voice
|-
| ''[[NCIS (TV series)|NCIS]]'' || rowspan=2|Special Agent [[Sam Hanna (character)|Sam Hanna]]&lt;ref name=ncislegends&gt;{{Cite news |title='NCIS' spinoff officially lands LL Cool J |url=http://popwatch.ew.com/popwatch/2009/02/ncis-ll-cool-j.html |date=February 25, 2009 |accessdate=February 25, 2009 |work=Entertainment Weekly |first=Mandi |last=Bierly |archive-date=2009-03-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090301143416/http://popwatch.ew.com/popwatch/2009/02/ncis-ll-cool-j.html |url-status=dead |archivedate=2009-03-01 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090301143416/http://popwatch.ew.com/popwatch/2009/02/ncis-ll-cool-j.html }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ncislegends&quot;/&gt; || 2 episodes
|-
| 2009–present ||''[[NCIS: Los Angeles]]'' ||
|-
| 2009–11 || ''[[The Electric Company (2009 TV series)|The Electric Company]]'' || rowspan=2|Himself ||
|-
| 2011 || ''[[Sesame Street]]'' ||
|-
| rowspan=2|2012 || ''[[Hawaii Five-0 (2010 TV series)|Hawaii Five-0]]'' || Special Agent Sam Hanna&lt;ref name=ncislegends/&gt; || Crossover episode: &quot;Pa Make Loa&quot;
|-
| ''[[54th Annual Grammy Awards]]'' || rowspan=&quot;2&quot;|Host || rowspan=2|TV Special
|-
| rowspan=2|2013 || ''[[55th Annual Grammy Awards]]''
|-
| ''[[Grudge Match (film)|Grudge Match]]'' || Frankie Brite ||
|-
| 2014 || ''[[56th Annual Grammy Awards]]'' || rowspan=4|Host || rowspan=2|TV Special
|-
| 2015 || ''[[57th Annual Grammy Awards]]''
|-
| 2015–present || ''[[Lip Sync Battle]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.imdb.com/title/tt4335742/?ref_=nm_flmg_slf_1|title=Lip Sync Battle (TV Series 2015– )|author=baseballproo77|work=IMDb}}&lt;/ref&gt;'' || TV Series on [[Spike (TV network)|Spike]]
|-
| 2016 || ''[[58th Annual Grammy Awards]]'' || TV Special
|-
| 2017 || ''[[American Dad!]]'' || Sam Hanna ||
|}
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! ایل
!Nominated work
!Award
!Result
!Ref
|-
|align=center|[[Grammy Awards of 1989|1989]]
|&quot;Going Back To Cali&quot;
|[[Grammy Award for Best Rap Performance|Best Rap Performance]]
|{{nom}}
|&lt;ref&gt;{{cite web|title=Rock On The Net: 31st Annual Grammy Awards - 1989|url=http://www.rockonthenet.com/archive/1989/grammys.htm|website=www.rockonthenet.com|accessdate=November 18, 2016}}&lt;/ref&gt;
|-
|align=center|[[Grammy Awards of 1992|1992]]
|&quot;Mama Said Knock You Out&quot;
|rowspan=&quot;4&quot;| [[Grammy Award for Best Rap Solo Performance|Best Rap Solo Performance]]
|{{won}}
|&lt;ref&gt;{{cite web|title=Rock On The Net: 34th Annual Grammy Awards - 1992|url=http://www.rockonthenet.com/archive/1992/grammys.htm|website=www.rockonthenet.com|accessdate=November 18, 2016}}&lt;/ref&gt;
|-
|align=center|[[Grammy Awards of 1993|1993]]
|&quot;Strictly Business&quot;
|{{nom}}
|&lt;ref&gt;{{cite web|title=Rock On The Net: 35th Annual Grammy Awards - 1993|url=http://www.rockonthenet.com/archive/1993/grammys.htm|website=www.rockonthenet.com|accessdate=November 18, 2016}}&lt;/ref&gt;
|-
|align=center|[[Grammy Awards of 1994|1994]]
|&quot;Stand By Your Man&quot;
|{{nom}}
|&lt;ref&gt;{{cite web|title=Rock On The Net: 36th Annual Grammy Awards - 1994|url=http://www.rockonthenet.com/archive/1994/grammys.htm|website=www.rockonthenet.com|accessdate=November 18, 2016}}&lt;/ref&gt;
|-
|align=center|[[Grammy Awards of 1997|1997]]
|&quot;Hey Lover&quot;
|{{won}}
|&lt;ref name=gram&gt;{{cite web|title=Rock On The Net: 39th Annual Grammy Awards - 1997|url=http://www.rockonthenet.com/archive/1997/grammys.htm|website=www.rockonthenet.com|accessdate=November 18, 2016}}&lt;/ref&gt;
|-
|align=center|[[Grammy Awards of 1997|1997]]
|''[[Mr. Smith (album)|Mr. Smith]]''
|[[Grammy Award for Best Rap Album|Best Rap Album]]
|{{nom}}
|&lt;ref name=gram /&gt;
|-
|align=center|[[Grammy Awards of 1998|1998]]
|&quot;Ain't Nobody&quot;
|[[Grammy Award for Best Rap Solo Performance|Best Rap Solo Performance]]
|{{nom}}
|&lt;ref&gt;{{cite web|title=40th Annual Grammy Award Nominations Coverage (1998) {{!}}DigitalHit.com|url=http://www.digitalhit.com/grammy/40/nominees.shtml|website=www.digitalhit.com|accessdate=November 18, 2016}}&lt;/ref&gt;
|-
|align=center|[[Grammy Awards of 2004|2004]]
|&quot;Luv U Better&quot;
|[[Grammy Award for Best Rap/Sung Performance|Best Rap/Sung Collaboration]]
|{{nom}}
|&lt;ref&gt;{{cite web|title=Complete List Of 2004 Grammy Nominations|url=http://www.music-slam.com/complete-list-of-2004-grammy-nominations/|website=www.music-slam.com|accessdate=November 18, 2016|archivedate=2014-01-05|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140105050042/http://www.music-slam.com/complete-list-of-2004-grammy-nominations/}}&lt;/ref&gt;
|-
|align=center|[[Grammy Awards of 2005|2005]]
|''[[The DEFinition]]''
|[[Grammy Award for Best Rap Album|Best Rap Album]]
|{{nom}}
|&lt;ref&gt;{{cite web|title=Complete List Of 2005 Grammy Nominees|url=http://www.music-slam.com/complete-list-of-2005-grammy-nominees/|website=www.music-slam.com|accessdate=November 18, 2016|archivedate=2020-08-03|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200803120311/http://music-slam.com/complete-list-of-2005-grammy-nominees/}}&lt;/ref&gt;
|}
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! ایل
!Nominated work
!Award
!Result
!Ref
|-
| rowspan=&quot;2&quot;| {{mtvvma|1991}} || rowspan=&quot;2&quot;| ''&quot;[[Mama Said Knock You Out (song)|Mama Said Knock You Out]]&quot;''
| [[MTV Video Music Award for Best Rap Video|Best Rap Video]] || {{won}} || &lt;ref name=mtvs&gt;{{cite web|title=Rock On The Net: 1991 MTV Video Music Awards|url=http://www.rockonthenet.com/archive/1991/mtvvmas.htm|website=www.rockonthenet.com|accessdate=November 18, 2016}}&lt;/ref&gt;
|-
| [[MTV Video Music Award for Best Cinematography|Best Cinematography in a Video]] || {{nom}} || &lt;ref name=mtvs /&gt;
|-
| {{mtvvma|1996}} || ''&quot;[[Doin' It (LL Cool J song)|Doin' It]]&quot;'' || Best Rap Video || {{nom}} || &lt;ref&gt;{{cite web|title=Rock On The Net: 1996 MTV Video Music Awards|url=http://www.rockonthenet.com/archive/1996/mtvvmas.htm|website=www.rockonthenet.com|accessdate=November 18, 2016}}&lt;/ref&gt;
|-
| {{mtvvma|1997}} || Lifetime Achievement || [[Michael Jackson Video Vanguard Award]] || {{won}} || &lt;ref&gt;{{cite web|last1=Kangas|first1=Chaz|title=The 1997 Edition Was the Best MTV Video Music Awards|url=http://www.laweekly.com/music/the-1997-edition-was-the-best-mtv-video-music-awards-2405739|website=L.A. Weekly|accessdate=November 18, 2016|date=September 6, 2012}}&lt;/ref&gt;
|}
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Year !! Nominated Work !! Category !! Result !! Ref
|-
| 1996 || ''[[Mr. Smith (album)|Mr. Smith]]'' || Best Rap Artist || {{won}} || &lt;ref name=nap /&gt;
|-
| 1997 || ''[[Phenomenon (LL Cool J album)|Phenomenon]]'' || Best Rap Artist || {{won}} ||
|-
| 2001 || ''[[G.O.A.T.]]'' || Outstanding Hip-Hop/Rap Artist || {{won}} || &lt;ref&gt;{{cite web|title=2001 NAACP Image Awards|url=http://www.infoplease.com/ipa/A0775369.html|website=www.infoplease.com|accessdate=November 18, 2016}}&lt;/ref&gt;
|-
| 2003 || ''[[10 (LL Cool J album)|10]]'' || Outstanding Male Artist || {{won}} || &lt;ref&gt;{{cite web|title=Blackflix.com: 34th NAACP Image Award Nominees|url=http://www.blackflix.com/articles/2003.image.noms.html|website=www.blackflix.com|accessdate=November 18, 2016|archivedate=2012-07-08|archiveurl=https://www.webcitation.org/690y2Ds0I?url=http://www.blackflix.com/articles/2003.image.noms.html}}&lt;/ref&gt;
|}
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Year !! Nominated Work !! Category !! Result !! Ref
|-
| 1987 || ''[[Radio (LL Cool J album)|Radio]]'' || Best Rap Album || {{nom}} || &lt;ref&gt;{{cite web|title=Soul Train Music Awards - 1987 {{!}} Winners &amp; Nominees|url=http://awardsandwinners.com/category/soul-train-music-awards/1987/|website=awardsandwinners.com|accessdate=November 18, 2016|archivedate=2016-04-15|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160415154636/http://awardsandwinners.com/category/soul-train-music-awards/1987/}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;2&quot;|1988 || ''[[Bigger and Deffer]]'' ||  Best Rap Album || {{won}} || &lt;ref&gt;{{cite web|title=Soul Train Music Awards - 1988 {{!}} Winners &amp; Nominees|url=http://awardsandwinners.com/category/soul-train-music-awards/1988/|website=awardsandwinners.com|accessdate=November 18, 2016|archivedate=2016-04-15|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160415173816/http://awardsandwinners.com/category/soul-train-music-awards/1988/}}&lt;/ref&gt;
|-
| ''&quot;I Need Love&quot;'' || Best Rap Single || {{won}} || &lt;ref&gt;{{cite web|title=2nd Annual STMA Winners|url=http://soultrain.com/stma/mwin2.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20020829171243/http://soultrain.com/stma/mwin2.html|dead-url=yes|archive-date=August 29, 2002|accessdate=November 18, 2016|date=August 29, 2002}}&lt;/ref&gt;
|-
| 1991 || ''[[Mama Said Knock You Out]]'' || Best Rap Album || {{nom}} || &lt;ref&gt;{{cite web|title=Soul Train Music Awards - 1991 {{!}} Winners &amp; Nominees|url=http://awardsandwinners.com/category/soul-train-music-awards/1991/|website=awardsandwinners.com|accessdate=November 18, 2016|archivedate=2016-04-15|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160415145135/http://awardsandwinners.com/category/soul-train-music-awards/1991/}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;2&quot;|2003 || ''[[10 (LL Cool J album)|10]]'' || Best R&amp;B/Soul or Rap Album of the Year || {{nom}} || &lt;ref&gt;{{cite web|title=2003 Soul Train Music Awards Nominees|url=http://www.billboard.com/articles/news/72452/2003-soul-train-music-awards-nominees|website=Billboard|accessdate=November 18, 2016}}&lt;/ref&gt;
|-
|  Outstanding Career Achievements in the Field of Entertainment || [[Quincy Jones Award]] || {{won}} || &lt;ref&gt;{{cite web|title=Ashanti, Amerie Lead Pack Of Nominees For Soul Train Awards|url=http://www.mtv.com/news/1459827/ashanti-amerie-lead-pack-of-nominees-for-soul-train-awards/|website=MTV News|accessdate=November 18, 2016|archivedate=2020-03-20|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200320005049/http://www.mtv.com/news/1459827/ashanti-amerie-lead-pack-of-nominees-for-soul-train-awards/}}&lt;/ref&gt;
|-
| 2005 || ''&quot;Headsprung&quot;'' || Best R&amp;B/Soul or Rap Dance Cut || {{nom}} || &lt;ref&gt;{{cite web|title=19th Annual Soul Train Awards Nominations|url=http://www.billboard.com/articles/news/64301/19th-annual-soul-train-awards-nominations|website=Billboard|accessdate=November 18, 2016}}&lt;/ref&gt;
|}
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Year !! Award !! Category !! Work !! Result !! Ref
|-
| 1996 || [[NAACP Image Awards]] || Outstanding Lead Actor in a Comedy Series || rowspan=&quot;3&quot;|''In the House'' || {{nom}} ||&lt;ref name=nap&gt;{{cite web|last1=SNOW|first1=SHAUNA|title=5 Films Head Nominations for NAACP Image Awards|url=http://articles.latimes.com/1996-02-22/entertainment/ca-38541_1_naacp-image-awards|website=Los Angeles Times|accessdate=November 18, 2016|date=February 22, 1996}}&lt;/ref&gt;
|-
| 1997 || [[Kids' Choice Awards]] || Favorite Television Actor || {{nom}} || {{citation needed|date=November 2016}}
|-
| 1998 || rowspan=&quot;2&quot;|[[NAACP Image Awards]] ||Outstanding Lead Actor in a Comedy Series || {{nom}} || &lt;ref&gt;{{cite web|title=NAACP Image Award - 1998 {{!}} Winners &amp; Nominees|url=http://awardsandwinners.com/category/naacp-image-award/1998/|website=awardsandwinners.com|accessdate=November 18, 2016|archivedate=2021-02-24|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210224050255/http://awardsandwinners.com/category/naacp-image-award/1998/}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;2&quot;|2000 || Outstanding Supporting Actor in a Motion Picture || rowspan=&quot;2&quot;|''Deep Blue Sea'' || {{nom}} || &lt;ref&gt;{{cite web|title=february 2000 {{!}} blackfilm.com {{!}} features {{!}} naacp image awards nominees|url=http://www.blackfilm.com/0202/features/f-naacp.shtml|website=www.blackfilm.com|accessdate=November 18, 2016}}&lt;/ref&gt;
|-
| [[Blockbuster Entertainment Award]] || Favorite Supporting Actor – Action || {{won}} || &lt;ref&gt;{{cite web|last1=Staff|first1=Variety|title=Blockbuster Entertainment Award winners|url=https://variety.com/2000/film/news/blockbuster-entertainment-award-winners-1117781474/|website=Variety|accessdate=November 18, 2016|date=May 9, 2000}}&lt;/ref&gt;
|-
| 2004 || [[Black Reel Awards]] || Best Actor || ''Deliver Us from Eva'' || {{nom}} || &lt;ref&gt;{{cite web|last1=Inc.|first1=Media Pro Tech|title=Filmmakers.com : Film : The 2004 Black Reel Awards Nominations Announced|url=http://www.filmmakers.com/news/film/article_60.shtml|website=www.filmmakers.com|accessdate=November 18, 2016|archivedate=2016-11-19|archiveurl=https://web.archive.org/web/20161119055811/http://www.filmmakers.com/news/film/article_60.shtml}}&lt;/ref&gt;
|-
| 2006 || [[Teen Choice Awards]] || Award for Choice Movie: Liplock &lt;small&gt;(shared with Queen Latifah)&lt;/small&gt; || ''Last Holiday'' || {{nom}} || &lt;ref&gt;{{cite web|title=Teen Choice Awards - 2006 {{!}} Winners &amp; Nominees|url=http://awardsandwinners.com/category/teen-choice-awards/2006/|website=awardsandwinners.com|accessdate=November 18, 2016|deadurl=yes|archiveurl=https://www.webcitation.org/6SM07jSoK?url=http://awardsandwinners.com/category/teen-choice-awards/2006/|archivedate=September 5, 2014|df=mdy-all}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;2&quot;|2011 || [[NAACP Image Awards]] || Outstanding Actor in a Drama Series || rowspan=&quot;4&quot;|''NCIS: Los Angeles'' || {{won}} || &lt;ref&gt;{{cite web|last1=King|first1=Susan|title='For Colored Girls' wins for best film at NAACP Image Awards|url=http://articles.latimes.com/2011/mar/04/entertainment/la-et-image-awards-20110305|website=Los Angeles Times|accessdate=November 18, 2016|date=March 4, 2011}}&lt;/ref&gt;
|-
| [[Teen Choice Awards]] || Choice TV Actor: Action || {{nom}} || &lt;ref&gt;{{cite web|title=Teen Choice Awards 2011 Nominees Announced: Harry Potter vs Twilight|url=http://www.huffingtonpost.com/2011/06/29/teen-choice-awards-2011-nominees_n_887197.html|website=The Huffington Post|accessdate=November 18, 2016|date=June 29, 2011}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;3&quot;|2012 || [[NAACP Image Awards]]  || Outstanding Actor in a Drama Series || {{won}} || &lt;ref&gt;{{cite web|title=NAACP Image Awards 2012: Full list of winners|url=http://abc7.com/archive/8548831/|website=ABC7 Los Angeles|accessdate=November 18, 2016|archivedate=2016-01-06|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160106204213/http://abc7.com/archive/8548831/}}&lt;/ref&gt;
|-
| [[Teen Choice Awards]] || Choice TV Actor: Action || {{nom}} || &lt;ref&gt;{{cite web|title=Teen Choice Awards 2012: Complete Winners List|url=http://www.mtv.com/news/1690174/teen-choice-awards-winners-list/|website=MTV News|accessdate=November 18, 2016|archivedate=2019-12-07|archiveurl=https://web.archive.org/web/20191207185830/http://www.mtv.com/news/1690174/teen-choice-awards-winners-list/}}&lt;/ref&gt;
|-
| [[Primetime Emmy Awards]] || Outstanding Special Class Programs || ''The 54th Annual Grammy Awards'' || {{nom}} || &lt;ref&gt;{{cite web|title=Nominees/Winners|url=http://www.emmys.com/awards/nominees-winners/2012/outstanding-special-class-programs|website=Television Academy|accessdate=November 18, 2016}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;2&quot;|2013 || [[NAACP Image Awards]] || Outstanding Actor in a Drama Series || rowspan=&quot;6&quot;|''NCIS: Los Angeles'' || {{won}} || &lt;ref&gt;{{cite web|title=The 44th NAACP Image Award complete winners list|url=http://articles.latimes.com/2013/feb/01/entertainment/la-et-en-the-44th-naacp-image-award-winners-20130201|website=Los Angeles Times|accessdate=November 18, 2016|date=February 1, 2013}}&lt;/ref&gt;
|-
| [[Teen Choice Awards]] || Choice TV Actor: Action || {{won}} || &lt;ref&gt;{{cite web|title=Teen Choice 2013 - August 11 on FOX - Vote
Every Day!|url=http://www.teenchoiceawards.com/tcnews.aspx|archive-url=https://web.archive.org/web/20130821114959/http://www.teenchoiceawards.com/tcnews.aspx|dead-url=yes|archive-date=August 21, 2013|accessdate=November 18, 2016|date=August 21, 2013|archivedate=2014-08-12|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140812073132/http://www.teenchoiceawards.com/tcnews.aspx}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;2'|2014 || [[NAACP Image Awards]] || Outstanding Actor in a Drama Series || {{won}} || &lt;ref&gt;{{cite web|title=NAACP Image Awards 2014: Complete winners list|url=http://articles.latimes.com/2014/feb/22/entertainment/la-et-naacp-image-awards-2014-winners-20140222|website=Los Angeles Times|accessdate=November 18, 2016|date=February 22, 2014}}&lt;/ref&gt;
|-
| Prism Awards || Male Performance in a Drama Series Multi-Episode Storyline || {{nom}} || &lt;ref&gt;{{cite web|title=EIC Announces Nominations For 18th Annual PRISM Awards- Nods for Julia Roberts, Meryl Streep, Oprah, Joseph Gordon-Levitt, Edie Falco, Allison Janney, LL Cool J, Jewel|url=http://www.prweb.com/releases/2014/03/prweb11644247.htm|website=PRWeb|accessdate=November 18, 2016}}&lt;/ref&gt;
|-
| 2015 || rowspan=&quot;2&quot;|[[NAACP Image Awards]] || Outstanding Actor in a Drama Series || {{nom}} || &lt;ref&gt;{{cite web|last1=Team|first1=The Deadline|title='Selma' &amp; 'Get On Up' Lead NAACP Image Awards Nominations|url=http://deadline.com/2014/12/image-awards-nominations-naacp-full-list-1201317223/|website=Deadline|accessdate=November 18, 2016|date=December 9, 2014}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;3&quot;|2016 || Outstanding Actor in a Drama Series || {{nom}} || &lt;ref&gt;{{cite web|title=Television - 'Creed,' 'Empire' Top NAACP Image Award Nominations; Full List|url=http://www.hollywoodreporter.com/lists/2016-naacp-image-award-nominees-862135/item/television-2016-naacp-image-award-862127|website=The Hollywood Reporter|accessdate=November 18, 2016}}&lt;/ref&gt;
|-
| [[Primetime Emmy Awards]] || Outstanding Structured Reality Program || ''Lip Sync Battle'' || {{nom}} || &lt;ref&gt;{{cite web|title=Nominees/Winners|url=http://www.emmys.com/awards/nominees-winners/2016/outstanding-structured-reality-program|website=Television Academy|accessdate=November 18, 2016}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;2&quot;|[[People's Choice Awards]] || Favorite TV Crime Drama Actor || rowspan=&quot;2&quot;|''NCIS: Los Angeles'' || {{nom}} || &lt;ref&gt;{{cite web|title=List: Who won People's Choice Awards?|url=https://www.usatoday.com/story/life/people/2016/01/06/peoples-choice-awards-winners/78391812/|website=USA TODAY|accessdate=November 18, 2016}}&lt;/ref&gt;
|-
| 2017 || Favorite TV Crime Drama Actor || {{nom}} || &lt;ref&gt;{{cite web|title=People's Choice Awards 2017: Full List Of Nominees|url=http://blog.peopleschoice.com/2016/11/15/peoples-choice-awards-2017-full-list-of-nominees/|website=People's Choice|accessdate=November 18, 2016|date=November 15, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161117063137/http://blog.peopleschoice.com/2016/11/15/peoples-choice-awards-2017-full-list-of-nominees/|archive-date=November 17, 2016|dead-url=yes|df=mdy-all|archivedate=2016-11-17|archiveurl=https://web.archive.org/web/20161117063137/http://blog.peopleschoice.com/2016/11/15/peoples-choice-awards-2017-full-list-of-nominees/}}&lt;/ref&gt;
|}
== قایناق‌لار ==
{{قایناق}}
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«[[:en:LL Cool J|LL Cool J]]»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۲ ژانویه ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر). 
{{قارداش_پروژه‌لر_باغلانتی قوتوسو
| یازار     =no 
| ویکی‌سؤزلوک    =no 
| ویکی‌کیتاب    =no 
| ویکی‌سؤز =no 
| ویکی‌قایناق   =no 
| ویکی‌آمبار   =LL Cool J
| ویکی‌خبر      =no 
| ویکی‌گیل    =no 
| ویکی‌دولانما    =no
| ویکی‌بیلیم‌یورد    =no
}}

== گؤرونتولر ==
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=&quot;320&quot;&gt;
File:LL_Cool_J_performing_in_Wilmington,_Delaware.jpg
File:Ll_cool_j-04-mika.jpg
File:Ll_cool_j-01-mika.jpg

&lt;/gallery&gt;

[[بؤلمه:آمریکالی کیشی اویونچولار]]</text>
      <sha1>iqcnfwd3i9edq6cbd93cq93lxxv0bja</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>عمر بنسون میلر</title>
    <ns>0</ns>
    <id>110668</id>
    <revision>
      <id>1587824</id>
      <parentid>640050</parentid>
      <timestamp>2026-05-09T04:55:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>PaulLim11</username>
        <id>60533</id>
      </contributor>
      <comment>Image</comment>
      <origin>1587824</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1885" sha1="sdivdxn2ege7xarqk1s6vl5jd2annz0" xml:space="preserve">{{شخص بیلگی قوتوسو
|آد=عمر بنسون میلر
|شکیل=عمر بنسون میلر
|شکیل آدی=Omar Benson Miller at 53rd Saturn Awards 2026-01.jpg
|شکلین اولچوسو =260
|آیری آدلار    =
|قیسا بیلگی   =[[اوْیونچو]].
|میللیت=[[آمریکا بیرلشمیش ایالتلری|آمریکالی]]
|تحصیل = 
|دوْغوم تاریخ ={{birth date and age|1978|10|7}}
|دوْغوم یئر   =[[آناهایم]], [[کالیفورنیا ایالتی]], آمریکا بیرلشمیش ایالتلری
|اؤلوم تاریخ  =
|اؤلوم یئر    =
|مزارلیقی=
|اؤلوم سببی=
|حیات یوْلداشی=  
|اۇشاقلاری=
|ایمضا=
| وب‌سایت      =
}}
'''عمر بنسون میلر''' ([[اینگیلیس دیلی|اینگیلیسجه]]: Omar Benson Miller) [[آمریکا بیرلشمیش ایالتلری|آمریکالی]] [[اوْیونچو]]. ۷ اوْکتوبر ۱۹۷۸ ‏ ایلینده [[کالیفورنیا ایالتی|کالیفورنیا ایالتینده]] دۆنیایا گؤز آچیب.
== قایناق‌لار ==
{{قایناق}}
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«[[:en:Omar Benson Miller|Omar Benson Miller]]»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۲ ژانویه ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر). 
{{قارداش_پروژه‌لر_باغلانتی قوتوسو
| یازار     =no 
| ویکی‌سؤزلوک    =no 
| ویکی‌کیتاب    =no 
| ویکی‌سؤز =no 
| ویکی‌قایناق   =no 
| ویکی‌آمبار   =Omar Benson Miller
| ویکی‌خبر      =no 
| ویکی‌گیل    =no 
| ویکی‌دولانما    =no
| ویکی‌بیلیم‌یورد    =no
}}

