Wikipedia
barwiki
https://bar.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Hoamseitn
MediaWiki 1.47.0-wmf.9
first-letter
Media
Spezial
Dischkrian
Nutza
Nutza Dischkrian
Wikipedia
Wikipedia Dischkrian
Datei
Datei Dischkrian
MediaWiki
MediaWiki Dischkrian
Vorlog
Vorlog Dischkrian
Huif
Huif Dischkrian
Kategorie
Kategorie Dischkrian
Portal
Portal Dischkrian
Buach
Buach Dischkrian
Woat
Woat Dischkrian
Text
Text Dischkrian
Spruch
Spruch Dischkrian
Nochricht
Nochricht Dischkrian
TimedText
TimedText talk
Modul
Modul Diskussion
Veranstaltung
Veranstaltung Diskussion
K Desktop Environment
0
9306
853679
833876
2026-07-02T16:35:11Z
Too Classy for This World
70948
853679
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox Software
|Logo= [[Datei:KDE logo (2).svg|120px|Logo]]
|Name= K Desktop Environment
|Screenshot= [[Datei:KDE Plasma 5.16.png|300px]]
|Beschreibung= De aktuelle KDE Version
|Hersteller= As KDE-[[Team]]
|AktuelleVersion= 4.4<ref>http://www.kde.org/announcements/4.4/</ref>
|AktuelleVersionFreigabeDatum= [[9. Feba]] [[2010]]
|Betriebssystem= [[Unix-Derivat|Unix-ähnlich]] (u. a. [[Berkeley Software Distribution|BSD]], [[Linux]], [[Mac OS X]]), [[Microsoft Windows|Windows]]
|Kategorie= [[Desktop-Environment]]
|Lizenz= [[GNU General Public License|GPL]], [[GNU Lesser General Public License|LGPL]] und mera<ref name="Lizenzen">''[https://web.archive.org/web/20100209093209/http://developer.kde.org/documentation/licensing/licensing.html Licensing information for KDE packages]''</ref>
|Deutsch= jo
|Website= [http://kde.org/ kde.org]
}}
Des '''K Desktop Environment''' ('''KDE'''; auf Deitsch K-Arbeitsumgebung; fria: ''Kool Desktop Environment'') is a [[Freie Software|frei]] vafügbore [[Awatsumgebung]], des hoaßt a grafische Obaflächn mid vui [[KDE-Programme|Zuasatzprogramme]] füa den oitäglichen Gebrauch. Des is vorrangig füan Kompiuta dacht, auf dene a [[Unix-Derivat|Unix-ähnlichs]] [[Betriebssystem]], wia z. B. [[Berkeley Software Distribution|BSD]], [[Linux]] oda [[Solaris (Betriebssystem)|Solaris]], laft. De Version 3 ko mid [[Cygwin]] a unta [[Microsoft Windows|Windows]] und mid
[[Fink (Software)|Fink]] a unta [[Mac OS X]] betrim wean. Seid da Version 4 ko KDE-Software prinzipiell a nativ unta Windows und [[Mac OS]] X gnutzt wean,<ref>KDE Projekt-Wiki: ''[http://techbase.kde.org/Projects/KDE_on_Windows KDE füa Windows]'', abgrüafa 25. Feba 2008, englisch</ref> de Entwickler plana a lauffähige Version vo KDE füa Windows und füa Mac OS X mid KDE 4.1.<ref name="KDE41ReleaseGoals">KDE Projekt-Wiki: ''[http://techbase.kde.org/Schedules/KDE4/4.1_Release_Goals KDE4/4.1 Release Goals]'' auf techbase.kde.org, abgrüafa 25. Feba 2008, englisch</ref>
== Hintagrund ==
KDE is a Obaflächn füa Unix-System, mim Zui voiwertig, konsistent und oafach zu sei. Domid is mid de Obaflächn vo Windows, Mac OS X und da GNOME-Awatsumgebung vagleichboar, de ähnliche Zui ham, aber a bissl andane Prioritäten. Zsam mid am frei vafügboarn Unix-Derivat wia Linux hod ma a komplett freie und offane Rechnaplattform, wo jedm inklusive Quellcodes zuagängli is und vaändert und obasst wean deaf.
KDE guit ois a recht flexible Obaflächn wo da EndNutza vui vaschiedene Eistejungsmeglichkeitn nutzn ko. Domid ko ma KDE vo da Optik (mid sogenannte Themes) bis zum [[Vahoidn]] auf de persenlicha Bedürfnis obassn. Manchmoi werd aba kritisiert, dass duach de vuin Funktionen a Unibasichtlichkeit resultiern ko.
== Versionen und Vaöffentlichunga ==
Neie Versionen vo da KDE-Suite wean imma entweda ois Hauptvaeffentlichung (Major-Release), Endarung da erschdn oda zwoadn Stej in da Versionsnumma, oda ois Nemvaeffentlichung (Minor-Release), Endarung da dritten Zoi, ausgwiesn.
Da Untaschied zwischn dene is meistens, dass bei Nemvaeffentlichunga Fela behom wean, währends bei Hauptvaeffentlichunga umfangreiche Neiarungen gibt.
== Literatua ==
* Thomas Diehl: ''KDE 3. Praxisführer zur graphischen Nutzaumgebung für Linux/Unix''. SUSE 2002 ISBN 3-934678-78-5 (Umfongreiche Bschreibung vo KDE 3 und seine Owendungsprogramm)
* Stephan Lamprecht: ''KDE 3 für Einsteiger''. Hanser 2005 ISBN 3-446-40022-2 (Bschreibung vo KDE 3 distributionsübagreifnd und basiernd auf KDE 3.3 und KDE 3.4)
== Im Netz ==
{{Commons|KDE}}
* [https://web.archive.org/web/20080511191719/http://de.kde.org/ deitsche KDE-Seitn]
* [http://www.kde.org/ internationale KDE-Webseitn] (englisch)
* [http://ev.kde.org Webseitn vom Verein] (englisch)
* [http://www.oxygen-icons.org/ Webseitn vom Oxygen-Icon-Projekt] (englisch)
* [https://web.archive.org/web/20080525085511/http://solid.kde.org/ Webseitn vom Solid-Projekt] (englisch)
* [https://web.archive.org/web/20090315040144/http://plasma.kde.org/ Webseitn vom Plasma-Projekt] (englisch)
== Quellen ==
<references/>
[[Kategorie:KDE]]
s9u0ca4yryp5g5o2ruuxcdxg2jx2hq1
Urschlnklousda Straubing
0
23352
853676
581140
2026-07-02T14:59:27Z
InternetArchiveBot
37765
Quejn 0 gsichad und 1 ois doud markiad.) #IABot (v2.0.9.5
853676
wikitext
text/x-wiki
As '''Urschlnklousda Straubing''' is a Klousda vo de Urschln z [[Straubing]] in [[Bayern]] in da Diözes [[Rengschburg]].
==Gschicht==
Des da ungfleggadn Empfängnis vo da Maria gwoahte Kloasda is 1691 vom Kurfirschtn Maximilian an 2. Emanuel vo Bayern und vom [[Landshut|Landshuada]] Urschlnklousda grint woan. Es is 1809 im Zug vo da Säkulasiarung afglejst woan. Des Klousdavameng is z'nächst vo da keniglichn Stiftungsadministration und noch dera ihra Auflesung vom Magistrat verwoit woan. 1827 hams des Klousda wiedahergstejt, de Urschln ham dann 1867 a Lehrarinnenbildungsanstoit und 1898 a hauseingne Handelsschui aufbaut. 1939 bis 1945 hams de Schuina wega de Nationalsozialisten zuagmacht. Heid gibts a Gymnasium, a Reoischui und a Fachakademie fia Sozioipädagogik mid am ogliedatn Kinagoatn inana kirchlichn Trägaschoft.
== Im Netz ==
* http://www.ursulinen-straubing.de/{{Toter Link|url=http://www.ursulinen-straubing.de/ |date=2026-07 }}
{{Coordinate |NS=48/53/2/N |EW=12/34/25/E |type=landmark |region=DE-BY}}
[[Kategorie:Bauwerk in Bayern]]
ceg5zh99zol7ajdk25e9gzfjcvwb0bt
Awarn
0
47373
853680
784681
2026-07-02T22:43:30Z
InternetArchiveBot
37765
Quejn 0 gsichad und 1 ois doud markiad.) #IABot (v2.0.9.5
853680
wikitext
text/x-wiki
{{Dialekt-oben|Ostmittlboarisch|Owaöstareichisch}}
[[File:A jug with golden medallions.jpg|miniatur|Aus dem Goidkruag is des oware Medailon]]
[[File:Girl's grave goods from Kölked, Hungary.jpg|miniatur|De Grobbeigobm vo an Madl; Aus Kölked, Ungarn.]]
De '''Awarn''', dt die '''Awaren''', oda a '''Avars''' oda a midm frian Naum '''Warchoniten''' woan Reitaschtämm de vamuatli aus da Schteppn owahoib vom ''Kaukasus'' kema san. Se woan Untagebane vo de ''Juan-Juan'' und ois des Reich umma 555 vo de ''T`u-küe'' (Tiakn) eaowat woan is, hobm de ''Warchonitn'' za Dene gheat. Ois de ''T`u-küe'' gegn de ''Hephthalitn'' losgaunga san, is a großa Teu vo de Warchonitn gflohn. 558 san de ''Awarn'' mid ana Gsaundtschoft zan ''byzantinischn'' Hof in ''Konstantinopl'' easchmolig im [[Remisches Reich|remischn]] Gschichtsbüdl afdaucht und umma 828 hod des lezte awarische Tributarfiaschtntum afghead. De ''Awarn'' san in de benochboadn slawischn Voiksgruppn afgaunga oda se hobm se em ''bulgarischn Khan'' ois Söldna augschloßn.
==Juan Juan==
De '''Juan Juan''', '''Jou Jan''' oda '''Rou Ran''' woan a altaischs Reitavoik, des owahib vo Kina a groß Reich büt hom. Se hom daduach a de Haundlsrutn iwas Tarimbeckn kontroliat. Eana Middlpunkt woa in da heitign ''Mongolei''. Se hom merare aundare Stämm und Vöka unta eanane Heaschoft brocht. Ois untan Juan Juan Khan ''A-na-kue'' (umma 520) se a aundara Khan aus sein Voik, da ''Po-lo-men'' gegn Eam afglehnt. Da Po-lo-men hod mid seine Leid de Iwahaund griagt und so hod da ''A-na-kuei'' za de ''Kinesn'' fliahn miassn und De hom daun olle Bade intaschtizt. Dem A-na-kuei homs des estlige Gebiet zuagschprochn. Und da Po-lo-men hod des Laund westli vom ''Kokonor'' griagt. Dea woa owa damid ned zfridn und hod bei de [[Hephtalitn]] (iranische-woasse Hunnen) um Hüf augsuacht. Des hod da kinesischn ''Wei-Dynasti'' ned gfoin und so haums den ''Po-lo-men'' gfaunga gnumma und ea is daun a in Kina gschtuam. Da ''A-na-kuei'' hod daun de Stämm wida vaeint, owa noch de Ausanaundasezungan untaranaund woan de ''Juan-Juan'' nemma so schtoak.
[[File:Rouran500.png|miniatur|De '''Warchonitn''' oda '''Juan Juan''' oda '''Rouran''' Khaganate]]
Ana vo de untagebanen Stämm woan de ''T`ü-küe'' de spodan [[Gök-Tiakn]] (Kök-Tiakn), kinesisch = ''Tujue''. Se woan in dera Nomadnkonfödarazion ane de Augsengtn. Se woan fia eanane Eisnschmidkunst brihmt und se woitn meara Auneakennung vo de Juan Juan. Eana Khan ''Bumin'' woit dahea a Tochta vom ''A-na-kuei'' zan Eheweiwal, wos des ia Votta entrist oglehnt hod. Dahea woa da Bumin bleidigd und de T´u-küe hom se aun de Kinesn auglahnt. Ea hod daun a kinesische Prinzessin aus da westlign Wei gheirat und mid kinesischa Intaschtitzung hom de T`u-küe de Juan Juan vanichtand Gschlogn. De owaschicht da Juan Juan is daun vo de T´u-küe ausglescht wuan. Oanige hom se za de Kinesn flichtn kena und ois bei De an Afschtaund vasuacht hom, sans a duat ogmuaxt wuan. De iwalebandn Famülin da Juan Juan san daun in de T´ü-küe afgaunga. Owa a boa westlige Stämm hom se davo a wengli osetzn kena. Und ois de T´ü-küe gegn de Hephtalitn loszogn san und De gschlogn hom, haum a Boa vo de restlign ''Warchonitn'' (Juan-Juan) des ausgnuzt und san in de Steppn owahoib vom Kaukasus gflohn.
==De Awarn==
[[File:KunsthistorischesMuseumSanNicolauMareTreasure3.jpg|miniatur|A Goidgfäß ausm Schotz vo Nagyszentmiklos, vamuatli vo de Awarn. Ausm Kunsthistorischm Museum Mare Tresasure.]]
Da vo de ''Awarn'' in Middleiropa nua a boa Peasonannauman und oanige Raungbezoachnungan iwalifat san, kau ma eana Schproch ned eiuatna. Eanane Fiaschtn soin mongolisch gwest sei. De mera Leit vo eanane Stämm woan owa sicha ''altaisch'', [[Hunnen|hunnischa]] oda a ''tiakischa'' Ostaummung gwest. Eana Naum losst se vo de ''Warchonitn - War - Awar/Avar'' oleitn. Des muas owa ned bdeit das uaspringli olle vo de ''Juan-Juan'' ogschtaummt hom. Den da Naum ''Avar'' in olle seine Oboatn woa schau lenga a machti augsengna Naum in da Schteppn. Megli wa a, das de zaumgwüffitn Stämm, de vua de ''T´u-küe'' oposcht san, se zweng an bessan Ausehgn söwa ''Awaren'' gnennt hobm. Söwa hobms eahna Heaschagschlecht ''War'' oda ''Chunni'' gnennt. Vo de ''Tiakn'' sans ''Warchonitn'' gnennt woan und nua da Theophylakt hod gmoand das za de ''Oguren'' gheratn.
Ois 558 da awarische Gesaunnte Kudlich vuan byzantinischn Kaisa Justinian, in Konstantinopl aftretn is, hod a se brüsk, das de ''Awarn'' a Reitaheer vo eppa 20.000 Mau hedn und olle Vöka bsiagn kenan. Nochm historika Meander hobms af eahnan Zug owahoib vom schwoazn Mea de ''Utiguren'', de [[Hunnen|hunnischn]] ''Zalen'', de ''Sabiren'' und de ''Anten'' (Slavnschtamm) bsiagt.
De hunnischn ''Kutiguren'' deafatn se freiwülli augschlossn hobm, den se san a nu weid schpoda ois a zwoa untagoadnata, owa söbstschtendiga Schtamm unta de Awarn blibm.
