Францішак Скарына

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="be-tarask">
  <siteinfo>
    <sitename>Вікіпэдыя</sitename>
    <dbname>be_x_oldwiki</dbname>
    <base>https://be-tarask.wikipedia.org/wiki/%D0%93%D0%B0%D0%BB%D0%BE%D1%9E%D0%BD%D0%B0%D1%8F_%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%BA%D0%B0</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.1</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Мэдыя</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Спэцыяльныя</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Абмеркаваньне</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Удзельнік</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Гутаркі ўдзельніка</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Вікіпэдыя</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Абмеркаваньне Вікіпэдыі</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Файл</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Абмеркаваньне файла</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MediaWiki</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">Абмеркаваньне MediaWiki</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Шаблён</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Абмеркаваньне шаблёну</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Дапамога</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Абмеркаваньне дапамогі</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Катэгорыя</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Абмеркаваньне катэгорыі</namespace>
      <namespace key="100" case="first-letter">Партал</namespace>
      <namespace key="101" case="first-letter">Абмеркаваньне парталу</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Модуль</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Абмеркаваньне модулю</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Францішак Скарына</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1011</id>
    <revision>
      <id>2668706</id>
      <parentid>2668640</parentid>
      <timestamp>2026-05-08T08:47:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>67502</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2668706</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="209254" sha1="moc6uzdbziuv4ljyhxq5fsef8j6x75i" xml:space="preserve">{{Іншыя значэньні|Скарына (неадназначнасьць)}}
{{Асоба
|лацінка             = Francišak Skaryna
|арыгінал імя        = Францишек (Франциско) Скорина
|партрэт             = Francišak Skaryna.jpg
|памер               = 250пкс
|апісаньне           = Францішак Скарына. Гравюрны партрэт, 1517 г.
| герб = Герб Франциска Скарины.svg
|імя пры нараджэньні = 
|род дзейнасьці      = выдавец, [[перакладнік]], [[гравюра|гравёр]]
|бацька              = Лука
|маці                = 
|жонка               = Маргарыта
|дзеці               = Сімяон
|Подпіс=Герб Франциска Скарины.svg}}
'''Франці́шак Скары́на''' (1470&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;''Лемешкин И.'' [https://www.academia.edu/38662958/1470_%D0%B3%D0%BE%D0%B4_%D1%80%D0%BE%D0%B6%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D1%8F_%D0%A4._%D0%A1%D0%BA%C3%B3%D1%80%D0%B8%D0%BD%D0%B0 1470 — год рождения Ф. Ско́рина] // Францыск Скарына: новыя даследаванні. — Мінск: Беларуская навука, 2019. — С. 23-85. — {{ISBN|978-985-08-2415-8}}.&lt;/ref&gt; або {{каля}} 1490&lt;ref name=&quot;Ablamiejka-2021&quot;&gt;[[Сяргей Абламейка (гісторык)|Абламейка С.]] [https://www.svaboda.org/a/31550725.html Як у Чэхіі «разьбеларусілі» Скарыну і зьняважылі беларусаў], [[Радыё Свабода]], 8 лістапада 2021 г.&lt;/ref&gt;, [[Полацак]] — {{каля}} 1551, [[Прага]]) — [[беларусы|беларускі]] і [[усходнія славяне|ўсходнеславянскі]] першадрукар, філёзаф-гуманіст, [[літаратура|пісьменьнік]], грамадзкі дзяяч, прадпрымальнік і навуковец-лекар. Перакладнік і выдавец на беларускую рэдакцыю царкоўнаславянскай мовы кнігаў [[Біблія Францішка Скарыны|Бібліі]]&lt;ref&gt;Паноў С. Матэрыялы па гісторыі Беларусі. 8-е выданне, перапрацаванае. — {{Менск (Мінск)}}: Аверсэв, 2005. С. 89.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Свяжынскі&quot;&gt;Мова выданняў Францыска Скарыны / А. Булыка, А. Жураўскі, У. Свяжынскі. — {{Менск (Мн.)}}: Наука і тэхніка, 1990. С. 210.&lt;/ref&gt;.

Нарадзіўся ў сям’і заможнага купца ў Полацку, буйным гандлёвым і вытворчым цэнтры [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]], дзе імаверна атрымаў першапачатковую адукацыю. У 1504 годзе паступіў у [[Кракаўская акадэмія|Кракаўскую акадэмію]], дзе атрымаў ступень [[бакаляўр]]а. У 1512 годзе ў [[Падуанскі ўнівэрсытэт|Падуанскім унівэрсытэце]] атрымаў ступень доктара мэдыцыны. Пераехаў у Прагу, дзе 6 жніўня 1517 году выдаў першую друкаваную беларускую кнігу — «[[Псалтыр (Скарына)|Псалтыр]]», а таксама яшчэ 19 выданьняў. Працягнуў выдавецкую дзейнасьць у [[Вільня|Вільні]], дзе надрукаваў «[[Малая падарожная кніжыца|Малую падарожную кніжыцу]]» ў 1522 годзе і «[[Апостал (Скарына)|Апостал]]» у 1525 годзе.

Францішак Скарына лічыцца адным з найбольш выдатных гістарычных дзеячоў [[Беларусь|Беларусі]]. Імя асьветніка носяць найвышэйшыя дзяржаўныя ўзнагароды — [[Мэдаль Францішка Скарыны|мэдаль]] і [[Ордэн Францішка Скарыны|ордэн]], [[Гомельскі дзяржаўны ўнівэрсытэт|Гомельскі ўнівэрсытэт]], цэнтральная бібліятэка, пэдагагічная вучэльня, гімназія № 1 у Полацку, гімназія № 1 у [[Менск]]у, недзяржаўнае грамадзкае аб’яднаньне «[[Таварыства беларускай мовы імя Францішка Скарыны|Таварыства беларускай мовы]]» і іншыя арганізацыі і аб’екты. У гонар першадрукара ў розных краінах пастаўлены помнікі, зроблены скульптурныя і маляўнічыя выявы&lt;ref&gt;{{Літаратура/Культуралёгія: Энцыклапедычны даведнік. Менск: Беларуская Энцыкляпэдыя, 2003|к}} [http://slounik.org/154541.html]&lt;/ref&gt;.

== Імя ==
У беларускіх выданьнях сустракаюцца дзьве формы імя Скарыны — ''Францішак'' і ''Францыск'', а таксама зьняпраўджанае ў наш час гіпатэтычнае імя ''Георгі''. Форма ''Францішак'' пасьлядоўна ўжываецца ў працах часоў [[Беларусізацыя|беларусізацыі]]&lt;ref&gt;Чатырохсотлецьце беларускага друку 1525—1925. — Менск: Інстытут Беларускае Культуры, 1926.&lt;/ref&gt; і выданьняў беларускага замежжа&lt;ref&gt;Zaprudnik J. Historical dictionary of Belarus. — Lamham. — London: Scarecrow Press, 1998.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Тумаш В. Пяць стагодзьдзяў Скарыніяны, XVI—XX. — Нью Ёрк, 1989.&lt;/ref&gt;, а таксама сустракаецца ў пэўных сучасных аўтараў&lt;ref&gt;Каўка А. Тут мой народ. Францішак Скарына і беларус. літ. ХVI — пач. ХХ стст. — {{Менск (Мінск)}}, 1989.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Конан У. Боская і людская мудрасць: Францішак Скарына: жыццё, творчасць, светапогляд. — {{Менск (Мінск)}}: «Голас радзімы», 1990.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Дварчанін І. Францішак Скарына як культурны дзеяч і гуманіст на беларускай ніве. — {{Менск (Мн.)}}, 1991.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Галенчанка Г. Францішак Скарына (каля 1490 — каля 1551) // Славутыя імёны Бацькаўшчыны. — {{Менск (Мн.)}}, 2003. Вып. 2.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Казбярук, У. Францішак Скарына: навукова — папулярны нарыс. — {{Менск (Мінск)}}: Мастацкая літаратура, 2003.&lt;/ref&gt;. У савецкіх працах, выдадзеных па [[Рэформа беларускага правапісу 1933 году|палітычнай рэформе беларускага правапісу 1933 году]] ўжываецца імя «''Георгій''» як асноўнае&lt;ref&gt;Алексютовіч М. Скарына, яго дзейнасць і светапогляд. — {{Менск (Мн.)}}, 1958.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Майхровіч, С. Георгій Скарына. — {{Менск (Мінск)}}: Беларусь, 1966.&lt;/ref&gt; або дадатковае&lt;ref name=&quot;slounik movy&quot;&gt;Слоўнік мовы Скарыны. Том 1. / склад. У. Анічэнка. — {{Менск (Мн.)}}: Вышэйшая школа, 1977.&lt;/ref&gt;. У 1946 годзе назву «''Георгій Скарына''» атрымала драматычная паэма [[Міхась Клімковіч|Міхася Клімковіча]], у 1951 годзе — гістарычны раман [[Мікола Садковіч|Міколы Садковіча]] і Яўгена Львова. У 1960-я гады паралельна пачынае ўжывацца форма ''Францыск''. У 1967 годзе [[Акадэмія навук БССР]] прыняла кампрамісную пастанову: пры скарочаным найменьні пісаць ''«Францыск Скарына»'', а пры поўным — ''«Францыск (Георгій) Скарына»''&lt;ref&gt;Жураўскі А. Імя і прозвішча Скарыны // Францыск Скарына і яго час. Энцыклапедычны даведнік. — {{Менск (Мінск)}}: «Беларуская Савецкая Энціклапедыя імя Петруся Броўкі», 1988. С. 343—344.&lt;/ref&gt;. З гэтага часу форма ''Францыск'' пераважае ў афіцыйных выданьнях&lt;ref name=&quot;evkl575&quot;&gt;Галенчанка Г. Скарына Францыск // {{Літаратура/ЭВКЛ|2к}} С. 575.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Францыск Скарына і яго час. Энцыклапедычны даведнік. — {{Менск (Мінск)}}: «Беларуская Савецкая Энціклапедыя імя Петруся Броўкі», 1988.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Баразна Л. Гравюры Францыска Скарыны. — 2-е. — {{Менск (Мінск)}}: Беларусь, 1990.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Літаратура/Францыск Скарына. Зборнік дакументаў і матэрыялаў. 1988|к}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Францыск Скарына. Жыцьцё і дзейнасьць. Паказальнік літаратуры. / Мальдзіс А. І., Неміроўскі Я. Л., Осіпчык Л. А. — {{Менск (Мінск)}}: Навука і тэхніка, 1990.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Галенчанка Г. Скарына Францыск // {{Літаратура/ЭГБ|6-1к}} С. 309.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Галенчанка Г., Конан У. Скарына Францыск // {{Літаратура/БелЭн|14к}} С. 442.&lt;/ref&gt;, яна ж выкарыстоўваецца на помніках і ў афіцыйных назвах.

Сам Скарына ў сваіх першых выданьнях выкарыстоўваў форму «Францишек»&lt;ref name=&quot;viacorka&quot;&gt;Вячорка В. [https://www.svaboda.org/a/28245377.html Скарына — Францыск ці Францішак? І як чытаць ягоныя тэксты] // [[Радыё Свабода]], 21 студзеня 2017 г.&lt;/ref&gt;. У прадмове да [[Псалтыр (1517)|Псалтыры]] 1517 году гаворыцца: «''… я, Францишек Скаринин сын с Полоцка''», — тая ж форма сустракаецца ў прадмовах да [[Кніга Ёва (Скарына)|кнігі Ёва]], [[Выслоўі Саламонавы (Скарына)|Выслоўях Саламонавых]] і ў [[Псалтыр (Скарына, 1522)|віленскай Псалтыры]]. У актах Вялікага Княства Літоўскага на [[Старабеларуская мова|беларускай мове]] Скарыну называюць толькі ''«Франъцышак»'' або ''«Франъцышъко»''&lt;ref name=&quot;evkl&quot;&gt;{{Літаратура/ЭВКЛ|Галенчанка, Г.|Скарына Францыск|2|576}}&lt;/ref&gt;. Аднак пазьней першадрукар пачаў ужываць формы «''Франциско''» (у назоўным склоне), «''Франциском''» (у творным склоне), «''Франциска''» (у родным склоне), якія агулам выкарыстоўваюцца больш за 100 разоў&lt;ref name=&quot;evkl&quot;/&gt;. Форма «''я, Франциско Скорина''» сустракаецца ў прадмове да [[Кнігі Царстваў (Скарына)|першай кнігі Царстваў]], такі подпіс мае партрэт асьветніка ў праскіх выданьнях. У творным склоне імя («… ''выложена Франциском Скориною''») сустракаецца каля 50 разоў&lt;ref&gt;[[Аркадзь Жураўскі|Жураўскі А.]] Імя і прозвішча Скарыны // Францыск Скарына і яго час. Энцыклапедычны даведнік. — Менск: «Беларуская Савецкая Энціклапедыя імя Петруся Броўкі», 1988. С. 343—344.&lt;/ref&gt;, у родным склоне («''Повелением, працею и выкладом… Франциска Скоринина сына''») каля 64 разоў. У [[Мэтрыка Вялікага Княства Літоўскага|Літоўскай]] і [[Каронная мэтрыка|Кароннай]] мэтрыках, актах [[Кракаўскі ўнівэрсытэт|Кракаўскага]] і [[Падуанскі ўнівэрсытэт|Падуанскага]] ўнівэрсытэтаў імя асьветніка на [[Лацінская мова|лацінскай мове]] даецца як ''Franciscus''. У праскіх дакумэнтах 1538—1539 гадоў фігуруе ''Francisco welisch gartner''&lt;ref&gt;Немировский Е. Л. Франциск Скорина. — Мн., 1990. С. 157.&lt;/ref&gt;. У чэскамоўным дакумэнце Скарыну завуць ''František'' і ''Franc''&lt;ref name=&quot;viacorka2017&quot;&gt;[[Вінцук Вячорка|Вячорка В.]][https://www.svaboda.org/a/francisak-ci-francysk/28684009.html Скарына: Францыск ці ўсё ж Францішак?] // [[Радыё Свабода]], 18 жніўня 2017 г.&lt;/ref&gt;.

Тым часам форма «''Францискъ''» у назоўным склоне, увогуле, не фіксуецца ў выданьнях Скарыны&lt;ref name=&quot;viacorka2017&quot;/&gt;. Гэтую форму рэканструяваў савецкі гісторык мовы [[Аркадзь Жураўскі|А. Жураўскі]]. Ён сьцьвярджаў, што такую форму імя Скарыны трэба лічыць «''асноўнай, афіцыяльнай''», а ''Франциско'' (''Францышко'') — «''дамашняй, сямейнай, гутарковай''». Аднак мовазнаўца [[Вінцук Вячорка]] паказвае на тое, што выразнага проціпастаўленьня так званых афіцыйных і гутарковых формаў імёнаў у беларускай традыцыі не было, гэта больш характэрна для расейскай традыцыі&lt;ref name=&quot;viacorka2017&quot;/&gt;. Увогуле, форма імя ''Франциск'' арыентуе на [[расейская мова|расейскую мову]], у якой так называюць заходнехрысьціянскіх сьвятых. Апроч таго, спалучэньне «''ФранцыСКСКарына''» зьўляецца немілагучным і цяжкавымоўным&lt;ref name=&quot;viacorka2017&quot;/&gt;.

На думку В. Вячоркі, ужываньне Скарынам лацінізаванай формы імя (''Франциско'') тлумачыцца імкненьнем наблізіць яго кірылічнае напісаньне да лацінскага, якім першадрукар мусіў запісвацца ў час знаходжаньня ў замежжы. Гэта можна параўнаць з адаптацыяй у Заходняй Эўропе імя [[Мікола Гусоўскі|Міколы Гусоўскага]] ({{мова-la|Nicolaus Hussovianus|скарочана}} — ''Нікалаўс Гусавіанус'') або вялікіх князёў Жыгімонтаў ({{мова-la|Sigismundus|скарочана}} — ''Сігізмундус''). Тым часам беларускі традыцыйны іменаслоў ня ведае формы ''Францыск''. Пагатоў у дакумэнтах XVI—XVII стагодзьдзяў гэтае імя фіксуецца толькі ў форме ''Францішак'' з вытворнымі. У новай беларускай традыцыі таксама ёсьць толькі форма ''Францішак'' з вытворнымі&lt;ref name=&quot;viacorka&quot;/&gt;. Імя Францішак насілі многія беларускія культурныя і грамадзкія дзеячы новага часу: [[Францішак Багамолец]], [[Францішак Савіч]], [[Францішак Багушэвіч]], [[Францішак Аляхновіч]], [[Францішак Бартуль]] і іншыя. Ёсьць галерэя пэрсанажаў твораў беларускае літаратуры — ад Пранцішка з камэдыі «Модны шляхцюк» [[Карусь Каганец|Каруся Каганца]] да Пранціся Пустарэвіча, героя [[Янка Купала|Купалавай]] «[[Паўлінка (п’еса)|Паўлінкі]]», і Пранціша Вырвіча, шкаляра і шпега з раману [[Людміла Рублеўская|Л. Рублеўскай]]. Сярод беларускіх літаратурных псэўданімаў — Францішак Вядзьмак-Лысагорскі ([[Ніл Гілевіч]]), Францішак Хлус ([[Уладзіслаў Ахроменка]]).

У 1875 годзе А. Петрушкевіч выказаў гіпотэзу, што сапраўдным імем Скарыны было ''Георгі'', а імя ''Францішак'' ён адмыслова ўзяў, каб паступіць у Кракаўскі ўнівэрсытэт&lt;ref&gt;Петрушкевич А. С. Ф. Скорина, издатель русской Библии в Празе чешской в 1517, 1518 и 1519 годах // Слово. — Львов, 1875. № 130. С. 1—2.&lt;/ref&gt;. Гэтая здагадка грунтавалася на копіі адзінага дакумэнту — прывілею караля і вялікага князя [[Жыгімонт Стары|Жыгімонта Старога]] ад 21 кастрычніка 1532 году. У ім Скарына адзін раз называецца як ''Georgij Franciscij Skorina'', тым часам у тым жа дакумэнце асьветнік упамінаецца яшчэ пяць разоў, але толькі адным імем — ''Franciscus'' або ''Francisco''. У 1925 годзе польскі дасьледнік [[Генрык Лаўмянскі]], аналізуючы яшчэ адзін акт 1532 году — грамату Жыгімонта Старога — зьвярнуў увагу, што асьветнік там называецца ''egregius Franciscus Skorina de Polocko'', і выказаў здагадку, што пісар у дакумэнце пераблытаў імя ''Georgius'' і прыметнік ''egregius'' — шаноўны, слаўны&lt;ref&gt;Ateneum Wileński. 1925—1926. R. 3. Z 3. S. 161—179.&lt;/ref&gt;. У 1995 годзе беларускі гісторык і кнігазнавец [[Георгі Галенчанка]] знайшоў арыгінальны тэкст прывілея, у якім вядомы фрагмэнт «з Георгіем» меў наступны выклад: ''«… egregium Francisci Scorina de Poloczko artium et medicine doctoris»''. Такім чынам, адзінае дакумэнтальнае абгрунтаваньне імя ''Георгі'' зьявілася ў выніку памылкі перапісьніка&lt;ref&gt;{{Кніга|url=http://kamunikat.org/download.php?item=768-2.pdf|аўтар=Галенчанка Г.|частка=Праблемныя дакументы Скарыніяны ў кантэксце рэальнай крытыкі|загаловак=480 год беларускага кнігадрукавання : матэрыялы Трэціх Скарынаўскіх чытанняў|адказны=гал. рэд. А. Мальдзіс і інш|месца=Мн.|выдавецтва=Беларуская навука|год=1998|старонкі=9—20}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Спасылка|url=http://polota.iatp.by/Bulletin/Files/Scorina2.doc|аўтар=Н. Ю. Бярозкіна|выдавец=Цэнтральная навуковая бібліятэка імя Я.Коласа АН Беларусі|загаловак=«Са слаўнага Полацку родам». Да 480 годдзя выдання першай беларускай кнігі францыскам Скарынам}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Артыкул|спасылка=http://www.lingvo.minsk.by/mab/2000/09/06_09_2000.htm|аўтар=Мальдзіс А.|загаловак=З рэдактарскага блакнота|выданьне=Кантакты і дыялогі|нумар=9|год=2000}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20150610172926/http://belarus8.tripod.com/ZapisyBINIM/tumas.htm Генадзь Сагановіч. Вітаўт Тумаш як гісторык]&lt;/ref&gt;. Тым часам сьцьверджаньне, што Скарыне трэба было прыхаваць «праваслаўнае» імя ''Георгі'', адмаўляецца актамі Кракаўскага ўнівэрсытэту. Так, у зімовым сэмэстры 1504 году, калі Скарына паступаў ва ўнівэрсытэт, сярод абітурыентаў было 10 Георгіяў (сярод іх і Георгі, сын Якава з [[Ваўкавыск]]у) і толькі тры Францішкі, у тым ліку і сам Скарына{{Заўвага|Album stidiorum Universitatis Cracoviensis. P. 90—92.}}. Апроч таго, каталікі шанавалі [[Юры Пераможац|Сьвятога Юрыя]] (менавіта форма ''Юры'', а не ''Георгі'' адпавядае беларускай народнай традыцыі&lt;ref&gt;Вячорка В. [https://www.svaboda.org/a/sviaty-jury-i-stuzka/28476338.html «Георгиевская ленточка» — ня Юраўская стужка] // [[Радыё Свабода]], 9 траўня 2017 г.&lt;/ref&gt;) ня меней за [[Францішак Асіскі|Сьвятога Францішка]]. У [[Касьцёл Сьвятых Станіслава і Ўладзіслава (Вільня)|Віленскім катэдральным касьцёле]] алтар Сьвятога Юрыя існаваў з 1428 году, а сам сьвяты разам з [[Сьвяты Казімер|Казімерам]] і [[Мікалай Цудатворац|Мікалаем]] лічыўся заступнікам [[Вільня|Вільні]]&lt;ref&gt;Ateneum Wileński. 1924. Z. 9. S. 163.&lt;/ref&gt;. Хоць хроснае імя Скарыны застаецца дагэтуль невядомым, аднак у наш час старая гіпотэза, што Скарына ў хрышчэньні быў Георгіем, у сьвятле новых дакумэнтальных адкрыцьцяў не вытрымлівае крытыкі.

== Паходжаньне ==
На думку дасьледнікаў, прозьвішча «Скарына» ўтварылася ад старажытнага слова «''скора''» (скура) або «''скорина''» (скарынка). [[Іван Насовіч]] у «Слоўніку беларускай гаворкі» піша, што ''скарына'' — гэта ''верхняя корка выпечанага хлеба'', і прыводзіць наступную фразу: «''Скорину поломай да положи въ капусту''»&lt;ref&gt;Носович И. И. Словарь белорусского наречия. — СПб., 1870. С. 585.&lt;/ref&gt;. Ён жа называе словы ''скарынка'' і ''скарыначка'' ў значэньні ''хлебная корка'' («''Дай убогому скорынку''»). У аналягічным значэньні слова ''скарынка'' даецца ў Тлумачальным слоўніку сучаснай беларускай мовы&lt;ref&gt;Тлумачальны слоўнік беларускай мовы. — Мінск, 1977—1984. Т. 5. Кн. 1. С. 161.&lt;/ref&gt;. Аднак, хутчэй за ўсё, прозьвішча асьветніка паходзіць ад царкоўнаславянскага слова ''скора'', што значыла ''шкура, мех, сырая скура''. Так, яшчэ «[[Аповесьць мінулых гадоў]]» апавядае пра даніну, якую [[драўляне]] плацілі «''медомъ и скорою''»{{Заўвага|Повесть временных лет. С. 42, 48}}. Падобна называлася і прафэсія ў [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікім Княстве Літоўскім]]. Дакумэнт зь [[Літоўская мэтрыка|Літоўскай мэтрыкі]] ад 10 красавіка 1473 року паведамляе пра наданьне «''Яну, конюшему Виленьскому, шесть человек: Юрко скаринич, Иван скаринич, Левон скаринич, Рожай конокормец''»{{Заўвага|РИБ. — СПб., 1910 Т. 27. Стб. 16-17}}. Пра тое ж паведамляе і запіс «''Князю Евлашку Телятине два человека скориничи: Гридко и Хотян''»{{Заўвага|РИБ. — СПб., 1910 Т. 27. Стб. 84}}. Напэўна, слова скарыніч азначала ня прозьвішча, а прафэсію. І бацька, і брат Францішка гандлявалі пушнінай і скурамі. Род заняткаў, відаць, быў спадчынным, і магчыма, што адзін з продкаў сям’і рамесьнік-скарыніч, разбагацеў і пачаў займацца гандлем&lt;ref&gt;Немировский Е. Л. Франциск Скорина. — Мн., 1990. С. 153.&lt;/ref&gt;.

Дакладная дата нараджэньня Францішка Скарыны дагэтуль застаецца невядомай, усе вэрсіі грунтуюцца на супастаўленьні ўнівэрсытэцкіх актаў. Скарына паступіў у [[Кракаўскі ўнівэрсытэт]] у 1504 годзе, а ў акце [[Падуанскі ўнівэрсытэт|Падуанскага ўнівэрсытэту]] 1512 году ён называецца «''маладым чалавекам''». [[Пётар Уладзімераў]] адносіў час нараджэньня да апошняй чвэрці XV ст., думаў, што калі Скарына ў 1504 годзе паступіў у Кракаўскі ўнівэрсытэт, яму было ня менш за 14 гадоў&lt;ref&gt;Владимиров П. Доктор Франциск Скорина. Его переводы, печатные издания и язык. — СПб., 1888. С. 44.&lt;/ref&gt;. Гэтай даты трымаюцца амаль усе дасьледнікі жыцьця асьветніка. [[Мікалай Алексютовіч]] лічыў час нараджэньня Скарыны каля 1485—1490 гадоў&lt;ref&gt;Алексютовіч М. Скарына, яго дзейнасць і светапогляд. — Мн., 1958. С. 40&lt;/ref&gt;, таксама як і С. Майхровіч&lt;ref&gt;Майхровіч, С. Георгій Скарына. — Мінск: Беларусь, 1966. С. 22.&lt;/ref&gt; і С. А. Падокшын&lt;ref&gt;Подокшин С. А. Франциск Скорина. — М.: Мысль, 1981. С. 65.&lt;/ref&gt;, гэтую ж дату прапаноўваюць энцыкляпэдычныя слоўнікі&lt;ref&gt;Коршунов А. Ф. Скорина, Франциск // Краткая лит. энциклопедия. М., 1971. Т. 893—894.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Книговедение: Энциклопедический словарь. М. 1981. С. 487.&lt;/ref&gt;. В. Віслоцкі сьцьвярджаў, што абітурыент для паступленьня ўва ўнівэрсытэт, мусіў дасягнуць 14-гадовага веку&lt;ref&gt;Wislocki W.O. Wydawnictwe Liber diligentiarum Krakowskiego facultetu. — Krakow, 1886. S. 9-10&lt;/ref&gt;. Вядомыя аднак выпадкі, калі студэнтамі станавіліся раней: так, гісторык [[Ян Длугаш]], матэматык Станіслаў Гжэпскі і паэт [[Мікалай Рэй]] ува ўнівэрсытэт паступілі ў 13-гадовым веку. Аднак многія юнакі станавіліся студэнтамі ў больш сталым веку: настаўнік Скарыны [[Ян з Глогава]] стаў студэнтам у 17 гадоў, [[Мікалай Капэрнік]] — у 18, ягоны настаўнік Войцех з Брудзева — у 22, граматык Ежы зь Легніцы — у 30, а вядомы італьянскі гуманіст [[Філіп Калімах]] — у 35 гадоў. [[Уладзімер Пічэта]] лічыў, што 14-гадовы век быў надта малы для Скарыны, трымаючыся даты нараджэньня каля 1485 году&lt;ref&gt;Пичета В. И. Белоруссия и Литва в XV—XVI вв. — М., 1961. С. 775.&lt;/ref&gt;, гэтай вэрсіі прытрымліваўся і [[Яўген Неміроўскі|Неміроўскі]]&lt;ref&gt;Немировский Е. Л. Франциск Скорина. — Мн., 1990. С. 155&lt;/ref&gt;. У 1925 годзе [[Мікалай Шчакаціхін]] зьвязаў дату нараджэньня з выдавецкім знакам асьветніка ([[Сонца маладзіковае|сонца з паўмесяцам]]), які сустракаецца на 26 выявах, і палічыў, што нараджэньне Скарыны прыйшлося на сонечнае зацьменьне&lt;ref&gt;Шчакаціхін М. Калі радзіўся Францішак Скарына // Полымя. 1925. № 5. С. 148&lt;/ref&gt;. Паводле гэтай вэрсіі, Францішак Скарына нарадзіўся 6 сакавіка 1486 году.

Першыя зьвесткі пра полацкіх Скарынаў датуюцца пачаткам 1440-х гадоў, калі полацкі купец Грыдка Скарына прадаў рыскаму купцу Герке ў крэдыт болей за [[беркавец]] воску, а пры атрыманьні аплаты ў [[Рыга|Рызе]] быў схоплены Герке і два тыдні прабыў у кайданах&lt;ref name=&quot;ПолеховГр&quot;&gt;''Полехов С. В.'' Малоизвестные сведения… С. 389—392.&lt;/ref&gt;. З гэтага можна зрабіць выснову, што полацкі род Скарынаў даволі стары і ўжо да сярэдзіны XV ст. даволі заможны&lt;ref name=&quot;ПолеховГр&quot;/&gt;. У 1492 годзе ў пераліку прэтэнзіяў [[Вялікія князі маскоўскія|вялікага князя маскоўскага]] [[Іван III Васільевіч|Івана Васілевіча]] да [[Вялікія князі літоўскія|вялікага князя]] [[Аляксандар Ягелончык|Аляксандра]] ўспамінаецца Лук’ян Скарына, які разам зь іншым палачанінам абрабаваў вялікалуцкага купца. Магчыма, названы Лук’ян тоесны Луку Скарыне — бацьку Францішка, які ўспамінаецца пазьнейшымі дакумэнтамі. Старэйшага брата Францішка — Івана Скарыну — каралеўскі дэкрэт называе адначасна віленскім мешчанінам і палачанінам.

== Біяграфія ==

=== Раньнія гады ===
Нарадзіўся ў [[Полацак|Полацку]] ў сям’і купца [[Скарыны|Лукі Скарыны]]. Імя асьветніка ў пасьляслоўях ягоных выданьняў абявязкова суправаджае «''с Полацька''», «''из славного града Полоцька''», «''с Полоцка града''», «''из града Полоцька''»&lt;ref&gt;Скарына Ф. Прадмовы і пасляслоўі. — Менск: Навука і тэхніка, 1969. С. 34, 46, 48, 50, 57, 60, 88, 92, 100, 132, 138.&lt;/ref&gt;. Паводле архіўных крыніцаў, купец Лука Скарына меў у Полацку ўласную зямлю і гандлёвую справу, якая перайшла ў спадчыну старэйшаму сыну Івану. У ягоных камэрцыйных апэрацыях удзельнічаў і малодшы Францішак, што дазваляла яму навучацца за мяжой і, мабыць, пазьней часткова фінансаваць сваё праскае і віленскае кнігавыдаўніцтва. Памёр бацька, імаверна, каля 1511—1512 гадоў: акты [[Падуанскі ўнівэрсытэт|Падуанскага ўнівэрсытэту]] за 1512 г. называюць Францішка «''[[Русіны|русінам]]… сынам нябожчыка пана Лукі''».