[[بؤلمه:آمریکالی کیشی اویونچولار]]</text>
      <sha1>sdivdxn2ege7xarqk1s6vl5jd2annz0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>آمریکالی‌لار</title>
    <ns>0</ns>
    <id>150953</id>
    <revision>
      <id>1587818</id>
      <parentid>1555858</parentid>
      <timestamp>2026-05-08T23:03:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>27960</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1587818</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16711" sha1="6keo931f74odjunxl1emfxvrydisk5y" xml:space="preserve">{{Infobox ethnic group
|group = آمریکالی‌لار&lt;br&gt;Americans
|flag = [[File:Flag of the United States.svg|border|300px]]
|flag_caption = [[آمریکا بیرلشمیش ایالتلری‌نین بایراغی]]
| population = {{Circa|308 million|lk=yes}}&lt;ref&gt;{{cite press release|title=U.S. Census Bureau Announces 2010 Census Population Counts – Apportionment Counts Delivered to President |url=http://2010.census.gov/news/releases/operations/cb10-cn93.html |publisher=[[United States Census Bureau]] |date=December 21, 2010 |accessdate=November 23, 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20101224044247/http://2010.census.gov/news/releases/operations/cb10-cn93.html |archivedate=December 24, 2010 |deadurl=yes |df=mdy }}&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;&lt;small&gt;[[2010 United States Census]]&lt;/small&gt;&lt;br /&gt;{{Circa|320 million}}&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.census.gov/popclock/ |publisher=U.S. Census Bureau |title=U.S. and World Population Clock |accessdate=May 22, 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;&lt;small&gt;2015 estimate&lt;/small&gt;
|region1 = [[مکزیک]]
|pop1 = 738,100–1,000,000
|pop2 = 316,350–1,000,000
|ref2 = &lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www12.statcan.ca/census-recensement/2006/dp-pd/hlt/97-562/pages/page.cfm?Lang=E&amp;Geo=PR&amp;Code=01&amp;Data=Count&amp;Table=2&amp;StartRec=1&amp;Sort=3&amp;Display=All&amp;CSDFilter=5000 |title=Ethnic origins, 2006 counts, for Canada, provinces and territories - 20% sample data |author=&lt;!--Staff writer(s); no by-line.--&gt; |date=June 10, 2010 |work=Statistics Canada |publisher=Government of Canada |accessdate=February 17, 2013 |quote=Ethnic origins Americans Total responses 316,350 |archivedate=2020-12-11 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20201211144718/http://www12.statcan.ca/census-recensement/2006/dp-pd/hlt/97-562/pages/page.cfm?Lang=E&amp;Geo=PR&amp;Code=01&amp;Table=2&amp;Data=Count&amp;StartRec=1&amp;Sort=3&amp;Display=All&amp;CSDFilter=5000 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |title=Tax amnesty offered to Americans in Canada |author=Barrie McKenna |location=Ottawa |url=https://www.theglobeandmail.com/globe-investor/personal-finance/taxes/tax-amnesty-offered-to-americans-in-canada/article4372266/ |newspaper=The Globe and Mail |date=June 27, 2012 |accessdate=December 17, 2012 |quote=There are roughly a million Americans in Canada – many with little or no ties to the United States.}}&lt;/ref&gt;
|region3 = [[فیلیپین]]
|pop3 = 250,000–600,000
|ref3 = &lt;ref&gt;{{cite book|author1=Evan S. Medeiros|author2=Keith Crane|author3=Eric Heginbotham|author4=Norman D. Levin|author5=Julia F. Lowell|title=Pacific Currents: The Responses of U.S. Allies and Security Partners in East Asia to Chinaâ€TMs Rise|url=https://books.google.com/books?id=Ndb6KWTKRrwC&amp;pg=PA115|date=November 7, 2008|publisher=Rand Corporation|isbn=978-0-8330-4708-3|page=115|quote=An estimated 4 million Filipino-Americans, most of whom are U.S. citizens or dual citizens, live in the United States, and over 250,000 U.S. citizens live in the Philippines.}}&lt;br/&gt;{{cite news |author=&lt;!--Staff writer(s); no by-line.--&gt; |date=December 2, 2016 |title=New U.S. ambassador to PH aims to 'strengthen' ties |url=http://cnnphilippines.com/news/2016/12/02/New-U.S.-ambassador-to-PH-aims-to-strengthen-ties.html |work=CNN Philippines |location=Metro Manila |access-date=March 20, 2017 |quote=According to his figures, there are about 4 million Filipino-Americans residing in the U.S., and 250,000 Americans living and working in the Philippines. |archive-date=2017-03-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170321180053/http://cnnphilippines.com/news/2016/12/02/New-U.S.-ambassador-to-PH-aims-to-strengthen-ties.html |url-status=dead |archivedate=2017-03-21 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170321180053/http://cnnphilippines.com/news/2016/12/02/New-U.S.-ambassador-to-PH-aims-to-strengthen-ties.html }}&lt;br/&gt;{{cite news |last=Lozada |first=Aaron |date=December 2, 2016 |title=New U.S. envoy: Relationship with PH 'most important' |url=http://news.abs-cbn.com/news/12/01/16/new-us-envoy-relationship-with-ph-most-important |work=ABS-CBN News |location=Manila |access-date=March 20, 2017 |quote=According to Kim, the special relations between the U.S. and the Philippines is evident in the &quot;four million Filipino-Americans who are residing in the United States and 250,000 Americans living and working in the Philippines.&quot; }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|author=International Business Publications, USA|title=Philippines Business Law Handbook: Strategic Information and Laws|url=https://books.google.com/books?id=c7ucUVVBsg4C&amp;pg=PA29|date=August 1, 2013|publisher=Int'l Business Publications|isbn=978-1-4387-7078-9|page=29|quote=An estimated 600,000 Americans visit the Philippines each year, while an estimated 300,000 reside in-country.}}{{Dead link|date=January 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |last=Cooper |first=Matthew |date=November 15, 2013 |title=Why the Philippines Is America's Forgotten Colony |url=http://www.nationaljournal.com/magazine/why-the-philippines-is-america-s-forgotten-colony-20131115 |newspaper=National Journal |access-date=January 28, 2015 |quote=c. At the same time, person-to-person contacts are widespread: Some 600,000 Americans live in the Philippines and there are 3 million Filipino-Americans, many of whom are devoting themselves to typhoon relief.}}&lt;/ref&gt;
|region4 = [[آلمان]]
|pop4 = 324,000
|ref4 = &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.bib-demografie.de/DE/Aktuelles/Presse/Archiv/2017/2017-03-01-zuwanderung-aussereuropaeische-Laender-fast-verdoppelt.html|title=BiB - Bundesinstitut für Bevölkerungsforschung - Pressemitteilungen - Zuwanderung aus außereuropäischen Ländern fast verdoppelt|website=www.bib-demografie.de|accessdate=2018-04-18|archivedate=2017-12-09|archiveurl=https://web.archive.org/web/20171209232407/http://www.bib-demografie.de/DE/Aktuelles/Presse/Archiv/2017/2017-03-01-zuwanderung-aussereuropaeische-Laender-fast-verdoppelt.html}}&lt;/ref&gt;
|region5 = [[ايسرائيل]]
|pop5 = 200,000
|ref5 = &lt;ref&gt;{{cite news |title=Need an appointment at the U.S. Embassy? Get on line! |author=Daphna Berman |url=http://www.haaretz.com/print-edition/news/need-an-appointment-at-the-u-s-embassy-get-on-line-1.237816 |newspaper=Haaretz |date=January 23, 2008 |accessdate=December 11, 2012 |quote=According to estimates, some 200,000 American citizens live in Israel and the Palestinian territories.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |title=In vitro babies denied U.S. citizenship |author=Michele Chabin |location=Jerusalem |url=http://usatoday30.usatoday.com/news/world/story/2012-03-19/in-vitro-citizenship/53656616/1 |newspaper=USA Today |date=March 19, 2012 |accessdate=December 11, 2012 |quote=Most of the 200,000 U.S. citizens in Israel have dual citizenship, and fertility treatments are common because they are free.}}&lt;/ref&gt;
|region6 = [[بؤیوک بریتانیا]]
|pop6 = 139,000–197,143
|ref6 = &lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.ons.gov.uk/ons/dcp171776_277619.pdf |title=Population by Country of Birth and Nationality Report, August 2012 |author=&lt;!--Staff writer(s); no by-line.--&gt; |date=August 30, 2012 |publisher=[[Office for National Statistics]] |accessdate=December 11, 2012 |archivedate=2012-10-08 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121008131521/http://www.ons.gov.uk/ons/dcp171776_277619.pdf }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |title=The UK's foreign-born population: see where people live and where they're from |author=Simon Rogers |url=https://www.theguardian.com/news/datablog/2011/may/26/foreign-born-uk-population |newspaper=[[The Guardian]] |date=May 26, 2011 |accessdate=February 17, 2013 |quote=County of birth and county of nationality. United States of America 197 143}}&lt;/ref&gt;
|region8 = [[جنوبی کوره]]
|pop8 = 120,000–158,000
|ref8 = &lt;ref&gt;{{cite web |url=http://seoul.usembassy.gov/acs_service.html |title=U.S. Citizen Services |author=&lt;!--Staff writer(s); no by-line.--&gt; |work=[[Embassy of the United States, Seoul|Embassy of the United States Seoul, Korea]] |publisher=United States Department of State |accessdate=December 11, 2012 |quote=This website is updated daily and should be your primary resource when applying for a passport, Consular Report of Birth Abroad, notarization, or any of the other services we offer to the estimated 120,000 U.S. citizens traveling, living, and working in Korea. |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121130162445/http://seoul.usembassy.gov/acs_service.html |archivedate=November 30, 2012 }}&lt;br /&gt;{{cite news |title=North Korea propganda video depicts invasion of South Korea, US hostage taking |agency=Agence France-Presse |url=http://m.adelaidenow.com.au/news/world/north-korea-propganda-video-depicts-invasion-of-south-korea-us-hostage-taking/story-fnd11ay0-1226603593729 |newspaper=[[The Advertiser (Adelaide)|Advertiser]] |date=March 22, 2013 |accessdate=March 23, 2013 |quote=According to official immigration figures, South Korea has an American population of more than 130,000 civilians and 28,000 troops. }}{{Dead link|date=February 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
|region9 = [[کاستاریکا]]
|pop9 = 130,000
|ref9 = &lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.state.gov/r/pa/ei/bgn/2019.htm#relations |title=Background Note: Costa Rica |author=&lt;!--Staff writer(s); no by-line.--&gt; |date=April 9, 2012 |work=Bureau of Western Hemisphere Affairs |publisher=United States Department of State |accessdate=December 11, 2012 |quote=Over 130,000 private American citizens, including many retirees, reside in the country and more than 700,000 American citizens visit Costa Rica annually.}}&lt;/ref&gt;
|region10 = [[فرانسه]]
|pop10 = 100,000
|ref10 = &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://france.usembassy.gov/us-france-americans.html |title=Americans in France |author=&lt;!--Staff writer(s); no by-line.--&gt; |work=[[Embassy of the United States, Paris]] |publisher=United States Department of State |accessdate=April 26, 2015 |quote=Today, although no official figure is available it is estimated that over 100,000 American citizens reside in France, making France one of the top 10 destinations for American expatriates. |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150418070413/http://france.usembassy.gov/us-france-americans.html |archivedate=April 18, 2015 |df=mdy }}&lt;/ref&gt;
|region11 = [[چین]]
|pop11 = 71,493
|ref11 = &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.stats.gov.cn/english/newsandcomingevents/t20110429_402722638.htm |title=Major Figures on Residents from Hong Kong, Macao and Taiwan and Foreigners Covered by 2010 Population Census |publisher=National Bureau of Statistics of China |date=April 29, 2011 |accessdate=April 29, 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110514214156/http://www.stats.gov.cn/english/newsandcomingevents/t20110429_402722638.htm |archivedate=May 14, 2011 |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;
|region12 = [[برزیل]]
|pop12 = 28,000–70,000
|ref12 = &lt;ref&gt;{{cite web |url=http://public.tableau.com/vizql/w/InternationalMigrantsbyDestination1960-2015/v/Dashboard2/viewData/sessions/4E366DF208BE41B2ACD4B5D68F2BA1B2-0:1/views/10625182665948828489_15015078885544680812?maxrows=200 |title=Immigrant and Emigrant Populations by Country of Origin and Destination |author=&lt;!--Not stated--&gt; |date=2015 |website=Migration Policy Institute |access-date=April 27, 2017 |quote=Migrants from the United States in Brazil Number of migrants: 28,000 }}{{Dead link|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.state.gov/outofdate/bgn/brazil/191355.htm |title=Brazil (11/30/11) |author=&lt;!--Staff writer(s); no by-line.--&gt; |date=November 30, 2012 |work=Previous Editions of Brazil Background Note |publisher=United States Department of State |accessdate=December 11, 2012 |quote=The consular section of the embassy, the consulates, and the consular agents provide vital services to the estimated 70,000 U.S. citizens residing in Brazil.}}&lt;/ref&gt;
|region13 = [[کولومبیا]]
|pop13 = 60,000
|ref13 = &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.travel.state.gov/travel/cis_pa_tw/cis/cis_1090.html |title=Colombia (03/28/13) |publisher=United States Department of State |accessdate=February 27, 2014 |quote=Based on Colombian statistics, an estimated 60,000 U.S. citizens reside in Colombia and 280,000 U.S. citizens travel, study and do business in Colombia each year. |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130420175844/http://www.travel.state.gov/travel/cis_pa_tw/cis/cis_1090.html |archivedate=April 20, 2013 }}&lt;/ref&gt;
|region14 = [[هونگ کونگ]]
|pop14 = 60,000
|ref14 = &lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.state.gov/outofdate/bgn/hongkong/191071.htm |title=Hong Kong (10/11/11) |author=&lt;!--Staff writer(s); no by-line.--&gt; |date=October 11, 2011 |work=Previous Editions of Hong Kong Background Note |publisher=United States Department of State |accessdate=December 11, 2012 |quote=There are some 1,400 U.S. firms, including 817 regional operations (288 regional headquarters and 529 regional offices), and over 60,000 American residents in Hong Kong.}}&lt;/ref&gt;
|region15 = [[هیندوستان]]
|pop15 = 60,000
|ref15 = &lt;ref&gt;{{cite news |title=Many Americans, Unfazed, Go On Doing Business in India |author=Barry Bearak |author2=Seth Mydans |url=https://www.nytimes.com/2002/06/08/world/many-americans-unfazed-go-on-doing-business-in-india.html |newspaper=New York Times |date=June 8, 2002 |accessdate=December 17, 2012 |quote=The number of Americans living in India is often estimated at 60,000.}}&lt;/ref&gt;
|region16 = [[استرالیا]]
|pop16 = 56,276
|ref16 = &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.censusdata.abs.gov.au/ABSNavigation/prenav/ViewData?breadcrumb=POLTD&amp;method=Place%20of%20Usual%20Residence&amp;subaction=-1&amp;issue=2006&amp;producttype=Census%20Tables&amp;documentproductno=0&amp;textversion=false&amp;documenttype=Details&amp;collection=Census&amp;javascript=true&amp;topic=Ancestry&amp;action=404&amp;productlabel=Ancestry%20(full%20classification%20list)%20by%20Sex&amp;order=1&amp;period=2006&amp;tabname=Details&amp;areacode=0&amp;navmapdisplayed=true&amp;|title=ibid, Ancestry (full classification list) by Sex – Australia|publisher=|accessdate=October 19, 2014|archivedate=2008-03-10|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080310121707/http://www.censusdata.abs.gov.au/ABSNavigation/prenav/ViewData?breadcrumb=POLTD&amp;method=Place%20of%20Usual%20Residence&amp;subaction=-1&amp;issue=2006&amp;producttype=Census%20Tables&amp;documentproductno=0&amp;textversion=false&amp;documenttype=Details&amp;collection=Census&amp;javascript=true&amp;topic=Ancestry&amp;action=404&amp;productlabel=Ancestry%20(full%20classification%20list)%20by%20Sex&amp;order=1&amp;period=2006&amp;tabname=Details&amp;areacode=0&amp;navmapdisplayed=true&amp;}}&lt;/ref&gt;
}}
'''آمریکالی‌لار'''—آمریکا بیرلشمیش ایالتلرین اساس وطنداشلاری، اهالی‌سی.

آمریکا بیرلشمیش ایالتلری آمریکانلاری اؤلکه اهالیسینین ۸۹ %-نی تشکیل ائدیر

== گروپلارین ترکیبی ==

بئله‌لیک‌له عۆمومی اؤلکه اهالیسینین ۸۹ %-ا قدرینی تشکیل ائدن آمریکا بیرلشمیش ایالتلری آمریکانلاری داخیلینده ۴ گروپ آیریلیر و اوْنلارین فایز گؤستریجیلری آشاغی‌داکیلاردیر:
#آوروپا-کانادا منشأ‌لی – ۷۱ %؛
#آفریقا منشأ‌لی – ۱۲،۷ %؛
#لاتین آمریکاسی منشأ‌لی – ۱۳ %؛
#آرام اوقیانوس ساحلی آسیا منشأ‌لی – ۳،۳ %.
	
	
حال-حاضیردا آمریکا بیرلشمیش ایالتلری-دا «رنگ‌لی اهالی» و یا «رنگ‌لیلر» آنلاییشین‌دان ایستیفاده اوْلونور. «رنگ‌لی اهالی» و یا «غیری-آوروپالی» گت-گده بؤیوک فایز اۆستونلویونه مالیک اوْلورلار. اوْنلار اؤز دیلینی و عادت-عنعنه‌سینی ساخلاماقلاری ایله فخر ائدیرلر. عومومیت‌له اؤلکه اهالیسینین ۱۴ %-i دؤولت دیلی ساییلان اینگیلیس دیلینی بیلمیرلر. «رنگ‌لی» شهرلره میامی، دترویت، لوس-آنجلوس، هیوستون، یئنی-اوْرلان، نیویورک مثال‌دیر. آمریکان اکسپرتلری‌نین فیکرینجه ۲۰۸۰-جی ایلده آمریکا بیرلشمیش ایالتلری-دا «آغ دری‌لیلر» ایله «غیری-آغ دری‌لیلر» عینی‌لیک تشکیل ائده‌جکلر.
==قایناق‌لار==
{{قایناق}}== گؤرونتولر ==
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; perrow=&quot;3&quot; heights=&quot;160px&quot;&gt;
File:Motherhood and apple pie.jpg|&lt;!--[[Apple pie]] and [[baseball]] are icons of American culture.]] -----------&gt;

&lt;/gallery&gt;</text>
      <sha1>6keo931f74odjunxl1emfxvrydisk5y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>مکزیکی آمریکالیلار</title>
    <ns>0</ns>
    <id>151005</id>
    <revision>
      <id>1587809</id>
      <parentid>1443936</parentid>
      <timestamp>2026-05-08T15:12:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TheImaCow</username>
        <id>27929</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>([[c:GR|GR]])  [[File:SchoolLunch.jpg]] → [[File:SchoolLunch.png]] better image quality</comment>
      <origin>1587809</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7117" sha1="ojf7q2iwdh2haw6blk0hfbh2qa0jq82" xml:space="preserve">{{Infobox ethnic group
| flag = [[File:Mexican American Flag.PNG|250px]]
| group = Mexican Americans&lt;br&gt;Mexicano-americanos
| image = File:Old Plaza (Los Angeles).jpg
| pop = '''36,255,589'''&lt;br&gt;{{small|11.2% of total U.S. population, 2016}}&lt;ref name=AmericanCommunitySurvey&gt;[https://factfinder.census.gov/faces/tableservices/jsf/pages/productview.xhtml?pid=ACS_16_1YR_B03001&amp;prodType=table US Census Bureau 2016 American Community Survey B03001 1-Year Estimates HISPANIC OR LATINO ORIGIN BY SPECIFIC ORIGIN] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170914220235/https://factfinder.census.gov/faces/tableservices/jsf/pages/productview.xhtml?pid=ACS_16_1YR_B03001&amp;prodType=table |date=2017-09-14 }} retrieved September 14, 2017.&lt;/ref&gt;
| regions = [[Southwestern United States|Southwest]], [[West Coast of the United States|West Coast]], [[نوادا ایالتی]], [[نیومکزیکو ایالتی]], and [[Chicagoland|Chicago]] area; there are also emerging populations in the [[Southern United States|South]], [[Upper Midwest]] and [[Northeastern United States|Northeast]].
| languages = [[مکزیکی ایسپانیا]], [[American English|English]], [[Low German]] &lt;small&gt;([[Plautdietsch language|Plautdietsch]])&lt;/small&gt;{{citation needed|date=January 2018}} and a minority of [[Languages of Mexico|Indigenous Mexican languages]].
}}

'''مکزیکی آمریکالیلار''' ([[اینگیلیس دیلی|اینگیلیسی‌جه]]: Mexican Americans، [[عرب دیلی|عرب‌جه]]: أمريكيون مكسيكيون، [[فارس دیلی|فارسجا]]: مکزیکی آمریکایی) - بیر قومی گروه بۇ اتنیک قومی [[مکزیکی ایسپانیا]] ایله دانیشیرلار.
== گؤرونتولر ==
&lt;gallery&gt;
File:Southwestern_Chillis_and_Skull.jpg|&lt;!--Symbols of the Southwest: a string of chili peppers (a ristra) and a bleached white cow's skull hang in a market near [[Santa Fe, New MexicoSanta Fe]]]] -----------&gt;
File:All the Way to the Bay mural in Chicano Park.JPG|&lt;!--Mural in [[Chicano Park]], San Diego stating &quot;All the way to the Bay&quot;]] -----------&gt;
Image:SACC Nima.jpg|&lt;!--The Henry B. González Convention Center and Lila Cockrell Theater along the San Antonio River Walk.  The [[Tower of the Americas]] is visible in the background.]] -----------&gt;
Image:Mural LA Central Library.jpg|&lt;!--An example of a Chicano-themed mural in the [[Richard Riordan Central Library]]]] -----------&gt;
Image:TMP D155 Residences of peons.jpg|&lt;!--The first Mexican [[braceros]] arrived in [[California]] in 1917.]] -----------&gt;
Image:Seattle - Fiestas Patrias Parade 2008 - horses 04.jpg|&lt;!--Mexican community in [[Seattle]].]] -----------&gt;
File:Mariachi Plaza (5399467849).jpg|&lt;!--Mariachi Plaza[[Mariachi]] bands, who are available for hire, wait at the [[Mariachi Plaza]] in Los Angeles]] -----------&gt;
Image:Cesar Chavez Day.jpg|&lt;!--[[Cesar Chavez]], supporters say his work led to numerous improvements for union laborers. Although the [[UFW]] faltered a few years after Chavez died in 1993, he became an iconic &quot;folk saint&quot; in the pantheon of Mexican Americans.]] -----------&gt;
File:May 1 2006 Rally in Chicago.jpg|&lt;!--A rally on [[International Workers' DayMay Day]] [[2006 United States immigration reform protests2006]] in [[Chicago]]. The protests began in response to proposed legislation known as [[H.R. 4437]], which would raise penalties for [[illegal immigration]] and classify undocumented immigrants and anyone who helped them enter or remain in the US as felons.]] -----------&gt;
File:CornmealProducts.jpg|&lt;!--[[Mexican food]] has become part of the mainstream American market just as [[Italian food]] did decades before and assimilated to the american market like [[Tex-Mex]].]]Russell Lee]]]] -----------&gt;
Image:Cinco de Mayo performers at White House.jpg|&lt;!--[[Cinco de Mayo]] celebration at the White House.In the U.S. the date has become associated with the celebration of Mexican-American culture. In Mexico, the commemoration of the battle continues to be mostly ceremonial, such as through military parades. ]] -----------&gt;
File:Dodger Stadium view of downtown 2015-10-04.jpg|&lt;!--View of downtown and the Palos Verdes Peninsula]] -----------&gt;
File:East LA Interchange map.svg|&lt;!--alt=Map of East LA InterchangeViramontes' Childhood Neighborhood Was Divided by the East LA Interchange in the Early 1960s. [[Their Dogs Came with Them]] a book that focuses on the freeway construction and difficult conditions for the Mexican Americans living in this area at the time.]] -----------&gt;
File:Los Angeles County Mexican 2000.png|&lt;!--Map of Los Angeles County showing percentage of population self-identified as ''Mexican'' in ancestry or national origin by census tracts. Heaviest concentrations are in [[East Los Angeles, CaliforniaEast Lost Angeles]], [[Echo Park, Los AngelesEcho Park]]/[[Silver Lake, Los AngelesSilver Lake]], [[South Los Angeles]], and [[San Pedro, Los Angeles -----------&gt;
File:SchoolLunch.png|&lt;!--[[Mendez v. Westminster]] was a 1947 federal court case that challenged Mexican remedial schools in Orange County, California. In its ruling, the United States Court of Appeals for the Ninth Circuit, in an en banc decision, held that the forced segregation of Mexican American students into separate &quot;Mexican schools&quot; was unconstitutional and unlawful because Mexicans were white. It was the first ruling in the United States in favor of desegregation.]] -----------&gt;
File:El Paso Morning Times, El Paso, Texas, January 30, 1917.png|&lt;!--El Paso Morning Times newspaper January 30, 1917 Headlinedː &quot;Bill Before Congress To Prevent Mexicans Voting&quot; depicts the [[1917 Bath Riots]] begun by Carmelita Torres at the Santa Fe International Bridge disinfecting plant at the El Paso, Texas and Juarez, Mexico border.]] -----------&gt;
File:Ruben Salazar Globe Lobby Plaque.jpg|&lt;!--A plaque honoring Ruben Salazar mounted in the Globe Lobby of the Los Angeles Times Building in downtown Los Angeles.]] -----------&gt;
Image:QuinceañeraSanFranValleBravo.JPG|&lt;!--A Mexican ''{{langesquinceañera}}'' after [[mass (liturgy)mass]] in church.]] -----------&gt;
Image:Sal-Castro.png|&lt;!--[[Sal Castro]] was a [[Mexican-American]] [[Educationeducator]] and [[Activismactivist]]. He was most well known for his role in the 1968. See [[Walkout (film)Walkout]].]] -----------&gt;
File:Arizona Ethnic Studies.jpg|&lt;!--Protesters are seen in June 2011 in support of the [[Tucson Unified School District]]'s Mexican-American studies program. A new state law effectively ended the program saying it was divisive.]] -----------&gt;
File:Cavazos.jpg|&lt;!--[[Lauro Cavazos]] [[Secretary of Education]] from August 1988 to December 1990.]] -----------&gt;
Image:Flickr bargas 2306893354--Ninfas on Navigation.jpg|&lt;!--Original [[Ninfa's]] on Navigation Boulevard, established by [[Ninfa Laurenzo]]]] -----------&gt;
Image:Doorway.jpg|&lt;!--thumbnailMexican cultural influence in [[Santa Fe, New Mexico]]]] -----------&gt;
File:LaSantaCecilaMarch2015.jpg|&lt;!--[[La Santa Cecilia]] performing in 2015]] -----------&gt;
&lt;/gallery&gt;
== قایناقلار ==
{{قایناق}}