[[File:Gold earrings Met 17.191.4-5.jpg|miniatur|Awarische goadane Oarngheng]]
In de Joah 561/562 woan de ''Awarn'' scho an da untan Donau. In dera Zeid is vo de T`u-küe a Gsaundtschoft am byzantinischm Hof eitroffa und hod vom Kaisa valaungt das a de Awarn ned afnimmt, den de warn Untagebane vo de Tiakn und vo Dene gflohn. Ois de Awarn vo de ''Byzantina'' vatrogli valaungt hobm, das in ''Pannonien'' siedln deafan, hods des da Kaisa Justinian af Aurotn vo seim Genareu ''Justin'' 565 vaweigat midm Hiwoas draf, das jo nu Untatanen vo de ''T`u-küe'' waradn.
Um en recht eitreglign Seidnhaundl iwa Peasien za Umgeh hobm de Byzantina an Gsaunntn, em Zemarchos, zan westtiakschn Khan ''Sizabolus'' gschickt. Ois dea noch zwoa Joah, vo de Schätz und da tiakischn Mocht nu recht vablendt an an Bosporus zruckkema is, hod ma in ''Konstantinopl'' nu joahlaung nocha af mülitarische Hülf und an Beischtaund vo de ''T`u-küe'' ghofft.
Laung is fia de ''Byzantina'' im Nuadn vo eahnam Reich guad gaunga. Ma hod de resthunnischn Gentes und a aundare Schtämm schee mid Gödzuaweisungan oda Vaschprechungan highoidn oda a afanaundaghezt. Owa iazt is do an da [[Donau]] da ''Khagan [[Baian]]'' mid seine ''Awarn'' gschtaundn und hod vom Reich a greßas Laund valaungt.
De ''Awarn'' hobm gegn ''Ostrom'' oanige Joah an da untan Donau a ruah gebm.
*Gegn de ''Anten'' (Slawnschtämm) hobms 561 an Födzug gfiad und de [[Donau]] affi zua hobms mid an Raubzug de ''Frankn'' 562 hoamgsuacht.
==Eana Bwoffnung==
[[File:Khazar 1.gif|miniatur|A Khazarischa Paunzareita, owa a de Awarn woan so grüst.]]
De ''Awarn'' hom a aa schwaare Reitarei ghobt. Eanane Paunzareita woan mid Kettnhemd und Kettnhosn grüst. Bei eanane Bessan woan sogoa de Brist vo de Ressa mid Füz oda Eisn gschitzt. Dem hom eanane Gegna ned vü dagegnhoidn kena. Den neman Reflexbogn homs nu a Schtoßlaunzn trogn. De zwoa Woffn homs owexln bnizt. Wauns midn Bogn gschossn haum, daun woa de Launzn aun da Schuita bfestigt. Desswegn woa a bei da Launzn in da Middn a Schlaufn bundn. Und wauns mid de Launzn augrittn san woa da Bogn am Sottl in an Futareu afghom.
Zan Nohkaumpf homs nu a Schweat vawend und am Schmuckgiatl is nu a Doich gschteckt. Eanan Hois haums im Kaumpf nu mid ana Füzmanschettn gschitzt, wauns Kettnhemd ned so weid affiglaungt hod.
===Reflexbogn===
[[File:KaiyuanBowStrung.jpg|miniatur|A Replik vo an scheen Bogn, dea zoagt wia fei de Bogn goawat wuan san und so a an machtign Zug vatrogn hom.]]
Im Gegnsotz za de [[Hunnen]] hom de '''Awarn''' an Reflexbogn mit vaschidn launge Bognhöftn vawend. Zan Ross hi woa a so laung wia fria bei de Hunnen. Owa hinauf zua woa aa a wengl Lenga. Zweng dem hod a mera Zug zaumbrocht und de Pfeu san weida gflogn und haum a schtekare Duachschlogskroft ghobt. A so a Bogn woa a technische Moastaleistung. De Aufeatigung hod efta merare Joa dauat. Des woa a Kompositbogn, aus Hoiz, Knochn und Sehnan in Schichtn mid Knochnloam zaumpopt. Da Nochteu vo Eam woa das a ned laung Noss wean hod deafa. Weu duach zvü Feichtigkeit sei Schtabilität glittn hod. Drum homs a de Bögn efta in Futareu gschteckt mid ana Laschn, mid Dea ma den Bogn zuadeckt hod. Dea Bogn woa a gfealige Woffn. Des hom a de Germanen gwisst. Ea hod se owa nia bei Eana duachgsezt. Woascheinli woa des Wedda in Middleiropa fian Bogn zfeicht.
De Pfeuschpitz mid des gschossn, haum drei Fligln ghobt und woan auf kiazare Empfeanungan richtige Paunzabrecha. Oag ungmiadli woan de pfeiffadn Pfeu. De haum a Luckal in da Schpitzn ghobt und im Flug is do da Luftzug duache und hod a pfeifads Kroasch ogem. Und waun daun a pfeifade Pfeusalvn noch da Aundan af an nidagaunga is woa des scho a recht a demoralisirada Wüawi.
<gallery>
File:Hun bow.jpg|A nochbauta Reflexbogn
File:Recurve.jpg| De Höwöwiakung beim Auszug is Rod eizoachnt.
File:Reflex-bow.svg| Zoachnung vo an Reflexbogn, im gschpaundn und entlosstn Zuaschtaund.
</gallery>
===Da Sottl und de Schteigbigl===
De Ressa san scho vua umma 7000 Joa domestiziat wuan, ois Fleisch und Mülilivarantn. Grittn hod mas owa eascht umma 5000/4700 Joa vua Heid. Afängli hod ma de Ressa nu Sottldeckn aus Füz afglegd. Daun hod ma af de Deckn Poistal aufgnaht, de mid Gros oda Schofwoi gfüd woan, sodas ma a wengl wia in oan Sitz afn Rossruckn gsessn is. Und so had ma scho an vü bessan Hoit ghobt. Sowas wia a Oat vo an Schteigbigl siagt ma eascht bei de [[Indoaria]] in Indien af Medeun, so zan End vom 2 Joahundat v. Kr., de kenntn owa scho ob [[500 v. Kr.]] in Gbrauch gwest sei. Do hod ma Links und Rechts am Sottl zwoa Seu aubundn und de hom am End je a Schlaufn ghobt, in de ma mid de grossen Zechn eigschloffa is. Recht praktisch woa des owa ned, weu jo daun des gaunze Gwicht von Mau nua vo de zwoa Zechn trogn wuan is. Und Blossfiassig hod ma a nua in de woama Gegandan reitn kena. De Easchtn Bigl hod ma in Nuadindien gfundn. De woan owa nua af oana Seitn. Do jo de mostn Leid Rechtshenda san, hod ma den Bigl nua Links ghobt. Woascheinli zan Oschtitzn beim Bognschiassn.
Des woan owa offene Bigl so wias a de '''Kinesn''' und '''Japana''', de '''Abumi''', nu vü spoda vawendt hom.
<gallery>
File:HaniwaHorse.JPG| A Tonmodö vo an Ross mid Sottl und Sottlbaam; Japan.
File:AdshoCarnelianSeal.jpg| A Kuschan Medeun vo umma 150 Joa n. Kr.
File:Jidai_Matsuri_2009_136.jpg| A japanischa Abumi.
File:Pisanello_-_Codex_Vallardi_2263.jpg| A Zoachnung vom Pisanello, wia ma in Schteigschlaufn schteht; Ausn Kodex Vallardi.
File:Emperor_Taizongs_horses_by_Yan_Liben.jpg| Da Relief vom kinesn Kaisa Tang Taizong aus da easchn Höftn vom 6 Joahundat.
</gallery>
Fia bade Fias de easchtn Schlauffn hom de [[Sarmatn]] ('''Sauromatn''') eigfiat. Vamuatli woans a de Easchtn de a de Metoibigl vawent hom. Se hom vom [[6 v. Kr.]] bis zan 4 Joahundat n. Kr. in da Schteppn rechts owahoib vo da Krim glebt. Se hom a den Sottlbaam eigfiat. Zweng dem homs a de easchte schware Kavallarie ghobt, de Paunzareita. Da Sottlbaam woa aus Hoiz und woa Vuan und Hintn vom Beckn aus Hoiz afgschtöd. Und so homs sogoa im Gallop noch olle Seitn mid eanane Bögn bis za 15/20 Pfeu in da Minutn vaschian kena. De Awarn hobm eanane [[Roß|Ressa]] midm Schenkldruck ghoidn und dirigiat. Mid de Fiass sans in de Schteigbigl gschtaundn und so homs a en Galopp ausgsessn. Und den Hoit zan ruhign Schiassn hod eana da Sottlbaam gem. Und so woans ois Reitarei unhamli schlogkrefti. De Awarn hom af jen Foi scho eisane Schteigbigl mid an grodn Plottn fawendt.
==Des Khaganat [[Baian|Baian`s]]==
[[File:Europe around 650.jpg|miniatur|Da direkte Eiflussbroach vo de Awarn unta eanan Khagan [[Baian]].]]
Ois de Awarn 561/562 am schwoazn Mea, owahoib da [[Donau]] aukemma san, woa scho da [[Baian]] eahna Khagan (Fiascht).
De ''Byzantina'' hobm in ''Nuaditalien'' scho Bresln mid de ''Frankn'' ghobd. Ob sie da Baian mid an Raubzug za de ''Frankn'' dahea bei de ''Ostrema'' beliabta mocha woit, oda ob a scho domois seine schpodan westlign Nochboan kena leana woit, des kau ma heid neamma sogn. Af jeden Foi san de ''Awarn'' de [[Donau]] und nochand de Elbe affi za de austrischn Frankn zogn, a Wengl braundschotzn.
:Des is owa ned oizuguad ausgaunga fia de ''Awarn''. Es is zwoa vo eahna iwalifat das vo de ''Frankn'' Schätz und Lebnsmiddl griagt hobm; owa oizvü weans dabei ned grißn hobm. Den se san scho wida 566 do affi zogn. Woahscheinli hobms do a greßas Heer midghobd, den de ''austrasischn Frankn'' hobm an da ''Elbe'' a machtige Watschn griagd. Se hobm vü Kriaga in da Schlocht valuan. Sogoa da austrische Kini ''Sigibert I.'' is vo de ''Awarn'' gfaunga gnumma woan. Um se auszlesn hom de ''austrasischn Frankn'' machti zoin miaßn. Um de Gschicht a Wengl bessa doazschtön is daun driwa bei de ''Frankn'' gschriebm woan:
:''"Da as ned duach Topfakeid in da Schlocht iwawindn hod kena, hod as duach de Kunst vom Schenga iwawundn."''
Ois im Novemba 565 da ''Kaisa Justinian'' gschtuam is, hobm se de ''Awarn'' scho bis [[Simbiagn|Siebmbiagn]] broadgmocht.
:Scho am nextn Tog is in Justinian sei Neff, da Justin II. zan Kaisa eahobm woan. Und dea woit Ostrom wida za oidn Greß viarebringa.
:Ois dahea scho noch 7 Tog nocha a awarische Delegazion unta eahnan Gsaunntn ''Targitios'', beim Kaisa za ana prunkvoin Audienz kema is, hobms natiali sofuat de jahrlign byzantinischn Gödzohlungan augred, de de ''Awaren'' seit 558 griagd hobm. Eigandli woitns nu mera Apanasch.
:Da neiche Kaisa hod eahna owa eaklead das des freiwüllige Geschenke (Zohlungan) gwest warn und das ea De eischtön wead. Daun hod a eahna a nu viaghoitn, das jo eigandli vüa de ''T´u-küe'' davogrennd san und ea, da Kaisa, de ''Tiakn'' nua ruaffa miaßad. Den de woatadn nua grod af des.
Das se so da neiche Kaisa bei de Awarn ned bliabd gmocht hod is vaschtendli. Owa de Aarn hobm bis 567 Ostrom a Ruah lossn.
:Vamuatli hobms söwa Problem mid da Lebmsmiddlvasuagung ghobd. Da Winta vo 565/566 soid a schtoaka gwest sei.
:Fias Joah 566 hobms nu Lebmsmiddl vo de bsiagtn Frankn griagd.
:Im Vatrog mid de [[Langobarden|Langobardn]] 566 hobm de ''Awaren'' vo Dene a Zehntl vo eahnan Vichabschtaund valaungt. Megligawoas woa des a zweng da knopm Vasuagungslog.
===Mid de [[Langobarden|Langobardn]]===
De ''Gepidn'' hobm, mid aundare Germanenschtämm, nochm Tod vom [[Attila]] de [[Hunnen]] bsiegt. Und se hobm se in da Theissebna niedalossn. Eahna Haubdschtod woa des oide ''Sirmium'' (heid Sremska Mitrovica, Voivodina-Seabien). Des Gebiet woitn owa de ''Ostrema'' gean zruckhobm, weus jo de Vabindung noch Owaitalien woa.
Links owahoib vo de ''Gepidn'' hods in ''Sidmäarn'' und [[Niedaöstareich]] des Reich vo de germanischn ''Eruler'' (Heruler) gebm.
[[File:AtHistEur560.jpg|miniatur|A growe Koatn vo de eiropäischn Vöka und Reich]]
*Ois des Reich vo de [[Markomannen]] zafoin is, san de [[Langobarden|Langobardn]] gwoxn indem se ollalei aundare Schtämm eahna augschlossn hobm. Se hobm an Zug nochm Sidostn griagt und hobm 508 des ''Erulerreich'' zaschtead und so sans zan Nochboan vo de ''Gepidn'' woan.
*Des hod de Gepidn ned Recht paßt und so hod boid ba de Zwoa zweng da Grenz de Schtreidarei augfaungt. Owa haubdsechli is bei de zwoa Reich drum gaunga, wea da Oanzige und Atraktivste fia de herrnlosn ''Gentiln'' Kriagagruppm an da middlan [[Donau]] is.
*De ''Ostrema'' hobm hoamli de ''Langobardn'' intaschtizt weus de ''Gepidn'' an eahnana Reichsgrenz nidahoidn woitn.
*565 hobm de ''Langobardn'' daun augriffa und hobm an Sieg gfeiad. De Gepidn hobm se owa hoidn kena. Za Hüf hobm de Gepidn de ''hunnischn Kutiguren'' eiglodn. Und a Ostrom hods intaschtizt weus de ''Byzantina'' vaschprocha hobm das eahna des Gebiet vo ''Sirmium'' zruckgeb. Dahea hobms 566 de [[Langobarden|Langobardn]] schlogn kena. Owa ''Sirmium'' hobms de Ostrema nochm Sieg ned zruckgebn.
De Niedalog woit owa da Langobardnkini ''Alboin'' ned af se sitzn lossn. Zwischn de ''Langobardn'' und de ''Gepidn'' muaß a großa Hoß gwest sei.
*Af de ''Byzantina'' woan de ''Langobardn'' augfressn weus de ''Gepidn'' intaschtizt hobm. Und af de Gepidn weus de ''Kutiguren'' ghoid hobm.
*Dahea hod se da ''Albuin'' an em Awarenkhagan [[Baian]] gwendt und woit mid de ''Awarn'' a Bindnis eigeh, gegn de ''Gepidn''.
*De langobardische Delegazion hod em ''Khagan Baian'' iwazeign woin, das a Kriag gegn de ''Gepidn'' a de ''Ostrema'' treffad, de jo de ''Awarn'' so schmehli behaundln.
