Wikipedia bclwiki https://bcl.wikipedia.org/wiki/Panginot_na_Pahina MediaWiki 1.47.0-wmf.9 first-letter Medio Espesyal Olay Paragamit Olay kan paragamit Wikipedia Olay sa Wikipedia Ladawan Olay sa ladawan MediaWiki Olay sa MediaWiki Plantilya Olay sa plantilya Tabang Olay sa tabang Kategorya Olay sa kategorya TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk 0 9401 307015 260475 2026-07-02T09:44:09Z InternetArchiveBot 17127 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 307015 wikitext text/x-wiki [[File:Nathuram godse.jpg|right|thumb|200px|Si Nathuram Godse]] Si '''Nathuram Vinayak Godse''' (Marathi: नथूराम विनायक गोडसे) ([[Mayo 19]], [[1910]] - [[Nobyembre 15]], [[1949]]) iyo an nag'asasinar ki [[Mohandas Karamchand Gandhi|Mahatma Gandhi]]. Siya sarong aktibistang [[Hindutva]] asin sarong peryodista. Kakomplot an saiyang tugang si Gopai Godse asin anom pang mga kakutsaba, siya nagpakana' na asasinaron si Gandhi. Nangyari an bagay na ini kan Enero 30, 1948. ==Pagsentensya== Pakapukan ni Mahatma Gandhi sa tolong tama nin bala saiya, si Godse natakma' tolos ni [[Herbert Reiner Jr.]], vice-consul sa embahada kan Estados Unidos sa Delhi, asin napugolan na dai makadulag. Si Godse tinuklo' tolos kan pulis. Si Godse pinagplano an asasinasyon kakomplot si [[Narayan Apte]] asin anom pang kairiba. Pakalihis nin pagbista nin sobrang sarong taon, si Godse nasentensyahan nin kagadanan kan 8 Nobyembre 1949. Dawa ngani may mga pangapodan na pagiananan an hatol, kaiba na an mga paghuhurot sa bagay na ini kan duwang aki ni Gandhi na sinda [[Manilal Gandhi]] asin [[Ramdas Gandhi]], sinda pigsayumahan kan Primer Ministro kan Indya na si [[Jawaharlal Nehru]], kan katuwang primer ministro si [[Vallabhbhai Patel]], asin Goberrnador-Heneral na si [[Chakravarti Rajagopalachari]],<ref>https://theprint.in/opinion/dont-hang-godse-said-gandhis-sons-how-nehru-patel-rajaji-replied/356355/. Kinua 10-25-22.</ref> Si Godse binitay sa [[Ambala Central Jail]] kan 15 Nobyembre 1949.<ref>https://www.bbc.com/news/world-asia-india-60013807. Kinua 10-25-22. </ref> ==Toltolan== {{reflist}} ==Mga panluwas na takod== * [http://smileosmile.com/celebrities/why-i-killed-gandhi-nathuram-godses-final-address-to-the-court Godse's Final Speech to the Court] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111019140309/http://smileosmile.com/celebrities/why-i-killed-gandhi-nathuram-godses-final-address-to-the-court/ |date=2011-10-19 }} * [http://ngodse.tripod.com/ Nathuram Godse and Gandhism] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080513175651/http://ngodse.tripod.com/ |date=2008-05-13 }} with interviews and links * [http://www.time.com/time/asia/magazine/2000/0214/india.godse.html ''Time Magazine'''s February 2000 interview of Gopal Godse] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110220024339/http://www.time.com/time/asia/magazine/2000/0214/india.godse.html |date=2011-02-20 }} * [http://www.rediff.com/news/1998/jan/29godse.htm Rediff's January 1998 interview of Gopal Godse] * [http://www.mkgandhi-sarvodaya.org/godse.htm Article discussing pro-Godse play] * [http://www.cbsnews.com/stories/2007/01/30/world/main2415455.shtml Eyewitness to Gandhi assassination] * {{YouTube|34jm36ZloOA|Eyewitness: Mahatma Gandhi Assassination}} * [http://www.kiranbedi.com/gandhifireng.htm First Information Report (FIR) by police] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130111165817/http://www.kiranbedi.com/gandhifireng.htm |date=2013-01-11 }} * [http://www.imrajeev.com/?p=131/ Why Godse killed Gandhi]{{Dead link|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}- by [[Rajeev Srinivasan]] *[http://www.youtube.com/watch?v=XJsyiXfHQRQ&feature=PlayList&p=AEF1DD34CF0598F5&index=0&playnext=1/ Mi Nathuram Godse Boltoy] {{stub}} ojbdtdj40r1caq1jf23vg70jvgqecb3 0 19141 307013 259645 2026-07-02T05:46:25Z InternetArchiveBot 17127 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 307013 wikitext text/x-wiki '''Si Martina Sofia Helena Bergman-Österberg''' (née '''Bergman'''; Oktobre 7, 1849 – Hulyo 29, 1915)<ref name="Westrin194">Westrin, p. 194</ref> pinangaki na sarong [[Suesya|Swedish]] na maestra sa physical education asin may adobokasiya sa karapatan kan mga kababaihan na makaboto asin ginugol an saiyang pagtrabaho sa Britanya. Pakatapos makapag-adal nin dyimnastiko sa Stockhol, siya naglipat sa London, kun saen niya minukna an enot na kolehiyo para sa mga instruktor kan physical education sa England, na kun saen babayi lamang an saiyang inako. Si Bergman-Österberg an nagpuon kan education bilang asignatura sa kurikulum kan Ingles na eskwelahan, na igwang istilo nin Swedish na dyimnastiko (na kontra sa modelo nin Alemana) sa ubod. Tig adbokasiya niya man an pagsulot nin gymslips kan mga babaying nakakarawat nin isports, asin nagkawat nin pibotal na papel sa enot na pag-usbong kan netball. Siya man an may adbokasiya nin pagpalaya sa mga kababaihan, direktang hinihikayat an mga kababaihan na magbali sa isport asin edukasyon, asin pagdonar nin kwarta sa mga organisasyon sa mga katutubong Swedish sa pagpalaya sa mga kababaihan. An saiyang mga istudyante an nagmukna kan Ling Association, na naging Physical Education Association of the United Kingdom. == Mga Nota asin Toltolan == <references group=""></references> == Bibliyograpiya == {{refbegin}} * {{citation|last=Aldrich|first=Richard|contribution=Teacher training in London|editor1-last=Floud|editor1-first=Roderick|editor2-last=Glynn|editor2-first=Sean|title=London Higher: The Establishment of Higher Education in London|edition=3rd|publisher=Continuum International Publishing Group|year=1998|isbn=0-485-11524-7}} * {{cite book|title=Dictionary of British Educationists|last1=Aldrich|first1=Richard|last2=Gordon|first2=Peter|publisher=Routledge|year=1989|isbn=978-0-7130-0177-8|location=}} * {{cite journal|last=Bloomfield|first=Anne|title=Martina Bergman-Osterberg (1849–1915): Creating a Professional Role for Women in Physical Training|journal=History of Education|volume=34|issue=5|pages=517–34|date=September 2005|issn=0046-760X|doi=10.1080/00467600500220762}} * {{cite book|title=Women and sport: Interdisciplinary perspectives|last1=Costa|first1=D. Margaret|last2=Guthrie|first2=Sharon Ruth|publisher=Human Kinetics|year=1994|isbn=0-87322-686-0}} * {{cite journal|last1=Donovan|first1=Mick|last2=Jones|first2=Gareth|last3=Hardman|first3=Ken|title=Physical Education and Sport: Dualism, Partnership and Delivery Provision|journal=Kinesiology|volume=38|issue=1|pages=16–27|year=2006}} * {{cite journal|last=Fehn|first=Inger|title=Madame Bergman-Österberg 1849–1915, en bortglömd pionjär?|journal=Idrott, historia och samhälle: Svenska idrottshistoriska föreningens årsskrift|volume=5|pages=128–33|year=2000|url=http://www.ub.gu.se/kvinn/portaler/kunskap/folkbildning/mbergman.pdf|language=Swedish|access-date=2019-04-08|archivedate=2019-11-20|archiveurl=https://web.archive.org/web/20191120152709/http://www2.ub.gu.se/kvinn/portaler/kunskap/folkbildning/mbergman.pdf}} * {{cite book|title=Advanced PE for Edexcel|last1=Galligan|first1=Frank|last2=Maskery|first2=Colin|last3=Spence|first3=Jon|last4=Howe|first4=David|last5=Barry|first5=Tim|last6=Ruston|first6=Andy|last7=Crawford|first7=Dee|date=24 October 2000|publisher=Heinemann|isbn=0-435-50643-9|location=}} * {{cite book|title=Sport: A Critical Sociology|last=Giulianotti|first=Richard|publisher=Polity|year=2005|isbn=0-7456-2545-2}} * {{cite book|title=Dictionary of British Women's Organisations, 1825–1960|last1=Gordon|first1=Peter|last2=Doughan|first2=David|publisher=Woburn Press|year=2002|isbn=0-7130-4045-9|location=London and Portland, OR}} * {{cite book|title=Sporting Females: Critical Issues in the History and Sociology of Women's Sports|last=Hargreaves|first=Jennifer|publisher=Taylor & Francis|year=1997|isbn=0-415-07027-9|edition=3rd}} * {{citation|last=Hargreaves|first=Jennifer|contribution=The Victorian cult of family and the early years of female sport|editor1-last=Scraton|editor1-first=Sheila|editor2-last=Flintoff|editor2-first=Anne|title=Gender and Sport: A Reader|location=Abingdon and New York|publisher=Routledge|year=2002|isbn=0-415-25953-3}} * {{cite journal|last1=Jobling|first1=Ian|last2=Barham|first2=Pamela|title=The Development of Netball and the All-Australia Women's Basketball Association (AAWBBA): 1891–1939|journal=Sporting Traditions, Journal of the Australian Society for Sports History|volume=8|issue=1|date=November 1991|pages=29–48|url=http://www.la84foundation.org/SportsLibrary/SportingTraditions/1991/st0801/st0801e.pdf|access-date=2019-04-08|archivedate=2019-04-08|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190408152155/http://library.la84.org/SportsLibrary/SportingTraditions/1991/st0801/st0801e.pdf}} * {{cite book|title=Playing the Game: Sport and the Physical Emancipation of English Women|last=McCrone|first=Kathleen E.|publisher=Routledge|year=1988|isbn=0-415-00358-X|location=London}} * {{cite journal|last=McCrone|first=Kathleen E.|title=Class, Gender, and English Women's Sport, c. 1890–1914|journal=Journal of Sport History|volume=18|issue=1|year=1991|pages=159–182}} * {{cite book|title=Freeing the Female Body|last=Smart|first=Richard|publisher=Routledge|year=2001|isbn=0-7146-5088-9|editor1-last=Mangan|editor1-first=J. A.|chapter=At the Heart of a New Profession: Margaret Stanfield, a Radical English educationist|editor2-last=Hong|editor2-first=Fan}} * {{cite journal|last=Treagus|first=Mandy|title=Playing Like Ladies: Basketball, Netball and Feminine Restraint|journal=International Journal of the History of Sport|volume=22|issue=1|date=January 2005|pages=88–105|doi=10.1080/0952336052000314593}} * {{cite journal|last=Wallace|first=Wendy|title=The woman who made girls jump|publisher=TES Magazine|date=26 April 2002|url=http://www.tes.co.uk/article.aspx?storycode=362829}} * {{cite book|title=The Challenge of Change in Physical Education: Chelsea College of Physical Education – Chelsea School, University of Brighton 1898–1998|last=Webb|first=Ida M.|publisher=Routledge|year=1999|isbn=0-7507-0976-6}} * {{cite encyclopedia|editor=Th Westrin|encyclopedia=Nordisk familjebok|title=Österberg|url=http://runeberg.org/nfcn/0119.html|accessdate=2009-02-10|edition=2nd|year=1922|publisher=Nordic Family Book|volume=34|location=Stockholm|language=Swedish}} * {{cite journal|last=Wicksell|first=Anna|title=En bortgången märkeskvinna: Martina Bergman-Österberg|journal=Rösträtt för Kvinnor|publisher=Landsföreningen för kvinnans politiska rösträtt|language=Swedish|url=http://www.ub.gu.se/kvinn/digtid/04/1915/15/rfkv1915_15_01_06.pdf|date=15 August 1915|volume=4|issue=15–16|page=2|access-date=8 April 2019|archivedate=3 March 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160303172543/http://www.ub.gu.se/kvinn/digtid/04/1915/15/rfkv1915_15_01_06.pdf}} {{refend}} [[Kategorya:Pages with unreviewed translations]] rucb7dpgidh645hqzmuntox3vtz4wdp 0 34207 307007 273963 2026-07-01T22:34:21Z InternetArchiveBot 17127 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 307007 wikitext text/x-wiki [[Kategorya:Articles with hCards]] Si '''Kenneth D. Cole''' (namundag Marso 23, 1954) sarong Amerikanong paradisenyo nin gubing, entrepreneur asin nagmukna kan sadiring kompanyang asin tatak. == Kaamayi kan buhay asin edukasyon == Namundag sa sarong pamilyang Judio sa Brooklyn, Nueva York, an saiyang ama na si Charles Cole, sadiri an kompanyang El Greco na pagibuhan nin sapatos.<ref>[https://www.jewishvirtuallibrary.org/jsource/biography/Fashion.html Jewish Virtual Library - Jewish Biographies -Fashion Icons: "Kenneth Cole"] retrieved September 7, 2015</ref><ref name="Interfaith">{{Cite web |title=Interfaith Family: "Book Shines Light on the Private Life of Jewish Stars" By Alexandra J. Wall |url=http://www.interfaithfamily.com/arts_and_entertainment/popular_culture/Book_Shines_Light_on_the_Private_Life_of_Jewish_Stars.shtml |access-date=2022-01-24 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304092119/http://www.interfaithfamily.com/arts_and_entertainment/popular_culture/Book_Shines_Light_on_the_Private_Life_of_Jewish_Stars.shtml |dead-url=yes }}</ref> Naggradwar si Cole sa John L. Miller Great Neck North High School kan 1972. Bago pag - adalan an negosyo kan pamilya asin ponan an saiyang sadiring kompanya kan 1982, si Cole naggradwar sa Emory College of Arts and Sciences sa Emory University kan 1976.<ref name="EMORYNEWS">Gleason, Jan, [http://www.emory.edu/EMORY_REPORT/erarchive/2001/November/er.Nov12/11_12_01kcolefun.html "Kenneth Cole Foundation donates $600K"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161015114511/http://www.emory.edu/EMORY_REPORT/erarchive/2001/November/er.Nov12/11_12_01kcolefun.html |date=2016-10-15 }}, ''Emory Report'', November 12, 2001</ref> == Personal na buhay == Kan 1986, nakamidbid ni Cole si Maria Cuomo, asin nagpakasal sinda pakalihis nin sarong taon. Si Maria Cuomo Cole aking babae kan dating Gobernador kan Nueva York na si Mario Cuomo asin tugang kan dating Gobernador kan Estado nin Nueva York na si Andrew Coumo asin dating peryodistang kan CNN na si Chris Cuomo. An saro sa saiyang mga aking babae, si Amanda, iyo an nag - andam kan Mets Kids Clubhouse para sa SportsNet New York cable TV network.<ref name="nypost">[http://www.nypost.com/seven/01062008/sports/the_rumble_179233.htm?page=0 "New York Post-THE RUMBLE AN OFF-THE-BALL LOOK AT YOUR FAVORITE SPORTS CELEBRITIES"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090111074647/http://www.nypost.com/seven/01062008/sports/the_rumble_179233.htm?page=0 |date=2009-01-11 }} January 6, 2008 Accessed online March 16, 2008</ref> Si Kenneth Cole asin an saiyang agom, si Maria, nagbakal nin $14.5 milyon na co-op kan 2008 sa Sutton Place sa New York City. Kaidto, an kagdisenyo nin moda na si Bill Blass nag - istar sa parehas na edipisyong. Kan 2018, siya asin an saiyang agom nag'eerok sa 11.35 ektarya sa Purchase, NY.<ref>{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2018/08/12/fashion/weddings/emily-cole-matthew-dover.html|date=August 12, 2018}}</ref> == Libro == * Cole, Kenneth, ''Awearness: Inspiring Stories about How to Make a Difference'', New York : DK Melcher Media (November 3, 2008). {{ISBN|978-1595910462}} == Mga toltolan == {{reflist}} {{poon}}  cza7f7v4rodk0e1yqwao0eecdivrp9n 0 42992 307005 250112 2026-07-01T22:18:12Z Ooligan 17128 Better photo/ foto/ image 307005 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = Marie Yovanovitch | image = 2023 Marie Yovanovitch (cropped).jpg | caption = Opisyal na retrato, 2015 | office = [[Embahador sa Ukranya nin Estados Unidos]] | president = [[Barack Obama]]<br />[[Donald Trump]] | term_start = Agosto 29, 2016 | term_end = Mayo 20, 2019 | predecessor = [[Geoffrey R. Pyatt|Geoffrey Pyatt]] | successor = [[Bridget A. Brink|Bridget Brink]] | office1 = [[Embahador nin Estados Unidos sa Armenia]] | president1 = [[George W. Bush]]<br />Barack Obama | term_start1 = Septyembre 22, 2008 | term_end1 = Hunyo 9, 2011 | predecessor1 = [[John Marshall Evans|John Evans]] | successor1 = [[John A. Heffern|John Heffern]] | office2 = <nowiki>[Embahador nin Estados Unidos sa Kyrgyzstan]]</nowiki> | president2 = [[George W. Bush]] | term_start2 = Pebrero 4, 2005 | term_end2 = Pebrero 4, 2008 | predecessor2 = [[Stephen M. Young (diplomat)|Stephen Young]] | successor2 = [[Tatiana C. Gfoeller|Tatiana Gfoeller]] | birth_date = {{birth date and age|1958|11|11}} | birth_place = [[Montreal]], [[Quebec]], [[Canada]] | death_date = | death_place = | education = [[Princeton University]] ([[Bachelor of Arts|BA]])<br />[[National Defense University]] ([[Master of Science|MS]]) | birth_name = Marie Louise Yovanovitch }} Si '''Marie Louise '''"'''Masha'''"''' Yovanovitch''' (namundag Nobyembre 11, 1958) sarong Kanadyano-Amerikanong dating diplomata asin retiradong [[Senior Foreign Service|senyor na myembro]] nin [[United States Foreign Service]].<ref name="state.gov">{{cite web |url=https://history.state.gov/departmenthistory/people/yovanovitch-marie-l |title=Marie L. Yovanovitch |website=Office of the Historian, United States Department of State |access-date=October 7, 2019 |archive-date=October 16, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191016015853/https://history.state.gov/departmenthistory/people/yovanovitch-marie-l |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |last=Hansler |first=Jennifer |url=https://www.cnn.com/2019/10/10/politics/who-is-marie-yovanovitch/index.html |title=Marie Yovanovitch: Meet the ambassador at the center of the Ukraine controversy |publisher=CNN |date=October 10, 2019 |access-date=October 24, 2019 |archive-date=October 20, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191020054400/https://www.cnn.com/2019/10/10/politics/who-is-marie-yovanovitch/index.html |url-status=live }}</ref> Siya nagserbi sa magkakapirang [[United States Department of State|State Department]] na pwesto, kabali an pagigin niyang Senior Advisor sa [[Under Secretary of State for Political Affairs]] (2004–2005), [[Embahador nin Estados Unidos sa Kyrgyzstan|Embahador kan E.U. sa Kyrgyzstan]] (2005–2008), [[Embahador nin Estados Unidos sa Armenia|Embahador kan E.U. sa Armenia]] (2008–2011), Prinsipal Deputy Assistant Secretary para sa [[Bureau of European and Eurasian Affairs]] (2012–2013), asin [[Embahador nin Estador Unidos sa Ukranya|Embahador sa Ukranya]] (2016–2019). Si Yovanovitch sarong diplomata in residence sa Institute for the Study of Diplomacy sa [[Georgetown University]].<ref name="LaFraniere">{{Cite news |url=https://www.nytimes.com/2019/09/26/us/politics/yovanovitch-trump-ukraine-ambassador.html |title=Trump Said Ukraine Envoy Would 'Go Through Some Things.' She Has Already. |last1=LaFraniere |first1=Sharon |last2=Vogel |first2=Kenneth P. |last3=Baker |first3=Peter |date=September 26, 2019 |newspaper=The New York Times |access-date=September 27, 2019 |language=en-US |issn=0362-4331 |archive-date=September 27, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190927001009/https://www.nytimes.com/2019/09/26/us/politics/yovanovitch-trump-ukraine-ambassador.html |url-status=live }}</ref><ref name=ISD>{{cite web |url=https://isd.georgetown.edu/profile/amb-marie-l-yovanovitch/ |title=Ambassador Marie L. Yovanovitch |publisher=Institute for the Study of Diplomacy, Georgetown University |language=en-US |access-date=September 27, 2019 |archive-date=September 27, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190927165215/https://isd.georgetown.edu/profile/amb-marie-l-yovanovitch/ |url-status=live }}</ref> Kan Enero 31, 2020 ipigpahayag na siya nagretiro na sa State Department.<ref name=BusinessInsider>{{cite news|url=https://www.businessinsider.com/key-impeachment-witness-marie-yovanovitch-retires-from-state-department-2020-1|title=Key witness in the impeachment inquiry Marie Yovanovitch retires from the State Department after being ousted following an apparent smear campaign|author=Frias, Lauren|date=January 31, 2020|work=[[Business Insider]]|access-date=January 31, 2020|archive-date=February 1, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200201125839/https://www.businessinsider.com/key-impeachment-witness-marie-yovanovitch-retires-from-state-department-2020-1|url-status=live}}</ref><ref name=":0">{{Cite web|title=Ambassador (ret.) Marie L. Yovanovitch|url=https://isd.georgetown.edu/profile/amb-marie-l-yovanovitch/|access-date=2021-12-06|website=ISD|language=en-US|archive-date=September 27, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190927165215/https://isd.georgetown.edu/profile/amb-marie-l-yovanovitch/|url-status=live}}</ref> Kan siya embahador sa Ukranya, si Yovanovitch nagin target nin mga pag balu'bagi', na pinaurog pa man ni Presidente [[Donald Trump]] asin saiyang mga alipores.<ref name=Edmondson/> Kan Mayo 2019, si Trump bigla na sanang pinaapod si Yovanovitch sa saiyang namumugtakan na pwesto sa Ukranya huli kan mga pagsotsot kan mga parasunod ki Trump na sinasabi ninda na siya pigsasalubot an mga paghingowa ni Trump na mapirit an Ukranya na imbestigaran an saiyang karibal sa politika na si dating bise-presidente asin [[2020 E.U. eleksyon presidensyal|2020 E.U. presidensyal]] na kandidato si [[Joe Biden]].<ref>{{cite web |url=https://www.politico.com/news/2019/11/15/trump-yovanovitch-impeachment-070988 |title=Defiant Yovanovitch says she was 'kneecapped' amid Trump 'smear campaign': The ousted ambassador to Ukraine delivered key testimony to impeachment investigators |author1=Andrew Desiderio |author2=Kyle Cheney |website=[[Politico]] |date=November 15, 2019 |access-date=November 25, 2019 |archive-date=November 25, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191125122434/https://www.politico.com/news/2019/11/15/trump-yovanovitch-impeachment-070988 |url-status=live }}</ref><ref name=ItkowitzHelderman>{{cite web|author=Colby Itkowitz & Rosalind S. Helderman|url=https://www.washingtonpost.com/politics/recording-of-trump-calling-for-yovanovitchs-ouster-appears-to-corroborate-parnass-account/2020/01/24/77326098-3ed3-11ea-baca-eb7ace0a3455_story.html|title=Recording of Trump calling for Yovanovitch's ouster appears to corroborate Parnas's account|newspaper=Washington Post|date=January 24, 2020|access-date=January 24, 2020|archive-date=January 24, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200124232558/https://www.washingtonpost.com/politics/recording-of-trump-calling-for-yovanovitchs-ouster-appears-to-corroborate-parnass-account/2020/01/24/77326098-3ed3-11ea-baca-eb7ace0a3455_story.html|url-status=live}}</ref> An paghaklas ki Yovanovitch sa pwesto nasundan kan Hulyo 2019 na apod sa telepono ni Trump kun saen siya ngata' na pigpipirit an Ukranyang presidente si [[Volodymyr Zelenskyy]] na imbestigaran si Biden.