Імаверна, першапачатковую адукацыю Францішак Скарына атрымаў у Полацку. Тут або ў сталіцы Вялікага Княства [[Вільня|Вільні]] вывучаў і далейшыя школьныя навукі, авалодаў [[лацінская мова|лацінскай мовай]]. У Вялікім Княстве Літоўскім лаціну вывучалі ў трывіяльных і трывіяльна-квадрыяльных школах, якія існавалі пры парафіяльных касьцёлах, а таксама ў школах пры каталіцкіх біскупскіх катэдрах і школах пры мужчынскіх кляштарах. Зьвесткі пра [[Касьцёл Сьвятой Ганны і кляштар бэрнардынаў (Полацак)|Полацкі кляштар бэрнардынаў-абсэрвантаў]] прысутнічаюць у хроніцы польскага гісторыка Яна з Каморава (1465—1536), згодна зь якой кляштар у Полацку быў заснаваны ў 1498 року, пасьля гэтага ў [[каталіцтва]] навярнулася да 1000 палачанаў&lt;ref&gt;Jan z Komorova. Brewe memoriale ordinis fratrum minorum // Monumenta Poloniae Historica. T. 5. — Krakow, 1888. P. 282.&lt;/ref&gt;. Аднак Полацкая рэвізія 1552 року нічога не паведамляе пра каталіцкія кляштары; а ў капітальнай працы польскага гісторыка Антоні Карбовяка «Гісторыя адукацыі і школ у Польшчы»&lt;ref&gt;Karbowiak A. Dzieje Wychowania i szkol w Polsce. T. 3. — Lwów, 1923.&lt;/ref&gt;, дзе скрупулёзна зафіксаваныя ўсе вядомыя аўтару навучальныя ўстановы, зьвесткі пра полацкія школы таксама адсутнічаюць.

Сям’я Скарыны мела цесныя сувязі зь Вільняй, бацька асьветніка гандляваў тут мяхамі і скураю. Старэйшы брат Францішка Іван некаторы час жыў у сталіцы, у дакумэнтах ён названы «мешчанінам віленскім». У сталіцы здаўна існавала школа пры біскупскай катэдры, у другой палове XV ст. яна неаднаразова згадваецца ў актах віленскага капітула&lt;ref&gt;Kraszewski J. Wilno od początkow jego do roku 1750. T. 4. — Wilno, 1842. S. 88.&lt;/ref&gt;. Аб віленскай «''щоле''», якая падрыхтавала яго да паступленьня ў [[Кракаўскі ўнівэрсытэт]], згадвае ў 1477 року каралеўскі пісар [[Адам Якубаў]], паведамляючы, што «''из детинства ест при щоле виленской ласкаве ховался''»&lt;ref&gt;Feigelmanas N. Lietivos inkunabulai. — Vilnius: Vaga, 1975. S. 455.&lt;/ref&gt;. Паводле сьцьверджаньня А. Карбавяка, катэдральная школа да пачатку XV ст. была адзінай навучальнай установай у Вільні, і толькі ў 1513 року пробашч парафіяльнага касьцёлу Сьвятога Яна атрымаў дазвол на адкрыцьцё другой віленскай школы&lt;ref&gt;Karbowiak A. Dzieje Wychowania i szkol w Polsce. T. 3. — Lwów, 1923. S. 158.&lt;/ref&gt;. Пры катэдральнай школе выкладалі [[катэхізіс]], а таксама трывіяльныя прадметы — [[Граматыка|граматыку]], [[Рыторыка|рыторыку]] і [[Лёгіка|лёгіку]]. Выпускнікі школы нядрэнна размаўлялі лацінскай мовай і, калі жадалі, звычайна працягвалі сваю адукацыю ў Кракаўскім унівэрсытэце&lt;ref&gt;Немировский Е. Л. Франциск Скорина. — Мн., 1990. С. 163.&lt;/ref&gt;.

=== Кракаўскі пэрыяд ===
{| class=&quot;toccolours&quot; style=&quot;float: right; margin-left: 1em; margin-right: 0; font-size: 85%; background:#99CCFF; color:black; width:23em; max-width: 45%;&quot; cellspacing=&quot;5&quot;
| style=&quot;text-align: left;&quot; |
«У рэктарства шаноўнага айца пана Яна Аміцына з Кракаву, доктара мастацтваў і кананічнага права, ласкаю Бога і апостальскага прастола біскупа лаодыцэнскага і суфрагана кракаўскага, а таксама плябана [касьцёла] сьвятога Мікалая па-за сьценамі Кракаву, у зімовы сэмэстар у год Пана 1504 наступныя асобы ўпісаныя…
Францішак сын Лукі з Полацку 2 грошы»
|-
| style=&quot;text-align: left;&quot; | Рэгістрацыйная кніга-мэтрыка Кракаўскага ўнівэрсытэту, 1504 г.
|}
У зімовы сэмэстар 1504 году Францішак Скарына паступіў на навучаньне ў [[Ягелонскі ўнівэрсытэт|Кракаўскую акадэмію]] на факультэт вольных мастацтваў або [[філязофія|філязофіі]]. Заснаваная яшчэ ў 1364 року [[Казімер III Вялікі|Казімерам Вялікім]], акадэмія славілася як адзін з асноўных цэнтраў эўрапейскай [[астраномія|астраноміі]] і [[астралёгія|астралёгіі]], [[матэматыка|матэматыкі]], праўных і гуманітарных навук. У 1400 року кароль [[Ягайла]] абнавіў і значна пашырыў установу, якая атрымала сваю другую назву — Ягелонскі ўнівэрсытэт. За 77 гадоў (1433—1510) у яго запісаліся больш за 17 тысячаў абітурыентыў, больш за 8 тысячаў зь якіх былі іншаземцамі.

Унівэрсытэт меў тры асноўныя факультэты: багаслоўскі, юрыдычны і мэдычны. Каб паступіць на адзін зь іх, абітурыент меў прайсьці навучаньне на факультэце вольных мастацтваў. Сьпярша шкаляр вывучаў цыкль «трывіюм» ([[граматыка]], [[рыторыка]] і [[лёгіка]]), потым «квадрырыюм» ([[арытмэтыка]], [[геамэтрыя]], [[астраномія]] і [[музыка]])&lt;ref&gt;Немировский Е. Л. Франциск Скорина. — Мн., 1990. С. 165.&lt;/ref&gt;. Правучыўшыся два, радзей тры гады, студэнт мог здаць экзамэны і атрымаць найніжэйшую навуковую ступень бакаляўра, што рабілі, аднак, далёка ня ўсе студэнты. За 77-гадовы пэрыяд ступень бакаляўра атрымалі толькі крыху больш за 4 тысячы студэнтаў (23,7%), а наступную ступень магістра — толькі 822 чалавекі (4,7% ад агульнай колькасьці абітурыентаў)&lt;ref&gt;Karbowiak A. Studia statystyczne z dziejów Uniwersytetu Jagiellońskiego od roku 1433/1434—1509/1510. — Kraków, 1905. S. 1-82&lt;/ref&gt;.

Выкладнікі Кракаўскага ўнівэрсытэту былі добра вядомыя ў Эўропе сваёй навуковай і адукацыйнай дзейнасьцю. Рэктарам унівэрсытэту ў 1505/06 навучальным годзе быў [[Мацей Мяхоўскі]] (1457—1523), які спэцыялізаваўся ў галіне мэдыцыны. Ён быў прыдворным лекарам каралёў [[Уладзіслаў II Ягелончык|Уладзіслава]] і [[Жыгімонт Стары|Жыгімонта Старога]], ягоная брашура аб прафіляктыцы чумы вытрымала пяць перавыданьняў{{Заўвага|Maciej z Miechowa. Contra sewam pestem regimen accuratissimum. — Cracoviae, 1508}}, а «Трактат аб дзьвюх Сарматыях» (Кракаў, 1517){{Заўвага|Maciej z Miechowa. Tractatus de duabus Sarmatiis, Asiana et Europiana. — Cracoviae, 1517.}} стаў на доўгія часы крыніцай ведаў эўрапейцаў пра [[Вялікае Княства Літоўскае]] і [[Вялікае Княства Маскоўскае|Маскоўскую дзяржаву]]&lt;ref&gt;Греков Б. Д. Предисловие // Матвей Меховский. Трактат о двух Сарматиях. — Москва—Ленинград: Издательство Академии наук СССР, 1936. С. Х.&lt;/ref&gt;. Ня менш знакамітым быў прафэсар [[Ян з Глогава]] (1445—1507), у якога Скарына слухаў лекцыі па «Другой аналітыцы» [[Арыстотэль|Арыстотэля]] і па лягічных творах {{Не перакладзена|Пётар Гішпанскі|Пятра Гішпанскага|la|Petrus Hispanus}}, і які стаў настаўнікам многіх будучых навукоўцаў, у тым ліку [[Мікалай Капэрнік|Мікалая Капэрніка]]&lt;ref&gt;Szczegola H. Jan Glogowczyk. — Katowice, 1967.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Zwiercan M. Jan z Glogowa // PSB. T. 10. — Krakow, 1963. S. 450—452.&lt;/ref&gt;. Шматлікія працы прафэсара друкаваліся ў Кракаве, [[Ляйпцыг]]у, [[Страсбург]]у і выкарыстоўваліся як навучальныя дапаможнікі для студэнтаў&lt;ref&gt;Немировский Е. Л. Франциск Скорина. — Мн., 1990. С. 174.&lt;/ref&gt;. Лекцыі па арытмэтыцы і музыцы чытаў {{Не перакладзена|Марцін Бем||pl|Marcin Biem}} з [[Олькуш]]у (каля 1470—1540)&lt;ref&gt;Birkenmajer A. L. Biem Marcin // PSB. T. 2. — Krakow, 1936. S. 68-39.&lt;/ref&gt;, добра вядомы сваім сучасьнікам трактатам «Аб рэформе рымскага календара»&lt;ref&gt;Biem M. Nova calendarii romano reformatio. Powst. 1514—1515 / Vyd. A. L. Birkenmajer. — Krakow, 1918.&lt;/ref&gt;. {{Не перакладзена|Ян з Стабніцы||pl|Jan ze Stobnicy}} (каля 1470—1519)&lt;ref&gt;Tarnowska I. Jan ze Stobnicy // PSB. T. 10/3. — Krakow, 1963. S. 48&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Michał z Bystrzykowa i Jan ze Stobnicy // Archiwum Komissii do badania histori filozofii. 1917. T. 1. S. 62—80.&lt;/ref&gt; чытаў лекцыі амаль па ўсіх прадметах факультэту вольных мастацтваў, ягоны падручнік па філязофіі прыроды перавыдаваўся 5 разоў{{Заўвага|Jan ze Stobnicy. Parvolus philophiae naturalis. Cracoviae, 1507; Ibid. Cracoviae, 1513; Ibid. Cracoviae, 1516.}}, а ў працы «Ўводзіны ў касмаграфію Пталемэя» (1512) упершыню ў Польшчы была зьмешчаная геаграфічная мапа, на якой быў пазначаны нядаўна адкрыты кантынэнт — [[Амэрыка]]{{Заўвага|Jan ze Stobnicy, Introductio in Ptholomei Cosmographiam. Cracoviae, 1512.}}. Працы прафэсараў акадэміі сыстэматычна публікаваліся ў кракаўскай друкарні [[Ян Галер|Яна Галера]]. Няма сумненьня, што ў Кракаве Францішак Скарына ўсьвядоміў навучальныя і асьветніцкія магчымасьці друкаванай кнігі.

[[Файл:Nuremberg chronicles - CRACOVIA.png|значак|262пкс|upright=&quot;2&quot;|''Кракаў'' на гравюры 1493 року [[Гартман Шэдэль|Гартмана Шэдэля]] зь [[Нюрнбэрская хроніка|Нюрнбэрскай хронікі]]]]

У 1504/1505 навучальным годзе, калі Францішак стаў студэнтам, ува ўнівэрсытэт паступіў 291 чалавек, зь іх 141 — ураджэнцы Польшчы і Вялікага Княства Літоўскага, а 150 — з-за мяжы. З 291 абітурыентаў вучоную ступень атрымалі 60 юнакоў, у тым ліку і Скарына. Праз 2 гады, то бок мінімальны час для студэнтаў філязофскага факультэту, у 1506 годзе ён вытрымаў экзамэн на ступень бакаляўра вольных мастацтваў. У прамацыйнай кнізе ўнівэрсытэту захаваўся наступны запіс: «''У год Пана 1506, падчас дэканства Леанарда з Добшыц, бакаляўра кананічнага права… У тым жа годзе … у бліжэйшы дзень пасьля сьвята Сьвятой Люцыі, на якое прыпадае сухаядзеньне, асобы, узьведзеныя ў ступень бакаляўра, былі разьмеркаваныя ў наступным парадку месцаў: Мацьвей зь Семнійклоп, Андрэй з Зынты, Яган з Гараў, Тамаш з Падляшша, Францішак з Полацку, [[Ліцьвіны|ліцьвін]]{{Заўвага|{{мова-la|Fran. de Poloczko, Litphanus|скарочана}}}}, Павал з Марыенборгу (прэфэкт, ён жа староста), Яган з Шкокі, Андрэй з Стжэльна, Якаў з Эльбінгу, Яган з Марыенборгу, Яган з Фраўштату, Конрад з Монтэрэгіё, Яган з Ураціслава, Валянцін з Нова Віла, Андрэй з Пакосту''»&lt;ref&gt;Statuta nec non liber promotionum philosophorum ordinis in Universitate studiorum Jagellonica ab anno 1402 ad annum 1849. — Cracoviae, 1849. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=C5gIAAAAQAAJ&amp;q=Litphanus#v=snippet&amp;q=Litphanus&amp;f=false P. 144].&lt;/ref&gt;. Гэта адбылося 14 сьнежня 1506 року&lt;ref&gt;Горбачевский Н. И. Археографический календарьна две тысячи лет (325—2324). — Вильна, 1869. С. 94.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Горбачевский Н. И. Словарь древнего актового языка Северо-Западного края и Королевства Польского. — Вильна, 1874. С. 201.&lt;/ref&gt;. З усіх студэнтаў, якія атрымалі ступень бакаляўра разам з Скарынам, захаваліся зьвесткі толькі пра Андрэя з Пакосту, які потым застаўся пры ўнівэрсытэце, чытаў тут лекцыі, а пазьней стаў [[Гнезна|гнезьненскім]] вікарыем і пракуратарам{{Заўвага|Liber Diligentiatiarum. P. 94—97.}}.

=== Пасьля Кракаву ===
Невядома, дзе Скарына знаходзіўся ў 1507—1512 гады. Падуанскія дакумэнты называюць Скарыну доктарам вольных навук і прафэсарам. Каб атрымаць гэтае званьне, неабходна было здаць магістарскі экзамэн. Дзеля гэтага бакаляўру патрэбна было два гады. Згодна са статутам [[Падуанскі ўнівэрсытэт|Падуанскага ўнівэрсытэту]], сушукальнік доктарскай ступені, каб быць дапушчаным да экзамэну, меў праслухаць трохгадовы курс лекцыяў, а потым на працягу году займацца лекарскай практыкай пад наглядам вядомага лекара&lt;ref name=&quot;Немировский, 203&quot;&gt;Немировский Е. Л. Франциск Скорина. — Мн., 1990. С. 203.&lt;/ref&gt;. Існуюць меркаваньні, што ён скончыў унівэрсытэт у [[Прага|Празе]], дзе атрымаў ступень доктара філязофіі. Але больш лягічна дапусьціць, што ён атрымаў доктарскі дыплём у Кракаве, дзе дзейнічалі 2 катэдры мэдыцыны (бяз права даваць доктарскія дыплёмы). Лёс мог прывесьці Скарыну ў які-небудзь італьянскі ўнівэрсытэт: у самую Падую ці ў [[Балёнскі ўнівэрсытэт|Балёньню]].

Запіс у акце Падуанскага ўнівэрсытэту 9 лістапада 1512 году сьведчыць пра тое, што ён быў сакратаром караля «Дацыі» («''secretarii regis Datiae''»). Першыя дасьледаваньні распачаў [[Антоні Флароўскі]], які выказаў здагадку, што гукарка ідзе пра [[Данія|Данію]]. Навуковец зьвярнуўся ў дзяржаўны архіў у [[Капэнгаген]]е з просьбай пашукаць дакумэнты пра Скарыну. У 1937 року ён атрымаў адказ ад дырэктара архіву, які паведамляў, што ніякіх згадак пра Скарыну ў дакумэнтах першых дзесяцігодзьдзяў XVI ст. ён не знайшоў&lt;ref&gt;Флароўскі А. Skoriniana // 450 год беларускага кнігадрукавання. — Менск: Навука i тэхніка, 1968. С. 428—430.&lt;/ref&gt;. Потым Флароўскі напісаў румынскаму гісторыку {{Не перакладзена|Пэтрэ Панаітэску||ro|Petre P. Panaitescu}}, які ў адказ паведамляў, што назва Дакія ў дачыненьні да [[Сяміградзкае княства|румынскіх княстваў]] XVI ст. амаль не выкарыстоўвалася, і што ніводны з [[Сьпіс ваяводаў Трансыльваніі|румынскіх ваяводаў]] таго часу каралём сябе не называў. Тым ня менш, Флароўскі працягваў лічыць, што Скарына мог быць зьвязаны з [[Валахія]]й, прыводзячы ў доказ сьцьверджаньне пра румынскі кнігадрук у 1508—1512 гадох і пра тое, што ў [[Карлаў унівэрсытэт|Карлавым унівэрсытэце]] навучалася нямала юнакоў з тых земляў&lt;ref&gt;Немировский Е. Л. Франциск Скорина. — Мн., 1990. С. 159.&lt;/ref&gt;.

[[Пётар Уладзімераў]] лічыў, што Скарына быў сакратаром караля Даніі, да якога ўлетку 1509 року кароль польскі і вялікі князь літоўскі [[Жыгімонт Стары]] адправіў дэлегацыю дзеля падпісаньня дамовы аб сяброўстве&lt;ref&gt;Владимировас Л. Франциск Скорина — первопечатник Вильнюсский. — Вильнюс: Мокслас, 1975. С. 11.&lt;/ref&gt;. У якасьці доказу ён прыводзіў факт знаходкі ў Капэнгагене асобніку «[[Малая падарожная кніжка|Малой падарожнай кніжкі]]». Знаходжаньне Францішка Скарыны ў [[Капэнгаген]]е супала з ажыўленьнем стасункаў Даніі з Польшчай і ВКЛ, бо рэзка ўскладніліся ейныя стасункі са [[Швэцыя]]й. Дацкі кароль, магчыма, улічваў, што Францішак Скарына, акрамя веданьня лацінскай мовы, валодаў [[Старабеларуская мова|рускай мовай]], якой на той час называлі беларускую мову, — дзяржаўнай мовай ВКЛ.

Менш абгрунтаванай падаецца вэрсія, быццам «Дацыяй» ёсьць [[Валахія|валаскія землі]], дзе на той час зараджалася кірылічнае кнігадрукаваньне. Сама назва Дакія ў XVI ст. выкарыстоўвалася як да Даніі, дык і да Валахіі. Настаўнік Скарыны [[Мацей Мяхоўскі|Мацей зь Мехава]] ў «Трактаце аб двух Сарматыях» пісаў: «''Скандынавія знаходзіцца на паўночным захадзе, за Германскім морам, у суседзтве з Дакіяй, пад уладай дакійскага гаспадара, на адлегласьці многіх міляў ад Скіфіі''»&lt;ref&gt;Матвей Меховский. Трактат о двух Сарматиях. — Москва—Ленинград: Издательство Академии наук СССР, 1936. С. 77.&lt;/ref&gt;, пэўна разумеючы Данію. У той жа час у польскай дакумэнтацыі XVI ст. тэрмін Дакія адносілі па большай частцы да [[Трансыльванія|Трансыльваніі]], а ў 1512 року кароль Жыгімонт узяў шлюб з дачкой трансыльванскага князя [[Іштван Запальяі|Стэфана]]{{Заўвага|ПСРЛ. М. 1980. Т. 35. С. 168}}.

=== Падуанскі пэрыяд ===
{| class=&quot;toccolours&quot; style=&quot;float: right; margin-left: 1em; margin-right: 0; font-size: 85%; background:#99CCFF; color:black; width:23em; max-width: 45%;&quot; cellspacing=&quot;5&quot;
| style=&quot;text-align: left;&quot; |
«Найдастойнейшыя паны дактары! Прычына скліканьня вашамосьцяў наступная: прыбыў нейкі вельмі вучоны малады чалавек, доктар мастацтваў, бедны, родам з надзвычай далёкіх краёў, магчыма на чатыры тысячы міляў і больш ад гэтага слаўнага горада, дзеля таго, каб узьвялічыць славу і бляск Падуі, а таксама красуючай супольнасьці філёзафаў гімназіі і сьвятой нашай Калегіі. Ён зьвярнуўся да Калегіі з просьбай дазволіць яму ў якасьці дару і асаблівай міласьці падвергнуцца з ласкі Божай выпрабаваньням у галіне мэдыцыны пры гэтай сьвятой Калегіі. Калі, Вашамосьці, дазволіце, прадстаўляю яго самога. Малады чалавек і вышэйзгаданы доктар носіць імя пана Францішка, сына нябожчыка Лукі Скарыны з Полацку, [[Русіны|русін]].»
|-
| style=&quot;text-align: left;&quot; | Тадэа Мусаці, царква Сьв. Урбана, [[Падуя]]. 5 лістапада 1512 г.
|}
Не пазьней за восень 1512 году Францішак Скарына прыбыў у Італію, у [[Падуя|Падую]], каб атрымаць ступень доктара мэдыцыны. [[Падуанскі ўнівэрсытэт]], заснаваны яшчэ ў 1222 року&lt;ref&gt;Бернан Дж. Наука в истории общества. — М., 1956. С. 176.&lt;/ref&gt;, прыцягваў да сябе прафэсараў і студэнтаў з розных краінаў Эўропы. Да часу Скарынавага прыезду ўва ўнівэрсытэце прайшлі навучаньне ня менш за 36 тысячаў студэнтаў, зь іх каля 16 тысячаў былі іншаземцамі&lt;ref&gt;Саладух А. Францішак Скарына на грунце універсітэцкага жыцця ў Падуі // Калосьсе. 1937. Кн. 1/10. С. 39&lt;/ref&gt;. Унівэрсытэт меў чатыры факультэты: свабодных мастацтваў, права, мэдыцыны і багаслоўя. Мэдычны факультэт, атрымаўшы самастойнасьць у XIV стагодзьдзі, меў асаблівую міжнародную папулярнасьць. Так, у 1501—1503 гадох у Падуі вывучаў мэдыцыну і права [[Мікалай Капэрнік]]&lt;ref&gt;Немировский Е. Л. Франциск Скорина. — Мн., 1990. С. 202.&lt;/ref&gt;.

Скарына прыехаў у Падую ў цяжкі для места час. [[Вэнэцыянская рэспубліка]], у склад якой уваходзіла Падуя, знаходзілася ў стане вайны з [[Сьвятая Рымская імпэрыя|Сьвятой Рымскай імпэрыяй]] і [[Папская дзяржава|Папскай дзяржавай]]. У 1509 року аб’яднаныя войскі імпэратара [[Максіміліян I Габсбург|Максіміліяна]] і Папы [[Юліюс II (Папа рымскі)|Юліюса II]] аблажылі места, якое, тым ня менш, аблогу вытрымала. Унівэрсытэт жа ў сувязі з ваеннымі падзеямі 1509—1516 рокаў быў практычна закрыты&lt;ref&gt;Favaro A. Die Hochschule Padua zur Zeit des Coppernicus // Mitteilungen des Coppernicus-Vereins fur Wissenschaft und Kunst. H. 3. — Thorn, 1881. S. 39.&lt;/ref&gt;. Аднак доктарскія экзамэны ўнівэрсытэцкая калегія ўсё ж прымала: так, праз шэсьць дзён пасьля Скарыны экзамэн на ступень доктара права трымаў Мікаля Гозій з [[Сыракузы|Сыракузаў]]&lt;ref name=&quot;Немировский, 203&quot;/&gt;.

Можна меркаваць, што грунтоўную мэдычную адукацыю Скарына атрымаў у Кракаве, дзе дзейнічалі 2 катэдры мэдыцыны, якія, аднак, не давалі доктарскія дыплёмы, або ў самой Падуі ці ў [[Балёнскі ўнівэрсытэт|Балёнскім унівэрсытэце]]. 5 лістапада 1512 году Рада дактароў мэдычнай калегіі Падуанскага ўнівэрсытэту дапусьціла Скарыну без аплаты да экзамэнаў на ступень доктара мэдыцыны.

Актавая дакумэнтацыя ўнівэрсытэту захавалася даволі добра. Яшчэ каля 1740 году канцлер факультэту свабодных мастацтваў Джузэпе Марыя Міната сабраў старыя акты ў 37-томны звод, да якога быў прыкладзены старанна складзены паказальнік&lt;ref&gt;Favaro A. L’Universita di Padova. — Venezia, 1922. P. 97.&lt;/ref&gt;. На жаль, імя дактаранта пададзена з памылкай: «''Luca Porina di Poloczko''», як і час абароны. У канцы XVIII стагодзьдзя абат Франчэска Дарыгеля склаў сьпіс усіх дактароў, што абаранілі дысэртацыі ўва ўнівэрсытэце. У рукапісе, які захоўваецца ў бібліятэцы ўнівэрсытэту дагэтуль{{Заўвага|Elenco di laureati in questa Universita di Padova e non Padovanu. Manoscritto, 43, II, F. 272.}}, імя асьветніка перададзенае дакладна. Сьпіс Дарыгелі дасьледаваў {{Не перакладзена|Станіслаў Віндакевіч||pl|Stanisław Windakiewicz}} у пошуках палякаў, што навучаліся ўва ўнівэрсытэце&lt;ref&gt;Windakiewicz S. Materialy do historyi polakow w Padwie // Archiwum do dziejow literatury i oswiaty w Polsce. T. 7. — Krakow, 1892. S. 157—158.&lt;/ref&gt;. {{Не перакладзена|Ільля Шляпкін||ru|Шляпкин, Илья Александрович}} на падставе сьпісаў адшукаў акты і апублікаваў іх [[Лацінская мова|па-лацінску]] ў 1892 годзе&lt;ref&gt;Шляпкин И. А. К биографии Франциска Скорины // Журнал Министерства Народнаго Просвещения. №4. — СПб., 1892. С. 382—385.&lt;/ref&gt;. У 1937 годзе запіс адшукаў і паведаміў пра гэта [[Антоні Флароўскі]], які рыхтаваў сваю знаходку да друку, але з прычыны Другой сусьветнай вайны ня здолеў зрабіць гэтага. У 1960 годзе [[Янка Садоўскі]] паўторна адкрыў дакумэнт, а потым і апублікаваў&lt;ref&gt;Znič. 1960. №50. S. 8.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Літаратура/Францыск Скарына. Зборнік дакументаў і матэрыялаў. 1988|к}} С. 72—74.&lt;/ref&gt;. У 1961 годзе ў [[Рым]]е выйшаў у сьвет факсыміле арыгіналу, лацінскі тэкст і беларускі пераклад&lt;ref&gt;Egzaminacyjnyja dakumenty Dr. Francisca Skaryny u Paduanskim Universytecie // Znič. 1961. №61. S. 7; № 62—63. S. 10; 1962. № 64—65. S. 12.&lt;/ref&gt;. Акты дазваляюць дакладна апісаць усе цырымоніі, зьвязаныя з наданьнем Францішку Скарыне доктарскай ступені.

У першым акце апавядаецца пра пасяджэньне калегіі дактароў вольных мастацтваў і мэдыцыны, якое адбылося ў {{Не перакладзена|Касьцёл сьвятога Урбана (Падуя)|касьцёле сьвятога Урбана|it|Chiesa di Sant'Urbano}} 5 лістапада 1512 року а 10-й гадзіне раніцы. Адкрыў сход віцэ-прыёр калегіі Тадэа Мусаці, які ва ўступным слове прадставіў кандыдата: «''Францішак, ён сын нябожчыка Лукі Скарыны з Полацку, русін''»&lt;ref&gt;{{Літаратура/Францыск Скарына. Зборнік дакументаў і матэрыялаў. 1988|к}} С. 65.&lt;/ref&gt;. Потым у залю запрасілі Скарыну, ён «''пакорліва і пачціва прасіў дапусьціць яго да экзамэнаў па мэдыцыне''». Потым калегія прыступіла да абмеркаваньня. Выступы, паводле акту, былі шматлікімі. Канечна пытаньне вырашалася галасаваньнем, якое было адзінагалосным — усе дактары выказаліся за тое, каб дапусьціць Скарыну да экзамэнаў&lt;ref name=&quot;Немировский, 203&quot;/&gt;.

Экзамэн праходзіў у два этапы. Спачатку суіскальнік павінен быў прайсьці сумоўе і дыскусію, якія паказвалі ягоную падрыхтаванасьць да наступнага экзамэну. Папярэдні іспыт адбыўся 6 лістапада 1512 году а 3-й гадзіне апоўдні. Паводле акту, Скарына «''бліскуча адказаў па памяці і абверг прад’яўленыя яму пярэчаньні; выдатна аргумэнтуючы, ён паказаў сябе з найлепшага боку''»&lt;ref&gt;{{Літаратура/Францыск Скарына. Зборнік дакументаў і матэрыялаў. 1988|к}} С. 68.&lt;/ref&gt;. Дыскусію вялі прафэсары-экзамэнатары Францыска дэ Ноаліс, Ераніма а Муля, Барталямэа Барызона і Ераніма дэ Ўрбіна пад старшынствам віцэ-прыёра Тадэа Мусаці, акрамя таго ў касьцёле прысутнічалі яшчэ 8 дактароў. Калегія прызнала, што Францішак Скарына «''варты быць дапушчаным да асаблівага экзамэну па мэдыцыне''»&lt;ref name=&quot;Немировский, 204&quot;&gt;Немировский Е. Л. Франциск Скорина. — Мн., 1990. С. 204.&lt;/ref&gt;.