*Se hobm eahm a an schpodan gmoasauman Augriff af ''Konstantinopl'' gschmaki mocha woan.
Da ''Baian'' woa owa a Fux. Easchtns woa de Vasoagungslog fia de ''Awarn'' ned oizu guad. Zwoatns woan de ''Awarn'' nu ned so zaumgwoxn, a valuana Kriagszug und de Awarn hedn se a valaffa kena. Und Driddns hod a gschpaund, dasn de [[Langobarden|Langobardn]] mera brauchan ois ea Se.
*Oiso hod a sei Bladl ausgroazt. Zeascht hod as woatn lossn. Daun hod as gring gschazt. Daun hod a gsogt das a koa Bindnis mid eahna eigeh kunnt. Schpoda hod a daun zuagsogt und wida vawuaffa.
*Ea hod eascht zuagschtimmt wia de ''Langobardn'' oadandli de Hosn owilossn hobm.
*Se hobm de ''Awarn'', im Viahinei scho a Zehntl vo eahnan Vichabschtaund ogebm miaßn.
*Zwoatns hobms zuagschtimmt, das de Awarn des gaunze Laund vo de bsiagtn ''Gepidn'' griagn.
Ois da ''Gepidnkini Kunimund'' des gschpaunt hod das seine zwoa Gegna pantschaln, hod a se an ''Byzanz'' gwendt. Ea hod eahna fia a Hülf sei Haubdschtod ''Sirmium'' vaschprocha. De ''Ostrema'' hobm eahm zwoa zuagsogt, owa se hobm nua vo da Weidn aus zuagschaud wia des Gschpü ausgeht.
*Um an Zwoafrontnkriag za vameidn, hod da ''Kunimund'' seine ''Gepidn'' 567 zeascht gegn de Langobardn gfiat. Vo de a augnumma hod, es wa da leichta Gegna.
*Owa de ''Langobardn'' hobm gwunna. Eahna Kini ''Albuin'' soid in da Schlocht sogoa söwa en Gepidnkini ''Kunimund'' daschlogn hobm.
*Und so is nochand da Naum vo de Gepidn schpualos vaschwundn. De kinilign Gepidn hobm se za de Ostrema gflicht. Oanige san unta de Awarn hucka blibm. Owa da greßte Teu vo Eahna hod se oafoch de Langobardn augschloßn.
[[File:Historical map of the Balkans around 582-612 AD.jpg|miniatur| Des Awarenreich untam [[Khagan Baian]], nochdem ses Gepidnreich iwanumma hobm und de [[Langobarden|Langobardn]] noch [[Italien]] ozogn san.]]
Nua de Gepidn hobm valuan, de aundan Drei hobm gwunna.
*Da Langobarnkini ''Albuin'' hod sein Konkurentn ausgschoit.
*Da ''Awarnkhagan [[Baian]]'' hod ohn an Schweatschtreich des große Gepidnlaund gwunna.
*''Ostrom'' hod sufuat de wichti Schtod ''Sirmium'' bsezt. Und um de Schtod hobm daun a de Bresln mid de ''Awarn'' augfaungt.
Scho im draufvoigandn Joah, am 2. Aprü 568 hod da ''Albuin'' zaumpockt und is mid seine [[Langobarden|Langobardn]] und de aundan gentilen Kaumpfgruppn und Stammteu saummt Kind und Kegl owi noch Noadiatilen zogn.
*In des Laund wo vuahea de Langobardn ghaust hobm san daun de Awarn nochigruckt. Se hobm damid gaunz Pannonien bsezt ghobd, vo Siebmbüagn bis in de Nochboaschoft vo de in da [[Wia de Baiern za eahnan Naum kema san|Ethnogese bfindlign Baiern]].
==De gentilen Mochtvahötnis==
Em Albuin wiad bis Heid nu viagwoaffa, das a des Gepidnreich zaschtead hod obwoih a famuatli scho gwist hod das a noch Italien owi ziagn woit: Und das a damid gaunz Pannonien bis za de Karpatn vo de Germanen entblöst hod und es so eascht de Awarn und in eanan Sog a de Slavn eamegligt hod in de Gegandn nochezrucka.
Owa in de Joahrzehnte hods koa Denga af Briadavöka gebm. Jeda hod nua af de eigna Greß docht.
*Ma muaß se a vo da Viaschtöllung trenna das de gentiln Vöka oda Schtämm homogen gwest wan. De hobm se Olle um an Heerführa oda Fiaschtnklan gschoard und waun de zan Beischpü Gepidn woan, daun hod ma olle Gepidn gnennt. Egal obs vuahea Skiren, Eruler oda Donausuebn woan.
Es hod jo an da Donau owi jo scho lenga koa dauande sichare Zentreumocht gebm. Und so san mera klonane und greßane gentile Herrschoftn oda Reich endschtaundn Noch ana Niedalog sans owa moast a glei wida zgrundgaunga.
De [[Ostgotn]] hobm in Pannonien olle kloanan gentilen Gruppn und Schtämm nidagwoaffa, a de Gepidn (468-473). Und noch eahnana Nidalog hobm se de Gepidn aus da ''Savia'', mid eahnane Famülien glei de ''Ostgotn'' afm Zug noch ''Italien'' augschlossn.
In de Savia hod daun da ''Kaisa Justinian'' an Teu da ''Eruler'' ois Födaratn augsiedlt. De Eruler hobm jo eahna Reich gegn de ''Langobardn'' valuan.
Nochdem de Ostgotn in Italien eahna Reich earicht hobm, is in dera Gegand a Wengl affigaunga. De Ostrema hobm zwoa oiweu vasuacht de drei großn Gruppm, de ''Gepidn'', de ''Langobardn'' und de ''Ostgotn'' gegnanaunda afzroazn, owa es woa do a Zeidl a Ruah und so hod se de Gegand vo ''Pannonien'' und im owan Balkan a Wengl dahoin kena.
[[File:Grave goods from the Avar cemetery of Gyenesdiás, Hungary - bridle mountings.jpg|miniatur|Da Nochbau vo am Zaumzeig (Trensn), vo am Awarnroß, Grobbeigob afm Awarnfriedhof vo Gyenesdiás, Ungarn.]]
De Gepidn hobm owa en Fohla gmocht, das koane gentiln Gruppm afgnumma hobm. Se hobm weda de Rest vo de ''Skiren'', no vo de ''Rugier'' oda vo de ''Eruler'' (Heruler) in eahna Reich eibaud. Im Gegnteu, es san ehna jo sogoa Schtaummesteu mid de Ostgotn wegazogn.
Do woa da ''Albuin'' gaunz aundas. Ea hods vo Aufaung au draf auglegt, de bsiegt Vöka und Schtämm bei de [[Langobarden|Langobardn]] eizgliedan.
*So hobms den Großteu vo de [[Markomannen]] und vo de ''Eruler'' eibaud. Owa a an Teu vo de ''Suebn'' an da middlan [[Donau]].
Duach em ''Kaisa Justinian'' sein Wunsch de [[Remisches Reich|remischn Gebiet]] in ''Nuadafrika'' und ''Italien'' wieda zruckzaeaowan, hod a a maßa Soidotn braucht. Und des woan moast de vaschidanan Germanen, [[Hunnen|Resthunnen]] und bulgarische Kriaga.
*De Germanen hobms schnö gschpaund das Se se bessa ois Kriaga vakaffa kenan, wauns Se se ois gschlossane Kaumpffabänd de [[Remisches Reich|Rema]] aubiatn.
Owa so san a de Staummasbindungan a Wengl afbrocha.
Und ois de Ostrema in Italien des Ostgotische Reich zaschteat, hobms praktisch mid germanische Kriaga de ''Ostgotn'' gschlogn ghobd (535-554).
*''Ostrom'' hod daun in ''Italien'' de Vawoitung unds Mülitäa gschtöd.
A großa Teu vo de Soidotn mid de da ostremische Herrfiara de Ostgoten bekempft hod woan Kriaga vo de Langobarden. Megligawoas hod do da Albuin den Gusto kriagt, mid de Sein söwa Italien za Beheaschn.
Da ''Albuin'' woits de ''Ostgotn'' nochmocha. Italien hod oiweu an bsundan Reiz ghobt.
*Ea hod owa a gwißt, das a dazua vü Gfoigsleid braucha wead. Am Bestn olle Germanen aus Pannonien. Do woan owa nu de Gepidn, mid eahnan Reich ois Midbweaba fia de gentiln Gruppm.
Damids koana greßan oda kloanan gentiln Gruppm eifoin kinnt, draf zan Hoffa, das Se nochm Ozug vo de Langobardn, söwa in Pannonien a eignas kloans Reich afbaun kenan, hod as Laund de Awarn iwalossn.
*Um a de Zweifla zan Iwazeign, hod a im Vatrog mid de Awarn den unsinnign Passus eitrogn lossn, das de Langobardn a zwoahundatjaarigs Rückghearecht noch Westpannonien hedn.
Weu a so de Bruckn hinta eahna obrochn hod, san a de Moastn mid eahm noch Italien owi midzogn und se hobm a glei de ''Ostrema'' gschlogn und se in Italien heisli eigricht.
*Mid de Langobardn san ''Skiren'', ''Eruler'', ''Rugier'' und da greßte Teu vo de ''Gepidn'' midzogn und in Noaditalien san a de bsiegtn ''Ostgotn'' bei de ''Langobardn'' untagschloffa.
==Ostrom und de Awarn untam [[Baian]]==
===Sirmium 568===
Nochdem de ''Langobardn'' de ''Gepidn'' bsiegt hom san de ''Awarn'' in dene eahna Laund eigruckt. Und natiali hobms a deran Haubdschtod ''Sirmium'' iwanema woin. De Schtod woa nu noch de [[Hunnen]] komplet zaschteat. Owa unta de Gepidn is wida afbaud woan. In dera Haubdschtod hobms a arianischn Bischofsitz eigricht und sogoa gepidische Münzn pregt.
*Gschizt woa de Schtod mid Befestigungsmauan. Und wia de Gepidn den Kaumpf valuan hobmn, hod se da duat zuaschtendige Gepidn-Kommandant, da ''Usdibad'' und em Kini ''Kunimund'' sei Neff da ''Reptila'' de Ostrema untam ''Bonus'' augschlossn. Da arianische ''Bischof Thrasarich'' hod eahna sogoa de kiniglichn Schätz in da Schtod iwagebm.
[[File:Man's grave goods from Zamárdi, Hungary - 2.jpg|miniatur|Grobbeigobn fia an awarischn Kriaga, gfundn in Zamárdi, Ungarn.]]
Des woa so goa ned nochm Gschmo vo de Awarn. Den noch eahnana Schteppntradizion san de bsiegtn Vöka oda Schtäm eahna Eigntum wuan. Und dahea a de Schtod Sirmium saummt da gepidischn Bevökarung iazt de Awarn ghead. De Ostrema hobm owa goa ned drau denkt. De woan froh, das de Schtod noch iwa 125 Joah wida remisch gwest is.
Da [[Baian]] hod dahea de Schtod augriffa und belogat. Ea hod owa ned mid so ana schtoakn Gegnweahr grechnt.
*Dahea hobms noch an Zeidl zan Vahaundln augfaungt. Zeascht schan vo da awarischn und da ostremischn Seitn de gehgnsoatign Beschuidigungan kema. Owa es is af des außiglaffa, das da ''Baian'' Göda fia eahnan Ozug valaungt hod.
*Da remische Kommandant Bonus hod gmoand das a des ned söwa zuasogn kennt und eascht af a Auntwuat aus ''Konstantinopl'' woatn miaßad.
*Af des woat owa da ''Baian'' ned woatn und hod an de Rema intaressante Woat gricht:
:''„Do i af de Vöka, de ma in Woffnbriadaschoft foign, Ricksicht nehma muaß, schaum i mi, waun i mi vo do zruckziagn muaß ohn Iagandwos eareicht zhobm.''
:''Damids ned goa so ausschaugt, ois hed i des Untanehma gaunz unsinni und ohn Nutzn gmocht, schick ma oanige kloane Gschenk.''
:''Den afm Zug duach Skythien hob i nixe midgnumma und es is a Ding da Unmegligkeid, o vo do ohn Gwinn zan Oziagn.“''
Da [[Baian]] hod em ''Bonus'' gsogt, ea soid eahm wenigstns an Süwatölla, an kloan Betrog [[Goid]] und a skythischs Gwandl gebm. Owa da ''Rema Bonus'' hod se gfiacht das a an Präsedenzfoi mochat und hods oglehnt. Da ''Baian'' hod drafhi droht das a en remischn Balkan vawiastn wead. Drafhi hod eahm da Bonus owa zan Bdenkn gebm, das des fia eahm a mülitarisch recht valusti wean kennt. Den de Rema hobm 568/569 mid de ''Tu-küe'' an Vatrog ogschlossn. Dea hod owa nix brocht, weu de Tiakn söwa untaranaund Bresln ghobd hom.
:Drafhi is da ''Baian'' fuchti wuan und hod em remischn Kommandant Bonus augschrian:
*''"I wead hoid Leid ins Remalaund schicka um des ma ned load is wauns z´Tod keman."''
Ea hod nochand a de [[Hunnen|hunnischn]] ''Kutriguren'' augschoft das de Save iwagwean soin und de Gegand bis owi noch ''Dalmazien'' z´braundschotzn.
[[File:Tezaurul Sannicolau Mare 3.jpg|miniatur|Goidane und vagoidate Weikriag vo de Awarn. Ausm Schotz vo Nagyszentmiklós.]]
Des zogt das a vo de ''Gepidn'' ned Oizvü dawischt hod. Da Schotz vo da Haubdschtod hod iazt de Ostrema ghead und des Aunda hod da ''Albuin'' mid seine [[Langobarden|Langobardn]] eigsacklt.
:Seine Woat lossn owa a dakena das de ''Awarn'' nu ned so zaumgwoxn woan, das se da [[Baian]] af seine Schtämm so valossn hod kena. A Reitaheascha braucht Eafoig und Goid und Süwa zan Vateun, das a seine Fiaschtn und Heibtling bei da Schtaung hoidn hod kena.
===Vahaundlungan===
Da ''Kaisa Justin II'' hod gmoand das sei Politik da Schteakn richti wa. Weu so groß woa des [[Remisches Reich|remische Reich]] scho laung neamma. In Noadafrika hobms de ''Wandaln'' vanicht und Italien is vo de ''Ostgotn'' zruckeaowat woan.
:Oiso hod a em Baian highoitn. Dea woit owa easchtns de jahrlign Zohlungan de de Rema de Utriguren und de Kutriguren zoiht hobm. Den de woan jo iazt seine Untagebna.
:Mera woit a owa an Födaratnvatrog, ois eigna Heascha vo de Awarn unta de Rema. Des warad nemli mid reglmaßign jahrlign Zohlungan vabundn.
Bei de Rema is schee laungsaum a aa neiche mülitarische Sichtwoas afkemma. Den eahna Reich hod scho wida zan Schrumpfn augfaungt.
*Den da Albuin hod eahna oadandli in de Suppn gschpuckt. Scho 569 hod a de Schtod Mailaund und damid a gaunz Noaditalien eaowat.