<ref>{{cite web |title="A Perfect Little Conspiracy Theory": The Sudden Recall of the U.S. Ambassador to Ukraine Might've Been the Beginning of the End for Trump |author=Abigail Tracy |date=September 30, 2019 |magazine=Vanity Fair |url=https://www.vanityfair.com/news/2019/09/masha-yovanovitch-us-ambassador-to-ukraine-donald-trump |access-date=November 24, 2019 |archive-date=October 1, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191001145544/https://www.vanityfair.com/news/2019/09/masha-yovanovitch-us-ambassador-to-ukraine-donald-trump |url-status=live }}</ref> Kan magputok an sudya ki Trump manongod kan saiyang pag'apod asin mga hiro na matago' ini, bagay na ibinuyagyag nin sarong [[whistleblower]], sarong [[impeachment inquiry kontra ki Trump]] an binuksan kan [[U.S. House of Representatives]]. Si Yovanovitch nagtestigo sa magkapirang bista sa mga House committee katakod kan mga pagsiyasat na ini.<ref name=n>{{cite web |title=Ambassador Yovanovitch: Trump Comments In July Call Felt Like A 'Threat' |date=November 15, 2019 |publisher=NPR |url=https://www.npr.org/2019/11/15/776987555/impeachment-hearings-continue-with-marie-yovanovitch-ex-ambassador-to-ukraine |author=Philip Ewing |access-date=November 24, 2019 |archive-date=November 25, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191125003506/https://www.npr.org/2019/11/15/776987555/impeachment-hearings-continue-with-marie-yovanovitch-ex-ambassador-to-ukraine |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.vanityfair.com/news/2019/11/ambassador-masha-yovanovitch-state-department-ukraine-impeachment-inquiry|title="This Is the Way Gangsters Operate": A Hero Is Born as Yovanovitch Gives Voice to Widespread Rage at State|author=Abigail Tracy|date=November 15, 2019|magazine=Vanity Fair|access-date=November 25, 2019|archive-date=November 21, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191121183320/https://www.vanityfair.com/news/2019/11/ambassador-masha-yovanovitch-state-department-ukraine-impeachment-inquiry|url-status=live}}</ref> ==Toltolan== {{reflist}} {{Tamboan}} [[Kategorya:Mga Amerikanong diplomata]] [[Kategorya:Mga Embahador sa Armenia]] [[Kategorya:Mga Embahador sa Ukranya]] [[Kategorya:Mga Embahador sa Kyrgizstan]] 3702y3l92uvpcwy7vyltw5gi9oefgpg 307006 307005 2026-07-01T22:18:44Z Ooligan 17128 2026 307006 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = Marie Yovanovitch | image = 2023 Marie Yovanovitch (cropped).jpg | caption = (2026) | office = [[Embahador sa Ukranya nin Estados Unidos]] | president = [[Barack Obama]]<br />[[Donald Trump]] | term_start = Agosto 29, 2016 | term_end = Mayo 20, 2019 | predecessor = [[Geoffrey R. Pyatt|Geoffrey Pyatt]] | successor = [[Bridget A. Brink|Bridget Brink]] | office1 = [[Embahador nin Estados Unidos sa Armenia]] | president1 = [[George W. Bush]]<br />Barack Obama | term_start1 = Septyembre 22, 2008 | term_end1 = Hunyo 9, 2011 | predecessor1 = [[John Marshall Evans|John Evans]] | successor1 = [[John A. Heffern|John Heffern]] | office2 = <nowiki>[Embahador nin Estados Unidos sa Kyrgyzstan]]</nowiki> | president2 = [[George W. Bush]] | term_start2 = Pebrero 4, 2005 | term_end2 = Pebrero 4, 2008 | predecessor2 = [[Stephen M. Young (diplomat)|Stephen Young]] | successor2 = [[Tatiana C. Gfoeller|Tatiana Gfoeller]] | birth_date = {{birth date and age|1958|11|11}} | birth_place = [[Montreal]], [[Quebec]], [[Canada]] | death_date = | death_place = | education = [[Princeton University]] ([[Bachelor of Arts|BA]])<br />[[National Defense University]] ([[Master of Science|MS]]) | birth_name = Marie Louise Yovanovitch }} Si '''Marie Louise '''"'''Masha'''"''' Yovanovitch''' (namundag Nobyembre 11, 1958) sarong Kanadyano-Amerikanong dating diplomata asin retiradong [[Senior Foreign Service|senyor na myembro]] nin [[United States Foreign Service]].<ref name="state.gov">{{cite web |url=https://history.state.gov/departmenthistory/people/yovanovitch-marie-l |title=Marie L. Yovanovitch |website=Office of the Historian, United States Department of State |access-date=October 7, 2019 |archive-date=October 16, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191016015853/https://history.state.gov/departmenthistory/people/yovanovitch-marie-l |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |last=Hansler |first=Jennifer |url=https://www.cnn.com/2019/10/10/politics/who-is-marie-yovanovitch/index.html |title=Marie Yovanovitch: Meet the ambassador at the center of the Ukraine controversy |publisher=CNN |date=October 10, 2019 |access-date=October 24, 2019 |archive-date=October 20, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191020054400/https://www.cnn.com/2019/10/10/politics/who-is-marie-yovanovitch/index.html |url-status=live }}</ref> Siya nagserbi sa magkakapirang [[United States Department of State|State Department]] na pwesto, kabali an pagigin niyang Senior Advisor sa [[Under Secretary of State for Political Affairs]] (2004–2005), [[Embahador nin Estados Unidos sa Kyrgyzstan|Embahador kan E.U. sa Kyrgyzstan]] (2005–2008), [[Embahador nin Estados Unidos sa Armenia|Embahador kan E.U. sa Armenia]] (2008–2011), Prinsipal Deputy Assistant Secretary para sa [[Bureau of European and Eurasian Affairs]] (2012–2013), asin [[Embahador nin Estador Unidos sa Ukranya|Embahador sa Ukranya]] (2016–2019). Si Yovanovitch sarong diplomata in residence sa Institute for the Study of Diplomacy sa [[Georgetown University]].<ref name="LaFraniere">{{Cite news |url=https://www.nytimes.com/2019/09/26/us/politics/yovanovitch-trump-ukraine-ambassador.html |title=Trump Said Ukraine Envoy Would 'Go Through Some Things.' She Has Already. |last1=LaFraniere |first1=Sharon |last2=Vogel |first2=Kenneth P. |last3=Baker |first3=Peter |date=September 26, 2019 |newspaper=The New York Times |access-date=September 27, 2019 |language=en-US |issn=0362-4331 |archive-date=September 27, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190927001009/https://www.nytimes.com/2019/09/26/us/politics/yovanovitch-trump-ukraine-ambassador.html |url-status=live }}</ref><ref name=ISD>{{cite web |url=https://isd.georgetown.edu/profile/amb-marie-l-yovanovitch/ |title=Ambassador Marie L. Yovanovitch |publisher=Institute for the Study of Diplomacy, Georgetown University |language=en-US |access-date=September 27, 2019 |archive-date=September 27, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190927165215/https://isd.georgetown.edu/profile/amb-marie-l-yovanovitch/ |url-status=live }}</ref> Kan Enero 31, 2020 ipigpahayag na siya nagretiro na sa State Department.<ref name=BusinessInsider>{{cite news|url=https://www.businessinsider.com/key-impeachment-witness-marie-yovanovitch-retires-from-state-department-2020-1|title=Key witness in the impeachment inquiry Marie Yovanovitch retires from the State Department after being ousted following an apparent smear campaign|author=Frias, Lauren|date=January 31, 2020|work=[[Business Insider]]|access-date=January 31, 2020|archive-date=February 1, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200201125839/https://www.businessinsider.com/key-impeachment-witness-marie-yovanovitch-retires-from-state-department-2020-1|url-status=live}}</ref><ref name=":0">{{Cite web|title=Ambassador (ret.) Marie L. Yovanovitch|url=https://isd.georgetown.edu/profile/amb-marie-l-yovanovitch/|access-date=2021-12-06|website=ISD|language=en-US|archive-date=September 27, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190927165215/https://isd.georgetown.edu/profile/amb-marie-l-yovanovitch/|url-status=live}}</ref> Kan siya embahador sa Ukranya, si Yovanovitch nagin target nin mga pag balu'bagi', na pinaurog pa man ni Presidente [[Donald Trump]] asin saiyang mga alipores.<ref name=Edmondson/> Kan Mayo 2019, si Trump bigla na sanang pinaapod si Yovanovitch sa saiyang namumugtakan na pwesto sa Ukranya huli kan mga pagsotsot kan mga parasunod ki Trump na sinasabi ninda na siya pigsasalubot an mga paghingowa ni Trump na mapirit an Ukranya na imbestigaran an saiyang karibal sa politika na si dating bise-presidente asin [[2020 E.U. eleksyon presidensyal|2020 E.U. presidensyal]] na kandidato si [[Joe Biden]].<ref>{{cite web |url=https://www.politico.com/news/2019/11/15/trump-yovanovitch-impeachment-070988 |title=Defiant Yovanovitch says she was 'kneecapped' amid Trump 'smear campaign': The ousted ambassador to Ukraine delivered key testimony to impeachment investigators |author1=Andrew Desiderio |author2=Kyle Cheney |website=[[Politico]] |date=November 15, 2019 |access-date=November 25, 2019 |archive-date=November 25, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191125122434/https://www.politico.com/news/2019/11/15/trump-yovanovitch-impeachment-070988 |url-status=live }}</ref><ref name=ItkowitzHelderman>{{cite web|author=Colby Itkowitz & Rosalind S. Helderman|url=https://www.washingtonpost.com/politics/recording-of-trump-calling-for-yovanovitchs-ouster-appears-to-corroborate-parnass-account/2020/01/24/77326098-3ed3-11ea-baca-eb7ace0a3455_story.html|title=Recording of Trump calling for Yovanovitch's ouster appears to corroborate Parnas's account|newspaper=Washington Post|date=January 24, 2020|access-date=January 24, 2020|archive-date=January 24, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200124232558/https://www.washingtonpost.com/politics/recording-of-trump-calling-for-yovanovitchs-ouster-appears-to-corroborate-parnass-account/2020/01/24/77326098-3ed3-11ea-baca-eb7ace0a3455_story.html|url-status=live}}</ref> An paghaklas ki Yovanovitch sa pwesto nasundan kan Hulyo 2019 na apod sa telepono ni Trump kun saen siya ngata' na pigpipirit an Ukranyang presidente si [[Volodymyr Zelenskyy]] na imbestigaran si Biden.<ref>{{cite web |title="A Perfect Little Conspiracy Theory": The Sudden Recall of the U.S. Ambassador to Ukraine Might've Been the Beginning of the End for Trump |author=Abigail Tracy |date=September 30, 2019 |magazine=Vanity Fair |url=https://www.vanityfair.com/news/2019/09/masha-yovanovitch-us-ambassador-to-ukraine-donald-trump |access-date=November 24, 2019 |archive-date=October 1, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191001145544/https://www.vanityfair.com/news/2019/09/masha-yovanovitch-us-ambassador-to-ukraine-donald-trump |url-status=live }}</ref> Kan magputok an sudya ki Trump manongod kan saiyang pag'apod asin mga hiro na matago' ini, bagay na ibinuyagyag nin sarong [[whistleblower]], sarong [[impeachment inquiry kontra ki Trump]] an binuksan kan [[U.S. House of Representatives]]. Si Yovanovitch nagtestigo sa magkapirang bista sa mga House committee katakod kan mga pagsiyasat na ini.<ref name=n>{{cite web |title=Ambassador Yovanovitch: Trump Comments In July Call Felt Like A 'Threat' |date=November 15, 2019 |publisher=NPR |url=https://www.npr.org/2019/11/15/776987555/impeachment-hearings-continue-with-marie-yovanovitch-ex-ambassador-to-ukraine |author=Philip Ewing |access-date=November 24, 2019 |archive-date=November 25, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191125003506/https://www.npr.org/2019/11/15/776987555/impeachment-hearings-continue-with-marie-yovanovitch-ex-ambassador-to-ukraine |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.vanityfair.com/news/2019/11/ambassador-masha-yovanovitch-state-department-ukraine-impeachment-inquiry|title="This Is the Way Gangsters Operate": A Hero Is Born as Yovanovitch Gives Voice to Widespread Rage at State|author=Abigail Tracy|date=November 15, 2019|magazine=Vanity Fair|access-date=November 25, 2019|archive-date=November 21, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191121183320/https://www.vanityfair.com/news/2019/11/ambassador-masha-yovanovitch-state-department-ukraine-impeachment-inquiry|url-status=live}}</ref> ==Toltolan== {{reflist}} {{Tamboan}} [[Kategorya:Mga Amerikanong diplomata]] [[Kategorya:Mga Embahador sa Armenia]] [[Kategorya:Mga Embahador sa Ukranya]] [[Kategorya:Mga Embahador sa Kyrgizstan]] 0wcxl6uedkc1jp9r8rovygadk28parq 0 45657 307016 280726 2026-07-02T10:27:31Z InternetArchiveBot 17127 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 307016 wikitext text/x-wiki An '''No Nut November''', parating pigpapahalipot sa '''NNN''', iyo an taonan na [[agyat sa internet]] kan [[lalaki|panlalaking]] [[sexual abstinence]] durante kan bulan nin [[Nobyembre]].<ref name="Manavis" /> Naggikan iyan kaidtong 2011 asin nagtalubo sa popularidad sa social media durante asin pagkatapos kan 2017.<ref name="Zane" /> ==Kasaysayan== Minsan ngani na an No Nut November orihinal na igwa nin intensyon na magin satirical, an ibang mga partisipante naghihingako na an abstaining sa pagpakupsit nin kasit asin an dai pagdalan nin [[pornograpiya]] igwa nin benepisyo sa salud.<ref name="Dickson">{{cite magazine |url=https://www.rollingstone.com/culture/culture-features/coomer-meme-no-nut-november-nofap-908676/ |title= How a New Meme Exposes the Far-Right Roots of #NoNutNovember |author= EJ Dickson |magazine=[[Rolling Stone]] |date=8 November 2019 |access-date=11 November 2019}}</ref><ref name="Manavis"/> Sarong entry sa [[Urban Dictionary]] para sa No Nut November pinublikar kaidtong 2011, asin, kaidtong 2017, an hiroan nagpoon na magganar nin popularidad sa social media.<ref name="Zane">{{Cite news |title=Inside 'No Nut November,' Where Guys Don't Masturbate for a Month |author=Zachary Zane |work=[[Men's Health]] |date=5 November 2019 |access-date=11 November 2019 |url= https://www.menshealth.com/sex-women/a29689038/no-nut-november/}}</ref> Asosyado iyan sa komunidad kan [[NoFap]] sa [[Reddit]], na nang-eengganyo sa saiyang mga myembro na dai magsalsal.<ref name="Manavis">{{cite news |url=https://www.newstatesman.com/science-tech/social-media/2018/11/no-nut-november-insidious-internet-challenge-encouraging-men-not|title= No Nut November: the insidious internet challenge encouraging men not to masturbate|author= Sarah Manavis |work=[[New Statesman]] |date=13 November 2018|access-date=11 November 2019}}</ref> An komunidad sa Reddit /r/NoNutNovember nagtalubo poon sa 16,500 na subscribers kan Nobyembre 2018<ref name="Loomes">{{Cite news |title=Thousands of men quit sex for 'No Nut November' |author=Phoebe Loomes |work=[[The New Zealand Herald]] |date=24 November 2018 |access-date=11 November 2019 |url=https://www.nzherald.co.nz/lifestyle/news/article.cfm?c_id=6&objectid=12165497 |accessdate=22 October 2023 |archivedate=11 June 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200611210300/https://www.nzherald.co.nz/lifestyle/news/article.cfm?c_id=6&objectid=12165497 }}</ref> sagkod sa 52,000 subscribers kan Nobyembre 2019.<ref name="Dickson"/> ==Destroy Dick December== An ''Destroy Dick December'' iyo an may kinaaraman man sa No Nut November na saro man na agyat sa internet na sinundan kan No Nut November na nagsisirbi bilang sarong counterpoint, nang-eengganyo sa mga partisipante na magpartisipar sa mga sekswal na aktibidad siring kan pakikipagkitoan asin pagsalsal, pagkatapos kan abstaining diyan durante kan nakaaging bulan. Lambang aldaw, an mga partisipante sa challenge magpakupsit nin kasit nin nagkapirang beses na katumbas kan lugar kan aldaw sa bulan, magpoon sa sarong "nut" sa enot na aldaw kan Desyembre, asin nagtatapos sa tulompulo-sarong&nbsp;"nuts" sa huring aldaw. Sa kabilugan, iyan igwa nin 496 "nuts" sa Desyembre.<ref>{{Cite web|date=2017-11-15|title=Destroy Dick December Is the New Month Long Masturbation Challenge|url=https://www.dailydot.com/unclick/destroy-dick-december-masturbation-challenge-meme/|access-date=2020-11-22|website=The Daily Dot|language=en-US}}</ref> ==Toltolan== {{reflist}} {{stub}} dixeef2elt3brzpzh9vyj2sji4tlfek 0 47404 307008 298985 2026-07-01T23:28:57Z InternetArchiveBot 17127 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 307008 wikitext text/x-wiki {{Infobox artist|native_name=|image=Kostandi KK.jpg|image_size=200px|caption=|birth_date={{Birth date|1852|10|03|df=y}}|birth_place=Dofinivka, [[Kherson Governorate]], [[Russian Empire]] (now [[Kherson]], [[Ukraine]])|death_date={{Death date and age|1921|10|31|1852|10|03|df=y}}|death_place=[[Odesa]], [[Ukrainian SSR]]|known_for=[[Painting]]|alma_mater={{Imperial Academy of Arts|Alumni|1882}}|education={{Imperial Academy of Arts|Member|1907}}|awards=}} Si '''Kriak Kostayantynovych Komei''' (Ukrainian ; Enero 11, 1921) sarong prominenteng pintor asin iskolar nin arte na taga Imperyong Rusya. Sarong miyembro kan ang Rusyang realista hiron na si ''Peredvizhniki'' (lit.Istorans) siya man an nagprodyusir nin magkakapirang mga obra sa Impresyong pang-aapi. Kadaklan kan buhay asin trabaho ni Kostandi konektado sa siyudad nin Odesa (ngonyan nasa [[Ukranya|Ukraine]]) sa sur-subangan kan Imperyong Ruso kun saen siya nakaistar na haros bilog an saiyang pagkabuhay. An saiyang mga pintura mahihiling sa museo kan Odesa, [[Kyiv|Kyi]], [[Mosku|Moscow]] asin St. Petersburg. == Buhay == Si Kostandi namundag kan 1852 sa Dofinovka, harani sa siudad nin Odesa, na may ginikanan na Griego.Kostandi naggradwar sa Odesa Panling School kan 1874, dangan an Saint Petersburg Academy of Arts kan 1882. Dangan nagbalik siya sa Odesa, kun saen nagpinta asin nagtukdo siya sa pang-eskwela.<ref name="eou">[http://www.encyclopediaofukraine.com/display.asp?AddButton=pages\K\O\KostandiKyriak.htm Kostandi, Kyriak] at the [[Encyclopedia of Ukraine]]</ref> Kan 1897, nag-ayon siya sa Peredvizhniki.[1]<ref>[http://www.encyclopediaofukraine.com/pages/P/E/Peredvizhniki.htm Peredvizhniki] at the [[Encyclopedia of Ukraine]]</ref> <ref>Sergey Kuznetsov. "Kostandi, Kiriak." ''[[Grove Art Online]].'' Oxford Art Online. (accessed November 4, 2008).</ref> Kostandi nagkaigwa nin mahalagang kabtang sa pag - introdusir kan ideolohiya kan Peredvizhniki pasiring sa Ukraine.[2] Saro siya sa kagmukna kan Society of South Russian Artists, na nagseserbing presidente kan sosyedad poon 1902 abot 1920. Kan 1907 naelehir siyang lubos na myembro kan Saint Petersburg Academy of Arts. Poon 1917 naglingkod siya bilang direktor kan Museo sa Syudad nin Odesa.<ref name="eou" /> Si Kostandi estriktong realista, asin kontra sa lambang pormalistikong tendensia. Sa pangenot, sia sarong parasurat nin mga hayop na parapinta, alagad may ginibong retrato man an Pagpinta asin ipininta.<ref name="eou"/> Pagkagadan niya, pinunan kan saiyang mga parasunod an ''Kostandi Society of Artists'' .<ref>[http://www.encyclopediaofukraine.com/display.asp?linkpath=/pages/k/o/kostandisocietyofartists.htm Kostandi Society of Artists ] at the [[Encyclopedia of Ukraine]]</ref> == Mga Kateteristiko nin arte == Si Kostandi sarong artista na an mga kana itinogdok sa may tamang grado nin halangkaw na pagpanday asin pakasabot sa makaturotristeng pag - eksister. Iyan namimidbid sa kadakol na sosyal na problema, na dai puedeng makaapektar sa saiya. Sa katapusan kan mga 1880, may pagbabagong nangyayari sa trabaho ni Kostandi. Siya nagdadanay na dusay sa genre kan buhay pero pundamental man ngane binago an adal artistiko asin an paghiling niya sa katugmaran kan pagpinta. Kan panahon na iyan, ibinibilang nia an mga problema nin liwanag kan saldang asin malinaw na aire na iyo an pinakamahalaga. Sa sarong sentido, an pagmana sa mga obra nin Impresyonismo, na huli kaini pinaghhingoa kan halaga nin temporal asin psychological pagkasararo, si Kostandi, sa saiyang saradit na pintura magpondo an panahon asin oras nin mate. Sinabi kan saiyang mga katemporanyo na si Kostandi sarong pilosopikong pintor. Poon 1890 an gabos niyang pintura may pagka'arog kan sarong sadit na lote, haros minimilismo sa ladawan, kairiba an halangkaw na poetikong mood. An pagtranspormensiya nin mga pagmati asin mood an nagigin panginot na katuyuhan kan artista.<ref>{{Cite book|url=https://www.worldcat.org/oclc/221534943|title=Khudoz︠h︡nyky Ukraïny : 100 vydatnykh imen|last=Sharov|first=Ihor|last2=Шаров|first2=Ігор|date=2007|publisher=ArtEk|others=Anatoliĭ. Tolstoukhov, Анатолій. Толстоухов|isbn=978-966-505-134-3|location=Kyïv|oclc=221534943}}</ref> == Gallery == <gallery mode="packed" heights="200px"> Ladawan:Sick_friend_by_Kostandi.png|alt=Have a sick friend (1884)|Magkaigwa ning amigong aniyang (1884) Ladawan:Kostandi_Kyriak_Among_the_People1885.jpg|alt=Out Into the World (1885)|Luwas sa Kinaban (1885) Ladawan:К._Костанді_На_дачі._Полудень._1892.jpg|alt=In the country. Noon (1892)|Sa nasyon. Noon (1892) Ladawan:Kostandi_Landscape_with_a_meadow.jpg|alt=Landscape (1897)|Dagga-dara (1897) Ladawan:К._Костанді_Розквітлий_бузок,_1902.png|Lilac (1902) Ladawan:Костанди_Кириак_Ранняя_весна.jpg|alt=Early spring (1915)|Amay na taginit (1915) Ladawan:К._Костанді_Галки._Осінь,_1915.jpg|alt=Jackdaw. Autumn (1915)|Jackdaw. Padagos na tinginit (1915) </gallery> == Reperensya == # [http://www.encyclopediaofukraine.com/display.asp?AddButton=pages\K\O\KostandiKyriak.htm Kostandi, Kyriak] at the [[:en:Encyclopedia_of_Ukraine|Encyclopedia of Ukraine]] # [http://www.encyclopediaofukraine.com/pages/P/E/Peredvizhniki.htm Peredvizhniki] at the [[:en:Encyclopedia_of_Ukraine|Encyclopedia of Ukraine]] # Sergey Kuznetsov. "Kostandi, Kiriak." ''[[:en:Grove_Art_Online|Grove Art Online]].'' Oxford Art Online. (accessed November 4, 2008). # [http://www.encyclopediaofukraine.com/display.asp?linkpath=/pages/k/o/kostandisocietyofartists.htm Kostandi Society of Artists] at the [[:en:Encyclopedia_of_Ukraine|Encyclopedia of Ukraine]] # {{Cite book|url=https://www.worldcat.org/oclc/221534943|title=Khudoz︠h︡nyky Ukraïny : 100 vydatnykh imen|last1=Sharov|first1=Ihor|last2=Шаров|first2=Ігор|date=2007|publisher=ArtEk|others=Anatoliĭ. Tolstoukhov, Анатолій. Толстоухов|isbn=978-966-505-134-3|location=Kyïv|oclc=221534943}} {{Reflist}} * ⁇ Mga tataramon na 'S'sɔ," [20] (in Japanese).