Уласна экзамэн адбыўся 9 лістапада 1512 году ў палацы біскупа. Аднак гэта была хутчэй загадзя падрыхтаваная парадная цырымонія, бо пытаньне з прысваеньнем ступені было вырашанае яшчэ 6 лістапада&lt;ref name=&quot;Немировский, 204&quot;/&gt;. Сярод ганаровых гасьцей былі біскуп Аргеліскі Паўлё Забарэльлё, віцэ-рэктар унівэрсытэту, доктар мэдыцыны і свабодных мастацтваў Францыска Фульманэльлі з [[Вэрона|Вэроны]], названы ў акце «''выдатным навукоўцам''», а таксама «''высокашаноўны ў Хрысьце айцец і пан доктар Сыкст''» — гэта быў ні хто іншы, як кардынал {{Не перакладзена|Сыста Гара дэля Равэрэ|Сыкст дэля Равэрэ|it|Sisto Gara della Rovere}}, пляменьнік папы Юліюса ІІ. Скарыне зноў прапанавалі пытаньні па мэдыцыне. Паводле дакумэнта, «''пан магістар Францішак, сын нябожчыка пана Лукі Скарыны з Полацку, русін, на прапанаваныя яму раніцай гэтага дня пытаньні па мэдыцыне бліскуча адказваў па памяці і адхіліў выказаныя яму пярэчаньні, выдатна аргумэнтуючы, ён праявіў сябе найлепшым чынам. У сувязі з гэтым усімі там прысутнымі вучонымі з агульнай згоды ён быў ацэнены як падрыхтаваны і варты быць дапушчаным да асобага экзамэну па мэдыцыне''»{{Заўвага|Дакумэнт зьберагаецца ў архіве Падуанскага ўнівэрсытэту, Mstt., vol, 321. Sacri Collegii Dominorum Artistarum et Medicorum, 1512—1523, f.5, 6 r-v. Пераклад з лац. паводле «Францыск Скарына і яго час»}}.

[[Файл:Rostrum of Galelei.JPG|значак|262пкс|Катэдра Галілея. Партрэт Скарыны — другі ў другім шэрагу зьлева ад кута]]

Пасьля гэтага Тадэа Мусаці абвясьціў Францішка Скарыну доктарам мэдыцыны, а Барталямэа Барызона ўручыў доктарскую мантыю і берэт, у якіх Скарына і адлюстраваны на сваім вядомым партрэце, зьмешчаным у двух праскіх выданьнях. У канцы акту пералічаныя імёны 24 прафэсараў Падуанскага ўнівэрсытэту. Менавіта ў гэтым акце (а потым і на палях зборніка Джузэпэ Міната&lt;ref&gt;Scoriniana 1517—1967 («Запісы», кн. 5). — Мюнхен: Беларускі Інстытут Навукі й Мастацтва, 1970. С. 49.&lt;/ref&gt;) Скарына названы «''secretarii regis Datis''»&lt;ref name=&quot;Немировский, 205&quot;&gt;Немировский Е. Л. Франциск Скорина. — Мн., 1990. С. 205.&lt;/ref&gt;.

Падуанскі ўнівэрсытэт захаваў памяць пра Францішка Скарыну. У адну з аўдыторыяў, названай ''Залай сарака'', перанесьлі катэдру, зь якой, як лічыцца, чытаў лекцыі [[Галілеа Галілей]], а таксама зьмясьцілі сорак партрэтаў найбольш знакамітых выхаванцаў унівэрсытэту. Партрэты напісаныя тэмпэрай на палатне і разьмешчаныя ў два шэрагі. Партрэт Скарыны знаходзіцца ў другім шэрагу: зьлева ад яго выява знакамітага польскага паэта [[Ян Каханоўскі з Чарналесься|Яна Каханоўскага]], справа — маскоўскага лекара {{Не перакладзена|Пётар Постнікаў|Пятра Постнікава|ru|Постников, Пётр Васильевич}}. Акрамя Скарыны ў залі знаходзіцца выява яшчэ аднаго чалавека, зьвязанага зь Беларусяй — [[Каралі польскія|караля]] і [[Сьпіс вялікіх князёў літоўскіх|вялікага князя]] [[Стэфан Баторы|Стэфана Баторыя]]. Партрэты намаляваныя ў 1940-х гадох італьянскім мастаком Джакама даль Форна. Скарына выяўлены ў чырвонай доктарскай мантыі, па-над якой накінуты аблямаваны мехам плашч. Пад мантыяй белая кашуля з вышытым каўнерам. Галава не пакрытая, бачны высокі лоб зь вялікімі залысінамі. На правай руце — чорная пячатка. Выява на партрэце ніякага падабенства зь вядомым партрэтам на гравюры ня мае. У верхняй частцы партрэту зьмешчаны надпіс: «''Franciscus Skoryna de Poloczko 1512''»&lt;ref name=&quot;Немировский, 205&quot;/&gt;.

=== Кнігадрукаваньне ў Празе ===
{{Асноўны артыкул|Біблія Францішка Скарыны}}
Па падуанскім трыюмфе зьвесткі пра Францішка Скарыну зноўку губляюцца на пяць гадоў. Стаўшы доктарам мэдыцыны, ён атрымаў магчымасьць займацца лекарскай практыкай, добра аплачваным заняткам, што дазваляў фінансаваць выдавецкую дзейнасьць, якая наўрад ці была прыбытковай. Тым ня меней, як асабліва выключны лекар Скарына сябе не зарэкамэндаваў&lt;ref&gt;Немировский Е. Л. Франциск Скорина. — Мн., 1990. С. 206.&lt;/ref&gt;. Магчыма, працаваў ён і настаўнікам, бо «доктарам мастацтваў» у тыя часы называлі і настаўніка гуманітарных навук — [[філялёгія|філялёгіі]], паэтыкі, красамоўства і іншых. Не адкідаецца, што шчыраваў ён на ніве асьветніцтва на радзіме. На карысьць гэтай здагадкі сьведчыць выдатнае веданьне ім жывой гаворкі сваіх бацькоў — старабеларускай літаратурнай і штодзённай гутарковай мовы. Відаць, у гэты час ён пачаў перакладаць [[Біблія|Біблію]].

[[Файл:Скарына. Псалмы Давіда.jpg|thumb|справа|Скарына. «Псалтыр», 6 жніўня 1517 г. Ліст, зь якога пачынаецца асноўны тэкст.]]

Пэрыяд 1513—1516 гадоў у жыцьці Скарыны не асьветлены дакумэнтальнымі зьвесткамі, але менавіта ў гэты час ён надумаў пачаць кнігадрукаваньне. Безумоўна, яго ў гэтых намерах падтрымлівалі землякі зь Вільні, Полацку, беларускія купцы, сябры віленскага магістрата. Не выклікае сумневаў, што ў 1510-х гадох Францішак наведаў Вялікае Княства Літоўскае — Вільню, Полацак, іншыя гарады і заручыўся падтрымкай суайчыньнікаў.

У Чэхіі кнігадрукаваньне пачалося ў 1468 року, яшчэ пры жыцьці [[Ёган Гутэнбэрг|Ёгана Гутэнбэрга]]&lt;ref&gt;Горак Ф. К. К истории книгопечатания в Чехии // Книга. Исследования и материалы. — М., 1960. C. 275—285.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Мыльников А. С. Чешская книга: Очерки истории. — М., 1971. С. 26—40.&lt;/ref&gt;. Дакладна не вядомае месца, дзе Скарына друкаваў уласныя кнігі: магчыма, асьветнік пры падтрымцы віленскіх мэцэнатаў [[Якуб Бабіч|Якуба Бабіча]] і [[Багдан Онькаў|Багдана Онькава]] заснаваў у [[Прага|Празе]] [[Праская друкарня Скарыны|ўласную друкарню]]. Дасьледнікі лічаць, што Скарына арандаваў адну з праскіх тыпаграфіяў&lt;ref&gt;Немировский Е. Л. Франциск Скорина. — Мн., 1990. С. 226.&lt;/ref&gt; разам з абсталяваньнем і пэрсаналам, які рабіў асноўную тыпаграфскую працу&lt;ref&gt;Владимиров П. Доктор Франциск Скорина. Его переводы, печатные издания и язык. — СПб., 1888. С. 64.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Сидоров А. А. Узловые проблемы и нерешенные вопросы истории русского книгопечатания. — М., 1964. С. 24.&lt;/ref&gt;. У сваіх выданьнях Скарына часта паведамляе: «''Выложена працею і вытиснена повелением''»{{Заўвага|[[Кніга Эстэр (Скарына)|Кніга Эстэр]], л. 26.}}, гэта значыць, што пераклад зроблены ўласна Скарынам, а друкавалі выданьне іншыя асобы на ягонае ''повеление''.

6 жніўня 1517 году ў Празе выйшла першая друкаваная беларуская кніга — «[[Псалтыр (Скарына)|Псалтыр]]». Інтэнсіўная выдавецкая дзейнасьць Скарыны ў Празе ў 1517—1519 гадох дазваляе думаць, што ён пасяліўся тут не пазьней як у 1516 годзе. Агулам на працягу 1517—1519 гадоў Скарына пераклаў і выдаў 23 кнігі [[Біблія Скарыны|Бібліі]] пад агульнай назвай ''«Бивлия руска, выложена доктором Франциском Скориною из славного града Полоцька, Богу ко чти и людем посполитым к доброму научению»''. 11 кніг маюць дакладныя даты, на пяці толькі год друку — 1519, а на чатырох зь пяці выданьняў Пяцікніжжа дата наогул не пазначаная. Таму храналягічны час выхаду можа быць дадзены толькі для выданьняў 1517—1518 гадоў, для астатніх толькі прыблізна: [[Псалтыр (Скарына, 1517)|Псалтыр]], «[[Кніга Ёва (Скарына)|Ёў]]», «[[Выслоўі Саламонавы (Скарына)|Прытчы Саламона]]», «[[Кніга Ісуса Сірахава (Скарына)|Ісус Сірахаў]]» (усе — 1517 год), «[[Эклезіяст (Скарына)|Эклезіяст]]», «[[Найвышэйшая песьня Саламонава (Скарына)|Песьня песьням]]», «[[Прамудрасьць Божая (Скарына)|Прамудрасьць Божая]]», «[[Кнігі Царстваў (Скарына)|Царствы]]», «[[Кніга Ісуса Навіна (Скарына)|Ісус Навін]]» (усе — 1518), «[[Кніга Юдыт (Скарына)|Юдзіф]]», «[[Кніга Судзьдзяў (Скарына)|Судзьдзі]]», «[[Кніга Быцьця (Скарына)|Быцьцё]]», «[[Кніга Выхаду (Скарына)|Выхад]]», «[[Сьвятарская кніга (Скарына)|Лявіт]]», «[[Кніга Лічбаў (Скарына)|Лічбы]]», «[[Паўтораны закон (Скарына)|Другі закон]]», «[[Кніга Рут (Скарына)|Руф]]», «[[Кніга Эстэр (Скарына)|Эсфір]]», «[[Ераміін плач (Скарына)|Плач Ераміі]]», «[[Кніга прарока Данііла (Скарына)|Прарок Данііл]]» (усе — 1519 год). Некаторыя з апошніх выданьняў, якія ня маюць выходных зьвестак і традыцыйна датуюцца 1519 годам, магчыма, надрукаваныя ў 1520 годзе&lt;ref&gt;Немировский Е. Л. Франциск Скорина. — Мн., 1990. С. 230.&lt;/ref&gt;.

Да кожнай кнігі Францішак Скарына пісаў прадмову, у якой распавядаў пра гісторыю стварэньня кнігі, разважаў пра яе зьмест. Агульны аб’ём выданьняў — 1200 аркушаў, зь іх у 1517 годзе надрукаваныя 324 аркушы, у 1518 годзе — 352, у 1519 годзе — 524. За такі кароткі тэрмін немагчыма падрыхтаваць да выданьня тэксты кніг і выканаць тэхнічныя задачы іхнага мастацкага афармленьня ([[ілюстрацыя|ілюстрацыі]], [[Застаўка (кніжная графіка)|застаўкі]], [[Буквіца (кніжная графіка)|буквіцы]], каляровы друк і г.д.). Значыць, хутчэй за ўсё ў 1517 годзе ён ужо меў рукапіс поўнай Бібліі ў сваім перакладзе. Пра гэта ўскосна сьведчаць сьпісы Скарынавых перакладаў, якія не ўвайшлі ў ягоную друкаваную Біблію. У Празе ён не пасьпеў выдаць кнігі прарокаў, апрача прарока Данііла, і кнігі Новага Запавету.

=== Віленскі пэрыяд ===
Каля 1520 году Францішак Скарына пераехаў у сталіцу [[ВКЛ|Вялікага Княства Літоўскага]] [[Вільня|Вільню]]. Існуе меркаваньне, што ягоны прыезд быў выкліканы падрыхтоўкай да друку толькі што прынятага [[Статут Вялікага Княства Літоўскага|Статуту]], які вялікі князь абяцаў надрукаваць «вялікай колькасьцю кніг бітымі літарамі»&lt;ref&gt;Гячяускас Э. Франциск Скорина — секретарь вильнюсского епископа Иоанна из князей Литовских // Федоровские чтения. 1982. — М., 1987. С. 62.&lt;/ref&gt;. Друк так і не адбыўся, але мяркуецца, што шрыфт для выданьня быў адліты, ён пазьней выкарыстоўваўся для набору «Малой падарожнай кніжкі» і «[[Апостал (Скарына)|Апостала]]»&lt;ref&gt;Немировский Е. Л. Франциск Скорина. — Мн., 1990. С. 414.&lt;/ref&gt;.

У пачатку 1520-х Скарына заснаваў у доме [[Якуб Бабіч|Якуба Бабіча]]{{Заўвага|Пра гэта сьведчыць запіс на 188 аркушы аднаго з 10-ці захаваных асобнікаў «Апостала»: «''Совершися в дому почтивого мужа Якуба Бабича, наистаршего бурмистра славнаго и великаго места Виленскаго''».}} першую ўва [[Усходняя Эўропа|Ўсходняй Эўропе]] [[Віленская друкарня Скарыны|друкарню]]&lt;ref&gt;{{Літаратура/Краіна Беларусь. Вялікае Княства Літоўскае (2012)|к}} С. 190.&lt;/ref&gt;. У ёй каля 1522 году Скарына выдаў «[[Малая падарожная кніжыца|Малую падарожную кніжыцу]]», якая ўлучае 21 тэкст: «[[Псалтыр (Скарына, 1522)|Псалтыр]]», «[[Часасловец]]», «Акафіст жываноснай труне Гасподняй», «Канон жываноснай труне Гасподняй», «Акафіст арханёлу Міхаілу», «Канон арханёлу Міхаілу», «Акафіст Яну Прадвесьніку», «Канон Яну Прадвесьніку», «Акафіст Багародзіцы», «Канон Багародзіцы», «Акафіст апосталам Пятру і Паўлу», «Канон апосталам Пятру і Паўлу», «Акафіст цудатворцу Міколу», «Канон цудатворцу Міколу», «Акафіст крыжу Гасподняму», «Канон крыжу Гасподняму», «Акафіст Ісусу», «Канон Ісусу», «Шасьцідневец», «Канон пакаяльны», «Пасьлядоўнасьць царкоўнага збору»&lt;ref&gt;Немировский Е. Л. Франциск Скорина. — Мн., 1990. С. 419.&lt;/ref&gt;. У сакавіку 1525 асобным выданьнем выйшаў «[[Апостал (Скарына)|Апостал]]». Некаторыя часткі «Малой падарожнай кніжыцы», магчыма, выдаваліся асобнымі выпускамі.

У Вільні Скарына выконваў функцыі сакратара [[Віленскі біскуп|віленскага біскупа]] [[Ян з княжатаў літоўскіх|Яна з князёў літоўскіх]]. У самым раньнім дакумэнце, датаваным кастрычнікам 1523 году, ён названы «egregio et honorabilibus Francisco Phisico»{{Заўвага|БАН ЛитССР, ф. 389, № 12, л. 607 об. — 612.}}&lt;ref&gt;Голенченко, Г. Я. Открытие Скорины: Библиографический указатель книговедческих и библиографических описаний изданий Ф. Скорины, его книг, представленных в собраниях ХVI—ХХ вв., обзоров Скоринианы. — Минск, 1989. С. 62.&lt;/ref&gt; (гэта значыць «''паважаны і шаноўны Францішак Фізык''», гэтым тытулам звычайна характарызавалі дактароў мэдыцыны). 20 сакавіка 1526 году «egregio viro Francisco, medicinae doctore» (паважаны муж, пан Францішка, доктар мэдыцыны) удзельнічаў пры рэгістрацыі граматы на заснаваньне касьцёлу ў мястэчку [[Вяйсеі|Вяйсеях]]&lt;ref&gt;Немировский Е. Л. Франциск Скорина. — Мн., 1990. С. 421.&lt;/ref&gt;.

==== Шлюб з Маргарытай ====
У другой палове 1520-х гадоў Францішак Скарына ажаніўся з Маргарытай, удавою чальца Віленскага магістрата Юрыя Адверніка, які, пэўна, быў адным з фундатараў Скарынавай друкарні. Упершыню пра Маргарыту стала вядома [[Пётар Уладзімераў|Пятру Ўладзімераву]], які яшчэ ў 1888 годзе надрукаваў акт 1529 року{{Заўвага|ЦГАДА, ф. 389, № 224, л. 297 об. — 298}}&lt;ref&gt;Владимиров П. Доктор Франциск Скорина. Его переводы, печатные издания и язык. — СПб., 1888. С. 321—322.&lt;/ref&gt;. У тым акце падаецца пастанова караля [[Жыгімонт Стары|Жыгімонта]] на скаргу віленскіх жыхароў Марціна Субачовіча і Мікалая, сына Багдана Чупрына. Адказчыкам у справе была «''Малкгорета, жоне доктора Францышъка Скоринина, которая перед тым была за рядцою виленьским Юрем Одверником''»&lt;ref&gt;{{Літаратура/Францыск Скарына. Зборнік дакументаў і матэрыялаў. 1988|к}} С. 91—92.&lt;/ref&gt;.

Скарына пасяліўся ў Маргарытавай камяніцы на [[Вуліца Нямецкая (Вільня)|Нямецкай вуліцы]] непадалёк ад палацу князёў Слуцкіх. Якія-кольвек зьвесткі пра тое, што Скарына меў у Вільні ўласны дом, адсутнічаюць. Імаверна, усе сродкі ён аддаваў на выдавецкую справу. Фінансавае становішча асьветніка палепшылася пасьля таго, як ягоная жонка Маргарыта перамагла ў судовым працэсе са сваякамі за ейны віленскі дом (1529 год).

Гэтая справа пачалася ў 1523 годзе яшчэ пры жыцьці Юрыя Адверніка і тычылася дома «''в месте Виленьском, который лежит на Рынку подле дому Иванова Плешывцова и Василева Воропанева''», а таксама іншай маёмасьці — «''иншое имене и статъки''». Большасьць дасьледнікаў лічаць, што Адвернік фінансаваў кнігавыдавецкую дзейнасьць Скарыны&lt;ref&gt;Немировский Е. Л. Франциск Скорина. — Мн., 1990. С. 429.&lt;/ref&gt;. Да 1529 року ўсе першапачатковыя ўдзельнікі скаргі памёрлі, Юры Адвернік памёр пасьля кастрычніка 1525 году{{Заўвага|У дакумэнце 1525 году Юры Адвернік згадваецца як жывы: «''Потвержене мещанину виленкоскому Юрию Адверниковичу уходы з братом и з сестрами ехо о спадок на них по сестре их Зофеи Зеновены и по сыну ее''». — ЦГАДА, ф. 389, № 224, л. 186 об.}}&lt;ref&gt;Голенченко, Г. Я. Открытие Скорины: Библиографический указатель книговедческих и библиографических описаний изданий Ф. Скорины, его книг, представленных в собраниях ХVI—ХХ вв., обзоров Скоринианы. — Минск, 1989. С. 135.&lt;/ref&gt;. Справа выявілася працяглай: спачатку яе разглядаў мескі суд, пасьля войт з бурмістрамі і райцамі, потым да справы далучыўся ўплывовы біскуп Ян з князёў Літоўскіх, у якога Скарына быў лекарам і сакратаром. Істцы спасылаліся на тэстамэнт Дароты Станіслававы, які быў безь пячаткі і які, згодна з скаргай, «''зламал судом своим князь Ян, бискуп виленский''». Пастанова караля была на карысьць Маргарыты: «''тот дом доктора Францышъка Скорины Маркгорете держати и въжывати супокойне на вечные часы''». Акт быў падпісаны ў прысутнасьці самога Скарыны, біскупа Яна і іншых [[Рада Вялікага Княства Літоўскага|Паноў-рады]].

Акрамя гэтага акту «''Маргарэта, суўласьніца выдатнага мужа Францішка, называемага доктар Скарынін''» успамінаецца яшчэ ў познаньскім акце ад 23 кастрычніка 1529 року&lt;ref&gt;{{Літаратура/Францыск Скарына. Зборнік дакументаў і матэрыялаў. 1988|к}} С. 324.&lt;/ref&gt;. Дакумэнтальных пацьверджаньняў пра сьмерць Маргарыты няма, аднак у пазьнейшых архіўных матэрыялах з 1532 року ейнае імя ня згадваецца. Вялікі пажар у Вільні летам 1530 року спустошыў дзьве траціны места. Магчыма, у тым пажары загінула і жонка Скарыны.

==== Скарына і Лютэр ====
[[Файл:Martin_Luther,_1529.jpg|значак|Мартын Лютэр]]

У адной з кніг вядомага славіста [[Ернэй Копітар|Бартала Копітара]], надрукаванай у [[Вена|Вене]] ў 1839 року, апублікаваны артыкул «''Гістарычнае пытаньне пра доктара мэдычнага факультэту Прагі Францішка Скарыну, які чыніў падкопы супраць доктара Марціна Лютэра''»&lt;ref&gt;Kopitar B. De facultatis Pragenae medicinae doctore Francisco Skorina lithuano, doctoris Martini Lutheri insidiatore quaestio histoca // Kopitar B. Hessychii glossographi discipulis et epiglossistis russus, in ipsa Constantinopoli sec. XII—XIII codice Vindobonensi graecorussica omnia… — Vindobonae, 1839. P. 33—34&lt;/ref&gt;. У артыкуле апавядаецца, як у 1525 року спачатку [[Філіп Мэлянхтон|Мэлянхтон]], а потым [[Мартын Лютэр|Лютэр]] пазнаёміліся зь нейкім доктарам Францішкам, які зачараваў іх сваёй вучонасьцю і манэрамі. Аднак неўзабаве Лютэр спалохаўся папярэджваньняў сваіх сяброў ды пакінуў [[Вітэнбэрг]], а ў магістрат напісаў просьбу затрымаць доктара і ўжыць да яго катаваньне&lt;ref&gt;{{Літаратура/Францыск Скарына. Зборнік дакументаў і матэрыялаў. 1988|к}} С. 79—80.&lt;/ref&gt;. Францішак, аднак, зачараваў і сяброў магістрата, і тыя адпусьцілі яго.

Копітар сьцьвярджаў, што тым доктарам быў Францішак Скарына. Тым ня менш, Копітар лічыў сваё сьцьверджаньне гіпотэзай, якая магла стаць фактам толькі пасьля знаходкі ў архівах Вітэнбэргу дакумэнтаў зь імем Скарыны. Не паведамляе Копітар і пра крыніцу, на падставе якой ён зрабіў выснову пра сустрэчу Лютэра і Скарыны, мімалётам спасылаючыся на [[Фэйт Людвіг Зэкендорф|Зэкендорфа]], які «прытрымліваўся іншага погляду пра гэты інцыдэнт». Зэкендорф у сваёй працы паведамляе пра нейкага жыдоўскага доктара з Польшчы, які спрабаваў атруціць Лютэра. Доктара схапілі, аднак сам Лютэр пажадаў, каб злачынцу не катавалі, а адпусьцілі&lt;ref&gt;Seckendorf V. L. Commentarius… De Lutheranismo… — Fracofurti, 1692. Lib. 2. P. 35.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Reformations-Geschichte. — Leipzig, 1714. S. 40.&lt;/ref&gt;. Згодна з Зэкендорфам падзея адбылася ў 1525 року, а імя доктара мэдыцыны не паведамляецца. Аднак у адным зь лістоў Лютэра барону [[Ёган фон Шварцэнбэрг|Шварцэнбэргу]] ад 21 сьнежня 1524 року згадваецца «''доктар Францішак''»&lt;ref&gt;D. Martin Luthers Werke. Kritisch Gesamtausgabe. Briefwechsel. Bd. 3. — Weimar, 1933. S. 407.&lt;/ref&gt;, зь якім рэфарматар быў у добрых дачыненьнях. Знаёмства з доктарам працягвалася да верасьня 1525 року, калі Лютэр пераехаў у [[Таргаў]] пасьля апісанага інцыдэнту.

Дасьледнікі лічаць, што пад загадкавым доктарам ня крыецца асоба Францішка Скарыны, які таго ж 1525 року надрукаваў у Вільні «[[Апостал (Скарына)|Апостала]]», а ў сакавіку 1526 року прысутнічаў пры зацьвярджэньні граматы князя [[Юры Алелькавіч (1492—1542)|Юрыя Слуцкага]] біскупам Янам&lt;ref&gt;Немировский Е. Л. Франциск Скорина. — Мн., 1990. С. 428.&lt;/ref&gt;.

==== Магчымая паездка ў Маскву ====
Пасьля друку «[[Апостал (Скарына)|Апостала]]» Скарына спыняе друкавецкую дзейнасьць. Адной з прычынаў дасьледнікі называюць вялікі пажар у Вільні 2 сакавіка 1530 року, які зьнішчыў дзьве траціны гораду, у тым ліку катэдральны касьцёл, палац біскупа Яна і, магчыма, дом Якуба Бабіча, у якім знаходзілася тыпаграфія, а таксама дом на Рынку, які належаў жонцы асьветніка Маргарыце. У 1536 року пакідае віленскую катэдру заступнік Скарыны біскуп Ян&lt;ref&gt;Немировский Е. Л. Франциск Скорина. — Мн., 1990. С. 487.&lt;/ref&gt;.

Як лічаць дасьледнікі ([[Антоні Флароўскі]], {{Не перакладзена|Восіп Пярвольф||ru|Первольф, Осип Осипович}}, [[Сымон Брага]], [[Віктар Дарашкевіч]]), у канцы 1520 — пачатку 1530-х рокаў Скарына мог наведаць [[Масква|Маскву]] з мэтай пашырэньня сваіх выданьняў. Гэтыя меркаваньні грунтуюцца на тэксьце граматы [[Жыгімонт Аўгуст|Жыгімонта Аўгуста]] 1552 року: «''… калі ў валадараньне нашага богададзенага бацькі нейкі ягоны падданы, вядомы набожным намерам, вырашыўшы надрукаваць і выдаць на рускай мове Сьвятое Пісаньне, прыбыў да маскавітаў, гэтыя кнігі былі публічна спаленыя па загадзе князя, таму што былі выдадзеныя падданым рымскай царквы і ў месцах, якія падлягаюць ейнай уладзе''»&lt;ref&gt;{{Літаратура/Францыск Скарына. Зборнік дакументаў і матэрыялаў. 1988|к}} С. 201—202.&lt;/ref&gt;. Грамата была надрукаваная ў 1862 року аўстрыйскім гісторыкам Ёзэфам Фідлерам&lt;ref&gt;Fiedler J. Ein Versuch der Vereinigung der russischen mit der romischen Kirche im sechzehnten Jahrhunderte // Sitzungsberichte der Kaiserlichen Akademie der Wissenschaften. Philosophisch-Historische Classe. 1862. Bd. 40. S. 108—113.&lt;/ref&gt;, а ў 1888 року варшаўскі дасьледнік Восіп Пярвольф адзначыў, што ў грамаце гутарка вядзецца пра Скарыну&lt;ref&gt;Первольф И. И. Славяне, их взаимные отношения и связи. Т. 2. — Варшава, 1888. С. 108—113.&lt;/ref&gt;. Вэрсію падрабязна абгрунтаваў Антоні Флароўскі&lt;ref&gt;Флоровский А. В. Чешская библия в истории русской культуры и письменности. (Ф. Скорина и продолжатели его дела) // Sbornik filologicky. Sv. 12. Praha, 1940—46. С. 210—211.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Флоровский А. В. Франциск Скорина и Москва // Тр. Отд. древнерус. лит. 1969. Т. 24. С. 155—158.&lt;/ref&gt;. Вэрсія лічыцца магчымай, у напружаных сацыяльна-палітычных абставінах у Маскоўскай дзяржаве, дзе яшчэ былі памятныя [[наўгародзка-пскоўскія ерасі]] зь іхнім вольным тлумачэньнем біблейскіх тэкстаў і з канца XV стагодзьдзя існаваў свой афіцыйны звод Бібліі. У 1525 року ў Маскве быў асуджаны [[Максім Грэк]], якому былі вядомыя выданьні Скарыны, і ў працах якога існуюць тэкстуальныя супадзеньні з праскімі [[Кнігі Царстваў (Скарына)|кнігамі Царстваў]]&lt;ref&gt;Olmsted H. Maksim Grek’s «David and Goliath» and the Skaryna Bible // Harvard Ukrainian Studies, 1995-1 (January) (1995, publ. 1997): Festschrift for Prof. E.L. Keenan. P. 451—475.&lt;/ref&gt;, а таксама вялікая колькасьць беларусізмаў&lt;ref&gt;Соболевский А. И. Переводная литература Московской Руси XIV—XVII вв. — СПб., 1903. С. 278.&lt;/ref&gt;.

=== Познань. Каралявец. Ад’езд ===
У ліпені 1529 году ў [[Познань|Познані]] памёр брат Францішка Скарыны Іван, які прыехаў туды гандляваць скурамі; адразу ў мескі суд былі пададзеныя пазовы, у якіх быў і пазоў Францішка Скарыны&lt;ref&gt;{{Літаратура/Францыск Скарына. Зборнік дакументаў і матэрыялаў. 1988|к}} С. 110.&lt;/ref&gt;. Адказчыкам выступаў пляменьнік Скарыны Раман. 26 кастрычніка 1529 року адбыўся суд, пасьля якога крэдыторы атрымалі ў кошт кампэнсацыі маёмасьць нябожчыка Івана (пераважна скуры), а Францішак Скарына, «''як галоўны апекун паважанай Маргарыты''», «''зьявіўшыся асабіста''», заявіў, што вызваляе Рамана Іванавіча ад прэтэнзіяў на суму ў 204 копы літоўскіх грошай «''назаўсёды і навечна''», атрымаўшы ў пакрыцьцё доўгу 23 500 скураў. Такім чынам, на той момант прэтэнзіі крэдытораў да нябожчыка Івана Лукіча Скарыны былі ўладжаныя&lt;ref&gt;Немировский Е. Л. Франциск Скорина. — Мн., 1990. С. 490.&lt;/ref&gt;.