*Vo de [[Langobarden|Langobardn]] hobms daun a Wengl a Ruah ghobt ois da Albuin 572 umbrocht woan is.
*De Rema hobm bis 572 en jahrlign Tribut an de Peasa zoiht und so im Sidn vom Reich a Ruah ghobt.
Da Kaisa ''Justin II'' hod em ''Tiberios'' zan Genereu am Balkan gmocht. De hod a 570 an awarischn Trupp schlogn kena.
*De Awarn san daun in de Joah 571 und 572 a Wengl in owan Balkan eigfoin. In ana greßan Schlocht 574 hobm owa de Rema untam Tiberios oadandli Hieb griagt. Fost wa a da Tiberios gfaunga gnumma woan.
*Owa ned ois Födaratn, den da Kaisa Justin II hod nu oiweu de Ostgotn ois schlechts Beischpü via de Augn ghobd. Owa a de mülitarische Schteakn vo de Rema am Balkan hod a machti iwaschezt.
*A awarischa Födherr hod a zan Tiberios an Briaf gschickt, in dem an gfrogt hod wiaso ea mid so ana kloan untalegna Gruppn iwahaubts an Kaumpf gegn de ''Awarn'' und ''Skythn'' untanumma hod? Weidas hod a aa gschriebm:
''"Gibts leicht bei Enk koane Biachl oda Afzoachnungan, in de iahr lesn und leana kennts, das de skythischn Schtämm am schwirigan za bekempfn und bsiagn san?"''
Af de Vatrogsvahaundlungan affi hod se da Kaisa ''Justin II'' em ''Tiberios'' 574 zan ''Caesar'' eanaunnt und hod se, schwa kraunk vo da Bolitik zruckzogn.
So san de Awarn za eahnan Vatrog kema. Byzanz hod se vapflicht an de Awarn jahrli 80.000 Solidi zan zoihn. Des woan eppa 400 Kilo [[Goid]].
Nochm Sieg vo 574 und a weu de Ostrema wieda mülitarisch an da peasischn Grenz bundn woan, hedn des de Awarn leicht ausnutzn kena.
*Owa da Baian hod in denextn Joah sei Pannonisches Reich eigricht.
*Ois slawische Schtämm in noadestlign Balkan eigfoin san hod a de Ostrema ghoiffa se zan schlogn und vatreibm.
==Baian und Tiberios==
===Fost Vabündte===
Da Sizabulos da Khan vom westtiakischn Reich is 576 vaschtuam und sei Nochfuiga und Suhn, da Turxanthos (Türk-Schad) woa ned so remafreindli. Ois a remische Delegazion za de Trauafeialigkeitn groast is, sans vom Turxanthos oag gschimpft woan. Wiaso se mid seine Sklavn, de Warchonitn an Vatrog ogschloßn hobm. Und de Rema soidn jo ned glaubm das de Tiakn ned wissatn wia de Warchonitn iwan Danaper (Dnjepr), da Ister (untare [[Donau]]) und em Hebros (Maritza) noch Pannonien zogn san.
Und noch da zwoatn Delegazion san de Tiakn owahoib vom schwoazn Mea eigfoin und hobm sogoa de remische Schtod Kertsch eaowat.
De Awarn hom nu de Tiakn gfiacht. Sogoa nu em [[Baian]] sei Suhn und Nochfuiga soid vua de Tiakn zidat hobm.
:Dahea hobms söwa schtüghoitn und afpaßt wos de Tiakn mochan.
:Af eahnana Roas noch Pannonien hobms zwoa olle Gegna gschlog. Wia de Utriguren und de slawischn Schtämm. Owa eahne Eifluß is in da pontischn Schteppn valuangaunga. De Utriguren hobm iazt za de Tiakn ghead und de slawischn Schtämm san sidliga zogn und hobm koan fremdn Herrscha mea gfoigt.
[[File:Lamellar helmet from Niederstotzingen (reconstruction).jpg|miniatur|A Nochbau vo am awarischn Lammönhölm wia a in Niederstotzingen gfundn woan is.]]
De ''Slawn'' san scho a boa Moi, schtaummweis ins remische ''Thrakien'' eigfoin. De hobm de Ostrema nu alloani zrucktreibm kena.
*Owa 578 hobm se mera Schtämm zaumdau und es san bis za 100.000 Mau ins remische Gebiet eigfoin. De Rema woan mülitarisch an da peasischn Grenz bundn, weid im Sidn untn. Da [[Baian]] soid dohi sogoa dohi owi 15.000 Mau leichte Reitarei vakaft hobm. Des woan bschtimmt Untawoafane und koane schwaan Awarnreita.
Da ''Caesar Tiberios'' hod drum in ''Baian'' bitt ob ea ned de Slawn, seine Untawoafane aus ''Thrakien'' aussiweaffa kinnt. Da Baian is glei draf eigaunga. Den easchtns hobm seine Reita des Iwasetzn mid de Schinaggl kenagleand und zwoatns san eahm de ''Slawn'' söwa scho zfrech woan.
*Den ois eah em Slawnfiascht ''Dauritas'' und a an de Aundan Botschoft gschickt hod, se megn Tribut und Heerfoig leistn, hod eahm dea gauntwuat:
*''"Wea wa dea Mensch unta da Sunn, dea de ins innawohnande Mocht untaweaffe kennt. Mia san gwehnd, das mia fremde Mächt, ned owa das Aundare ins bheascha. Drau megm ma ned beitln lossn, solaungs nu Kriag und Schweata gibd."''
*Und ois da Baian nu a Oboadnung gschickt hod, is de gaunze Gsaundtschoft umbrocht woan. Und so is gscheng, das de remische Donauflottilie de Awarn iwasezt hod. De ''Awarn'' san zwoa ins Laund einigruckt und hobm mera Deafl obrend, de ''Slawn'' hobm se owa in de nuadlign dichtn Wöda zruckzogn, in De de Paunzareita nix ausrichtn hobm kena.
*Dabei hobm de ''Slawn'' owa gneist das des Braundschotzn afm remischn Gebiet mid da Ealaubnis und Intaschtitzung vo de ''Awarn'' leichta und eitregliga warad.
===De Eaowarung vo Sirmium===
A a eafoigreicha, mid gnua Tribut zan Vateun vasuagta Herrscha vo Reitaschtämm, hod an Druck vo seine Fiaschtn und Heibdling ghobd. Es hod a richtige Kriagsfrakzion bei de Awarn gebm. Und do woa jo nu da Schtocho vo da Schtod ''Sirmium.'' Des jo noch eahnana Ausicht vo de ''Gepidn'' geabt hobm.
[[File:Grave goods from the Avar cemetery of Gyenesdiás, Hungary - harness mountings.jpg|miniatur|De Giatlbschleg vo am awarischn Kriaga, aus am Grob vom awarn Friedhof vo Gyenesdiás, Ungarn.]]
*De ostremischn Soidotn woan nu an da peasischn Grenz bundn, owa wauns zruck warn, kunz jo da remische Caesar a gegn de Awarn eiseztn.
*Da [[Baian]] woa owa umsichtiga Herrscha. Ea hod oiweu draf gschaud das a seine Paunzareita ned zfü dezimian lost. Se woan owa sei schteakste Woffn. Zan Vahoazn woan de aundan Schtämm guad gnua. Drum hod a gean Iwaroschungsaugriff gfiad, den do hods fia seine Kriaga de wenigstn Valust gebm.
*Ea hod dahea sein bestn Gesaunntn em Targitios noch Konstantinopl gschickt, de jahrlign remischn Tribut ozhoin.
*Ea hod sogoa nochand nu em Fiaschtn vo da awarischn Kriagsfrakzion noch Byzanz gschickt, damid a se söwa de Toschn mid peasenlige remische Gschenk fülln kau. Des hod eahm owa koa Glick brocht. Den af da Hoamroas is sei kloane Gruppm vo slawische Plündara iwafoin, ausgraubt und daschlogn woan. Des zoagt das am owan Balkan nu oiweu plündande Slawn untawegs woan.
Da ''Baian'' hod se vom ''Caesar Tiberios'' ''Inschineua'' und ''Baumoasta'' fia de Earichtung seina Residenz ausbuagt. De hod a owa neamma zruckgschickt sundan ea hods zwunga das via de ''Awarn'' a Bruckn iwa de ''Save'' baun.
* In ''Sirmium'' und in ''Sigidunium'' hod mas scho gschpaund, das de ''Awarn'' a Bruckn schlogn. Owa wos hed ma ausrichtn kena. Fia an Augriff zan Schtöan vo da Bauschtö woa ma mülitarisch zschwoch. De remische Donauflottilie hod a nix ausrichtn kena, weu da Baian aus gaunz Owapannonien seine Schinackl, olle mid Kriaga bemaunnt, unta da Bauschtö vasaummid hod.
Ois de Bruckn 579 feati woa, hod a em remischn Caesar ausrichtn lossn das a ''Sirmium'' an de Awarn iwagebm soid. Daun deaffadn olle Biaga mid saummt eahnan Hob und Guad unbehöligt oziagn. Waun ned wead de Schtod eaowad.
De Schtod woa owa ned leicht zan nehma. De scho de ''Gepidn'' hobms schtoak bfestigt und de ''Ostrema'' haum de Vateidigungsaulogn nu mera vaschteakt. Zweng Dem is de ''Awarn'' nix aundas iwablibm das des ''Sirmium'' ausghungat hobm. Afm Laund- oda a am Wossaweg hobms de ''Byzanza'' neamma vasuagn kena, den de san vo de Awarn bsezt gwest.
*Uns so hod de Belogarung vo 579 bis 582 audauat. Da ''Baian'' hod em ostremischn Kaisa ''Tiberios'' nuamo a Aubot gmocht.
*Waun se de Bsotzung vo Sirmium eagibt kenans unbehöligt oziagn. Desmoi owa nua ohn eahna Hob und Guad. Da da Schtod ned zan Höffa woa is da Tiberios draf eigaunga und de Schtod hod se eagebm.
*De Biaga woan Olle ausghungat und so hod se da ''Baian'' fia se daboamd und hod eahna Wei und z´Essn bringa lossn. Des woa owa ned recht gschickt. Den de ausghungatn Biaga hobm se af de Noahrung gschtiazt und des hod vo de Moastn eahna Mogn ned vatrogn. Und so san vü Sirmia an em ungwehntn Essn gschtuam.
*Den jahrlign Tribut vo 80.000 Goidsolidi hobm de ''Byzanza'' weidazoihn deaffa und ois Zuawog hobm de ''Awarn'' nu a Wengl ''Süwa'' und bunte scheene Kloada valaungt.
Kuaz nochm neichn Vatrog is da ''Kaisa Tiberios'' gschtuam. Owa da [[Baian|Khagan Baian]] hodn a ned laung iwalebt. Da ''Baian'' is eahm im Winta vo 582/583 nochigaunga.
==De Awarn nochm Baian==
Da [[Baian]] hod in Pannonien und am owan Balkan a gsichats Awarnreich hintalossn und so is a ned vawundalig das eahm a seiniga Suhn nochgfoigt is. Dea woa owa ned aso ausgfuxt wia sei Vota. Freili hod a gwißt daß des ostremische Mülitäa nu oiweu im Sidn an da peasischn Grenz bundn woa.
*Ois a neicha Herrscha hod a se eascht beweisn miaßn. Dahea hod a de Byzanza affilizitian woin. De Ostrema hobm vo de ''Peasa'' 24 Elefauntn eaowat ghobt und de haums af ana Paradn in ''Konstantinopel'' viagfiat. Da ''Khagan'' muaß davo eafohn hobm, weu a af oamoi a aa soa Viechal hobm woit. Ois eahm da ''Kaisa Maurikios'' an so an indischn Elefaunt gschickt, hod eahm des Viech neamma gfoin und ea hodn wida zruckgschickt.
*Es hod ned laung dauat daun hod a vom Kaisa a goidanas Prunkbett valaungt. Und ois des glifat woan is soid a se machti aufpudlt hom, das a weatvoias woin hed und hods mid an Schmähbriaf zruckgschickt. Dafia hod a ois Entschedigung vom Kaisa a peasenligs Haundgöd vo 20.000 goidane Solidi valaungt. Megligawoas woit a so de Ostrema und a seine eignan Leid zoagn, das ois wos de ''Byzantina'' eahm schenga woin ned Guad gnua sei kau.
[[File:Slavic battle axe.JPG|miniatur|A slawische Kaumpfaxt aus dera Zeid:]]
In dera Zeid san de slawischn Raubzüg in Balkan eini oiweu weidagaunga. Woahscheinli mid da Zuaschtimmung vo de Awarn.
584 hom de Awarn ''Singidunium'' (Belgrad) im Schturm gnumma und a nu de Schtäd ''Vimincium'' und ''Augusta''.
*Des awarische Heer is daun nochm Ostn zogn und hod ''Thrakien'' vaheart. Eascht bei da Schtod ''Anchialos'' am schwotzn Mea hobms hoitgmocht.
*Ostrom hod se ned aundas zhöffa gwißt, ois daß de (slawischn) Anten afroazt das af de Slawnschtämm in da Walachei losgengan, damid de slawischn Iwafoi in Balkan eini a Wengl afheratn. 585 hod a slawischs Heer sogoa ''Korinth'' am ''Pelepones'' plündat.
===Ba de Tiakn===
Des tiakische Großreich woa in a westligs und a estligs Reich zafoin. Im Ostn is da oide Khagan gschtuam und da ''Scha-po-lüe'' is eahm nochgfuigt. Des hod owa sein Cousen em ''A-po'' ned gfoin und ea hod se iwagaunga gfüd. Bei seim Afschtaund 583/584 is a vom westtiakischn Khagan em ''Turum'' untschtizt woan. Bei de Kämpf san da '''A-po''' und da ''Turum'' umkemma, owa a da remahoßa ''Turxanthos''.
*Noch dera Niedalog vo de Westtiakn san eahna wieda drei Schtämm vo de ''Warchonitn'' (de Kotzagieren, de Tarniach und de Zabender); mid eppa 30.000 Kriaga za de Awarn oposcht.
*Des hod natiali de Westtiakn ned gschmeckt und so sans bis zan schwoazn Mea higruckt.
*Und des hod wieda de ''Awarn'' in ''Thrakien'' gschreckt und se hobm de Tiakn [[Goid]] gschickt und de awarischn Fiaschtn hobm em Khagan iwaredn kena, das as Heer za Sicharung in de Hoamad zruckfiad. De Ostrema hobm an Friednsvatrog griagt, dea owa nua a hoibs Joah ghoitn owa an jahrlign Tribut vo 100.000 goadane Solidi viagschribm hod.
==De Slawn und Awarn afm Balkan==
[[File:South Slavic tribes.png|miniatur|Slawisch eaowate Gebiet am Balkan.]]