[http://www.krugosvet.ru/about.htm ⁇ атийндвечерголов, 1993.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090219210712/http://www.krugosvet.ru/about.htm |date=2009-02-19 }} * ⁇ Mga tataramon na 'S'sɔ ⁇ ryang drobskik, "Igsurat" (in Japanese).[http://www.art-catalog.ru/index.php art-catolog.ru] * [http://en.uartlib.org/books/kyriak-kostandi-drawings-watercolors-odessa-art-museum-catalogue/ Kriak Kostandi. Mga Pagtuturo asin Gubat na gikan sa Museo kan Arte Odessa. Katalogo. Odessa, Optimum, 2010.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231017001830/http://en.uartlib.org/books/kyriak-kostandi-drawings-watercolors-odessa-art-museum-catalogue/ |date=2023-10-17 }} == Panluwas na mga link == {{Commons category-inline|Kyriak Kostandi}} enwl0xox73lrqh9sp0uki3y18flqjvl 0 50663 307004 305045 2026-07-01T18:41:07Z InternetArchiveBot 17127 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 307004 wikitext text/x-wiki {{Infobox tawo|honorific_prefix=[[Dame]]|name=Jane Campion|honorific_suffix={{post-nominals|country=NZL|size=100%|DNZM}}|image=Jane Campion DNZM (cropped).jpg|caption=Campion in 2016|birth_name=Elizabeth Jane Campion|birth_date={{birth date and age|1954|4|30|df=y}}|birth_place=[[Wellington]], New Zealand|occupation={{hlist|Screenwriter|producer|director}}|years_active=|known_for={{unbulleted list|''[[The Piano]]''|''[[The Power of the Dog (film)|The Power of the Dog]]''}}|spouse={{marriage|Colin David Englert|1992|2001|reason=divorced}}|children=2, including [[Alice Englert]]|signature=Jane Campion signature.svg}} Si '''Dame Elizabeth Jane Campion''' DNZM (namundag kan 30 Abril 1954) sarong paragibo nin pelikula sa New Zealand. <ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=U5Zv_Uaa-WUC&pg=PA32|title=Jane Campion: Authorship and Personal Cinema|last=Fox|first=Alistair|publisher=Indiana University Press|year=2011|isbn=978-0253223012|page=32|access-date=30 December 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20210913175156/https://books.google.com/books?id=U5Zv_Uaa-WUC&pg=PA32|archive-date=13 September 2021}}</ref> Siya midbid na gayo sa pagsurat asin pagdirehir kan mga kritikal na aklamadong pelikula ''na The Piano'' (1993) asin ''The Power of the Dog'' (2021), na kun saen siya nakaresibe nin duwang Academy Awards (kaiba an Best Director para sa huri), duwang BAFTA Awards, asin duwang [[Golden Globe Awards]] . Si Campion ninombrahan na sarong Dame Companion kan New Zealand Order of Merit (DNZM) sa 2016 New Year Honours, para sa mga serbisyo sa paggibo nin pelikula. Si Campion sarong groundbreaking na babaeng direktor, as of 2022 an solamenteng babae na nominado nin duwang beses para sa Academy Award para sa Pinakamarahay na Direktor (na nanggana nin sarong beses), asin an pinakaenot na babaeng paragibo nin pelikula na nag-ako kan Palme d'Or (para sa ''The Piano'', na iyo man an nanggana saiya kan Academy Award para sa Pinakamarahay na Orihinal na Iskrip ). Nagkaigwa siya nin kasaysayan sa ika-94 na Academy Awards kan siya nanggana kan Best Director para ''sa The Power of the Dog'' (2021), bilang pinakagurang na babaeng direktor na nanggana asin an pinakaenot na babae na nanggana nin Academy Awards para sa parehong pagdirehir asin pagsurat nin iskrip sa saiyang manlaen-laen na pelikula. Nalampasan niya an parehong ulang sa ika-78 na Venice International Film Festival kan siya nanggana kan Silver Lion award. Siya an ikatolong babae na nanggana kan Directors Guild of America Award para sa Feature Film . Si Campion midbid man sa pagdirehir kan mga pelikula ''na An Angel at My Table'' (1990), ''The Portrait of a Lady'' (1996), ''Holy Smoke!'' (1998), asin ''Bright Star'' (2009). Siya man an nagmukna kan serye sa telebisyon ''na Top of the Lake'' (2013) asin nakaresibe nin tolong nominasyon sa Primetime Emmy Award . == Amay na buhay == Si Campion namundag sa Wellington, New Zealand, an ikaduwang aking babae ni Edith Campion (namundag na Beverley Georgette Hannah), sarong aktres, parasurat, asin paramana; asin si Richard M. Campion, sarong paratukdo, asin direktor nin teatro asin opera. <ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=U5Zv_Uaa-WUC&pg=PA25|title=Jane Campion profile|last=Fox|publisher=Indiana University Press|year=2011|isbn=978-0253223012|page=25|access-date=13 December 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20210709200704/https://books.google.com/books?id=U5Zv_Uaa-WUC&pg=PA25|archive-date=9 July 2021}}</ref> <ref name="McHugh">{{Cite book|title=Contemporary Film Directors: Jane Campion|last=McHugh|first=Kathleen|publisher=University of Illinois, Urbana|year=2007|isbn=978-0-252-03204-2|location=United States of America}}</ref> <ref>{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/1993/05/30/movies/film-view-jane-campion-stirs-romance-with-mystery.html|title=FILM VIEW; Jane Campion Stirs Romance With Mystery|first=Vincent|last=Canby|date=30 May 1993}}</ref> An saiyang lolo sa tuhod sa ina iyo si Robert Hannah, sarong midbid na paragibo nin sapatos na para saiya itinogdok an Antrim House . An saiyang ama gikan sa sarong pamilya na kabali sa pundamentalistang sekta nin Christian Exclusive Brethren . <ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=U5Zv_Uaa-WUC&pg=PA26|title=Jane Campion profile|last=Fox|publisher=Indiana University Press|year=2011|isbn=978-0253223012|page=26|access-date=30 December 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20210709191227/https://books.google.com/books?id=U5Zv_Uaa-WUC&pg=PA26|archive-date=9 July 2021}}</ref> Nag-adal siya sa Queen Margaret College asin Wellington Girls' College . <ref>{{Cite web|last=Duff|first=Michelle|date=12 November 2022|title=Dame Jane Campion has always been fearless|url=https://www.stuff.co.nz/life-style/300729882/dame-jane-campion-has-always-been-fearless|access-date=13 November 2022|website=[[Stuff (website)|Stuff]]|language=en}}</ref> Kaiba an saiyang tugang na babae, si Anna, sarong taon may kabangang mas matua saiya, asin tugang na lalaki, si Michael, pitong taon an mas hababa saiya, si Campion nagdakula sa kinaban kan teatro sa New Zealand. An saindang mga magurang an nagmukna kan New Zealand Players. <ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=FoyiVAT1MUwC&pg=PA41|title=Jane Campion profile|last=Fox|publisher=Wayne State University Press|year=2009|isbn=978-0814334324|page=41|access-date=30 December 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20210913195959/https://books.google.com/books?id=FoyiVAT1MUwC&pg=PA41|archive-date=13 September 2021}}</ref> Si Campion enot na nagsikwal kan ideya nin karera sa dramatikong arte asin naggradwar imbes na may Bachelor of Arts sa Anthropology gikan sa Victoria University of Wellington kan 1975. Kan 1976, nag-enrol siya sa Chelsea Art School sa London asin nagbiyahe sa bilog na Europa. Nakakua siya nin diploma sa biswal na arte (pintura) gikan sa Sydney College of the Arts sa Unibersidad kan Sydney kan 1981. An huri na obra sa pelikula ni Campion nabilog sa parte kan saiyang edukasyon sa eskwelahan nin arte; siya, dawa sa saiyang maygurang na karera, nagsambit kan pintor [[Frida Kahlo|na si Frida Kahlo]] asin eskultor na si Joseph Beuys bilang mga impluwensya. An pagkadiskontento ni Campion sa mga limitasyon kan pagpinta an nagdara saiya sa paggibo nin pelikula asin sa pagmukna kan saiyang enot na halipot na pelikula, ''an Tissues,'' kan 1980. Kan 1981, nagpoon siyang mag-adal sa Australian Film, Television and Radio School, kun saen naggibo siya nin nagkapirang halipot na pelikula asin naggradwar kan 1984. == Karera == === 1982–1989 === [[Ladawan:PERX0152_05.jpg|thumb|262x262px| Si Jane Campion sa ika-47 na Venice International Film Festival kan 1990]] An pinakaenot na halipot na pelikula ni Campion, ''an Peel'' (1982), nanggana kan Short Film <nowiki><i id="mwhQ">Palme d'Or</i></nowiki> sa 1986 Cannes Film Festival, <ref>{{cite web|url=http://www.festival-cannes.fr/en/archives/1986/awardCompetition.html|title=Awards 1986 : Competition – Festival de Cannes 2015 (International Film Festival)|website=Festival-cannes.fr|access-date=30 December 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150701170021/http://www.festival-cannes.fr/en/archives/1986/awardCompetition.html|archive-date=1 July 2015|url-status=dead}}</ref> asin iba pang mga premyo an nagsunod para sa mga halipot na pelikula ''na Passionless Moments'' (1983), ''A Girl's Own Story'' (1984), asin ''Pagkatapos kan mga Oras'' (1984). Paghale sa Australian Film and Television School, nagdirehir siya nin sarong episode para sa light entertainment series kan ABC ''na Dancing Daze'' (1986), na nagdara sa saiyang enot na pelikula sa TV, ''Two Friends'' (1986), na pigprodusir ni Jan Chapman. <ref>{{cite web|url=http://www.festival-cannes.fr/en/archives/1986/awardCompetition.html|title=Awards 1986 : Competition – Festival de Cannes 2015 (International Film Festival)|website=Festival-cannes.fr|access-date=30 December 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150701170021/http://www.festival-cannes.fr/en/archives/1986/awardCompetition.html|archive-date=1 July 2015|url-status=dead}}</ref> An saiyang debut na pelikula, ''an Sweetie'' (1989), nanggana nin mga internasyonal na premyo. == Personal na buhay == Kan 1992, si Campion nagpakasal ki Colin David Englert, sarong Australiano na nagtrabaho bilang direktor kan ikaduwang yunit sa ''The Piano'' . <ref>{{cite web|url=http://businessprofiles.com/details/englert-colin-david/AU-46864597461|title=ENGLERT, COLIN DAVID Australia|publisher=Business Profiles|access-date=30 December 2015|archive-date=7 January 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160107022828/http://businessprofiles.com/details/englert-colin-david/AU-46864597461|url-status=live}}</ref> An enot nindang aki, si Jasper, namundag kan 1993 alagad nabuhay sana nin 12 aldaw. <ref>{{Cite book|title=Jane Campion: Interview|last=Franke|first=Lizzie|publisher=[[University Press of Mississippi]]|year=1999|isbn=978-1578060832|editor-last=Wexman|editor-first=Virginia Wright|page=207|chapter=Jane Campion Is Called the Best Female Director in the World. What's Female Got to Do with It?|access-date=31 January 2013|chapter-url=https://books.google.com/books?id=l0rvxoT4mj4C&q=%22jane+campion%22+baby&pg=PA207|archive-url=https://web.archive.org/web/20210724231627/https://books.google.com/books?id=l0rvxoT4mj4C&q=%22jane+campion%22+baby&pg=PA207|archive-date=24 July 2021}}</ref> An saindang ikaduwang aki, si Alice Englert, namundag kan 1994; siya sarong aktres. An mag-agom nagdiborsyo kan 2001. <ref name="nzherald2">{{cite news|url=http://www.nzherald.co.nz/entertainment/news/article.cfm?c_id=1501119&objectid=10860944|title=Alice Englert stars in Twilight successor|first=Des|last=Sampson|work=[[The New Zealand Herald]]|date=24 January 2013|access-date=31 January 2013|archive-date=30 March 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140330000214/http://www.nzherald.co.nz/entertainment/news/article.cfm?c_id=1501119|url-status=live|accessdate=5 February 2025|archivedate=1 February 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130201015219/http://www.nzherald.co.nz/entertainment/news/article.cfm?c_id=1501119&objectid=10860944}}</ref> == Resepsyon == An saiyang obra, susog sa kritiko na si bell hooks, "nakakaakit asin nakakapukaw sa mga paradalan sa paagi kan saiyang bakong kritikal na paglaladawan kan seksismo asin misogyny . An mga pararepaso asin mga paradalan parehong garo baga nag-aasume na an kasarian ni Campion, siring man an saiyang pagbalga sa tradisyonal na mga linderos na nag-uulang sa pag-uswag kan mga kababaihan sa pelikula, nagpapahiling na an saiyang obra nagpapahayag nin sarong peministang paninindugan." <ref name="nzherald3">{{cite news|url=http://www.nzherald.co.nz/entertainment/news/article.cfm?c_id=1501119&objectid=10860944|title=Alice Englert stars in Twilight successor|first=Des|last=Sampson|work=[[The New Zealand Herald]]|date=24 January 2013|access-date=31 January 2013|archive-date=30 March 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140330000214/http://www.nzherald.co.nz/entertainment/news/article.cfm?c_id=1501119|url-status=live|accessdate=5 February 2025|archivedate=1 February 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130201015219/http://www.nzherald.co.nz/entertainment/news/article.cfm?c_id=1501119&objectid=10860944}}</ref> Susog kaini, an obra ni Campion nakaresibe nin pag-omaw gikan sa ibang mga kritiko. Sa VW Wexman's ''Jane Campion: Interviews'' (1999), an kritikong si David Thomson naglaladawan ki Campion "bilang saro sa pinakamarahay na hoben na direktor sa kinaban ngunyan." <ref>V. W. Wexman. ''Jane Campion: Interviews''. Roundhouse Publishing. 1999. {{ISBN|1-57806-083-4}}.</ref> Sa "More Than Meets The Eye: The Mediation of Affects in Jane Campion's ''Sweetie'' " ni Sue Gillett, an obra ni Campion ilinadawan bilang "tibaad an pinakalubos asin pinakatotoong paagi nin pagigin maimbod sa realidad kan eksperyensya"; sa paagi kan paggamit kan "dai masasabi" asin "dai mahihiling", nagigibo niyang ma-catalyze an espekulasyon kan mga paradalan. <ref>{{cite web|url=http://sensesofcinema.com/1999/feature-articles/sweetie/|title=More than Meets the Eye: The Mediation of Affects in Jane Campion's Sweetie • Senses of Cinema|website=Sensesofcinema.com|date=21 March 2003|access-date=30 December 2015|archive-date=15 November 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121115065556/http://sensesofcinema.com/1999/feature-articles/sweetie/|url-status=live}}</ref> An mga pelikula ni Campion may tendensiyang mag-akit sa mga tema nin pulitika sa kasarian, arog kan pang-akit asin kapangyarihan sekswal kan babae. Ini an nagin dahelan kan nagkapira na apodon an hawak kan trabaho ni Campion bilang peminista; alagad, si Rebecca Flint Marx nagtutulod na "mantang bakong bakong eksakto, [an peministang tatak] dai lubos na nakukua an mga dilema kan saiyang mga karakter asin an rarom kan saiyang trabaho." <ref>{{cite web|url=https://movies.nytimes.com/person/83988/Jane-Campion/biography|title=Jane Campion – Biography – Movies & TV|date=30 April 1954|department=Movies & TV Dept.|work=[[The New York Times]]|access-date=30 December 2015}}{{dead link|date=April 2021|bot=medic}}</ref> == Mga onra asin pag-omaw == [[Ladawan:PERX0152_07.jpg|thumb|229x229px| Si Jane Campion na nag-aako kan Grand Jury Prize gikan ki Anjelica Huston sa ika-47 na Venice International Film Festival]] Si Campion ninombrahan na sarong Dame Companion kan New Zealand Order of Merit (DNZM) sa 2016 New Year Honours, para sa mga serbisyo sa paggibo nin pelikula. <ref name="nzl2015">{{Cite news|title=Richie McCaw surpasses knighthood, appointed NZ's top honour|url=https://www.tvnz.co.nz/one-news/new-zealand/richie-mccaw-surpasses-knighthood-appointed-nzs-top-honour|accessdate=2025-02-05|archivedate=2016-01-07|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160107022829/https://www.tvnz.co.nz/one-news/new-zealand/richie-mccaw-surpasses-knighthood-appointed-nzs-top-honour}}</ref> == Toltolan == <references /> {{Tamboan}} [[Kategorya:Pages with unreviewed translations]] p22k48u8l69rwbkg9wlotx4urem7hkv 0 51055 307010 285111 2026-07-02T03:30:29Z InternetArchiveBot 17127 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 307010 wikitext text/x-wiki '''Si Madam Koi Koi''' (bisto man sa apod na ''Lady Koi Koi'' asin ''Madam Moke'' sa Ghana) sarong alamat sa syudad kan Nigeria na nagtatampok nin sarong maringis na multo na nag-aagi sa mga dormitoryo, pasilyo asin kasilyas sa mga boarding school kun banggi; sa mga eskwelahan sa aldaw, pig-aatake niya an mga kasilyas asin mga estudyante na amay na nag-aabot sa eskwelahan o huri na naghahale sa eskwelahan. <ref>{{Cite web|last=Aromolaran|first=Michael|date=2023-11-09|title=“Madam Koi-Koi” Review: A Ghost Story That Doesn’t Scare Much|url=https://culturecustodian.com/madam-koi-koi-review-a-ghost-story-that-doesnt-scare-much/|access-date=2024-11-02|website=The Culture Custodian (Est. 2014.)|language=en-GB}}</ref> <ref name=":12">{{Cite web|date=2016-10-17|title=The legend of the dead teacher who haunts secondary school students|url=https://www.pulse.ng/gist/madam-koi-koi-the-legend-of-the-dead-teacher-who-haunts-secondary-school-students/es1w4ex|access-date=2021-09-29|website=Pulse Nigeria|language=en}}</ref> Parati siyang piglaladawan na nakasulot nin sarong padis nin pulang takong o nakasulot nin sarong takyag. <ref name=":22">{{Cite web|last=Tayo|first=Ayomide O.|date=2016-10-17|title=The legend of the dead teacher who haunts secondary school students|url=https://www.pulse.ng/gist/madam-koi-koi-the-legend-of-the-dead-teacher-who-haunts-secondary-school-students/es1w4ex|access-date=2023-09-19|website=Pulse Nigeria|language=en}}</ref> Saro siya sa pinakapopular na mga multo sa boarding school sa Nigeria. <ref>{{Cite web|title=Lady Koi-Koi & Other Crazy Secondary School Stories – StyleVitae|url=https://stylevitae.com/myth-fact-5-common-stories-nigerian-secondary-schools/|access-date=2021-09-29|language=en-US|archive-date=2022-12-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20221222221122/https://stylevitae.com/myth-fact-5-common-stories-nigerian-secondary-schools/|dead-url=yes}}</ref> <ref>{{Cite web|date=2024-10-30|title=It's spooky season. Here are some scary stories from around the world you probably haven't heard|url=https://apnews.com/article/scary-stories-spooky-season-2024-22426b638b79e06b1aa997125e72abd3|access-date=2024-11-02|website=AP News|language=en}}</ref> == Etimolohiya == An pangaran na "Madam Koi Koi" kinua sa tanog kan saiyang mga takyag kada siya nag-aabot tanganing mag-agaw nin mga estudyante sa banggi. <ref>{{Cite web|last=Kayode|date=2020-06-02|title=Popular Nigerian Urban Legends (Madam koi koi, Bush baby, Mami Water…)|url=https://medium.com/@kayodesalisu/popular-nigerian-urban-legends-madam-koi-koi-bush-baby-mami-water-8ff361085373|access-date=2021-09-29|website=Medium|language=en}}</ref><ref name=":32">{{Cite web|last=Madu|first=Edwin|date=2017-10-26|title=Scary Nigerian Urban Legends- Madam Koi Koi|url=https://edwinmadu.com/scary-nigerian-urban-legends-madam-koi-koi-5958a00108d8|access-date=2021-09-29|website=Medium|language=en|archive-date=2023-04-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20230406201412/https://edwinmadu.com/scary-nigerian-urban-legends-madam-koi-koi-5958a00108d8|dead-url=yes}}</ref> == Kapinunan == Igwa nin nagkapirang istorya na nagsasabi kan ginikanan ni Madam Koi Koi. <ref name=":02">{{Cite web|date=2023-01-11|title=The Origin: Madam Koi Koi, Nollywood's first Netflix Horror Series|url=https://vibeonvibe.com.ng/post/3537577889/The-Origin-Madam-Koi-Koi-Nollywoods-first-Netflix-Horror-Series|access-date=2023-01-11|website=VibeOnVibe.com.ng|language=en|archive-date=2023-11-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20231101165658/https://vibeonvibe.com.ng/post/3537577889/The-Origin-Madam-Koi-Koi-Nollywoods-first-Netflix-Horror-Series|dead-url=yes}}</ref> === Nigeria === Sa Nigeria, ilinadawan sia bilang sarong estilong paratokdo sa sarong sekondarya na midbid sa saiyang kagayonan asin sa saiyang pulang takong. Sa kada paglakaw niya sa mga pasilyo, an saiyang mga sapatos naggigibo nin tanog na "Koi Koi", na iyo an pinaghalean kan pangaran na "Madam Koi Koi". Sinabi man na siya maringis na gayo sa mga estudyante asin binubugbog sinda na mayong dahilan. Pinahali siya sa trabaho kan sinampaling niya an sarong estudyanteng babae asin nalugadan an saiyang talinga. Sa saiyang pagbaklay pauli, naaksidente sia asin nagadan. Bago siya nagadan, nanumpa siya na mabalos siya sa eskwelahan asin sa mga estudyante kaini. Dai nahaloy, an mga estudyante kan sekondarya nagsabi na sa banggi makakadangog sinda nin tanog na "Koi Koi" sa mga pasilyo kan saindang mga dormitoryo pagkatapos na mawara an mga ilaw, na haros garo an pag-klik kan mga takyag sa salog. Sa saro pang osipon, sinasabi man na siya sarong maraot na marhay na paratukdo na naghahampak sa saiyang mga estudyante sa kada pagkakataon na siya magkaigwa. May mga nagsabi na siya sarong sadista asin ginagamit an pagigin sarong paratukdo bilang sarahotan tanganing magtao nin labi-labing kulog asin pagpasakit saen man niya gusto. An saiyang mga estudyante, na pagal na sa dai pagsaway kan manehamiento kan eskuelahan, nagdesisyon na gibohon an mga bagay-bagay sa sadiri nindang mga kamot. Sarong banggi, mantang paluwas siya sa eskwelahan, kinorner siya kan mga estudyante, pig-gag siya tanganing dai siya magkurahaw, asin pinunan siyang bugbugon nin daing herak, na ginadan siya. Pagkatapos na marealisar an katotoohan, itinapok ninda an saiyang bangkay sa likod kan kudal kan eskwelahan asin nagdurulag sa paglaom na an mga testigo maghona na an danyos kawsa nin sarong armadong parahabon. Luway-luway, nawara an lambang estudyante apwera sa nagtama saiya kan sapatos. Pirmi niyang sinasabi sa gabos kun ano an saiyang ginibo asin kan iba pa asin na nadadangog niya an tanog nin mga halangkaw na takong na nag-aaragagha sa palibot kan saiyang hostel kada banggi, na sa paghona niya nangangahulugan na siya nagdadangadang para saiya, alagad mayo nin nagtutubod saiya. Sarong banggi, nagdesisyon siyang magduman tanganing aramon kun saen hale an tanog, alagad, siya binugbog sagkod na magadan asin an saiyang bangkay nakua kan aga. An eskwelahan isinara asin an gabos na kaakian ibinalyo sa mga bagong eskwelahan, an mga kaakian na ini kan huri nagduman tanganing ipalakop an alamat sa saindang mga bagong eskwelahan. Naglalakaw siya sa mga pasilyo kan mga hostel sa banggi na pinapasakitan an mga estudyante asin nagigin dahelan na mawara an gabos na naghihiling saiya. .