[[Файл:Lucas Cranach d.Ä. - Bildnis des Markgrafen Albrecht von Brandenburg-Ansbach (Herzog Anton Ulrich-Museum).jpg|значак|[[Люкас Кранах-Старэйшы]]. Партрэт Альбрэхта Брандэнбург-Ансбаскага, герцага Прусіі. 1533]]

У 1530 годзе Скарына з пэўных прычынаў апынуўся ў [[Каралявец|Караляўцы]]. Пра гэта стала вядома пасьля публікацыі ў 1918 годзе {{Не перакладзена|Аляксандар Мілавідаў (гісторык)|Аляксандрам Мілавідавым|ru|Миловидов, Александр Иванович}} чатырох дакумэнтаў 1530 року прускага герцага [[Альбрэхт (герцаг Прусіі)|Альбрэхта Старэйшага]], васала Польшчы і пляменьніка караля [[Жыгімонт Стары|Жыгімонта Старога]]&lt;ref&gt;Thielen P.G. Die Kultur am Hofe Herzog Albrechts von Preusen (1525—1568). — Gottingen, 1953. S. 5.&lt;/ref&gt;. У першым лісьце ад 16 траўня да [[Ваяводы віленскія|віленскага ваяводы]] [[Альбрэхт Гаштольд|Гаштольда]] Альбрэхт выказвае высокае меркаваньне пра таленты Скарыны, «''найвыдатнейшага мастацтва, якое ён дэманструе зь дзіўным бляскам і досьведам, атрыманым, відаць, дзякуючы шматгадовым працам і вандроўкам з мэтай атрыманьня мноства ведаў, мы літасна прылічылі яго да кругу нашых падданых''». Такім чынам, герцаг Альбрэхт наблізіў асьветніка да свайго двара і фактычна залічыў яго да [[Шляхта|шляхецкага стану]]. Альбрэхт хадайнічае перад Гаштольдам «''наконт асабістых справаў і маёмасьці, астаўленых у Вільні разам з жонкай і дзецьмі''» і просіць, каб «''доктар Францішак… ня быў пакінуты на волю лёсу''». Другі дакумэнт — падарожная грамата ад той жа даты, адрасаваная «ўсім і кожнаму паасобку»&lt;ref&gt;{{Літаратура/Францыск Скарына. Зборнік дакументаў і матэрыялаў. 1988|к}} С. 99.&lt;/ref&gt;. Трэці дакумэнт ад 18 траўня адрасаваны Віленскаму магістрату&lt;ref&gt;{{Літаратура/Францыск Скарына. Зборнік дакументаў і матэрыялаў. 1988|к}} С. 102.&lt;/ref&gt;, ягоны сэнс — таксама просьба ў спрыяньні Скарыне. У чацьвертым лісьце ад 26 траўня А. Гаштольду Альбрэхт скардзіцца, што Скарына «''тайна зьвёў з сабой юдэя і нашага друкара, …пакінуўшы мноства зьнямоглых і недалечаных…''». Відаць, гэта было зьвязана з пашырэньнем у 1529—1530-х гадох у [[Герцагства Прусія|Прускім герцагстве]] пандэміі {{Артыкул у іншым разьдзеле|Ангельскі пот|ангельскай гарачкі|ru|Английский пот}}. Дасьледнікі мяркуюць, што паездка магла быць зьвязана з судовымі спрэчкамі з сваякамі жонкі&lt;ref&gt;Пичета В. И. Белоруссия и Литва в XV—XVI вв. — М., 1961. С. 771.&lt;/ref&gt;, а таксама з плянамі Альбрэхта выданьня літаратуры ў інтарэсах [[пратэстантызм]]у ў Караляўцы&lt;ref&gt;Флароўскі А. В. Skoriniana // 450 год беларускага кнігадрукавання. — Менск: Навука і тэхніка, 1968. С. 404.&lt;/ref&gt;, дзе Скарына мог працаваць як лекар&lt;ref&gt;Forstreuter K. Preussen und Russland imm Mittelalter. Die Entwicklung ihrer Beziehungen von 13, bis 17. Jahrhundert. — Konigsberg—Berlin, 1938. S. 222.&lt;/ref&gt;. Пасьля вяртаньня ў Вільню Скарына меў намер абнавіць свой друкарскі рыштунак, дзеля чаго і вывез з Прусіі друкара&lt;ref&gt;Гуманистические идеи в Белоруссии: Скорина и его последователи // История философии в СССР. — М., 1968. С. 51—52.&lt;/ref&gt;.

У пачатку 1530-х гадоў матэрыяльнае становішча Францішка Скарыны пагоршылася, памерлі амаль усе айчынныя апекуны ягоных пачынаньняў: [[Якуб Бабіч]], Багдан Онькаў, Рыгор Адвернік. 5 лютага 1532 году кароль Жыгімонт загадам наказаў затрымаць Скарыну і зьняволіць яго на скаргу варшаўскіх жыдоў Лазара і Майсея&lt;ref&gt;{{Літаратура/Францыск Скарына. Зборнік дакументаў і матэрыялаў. 1988|к}} С. 126—127.&lt;/ref&gt;. Скарга тычылася даўгоў нябожчыка Івана, а таксама маёмасьці, якую, паводле іхняга меркаваньня, «доктар Францішак, ягоны брат, узяў сабе», «зьбег зь места Вільны, пераяжджае з аднаго месца ў іншае». Наступны дакумэнт ад 12 красавіка паведамляе пра суму доўга і пра тое, што Майсей упаўнаважвае Якубу Бжоску ўзыскаць з «доктара Скарыны» суму па скарзе&lt;ref&gt;{{Літаратура/Францыск Скарына. Зборнік дакументаў і матэрыялаў. 1988|к}} С. 128.&lt;/ref&gt;. У сярэдзіне красавіка Францішка Скарыну, які прыехаў у Познань, пасадзілі ў вязьніцу. Ягоны пляменьнік Раман адразу прыехаў з [[Гданьск]]у і 26 красавіка заявіў у магістраце, што паколькі, паводле сьведчаньня самога жыда, доўг быў зроблены ягоным бацькам, то і адказваць павінен ён сам&lt;ref&gt;{{Літаратура/Францыск Скарына. Зборнік дакументаў і матэрыялаў. 1988|к}} С. 130.&lt;/ref&gt;. На новае разьбіральніцтва ні варшаўскі жыд, ні ягоны ўпаўнаважаны не зьявіліся. Раман патрабаваў, каб Скарыну вызвалілі з турмы, заявіўшы, што мае неабходную маёмасьць дзеля сплату доўгу, калі ягоная справядлівасьць будзе даведзеная судом, а таксама ўнёс заклад&lt;ref&gt;{{Літаратура/Францыск Скарына. Зборнік дакументаў і матэрыялаў. 1988|к}} С. 135—136.&lt;/ref&gt;. Майсей зьвярнуўся да караля са скаргай, на якую быў даны новы загад ад 2 траўня&lt;ref&gt;{{Літаратура/Францыск Скарына. Зборнік дакументаў і матэрыялаў. 1988|к}} С. 140.&lt;/ref&gt;, у апошнім Жыгімонт загадаў не вызваляць Скарыну. 24 траўня пляменьнік Скарыны Раман просіць у караля Жыгімонта загаду аб вызваленьні Францішка. Тым часам, хутчэй за ўсе дзякуючы пратэкцыі [[Ян з княжатаў літоўскіх|Яна з князёў Літоўскіх]]&lt;ref&gt;Немировский Е. Л. Франциск Скорина. — Мн., 1990. С. 501.&lt;/ref&gt;, справа пачала карэнным чынам зьмяняцца. У новым загадзе ад 24 траўня&lt;ref&gt;{{Літаратура/Францыск Скарына. Зборнік дакументаў і матэрыялаў. 1988|к}} С. 146.&lt;/ref&gt; кароль, даведаўшыся, што «Францішак Скарына ёсьць вельмі паважаным і маёмасным чалавекам, што нічога з рэчаў брата ня мае, і што існуюць спадчыньнікі … Івана Скарыны», загадваў «неадкладна вызваліць названага Францішка Скарыну». 17 чэрвеня Францішак Скарына, «зьявіўшыся асабіста» ў магістрат, праз свайго паверанага Мацея Лонгія прад’явіў загад&lt;ref&gt;{{Літаратура/Францыск Скарына. Зборнік дакументаў і матэрыялаў. 1988|к}} С. 151—154.&lt;/ref&gt; і патрабаваў, каб у суд вызвалі Майсея ці ягонага паверанага, зь якіх ён патрабаваў кампэнсацыю за ўрон, прычынены ня толькі яму, але і «паважанаму пану і ўладыку, біскупу віленскаму». Судовую справу закрылі два каралеўскія загады. 21 лістапада кароль загадваў, каб Францішка Скарыну «пазбавілі ад нападак і дамаганьняў» за даўгі ягонага брата&lt;ref&gt;{{Літаратура/Францыск Скарына. Зборнік дакументаў і матэрыялаў. 1988|к}} С. 155—156.&lt;/ref&gt;. Спэцыяльная грамата 25 лістапада таго ж году падкрэсьлівала заслугі Скарыны&lt;ref&gt;{{Літаратура/Францыск Скарына. Зборнік дакументаў і матэрыялаў. 1988|к}} С. 159—160.&lt;/ref&gt;, ягоную «дабрачыннасьць, незвычайную вучонасьць у мастацтве мэдыцыны, дасьведчанасьць і ўменьне». Таксама «выдатны і слаўны Францішак Скарына з Полацку» быў вызвалены з-пад юрысдыкцыі мескіх і земскіх судоў, браўся пад каралеўскую «ахову і апеку». У грамаце кароль адзначыў, што зрабіў гэта, «далучаючыся да шчырых просьбаў некаторых нашых дарадцаў».

Такім чынам, працэс скончыўся для асьветніка шчасна, хоць яму і давялося правесьці некалькі месяцаў у познаньскай турме. Віленскі біскуп Ян, у якога Скарына служыў сакратаром і лекарам, заставаўся на пасадах да 1535 року, пасьля чаго быў пераведзены ў Познань, дзе неўзабаве памёр. Яшчэ раз імя Францішка Скарыны згадвалася ў судовай справе двух зяцёў Івана Скарыны, якая разглядалася ў Полацку 4 кастрычніка 1535 року&lt;ref&gt;{{Літаратура/Францыск Скарына. Зборнік дакументаў і матэрыялаў. 1988|к}} С. 50.&lt;/ref&gt;. Суд пастанавіў перадаць Міхно Аўсяньнікаву «''дворышча, што в замъку Полоцъком суть''», аднак прызнаў, што ў маёмасьці ёсьць і «''часть доктора Франъцышка Скорыны''», за якой, пры наяўнасьці прэтэнзіяў, доктару трэба будзе зьвярнуцца да Аўсяньнікава. Францішка Скарыны, аднак, у той час ужо не было ў краіне. Спалучэньне розных абставінаў і адсутнасьць выразнай сацыяльнай падтрымкі вымусілі Францішка Скарыну пакінуць ВКЛ і ад’ехаць у [[Прага|Прагу]].

=== Праскі пэрыяд ===
Дакладна не вядома, чаму Францішак Скарына пакінуў ВКЛ: судовыя скаргі скончыліся для яго шчасна, а сам ён атрымаў шматлікія прывілеі, якія паляпшалі ягоны маёмасны стан. Асьветнік мог працягваць службу ў біскупа Яна і выдавецкую дзейнасьць. Лічыцца, што віленская друкарня магла ацалець пасьля злашчаснага пажару 1530 року, бо гравіраваная на дрэве арнамэнтыка Скарыны выкарыстоўвалася ў віленскіх тыпаграфіях яшчэ шмат часу па Скарынавай сьмерці. Магчыма, пэўную ролю ў ад’езьдзе згуляла моравая пошасьць 1530—1533 рокаў&lt;ref&gt;Немировский Е. Л. Франциск Скорина. — Мн., 1990. С. 505.&lt;/ref&gt;.

У 1535 року кароль Чэхіі і Вугоршчыны [[Фэрдынанд I Габсбург|Фэрдынанд]] надумаў стварыць у Празе батанічны сад, аднак у краіне не знайшлося садоўніка зь неабходнымі ведамі. Пошукі садоўнікаў далі плён: у чэрвені 1538 року ў садзе ўжо працавалі чатыры мужчыны і жанчына. У «Пераліку прац па італьянскім садзе ў чэрвені 1538 року» названае імя «Францыска, італьянскага садоўніка» (''Franciscus welischer gartner'')&lt;ref&gt;Sokolova F. Francisko Skoryna V Dile Ceskych Slavist. — Prague, 1992. S. 317.&lt;/ref&gt;, яшчэ раз імя «майстра Францыска» згадваецца ў лісьце ад 27 чэрвеня 1538 року. Гэтым садоўнікам быў сам Францішак Скарына, бо ў грамаце Фэрдынанда ад 29 студзеня 1552 року згадваецца «памерлы доктар Францішак Рус Скарынін з Полацку, наш садоўнік». «Італьянскім садоўнікам» яго называлі, мабыць, паводле ягонага падуанскага дыплёму доктара мэдыцыны.

Паводле данясеньняў службоўцаў Багемскай канторы, Скарына працаваў там без асаблівай ахвоты&lt;ref&gt;{{Літаратура/Францыск Скарына. Зборнік дакументаў і матэрыялаў. 1988|к}} С. 168.&lt;/ref&gt;, але добрасумленна. У сваю чаргу камора затрымлівала яму заробкі. У красавіку 1539 року запазычанасьць перад Францішкам склала каля 200 [[гульдэн]]аў{{Заўвага|Kopl K. Op. cit. №6035}}&lt;ref name=&quot;Sokolova319&quot;&gt;Sokolova F. Francisko Skoryna V Dile Ceskych Slavist. — Prague, 1992. S. 319.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Літаратура/Францыск Скарына. Зборнік дакументаў і матэрыялаў. 1988|к}} С. 178—183.&lt;/ref&gt;, таму Скарына надумаў зьвярнуцца асабіста да караля. У лісьце ад 21 ліпеня таго ж году кароль загадвае «разьлічыцца зь ім, і каб вы яго больш не затрымлівалі»{{Заўвага|Archiv Prazskeho hradu. Dvorska komora. S. 40.}}&lt;ref name=&quot;Sokolova319&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{Літаратура/Францыск Скарына. Зборнік дакументаў і матэрыялаў. 1988|к}} С. 183—184.&lt;/ref&gt;. Такім чынам, беларускі асьветнік працаваў батанікам на [[Градчаны|Градчанах]] да 1539 року.

Чэскі храніст {{Не перакладзена|Вацлаў Гаек||cs|Václav Hájek z Libočan}} паведамляў пра пажар у Празе 2 чэрвеня 1541 году&lt;ref&gt;Hajek z Libocan V. O nesstiastnee przihodie kteraz gze stala skrze ohen w Menssim Miestie Prazskem a na Grade Swateho Waclawa y na Graczanech… Praha, 1541.&lt;/ref&gt;, у якім сярод іншых асобаў у доме адміністратара [[Праская дыяцэзія|праскай эпархіі]] Яна з Пухава згарэлі «кухарка Магдалена, а таксама хлопчык Францішак, сын колішняга доктара Руса»&lt;ref&gt;{{Літаратура/Францыск Скарына. Зборнік дакументаў і матэрыялаў. 1988|к}} С. 185.&lt;/ref&gt;. Дасьледнікі, як то Антоні Флароўскі ды іншыя, тлумачылі гэты летапісны фрагмэнт у тым сэнсе, што Скарына памёр каля 1540—1541 гадоў, а ягоны малы сын загінуў у гэтым пажары&lt;ref&gt;Флоровский А. В. Чешская библия в истории русской культуры и письменности. (Ф. Скорина и продолжатели его дела) // Sbornik filologicky. Sv. 12. Praha, 1940—46. С. 213—214.&lt;/ref&gt;. Аднак калі слова «колішні» тлумачыць не ў дачыненьні да «нябожчыка», а «доктара», альбо ягонага чэскага значэньня — «настаўніка», дык словы Гаека «nekdy doktora Rusa» трэба перакладаць не як «памерлага доктара Руса», а як «доктара Руса, які некалі жыў у Празе»&lt;ref&gt;{{Літаратура/Францыск Скарына. Зборнік дакументаў і матэрыялаў. 1988|к}} С. 19, 38—39, 334.&lt;/ref&gt;. У гэтым тлумачэньні Скарына служыў настаўнікам у «казацеля» (прапаведніка) ксяндза Яна, які мог кіраваць адной з каталіцкіх школаў. У такім выпадку асьветніка спасьцігла яшчэ адное няшчасьце — гібель сына.

=== Сьмерць ===
Найбольш імаверна, што Скарына памёр у канцы 1551 году&lt;ref&gt;Подокшин C. A. Франциск Скорина. — М.: Мысль, 1981. С. 76.&lt;/ref&gt; або ў студзені 1552 году. Захавалася «давераная грамата» караля Фэрдынанда I, выдадзеная 29 студзеня 1552 году:
{{Цытата|«Мы, Фэрдынанд і г. д., абвяшчаем гэтай граматай, што колішні доктар Францішак Рус Скарына з Полацку, які некалі тут жыў, наш садоўнік — у гэтым каралеўстве чэскім быў чужаземцам — сышоў на вечны спакой і пакінуў пасьля сябе сына Сімяона Руса і пэўную маёмасьць, паперы, даўгі і іншае, яму належнае. І прасіў нас вышэйзгаданы Сімяон [выдаць] грамату і агульны ўказ на выпадак таго, што калі б ён знайшоў што-небудзь з маёмасьці вышэйзгаданага свайго бацькі, то каб яму была выдадзена і аказана дапамога».}}

Кароль задаволіў гэтую просьбу і загадаў усім службовым асобам Чэскага каралеўства дапамагаць Сімяону Скарыну ў такой справе. Сярод спадчыны асьветніка названыя кнігі ды іншыя паперы&lt;ref&gt;Паноў С. Матэрыялы па гісторыі Беларусі. 8-е выданне, перапрацаванае. — Менск: Аверсэв, 2005.&lt;/ref&gt;. У тым жа годзе Марцін Онкавіч і лаўнік віленскага магістрату купец Тоўсьцік абвясьцілі пра свае прэтэнзіі адносна «рэчаў і маёмасьці… пакінутых пасьля сьмерці доктара Францішка Скарыны і ацэненых у 150 коп у літоўскай манэце»&lt;ref&gt;{{Літаратура/Францыск Скарына. Зборнік дакументаў і матэрыялаў. 1988|к}} С. 194.&lt;/ref&gt;.

Аднак існуюць вэрсіі, што Скарыны не было ў жывых ужо да 1541 року&lt;ref&gt;Владимировас Л. Франциск Скорина — первопечатник Вильнюсский. — Вильнюс: Мокслас, 1975. С. 58.&lt;/ref&gt;, гэтая дата найчасьцей сустракалася ў савецкіх энцыкляпэдычных слоўніках&lt;ref&gt;БСЭ. — М. 1956. Т. 39. С. 252.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Книговедение: Энцикл. словарь. — М., 1981. С. 486.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Краткая литературная энциклопедия. — М., 1971. Стб. 893.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Советский энциклопедический словарь. — М., 1982. С. 1231&lt;/ref&gt;.

Месца пахаваньня беларускага першадрукара невядомае. Сімяон Скарына ўзяў ад бацькі ў спадчыну і ягоную прафэсію: чэскі храніст {{Не перакладзена|Вацлаў Бржэзан||cs|Václav Březan}} паведамляў, што старэйшы сьвятар Іржы Чэтл да сваёй сьмерці (22 траўня 1577 року) «карыстаўся паслугамі доктара, нейкага паляка Сімяона, па прозьвішчы Рус, з Полацку»&lt;ref&gt;Březan V. Žiwot Wiléma z Rosenberka. — Praha, 1847. S. 227.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Літаратура/Францыск Скарына. Зборнік дакументаў і матэрыялаў. 1988|к}} С. 187.&lt;/ref&gt;. Прозьвішча паходзіць ад «рускі» — у тагачасным сэнсе «беларус», а «паляк» — звычайны [[анахранізм]], бо ўсіх жыхароў [[Рэч Паспалітая|Рэчы Паспалітае]] ў Эўропе часам называлі палякамі. Апошнім разам імя Сімяона Скарыны згадваецца чэскім дасьледнікам садова-паркавага мастацтва {{Не перакладзена|Францішак Тэплы|Францішкам Тэплым|cs|František Teplý}}: ён згадвае пра «старога садавода Руса з Полацку Шымона Русака», «якога з-за яго нядужасьці паслаў ягамосьць пан у 1584 року лячыцца ў Добры Водзе, каля {{Не перакладзена|Капліцы|Капліцаў|cs|Kaplice}}»&lt;ref&gt;Teplý F. Dějiny města Jindřichova Hradce. Jindřichova Hradce, 1929. Dil 2. C. 1. S. 354.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Літаратура/Францыск Скарына. Зборнік дакументаў і матэрыялаў. 1988|к}} С. 189—190.&lt;/ref&gt; — места ў паўднёвай Чэхіі.

У 2017 року дасьледнік [[Адам Мальдзіс]] выказаў здагадку, што Скарына мог быць пахаваны ў {{Не перакладзена|Касьцёл сьвятога Віта (Чэскі Крумлаў)|касьцёле сьвятога Віта|cs|Kostel svatého Víta (Český Krumlov)}} ў [[Чэскі Крумлаў|Чэскім Крумлаве]] на поўдні Чэхіі&lt;ref&gt;{{Артыкул|аўтар=[[Адам Мальдзіс|Мальдзіс А.]]|загаловак=Дзе можа знаходзіцца прах Францыска Скарыны|спасылка=http://www.zviazda.by/be/news/20170201/1485967595-dze-mozha-znahodzicca-prah-francyska-skaryny|выданьне=[[Зьвязда]]|тып=газэта|год=2 лютага 2017|нумар=[http://www.zviazda.by/be/number/22-28386 22 (28386)]|старонкі=[http://zviazda.by/sites/default/files/2lut-15.indd__0.pdf 15]|issn=1990-763x}}&lt;/ref&gt;.

== Выдавецкая дзейнасьць ==
[[Файл:Biblia Ruska.jpg|значак|Тытульны аркуш [[Псалтыр (Скарына, 1517)|Псалтыру]], выдадзенага Ф. Скарынам {{nobr|(6.8.1517, Прага)}}. «''Библия руска выложена докторомъ Францискомъ Скориною изславного града Полоцька, Богу кочти и людемъ посполитымъ кдоброму научению''».]]

Пасьля знаёмства з [[Пераклады Бібліі на лацінскую мову|лацінскімі]], [[Пераклады Бібліі на чэскую мову|чэскімі]], старажытнаюдэйскімі і царкоўнаславянскімі тэкстамі Бібліі ў 1517—1519 гадох Францішак Скарына пракамэнтаваў і надрукаваў кірыліцай у Празе [[Кнігі Бібліі|23 кнігі]] [[Біблія Францішка Скарыны|Бібліі]] пад агульным загалоўкам
{{пачатак цытаты}}
''«БИБЛИѨ РꙋСКА

ВЫЛОЖЕНА ДОКТОРОМЪ ФРАНЦИСКОМЪ СКОРИНОЮ ИЗСЛАВНАГО ГРАДА ПОЛОЦЬКА БОГꙋ КОЧТИ И ЛЮДЕМЪ ПОСПОЛИТЫМЪ КДОБРОМꙋ НАꙋЧЕНИЮ»''.
{{канец цытаты}}

Доўгі час сярод лінгвістаў вялася дыскусія пра мову, на якую ён пераклаў кнігі: на беларускую рэдакцыю [[Царкоўнаславянская мова|царкоўнаславянскай мовы]] ці на царкоўны [[Стылістыка|стыль]] [[Старабеларуская мова|старабеларускай мовы]]. Беларускія лінгвісты прыйшлі да высновы, што мова перакладаў Бібліі Францішка Скарыны — гэта беларуская рэдакцыя царкоўнаславянскай мовы, дзе маецца пэўны ўплыў гутарковай [[беларуская мова|беларускай]], [[чэская мова|чэскай]] і [[польская мова|польскай моваў]]&lt;ref&gt;Булыка, А. М. Мова выданняў Францыска Скарыны / А. М. Булыка, А. І. Жураўскі, У. М. Свяжынскі. — Менск: Навука і тэхніка, 1990. — С. 210.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ales susa&quot;&gt;{{Навіна|аўтар=|загаловак=Алесь Суша: мова аўтарскіх тэкстаў Францыска Скарыны — старабеларуская|спасылка=https://m.bel.sputnik.by/heritage/20170420/1028419014/ales-susha-mova-autarskih-tehkstau-francyska-skaryny-starabelaruskaya.html|выдавец=[[Спадарожнік (радыё)|Радыё «Спадарожнік»]]|дата публікацыі=20 красавіка 2017|дата доступу=28 чэрвеня 2017}}&lt;/ref&gt;.

Заснаваньне беларускага кнігадрукаваньня стала вяршыняй духоўнай дзейнасьці Францішка Скарыны, найбольш выразным і яскравым пралогам [[Залаты век Беларусі|беларускага Адраджэньня 1-й паловы XVI стагодзьдзя]]. У друкаванай кнізе Скарына бачыў невычарпальныя магчымасьці духоўнай асьветы народа, выхаваньня высокіх хрысьціянскіх, маральных і грамадзянскіх якасьцей, усё большага далучэньня і актыўнага ўзаемадзеяньня з эўрапейскім культурна-гістарычным соцыюмам. Відаць, доўгія падарожжы па краінах з разьвітым кнігадрукаваньнем (Польшча, асабліва Італія, Чэхія й інш.), знаёмства з друкаванай кнігай, якая з канца XV стагодзьдзя ўсё ў большых маштабах пранікала на землі ВКЛ, спрыялі ягоным плянам, а падтрымка беларускіх мяшчанаў Вільні і Полацку забясьпечыла іхняе ажыцьцяўленьне. У адрозьненьне ад Польшчы, дзе ў той час значныя колы духавенства і вярхоўная ўлада не падтрымлівалі падобных праектаў (як раней [[Швайпольт Фіёль|Швайпольта Фіёля]] ў канцы XV стагодзьдзя), дзе існавала значная манапалізацыя друкарскай справы, больш падыходзіла для рэалізацыі ягоных плянаў Чэхія. Менавіта ў Празе Скарына ў асноўным завяршыў свой пераклад і камэнтаваньне тэкстаў Бібліі на падставе лацінскіх, чэскіх, старажытнагабрэйскіх і царкоўна-славянскіх крыніц і ў 1517—1519 гадох выдаў 23 кнігі Старога Запавету. Віленскія выданьні 1520-х гг. — «[[Малая падарожная кніжка]]» і [[Апостал (Скарына)|Апостал]] — больш зьвязаныя з традыцыйнай беларускай і ўсходнеславянскай кніжнасьцю (з выняткам некаторых дадаткаў, арнамэнтыкі і камэнтароў Скарыны) і выдаваліся на царкоўнаславянскай мове. У Вільні Францішак Скарына ў адрозьненьне ад Прагі меў сваю друкарню ў доме найстаршага бурмістра [[Якуб Бабіч|Якуба Бабіча]] каля Рынку і больш актыўна займаўся беспасярэднімі друкарскімі справамі&lt;ref name=&quot;ВКЛ578&quot;&gt;{{Літаратура/ЭВКЛ|2к}} С. 578.&lt;/ref&gt;.

Кнігі Скарыны вылучаюцца высокімі выдавецкімі і друкарскімі якасьцямі. Беларускае кнігадрукаваньне адразу пачалося з высокага эўрапейскага ўзроўню. Рэнэсансныя выданьні Ф. Скарыны, адметныя мастацкім, гравюрным, арнамэнтальным упрыгожваньнем, шрыфтам і іншымі кампанэнтамі выдавецкай эстэтыкі і майстэрства, былі арыентаваныя на ўсе пласты беларускага насельніцтва. Яны вылучаліся практычнымі памерамі, а камэнтары разьлічаныя на ўспрыняцьце кніжнай прамудрасьці простым («паспалітым») людам «языка рускага» (беларускай і іншых усходнеславянскіх моваў). 3 гэтай мэтай ён тлумачыў на палёх кнігі архаічныя царкоўнаславянскія словы «рускай мовай». Іншыя [[маргіналіі]] Скарыны павінны былі падкрэсьліць духоўнае адзінства Сьвятога Пісаньня. 3 замежных, магчыма, славянскіх выданьняў ён запазычыў падзел псальмаў на вершы&lt;ref name=&quot;ВКЛ578&quot;/&gt;, што да яго сустракалася толькі ў [[Цэціне|цэцінскіх]] выданьнях 1495 року і вэнэцыянскіх [[Бажыдар Вукавіч|Бажыдара Вукавіча]]&lt;ref&gt;{{Кніга|аўтар = Владимиров, П. В.|імя = |прозьвішча = |частка = |загаловак = Докторъ Францискъ Скорина : его переводы, печатныя изданія и языкъ|арыгінал = |спасылка = http://content.nlb.by/content/dav/nlb/portal/content/File/Portal/InfoResoursy/Gold_collection_of_Eurasia/skorina.pdf|адказны = |выданьне = Типография Императорской академии наук|месца = СПб|выдавецтва = |год = 1888|том = |старонкі = |старонак = 414|сэрыя = |isbn = |наклад = }}&lt;/ref&gt;.

Кнігі Скарыны зрабілі вялікі ўплыў на разьвіцьцё духоўнай культуры Беларусі і Ўкраіны, стымулявалі ўзьнікненьне кнігадрукаваньня ў Маскоўскай дзяржаве, пашыраліся ў шматлікіх рукапісных копіях. Арнамэнтальныя матэрыялы Віленскай друкарні Скарыны да 1652 г. выкарыстоўваліся ў выданьнях найбуйнейшай беларускай друкарні — [[Віленская брацкая друкарня|Віленскай брацкай друкарні]] і ейнае філіі — [[Еўінская друкарня|Еўінскай друкарні]], а некаторыя праскія ініцыялы сустракаюцца ў выданьнях Астроскай друкарні ўва Ўкраіне ў канцы XVI ст.&lt;ref name=&quot;ВКЛ578&quot;/&gt;

Францыск Скарына выдаваў свае кнігі з [[Эратычнае мастацтва|эротыкаю]]:
{{пачатак цытаты}}
І пакуль недзе ў Італіі [[Мікелянджэлё]] ды [[Леанарда да Вінчы|да Вінчы]] малявалі сваіх мадоннаў, наш славуты зямляк ціснуў аголеныя целы на гравюрах да Бібліі.
{{канец цытаты|крыніца=Наша ніва. Як Скарына прасоўваў эротыку ў масы.&lt;ref&gt;[https://nashaniva.com/?c=ar&amp;i=117561 Як Скарына прасоўваў эротыку ў масы]&lt;/ref&gt;}}

Невядома, хто супрацоўнічаў са Скарынам у ягонай выдавецкай і друкарскай дзейнасьці. На думку дасьледнікаў, шматлікія рэнэсансныя гравюры праскіх выданьняў выконваліся прадстаўнікамі розных мастацкіх школ пры ўдзеле самога Францішка (партрэт Скарыны да кнігі «Ісус Сірахаў» і «Царствы»). У Віленскай друкарні, безумоўна, працавалі і беларускія мастакі, гравэры, рамесьнікі, друкары&lt;ref name=&quot;ВКЛ578&quot;/&gt;.

Маргінальныя запісы XVI—XVIII стагодзьдзяў на кнігах Скарыны сьведчаць пра іхняе актыўнае выкарыстаньне рознымі пластамі беларускіх і замежных чытачоў: купцамі, сьвятарамі, настаўнікамі, вучнямі, тагачаснай адукаванай элітай, гарадзкім патрыцыятам, усходнехрысьціянскімі манахамі й інш&lt;ref name=&quot;ВКЛ578&quot;/&gt;.