Im Nuadn san vo de ''Awarn'' ''Slawn'' augsiedlt woan. in da valossna beagign Gegand vo da heitign Slovakei. Im Sidn sans efta iwa de Donau, in Balkan eini af Raubzüg eigfoin. Ois de Awarn iwan Tributvatrog vahaundlt hobm, haums schtadghoitn. Owa kaum woa de Tintn untam Vatrog drucka san de Slawn unta vaschiedane Heibtling ins Remalaund eigfoin. Wia de Schtämm ghoaßn hobm woaß ma ned. Naumantli san aus dera Zeid grod de ''Anten'' bekaunnt. Des woan owa söwa mera Schtämm und de hobm a gegn de aundan Slawenschtämm kempft. Bschriebm weans ois ''Sclavi'', ''Sclaveni'' oda ''Wenedi''. Söwa wean Se se Slawen gnennt hobm. Des hod bedeit, ''De des Woats machtign''. Oiso De, de se untaranaunda vaschtaundn hobm. De Aundan hobms de '''NėmƄci´''' gnennt. Des woan fia se de Schtumman, weus eahna Schproch ned vaschtaundn hobm. Vo Dem is da Naum via de ''Deitschn'' außakema und bei ins is ausm ''Wenedi'', ''Wendn'' oda ''Windische'' woan.
*A vo de Slawenheibtling is naumantli nua oana bekaunnt, da ''Ardagast''. Dea hod mid seine ''Slawn'' an Raubzug bis noch Adrianopl (Edirne) untanumma. Beim Hoamroasn hod ma eahna owas Raubguat wieda ognumma. A boa Jahrl schpoda is da ''Ardagast'' wieda owa da [[Donau]] aufdaucht. Do hobm de Slawn nu ned am Balkan gsiedlt. Se san nua af Raubzüg owakema. Megli das iwawintad hobm, owa se san in dera Zeid ned dreanta da Donau sesshoft woan.
:Ob de ''Slawn'' de Raubzüg af Beföh vo de ''Awarn'' oda nua mid deran Duidung untanumma hobm, des lost se ned ausanaundaglaubm. fia de Awarn woas gwies Recht. Söbm hobms vo de ''Ostrema'' en Tribut griagt und hobm ka Oawad dabei ghobd. Und de Raubzüg da ''Slawn'' hobm af da aundan Seitn de Ostrema ned za Ruah kema lossn und so hobms a eahnane Vateidigungsaulogn ned guad hearichtn kena.
==De Belogarung vo Konstantinopl im Joahr 626==
De Awarn woan a zaumgwüafföte Gsöschoft. So laung da ''Khagan'' de Aufiahra und Herrschoftsschichtn mid gnua Gschenk zfriedn gschtöd hod, de se a an de eignan Kriaga weidavateun haum kena, woa de Herrschoft gsichat.
De Tribut und de Gobn san bei de Kriagszug afm Balkan eignumma woan. Da Balkan woa owa schau vawiast. Bis af Thessaloniki und a booa Kistnschtäd woans olle zastöat und des Binnenlaund woa zan Großteu entvölkat vo da remischn Bevölkarung. Zum Teu san doat ''Slaven'' ois neiche Siedla eizogn. Do woa nixe mera zan Hoin. De Slawn haum a schau af eigne Kostn Raubzüg untanumma und san mit ana Einbaamflottilie za an Raubzug bis af de Insl ''Kret''a kema.
In de leztn Jahrl is de Awarn a ned ois glunga. Im Nuadwestn, in Mährn, [[Slowakai|Westslowakei]] und im [[Woidviadl|Woid-]] und [[Weinviadl|Weinviatl]] haum se de Westslawn aufglehnt und se haum 623/624 untam gallofrenkischn Kaufmau ''Samo'' a söbstschtendigs Reich grünt. ''Ostrom'' hod se a wida a Wengl dafaunga. An eahnana Ostgrenz haums zwoa schau johrelaung gegn de ''Persa'' kriag gfüat. Da byzantinische Kaisa ''Herakleos Flavius'' (610-641) hod gegn an sassanidischn Großkini ''Chosrau II'' (Chosrou II 590-628) mülitarische Eafoig ghobd. Dahea haum de ''Persa'' an da byzantinischn Westgrenz duach de ''Awarn'' a zweite Front guad braucha kena. Und de Awarn haum gwißt daß nu gnua [[Goid]] und Beute netta in ''Konstantinopl'' zan Hoin gwest warad.
Noch em Motto, da Feind vo mein Feind dea is mei Freind. hobm a de ''Byzantina'' um Hülf duach de ''Tiakn'' augfrogt. De estlign Göktiakn haum owa im sölbm Joahr a an Großaugriff af de domolige kinesische Haubtschtod ''Chang´an'' untanumma. Dea is eahna owa ned glunga und es hod den Untagaung vo de Göktiakn eigleit. Des woan De, vua De de domolign ''Warchonitn'' gflohn san und Des zeidlebms ärga gfiacht haum wia da Teufö des Weihwossa.
Da Kaisa Herakleos woa mid de remischn Schtreitkräft bei de Persa bundn. Owa weu a de awarischn Augriffsdrohungan gegn de Schtod Konstantinopl mid an Friednsiwaeinkumma und Tributzohlungan aweahn woit is a ohne seim Heer in sei Haubdschtod groast. Ea woit a zwoate Front vahindan und dahea mid de Awarn an Friednsvatrog aushaundln. Da domolige Khagan, vamuatli a jingana Suhn vom vaschuarma Baian, hod zweng Dem a persenligs Treffn midm byzantinischn Kaisa Herakleos valaungt. Dea hod zuagschtimmt. Und so haums a Treffn außahoib vo da laungan Maua ausgmocht.
[[File:Anastasiusmauer Verlauf.jpg|miniatur|Anastasiusmauer (De launge Mauer) da äußane Schutz vo da Schtod Konstantinopl.]]
:Da Kaisa hod bei ''Selymbria'' mid seim Hofschtod gwoat und ois da Khagan noch drei Tog bei Herakleia aukema is, woit eahm da Kaisa Herakleios entgegnkema. Ea is fesch gmaschalt, im voin Ornat mid am Diadem af´m Plutza losgrittn. Sein Hofschtod und em hochn Klerus im Gfoig. Und fian Khagan und de Großn vo de Awarn maßi weatvoi Gschenk haums a midghobd. Do haums af oamoi in eahnan Ruckn awarische Reita gschpaund, de in Kaisa ofaunga hedn kina. Da Kaise des gsegn, des Prunkgwandl owagrißn, des Diadem unta da Iaxn vaschteckt und wia da Blitz hinta de launga Maua noch Konstantinopl hi zua. De Awarn em Kaisa noche. Dewa hod se darettn kena owa de Moastn vo seim Gfoig san gfaunga gnumma woan und eascht Jahrl schpoda freikaaft woan. De Gschenk haum de Awarn natiali a eigschtroaft. Owa des Bleda woa, das aso ´s easchte Moi hinta de launge Maua kema san. Se haum do fest graubt und Kiachan auzundn und se soin zeascht a Logaaufgschlogn haum, noh bei da Vateidigungsmaua vo Konstantinopl. Und in dera Zeit eppa 70.000 Leid ins Awarnlaund vaschleppt hobm. Da Kaisa hod wieda an jahrlign Tribut vo 200.000 Solidi ausghaundlt hobm. De Awarn haum dahea wieda a Wengl a Ruah gebm und haum bei de Slawn eahnane Eifoi zuagschaut. Owa da Kaisa hod fia seine Kämpf gegn de ''Sassanidn'' do a Wengl Mera in Ruckn frei ghobt. Und des soid se im Joahr 623 so ogschpüd hobm.
[[File:Byzantine Constantinople-de.svg|miniatur|De Schtod Byzanz.]]
Da Awarnkhagan hod an großn Eafoig braucht. Mera Gfoigleid und Schtämm, voaoim de Slawn, haum neamma so gschpurrt und schau vü Zvü eignmachti untanumma. Und do woa de Gelegnheid günsti. Da Kaisa woa mid da Armee bei de Persa bundn. Da persische Schah ''Chosroes'' hod za Endloßtung a zwoate Armee afgschtöd und hod de untam Sharbaraz noch Westanatolien zan Marmaramea gschickt.
De Byzantiner haum zan Khagan a Obordnung gschickt um zan Vahaundln. Dea hod eahna owa auisrichtn lossn, se soin se iwalegn wos eahm den ned do nu aubiatn kenan. De hoibadn Schatz vo da gaunzn Schtod hed a zeascht valaungt. Ois owa af da asiatschn Seitn de Persa aufmarschaiat san, haum de Zwoa vahaundlt.
:Und iazt hod a de Iwagob vo da Schtod valaungt. Olle Schätz und de Biaga wean de Persa ausglifat und de Schtod wead gschliffa.
Da Khagan woit de prestischtrachtige Schtod goa ned in Bsitz nehma. De Awarn woitns ausplündan und schleifn. Und wos nochand?
In [[Italien]] woan de [[Langobarden|Langobardn]]. Im Westn de ''Frankn'' mid de [[Baiern]] und de [[Alemannen]]. Do hedn se se bluadige Köpf ghoid. Und da Balkan woa eh schau ausplündat und vawiast. Do siacht ma, das bei dera Belogarung a fia de Awarn ums Iwalbm ois Großmocht gaunga is.
<gallery>
File:Teod_presek_eng.png|De Dowidn Mauan in Konstantinopl baut untam Theodosius II.
File:Car_bed_kap_deu1.jpg|Und so schauts nu Heid aus.
</gallery>
Ende Juni is de awarische Vorhut mid 30.000 Mau augruckt und am 29. Juli is da Khagan mid eppa 50.000 Awarn eitroffa und se haum de gaunze Schtod laundseiti eikroast. De Awarn söbm woan Reitakriaga haum owa dazugleand ghobd. Se haum Aparat zan Belogan midgfiad. Große foahrbora Tiam wo de Blotfuam wida obm woa wia de Schtodmaua. Schüdkrötn und Widda zan Mauanzaschtean und olle meglign Wuafaparat fia Braund und Schtoabombm. Se haum a aa guad paunzade Infantrie ghobt owa vua de haums de gring gschaztn Slawn eigsezt. De woan ned grüst und gschizt und san dahea gfoin wia de Fliagn. Owa de Mißochtung soid se rechn.
De Byzantina hod de gigantische Schtodmaua ghoifa. Und das afm ''Marmaramea'' marinemaßi a Iwagwichtl ghobt haum. De Persa af da anatolischn Seitn san ohn Schinackl aufmaschiat. De ''Awarn'' söbm woan koane Seefoahra. Dafia haums eahnane slawischn Oabaamflotillien eigsezt. De Oabaam haum ''Monoxyla'' ghoaßn. De haums vo da [[Donau]] owagschleppt und bei da ''Kallinikubruckn'' ins Wossa lossn. Owa oiweu is nu zwischn de rafadn Poateian no oiweu iwa an hechan Tribut vahaundlt woan.
Bei schlechtm Seegaung hom de byzantinischn Schiff ned gscheid navigian kena. Des haum de Slawn gnuzt.
Se san mid eahnane ''Monoxyla'' an de asiatische Seitn iwasezt und haum persische Kriaga eiglodn zan Iwasezn. S´Weda is owa bessa woan und de remischn Schiff haum de Oabaam ogfaungt und vasenkt.
:Do de Persa ned noch Eiropa umakema haum megn haums mülitarisch de Awarn ned höffa megn. Oiso haum se am 6.August de Augriff af de Schtod vaschteakt. De Slawn haum vo eahnane Monoxyla mid Untaschtizung vo schwa bwoffnate ''Bulgarn'' beim ''goidanan Horn'' augriffa.
De Awarn haum zgleich beim ''Blachernenviatl'' augriffa.
De awarischn Reita woan vua de Mauan wiakungslos. De Belogarungsaparat woan nu zweng laung im Eisotz. De Persa haum vo Asien netta zuaschaun kena. Oiso hedns de slawischn Bootsaugriff richtn soin.
:Da Khagan hod noh vom goidanan Horn zuagschaut. Ea is recht wüd woan. Des Zaumschpü vo de oanzalnan Obteulungan hod ned Recht hieghaut. Und seina Monigung haum de so gnennte "nokadn Slawn" ned richti kempft. Wos a koa Wunda gwest warad, so wia de Awarn de Slawn behaundlt haum. De Slawn haum owa do an großn Bluadzoi zoid. Owa volla Wuad hod da Khagan de iwalebandn Slawn umbringa lossn.
De Belogarungsmaschien hod a Olle vabrenna lossn. Ea hod de Awarn goadnd zruckzogn.
:De B''yzantina'' hod a nu ausrichtn lossn, das a ned aus da Fuacht oziagt. Sundan wei a de Vasuagung vo seine Leid sichan muaß. Und das a sicha wieda zruckkimmt. Natial woa de lengane Vasuagung vo am so an großn Heer a Problem. Dahea hed de Schtod schnö eaowad wean soin. Und de Byzantina haum a kloanas Entsotzheer fia de Schtod gschickt. Dahea worn schau am 8. August netta a boa Awarn vo da Nochhut voa da Maua.
:Gfaungagnummane Slawn haum de Ostrema vazöht, das da Khagan de iwalebandn Slawn zwinga hod miaßn, daß mid eahm oziagn. Do haum a de Byzantina gwißt, das bei de Awarn oadandli krislt und das dahea ned so boid wieda vua de Schtodmauan aftauchn wean.
De Belogarung vo Konstantinopl hod in da westlign kristlign Wöd schau a Daschrecka ausglest. Des hod ma sogoa nu in [[Spanien|Schpanien]] vameakt. Den des hod nu koa babarischs Voik probiat. Ned de [[Hunnen]] oda a ned de ''Ostgotn''.
==Awarn in Pannonien==
[[File:Slavs 900AD.JPG|miniatur|De Awarn und Sidslawn umma 800 n.Kr.]]
Noch em Rickzug vo da mißlungana Belogarung vo Konstantinopl haum se de Awarn in eahnane Kearnländ Pannonien und de Dacia zruckzogn. Den Balkan haums de Slawn iwalossn. Und bei Dene hom se vom 7. bis ins 8. Joahundat de vaschiedanen Ethnogenesen (Voiksbüdungen) ogschpüd. Wia zan Beischpü de vo de Serbn und de vo de [[Krowodn]]. Mera Schtämm haum schau im duach de vün Raubzüg entvökadn Balkan gsiedlt. Owa es san a Neiche zuazogn wia de ''Litziki'' de vo da Weichsl owazogn san und vom Kaisa ''Herakleios'' in ana entvökadn Provinz augsiedlt woan san.
:De Ethnogenesn vo de Serbn und Krowodn haum an Schub duach de mißlungnan Belogarungan 623 Thessaloniki und 626 vo Konstantinopel
kriagt. Den nochweisli haum se do nochand slawische Kaumpftruppn ogschpoitn und san wia de [[Krowodn]] noch Dalmazien zogn.
Wos se in dera Zeid bei de Awarn söbm ogschpüd hod is weniga bekaunnt. De Aufzoachnungan vo [[Byzanz]] haum se mid de Ausiedlungan vo de ''Slawn'' befoßt. Und dahea woan de ''Awarn'' fia Ostrom neamma gfeahli. De Gfoah fia Byzanz hod se wieda in Ostn valogat. Den duat is mid de ''Araber'' a neicha Gegna zuwagwoxn. Den de haum des persische Reich vo de ''Sassaniden'' erowat und de Araber haum glei an schtoakn Zug af ''Konstantinopl'' zua entwückid.