[[بؤلمه:خالقلار]]</text>
      <sha1>ojf7q2iwdh2haw6blk0hfbh2qa0jq82</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>آشورلار</title>
    <ns>0</ns>
    <id>151174</id>
    <revision>
      <id>1587812</id>
      <parentid>1578939</parentid>
      <timestamp>2026-05-08T18:45:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>27960</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1587812</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24455" sha1="4cumvppvn8g3q09uqca3ga44pbvcuf1" xml:space="preserve">{{Infobox ethnic group
| group            = Assyrians
| native_name      = ܣܘܼܪ̈ܝܵܝܹܐ / ܣܽܘܪܝܳܝܶܐ / ܐܵܬܘܿܪܵܝܵܐ / ܐܳܬܽܘܪܳܝܳܐ / ܐܵܫܘܿܪܵܝܵܐ
| native_name_lang = syr
| flag             = Flag of the Assyrians (gold and blue Assur).svg
| flag_caption     = [[Assyrian flag]]
| image            = Assyrian world population.png
| image_caption    = World distribution of the Assyrian diaspora
{{لجند|#440055|more than 500,000}}
{{لجند|#aa00d4|100,000–500,000}}
{{لجند|#dd55ff|50,000–100,000}}
{{لجند|#eeaaff|10,000–50,000}}
{{لجند|#F9D6FE|less than 10,000}}
| population       = {{Circa}} '''6 million'''&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.refworld.org/docid/49749c9837.html|title=Refworld – World Directory of Minorities and Indigenous Peoples – Turkey: Syriacs|author=United Nations High Commissioner for Refugees|work=Refworld|access-date=6 June 2015|archive-date=3 May 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190503103556/https://www.refworld.org/docid/49749c9837.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt;{{Sfn|Baumer|2006|p=}}{{Sfn|Murre van den Berg|2011|p=2304}}&lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=rWB3Bv3vuyMC&amp;q=total+assyrian+population&amp;pg=PA43|title=Unrepresented Nations and Peoples Organization: yearbook|isbn=978-90-411-0223-2|last1=Simmons|first1=Mary Kate|year=1998|publisher=Martinus Nijhoff Publishers }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[SIL Ethnologue]] [http://www.ethnologue.com/show_language.asp?code=aii estimate for the &quot;ethnic population&quot; associated with Neo-Aramaic] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120102101200/http://www.ethnologue.com/show_language.asp?code=aii |date=2 January 2012 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.trtworld.com/magazine/assyrians-return-to-turkey-from-europe-to-save-their-culture-10131|title=Assyrians return to Turkey from Europe to save their culture|access-date=15 September 2017|archive-date=11 January 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200111212816/https://www.trtworld.com/magazine/assyrians-return-to-turkey-from-europe-to-save-their-culture-10131|url-status=live|accessdate=2025-08-23|archivedate=2020-01-11|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200111212816/https://www.trtworld.com/magazine/assyrians-return-to-turkey-from-europe-to-save-their-culture-10131}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.culturalsurvival.org/publications/cultural-survival-quarterly/assyrians-3000-years-history-yet-internet-our-only-home|title=Assyrians: &quot;3,000 Years of History, Yet the Internet is Our Only Home&quot;|website=www.culturalsurvival.org|date=25 March 2010 |access-date=11 May 2023|archive-date=20 January 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170120023442/https://www.culturalsurvival.org/publications/cultural-survival-quarterly/assyrians-3000-years-history-yet-internet-our-only-home|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
| region1          = '''[[Assyrian homeland]]''':
| pop1             = Numbers can vary
| region2          = {{بایراق|Iraq}}
| pop2             = [[Assyrians in Iraq|{{Circa}} 500,000-600,000]]
| ref2             = &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Minorities in Iraq - European Research Service |url=http://www.europarl.europa.eu/RegData/etudes/BRIE/2015/548988/EPRS_BRI(2015)548988_REV1_EN.pdf}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Shlaymoon Toma|first=Dr. Shivan| url= https://opendocs.ids.ac.uk/articles/report/Identity_Nationality_Religion_and_Gender_The_Different_Experiences_of_Assyrian_Women_and_Men_in_Duhok_Iraq/26434324/1/files/48214930.pdf |title= Identity, Nationality, Religion and Gender: The Different Experiences of Assyrian Women and Men in Duhok, Iraq |date=2022|publisher= Institute of Development Studies |pages=|language=en}}&lt;/ref&gt;
| region3          = [[File:Flag of the Syrian revolution.svg|24px]] [[سوریه]]
| pop3             = [[Assyrians in Syria|400,000–877,000]] (pre-[[سوریه ایچ ساواشی]])
| ref3             = &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.al-monitor.com/pulse/security/2014/04/syria-assyrians-threat-crisis.html|title=Syria's Assyrians threatened by extremists – Al-Monitor: the Pulse of the Middle East|work=Al-Monitor|access-date=18 February 2015|date=2014-04-28|archive-date=15 January 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200115080459/https://www.al-monitor.com/pulse/security/2014/04/syria-assyrians-threat-crisis.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web | title=Syria | website=Assyrian Policy Institute | url=https://www.assyrianpolicy.org/syria | archive-url=https://web.archive.org/web/20201031045323/https://www.assyrianpolicy.org/syria | archive-date=2020-10-31 | url-status=live |quote=&quot;Prior to the start of the war in Syria, it is estimated that the country was home to approximately 200,000 ethnic Assyrians&quot;}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite report| title=Erasing the Legacy of Khabour: Destruction of Assyrian Cultural Heritage | website=Assyrian Policy Institute | url=https://www.assyrianpolicy.org/erasing-the-legacy-of-khabour |quote=&quot;The Assyrian population in Iraq, estimated at approximately 200,000, constitutes the largest remaining concentration of the ethnic group in the Middle East.&quot;}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.todayszaman.com/newsDetail_getNewsById.action?load=detay&amp;link=140085 |title=Turkey-Syria deal allows Syriacs to cross border for religious holidays |archive-url=https://web.archive.org/web/20110812191457/http://www.todayszaman.com/newsDetail_getNewsById.action?load=detay&amp;link=140085 |archive-date=12 August 2011 |quote=&quot;An estimated 25,000 Syriacs live in Turkey, while Syria boasts some 877,000.&quot; |accessdate=2025-08-23 |archivedate=2011-08-12 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110812191457/http://www.todayszaman.com/newsDetail_getNewsById.action?load=detay&amp;link=140085 }}&lt;/ref&gt;
| region4          = {{بایراق|Turkey}}
| pop4             = [[Assyrians in Turkey|25,000-30,000]]
| ref4             = &lt;ref name=&quot;hurriyet-2023&quot;/&gt;
| region5          = {{بایراق|Iran}}
| pop5             = [[آشوری ایران‌لی‌لاری]]
| ref5             = &lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.state.gov/reports/2018-report-on-international-religious-freedom/iran/|publisher=U.S. Department of State 2018 Report on International Religious Freedom: Iran|title=Iran}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2016-11-19 |title=Woman demeans Christian Assyrian-American as 'Terrorist' for Speaking Jesus' Language |url=https://www.juancole.com/2016/11/verbally-christian-terrorist.html |access-date=2025-04-27 |website=Informed Comment |language=en-US}}&lt;/ref&gt;
| region6          = '''[[Assyrian diaspora]]''':
| pop6             = Numbers can vary
| region7          = {{بایراق|United States}}
| pop7             = 600,000
| ref7             = &lt;ref&gt;{{cite web |title=Assyrian Genocide Resolution Read in Arizona Assembly |url=http://www.aina.org/news/20200303173214.htm |website=www.aina.org |access-date=27 April 2020 |archive-date=7 March 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200307143628/http://www.aina.org/news/20200303173214.htm |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Arizona HCR2006 – TrackBill |url=https://trackbill.com/bill/arizona-house-concurrent-resolution-2006-assyrian-genocide-remembrance-day/1796482/ |website=trackbill.com |language=en |access-date=27 April 2020 |archive-date=23 July 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200723223202/https://trackbill.com/bill/arizona-house-concurrent-resolution-2006-assyrian-genocide-remembrance-day/1796482/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=HCR2006 – 542R – I Ver |url=https://www.azleg.gov/legtext/54leg/2r/bills/hcr2006p.htm |website=www.azleg.gov |access-date=27 April 2020 |archive-date=4 March 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200304010431/https://www.azleg.gov/legtext/54leg/2r/bills/hcr2006p.htm |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
| region8          = {{بایراق|Sweden}}
| pop8             = 150,000
| ref8             = &lt;ref&gt;{{cite news |last1=Nyheter |first1=SVT |title=Statministerns folkmordsbesked kan avgöra kommunvalet: &quot;Underskatta inte frågan&quot; |url=https://www.svt.se/nyheter/lokalt/sodertalje/statministerns-folkmordsbesked-kan-avgora-kommunvalet-underskatta-inte-fragan |website=SVT Nyheter |language=sv |date=9 May 2018 |access-date=11 May 2018 |archive-date=9 May 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180509042416/https://www.svt.se/nyheter/lokalt/sodertalje/statministerns-folkmordsbesked-kan-avgora-kommunvalet-underskatta-inte-fragan |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
| region9          = {{بایراق|Germany}}
| pop9             = 70,000–100,000
| ref9             = &lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.borkenerzeitung.de/lokales/kreis_borken/borken/1561426_Diskussion_zum_Thema_Aaramaeische_Christen_im_Kapitelshaus.html |title=Diskussion zum Thema 'Aaramäische Christen' im Kapitelshaus |website=Borkener Zeitung |archive-url=https://web.archive.org/web/20111008014028/http://www.borkenerzeitung.de/lokales/kreis_borken/borken/1561426_Diskussion_zum_Thema_Aaramaeische_Christen_im_Kapitelshaus.html |archive-date=8 October 2011 |language=de |accessdate=2018-04-18 |archivedate=2011-10-08 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20111008014028/http://www.borkenerzeitung.de/lokales/kreis_borken/borken/1561426_Diskussion_zum_Thema_Aaramaeische_Christen_im_Kapitelshaus.html }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;70,000 Syriac Christians according to [http://www.remid.de/remid_info_zahlen.htm REMID] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080625100533/http://www.remid.de/remid_info_zahlen.htm |date=25 June 2008 }} (of which 55,000 [[Syriac Orthodox]]).&lt;/ref&gt;
| region10         = {{بایراق|Jordan}}
| pop10            = 30,000–150,000
| ref10            = &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.christianheadlines.com/news/assyrian-and-chaldean-christians-flee-iraq-to-neighboring-jordan-11542438.html|title=Assyrian and Chaldean Christians Flee Iraq to Neighboring Jordan|website=ChristianHeadlines.com|access-date=11 May 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.aina.org/brief.html|title=Brief History of Assyrians|website=www.aina.org|access-date=11 May 2023|archive-date=17 October 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131017014421/http://www.aina.org/brief.html|url-status=live|accessdate=2018-04-18|archivedate=2019-04-16|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190416201117/http://www.aina.org/brief.html}}&lt;/ref&gt;
| region11         = {{بایراق|Australia}}
| pop11            = 61,000 (2020 est.)
| ref11            = &lt;ref&gt;{{cite web |title= 2071.0 – Census of Population and Housing: Reflecting Australia – Stories from the Census, 2016|url=http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/Lookup/by%20Subject/2071.0~2016~Main%20Features~Cultural%20Diversity%20Article~20|archive-url=https://web.archive.org/web/20170709233002/http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/Lookup/by%20Subject/2071.0~2016~Main%20Features~Cultural%20Diversity%20Article~20|archive-date=2017-07-09}}&lt;/ref&gt;
| region12         = {{بایراق|Lebanon}}
| pop12            = 50,000
| ref12            = &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.assyrianpolicy.org/lebanon|title=Lebanon &amp;#124; Assyrian Policy Institute|website=Assyrian Policy|access-date=11 May 2023|archive-date=16 October 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211016141119/https://www.assyrianpolicy.org/lebanon|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
| region13         = {{بایراق|Netherlands}}
| pop13            = 25,000–35,000
| ref13            = &lt;ref&gt;{{cite web |last=Miri |first=Adhid |title=Chaldeans in Europe Part V |url=https://www.chaldeannews.com/chaldeans-around-the-world/2021/1/27/chaldeans-in-europe-part-v |website=Chaldean News |access-date=14 December 2022 |date=January 27, 2021 |archive-date=14 December 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221214025802/https://www.chaldeannews.com/chaldeans-around-the-world/2021/1/27/chaldeans-in-europe-part-v |url-status=live |accessdate=2025-08-23 |archivedate=2022-12-14 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221214025802/https://www.chaldeannews.com/chaldeans-around-the-world/2021/1/27/chaldeans-in-europe-part-v }}&lt;/ref&gt;
| region14         = {{بایراق|Canada}}
| pop14            = 31,800
| ref14            = &lt;ref&gt;{{cite web|title=Canada Census Profile 2021|url=https://www12.statcan.gc.ca/census-recensement/2021/dp-pd/prof/details/page.cfm?LANG=E&amp;GENDERlist=1&amp;STATISTIClist=1,4&amp;DGUIDlist=2021A000011124&amp;HEADERlist=31&amp;SearchText=Canada|website=Census Profile, 2021 Census|date=7 May 2021|publisher=Statistics Canada Statistique Canada|access-date=3 January 2023|archive-date=3 January 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230103201320/https://www12.statcan.gc.ca/census-recensement/2021/dp-pd/prof/details/page.cfm?LANG=E&amp;GENDERlist=1&amp;STATISTIClist=1,4&amp;DGUIDlist=2021A000011124&amp;HEADERlist=31&amp;SearchText=Canada|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
| region15         = {{بایراق|France}}
| pop15            = 16,000
| ref15            = &lt;ref&gt;{{Harvard citation no brackets|Wieviorka|Bataille|2007|pp=166}}&lt;/ref&gt;
| region16         = {{بایراق|Greece}}
| pop16            = 6,000
| ref16            = &lt;ref&gt;{{cite news|last=Tzilivakis|first=Kathy|title=Iraq's Forgotten Christians Face Exclusion in Greece|url=http://www.atour.com/news/international/20030623a.html|access-date=7 April 2012|newspaper=Athens News|date=10 May 2003|archive-date=30 March 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190330043953/http://www.atour.com/news/international/20030623a.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
| region17         = {{بایراق|Austria}}
| pop17            = 2,500–5,000
| ref17            = &lt;ref&gt;{{cite web |title=Assyrische Bevölkerung weltweit |url=https://bethnahrin.de/assyrer/assyrische-bevoelkerung-weltweit/ |website=bethnahrin |access-date=24 June 2019 |archive-date=16 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211016141121/https://bethnahrin.de/assyrer/assyrische-bevoelkerung-weltweit/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Özkan |first1=Duygu |title=Die christlichen Assyrer zu Wien |url=https://diepresse.com/home/panorama/religion/745254/Die-christlichen-Assyrer-zu-Wien |website=DiePresse |date=31 March 2012 |access-date=24 June 2019 |archive-date=24 June 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190624063417/https://diepresse.com/home/panorama/religion/745254/Die-christlichen-Assyrer-zu-Wien |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
| region18         = {{بایراق|Russia}}
| pop18            = 4,421
| ref18            = &lt;ref&gt;{{cite web|title=Оценка численности постоянного населения по субъектам Российской Федерации|url=https://rosstat.gov.ru/storage/mediabank/tab-5_VPN-2020.xlsx|publisher=[[Federal State Statistics Service (Russia)|Federal State Statistics Service]]|access-date=31 August 2024}}&lt;/ref&gt;
| region19         = {{بایراق|United Kingdom}}
| pop19            = 3,000–4,000
| ref19            = &lt;ref&gt;{{cite journal |quote=&quot;This figure is an estimate from the Assyrian Cultural and Advice Centre&quot; |url=https://www.anthro.ox.ac.uk/sites/default/files/anthro/documents/media/jaso26_3_1995_241_255.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20201101120842/https://www.anthro.ox.ac.uk/sites/default/files/anthro/documents/media/jaso26_3_1995_241_255.pdf |archive-date=1 November 2020 |title= Iraqi Assyrians in London: Beyond the 'Immigrant/Refugee' Divide |journal=Journal of the Anthropological Society of Oxford |year=1995 |issn=0044-8370 |volume=26 |issue= 3 |first=Madawi |last=al-Rasheed}}&lt;/ref&gt;
| region20         = {{بایراق|Georgia}}
| pop20            = 3,299
| ref20            = &lt;ref&gt;{{cite journal |quote=&quot;According to the 1989 population census, there were 5,200 Assyrians in Georgia (0.1 percent); according to the 2002 census, their number dropped to 3,299, while their percentage remained the same&quot; |url=http://www.syriacstudies.com/AFSS/Syriac_Articles_in_English/Entries/2010/1/13_THE_ASSYRIANS_OF_GEORGIA__ETHNIC_SPECIFICS_SHOULD_BE_PRESERVED_Mamuka_KOMAKHIA.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20211025203901/http://www.syriacstudies.com/AFSS/Syriac_Articles_in_English/Entries/2010/1/13_THE_ASSYRIANS_OF_GEORGIA__ETHNIC_SPECIFICS_SHOULD_BE_PRESERVED_Mamuka_KOMAKHIA.html |archive-date=2021-10-25 |title=The Assyrians of Georgia: Ethnic Specifics Should Be Preserved |journal=Central Asia and the Caucasus |volume=7 |issue=3 |pages=159–164 |first=Mamuka |last=Komakhia}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ecoi.net/189322::georgia/324351.316658.8309...lk.566738/others.htm|title=Georgia – ecoi.net – European Country of Origin Information Network|access-date=18 February 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20141105030638/http://www.ecoi.net/189322::georgia/324351.316658.8309...lk.566738/others.htm|archive-date=2014-11-05|accessdate=2025-08-23|archivedate=2014-11-05|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141105030638/http://www.ecoi.net/189322::georgia/324351.316658.8309...lk.566738/others.htm}}&lt;/ref&gt;
| region21         = {{بایراق|Palestine}}
| pop21            = 1,500–5,000
| ref21            = &lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://bethbc.edu/blog/2017/03/28/syriacs-still-going-strong |title=Syriacs still going strong – Syriacs in Palestine |date=28 March 2017 |access-date=7 November 2022 |archive-date=7 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221107232112/https://bethbc.edu/blog/2017/03/28/syriacs-still-going-strong/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Shams |first1=Alex |title=Learning the language of Jesus Christ |url=https://roadsandkingdoms.com/2015/learning-the-language-of-jesus-christ/ |website=Roads &amp; Kingdoms |date=2 November 2015 |access-date=23 July 2019 |archive-date=23 July 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190723015144/https://roadsandkingdoms.com/2015/learning-the-language-of-jesus-christ/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
| region22         = {{بایراق|Ukraine}}
| pop22            = 3,143
| ref22            = &lt;ref&gt;{{cite web |url=http://2001.ukrcensus.gov.ua/results/nationality_population/nationality_popul1/ |website=State statistics committee of Ukraine |title=National composition of population, 2001 census |archive-url=https://web.archive.org/web/20191024043444/http://2001.ukrcensus.gov.ua/results/nationality_population/nationality_popul1/ |archive-date=24 October 2019 |language=Ukrainian}}&lt;/ref&gt;
| region23         = {{بایراق|Italy}}
| pop23            = 3,000
| ref23            = &lt;ref&gt;{{Cite web |title=Brief History of Assyrians |url=http://www.aina.org/brief.html |access-date=2023-10-11 |website=www.aina.org |accessdate=2018-04-18 |archivedate=2019-04-16 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190416201117/http://www.aina.org/brief.html }}&lt;/ref&gt;
| region24         = {{بایراق|Armenia}}
| pop24            = 2,755
| ref24            = &lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.armstat.am/en/?nid=82&amp;id=2623|title=The Main Results of RA Census 2022, trilingual / Armenian Statistical Service of Republic of Armenia|website=www.armstat.am|access-date=2024-09-23}}&lt;/ref&gt;
| region25         = {{بایراق|New Zealand}}
| pop25            = 1,497
| ref25            = &lt;ref&gt;{{cite web |title= 2013 Census ethnic group profiles: Assyrian |url= http://archive.stats.govt.nz/Census/2013-census/profile-and-summary-reports/ethnic-profiles.aspx?request_value=24764&amp;parent_id=24761&amp;tabname=#24764 |publisher= Statistics New Zealand |access-date= 13 March 2018 |archive-date= 24 December 2018 |archive-url= https://web.archive.org/web/20181224190952/http://archive.stats.govt.nz/Census/2013-census/profile-and-summary-reports/ethnic-profiles.aspx?request_value=24764&amp;parent_id=24761&amp;tabname=#24764 |accessdate= 2025-08-23 |archivedate= 2018-12-24 |archiveurl= https://web.archive.org/web/20181224190952/http://archive.stats.govt.nz/Census/2013-census/profile-and-summary-reports/ethnic-profiles.aspx?request_value=24764&amp;parent_id=24761&amp;tabname=#24764 }}&lt;/ref&gt;
| region26         = {{بایراق|Israel}}
| pop26            = 1,000
| ref26            = &lt;ref&gt;{{cite web |title=The ethnic origin of Christians in Israel |url=http://parshan.co.il/index2.php?id=11204&amp;lang=HEB |website=parshan.co.il |language=he |access-date=7 June 2015 |archive-date=22 January 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190122044210/http://parshan.co.il/index2.php?id=11204 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
| region27         = {{بایراق|Denmark}}
| pop27            = 700
| ref27            = &lt;ref&gt;{{cite news |last1=Fenger-Grøndahl |first1=Af Malene |title=Assyrer: At vi har vores eget sted, styrker min følelse af at høre til i Danmark |url=https://www.kristeligt-dagblad.dk/kirke-tro/vi-har-vores-eget-sted-styrker-min-tro-og-min-foelelse-af-hoere-til-i-danmark |access-date=31 March 2019 |work=Kristeligt Dagblad |date=1 May 2017 |language=da |archive-date=16 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211016141117/https://www.kristeligt-dagblad.dk/kirke-tro/vi-har-vores-eget-sted-styrker-min-tro-og-min-foelelse-af-hoere-til-i-danmark |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
| region28         = {{بایراق|Kazakhstan}}
| pop28            = 350
| ref28            = &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.astanatimes.com/2014/12/assyrian-community-kazakhstan-survived-dark-times-now-focuses-education/|title=Assyrian Community in Kazakhstan Survived Dark Times, Now Focuses on Education|work=The Astana Times|access-date=18 February 2015|date=2014-12-19|archive-date=30 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210330155008/https://astanatimes.com/2014/12/assyrian-community-kazakhstan-survived-dark-times-now-focuses-education/|url-status=live|accessdate=2025-08-23|archivedate=2021-03-30|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210330155008/https://astanatimes.com/2014/12/assyrian-community-kazakhstan-survived-dark-times-now-focuses-education/}}&lt;/ref&gt;
| languages        = [[Neo-Aramaic languages|Neo-Aramaic]] ([[آشور دیلی]]{{·}}[[Turoyo]]){{·}}[[سوریانی دیلی]] (liturgical)&lt;br&gt;[[عرب دیلی]]{{·}}[[فارس دیلی]]{{·}}[[تورکیه تورکجه‌سی]]&lt;br&gt;Historically: [[Akkadian language|Akkadian]]{{·}}[[سومر دیلی]] (in antiquity)
| religions        = Predominantly [[Syriac Christianity]]&lt;br&gt;Minorities: [[پروتستانیزم]]{{·}}[[ایسلام]]{{·}}[[یهودیلیک]]
}}
'''آشور‌لار''' ([[اینگیلیس دیلی|اینگیلیسی‌جه]]: Assyrian people، [[عرب دیلی|عرب‌جه]]: آشوريون/سريان/كلدان، [[آنادولو تورکجه‌سی]]: Süryaniler، [[فارس دیلی|فارسجا]]: آشوری‌ها) - بیر قومی گروه بۇ اتنیک قومی [[آشور دیلی]], [[یئنی کلدانی]], ایله دانیشیرلار.بۇ خالق‌دا ان گئنیش یاییلمیش دین [[مسیحیت]] دیر.
== گؤرونتولر ==
&lt;gallery&gt;
File:Sculpted reliefs depicting Ashurbanipal, the last great Assyrian king, hunting lions, gypsum hall relief from the North Palace of Nineveh (Irak), c. 645-635 BC, British Museum (16722368932).jpg|&lt;!--Part of the ''[[Lion Hunt of Ashurbanipal]]'', c. 645-635 BC]] -----------&gt;
File:Southwestern part of the Sasanian Empire.jpg|&lt;!--Map of [[Asōristān]] (226 AD-637 AD).]] -----------&gt;
File:Old Assyrian Flag.svg|&lt;!--The Assyrian flag prior to the [[first World War]].]] -----------&gt;
File:Burning of Assyrians.jpg|&lt;!--The burning of bodies of Assyrian women]] -----------&gt;
File:Assyrian refugees on wagon.jpg|&lt;!--Assyrian refugees on a wagon moving to a newly constructed village on the [[Khabur (Euphrates)Khabur]] river in Syria.]] -----------&gt;
File:Outside the Syriac Church in Mosul.jpg|&lt;!--Celebration at a Syriac Orthodox monastery in [[Mosul]], [[Ottoman Syria]], early 20th century.]] -----------&gt;
File:Assyrian Genocide Memorial in Yerevan, Armenia.JPG|&lt;!--Assyrian Genocide Memorial in [[Yerevan]], [[Armenia]]]] -----------&gt;
File:Assyrian world population.png|&lt;!--Assyrian world population.&amp;lt;br /&amp;gt; -----------&gt;
File:Young Assyrian child dressed in traditional clothes.jpg|&lt;!--Assyrian child dressed in traditional clothes.]] -----------&gt;
File:Syriac Dialects EN.svg|&lt;!--The Assyrian dialects.]] -----------&gt;
File:Syriac Christian Denominations in Middle East.svg|&lt;!--Historical divisions within Syriac Christian Churches in the Middle East.]] -----------&gt;
File:Assyriankhigga.jpg|&lt;!--[[Traditional clothing]] may be worn in the [[Assyrian folk dance]].]] -----------&gt;

&lt;/gallery&gt;

== قایناقلار ==
{{قایناق}}

[[بؤلمه:خالقلار]]</text>
      <sha1>4cumvppvn8g3q09uqca3ga44pbvcuf1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>اس‌ای‌اس اس. آ.</title>
    <ns>0</ns>
    <id>300277</id>
    <revision>
      <id>1587829</id>
      <parentid>1578615</parentid>
      <timestamp>2026-05-09T10:07:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>27960</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1587829</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2746" sha1="ivs7hu6vnpsk3ae3hcmoa5yc427ynu8" xml:space="preserve">{{Infobox company
| name  =  SES S.A.
| logo  =  [[File:SES S.A. 2025.svg|170px]]
| type  =  [[S.A. (corporation)|Société Anonyme]]  
| traded_as  = {{LuxSE|isin=LU0088087324|SESG}} &lt;br /&gt;{{Euronext|SESG|LU0088087324|XPAR}}&lt;br&gt;[[CAC Mid 60|CAC Mid 60 Component]]
| foundation  =  1985
| location  =  [[Betzdorf Castle|Château de Betzdorf]], [[Betzdorf, Luxembourg]]
| key_people  =  Romain Bausch Cloos &lt;small&gt;(Chairman)&lt;/small&gt;&lt;ref name=board&gt;{{cite web | url = https://www.ses.com/about-us/board-directors | title = Board of Directors | publisher = SES S.A. | access-date = 2018-06-30 }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;, Steven Collar &lt;small&gt;(President and CEO)&lt;/small&gt;&lt;ref name=mt&gt;{{cite web | url = https://www.ses.com/about-us/management | title = Management | publisher = SES S.A. | access-date = 2018-06-30}}&lt;/ref&gt;
| industry  =  Telecommunications
| products  =  [[Communications satellite]]s and services
| revenue  =  €2,035 million &lt;small&gt;(2017)&lt;/small&gt;&lt;ref name=&quot;FinRes2017&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.ses.com/investors/financial-results|title=Full Year 2017 Results|accessdate=February 28, 2018|author=SES S.A.}}&lt;/ref&gt;
| operating_income  =  €610.6 million &lt;small&gt;(2017)&lt;/small&gt;&lt;ref name=&quot;FinRes2017&quot;/&gt;
| profit =  €596.1 million &lt;small&gt;(2017)&lt;/small&gt;&lt;ref name=&quot;FinRes2017&quot;/&gt;
| assets  =  €1,073.5 million &lt;small&gt;(end 2017)&lt;/small&gt;&lt;ref name=&quot;FinRes2017&quot;/&gt;
| equity  =  €6,113 million &lt;small&gt;(including non-controlling interests, end 2017)&lt;/small&gt;&lt;ref name=&quot;FinRes2017&quot;/&gt;
| num_employees  =  2,015 &lt;small&gt;([[full-time equivalent]], end 2017)&lt;/small&gt;&lt;ref name=&quot;FinRes2017&quot;/&gt;
| homepage  =  {{URL|http://www.ses.com/}}
}}
'''اس‌ای‌اس اس. آ.''' ([[اینگیلیسجه]]: SES S.A.) بیر شیرکت دیر. بۇ شیرکت [[تله‌کام]] ساحه‌سینده فعالیّت گؤستریر. چالیشان ایشچی‌لرینین سایی‌سی ۲٬۰۱۵ نفر اوْلوب.
== قایناق‌لار ==
{{قایناق}}
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«[[:en:SES S.A.|SES S.A.]]»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۰ دسامبر ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر). 
{{قارداش_پروژه‌لر_باغلانتی قوتوسو
| یازار     =no 
| ویکی‌سؤزلوک    =no 
| ویکی‌کیتاب    =no 
| ویکی‌سؤز =no 
| ویکی‌قایناق   =no 
| ویکی‌آمبار   =SES S.A.
| ویکی‌خبر      =no 
| ویکی‌گیل    =no 
| ویکی‌دولانما    =no
| ویکی‌بیلیم‌یورد    =no
}}
{{شیرکت-قارالاما}}
{{Authority control}}

[[بؤلمه:شیرکت‌لر]]</text>
      <sha1>ivs7hu6vnpsk3ae3hcmoa5yc427ynu8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>آلمن عبدی</title>
    <ns>0</ns>
    <id>337453</id>
    <revision>
      <id>1587817</id>
      <parentid>1549445</parentid>
      <timestamp>2026-05-08T21:31:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>27960</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1587817</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3437" sha1="air3gyajhyxickr2lqu8nfkilf3yy4z" xml:space="preserve">{{Infobox football biography
| name  = Almen Abdi
| image = Watford v Birmingham (4).jpg
| caption = Abdi at [[واتفورد فوتبال کولوبو|واتفورد]], April 2015
| fullname  = Almen Abdi&lt;ref&gt;{{cite web|title=Player Details: Almen Abdi|url=http://www.enfa.co.uk/|work=The English National Football Archive|publisher=SoccerData|accessdate=30 May 2013|archivedate=2018-09-19|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180919195109/http://enfa.co.uk/}}&lt;/ref&gt;
| birth_date  = {{birth date and age|1986|10|21|df=y}}&lt;ref name=&quot;11v11&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.11v11.com/players/almen-abdi-229522/ |title=Almen Abdi|website=11v11.com |publisher=AFS Enterprises |accessdate=16 July 2018}}&lt;/ref&gt;
| birth_place = [[Prizren]], [[Socialist Autonomous Province of Kosovo|SAP of Kosovo]], [[Yugoslavia]]
| height  = 1.80m&lt;ref&gt;{{cite web|title=Almen Abdi|url=http://dailymail.touch-line.com/stats/?pStr=Player&amp;plid=179172|work=Mail Online|publisher=Associated Newspapers|accessdate=31 May 2013|deadurl=yes|archiveurl=https://archive.today/20130630111328/http://dailymail.touch-line.com/stats/?pStr=Player&amp;plid=179172|archivedate=30 June 2013|df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
| position  = [[هافبک]]
| currentclub = [[شفیلد ونزدی فوتبال کولوبو|شفیلد ونزدی]]
| clubnumber  = 22
| youthyears1 = {{0|0000}}–2003| youthclubs1 = [[زوریخ فوتبال کولوبو|زوریخ]]
| years1 = 2003–2009 | clubs1 = [[زوریخ فوتبال کولوبو|زوریخ]] | caps1 = 132 | goals1 = 31
| years2 = 2009–2010 | clubs2 = [[لو مان فوتبال کولوبو|لو مان]] | caps2 = 13  | goals2 = 0
| years3 = 2010–2013 | clubs3 = [[اودینزه فوتبال کولوبو|اودینزه]] | caps3 = 42  | goals3 = 0
| years4 = 2012–2013 | clubs4 = → [[واتفورد فوتبال کولوبو|واتفورد]] (loan)  | caps4 = 38  | goals4 = 12
| years5 = 2013–2016 | clubs5 = [[واتفورد فوتبال کولوبو|واتفورد]] | caps5 = 77  | goals5 = 13
| years6 = 2016– | clubs6 = [[شفیلد ونزدی فوتبال کولوبو|شفیلد ونزدی]] | caps6 = 16 | goals6 = 1
| nationalyears1 = 2007–2008
| nationalteam1  = [[Switzerland national under-21 football team|Switzerland U21]] | nationalcaps1 = 5 | nationalgoals1 = 0
| nationalyears2 = 2008–
| nationalteam2  = [[سوئیس میلّی فوتبال تیمی|سوئیس]]  | nationalcaps2 = 6 | nationalgoals2 = 0
| pcupdate = 21:15, 25 February 2017 (UTC)
| ntupdate = 17:36, 30 May 2013 (UTC)
}}
'''آلمن عبدی''' ([[اینگیلیس دیلی|اینگیلیسجه]]: Almen Abdi) (دوْغوم:{{birth date and age|1986|10|21|df=y}} [[Prizren]]) بیر فوتبالیست. [[شفیلد ونزدی فوتبال کولوبو]] و [[سوئیس]] میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و [[هافبک]] موقعیتینده اوْیناییب.
== قایناقلار ==
{{قایناق}}
{{قارداش_پروژه‌لر_باغلانتی قوتوسو
| یازار     =no 
| ویکی‌سؤزلوک    =no 
| ویکی‌کیتاب    =no 
| ویکی‌سؤز =no 
| ویکی‌قایناق   =no 
| ویکی‌آمبار   =Almen Abdi
| ویکی‌خبر      =no 
| ویکی‌گیل    =no 
| ویکی‌دولانما    =no
| ویکی‌بیلیم‌یورد    =no
}}
{{فوتبالیست-قارالاما}}
{{Authority control}}

[[بؤلمه:فوتبال اویونچولاری]]</text>
      <sha1>air3gyajhyxickr2lqu8nfkilf3yy4z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>آغیز قوپوزو</title>
    <ns>0</ns>
    <id>450462</id>
    <revision>
      <id>1587813</id>
      <parentid>1425850</parentid>
      <timestamp>2026-05-08T19:16:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>27960</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1587813</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6764" sha1="ngo99592rye7rkkc59ya0wl06ibqtz8" xml:space="preserve">[[فایل:Jew's harp.jpg|بندانگشتی|آغیز قوپوزو]]
'''آغیز قوپوزو''' ([[اینگیلیس دیلی|اینگیلیس]]، Jew's harp [[قازاق تورکجه‌سی|قازاق]]،Şañqobız  [[قیرغیز تورکجه‌سی|قیرغیز]]،Ooz komız، [[اؤزبک تورکجه‌سی|اؤزبک]]، '''Ça'''ñ'''qobiz''') دارتیلماقلا سسلندیریلن ایدیوفونلو چالغی آلتی. ییرمینجی عصرین اوّللرینه‌دک [[آذربایجان (تاریخی اراضی)|آذربایجان]]&lt;nowiki/&gt;دا ایستیفاده اولونسا دا، حاضیردا اونودولوب.

== سؤز آچیمی ==
قدیمده &quot;قوپوز&quot; سؤزو بوتون نؤوعلردن اولان چالغی آلتلریمیزین عومومی آدینا دئییلیب: &quot;تئللی (سیملی) قوپوز&quot; ،&quot;یایلی (کامانلی) قوپوز&quot; ،&quot;وورمالی (ضربله سسلندیریلن) قوپوز&quot; &quot;قولچا قوپوز&quot; و &quot;آغیز قوپوزو&quot; دئییملرینه ادبی و تاریخی منبعلرده تئز-تئز راست گلیریک. آدیندان بللی اولدوغو کیمی، آلت آغیزدا سسلندیگیندن &quot;آغیز قوپوزو&quot; آدلانیب.&lt;ref&gt;عباسقولو نجف‌زاده. [http://www.anl.az/el/n/na_aica.pdf آذربایجان ایدیوفونلو چالغی آلتلری. باکی] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220512094214/http://anl.az/el/n/na_aica.pdf |date=2022-05-12 }}، 2010.&lt;/ref&gt;

== تاریخچه ==
[[فایل:JewsHarpCivilWar.jpg|بندانگشتی]]
علی‌حسین داغلی‌نین یازدیغینا گؤره، آغیز قوپوزو آلتینجی عصرلرده [[قیرغیز‌لار|قیرغیز تورکلری]] طرفیندن ایجاد ائدیلمیشدیر. بو فاکت باشقا تورک منبعلرینده ده تصدیقینی تاپیر.&lt;ref&gt;علی حسین داغلی. اوزان قاراو‌لی. آمئا م. فوضولی آدینا الیازمالار اینستیتوتونون فوندو. ج-1175/38009 شیفره‌لی الیازما.&lt;/ref&gt;

1990-جی ایلده [[ژاپون]]&lt;nowiki/&gt;دا، [[توکیو]]&lt;nowiki/&gt;نون یاخینلیغیندا یئرلشن اومییا شهرینده آرکولوژی قازینتیلار زامانی 2 عدد موُککوُر (آغیز قوپوزونا بنزر) آدلانان چالغی آلتی آشکار ائدیلمیشدیر. موتخصیصلر بو آلتلرین تخمیناً مین ایللیک تاریخی اولدوغونو موعینلشدیرمیشلر. خوْموُس (آغیز قوپوزو) آلتی‌نین تانینمیش تدقیقاتچیسی ایوان یئقوْروْویچ آلکسی‌یئو بو تاپینتینی سیبیرین شیمال-شرق خالقلاریندان بیری اولان نیوخیلرین خوْزوْن (کانقا، ویچرانقا) آلتینه بنزه‌دیر.

ع. داغلی‌نین وئردیگی معلوماتا گؤره، [[باکی]]&lt;nowiki/&gt;دا و [[آبشرون|آبشئرون]] کندلرینده 1905-1907-جی ایللرجن صنعتکار بیچاقچیلار آغیز قوپوزونو دریازدان دؤیه‌رک دوزلدردیلر. بو آلتدن اساساً یئنی‌یئتمه و اوشاقلار ایستیفاده ائدردیلر.

== قورولوشو و چالینما قایداسی ==
ع.داغلی‌نین قئیدلرینه گؤره، آذربایجاندا حاضیرلانان آغیز قوپوزونون اوزونلوغو بیر چرکدن آز اولورموش. چرک ایسه مترین دؤردده بیری و یا بیر قاریش تخمیناً 220 م‌م-دیر. آلتین ایکی عدد اوجلاری چنگل کیمی ایره‌لی چیخمیش دمیر چوبوقلاری وارمیش. ع. داغلی بو حیصه‌لری &quot;حاشیه&quot; آدلاندیریر. حاشیه‌لرین آراسیندا پولاد دیلجیک یئرلشدیریلیردی. حاشیه‌لرین و دیلجیگین بیر اوجو &quot;نفس چیخان&quot; (&quot;نفسگاه&quot;) آدلانان حیصه‌یه قایناق ائدیلیردی. دیلجیگین دیگر اوجو قارماق شکلینده قاتلانیردی.