<ref name=":23">{{Cite web|last=Tayo|first=Ayomide O.|date=2016-10-17|title=The legend of the dead teacher who haunts secondary school students|url=https://www.pulse.ng/gist/madam-koi-koi-the-legend-of-the-dead-teacher-who-haunts-secondary-school-students/es1w4ex|access-date=2023-09-19|website=Pulse Nigeria|language=en}}</ref><ref name=":42">{{Cite web|last=Ago|first=Simisola2in #curie • 6 Years|date=2018-03-15|title=Nigerian Myth#2: The Story of Madam Koi Koi|url=https://steemit.com/curie/@simisola2/nigerian-myth-2-miss-koi-koi-8ba6c0f36f1eb|access-date=2023-09-19|website=Steemit|language=en}}</ref> == Mga Aktibidad == Si Madam Koi Koi midbid sa pag-atake sa mga lugar kan eskwelahan na may mga aktibidad poon sa pagbukas kan mga pinto kan eskwelahan, pagkanta, pagsiwit, pag'atake sa mga tawo sa mga kasilyas o sa banyo, o pagsampal sa mga estudyante. An saiyang presensya pirming kaiba kan saiyang mga lakad. Pwede man siyang dai nahihiling apwera sa saiyang bool. Sa nagkapirang osipon parati niyang pig-iistorbo an mga estudyante sa banggi, na hinahagad an saiyang bool na sinasabing nawawara. <ref name=":43">{{Cite web|last=Ago|first=Simisola2in #curie • 6 Years|date=2018-03-15|title=Nigerian Myth#2: The Story of Madam Koi Koi|url=https://steemit.com/curie/@simisola2/nigerian-myth-2-miss-koi-koi-8ba6c0f36f1eb|access-date=2023-09-19|website=Steemit|language=en}}</ref><ref name=":33">{{Cite web|last=Madu|first=Edwin|date=2017-10-26|title=Scary Nigerian Urban Legends- Madam Koi Koi|url=https://edwinmadu.com/scary-nigerian-urban-legends-madam-koi-koi-5958a00108d8|access-date=2021-09-29|website=Medium|language=en|archive-date=2023-04-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20230406201412/https://edwinmadu.com/scary-nigerian-urban-legends-madam-koi-koi-5958a00108d8|dead-url=yes}}</ref> == Sa popular na kultura == Si Madam Koi Koi an kalaban sa librong pan-aki ni Simisayo Brownstone ''na Feyi Fay asin The Case of the Mysterious Madam Koi Koi'' . <ref>{{Cite web|last=|first=|date=|title=Feyi Fay and the case of the mysterious Madam Koi Koi|url=https://www.goodreads.com/book/show/40757519-feyi-fay-and-the-case-of-the-mysterious-madam-koi-koi#|archive-url=|archive-date=|access-date=|website=}}</ref> An Netflix horror series ''na The Origin: Madam Koi-Koi'' maluyang nakabasar sa urban legend. <ref name=":03">{{Cite web|date=2023-01-11|title=The Origin: Madam Koi Koi, Nollywood's first Netflix Horror Series|url=https://vibeonvibe.com.ng/post/3537577889/The-Origin-Madam-Koi-Koi-Nollywoods-first-Netflix-Horror-Series|access-date=2023-01-11|website=VibeOnVibe.com.ng|language=en|archive-date=2023-11-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20231101165658/https://vibeonvibe.com.ng/post/3537577889/The-Origin-Madam-Koi-Koi-Nollywoods-first-Netflix-Horror-Series|dead-url=yes}}</ref> == Hilingon man == * Duppy * Mami Wata * Tikoloshe == Toltolan == <references /> {{Tamboan}} [[Kategorya:Pages with unreviewed translations]] ap2hylmy19wb8oifvile7n9sqqa4a81 0 51284 307009 287469 2026-07-02T00:23:56Z InternetArchiveBot 17127 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 307009 wikitext text/x-wiki {| class="infobox biography vcard" ! colspan="2" class="infobox-above" style="font-size:125%;" |<div class="fn">Laureana Wright de Kleinhans</div> |- class="mw-file-element" data-file-height="530" data-file-type="bitmap" data-file-width="390" decoding="async" height="299" resource="./File:Laureana_Wright_de_Kleinhans.JPG" src="//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/4a/Laureana_Wright_de_Kleinhans.JPG/250px-Laureana_Wright_de_Kleinhans.JPG" srcset="//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/4a/Laureana_Wright_de_Kleinhans.JPG/330px-Laureana_Wright_de_Kleinhans.JPG 1.5x, //upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/4/4a/Laureana_Wright_de_Kleinhans.JPG 2x" width="220" | colspan="2" class="infobox-image" |[[File:Laureana_Wright_de_Kleinhans.JPG|daing kwadro]] |- ! class="infobox-label" scope="row" |Ipinangaki | class="infobox-data" |<div class="nickname" style="display:inline"> Laureana Wright González</div> <br /><br /><br /><br /><span style="display:none">( <span class="bday">1846-07-04</span> )</span> 4 Hulyo 1846<br /><br /><br /><br /><div class="birthplace" style="display:inline"> [[Taxco]], [[Guerrero]], [[Mexico|Mehiko]]</div> |- ! class="infobox-label" scope="row" | Nagadan | class="infobox-data" | 22 Setyembre 1896 <span style="display:none">(1896-09-22)</span> (nag-edad&nbsp;50)<br /><br /><br /><br /><div class="deathplace" style="display:inline"> [[Mexico City|Siyudad nin Mehiko]], Mehiko</div> |- ! class="infobox-label" scope="row" | Nasyu | class="infobox-data category" | Mehikano ! class="infobox-label" scope="row" | Trabaho | class="infobox-data role" | feminist |- ! class="infobox-label" scope="row" | Mga taon&nbsp;aktibo | class="infobox-data" | 1912–1955 |} Si '''Laureana Wright de Kleinhans''' (4 Hulyo 1846 – 22 Setyembre 1896), o midbid sana bilang '''Laurena''' sarong Mehikanong parasurat asin peministang pioneer. An saiyang mga sinurat manungod sa papel kan mga babae, rebolusyonaryo para sa saiyang panahon. An saiyang magasin, ''Violets of Anahuac'' kan 1887, binago an paradigma sa paagi nin pagpalakop bilang pinaka-ideolohiya kan magasin, an pambabaeng ideyal nin sarong kulturado, edukadong agom asin ina. An publikasyon nagpalakop kan edukasyon kan mga babae asin nag-insistir na an intelektuwal na pagkakapantay-pantay sa pag-ultanan kan mga lalaki asin babae iyo an paagi nin katalingkasan. Saro siya sa mga enot na feministang teorista sa Mehiko, na naghahagad sa mga babae na kuestionon an saindang papel sa sosyedad asin an mga kondisyon na saindang kinabubuhayan. Sinakop niya an mga tema arog kan edukasyon, deretso sa pagboto kan mga babae asin legal na pagkakapantay-pantay sa pag-ultanan kan mga lalaki asin babae. Nagsurat siya nin patriyotikong rawitdawit asin nagserbi bilang bise presidente kan Spiritualist Society of Mexico, na saiyang pig-apil huli ta an saro sa mga prinsipyo kaini iyo na an mga lalaki asin babae pareho an intelihensya. == Biograpiya == Si Laureana Wright González namundag kan 4 Hulyo 1846 sa Taxco, Guerrero, [[Mehiko]] sa Amerikanong ama na si James Wright asin an saiyang agom na Guerreran, si Eulalia González. <ref name="biography2">{{cite web|title=Laureana Wright de Kleinhans|url=http://www.arts-history.mx/efemerides/index.php?id_fecha=301&mes=7|website=Artes e Historia México|publisher=Artes e Historia México|access-date=27 May 2015|location=Mexico City, Mexico|language=Spanish|archive-url=https://web.archive.org/web/20150527230105/http://www.arts-history.mx/efemerides/index.php?id_fecha=301&mes=7|archive-date=27 May 2015|url-status=}}</ref> An pamilya nagbalyo sa [[Syudad nin Mehiko|Siyudad nin Mehiko]], para sa mas marahay na mga oportunidad sa ekonomiya kan si Wright aki pa <ref name="Alvarado (2005)">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=JfhZP1riYtsC|title=Educación y superación femenina en el siglo XIX: dos ensayos de Laureana Wright|last=Alvarado|first=Lourdes|date=2005|publisher=UNAM, Centro de Estudios sobre la Universidad|isbn=970-32-2724-4|edition=1st|location=México|pages=13–31|language=Spanish|access-date=27 May 2015}}</ref> asin duman nakanuod nin Espanyol, Ingles asin Pranses. <ref name="Spiritualism2">{{cite web|title=Abordan el trabajo de Laureana Wright, precursora del periodismo femenino|url=http://www.conaculta.gob.mx/detalle-nota/?id=28797#.VH6GfjGG-So|website=Conaculta|publisher=Consejo Nacional para la Cultura y las Artes|access-date=27 May 2015|location=Mexico City, Mexico|language=Spanish|date=23 August 2013|archive-date=7 December 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141207162558/http://www.conaculta.gob.mx/detalle-nota/?id=28797#.VH6GfjGG-So|dead-url=yes}}</ref> Poon sa edad na labing anom, nag'adal siya nin literatura, pilosopiya asin kasaysayan sa mga paratukdo arog ni Ignacio Ramírez, Ignacio Manuel Altamirano, [[Francisco Pimentel]] asin José María Vigil <ref name="Masons">{{Cite journal|title=Auge y Caída de la Masonería en México en el Siglo XiX. La Exclusión de la Mujer bajo la mirada del Discurso Masónico de Laureana Wright González|url=http://www.revistas.ucr.ac.cr/index.php/REHMLAC/article/viewFile/12188/11471|access-date=27 May 2015|publisher=Universidad de Costa Rica|location=San Pedro Montes de Oca, Costa Rica|archivedate=27 May 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150527205856/http://www.revistas.ucr.ac.cr/index.php/REHMLAC/article/viewFile/12188/11471}}</ref> asin kan 1865, nagpoon siyang magsurat nin patriyotikong rawitdawit. Kan 1868, siya nagpakasal ki Sebastian Kleinhans, na saiyang nagkaigwa nin sarong aking babae, si Margaret. Nagdiborsyo siya <ref name="Heroínas2">{{cite web|last1=Hernandez|first1=Hortensia|title=Laureana Wright González|url=http://heroinas.blogspot.mx/2012/11/laureana-wright-gonzalez.html|website=Heroínas|publisher=Heroínas|access-date=27 May 2015|location=Mexico|language=Spanish|date=7 November 2012}}</ref> sarong taon pagkatapos kan kasal asin itinao an saiyang oras sa pagsurat. <ref name="writing analysis2">{{cite web|last1=Ramirez|first1=Cristina|title=La Hija del Anáhuac: The Rhetoric of Laureana Wright de Kleinhans.|url=http://www.cristinadramirez.com/writingsample.html|website=Cristina Ramirez|publisher=Cristina Ramirez|access-date=27 May 2015}}{{Dead link|date=March 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Si De Kleinhans saro sa mga enot na parasurat na Mehikano na nagpahayag na an mga babae dapat magkaigwa nin boses sa publiko asin dapat na edukaron. Nagpostulate siya na sa paagi nin pagpadanay sa mga babae na ignorante, sinda tinatrato na bakong mas marahay pa sa pagsadiri. Pinag-olayan nia an mga epekto sa sosyedad kan pagkakaiba-iba asin an kawaran nin legal na mga probisyon, na nagin dahelan kan pagpasakop sa mga kababaihan. Siya sarong peryodista para sa mga publikasyon arog kan ''El Monitor Republicano'', ''El Bien Público'' asin ''El álbum de la mujer'' . Sa ibong kan saiyang pakikipag-amigo ki Delfina Ortega Diaz, an enot na agom kan presidente, siya haros napahale sa nasyon huli sa saiyang pakikipagtabangan sa ''Diario del Hogar'', na nagtutuyaw sa polisiya sa trabaho ni Presidente Porfirio Diaz. <ref name="ELEM2">{{cite web|title=Laureana Kleinhans Wright|url=http://elem.mx/autor/datos/3269|website=[[Enciclopedia de la Literatura en México]]|publisher=FLM – CONACULTA|access-date=27 May 2015|location=Mexico City, Mexico|language=Spanish}}</ref> Kan 1869, siya inako bilang sarong honorary member kan Society of Nezahualcoyotl, sa kahagadan kan mga kagmukna kaini, si Manuel Acuña asin [[Gerardo M. Silva]] . Nagbali siya sa siyentipikong sosyedad ''na El Porvenir'' kan 1872, kun saen nagpublikar siya nin nagkapira sa saiyang mga rawitdawit. Kan 1873, siya ninombrahan sa pagigin miyembro kan Liceo Hidalgo, <ref name="Violets2">{{cite web|last1=Erlij|first1=David|title=Precursoras de la democracia en México|url=http://www.letraslibres.com/revista/convivio/precursoras-de-la-democracia-en-mexico|website=Letras Libres|publisher=Revista Letras Libres|access-date=27 May 2015|location=Mexico City, Mexico|language=Spanish|date=May 2005}}</ref> sarong sosyedad literaryo na kun saen nagtitiripon an haros gabos na intelektuwal sa Mehiko, sa kahagadan ni Ignacio Ramírez asin [[Francisco Pimentel]] . Kan 1885 si de Kleinhans nagin miyembro kan Liceo Mexicano, siring man kan Liceo Altamirano kan Oaxaca. Kan panahon na idto, haros gabos na sosyedad nin literatura dominado nin lalaki. Tanganing an mga babae magkaigwa nin boses sa publiko, namatean ninda na kaipuhan na magtaram sa edukadong estilo nin mga lalaki, kaya si de Kleinhans naghanap nin mga miyembro na matao saiya nin paninindugan sa literatura. Kan 1884 siya an nagmukna asin nagdirehir kan magasin na ''Violetas de Anáhuac'' (Mga Violetas kan Anahuac); An " Anáhuac " sarong tataramon na Aztec para sa heograpikong lugar sa palibot kan Siyudad nin Mehiko. Kan 1887 tinugdas niya an peryodikong ''Mujeres de Anáhuac'' (Mga Babaeng Anahuac). ''An Violets'' sarong rebolusyonaryong journal para sa panahon kaini, nin huli ta imbes na ipalakop an kultura nin pagigin harong, an katuyuhan kan journal iyo na ipalakop an edukasyon kan mga babae asin ipag-asegurar na an mga babae asin lalaki pantay-pantay sa intelektuwal. Tanganing maibalik an punto na an mga babae may kakayahan na gumibo nin pambihirang mga kapangganahan, an journal nagkolekta asin nag-imprenta nin mga biograpiya nin mga babaeng Mehikano, kaiba an mga bantog na Mehikano arog ni Sister [[Juana Inés de la Cruz]] asin an ikaduwang agom kan Presidente Mehikano na si Porfirio Díaz, si Carmen Romero Rubio de Díaz. Kabali man digdi an mga kasaysayan kan 29 na mga katutubong babae, na sarong depinidong pagbalyo sa mga tipikal na kasaysayan na nakasentro sa Europa na isinurat kan panahon na idto. Dawa ngani si de Kleinhans dai nagtutubod sa espiritismo kan enot niyang nasabat ini, asin pigdenunsiar ini sa ''Violetas de Anáhuac'', siya nagin parasunod ni Allan Kardec huli sa saiyang pagtubod na an mga lalaki asin babae igwa nin pantay na intelihensya. Natapos siyang magin sarong maigot na parasunod kan espiritismo kan Kardecian, asin nagin bise presidente kan Spiritualist Society of Mexico. Siya man nag-eksplorar kan Freemasonry na kan ika-19 siglo pigbabalangibog bilang paagi tanganing mahale an mga impluwensya kan Simbahan Katoliko. Sa kahurihurihi, isinikwal niya an organisasyon huli ta habo nindang akuon an pagkakapantay-pantay kan mga lalaki asin babae asin sa katunayan igwa sinda nin sumpa sa pagpoon na nagdeklara na "dai nanggad akoon sa saindang mga ranggo an sarong buta, sarong buang, o sarong babae". Nagadan siya kan 22 Setyembre 1896 sa Siyudad nin Mehiko, Mehiko. ''An Mujeres notables mexicanas'' (1910) pinaluwas pagkagadan. Ini sarong importanteng obra, nin huli ta ini sarong koleksyon kan mga biograpiya na tinipon ni de Kleinhans kan mga midbid na babaeng Mehikano. Igwa ini nin 116 na biograpiya, na nagpopoon sa mga tema bago an pagsakop asin minaabot sa ikaduwang kabanga kan ika-19 siglo. Saro ini sa mga libro na kabali an mga babae bilang parte kan kasaysayan kan Mehiko bago an ika-beinte siglo. == Mga piniling obra == === Mga Rawitdawit === * "Sarong Cuba" * "El 5 de mayo de 1862" === Mga libro === * ''Violetas del Anáhuac: periódico literario: redactado por señoras'' (1888) (Sa Espanyol) Makukua sa Biblioteca Nacional de Mexico (OCLC #651191638) * ''La Emancipación de la Mujer por medio del estudio'' Imprenta nueva: Mexico (1891) (Sa Espanyol) * ''Educación errónea de la jejer y medios prácticos para correjirla'' Imprenta nueva: Mexico (1892) (Sa Espanyol) * ''Mujeres notables mexicanas'' Tipografía económica: Mexico (1910) (Sa Espanyol) == Mga Toltolan == <references /> {{Tamboan}} 0u5vvt0wtvaceeb2kph7xpbwjp1hbru 0 51341 307012 284967 2026-07-02T04:54:14Z InternetArchiveBot 17127 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 307012 wikitext text/x-wiki {{Short description|Filipina singer, actress, musician, television and radio host}} {{Use mdy dates|date=April 2023}}{{Infobox musical artist|name=Amapola|image=|caption=|birth_name=Maria Amapola Cabase|birth_date={{Birth date and age|1948|11|3|mf=y}}|birth_place=[[Sibonga]], [[Cebu]], Philippines|alias=“Total Performer”<br /> "Queen of Hearts"|genre={{hlist|[[Original Pilipino Music|OPM]]|[[pop music|pop]]|[[Broadway theater|Broadway]]|[[jazz]]}}|occupation={{hlist|Cruise ship headliner|cabaret show singer|film actress|record producer|TV host|Mrs. Marcos music ambassador 1973}}|instrument={{hlist|Vocals|various instruments}}{{citation needed|date=January 2021}}|years_active=1953–present|label=[[Vicor Music|Pioneer Records]] <small>(1972–1978)</small><br />[[Universal Records (Philippines)|WEA]] <small>(1981–1991)</small><br />Infinity Productions <small>(1994–present)</small>|website={{URL|theamapola.com}}}}Si '''Maria Amapola Cabase''', mas midbid sa saiyang pangaran sa entablado na '''Amapola''', sarong [[Mga Pilipino|Filipina]] na parakanta, aktres, musikero, host sa telebisyon asin radyo. Siya midbid sa Filipinas bilang orihinal na artista kan kantang "Kapantay ay Langit", na kan huri pinasikat ni [[Pilita Corrales]] . An Enot na Dama kan Pilipinas na [[Imelda Marcos|si Imelda Marcos]] inapod si Cabase bilang "Music Ambassador" para sa nasyon kan 1973 bilang selebrasyon kan enot na konsyerto ni Amapola sa New York, Nobyembre 3, 1973, sa New York's Town Hall . <ref>{{Cite web|url=https://books.google.com/books?id=JucCAAAAMBAJ&q=new+york+concert+amapola&pg=PA28|title=New York Magazine|date=November 5, 1973}}</ref> Kan 1984, pinaluwas niya an saiyang internasyonal na debut album na ginibo sa pakikipagtabangan sa jazz pianist na si Bobby Enriquez, na nangenot sa Cal Tjader Trio para sa debut jazz album ni Amapola, ''Sophisticated Lady'' . == Karera sa musika == Nagpoon an karera sa musika ni Amapola <ref>{{cite web|url=http://www.philstar.com/cebu-entertainment/749392/her-story-amapola-total-performer|title=Her story Amapola: The total performer|website=[[The Philippine STAR]]}}</ref> kan kinanta niya an temang pagkamoot na "Gui love Ko Ikaw" para sa pelikula kan Azucena Pictures ''na Utlanan'' . An kantang "Kapantay Ay Langit" na kinanta ni Amapola asin kinomposer ni George Canseco, <ref>{{Cite news|url=http://www.philstar.com/Article.aspx?articleId=609604&publicationSubCategoryId=111|title=Kawaning Sanchez mireklamo kay gi-audit}}</ref> nanggana sa Manila Film Festival na "Gabi Ng Parangal" ( Filipino Academy of Movie Arts and Sciences Award ) song of the year award. <ref>{{cite web|url=http://www.philmusicregistry.net/main/artist/view/3064|title=Performers Rights Society of the Philippines|publisher=Philmusicregistry.net|date=|access-date=June 11, 2013|archive-date=July 24, 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110724005433/http://www.philmusicregistry.net/main/artist/view/3064|dead-url=yes}}</ref> Ini kan huri pinasikat kan parakanta na [[Pilita Corrales|si Pilita Corrales]], na sa kahurihurihi nagin saiyang pirmang kanta . Si Amapola gihatagan sa susi sa [[Syudad nin Cebu|Siyudad sa Sugbo]] ni Gobernador Manuel Cuenco niadto aron iselebrar ang iyang trabaho isip Konduktor sa Toy Orchestra, nga naghimo kaniya nga pinakabata nga nakadawat sa onra. An aktibidad ginibo sa DYRC -Radio kan Siyudad nin Sugbo, na pigtambungan kan Cebu Normal School (karon Cebu Normal University ) Military Toy Orchestra, konduktor Amapola asin direktor Coronada Pingol, an kagmukna kan CNS Toy Orchestra. Poon kan mga taon 1970, si Amapola nagtugtog nin jazz asin popular na musika. Nagin headline siya sa mga lugar arog kan Sahara Hotel asin Union Plaza Hotel sa Las Vegas, Stern Grove sa San Francisco, The Town Hall sa New York, Grand Hotel sa [[Washington, D.C.