Fia de Awarn woa de Blamasch vo Konstantinopl schau a oaga Prestischvalust. Innahoib vo eahnane Großn hods gwoitig rumort. 631/32 hods um de Fiahrung an Konflikt gebm. A bulgarischa Awar woit mid seine Midschtreita den Khagan Titl und de Fiahrung. De reinen Awarn haum des owa oweahn kenna. Und so soin seine 9000 Kriaga saummt eahnane Famülien za de [[Baiern]] ins frenkische Reich gflohn sei.
:Da Franknkini ''Dagobert'' soids iwan Winta ummi afgnumma haum. Oftan danoch soid a in Beföh gebm haum, das Olle zan Tötn san. Das se Des aso ogschpüd hod is ned recht glaubhoft. Den des waradn eppa 40.000 Leid zan Umbringa gwest.
:Owa es muaß schau wos vuagfoin sei. Den vom bulgarischn Awarnaufiahra ''Alciocus'' is bekaunnt das Dea mid eppa 700 Kriaga saummt Famülien vo de Baiern in de ''"Marca Vinedorum"'' zan ''Walluc'' em Duc (Heazog) vo ''Karantanien'' gflicht is. Bei de Awarn defats mera soichane Kämpf gebn haum. Da ''Alzeco'' a ''Vulgarum Dux'' is mid seine Leid noch Italien zan langobardischn Kini ''Grimoald'' gflicht. Und Dea is mid seine Leid im Dukanat vo Benevent augsiedlt woan.
[[File:Mohammad adil rais-Invasion of Anatolia and Armenia.PNG|miniatur|De Araber in Anatolien]]
Das des Awarnreich in Pannonien iwalebd hod des haums de schwechelndn Nochboarn za vadaunga.
:De bulgarischn Schtämm woan ned beinaunda. Owahoib vo da ''Krim'' hod se da ''Orghan'' augsiedlt. Dea is vo de ''Tiakn'' gflohn und sei Neffe da ''Kuvrat'' hod daun aus de Restschtämm vo de ''Onuguren'' und de ''Kutriguren'' und seine eignan ''Bulgarn'' a bulgarischs Khaganat büt.
Dea hod owa koa Zeid kobd das a se um de ''Awarn'' in Pannonien kimman kunnt. Den seine Bulgarn haum machti Druck aus da Schteppn vo de ''Chasaren'' ghobt. Und so wundats ned das des bulgarische Reich nochm Tod vom ''Kuvrat'' ned iwalebd hod.
:Byzanz woa mid de slawischn Ausiedlungen und denen eahnane Kristianisiarungan bscheftigt gnua und nebnbei haums a nu mid de ''Araber'' rafn miaßn.
:De Slawn untam ''Samo'' im Nordn und de in Karantanien haum se mid de ''Frankn'' und de ''Langobardn'' schtreitn miaßn. Und fia de Frankn is des ned recht guad ausgaunga. Se san in drei Heersäun loszogn. De ''Alemannen'' noch Sidbehmen und de [[Langobarden|Langobardn]] noch Karantanien.
Vabriaft is das de zwoa Födzug eafoigreich woan. Da merowingische Kini ''Dagobert'' söbm hod mid seina Heersäuln ned so vü Eafoig ghobd. Aungebli hod a vua da gegnarischn Haubdfestung valuan. De Schuid drau hod a da maunglhoftn Untaschtitzung vo de austrasischn Großn zuagschobm. Aunscheinand san bei dem Födzug de [[Baiern]] glei gaunz dahoam blibm.
De Awarn haum se gsundschrumpf miaßn. Se woan af oamoi koa Großmocht neamma. Lebnsmiddl vo de slawischn Nochborn haums a neamma
valaunga kena. Oiso haums söbm Laundwiatschoft betreibm miaßn. Se san zwoa in da Middn vo Eiropa ghuckt owa de Haubthaundlsweg san neamma duach eahna Laund gaunga. De Siedlungen san ausgweit woan. Bis iwan weana Raum in Westn zua außi. In de Sidslowakei eini. Fochleid glaubn, das ma an de leichtn Grobbeigobnvaendarungen eakenna kunt, das de Awarn zwoa moi Zuazug aus de asiatischn Schteppn kriagt haum. So eppa um 670 und bis 710/715. Sicha is owa nua daß se de awarische Kuitua za da bekaunntn ''spotawarischn Kuitua'' vaendat hod.
Bis af de Keszthelykuitua beim Plottnsee de nu a romanisiate blibm is, san olle aundan Restvöka und Schtemm awarisiat woan. Oanaloa obs fria ''Gepidn, Bulgarn, Slawn'' oda ''Romanisiate'' gwest woan, iazt woans olle Awarn. Im Westn is des Awarnreich bis zan ''Ennsfluß'' gaunga. Eahnane Befestigungan haum owa eascht beim Weanawoid augfaungt.
Za innane Konflikt paßad a das des awarische Kastö bei Kesthely umma 630 zaschteat woan is. Das ma owa beim noh glegna, bis hiazt greßtn awarischn Grewaföd, de weatvoin Grobbeigobn a noch 630 genau aso weida midgebm woan san. Des zogt owa a das des Kastö ned Fremde zasteat haum, weus in da Siedlungsfoig koa Vaendarung gebm hod.
==Bekaunnte mülitarische und odelige Räng==
===Khagan===
Natiali za Obast bei de ''Awarn'' woa do da ''Khagan''.
Mia kenan owa Heid netta den Naum vom Easchtn und des woa da Grinda vom Awarnreich, da [[Baian]].
Wia des Reich gwoxn is und de Raub- und Födzüg oiweu gnua Beute und Tributzohlungan eibrocht haum, woa da Wülln vom jeweulign Khagan
Gsetz. Des Aumt und der Titl haum a bsundane Weatschetzung gnossen, de tiaf ins Mythische und Religiöse einigaunga is. Da eigane Naum vom Khagan woa ned so wichti. Da neiche Khagan hod owa aus da herrschoftlign Famülie kemma miaßn. Ea hod owa a da Bruada oda a Neff vom Vaschtuabna wean kena. Es san a koane Naum vo de Khagan iwaliefat, außa dea vom Baian.
:Bis ins schpode 7 Joahundat hod offiziö netta ois da ''Khagan'' bschimmt. Ea wead owa bschtimmt a seine Untafiahra, Berota und de odelign Famülien ghobd hobm.
:De untan Räng san eascht aufgfoin, wia se des Franknreich untam ''Koarl em Großn'' gfestigt hod und efta gegn de Awarn losgaunga is. Do is vamuatli eascht aufgfoin das des Awarnreich se schau laungsaum zan Aflesn augfaungt hod. Vo Hint haum de ''Bulgsarn'' druckt. Vo Obm und Unt de ''Slawn'' und vom Westn hea hod ma oiweu Mera an de ''Frankn'' Laund valuan.
:Und do san a aundane Räng zan Vuaschei kemma. So wia da Khagan an Mocht obaut hod, haum vamuatli niadene Räng nu vasuacht, söbm zan Rettn wos nu fia de Awarn zan Rettn gwest warad.
De foigandn Räng hods a moast a bei de aundan '''Schteppnreich''' gebm. Wia bei de [[Xiongnu]], de ''Hephtalitn'', de ''Tiakn'', de [[Hunnen]], de ''Bulgarn'' oda de ''Chasarn''. De Leid mid dene Titl haum owa im Lauf da Joahrhundat aundane Aufgobn ghobd.
===Iugurrus===
In de ''Lorscher Annalen'' vo 796 wead s´easchte Moi vo awarische ''Reges'' gschriebm. Bei ana Gsaundtschoft zan ''Kaisa Koarl em Großn'' wead vo ''Caganus et Iugurrus, principes Hunorum'', Khagan und Iugurrus, Fiaschtn vo de Awarn, gschriebm. Des bedeit a Mochtvalust vom Khagan und dahea a Doppöherrschoft midm Iugurrus. Des muaß in de Joahr vua 796 gwest sei. Hod owa ned laung ghoidn, den in de Analen wead a vameakt das de Zwoa bei Ausanaundasezungan vo de eignan Leid daschlogn woan san. Do woa de khaganische Herrschoft schau oarg im Aflesn gwest.
===Tudun===
Vo am ''Tudun'' head ma ´s easchte Moi wos 795. Weu se do a Tudun dene ''Frankn'' untawoaffa hod. Dea hod se vuam ''Koarl em Großn'' mid seine Leid taufn lossn. De Untaschtizung vo de Frankn muaß eahm aufängli bei de Awarn an Mochtzuwox brocht haum. Owa schau 796 is a vom Glaubn wieda ogfoin. Und ascht 803 haum na de ''Frankn'' wieda zruckgschtuzt. Dea ''Tudun'' hod se daun 803 in [[Rengschburg|Regnsbuag]] nuamoi untawoafa. Wauns in dera Zeid an ''Khagan'' gebm hod, daun netta weida im Ostn vo ''Pannonien''.
===Tarkhan===
===Kapkhan===
===Canizauci===
811 scheint in de frenkischn Analn da Canizauci af. Ea wead ois da Prinzeps bei de Awarn gnennt. Ois da Hechste vo Dene. Da Tarkan wead do a ois a Fiascht gnennt. Owa Raungmaßi is a a Wengl drunta im Ausegn gfiat woan. Bei aundane Vöka hods do an Heerfiahra gebn mid an Titl: ''Kana(s) ybige''. Aus dem haum de karolingischn Schreibalinge den Raung af Canizauci lateinisiat. Megligawoas woa des dozumoi da neiche Raungnaum vom Khagan?
===Katun===
===Catuna===
Erste Gattin
===Gesaunnta===
Da ''Targitios'' is oana da wenign Awarn vo de ma an Naum woaß. Ob 565 is Dea zwoamoi ois a Gesaunnta vom Khagan Baian za de Byzantiner noch Konstantinopl gschickt woan. Wos fia an Raung dea sinst ghobd hod wiß´ ma ned. Owa do es um de Vahaundlungan um de jahrlign Tribut gaunga is, muaß a schau aa a machtiga Mau bei de Awarn gwest sei und ea muaß des Vatraun vom ''Baian'' bseßn haum.
==Awarn und de Frankn==
Umma 660 is da ''Samo'' gschtuam und sei slawischs Reich is zafoin. Af des affi haum de Awarn eahna Westgrenz wieda bis an de [[Enns]] ausgweidt. Vo da Enns bis zan Weanawoid woas netta dinn b´siedlt. Ob do haums eascht eahna Keanlaund mid Befestigungan gsichat.
788
Noch da Entmochtung vom bairischn Heazog [[Tassilo III]] und seina Famülie 788 hod da Kaisa [[Koarl da Große]] sein schwobischn Schwoga, em ''Gerold vo da Berchtholdsbar'' ois Vawoita (Praefectus) vo [[Baiern]], in deran Residenz [[Rengsburg|Regnschbuag]] eigsezt.
Daun is ma 788. des awarische Problem augaunga. Da ''Gerold'' hod in Kriag plant und mera Kriagszüg gegn de ''Awarn'' gfiat. De Kämpf haum 8 Joah audauat und a Vawiastung in Westpannonien hintalossn de ma de ''Awarnwüste'' gnennt hod. Bei de Kämpf is a da Gerold umkema.
Ois de ''Frankn'' und ''Baiern'' de Khaganbuag eaowat haum, is eahna so vü [[Goid]], Gschmeid und aundane Schätz in de Händ gfoin, das zan Otranspotian 15 viagspaunige Ochsngschpaun braucht hobm.
A Teu davo is noch ''Rom'' zan ''Pobst'' gaunga und midm Großteu davo hod da Koarl seine nextn 17 oda mera Födzüg finanziat.
==Awarn-Fiaschtntüma==
==Des End==
==Nochruaf==
==Schau aa==
* [[Xiongnu]]
* [[Hunnen]]
* [[Bairische Ethnogenese]]
* [[Vo da Plaga Orientalis bis Ostarichi]]
* [[Slawische Besiedlung vo de Ostoipm]]
==Litaradua==
===Juan Juan===
*Findley, Carter Vaughn. (2005). The Turks in World History. Oxford University Press. ISBN 0-19-516770-8 (cloth); ISBN 0-19-517726-6 (pbk).
*Kradin, Nikolay. "From Tribal Confederation to Empire: the Evolution of the Rouran Society". Acta Orientalia Academiae Scientiarum Hungaricae, Vol. 58, No 2 (2005): 149-169.
===Gök Tüakn===
*Wolfgang-Ekkehard Scharlipp: Die frühen Türken in Zentralasien. Eine Einführung in ihre Geschichte und Kultur. Wissenschaftliche Buchgesellschaft, Darmstadt 1992, ISBN 3-534-11689-5.
*Sören Stark: On Oq Bodun. The Western Türk Qaghanate and the Ashina Clan. In: Archivum Eurasiae Medii Aevi. Bd. 15, 2006/2007, ISSN 0724-8822, S. 159–172.
*Sören Stark: Die Alttürkenzeit in Mittel- und Zentralasien. Archäologische und historische Studien (= Nomaden und Sesshafte. Bd. 6). Reichert, Wiesbaden 2008, ISBN 978-3-89500-532-9.
*Liu Mau-Tsai: Die chinesischen Nachrichten zur Geschichte der Ost-Türken (T'u-küe) (= Göttinger asiatische Forschungen. Bd. 10, 1–2, ZDB-ID 503905-8). 2 Bände (Bd. 1: Texte. Bd. 2: Anmerkungen, Anhänge, Index.). O. Harrassowitz, Wiesbaden 1958.
*René Giraud: L'Empire des Turcs Célestes. Les Règnes d'Elterich, Qapghan et Bilgä (680–734). Contribution à l'Histoire des Turcs d'Asie Centrale. Adrien-Maisonneuve, Paris 1960.
*René Grousset: Die Steppenvölker. Attila, Dschingis Khan, Tamerlan. Magnus-Verlag, Essen 1975.
*Elcin Kürsat-Ahlers: Zur frühen Staatenbildung von Steppenvölkern. Über die Sozio- und Psychogenese der eurasischen Nomadenreiche am Beispiel der Xiongnu und Göktürken, mit einem Exkurs über die Skythen (= Sozialwissenschaftliche Schriften. Bd. 28). Duncker & Humblot, Berlin 1994, ISBN 3-428-07761-X (Zugleich: Hannover, Universität, Dissertation, 1992).
===Awarn===
*Walter Pohl: Die Awaren. Ein Steppenvolk in Mitteleuropa 567-822 n.Chr. München 2002, ISBN 3-406-48969-9. (Standardwerk zu den Awaren)
*
*Fine, Jr, John V.A (1991). The Early Medieval Balkans; A critical survey from the sixth to the late twelfth century. The University of Michigan Press. ISBN 0-472-08149-7.
*Bruno Genito & Laszlo Madaras (eds.), (2005) "Archaeological Remains of a Steppe people in the Hungarian Great Plain: The Avarian Cemetery at Öcsöd 59. Final Reports. Naples". ISSN = 1824-6117
*László Makkai & András Mócsy, editors, 2001. History of Transylvania, II.4, "The period of Avar rule"
*Eric Breuer: Byzanz an der Donau. Eine Einführung in Chronologie und Fundmaterial zur Archäologie im Frühmittelalter im mittleren Donau Raum. Tettnang 2005, ISBN 3-88812-198-1. (Neue Standardchronologie zur awarischen Archäologie.)