چالاندا ایکی دوداق آراسینا آلینیر، دیشلره سیخیلیر، نفس وئررکن دیلجیک دبردیلیر. بئله‌جه موسیقی ترانه‌سی قوبوزدان جریان ائدیر. بعضی طایفه‌لرده قوبوزو بیر نئچه آدام بیرگه، آنسامبل شکلینده چالیر. قوبوزو چالاندا موشاییعت اۆچون ایکی چای داشینی، قنبری بیر-بیرینه توققوشدورورلار. قوپوز و داشدان چیخان ایکی سس حقیقتاً اوره‌یه یاپیشان، احوالی شادلاندیران هارمونی یارادیر. سسلندیررکن ایلک نؤوبه‌ده آلتین دوزگون توتولماسینی منیمسه‌مک لازیمدیر. بو، اولدوقجا مورکّب بیر ایشدیر. بوندان سونرا آلتین تمیز سسینی چیخارتماق، همچنین اساس و اوبِرتون سسلری روان ایفا ائتمک مومکوندور. دیلجیگین فاصیله‌سیز حرکتی اۆچون شهادت بارماقلا اونا داواملی ضربه‌لر وورماق لازیمدیر. نتیجه‌ده آغیز قوپوزونون اساس سسلنمه‌سی یارانیر. اساس سسلنمه‌نین آلینماسی اۆچون دیل گئری قاتلانیر کی، دیلجیگین حرکتینه مانع اولماسین. دیلجیگه ضربه شهادت بارماغی ایله، ساغ الی چیگینین اعضالار ایستیقامتینده فیرلاتماقلا وورولور. اگر نفس احتیاطلا و ساکیت طرزده ایچری چکیلرسه، آغیز قوپوزونون سسی اوزون مودّتلی آلینار.

آغیز قوپوزو آلتی‌نین غئیری-عادی خوصوصیتلری وار. بو آلتده طبیعتین یئتیردیگی موختلیف (کولک، قوش) سسلری تقلید ائتمک مومکوندور. آغیز قوپوزونون سِحرلی سسی دینله‌ییجی‌یه سئوینجلی آنلار بخش ائدیر، بیر سؤزله موّقّتی ده اولسا، آلتی ائشیدن غم-غوصه دن آزاد اولور.

== اتک یازیلار ==
&lt;references /&gt;

== قایناق ==

* И. Шишигин. Играйте на хомусе. Реcпублика Cаха (Якутия), издательcтво Покровcк, 2003.

[[بؤلمه:آذربایجان چالغی آلتلری]]</text>
      <sha1>ngo99592rye7rkkc59ya0wl06ibqtz8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>۲۰۱۹-جو ایلده سنقاپور</title>
    <ns>0</ns>
    <id>486950</id>
    <revision>
      <id>1587806</id>
      <parentid>1530427</parentid>
      <timestamp>2026-05-08T12:43:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>27960</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 2 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1587806</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5150" sha1="begmzu83kedoutslcyt9bjffzbn7bkw" xml:space="preserve">بۇ مقاله ۲۰۱۹-جو ایلینده سنقاپوردا اؤنملی باش وئرن حادیثه‌لر، دوْغوملار و اؤلوملر باخیر.

==دؤولت==
*[[پرزیدنت]]: [[Halimah Yacob]] 
*[[باش ناظیر]]: [[Lee Hsien Loong]]
==اؤلوملر==
*۲۳ ژانویه - [[Aloysius Pang]]، [[Maximilian Felix Christoph Wilhelm Leopold Reinhold Albert Fürchtegott von Versen]]
*۳ فوریه - [[Ben Goi]]
*۳ مارس - [[Lee Wen]]
*8 March - Tow Siang Hwa, former gynaecologist at Kandang Kerbau Hospital (KKH) and church pastor (b. 1925).&lt;ref&gt;{{cite web|url= https://www.straitstimes.com/singapore/pioneer-in-gynaecology-tow-siang-hwa-dies-at-93 |title= Pioneer in gynaecology Tow Siang Hwa dies at 93 |website=straitstimes.com |language=English |access-date=10 March 2019 }}&lt;/ref&gt;
*۱۰ مارس - [[Tong Yek Suan]]
*۵ آوریل- [[Sydney Brenner]]، [[Honorary Citizen of Singapore]]، [[biologist]]
*۱ ژوئن - 
**[[Ani Yudhoyono]], [[First Spouses of Indonesia|First Lady of Indonesia]] (2004-2014) (b. 1952).&lt;ref&gt;{{cite web|url= https://www.straitstimes.com/asia/se-asia/former-indonesian-first-lady-ani-yudhoyono-dies-at-age-66?cx_testId=20&amp;cx_testVariant=cx_1&amp;cx_artPos=3#cxrecs_s |title= Former Indonesian first lady Ani Yudhoyono dies in Singapore at age 66 |website=The Straits Times |language=English}}&lt;/ref&gt;
**Tjong Yik Min, former [[Internal Security Department (Singapore)|ISD]] director (b. 1952).&lt;ref&gt;{{cite web|url= https://www.straitstimes.com/singapore/former-isd-director-tjong-yik-min-dies |title= Former ISD director Tjong Yik Min dies at age 67 |website=The Straits Times |language=English}}&lt;/ref&gt;
*۳ آقوست - [[P. Suppiah]]، [[وکیل]]، [[وکیل]]، [[وکیل]]
*۶ آقوست - [[Julai Tan]]
*۱۲ آقوست - [[Frank Tsao]]
*۱۳ آقوست - Joseph Conceicao, former MP and diplomat.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.straitstimes.com/singapore/ex-mp-diplomat-joseph-conceicao-dies-aged-۹۵|title=Ex-MP, diplomat Joseph Conceicao dies, aged ۹۵|last=Ho|first=Grace|date=۱۵ آقوست ۲۰۱۹|website=The Straits Times|access-date=۱۶ آقوست ۲۰۱۹}}{{Dead link|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
*۱۸ آقوست - [[Ambrose Khaw]]، [[ژورنالیست]]، [[ادیتور]]، [[ژورنالیست]]، [[ادیتور]]
*۱۹ آقوست - [[Bai Yan (actor)]]، [[اویونچو]]، [[اویونچو]]، [[اویونچو]]
*۶ سپتامبر - 
**[[باش ناظیر]] and [[President of Zimbabwe]] (b. 1924).&lt;ref&gt;{{cite news|title=Robert Mugabe, Zimbabwe's strongman ex-president, dies aged 95|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-africa-49604152|work=BBC News|publisher=BBC|date=6 September 2019}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.straitstimes.com/world/africa/ex-zimbabwe-leader-robert-mugabe-dies-at-95-bbc|title=Ex-Zimbabwe leader Robert Mugabe dies at 95 in Singapore|date=6 September 2019|access-date=7 September 2019|website=The Straits Times}}&lt;/ref&gt;
**[[Chng Seok Tin]], artist and [[Cultural Medallion]] recipient (b. 1946).&lt;ref&gt;{{Cite web |last1=Ho |first1=Olivia |last2=Ong |first2=Sor Fern |url=https://www.straitstimes.com/lifestyle/arts/cultural-medallion-recipient-chng-seok-tin-dies-at-age-73 |title=Cultural Medallion recipient Chng Seok Tin dies aged 73 |website=The Straits Times |access-date=28 November 2019 |date=6 September 2019 }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
* ۷ سپتامبر - [[Wong Wee Nam]]، [[سیاستچی]]
* ۷ اوْکتوبر - [[Albert Hong]]، [[معمار]]، [[بیزینسمن]]، [[معمار]]، [[بیزینسمن]]، [[معمار]]، [[بیزینسمن]]
* ۱۳ اوْکتوبر - 
**[[Lin Ah Leck]], conductor (b. 1950).&lt;ref&gt;{{Cite web |last1=Toh |first1=Wen Li |url=https://www.straitstimes.com/lifestyle/arts/conductor-lin-ah-leck-dies-at-69 |title=Singaporean conductor Lin Ah Leck dies at 69, after suffering from dengue fever |website=The Straits Times |access-date=28 November 2019 |date=14 October 2019 }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
**[[Wee Toon Ouut]], founder of Wee Nam Kee Chicken Rice (b. 1938).&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.channelnewsasia.com/news/singapore/wee-nam-kee-chicken-rice-founder-dies-toon-ouut-11996358 |title=Wee Nam Kee Chicken Rice founder dies aged 81 |website=CNA |access-date=28 November 2019 |date=13 October 2019 |accessdate=2020-01-02 |archivedate=2019-11-28 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20191128182946/https://www.channelnewsasia.com/news/singapore/wee-nam-kee-chicken-rice-founder-dies-toon-ouut-11996358 }}&lt;/ref&gt;
* ۲۲ اوْکتوبر - [[Subaraj Rajathurai]]
* ۱۶ نووامبر - [[Zeng Guo Yuan]]، [[بیزینسمن]]، [[سیاستچی]]
* ۲۹ نووامبر - [[G. Muthukumarasamy]]
* ۱۱ دسامبر - [[Ann Wee]]
*۱۴ دسامبر - [[Lin Liyun]]، [[اویونچو]]، [[اویونچو]]، [[اویونچو]]
==قایناقلار==
{{Reflist}}
{{Years in Singapore}}
{{Year in Asia |2019}}

[[بؤلمه:۲۰۱۹-جو ایلده سنقاپور]]
[[بؤلمه:۲۰۱۹-جو ایلده اؤلکه‌لر]]</text>
      <sha1>begmzu83kedoutslcyt9bjffzbn7bkw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>۲۰۱۷-جی ایلده جنوبی کوره</title>
    <ns>0</ns>
    <id>492649</id>
    <revision>
      <id>1587805</id>
      <parentid>1178198</parentid>
      <timestamp>2026-05-08T12:08:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>27960</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1587805</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1578" sha1="rq37l35od905l30s5wm4b51b5y6za08" xml:space="preserve">بۇ مقاله ۲۰۱۷-جی ایلینده گونئی کوره‌ده اؤنملی باش وئرن حادیثه‌لر، دوْغوملار و اؤلوملر باخیر.

==دؤولت==
* [[پرزیدنت]]: [[Park Geun-hye]] (''Powers and duties suspended as دسامبر 9, 2016''), [[Hwang Kyo-ahn]] (''Acting President as دسامبر 9, 2016''); [[Moon Jae-in]] (since 10 May)
[[File:Moon Jae-in May 2017.jpg |thumb |right |100 px| [[Moon Jae-in]] new president of South Korea ]]
* [[باش ناظیر]]: 
** until 11 May: [[Hwang Kyo-ahn]] 
** ۱۱ مئی-۳۱ مئی: [[Yoo Il-ho]]
** starting 31 May: [[Lee Nak-yeon]]
==اؤلوملر==
*۱۸ ژانویه –[[Jung Mikyung]]، [[رومانچی]]
*۳۰ اوْکتوبر - [[Kim Joo-hyuk]]، [[اویونچو]]
*۱۸ دسامبر
** [[Kim Jong-hyun (singer)|Kim Jong-Hyun]], lead singer, [[Shinee|SHINee]] (b. [[1990 in South Korea|1990]])&lt;ref&gt;{{cite web |title=Death of Jonghyun: Success of SHINee's lead vocalist went beyond the K-Pop boyband |url=https://www.straitstimes.com/lifestyle/entertainment/profile-jonghyun-the-beloved-main-vocalist-for-shinee |website=The Straits Times |accessdate=26 آوریل 2019 |language=en |date=18 December 2017 }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
** [[Choi Seo-In (comedian)|Choi Seo-In]], comedian, (b. [[1983 in South Korea|1983]])
==قایناقلار==
{{Reflist}}
{{Years in South Korea}}
{{Asia topic|2017 in}}

[[بؤلمه:۲۰۱۷-جی ایلده گونئی کوره]]
[[بؤلمه:۲۰۱۷-جی ایلده اؤلکه‌لر]]</text>
      <sha1>rq37l35od905l30s5wm4b51b5y6za08</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ادوارد جی. ایستاک</title>
    <ns>0</ns>
    <id>535791</id>
    <revision>
      <id>1587825</id>
      <parentid>1281582</parentid>
      <timestamp>2026-05-09T05:15:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>27960</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1587825</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2422" sha1="mr93stxlf0n0hlgf21diyzq2pahpwtg" xml:space="preserve">{{Infobox officeholder
| name = Edward J. Stack
| image = Congressman Edward J. Stack.png
| imagesize =
| state = [[فلوریدا ایالتی]]
| district = {{ushr|FL|12|12th}}
| term_start = January 3, 1979
| term_end = January 3, 1981
|office1 = [[Broward County Sheriff's Office|Sheriff of Broward County]]
|term_start1 = 1968
|term_end1 = 1978
|predecessor1 = Thomas Walker&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.sheriff.org/Administration/Pages/History-of-the-Broward-Sheriff%27s-Office.aspx|title=History of the Broward Sheriff's Office &amp;#124; Broward County|website=www.sheriff.org|accessdate=2020-03-16|archivedate=2020-09-24|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200924042421/https://www.sheriff.org/Administration/Pages/History-of-the-Broward-Sheriff%27s-Office.aspx}}&lt;/ref&gt;
|successor1 = [[Bob Butterworth]]
| predecessor = [[J. Herbert Burke]]
| successor = [[Clay Shaw (politician)|E. Clay Shaw Jr.]]
| birth_name = Edward John Stack
| birth_date = {{birth date|1910|04|29}}
| birth_place = [[Bayonne, New Jersey]], [[آمریکا بیرلشمیش ایالتلری|آمریکا]]
| death_date = {{death date and age|1989|11|3|1910|04|29}}
| death_place = [[پومپانو بیچ، فلوریدا]]
| birthname =
| nationality =
| party = [[آمریکا بیرلشمیش ایالتلرین دموکرات حزبی|دموکرات]]
| residence =
| alma_mater=
}}

'''ادوارد جی. ایستاک''' ([[اینگیلیس دیلی|اینگیلیسجه]]:Edward J Stack) [[آمریکا بیرلشمیش ایالتلری|آمریکالی]] [[سیاستچی]] و [[آمریکا بیرلشمیش ایالتلرین دموکرات حزبی|دموکرات]] حزبینین عوضوو ایدی. [[پومپانو بیچ، فلوریدا|پومپانو بیچ]] شهرینده دۆنیاسین دَییشیب.

== گؤرونتولر ==

&lt;gallery&gt;

File:Edward J. Stack.jpg

&lt;/gallery&gt;

== قایناقلار ==

{{قایناق}}

{{Authority control}}

[[بؤلمه:۱۹۱۰-جو میلادی ایلده دوغولان‌لار]]
[[بؤلمه:۱۹۸۹-جو میلادی ایلده اؤلن‌لر]]
[[بؤلمه:۲۰. یوز ایلده آمریکالی سیاستچیلر]]
[[بؤلمه:فلوریدا دموکراتلاری]]
[[بؤلمه:نیویورک دوغوملو وکیللر]]
[[بؤلمه:بایون، نیوجرسی سیاستچیلری]]
[[بؤلمه:پومپانو بیچ، فلوریدا دوغوملولار]]</text>
      <sha1>mr93stxlf0n0hlgf21diyzq2pahpwtg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>آمی نیلسن</title>
    <ns>0</ns>
    <id>536244</id>
    <revision>
      <id>1587819</id>
      <parentid>1281135</parentid>
      <timestamp>2026-05-08T23:22:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>27960</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1587819</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2004" sha1="t8opoi30k17q3vl05r56jwyzlxj68qq" xml:space="preserve">{{Infobox State Senator
|name = Amy Nielsen
|image = Iowa State Representative Amy Nielsen official photo GA88.jpg
|state_house= Iowa
|district = 77th
|term_start = January 9, 2017
|term_end =
|predecessor= [[Sally Stutsman]]
|successor = [[Incumbent]]
|office2= [[بلدیه باشچی‌سی]] of [[نورث لیبرتی، آیووا]]
|term_start2 = November 4, 2014
|term_end2 = December 31, 2016
|predecessor2= Gerry Kuhl
|successor2 = Terry Donahue&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.thegazette.com/subject/news/government/terry-donahue-appointed-north-liberty-mayor-20170228 |title=Terry Donahue appointed North Liberty mayor |location=Cedar Rapids, Iowa |publisher=[[The Gazette (Cedar Rapids)|The Gazette]] |date=28 February 2017 |accessdate=1 March 2017 }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
|birth_date = {{birth year and age|1977}}
|birth_place= [[کیکوک، آیووا]]
|death_date =
|death_place=
|nationality= [[آمریکا بیرلشمیش ایالتلری|آمریکا]]
|party = [[آمریکا بیرلشمیش ایالتلرین دموکرات حزبی|دموکرات]]
|spouse =
|children =
}}

'''آمی نیلسن''' ([[اینگیلیس دیلی|اینگیلیسجه]]:Amy Nielsen) [[آمریکا بیرلشمیش ایالتلری|آمریکالی]] [[سیاستچی]] و [[آمریکا بیرلشمیش ایالتلرین دموکرات حزبی|دموکرات]] حزبینین عوضوو. [[کیکوک، آیووا|کیکوک]] شهرینده دۆنیایا گؤز آچیب.

== قایناقلار ==

{{قایناق}}

{{Authority control}}

[[بؤلمه:۱۹۷۸-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار]]
[[بؤلمه:یاشایان اینسانلار]]
[[بؤلمه:کیکوک، آیووا دوغوملولار]]
[[بؤلمه:آیووا دموکراتلاری]]
[[بؤلمه:۲۱. یوز ایلده آمریکالی سیاستچیلر]]
[[بؤلمه:۲۱. یوز ایلده آمریکالی قادین سیاستچیلر]]</text>
      <sha1>t8opoi30k17q3vl05r56jwyzlxj68qq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>آذربایجان (آخ‌ج-نین رسمی قزئتی)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>587881</id>
    <revision>
      <id>1587810</id>
      <parentid>1569515</parentid>
      <timestamp>2026-05-08T15:15:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>27960</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1587810</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25704" sha1="sll1hbdqcl7y55j0wukqlj59gwc3oct" xml:space="preserve"> 
{{درگی بیلگی قوتوسو|آد=آذربایجان|شکیل آدی=|سوروملو مودور=آذربایجان خالق جومهوریتی میلّی مجلیسی‌نین اورقانی|باش یازار=بختیار صادیق اوف|یاییلان ایللر=1918|دیل=آذربایجان تورکجه‌سی|یاییلان یئر=باکی|موضوع=رسمی دؤولت قزئتی|صحیفه‌لرین سایی=8-16|تیراژ=|بوتون سایلار=}}

 '''&quot; آذربایجان &quot;'''  — رسمی دؤولت قزئتی. میلّی مجلیسین اورقانی.1918-جی ایلده یارادیلیب. آدر حؤکومتی 1918-جی ایل 3 ژوئیه‌ده [[آذربایجان خالق جومهوریتی|آذربایجان جومهوریتی]] حؤکومتی‌نین خبرلری آدی آلتیندا اؤز رسمی اورقانی‌نین درجینه باشلانماسی حاقیندا قرار وئردی. آذربایجان قزئتی‌نین پارلمان اورقانی کیمی ایلک نؤمره سی 15 سپتامبر 1918-جی ایل تاریخینده - [[قافقاز ایسلام اوردوسو]]&lt;nowiki/&gt;نون [[باکی]]&lt;nowiki/&gt;نی [[ائرمنیلر|ائرمنی]]-بولشویک ایشغالیندان، ظولموندن آزاد ائتدیگی گون گنجه ده ایشیق اوزو گؤردو. ایلک رداکتورلاریندان بیری [[اوزئییر حاجی‌بَی‌اوو|اوزئییر بیگ حاجی بیلی]] اولوب. قزئت 1919-جی ایل دسامبرین 28-نه قدر اوزئییر بیگین قارداشی جئیحون حاجی‌بیلی‌نین ایمضاسی ایله چیخیب. او دؤورده نشرین عرصه‌یه گلمه‌سینده جئیحون حاجی‌بیلی‌نین امگی و خیدمت‌لری شکسیزدیر. آذربایجان دموکراتیک جومهوریتی‌نین سوقوطوندان سونرا اؤلکه دن کؤچمک مجبوریتینده قالان جئیحون حاجی‌بیلی اؤز موهاجیرلیک حیاتیندا دا عئینی آدلی قزئت بوراخماغا چالیشمیش و 1951-جی ایلده بونا [[مونیخ|مونیخ‌]]&lt;nowiki/&gt;ده ([[آلمان]]) نایل اولموشدو. 

== آذربایجان قزئتی‌نین یارانما تاریخی و آذربایجان خالق جومهوریتی ==
  آذربایجان قزئتی اوندان اول تخمیناً یاریم عصره یاخین بیر مودت عرضینده‌میلّی ضیالی‌لارین اؤلکه‌نین آدینی داشییان مطبوعات اورقانی یاراتماق، قزئت چیخارماق تشبوث‌لری‌نین ده داوامی، منطیقی نتیجه‌سی ایدی.1891-جی ایلده تانینمیش آذربایجان ضیالیسی جلال اونسی‌زاده‌نین باش رداکتورو اولدوغو [[کشکول (قزئت)|کشکول قزئتی]] باغلاندیقدان سونرا آذربایجان آدلی قزئت چیخارماق اوچون رسمی اولاراق [[تیفلیس|تیفلیس‌]]&lt;nowiki/&gt;ده باش مطبوعات ایشلری ایداره سینه‌موراجیعت ائتمک آرزوسو دا باش توتمامیشدی. [[تبریز]]&lt;nowiki/&gt;ده‌ [[مشروطه اینقیلابی|مشروطه حرکاتی]] دؤورونده نشر ائدیلن آذربایجان قزئتی‌نین ده عؤمرو اوزون سوره بیلمه‌میشدی. بونونلا بئله، ییرمینجی عصرین اوّل‌لری‌نین میلّی مطبوعاتیندا نئجه آدلاندیریلماسیندان آسیلی اولمایاراق، [[آذربایجانچیلیق|آذربایجانچی]] دوشونجه اوستون مؤوقعیه چیخمیشدی. 20. عصرین اول‌ّلرینده آذربایجان آدلاناجاق مطبوعات اورقانینی دا زمانه آرتیق حاضیرلامیشدی. [[آذربایجان خالق جومهوریتی|آذربایجان خالق جومهوریتی‌]]&lt;nowiki/&gt;نین یارانماسی ایله آذربایجان آدلی قزئتین نشره باشلاماسی‌نین رئال‌لاشماسی میلّی مطبوعاتیمیزین تاریخینده تکجه اراضی اولاراق اؤلکه‌نین دئییل، میلّی دؤولتین آدینی ایفاده ائدن مطبوعات اورقانی‌نین فعالیته باشلاماسی ایله علامتداردیر. بو معنادا، آذربایجان قزئتی‌نین رسمی دؤولت قزئتی کیمی مئیدانا چیخماسی آذربایجان تاریخی‌نین موهوم حادیثه‌سی‌دیر. قزئتین باش رداکتورو [[اوزئییر حاجی‌بَی‌اوو|اوزئییر حاجی‌بیلی]] آذربایجان قزئتی حاقیندا یازیردی:  &lt;blockquote&gt; &quot;دانیشیرلار کی، آذربایجان قزئتی گویا موساوات پارتیاسینا مخصوص فیرقه‌وی بیر قزئت ایمیش. بو فقره باره سینده بونو بیان ائتمگی لازیم بیلیرم کی، قزئتیمیز پارتیا قزئتی دئییلدیر. آذربایجان قزئتی‌نین مسلکی وطن ایستیقلالی یولوندا چالیشماقدان عیبارتدیر. &quot;   &lt;/blockquote&gt; &quot; آذربایجان &quot;-ین ایلک ساییندا باکی‌نین آزاد اولونماسی، [[قافقاز ایسلام اوردوسو]]&lt;nowiki/&gt;نون قارداش کؤمگی باره سینده یازی‌لار، بیلگی‌لر کیفایت قدر ماراق دوغورور. بو حاقدا خبرلرده دئییلیردی کی، آذربایجان جومهوریتی آدینا قافقاز ایسلام اوردوسونون کوماندانی نورو پاشا حضرت‌لری طرفیندن بئله بیر تلگرام گلمیشدیر:    &lt;blockquote&gt; &quot; بسم الله الرحمن الرحیم. باکی شهری 15.09، ساعات 9-آ ایشله‌میش ایگید اوردو حیصه‌لریمیز طرفیندن ضبط اولوندو. قافقاز ایسلام اوردوسو کوماندانی فریک نورو. &quot;   &lt;/blockquote&gt;  قزئتین ایلک ساییندا  &quot; باکی‌نین سوقوطو &quot;  باشلیغی آلتیندا یازی و بیر نئچه تبریک تلگرام‌لاری درج ائدیلیب. بئله تبریک‌لرین بیرینی نورو پاشایا فتحعلی خان خویسکی گؤندرمیشدیر:      &lt;blockquote&gt;   &quot; ‌قافقاز ایسلام اوردوسو کوماندانی سعادتلی نورو پاشا حضرت‌لرینه، تحتی کوماندانیزا اولان جسور تورک عسگرلرینیز طرفیندن آذربایجانین پایتاختی اولان باکی‌نین دوشمندن آزاد ائدیلدیگی موناسیبتی ایله‌میلتین ذاتی عالی حمیت‌پرورلرینیزی دونیانین ان نجیب عسگری اولان تورک اوغول‌لارینا میننتدار اولدوغونو عرض ائتمکله ایختیار ائدیرم، افندیم. هئیتی ووزرا رئیسی فتحعلی‌خان.‌ &quot;   &lt;/blockquote&gt; &quot; آذربایجان &quot; این ایلک ساییندا [[نوری کیللیگیل|نورو پاشا]]&lt;nowiki/&gt;نین سپتامبرین 15-ده گنجه یه گؤندردیگی تلگرام دا درج اولونوب:    &lt;blockquote&gt; &quot; ‌گنجه ده آذربایجان جومهوریتی ریاستی - عالیسینه. آذربایجان جومهوریتی‌نین پایتاختی اولان باکی شهرینی زیارت ائتمک اوزره هئیتی - ووکلانین یارین باکی‌یا تشریف‌لرینه‌مونتظیرم، افندیم. 15.9.34. یاورانی-حضرتی-شهریاریدن فریک-نورو &quot; . 

&quot; آذربایجان &quot;  قزئتی‌نین وئردیگی معلوماتا اساساً، حؤکومت عوضولری حقیقتاً  &quot; یارین &quot; ، یعنی سپتامبرین 17-ده قاتارلا باکی‌یا یولا دوشموش، شهرین آزاد اولونماسی موناسیبتی ایله کئچیریلن حربی پاراددا ایشتیراک ائتمیشلر. &quot;   &lt;/blockquote&gt; &quot; آذربایجان &quot;  آدلی ایلک قزئتی [[شاعیر]] فیص‌اله علی‌قولوزاده چاپ ائدیب، لاکین اونون نشری اوزون مودّت داوام ائتمه‌ییب.&lt;ref&gt;[http://www.kitabxana.net/?oper=readNews&amp;id=1145 Üzeyir Hacıbəyli Cumhuriyyət dövründə... ARAŞDIRMA]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Görkəmli şəxsiyyət |url=http://www.anl.az/down/meqale/azerbaycan/2015/iyul/448610.htm |accessdate=2020-09-06 |archivedate=2019-02-01 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190201103249/http://www.anl.az/down/meqale/azerbaycan/2015/iyul/448610.htm }}&lt;/ref&gt;قزئت 1918-جی ایل 15 سپتامبر تاریخده گنجه شهرینده نشره باشلامیش، آلتینجی سایدان اعتیباراً قزئتین نشری باکی‌دا داوام ائتمیشدی. &quot; آذربایجان &quot;-ین [[گنجه]] ده کی نشر دؤورو جمعی 10 گون چکمیش، هفته‌ده ایکی دفعه ، جمعی ایسه 4 سایی ایشیق اوزو گؤرموشدو. قزئتین ایلک سایی  &quot; هئیتی-ایداره &quot;  ایمضاسی ایله چاپ اولونموشدور. رداکسیا گنجه ده بولاتوو کوچه سینده کی  26 سایلی ائوده یئرلشمیش، سونونجو، یعنی دؤردونجو سایی سپتامبرین 25-ده ایشیق اوزو گؤرموشدو.کی دیلده چیخان آذربایجان قزئتی‌نین آذربایجان دیلینده 443، روس دیلینده ایسه 438 سایی چاپ اولونوب. ایلک سایلاری هئیتی-ایداره، هئیتی-تحریریه کیمی رداکسیا هئیتی معناسینی ایفاده ائدن مسئول شخص‌لر قروپو طرفیندن چاپ آذربایجان قزئتی ائدیلن آذربایجان قزئتینه‌موختلیف واخت‌لاردا اوزئییر حاجی‌بیلی، جئیحون حاجی‌بیلی، خلیل ابراهیم، قزئتین روس واریانتینا ایسه صفی بیگ روستم‌بیلی باش رداکتورلوق ائدیب. قزئتنین [[روس دیلی]]&lt;nowiki/&gt;نده نشری‌نین باش رئداکتورو، آذربایجان خالق جومهوریتی میلّی مجلیسی‌نین وکیلی صفی بیگ روستم‌بیلی‌نین تام بیر ایستیقلالچی روحو وار ایدی. اونون سونرالار 1933-جو ایلده ایستانبولدا قلمه آلدیغی و حاضیردا سلمان ممتاز آدینا ادبیات و اینجه صنعت آرشیوینده ساخلانیلان 27 آوریل 1920-جی ایل خاطیره‌لری آدلی یازیسی آخ‌ج حؤکومتی‌نین سوقوطونون سببینی گئرچک صورتده عکس ائتدیرن قییمتلی منبع دیر. صفی بیگ روستم‌بیلی خاطیره‌لرینده یازیردی:

نهایت، 27 آوریل گئجه سی ساعات 12-ده باکی‌دا بوتون ایداره، محلّه بولشویک‌لرین الینه کئچدی. بونونلا آشاغی-یوخاری ایکی‌ ایل‌لیک میلّی آذربایجان ایستیقلال تاریخی قاپاندی. میلّی آذری تورکونون ایستیقلال روحونو الیندن آلا بیلمه دیلر. ایشغال ظفرلری یاریمچیق قالدی. مملکتین حقیقی اؤولادلاری‌نین ایستیقلال اوغرونداکی [[قان]] ایله بویانمیش و موتّحید بیر کوتله حالینداکی گنج اؤولادلاری‌نین حورّیت و ایستیقلالیت روحو ایله ایستیقلال هله یورویور. ایمانین قوووه سی، ایستیقلالین تبجیلی بیزده باکی و آذربایجان یاشادیقجا یاشایاجاق و بوتون تورک ائللرینی ایستیقلال ایله سئویندیره جکدیر. دؤورون گؤرکملی ضیالی‌لاری رسمی دؤولت اورقانی‌نین اطرافیندا بیرلشه‌رک آذربایجانچی‌لارین مؤحکم جبهه سینی یاراتمیشدیلار. آذربایجانچی‌لارین فیکرینه گؤره، آذربایجان مفهومو جوغرافی بیر معنادان زیاده فیکیر و عمل شکلینده تجسّوم ائدیر. ایستیقلال خاریجینده اونون اوچون بیر آذربایجان یوخدور. بئله لیکله، آذربایجان قزئتی آذربایجانچی فیکیرلرین و عمل‌لرین، ایستیقلال ایدئالی‌نین قزئتی ایدی. تدقیقاتچی‌لارین فیکرینجه، آذربایجان قزئتی آذربایجان خالق جومهوریتی‌نین فعالیتی‌نین مطبوع سالنامه‌سی‌دیر. آذربایجان قزئتی‌نین گنجه و باکی نشرلرینده خالق جومهوریتی حؤکومتی‌نین حیاتیندا باش وئرمیش بوتون حادیثه‌لر و پروسه‌لر اؤزونون لاییقلی عکسینی تاپیب. آذربایجان خالق جومهوریتی‌نین ایستیقلال بیاننامه‌سی، آخ‌ج میلّی مجلیسی‌نین ایشه باشلاماسی و فعالیتی، باکی‌نین قافقاز ایسلام اوردوسو طرفیندن آزاد اولونماسی، باکی دؤولت بیلیم یوردونون یارادیلماسی، دؤولت موستقیل‌لیگی‌نین ایل‌دؤنومونون قئید ائدیلمه‌سی، حتّی حاکیمیتین بولشویک‌لره تحویل وئریلمه سی ضرورتی و س. کیمی تاریخی حادیثه لری بوتون تفرروعاتی ایله اؤیرنمک اوچون آذربایجان قزئتی مؤعتبر منبع‌دیر. آذربایجانچی‌لار مؤوضوسوندان آسیلی اولمایاراق، حاقیندا سؤز آچیلان مسله‌لره‌موستقیل دؤولتین فورمالاشدیریلماسی و مؤحکم‌لندیریلمه‌سی مؤوقعییندن یاناشیر، یئنی قورولموش میلّی حؤکومتین ایدئیالارینی و عملی آددیم‌لارینی خالقا چاتدیریردیلار. گؤرکملی پوبلیسیست محمدآغا شاهتاختلی‌نین آذربایجاندا داروالفونون مقاله‌سینده اؤلکه‌ده بیلیم یورد آچیلماسی حادیثه‌سی موستقیل دؤولتی قورماغین، اینکیشاف ائتدیرمگین و قوروماغین موهوم واسیطه‌لریندن بیری اولاراق دیرلندیریلیر. محمدآغا شاهتاختلی‌یا گؤره: داروالفونون اولمازسا... عومومی معاریفه عایید اورتا مکتب‌لریمیزده درس وئره‌جک موعلیم‌لریمیز اولماز. ناخوش‌لاریمیزی موعالیجه ائده‌جک طبیب‌لر یئتیشمز. حوقوقشوناس عالیم‌لر بولاماییز کی، مال و مولک اوچون موناقیشه ائدن وطنداش‌لاریمیزی... موحاکیمه ائتسین... مدنی حیاتین شراییطینه و عامیل‌لرینه تهدید نظریله باخیلدیقدا او دقیقه  گؤرونور کی، بو حیاتین منبعیی، سرچشمه‌سی دارولفونوندور. داروالفونوندان ال چکمک مدنی حیاتدان روگردان اولماقدیر.&lt;ref&gt;Ülviyyə Tahirqızı Xalq Cəbhəsi.-2014.-28 iyun.-113.-S.11.&lt;/ref&gt;

 
[[فایل:Editorial staff of the newspaper &quot;Azerbaijan&quot; (1919).jpg|وسط|بندانگشتی|600x600پیکسل|&quot; آذربایجان &quot;  قزئتی‌نین رداکسیا هئیتی (1919): سولدان ساغا. اؤنده اوتوران‌لار: پیری مُرسل‌زاده، رحیم آغا وکیلوو. اورتا جرگه ده: حنفی زیناللی، ربابه تاغی‌زاده، شفیقه افندی‌زاده، محمدامین رسول‌زاده، صحرا پاشازاده، اوزئییر بیگ حاجی‌بیلی، مصطفی بیگ وکیلوو. آیاق اوسته دوران‌لار: عبدل عبدل‌زاده، میرزه هادی (آتلاسوو)، حاجی‌ ابراهیم قاسیموو، محمدعلی صدقی صفروو، صفی بیگ روستم‌بیلی، سئیید حسین صادق، خلیل ابراهیموو، قدیر حیدروو، علی یوسف‌زاده، محمد هادی عبدالسلیم‌زاده.]]