|Washington DC]], asin Shrine Auditorium sa [[Los Angeles]] . Kan 1979, an banda ni Amapola, si Amy and the Sounds, na nagtatampok kan saiyang ama, si Mahnee Cabase sa mga keyboard, pigkomisyon bilang house band sa Fairmont Hotel sa San Francisco. Kan mga taon 1980, si Amapola nanggana nin nagkapirang premyo para sa saiyang musika, arog kan Awit Award para sa Pinakamarahay na Babaeng Parakanta asin Pinakamarahay na Pagkanta. Kan 1984, siya piglaog sa Tinig Awards Hall of Fame huli sa saiyang mga kontribusyon sa industriya nin aling-alingan kan mga Pilipino sa Filipinas asin sa ibang nasyon, na nagluwas sa kadakol na mga lokal na presentasyon sa California para sa komunidad kan mga Pilipino. <ref>{{cite web|last=|first=|date=|title=Full text of "[Program]"|url=https://archive.org/stream/program00fies/program00fies_djvu.txt|access-date=|website=[[Internet Archive]]|publisher=|quote=}}</ref> === ''Mga Kanta asin Amapola'' === An pinakaenot na kompilasyon na album ni Amapola, ''Songs and Amapola'', pinaluwas sa irarom kan Pioneer label kan Vicor Music Corporation asin kabali an gabos na mga sikat na kanta ni Amapola kan 1971–72. <ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=uSgEAAAAMBAJ&q=billboard+amapola+vicor+manila&pg=PA74|title=Billboard - Google Books|date=March 11, 1972|access-date=June 11, 2013}}</ref> An gabos na track isinurat asin pigtugtog ni D'Amarillo asin kan Saiyang Orkestra. An vocal coach iyo si Philip Maninang. An likod na takop kan album nagtatampok kan rawitdawit ni George Canseco na "Ode to Amapola". == Diskograpiya == Kan Nobyembre 13, 1971, ''an Billboard'' nagpaluwas nin bareta na si Amapola nagpoon na kan saiyang kontrata sa pagrekord sa Vicor Music Corporation . Dati sa D'Swan Records asin nanggana kan saiyang enot na Awit Awards bilang Pinakamarahay na Babaeng Parakanta sa Vernacular, si Amapola nagpirma sa Vicor tanganing irekord an saiyang enot na duwang sikat na kanta, an "Secret Love" asin "Never". An mga nasambit na kanta iyo an nag-angkla kan bulawan na hit ''na Songs and Amapola'' sa irarom kan Pioneer record label. <ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=-Q8EAAAAMBAJ&q=billboard+amapola+vicor+manila&pg=RA1-PA60|title=Billboard - Google Books|date=November 13, 1971|access-date=June 11, 2013}}</ref> Si Amapola an nagkapot kan titulong Philippine Jukebox Queen kan amay na mga taon nin 1970. <ref>{{cite web|url=http://top40-charts.com/news.php?nid=68879|title=Former Philippine 'Jukebox Queen' Amapola to Rerelease Her Works}}</ref> === Mga album asin mga kompilasyon === * 1972: ''Mga Kanta asin Amapola'' * 1982: ''Live, sa Manila Hotel'' * 1984: ''Mga Komposisyon ni Mahnee Cabase'' * 1988: ''Sopistikadong Babae'' * 2004: ''Broadway, My Way'' * 2005: ''Pag-uli'' (mga solo sa piano) * 2008: ''Sa Pagpili'' * 2008: ''Dai Mo Ako Midbid'' * 2010: ''Maogmang Pasko, Namomotan'' === Mga sikat na kanta === * 1970: "Kapantay Ay Langit". * 1971: "Sekretong Pagkamoot". * 1971: "Dai nanggad" * 1971: "Makasala o Santo". * 1971: "An Saradit na Bagay Dakula an Kahulogan" * 1971: "Maglalakaw Ako nin Solo". * 1971: "Sarong Pagkamoot". * 1971: "Tagoan" * 1971: "Pagkawara nin Pagkamoot". * 1971: "Mga Kanta" (ni George Canseco) * 1971: "Hatubang sa Nawong". * 1972: "Istorya kan Sarong Bitoon na Banggi". * 1972: "Ah-Choo" * 1972: "Bawal na mga Laro". * 1973: "Magtaram nin Mahinahon Pagkamoot" == Telebisyon, pelikula, asin pagsurat == Si Amapola an nag-host kan ''Amapola Presents Show'', sarong semanal na variety show sa TV sa KEMO-TV (ngonyan KOFY) sa San Francisco, na saiyang pig-host poon 1978 sagkod 1981. Siya regular na nagtutugtog sa mga palabas sa telebisyon sa Manila arog kan ''Stop, Look, Listen'' (bilang saro sa mga semanal na host), ''[[Eat Bulaga!]]'' , ''Superstar'', ''Seeing Stars'', ''Etchos Lang'' asin ''Live with Pops and Martin'' sa laog kan mga taon 1980. <ref name="philstar2">{{Cite news|url=http://www.philstar.com/Article.aspx?articleId=749725&publicationSubCategoryId=51|title=Is time running out? &#124; Entertainment, News, The Philippine Star|date=November 20, 2011}}</ref> Si Amapola nadiskubre ni Espiridion Laxa na nagpapirma saiya sa Tagalog Ilang-Ilang Productions para sa tolong pelikula. Nag-co-star siya ki Victor Wood sa ''Mr. Lonely'' kan 1972 asin ''You Are My Destiny'' kan 1973. An duwang pelikula pigdirehir ni Leonardo L. Garcia asin isinurat ni Rico Bello Omagap. An pag-cast para sa ikatolong pelikula ''na I Went to Your Wedding'' binago kan magpoon si Amapola kan saiyang paglibot sa Estados Unidos sa Honolulu, Hawaii. <ref>{{Cite news|url=https://www.philstar.com/cebu-entertainment/2011/11/19/749392/her-story-amapola-total-performer|title=Her story Amapola: The total performer|work=The Philippine Star}}</ref> Kan 2003, ipinublikar ni Amapola ''an Coming Home'', an saiyang enot na nobela. ''An Coming Home'' nanggana kan Florida Writers Association 's Royal Palm Literary Award para sa 'Romantic Fiction' asin sarong pinalista para sa 'Best Fiction' kan 2004 sa ''Foreword Magazine'' . Kan 2005, ipinublikar niya ''an Promising Skies'', na nag-ako nin kritikal na pag-omaw gikan sa best-selling author ''kan New York Times'' na si Ellen Tanner Marsh . <ref>{{cite web|url=http://printdayly.com/load/in862800006712ca/id21c8e25101574|title=printdayly.com|publisher=printdayly.com|access-date=June 11, 2013|url-status=|archive-url=https://archive.today/20120713013800/http://printdayly.com/load/in862800006712ca/id21c8e25101574|archive-date=July 13, 2012}}</ref> == An pangenot na barkong pang-cruise == Poon 1986 sagkod 1990, si Amapola an nangengenot sa gabos na barko kan Royal Viking Line : Royal Viking Sky, Royal Viking Star, Royal Viking Sea asin Royal Viking Sun, asin nagkanta kaiba an Glenn Miller Orchestra, an Nelson Riddle Orchestra, si Bob Crosby asin an Bobcats asin an Mitch Kerper Orchestra. Kan 1990, si Amapola an nagganap bilang Bloody Mary sa produksyon kan RVL Sun's Theatre kan South Pacific (musical) . Poon 1990 sagkod 1994, si Amapola nagkanta sa laog kan Song of Flower of the Seven Seas Cruises asin sa Hanseatic explorer ship ni Hapag Lloyd na naglayag sa Amerika del Sur asin nagsalida sa Arctic asin Antarctic. Sa laog kan Hanseatic, si Amapola inalok na magkanta sa laog kan MS Gripsholm . Kan 2006, si Amapola inimbitaran na mag-headline sa laog kan Regent Seven Seas Cruises Voyager World Cruise. <ref>{{cite web|url=http://theamapola.com/travels/worldcruiseitinerary.htm|title=Regent Seven Seas Cruises, Voyager World Cruise, Filipino Singer, Amapola, The Total Performer, Singer, Musician, Author|publisher=Theamapola.com|date=April 28, 2006|access-date=June 11, 2013|archive-date=March 4, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304035831/http://theamapola.com/travels/worldcruiseitinerary.htm|dead-url=yes}}</ref> An Cruise Travel Magazine nagboto ki Amapola bilang saindang paboritong paratugtog sa laog kan Seven Seas Cruise ship kan Radisson na Song of Flower. == Personal na buhay == Si Amapola nagpadakula nin duwang aki kaiba an saiyang ikaduwang agom, si Nicolas T. Aiello. Kan huri, naagom niya si Stephen Woodward, na nadiagnose na may helang na Parkinson kan 1989. An duwa nagin aktibo sa paghanap nin bulong sa helang na Parkinson, <ref>{{cite web|url=http://theamapola.com/STEVES-PD/Cycling4Steve.htm|title=Steve Woodward'S Parkinson'S Disease Appeal|publisher=Theamapola.com|date=|access-date=June 11, 2013|archive-date=March 30, 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120330194612/http://theamapola.com/STEVES-PD/Cycling4Steve.htm|dead-url=yes}}</ref> sagkod na magadan si Woodward kan 2016. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B; ''<nowiki><span title="This claim needs references to reliable sources. (May 2024)">kaipuhan an sitasyon</span></nowiki>'' &#x5D;</sup> == Mga onra asin legasiya == * Awit Awards, Pinakamahusay na Babaeng Parakanta sa Pilipinas (nanggana) * NPC Lifetime Achievement Award, National Press Club, Philippines (merit) <ref>{{cite web|url=http://www.dausa.org/2011/04/|title=2011 April|publisher=DAUSA|date=April 19, 2011|access-date=June 11, 2013}}</ref> * San Francisco Cultural Society, San Francisco Cultural Award (nanggana) * Bay Area "Eye" Awards, Entertainer of the Year (nanggana) Si Amapola nakalaog sa Awit Awards Hall of Fame asin sa Tinig Awards Hall of Fame. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B; ''<nowiki><span title="This claim needs references to reliable sources. (April 2024)">kaipuhan an sitasyon</span></nowiki>'' &#x5D;</sup> {| class="wikitable" !Taon ! Hawak na Nagtatao nin Premyo ! Kategorya ! Nominado na Trabaho ! Mga resulta |- | '''1971''' | Awit Awards | '''Pinakamahusay na Babaeng Parakanta (Bernakular)''' | |gana |} == Mga Toltolan == <references /> {{Tamboan}} == Mga panluwas na sumpay == * [https://theamapola.com/ Opisyal na website] * [[imdbname:0023934|Amapola Cabase]] IMDB - Internet Movie Database * [https://web.archive.org/web/20081021083548/http://www.prweb.com/releases/2006/03/prweb357423.htm Pilipino Amerikanong Nobelistang Nakakua nin Nagkikinang na Pagrepaso gikan sa New York Times Best Selling Author] - Promising Skies ni Author: Amapola [[Kategorya:Pages with unreviewed translations]] hetpg2jsgkjwwoab9vmastkd6nwib96 0 55349 307014 301846 2026-07-02T06:58:49Z InternetArchiveBot 17127 Rescuing 3 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 307014 wikitext text/x-wiki {{Short description|World War II fortifications}} {{Infobox yunit militar | unit_name = Mga Depensa sa Pantalan kan Sola nin Manila asin Subic | image = CoastalPlanManila.jpg | caption = An pantalan kan Manila asin mga pagtaraid na lugar | image_size = 260px | country = {{USA}} | allegiance = | type = [[Artilerya sa baybayon|Artilerya sa baybayon]] | branch = [[Korpo nin Artilerya sa Baybayon kan Hokbo kan Estados Unidos]] | dates = 1905–1942 | specialization = [[Sugo sa Depensa kan Pantalan]] | command_structure = *[[Departamento kan Filipinas]] (1922–1941) *[[Mga Pwersa kan Hokbo kan Estados Unidos sa Harayong Sirangan]] (Nobyembre 1941– Marso 1942) *[[Pwersa kan Estados Unidos sa Filipinas]] (Marso 1942 – Mayo 1942) | size = | current_commander = | garrison = [[Fort Mills]], [[Corregidor]] | ceremonial_chief = | nickname = | motto = | colors = | march = | mascot = [[Oozlefinch]] | battles = [[Kampanya sa Filipinas (1941–1942)]] | notable_commanders = * MG [[George F. Moore (soldados)|George F. Moore]] *Col. [[Paul Bunker|Paul D. Bunker]] | anniversaries = }} [[Image:Map of Corregidor 1941.jpg|thumb|260px|An Corregidor/Fort Mills na may ibang mga kuta na nakabugtak.]] [[File:Battery Way.jpg|thumb|right|260px|Mga {{convert|12|in|0|adj=on}} mortar kan Battery Way, Fort Mills kan 2007. ]] [[File:12-in-Disappearing-Carriage-1896.jpg|thumb|right|260px|{{convert|12|in|0|adj=on}} na badil sa sarong nawawarang karwahe, sa pankagabsan kapareho kan ibang 10-pulgada sagkod 14-pulgada na nawawarang mga baterya.]] [[File:FortDrum After.jpg|thumb|right|260px|An Fort Drum. An mga temporaryong kuartel na gibo sa kahoy sa kubyerta kan kuta nahihiling harani sa [[torre nin pagkontrol sa kasulo]].]] [[File:Battery Hearn, Corregidor Island (modern view).jpg|thumb|right|260px|Sarong {{convert|12|in|0|adj=on}} M1895 na badil kan Battery Hearn, Fort Mills kan mga 2010 .]] An '''Mga Depensa sa Pantalan kan Sola nin Manila asin Subic''' ("Mga Depensa sa Baybayon kan Sola nin Manila asin Subic" sagkod 1925) (a.k.a. CD/HD Manila Bay) sarong [[Sugo sa Depensa kan Pantalan|sugo sa depensa sa pantalan]] kan [[Korpo nin Artilerya sa Baybayon kan Hukbong Bontolan kan Estados Unidos]], parte kan [[Departamento kan Filipinas]] kan [[Hokbo kan Estados Unidos]] poon kan mga 1910 sagkod sa amay na [[Gerang Pankinaban II]]. An pagboot sa panginot binibilog nin apat na kuta sa mga isla sa entrada kan [[Sola nin Manila]] asin sarong kuta sa sarong isla sa [[Sola nin Subic]].<ref name=McG1>McGovern and Berhow 2003, pp. 7-12</ref> ==Panlikod na Impormasyon asin konstruksyon== Nakua kan Estados Unidos an Filipinas bilang sarong teritoryo bilang resulta kan [[Gera nin Espanyol-Amerikano]] kan 1898. An [[Lupon nin mga Kuta|Lupon nin Taft]] kan 1905 nagrekomendar nin mahiwas, kaidto-modernong mga kuta sa entrada kan [[Sola nin Manila]]. An mga isla duman pigdeklarar na mga reserbasyon militar kan 11 Abril 1902. Susog kaini, an El Fraile, Carabao, Corregidor, Grande, asin Caballo Islands sa Pilipinas dapat na pakusugon asin isalak sa mga depensa sa pantalan kan mga Sola nin Manila asin Subic, pagprotehir sa mga base kan [[Armada Asyatiko]] kan Estados Unidos asin an kapitolyo asin panginot na pantalan kan [[Komonwelt nin Filipinas|Filipinas]] na Manila. Poon kan mga 1905 sagkod 1915 an minasunod na mga kuta itinogdok: [[Fort Mills]] ([[Corregidor]]), [[Fort Hughes]] ([[Caballo Island]]), [[Fort Drum (El Fraile Island)]], asin [[Fort Frank]] (Carabao Island) sa entrada kan Sola nin Manila, siring man [[Fort Wint]] ([[Grande Island]]) sa entrada kan Sola nin Subic. An mga kuta dinisenyo para sa sarong katuyuhan: tanganing dai makalaog sa Sola nin Manila o Sola nin Subic an mga lunadan nin pandagat kan kalaban. Dinisenyo an mga ini bago nagin importante an mga eroplano sa giyera, asin (apwera sa [[Fort Drum (Filipinas)|Fort Drum]]) madaling mabiktima sa pag'atake kan aire asin halangkaw na anggulo kan artileriya, na protektado sana sa paagi nin camouflage. Apwera sa [[Mortar (armas)|mortar]] na mga baterya, an mga torre kan Fort Drum, asin an duwang [[12-pulgada na badil nin M1895|{{convert|12|in|0|adj=on}} na mga badil]] kan mga taon 1920 na iyo an mga Baterya nin Smith asin Hearn, an mga badil kan mga kuta igwa nin limitadong mga arko nin kalayo na mga 170°, asin nakakaya sana sa mga target na naglalaog sa baybayon hale sa sulnopan. <ref name=McG1/> Sa sarong ehersisyo kan 1907 sa Subic Bay, sarong batalyon kan [[Marina kan Estados Unidos]] kan [[Advanced Base Force]] na pinanginotan ni Major [[Eli K. Cole]] an nagbugtak nin kwarentang apat na magabat na badil para sa depensa sa baybayon sa laog nin sampulong semana, huli sa [[Eight-eight fleet]] na takot sa gera sa Hapon.<ref name="Millett, Semper Fidelis">Allan R. Millett, ''Semper Fidelis: The History of the United States Marine Corps'', (New York City, NY: The Free Press, 1991).</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.navweaps.com/Weapons/WNUS_47-50_mk3.htm |title=4.7"/50 Mark 3 Armstrong at NavWeaps.com |access-date=13 October 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150930200702/http://www.navweaps.com/Weapons/WNUS_47-50_mk3.htm |archive-date=30 September 2015 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.navweaps.com/Weapons/WNUS_6-50_mk5.htm |title=6"/50 Mark 5 Armstrong at NavWeaps.com |access-date=13 October 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151008011759/http://www.navweaps.com/Weapons/WNUS_6-50_mk5.htm |archive-date=8 October 2015 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> An mga ini pig-operar kan mga Marines sagkod kan mga 1910, kan matapos an Fort Wint sa Grande Island. An Corregidor iyo an pinakadakulang pinakusog na isla sa Filipinas, na estratehikong namumugtak sa nguso kan Sola nin Manila. An Fort Mills itinogdok duman asin natapos na kan 1911. Kan panahon na idto an isla igwa nin anom na [[12-pulgada na badil nin M1895|{{convert|12|in|0|adj=on}} na mga badil]] sa [[nawawarang karwahe|nawawarang mga karwahe]], kagduwang [[12-pulgada na mortar sa depensa sa baybayon|{{convert|12|in|0|adj=on}} mga mortar]], duwang [[10-pulgada na badil nin M1895|{{convert|10|in|0|adj=on}} nawawarang mga badil]], limang [[6-pulgada na badil nin M1905|{{convert|6|in|0|adj=on}} nawawarang mga badil]], asin apat na [[3-pulgada na badil nin M1903|{{convert|3|in|0|adj=on}} na mga badil]] sa mga pedestal mount. Tolong dugang na baterya nin duwang {{convert|3|in|0|adj=on}} na badil an nagsunod sa laog nin pirang taon; an Bateryang Keyes kan 1913 asin mga Bateryang Cushing asin Hanna kan 1919. Bilang an solo-solong kuta sa sarong dakulang isla, an Corregidor igwa kan kadaklan kan mga kuartel kaiba an mga edipisyong administratibo asin hedkwarters.<ref name=Ber222>Berhow 2015, pp. 222, 233-240</ref> An isla igwa man nin 13 milya nin de-koryenteng agihan-riles, sarong pambihirang tampok sa mga kuta kan Estados Unidos.<ref>Morton, p. 473</ref> An Fort Drum sa Isla nin El Fraile, na natapos kan 1914, iyo an ikaduwang pinakamakapangyarihan na kuta sa Sola nin Manila asin an pinakapambihira. An isla nasa parte kan dalan sa tanga kan Corregidor asin kan baybayon kan probinsya nin Cavite sa habagatan kan islang iyan. An El Fraile ginaba sagkod sa linya kan tubig asin sarong "konkretong bapor de guerra" na estruktura an itinogdok sa ibabaw kaini. An Fort Drum parehong iyo sana an [[kuta sa dagat]] asin iyo sana an kuta na may mga torre sa mga sistema nin kuta kan Estados Unidos pagkatapos kan 1885. Duwang torre na igwa nin duwang [[14-pulgada na badil nin M1909|{{convert|14|in|0|adj=on}} na badil]] an lambang saro yaon sa itaas kan kuta. An 14-pulgada na badil iyo sana an M1909 na 14-pulgada na badil na pigpadara; sinda espesyal na dinisenyo para sa mga torre kan Fort Drum. An lambang gilid kan kuta igwa nin sarong padis nin [[6-pulgada na badil nin M1908|{{convert|6|in|0|adj=on}} na mga badil]] sa mga [[kasemato]].<ref name=Ber222/> An mga torre napatunayan na dai nadadaog kan parehong pag'atake sa eroplano asin pag'agaw nin kalayo gikan sa mga Hapon na [[Type 45 240 mm howitzer|{{convert|240|mm|in|2|abbr=on}} na mga howitzer]], na nagdanay sa aksyon sagkod sa pagsuko kan 6 Mayo 1942.<ref name="Morton, pp. 486-487, 540">Morton, pp. 486-487, 540</ref> An Forts Hughes asin Frank, parehong natapos kan 1914 (apwera sa mga mortar kan Fort Hughes kan 1919), sa pankagabsan magkapareho sa bagay na an lambang saro igwa nin duwang sarong-badil na baterya nin [[14-pulgada na badil nin M1910|{{convert|14|in|0|adj=on}} na mga badil]]. An Fort Hughes yaon sana sa habagatan kan Corregidor, mantang an Fort Frank yaon sa habagatan na entrada kan Sola nin Manila, harani sa baybayon kan probinsya nin Cavite. Dugang pa sa mga 14-pulgada na badil, an Fort Hughes igwa man nin apat na {{convert|12|in|0|adj=on}} na mga mortar, duwang {{convert|6|in|0|adj=on}} nawawarang badil, asin duwang {{convert|3|in|0|adj=on}} na badil. An Fort Frank igwa man nin walong 12-pulgada na mortar asin duwang 3-pulgada na badil.<ref name=Ber222/> Natapos an Fort Wint kan 1910, sa Grande Island sa nguso kan Sola nin Subic, na harayo sa ibang kuta. Ini an may pinakadiit na armas; duwang {{convert|10|in|0|adj=on}} nawawarang badil, duwang {{convert|6|in|0|adj=on}} nawawarang badil, asin apat na {{convert|3|in|0|adj=on}} na badil.<ref name=Ber222/> Durante kan partisipasyon kan mga Amerikano sa Depensa nin Baybayon kan Gerang Pankinaban I an Sola nin Manila igwa nin awtorisadong kusog nin 21 kumpanya.<ref>{{cite book | last = Rinaldi | first = Richard A. | title = The U. S. Army in World War I: Orders of Battle | publisher = General Data LLC | year = 2004 | page = 166 | isbn = 0-9720296-4-8 }}</ref> Kan 1919 an komandante kan mga depensa iyo si Koronel [[Clint Calvin Hearn|Calvin Hearn]].<ref>[http://corregidor.org/btty_histories/control/names_text.htm Order of Names at Corregidor.org]</ref> An rehimen nin [[Ika-59 na Artilerya sa Baybayon (Estados Unidos)|Ika-59 na Artilerya sa Baybayon]] pigbalyo sa Filipinas kan 1921, kaiba an nagkapirang [[155 mm na badil nin M1918|{{convert|155|mm|1|abbr=on}} GPF na mga badil]].<ref>Gaines, pp. 34-35</ref> Poon 1922 an mga parte kan mga depensa pig-garrison kan mga yunit kan [[mga Scout kan Filipinas]], na iyo an mga yunit kan [[Regular na Hokbo (Estados Unidos)|Regular na Hokbo]] kan Estados Unidos na panginot na binilog nin mga Pilipinong mga lalaking nakalista asin mga opisyales kan Estados Unidos. Kan 1922-23 kinseng mga kumpanya kan mga Scout kan Filipinas an awtorisado, na inot na may numerong ika-257 sagkod ika-289 na mga kumpanya kan Artilerya sa Baybayon.<ref>Berhow 2015, p. 432</ref> Kan 1924, bilang parte kan sarong sapiritan na pagkombertir kan [[Korpo nin Artilerya sa Baybayon kan Hukbo kan Estados Unidos|Korpo nin Artilerya sa Baybayon]] sa sarong sistemang rehimen, an ika-59 CA pig-organisar giraray bilang sarong traktora na rehimen asin an mga rehimente na [[Ika-91 na Artilerya sa Baybayon (Estados Unidos)|ika-91]] asin [[ika-92 Artilerya sa Baybayon (Estados Unidos)|ika-92 na Artilerya sa Baybayon]] (mga Iskawt kan Filipinas) pigmukna gikan sa mga eksistidong mga kumpanya. Kan 1935 an ika-59 na CA orog pang inorganisar giraray bilang sarong rehimen nin depensa sa pantalan.<ref>Gaines, pp. 34-35, 48</ref> An huring bagong armamento sa HD Manila Bay sagkod 1940 mahalaga alagad sadit an kantidad: mga Baterya nin Smith asin Hearn sa Fort Mills, natapos kan 1921. An mga ini igwa sa lambang saro nin sarong [[12-pulgada na badil nin M1895|{{convert|12|in|0|adj=on}} M1895 na badil]] sa sarong M1917 na karwahe na halawig an rayo, na may langkaw na 35° asin 360° kan pabaliktad, na may patangaan na naglangkaw poon {{convert|18,400|yd|abbr=on}} sa sarong nawawarang karwahe sagkod sa {{convert|29,300|yd|abbr=on}}.<ref>[http://www.fortwiki.com/Battery_Hall Battery Hall, Fort Saulsbury, Delaware at FortWiki.com, with the same weapons as Batteries Smith and Hearn]</ref><ref>Berhow 2015, p. 61</ref> An disbentaha iyo na an mga badil biyong daing proteksyon. An klaseng ini nin baterya ginibo man sa walong iba pang mga komando sa depensa sa pantalan sa [[CONUS]], [[Haway]], asin [[Panama]].<ref>Berhow 2015, pp. 227-228</ref> Kan 1923 an [[Kasunduan sa Hukbong Dagat kan Washington]] nagpapangalad nin mga dugang na kuta sa Pasipiko, kaya an mga kuta kan Filipinas dai na nakaresibe nin dugang pang mga armas sagkod na pagkatapos kan 1936, kan an Hapon naghale sa tratado, na nagin daing halaga.<ref>{{Cite book | last1 = Evans | first1 = David | last2 = Peattie | first2 = Mark | title = Kaigun: Strategy, Tactics and Technology in the Imperial Japanese Navy, 1887–1941 | publisher = Naval Institute Press | place = Annapolis | year = 1997 | page = 199 | isbn = 0-87021-192-7}}</ref> Sa makangingirhat na paagi, kun an mga bateryang ini namoderno, sinda kutana na[[kasemato]], na piglilimitaran sinda sa 180° na larangan nin kalayo, asin kutana bakong gayong kapaki-pakinabang laban sa mga Hapon sa [[Bataan]]. An sarong resulta kan Kasunduan sa Hukbong Dagat kan Washington iyo an pag-iba kan doseng [[M1918 na 240 mm howitzer|240 mm howitzer]] sa sarong barko pasiring sa Filipinas pasiring sa Haway, kun sain sinda ibinugtak sa mga nakapirming mga mounting sa Oahu. An total na kakulangan nin halangkaw an anggulo na artilerya nin mobil sarong mayor na ulang sa depensa kan Filipinas.<ref>Berhow 2015, p. 194</ref> An mga ekstrang bariles nin badil itinao harani sa nagkapirang baterya sa Corregidor, kabali an Smith asin Hearn, huli sa dai kakayahan na isalinya-giraray an mga ginamit nang bariles apwera sa mga espesyalisadong pasilidad sa kontinental na Estados Unidos ([[CONUS]]).