*Falko Daim (Hrsg.): Die Awaren am Rand der byzantinischen Welt. Studien zu Diplomatie, Handel und Technologietransfer im Frühmittelalter. Innsbruck 2000, ISBN 3-7030-0349-9. (Sammelband mit kurzen Aufsätzen verschiedener Autoren zu geographisch, formenkundlichen Zusammenhängen, insbesondere byzantinischem Einfluss.)
*Falko Daim (Hrsg.): Reitervölker aus dem Osten. Hunnen + Awaren. Burgenländische Landesausstellung 1996, Schloß Halbturn. Eisenstadt 1996. (Ausstellungskatalog, behandelt alle archäologischen Themenbereiche, besonders für Laien als Einstieg geeignet.)
*Falko Daim: Studien zur Archäologie der Awaren. 1984 ff.
*Josef Deér: Karl der Große und der Untergang der Awaren. In: Karl der Große. Persönlichkeit und Geschichte. Hrsg. v. Helmut Beumann. Düsseldorf 1965, S. 719–791.
*Wilfried Menghin, Tobias Springer, Egon Wamers (Hrsg.): Germanen, Hunnen und Awaren. Schätze der Völkerwanderungszeit. Ausstellungskatalog. Nürnberg/Frankfurt a. M. 1987.
*Michael Whitby: The Emperor Maurice and his Historian – Theophylact Simocatta on Persian and Balkan Warfare. Oxford 1988.
*József Szentpéteri (Hrsg.): Archäologische Denkmäler der Awarenzeit in Mitteleuropa. Varia archaeologica Hungarica 13. Budapest 2002, ISBN 963-7391-78-9, ISBN 963-7391-79-7. (Lexikonartige, kurze Zusammenstellung tausender archäologischer awarenzeitlicher frühmittelalterlicher Fundorte, meist Gräberfelder, wichtig als Literaturnachweis.)
*Michael Wendel: Der Kriegszug der Awaren im Jahr 586/87 n. Chr. durch Nordthrakien. In: Pontos Euxeinos. Beiträge zur Archäologie und Geschichte des antiken Schwarzmeer- und Balkanraumes, ZAKSSchriften 10, Verlag Beier & Beran, Langenweissbach 2006, S. 447-461
===Hephtalitn===
*Robert Göbl: Dokumente zur Geschichte der iranischen Hunnen in Baktrien und Indien. 4 Bände. Harrassowitz, Wiesbaden 1967.
*F. Grenet: Regional interaction in Central Asia and Northwest India in the Kidarite and Hephthalite periods. In: Nicholas Sims-Williams (Hrsg.), Indo-Iranian Languages and Peoples. Oxford University Press, Oxford 2002, ISBN 0-19-726285-6, (Proceedings of the British Academy 116), ISSN 0068-1202, S. 203-224.
==Afsätz==
* https://web.archive.org/web/20151001011622/http://awaren.net/?page_id=117%7C Awarn-Warchonitn
* http://www.sattelmacher.com/philosophie.html|{{Toter Link|date=2017-10 |bot=InternetArchiveBot |url=http://www.sattelmacher.com/philosophie.html%7C }} Iwan Sottlbaam
* https://web.archive.org/web/20160304185950/http://wwwg.uni-klu.ac.at/eeo/Vida_Steppenv%C3%B6lker.pdf
==Im Netz==
* http://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Eurasian_Avars
===Warchoniten, Juan Juan===
*http://de.wikipedia.org/wiki/Rouran
*http://en.wikipedia.org/wiki/Rouran_Khaganate
*http://www.britannica.com/EBchecked/topic/307000/Juan-juan
*https://web.archive.org/web/20150118100401/http://www.chinaknowledge.de/History/Altera/rouran.html
===Gök Tüakn===
*http://de.wikipedia.org/wiki/G%C3%B6kt%C3%BCrken
*http://www.uni-protokolle.de/Lexikon/G%F6k-T%FCrken.html{{Toter Link|url=http://www.uni-protokolle.de/Lexikon/G%F6k-T%FCrken.html |date=2019-12 }}
===Hephtaliten===
*http://de.wikipedia.org/wiki/Hephthaliten
===Europäische Awarn===
* http://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Eurasian_Avars
* http://de.wikipedia.org/wiki/Awaren
* http://en.wikipedia.org/wiki/Eurasian_Avars
* https://web.archive.org/web/20151026071644/http://www.aeiou.at/aeiou.encyclop.a/a991452.htm (mid Koatn)
* https://web.archive.org/web/20160305100143/http://gentesdanubius.myblog.de/gentesdanubius/page/1594844/AWAREN-WARCHONITEN-
* http://de.wikipedia.org/wiki/Baian
* http://en.wikipedia.org/wiki/Bayan_%28khan%29
* http://de.wikipedia.org/wiki/Steigb%C3%BCgel_%28Reiten%29
* http://awaren.net/|{{Toter Link|date=2017-10 |bot=InternetArchiveBot |url=http://awaren.net/%7C }} A scheene und intaressante Hoamseitn.
* https://web.archive.org/web/20121125012828/http://www.profil.at/articles/0613/560/136903/archaeologie-das-geheimnis-awaren
===Frankn===
* http://de.wikipedia.org/wiki/Sigibert_I{{Toter Link|date=2017-10 |bot=InternetArchiveBot |url=http://de.wikipedia.org/wiki/Sigibert_I }}.
==Im Netz==
* https://web.archive.org/web/20120429131121/http://home.tele2.at/museum/Awaren.htm Awarische Funde
* http://www.hennersdorf.at/_henweb/Ortsgeschichte/101_awaren.php{{Toter Link|url=http://www.hennersdorf.at/_henweb/Ortsgeschichte/101_awaren.php |date=2026-07 }} Awarenfunde bei Wien, Karte (Anm: De nuadlige und nuadwestlige Grenz des Awarnreichs is af dera recht vaeinfochtn Koatn foisch einzoachnt, de woa vü sidlliga)
* https://web.archive.org/web/20160304003815/http://www.timediver.de/Albanien_Goldschatz_von_Vrap.html Avarenschatz in Albanien
* https://web.archive.org/web/20150430121652/http://books.google.at/books?id=qzlEdQRYB4IC&pg=PA247&lpg=PA247&dq=Awaren+Hauptstadt&source=bl&ots=J6noB0x7Dl&sig=7TbmYdZMc2beTRUUD6VBSS3acNY&hl=de&sa=X&ei=o4GrUPKzB8XCswakkYGYCQ&ved=0CDsQ6AEwBQ#v=onepage&q=Awaren%20Hauptstadt&f=false Walter Pohl: ''Die Awaren, Ein Steppenvolk in Mitteleuropa 567–822 n. Chr'', in Auszügen online einsehbar bei Google-Books, 2 Aufl. München 2002, ISBN 3-406-48969-9
Youtube
*http://www.youtube.com/watch?v=fPqGi2sRj94
[[Kategorie:Historische Ethnie als Thema]]
[[Kategorie:Mittelalter]]
[[Kategorie:Reitervölker]]
[[Kategorie:Europäische Geschichte]]
[[Kategorie:Bayerische Geschichte]]
[[Kategorie:Österreichische Geschichte]]
gi78jvhz9tf81tcwiixe5mca31uyys2
Vawoitungsgmoaschoft Velden (Vils)
0
91007
853677
846462
2026-07-02T15:28:45Z
InternetArchiveBot
37765
Quejn 1 gsichad und 0 ois doud markiad.) #IABot (v2.0.9.5
853677
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox Gemeindeverband in Deutschland
|Art = Vawoitungsgmoaschoft
|Name = Velden (Vils)
|Gegründet =
|Wappen =
|Breitengrad = 48/22//N
|Längengrad = 12/15//E
|Lageplan = Verwaltungsgemeinschaft Velden (Vils) in LA.svg
|Bundesland = Bayern
|Regierungsbezirk = [[Niedabayern]]
|Landkreis = [[Landkroas Landshuad]]
|Fläche = 95.52
|Einwohner-manuell = 9328
|Stand-manuell = 2015-12-31
|Gemeindeschlüssel =
|NUTS =
|Gliederung = 3
|Adresse = VG Velden <br/>Bahnhofstraße 42<br />84149 Velden
|Website = [http://www.vg-velden.info/ www.vg-velden.info] <br>[http://www.vg-velden.de/ www.vg-velden.de]
|Organwalter =
|Organwaltertitel = Vorsitzender
|Partei =
}}
De '''Vawoitungsgmoaschoft Velden''' (amtli: '''Verwaltungsgemeinschaft Velden''') liegt im [[Niedabayern|niedabayerischn]] [[Landkroas Landshuad]] und werd vo foingdn Gmoana buidt: [[Neufraunhofen]], [[Velden (Vils)|Velden]] und [[Wurmsham]].
== Eihwohna ==
Zum 31. Dezemba [[2013]] hod de Eihwohnazoih 8932 betrong. Bis zum 30. Septemba [[2014]] hod sa se af 9027 eahäht, wos am Wochstum vo 1,06 Prozent entspricht, zum 31. Dezemba [[2015]] woan's 9328 Eihwohna.<ref name="Verwaltungsservice"/>.
== Politik ==
Sitz vo da Vawoitungsgmoaschoft is Velden. Se eabringt 301 vaschiedane beheadliche Leistunga<ref name="Verwaltungsservice">Bayerischer Behördenwegweiser - Verwaltungsgemeinschaft Velden: {{Webarchiv|url=http://www.verwaltungsservice.bayern.de/dokumente/behoerde/65440603828?plz=84149&behoerde=14107629751&gemeinde=027191115671 |wayback=20150729151823 |text=''Verwaltungsgemeinschaft Velden - Landkreis Landshut'' |archiv-bot=2021-12-18 22:08:14 InternetArchiveBot }}. Online auf verwaltungsservice.bayern.de. Obgruafa am 27. Juli 2015.</ref>.
De Vawoitungsgmoaschoft Velden is ned zu vawexln mid da gleichnamign [[Vawoitungsgmoaschoft Velden (Pegnitz)|Vawoitungsgmoaschoft Velden]] in [[Middlfrankn]].
{| class="wikitable sortable" style="float:left"
|+ Vawoitungsgmoaschoft Velden
! Gmoa|| Woppn || Fläch<br /><small>[[km²]]</small> || Eihwohna<br /><small>31. Dezemba 2015</small> || EW-Dichtn<br /><small>EW je km²</small> || Hechn<br /><small>iwa NN</small>
|-
| '''[[Neufraunhofen]]''' || align="center" | [[Datei:DEU Neufraunhofen COA.svg|30px]] || {{nts|17,95}} || align="center" | {{nts|{{EWZ|DE-BY|09274154}}}} || align="center" | {{nts|{{#expr:{{Metadaten Einwohnerzahl DE-BY|09274154}}/17.94 round 0 }}}} || align="center" |{{nts|495}}
|-
|| '''[[Velden (Vils)|Velden]]''' || align="center" | [[Datei:DEU Velden (Vils) COA.svg|30px]] || {{nts|49,4}} || align="center" | {{nts|{{EWZ|DE-BY|09274183}}}} || align="center" | {{nts|{{#expr:{{Metadaten Einwohnerzahl DE-BY|09274183}}/49.4 round 0 }}}} || align="center" |{{nts|477}}
|-
| '''[[Wurmsham]]''' || align="center" | [[Datei:DEU Wurmsham COA.svg|30px]] || {{nts|28,14}} || align="center" | {{nts|{{EWZ|DE-BY|09274193}}}} || align="center" | {{nts|{{#expr:{{Metadaten Einwohnerzahl DE-BY|09274193}}/28.14 round 0 }}}} || align="center" |{{nts|480}}
|-
|}
<div style="clear:both"></div>
== Beleg ==
<references />
== Im Netz ==
* [http://www.neufraunhofen.de ''Webseite''] der Gemeinde Neufraunhofen
* [http://www.markt-velden.de ''Webseite''] des Marktes Velden
* [http://www.wurmsham.de ''Webseite''] der Gemeinde Wurmsham
* [https://web.archive.org/web/20201022041141/https://www.vg-velden.de/ ''Webseite''] der Verwaltungsgemeinschaft Velden
{{SORTIERUNG:Velden (Vils)}}
[[Kategorie:Verwaltungsgemeinschaft im Landkreis Landshut]]
[[Kategorie:Verwaltungsgemeinschaft in Bayern]]
ga8oj917iukhw2xo4uym8zt5z65o0tr
Dani Rodrik
0
97696
853681
804564
2026-07-03T04:17:22Z
InternetArchiveBot
37765
Quejn 1 gsichad und 0 ois doud markiad.) #IABot (v2.0.9.5
853681
wikitext
text/x-wiki
[[Datei:Dani Rodrik AB.jpg|thumb|250px|Da Rodrik]]
Da '''Rodrik, Dani''' (* 14. August [[1957]] z [[Istanbul]]) is a [[Tiakei|tiakischa]] Wiatschoftswissnschoftla. Ea is Professor an da ''Harvard University'' und bschäftigt si voa oim midn Funktionian vo da Wiatschoftspolitik.
In seim Buach ''Das Globalisierungs-Paradox'' steht a de Thesn af, doss Freihandl, Demokratie und Nationaistootlichkeit midananda unvaeihbor waan – ma miassad se genga oans vo de drei entscheidn. Ea is dafia, doss ma in Freihandl eihschrenka dad, wei de Demokratie a hechans Guad waa und a Wejdregiarung utopisch.
== Publikationa ==
* midn Alberto Alesina: ''Distributive Politics and Economic Growth.'' In: ''Quarterly Journal of Economics.'' Band 109, Nr. 2, 1994, S. 465–490
* ''Has Globalization Gone Too Far?'' Overseas Development Council, 1999, ISBN 1-56517-027-X
** ''Grenzen der Globalisierung. Ökonomische Integration und soziale Desintegration.'' Campus-Verlag, Frankfurt/New York 2000, ISBN 3-593-36412-3
* ''The New Global Economy and Developing Countries: Making Openness Work.'' Overseas Development Council, 1999, ISBN 1-56517-027-X
* ''The Global Governance of Trade As If Development Really Mattered.'' In: ''UNDP.'' 2001 ([https://web.archive.org/web/20201023070003/https://www.mtholyoke.edu/courses/epaus/econ213/rodrikgovernance.PDF online])
* (Hrsg.): ''In Search of Prosperity: Analytic Narratives on Economic Growth.'' Princeton University Press, 2003, ISBN 0-691-09268-0
* mid Margaret McMillan & Karen Horn: ''When Economic Reform Goes Wrong: Cashews in Mozambique.'' In: ''Brookings Trade Forum 2003.'' 2004, S. 97–165
* ''One Economics, Many Recipes. Globalization, Institutions, and Economic Growth.'' Princeton University Press, 2007, ISBN 0-691-12951-7.
* midn Pınar Doğan: ''Balyoz; Bir Darbe Kurgusunun Belgeleri Ve Gerçekler.'' Destek Medya Prodüksiyon, 2010, ISBN 978-605-4455-11-9.