== رداکتورلاری ==
  قزئتین باش رداکتورو اوزئییر حاجی‌بیلی آذربایجان قزئتی حاقیندا یازیردی:  

&quot; آذربایجان قزئتی گویا موساوات پارتیاسینا مخصوص فیرقه‌وی بیر قزئت ایمیش. بو فقره باره‌سینده بونو بیان ائتمگی لازیم بیلیرم کی، قزئتیمیز پارتیا قزئتی دئییلدیر. آذربایجان قزئتی‌نین مسلکی  وطن ایستیقلالی یولوندا چالیشماقدان عیبارت‌دیر. &quot;   

  قزئت 1918-جی ایل 15 سپتامبر تاریخده گنجه شهرینده نشره باشلامیش، آلتینجی سایدان اعتیباراً قزئتین نشری باکی‌دا داوام ائتمیشدی. ایکی دیلده چیخان آذربایجان قزئتی‌نین آذربایجان دیلینده 443، روس دیلینده ایسه 438 سایی چاپ اولونوب. ایلک سایلاری هئیتی-ایداره، هئیتی-تحریریه کیمی رداکسییا هئیتی معناسینی ایفاده ائدن مسئول شخص‌لر قروپو طرفیندن چاپ ائدیلن آذربایجان قزئتینه‌موختلیف واخت‌لاردا اوزئییر حاجی‌بیلی، جئیحون حاجی‌بیلی، خلیل ابراهیم، قزئتین روس واریانتینا ایسه صفی بیگ روستم‌بیلی باش رداکتورلوق ائدیب. آذربایجان قزئتی‌نین رداکتورلاری آراسیندا اونلاردان هر بیری‌نین خیدمتینی یوکسک قییمتلندیرمکله یاناشی، اوزئییر حاجی‌بیلی‌نین فعالیتی خوصوصی فرقله‌نیب. اوزئییر حاجی‌بیلی‌نین آذربایجان قزئتینه رداکتورلوق ائتدیگی واخت دیگرلری ایله‌موقاسیه ده داها چوخدور. بوندان باشقا، مطبوعات ساحه‌سینده داها بؤیوک تجروبه‌یه‌ مالیک اولان اوزئییر حاجی‌بیلی‌نین آذربایجان قزئتی‌نین ایدئیا-سیاسی سویه‌سی‌نین یوکسلدیلمه‌سینده کی  خیدمت‌لری یوکسک قییمته لاییق‌دیر. آذربایجان خالق جومهوریتی‌نین میلّی مجلیسی‌نین آچیلماسی موناسیبتی ایله اوزئییر حاجی‌بیلی‌نین آذربایجان قزئتی‌نین 1918-جی ایل 7 دسامبر تاریخلی 58-جی ساییندا چاپ ائدیلمیش  &quot; تاریخی گونوموز &quot;  مقاله سینده یازیر:

بو او گوندور کی، آذربایجان تورک‌لری‌نین میلّی مجلیسی، میلّی شوراسی آچیلیب. آذربایجان تکمیل بیر حؤکومت شکلینه گیریر. یوز-یوز اللی سنه بوندان اول موختلیف خانلیق‌لاردان عیبارت اولان آذربایجان تورپاغی‌نین روس ایستیلاسیندان قازاندیغی بیر منفعت او اولدو کی، بو تورپاق اوزرینده قورولموش اولان ساختا و عملی حوقوق‌لاری سیلینیب-سوپورولموش موتّحید و وسیع بیر اراضی شکلینه گیردی و بو گون خیلاص اولوب دا ایکی میلیون موتجاووز نوفوس ایله آذربایجان جومهوریتی نامینی داشیماغا کسبی-لیاقت ائتدی. بس بو گون هامان بو آذربایجان جومهوریتی‌نین میلّی پارلمانی، میلّی مجلیسی آچیلماقلا تشکیلات و ترتیباتی-سیاسیه‌سی آرتیق ایتماما یئتیر. بئله اولان صورتده، دئمه‌لی، قلبیمیزده بسله‌دیگیمیز اومید - پارلمانیمیزدیر. و اومیدواریق کی، جاوان پارلمانیمیز بو اومیدیمیزین حوصولی یولوندا وار قووّه‌سیله چالیشاجاق و وطنیمیزین ایستیقلال و آزادلیغینا بیرینجی سبب اولاجاقدیر. اوزئییر بیگ 1919-جو ایل ژانویه‌نین 16-دان 1920-جی ایل آوریلین 27-نه کیمی آذربایجان قزئتی‌نین باش رداکتورو اولوب. قزئتده اونون چوخ‌سایدا باش مقاله‌سی، آذربایجان پارلمانی‌ حاقیندا رپورتاژلاری، تئاتر و موسیقی‌یه حصر اولونموش تنقیدی یازی‌لاری چاپ ائدیلمیشدیر. ایچیمیزده کی  دئنیکینلر، ایستیقلال و ایستیقبال اومیدی، ایستعفا موناسیبتی‌ ایله، آذربایجان ایستیقبالی، آذربایجان پارلمانی، قاراباغ حادثاتی، [[ارمنیستان|ائرمنیستان]] و آذربایجان موناسیباتی، نه ایسته‌ییرلر، قارا تهلوکه و س. مقاله‌لر بو گون ده اؤز آکتوال‌لیغینی ایتیرمه‌ییب. اوزئییر بیگ حاجی‌بیلی عئینی موعامیله گؤزله ییریک مقاله سینده یازیر:  &lt;blockquote&gt;   &quot; [[قاراباغ]] ائرمنی‌لری‌نین آذربایجان حؤکومتینه تابع اولماماق قصدیله گؤسترمکده اولدوقلاری عیناد آرتیق حیاسیزلیق درجه‌سینه وارمیشدیر (آذربایجان قزئتی، 5 مه 1919-جو ایل).&quot;   &lt;/blockquote&gt;  نه ایسته ییرلر مقاله سینده یازیردی:  &lt;blockquote&gt;&quot;مارس حادثاتیندا (1918-جی ایلین [[مارس سویقیرمی|مارس سوی‌قیریمی]] نظرده توتولور - س.ق.) بیزی، یعنی موسلمان بورژویوندان توتموش موسلمان فقیرلری، کاسیبه‌سینی و  بخوصوص موسلمان السیز-آیاقسیزلارینی ائرمنی-داشناک سولدات‌لاری‌نین سونگو، گولله و خنجرلرله آرواد و اوشاغینا کیمی قیردیران بولشویک‌لره بیز تؤور اعتیبار ائده بیلریک؟ بولشویک‌لیک نامینه ائرمنی-موسلمان قیرغینی سالان‌لارین هانسی  &quot; گؤزل &quot;  سؤزونه و &quot; اینسانیت-پرورانه &quot;  سؤزلرینه اینانا بیلریک؟ بولشویک‌لری دورسون، منشویک‌لرینه ناسیل بئل باغلایا بیله‌ریک؟ ایستیقلالیمیزی قبول ائتمه‌دیکلرینه گؤره‌می؟ و بو گون هر بیر وسیله ایله اولور-اولسون ایستیقلالیمیزی الیمیزدن آلماق یولوندا چالیشدیقلارینا گؤره‌می؟ (آذربایجان قزئتی، 7 مه 1919-جو ایل).   &quot;  &lt;/blockquote&gt;  آخ‌ج-‌نین دؤولت بایراغی قبول اولونارکن اوزئییربیگ آذربایجان قزئتی‌نین 2 مای 1919-جو ایل، 175-جی ساییندا بایراغیمیز سارالماز مقاله سینده یازیردی: &lt;blockquote&gt;...بایراغیمیز حاق بایراغیدیر. او، بیر میلتین بشری حوقوق‌لاری‌نین پارچاسی‌دیر. بیر میلتین کی، اونون اینسان کیمی یاشاماغا حاقی واردیر. بیر میلتینکی، داها اسیر اولماق ایسته‌میر.... &lt;/blockquote&gt;موستقیل‌لیک دؤورونده اوزئییر بیگ هم پوبلیسیستیکا، هم ده‌موسیقی ساحه‌سینده چالیشیردی. او، 1919-جو ایلده احمد جاوادین سؤزلرینه بسته‌له‌دیگی آذربایجان مارشی حاضیردا موستقیل آذربایجان جومهوریتی‌نین هیمنی‌دیر. آذربایجان قزئتی‌نین 1919-جو ایل 27 فوریه تاریخلی 124-جو ساییندا گؤستریلیردی:   &quot;...اوزئییر حاجی‌بیگوو طرفیندن آذربایجان آدلی بیر بالت رقصی یازیلمیشدیر کی، بو بالتده ترکمه سبکینده‌دیر و صحنه اوچون حاضیرلانماقدادیر.... &quot; 
== اتک یازی‌لار ==

[[بؤلمه:قزئتلر]]
[[بؤلمه:درگیلر]]

&lt;references /&gt;{{آذربایجان مطبوعاتی}}</text>
      <sha1>sll1hbdqcl7y55j0wukqlj59gwc3oct</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>احمد حسین‌زاده</title>
    <ns>0</ns>
    <id>588223</id>
    <revision>
      <id>1587822</id>
      <parentid>1538865</parentid>
      <timestamp>2026-05-09T04:27:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>27960</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1587822</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5793" sha1="5uxiqlhfxg55r0ydyonihwl7vcx1wje" xml:space="preserve">{{Infobox religious biography|image=Şeyxülislam Əhməd Hüseynzadə Salyani.jpg|name=احمد حسین‌زاده|religion=[[ایسلام]]|school=[[شیعه]]|location=[[تیفلیس]], [[روسیه ایمپراتورلوغو]]|title=3. قافقاز شیخ الاسلامی|Period=1862-1884|Predecessor=[[فاضل ایروانی]]|Successor=[[میرزا حسن طاهرزاده]]|post=قافقاز شیخ الاسلامی|birth_date=[[1812]]|birth_place=سالیان آذربایجان|death_date={{Death year and age|1887|1812}}|death_place=[[تیفلیس]], [[روسیه ایمپراتورلوغو ]]|signature=}} '''شیخ احمد سالیانی'''&lt;ref&gt;[http://www.anl.az/down/meqale/azadliq/2013/aprel/302699.htm Böyük nəslin dəyərli simaları Azadlıq] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241206130144/http://www.anl.az/down/meqale/azadliq/2013/aprel/302699.htm |date=2024-12-06 }}.- 2013.- 12 aprel.- S.14.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;“[http://www.clb.az/files/mv/teze_Huseynzade.pdf Türk dünyasının böyük ideoloqu” (metodiki vəsait)],PDF səh. 13&lt;/ref&gt;و یا احمد حسین‌زاده (تام آدی: احمد محمدعلی اوغلو حسین‌زاده) — آذربایجانلی ایلاهیاتچی عالیم؛ [[قافقاز]] موسلمان‌لاری‌نین 3. شیخ‌الاسلامی (1862—1884).  

  قافقاز موسلمان‌لاری‌نین 1. شیخ السلامی محمدعلی حسین‌زاده‌نین اوغلو، موتفکّیر [[علی بیگ حسین زاده|علی بیگ حسین‌زاده‌]]&lt;nowiki/&gt;نین باباسی‌دیر. 

== یاشاییشی ==
  احمد حسین‌زاده 1812-جی ایلده [[سالیان]]&lt;nowiki/&gt;دا آنادان اولموشدور. سونرالار [[تیفلیس]]&lt;nowiki/&gt;ه کؤچن آتاسی محمدعلی اونو اوّلجه قافقاز موسلمان روحانی مکتبینه، سونرا ایسه شرقین دینی مرکزی اولان [[عراق]]&lt;nowiki/&gt;ا عالی دینی تحصیل آلماغا گؤندریلمیشدیر. یوکسک دینی روتبه‌لرله قاییدان احمد حسین‌زاده [[تیفلیس]] و [[گنجه]] قزالاریندا دینی وظیفه‌لرده چالیشمیش، هم ده ادبی-بدیعی یارادیجی‌لیقدا مشغول اولموشدور. [[عرب دیلی|عرب]] و [[فارس دیلی|فارس]] دیللرینی موکمّل بیلیب.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Şeyxülislamlarımız - QMİ |url=http://www.qafqazislam.com/az/seyxulislamlarimiz.php |accessdate=2020-10-26 |archivedate=2012-04-30 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120430073110/http://www.qafqazislam.com/az/seyxulislamlarimiz.php }}&lt;/ref&gt;

== شیخ‌الاسلام‌لیق ==
  1862-جی ایلده ایمپراتور 2. آلکساندر آخوند احمد حسین‌زاده‌نین زاقافقازیا شیخ الاسلامی تعیین اولونماسی و اونا دیارین گلیرلری حسابینا آیدا 1600 روبل مواجیب وئریلمه‌سی باره ده قراری تصدیق ائتمیشدی.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Şeyxülislam Əhməd Hüseynzadə |url=http://www.azerislam.com/?lngs=aze&amp;cats=18&amp;ids=1441 |accessdate=2020-10-26 |archivedate=2019-04-06 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190406051846/http://www.azerislam.com/?lngs=aze&amp;cats=18&amp;ids=1441 }}&lt;/ref&gt; 

  1872-جی آوریل 5-ده زاقافقازیا [[شیعه]] موسلمان‌لاری روحانی ایداره‌سی و زاقافقازیا [[سونیلر|سوننی]] موسلمان‌لاری روحانی ایداره سی یارادیلدی و یئنی شتات جدول‌لری اساسیندا ایداره آپارات‌لاری فورمالاشدیریلدی. بوندان سونرا احمد حسین‌زاده‌نین فعالیتی گئنیشلندیریلدی و وظیفه  صلاحیت‌لری بیر قدر آرتیریلدی.  

    آخوند احمد حسین‌زاده یارادیجی‌لیغا چوخ گنج یاشلاریندا باشلامیشدیر. دؤورونون گؤرکملی ایسلامشوناس عالیمی اولماقلا یاناشی، دیگر موعین علم‌لری ده یاخشی بیلمیش و بیر نئچه فنّه دایر درس‌لیک‌لر یازمیشدیر. یازدیغی اثرلر روس، فارس، عرب دیللرینده گئنیش اوخوجو کوتله‌سینه مالیک اولموشدور.  

== اؤلومو ==
  شیخ‌الاسلام آخوند احمد حسین‌زاده 1884-جو ایله‌جن شیخ‌الاسلام اولموش، 1887-جی ایلده تیفلیسده وفات ائتمیشدیر. قیزی خدیجه حسین‌زاده [[علی بیگ حسین زاده|علی بیگ حسین‌زاده‌]]&lt;nowiki/&gt;نین آناسیدیر. 

== کیتاب‌لاری ==

*  &quot; آغیزدان-آغیزا کئچمیش حدیث‌لر &quot;   
*  &quot;معلم‌الاتقال فی طریق تعلیم اطفال  &quot;   
*  &quot; بساو الناس فی مملکة قافقاز &quot;   
*  &quot; تاریخی-ادبیاتی-تورک &quot;  
*  &quot; تربیة الاطفال &quot;   
*  &quot; دل گوشه &quot;   

== اتک یازی‌لار ==


[[بؤلمه:عالیم]]
[[بؤلمه:آذربایجان عالیم‌لری]]
[[بؤلمه:ایلاهیاتچی‌لار]]
&lt;references /&gt;

== قایناق ==
* [https://web.archive.org/web/20170302062307/http://qafqazislam.com/userfiles/Hac%C4%B1-Fuad-Nurullah-Sheyx.pdf Fuad Nurullayev]. [https://web.archive.org/web/20170302062307/http://qafqazislam.com/userfiles/Hac%C4%B1-Fuad-Nurullah-Sheyx.pdf Şeyxulislamlıq zirvəsi: Hacı Allahşükür Paşazadə]PDF. Bakı, &quot;Nurlar&quot;, 2014, səh. 47-53. [[:az:Xüsusi:BookSources/9789952490503|ISBN 978-9952-490-50-3]]</text>
      <sha1>5uxiqlhfxg55r0ydyonihwl7vcx1wje</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>آللاه‌وئردی باغیروف</title>
    <ns>0</ns>
    <id>593260</id>
    <revision>
      <id>1587816</id>
      <parentid>1581420</parentid>
      <timestamp>2026-05-08T21:20:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>27960</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 3 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1587816</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="33321" sha1="cywuvyj9yvex9vca5kmi6nrepo021ov" xml:space="preserve">{{Infobox person
| name               = آللاهوئردی باغیروف
| image              =
| birth_date         = {{birth date|1946|4|22|df=y}}
| birth_place        = [[آغدام ]],  [[آرانزمین]] [[ خوجالی رایونو]]،
| death_date         = {{death date and age|1992|6|12|1946|4|22|df=y}}
| death_place        = [[آغدام]], [[آذربایجان جومهوریتی]]
| death_cause        = آنتی تانک مینا
| burial_place       = [[آغدام]]شهیدلر خیابانی
| occupation         = فوتبال مشقیچیسی
| years_active       = 1976–19??
| party              = آذربایجان خالق جبهه‌سی
| children           = 3
| parents            = تئیمور باغیروف&lt;br&gt;زومرود باغیرووا
| module             = {{Infobox military person
   |embed        = yes
   |embed_title  = Military Service
   |allegiance   = {{flag|Azerbaijan}}
   |serviceyears = 1988–1992
   |rank         = [[Officer (armed forces)|Officer]]
   |commands     = [[Agdam|Aghdam Detachment]]
   |battles      = [[First Nagorno-Karabakh War]]
   |awards       = [[File:Qızıl Ulduz medalı (Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı) - lent.png|60px]]
  }}
}}
 '''آللاهوئردی تئیمور اوغلو باغیروف''' (22 آوریل 1946، [[آغدام]] – 12 ژوئن 1992، [[آرانزمین]]، [[خوجالی رایونو]]) — [[آذربایجان جومهوریتی|آذربایجان]]&lt;nowiki/&gt;ین میلّی قهرمانی، [[قاراباغ ساواشی|قاراباغ ساواشی‌]] شهیدی، [[قاراباغ فوتبال کولوبو|قاراباغ فوتبال کلوبو]]&lt;nowiki/&gt;نون فوتبالچی‌سی و کئچمیش باش مشقچیسی.    

  1992-جی ایلده آللاهوئردی باغیروف اوچ گون عرضینده 1003 خوجالی اسیرینی [[ائرمنیلر|ارمنی‌لر]]&lt;nowiki/&gt;ین الیندن خیلاص ائتمیشدیر.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;Alakbarov, Fuad. [http://www.planetfootball.com/in-depth/story-fk-qarabag-refugee-club-providing-hope-million/ &quot;The story of FK Qarabag, the refugee club providing hope to a million&quot;.''www.planetfootball.com''. www.planetfootball.com.&lt;small&gt;İstifadə tarixi: 26 avqust2017&lt;/small&gt;.]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;ardine, Bradley.&quot;[http://www.eurasianet.org/node/84836 Azerbaijan's Displaced Footballers Become European Cinderellas&quot;].''www.eurasianet.org''. www.eurasianet.org.&lt;small&gt;İstifadə tarixi: 26 avqust2017&lt;/small&gt;.&lt;/ref&gt; 

== یاشاییشی ==

===   ائرکن ایل‌لری ===
  آللاهوئردی باغیروف 1946-جی ایل آوریل آیی‌نین 22-ده آغدامدا آنادان اولوب.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web |title=Xocalı faciəsində 1003 nəfəri əsirlikdən alan qəhrəmanın nağılı |url=http://www.anl.az/down/meqale/adalet/2012/fevral/235647.htm |accessdate=2021-08-01 |archivedate=2016-03-13 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160313234453/http://www.anl.az/down/meqale/adalet/2012/fevral/235647.htm }}&lt;/ref&gt;یئددی قیز اؤولادیندان سونرا دونیایا گلمیشدی و بونا گؤره ده عاییله‌سی آللاهین پایی سانیب، اونون آدینی آللاهوئردی قویموشدولار.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;بو آد هم ده اونون باباسی‌نین (آناسی طرفدن) آدی‌دیر.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;    

  او، گنج یاشلاریندان جسارتلی، قورخماز، سؤزوبوتؤو، حاقسیزلیغا دؤزمه‌ین و دعاواکار ایدی.&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;[http://ideologiya.az/2014/11/%C9%99fsan%C9%99vi-q%C9%99hr%C9%99man-allahverdi-bagirov/ &quot;Əfsanəvi qəhrəman – Allahverdi Bağırov…&quot;. &lt;small&gt;26 avqust 2016&lt;/small&gt;] &lt;small&gt;tarixindəarxivləşdirilib&lt;/small&gt;. &lt;small&gt;İstifadə tarixi: 26 avqust 2016&lt;/small&gt;.&lt;/ref&gt;حتّی موعلیم ده بیر شاگیردین حاقینی تاپدالاییردیسا، اونا اعتیراضینی بیلدیریردی.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;اورتا تحصیلینی آغدام شهر 1 سایلی مکتبده آلیب.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;اوندا همچنین گنج یاشلاریندان تشکیلاتچی‌لیق ایستعدادی واردی.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt; 

=== فوتبال دؤورانی     ===
  کیچیک یاشلاریندان ایدمانا، خوصوصاً ده فوتبالا، دومیدانی و والیبال بؤیوک هوسی اولوب.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;مکتب ایل‌لرینده و سونراکی واخت‌لاردا ایدمانین موختلیف نؤولرینده کئچیریلن یاریش‌لاردا آغدامین غلبه قازانماسیندا رولو اولوب.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;او، هم ده، آغدامین  &quot; قاراباغ &quot;  فوتبال کلوبونون شرفینی قوروموشدور&lt;ref&gt;CBC TV (20.11.2020).&quot;[https://www.youtube.com/watch?v=vV63YEgXVSw Milli Qəhrəman Allahverdi Bağırovun ruhu şaddır&quot; (azərb.).Youtube.com]. &lt;small&gt;İstifadə tarixi: 2020-11-20&lt;/small&gt;.&lt;/ref&gt;. 1970-جی ایلده فضولی‌ده  &quot; قیزیل سونبول &quot;  کوبوکوندا  &quot; آغدام &quot;  — &quot; جبراییل &quot;  اوینوندا،  &quot; آغدام &quot;  کلوبونون کاپیتانی اولموشدور.&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20160305103130/http://irevan-press.com/musahibe/649-girov-dushen-qizlarimiz-sinesi-daglanmish-esgerimiz-onlari-ermenilerden-nece-azad-etdik-kechmish-doyushchunun-sohbet.html#sel= Girov düşən qızlarımız, sinəsi dağlanmış əsgərimiz — Onları ermənilərdən necə azad etdik — Keçmiş döyüşçünün SÖHBƏTİ&quot;.] &lt;small&gt;2016-03-05 tarixində orijinalındanarxivləşdirilib&lt;/small&gt;. &lt;small&gt;İstifadə tarixi:2015-08-17&lt;/small&gt;.&lt;/ref&gt; 1976-جی ایلده کلوبون باش مشقچیسی تعیین اولموش و همین ایلده کئچیریلمیش عوموم ایتیفاق بیرینجی‌لیگینده آذربایجانین دؤردونجو یئر توتماسیندا بؤیوک سعیی اولوب.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; کئچمیش فوتبالچی موشفق حسینوف آللاهوئردی باغیروف حاقیندا بونو دئمیشدیر:    &lt;blockquote&gt; &quot;   ایلک مشقچیم، رحمت‌&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Ağdam, &quot;İmarət&quot; stadionu, &quot;Qarabağ&quot; – &quot;Neftçi&quot; |url=http://qol.az/new/?name=xeber&amp;duzelis=0&amp;news_id=23713 |access-date=2021-08-01 |archive-date=2016-03-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305021623/http://qol.az/new/?name=xeber&amp;duzelis=0&amp;news_id=23713 |url-status=dead |accessdate=2021-08-01 |archivedate=2016-03-05 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160305021623/http://qol.az/new/?name=xeber&amp;duzelis=0&amp;news_id=23713 }}&lt;/ref&gt;لیک میلّی قهرمان آللاهوئردی باغیروف اولوب. آللاهوئردی موعلیم فوتبالدان اؤنجه بیزه دوروست اولماغی اؤیرتمیشدی. بیزیم حیاتا موستقیل اولاراق آتیلماغیمیزدا رحمتلیگین بؤیوک امگی اولوب. حقیقتاً ده او، فوتبالچی‌لارا گؤزل بیر اؤرنک ایدی.&lt;ref name=&quot;:4&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20160304195728/http://qarabagh.com/1987/?name=newsread&amp;news_id=6139&amp;type=m&amp;lang=1 &quot;MÜŞVİQ HÜSEYNOV: &quot;QARABAĞ&quot;DAN BÖYÜK SEVGIM YOXDUR&quot;&quot;]. 2016-03-04 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2015-08-17.&lt;/ref&gt;&quot;   &lt;/blockquote&gt;  1991-جی ایلده  &quot; قاراباغ &quot;  و &quot; نفتچی &quot;  غازی‌لری آراسیندا کئچیریلن اویوندا ایشتیراک ائتمیشدیر.&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt;1:1 باشا چاتان قارشیلاشمادا آغدام کلوبونون قولونو آللاهوئردی باغیروف ووروب.&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt;

=== قاراباغ ساواشی‌ و دؤیوش‌لرده ایشتیراکی  ===
  باغیروف آغدام اهالیسی طرفیندن گؤستریلن مادّی یاردیم و اؤز شخصی وسایتی ایله قاراباغ کندلرینده یارادیلمیش کیچیک اؤزونومودافیه دسته‌لرینه یاخیندان کؤمک‌لیک ائدیب.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;آغدام رایونو اراضی‌سینده گئدن بوتون دؤیوش‌لرده مردلیکله ووروشوب. ساواشی‌  زامانی آغدام خالق جبهه‌سی‌نین صدری سئچیلمیشدیر.&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt; موستقیل آذربایجانین بایراغینی ایلک دفعه  آغداما آللاهوئردی باغیروف سانجمیشدی.&lt;ref&gt;[http://old.525.az/view.php?lang=az&amp;menu=8&amp;id=38855&amp;type=1 &quot;Gün var əsrə bərabər&quot;]&lt;/ref&gt; 

  1988-جی ایلده آغدامدا ایلک مودافیعه  دسته‌لری‌نین فورمالاشماسیندا بؤیوک رولو اولموشدور.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;همین ایلده دؤولتین خبری اولمادان عسگرانلا آغدام آراسیندا کئشیکچی پوستو یارادیلاندا اورا کؤنوللو اولاراق ایلک دفعه  گئدن اونون قارداشی ائلدار باغیروف اولدو، سونرا ارمنی‌لرله همسرحد بوتون کندلرده پوست‌لار یارادیردی.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt; 