Свае пераклады біблейскіх тэкстаў Скарына рабіў на падставе дзьвюх крыніц: царкоўнаславянскага тэксту і чэскай Бібліі 1506 году. Менавіта з прычыны асаблівасьцяў чэскага перакладу, якія перайшлі і ў скарынаўскія кнігі, апошнія былі адрынутыя [[Праваслаўе|Праваслаўнай]] і [[Каталіцтва|Каталіцкай]] цэрквамі.

== Літаратурная творчасьць ==
Францішак Скарына зрабіў істотны ўнёсак у разьвіцьцё беларускай літаратуры. Ён значна пашырыў межы і магчымасьці традыцыйных літаратурных жанраў — прадмоваў, сказаньняў і пасьляслоўяў.

У нарацыях пісьменьніка адлюстроўваюцца пераважна падзеі старажытнай гісторыі. Так, прадмова да кнігі «[[Кніга Юдыт (Скарына)|Юдыт]]» утрымлівае літаратурна апрацаваныя гістарычныя сюжэты пра блізкаўсходнія царствы старажытных часоў. У творах Ф. Скарыны ў бэлетрызаваным стылі апісваюцца найбольш значныя царкоўныя саборы, дэталёва паведамляецца пра дзяржаўных асобаў, многіх філёзафаў і рэлігійных дзеячоў.

Пісьменьнік на старонках прадмоваў і сказаньняў стварыў яскравыя і запамінальныя вобразы рэальных гістарычных асобаў — цара [[Саламон]]а, Юдыты, Аляксандра Македонскага, філёзафа Філёна, апосталаў Пятра і Паўла. Ф. Скарына акцэнтаваў увагу пераважна на дзейнасьці гістарычных пэрсанажаў, паказваў значнасьць іхніх справаў і веліч учынкаў.

Асабліва калярытны вобраз эгіпецкага цара Пталямэя Філядэльфа, створаны Ф. Скарынам у прадмове да кнігі «[[Кніга Ісуса Сірахава (Скарына)|Ісус Сірахаў]]». Пісьменьнік зьвяртае ўвагу на дзейнасьць Пталямэя па пашырэньні кніжных ведаў, мудрасьці і філязофіі, дэталёва апісвае запрашэньне ім зь Ерусаліму ў Александрыю 72 навукоўцаў дзеля перакладу кніг з габрэйскай на грэцкую мову. Ф. Скарына паведамляе пра захапленьне Пталямэя кнігамі, створаную ім унікальную [[Александрыйская бібліятэка|Александрыйскую бібліятэку]], дзе той сабраў звыш сарака тысячаў рарытэтных кніг. Пісьменьнік паказвае асьветніцкую місію цара Пталямэя арнамэнтаванымі і ўзьнёслымі словамі: «Таковый убо был милосник наукы и мудрости, иже болей избрал оставнти в науце и в книгах вечную славу и паметь свою, нежели во тленных великих царскых сокровищах».

Характэрная адзнака творчага мэтаду Ф. Скарыны — рэгулярнае акрэсьленьне сваёй місіі перакладніка і выдаўца. Ён нязьменна паказваў на асьветніцкія матывы і адукацыйнае прызначэньне сваёй творчай працы, у аснове якой — пашырэньне ведаў, мудрасьці, навукі, добрых нораваў. Так, пра высакародную і гуманістычную скіраванасьць сваёй працы над кнігай «Ісус Сірахаў» Ф. Скарына пісаў: «Прото ж и я, для похвалы Божией и для посполитого доброго и розмноженыя мудросты, уменыя, опатрености, разуму и науце, приложил есм працу выложити книгу сию на рускый язык, елика бо прежде писана быша к нашему научению».

Беларускі першадрукар выявіў сябе як майстар паэтычнага слова. У прадмовах да кніг «[[Кніга Ёва (Скарына)|Ёў]]», «[[Кніга Выхаду (Скарына)|Выхад]]» і «[[Кніга Эстэр (Скарына)|Эстэр]]» зьмешчаныя некалькі цікавых рыфмаваных радкоў, якія ня страцілі свайго мастацкага і духоўна-маральнага значэньня да нашага часу.

Першы паэтычны твор Ф. Скарыны — вершаванае чатырохрадкоўе на тытуле кнігі «Ёў» (1517):
{{Цытата|
Богу въ Троици единому ко чти и ко славе,&lt;br&gt;
Матери его Пречистой Марии к похвале.&lt;br&gt;
Всем небесным силам и святым его к веселію,&lt;br&gt;
Людем посполитым к доброму научению.&lt;br&gt;
}}
У вершаванай форме паэт сьцісла, але надзвычай дакладна сфармуляваў прызначэньне свайго выданьня. Гэты верш — адзін з найбольш раньніх узораў беларускай вэрсыфікацыі. У ягонай структуры прыкметныя яшчэ даволі значныя адступленьні ад усталяваных сылябічных нарматываў. Тут захаваная колькасная суразьмернасьць сумежных радкоў, адпаведны ўздым і спад інтанацыі перад і пасьля цэзуры, парнасьць рыфмоўкі (славе — похвале, веселию — научению)&lt;ref name=&quot;Скарына492&quot;&gt;Францыск Скарына і яго час. Энцыклапедычны даведнік. — Менск: «Беларуская Савецкая Энціклапедыя імя Петруся Броўкі», 1988. С. 492.&lt;/ref&gt;. Істотна, што выкарыстаная Ф. Скарынам рытмічная суаднесенасьць радкоў — 16:15, 15:14 дазваляла лёгка запомніць верш, зьяўлялася эстэтычна прывабнай і дасканалай.

Другі вершаваны твор Ф. Скарыны «Веруй у Бога адзінага» зьмешчаны ў прадмове да кнігі «Выхад» (каля 1519):
{{Цытата|
Веруй в Бога единаго,&lt;br&gt;
А не бери надармо имени его,&lt;br&gt;
Помни дни светые святити,&lt;br&gt;
Отца и матку чтити.&lt;br&gt;
Не забивай ни едина&lt;br&gt;
И не делай греху блудна.&lt;br&gt;
Не вкради, что дружнего,&lt;br&gt;
А не давай сведецтва лживага.&lt;br&gt;
Не пожедай жены ближнего,&lt;br&gt;
Ни имения или речи его.&lt;br&gt;
}}
Верш напісаны ў адпаведнасьці зь лёгікай біблейных [[Дзесяць прыказаньняў|Дзесяці прыказаньняў Майсеявых]], але даступнай для беларускага чытача мовай. У гэтым вершы адыход аўтара ад прынцыпаў сылябізму яшчэ больш відавочны: з усіх пяці двувершаў толькі трэці захоўвае васьміскладоўнік, усе астатнія маюць розную мэтрычную структуру. У выніку кожны двуверш зьяўляецца па сутнасьці завершанай інтанацыйна і сынтаксічна структурнай адзінкай&lt;ref name=&quot;Скарына492&quot;/&gt;. Верш мае пераважна паралельную рыфму і адметную рытмічную структуру — 9:12, 9:7, 9:9, 7:11, 10:11, — даволі мілагучную і лёгкую для чытацкага ўспрыманьня.

Трэці верш Ф. Скарыны зьмешчаны ў канцы прадмовы да кнігі «Эстэр» (1519):
{{Цытата|
Не копай под другом своим ямы —&lt;br&gt;
Сам въвалишся в ню.&lt;br&gt;
Не став Амане Мардохею шибинице&lt;br&gt;
Сам повиснеш на ней.&lt;br&gt;
}}
Паводле зьместу прыведзенае чатырохрадкоўе — гэта апрацоўка старажытнага мудраслоўя, у якім гучыць заклік да чалавека пазьбягаць злых учынкаў. Верш зьнітаваны паэтычнай думкай, зьвязанай з канкрэтным сюжэтам і павышанай эмацыйнасьцю. Пра гэта сьведчыць і графічнае вылучэньне страфы ў канцы прадмовы&lt;ref name=&quot;Скарына492&quot;/&gt;. Дзеля рытмічнай арганізацыі вершу паэт ужывае суаднесенасьць радкоў — 11:5, 13:7.

Такім чынам, першыя паэтычныя творы Ф. Скарыны — гэта няроўнаскладовыя, дасылябічныя вершы, у якіх сустракаецца ізасылябізм — роўнаскладовасьць у межах вершаванага пэрыяду. Мэтрыка вершаў Ф. Скарыны цалкам адпавядае моўна-фанэтычным асаблівасьцям беларускай мовы. Яны напісаныя паводле прынцыпаў танічнай і сыляба-танічнай моўных сыстэмаў.

Вершаваныя ўстаўкі ў прадмовах Ф. Скарыны выконвалі важныя эстэтычныя функцыі. Паэтычныя радкі стваралі ўзьнёслае ўспрыманьне ўсёй кнігі, абуджалі эмоцыі і глыбокія пачуцьці ў чытача, рыхтавалі яго да сустрэчы зь незвычайным, таямнічым, прыгожым.

Паэтычны талент Ф. Скарыны выявіўся на ніве гімнаграфіі — духоўных вершаў у гонар Бога, Маці Божай, сьвятых, якія ён апублікаваў у «Малой падарожнай кніжыцы». Ф. Скарына пераклаў і творча перапрацаваў творы старажытных паэтаў-гімнографаў — [[Ёсіф Песьняпісец|Ёсіфа Песьняпісца]], [[Ян Дамаскін|Яна Дамаскіна]], Рамана Мілагучнага.

У «Малой падарожнай кніжыцы» сярод мноства духоўных песнапеньняў ёсьць два акафісты, якія ўтрымліваюць імянныя акравершы Ф. Скарыны, што сьведчыць пра гімнаграфічныя здольнасьці паэта. Так, «Акафіст Ісусу» зьмяшчае акраверш: «Делал доктор Скоринич Францыскус». Як паказаў аналіз, гэты твор быў складзены зь перапрацаваных частак песнапеньняў папярэдніх гімнографаў.

«Акафіст Яну Прадцечу» — арыгінальны паэтычны твор, які ўтрымліваў акраверш: «Писал доктор Скоринич Францыскус». Ён напісаны паводле ўзораў бізантыйскіх гімнаў і блізкі да іх тэматычна. Біблейны пэрсанаж [[Ян Прадвесьнік]] паслужыў для Ф. Скарыны незаменнай пэрсаніфікаванай асновай для стварэньня вобраза станоўчага героя, ідэальнага чалавека, місія якога — выхоўваць і навучаць, быць бездакорным узорам для перайманьня, служыць прыкладам добрых справаў і ўчынкаў. Паводле мастацкай канцэпцыі Ф. Скарыны, станоўчы герой — адукаваны чалавек, духоўна трывалы і інтэлектуальна прасьветлены, навучае людзей дабру і справядлівасьці, нязьменна спрыяе разьвіцьцю народаў («разные языки житнем просветівый»). Ён сьмела змагаецца з ворагам, цярплівы і надзейны, захоўвае цялесную чысьціню, не злоўжывае віном.

== Асьветніцкая дзейнасьць ==
Францішак Скарына першым сярод усходніх славян падрыхтаваў сыстэматызаваны кодэкс кананічных біблейных кніг, пра што сьведчыць дакладны пералік і вызначэньне місіі кожнай зь іх у «Прадмове да ўсёй „Бібліі“». Асьветнік слушна вылучыў чатыры асноўныя жанрава-тэматычныя групы кніг, што складалі «Біблію», пра што ён пісаў у прадмове да «[[Кнігі Царстваў (Скарына)|Першай кнігі Царстваў]]»: першая група — законы, навукі і суды Божыя, другая — гістарычныя і летапісныя кнігі, трэцяя — «кнігі аб мудрасьці, розуме і навуцы Старога і Новага запаветаў», чацьвёртая — кнігі прароцтваў і ўяўленьняў.

Ф. Скарына асабіста ажыцьцявіў пераклад надрукаваных ім кніг «Бібліі». У прадмове да «Першай кнігі Царстваў» ён літаральна пісаў: «О сих всех книгах, мною на руски язык ново выложенных и о именах их ширей, в предисловнах от мене на кожныи роздельно положенных, выписано знойдеши».

Пры перакладзе «Бібліі» Ф. Скарына абапіраўся на глыбокі філялягічны аналіз папярэдніх выданьняў і выкарыстоўваў старадрукі. Рыхтуючы да друку тэксты Сьвятога Пісаньня, асьветнік грунтоўна займаўся іхнімі глыбокімі тэксталягічнымі апрацоўкамі, экзегетыкай і герменэўтыкай — камэнтаваньнем біблейных кніг, тлумачэньнем незразумелых месцаў на палёх, што зьяўляецца адным з вызначальных кампанэнтаў ягонага творчага мэтаду.

Пра ўласныя філялягічныя прынцыпы і характар апрацоўкі біблейных кніг ён паведамляў у прадмове да «Псалтыра»: «Так же положил есми на боцех некоторыи слова для людей простых, не рушаючи самое „Псальтыри“ ни в чем же. Яко суть „онагри“ и „геродеево жиліще“ и „хлябне“ и иные слова, которые суть в „Псалтыри“ неразумные простым людем. Найдуть е на боцех русским языком, что которое слово знаменуеть. Теже розделил есми вси псалмы на стихи по тому, яко ся в ыных языцех делить».

Францішак Скарына зыходзіў з таго, што ў тэксьце «Бібліі» існуюць два сэмантычныя ўзроўні: першы — літаральны, зьнешні і другі — унутраны, глыбінны, духоўны. Асьветнік даводзіў, што ня толькі асобныя выказваньні, але нават кожнае слова ў «Бібліі» мае свой унутраны, патаемны сэнс, які патрабуе тлумачэньня, пэўнага духоўнага напружаньня. «Написаны суть воистнну сие книги внутрь духовне е, разумеющим о тайнах превеликих Божиих». Такім чынам, ён узаконьваў алегарызм, прытрымліваючыся думкі, што ўнутраны сэнс «Бібліі» здольныя зразумець пераважна духоўныя асобы, адукаваныя людзі. Ф. Скарына ўказваў таксама і на выключную важнасьць літаральнага, вонкавага аспэкту біблейнага дыскурсу. На ягоную думку, зьнешні бок, літаральнае прачытаньне «Бібліі» адрасаваныя простым людзям: «Написаны теж и зовнутрь, понеже не толико докторове а люди вченые в них разумеють, но всякий прстый и посполитый, чтучи их или слухючи, может поразумети, что ест потребно к душному спасенню его». Ф. Скарына ўвасьлед за эвангелістам Мацьвеем лічыў, што просты чалавек можа ўбачыць у Сьвятым Пісьме тое, што нярэдка застаецца неўспрынятым і добра адукаванымі людзьмі.

[[Файл:Song of Songs Belarusian Skaryna.jpg|значак|Старонка кнігі «[[Песьня песьняў (Скарына)|Песьня песьняў]]», 1518 г.]]

Выданьні Скарыны зьяўляюцца ўнікальнымі помнікамі сьвецкай рэнэсанснай біблейскай пісьменнасьці. Іхняе месца ў эўрапейскім і беларускім культурна-гістарычным працэсе вызначаецца гістарычнымі ўмовамі, традыцыямі, своеасаблівасьцю і агульным узроўнем духоўнага разьвіцьця Беларусі і ўсходнеславянскіх земляў ВКЛ. Разам з тым яны адлюстроўваюць і асабістыя рысы выдаўца, ягоную духоўную адоранасьць і непаўторнасьць, веліч ягонага подзьвігу.

Біблія Скарыны не адпавядае поўнасьцю ніводнаму зь вядомых рукапісных ці друкаваных зводаў Сьвятога Пісаньня. Яна адыходзіць ад царкоўных традыцыяў ня столькі сваім складам і зьместам (дзе многа кананічнага), колькі агульнай накіраванасьцю, жывым духам і сьвецкай хрысьціянскай прыўзьнятасьцю, грамадзкімі, нацыянальна-патрыятычнымі, гуманістычнымі і асьветніцкімі тэндэнцыямі. Творы Скарыны непарыўна і арганічна зьвязаныя зь ягонымі выданьнямі, тэмамі і накіраванасьцю ягонай духоўнай дзейнасьці. Яны ўяўляюць сабой сукупнасьць уступных, заключных і камэнтуючых матэрыялаў, якія дастасаваны да адпаведных біблейскіх кніг і ствараюць зь імі і з усёй Бібліяй разам арганічную цэласьць. Асноўную ролю адыгрываюць «предьсловия» і блізкія да іх па функцыях «сказания». У праскіх выданьнях 21 прадмова і 4 сказаньні, у віленскіх — адпаведна 2 і 21. Большасьць дасьледнікаў адносіць прадмовы і сказаньні да адной жанравай разнавіднасьці, на думку іншых ([[Уладзімер Конан]], [[Віктар Дарашкевіч]], [[Алесь Яскевіч]]) — сказаньні бліжэй да пазьнейшых беларускіх пропаведзяў, казаньняў. Яны звычайна больш сьціслыя, адрозьніваюцца сваёй стылістыкай, красамоўствам, насычаныя багаслоўскай рыторыкай&lt;ref name=&quot;ВКЛ579&quot;&gt;{{Літаратура/ЭВКЛ|2к}} С. 579.&lt;/ref&gt;.

Кнігі Скарыны прызначаліся для прыватнага і сямейнага чытаньня, выкарыстаньня ў царкоўных службах і сьвецкіх бібліятэках. Францішак Скарына ўлічваў адсутнасьць у ВКЛ і ўсёй Усходняй Эўропе разьвітай кніжна-пісьмовай традыцыі па перапісваньні біблейскіх зводаў, недастатковае знаёмства зь імі сьвецкіх і нават царкоўных колаў. Асобныя рукапісныя зводы Бібліі («[[Генадзіеўская Біблія]]» 1499, «[[Дзясятаглаў]]» [[Мацей Дзясяты|Мацея Дзясятага]] 1502—1507, «Пяцікніжжа» дзяка Фёдара 1514) не былі прызначаныя для пашырэньня, і толькі вынаходніцтва друку адчыніла перад ёй шырокія пэрспэктывы. Каб пазьбегнуць спрошчанага, памылковага ўспрыняцьця Бібліі, Скарына імкнуўся ў простай і зразумелай форме камэнтаваць біблейскія тэксты, падаваць зьвесткі пра гістарычныя, побытавыя, багаслоўскія, моўныя рэаліі. У тэалягічным кантэксьце асноўнае месца ў прадмовах і сказаньнях Скарыны займала г. зв. экзагеза — тлумачэньне алегарычнага зьместу кніг Старога Запавету як прадвесьця і прароцтва новазапаветных падзей, перамогі хрысьціянства ў сьвеце і надзеі на вечнае духоўнае выратаваньне. Комплекс прадмоваў і сказаньняў дапаўняюць каляфоны — пасьляслоўі зь некаторымі выходнымі зьвесткамі і г. зв. надпісаньні — сьціслыя ўступныя камэнтары да частак кожнай кнігі&lt;ref name=&quot;ВКЛ579&quot;/&gt;.

Дасьледнікі адзначаюць стылявы і жанравы [[сынкрэтызм]] асноўных твораў Францішка Скарыны, дасканаласьць выяўленчых сродкаў, публіцыстычнасьць, экспрэсіўнасьць, прытчавы і алегарычны характар, багацьце гістарычных, філязофскіх, тэалягічных камэнтароў, сугучнасьць узьнёслай моўнай стылістыкі кніг Бібліі&lt;ref name=&quot;ВКЛ579&quot;/&gt;.

== Сьветапогляд ==
У творах Скарыны своеасабліва сынтэзаваліся антычныя і сярэднявечныя традыцыі з ідэалёгіяй эўрапейскага Адраджэньня, хрысьціянскі гуманізм з рэнэсансава-гуманістычнымі ўяўленьнямі. Патрыятычныя пачуцьці, ягоныя намаганьні спрыялі ўсебаковаму духоўнаму і грамадзкаму разьвіцьцю Айчыны і не супярэчаць поглядам на гісторыю чалавецтва, права, заканадаўства, звычаі і традыцыі іншых народаў. Ён далёкі ад рэлігійнага фанатызму, ваяўнічага місіянэрства. Ягоныя канфэсійныя погляды вызначаюцца талерантнасьцю, а ў праскіх выданьнях — нават пэўнай неакрэсьленасьцю. Сучасныя дасьледнікі зьвяртаюць шмат увагі на характарыстыку асьветніцкіх імкненьняў Скарыны, ягоную павагу да сьвецкіх навук, кніжнай справы, літаратуры, мастацтва, пісьменства, духоўных здабыткаў старажытных часоў і эпохі Адраджэньня&lt;ref name=&quot;ВКЛ580&quot;&gt;{{Літаратура/ЭВКЛ|2к}} С. 580.&lt;/ref&gt;.

Францішак Скарына высока ацэньваў выдатных дзеячоў антычнага сьвету, знакамітых біблейскіх герояў, пазытыўна ставіўся да сучаснага яму караля і вялікага князя [[Жыгімонт Стары|Жыгімонта Старога]]. У сыстэме Боскай герархічнай пабудовы сьвету і зямной грамадзкай гісторыі Скарына аналізаваў вядомую сярэднявечнай тэалёгіі антыномію: «закон прыражоны» (Боскі) і «закон пісаны». Ідэі праўнай дзяржаўнасьці, справядлівага і маральнага вяршэнства законаў у тыя часы былі надзвычай актуальнымі. Менавіта тады быў распрацаваны і зацьверджаны першы агульнадзяржаўны збор законаў — [[Статут Вялікага Княства Літоўскага 1529 году]], які сыстэматызаваў і рэгуляваў асноўныя сфэры сацыяльных і праўных стасункаў. Апалёгія «прыражонага закона» ў Скарыны — гэта праекцыя ідэальнай мадэлі праўнай арганізацыі грамадзтва, заснаванай на Боскіх і хрысьціянскіх прыказаньнях. «Закон прироженый в том наболей соблюдаем бываеть: то чинити иным всем, что самому любо ест от иных всех, и того не чинити иным, чего сам не хошевди от иных имети». «Закон пісаны», па словах Скарыны, быў таксама дараваны ад Бога ў Сьвятым Пісаньні, а пазьней устаноўлены ад людзей праз царкоўныя саборы і земскія законы. Скарына ня бачыў неабходнасьці ў параўнаньні пісаных законаў розных краінаў і народаў. Для яго больш істотныя асноўныя пастулаты права, іхняя блізкасьць і падабенства да «прыражонага закона». Як абгрунтаваньне станава-манархічнага ладу, удасканаленьня земскага заканадаўства ўспрымалася сучасьнікамі, ягонае апісаньне старажытных правоў і статутаў, заключаных у біблейскіх кнігах: права паспалітае, язычніцкае, царскае, рыцарскае, мескае, марское, купецкае і інш&lt;ref&gt;{{Літаратура/ЭВКЛ|2к}} С. 580—581.&lt;/ref&gt;.

Кнігі Скарыны сьведчаць пра істотныя зьмены ў разьвіцьці духоўных і этнаінтэграцыйных працэсаў на Беларусі, асэнсаваньні гістарычнага і культурна-моўнага адзінства беларускай народнасьці. Традыцыйнасьць этнагістарычных вызначэньняў у Скарыны — «Русь», «руская мова», «Бівлія руска» — не пярэчаць таму, што ў сваіх выданьнях ён меў на ўвазе перш за ўсё Русь айчынную, уласна беларускія землі зь іхным насельніцтвам, традыцыямі і культурай. Яскравым пацьверджаньнем этнагістарычнай і патрыятычнай сьвядомасьці Скарыны зьяўляецца ягонае замілаваньне Полацкам і Полаччынай. Яно напаўняе ягоныя агульнапатрыятычныя ўяўленьні канкрэтным зьместам — любоўю да сваёй малой радзімы, сям’і. Францішак Скарына адзначаў: «Понеже от прирождения звери, ходящие в пустыни, знають ямы своя, птици, летающие по воздуху, ведаюць гнёза своя; рибы, плавающие по морю и в реках, чують виры своя; пчёлы и тым подобная боронять ульев своих, — тако ж и люди, и где зродилися и ускормлены суть по Бозе, к тому месту великую ласку имають». Адсюль і палкае жаданьне Скарыны служыць свайму народу, пашыраць хрысьціянскія і рэнэсансава-гуманістычныя погляды, натхняць на асабістую і грамадзкую актыўнасьць, дасканаласьць, спасьціжэньне высокіх сэнсаў зямнога быцьця і Боскіх запаветаў&lt;ref name=&quot;ВКЛ580&quot;/&gt;.

Палітычныя і сацыяльныя погляды Скарыны складаліся пад узьдзеяньнем рэальных працэсаў, што адбываліся на Беларусі, у ВКЛ, Польшчы, іншых эўрапейскіх краінах. Ягоным палітычным ідэалам была моцная і асьветная манархічная ўлада, якая падтрымлівае хрысьціянскую справядлівасьць, законнасьць, правасудзьдзе, мірныя зносіны з суседзямі, спрыяе разьвіцьцю духоўнай культуры, гандлю, рамяства. Ідэальнымі правіцелямі Скарына лічыў старажытных [[Старажытная Грэцыя|грэцкіх]] і [[Старажытны Рым|рымскіх]] кіраўнікоў і заканадаўцаў: [[Салён (паэт)|Салёна]], [[Нума Пампіліюс|Нуму Пампіліюса]], [[Лікург]]а, эгіпецкага фараона [[Пталямэй IV Філяпатар|Пталямэя IV Філяпатара]]. На ягоную думку, манарх павінен быць набожным, мудрым, адукаваным, дабрачынным, чулым, а таксама справядлівым да сваіх падданых. Сацыяльныя адносіны Скарына таксама ацэньваў хрысьціянскімі прынцыпамі: не адмаўляючы існаваньня клясавых процілегласьцяў, лічыў, што ўзаемаадносіны паміж «богатыми» і «убогими» павінны складвацца на аснове «братолюбия» і «друголюбия»&lt;ref&gt;Францыск Скарына і яго час. Энцыклапедычны даведнік. — Менск: «Беларуская Савецкая Энціклапедыя імя Петруся Броўкі», 1988. С. 484.&lt;/ref&gt;. Значная ўвага да пытаньняў права, ролі народаў у выпрацоўцы законаў, ідэяў справядлівасьці, роўнасьці ўсіх людзей перад законам сьведчыць пра тое, што ён быў занепакоены рэальным становішчам справаў на сваёй Радзіме, зьявамі сацыяльнай дыскрымінацыі, фэўдальнай анархіі, свавольства&lt;ref&gt;{{Літаратура/ЭВКЛ|2к}} С. 581.&lt;/ref&gt;.

Скарына зьявіўся выразьнікам ідэалёгіі, духоўных патрэбаў месьцічаў Беларусі (пераважна купцоў і рамесьнікаў). Сьветапогляд Скарыны тлумачыўся ня толькі тыповымі рысамі эпохі, але і культурна-гістарычнымі абставінамі. На сьветапогляд Скарыны паўплывалі народна-этычныя і эстэтычныя, а таксама літаратурныя традыцыі. У цэнтры ўвагі знаходзілася праблема чалавека і грамадзтва. Скарына разглядаў і вырашаў пытаньні сэнсу жыцьця, духоўнага сьвету, годнасьці чалавека, паходжаньня маральных уяўленьняў, агульнага і індывідуальнага дабра. Ён сьцьвярджаў самакаштоўнасьць чалавечага жыцьця, але не адвяргаў і веры ў жыцьцё на тым сьвеце. Этыка Скарыны арыентуе чалавека на грамадзка-карыснае зямное жыцьцё, служэньне «пожитку посполитому», маральнае ўдасканаленьне, «абы, начившися мудрости», людзі «добре живучи на свете». Праблемы сэнсу жыцьця і найвышэйшага дабра разглядаліся ў прадмовах да шматлікіх кніг, у тым ліку да кніг [[Выслоўі Саламонавы (Скарына)|Выслоўяў Саламона]], [[Кніга Ісуса Сірахава (Скарына)|Ісуса Сірахава]], [[Эклезіяст (Скарына)|Эклезіяста]]&lt;ref&gt;Францыск Скарына і яго час. Энцыклапедычны даведнік. — Менск: «Беларуская Савецкая Энціклапедыя імя Петруся Броўкі», 1988. С. 482.&lt;/ref&gt;.

Духоўная спадчына Францішка Скарыны была асэнсаваная і ў значнай ступені ўспрынятая і разьвітая наступнымі пакаленьнямі беларускіх мысьляроў, гуманістаў-асьветнікаў. Супастаўленьне праўных ідэяў Скарыны са зьместам Статуту 1529 року дазваляе зрабіць выснову пра практычнае ўвасабленьне некаторых ідэяў асьветніка ў заканадаўстве&lt;ref&gt;Францыск Скарына і яго час. Энцыклапедычны даведнік. — Менск: «Беларуская Савецкая Энціклапедыя імя Петруся Броўкі», 1988. С. 487.&lt;/ref&gt;.

== Кніжная спадчына ==
* У Празе выйшлі (паводле парадку выданьня): ''«Псалтыр»'', ''«Кніга Ёва»'', ''«Выслоўі Саламона»'', ''«Кніга Ісуса Сірахава»'', ''«Эклезіяст»'', ''«Песьня песьняў»'', ''«Кніга прамудрасьці»'', ''«Кнігі царстваў»'', ''«Кніга Ісуса Навіна»'', ''«Юдыт»'', ''«Кніга Судзьдзяў»'', ''«Быцьцё»'', ''«Зыход»'', ''«Лявіт»'', ''«Лічбы»'', ''«Другі закон»'', ''«Рут»'', ''«Эстэр»'', ''«Плач Ераміі»'', ''«Кніга прарока Данііла»''.
* У Вільні: ''«Малая падарожная кніжыца»'', ''«Апостал»''.&lt;ref&gt;{{Кніга|аўтар =[[Георгі Галенчанка|Галенчанка Г. Я.]], Непарожная Т. В., Радзевіч Т. К.,|частка = |загаловак = Кніга Беларусі. Зводны каталог|арыгінал = |спасылка = |адказны = |выданьне = |месца =Мінск|выдавецтва = «Беларуская Савецкая Энціклапедыя імя Петруся Броўкі»|год = 1986 |том = |старонкі = 37-55, 61, 70, 71, 74-79, 84, 90, 94, 96, 98, 100, 101, 105, 110, 114|старонак = 616 |сэрыя = |isbn = |наклад =3500}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;Кніга Беларусі. 1517—1917 : зводны каталог / Нацыянальная бібліятэка Беларусі; складальнікі каталога : [[Георгі Галенчанка|Галенчанка Г. Я.]] (д.г.н.), Непарожная Т. В. , Радзевіч Т. К. ; складальнікі электроннага выдання : Г. У. Кірэева, [[Алесь Суша|А. А. Суша]], К. В. Языковіч. — Мінск: Нацыянальная бібліятэка Беларусі, 2006. — 1 электронны аптычны дыск (CD-ROM).&lt;/ref&gt;
* У Горадні: ''«Магарыта»''&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

У наш час у 11 краінах сьвету захоўваюцца 520 асобнікаў праскіх і віленскіх выданьняў Францішка Скарыны. У Беларусі іх 28 (5,4%). Ува Ўкраіне захоўваецца 47 кніг, у Польшчы — таксама 28. Найбольшая колькасьць выданьняў Скарыны цяпер знаходзіцца ў Расеі — 352 асобнікі або 68% усіх вядомых кніг&lt;ref name=&quot;trafimovic&quot;&gt;Трафімовіч А. [https://www.svaboda.org/a/dziesiac-cytat-z-sionniasniaha-vystupu-lukasenki/28610431.html Лічба дня. 68% усіх кніг Скарыны знаходзяцца ў Расеі. У Беларусі — 5,4%] // [[Радыё Свабода]], 11 ліпеня 2017 г.&lt;/ref&gt;. Адной з прычынаў вывазу кніжнай спадчыны Скарыны ў Расею была дзейнасьць графа [[Мікалай Румянцаў|Мікалая Румянцава]], якому ўлады Расейскай імпэрыі па падзелах Рэчы Паспалітай падаравалі [[Магдэбурскае права|магдэбурскі]] [[Гомель]]. Дзеля напаўненьня ўласнай калекцыі ён стварыў агентурную сетку, якая на землях колішняга Вялікага Княства Літоўскага арганізавала вышук каштоўных кніг у прыватных і манастырскіх кнігазборах. Вядома, што пры жыцьці Румянцава ягоны кнігазбор налічваў 140 кніг, выдадзеных Францішкам Скарынам. Па 1917 годзе гэтая калекцыя стала асновай для [[Расейская дзяржаўная бібліятэка|Расейскай дзяржаўнай бібліятэкі]]&lt;ref name=&quot;ales susa&quot;/&gt;.