* ''The Globalization Paradox.'' W.W. Norton & Company, 2011, ISBN 978-0-393-07161-0.
** ''Das Globalisierungs-Paradox. Die Demokratie und die Zukunft der Weltwirtschaft.'' Beck, München 2011, ISBN 978-3-406-61351-7.
* ''Economics Rules: The Rights and Wrongs of the Dismal Science.'' W.W. Norton & Company, 2015, ISBN 978-0-393-24641-4.
== Im Netz ==
* {{DNB-Portal|121942325}}
* [https://web.archive.org/web/20170126150704/http://drodrik.scholar.harvard.edu/ De Hoamseitn vom Rodrik]
* [https://web.archive.org/web/20191219012516/https://rodrik.typepad.com/ Da Blog vom Rodrik]
* [http://select.ingentaconnect.com/mitpress/00346535/contp1-1.htm Review of Economics and Statistics]{{Toter Link|url=http://select.ingentaconnect.com/mitpress/00346535/contp1-1.htm |date=2021-05 }}
{{Normdaten|TYP=p|GND=121942325|LCCN=n/86/837042|VIAF=266763970}}
{{SORTIERUNG:Rodrik, Dani}}
[[Kategorie:Wirtschaftswissenschaft]]
[[Kategorie:Wissenschaftler]]
[[Kategorie:Türke]]
[[Kategorie:Geboren 1957]]
[[Kategorie:Mann]]
t57zggtpyxnlruuqvy9e1rtt94278p4
Dischkrian:Dani Rodrik
1
123805
853682
804565
2026-07-03T04:17:33Z
InternetArchiveBot
37765
Hiiweis af a gendade Quejn, wo ma ooschaugn soit) #IABot (v2.0.9.5
853682
wikitext
text/x-wiki
== Externe Links gendad ==
Griass enk Autorn,
I ho 1 externe Links af [[Dani Rodrik]] gendat. Nehmts enk a weng Zeid und priafts [https://bar.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=740117 mein Edit]. Waans a Frog hobts, oda wann da Bot de Links, oda de Seitn ignorian soi, schaugts af [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|da FaQ-Seitn]] noch, wo mehr Infos stenga. I ho de foigade Endarung gmocht:
*As Archiv https://web.archive.org/web/20191219012516/https://rodrik.typepad.com/ zan http://rodrik.typepad.com/ dazuagschriem
Wanns mit da Iwapriafung fiati seits, kunnts da Oweisung af da Voalog foign und as Problem mit da URL korrigian.
Pfiad enk.—[[User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Fehler Melden]])</span> 06:22, 11. Feb. 2020 (CET)
== Externe Links gendad ==
Griass enk Autorn,
I ho 1 externe Links af [[Dani Rodrik]] gendat. Nehmts enk a weng Zeid und priafts [https://bar.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=804564 mein Edit]. Waans a Frog hobts, oda wann da Bot de Links, oda de Seitn ignorian soi, schaugts af [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|da FaQ-Seitn]] noch, wo mehr Infos stenga. I ho de foigade Endarung gmocht:
*As Archiv https://web.archive.org/web/20201023070003/https://www.mtholyoke.edu/courses/epaus/econ213/rodrikgovernance.PDF zan https://www.mtholyoke.edu/courses/epaus/econ213/rodrikgovernance.PDF dazuagschriem
Wanns mit da Iwapriafung fiati seits, kunnts da Oweisung af da Voalog foign und as Problem mit da URL korrigian.
Pfiad enk.—[[User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Fehler Melden]])</span> 11:42, 25. Dez. 2021 (CET)
== Externe Links gendad ==
Griass enk Autorn,
I ho 1 externe Links af [[Dani Rodrik]] gendat. Nehmts enk a weng Zeid und priafts [https://bar.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=853681 mein Edit]. Waans a Frog hobts, oda wann da Bot de Links, oda de Seitn ignorian soi, schaugts af [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|da FaQ-Seitn]] noch, wo mehr Infos stenga. I ho de foigade Endarung gmocht:
*As Archiv https://web.archive.org/web/20170126150704/http://drodrik.scholar.harvard.edu/ zan http://drodrik.scholar.harvard.edu/ dazuagschriem
Wanns mit da Iwapriafung fiati seits, kunnts da Oweisung af da Voalog foign und as Problem mit da URL korrigian.
Pfiad enk.—[[User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Fehler Melden]])</span> 06:17, 3. Jul. 2026 (CEST)
0d06g540ehy7nvwqtasrtmpc8p40nar
Dischkrian:Vawoitungsgmoaschoft Velden (Vils)
1
131330
853678
803328
2026-07-02T15:28:56Z
InternetArchiveBot
37765
Hiiweis af a gendade Quejn, wo ma ooschaugn soit) #IABot (v2.0.9.5
853678
wikitext
text/x-wiki
== Externe Links gendad ==
Griass enk Autorn,
I ho 1 externe Links af [[Vawoitungsgmoaschoft Velden (Vils)]] gendat. Nehmts enk a weng Zeid und priafts [https://bar.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=803327 mein Edit]. Waans a Frog hobts, oda wann da Bot de Links, oda de Seitn ignorian soi, schaugts af [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|da FaQ-Seitn]] noch, wo mehr Infos stenga. I ho de foigade Endarung gmocht:
*As Archiv https://web.archive.org/web/20150729151823/http://www.verwaltungsservice.bayern.de/dokumente/behoerde/65440603828?plz=84149&behoerde=14107629751&gemeinde=027191115671 zan http://www.verwaltungsservice.bayern.de/dokumente/behoerde/65440603828?plz=84149&behoerde=14107629751&gemeinde=027191115671 dazuagschriem
Wanns mit da Iwapriafung fiati seits, kunnts da Oweisung af da Voalog foign und as Problem mit da URL korrigian.
Pfiad enk.—[[User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Fehler Melden]])</span> 23:08, 18. Dez. 2021 (CET)
== Externe Links gendad ==
Griass enk Autorn,
I ho 1 externe Links af [[Vawoitungsgmoaschoft Velden (Vils)]] gendat. Nehmts enk a weng Zeid und priafts [https://bar.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=853677 mein Edit]. Waans a Frog hobts, oda wann da Bot de Links, oda de Seitn ignorian soi, schaugts af [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|da FaQ-Seitn]] noch, wo mehr Infos stenga. I ho de foigade Endarung gmocht:
*As Archiv https://web.archive.org/web/20201022041141/https://www.vg-velden.de/ zan http://www.vg-velden.de/ dazuagschriem
Wanns mit da Iwapriafung fiati seits, kunnts da Oweisung af da Voalog foign und as Problem mit da URL korrigian.
Pfiad enk.—[[User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Fehler Melden]])</span> 17:28, 2. Jul. 2026 (CEST)
82bpnw85pla1nfjvm3l9s4x94x8jgmq
Curt O. Schaller
0
134134
853675
850333
2026-07-02T14:04:24Z
~2026-26806-55
81128
Kamerastabilisierungssysteme und Patente dazug’fügt
853675
wikitext
text/x-wiki
[[Image:Curt O. Schaller - Steadicam Operator - Entwickler und Designer der artemis-Reihe von Sachtler.jpg|thumb|300px|Da Curt O. Schaller mit ana artemis Cine HD Pro vo Sachtler]]
'''Curt Oswald Schaller''' (* 22. Juni 1964 z’[[Minga]]) is a deitscher Kameramann, Steadicam Operator und Fotograf. Ausserdem is a da Entwickla und Designer vo de Kamerastabilisierungssysteme vo da Firma ARRI (Riedel Group<ref>{{Internetquelle|url=https://www.sueddeutsche.de/wirtschaft/arri-muenchen-verkauf-jahren-familientradition-li.3468855|titel=ARRI: Verkauf nach 100 Jahren Familientradition|werk=[[Süddeutsche Zeitung]]|abruf=2. Juli 2026}}</ref>). Im Joa 2025 hod a für’s Konzept, Design und d’Entwicklung vom [[ARRI TRINITY 2]]‑System an Oscar griagt.<ref name=":AMPAS">{{internetquelle|hrsg=Academy of Motion Picture Arts and Sciences|url=https://press.oscars.org/news/14-scientific-and-technical-achievements-be-honored-academy-awardsr|titel=14 SCIENTIFIC AND TECHNICAL ACHIEVEMENTS TO BE HONORED WITH ACADEMY AWARDS|werk=oscars.org|zugriff=2026-07-02}}</ref><ref name=":Deadline">{{internetquelle|hrsg=Deadline|url=https://deadline.com/2025/01/oscars-academy-sci-tech-winners-moves-ceremony-april-1236269617/|titel=Oscars: Academy Names Sci Tech Winners Including Statuette For Captioning, Moves Fires-Postponed Ceremony To Late April|werk=deadline.com|zugriff=2026-07-02}}</ref><ref name=":YouTube">{{internetquelle|hrsg=[[YouTube]]|url=https://www.youtube.com/watch?v=yHFJ4HasxCI|titel=ARRI Trinity 2 - Curt Schaller and Dr. Roman Foltyn - 2025 Sci-Tech Awards - Oscars|werk=youtube.com|zugriff=2026-07-02}}</ref>
== Lem ==
1984 hod da Schaller a Ausbildung zum Kameraassistenten ogfangt und dann zum Kameramann in de Bavaria Film- und Fernsehstudios gmocht.<ref name=":BC">{{Cite web|url=https://britishcinematographer.co.uk/curt-o-schaller-awarded-scientific-and-technical-award-for-the-arri-trinity-2-camera-stabiliser-system/|title=Curt O. Schaller awarded Scientific and Technical Award for the ARRI TRINITY 2 camera stabiliser system|website=British Cinematographer|language=en|access-date=6. September 2025}}</ref>
Noch da Ausbildung hod a z’erst ois Studiokameramann g’arbeitet, bis a si Anfang da 1990er-Joahr auf Auslandsdokumentationen spezialisiert hod. Ab Mitte da 1990er-Joahr war da Curt O. Schaller ois Kameramann in Serienproduktionen und ois Steadicam Operator in Fernsehserien, Filmen, Shows und Dokumentationen tätig.<ref name=":BC" />
Ende vo de 1990er-Joahr hod da Schaller seina Erfahrung ois Kameramann und Steadicam Operator nutzt und damit ogfangt, eigne Kamerastabilisierungssysteme z’entwickeln. Daraus is im Joa 2001 d’artemis-Reih vo da Firma Sachtler (Vitec / Videndum) entstaung. De vo eam entwickelte artemis-Reih war bei da Produkteinführunga auf da NAB Show 2001 in Las Vegas des erste modular aufbaut Kamerastabilisierungssystem auf da Welt. Ausserdem warn de artemis-HD-Systeme damals de ersten Full-HD-Kamerastabilisierungssysteme weltweit.<ref name=":BC" />
Im Joa 2015 hod da Curt O. Schaller z’amm mit’m promovierten Ingenieur Roman Foltyn des (artemis) Trinity-System entwickelt. Des war des erste Kamerastabilisierungssystem auf da Welt, des a mechanisches Stabilisierungssystem mit am elektronischen kombiniert hod.<ref name=":SD">{{Cite web|url=http://www.studiodaily.com/2016/05/arri-debuts-final-version-of-trinity-stabilizer-and-maxima-gimbal/|title=ARRI Debuts Final Version of Trinity Stabilizer and Maxima Gimbal|website=StudioDaily|language=en|access-date=6. September 2025}}</ref>
Im April 2016 is a mit seim kompletten artemis-Produktportfolio vo Sachtler (Vitec / Videndum) z’ARRI (Riedel Group) ganga, um dort ois Produktmanager fia Kamerastabilisierungssysteme d’Weiterentwicklung vo de artemis- und TRINITY-Systeme voranzutreib’n.<ref name=":SD" />
Im Joa 2025 hod da Curt O. Schaller für’s Konzept, Design und d’Entwicklung vom ARRI TRINITY 2‑System den Oscar fia Wissenschaft und Entwicklung, den Academy Scientific and Engineering Award, griagt<ref name=":AMPAS" /><ref name=":Deadline" /><ref name=":YouTube" />
Danebn is a seit 1998 weltweit aa ois Dozent in da Ausbildung vo Steadicam‑Operatoren tätig.
Bis heit hod da Curt O. Schaller ois Erfinder 19 erteilte Patente bzw. 27 Schutzrechte im Bereich vo da Filmtechnik.<ref>{{Internetquelle|titel=Patents by inventor Curt Schaller|url=https://patents.google.com/?inventor=Curt+SCHALLER|werk=[[Google]] Patents|abruf=2026-06-30}}</ref><ref>{{Internetquelle|titel=Patents by inventor Curt Schaller|url=https://patents.justia.com/search?q=Curt+Schaller|werk=Justia Patents|abruf=2026-06-30}}</ref>
== Kamerastabilisierungssysteme (Auswahl) ==
'''ARRI'''
* ARRI ARTEMIS 2 (patentiert is)
* ARRI ARTEMIS 2 Live
* ARRI Cine HD Pro
* ARRI EFP
* [[ARRI TRINITY 2]] (patentiert is)<ref name=":AMPAS" /><ref name=":Deadline" /><ref name=":YouTube" />
* ARRI Trinity 1 (patentiert is)
* ARRI TRINITY Live
'''Sachtler'''
* artemis Cine (patentiert is)
* artemis Cine HD Pro Gen. I
* artemis Cine HD Pro Gen. II
* artemis Cine HD RGB (patentiert is)
* artemis DV Handheld
* artemis DV Pro FX (patentiert is)
* artemis DV Pro MD (patentiert is)
* artemis EFP HD SDI
* artemis EFP HD SE for RED ONE
* artemis Trinity (Vorseri, patentiert is)
== Auszeignungen ==
* 2016: Cine Gear Expo Technical Award fia d’Entwicklung vom Kamerastabilisierungssystem ARRI (artemis) TRINITY
* 2016: cinecAward fia d’Entwicklung vom Kamerastabilisierungssystem ARRI (artemis) TRINITY
* 2017: BIRTV Award fia d’Entwicklung vom Kamerastabilisierungssystem ARRI (artemis) TRINITY
* 2025: Academy Scientific and Engineering Award fia’s Konzept, Design und d’Entwicklung vom ARRI TRINITY 2‑System<ref name=":AMPAS" /><ref name=":Deadline" /><ref name=":YouTube" />
== Weblinks ==
* [https://schaller-media.de/curt-o-schaller/ Curt O. Schaller, Oscar-Preisträger: ARRI TRINITY 2] auf schaller media
* [https://www.youtube.com/watch?v=yHFJ4HasxCI ARRI Trinity 2 | Curt Schaller und Dr. Roman Foltyn | 2025 Sci‑Tech Awards | Oscars] auf YouTube
== Einzelnachweise ==
<references/>
{{DEFAULTSORT:Schaller, Curt O.}}
[[Kategorie:Mann]]
[[Kategorie:Bayer]]
[[Kategorie:Geboren 1964]]
[[Kategorie:Person (München)]]
[[Kategorie:Erfinder]]
[[Kategorie:Kameramann]]
rvrat0hcwdc7lnqf15t7ep469pxoch5