  1991-جی ایلین 1 اوکتوبر آییندا آذربایجان سیلاحلی قوو‌ّه‌‌لری‌نین آغدامداکی حربی حیصه‌لری اونون و قارداشی ائلدار باغیروفون کوماندیرلیگی آلتیندا یارادیلدی.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;ائلدار باغیروفون رهبرلیک ائتدیگی حربی حیصه  845 نؤمره‌لی آغدام اراضی اؤزونومودافیعه تابورو ایدی.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; 760 نفرلیک اولان باتالیون  &quot;وطن اوغوللاری‌&quot;  آدلانیردی.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt; همین ایلده اونون قارداشی ائلدار، باکی‌دا اولان عالی سووئتین ایجلاسیندان قاییدارکن، یاشادیغی ائوین قارشیسیندا موعمالی شکیلده قتله یئتیریلمیشدیر.&lt;ref name=&quot;:7&quot;&gt;&quot;Qəhrəmanlar unudulmur&quot;. &lt;small&gt;2016-03-05 tarixindəorijinalından arxivləşdirilib&lt;/small&gt;. &lt;small&gt;İstifadə tarixi: 2015-08-17&lt;/small&gt;.&lt;/ref&gt; قارداشی ائلدارین اؤلوموندن سونرا باغیروف ساققال ساخلاییردی و باتالیونا رهبرلیک ائتمیشدیر.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=&quot;Parça-parça olan əsgərin cibindəki bulkalar…&quot; |url=http://savash.org/index.php?newsid=363 |accessdate=2021-08-01 |archivedate=2016-03-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304131433/http://savash.org/index.php?newsid=363 }}&lt;/ref&gt; 

  1991-جی ایلین آقوست آییندا آللاهوئردی باغیروف رحیم قاضی‌یئفین مودافیعه‌سینه قالخاراق اوشاق‌لیق دوستو جعفر ایمامعلی‌یئفله ساواش حدّینه گلدیلر.&lt;ref name=&quot;:5&quot;&gt;Qarabağ döyüşçüsündən keçmiş müdafiə nazirinə&lt;sup&gt;[''[[w:Wikipedia:Link rot|ölü keçid]]'']&lt;/sup&gt;&lt;/ref&gt; جعفرین آچدیغی آتش نتیجه‌سینده باغیروف آیاغیندان یارالاندی.&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt;   

  1992-جی ایلین ژانویه‌سینده آللاهوئردی باغیروفون کوماندیرلیک ائتدیگی تابور ناخچیوانلی کندینده ایشغالچی‌لارین بوتون جانلی قوو‌ّه‌‌سی و تکنیکاسی دارماداغین ائدیلمیش، 150 دؤیوشچو ایله عسگران قالاسینا قدر ایره‌لی‌له‌میش، پیرجمال کندینده کی  بوتون یوکسک‌لیک‌لر توتولموش، کتوک کندی ایله اوزبه‌اوز مؤوقع قورولموشدو.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; بو عملیاتین باشا چاتماسی و ارمنی بایراق‌لارینی آذربایجان بایراق‌لاری ایله عوض ائتمک اوچون آللاهوئردی باغیروفون دؤیوشچولرینه جمعی ایکی ساعات لازیم اولموشدور.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;بو عملیاتا گؤره آللاهوئردی باغیروف &quot; ژنرال محمد اسدوف&quot;  موکافاتینا لاییق گؤرولموشدور.&lt;ref name=&quot;:12&quot;&gt;Azərbaycanın Milli Qəhrəmanları. Bakı, Dərələyəz-M, 2010. səh. 160.&lt;/ref&gt; 2015-جی ایلده قاراباغ  قاضیسی باکیر بهبودوفون وئردیگی موصاحیبه‌دن:      &lt;blockquote&gt; &quot; آللاهوئردی باغیروف یئگانه کوماندیر ایدی کی، قاباقدا گئدیردی. او، چوخ جیدی، طلبکار آدام ایدی. بیر دفعه  کندی آلاندا دئدی کی، بیردن کیمسه کندده اهالینی غارت ائده، دوغما اوغلوم دا اولسا، گوللله یه‌جگم. بیز اوغورلوغا گئتمیریک، تورپاق آلماغا گئدیریک.&lt;ref&gt;“Erməninin başını kəsdiyimiz bıçaq indi də məndədir...”&lt;sup&gt;]&lt;/sup&gt;&lt;/ref&gt;&quot;   &lt;/blockquote&gt;  1992-جی ایل مئی‌ین 3-ده ارمنی‌لر باغیروفا معلومات وئرمیشدیلر کی، آیین 8-ده شوشا ایشغال اولوناجاق.&lt;ref name=&quot;:6&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20150910102219/http://www.haqqyolu.com/news/view/49823 &quot;Şuşada döyüşmüş batalyon komandirindən müharibə çağırışı&quot;]. &lt;small&gt;2015-09-10 tarixində orijinalındanarxivləşdirilib&lt;/small&gt;. &lt;small&gt;İstifadə tarixi: 2015-08-17&lt;/small&gt;.&lt;/ref&gt;او دا همین معلوماتی بیزیم بوتون دؤولت قوروملارینا چاتدیرمیشدیر.&lt;ref name=&quot;:6&quot; /&gt;همین آی باغیروف قرارگاها بئش عسگری چاغیرتدیریب بیرلیکده پلان حاضیرلاماغا باشلادی.&lt;ref&gt;[http://modern.az/articles/75496/1/ Allahverdi Bağırovla beş günüm neçə KEÇDİ…]&lt;/ref&gt;  

  آللاهوئردی باغیروفون ان بؤیوک حربی اوغورو 1992-جی ایل 12 ژوئن آرانزمین دؤیوشونده اولموشدور.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; آرانزمین کندی اوزره دؤیوش‌لرده اونون دسته‌سی 100 نفر ارمنی عسگرینی محو ائتمیش و 10 دوشمن عسگرینی اسیر گؤتورموشدور.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;    

=== خوجالی سوی‌قیریمی ===
  اونون، خوجالی سوی‌قیریمی زامانی هلاک اولان‌لارین مئییت‌لری‌نین دؤیوش مئیدانیندان چیخاریلماسیندا و آذربایجانلی اسیرلرین ارمنی ایشغالچی عسگرلرین مئییت‌لری و اسیرلری ایله دَییشدیریله رک آزاد ائدیلمه‌سینده بؤیوک خیدمتی اولوب.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;همین عملیات‌لار کئچیریلن زامان آغدام رایونو 300 نفر هلاک اولموشدو.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt; باغیروف ارمنی پولکوونیک ویتالی بالاسیان واسیطه‌سیله اوچ گون عرضینده 1003 خوجالی اسیرینی ارمنی‌لرین الیندن خیلاص ائتمیشدیر.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20150924040053/http://karabakhinfo.com/13468 &quot;Allahverdi Bağırova ona görə minnətdar olmalıyıq ki …&quot;. &lt;small&gt;2015-09-24&lt;/small&gt;] &lt;small&gt;tarixində orijinalından arxivləşdirilib&lt;/small&gt;.&lt;small&gt;İstifadə tarixi: 2015-08-17&lt;/small&gt;.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&quot;[https://web.archive.org/web/20160325175023/http://xeber.az/cingizin-sahidleri-o-anlari-xatirladi-video Çingizin şahidləri o anları xatırladı&quot;]. &lt;small&gt;2016-03-25 tarixində orijinalından arxivləşdirilib&lt;/small&gt;. &lt;small&gt;İstifadə tarixi: 2015-08-17&lt;/small&gt;.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20150910232810/http://azadxeber.az/Ermeni-zabit-%E2%80%9CSiz-bu-cur-qehremani-nece-qoruya-bilmediniz%E2%80%9D_h37845.html &quot;Erməni zabit: &quot;Siz bu cür qəhrəmanı necə qoruya bilmədiniz&quot;&quot;]. &lt;small&gt;2015-09-10 tarixində orijinalındanarxivləşdirilib&lt;/small&gt;. &lt;small&gt;İstifadə tarixi: 2015-08-17&lt;/small&gt;.&lt;/ref&gt; باغیروف ارمنی اسیرلری آوتوبوسلا گتیریب، صاحیب‌لرینه تحویل وئردی.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt; او، جسدلری آغدام مسجیدینده، کفنه توتدوروب تورپاغا تاپشیریردی، آغدامین قاراغاجی قبیریستان‌لیغیندا آذربایجان اسیرلری تحویل آلدی.&lt;ref&gt;[http://gundemxeber.az/fakt/15726-vbizi-vglgm-kamerasdvndan-gdxardb-maedna-doldurdularv-v-zhsdr-dgezhrgzhsd.html &quot;&quot;Bizi &quot;ölüm kamerası&quot;ndan çıxarıb, maşına doldurdular...&quot; – ƏSİR DÜŞƏRGƏSİ&quot;.''gundemxeber.az''. gundemxeber.az] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150910053224/http://gundemxeber.az/fakt/15726-vbizi-vglgm-kamerasdvndan-gdxardb-maedna-doldurdularv-v-zhsdr-dgezhrgzhsd.html |date=2015-09-10 }}. &lt;small&gt;26 avqust 2016 tarixindəarxivləşdirilib&lt;/small&gt;. &lt;small&gt;İstifadə tarixi: 26 avqust 2016&lt;/small&gt;.&lt;/ref&gt; 


  سککیز گونلوک ارمنی اسیرلیگینده ایشگنجه‌لره معروض قالان حسین‌آغا آیدین اوغلو قولی‌یئف:  &lt;blockquote&gt; &quot;منی اسیرلیکدن قورتارماق اوچون آغدام دؤیوش‌لرینده اسیر دوشموش سوریه‌دن اولان ارمنی ایله دییشمه‌لی ایدیلر. بئله ده اولدو. ارمنی‌لر میلّی قهرمان آللاهوئردی باغیروفا پول تکلیف ائتمیشدی کی، همین سوریه ارمنی‌سینی قایتارسین. آما یئری بهیشت اولسون، رحمتلیک آللاهوئردی کیشی‌لیک گؤستریب ارمنی‌نی پولا دئییل، منه دییشدی. آنامی دا بوراخمیشدیلار.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Qısa müddət Erməni əsirliyində olan soydaşımızın 18 illik kabusu |url=http://www.gunaz.tv/?id=2&amp;vmode=1&amp;sID=37054&amp;lang=1 |accessdate=2021-08-01 |archivedate=2016-03-05 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160305003557/http://www.gunaz.tv/?id=2&amp;vmode=1&amp;sID=37054&amp;lang=1 }}&lt;/ref&gt;&quot;   &lt;/blockquote&gt;  محض آللاهوئردی باغیروفون ویتالی بالاسانیانلا آپاردیغی دانیشیق‌لار نتیجه‌سینده حربی اوپراتور سئییدآغا مؤوسوملو و چینگیز مصطفی‌یئفین خوجالی حادیثه‌لری‌نین گؤرونتولرینی لنته آلماسی مومکون اولموشدو.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=&quot;Xocalı faciəsində 1003 nəfəri əsirlikdən alan qəhrəmanın nağılı&quot;. ''www.anl.az''. www.anl.az. &lt;small&gt;26 avqust 2016 tarixində arxivləşdirilib&lt;/small&gt;. &lt;small&gt;İstifadə tarixi: 26 avqust2016&lt;/small&gt;. |url=http://www.anl.az/down/meqale/adalet/2012/fevral/235647.htm |accessdate=2021-08-01 |archivedate=2016-03-13 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160313234453/http://www.anl.az/down/meqale/adalet/2012/fevral/235647.htm }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://ideologiya.az/2014/06/isgal-altinda-qalan-q%C9%99hr%C9%99man-m%C9%99zarina-gul-aparan-erm%C9%99ni-foto-video-i-v%C9%99-ii-hiss%C9%99l%C9%99r/ &quot;İşğal altında qalan qəhrəman məzarına gül aparan erməni (FOTO-VİDEO) I və II hissələr&quot;.''ideologiya.az''. ideologiya.az.] &lt;small&gt;26 avqust 2016 tarixindəarxivləşdirilib&lt;/small&gt;. &lt;small&gt;İstifadə tarixi: 26 avqust 2016&lt;/small&gt;.&lt;/ref&gt;باغیروف خوجالی فاجیعه‌سیندن حدّیندن آرتیق سارسیلمیشدی.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;خوجالی قادین‌لارینی و قیزلارینی گؤرندن سونرا اؤزونه گله بیلمیردی.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;خوصوصاً ده 9 یاشلی قیز اوشاقی‌نین وحشیجه‌سینه اؤلومو اونا پیس تاثیر ائتمیشدیر.  &lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;  

2015-جی ایلده تله‌ژورنالیست نادژدا اسماعیلووانین وئردیگی موصاحیبه‌دن:      &lt;blockquote&gt; &quot;اونون اوزونده کی  سولموش تبسسومو، یورغون صیفتینی اونودا بیلمیرم. منه ائله گلیردی کی، بو گوجلو، جوثّه‌لی اوغلان گؤزلریمین قارشیسیندا بو دقیقه  سندرله ییب ییخیلاجاق. هئچ کیم بیلمیردی کی، او نه زامان یاتیر. عومومیتله یاتیرمی؟ من چکیلیش قروپوموزون رژیسورو نامق شیرعلی‌بیگوفو اوپراتور عزت عزیزوفلا چکیلیش‌لری سحر او باشدان باشلاییردیق، ائشیدیردیک کی، آللاهوئردی آرتیق هارداسا اینسان‌لارین کؤمگینه چاتیر، اوزرینه دوشن هانسیسا عملیاتی یئرینه یئتیریر. گاه ارمنی‌لرله دانیشیق‌لاردا اولوردو، گاه مئییت دییشیردی، گاه دا آغلاییب-سیزلایان آنا-باجی‌لارین اطرافیندا اونلارا اورک-دیرک وئریر، ساچلارینی تومارلاییردی. غفیلدن گئدیب پوست‌لاری یوخلاییردی، آغدامی قورویان اوشاق‌لارین آییق-ساییق اولمالاری اوچون تاپشیریق‌لار وئریردی. بیر ده گؤروردون کی، الینه بیر دفعه  ده توفنگ گؤتورمه‌ین مودافیعه‌چی‌لری سیلاحلا داورانماغی اؤیره دیر. آللاهوئردی عسگرانا – دؤیوش‌لرین ان قیزغین مرکزینه گئدیب اورادان ارمنی‌لردن یا اؤلوموزو، یا دیریمیزی آلیب گتیریردی. بو ارمنی سیلاحلی عسگرلری ایله قارشیلاشمانین هر دقیقه‌سینده اؤلوم وار ایدی...&lt;ref&gt;[http://modern.az/articles/76184/1/ “Bu şəhər dünyanın gözü baxa-baxa yer üzündən silindi” - SÖHBƏT]&lt;/ref&gt;&quot;  &lt;/blockquote&gt;

=== وفاتی ===
  1992-جی ایلین 12 ژوئن‌ینده تجیلی ایش اوچون گئری، آغداما چاغریلان آللاهوئردی باغیروفون اولدوغو ماشین ناخچیوانیکدن گئری قاییدارکن مینایا دوشدو.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&lt;ref&gt;&quot;Xocalıya hücum edəcəkdik, bizi satdılar…&quot; &lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://axar.az/news/24014#ad-image-0 Allahverdi Bağırovun Xocalıda çəkilən fotosu yayıldı]&lt;/ref&gt; ماشیندا اولان دیگر اوچ نفر ساغ قالسا دا، آللاهوئردی باغیروف سوروجوسو و نظامی آدلی حکیمله ایله بیرلیکده شهید اولموشدور.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&lt;ref&gt;[http://qazeta.com/2012/05/17/gordum-ki-v%C9%99ziyy%C9%99t-pisdir-olur%C9%99m/ &quot;Gördüm ki, vəziyyət pisdir, ölürəm…&quot;]&lt;/ref&gt;تانکیست سئویل عباسووانین سؤزلرینه گؤره اونو  &quot; آنجاق سندلریندن تانی‌یا بیلدیک.‌&quot; &lt;ref&gt;[http://musavat.com/news/musahibe/bu-gece-dehshetli-qezada-olen-qazinin-son-musahibesi-video_220871.html Bu gecə dəhşətli qəzada ölən qazinin son müsahibəsi – Video]&lt;/ref&gt;     

  باغیروف شهید اولاندا باکی‌داکی شهیدلر خیابانیندا اونا قبیر قازیلمیشدی.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;لاکین موعین سبب‌لره گؤره قارداشی ائلدار باغیروفون یانیندا — آغدام رایون شهیدلر خیابانیندا دفن ائدیلمیشدیر.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;باکی‌داکی شهیدلر خیابانیندا آللاهوئردی باغیروف اوچون قازیلان قبیرده ایسه اوندان بیر گون سونرا شهید اولان آذربایجانین میلّی قهرمانی چینگیز مصطفی‌یئف دفن ائدیلمیشدیر.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;     

  2014-جی ایلده فوتبالچی ائلشاد خدادادوفون وئردیگی موصاحیبه دن:      &lt;blockquote&gt; &quot;آللاهوئردی باغیروف دؤیوشده شهید اولاندا هامیمیزی آغلاماق توتموشدو. اویون‌لارین بیری‌نین استارت فیتیندن سونرا اونون روحونو بیر دقیقه‌لیک سوکوتلا یاد ائدرکن  &quot; قراد &quot;  آتدیلار. مرمیا ستادیوما دوشدو. اینانین، فوتبالچی‌لاردان هئچ بیری یئریندن ترپنمه‌دی...&lt;ref&gt;[http://www.sportal.az/?goal=news&amp;id=40515 Elşad Xudadatov: &quot;Ağlıma da gəlməzdi ki, Ağdamı sonuncu dəfə görürəm&quot;]&lt;/ref&gt;&quot;   &lt;/blockquote&gt;

=== شخصی حیاتی ===
  عاییله‌لی ایدی، ائلشن آدلی اوغلو، آینور و زومرود آدلی قیزلاری وار.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; 

==   ایرثی ==
  1992-جی ایلده کوماندیر مطلب مصطفی‌یئف اونون آدینا توپخانه دیویزیونو یاراتمیشدی.&lt;ref name=&quot;:8&quot;&gt;&quot;1003 nəfər xocalılını xilas edən Milli Qəhrəmana büst qoyuld&quot;. ''oxu.az''. oxu.az. &lt;small&gt;12 iyul 2016 tarixindəarxivləşdirilib&lt;/small&gt;. &lt;small&gt;İstifadə tarixi: 12 iyul 2016&lt;/small&gt;.&lt;/ref&gt;آغدامین قوزانلی قصبه‌سی‌نین گیره‌جگینده آدینا بارلیئف قویولوب.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; 12 ژوئن 2010-جو ایل تاریخینده ج.جبارلی آدینا جومهوریت گنجلر کیتابخاناسیندا اونون خاطیره‌سینه حصر اولونموش تدبیر کئچیریلمیشدیر.&lt;ref name=&quot;:7&quot; /&gt;     

  31 مئی 2012-جی ایلده هولندین قرونینگن شهری‌نین &quot; Noorderlicht&quot; رسم قالری‌سینده هوللاند فوتوقراف دیرک یان ویسسرین  &quot; آفساید. سورگونده اولان فوتبال &quot;  آدلی فوتوشکیل‌لری‌نین سرگیسی و عئینی‌آدلی کیتابین تقدیماتی آللاهوئردی باغیروفون حیاتیندان بحث ائدیر.&lt;ref name=&quot;:9&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20160307042704/http://www.turkishreview.org/reviews-briefs/offside-football-in-exile-by-dirk-jan-visser-and-arthur-huizinga_540646 &quot;'Offside: Football in Exile', By Dirk-Jan Visser and Arthur Huizinga&quot;.] &lt;small&gt;2016-03-07 tarixində orijinalındanarxivləşdirilib&lt;/small&gt;. &lt;small&gt;İstifadə tarixi: 2015-08-17&lt;/small&gt;.&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;:10&quot;&gt;{{Cite web |title=Offside: Football in Exile — The Armenia-Azerbaijan Conflict Viewed Through Soccer |url=http://www.conflict-voices.net/blog/2012/12/offside-the-armenia-azerbaijan-conflict-through-football/ |accessdate=2021-08-01 |archivedate=2019-01-14 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190114210247/http://www.conflict-voices.net/blog/2012/12/offside-the-armenia-azerbaijan-conflict-through-football/ }}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;:11&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20181119004529/http://www.agos.com.tr/tr/yazi/7920/futbol-karabagda-da-sadece-futbol-degildir &quot;Futbol, Karabağ'da da sadece futbol değildir&quot;].&lt;small&gt;2018-11-19 tarixində orijinalından arxivləşdirilib&lt;/small&gt;. &lt;small&gt;İstifadə tarixi: 2015-08-17&lt;/small&gt;.&lt;/ref&gt;  

  25 فوریه 2014-جو ایلده باکی‌نین بینه‌قدی رایونو بیله‌جری قصبه‌سینده ایستیفاده‌یه وئریلمیش میلّی قهرمان‌لار پارکیندا آللاهوئردی باغیروفون بوستو اوجالدیلمیشدیر.&lt;ref&gt;[http://www.binegedi-ih.gov.az/page/94.html Milli Qəhrəmanlar]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20190114153448/http://modern.az/articles/52615/1/ &quot;1003 nəfər Xocalı sakinini əsirlikdən qurtaran Milli Qəhrəmana büst qoyuldu&quot;]. &lt;small&gt;2019-01-14 tarixindəorijinalından arxivləşdirilib&lt;/small&gt;. &lt;small&gt;İstifadə tarixi: 2015-08-17&lt;/small&gt;.&lt;/ref&gt; آبیده‌نین آچیلیش تدبیرینده بینه‌قدی رایون ایجرا حاکیمیتی باشچیسی‌نین موعاوین‌لری، ایجرا حاکیمیتی‌نین مسئول ایشچی‌لری، دپوتات مادر موسایئف، میلّی قهرمان‌لار میرزه قولی‌یئف و بختیار آللاهوئردی‌یئف، فعال گنجلر، حربچی‌لر، مکتبلی‌لر، ایجتیماعیتین دیگر نوماینده‌لری ایشتیراک ائدیب.&lt;ref&gt;&quot;1003 nəfər xocalılını xilas edən Milli Qəhrəmana büst qoyuld&quot;. ''oxu.az''. oxu.az. &lt;small&gt;12 iyul 2016 tarixindəarxivləşdirilib&lt;/small&gt;. &lt;small&gt;İstifadə tarixi: 12 iyul 2016&lt;/small&gt;.&lt;/ref&gt;همین ایلین ژوئن آییندا قوزانلی قصبه‌سینده کی آغدام درام تئاتریندا آللاهوئردی باغیروفا حصر ائدیلمیش  &quot;‌قارتال قامتلی قهرمان&quot;  سندلی فیلم‌لری‌نین تقدیمات مراسیمی کئچیریلمیشدیر.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Vətən qəhrəman övladlarını unutmur |url=http://www.anl.az/down/meqale/medeniyyet/2014/iyun/380039.htm |accessdate=2021-08-01 |archivedate=2016-03-05 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160305014353/http://www.anl.az/down/meqale/medeniyyet/2014/iyun/380039.htm }}&lt;/ref&gt;  

=== ادبیاتدا ===
  واحد قاضی‌نین  &quot; روحلار شهری &quot;  کیتابیندا عیمارت استادیونوندا کئچیریلن اویون‌لارین تصویرینده، آللاهوئردی باغیروفدان دا بحث اولونور.&lt;ref&gt;[http://525.az/site/?name=xeber&amp;news_id=55812 &quot;Allah vermişdi Allahverdini - Allahverdi Bağırovun 70 yaşına&quot;]. ''525.az''. 525.az. &lt;small&gt;İstifadə tarixi: 22 may 2016&lt;/small&gt;.&lt;/ref&gt;1 سپتامبر2014-جی ایلده مقدونیه جومهوریتینده کئچیریلن بین الخالق  &quot; استروُقا شعیر آخشام‌لاری &quot;  فستیوالیندا شاعیر عاکف احمدگیل آللاهوئردی باغیروفا حصر ائتدیگی &quot; اؤلومون قارداش‌لیغی &quot; شعیری اوخوموشدور:      &lt;blockquote&gt;  سون‌بئشیک قارداشینی قینامیشدی بیر زامان، 

  سینه‌سینی گؤینه‌دیر یاراتدیغی سؤز داغی. 

  او ایندی آنلاییر کی، حیاتین عذابیندان 

  موقدس‌دیر، ازل‌دیر اؤلومون قارداش‌لیغی. 

  
 &quot; اؤلومون قارداشلیغی &quot; ، عاکف احمدگیل&lt;ref&gt;Əhmədgil, Akif. &quot;&quot;Struqa şeir axşamları&quot;&quot;.''www.kaspi.az''. www.kaspi.az. &lt;small&gt;5 March 2016 tarixindəorijinalından arxivləşdirilib&lt;/small&gt;. &lt;small&gt;İstifadə tarixi: 29 December 2015&lt;/small&gt;.&lt;/ref&gt;&lt;/blockquote&gt;

===   فیلموقرافی ===
  یازیچی عاقل عباسین سؤزلرینه گؤره،  &quot; دولو &quot;  فیلمینده کی   &quot; کوماندیر &quot;  اوبرازی آللاهوئردی باغیروفون اوزرینده قورولموشدور.  &lt;ref&gt;&quot;«DOLU»dakı komandir kimin obrazıdır?&quot;.''olaylar.az''. olaylar.az. &lt;small&gt;17 iyun 2016 tarixindəarxivləşdirilib&lt;/small&gt;. &lt;small&gt;İstifadə tarixi: 17 iyun 2016&lt;/small&gt;.&lt;/ref&gt; 

  قارتال قامتلی قهرمان (فیلم، 2014) — (تام‌متراژلی سندلی تلویزیون فیلمی)&lt;ref&gt;&quot;Azərbaycanın Milli Qəhrəmanları Asif Məhərrəmov və Allahverdi Bağırova həsr edilmiş sənədli filmlərin təqdimatı olmuşdur&quot;. ''azertag.az''. [[Azərbaycan Dövlət İnformasiya Agentliyi]]. &lt;small&gt;İstifadə tarixi: 29 December 2015&lt;/small&gt;.&lt;/ref&gt; 

== تلطیف و موکافات‌لاری ==
  آذربایجان جومهوریتی پرزیدنتی‌نین 24 فوریه 1993-جو ایل تاریخلی 476 سایلی فرمانی ایله باغیروف آللاهوئردی تئیمور اوغلونا اؤلوموندن سونرا &quot;آذربایجانین میلّی قهرمانی‌&quot; آدینا لاییق گؤرولموشدور.&lt;ref&gt;[http://xeber.azeri.net/olke/agdam-allahverdi-bagirov-ile-fexr-edir Ağdam Allahverdi Bağırov ile fexr edir]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.theguardian.com/football/these-football-times/2014/aug/06/qarabag-agdam-champions-league-azerbaijan-red-bull-salzburg Qarabag are exiled from their home but could shock the Champions League]&lt;/ref&gt;سونرادان حیدر علی‌یئفین فرمانی ایله آللاهوئردی باغیروفا  &quot; قیزیل اولدوز &quot;  مئدالی تلطیف اولونموشدور.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; 

*   1992 — آذربایجان  &quot; ژنرال محمد اسدوف &quot;  موکافاتی
*   1993 — آذربایجان آذربایجانین میلّی قهرمانی&lt;ref&gt;Yokhin, Michael. [http://www.fourfourtwo.com/features/qarabag-have-go-heroes-who-beat-war-and-next-spurs#:Wu7SlU204IQfLA &quot;Qarabag: The have-a-go-heroes who beat a war – and next up Spurs?&quot;].''www.fourfourtwo.com''. &lt;small&gt;İstifadə tarixi: 26 October 2015&lt;/small&gt;.&lt;/ref&gt;
*   1998 — آذربایجان  &quot; قیزیل اولدوز &quot;  مدالی&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

== اتک یازی‌لار ==
&lt;references /&gt;
[[بؤلمه:آذربایجان]]
[[بؤلمه:قاراباغ ساواشی]]</text>
      <sha1>cywuvyj9yvex9vca5kmi6nrepo021ov</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ارمنی‌‌لرین گونئی قافقازا کؤچورولمه‌سی</title>
    <ns>0</ns>
    <id>594074</id>
    <revision>
      <id>1587826</id>
      <parentid>1583588</parentid>
      <timestamp>2026-05-09T06:22:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>27960</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1587826</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="43764" sha1="dxfzbnolqar05xsy9dlq25eqz9rez06" xml:space="preserve">'''ارمنی‌لرین گونئی قافقازا کؤچورولمه‌سی و آذربایجان اراضی‌‌لرینه یئرلشدیریلمه‌سی-'''ارمنی‌لرین [[ایران]]&lt;nowiki/&gt;دان، [[تورکیه|تورکیه‌]]&lt;nowiki/&gt;دن و دیگر اراضی‌‌لردن پلانلی صورتده [[گونئی قافقاز]]&lt;nowiki/&gt;ا کؤچورولمه‌سی پروسه‌سی، [[روسیه|روسیه‌]]&lt;nowiki/&gt;نین حیمایه‌‌‌سی آلتیندا ارمنی‌ دؤولتی‌نین یارادیلماسی، همچنین ارمنی‌لرین ایران و تورکیه‌دن روسیه‌نین ایشغال ائتدیگی تورپاق‌لارا کؤچورولمه‌سی تصادوفی حادیثه  اولماییب، ارمنی‌-روس موناسیبت‌لری‌نین قانوناویغون نتیجه سی ایدی کی، بو موناسیبت‌لرین اساسینی روس و ارمنی‌ تاریخی ادبیاتیندا تبلیغ ائدیلدیگی کیمی، یالنیز تیجارت علاقه‌‌لری دئییل، باشلیجا او‌لاراق شرقین موسلمان دؤولت‌لرینه، خوصوصیله تورکیه‌یه، 18. عصردن اعتیباراً ایسه هم ده آذربایجانا قارشی دوشمنچی‌لیک موناسیبتی تشکیل ائدیردی.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;&quot;[https://web.archive.org/web/20111011190111/http://www.azturk.biz/viewpage.php?page_id=45 Ermənilərin Qarabağa köçürülməsi]&quot;. 2011-10-11 tarixindəorijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi:2016-06-26.&lt;/ref&gt;

== کؤچورولمه پلانی‌نین مقصدی ==
  صفوی‌لر دؤولتی‌نین ضعیف‌له‌مه‌سیندن ایستیفاده ائدن 1. پطرین 1724-جو ایلین نووامبرین 10-دا ارمنی‌لرین آذربایجانین خزر دنیزی ساحیل‌لرینده، دربند و باکی، همچنین گیلان، مازنداران و گورگان اراضی‌‌لرینده مسکون‌لاشماسینی رسمی‌لشدیرن فرمانیندان سونرا باشلادی. بو فرمانا گؤره ارمنی‌لر روسیه‌ ایمپراتولوغونون‌ گونئی قافقازدان ایران کؤرفزینه کیمی گئنیش اراضی‌‌لری اله کئچیرمک پلانی‌نین حیاتا کئچیریلمه‌سینده  &quot;‌بئشینجی قووّه‌&quot;  رولونو اوینایاجاقدیلار. بو پلانین 1. حیصه‌سی کیمی روسیه‌ ژنرال‌لاری آذربایجان اهالیسینی هانسی یوللا اولورسا اولسون یاشادیغی یئر‌لردن دیدرگین سالماق امری آلمیشدیلار. لاکین روسیه‌نین قافقازداکی حربی اوغورسوزلوق‌لاری اونون ارمنی‌لرین پلانلی مسکون‌لاشدیریلماسی سیاستینی بیر مودّته دوندوردو.     