<ref name=Ber222/> ===Mga kampo-minado=== An Sola nin Manila asin Sola nin Subic igwa nin [[Submarinong minado sa depensa kan pantalan kan Estados Unidos|mga minado na pinapaandar kan Hokbo]] na makukua poon kan mga 1915 (bakong parati na pigbubugtak sa panahon nin katoninongan) siring man [[mga minado sa dagat]] na ibinugtak kan 1941. An mga minadohan na ini dinisenyo tanganing pugulan an gabos na lunadan apwera sa mga [[submarino]] asin hababaw na mga lunadan sa ibabaw. Sa Sola nin Manila, duwang kontroladong minadohan an ibinugtak, an saro minaabot sa sulnopan hale sa Corregidor pasiring sa [[Isla nin La Monja]], asin an saro pa minaabot sa amihanan hale sa Corregidor pasiring sa Rawis nin [[Bataan]] sa sirangan kan [[Mariveles,Bataan#Heograpiya|Sola nin Mariveles]]. Pareho ining pig-operar hale sa Corregidor. Siring man, kan kabangaan kan 1941 an mga minadohan kan Hokbong dagat kan Estados Unidos nin mga kontakon na minaduhan ibinugtak sa pag-ultanan kan Mariveles Bay asin La Monja Island, asin sa pag-ultanan kan Corregidor asin [[Fort Frank|Carabao Islands]], tanganing isara an mga agihan sa baybayon na dai natatahoban kan mga minadohan kan Hokbo. An minadohan kan Sola nin Subic ibinugtak kan Hulyo 1941 asin pig-ooperar gikan sa [[Fort Wint]], na may mga kontroladong minadohan kan Hokbo sa kanal kan barko, asin mga minadohan kan hokbong-dagat sa mga gilid kan kanal<ref>Lewis, pp. 83-89</ref><ref>[http://www.northamericanforts.com/West/pi.html Forts in the Philippines at American Forts Network]</ref><ref name=Minemap1>{{Cite web |url=http://maritimereview.ph/2016/03/01/the-sinking-of-ss-corregidor/ |title=Map at "The Sinking of SS ''Corregidor''" at MaritimeReview.ph |access-date=2018-03-19 |archive-date=2020-02-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200206065614/https://maritimereview.ph/2016/03/01/the-sinking-of-ss-corregidor/ |url-status=dead }}</ref> Kan banggi kan 16–17 Disyembre 1941 an pampasaherong barko na [[HMS Engadine (1911)|SS ''Corregidor'']] (dating HMS ''Engadine'') nabunggo sa sarong minado asin naglubog harani sa Isla nin Corregidor. An barko naghali sa Manila kan bangging idto na dai nakakua nin permiso gikan sa Inshore Patrol kan [[Hokbong-dagat kan Estados Unidos|Hukbong-dagat kan Estados Unidos]], na nangangaboot sana na an mga operador kan kampo-minado dai naalerto na sarong makikatood na barko an naghahale sa pantalan. An kaparatian na estado kan kampo-minado sa panahon nin gera aktibo, na nangangaboot na sinda masabog sa pagkontak. Ini posibleng aplikado man sa mga kampo-minado sa itinalaan na agihan kan barko. Kan mahiling an barko, an nagkapirang istorya nagsasabi na si Koronel [[Paul Bunker]], komandante kan Seaward Defenses, nagboot na an kampo-minado magdanay na aktibo. Huli sa mga kamugtakan kan panahon nin gera, mayo nin opisyal na imbestigasyon na ginibo, na nagwalat nin kadakol na mga hapot na bukas. An kinamumugtakan kun sain an barko naglubog dai pa nadeterminaran, halimbawa.<ref>May mga istorya na nagpapahiling na an barko naglubog harani sa Isla nin La Monja, alagad ini nangangaboot na an barko minsan paano nakaagi sa kampo-minado kan Hokbo nin Corregidor-Bataan.</ref> An mga kwenta nagsasabi na an mga opisyal kan Hokbo kan E.U. impormal na nagsabi sa mga Pilipino na mga reporter na an mga kampo-minado ibinugtak sa ligtas na paagi tulos pagkatapos kan paglubog. An barko pano nin 1,200 sagkod 1,500 katawo, kadaklan mga sibilyan na Pilipino na nag-ebakwar pasiring sa [[Mindanao]]. 150 na personel kan [[Hokbong Komonwelt kan Filipinas|Hukbo kan Filipinas]] asin pitong Amerikano an nakalunad, kaiba an nagkapirang [[QF 2.95-pulgada na Badil Pambukid|2.95-pulgada na mga badil sa bukid]] na kaipuhan na gayo kan mga pwersa sa habagatan kan Filipinas. Tolong mga [[PT boat]] ([[Barotong Torpedo na may Motor na PT-32|''PT-32'']], [[Barotong Torpedo na may Motor na PT-34|''PT-34'']] asin [[Barotong Torpedo na may Motor na PT-35|''PT-35'']]) an nakakua nin 282 na nakaligtas, na pito sa mga ini an nagadan kan huri.<ref name=Minemap1/><ref>{{cite book|last=Gordon|first=John|title=Fighting for MacArthur: The Navy and Marine Corps' Desperate Defense of the Philippines|year=2011|pages=73–76|publisher=Naval Institute Press|location=Annapolis, Maryland|url=https://books.google.com/books?id=XnDzMR47AXQC&q=ss+corregidor&pg=PA74|isbn=978-1-61251-062-0}}</ref><ref>[http://corregidor.proboards.com/thread/1168/loss-corregidor Discussion with quotes from several sources about the sinking of SS ''Corregidor'' at Corregidor.com]</ref><ref>[http://www.fsteiger.com/gsteipow.html Diary of CPT George Steiger, entry for 19 December 1941]</ref> ===An Tunel nin Malinta=== {{Main|Tunel nin Malinta}} An mayor na parte kan komplek nin [[Tunel nin Malinta]] itinogdok sa Corregidor poon 1932 abot 1934, na an konstruksyon nagpadagos sagkod na an Filipinas [[Kampanya sa Filipinas (1941–1942)|sinakyada]] kan Hapon kan Disyembre 1941. Kadaklan sa mga kuta kan Estados Unidos kan panahon na ini igwa sana nin saradit na pasilidad sa irarom kan daga, asin an komplikadong tunel na ini iyo an pinakadakula sa [[depensa kan baybayon kan Estados Unidos|sistema nin depensa sa baybayon]] kan Estados Unidos. Huli sa pagpapangalad kan [[Kasunduan sa Hokbong Dagat kan Washington]] sa mga bagong kuta, an kadaklan kan komplikado itinogdok na mayong itinalaan na mga pondo, na ginagamit an mga trabahador kan mga [[trabahador nin konbikto|preso]]ng Pilipino para sa mga trabahong daing kakayahan, asin mga paputok na nakatalaan na iapon. Durante kan [[Labanan sa Corregidor|pagkubkob]], an Tunel nin Malinta nagin mahalaga sa kaligtasan kan gobyerno kan Pilipinas, kan halangkaw na komando militar, kan mga tauhan medikal, asin kadakol na mga sibilyan.<ref>[http://corregidor.org/chs_lean_years/leanyear_02.htm Strong, Paschal N., ''The Lean Years'', p. 2 at Corregidor.org]</ref> ==Ikaduwang Gerang Pankinaban== Kan 26 Hulyo 1941 si Tenyente Heneral<ref>Mayor Heneral kan ibalik, piglangkaw pakalihis nin duwang aldaw.</ref> [[Douglas MacArthur]] inapod giraray sa aktibong serbisyo asin ginibong kumander kan [[Mga Pwersa kan Hokbo kanEstados Unidos sa Harayong Sirangan]] (USAFFE), na kabali an [[mga Iskawt kan Filipinas]] asin [[Hokbo kan Komonwelt kan Filipinas]]. Si MacArthur nagin sarong [[Opisina kan Tagapayo Militar sa Gobyerno kan Komonwelt kan Pilipinas|opisyal na tagapayo kanEstados Unidos sa mga pwersa kan Filipinas]] bilang sarong [[Pamayong Heneral kan Hokbong Filipinas|Pamayong Heneral kan Filipinas]] poon 1935 sagkod 1937, asin nagpadagos sa saiyang trabaho bilang sibilyan poon kan saiyang pagretiro sa Hokbo kanEstados Unidos sa katapusan kan panahon na idto.<ref>Morton, p. 19</ref> Kan Hulyo 1941 an mga depensa sa pantalan pinagbotan ni [[George F. Moore (soldado)|Major Heneral George F. Moore]], na an Sugo nin Artilerya sa Baybayon kan Filipinas yaon sa Fort Mills, sa Corregidor. Kan panahon na ini igwa nin 4,967 na mga tropa na nakadestino sa mga Depensa sa Pantalan. An mga mayor na yunit sa irarom kan pagboot sa depensa kan pantalan kan [[Ikaduwang Gerang Pankinaban]] kabali an: * [[Ika-59 na Rehimento nin Artilerya sa Baybayon (Estados Unidos)|Ika-59 na Artilerya sa Baybayon]] (Depensa sa Pantalan o HD) ([[Regular na Hokbo (Estados Unidos)|Regular na Hokbo]] kan E.U.) * [[Ika-91 na Artilerya sa Baybayon (Estados Unidos)|Ika-91 na Artilerya sa Baybayon]] (HD) ([[Mga Iskawt kan Filipinas]]) * [[Ika-92 na Artilerya sa Baybayon (Estados Unidos)|Ika-92 na Artilerya sa Baybayon]] (Tractor Drawn) (Mga Iskawt kan Filipinas) * [[Ika-60 na Artilerya sa Baybayon (Estados Unidos)|Ika-60 na Artilerya sa Baybayon]] AA (Regular na Hokbo kan E.U.) * Ika-1 na Artilerya sa Baybayon ([[Hokbong Komonwelt kan Filipinas|Hokbo kan Filipinas]])<ref>Morton, p. 478</ref> * Ika-2 na Artilerya sa Baybayon (Hokbo kan Filipinas) An iba pang mga yunit nin kontra-eroplano sa Filipinas iyo an: * [[Ika-200 na Artilerya sa Baybayon (Estados Unidos)|Ika-200 na Artilerya sa Baybayon]] AA ([[Nasyunal na Bantay kan Bagong Mehiko|Nasyunal na Bantay nin Hokbo kan Bagong Mehiko]]) (nag-abot kan Setyembre 1941) * [[Ika-515 na Artilerya sa Baybayon (Estados Unidos)|Ika-515 na Artilerya sa Baybayon]] AA (Nasyunal na Bantay kan Bagong Mehiko, Hokbo kan Filipinas) (inorganisar kan Disyembre 1941 gikan sa ika-200 na CA AA asin Hokbo kan Filipinas) ===Mga yunit na kontra eroplano=== An Hepe kan Artilerya sa Baybayon na si [[Joseph A. Green (heneral)|Major Heneral Joseph A. Green]] nagrekomendar na ibalik an mga elemento kan mga Depensa sa Pantalan sa [[Panggerang kontra-eroplano|kontra eroplano]] na katungdan, alagad an propwestong ini isinikwal. Alagad, an nagkapirang mga baterya sa depensa sa pantalan namandohan nin mga bateryang AA sa kampanya.<ref>[http://corregidor.org/chs_battery1/ordnance.htm Table of Armaments & Coast Artillery Assignments at corregidor.org]</ref> Kadaklan sa mga bateryang AA sa mga kuta sa pantalan pig-aasikaso kan Ika-60 na Artilerya sa Baybayon (AA). An [[Departamento nin Gera kan Estados Unidos|Departamento nin Gubat]] nagtutuyo na magpadara nin tolong dagdag na [[rehimen]] kan AA asin duwang hedkwarters kan [[brigada]], alagad saro sana an ipinadara bago an [[kampanya sa Filipinas (1941–1942)|pagsakyada kan Hapon]] kan Disyembre 1941. Ini an ika-200 na Artilerya sa Baybayon (AA), na nag-abot kan Setyembre 1941 asin inot na nagdepensa sa [[Fort Stotsenburg]] asin [[Clark Field]]. An ika-515 na Artilerya sa Baybayon (AA) pigbilog kan Disyembre 1941 gamit an mga nakatago na armas asin tropa kan AA na pinagsuhay sa ika-200, na dai nahaloy pigdugangan kan mga tawohan kan Hokbo kan Filipinas. An rehimen inot na nagdepensa sa Manila. Alagad, pagkatapos na an Manila ideklara bilang [[bukas na syudad]] kan ika-26 nin Disyembre, an ika-200 asin ika-515 nag-iskren kan pag-atras pasiring sa [[Bataan]] asin nakipaglaban sa [[Labanan sa Bataan]]. Kan an mga pwersa kan Estados Unidos sa Bataan nagsuko kan 9 Abril 1942, an mga yunit na ini napiritan na mag-ayon sa [[Martsa nin Kagadanan sa Bataan]]. Apwera sa mga lugar na sakop kan ika-60, ika-200, asin ika-515 na rehimen kan CA AA, an mga isla kan Pilipinas haros daing depensa laban sa pag'atake sa eroplano.<ref>{{Cite web |title=Gaines, William C., Historical Sketches Coast Artillery Regiments 1917-1950, National Guard Army Regiments 197-265 |url=http://cdsg.org/wp-content/uploads/pdfs/FORTS/CACunits/CAregNG.pdf |access-date=2026-02-23 |archive-date=2018-02-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180215211039/http://cdsg.org/wp-content/uploads/pdfs/FORTS/CACunits/CAregNG.pdf |dead-url=yes }}</ref><ref>{{Cite web |title=Gaines, William C., Coast Artillery Organizational History, 1917-1950, Part II, Coast Artillery Regiments, OR and AUS, ''Coast Defense Journal'', vol. 23, issue 3, pp. 74-75 |url=http://cdsg.org/wp-content/uploads/pdfs/FORTS/CACunits/CACreg2.pdf |access-date=2026-02-23 |archive-date=2020-11-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201122215522/http://cdsg.org/wp-content/uploads/pdfs/FORTS/CACunits/CACreg2.pdf |dead-url=yes }}</ref> ===Nagpopoon an pagsalikop=== {{main|Kampanya sa Filipinas (1941–1942)}} Sinakyada kan mga Hapon an amihanan na [[Luzon]] pirang aldaw pagkatapos kan [[pag-atake sa Pearl Harbor]] kan 7 Disyembre 1941 na nagdara sa Estados Unidos sa gera. Marikas sindang nag-abante, na may iba pang pagduong sa ibang lugar, orog na sa [[Legazpi, Albay|Legazpi]] sa habagatan-subangan na Luzon kan 12 Disyembre, [[Syudad nin Dabaw|Dabaw]] sa Mindanao kan 20 Disyembre, asin [[Golpo nin Lingayen]] kan 22 Disyembre. Kan 26 Disyembre 1941 an Manila pigdeklarang [[bukas na syudad]], na an gobyerno kan Filipinas asin an hedkwarters ni MacArthur pig-ebakwar pasiring sa [[Tunel nin Malinta]]. Sa tahaw kan mga pag-ebakwar, sarong seremonya nin liwat na inagurasyon para sa ikaduwang termino ni Presidente [[Manuel L. Quezon|Manuel Quezon]] an ginibo sa luwas sana kan tunel kan 30 Disyembre.<ref>Morton, pp. 491-492</ref> An mga Hapon naglaog sa Manila kan ika-2 nin Enero 1942.<ref>Morton, pp. 232-238</ref> Pakalihis nin limang aldaw an pwersa kan Estados Unidos asin Pilipinas natapos an sarong pakikilaban na pag-atras pasiring sa rawis nin [[Bataan]], sa amihanan-sulnopan kan Corregidor, asin nag-andam na idepensa ini. An gabos na pwersa inatras hale sa [[Fort Wint]] asin sa lugar kan [[Sola nin Subic]] bilang parte kaini, huli daa sa sala kan komandante kan Pwersa kan Amihanan na Luzon.<ref>[http://corregidor.org/chs_bogart/bogart1b.htm Bogart, Charles M., ''Subic Bay and Fort Wint — Keys to Manila'', p. 2]</ref> Sarong parte kan pag-atras na ini iyo an pagpadara nin anom na 155&nbsp;mm (6.1&nbsp;in) na GPF na badil hale sa quartermaster depot sa [[Los Baños, Laguna|Los Baños]] (habagatan-subangan kan Manila) pasiring sa Bataan; an mga yunit nin artilerya sa langtad igwa nin dikit na badil asin ini sarong maogmang dugang.<ref>Morton, p. 197</ref> Sa amihanan na Filipinas, ini nawalat sana sa kamot kan mga Alyado an Bataan, Corregidor, asin Forts Hughes, Frank, asin Drum.<ref>Morton, pp. 230-231</ref> An sitwasyon na ini pig-antisipar na sa prewar [[War Plan Orange]]-3, na kun sain an mga pwersa sa Pilipinas piglalaoman na magdadanay sa nguso kan Manila Bay sa laog nin anom na bulan. Kan panahon na idto, pig-aantisipar na an sarong ekspedisyon sa pag-ayuda hali sa Estados Unidos tibaad mag-abot. Si Heneral MacArthur naglaom na idepensa an Pilipinas nin mas agresibo sa irarom kan [[mga plano sa gera na may kodigo nin kolor kan Estados Unidos#Planong Hablon-dawani|Planong Hablon-dawani]], asin nakakua nin nagkapirang pampakusog sa mga bulan bago an paglaog kan Estados Unidos sa gera, alagad ini nawara sa marikas na pag'abante kan Hapon kan Disyembre 1941. Sa haros gabos na mga bapor de guerra kan [[Armada Pasipiko kan Estados Unidos|Armada Pasipiko]] kan Estados Unidos na naglubog o naraot sa Pearl Harbor, asin an mga Hapon na nag-aabante sa nagkapirang parte kan Habagatan-subangan na Asya sa mas halangkaw na rikas kisa sa piglalaoman, mayo nin inorganisar na ayuda. Dawa ngani an mahiwas na [[pagtumang kan Filipinas laban sa Hapon|mga operasyon gerilya]] ginibo kan mga Pilipino sa suporta kan Estados Unidos, an mga pwersa kan Estados Unidos dai nakabalik sa Filipinas sa kusog sagkod sa [[Labanan sa Leyte|pagsakyada sa Golpo nin Leyte]] kan Oktubre 1944.<ref name="Morton, pp. 61-70">Morton, pp. 61-70</ref> Kan 3 Pebrero 1942 an {{USS|Trout|SS-202}} nag-abot sa Corregidor na may darang 3,500 na bala nin 3-pulgada na bala kontra eroplano. Kasabay kan surat asin mga importanteng dokumento, an ''Trout'' kinargahan nin 20 tonelada nin bulawan asin plata na dati nang hinali sa mga bangko sa Filipinas bago maghali.<ref>{{cite web |url=https://www.history.navy.mil/research/histories/ship-histories/danfs/t/trout-i.html |title=Trout I (SS-202) |work=[[Dictionary of American Naval Fighting Ships]] |year=1970 |publisher=Naval Historical Center}}</ref> An sarong aspeto kan Plano nin Hablon-dawani (Rainbow Plan) ni MacArthur iyo an Proyekto sa Dagat Panlaog, na may katuyuhan na idepensa an sarong ruta nin barko tanganing mapagdanay na may suplay an saiyang mga pwersa. Parte kaini iyo an pagtipon kan mga pwersa kan [[Hokbo kan Komonwelt kan Filipinas|Komonwelt kan Filipinas]], asin sarong proyektong pagbugtak nin mga armas na artilerya sa baybayon na pinamamahalaan ninda sa [[sentral na Filipinas]]. Kan 1940-41 walong [[8-pulgada na M1888|{{convert|8|in|0|adj=on}} railway guns]] asin 24 [[155 mm nin badil na M1918|{{convert|155|mm|1|abbr=on}} GPF guns]] an ipinadara sa Filipinas, mayong mga tripulante ta sinda dapat na lokal na may tawo. An mga badil na 8-pulgada ipinadara sa amihanan kan Disyembre 1941 tanganing labanan an mga nagsasalakay na pwersa kan Hapon, alagad anom kaini an nadestroso sa paagi nin pag'atake sa eroplano. An sarong badil sa kahurihurihi ibinugtak sa sarong nakapirming montura bilang Baterya na RJ-43 sa Corregidor kan Marso 1942; an saro posibleng yaon sa [[Bagac, Bataan]]. Pigbabareta na an badil sa Corregidor nagpaputok sana nin limang mga patunay na ronda, dangan dai nagamit huli sa kakulangan nin tripulante sagkod na natumba sa saiyang montura sa paagi nin pambobomba o pagbomba. Dai aram an kasaysayan kan badil sa Bataan. Kadaklan o gabos kan 24 155&nbsp;mm GPF na mga badil sa kahurihurihi ipinadara sa Corregidor asin/o Bataan.<ref>[http://corregidor.org/chs_bogart/bogart3.htm The Doomed Philippine Inland Seas Defense Project]</ref><ref>[http://corregidor.org/chs_bogart/bogart3a.htm Account of the 8" railway guns in the Philippines, 1940-42]</ref> ===Pagbagsak kan Bataan=== {{main|Labanan sa Bataan}} Dawa ngani an mga pwersa kan Estados Unidos asin Pilipino nakamit an kapangganahan sa pagdepensa kan Bataan sagkod sa katapusan kan Pebrero,<ref>Morton, Ch. XVII, XVIII, XIX</ref> sinda nagkaigwa nin 50 porsyento na mga kaswalti asin naubos na asin maluya an suplay.<ref>Morton, pp. 367-380</ref> Siring man, an kuta kan Britanya sa Singapura sa mga Istaran kan mga Itiot|Singapura]] [[Labanan sa Singapura|nagsuko kan 15 Pebrero]], asin an mga Hapon nagsakop nin nagkapirang mayor na isla kan [[kampanya sa Subangan na Indyo kan Olandes|Subangan na Indyo kan Olandes]], na esensyal na nag-uulang sa anuman na pagpakusog kan Filipinas. Si Presidente Manuel Quezon kan Filipinas, kaiba an saiyang pamilya asin mga halangkaw na opisyales, pig-ebakwar pasiring sa habagatan kan Filipinas kan submarinong {{USS|Swordfish|SS-193}} kan ika-20 nin Pebrero.<ref>{{cite DANFS|url=http://www.history.navy.mil/research/histories/ship-histories/danfs/s/sword-fish-i.html|title=Swordfish I (SS-193)}}</ref> Si MacArthur pinagbotan ni Presidente Franklin D. Roosevelt na magbalyo sa Australia tanganing malikayan an saiyang pagkadakop asin magdirehir nin dugang pang mga operasyon. Siya [[an pagdulag ni Douglas MacArthur sa Filipinas|naghale sa Corregidor]] kan ika-12 nin Marso 1942, sa enot sa paagi nin [[barotong PT]] pasiring sa [[Mindanao]], natapos an saiyang pagbaklay sa eroplano. Kan ika-20 nin Marso nagtaram siya na may bantog na fraseng "Mabalik ako". Binayaan niya si Tenyente Heneral [[Jonathan M. Wainwright (heneral)|Jonathan M. Wainwright IV]] sa sarong sakop na komando sa Filipinas, na sinasabihan an mga panginot na opisyal duman na siya (MacArthur) an makontrol kan mga pwersa militar sa Filipinas hale sa Australia. Alagad, napabayaan niyang ipaaram ki Washington an areglong ini, asin pigtuyo ni Washington na si Wainwright an mamahala. Kan Marso 20 pa sana, an lakdang kan awtoridad asin grado nin independensya ni Wainwright ki MacArthur nalinaw sa paagi nin sarong mensahe gikan ki Heneral [[George C. Marshall]], an hepe kan mga tawohan kan Hokbo.<ref>Morton, pp. 353-366</ref> An mga Hapon sa Bataan nag-ako nin dakulang mga pampakusog asin mga kasalida kan Marso, kabali an [[Type 45 240 mm howitzer|240 mm howitzers]] asin eroplano, asin nag-andam para sa sarong opensiba na nakaiskedyul sa 3 Abril.<ref>Morton, pp. 413-414</ref> Nagpoon ini sa limang oras na pambobomba sa ere asin artilerya na nagraot kan kadaklan sa mga depensa kan mga Alyado asin nakabigla sa mga paradepensa; an tolong aldaw na pagsalakay itinapok sinda pabalik sa kadaklan kan linya.<ref>Morton, pp. 421-426, 430</ref> Kan ika-6 nin Abril an mga pwersa kan Estados Unidos asin Filipino nagprobar nin kontra-atake, na nagdalagan sa sarong bagong pag'atake kan mga Hapon na sa kahurihurihi nag-atras sa mga Alyado.<ref>Morton, pp. 445-441</ref> Sa laog kan suminunod na duwang aldaw kadakol na mga yunit kan mga Alyado an nawara, asin kan ika-9 nin Abril an mga pwersa kan mga Alyado sa Bataan nagsuko.<ref>Morton, Ch. XXVI</ref> Mga 2,000 na mga straggler an nakaabot sa Corregidor, mantang mga 78,000 an nagin preso kan mga Hapon asin ibinalyo sa mga kampo sa amihanan na Luzon kan [[Martsa nin Kagadanan sa Bataan]].<ref>Morton, p. 461</ref> ===Pagbagsak kan Corregidor=== [[File:Corregidor gun.jpg|thumb|right|260px|An mga tropang Hapon nagseselebrar kan pagdakop kan Corregidor asin Filipinas sa Baterya nin Hearn, Mayo 1942]] {{main|Labanan sa Corregidor}} An Corregidor pigbobomba nin paminsan-minsan poon pa kan 29 Disyembre 1941. An mga suplay sa isla halipot, na may kakanon asin tubig na narasyon asin an mga paradepensa nagluya man alagad mas marahay pa man giraray an pagkakan kisa sa saindang mga katimbang sa Bataan. An pagbomba kan artileriya kan Hapon sa Corregidor nagpoon tulos pagkatapos kan pagbagsak kan Bataan kan ika-9 nin Abril. Nagin grabe ini sa laog kan suminunod na pirang semana mantang mas dakol na badil an dinara, asin an sarong aldaw na pagbomba sinasabing katumbas kan gabos na pagsalakay sa pambobomba na pinagsararo sa danyos na ginibo. Alagad, pagkatapos kan inot na simbag gikan sa sarong 155&nbsp;mm GPF na baterya, si Lt. Gen. Wainwright ipinagbawal an [[tira in kontra-baterya]] sa laog nin tolong aldaw, sa takot na igwa nin mga nalugadan na POW sa Bataan na tibaad magadan.<ref>Morton, p. 536</ref> An mga eroplanong Hapon naglupad nin 614 na misyon, na naghulog nin 1,701 na bomba na may total na mga 365 tonelada nin paputok. Nag-ayon sa pagbomba sa ere iyo an siyam na [[Type 45 na 240 mm nin howitzer|{{convert|240|mm|in|2|abbr=on}} na mga howitzer]], tulompulo may apat na [[Type 96 na 15 cm nin howitzer|{{convert|149|mm|in|1|abbr=on}} na mga howitzer]], asin 32 pang mga pidaso nin artileriya, na nagtutuktok sa Corregidor aldaw asin banggi. Pigtatantya na kan ika-4 nin Mayo sana, labing 16,000 na bala an nagtama sa Corregidor.