Увогуле, на пачатак XX ст. на тэрыторыі Беларусі не засталося арыгіналаў кніг Скарыны. Толькі ў 1925 годзе Дзяржаўная і ўнівэрсытэцкая бібліятэка БССР (будучая [[Нацыянальная бібліятэка Беларусі|Нацыянальная бібліятэка]]) набыла 10 выдадзеных у Празе кніг у ленінградзкага бібліяфіла Камарніцкага. Гэтая колькасьць заставалася нязьменнай да 2017 году, калі «Белгазпрамбанк» выкупіў для сваёй прыватнай калекцыі «Малую падарожную кніжыцу» (18 кніг у адным пераплёце)&lt;ref name=&quot;trafimovic&quot;/&gt;.

== Галерэя ==
&lt;gallery widths=&quot;150&quot; heights=&quot;150&quot; caption=&quot;Партрэты Францішка Скарыны&quot; class=&quot;center&quot;&gt;
Francišak Skaryna. Францішак Скарына (H. Leŭčyk, 1901-15).jpg|[[Гальяш Леўчык|Г. Леўчык]], да 1916 г.
Francišak Skaryna. Францішак Скарына (1920).jpg|1920 г.
Francišak Skaryna. Францішак Скарына (1921).jpg|1921 г.
Francišak Skaryna. Францішак Скарына (J. Kruhier, 1925).jpg|[[Янкель Кругер|Я. Кругер]], 1925 г.
&lt;/gallery&gt;
&lt;gallery widths=&quot;150&quot; heights=&quot;150&quot; class=&quot;center&quot;&gt;
Francišak Skaryna. Францішак Скарына (1925).jpg|1925 г.
Francišak Skaryna. Францішак Скарына (1926).jpg|Невядомы мастак, 1926 г.
Francišak Skaryna. Францішак Скарына (1931).jpg|1931 г.
Francišak Skaryna. Францішак Скарына (J. Drazdovič, 1941).jpg||[[Язэп Драздовіч|Я. Драздовіч]], 1941 г.
&lt;/gallery&gt;

== Ушанаваньне памяці ==
[[Файл:Radaškavičy, Mienskaja, Francišak Skaryna, Bieł-čyrvona-bieły ściah-Pahonia. Радашкавічы, Менская, Францішак Скарына, Бел-чырвона-белы сьцяг-Пагоня (4.02.1929).jpg|262px|значак|[[Радашкавіцкая беларуская гімназія|Беларуская гімназія імя Францішка Скарыны]] ў [[Радашкавічы|Радашкавічах]] пад [[Бел-чырвона-белы сьцяг|Бел-чырвона-белым сьцягам]] і гербам [[Пагоня]]й, 1929 г.]]

Імя Францішка Скарыны носяць дзяржаўныя ўзнагароды Беларусі — [[Мэдаль Францішка Скарыны|мэдаль]] і [[Ордэн Францішка Скарыны|ордэн]], а таксама [[Гомельскі дзяржаўны ўнівэрсытэт|Гомельскі ўнівэрсытэт]], цэнтральная бібліятэка, пэдагагічная вучэльня, гімназія № 1 у Полацку, гімназія № 1 у Менску, недзяржаўнае грамадзкае аб’яднаньне «[[Таварыства беларускай мовы імя Францішка Скарыны|Таварыства беларускай мовы]]», многія вуліцы ў местах і мястэчках Беларусі. 26 траўня 2009 году Полацкі гарадзкі савет дэпутатаў няпярэдадні імпрэзы з 1147-годзьдзя гораду пастанавіў пераназваць [[праспэкт Францішка Скарыны (Полацак)|праспэкт Карла Маркса]] ў гонар Францішка Скарыны&lt;ref&gt;[http://www.svaboda.org/content/article/1739989.html Праспэкт Маркса атрымае імя Францыска Скарыны] // [[Радыё Свабода]], 26 траўня 2009 г.&lt;/ref&gt;. Апроч таго імем Ф. Скарыны назвалі беларускую школу ў Вільні&lt;ref&gt;{{Артыкул|аўтар=Хаютина, Т.|загаловак=Родимой Беларуси островок|мова=ru|выданьне=7 дней|год=2008|нумар=11|старонкі=5}}&lt;/ref&gt;, [[малая плянэта|малую плянэту]] [[(3283) Скарына|№ 3283 (1979 QA10)]] [[Сонечная сыстэма|Сонечнай сыстэмы]] і Віцебскую абласную прэмію для друкаваных СМІ&lt;ref&gt;[http://www.svaboda.org/content/article/1996550.html Віцебскім журналістам дзяржаўных СМІ дадуць прэміі Скарыны і Віцязя] // [[Радыё Свабода]], 21 сакавіка 2013 г.&lt;/ref&gt;.

[[Файл:Polatsk-F.Skaryna statue.JPG|262px|значак|Помнік у Полацку]]

У 1946 годзе [[Міхась Клімковіч]] напісаў драматычную паэму «Георгій Скарына», у 1951 годзе з такой назвай зьявіўся гістарычны раман [[Мікола Садковіч|Міколы Садковіча]] і Яўгена Львова. У 1969 годзе выйшаў фільм «[[Я, Францыск Скарына]]». У 1990 годзе [[Дзьмітры Смольскі]] напісаў опэру «Францыск Скарына» (лібрэта Сьвятланы Клімковіч).

У 1974 годзе ў [[Полацак|Полацку]] адкрылі першы ў сьвеце [[Помнік Францішку Скарыну (Полацак)|помнік Ф. Скарыну]]&lt;ref&gt;[[Сяргей Шупа|Шума С.]] [https://web.archive.org/web/20111107170055/http://realaudio.rferl.org/BR/manual/2009/07/07/20608d8c-f0ca-4b66-91b4-d805184688dc.mp3 Радыё Свабода год за годам: 1974] // «[[Радыё Свабода]]», 21 ліпеня 2009 г.&lt;/ref&gt;. Апроч таго помнікі першадрукару стаяць у Менску (каля Нацыянальнай бібліятэкі, у сквэры Янкі Купалы, у дворыку [[БДУ]]), Лідзе, Празе (побач — памятны валун, прывезены зь Беларусі), Вільні і [[Калінінград]]зе. Мэмарыяльныя дошкі Скарыну ёсьць у Менску (вул. Карла Маркса, на мурах былой амбасады Італіі), Падуі (на мурах Падуанскага ўнівэрсытэту), Вільні і Празе (каля ратушы).

Жыцьцё і дзейнасьць Ф. Скарыны вывучае комплексная навуковая дысцыпліна — [[скарыназнаўства]].

== Бібліяграфія ==
{{слупок-пачатак-малы}}
{{слупок-2}}
* {{Кніга|аўтар = Францыск Скарына. |частка = |загаловак = Прадмовы і пасьляслоўі |арыгінал = |спасылка = https://archive.org/details/skaryna-1969/page/n1/mode/2up |адказны = прадмова [[Аляксандар Коршунаў|А. Ф. Коршунава]], артыкул «Францыск Скарына» [[Мікола Прашковіч|М. І. Прашковіча]] |выданьне =  |месца = {{Менск (Мінск)}} |выдавецтва = [[Навука і тэхніка (выдавецтва)|Навука і тэхніка]] |год = 1969|том = |старонкі =  |старонак = 238 |сэрыя = |isbn = |наклад = 1200}}
* {{Кніга|аўтар = |частка = |загаловак = Гравюры Францыска Скарыны|арыгінал = |спасылка = https://archive.org/details/skaryna-1972 |адказны = Уступны артыкул, сістэматызацыя гравюр й мастацтвазнаўчы аналіз [[Лявон Баразна|Л. Баразны]], фотарэпрадукцыі й фотарэстаўрацыя Пётры Захарэнкі |выданьне = |месца ={{Менск (Мінск)}}|выдавецтва = [[Беларусь (выдавецтва)|Беларусь]] |год = 1972 |том = |старонкі =  |старонак = 12+148 |сэрыя = |isbn = |наклад = 5000}}
* {{Кніга|аўтар = Францыск Скарына. |частка = |загаловак = Творы: Прадмовы, сказанні, пасляслоўі, акафісты, пасхалія |арыгінал = |спасылка = https://archive.org/details/skaryna-1990/mode/2up |адказны = Уступ. арт., падрыхт. тэкстаў, камент., слоўнік [[Аляксандар Коршунаў|А. Ф. Коршунава]], паказальнікі [[Аляксандар Коршунаў|А. Ф. Коршунава]], [[Вячаслаў Чамярыцкі|В. А. Чамярыцкага]] |выданьне = |месца = {{Менск (Мінск)}} |выдавецтва = [[Навука і тэхніка (выдавецтва)|Навука і тэхніка]] |год = 1990 |том = |старонкі =  |старонак = 207 |сэрыя = |isbn = 5-343-00151-3|наклад = 4250 }}
* {{Кніга|аўтар = |частка = |загаловак = Гравюры Францыска Скарыны |арыгінал = |спасылка = |адказны = Аўтар тэксту й складальнік [[Лявон Баразна|Л. Ц. Баразна]], фотарэпрадукцыі Пётры Захарэнкі|выданьне = выданьне 2-е |месца ={{Менск (Мінск)}}|выдавецтва =Беларусь |год =1990 |том = |старонкі = |старонак = 172 |сэрыя = |isbn =5-338-00483-6 |наклад =3800 }}.
{{слупок-2}}
* {{Кніга|год=1990|спасылка=https://knihi-online.com/biblija-faks-uznauliennie-biblii-vyd-f-skarynaju-u-1517-1519-hh-u-3-t-t-1.html|загаловак=Біблія. Факс, ўзнаўленне Бібліі, выд. Ф. Скарынаю ў 1517—1519 гг.:|isbn=5-85700-042-4|старонак=830|том=1}}
* {{Кніга|год=1991|спасылка=https://knihi-online.com/biblija-faks-uznauliennie-biblii-vyd-f-skarynaju-u-1517-1519-hh-u-3-t-t-2.html|загаловак=Біблія. Факс, ўзнаўленне Бібліі, выд. Ф. Скарынаю ў 1517—1519 гг.:|isbn=5-85700-043-2|старонак=807|том=2}}
* {{Кніга|год=1991|спасылка=https://knihi-online.com/biblija-faks-uznauliennie-biblii-vyd-f-skarynaju-u-1517-1519-hh-u-3-t-t-3.html|загаловак=Біблія. Факс, ўзнаўленне Бібліі, выд. Ф. Скарынаю ў 1517—1519 гг.:|isbn=5-85700-044-0|старонак=782|том=3}}
* {{Кніга|аўтар = Юрый Лабынцаў. |частка = |загаловак = «Зерцало жития…». З літаратурнай спадчыны Францыска Скарыны. Узнаўленне скарынаўскіх выданьняў: «Акафіст Ісусу», «Акафіст Іаану Прадцечу», «Шасцідневец», «Саборнік»   |арыгінал = |спасылка = https://inslav.ru/sites/default/files/editions/1991_labyncev.pdf |адказны = пераклад на беларускую мову [[Уладзімер Аляксеевіч Арлоў|У. А. Арлоў]] |выданьне =  |месца = {{Менск (Мінск)}} |выдавецтва = [[Мастацкая літаратура (выдавецтва)|Мастацкая літаратура]] |год = 1991 |том = |старонкі =  |старонак = 224 |сэрыя = |isbn = 5-340-00843-6|наклад = 4500}}
* {{Кніга|год=2023|спасылка=https://knihi-online.com/skaryna-dzietkam-taciana-sapieha.html|загаловак=Скарына дзеткам|выдавецтва=Тэхналогія|isbn=978-985-458-344-0|старонкі=23}}
{{слупок-канец}}

== Глядзіце таксама ==
* [[Знак Скарыны]]
* [[Біблія Францішка Скарыны]]

== Заўвагі ==
{{Заўвагі|2}}

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

== Літаратура ==
{{слупок-пачатак-малы}}
{{слупок-2}}
* 450 год беларускага кнігадрукавання. — {{Менск (Мінск)}}, 1968.
* {{Кніга|аўтар =Агіевіч У.|загаловак =Сімволіка гравюры Скарыны.|месца ={{Менск (Мінск)}}|год =1999}}
* Алексютовіч М. Скарына, яго дзейнасць і светапогляд. — {{Менск (Мінск)}}, 1958.
* Анічэнка У. Слоўнік мовы Скарыны. Т. 1—3. — {{Менск (Мінск)}}, 1977—94.
* {{Літаратура/Краіна Беларусь. Вялікае Княства Літоўскае (2012)}}
* {{Літаратура/Асьветнікі зямлі Беларускай (2001)}}
* Беларусіка = Albaruthenica. Кн. 9. 480 год беларускага кнігадрукавання: Матэрыялы 3-х Скарын. чытанняў. — {{Менск (Мінск)}}, 1998.
* {{Літаратура/БелЭн|14}}
* Булыка А. Мова выданняў Францыска Скарыны / А. Булыка, А. Жураўскі, У. Свяжынскі. — {{Менск (Мінск)}}: Навука і тэхніка, 1990. — 253 с.
* {{Літаратура/ЭВКЛ|2}}
* Галенчанка Г. Францыск Скарына — беларускі і ўсходне-славянскі першадрукар. — {{Менск (Мінск)}}, 1993.
* Галенчанка Г. Францыск Скарына: Спадчына і пераемнікі. Анатаваны бібліяграфічны паказальнік. — {{Менск (Мінск)}}, 2002.
* Дварчанін І. Францішак Скарына як культурны дзеяч і гуманіст на беларускай ніве / Пер. з чэш. — {{Менск (Мінск)}}, 1991.
* Казбярук У. Францішак Скарына: навукова — папулярны нарыс. — {{Менск (Мінск)}}: Мастацкая літаратура, 2003. — 174 с.
* Каўка А. Тут мой народ: Францішак Скарына і бел. літ. XVI — пач. XX стст. — {{Менск (Мінск)}}, 1989.
* Конан У. Боская і людская мудрасць: (Францішак Скарына: жыццё, творчасць, светапогляд). — {{Менск (Мінск)}}, 1990.
* Лабынцаў Ю. Пачатае Скарынам: Бел. друкаваная літ. эпохі Рэнесансу. — {{Менск (Мінск)}}, 1990.
* Лабынцаў Ю. Скарынаўскі каляндар: (Да 500-годдзя з дня нараджэння Ф. Скарыны). 2 выд. — {{Менск (Мінск)}}, 1990.
* Мальдзіс А. Францыск Скарына як прыхільнік збліжэння і ўзаемаразумення людзей і народаў. — {{Менск (Мінск)}}, 1988.
{{слупок-2}}
* Падокшын С. Філасофская думка эпохі Адраджэння ў Беларусі: Ад Францыска Скарыны да Сімяона Полацкага. — {{Менск (Мінск)}}, 1990.
* Паноў С. Матэрыялы па гісторыі Беларусі: 46 тэм для вывучэння / пад навук. рэд. М. Сташкевіча, Г. Галенчанкі. — 6-е выд. — {{Менск (Мінск)}}: Аверсэв, 2005. — 415 с.: іл. {{ISBN|985-478-881-4}};
* {{Кніга|аўтар =|частка = |загаловак =Францыск Скарына. Жыцьцё і дзейнасьць. Паказальнік літаратуры.  |спасылка = |адказны =[[Адам Мальдзіс|Мальдзіс А. І.]], [[Яўген Неміроўскі|Неміроўскі Я. Л.]], Осіпчык Л. А |выданьне = |месца ={{Менск (Мінск)}}|выдавецтва =Навука і тэхніка |год =1990 |том = |старонкі = |старонак =272 |сэрыя =Францыск Скарына |isbn =5-343-00438-5 |наклад =1000 }}.
* {{Літаратура/Францыск Скарына. Зборнік дакументаў і матэрыялаў. 1988}}
* {{Кніга|аўтар =|частка = |загаловак =Спадчына Скарыны. Зборнік матэрыялаў першых Скарынаўскіх чытаньняў. 1986.|арыгінал = |спасылка = |адказны =[[Вячаслаў Чамярыцкі|Чамярыцкі В. А.]], [[Уладзімер Конан|Конан У. М.]], [[Георгі Галенчанка|Галенчанка Г. Я]] |выданьне = |месца ={{Менск (Мінск)}}|выдавецтва =Навука і тэхніка |год =1989 |том = |старонкі = |старонак =320 |сэрыя =Францыск Скарына |isbn =5-343-00134-3 |наклад =2950 }}.
* {{Кніга|аўтар =|частка = |загаловак =Францыск Скарына і яго час. Энцыклапедычны даведнік |арыгінал = |спасылка = |адказны = |выданьне = |месца ={{Менск (Мінск)}}|выдавецтва =«Беларуская Савецкая Энціклапедыя імя Петруся Броўкі» |год =1988 |том = |старонкі = |старонак =608 |сэрыя = |isbn =5-857000-003-3 |наклад =9000 }}.
* {{Літаратура/Чалавек і грамадзтва: Энцыкляпэдычны даведнік. Менск: Беларуская Энцыкляпэдыя, 1998}}
* Чамярыцкі В. Беларускі тытан эпохі Адраджэння. — {{Менск (Мінск)}}, 1990.
* Чатырохсотлецьце беларускага друку, 1525—1925. — Менск, 1926.
* {{Літаратура/ЭГБ|6-1}}
* Яскевіч А. Творы Ф. Скарыны: Жанравая структура. Філас. погляды. Мастацтва слова. — {{Менск (Мінск)}}, 1995.
* {{Літаратура/Гістарычны слоўнік Беларусі (1998)}}
* Владимиров П. Доктор Франциск Скорина. Его переводы, печатные издания и язык. — СПб.: Типография Императорской Академии наук, 1888.
* Голенченко, Г. Я. Открытие Скорины: Библиографический указатель книговедческих и библиографических описаний изданий Ф. Скорины, его книг, представленных в собраниях ХVI—ХХ вв., обзоров Скоринианы. — Минск, 1989.
* Немировский Е. Франциск Скорина. Жизнь и деятельность белорусского просветителя. — Минск, 1990.
* Подокшин С. А. Франциск Скорина. — М.: Мысль, 1981. — 215 с.
{{слупок-канец}}

== Вонкавыя спасылкі ==
{{Вікікрыніцы|Аўтар:Францыск Скарына|Францішак Скарына}}
* [https://web.archive.org/web/20040609024150/http://tbm.org.by/asoby/cont.phtml?x=fs Біяграфія на старонцы «Гісторыя Беларусі. Асобы» Таварыства Беларускай Мовы]
* [http://www.belhistory.com/skaryna.html Францішак Скарына на Беларускім гістарычным партале]

{{Выданьні Францішка Скарыны}}
{{Скарыніяна}}
{{Пісьменьнікі і паэты Беларусі}}
{{Бібліяінфармацыя}}

{{Абраны артыкул}}

{{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Скарына, Францішак}}
[[Катэгорыя:Францішак Скарына| ]]
[[Катэгорыя:Скарыны|Францішак]]
[[Катэгорыя:Беларусы ў Чэхіі]]
[[Катэгорыя:Перакладчыкі Бібліі на беларускую мову]]
[[Катэгорыя:Тыпографы Вялікага Княства Літоўскага]]
[[Катэгорыя:Асобы Вільні]]
[[Катэгорыя:Людзі, у гонар якіх названыя вуліцы]]
[[Катэгорыя:Выпускнікі Падуанскага ўнівэрсытэту]]
[[Катэгорыя:Выпускнікі Ягелонскага ўнівэрсытэту]]</text>
      <sha1>moc6uzdbziuv4ljyhxq5fsef8j6x75i</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Торвальд</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2493</id>
    <revision>
      <id>2668694</id>
      <parentid>2504436</parentid>
      <timestamp>2026-05-08T00:51:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>67502</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 2 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2668694</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20587" sha1="dyg5tly2ak6l23xn3l746yl52g8gfq0" xml:space="preserve">[[Файл:Bishop Fridrik memorial 2.jpg|міні]]
'''Торвальд, сын Кодрана''' ({{мова-is|Thorvaldr Kodransson}}, ''Þorvaldr Kodránsson''; нарадзіўся каля 950 году, [[Кефлявік]] — памёр пасьля 1002, [[Полацак]]) — ісьляндзкі падарожнік і місіянэр, адзін зь першых апосталаў [[хрысьціянства]] ў [[Ісьляндыя|Ісьляндыі]] і [[Беларусь|Беларусі]].

== Прыняцьцё веры ==
Нарадзіўся Торвальд на поўначы [[Ісьляндыя|Ісьляндыі]] ля затокі «Скага» (''Skagafjоrd'') у найбольш вульканічнай зоне краіны. У маладосьці Торвальд служыў памочнікам дацкага караля Свэна «Вілабародага». Кароль [[Данія|Даніі]] (960—1014) і [[Ангельшчына|Ангельшчыны]] (1013—1014) Свэн часта бываў на славянскіх землях ўсходняй Балтыкі. Ягонай жонкай была дачка польскага караля [[Мешка I]]. Разам з Торвальдам дацкі кароль арганізоўваў набегі на [[Ірляндыя (выспа)|Ірляндыю]] і [[Валія|Валію]]. Ужо пад час паходаў выявілася незвычайная для вікінгаў рыса Торвальда — усю сваю здабычу ён меняў на захопленых палонных, якіх адпускаў дахаты. Між іншым, дзякуючы гэтаму валійскія князі аддалі аднойчы Торвальду захопленага імі караля Свэна. У Ірляндыі Торвальд упершыню сутыкнуўся зь верай Хрыстовай. Багацьце і глыбіня новага вучэньня так ўразілі вікінга, што ён кінуў рыцарскія ўчынкі і падаўся ў [[Саксонія|Саксонію]], дзе ў 980 годзе прыняў хрост ад тамтэйшага біскупа Фрэдрыка.

== Спроба хросту Ісьляндыі ==
Разам зь біскупам у 981 годзе Торвальд адправіўся на Радзіму, «каб прывесьці сваіх братоў у сьвятло праўдзівай веры». Галоўны абавязак місіі выпаў на Торвальда, «бо біскуп Фрэдрык ня ведаў мовы краіны». У той 981 год ісьляндцы на чале з Эрыкам «Рудабародым» адкрылі [[Грэнляндыя|Грэнляндыю]]. Спачатку справа хросту пайшла выдатна. Хрысьціянства прынялі [[родзічы]] й суседзі Торвальда. Упершыню праз 106 гадоў ад часу засяленьня ў Ісьляндыі паўстала першая царква. Але паганцы пачалі супраціў. Надзейнай зброяй стаў жарт. Юнакі стваралі абразьлівыя плёткі пра прапаведнікаў, якія сьпявалі на кірмашах. Напрыклад: «Біскуп 9 дзетак нарадзіў/Торвальд быў бацькам ім». Разьюшаны Торвальд забіў двух пасьмешнікаў. У адказ суродзічы сабралі 240 чалавек, спалілі царкву і сядзібу Торвальда, забілі багата хрысьціянаў. Прапаведнікі мусілі ўцякаць. Менавіта тады Торвальд даў абяцаньне: «ніколі не вяртацца на Радзіму і прывесьці да сьвятла веры Хрыстовай хаця б адзін народ». Гісторыя наканавала, каб гэтым народам сталі беларусы. У 1000 годзе, аднак, хрысьціянства было прынятае ў Ісьляндыі ў якасьці афіцыйнай рэлігіі.

== Выгнаньне ==
У 985 годзе празь [[Ерусалім]] Торвальд прыехаў у [[Стамбул|Царград (Канстантынопаль)]]. Тут знаны вікінг, да таго ж сябар караля Даніі, сустракаецца з самым імпэратарам [[Васіль II|Васілём II]] па мянушцы «Забойца баўгараў» і патрыярхам Мікалаем II. На просьбу Торвальда імпэратар выдае грамату, згодна якой Торвальд прызначаўся «паўнамоцным прадстаўніком [[Бізантыя|Бізантыі]] да рускіх князёў ў краінах Усходняй Балтыкі». Князі (мелася на ўвазе Полацку, Ноўгараду і Пскову) мусілі выконваць усе парады Торвальда. Заўважым, што менавіта ў часы Васіля II Бізантыя дасягнула вяршыні сваёй магутнасьці. Пад яе кантроль трапілі [[Баўгарыя]], [[Армэнія]], [[Грузія]], паўднёвая [[Італія]] і, нарэшце, [[Кіеўская Русь]]. У 988 годзе [[вялікі князь кіеўскі]] [[Уладзімер Вялікі|Ўладзімер Вялікі]] прызнаў сябе [[васал]]ам імпэратара, прыняў хрост, прызнаў духоўную ўладу грэцкага [[мітрапаліт]]а і ажаніўся зь сястрой Васіля II. Такім чынам, выдача Торвальду граматы да полацкага князя выглядае цалкам лягічна. Гэтым полацкім князем быў [[Рагвалод]] — скандынаўскі [[конунг]], што згодна старабеларускім летапісам прыплыў «изь заморья имаше власть свою в Полотьске».

== Місія ў [[Полацак|Полацку]] ==
У 986 годзе Торвальд прыбывае ў [[Полацак]] разам з памочнікам Стэўнірам Таргельсанам. Хтосьці з полацкіх варагаў дапамагаў місіянэрам зь перакладам казаньняў на беларускаю мову. Місія была настолькі пасьпяховай, што Торвальд вырашыў ня рухацца далей і застацца ў Полацку. Тут быў пабудаваны храм і кляштар Сьв. Яна «недалёка ад места пад гарой пад назваю Дрофн». У Полацку адбылася сустрэча Торвальда зь іншым вікінгам-хрысьціянінам Улавам Трыгвасанам (969—1000). Гэты скандынаў з шляхетнага нарвэскага роду гадаваўся ў [[Ноўгарад]]зе, потым служыў у [[Кіеў|Кіеве]]. Жонкаю Улава была дачка польскага караля Баляслава Харобрага. Пасьля спатканьня ў Полацку Ўлаў адправіўся на Бацькаўшчыну, дзе быў абраны каралём. Малады кароль хрысьціў нарвэжцаў, і быў прызнаны першым сьвятым ў [[Нарвэгія|Нарвэгіі]]. Нацыянальны рух нарвэжцаў 19 стагодзьдзя пачаўся са сьвяткаваньняў Дня сьвятога Улава. Торвальд застаўся намесьнікам створанага ім кляштара Сьвятога Яна і памёр у Полацку пасьля 1002 году.

== «Гара Дрофне» ==
Месцазнаходжаньне «высокай гары ў Дрофне», дзе быў пахаваны Торвальд, дакладна не лякалізаванае. Некаторыя дасьледчыкі ідэнтыфікуюць яе з полацкім Верхнім замкам, насупраць якога на востраве, які, магчыма, раней называўся «Травен», знаходзіўся манастыр Сьвятога Яна. Не выключана, аднак, што яна знаходзілася на паўночным усходзе ад Полацка, дзе сустракаюцца падобныя па гучаньні тапонімы (напрыклад, [[Дрэтунь]]). Магчымая яе ідэнтыфікацыя з «гарой Рагнеды» на паўвостраве Перавоз паміж вусьцем ракі [[Ушча|Ушчы]] пры яе ўпадзеньні ў возера [[Дрыса (возера)|Дрыса]] і вытокам ракі [[Дрыса (рака)|Дрысы]]. Паводле народнага паданьня, тут быў забіты князь [[Рагвалод]] ударам каменнага молата, а потым тут жа пахаваная княгіня [[Рагнеда]]. Як на самой гары, так і ў возеры Дрыса, паводле [[Адам Кіркор|Адама Кіркора]] і [[Аляксандар Семянтоўскі|Аляксандра Семянтоўскага]], часта знаходзілі каменныя молаты і паліцы, што можа сьведчыць аб кульце [[Тор (бог)|Тора]] і існаваньні тут у старажытнасьці скандынаўскага пасяленьня. Зьвесткі пра Торвальда пацьвярджаюць існаваньне цесных сувязей Полацка са [[Скандынавія]]й у IX—X стагодзьдзях.

Беларускі скандынавіст і перакладнік Яўген Папакуль у камэнтары да беларускамоўнага перакладу «Пасмы пра Торвальда Вандроўніка» (з урыўкамі з «Кнігі Пляскатай Выспы» і «Сагі пра хрост») прапануе ўласную гіпотэзу наконт месца пахаваньня Торвальда:

«Пра тое, што Торвальд памёр і быў пахаваны менавіта ў Полацку, гаворыцца толькі ў «Сазе пра хрост», прычым большая частка гэтага ўрыўка — віса якогась Бранда Вандроўніка:
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
!Hefk þar komіt,
es Þorvaldі

Koðránssynі

Krіstr hvíldar lér.

Þar es hann grafіnn

í há fjallі

upp í Drafnі

at Jóhanneskіrkju.
!Я дайшоў да месца,
дзе славуты Торвальд,

Кодранаў нашчадак,

сьвет жывых пакінуў.

Там ён пахаваны

на гары высокай

над ракой бурлівай

ля царквы Прадцечы.
|}
Самы цікавы тут радок — «upp í Drafnі», які ў «Пасьме» называецца гарой «Dröfn». Аднак «Dröfn» — гідронім. І ня толькі таму, што рака з аналягічнай назвай згадваецца ў «Туле імёнаў» у «Эдзе» Сноры Стурлусана. Гэта яшчэ й імя адной зь дзевяці дачок Эгіра, якое азначае «вялікую хвалю», «вал». Па сутнасьці, імем любой дачкі Эгіра маглі назваць абсалютна любы водны аб’ект. Таму ў дадзенай вісе, на наш погляд, «Dröfn» — не што іншае, як хэйці воднага аб’екта каля Полацка «зь вялікімі хвалямі». А ўлічваючы, што першапачаткова Полацак знаходзіўся на правым беразе Палаты, у якой хвалі не такія ўжо й вялікія, лепшым прэтэндэнтам на званьне «Dröfn» выступае Заходняя Дзьвіна. І «upp í Drafnі», такім чынам, можа перакладацца як «зьверху высокай хвалі», то бок «над Дзьвіной» (у тэксьце для захаваньня хэйці радок перакладзены як «над ракой бурлівай»).