== تورکمن‌چای موقاویله‌سی‌نین نتیجه‌سی ==
[[فایل:Ivan Nikolayevich Kramskoi - Portrait of Alexander Sergeyevich Griboyedov, 1873.jpg|بندانگشتی|  مشهور روس دیپلوماتی آلکساندر قریبایدوف‌، روسیه‌ ایپمپراتولوغو‌نون ایرانداکی سفیری، ائرمنی‌‌لرین گونئی قافقازا کؤچورولمه‌سینده آکتیو ایشتیراک ائتمیشدیر.]]
  تورکمن‌چای موقاویله‌سی‌نین نتیجه‌سی او‌لاراق 40000 ارمنی‌ آذربایجانین موختلیف اراضی‌‌لرینده مسکون‌لاشدیریلدی. 1829-جو ایلین ادیرنه صولحونون نتیجه‌‌لرینه گؤره ایسه، عوثمانلی ایپمپراتولوغو اراضی‌‌لرینده یاشایان 90000 ارمنی‌ ده آذربایجاندا یئرلشدیریلدی. اونلار اساساً ناخچیوان، ایروان و قاراباغ خانلیق‌لاریندا مسکون‌لاشدیریلدیلار.      

  مشهور روس دیپلوماتی و یازیچیسی آ. س. قریبایدوف‌ یازیردی: &lt;blockquote&gt;&quot;ارمنی‌ اهالیسی اساساً موسلمان تورپاق صاحیب‌لری‌نین اراضی‌‌لرینده یئرلشدیریلیردیلر … اونلار یاواش-یاواش موسلمان اهالیسینی اراضی‌‌لردن سیخیشدیریب چیخارماغا باشلامیشدیلار. بیز همچینین موسلمان اهالیسینی دوشدوکلری چتین وضعیتله باریشدیرماغا و اونلاری ایناندیرماغا چالیشمالی‌ییق کی، بو چتین‌لیک‌لر اوزون سورمه‌یه‌جک و ارمنی‌لر مووقّتی اونلارا یاشاماغا ایجازه وئریلن اراضی‌‌لرده دایمی او‌لاراق قالامایاجاقلار‌&quot;‌. &lt;/blockquote&gt;  روس ایپمپراتولوغو‌نین حاکیم دایره‌‌لری گونئی قافقازدا یئریتدیکلری موستملکه سیاستینده ارمنی‌لره چوخ بئل باغلاییردیلار&lt;ref&gt;http://www.kommersant.ru/doc.aspx?DocsID=570883&lt;/ref&gt;.    

  آمریکالی عالیم جاستین مک‌‌ کارتی‌نین یازی‌لاریندا گونئی قافقازدا، داها دوغروسو آذربایجاندا ارمنی‌ کولونلاری‌نین یارادیلماسی حاقیندا بونلاری دئمیشدیر: &lt;blockquote&gt;&quot;‌1828 و 1920-جی ایل‌لر آراسیندا یئر‌لرده اهالی‌نین دموقرافیک ترکیبینی ارمنی‌لرین خئییرینه دَییشمک سیاستی نتیجه‌سینده ایکی میلیوندان چوخ موسلمان مجبوری او‌لاراق یاشادیقلاری اراضی‌‌لردن سورگون ائدیلمیش، و دقیق معلوم اولمایان سایدا اینسان ایسه قتله یئتیریشمیشدیر….روس‌لار ایکی دفعه  1828 و 1854-جو ایل‌لرده شرقی آنادولویا هوجوم ائتمیش، لاکین هر ایکی حالدا گئری چکیلمگه مجبور اولموشلار. گئری چکیلرکن اونلار اؤز‌لری ایله 100000 ارمنی‌نی ده قافقازا گتیرمیش و یورد‌لاریندان قووولموش و محو ائدیلمیش تورک‌لرین یئر‌لرینده یئرلشدیرمیشدیلر‌&quot;‌. &lt;/blockquote&gt;  1877–1878-جی ایل‌لر موحاریبه‌سینده، روس‌لار قارص–اردهان ویلایتینی ضبط ائتمیش، موسلمان‌لاری قوواراق اونلارین یئرینده 70000 ارمنی‌ مسکون‌لاشدیرمیشدیلار…….1895–1896-جی ایل‌لرین حادیثه‌‌لرینده ایسه تخمیناً 60000 ارمنی‌ قافقازدا مسکون ائدیلمیشدیر…..بیرینجی دونیا موحاریبه‌سی ایل‌لرینده میقراسیا بالانسلی شکیلده داوام ائتمیش، شرقی آنادولودان اولان 400000 ارمنی‌ قافقازین 400000 موسلمان اهالیسینه دَییشدیریلمیشدیر. 

  آمریکا آکادمیکی‌نین گؤستردیگی رقم‌لره گؤره، 1828 و 1920-جی ایل‌لر آراسیندا آذربایجانا 560000  ارمنی‌ کؤچورولموشدور. بونونلا دا شرقی قافقازین روس‌لار طرفیندن ایشغالی نتیجه‌سینده آذربایجان تورپاق‌لاریندا – آراکس چایی‌نین قوزئیندا ارمنی‌ اهالیسی سورعتله آرتماغا باشلادی. بونونلا باغلی دیقته لاییق بیر فاکت دا ز. بالایانین اؤزو اعتیراف ائتمیشدیر:&lt;blockquote&gt;&quot;‌اونون (ایروانین) اهالیسی باشقا یئر‌لردن گلمه‌‌لردیر. اصلینده حقیقی ایروانلی یوخدور‌&quot; .&lt;/blockquote&gt;آکادمیک آ. ای. ایونیسیان یازیر: &lt;blockquote&gt;&quot;‌ایروان شهری‌نین اهالیسی‌نین یالنیز دؤردده بیری ارمنی‌لردیر، آذربایجانلی‌لار بورادا موطلق اوستون‌لوک تشکیل ائدیر‌&quot;. &lt;/blockquote&gt;  روس ایمپراتورو 1. نیکولای‌ین 21 مارس 1828-جی ایلده وئردیگی فرمانینا گؤره آذربایجانین ناخچیوان و ایروان خانلیغی لغو اولونموش، اونلارین یئرینده روس حاکیم‌لری طرفیندن ایداره اولونان  &quot;‌ارمنی‌ ویلایتی‌&quot;  آدلانان یئنی اینضیباطی قوروم یارادیلمیشدیر. 1849-جو ایلده بو ماحالین آدی دَییشدیریله‌رک ایروان قوبرنیاسی قویولموشدور. 

  اراضی‌‌لری‌نین گئنیشلندیریلمه‌سی مقصدینی گودن ارمنی‌لر 1836-جی ایلده روس‌لارین کؤمگی ایله آذربایجاندا او زامان فعالیت گؤسترن آلبان پاتریارخات کیلیسا‌سی‌نین لغو اولونماسینا و اونون مولک‌لری‌نین ارمنی‌ کیلیساسینا وئریلمه‌سینه نایل اولدو‌لار. بیر قدر سونرا کئچمیش آلبان دؤولتی‌نین غرب اراضی‌‌لری (داها دقیق دئسک قاراباغ بؤلگه‌سی) ارمنی‌لرین 19. عصرده داوام ائدن سیخ مسکون‌لاشماسی نتیجه‌سینده دؤولتچی‌لیگینی و دینی موستقیل‌لیگینی ایتیردی و همین یئر‌لرین اهالیسی‌نین قریقوریان‌لاشدیریلماسی، بونونلا بئله ده ارمنی‌‌لشدیریلمه‌سی پروسه‌سی باشلاندی. 

  بو آچیق حقیقت هله 19. عصرده بللی ایدی. مشهور روس تاریخچیسی و.ل.وِلیچکوْ یازیردی: &lt;blockquote&gt;&quot; سهواً ارمنی‌ آدلاندیریلان، اصلینده ایسه ارمنی‌-قریقوریان طریقتینی قبول ائدن و یالنیز اوچ-دؤرد عصر اوّل ارمنی‌‌لشمه پروسه‌سینه قدم قویان اهالی موستثنالیق تشکیل ائدیردی‌&quot;‌. &lt;/blockquote&gt;بونو ارمنی‌ مؤلیفی ب. ایشخانیان دا تصدیق ائده‌رک یازیردی:&lt;blockquote&gt;&quot;‌داغلیق قاراباغدا مسکون‌لاشمیش ارمنی‌لرین بیر قیسمی یئرلی اولوب قدیم آلبان خالقی‌نین نسیل‌لری، بیر قیسمی ایسه تورکیه و ایراندان قاچمیش و آذربایجان تورپاق‌لاریندا تعقیب و تضییق‌لردن سیغیناجاق تاپمیش ارمنی‌ اهالیسی‌دیر‌&quot;‌.   &lt;/blockquote&gt;

== گونئی قافقازدا اتنیک ترکیبین صونعی صورتده دَییشدیریلمه‌سی ==
[[فایل:Armenian refugees 1915.jpg|بندانگشتی| ارمنی‌‌لرین تورکیه‌دن گونئی قافقازا کؤچ ائتمه‌سی]]
 

ارمنی‌لر زاقافقازیایا کؤچورو‌لرکن اونلارین هارادا یئرلشدیریلمه‌سینه خوصوصی دیقت وئریلیردی. 

  آ.س.قریبایدوف‌ یازیردی:&lt;blockquote&gt;روس اوردوسونون توتدوغو رایون‌لاردان – تبریز، خوی، سالماس، ماراغادان بوتون ارمنی‌لری ناخچیوان، ایروان و قاراباغ ویلایت‌لرینه کؤچورمک لازیم‌دیر.&lt;/blockquote&gt;
[[فایل:Ethnographic map of the Erivan Governorate-1902.png|بندانگشتی| ایروان قوبرنیاسی‌نین اتنیک خریطه‌سی؛ خریطه 1902-جی ایلده 1886-جی ایله عایید کامِرال ساییمی‌نین نتیجه‌‌لری اساسیندا ترتیب ائدیلیب.  ]]
قریبایدوفون بو تؤوصیه‌سی لاییقینجه یئرینه یئتیریلدی.     

شاوروف یازیردی:&lt;blockquote&gt;&quot;‌ارمنی‌لر ارمنی‌ اهالیسی‌نین جوزئی میقداردا اولدوغو یئلیزاوتپول (گنجه) و ایروان قوبرنیا‌لاری‌نین ان یاخشی خزینه تورپاق‌لاریندا یئرلشدیریلدی…یئلیزاوتپول قوبرنیاسی‌نین داغلیق حیصه‌سی (داغلیق قاراباغ) و گؤیچه گؤلونون ساحیل‌لری بو ارمنی‌لرله مسکون‌لاشمیشدیر‌&quot;‌.  &lt;/blockquote&gt;  بئله لیکله، ارمنی‌لرین کؤچورولمه‌سی ایله آد‌لاری چکیلن اراضی‌‌لرین اتنیک ترکیبی دَییشدیریلمگه باشلادی.    

  1823-جو ایل معلوماتینا گؤره قاراباغ ویلایتی‌نین (کئچمیش قاراباغ خانلیغی‌نین اراضیسی) 20 مینه یاخین عاییله‌سیندن جمعی 1، 5 مینینی ارمنی‌ عاییله‌سی تشکیل ائدیردی. کؤچورمه‌دن سونرا اهالی‌نین اتنیک ترکیبی کسکین شکیلده دَییشیر. 

  1832-جی ایلده آذربایجانلی‌لار قاراباغ اهالیسی‌نین64.8٪ ارمنی‌لر ایسه 34.8٪تشکیل ائتدی. بو سیاست مقصدیؤنلو شکیلده داوام ائتدیریلمگه باشلادی. 19. عصرین 80-جی ایل‌لرینده شوشا قزاسیندا اهالی‌نین میلّی ترکیبینده آذربایجانلی‌لار 41.5٪ارمنی‌لر ایسه 58.2٪ اولدو. روسیه‌ده اهالی‌نین 1897-جی ایل سییاهیا آلینماسینا گؤره بو رقم‌لر 45 و 53%، 1917-جی ایلده ایسه 40.2و52.3٪ اولموشدو. 1918–1920-جی ایل‌لرده ارمنی‌ستان جومهوریتی‌نین تؤرتدیکلری آذربایجانلی قیرغین‌لاری قاراباغی دا احاطه ائتمیشدی. 

  1923-جو ایلده داغلیق قاراباغ موختار ویلایتینی تشکیل ائدرکن تاریخی عدالت‌سیزلیگه یول وئریلدی، قاراباغین داغلیق و آران حیصه‌سی صونعی شکیلده بیر-بیریندن آیریلدی، ارمنی‌ اهالیسی‌نین تثبیتی اوچون ال‌وئریشلی شراییط یارادیلدی، آذربایجانلی‌لارین دموقرافیک مؤوقعینه جیدی ضربه وورولدو. 

  1926، 1959، 1970، 1979-جو ایل‌لرده کئچیریلمیش سیاهیا آلما‌لارا گؤره داغلیق قاراباغ موختار ولایتی-نین آذربایجانلی و ارمنی‌ اهالیسی مووافیق او‌لاراق 10.1 و 89.1%؛ 13.8 و 84.4%؛ 18.1 و 80.5%؛ 23.0 و 75.9% اولموشدور.      

  داغلیق قاراباغ ارمنی‌لری 1978-جی ایلده کؤچورولمه‌‌لری‌نین 150 ایل‌لیگینی قئید ائتمیش، بو موناسیبتله کئشمیش مارداکرت / آغدره رایونونون (ایندیکی ترتر رایونوندا) ماراغاشِن / لِنیناوان (ایندیکی شیخارخ) کندینده خوصوصی آبیده قویموشدو‌لار. 

  ارمنی‌لرین کؤچورولدوگو قئید ائدیلدیگی کیمی هم روسیه‌نین، هم ده ارمنی‌ستانین سیاسی منافع‌لری ایله باغلی اولموشدور. مینلرله ارمنی‌ هر ایکی دؤولتین بو فیتنه‌کار سیاستی‌نین دوشونولموش قوربانی اولموشدور. ایقتیصادی منافع ایله باغلی اولان مسله‌‌لرده چوخ پرگار اولان ارمنی‌لر بو سیاسی اویون‌لارین آجیناجاقلی نتیجه‌‌لریندن درس آلا بیلمه‌میش، روسیه‌ و ارمنی‌ستان لیدر‌لری‌نین اونلار اوچون موعین ائتدیگی فیتنه و خیانت رولونو همیشه جانلا-باشلا و آمان‌سیزلیقلا یئرینه یئتیرمیش، هر دفعه  ده بو عمل‌لرین قانونااویغون نتیجه‌سی کیمی میلّی مغلوبیت و فاجیعه‌یه دوچار اولموش‌لار. 

  بو فیتنه‌کارلیغین باشلیجا اوبیئکتی اولان تورکیه و آذربایجان موعین چتینلیک‌لره باخمایاراق همیشه بو ایمتاحاندان اوغورلا چیخمیشدیر.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== ارمنی‌لرین ناخچیوانا کؤچورولمه‌سی سیاستی ==
  تزار روسیه‌سی‌نین قوزئی آذربایجانا ارمنی‌لرین کؤچورولمه ‌سیاستینده ناخچیوان بؤلگه‌سینه ده خوصوصی یئر آیریلمیشدی. روسیه‌ده بو سیاسته حاق قازاندیرماق اوچون ایروان و ناخچیوان کیمی تاریخی آذربایجان اراضی‌‌لرینی ارمنی‌ تورپاغی کیمی قلمه وئرمکده داوام ائدیردی. تزار 1. نیکولای (1825–1855) ایروان و ناخچیوان خانلیق‌لاری اساسیندا قوندارما  &quot;‌ارمنی‌ ویلایتی‌&quot;  یارادیلماسی حاقیندا 1828-جی ایلین مارسیندا فرمان وئرمیشدی.&lt;ref&gt;О именовании присоединенных к России ханств Эриванского и Нахичеванского Областию Армянского // Полное собрание законов Российской империи.Собр. вт. т.III. СПб., 1830, ст.1888.&lt;/ref&gt;

  لاکین قیسا بیر مودّت سونرا، 1840-جی ایلده بو ویلایتی لغو ائتمیش؛ بئله‌لیکله، همین ایدئیانین دوغرو اولمادیغی تصدیق اولونموشدو. بونا باخمایاراق 1828–1831-جی ایل‌لرده ناخچیوان بؤلگه‌سینه خئیلی میقداردا ارمنی‌ کؤچورولموشدو. 

  ناخچیوان ویلایتی و اوردوباد دایره‌سینه ایراندان 2387 عاییله، یاخود 11 992 نفر (6339 کیشی، 5653 قادین)، تورکیه‌دن 8 عاییله، یاخود 27 نفر (17 کیشی، 10 قادین) کؤچورولور.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20120725131937/http://ebooks.preslib.az/pdfbooks/azbooks/zhsh.pdf &quot;Çarizmin ermənilərin Azərbaycan torpaqlarına köçürmə siyasətində Naxçıvan bölgəsinin yeri&quot;](PDF). &lt;small&gt;2012-07-25 tarixində orijinalından (PDF) arxivləşdirilib&lt;/small&gt;.&lt;small&gt;İstifadə tarixi: 2016-06-26&lt;/small&gt;.&lt;/ref&gt;

  قریقوریئوین ارمنی‌لرین ایراندان ناخچیوانا کؤچورولمه‌سینه دایر فاکت‌لاری شوپِندن موعین قدر فرقله‌نیر. شوپن ایراندان ناخچیوانا کؤچورولن‌لرین عومومی سایی‌نین 2387 عاییله (ناخچیوان ایالتی اوزره 2137، اوردوباد دایره‌سی اوزره 250 عاییله) اولدوغونو گؤستریرسه، قریقوریئوده بو رقم‌لر مووافیق او‌لاراق 2551 (+164)، 2285 (+148) و 266 (+16) تشکیل ائدیردی. قریقوریئوین تقدیم ائتدیگی جدول ارمنی‌لرین هارادان هارایا کؤچورولمه‌سینی ده آیدینلاشدیریر. جدولدن آیدین اولور کی، ناخچیوان ایالتینه کؤچورولن 2285 عاییله‌دن 416-سی (18.2 %) ناخچیوان شهرینده مسکون‌لاشمیشدی. قالان عاییله‌لر ناخچیوان ایالتی‌نین 43، اوردوباد دایره‌سی‌نین 5 کندینده یئرلشمیشدی.    

  قریقوریئوین تقدیم ائتدیگی جدولین موهوم جهت‌لریندن بیری ده اوندان عیبارت‌دیر کی، او ناخچیوانا کؤچورولن ارمنی‌لرین یاش و جینس کیمی واجیب دموقرافیک گؤستریجی‌لری حاقیندا تصوور یارادیر. کؤچورولن ارمنی‌لرین (13 160 نفر) 6954 نفرینی (52.8 %) کیشی‌لر تشکیل ائدیردی. کیشی‌لره دایر معلومات ایکی یئره بؤلونموش، بورادا بؤیوک‌لر و کیچیک یاشلی‌لار آیریلمیشدیر. بو رقم‌لر ده اصلینده جیدی اینفورماسیا منبعی‌دیر. کؤچورولن ارمنی‌لرین 4459 نفری (64.12%) بؤیوک‌لر، 2495 نفری (35.88%) کیچیک یاشلی‌لار ایدی. بو فاکت کؤچورولن ارمنی‌لر ایچریسینده دموقرافیک آرتیم پوتنسیالینی گؤستریر. کؤچورولن ارمنی‌لرین 6206 نفرینی (42.2 %) قادین‌لار تشکیل ائدیردی.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

== ارمنی‌لرین میلتچی پارتیالاری ==
  ارمنی‌لرین گونئی قافقازدا اراضی ایدیعا‌لاریی‌نین ایدئولوژی اساسی 1885-جی ایل فرانسه‌ده(مارسل) یارانمیش  &quot;‌آرمه‌ناکان ‌&quot; ، 1887-جی ایلده سوئیس‌ین ژنو شهرینده یارادیلان  &quot;‌هنچاق‌&quot;  و 1890-جی ایلده تیفلیسده اساسی قویولان  &quot;‌داشناکسوتیون‌&quot;  میلتچی پارتیالارینین فعالیتی ایله باغلی اولموشدور. بو پارتیالار عوثمانلی ایپمپراتولوغو و ایراندان قاچمیش ارمنی‌لرین یاشادیغی اراضی‌‌لری بیرلشدیرمک اوچون بوتون واسیطه‌‌لردن، ان اساسی ایسه قیام و ترور آکت‌لاریندان گئنیش ایستیفاده ائتمگی قارشی‌لارینا مقصد قویموشدو‌لار.  &quot;‌قنچاق‌&quot;  پارتیاسی‌نین پروقرامی خوصوصیله بو فیکری ایفاده ائدیردی:  &quot;‌بوتون شراییط‌‌لرده تورک‌لری و کورد‌لری محو ائتمک، و اؤز خالقی‌نین ریفاهینا خیانت ائتمیش ارمنی‌لره آمان وئرمه‌یه‌رک اونلاردان قیصاص آلماق‌&quot;‌. 

  &quot;‌داشناکسوتیون‌&quot;  نازیست تیپلی پارتیا اولوب، آلمان میلّی سوسیالیست پارتیاسی‌نین ایدئولوژی‌سینی اونلاردان هله 30 ایل اول فورمالاشدیرمیش و پروقرام‌لاری بو سؤز‌لردن عیبارت ایدی: 

  &quot;‌داشناکسوتیون پارتیاسی‌نین مقصدی بونلاردیر:   

# سیلاحلی قیام، 
# یالنیز ارمنی‌لر آراسیندا یوخ، بوتون خالق‌لار آراسیندا اینقیلابی فیکرین فورمالاشماسی اوچون اینتنسیو ایش گؤرمک، 
# ارمنی‌لرین سیلاح‌لانماسی و تشکیلات‌لانماسی، 
# حؤکومت آدام‌لارینا و ایداره‌‌لرینه قارشی ترور و اونلارین محو ائدیلمه‌سی.    

  بو مقصده نایل اولماق اوچون هر شئیه ایجازه وئریلیر؛ پروپاقاندا، ترور، آزغین پارتیزان موحاریبه‌‌لری‌&quot;‌. 

  داشناکسوتیون پارتیاسی‌نین فعالیتینی آردیجیل‌لیقلا ایزله‌ین گورجو یازیچیسی کاریبی 1919-جو ایلده آغری حیسی‌ ایله یازیردی:&lt;blockquote&gt;&quot;داشناک‌لار گلرکن اؤز‌لری ایله میلّی نیفرت توخومو گتیردیلر. و دئمه‌لی‌یم کی، بئله بیر توخوم‌لار سپیلمیش تورپاق اوزرینده ارمنی‌ – موسلمان قان دعاواسی، و ارمنی‌ و گورجو موحاریبه‌سیندن باشقا بیر شئی بیته بیلمزدی‌&quot;‌.    

&quot;‌بو ائله بیر تشکیلات ایدی کی، روسیه‌ ایپمپراتولوغو‌نون حاکیم دایره‌لری ایله بیرلیکده قافقازدا اینقیلابی و میلّی آزادلیق حرکاتینی بوغماغا چالیشمیشدی. بونون نتیجه‌سی او‌لاراق 1905-جی ایلده ایلک ارمنی‌ – آذربایجان قارشی‌دورماسی باش وئرمیشدیر. 1907 و 1912-جی ایل‌لر عرضینده عوثمانلی ایپمپراتولوغو اراضی‌‌لریندن و ایراندان تقریباً یاریم میلیون ارمنی‌ قارص، ایروان و یئلیزاوتپول قزا‌لارینا کؤچورولدو. بؤلگه‌ده اتنیک قارشی‌دورما‌لاری آلوولاندیراراق هگمونلوغو الینه آلماق مقصدی گودن روسیه‌ حؤکومتی اهالی‌نین بو آخینینا سوساراق دستک وئردی &quot; . &lt;/blockquote&gt;

== ارمنی‌لرین گونئی قافقازا کؤچورولمه‌سی باره‌ده مشهور شخص‌لرین فیکیر‌لری ==

* ارمنی‌‌لرین اجداد‌لاری‌نین غربدن شرقه: بالکان‌لاردان، یعنی اوروپادان آسیایا وقافقازا، او جومله‌دن آذربایجانا میقراسیا پروسه‌سی مرحله-مرحله عصر‌لر بویو داوام ائتمیشدیر. ۲۰-جی عصرین اول‌لرین‌ده ارمنی‌‌شوناس‌لیغین کوریفئیی N.Adens یازیردی:

&lt;blockquote&gt;&quot;в VIII веке до н.э. во Фракии, на Балканах, объявились киммерийцы, одни из &quot;народов моря&quot;, по определению древнеегиптских письменных памятников. Здесь они вступали в контракт с предками армян, которых увели с собой на восток в Малую Азию.&quot; &lt;ref&gt;Аденц Н. Армения – Новый енциклопедический словарь. СПб, 1912, том.3&lt;/ref&gt;&lt;/blockquote&gt;

* روس قافقازشوناسی ای.شوپن ۱۹-جو عصرده همچینین بئله حساب ائدیردی،

&lt;blockquote&gt;&quot;армяне суть прищелцы. Это &quot;армяне суть прищелцы. Это Колено Фригийцев и полийцев, пришедшее в северные долины Анатолийских гор.&quot;&lt;ref&gt;Шопен И. Новые заметки на древнюю историю Кавказа и его обитателей. СПб, 1896, с.26&lt;/ref&gt;&lt;/blockquote&gt;

* بو اتنوسون بیر دیارادن باشقا بیر مملکته گلمه‌سی هئچ ده همین اتنوسون واحید اتفاقدا بیرلشمه‌سی دئمک دئییلدی. عکسینه، بو باره‌ده ن.دوُبروْوین بونونلا علاقه‌دار او‌لاراق یازیر:

&lt;blockquote&gt;&quot;Находясь в подданстве различных государств и разбросанное, можно сказать, по всему земному шару, армянское племя, подвергаясь вселдествие того различному климату, образу жизни и занятий, утратило свою общую типичность.&quot;&lt;ref&gt;Дубровин Н. История войны и владичества русских на Кавказе. Том 1, кн.2, СПб, 1871, с.406&lt;/ref&gt;&lt;/blockquote&gt;بو دئییلن‌لرین فیکریمیزجه شرحه احتییاجی یوخدور. 387-جی ایلده ساسانی و بیزانس ایمپرتورلوق‌لاری طرفیندن بؤلوشدوروله‌رک اؤز دؤولتچی‌لیگینی ایتیرن ارمنی‌لرین گونئی قافقازا میقراسیا مئیل‌لری مؤحکم‌لندی. عرب خیلافتی‌نین دستگی ایله 704-جو ایلده ارمنی‌ قریقوریان کیلیسا‌سی گؤتوروب آلبان کیلیسا‌سینی اؤزونه تابع ائتدی.&lt;ref&gt;Кавказский Календар на 1853 год. Тифлис, 1852, с.483.&lt;/ref&gt;

* ارمنی‌ مؤلیفی و.ایشخانیان 20. یوزایل‌لیگین اوّل‌لرینده یازدیغی دا اونلارین جنوب قافقازا سون عصر‌لرده گلمه‌سینی بیر داها تصدیق ائدیر:  &quot; ارمنی‌لرین حقیقی وطنی…کیچیک آسیادیر، یعنی روسیه‌ حوقوق‌لاریندان کناردادیر، و زاقافقازیادا بیر نئچه صیرف ارمنی‌ ایالت‌لریندن باشقا (باشلیجا او‌لاراق ایروان قوبرنیاسیندا) قافقاز اراضیسی‌نین موختلیف حیصه‌‌لرینه ارمنی‌لر یالنیز سون یوزایل‌لیک‌لر عرضینده سپله‌نیبلر. &quot; &lt;ref&gt;В.Ишханйан. Народности Кавказа. СПб, 1916, с.18&lt;/ref&gt;
*   آلبانیانین ویلایتی اولان آرساکین اهالیسی ارمنی‌ کیلیسا‌سی‌نین تاثیرینه چوخ معروض قالمیشدی. روس تاریخچیسی ای.پ.پتروشوسکی‌یه گؤره،  '''''&quot;‌قاراباغ هئچ بیر زامان ارمنی‌ مدنی مرکز‌لرینه منسوب اولمامیشدیر.‌&quot;'''''  او، یازیر کی، '''''ارمنی‌ کیلیسا‌سی آلبانیادا  &quot;‌اؤلکه‌نی ارمنی‌‌لشدیرمک آلتی اولموشدور.‌&quot;''''' &lt;ref&gt;В.Ишханйан. Народности Кавказа. СПб, 1916, с.18&lt;/ref&gt;
*   موتخصیص‌لرین فیکرینجه (پروف.س.عون‌اللهی ، پروف.و.پیری‌یئف و ب.)، قاراباغ سؤزونه ایلک دفعه  رشیدالدین‌نین (1247–1318)  &quot; جامع‌التواریخ‌&quot;  اثرینده راست گلینیر. قاراباغ اهالیسی‌نین موطلق اکثریتینی تشکیل ائدن آذربایجانلی‌لارین ائل آراسیندا آدلاندیقلاری قاراباغ آدی هئچ بیر فرمان‌سیز-نسیز ایالتین هامی طرفیندن ایشله‌دیلن آدی‌دیر. یعنی ایستر آرساخ، ایستر اوتی، ایسترسه ده قاراباغ توپونیم‌لری‌نین یارانماسی صیرف آذربایجانلی‌لارا مخصوص ایفاده اولوب، اونو یابانی‌لشدیرمک،  &quot;‌اؤزونونکولشدیرمک &quot;  غئیری-مومکون‌دور. تصادوفی دئییل کی، 17. عصر سیاحی اولیا چلبی قاراباغی  &quot;‌کیچیک آذربایجان &quot;  آدلاندیرمشیدی.‌

  1. شاه عباس دؤورونده قاراباغدا یاراتدیغی کیچیک اینضیباطی ایداره سیستمی اولان ملیک‌لیک‌لر (خمسه ملیک‌لیک‌لری) قوزئی آذربایجان تورپاق‌لاری‌نین، او جومله‌دن قاراباغین روس‌لار طرفیندن توتولماسیندا دریدن-قابیقدان چیخیردیلار. بئله کی، 1729-جو ایلین فوریه‌سینده ملیک‌لر 2.پطره یازیردیلار: &quot;‌سیزین آیاق‌لارینیزین آلتینا ییخیلیریق…ل توتون. &quot; &lt;ref&gt;И.Петрушевский. О дохистианских верованиях крестьян Нагорного Карабаха. Б., 1930, с.8.&lt;/ref&gt;     

  یالان اویدورماقدا ارمنی‌لرین ماهیر اولماسی سؤز یوخدور کی، اونلارین ژن‌لریندن ایره‌لی گلن حال ایدی. مثلا، 1790-جی ایلده اونلار  &quot; یئکاترینایا یازمیشدیلار کی، تکجه شاماخی اطرافیندا 17 مین سیلاحلی ارمنی‌ وار. حالبوکی 1811-جی ایلده شاماخی خانلیغیندا اولان 24000 عاییله‌نین یالنیز 1500-او ارمنی‌ عاییله‌سی ایدی.&lt;ref&gt;F.Q.Köçərli. Qarabağ. Bakı, 2002, s.128&lt;/ref&gt;     

'''20. عصرده 2 میلیون آذربایجانلینی ترور، ایخراج، سویقیریم‌لاری واسیطه‌سیله محو ائتمیشلر. ''' 

  عومومیتله، ارمنی‌لرین قیسماً روسیه‌ ایپمپراتولوغونا ایلک گلیش‌لری 13. عصره، روس تزار‌لاری قالیتسی‌نین و اوئولینسکی دانیلین دؤور‌لرینه تصادوف ائدیر. روس-ارمنی‌ موناسیبت‌لری تزار آلکسئی میخایلوویچ (1645–1676) و خوصوصاً ده 1. پطرین زامانیندا داها دا ایستی‌لشیر. 