<ref>Morton, p. 549</ref> An mga Fort Frank asin Drum binomba gikan sa mga bulod kan [[Pico de Loro]] sa baybayon kan probinsya [[Cavite]] poon pa kan Pebrero 6 kan luway-luway na nagdadakol na pwersa nin artilerya kan Hapon.<ref name="Bobart">Bogart, Charles. [http://corregidor.org/chs_bogart/bogart2.htm "Carabao Island's Fort Frank"]. The Corregidor Historical Society. Retrieved on 10 March 2018.</ref> An pagbomba kan halangkaw an anggulo na artilerya asin eroplano luway-luway na rinaot an utility kan haros gabos na darakulang badil kan Corregidor, na mayo nin proteksyon sa itaas apwera sa mga magasin asin generator. An [[12-pulgada na mortar sa depensa sa baybayon|{{convert|12|in|0|adj=on}} na mga mortar]] kan Baterya nin Geary asin [[Baterya nin Way]] mas marahay an nagin kamugtakan sagkod na harani na sa katapusan; an saindang areglo nin baterya dai nangangaipo nin kuryente para sa mga pangtaas nin bala. Alagad, an Battery Way dawa paano mayo nang serbisyo sa laog nin mga taon; tolo sanang mortar an ibinalik sa serbisyo asin an mga ini dai pa sagkod kan 28 Abril, asin kan 5 Mayo duwa sa mga ini an mayo na sa aksyon. Igwa man nin kakulangan nin mga bala na halangkaw an paputok, asin an pag-adaptar kan mga [[bala na nagtutusok sa pangalasag]] para sa tulos na pagputok nakakaubos nin oras sa 25 bala kada aldaw. Kan 2 Mayo sarong 240 mm na bala an nakalaog sa saro sa mga magasin kan Baterya nin Geary; an nagresultang pagsabog nagbugtak sa bilog na baterya sa luwas kan aksyon, na naghuyop nin sarong mortar na {{convert|150|yd}} gikan sa baterya asin nagbugtak nin saro pang mortar sa laog kan saro pang magasin.<ref>Morton, pp. 540-541</ref> Sa mga kuta sa pantalan, an mga torre sana kan Fort Drum an napatunayan na dai madaog sa pagsalakay; nagdanay sinda sa aksyon sagkod sa pagsuko sa ibong kan danyos sa ibang parte kan kuta.<ref name="Morton, pp. 486-487, 540"/> Kan banggi kan ika-4 nin Mayo sarong submarino na nagbabalik sa Australia hale sa pagpatrolya an nag-ebakwar nin 25 katawo. Kabali sa mga pasahero si Koronel Constant Irwin, na may darang kumpletong listahan kan gabos na buhay pa na mga tauhan kan Hokbo, Hokbong-dagat, asin Marina; Col. Royal G. Jenks, sarong opisyal sa pinansya, na may mga pinansiyal na kuwenta; Col. Milton A. Hill, an inspektor heneral, 3 iba pang opisyales kan Hokbo asin 6 na Hokbong-dagat, asin mga 13 nars. Kaiba sa kargamentong ipinadara hale sa Corregidor an nagkapirang supot nin koreo, an huring nagluwas sa Pilipinas, asin "dakol na rekord asin order kan USAFFE asin USFIP".<ref>Morton, p. 548</ref> An pambobomba naglangkaw sa intensidad sagkod kan Mayo 5, asin an mga Hapon nagduong kan bangging idto. An saindang enot na pagduong harani sa sirangan na poro kan isla, sa amihanan kan Kindley Field, an airstrip. Ini medyo nasa sirangan kan saindang obheto, na yaon sa pag-ultanan kan Infantry Point asin Cavalry Point, huli sa sarong salang pagkalkulo kan sulog.<ref>Morton, pp. 553-554</ref> An [[Ika-4 na Rehimentong Marina (Estados Unidos)|Ika-4 na Rehimyentong Marina]] an nagkoordinar kan mga pwersa sa daga, na kabali an kadakol na mga soldados asin mga marinero gikan sa mga yunit nin suporta na dai sinanay sa pakikipaglaban sa daga, kadaklan sainda mga nakadulag hale sa Bataan. Nagkapirang artilerya sa baybayon asin mga baterya na kontra eroplano an inabandona tanganing butasan an saindang mga tripulante bilang mga pwersa sa daga.<ref name=Morton556>Morton, pp. 556-558</ref> Sa 229 na mga opisyales asin 3,770 na mga nakatala na lalaki na nakabugkos sa rehimen, mga 1,500 sana an mga Marino kan Estados Unidos. An mga Hapon nagduong kan banggi kan 5 Mayo mga 2300, na may [[75 mm na Badil nin M1917|75 mm]] asin [[37 mm na Badil nin M1|37 mm na mga badil]] na dineploy para sa depensa sa baybayon na pigbabareta na nagkawsa sainda nin magabat na kaswalti. Dai mababa sa tolo sa mga 155&nbsp;mm na badil an yaon pa man giraray sa aksyon. Alagad, kan 0130 nasakop kan mga Hapon an Baterya nin Denver, na pinabalik an tolong kontra-atake kan mga Alyado kan 0400. Kan kaagahon, mga 0440, mas dakol na barge nin pagsalakay an nahiling asin an suporta sa putok gikan sa 14-pulgada (356&nbsp;mm) na badil kan Fort Drum an hinagad. Dawa ngani an aso nakatahob sa mga barko, an Fort Drum pinagbotan na magpaputok "sain man sa pag-ultanan mo asin kan Cabcaben" (sa Bataan), asin labing 100 na bala an pinaputok sa ruta nin pagsalakay.<ref name=Morton556/> Kan 1000 an mga Hapon marigon nang nag-erok sa isla. Sa 600-800 na mga tropang Alyado na nagadan asin labing 1,000 na nalugadan, mayo nang natadang reserba. Mayo nin siisay man na nakapag-ebakwar kan mga nalugadan, asin kadaklan sa mga nagprobar na maglakaw pasiring sa Malinta Tunnel orog pang nalugadan o nagadan. Si Heneral Wainwright nakamati nin kasigurohan na an dugang pang mga tropang Hapon maduong sa banggi asin sakupon an Tunel nin Malinta, kun saen tibaad masaker ninda an mga nalugadan asin mga bakong parapakilaban. Nagdesisyon siyang isakripisyo an sarong aldaw nin katalingkasan tanganing iligtas an nagkapirang ribong buhay. Pakatapos na magtao nin pagboot sa saiyang mga pwersa na raoton an saindang mga armas tanganing dai ini magamit kan kalaban, nagsuko siya.<ref>Morton, pp. 560-561</ref> An mga yunit sa habagatan yaon sa mas marahay na posisyon para sa parehong mga suplay asin padagos na pagtumang kisa sa mga nasa Bataan o Corregidor, asin an saindang mga komandante nagtutubod na an mga pagboot ni Wainwright sa pagsuko ginibo sa irarom nin pagpirit. Kan Hunyo 9 pa sana inako kan mga Hapon na an gabos na isla nagsuko na. An nagkapirang yunit dai nanggad nagsuko, asin nagin mga nukleo para sa [[pagtumang kan Filipinas laban sa Hapon|mga operasyon gerilya]] na nagpadagos sagkod na an mga Hapon kadaklan nagadan o nadakop kan amay na parte kan 1945, kasunod kan pwersang [[Kampanya sa Filipinas (1944–1945)|pagbalik sa Filipinas]] ni Macarthur kan Oktubre 1944.<ref name="Morton, pp. 61-70"/><ref>Morton, Ch. XXXII</ref> An pagsakop kan Filipinas kan Hapon parateng pigkokonsiderar na pinakagrabeng pagkadaog militar sa kasaysayan kan Estados Unidos.<ref>[https://www.nps.gov/parkhistory/online_books/npswapa/extContent/wapa/guides/first/sec2.htm "War in the Pacific: The First Year", accessed 4 May 2016]</ref> Mga 23,000 na Amerikanong tawuhan kan militar an nagadan o nadakop, mantang an mga soldados na Pilipino na nagadan o nadakop uminabot sa 100,000.<ref>[http://www.mansell.com/pow_resources/camplists/philippines/pows_in_pi-OPMG_report.html "American Prisoners of War in the Philippines", Office of the Provost Marshal, November 19, 1945, accessed 4 May 2016]</ref> An Filipinas, [[pananakop kan Hapon sa Burma|Burma]], asin an [[Kampanya sa Subangan na Indyo kan Olandes|Subangan na Indyo kan Olandes]] iyo an mga huring mayor na teritoryo na sinakop kan mga Hapon kan Ikaduwang Gerang Pankinaban. Kan an Corregidor nagsuko, an [[Labanan sa Dagat Korales]] padagos, na nagbabalik sa sarong pagprobar kan mga Hapon na agawon an [[Port Moresby]], [[Bagong Guinea]] sa paagi nin dagat. Kan huring pagsuko kan 9 Hunyo, an [[Labanan sa Midway]] natapos na, na nagpaluya kan kusog kan hukbong dagat kan Hapon sa pagkawara kan apat na darakulang barkong paradara nin eroplano asin ginatos na mga ekspertong piloto. An duwang kapangganahan na ini nagin magastos man sa Hukbong Dagat kan Estados Unidos, na may duwang tagapagdara nin lunadan na pang-ere na nawara, alagad an Estados Unidos pwedeng salidahan an saindang mga barko asin magsanay nin mas dakol na piloto, asin an Hapon, sa kadaklan, dai kayang gibohon iyan nin igo. ===Pagbawi kan mga kuta=== [[File:Recapture of Corregidor 1945.jpg|thumb|right|260px|Mapa kan pagbawi kan Corregidor, Pebrero 1945]] {{main|Labanan sa Corregidor (1945)}} {{main|Kampanya sa Filipinas (1944–1945)}} An mga pwersa kan Estados Unidos nagbalik sa Filipinas sa sarong mayor na [[Labanan sa Leyte|pagsakyada sa Leyte]] na nagpoon kan 20 Oktubre 1944. An [[Imperyal na Hokbong-dagat kan Hapon]] inatake an armada nin pagsalakay kan 23–26 Oktubre sa [[Labanan sa Golpo nin Leyte]], an pinakadakulang laban sa dagat kan gera, alagad nawara sa mga magabat na pagkalugi.<ref>{{cite web|title=The Largest Naval Battles in Military History: A Closer Look at the Largest and Most Influential Naval Battles in World History|url=http://militaryhistory.norwich.edu/largest-naval-sea-battles-in-military-history/|website=Military History|publisher=Norwich University|access-date=7 March 2015|archive-date=8 December 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151208161359/http://militaryhistory.norwich.edu/largest-naval-sea-battles-in-military-history/|url-status=dead}}</ref> Kan Disyembre 1944 sarong daing laog na [[Fort Wint]] an nabawi "na mayong pagpaputok".<ref>[http://corregidor.org/chs_bogart/bogart1b.htm Bogart, Charles M., ''Subic Bay and Fort Wint – Keys to Manila'', p. 2, at the Corregidor Historical Society]</ref> Sa amay na parte kan Pebrero 1945 kadaklan kan lugar kan Manila<ref>Smith 1963, Ch. XVI</ref> asin parte kan Bataan<ref>Smith 1963, Ch. XVII</ref> naseguro na. An Corregidor iyo an pinakadakulang ulang sa pagbukas giraray kan Sola nin Manila sa pagbabarko. Sarong peligrosong operasyon tanganing mabawi an isla sa paagi nin haros sabay na pagsalakay sa ere asin sa dagat an pig-isip. An pagsalakay itinalaga sa 16 Pebrero asin nainot sa pagbomba sa ere asin sa dagat.<ref>Smith 1963, p. 340</ref> An pag'atake sa eroplano mangyayari sa Topside, an halangkaw na lugar sa sulnupan kan isla. Duwang saradit na drop zone sana, an parade ground asin an dating golf course, an makukua.<ref>Smith 1963, pp. 337-338</ref> An kabilogan na plano iyo an para sa inot na pagsalakay sa ere sa 0830, an pagduong sa amphibious sa 1030, asin an ikaduwang pag-alsa sa ere sa 1215. An pwersa sa eroplano iyo an [[Ika-503 Rehimento nin Impanterya (Estados Unidos)|Ika-503 na Grupo nin Pakikipaglaban sa Rehimentong Parasyut]] ni Lieutenant Colonel George M. Jones, na may kabali na batalyon nin [[artilerya sa langtad]] na parasyut. An pagsakyada gamit an amphibious ginibo kan pinakusog na Ika-3ng Batalyon, [[Ika-34 na Rehimento nin Impantriya (Estados Unidos)|Ika-34 na Rehimento nin Impantriya]] kan [[Ika-24 na Dibisyon nin Impantriya (Estados Unidos)|Ika-24 na Dibisyon nin Impantriya]].<ref>Smith 1963, p. 341</ref><ref name=RockForce1>{{Cite web |url=http://rockforce.org/rock_force/rf_contents.html |title=List of Rock Force units at Rockforce.org |access-date=2018-03-25 |archive-date=2016-01-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160126235450/http://rockforce.org/rock_force/rf_contents.html |url-status=dead }}</ref> An pag'atake sa eroplano nagpoon sa iskedyul kan 0833 kan 16 Pebrero 1945. Nakamtan kaini an sorpresa asin an pagtumang kan mga Hapon magaan. Alagad, an mas halangkaw na altitude nin paghulog asin mas makusog na doros kisa sa plano, kaiba an saradit na sona nin paghulog, nagresulta sa 25 porsyento na bilang nin mga nalugadan. Dakul na mga tropa an nagduong sa luwas kan mga drop zone sa mga kakahuyan o magapong lugar, o sa mga gaba na edipisyo asin mga baterya nin badil. Sarong grupo nin mga paratrooper an nagduong sa sarong [[poste nin pag-obserbar]] na kabali an komandante kan mga Hapon, asin ginadan siya. An pagsalakay kan amphibious kan 1030 sa habagatan na baybayon kan Bottomside sa San Jose nagin matrayumpo man, sa ibong kan mga nakasabat nin mga bomba sa daga. An ibabaw kan Bulod nin Malinta nakua sa laog nin kabangang oras, dawa ngani kadakol na mga Hapon an nagdanay sa [[Tunel nin Malinta]] sa ibaba kaini. An ikaduwang paratrooper lift buminagsak sa 1240, na may mas hababang libel nin pinsala kisa sa enot na lift. An pinagsararong pwersa sa Corregidor nagin midbid bilang "Pwersa nin Gapo".<ref>Smith 1963, pp. 341-345</ref><ref name=RockForce1/> Siring man an pwersa sa Tunel nin Malinta, an mga Hapon nakotkot sa manlain-lain na parte kan isla, na nag-ookupar nin kadakol na mga tunel asin saradit na bunker. Lininig kan Rock Force an mga bunker sa tipikal na paagi kan gera sa Pasipiko: mga bomba [[napalm]] na ipinadara sa aire kun saen kaipuhan, na sinundan nin mga pagsalakay gamit an mga flamethrower asin [[Mga puting munisyon nin posporus|puting posporus]] na mga granada kaiba an iba pang mga armas. An mga Hapon minsan nag-ookupar giraray kan mga posisyon na ini sa banggi. Sa nagkapirang kaso an mga singil sa demolisyon ginamit tanganing ilubong an mga Hapon sa saindang mga bunker asin tunel.<ref name=Smith345>Smith 1963, pp. 345-348</ref> An mga Hapon paminsan-minsan naggigibo nin mga [[banzai na pag'atake]] sa puntong ini kan gera, na mayormenteng nagin mapanggana sa pagdagdag kan saindang sadiring mga kaswalti. May mga pagprobar na kumbinsiron an mga Hapon na sumuko, alagad dikit sana an nagsuko. Sa dai mababa sa tolong okasyon an mga Hapon nakapagpaputok nin mga tagoan nin bala harani sa mga tropang Amerikano, na parati sinusundan nin pag'atake, dawa ngani an mga taktikang ini mas dakol na Hapon an nagadan kisa mga Amerikano. An pinakamakangangalas sa mga ini iyo an pagputok nin dakulang kantidad nin mga paputok sa Tunel nin Malinta kan banggi kan ika-21 nin Pebrero. Minalataw na an intensyon iyo na mabigla an mga Amerikano sa asin harani sa Bulod nin Malinta asin tugutan an pwersa sa tunel na makadulag pasiring sa sirangan pasiring sa ikog kan isla. Alagad, garo baga an pagsabog mas dakula kisa sa pigtuyo, dawa ngani tibaad nagkapirang gatos na Hapon sa pigkakarkulong 2,000 sa tunel an nakapag-iba sa saindang mayor na pwersa sa ikog. Pakalihis nin duwang banggi, dugang pang mga pagsabog an nagyugyog sa Bulod nin Malinta, na posibleng an paggadan kan mga natatadang paradepensa kaini.<ref name=Smith345/> Kan panahon na ini an bilog na sulnupan na parte kan isla nalinig na asin an mga pag-andam ginibo tanganing malinigan an lugar kan ikog. Kan ika-24 Pebrero an ika-3ng Batalyon, ika-34 na Infantry pinaginhawa kan ika-2ng Batalyon, [[Ika-151 Rehimento nin Impanterya (Estados Unidos)|Ika-151 na Impantriya]] kan [[Ika-38 Dibisyon nin Impantriya (Estados Unidos)|Ika-38 Dibisyon nin Impantriya]]. Kan alas 1100 kan 26 Pebrero an mga Hapon garo baga nagdesisyon na tapuson an saindang mga sadiri asin magdara nin nagkapirang Amerikano, na nagbugtak nin sarong bunker na pano nin mga bala sa Monkey Point. Tibaad 200 na Hapon an nagadan, kaiba an 50 na Amerikano na nagadan asin 150 an nalugadan. Sa laog nin pirang oras an solamenteng mga Hapon na natadang buhay yaon sa mga kuweba sa gilid kan tubig kan isla, na nahugasan sa laog nin pirang aldaw. An Corregidor pormal na nabawi sa paagi nin pag-itaas kan bandera kan ika-2 nin Marso, na inatenderan ni Heneral MacArthur.<ref name=Smith345/> An mga natatadang kuta nabawi poon kan huring parte kan Marso sagkod sa kabangaan kan Abril. An inot iyo an [[Fort Hughes]], sa Isla nin Caballo sa habagatan-sirangan kan Corregidor. An pinakusog na ika-2 Batalyon, Ika-151 na Impantriya, mga beterano kan huring mga aldaw kan pagsalakay sa Corregidor, nabawi an Fort Hughes, asin kan huri an Kompanya F asin sarong detatsment nin inhenyero kan ika-113 (parehong kan Ika-38 Dibisyon nin Impantriya) nabawi an Fort Drum. An pag'atake sa Fort Hughes nagpoon kan 27 Marso 1945. An pwersa kan pagduong nag'atake sa isla, kasunod kan halipot alagad makusog na pambobomba sa ere asin sa dagat. An mga Hapon nag-andam nin mga posisyon sa palibot kan mga baterya asin nakapasirong sa mga tunel. An mga inot na pagsalakay dai nagin mapanggana; an terreno arog kaini na an mga tangke dai kayang darahon an saindang mga badil sa mga posisyon kan mga Hapon. Kan 31 Marso, sarong pagprobar an ginibo na suluon an mga paradepensa sa paagi nin pagbubo nin gasolinang diesel sa solamenteng baras nin bentilasyon na maabot kan mga Amerikano. Alagad, dai ini nagibo, nin huli ta an gasolina nin diesel dai maihatod nin marikas sa mga gilid kan baterya. An komandante kan Ika-113 Batalyon nin Labanan kan Inhinyero nag-isip nin solusyon gamit an duwang [[Lataw (nautikal)|kubo nin pontoon]] na pano nin diesel hale sa pwersa nin Hokbong-dagat asin sarong bomba asin hose na may kakayahan na mag-angkop hale sa pwersa sa ere. Kan 5 Abril sobra sa {{convert|2500|gal|L}} nin gasolinang diesel an pigbomba pababa sa baras nin bentilasyon asin kinarab gamit an [[Mga puting munisyon nin posporus|puting posporus]] na mga bala nin mortar. Ini inutro nin duwang beses pa kan 6 asin 7 Abril, na sinundan nin duwang kasong demolisyon. An mga suminunod na aldaw okupado sa pagsiyasat kan mga pag'atake kan mga infantry asin mga pagprobar na kumbinsiron an mga natatadang Hapon na magsuko. Kan ika-13 nin Abril an huring paradepensa nagadan asin an kuta nabawi.<ref>Smith 1963, pp. 352-354</ref> An [[Fort Drum (Filipinas)|Fort Drum]] nabawi sa kaparehong paagi kan 13 Abril 1945, gamit an [[Landing Ship Medium]] (LSM) na pigbago na may tulay tanganing an mga tropa makadalagan hale sa barko pasiring sa itaas na kubyerta kan kuta. An Kompanya F kan Ika-151 na Impantriya asin sarong detatsment kan Ika-113 Batalyon nin Labanan ka. Inhinyero nagpartisipar. Labing {{convert|3000|gal|L}} nin gasolina an pigbomba pasiring sa kuta sa paagi nin [[Landing Craft Mechanized]] (LCM), kaiba an mga singil sa demolisyon na nagkakantidad nin 600 na libra nin [[TNT]]. An inot na pagsabog maluya, alagad pakalihis nin sampulong minuto an naglalaad na gatong garo baga nagsindi nin sarong magasin nin bala, asin an kuta nagputok. An mga segundaryong pagsabog asin init gikan sa mga kasulo nakaulang sa paglaog sa kuta sagkod kan 18 Abril. 69 na gadan na Hapon an nabilang.<ref>Smith 1963, pp. 355-356</ref> An [[Fort Frank]] sa Isla nin Carabao sinalakay kan 16 Abril kan Inot na Batalyon. kan Ika-151 na Impantriya asin Co. C kan Ika-113 Batalyon nin Labanan kan Inhinyero. Alagad, an mga Hapon nakadulag pasiring sa kadagaan.<ref name="Bobart"/> ==Hilingon man== * [[Kasaysayan nin militar ng Filipinas]] * [[Kasaysayan militar kan Estados Unidos]] * [[Depensa sa baybayon sa Estados Unidos]] * [[Korpo nin Artilerya sa Baybayon kan Hokbo kan Estados Unidos]] * [[Base Hokbong-dagat kan Manila]] ==Mga toltolan== {{Reflist}} * {{cite book |editor-last=Berhow |editor-first=Mark A. | title = American Seacoast Defenses, A Reference Guide |edition=Third | page = 222 | location = McLean, Virginia | publisher = CDSG Press | year = 2015 | isbn = 978-0-9748167-3-9}} * [http://cdsg.org/wp-content/uploads/pdfs/FORTS/CACunits/CACreg1.pdf Gaines, William C., Coast Artillery Organizational History, 1917-1950, ''Coast Defense Journal'', vol. 23, issue 2] * {{cite book | last = Lewis | first = Emanuel Raymond | title = Seacoast Fortifications of the United States | publisher = Leeward Publications | year = 1979 | location = Annapolis | isbn = 978-0-929521-11-4 }} * {{cite book |last1=McGovern |first1=Terrance |last2=Berhow |first2=Mark A. |title=American Defenses of Corregidor and Manila Bay 1898-1945 (Fortress, 4) |publisher=Osprey Publishing (UK) |year=2003 |isbn=1-84176-427-2 }} * {{cite book | last = Morton | first = Louis | year = 1953 | title = The Fall of the Philippines | series = U.S. Army in World War II: The War in the Pacific | publisher = [[United States Army Center of Military History]] | location = Washington, D.C. | id = CMH Pub 5-2 | url = http://www.history.army.mil/books/wwii/5-2/5-2_Contents.htm | ref = {{sfnRef|Morton}} | access-date = 2018-03-12 | archive-date = 2012-01-08 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120108061554/http://www.history.army.mil/books/wwii/5-2/5-2_Contents.htm | url-status = dead }} * {{cite book | last = Smith | first = Robert Ross | year = 1993 | orig-year = 1963 | title = Triumph in the Philippines | series = U.S. Army in World War II: The War in the Pacific | publisher = [[United States Army Center of Military History]] | location = Washington, D.C. | id = CMH Pub 5-10-1 | url = https://history.army.mil/html/books/005/5-10-1/CMH_Pub_5-10-1.pdf | archive-url = https://web.archive.org/web/20120927073909/http://www.history.army.mil/html/books/005/5-10-1/CMH_Pub_5-10-1.pdf | url-status = dead | archive-date = September 27, 2012 | ref = {{sfnRef|Smith}} }} == Mga panluwas na takod== * [http://www.concretebattleship.org Fort Drum:Concrete Barkong panggera kan Filipinas] * [http://corregidor.org/ websityo kan Iribahan nin Pangkasaysayan kan Corregidor] * [http://corregidor.org/chs_battery1/ordnance.htm Mga asignasyon sa Baterya nin Artilerya sa Baybayon sa Filipinas sa Corregidor.org] * [http://www.northamericanforts.com/West/pi.html Mga Kuta sa Pilipinas sa American Forts Network] * [http://cdsg.org/wp-content/uploads/pdfs/CDSG/CDSG%20WEBSITE%20UPDATES/CDSG%20Downloads/survive14.pdf Nakaligtas sa mga armas kan artilerya sa baybayon kan Amerika] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241204100938/https://cdsg.org/wp-content/uploads/pdfs/CDSG/CDSG%20WEBSITE%20UPDATES/CDSG%20Downloads/survive14.pdf |date=2024-12-04 }} sa Coast Defense Study Group (PDF) * [http://cdsg.org/the-harbor-defenses-of-manila-and-subic-bays-the-philippines/ Mga Depensa sa Pantalan kan Sola nin Manila asin Subic] sa Grupo nin Pag-aadal sa Depensa sa Baybayon * [http://cdsg.org/list-of-american-military-reservations-and-concrete-gun-batteries-manial-subic-baysthe-phillipines/ Mga mapa kan mga kuta kan Estados Unidos sa Pilipinas] sa Grupo nin Pag-aadal sa Depensa sa Baybayon {{Authority control}} {{Coord|14|23|N|120|34|E|display=title|region:PH_type:landmark_source:GNS-enwiki}} [[Kategorya:Kasaysayan militar kan Filipinas durante kan Ikaduwang Gerang Pankinaban]] [[Kategorya:Kasaysayan militar kan Estados Unidos durante kan Ikaduwang Gerang Pankinaban]] [[Kategorya:Mga Kuta sa Filipinas]] [[Kategorya:Manila sa Ikaduwang Gerang Pankinaban]] [[Kategorya:Corregidor]] [[Kategorya:Kasaysayan kan Bataan]] [[Kategorya:Kasaysayan kan Zambales]] [[Kategorya:Sola nin Manila]] [[Kategorya:Sola nin Subic]] gua1ivlz6u4fqwp0gck0oa5kg29c1z7 0 55520 307011 302393 2026-07-02T04:10:56Z InternetArchiveBot 17127 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 307011 wikitext text/x-wiki Kan 2024, si Maloi nakaistar kaiba an saiyang mga magurang asin an tulong tugang sa General Trias. <ref name="zeen">{{Cite news|date=June 27, 2024|title=She Ate and Left No Crumbs: 8 Starter-Facts About Bini Member Maloi|url=https://zeenmag.com/she-ate-and-left-no-crumbs-8-starter-facts-about-bini-member-maloi/|publisher=Zeen Magazine|accessdate=March 15, 2026|archivedate=July 26, 2024|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240726081321/https://zeenmag.com/she-ate-and-left-no-crumbs-8-starter-facts-about-bini-member-maloi/}}</ref> Kan manisunod na taon, si Maloi nadiagnose na may polycystic ovary syndrome . == Pilantropiya == Kan nakaaging Disyembre 2024, si Maloi nagkondusir nin sarong programa sa pag-abot sa sarong pasilidad nin mga kaakian sa [[Tondo, Manila|Tondo]], [[Manila]], kaiba an saiyang mga tagahanga. <ref>{{Cite news|last=Escuadro|first=Kiko|date=December 25, 2024|title=Bini's Maloi Ricalde hosts charity event in Tondo, Manila|url=https://tribune.net.ph/2024/12/25/bini-maloi-ricalde-hold-a-charity-day-in-tondo-manila|work=[[Daily Tribune (Philippines)|Daily Tribune]]}}</ref> [[Kategorya:Articles with hCards]] p4uam505vvo0n3hq7atqezlajui7mlr 0 55725 307003 303813 2026-07-01T18:10:36Z InternetArchiveBot 17127 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 307003 wikitext text/x-wiki [[Ladawan:Strait_of_hormuz_full.jpg|thumb|An Itiot pigpapahiling an pandagat na politikal na kasagkuran asin [[Traffic separation scheme|shipping lanes]], (2004)]] [[Ladawan:Strait_of_hormuz.jpg|thumb|An itiot pigsisiblag an [[Iran]] sa amihanan asin an [[Musandam Governorate]] kan [[Oman]] asin an [[United Arab Emirates]] sa habagatan. (1892 map)]] An '''Itiot kan Hormuz''' ({{langx|fa|تنگهٔ هرمز|Tange-ye Hormoz}}, {{langx|ar|مَضيق هُرمُز|Maḍīq Hurmuz}}) iyo an sarong [[Itiot|waterway]] sa pag-ultanan kan [[Persian Gulf]] asin kan [[Golpo kan Oman]]. Sa amihanan na baybayon namumugtak an [[Iran]], asin sa habagatan na baybayon namumugtak an [[Musandam Peninsula]], pighihirasan kan [[United Arab Emirates]] asin kan [[Musandam Governorate]], an [[exclave]] kan [[Oman]]. An itiot haros {{convert|104|mi|nmi + km}} an laba, igwang lakbang na haros poon sa {{cvt|60|mi|nmi + km}} sagkod sa {{cvt|24|mi|nmi + km}}.