Дык дзе ж тады пахаваны Торвальд? У нас ёсьць высокая гара над Дзьвіной непадалёк ад Полацка (які, як ужо згадвалася, у тыя часы знаходзіўся на правым беразе Палаты). Адзіны варыянт — Верхні замак. Што ж магло адбыцца? Торвальд прыбыў у Полацк, збудаваў блізу горада царкву (хутчэй за ўсё, невялічкую драўляную капліцу) на тэрыторыі Верхняга замка. Па сьмерці яго пахавалі каля гэтай капліцы. Празь некалькі год капліца згарэла. А трохі пазьней праўнук скандынава Рагвалода Ўсяслаў Чарадзей загадаў збудаваць на ўжо «намоленым» месцы (прычым намоленым таксама скандынавам) Сафійскі сабор.

А як жа быць з апісаньнем кляштара на гары Дрофн з «Пасмы» — «Það klaustur stendur undіr hábjargі er heіtіr Dröfn»? Насамрэч, уся гэтая частка, нават калі не браць у разьлік, што Полацак у ёй наогул не згадваецца, выглядае надта непраўдападобна. І наконт «гары, што завецца Дрофн» — хутчэй за ўсё, перапісчык (ужо адарваны ад скальдычнай традыцыі) проста не «расчытаў» хэйці ў вісе.

Але ўлічваючы, што «Пасма» была створаная значна пазьней за апісаныя там падзеі, у яе маглі трапіць і больш позьнія рэаліі. Таму згадка сабора (höfuðkіrkja) з кляштарам можа тычыцца менавіта Сафійскага сабора, які, безумоўна, бачылі скандынавы-вандроўнікі (а хутчэй за ўсё й Бранд), і ля якога на той час захавалася магіла Торвальда. У такім выпадку ўзьнікае яшчэ адно пытаньне: чаму ж тады Сафійскі сабор названы саборам у гонар Яна Хрысьціцеля? Пры гэтым усе цэрквы на тэрыторыі Ісландыі, пра якія гаворыцца ў дадзеных тэкстах і якія, безумоўна, маглі бачыць і наведваць перапісчыкі, — проста безназоўныя цэрквы (kіrkja). Уся справа можа быць у спэцыфіцы гэтых твораў, бо яны, кажучы сучаснай мовай, — прапагандысцкія. І іхняя галоўная мэта, асабліва «Пасмы», — паказаць усе перавагі новай веры над старой. А таму ў творы так шмат апісаньняў цудаў і столькі хрысьціянскага сымбалізму. Што ж да апошніх гадоў жыцьця Торвальда — дык перад намі стоадсоткавае апісаньне, якое можна сустрэць у многіх «жыціях», дзе абавязкова мусіць быць наведваньне сьвятых мясьцінаў Ерусаліма (у дадзеным кантэксьце можна згадаць «Жыціе прападобнай Ефрасіньні Полацкай»).

У сувязі з гэтым назва сабора таксама можа мець сымбалічную мэту, каб у нейкай ступені параўнаць Торвальда, першага прапаведніка Ісландыі й земляў Усходняй Эўропы, зь Янам Прадцечам. Таму й спрабаваць атаясамляць кляштар Торвальда зь Янавым манастыром на Востраве — наўрад ці варта. Дый полацкі Востраў — занадта адметная лякацыя, каб яе наўпрост не назваць у вісе «востравам». Такім чынам, Торвальд, сын Кодрана, калі ён у свой час усё ж дабраўся да Полацка, верагодней за ўсё пахаваны дзесь каля Сафійскага сабора. А сам сабор, хутчэй за ўсё, стаіць на месцы Торвальдавай капліцы»&lt;ref&gt;[https://tn.by/product/eda-zabytyja-piesni/ Эда. Забытыя песні]{{Недаступная спасылка|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} / уклад., пер. са старажытнаісл., камент. Яўгена Папакуля. — Мінск : Тэхналогія, 2023. — С. 235-238.&lt;/ref&gt;.

== Літаратура ==
* [[Алесь Белы]], [[Вера Рыч]], [[Андрэй Катлярчук]] // {{Літаратура/ЭГБ}}
* Rafn C. C. Antiquites russes d’apres les monuments historiques des Islandais et des anciens Scandinaves. T. 2. Copenhague, 1852.
* Hauksbok. Ed. J. Helgason. (Ser. Manuscripta Islandica. Vol. 5). Copenhagen, 1960.
* Рыч В. Раньняя сьвятыня на Беларусі // Божым шляхам. № 1, 1965.
* Легенды і паданні. Мн., 1983. с. 281.
* Киркор А. К. Белорусское Полесье // Живописная Россия. Репринтное воспроизведение изд. 1882 г. Мн., 1993. с. 248.
* Struminski B. Linguistic Interrelations in Early Rus’. Northmenn, Finns, and East Slavs (Ninth to Eleventh Centuries). Rome, 1996.
* Катлярчук А. Швэды ў гісторыі і культуры Беларусі. Вільня, 2007
* [https://tn.by/product/eda-zabytyja-piesni/ Эда. Забытыя песні]{{Недаступная спасылка|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} / уклад., пер. са старажытнаісл., камент. Яўгена Папакуля. — Мінск : Тэхналогія, 2023. — С. 235-238.

== Вонкавыя спасылкі ==
* [http://www.autary.iig.pl/bely/www/encyklapedyja/t.htm#1 Артыкул «Торвальд, сын Кодрана» А. Белага]{{Недаступная спасылка|date=January 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [https://web.archive.org/web/20101124050720/http://epolotsk.com/page.php?id=573 Артыкул «ТОРВАЛЬД Вандроўнік: Ці скандынаўскія пачаткі хросту Беларусі» А. Катлярчука]

[[Катэгорыя:Нарадзіліся ў Кефлявіку]]
[[Катэгорыя:Полацкае княства]]
[[Катэгорыя:Ісьляндзкія падарожнікі]]
[[Катэгорыя:Ісьляндзкія сьвятыя]]
[[Катэгорыя:Памерлі ў Полацку]]
[[Катэгорыя:Варагі]]</text>
      <sha1>dyg5tly2ak6l23xn3l746yl52g8gfq0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Трасянка</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2505</id>
    <revision>
      <id>2668695</id>
      <parentid>2474609</parentid>
      <timestamp>2026-05-08T01:17:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>67502</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2668695</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8154" sha1="94rs715uru97wlenqm2e9oi4pif1ria" xml:space="preserve">'''Трася́нка'''&lt;ref&gt;Паводле Тлумачальнага слоўніку беларускай мовы слова '''трасянка''' азначае «стрэсенае сена з саломай, якое ідзе на корм жывёле»&lt;/ref&gt; — моўны фэномэн, які ўзьнікае пры зьмяшаньні [[расейская мова|расейскай]] і [[беларуская мова|беларускай]] моваў, а дакладней у выніку [[Кантамінацыя|кантамінацыі]] беларускай мовы расейскім [[лексыка|лексыконам]], а часам і [[сынтаксіс]]ам. Трасянка падобная да такіх моўных зьяваў, як [[крэольскія мовы]] і [[піджын]].

== Этымалёгія назвы ==
Для апісаньня гэтага моўнага прадукту раней выкарыстоўваліся тэрміны «моўная жвачка», «моўны гібрыд», «моўны сурагат», «моўная [[хімэра]]», «мешаніна», «[[ламаніна]]», «тарабаршчына», «[[Мікалай Дземянцей|дземянцееўка]]». У 1920-я гады [[Вацлаў Ластоўскі]] ўжываў тэрмін «чаўня́» (магчыма ад слова «чаўпсьці» — казаць лухту, плявузгаць). Прыжылося менавіта слова «трасянка».

Этымалёгію слова тлумачыць артыкул у часопісе «[[Круг]]» (4 красавіка 1996): «Тэрмін трасянка пайшоў ад назвы корму для буйнай рагатай жывёлы, гэта значыць каровы. Калі ў гаспадара не хапае добрага сена, ён дабаўляе салому, старанна растрасаючы яе. Карова не заўважае падману і зьядае трасянку. Праўда, малака не прыбаўляе. Так і беларусы: сваёй жудаснай трасянкі не заўважаюць ні ў хаце, ні ў аўтобусе, ні ў Вярхоўным Савеце».

Падобныя формы маўленьня, узьніклыя на аснове ўкраінскай і расейскай моваў, вядомыя як «[[суржык]]». Паходжаньне гэтага тэрміну падобнае да паходжаньня слова ''трасянка''.

== Характарыстыка ==
«Гвалтоўнае паняволеньне адных народаў другімі, масавыя міграцыі, нераўнапраўныя стасункі між рознымі [[этнас]]амі складаюць той гістарычны фон, на якім фармуюцца піджыны» — піша М. Дзьячкоў у кнізе «Крэольскія мовы» (1987). Але як адзначае беларускі мовазнаўца [[Генадзь Цыхун]]: «няма падставаў цалкам атаясамліваць трасянку зь піджынамі ці нават крэольскімі мовамі, найперш таму, што тут ідзе гутарка аб узаемадзеяньні блізкароднасных моваў, у той час як пры ўтварэньні апошніх узаемадзейнічалі звычайна далёкія ў генэтычным і тыпалягічным пляне мовы. Яе можна вызначыць хутчэй як ''крэалізаваную мову'' ці, дакладней, ''крэалізаваны варыянт беларускай мовы''». Бальшыня дасьледчыкаў лічаць яе аснову беларускай.

Трасянка ўзьнікла як сродак камунікацыі паміж беларускамоўным сельскім насельніцтвам і расейскамоўнай адміністрацыяй або чынавенствам. Паводле Г. Цыхуна, вялікую ролю ў пашырэньні трасянкі адыгралі сталінскія рэпрэсіі 1920—1930-х гадоў, скіраваныя супраць гэтак званых нацдэмаў, калі фактычна пад узьдзеяньнем пануючай тады атмасфэры тэрору адбываўся масавы пераход на расейскую мову беларускамоўнай часткі жыхароў гарадоў і мястэчак. [[Міграцыя]] беларусаў у гарады пашырыла гэтую зьяву і ў гарадох, але трасянка ня стала асноўным сродкам зносінаў, бо ўспрымалася як «некультурная мова» (гл. таксама [[прэстыж (лінгвістыка)]]).

Паводле некаторых дасьледчыкаў, да трасянкі трэба залічваць таксама «просту мову», на якой пісалі І. Вышанскі, З. Капысьценскі, [[Мялеці Сматрыцкі|М. Сматрыцкі]], П. Бярында, І. Ужэвіч і іншыя беларуска-ўкраінскія пісьменьнікі сярэднявечча. У. Сьвяжынскі нават сьцьвярджае, што мова твораў [[Францішак Скарына|Ф. Скарыны]] ёсьць прыкладам раньняй беларуска-царкоўнаславянскай трасянкі.

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

== Літаратура ==
* [http://mowaznaustwa.ru/2012/07/08/kalita-i-u-trasyanka-yak-mo%D1%9Eny-i-kulturny-nigilizm  Каліта І. У. Трасянка як моўны і культурны нігілізм.] // Личность — слово — социум: материалы VIII Международной науч.-практ. конф. 28-29 апреля 2008 г., Минск: в 2 ч./отв. ред. Т. А. Фалалеева. — Минск : Паркус-Плюс, 2008, ч. 1., 256 с, ISSN 2076-4588, с. 105—110.
* [[Іна Каліта|Калита И. В.]] [http://kamunikat.org/Kalita_Ina.html Современная Беларусь: языки и национальная идентичность]. Ústí nad Labem, ISBN 978-80-7414-324-3, 2010, 300 s. s. 112—190.
* [[Генадзь Цыхун]]. https://web.archive.org/web/20160304022542/http://arche.bymedia.net/6-2000/cychu600.html Крэалізаваны прадукт — Трасянка як аб’ект лінгвістычнага даследавання] // [[Архэ Пачатак|Архэ]] № 6 (11) — 2000
* [[Ігар Клімаў]]. [https://web.archive.org/web/20090406133453/http://arche.by/by/12/20/476/ Беларуская трасянка і ўкраінскі суржык вачыма навукоўцаў] // Бюлетэнь Міжнароднай асацыяцыі беларусістаў. 2009. № 3.

== Вонкавыя спасылкі ==
* Севярын Квяткоўскі. [http://svaboda.org/articlesfeatures/society/2006/1/A28D74F6-5343-465C-A271-2B9C9D42354E.html Трасянка як нацыянальны брэнд і крыніца натхненьня.]{{Недаступная спасылка|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} // [[Радыё Свабода]], 24.01.2006
* [https://web.archive.org/web/20041213050149/http://pravapis.org/art_trasianka1.asp Вазьму ўрокі трасянкі]
* [https://seveleu.com/drafts/trasianka Два прыклады трасянкі]

{{Русіфікацыя}}
{{Беларуская мова}}
{{Славянскія мовы}}
{{Беларусы}}

[[Катэгорыя:Беларуская мова]]
[[Катэгорыя:Мовы Беларусі]]</text>
      <sha1>94rs715uru97wlenqm2e9oi4pif1ria</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Унівэрсытэт імя Адама Міцкевіча</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6112</id>
    <revision>
      <id>2668702</id>
      <parentid>2582642</parentid>
      <timestamp>2026-05-08T06:23:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>67502</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2668702</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6481" sha1="ldxp9k58z7b7tj27k0k1yod1kfvy0pr" xml:space="preserve">{{Унівэрсытэт
 |Назва                   = Унівэрсытэт імя Адама Міцкевіча
 |Арыгінальная назва      = Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu
 |Выява                   = UAM_logo_Poznan.jpg
 |Памер выявы             = 250пкс
 |Подпіс выявы            = 
 |Назва лацінай           = Universitas Studiorum Mickiewicziana Posnaniensis (Alma Mater Posnaniensis)
 |Дэвіз                   = 
 |Дэвіз па-беларуску      = 
 |Заснаваны               = 4 красавіка 1919
 |Зачынены                = 
 |Тып                     = 
 |Дачыненьне да рэлігіі   = 
 |Велічыня фонду          = 
 |Прэзыдэнт               = 
 |Віцэ-прэзыдэнт          = 
 |Рэктар                  = прафэсар [[Браніслаў Марцінак]]
 |Дэкан                   = 
 |Дырэктар                = 
 |Назва кіраўніка         = 
 |Кіраўнік                = 
 |Колькасьць факультэтаў  = 
 |Колькасьць пэрсаналу    = 
 |Колькасьць студэнтаў    = ~ 50 000
 |Колькасьць магістрантаў = 
 |Колькасьць асьпірантаў  = 
 |Горад                   = [[Познань]]
 |Штат                    = 
 |Вобласьць               = 
 |Краіна                  = Польшча
 |Шырата_паўшар’е         = паўночнае
  |Шырата_градусаў        = 52
  |Шырата_хвілінаў        = 24
  |Шырата_сэкундаў        = 28
 |Даўгата_паўшар’е        = усходняе
  |Даўгата_градусаў       = 16
  |Даўгата_хвілінаў       = 54
  |Даўгата_сэкундаў       = 56
 |Кампус                  = 
 |Былыя назвы             = 
 |Іншы парамэтар          = Адрас:&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Тэлефон:&lt;br /&gt;Э-пошта
 |Іншае значэньне         = вул. Веняўскага, 1&lt;br /&gt;61-712 Познань&lt;br /&gt;(+48) 61 829 40 00&lt;br /&gt;[https://webmail.amu.edu.pl/ webmail.amu.edu.pl]
 |Колеры                  = 
 |Талісман                = 
 |Знаходзіцца ў складзе   = 
 |Вэб-сайт                = http://www.amu.edu.pl/
 |Лягатып                 = 
 |Памер                   = 
 |Нататкі                 = '''Сяброўства ў''' [[Socrates-Erasmus]]
}}
'''Унівэрсытэ́т імя́ Ада́ма Міцке́віча''' ('''УАМ'''; {{мова-pl|Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu}}) — дзяржаўны [[унівэрсытэты ў Польшчы|ўнівэрсытэт]] у [[Познань|Познані]]. Заснаваны ў 1919 годзе — першапачаткова як ''Wszechnica Piastowska'' (Вшэхніца Пястоўска), пазьней перайменаваная ў '''Познанскі ўнівэрсытэт'''. У час [[Другая сусьветная вайна|Другой сусьветнай вайны]], у 1940—1944 гадах Познанскі ўнівэрсытэт дзейнічаў патаемна як '''Унівэрсытэт Заходніх Зямель'''. 24 сьнежня 1955 году ўнівэрсытэт атрымаў патрона і новую назву: '''Унівэрсытэт імя [[Адам Міцкевіч|Адама Міцкевіча]]'''.

== Гісторыя ==
* На падставе каралеўскага прывілея [[Жыгімонт III Ваза|Жыгімонта III Вазы]] з [[28 жніўня]] [[1611]] году [[Езуіцкі калегіюм у Познані]] пераўтварылася ў першы [[унівэрсытэт|ўнівэрсытэт]] у [[Познань|Познані]].
* [[1939]]—[[1945]] — акупанты спынілі дзейнасьць унівэрсытэту.
* [[1945]] — аднаўленьне дзейнасьці адразу пасьля спыненьня ваенных дзеяньняў у Познані.
* [[1955]] — змена назвы на «Ўнівэрсытэт імя Адама Міцкевіча».

== Катэдры ==
Цяпер УАМ мае 13 катэдраў:

* [https://web.archive.org/web/20040609230507/http://main.amu.edu.pl/~biologia/ Катэдра біялёгіі]
* [http://www.chemia.amu.edu.pl/ Катэдра хіміі]
* Катэдра польскай і клясычнай філялёгіяў
* [http://www.fizyka.amu.edu.pl/ Катэдра фізыкі]
* [http://geoinfo.amu.edu.pl/wngig/welcome.html Катэдра геаграфічных і геалягічных навук]{{Недаступная спасылка|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [https://web.archive.org/web/20060718012830/http://wydzial.historyczny.amu.edu.pl/ Катэдра гісторыі]
* [https://web.archive.org/web/20060808175739/http://www.wmid.amu.edu.pl/ Катэдра матэматыкі і інфарматыкі]
* [https://web.archive.org/web/20060803211659/http://www.wns.amu.edu.pl/ Катэдра грамадзкіх навук]
* [https://web.archive.org/web/20040901052210/http://main.amu.edu.pl/~wse/ Катэдра эдукацыйных штудыяў]
* Катэдра нэафілялёгіі
* [http://www.prawo.amu.edu.pl/ Катэдра права і адміністрацыі]
* [https://web.archive.org/web/20060803065224/http://www.thfac.poznan.pl/ Катэдра тэалёгіі]
[[Файл:Uam_poznan_matematyka_fizyka.jpg|міні|цэнтар|800пкс|Collegium Mathematicum&lt;br /&gt;Collegium Physicum]]

== Галерэя ==
&lt;div align=&quot;center&quot;&gt;&lt;gallery&gt;
Файл:Collaegium Maius Poznan front.jpg|Collegium Maius
Файл:Poznan 10-2013 img06 University.jpg|Актавая заля i Collegium Minus
Файл:Collegium_Iuridicum_Poznan.JPG|Collegium Iuridicum
Файл:Collegium_Chemicum_Poznan.jpg|Collegium Chemicum
Файл:Poznan 10-2013 img08 University Library.jpg|Бібліятэка УАМ
Файл:Slubice Collegium Polonicum.jpg|Collegium Polonicum у Слубіцах
&lt;/gallery&gt;&lt;/div&gt;

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

{{ВНУ Польшчы}}

[[Катэгорыя:Унівэрсытэт імя Адама Міцкевіча| ]]</text>
      <sha1>ldxp9k58z7b7tj27k0k1yod1kfvy0pr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Франак Вячорка</title>
    <ns>0</ns>
    <id>11050</id>
    <revision>
      <id>2668704</id>
      <parentid>2620384</parentid>
      <timestamp>2026-05-08T08:16:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>67502</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2668704</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25971" sha1="aqbx9mqucyr3u39tkj25xam92bqmgu8" xml:space="preserve">{{Палітык
|імя                = Франак Вячорка
|лацінка            = Franak Viačorka
|выява              = Franak Viačorka, November 2018-1.jpg
|памер              = 
|подпіс_пад_выявай  = 
|пасада             = Стыпэндыят праграмы Вацлава Гаўла на Радыё Свабода
|пачатак_тэрміну    = 2012
|канец_тэрміну      = 
|прэзыдэнт          = 
|месца_нараджэньня  = [[Менск]], [[БССР]]
|нацыянальнасьць    = [[беларусы|беларус]]
|адукацыя           = 
|рэлігія            = уніят (грэка-каталік)
|бацька             = [[Вінцук Вячорка]]
|маці               = Арына
|подпіс             = 
|узнагароды         = «[[Залаты апостраф]]» за найлепшы дэбют у прозе (2011), ляўрэат прэміі [[Хартыя’97|Хартыі’97]] «за асабістую мужнасьць»(2009), прэміі «Новае пакаленьне» (2008),
}}
'''Франці́шак Валянці́навіч Вячо́рка''' ({{н}} 26 сакавіка 1988) — беларускі грамадзкі дзяяч, журналіст, палітык. Старэйшы палітычны дарадца [[Сьвятлана Ціханоўская|Сьвятланы Ціханоўскай]].

== Біяграфія ==
Нарадзіўся 26 сакавіка 1988 году ў [[Менск]]у. Бацька — [[Вінцук Вячорка]], маці — {{артыкул у іншым разьдзеле|Арына Вячорка||be|Ірына Паладзеўна Ползік}} — пэдагог, заснавальнік рыцарскага клюбу «[[Вялікае княства]]», прадусар музычнага праекту «[[Легенды Вялікага княства]]», працавала ў выдавецтве «[[Ковчег]]».

У 1994—2001 гадах вучыўся ў сярэдняй школе №20 ([[Гімназія № 8 (Менск)|Гімназія №8]]). З 2001 да 2005 ў [[Беларускі гуманітарны ліцэй імя Якуба Коласа|Нацыянальным дзяржаўным гуманітарным ліцэі імя Якуба Коласа]]. Старшыня Вучнёўскага самакіраваньня ліцэю з 2002 па 2004&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20090406142658/http://belngo.info/cgi-bin/i.pl?id=118 Ліцэісты яднаюцца ў грамадзкае аб’яднаньне]&lt;/ref&gt;. Заснавальнік і галоўны рэдактар ліцэйскай газэты «[[Трыкутнік]]»&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20040725125257/http://nchas.iatp.by/arhiv/20/artyk/19.html Ліцэісты ў вольны час]&lt;/ref&gt;. Летам 2003 арганізаваў шэраг акцыяў пратэсту ў абарону ліцэю&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20160304000515/http://dossier.bymedia.net/index.php?option=com_apressdb&amp;view=publications&amp;layout=entry&amp;id=23763 Заява старшыні Вучнёўскага самакіраваньня Нацыянальнага дзяржаўнага гуманітарнага ліцэю імя Якуба Коласа]&lt;/ref&gt;.

У 2005 годзе Вячорка паступіў на факультэт журналістыкі [[Беларускі дзяржаўны ўнівэрсытэт|БДУ]]. 18 лютага 2008 году ён быў адлічаны з трэцяга курсу з фармулёўкай «за акадэмічную непасьпяховасьць». Фармальным чыньнікам адлічэньня стала тое, што студэнт ня змог своечасова здаць сэсію: у гэты час Ф. Вячорка адбываў 15-сутачны адміністрацыйны арышт па абвінавачваньні ў дробным хуліганстве, якое ён зьдзейсьніў 16 студзеня ў будынку суду Цэнтральнага раёну Менску, дзе праходзіў працэс па справе актывісткі моладзевага дэмакратычнага руху [[Юлія Сіўцова|Юліі Сіўцовай]].

У 2008 пачаў навучаньне ў [[Эўрапейскі Гуманітарны Ўнівэрсытэт|Эўрапейскім гуманітарным унівэрсытэце]] (Вільня) на завочным аддзяленьні па спэцыяльнасьці «Мэдыя і камунікацыі», аднак мусіў прыпыніць, бо быў забраны на тэрміновую вайсковую службу.

У 2009—2010 праходзіў тэрміновую вайсковую службу ў вайсковай часьці 48694 супрацьпаветранай абароны ў [[Мазыр]]ы. Аспрэчваў свой прызыў у судзе&lt;ref&gt;[http://www.reporter.by/Belarus/Sud-pryzna-gvalto-ny-pryzy-Franaka-Vjachork-arm-ju-zakonnym/ Суд прызнаў гвалтоўны прызыў Франка Вячоркі ў армію «законным»]{{Недаступная спасылка|date=June 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} [[Reporter.by]]&lt;/ref&gt;. Паводле Ф. Вячоркі, мэдычнае абсьледаваньне не было аб’ектыўным, а яго вынікі сфальшаваныя. У войску вёў дзёньнік у інтэрнэце пра вайсковую службу&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://naviny.by/rubrics/society/2009/05/04/ic_articles_116_161266/|title=Армейскі дзёньнік Франка Вячоркі|work=[[Naviny.by]]|archiveurl=https://web.archive.org/web/20111126190704/http://naviny.by/rubrics/society/2009/05/04/ic_articles_116_161266/|archivedate=2011-11-26|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;. Быў пакараны за ўжываньне камандаў на беларускай мове. Камісаваны па стане здароўя за тры месяцы да канца службы&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://charter97.org/be/news/2010/4/15/28120/|title=Франак Вячорка: «З арміі выйшаў пераможцам»|work=[[Хартыя 97]]}}&lt;/ref&gt;. Будучы салдатам, балятаваўся ў Мазырскі раённы Савет, але безвынікова&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://nn.by/?c=ar&amp;i=35148|title=Франак і ў войску ідзе ў дэпутаты|work=[[Наша Ніва]]}}&lt;/ref&gt;.
[[Файл:Выбарчыя матэрыялы Франака Вячоркі ў Мазыры.jpg|міні|Выбарчыя матэрыялы Франака Вячоркі ў Мазыры]]

У 2010 сем беларускіх навучальных установаў адмовілі Ф. Вячорку ва ўзнаўленьні. У 2012 годзе закончыў Варшаўскі ўнівэрсытэт па спэцыяльнасьці «Public Relations і Мэдыя Маркетынг». У 2018 годзе закончыў Амэрыканскі Універсытэт па спэцыяльнасьці «міжнардныя адносіны». Выкладае ў [[:en:College_of_Europe|College of Europe]]&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20220729191830/https://www.coleurope.eu/whoswho/person/francisak.viacorka&lt;/ref&gt;.

Валодае [[ангельская мова|ангельскай]], [[Беларуская мова|беларускай]], [[расейская мова|расейскай]], [[украінская мова|украінскай]], [[француская мова|францускай]] і [[польская мова|польскай]] мовамі&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.svaboda.org/content/transcript/1045819.html|title=Франак Вячорка: Назаўтра пасьля 90-х угодкаў БНР ён будзе сьвяткаваць сваё 20-годзьдзе|work=[[Радыё Свабода]]}}&lt;/ref&gt;.

== Грамадзкая дзейнасьць ==
Франак Вячорка кіраваў укладаньнем некалькіх музычных праектаў («Я люблю ліцэй», «Я люблю ліцэй: Веру ў Цябе»&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Менскі|first=Алесь|date=2004-06-08|publisher=Творческий Дом|title=“Веру ў цябе”.|url=http://www.tvordom.com/obzor.php?work=290|dead-url=yes|archiveurl=https://web.archive.org/web/20041126160326/http://www.tvordom.com/obzor.php?work=290|archivedate=2004-11-26|accessdate=2020-08-24|author=Алесь Менскі.|language=be}}&lt;/ref&gt;, «Партызанская школа», «Янка Купала» (2007), «[[НезалежныЯ]]» (2008)), каардынаваў праект па дубляваньні замежных фільмаў на [[беларуская мова|беларускую мову]], у межах якога былі перакладзеныя «[[Шрэк 2]]», «[[Шрэк 3]]», «[[Крымінальнае чытво]]», «[[Любоў насамрэч]]».

Аўтар кнігі «Падарожны Дапаможнік для беларусаў»&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://naviny.by/rubrics/politic/2011/11/02/ic_articles_126_175686/|title=Каб «кожная даярка» магла злятаць у Еўропу|work=[[Naviny.by]]|archiveurl=https://archive.is/20120711104830/http://naviny.by/rubrics/politic/2011/11/02/ic_articles_126_175686/|archivedate=2012-07-11|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;.

Адзін з ініцыятараў кампаніі «Народны журналіст»&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20110925211206/http://narodny.by/ Народны Журналіст]&lt;/ref&gt;.

Адзін зь вядучых папулярных курсаў беларускай мовы «Мова ці кава».

Адзін з заснавальнікаў і намесьнік старшыні грамадзкай ініцытывы «[[Арт Сядзіба]]»&lt;ref&gt;[http://artsiadziba.by.by Арт Сядзіба афіцыйны сайт]{{Недаступная спасылка|date=January 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;. У 2014 быў адным з ініцыятараў кампаніі прамоцыі беларускай вышыванкі і нацыянальнага арнамэнту, за што газэта «Наша Ніва» прызнала яго «чалавекам году»&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://nn.by/?c=ar&amp;i=141197|title=Чалавек года па версіі «НН»: Франак Вячорка. Асобы года: Жызнеўскі, Бабарыка, Домрачава, Фіціль|work=[[Наша Ніва]]}}&lt;/ref&gt;. Адзін з арганізатараў мерапрыемстваў на 100-годзьдзе БНР у 2018 годзе.

З 2020 года зьяўляецца старэйшым дарадцам [[Сьвятлана Ціханоўская|Сьвятланы Ціханоўскай,]] суправаджае яе ў міжнародных паездках. Выступае ў беларускай і замежнай прэсе. Зьяўляецца кіраўніком аддзелу міжнародных адносінаў [[Офіс Сьвятланы Ціханоўскай|Офісу Сьвятланы Ціханоўскай]]&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20220112192515/https://tsikhanouskaya.org/en/team/&lt;/ref&gt;.

У 2020 годзе быў сярод арганізатараў вулічных пратэстаў.

20 чэрвеня 2024 году беларускія ўлады завочна прысудзілі Вячорку 20 гадоў калёніі ўзмоцненага рэжыму ды штраф&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://novychas.online/hramadstva/kazuc-vjartajcesja-u-minsk-franaka-vjaczorku-a|title=«Кажуць, вяртайцеся ў Мінск». Франака Вячорку асудзілі на 20 гадоў зняволення|work=[[Новы час (газэта)|Новы час]]|date=2024-06-20}}&lt;/ref&gt;.

== Праца ==
Ад 2003 году супрацоўнічаў з [[Радыё Рацыя]], [[Радыё Свабода]], [[БелаПАН]]. Быў рэдактарам [[Аб'яднаныя дэмакратычныя сілы|UDF.by]], [[UFF-by.org]], [[Moladz.by]] ды іншых. Публікаваўся на ангельскім сэрвісе [[RFE/RL|Радыё Свабода]], у часопісе [[The Atlantic]] ды інш.