  ارمنی‌ میناس 1714-جو ایلده 1. پطرین یانیندا او‌لارکن اونا چوخ یاخشی تانیش اولدوغو قافقازین طبیعتی و ایقتیصادیاتی باره ده موفصل معلومات وئرمکله، خزر ساحیلینده کیلیسا تیکمگی، سونرا ایسه حربی عملیات‌لار زامانی اوندان قالا کیمی ایستیفاده ائتمک باره ده تکلیف‌لر وئریر. 

* یالنیز  پ.د. سیسیانوف ۱۸۰۴-جو ایلده قوزئی آذربایجانا ۱۶ مین آسوری‌لری دعوت ائدیر. (Х.Вердиева. Р Гусейнзаде. &quot;Родословная&quot; армян и из миграция на Кавказ с Балкан. Баку, &quot;Элм&quot;, 2003, с.31).
* دیگر بیر فاکتا مراجعت ائدک — ۱۸۰۶-جی ایلین سپتامبردا قافقاز اوردوسونون روس کوماندان‌لیغینا معلومات چاتدیریلیر کی، ۱۰ مین نفر  بیازید ارمنی‌‌سی آذربایجانین ایروان خانلیغینا کؤچمک ایسته‌ییر. عینی زاماندا بورایا کؤچن ارمنی‌‌لر روس‌لارا بو تورپاق‌لاری ایشغال ائتمکده یاخیندان کؤمک ائدیر‌لر.
* آذربایجان تورک‌لری‌نین اراضیسی‌نین ایکی‌یه بؤلونمه‌سی‌نین ۱۹-جو یوزایل‌لیگین اوّل‌لرینده بورایا کوتلوی صورتده کؤچورولن و بیر قدر قاباق گلمه اولان ارمنی‌‌لر واسطه‌چی عامل رولونو اویناییردیلار. بئله کی، ۱۸۲۲-جی ایلده عثمانلی قارص و ارزوروم ویلایتی‌نین ارمنی‌‌لری ژنرال آ.پ. یرموْلوْودان &quot; بیزیم خیلاصکار‌لاریمیز روس‌لارین یاخینلاشماسی&quot;(&quot;приближении русских – (&quot;приближении русских – наших спасителей&quot;) باره‌ده خواهیش ائدیردیلر.&lt;ref&gt;Нерсесян М. Из истоии русско-армянских отношений, т.1., Ереван, 1956, с.232&lt;/ref&gt;
* ۱۸۰۴–۱۸۱۳-جو ایلده و ۱۸۲۶–۱۸۲۹-جو ایل‌لرده روس-ایران و روس-تورک محاریبه‌‌لرینده ارمنی‌ کاتولیکوسو نِرسِس، ارمنی‌ اصیللی ژنرال مدتوف، اوردو بؤلمه‌سی‌نین رهبر‌لری م. وره‌یان، ق. مانوُچاریان، باباسی ۱۸-جی عصرده جولفادان روسیه‌یه کؤچموش روس اوردوسونون پولکوونیکی خ.إ. لازاریئف خوصوصیله آذربایجان تورپاق‌لاری‌نین ایشغالیندا بؤیوک فعال‌لیق نوماییش ائتدیرمیشلر. مانوچاریان ۴-جو درجه‌لی گئورگی، ولادیمیر و آننا اوردن‌لری ایله تلطیف ائدیلمیشدی. خ.إ. لازاریئف  سویداش‌لاری‌نین (ارمنی‌) قوزئی آذربایجانا کؤچورولمه‌سینده تورکمن‌چای موقاویله‌سی‌نین ۱۵-جی مادّه‌سی‌نین یئرینه یئتیریلمه‌سینده آ.س.قریبایدوفون دئمک او‌لار کؤمکچیسی رولونو ایفاده ائتمیشدی.&lt;ref&gt;Эзов Г.А. Сношения Петра Великого с армянским народом. Докементы. СПб, 1898, ХII, ХХIII&lt;/ref&gt;
* ۱۸۰۵-جی ایل مئی‌ین ۱۴-ده سیسیانوفلا ابراهیم‌خلیل خان آراسیندا باغلانان کوره‌ک‌‌چای موقاویله‌سینده اساس اتنیک اوستون‌لوک یالنیز آذربایجانلی‌لارا عایید اولدوغو اوچون ده اونلارلا ایمضالاندی. یعنی بو واخت قاراباغدا ارمنی‌ ایجماعسی باره‌ده صحبت اولمامیشدی. اونلار یالنیز و یالنیز بو دیارا یئنیجه کؤچورولوردو. ۱۸۲۸-جی ایلده ایروان و ناخچیوان خانلیق‌لاری اراضی‌سینده یئنی اینضیباطی بؤلگو – &quot;ارمنی‌ ویلایتی&quot; تشکیل ائدیلرکن بو اراضیده ۱۱۱۰ یاشاییش منطقه‌سیندن یالنیز ۶۲-سی ارمنی‌ کندی ایدی.
* بئله‌لیکله، سون روس-ایران و روس-تورک محاریبه‌‌لری نتیجه‌سینده قوزئی آذربایجانین ایروان،گنجه، قاراباغ خانلیق‌لارینا کوتلوی صورتده تورکیه‌دن ۸۴000  ایران‌دان ایسه ۴۰000 -دن چوخ ارمنی‌ کؤچوروله‌رک، اونلارا 200000هکتار‌دان چوخ خزینه تورپاغی آیریلدی. (آذربایجان تاریخی. ۴-جو ج، باکی، ۲۰۰۰، ص.۴۹)
* اگر ۱۸۳۲-جی ایلده قاراباغ اهالیسی‌نین 91٪-نی آذربایجانلی‌لار، 8.4%-نی ایسه ارمنی‌‌لر تشکیل ائدیردیسه، تزاریزمین ۱۹-جو عصرین بیرینجی یاریسیندا کوتلوی کؤچورمه ‌سیاستی نتیجه‌سینده آذربایجانلی‌لارین فایزی 64.8%-ا ائندی، ارمنی‌‌لرین فایزی ایسه 34.8%-ا قالخدی.&lt;ref&gt;Azərbaycan tarixi. IV c., Bakı, 2000, s.49&lt;/ref&gt;
* روس مؤلفی ن.ن.شاوروْوا ۱۹۱۱-جی ایلده نشر ائتدیردیگی اثرینده گؤستریر کی، بو گون گونئی قافقازدا، خوصوصیله قوزئی آذربایجاندا یاشایان ۱.۳۰۰.۰۰۰ ارمنی‌‌نین ۱ میلیونو یئرلی اهالی اولماییب، اونلار روسیه‌نین موستملکه سیاستی نتیجه‌سینده خاریجدن بورایا کؤچورولندیلر.&lt;ref&gt;Н.Н.Шавров. Новая угроза русскому дьлу в Закавказье; предстоящая распродажа Мугани Инородцамь. С.Петербург, 1911, с.63–64.&lt;/ref&gt;

   بئله‌جه، 2 عصر عرضینده قوزئی آذربایجان تورپاق‌لاریندا مرحله -مرحله  یئرلشدیریلن ارمنی‌لر 387-جی ایلدن دوز مین‌بئش ‌یوز اوتوزبیر ایل کئچدیکدن سونرا، 1918-جی ایلده، غربی آذربایجانین اتنیک-تاریخی تورپاق‌لاریندا اؤز‌لرینه دؤولت قورموش، حتّی سونرا‌لار سووئت رژیمی‌نین الی ایله قاراباغ ارمنی‌لرینه موختاریت ده یارادا بیلمیشلر. 1988-جی ایلدن باشلایاراق ایندیکی ارمنی‌ستان و داغلیق قاراباغین ارمنی‌ ترورچو، سپاراتچی قووّه‌‌لری آذربایجانین 20 % اراضیسینی ایشغال ائده‌رک، 30 مین اینسانی محو و 50 مین آدامی شیکست ائده‌رک 1 میلیون آذربایجانلینی آتا-بابا یوردوندان قاچقین ائتمیشدی. 

  1. پطرین وصیت‌لرینه دینمه‌دن عمل ائدن اونون خلف‌لری اؤن آسیایا و عوموماً روس‌لارین یاخین شرقه گله‌جکده چیخماسی مقصدی داشییان ارمنی‌لردن قوزئی آذربایجان اراضی‌‌لرینده اتنیک سدد کیمی ایستیفاده ائتمک ایدی.‌

*      قاسم بیگ ذاکرین ایرانا،  &quot; مهدیقولو خانین یانینا گئده‌رک بیر گئجه اونون یانیندا &quot;  اولموش و  &quot; اونونلا صؤحبتدن سونرا آراز چایی‌نین او تاییندا اون ایکی آغاجلیق مسافه ده اولان سوراقلی جاماعاتیندان 500-ه یاخین ائوی آرازین بو تایینا کؤچوب توغ کندینده یئرلشدیرمیشدی. &quot;  (قاسم بیگ ذاکر. سئچیلمیش اثر‌لری. باکی، 1984، ص.3–4) 
*   شوشا شهری‌نین اساسینی قاراباغ خانی پناه‌علی خان قویموشدو. شوشا آذربایجان تورکجه‌سینده اوجا یئر، یوکسک‌لیک معناسی کسب ائدیر. بونو ارمنی‌‌لشدیرمک جهدی اولسا-اولسا جفنگیات‌دیر. شوشا شهریندن اوّل بورادا نوروز آدلی شهرین اولدوغونو و اونو آذربایجانین تبریز شهری ایله موقاییسه ائتمکده آ.باکیخانوف تامامیله حاقلی‌دیر. 

  '''بئله‌لیکله، گلمه ارمنی‌لرین 19. عصرین بیرینجی یاریسیندا قوزئی آذربایجان تورپاق‌لاریندا، او جومله‌دن قاراباغدا کوتلوی شکیلده یئرلشدیریلمه‌سی آذربایجان خالقی‌نین گله‌جک فاجیعه‌لری‌نین باش وئره‌جگینه ال‌وئریشلی شراییط  یاراتماق مقصدی داشیمیشدیر.'''&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Əli Məmmədov, Ermənilərin kütləvi surətdə osmanlıdan və İrandan Şimali Azərbaycana köçürülməsi |url=http://www.anl.az/el/q/qarabag_3/q-13.htm |accessdate=2021-09-04 |archivedate=2022-03-31 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220331080629/http://www.anl.az/el/q/qarabag_3/q-13.htm }}&lt;/ref&gt;

== اتک یازی‌لار ==
[[بؤلمه:آذربایجان]]
[[بؤلمه:آذربایجان تاریخی]]
[[بؤلمه:قاراباغ تاریخی]]
[[بؤلمه:قاراباغ ساواشی]]</text>
      <sha1>dxfzbnolqar05xsy9dlq25eqz9rez06</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>آنا سؤزو (قزئت)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>602420</id>
    <revision>
      <id>1587820</id>
      <parentid>1497510</parentid>
      <timestamp>2026-05-08T23:32:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>27960</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1587820</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2658" sha1="74rydeoq0eclxueg8i5za12y7axqgiv" xml:space="preserve">  

{{درگی بیلگی قوتوسو|آد=آنا سؤزو|سوروملو مودور=تودور زانِت|یاییلان ایللر=1988دن|یاییلان یئر=[[قاقاووزیا]] [[مولداوی]]|دیل=[[قاقاووز تورکجه‌سی]]|وئب‌سایت=anasozu.com}}

'''آنا سؤزو'''  ([[قاقاووز تورکجه‌سی|قاقائوز]]. Ana Sözü) — [[مولداوی|مولداوی‌]]&lt;nowiki/&gt;ده [[قاقاووز تورکجه‌سی|قاقائوز تورکجه‌سی‌]]&lt;nowiki/&gt;نده نشر اولونان ایلک قزئت.  

== تاریخی ==
[[فایل:Zanet with label 5.jpg|بندانگشتی|223x223پیکسل|تودور زانت]]
  ایلک قاقاوز قزئتی اولان  &quot; آنا سؤزو &quot;  تودور زانِتین امگی سایه‌سینده ایشیق اوزو گؤرموشدور.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;Əfsanə Bayramqızı. [http://www.xalqqazeti.com/az/news/culture/2254 Qaqauz şairinin &quot;Ana dilim&quot; adlı kitabı Bakıda nəşr edilibArxivləşdirilib 2016-03-12 at the ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160312054148/http://www.xalqqazeti.com/az/news/culture/2254 |date=2016-03-12 }}Wayback Machine. &quot;Xalq qəzeti&quot;, 08.06.2010  (az.)&lt;/ref&gt; قزئتین ایلک نؤمره‌سی 14 آقوست 1988-جی ایلده چاپ اولونموشدور.&lt;ref&gt;[http://anasozu.com/27-yil-geeri-cikti-ana-sozu-gazetanin-ilk-nomeri/ 27 yıl geeri çıktı “Ana Sözü” gazetanın ilk nomeri. anasozu.com, 14.08.2015]

&lt;/ref&gt;بوندان سونرا تودور زانت 1988-1994-جو ایل‌لرده بو قزئتی چیخارمیشدیر.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;Ramiz Əsgər. &quot;[http://www.anl.az/down/meqale/xalqcebhesi/2010/may/119746.htm Əbədi yaşasın millətim] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211021143331/http://www.anl.az/down/meqale/xalqcebhesi/2010/may/119746.htm |date=2021-10-21 }}&quot;. &quot;Xalq Cəbhəsi&quot; qəzeti. 18 may 2010, səh. 14, anl.az  (az.)&lt;/ref&gt; او، 1999-جو ایلدن بو گونه‌دک قزئتین باش رداکتورودور.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

  [[قاقاووزیا|قاقائوزیا]]&lt;nowiki/&gt;دا [[لاتین الیفباسی]]&lt;nowiki/&gt;نا کئچمک ساحه‌سینده ایلک آددیم‌لار آتیلارکن، اوّلجه  &quot; آنا سؤزو &quot; -نون صحیفه‌لرینده آلیشدیرما یازی‌لاری وئریلیب، 1993-جو ایلین سپتامبر آیی‌نین 25-دن باشلایاراق دا قزئت بوتونلوکله لاتین الیفباسیندا چیخارماغا باشلامیشدیر.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;  

== اتک یازی‌لار ==
[[بؤلمه:قزئتلر]]</text>
      <sha1>74rydeoq0eclxueg8i5za12y7axqgiv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>آباس</title>
    <ns>0</ns>
    <id>610229</id>
    <revision>
      <id>1587807</id>
      <parentid>1533460</parentid>
      <timestamp>2026-05-08T13:21:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>27960</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1587807</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3694" sha1="lproijev77t3yfb0p4fc74bcrc4d8v4" xml:space="preserve"> '''آباس''' — [[خزرلر|خزر]] طایفالاریندان بیری‌نین آدی. آباس طایفا آدی‌نین آباز فورماسی دا واردیر.  

قیاس‌الدین غیب‌اله‌یئف آباسلی تیپلی توپونیم‌لرین اساسیندا آباس(آباز) طایفا آدی‌نین دوردوغونو قئید ائتمیشدیر(۸۹، ۱۳۹). [[عرب دیلی]]&lt;nowiki/&gt;ندن اولان عباس  آنتروپونیمی اساسیندا یارانمیش توپونیم‌لر ده ایستیثنا ائدیله بیلمز. بیر چوخ حاللاردا بو ایکی تیپ توپونیمین بیر-بیریندن فرقلندیریلمه‌سی موعین چتینلیک تؤره‌دیر. گؤستریلن چتینلیگین یارانما سبب‌لریندن بیرینی بئله توپونیم‌لرین قئیده آلینماسی و رسمی‌لشدیریلمه‌سی زامانی اورفوقرافیک سهو بوراخیلماسی ایله علاقه‌لندیرمک مومکوندور. یعنی توپونیم یانلیش اولاراق عبّاس و آباس شکیل‌لریندن بیرینده یازیلا بیلردی. سؤزده بیر ب و یا گئمیناتین اولماسینی تعیین ائتمک ایسه مورکبدیر و داها چوخ تاریخی فاکتلار اساسیندا موعین‌لشدیریله بیلر.  

  طایفا آدی‌نین ایلکین واریانتی آباز شکلینده اولموش و بو دا آب+آز فورماسیندا پارچالانا بیلر. قئید ائتمک لازیمدیر کی، قاراپاپاق‌لاردا دا بیر طایفانین آدی آباس اولموشدور. آباس اساسلی توپونیم‌لر گئنیش یاییلمیشدیر. اونلارا موختلیف بؤلگه‌لرده راست گلمک مومکوندور&lt;ref&gt;Qeybullaev Q.A. K gtnoqenezu Azerbaydcanüev. –Baku: Glm, 1991. -549s&lt;/ref&gt;.   

  [[ارمنیستان]]&lt;nowiki/&gt;دا آبباس‌آباد آدلی اوچ کند، آبباس‌دره‌سی قیشلاق و کند آدلاری، آبباس‌کندی، آبباس‌گؤلو، آبباس‌گؤل مزره‌سی، آبباس‌لار کندلری اولموشدور. ر.علی‌یئوانین تدقیقات ایشی‌نین علاوه‌سینده وئریلمیش آذربایجان توپونیم‌لری سیاهی‌سیندا آبباس‌آباد آدی قئید اولونموشدور &lt;ref&gt;Əliyeva R. Azərbaycan toponimləri. –Bakı: Qanun, 2002. -136s&lt;/ref&gt;. 

  آذربایجان توپونیم‌لری‌نین انسیکلوپدیک لوغتینده [[نفتچالا رایونو|نفتچالا رایونون]]&lt;nowiki/&gt;دا آباسالیلی، آباسالی، [[یاردیملی رایونو]]&lt;nowiki/&gt;ندا آبباس‌اباد، [[قازاخ رایونو]]&lt;nowiki/&gt;ندا آبباس‌بَیلی، [[توووز رایونو]]&lt;nowiki/&gt;ندا آبباسقولولار، [[شکی رایونو]]&lt;nowiki/&gt;ندا آبباس‌کند، [[شمکیر رایونو]]&lt;nowiki/&gt;ندا آبباسلی، [[آغ‌سو رایونو|آغسو رایونو]]&lt;nowiki/&gt;ندا آبباس‌خانلی توپونیم‌لری‌نین اولماسی گؤستریلمیشدیر. 

== اتک‌یازی‌لار ==


[[بؤلمه:قدیم تورک طایفالاری]]
&lt;references /&gt;

== قایناق ==

* [http://www.anl.az/el/s/sk_qaea.pdf Könül Ibrahim qızı Səmədova. Qərbi Azərbaycan-indiki Ermənistan etnotoponimlərinin arealları (monoqrafiya). Bakı, &quot;Nurlan&quot;, 2008,- 152 səh.]{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</text>
      <sha1>lproijev77t3yfb0p4fc74bcrc4d8v4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>آبان (طایفا)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>610231</id>
    <revision>
      <id>1587808</id>
      <parentid>1533469</parentid>
      <timestamp>2026-05-08T13:22:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>27960</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1587808</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5808" sha1="h2zr0qvhkk01nvwa3dn2cyilfkwc6z2" xml:space="preserve"> '''آبان''' – قدیم تورک منشالی طایفانین آدی‌‌دیر. آبان سؤزونون میلادان اؤنجه یئددینجی عصرده ساکلارین ترکیبینده قارقارلارلا یاناشی گلمیش طایفانین آدی اولماسی علمی ادبیاتدا دیقت مرکزینه چکیلیر &lt;ref&gt;Bünyadov Z., Məmmədov H. Irəvan əyalətinin icmal dəftəri. Bakı, 1997 22. Cəlilov F. A&lt;/ref&gt;

  قارقارلارین شیمال-غربی آلبانیادا هله قدیم دؤوردن مسکونلاشماسی باره‌ده میلادان اؤنجه65-جی ایلده پومپئیین آلبانیایا یوروشو حاقیندا معلومات وئرن آنتیک تاریخچی‌لر قئید ائتمیشلر. اونلارین اثرلرینده آلبانیا اراضی‌سینده کی  آوانت چایی و اونون یاخینلیغیندا آبانت ایالتی‌نین اولماسی (پلوتارخ، پومپئی، دیون کاسسیی) گؤستریلمیشدیر. مویسئی کالانکاتلی آلبانیادا آبانت آدیندا ایکی یاشاییش منطقه‌سی‌نین اولدوغونو بیلدیرمیشدیر.  

قیاس‌الدین غیب‌اله‌یئف یوخاریدا قئید اولونان معلومات‌لارا و دیگر فاکتلارا ایستینادلا بئله بیر قناعته گلیر کی، آبانت/آوانت آدلاری آبانت طایفاسی‌نین آدی ایله باغلی‌دیر و اونلار قارقارلارلا بیرگه بو اراضی‌یه گلمیشلر &lt;ref&gt;Ataniəzov S. Turkmenistanın qeoqrafik atlarının düşündirişli sözlüqi. – Aşqabat: Ilım, 1980. – 321s&lt;/ref&gt;  

== آبان سؤزو ایله باغلی جوغرافی آدلار ==
  آبانت طایفالاری‌نین آذربایجان و ارمنیستان اراضی‌سینده مسکونلاشما تاریخی چوخ قدیمدیر. طایفانین دقیق آدی چوخ گومان کی، آبان اولموشدور. سؤزون سونونداکی ت سسی جمعلیک بیلدیرن –آت شکیلچیسی‌نین قالیغی اولا بیلر. [[ارمنیستان]] اراضی‌سینده اساسیندا آبان طایفاسی‌نین آدی دوران توپونیم‌لر قئیده آلینمیشدیر. همین توپونیم‌لر آشاغیداکی‌لاردیر: آبانا- 1728-جی ایلده ایروان ایالتی‌نین دره‌له یز ناحیه‌سینده کند آدی؛ آبنیک – ۱۵۹۰-جی ایلده روان ایالتی‌نین ناحیه‌لریندن بیری‌نین آدی؛ آوان- [[ایروان خانلیغی|ایروان خانلیغی‌]]&lt;nowiki/&gt;نین قیرخ‌بولاق ماحالیندا کند آدی؛ قاجاران – یئلیزاوتپول ([[گنجه]]) قوبرنیاسی‌نین [[زنگه‌زور]] قزاسیندا (ایندی ارمنیستانین قافان رایونوندا) کند آدی. موعاصیر دؤوره دک قالمیش بو اتنوتوپونیم‌لرین ارمنیستان اراضی‌سینده کی  آرئال اتنوتوپونیم‌لردندیر. آبانا، آبنیک، آوان و قاجاران توپونیم‌لری‌نین ترکیب حیصه‌سی اولان آران عئینی بیر اساسدان آبان ائتنونیمیندن اولماسی فاکتینی قیسمن آچیقلاماق لازیم گلیر. اولا، آبانا اتنوتوپونیمی‌نین ترکیبینده کی  آ سونلوغو تورک دیللری‌نین توپونیم‌لرینه خاص اولان شکیلچی‌دیر. مثلا، آدانا (تورکیه)، آستانا (قازاخیستان) و س. آوان و آبان اتنونیم‌لری‌نین عئینی‌لیگی ایسه شوبهه دوغورمور. بورادا و&gt; ب عوضلنمه‌سی اؤزونو گؤستریر. قئید ائتمک لازیمدیر کی، تورکیه ده آوانوس ( &quot; اوس &quot;  یونان منشالی شکیلچی)، باتوم ایالتی‌نین آرتوین دایره‌سینده آوانا، بورچالی قزاسیندا اوبان (۱۳۲) اتنوتوپونیم‌لری واردیر. یوخاریدا هله قدیم دؤورده آلبانیا اراضی‌سینده بو توپونیمین قئیده آلینماسی گؤستریلمیشدیر. آبان سؤزونون اورارتو دیلینده کی   &quot;‌ائبانی‌&quot;  ایله عئینی‌لشدیریلمه‌سی شوبهه دوغورور.  &quot;‌ائبانی‌&quot;  چوخ گومان کی، ائبا- ائو، ائب، اوبا سؤزو ایله سسلشیر.&lt;ref&gt;əlilov F.A. Qədim Az||As etnonimi//Azərbaycan filologiyası məsələləri. –Bakı: Elm, 1983. – S.113-114&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Qarabağnamələr. I cild. –Bakı: Yazıçı, 1989. – 192s.&lt;/ref&gt;

  بورچالی قزاسینداکی اوبان توپونیمی ده بو فاکتی تصدیقله‌ییر. آونیک اتنوتوپونیمینه گلینجه ایسه اونون ائونیک واریانتینا  &quot; کیتابی-دده قورقود &quot;  داستان‌لاریندا راست گلینیر. شارافخان بیدلیسی اون آلتینجی عصرده آنادولودا آونیک قالاسی‌نین اولدوغونو گؤسترمیشدیر.  

== اتک‌یازی‌لار ==
[[بؤلمه:قدیم تورک طایفالاری]]
&lt;references /&gt;

== قایناق ==
[http://www.anl.az/el/s/sk_qaea.pdf Könül Ibrahim qızı Səmədova. Qərbi Azərbaycan-indiki Ermənistan etnotoponimlərinin arealları (monoqrafiya). Bakı, &quot;Nurlan&quot;, 2008,- 152 səh.]{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</text>
      <sha1>h2zr0qvhkk01nvwa3dn2cyilfkwc6z2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>افغانیستان کوردلری</title>
    <ns>0</ns>
    <id>611388</id>
    <revision>
      <id>1587831</id>
      <parentid>1568978</parentid>
      <timestamp>2026-05-09T11:06:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>27960</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1587831</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4184" sha1="nsolas00g2dcu1u6y647p82q6ia33hf" xml:space="preserve">'''افغانیستان کوردلری''', افغانیستان‌دا کورد منشلی ملت‌دیر. اونلار دف‌لرله افغانیستان اولوبلار.&lt;ref&gt;{{Web kaynağı|url=https://www.bernamegeh.com/afganistan-kurtleri/|başlık=AFGANİSTAN KÜRTLERİ|erişimtarihi=2023-02-07|tarih=2022-01-17|dil=tr|çalışma=Bernamegeh}}&lt;/ref&gt;

== تاریخ ==
افغانستانداکی کوردلر حله مونغول استلاسی زمنی کوردلر ایرانن شمال-غربندان اندکی افغانستاندا مونغوللارلا دؤیۆشمک اۆچۆن گؤتۆرۆلدۆکده گلدی; [[خوراسان کورد‌‌‌‌لری]]&lt;nowiki/&gt;نین تۆرکمن و اؤزبک کؤچریلری ایله دؤیۆشمک اۆچۆن اؤز تورپاقلارندان گؤتۆرۆلمسی ایله ائنی سبب.{{sfnp|Madih|2007|p=13}} کوردلر مۆختلف وختلردا افغانستانا گلرک اورادا یاشایبلار. کوردلارن افغانستانا کؤچۆنۆن دیگر بؤیۆک دالغاسی اونلارن افشر سۆلالسی دؤورۆندا ایران کوردوستانندان داها بؤیۆک خوراسانا هجرتنن دوام ائتمسی ایدی.&lt;ref name=&quot;Tanner&quot;&gt;{{cite book|title=Afghanistan: A Military History from Alexander The Great to the Fall of The Taliban|url=https://archive.org/details/afghanistanmilit0000tann_a4a7|publisher=DA CAPO Press|year=2002|isbn=0-306-81233-9|author=Tanner, Stephen}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;auto1&quot;&gt;{{Cite web|url=https://fa.kurdistanukurd.com/?p=42983|title=کُردهای افغانستان – کوردستان و کورد|accessdate=2023-02-07|archivedate=2023-02-07|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230207101741/https://fa.kurdistanukurd.com/?p=42983}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;auto2&quot;&gt;{{Cite web|url=https://aiss.af/persian/aiss/news_details/opinions/5d130daa08a66|title=&quot;کُردهای افغانستان&quot;|website=aiss.af|last=smarttech|first=Mirwais Farahi|access-date=2023-02-07|archive-date=2023-02-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20230207101740/https://aiss.af/persian/aiss/news_details/opinions/5d130daa08a66|url-status=dead|accessdate=2023-02-07|archivedate=2023-02-07|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230207101740/https://aiss.af/persian/aiss/news_details/opinions/5d130daa08a66}}&lt;/ref&gt; نادر شاهن اوردوسونو ایکی اساس قروپ تشکیل ائتدی. بیرینجیسی, دؤیۆش و دؤیۆشا رهبرلیک ائدن شاهسوان تورکلری, ایکینجیسی ایسه نادرن اوردوسوندا احتیاطدا اولان کورد دستسی ایدی.&lt;ref name=&quot;auto1&quot;/&gt; افغان کوردلارینین اکثریتی مونغوللارا قارشی دؤیۆشمک اۆچۆن گرتیلن کوردلرن نسلندن و یا افغانستانا کؤچمۆش کوردلارن نسلندن و یا نادر شاها صدیق کوردلارن نسلندن اولسا دا, 1980-جی اللردا ایسلامجی کوردلارن اهمیتلی بیر هسسی افغانستانا قرشی دؤیۆشمک اۆچۆن گلمشدی.&lt;ref&gt;{{cite book|title=The SAGE Encyclopedia of Terrorism, Second Edition|url=https://archive.org/details/sageencyclopedia0002unse|date=15 June 2011|page=[https://archive.org/details/sageencyclopedia0002unse/page/48 48]|publisher=[[SAGE Publishing|SAGE]]|isbn=9781412980166|last=Martin|first=Gus}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://nomad.tours/bakhtiaris/10934/nomads-of-iran/|title=Typology of Iran Nomads|access-date=2022-03-26|date=2019-09-28|language=en-US|website=Iran Nomad Tours}}&lt;/ref&gt; اونلار سۆننی ایسلامنا اعتقاد ائدرلار و داها چوخ هرات, غزنی, مزار شریف و کابل شهرلارندا یاشایرلار.&lt;ref name=&quot;auto2&quot;/&gt; اونلارن اهالیسی تخمینن 200 مین نفردیر.&lt;ref&gt;Cigerxwin, Tarixa Kurdistan, I (Stockholm: Weşanên Roja Nû, 1985), p. 17.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;auto33&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.institutkurde.org/en/kurdorama/|title=The Kurdish Diaspora|website=Institutkurde.org}}&lt;/ref&gt;

== قایناقلار ==
{{قایناق}}

[[بؤلمه:خالقلار]]</text>
      <sha1>nsolas00g2dcu1u6y647p82q6ia33hf</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>