<ref name="dyke-20081002">{{cite book|title=The Future of Ocean Regime-Building|author=Jon M. Van Dyke|date=2 October 2008|publisher=University of Hawaii|isbn=9789004172678|page=216|chapter=Transit Passage Through International Straits|doi=10.1163/ej.9789004172678.i-786.50|access-date=6 July 2019|chapter-url=https://www.law.hawaii.edu/sites/www.law.hawaii.edu/files/content/Faculty/Straits100308.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20200807123128/https://www.law.hawaii.edu/sites/www.law.hawaii.edu/files/content/Faculty/Straits100308.pdf|archive-date=7 August 2020|url-status=dead}}</ref><ref name="eia-20120104">{{cite web|url=https://www.eia.gov/todayinenergy/detail.php?id=4430|title=The Strait of Hormuz is the world's most important oil transit chokepoint|publisher=U.S. Energy Information Administration|date=4 January 2012|access-date=11 September 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180911152226/https://www.eia.gov/todayinenergy/detail.php?id=4430|archive-date=11 September 2018|url-status=dead}}</ref> An itiot na ini iyo sana an dalan haleng Golpong Persya pasiring sa kahiwasan kan dagat asin iyo an saro sa importanteng marhay sa kinaban na bagatan nin agihan.<ref name="oilpricecom01">{{cite web |url=https://oilprice.com/Geopolitics/International/How-Iran-Plans-To-Bypass-The-Worlds-Main-Oil-Chokepoint.html |title=How Iran Plans To Bypass The World's Main Oil Chokepoint |publisher=Oilprice.com |author=Viktor Katona |access-date=11 September 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180911081557/https://oilprice.com/Geopolitics/International/How-Iran-Plans-To-Bypass-The-Worlds-Main-Oil-Chokepoint.html |archive-date=11 September 2018 |url-status=dead}}</ref> Kan 2023–2025, 20% kan [[liquefied natural gas]] (LNG) asin 25% kan aging-dagat na [[Lista kan eksportasyon nin asayti sa lambang nasyon|komersyo sa asayti]] naagi igdi sa itiot na ini taon-taon. Ini an mayor na ginigikanan kan mga produkto sa petrolyo para sa Europa asin Asya asin ini nasambit na "kritikal" sa seguridad nin enerhiya kan Europa.<ref>{{Cite web |date=16 March 2026 |title=Why is the Strait of Hormuz critical to Europe? |url=https://www.euronews.com/my-europe/2026/03/16/why-is-the-strait-of-hormuz-critical-to-europe |access-date=18 March 2026 |website=euronews |language=en}}</ref> Ini mansana pati an ruta maritimo kan mga magkapirang nasyon sa Golpo kairiba diyan an [[Qatar]], [[Kuwait]] asin [[Bahrain]], asin anoman na pagbagat sa bulos nin asayti igdi makawsa nin makuring pagkukulang sa suplay.<ref>{{Cite web |last=Surucu-Balci |first=Ebru |last2=Balci |first2=Gokcay |date=4 March 2026 |title=Strait of Hormuz: Gulf states' food security is at immediate risk but wider shortages could push up consumer prices globally |url=http://theconversation.com/strait-of-hormuz-gulf-states-food-security-is-at-immediate-risk-but-wider-shortages-could-push-up-consumer-prices-globally-277214 |access-date=18 March 2026 |website=The Conversation |language=en-US}}</ref> An itiot tradisyonal na dai man sinara nin halawig na peryodo sa panahon nin mga siriplingan sa Tangang Subangan (bakong arog kan [[Mga Itiot nin Tiran]]/[[Bab-el-Mandeb]])<ref>{{cite web |title=Oil Prices Jump, But Middle East Oil Keeps Flowing Uninterrupted |url=https://oilprice.com/Energy/Crude-Oil/Oil-Prices-Jump-But-Middle-East-Oil-Keeps-Flowing-Uninterrupted.html |website=OilPrice.com |date=17 June 2025 |quote=the narrow lane has never been blocked in any previous conflict in the Middle East.}}</ref> dawa totoo an Iran naghuma' na babaratan an itiot,<ref name="auto" /><ref name=":4" /> asin pagka'gan mga mina.<ref name=":3" /> Alagad, an itiot nagin sentro nin atensyon sa komunidad internasyonal durante kan [[2026 Gera sa Iran|2026 na Gera sa Iran]] na nagresulta sa [[2026 Krisis sa Itiot kan Hormuz|Krisis sa Itiot kan Hormuz]].<ref>{{Cite web |last=Sinha |first=Aditya |date=25 February 2026 |title=Why Hormuz, not Fordow, is the real centre of gravity in the Iran crisis |url=https://www.firstpost.com/opinion/why-hormuz-not-fordow-is-the-real-centre-of-gravity-in-the-iran-crisis-13983548.html |url-status=live |access-date=18 March 2026 |website=First Post}}</ref> Sa presente, an Iran may mga pagbagat nang ginigibo sa katubigan sa Itiot kan Hormuz sa pag'ulang sa pag'aragi kan mga bapor may darang asayti pasiring Asya.<ref>https://www.aljazeera.com/opinions/2026/3/25/irans-closure-of-the-strait-of-hormuz-is-an-international-crisis</ref><ref>https://www.cnbc.com/2026/03/24/iran-war-oil-strait-hormuz-kuwait-gulf.html</ref> <ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=https://www.bbc.com/audio/play/p0n4g9lw |access-date=2026-03-25 |archive-date=2026-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260304142150/https://www.bbc.com/audio/play/p0n4g9lw |dead-url=yes }}</ref> ==Toltolan== {{reflist}} {{stub}} [[en:Strait of Hormuz]] 7kvcytfuu07lijmycfo8z1xihjpgs8f 0 56587 306998 2026-07-01T14:21:30Z Poropot777 30297 Pinagmukna an pahina kaining "{{Infobox settlement | official_name = Ituero y Lama | settlement_type = [[Municipalities of Spain|Municipality]] | nickname = | image_skyline = Ituero y Lama 04 by-dpc.jpg | image_flag = Bandera de Ituero y Lama.svg | image_shield= Escudo de Ituero y Lama.svg | image_map = | map_caption = | pushpin_map = Spain Castile and León#Spain | pushpin_map_caption = Location in Spain. | coordinates = {{Coord|format=dms|display=inline}} | subdivision_type = List..." 306998 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | official_name = Ituero y Lama | settlement_type = [[Municipalities of Spain|Municipality]] | nickname = | image_skyline = Ituero y Lama 04 by-dpc.jpg | image_flag = Bandera de Ituero y Lama.svg | image_shield= Escudo de Ituero y Lama.svg | image_map = | map_caption = | pushpin_map = Spain Castile and León#Spain | pushpin_map_caption = Location in Spain. | coordinates = {{Coord|format=dms|display=inline}} | subdivision_type = [[List of sovereign states|Country]] | subdivision_name = {{ESP}} | subdivision_type1 = [[Autonomous communities of Spain|Autonomous community]] | subdivision_name1 = {{flag|Castile and León}} | subdivision_type2 = [[Provinces of Spain|Province]] | subdivision_name2 = {{flag|Province of Segovia|name=Segovia}} | subdivision_type3 = [[List of municipalities in Segovia|Municipality]] | subdivision_name3 = Ituero y Lama | leader_title = | leader_name = | area_magnitude = | area_total_km2 = 13 | area_land_km2 = | area_water_km2 = | elevation_m = | population_note = | population_as_of = {{Spain metadata Wikidata|population_as_of}} | population_footnotes = {{Spain metadata Wikidata|population_footnotes}} | population_total = {{Spain metadata Wikidata|population_total}} | population_density_km2 = auto | timezone = [[Central European Time|CET]] | utc_offset = +1 | timezone_DST = [[Central European Summer Time|CEST]] | utc_offset_DST = +2 | latitude = | longitude = | website = {{official website}} | }} An '''Ituero y Lama''' sarong munisipalidad namumugtak sa [[Segovia (probinsya)|probinsya nin Segovia]], [[Castile and León]], [[Espanya]]. Susog sa 2018 na [[senso]] ([[Instituto Nacional de Estadística (Spain)|INE]]), an munisipalidad igwang populasyon na 365. ==Toltolan== {{reflist}} {{Mga munisipalidad nin Segovia}} {{authority control}} [[Kategorya:Mga munsipa;li9dad sa ptobinsya nin Segovia]] {{Segovia-geo-stub}} r70ea395id74n15wromlp4gqdpg2enr 306999 306998 2026-07-01T14:23:45Z Poropot777 30297 306999 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | official_name = Ituero y Lama | settlement_type = [[Municipalities of Spain|Municipality]] | nickname = | image_skyline = Ituero y Lama 04 by-dpc.jpg | image_flag = Bandera de Ituero y Lama.svg | image_shield= Escudo de Ituero y Lama.svg | image_map = | map_caption = | pushpin_map = Spain Castile and León#Spain | pushpin_map_caption = Location in Spain. | coordinates = {{Coord|format=dms|display=inline}} | subdivision_type = [[List of sovereign states|Country]] | subdivision_name = {{ESP}} | subdivision_type1 = [[Autonomous communities of Spain|Autonomous community]] | subdivision_name1 = {{flag|Castile and León}} | subdivision_type2 = [[Provinces of Spain|Province]] | subdivision_name2 = {{flag|Province of Segovia|name=Segovia}} | subdivision_type3 = [[List of municipalities in Segovia|Municipality]] | subdivision_name3 = Ituero y Lama | leader_title = | leader_name = | area_magnitude = | area_total_km2 = 13 | area_land_km2 = | area_water_km2 = | elevation_m = | population_note = | population_as_of = {{Spain metadata Wikidata|population_as_of}} | population_footnotes = {{Spain metadata Wikidata|population_footnotes}} | population_total = {{Spain metadata Wikidata|population_total}} | population_density_km2 = auto | timezone = [[Central European Time|CET]] | utc_offset = +1 | timezone_DST = [[Central European Summer Time|CEST]] | utc_offset_DST = +2 | latitude = | longitude = | website = {{official website}} | }} An '''Ituero y Lama''' sarong munisipalidad namumugtak sa [[Segovia (probinsya)|probinsya nin Segovia]], [[Castile and León]], [[Espanya]]. Susog sa 2018 na [[senso]] ([[Instituto Nacional de Estadística (Spain)|INE]]), an munisipalidad igwang populasyon na 365. ==Toltolan== {{reflist}} {{Mga munisipalidad nin Segovia}} {{authority control}} [[Kategorya:Mga munsipa;li9dad sa ptobinsya nin Segovia]] [[en:Ituero y Lama]] {{Segovia-geo-stub}} 6nz7euy85dwv4ij6yo2664b9kf3g0nf 0 56588 307000 2026-07-01T14:31:20Z Poropot777 30297 Pinagmukna an pahina kaining "{{Mcn|date=June 2025}}{{Infobox album | name = Folk-Lore | type = studio | artist = [[Cruachan (band)|Cruachan]] | cover = Cruachan_FolkLore.jpg | alt = | released = February 4, 2002 | recorded = | venue = | studio = | genre = [[Celtic metal]] | length = {{Duration|m=45|s=41}} | label = [[Hammerheart Records|Hammerheart]] | producer = Denis Buckley, [[Shane MacGowan]] | prev_title = The Middle Kingdom..." 307000 wikitext text/x-wiki {{Mcn|date=June 2025}}{{Infobox album | name = Folk-Lore | type = studio | artist = [[Cruachan (band)|Cruachan]] | cover = Cruachan_FolkLore.jpg | alt = | released = February 4, 2002 | recorded = | venue = | studio = | genre = [[Celtic metal]] | length = {{Duration|m=45|s=41}} | label = [[Hammerheart Records|Hammerheart]] | producer = Denis Buckley, [[Shane MacGowan]] | prev_title = [[The Middle Kingdom (album)|The Middle Kingdom]] | prev_year = 2000 | next_title = [[Pagan (album)|Pagan]] | next_year = 2004 | misc = {{Singles | name = Folk-Lore | type = studio | single1 = Ride On | single1date = 2001 }} }} An '''''Folk-Lore''''' iyo an ikatolong studio album kan Irish [[folk metal]] na bandang [[Cruachan (band)|Cruachan]] ibinungsod kan 2002 sa [[Hammerheart Records]]. Ini nakaresibe nin ratang 9.5 sa ratang 10 hale sa [[Chronicles of Chaos (webzine)|''Chronicles of Chaos'']].<ref>{{Cite web |title=CoC : Cruachan - Folk-Lore : Review |url=https://www.chroniclesofchaos.com/articles.aspx?id=2-2231 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250213230545/https://www.chroniclesofchaos.com/articles.aspx?id=2-2231 |archive-date=13 February 2025 |access-date=2025-06-28 |website=Chroniclesofchaos.com |url-status=live }}</ref> ==Track listing== {{tracklist | total_length = 51:43 | title1 = Bloody Sunday | length1 = 4:15 | title2 = The Victory Reel | note2 = ''instrumental'' | length2 = 1:21 | title3 = Death of a Gael | length3 = 5:38 | title4 = [[The Rocky Road to Dublin]] | note4 = ''traditional'' | length4 = 3:07 | title5 = Ossian's Return | length5 = 4:44 | title6 = [[Spancil Hill|Spancill Hill]] | note6 = ''traditional'' | length6 = 6:00 | title7 = The Children of Lir | length7 = 5:08 | title8 = Ride On | length8 = 4:41 | title9 = Susie Moran | length9 = 4:11 | title10 = Exiles | length10 = 6:36 | title11 = To Invoke the Horned God | note11 = ''digipack version bonus track'' | length11 = 6:02 }} ==Personahe== *Keith Fay - lead and acoustic guitars, vocals, keyboards, [[bouzouki]], [[mandolin]], [[banjo]], [[bodhrán]], percussion *Karen Gilligan - vocals, percussion *Joe Farrell - drums, percussion *John Clohessy - bass, vocals (backing) *John O'Fathaigh - [[Irish flute]], [[tin whistle]], [[low whistle]], [[Recorder (musical instrument)|recorder]], cover art ===Mga dugang na personahel=== *[[Shane MacGowan]] - vocals on "Spancill Hill" and "Ride On", producer *Louise Fay - spoken on "Ossian's Return" *Liz Keller - [[fiddle]], [[violin]] *Diane O'Keefe - [[cello]] *Denis Buckley - producer, engineering *Marco Jeurissen - artwork, layout == Toltolan == {{Reflist}}{{Cruachan}} {{Authority control}} [[Kategorya:Mga Cruachan (banda) na albums]] [[Kategorya:Mga 2002 na mga album]] 2rmhu8l4l2m5uzas82he75ogbb6nir4 307001 307000 2026-07-01T14:32:36Z Poropot777 30297 307001 wikitext text/x-wiki {{Mcn|date=June 2025}}{{Infobox album | name = Folk-Lore | type = studio | artist = [[Cruachan (band)|Cruachan]] | cover = Cruachan_FolkLore.jpg | alt = | released = February 4, 2002 | recorded = | venue = | studio = | genre = [[Celtic metal]] | length = {{Duration|m=45|s=41}} | label = [[Hammerheart Records|Hammerheart]] | producer = Denis Buckley, [[Shane MacGowan]] | prev_title = [[The Middle Kingdom (album)|The Middle Kingdom]] | prev_year = 2000 | next_title = [[Pagan (album)|Pagan]] | next_year = 2004 | misc = {{Singles | name = Folk-Lore | type = studio | single1 = Ride On | single1date = 2001 }} }} An '''''Folk-Lore''''' iyo an ikatolong studio album kan Irish [[folk metal]] na bandang [[Cruachan (band)|Cruachan]] ibinungsod kan 2002 sa [[Hammerheart Records]]. Ini nakaresibe nin ratang 9.5 sa ratang 10 hale sa [[Chronicles of Chaos (webzine)|''Chronicles of Chaos'']].<ref>{{Cite web |title=CoC : Cruachan - Folk-Lore : Review |url=https://www.chroniclesofchaos.com/articles.aspx?id=2-2231 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250213230545/https://www.chroniclesofchaos.com/articles.aspx?id=2-2231 |archive-date=13 February 2025 |access-date=2025-06-28 |website=Chroniclesofchaos.com |url-status=live }}</ref> ==Track listing== {{tracklist | total_length = 51:43 | title1 = Bloody Sunday | length1 = 4:15 | title2 = The Victory Reel | note2 = ''instrumental'' | length2 = 1:21 | title3 = Death of a Gael | length3 = 5:38 | title4 = [[The Rocky Road to Dublin]] | note4 = ''traditional'' | length4 = 3:07 | title5 = Ossian's Return | length5 = 4:44 | title6 = [[Spancil Hill|Spancill Hill]] | note6 = ''traditional'' | length6 = 6:00 | title7 = The Children of Lir | length7 = 5:08 | title8 = Ride On | length8 = 4:41 | title9 = Susie Moran | length9 = 4:11 | title10 = Exiles | length10 = 6:36 | title11 = To Invoke the Horned God | note11 = ''digipack version bonus track'' | length11 = 6:02 }} ==Personahe== *Keith Fay - lead and acoustic guitars, vocals, keyboards, [[bouzouki]], [[mandolin]], [[banjo]], [[bodhrán]], percussion *Karen Gilligan - vocals, percussion *Joe Farrell - drums, percussion *John Clohessy - bass, vocals (backing) *John O'Fathaigh - [[Irish flute]], [[tin whistle]], [[low whistle]], [[Recorder (musical instrument)|recorder]], cover art ===Mga dugang na personahel=== *[[Shane MacGowan]] - vocals on "Spancill Hill" and "Ride On", producer *Louise Fay - spoken on "Ossian's Return" *Liz Keller - [[fiddle]], [[violin]] *Diane O'Keefe - [[cello]] *Denis Buckley - producer, engineering *Marco Jeurissen - artwork, layout == Toltolan == {{Reflist}}{{Cruachan}} {{Authority control}} [[Kategorya:Mga Cruachan (banda) na albums]] [[Kategorya:Mga 2002 na mga album]] [[en:Folk-Lore]] ldomyxl2kcw682pgu0r3s9wcu8xqewd 307002 307001 2026-07-01T14:54:46Z Poropot777 30297 /* Mga dugang na personahel */ 307002 wikitext text/x-wiki {{Mcn|date=June 2025}}{{Infobox album | name = Folk-Lore | type = studio | artist = [[Cruachan (band)|Cruachan]] | cover = Cruachan_FolkLore.jpg | alt = | released = February 4, 2002 | recorded = | venue = | studio = | genre = [[Celtic metal]] | length = {{Duration|m=45|s=41}} | label = [[Hammerheart Records|Hammerheart]] | producer = Denis Buckley, [[Shane MacGowan]] | prev_title = [[The Middle Kingdom (album)|The Middle Kingdom]] | prev_year = 2000 | next_title = [[Pagan (album)|Pagan]] | next_year = 2004 | misc = {{Singles | name = Folk-Lore | type = studio | single1 = Ride On | single1date = 2001 }} }} An '''''Folk-Lore''''' iyo an ikatolong studio album kan Irish [[folk metal]] na bandang [[Cruachan (band)|Cruachan]] ibinungsod kan 2002 sa [[Hammerheart Records]]. Ini nakaresibe nin ratang 9.5 sa ratang 10 hale sa [[Chronicles of Chaos (webzine)|''Chronicles of Chaos'']].<ref>{{Cite web |title=CoC : Cruachan - Folk-Lore : Review |url=https://www.chroniclesofchaos.com/articles.aspx?id=2-2231 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250213230545/https://www.chroniclesofchaos.com/articles.aspx?id=2-2231 |archive-date=13 February 2025 |access-date=2025-06-28 |website=Chroniclesofchaos.com |url-status=live }}</ref> ==Track listing== {{tracklist | total_length = 51:43 | title1 = Bloody Sunday | length1 = 4:15 | title2 = The Victory Reel | note2 = ''instrumental'' | length2 = 1:21 | title3 = Death of a Gael | length3 = 5:38 | title4 = [[The Rocky Road to Dublin]] | note4 = ''traditional'' | length4 = 3:07 | title5 = Ossian's Return | length5 = 4:44 | title6 = [[Spancil Hill|Spancill Hill]] | note6 = ''traditional'' | length6 = 6:00 | title7 = The Children of Lir | length7 = 5:08 | title8 = Ride On | length8 = 4:41 | title9 = Susie Moran | length9 = 4:11 | title10 = Exiles | length10 = 6:36 | title11 = To Invoke the Horned God | note11 = ''digipack version bonus track'' | length11 = 6:02 }} ==Personahe== *Keith Fay - lead and acoustic guitars, vocals, keyboards, [[bouzouki]], [[mandolin]], [[banjo]], [[bodhrán]], percussion *Karen Gilligan - vocals, percussion *Joe Farrell - drums, percussion *John Clohessy - bass, vocals (backing) *John O'Fathaigh - [[Irish flute]], [[tin whistle]], [[low whistle]], [[Recorder (musical instrument)|recorder]], cover art ===Mga dugang na personahe=== *[[Shane MacGowan]] - vocals on "Spancill Hill" and "Ride On", producer *Louise Fay - spoken on "Ossian's Return" *Liz Keller - [[fiddle]], [[violin]] *Diane O'Keefe - [[cello]] *Denis Buckley - producer, engineering *Marco Jeurissen - artwork, layout == Toltolan == {{Reflist}}{{Cruachan}} {{Authority control}} [[Kategorya:Mga Cruachan (banda) na albums]] [[Kategorya:Mga 2002 na mga album]] [[en:Folk-Lore]] 3dprx3szth14ic4n291jr8ubz0gygl9