Ад 2008 працаваў каардынатарам прасоўваньня тэлеканалу [[Белсат]]. Ад студзеня 2012 — на [[Радыё Свабода]]. Стыпэндыят праграмы Вацлава Гаўла. На Радыё Свабода кіраваў аддзелам новых мэдыя.

З 2017 па 2020 працаваў спэцыялістам у [[:en:U.S._Agency_for_Global_Media|Агенцтве ЗША па глябальных мэдыях у Вашынгтоне.]]

Ад 2019 году зьяўляецца прэзыдэнтам міжнароднай арганізацыі [https://web.archive.org/web/20220331184013/http://digicomnet.org/ Digital Communication Network.]

Ад 2020 працуе старшым спэцыялістам у [[Атлянтычная рада|Атлянтычнай Радзе]].

Выкладае ў Эўрапейскім каледжы ў Варшаве. Чытаў лекцыі па новых мэдыях для студэнтаў Карлавага ўнівэрсытэту, а таксама [[NYUP|Ню-Ёрскага Унівэрсытэту ў Празе]].

== Кіно ==
У 2005—2006 годзе Франак Вячорка выступіў у якасьці галоўнага героя дакумэнтальнага фільму «[[Урок беларускай мовы]]»&lt;ref&gt;[http://www.filmpolski.pl/fp/index.php/4222067 Lekcja Białoruskiego]&lt;/ref&gt; польскага рэжысэра [[Міраслаў Дэмбіньскі|Міраслава Дэмбіньскага]]. Фільм паказвае змаганьне дэмакратычнай беларускай моладзі супраць дыктатуры [[Аляксандр Лукашэнка|Аляксандра Лукашэнкі]]. Франак апавядае пра сваё дзяцінства, навучаньне ў нелегальным [[Беларускі гуманітарны ліцэй імя Якуба Коласа|Коласаўскім ліцэі]], носіць турэмныя перадачы бацьку [[Вінцук Вячорка|Вінцуку Вячорку]], удзельнічае ў кампаніі [[Прэзыдэнцкія выбары ў Беларусі 2006 году|адзінага кандыдата на прэзыдэнта]] ад дэмакратычных сілаў (2006) [[Аляксандр Мілінкевіч|Аляксандра Мілінкевіча]]. Заканчваецца фільм кадрамі з брутальнага разгону [[Джынсавая рэвалюцыя|акцыі 25 сакавіка 2006 году]]. Фільм быў паказаны на кінафэстывалях, у кінатэатрах, школах розных краінаў: Польшчы, Нямеччыне, Канадзе, Вялікабрытаніі, Літве, Галяндыі і іншых&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://nn.by/?c=ar&amp;i=4469/|title=«Урокі беларускай мовы» — цяпер і ў Менску|work=[[Наша Ніва]]}}&lt;/ref&gt;. Фільм атрымаў 22 міжнародныя ўзнагароды&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.svaboda.org/content/article/755306.html|title=Міраслаў Дэмбіньскі: гэта ўзнагароды ня фільму, але беларускай справе|work=[[Радыё Свабода]]}}&lt;/ref&gt;, сярод іх «Movies that matter» (2007, Амстэрдам), «Prix Europa» (2007, Бэрлін) — як «Найлепшы дакумэнтальны фільм Эўропы»&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://gazetaby.com/post/urok-belaruskaj-movy-stau-lepshym-eurapejskim-dakumentalnym-kino/9138/|title=«Урок беларускай мовы» стаў &quot;Лепшым еўрапейскім дакументальным кіно|work=[[Салідарнасьць (газэта)|Салідарнасьць]]}}&lt;/ref&gt;. Фільм дэманстраваўся па тэлебачаньні ў розных краінах, даступны да спампаваньня ў сеціве&lt;ref&gt;[http://rutracker.org/forum/viewtopic.php?t=2551798/ СКАЧАТЬ «Урок белорусского языка»]&lt;/ref&gt;.

Франак Вячорка быў адным са стваральнікаў і акторам у кінаспэктаклі «[[Тутэйшыя (фільм, 2007)|Тутэйшыя]]» паводле аднайменнай п’есы [[Янка Купала|Янкі Купалы]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://nn.by/?c=ar&amp;i=12025|title=«Белсат» здымае «Тутэйшых»|work=[[Наша Ніва]]}}&lt;/ref&gt;. Фільм зьняты польскім і беларускім рэжысэрамі — [[Дарыюш Шада-Бажэшкоўскі|Дарыюшам Шадам-Бажэшкоўскім]] і [[Валеры Мазынскі|Валерыем Мазынскім]] на замову тэлеканалу «[[Белсат]]»&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20101223092500/http://www.expressnews.by/2898.html Фильм о «Тутэйшых» Янки Купалы сняли за 8 дней]&lt;/ref&gt;. У фільме ўдзельнічаюць зоркі беларускага тэатру і кіно: [[Павал Харланчук]], [[Анатоль Кот]], [[Дзяніс Тарасенка]]. Франак Вячорка сыграў пана. здымкі адбываліся ў польскім мястэчку [[Тыкоцін]]. Фільм дэманстраваўся на [[Белсат|Белсаце]], польскім тэлебачаньні TVP, распаўсюджваўся на дысках і ў інтэрнэце, аднак вялікага посьпеху ня меў. [[Міністэрства культуры]] Беларусі палічыла тэлеспэктакль «экстрэмісцкім» і забараніла да паказу ў Беларусі&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://nashaniva.com/20418/|title=Для Мінкульту «Тутэйшыя» — праява шавінізму|work=[[Наша Ніва]]}}&lt;/ref&gt;.

У 2013 году адбылася прэм’ера фільму «Жыве Беларусь» паводле сцэнару польскага рэжысэра [[Кшыштаф Лукашэвіч|Кшыштафа Лукашэвіча]] і Франака Вячоркі&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://nn.by/?c=ar&amp;i=63610|title=Блокбастар «Жыве Беларусь»|work=[[Наша Ніва]]}}&lt;/ref&gt;. Дзеяньне фільму адбываецца ў сучаснай Беларусі. Саліста папулярнага рок-гурта «Форца» — Мірона Захарку — гвалтоўна забіраюць у войска, дзе ён пачынае весьці так званы «армейскі дзёньнік». Заканчваецца фільм падзеямі [[Падзеі ў Беларусі пасьля прэзыдэнцкіх выбараў 2010 году|Плошчы-2010]]. У фільме выкарыстаныя дэталі зь біяграфіі Франака Вячоркі&lt;ref&gt;[http://eastbook.eu/ru/2011/11/topic-ru/culture-ru/belarusv-polshe-snimajut-film-o-belarusi/ Eastbook: В Польше снимают фильм о Беларуси]{{Недаступная спасылка|date=January 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;. У фільме здымаюцца польскія і беларускія акторы Караліна Грушка, Зьміцер «Вінсэнт» Папко, [[Анатоль Кот]], акторы [[Купалаўскі тэатар|Купалаўскага]] і [[Свабодны тэатар|Свабоднага тэатраў]].

== Войска ==
[[Файл:Вайсковая прысяга.jpg|міні|Франак Вячорка прыняў прысягу са словамі «Жыве Беларусь». Баранавічы, 7 лютага 2009]]
15 кастрычніка 2008 году Менская абласная ваенная мэдычная камісія прызнала Франака Вячорку прыдатным да ваеннай службы «з абмежаваньнямі». Яму была дадзена адтэрміноўка ад службы да сакавіка 2009 году&lt;ref&gt;[http://www.youtube.com/watch?v=p869Te5_Jkg Вінцук Вячорка пра абставіны прызыву Франака Вячоркі]&lt;/ref&gt;.

Аднак 16 студзеня 2009 году [[Вайсковы камісарыят|ваенкамат]] Савецкага раёну Менску прызнаў Ф. Вячорку прыгодным да ваеннай службы, а суд гэтага ж раёну, дзе было абскарджана рашэньне ваенкамата, 23 студзеня пакінуў гэтае рашэньне ў сіле. Рашэньне суда было прынятае ў адсутнасьць Франака Вячоркі і яго адваката. 7 лютага Франак Вячорка прыняў прысягу ў 8-й радыётэхнічнай брыгадзе ў [[Баранавічы|Баранавічах]]. Адсюль ён быў накіраваны ў [[Мазыр]] для праходжаньня тэрміновай службы ў ваеннай часьці № 48694 супрацьпаветранай абароны.

Прысягу лідэр моладзевай арганізацыі прымаў на беларускай мове. Пад канец прысягі замест словаў «Служу Рэспубліцы Беларусь!» Франак Вячорка сказаў «Жыве Беларусь!»&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://news.tut.by/society/128658.html|title=Франак Вячорка прыняў прысягу са словамі «Жыве Беларусь!»|work=[[TUT.BY]]|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090208202348/http://news.tut.by/society/128658.html|archivedate=2009-02-08|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;.

18 лютага 2009 году ён быў дастаўлены на абсьледаваньне ў 432-і Галоўны ваенны клінічны медычны цэнтар Узброеных сілаў у [[Менск]]у. 19 лютага яго перавялі ў 222-і лячэбны цэнтар ВПС і войскаў СПА ([[Баранавічы]]), дзе ён праходзіў лячэньне ў сувязі з высокім артэрыяльным ціскам і праблемамі з сардэчнымі клапанамі. 23 ліпеня пакараны за ўжываньне каманды на беларускае мове&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://nn.by/index.php?c=ar&amp;i=27981|title=Салдат пакараны за ўжыванне беларускай мовы ў войску|work=[[Наша Ніва]]}}&lt;/ref&gt;. У войску на Франка Вячорку аказваўся псыхалягічны ціск. У выніку Міністэрства абароны падрыхтавала статуты на беларускай мове і канфлікт сябе вычарпаў&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20160305005738/http://udf.by/news/main_news/3316-zmagary-z-belaruskaj-movaj-u-mazyrskaj-vajskovaj.html Змагары з беларускай мовай у мазырскай вайсковай частцы суняліся?]&lt;/ref&gt;.

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

== Вонкавыя спасылкі ==
* {{cite web|url=http://nn.by/index.php?c=ar&amp;i=15061|title=Франака Вячорку адлічылі з БДУ|work=[[Наша Ніва]]}}
* {{cite web|url=http://news.tut.by/politics/113043.html|title=Франак Вячорка прызнаны непрыдатным да ваеннай службы па стане здароўя|work=[[TUT.BY]]|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080719005714/http://news.tut.by/politics/113043.html|archivedate=2008-07-19|lang=ru|url-status=dead}}
* [http://franak.livejournal.com Блог Франка Вячоркі]
* {{cite web|url=http://naviny.by/rubrics/society/2009/05/04/ic_articles_116_161266/|title=Армейскі дзёньнік Франка Вячоркі|work=[[Naviny.by]]|archiveurl=https://web.archive.org/web/20111126190704/http://naviny.by/rubrics/society/2009/05/04/ic_articles_116_161266/|archivedate=2011-11-26|url-status=dead}}

{{Бібліяінфармацыя}}
{{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Вячорка, Франак}}
[[Катэгорыя:Нарадзіліся ў Менску]]
[[Катэгорыя:Палітыкі Рэспублікі Беларусь]]
[[Катэгорыя:Сябры Партыі Беларускага народнага фронту]]
[[Катэгорыя:Беларускія журналісты]]
[[Катэгорыя:Узнагароджаныя Мэдалём да стагодзьдзя БНР]]
[[Катэгорыя:Завочна асуджаныя]]</text>
      <sha1>aqbx9mqucyr3u39tkj25xam92bqmgu8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Брагін</title>
    <ns>0</ns>
    <id>19313</id>
    <revision>
      <id>2668645</id>
      <parentid>2668254</parentid>
      <timestamp>2026-05-07T16:27:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Дамінік</username>
        <id>64057</id>
      </contributor>
      <comment>/* Карона Каралеўства Польскага ў Рэчы Паспалітай */</comment>
      <origin>2668645</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="183716" sha1="elxr68rgj9ni3gpky4lnpqqf71ego9p" xml:space="preserve">{{Іншыя значэньні}}
{{Населены пункт/Беларусь
|Назва                            = Брагін
|Лацінка                          = Brahin
|Статус                           = пасёлак гарадзкога тыпу
|Назва ў родным склоне            = Брагіна
|Герб                             = Coat of Arms of Brahin 2001.svg
|Сьцяг                            = Flag of Bragin.svg
|Гімн                             = 
|Дата заснаваньня                 = перад 1147 
|Першыя згадкі                    = 1147
|Статус з                         = 
|Магдэбурскае права               = 
|Былая назва                      = Брягинь, Брягинъ
|Мясцовая назва                   = Брагінь 
|Вобласьць                        = [[Гомельская вобласьць|Гомельская]]
|Раён                             = [[Брагінскі раён|Брагінскі]]
|Сельсавет                        = 
|Гарадзкі савет                   = 
|Старшыня гарвыканкаму            = 
|Пасада кіраўніка                 = 
|Кіраўнік                         = 
|Плошча                           = 
|Крыніца плошчы                   = 
|Вышыня                           = 
|Унутраны падзел                  = 
|Колькасьць насельніцтва          = 4507
|Год падліку колькасьці           = 2022
|Крыніца колькасьці насельніцтва  =  &lt;ref&gt;[https://www.belstat.gov.by/ofitsialnaya-statistika/solialnaya-sfera/naselenie-i-migratsiya/naselenie/statisticheskie-izdaniya/index_46933.pdf Численность населения на 1 января 2022 г. и среднегодовая численность населения за 2021 год по Республике Беларусь в разрезе областей, районов, городов, поселков городского типа. — Национальный статистический комитет Республики Беларусь, 2022.]&lt;/ref&gt;
|Этнічны склад насельніцтва       = 
|Год падліку этнічнага складу     = 
|Нацыянальны склад насельніцтва   = 
|Год падліку нацыянальнага складу = 
|Колькасьць двароў                = 
|Год падліку колькасьці двароў    = 
|Крыніца колькасьці двароў        = 
|Паштовы індэкс                   = 
|СААТА                            = 
|Выява                            = 000 Brahin 07.JPG 
|Апісаньне выявы                  = У цэнтры мястэчка
 |Шырата градусаў                 = 51
 |Шырата хвілінаў                 = 47
 |Шырата сэкундаў                 = 
 |Даўгата градусаў                = 30
 |Даўгата хвілінаў                = 16
 |Даўгата сэкундаў                = 
|Пазыцыя подпісу на мапе          = зьлева
|Водступ подпісу на мапе          = 
|Сайт                             = [http://bragin.gomel-region.by/by/ bragin.gomel-region.by/by]
}}
'''Бра́гін''' — [[гарадзкі пасёлак|мястэчка]] ў [[Беларусь|Беларусі]] на рацэ [[Брагінка|Брагінцы]]. Адміністрацыйны цэнтар [[Брагінскі раён|Брагінскага раёну]] [[Гомельская вобласьць|Гомельскай вобласьці]]. Знаходзіцца за 119 км на паўднёвы захад ад [[Гомель|Гомля]], за 28 км ад чыгуначнай станцыі [[Хвойнікі]]. Аўтамабільныя дарогі злучаюць мястэчка з [[Хвойнікі|Хвойнікамі]], [[Рэчыца]]й, [[Лоеў|Лоевам]], [[Камарын]]ам.

Брагін — даўняе [[места]] ў частцы [[Палесьсе|Палесься]]{{Заўвага|«Ono Pinsk, Owrucze, Mozyr etc. na Polesiu»&lt;ref&gt;Документы объясняющие историю Западно-Русского края и его отношение к России и Польше. — С.-Петербург, 1865. С. 292, 293&lt;/ref&gt;.}}, што на самай поўначы Кіеўскай зямлі-княства часоў Русі, Кіеўскага княства і [[Кіеўскае ваяводзтва|ваяводзтва]] ў [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікім Княстве Літоўскім]]; [[Брагінскі замак|прыватнаўласьніцкі замак]] часоў [[Карона Каралеўства Польскага|Кароны Каралеўства Польскага]] ў [[Рэч Паспалітая|Рэчы Паспалітай]].

== Гісторыя ==
{{Асноўны артыкул|Гісторыя Брагіна}}

=== Раньнія часы ===

[[Файл:Radzivill Chronicle Cumans.jpg|значак|зьлева|170px|Палавецкія вежы{{заўвага|Перасоўныя юрты, кібіткі.}}. Мініяцюра з Радзівілаўскага летапісу.]][[Файл:POL COA Leliwa.svg|100пкс|значак|зьлева|Герб Ляліва роду Манівідавічаў.]][[Файл:Nomina civitatum, castrorum et districtuum, quos possidet Swidrigall.jpg|170пкс|значак|зьлева|Сьпіс гарадоў, замкаў і земляў Сьвідрыгайлы 1432 г.]]

Першы пісьмовы ўпамін пра паселішча, датаваны 1147 годам{{Заўвага|Въ лЂто 6655 (1147)}}{{Заўвага|Зусім іншае ўяўленьне пра пачаткі пісьмовай гісторыі Брагіна мелі тутэйшыя настаўнікі школы першай ступені ў 1925 г., г. зн. яшчэ ў складзе РСФСР. Тады маскоўскія бальшавікі раздумвалі, а ці не замяніць гісторыю больш зручным для іхняй ідэялёгіі грамадазнаўствам? Толькі ў 1934 г. гісторыю пачалі выкладаць у навучальных установах, але ўжо паступова яе перапісваючы.}}, сустракаем у [[Іпацьеўскі летапіс|Іпацьеўскім летапісе]]. У тую зіму, «''како уже рекы сташа''», дружыны [[Чарнігаў|чарнігаўскіх]] князёў Ольгавічаў і Давыдавічаў «''с Половци воеваша Брягинь''», што належаў да Кіеўскага княства Ізяслава Мсьціславіча&lt;ref&gt;Полное собрание русских летописей (ПСРЛ). Т. 2. Ипатьевская летопись. — СПб., 1908. Стб. 359.&lt;/ref&gt;. Імкнуліся гэтак адпомсьціць за папярэдняе разрабаваньне ім чарнігаўскіх валасьцей. Паўстаў горад у зоне кантактнага расьсяленьня [[дрыгавічы|дрыгавічоў]] і [[паляне|палянаў]].

У 1187 годзе ў [[Белагародка (Бучанскі раён)|Белгарадзе]] кіеўскі князь Рурык Расьціславіч сыну свайму Расьціславу «''створи же… велми силну свадбу ака же несть бывала в Руси… сносе же своеи''» (нявестцы Верхуславе, васьмігадовай дачцэ суздальскага князя Ўсевалада Юр’евіча, якую бацькі адпусьцілі «''в Русь{{заўвага|Акрамя іншага, зьвестка яшчэ раз наўпростую засьведчыла ўяўленьне XII ст. што да лякалізацыі Русі.}} с великою любовью''») «''далъ многи дары и городъ Брягинъ''»&lt;ref&gt;ПСРЛ. Т. 2. Стб. 658.&lt;/ref&gt;.

=== Вялікае Княства Літоўскае ===

У 1360-я гады Брагін у складзе Кіеўскага княства ўвайшоў у Вялікае Княства Літоўскае, дзе стаў цэнтрам воласьці; належаў вялікаму князю. Надалей Брагін (Brehynya) побач з [[Рэчыца]]й, [[Мазыр]]ом і [[Оўруч]]ам згаданы ў «Сьпісе гарадоў, замкаў і земляў, прыналежных князю [[Сьвідрыгайла|Сьвідрыгайлу]]», датаваным верасьнем-кастрычнікам 1432 году&lt;ref&gt;Полехов С. В. Наследники Витовта. Династическая война в Великом княжестве Литовском в 30-е годы XV века. — Москва: «Индрик», 2015. С. 521—525&lt;/ref&gt;. У 1458 годзе колішні маршалак князя Сьвідрыгайлы (1438), а на той час віленскі ваявода [[Іван Манівід|Ян Манівідавіч]] склаў тэстамэнт сынам Яну і [[Войцех Манівід (сын Івана)|Войцеху]] на Брагін, [[Горваль]], [[Любеч]] і іншыя маёнткі&lt;ref&gt;Semkowicz W. Przywileje Witolda dla Moniwida, starosty Wileńskiego, i testament jego syna Jana Moniwidowicza. // Ateneum Wileńskie. — Wilno, 1923. № 2. S. 261, 267&lt;/ref&gt;, набытыя ім і яго бацькам баярынам [[Войцех Манівід|Манівідам]] яшчэ ад вялікага князя літоўскага [[Вітаўт]]а&lt;ref&gt;Вячаслаў Насевіч. Манівідавічы. // Вялікае Княства Літоўскае. Энцыклапедыя: у 3 т. / рэд. Г. П. Пашкоў і інш. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2006. Т. 2. С. 270.&lt;/ref&gt;. У 1471 годзе Кіеўскае княства было пераўтворана ў аднаіменнае ваяводзтва.

Пасьля сьмерці Войцеха Манівідавіча ў 1475 годзе Брагінам ізноў кіраваў вялікакняскі намесьнік, пра што ёсьць зьвестка на 1496 год, калі скарб атрымаў «2 копе гроше''и''». У 1499 годзе людзі з Брагінскай і іншых валасьцей бралі ўдзел у работах на Кіеўскім замку&lt;ref&gt;Акты, относящиеся к истории Западной России — Т. 1(6): Сборник документов канцелярии великого князя литовского Александра Ягеллончика, 1494—1506 гг. Шестая книга записей Литовской метрики / М. Е. Бычкова (отв. сост.), О. И. Хоруженко, А. В. Виноградов; отв. ред. тома С. М. Каштанов — Москва; С.-Петербург: Нестор-История, 2012. С. 397, 399.&lt;/ref&gt;: {{пачатак цытаты}} ''А до Киева люди посланы города ωправлѧти с Поднепръ|скихъ волостеи. | З [[Бабруйск|Бобрȣиска]] с обеюхъ половицъ 80 чоловеков с топоры. | З Мозыра и зо Пчича 80 чоловековъ. | З Брагинѧ 40 чоловековъ. | З Речицы 60 чоловековъ. | З Горволѧ 40 чоловековъ'' {{канец цытаты}} У XIV—XVII стагодзьдзях існаваў Брагінскі замак&lt;ref&gt;Ткачоў М. А. Замкі і людзі. — Мінск: Навука і тэхніка, 1991. С. 123—124&lt;/ref&gt;. У чэрвені 1500 году вялікім князем [[Аляксандар Ягелончык|Аляксандрам]] выдадзены ліст пану Богушу Багавіцінавічу, намесьніку [[Пералая|пералайскаму]], «''о бране дани''» з Падняпроўскіх «''и инших руских''» валасьцей, у іх ліку з Горвальскай, Рэчыцкай, Брагінскай, Мазырскай, Бчыцкай, пра што было абвешчана тутэйшым «''наместником нашым и старцомъ, и всимъ мужом''»&lt;ref&gt;Lietuvos Metrika. Kniga Nr. 5 (1427—1506) / E. Banionis. — Vilnius: Mokslo ir enciklopedijų leidykla, 1993. P. 295&lt;/ref&gt;.

Брагін названы ў дамове паміж [[Вільня]]й і [[Масква|Масквой]] 1503 году сярод валасьцей, якія кароль польскі і вялікі князь літоўскі Аляксандар прапанаваў вялікаму князю маскоўскаму [[Іван III Васільевіч|Івану Васільевічу]] і сыну яго [[Васіль III Іванавіч|Васілю Іванавічу]] «''в тые перемиръные лета, шесть летъ, не воевати и не зачепляти ни чым''», з свайго боку паабяцаўшы захоўваць недатыкальнасьць валасьцей у Масковіі. Урэшце бакі ў тым пагадзіліся&lt;ref&gt;Lietuvos Metrika. Kniga Nr. 5 (1427—1506) / E. Banionis. P. 209; Памятники дипломатических сношений Московского государства с Польско-Литовским. — Т. 1. (1487—1532). — С.- Петербург, 1882. С. 395, 400&lt;/ref&gt;. 3-га чэрвеня 1504 году прывілеем караля Аляксандра з Брагінскай воласьці былі вылучаныя [[Астрагляды|Астраглядавічы]] і [[Хвойнікі]] з усімі прылегласьцямі ды падараваныя на вечныя часы за вайсковыя заслугі пану [[Сямён Палазовіч|Сямёну Хведаравічу Палазовічу]]{{Заўвага|«слаўнаму русінскаму ваяку Полазу», «Полазу Русаку, слаўнаму казаку», як назвалі яго польскія гісторыкі [[Ёст Людвік Дэцый]]&lt;ref&gt;Decjusz, Jost Ludwik. Contenta: De vetustatibus Polonorum liber I; De Iagellonum familia liber II; De Sigismundi regis temporibus liber III. — 1521. F. LXVII&lt;/ref&gt; і [[Марцін Бельскі]]&lt;ref&gt;Kronika Marcina Bielskiego. T. II (Księga IV, V). /Wydanie Józefa Turowskiego. — Sanok, 1856. S. 950&lt;/ref&gt;. Пра С. Палазовіча гл. артыкул Барыса Чэркаса&lt;ref&gt;Черкас Б. Прикордонний намісник Семен Полозович. // Український історичний збірник : наук. пр. асп. та молодих вчених. — Київ, 2004. Вип. 7. С. 95 — 105&lt;/ref&gt;.}}&lt;ref&gt;Аrchiwum Główne Akt Dawnych. Аrchiwum Рrozorów і Jelskich (далей: AGAD. APiJ). Sygn. 1. S. 3, 200. Sygn. 2. S. 78&lt;/ref&gt;. 7 ліпеня 1506 году манарх перадаў Брагін з воласьцю ў трыманьне пану Данілу Дзедкавічу, быўшаму на «''нашои службе в Оръде Перекопскои''», пакуль той не выбера належныя яму 230 [[капа (лік)|коп]] грошаў&lt;ref&gt;Акты, относящиеся к истории Западной России. Т. 1(6). С. 37.&lt;/ref&gt;. Але неўзабаве кароль Аляксандар памёр, а яго брат і пераемнік [[Жыгімонт Стары]] «''взяли есмо тую волостку Брягин къ нашои руце''», замест яе аддаўшы пану Д. Дзедкавічу на два гады карчму ў [[Чаркасы|Чаркасах]]&lt;ref&gt;Lietuvos Metrika. Kniga Nr. 8 (1499—1514). / A. Baliulis ir kt. — Vilnius: Mokslo ir enciklopedijų leidykla, 1995. P. 131—132, 168—169&lt;/ref&gt;. У тым жа 1506 годзе праз Брагін прайшлі крымскія татары.

[[Файл:Урывак тэксту абмежаваньня Брагінскай воласьці 1512 г. з кнігі Мазырскага гродзкага суда 1776 г.jpg|значак|зьлева|170px|Урывак тэксту абмежаваньня Брагінскай воласьці 1512 г. з кнігі Мазырскага [[гродзкі суд|гродзкага суда]] 1776 г.]][[Файл:POL COA Korybut.svg|100пкс|значак|Герб Карыбут князёў Вішнявецкіх.]]

Лістом ад 25 кастрычніка 1509 года кароль Жыгімонт аддаў князю [[Міхаіл Васільевіч Збараскі|Міхаілу Васільевічу Збараскаму]] «''тую волость нашу Брягин… з людми и зъ данью грошовою и медовою, и куничъною, и бобровою, и со всимъ с тымъ, какъ тая волость на насъ держана, до живота его''». Раней князь ужо карыстаўся даходамі зь яе «''до воли господаръское''»&lt;ref&gt;Lietuvos Metrika. Kniga Nr. 8 (1499—1514). P. 431.&lt;/ref&gt;. 2 кастрычніка 1511 году манарх, каб абараніць людзей ад злоўжываньняў пісараў-паборцаў не адно ў ваенныя ліхалецьці, а і ў мірныя часы, выдаў прывілей у ліку іншых даньнікам з Падняпроўскіх валасьцей «''…зъ Речицы, съ Брягина{{Заўвага|Згадка пра Брагін у гэтым шэрагу гаспадарскіх валасьцей выглядае анахранізмам, бо ўжо амаль два гады ён «''со всимъ с тымъ''» (зь людзьмі і прыбыткамі) пажыцьцёва належаў князю М. Збараскаму.}}, зъ Мозыра, зъ Бчича…''», каб&lt;ref&gt;Акты, относящиеся к истории Западной России. Т. 2. (1506—1544). — С.-Петербург, 1848. №.75&lt;/ref&gt;{{Заўвага|Раней зьмест дакумэнту часта альбо не раскрываўся, альбо выкладаўся зусім недарэчна. У артыкулах канца XIX ст. паведамлялася: «''Za czasów litewskich B. był własnością wyłączną wielkich książąt, a w r. 1511 otrzymał ważne przywileje od Zygmunta I''» (Al. Jel. Brahin. // Słownik geograficzny Krółewstwa Polskiego і innych krajów słowiańskich. — Warszawa, 1880. T. I. S. 348), «''… в качестве господарского города Сигизмунд I снабдил Брагин в 1511 г. грамотой, обеспечивавшей права жителей и дававшей им различные льготы''» (Запольский М. Брагинская волость (исторический очерк). // Календарь «Северо-Западного края» на 1889 год. – Москва, 1889. С. 115). Больш як праз сто гадоў апошняе было паўторана: «''У 1511 кароль Жыгімонт І Стары дараваў Б. грамату, якая давала жыхарам пэўныя правы і льготы''» (Рогалеў А. Ф. Брагін. // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі. У 6 т. Т. 2: Беліцк — Гімн / Рэдкал.: Б. І. Сачанка (гал. рэд.) і інш.; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мінск: БелЭн, 1994. С. 63; у сваёй кнізе аўтар яшчэ дадаваў: «''Такія граматы забытым богам мястэчкам не даваліся''» (Рогалеў А. Ф. Сцежкі ў даўніну. Геаграфічныя назвы Беларускага Палесся. — Мінск: Полымя, 1992. С. 63)). У пачатку бягучага стагодзьдзя сытуацыя са зьместам, як здавалася, нарэшце была выпраўлена: «''У 1511 вял. князь выдаў Б. грамату, паводле якой яго жыхары мелі права плаціць падаткі непасрэдна ў дзярж. скарб.''» (Грынявецкі Валерый. Брагін. // Вялікае княства Літоўскае: Энцыклапедыя. У 3 т. / рэд. Г. П. Пашкоў і інш. Т. 1: Абаленскі — Кадэнцыя. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2005. С. 340). У лютым 2009 г., аднак, ва ўкраінскай Вікіпэдыі зьявілася дылетанцкае сьцверджаньне (існавала да 5 траўня 2021 г.), маўляў: «''1511 року поселенню надано магдебурзьке право.''», у верасьні 2009 г. яно паўторана ў францускай, а колькі гадоў таму да пастановы гэтага тэатра абсурду (тэма бо — пэрыфэрыйная) далучыліся і некаторыя навукоўцы: «''У 1511 році тодішній король польський і великий князь литовський Сигізмунд І Старий своїм привілеєм дарував мешканцям Брагіна право на самоврядування.''» (Мацук А. Брагін // Князі Вишневецькі. – Київ, 2016 (2017). С. 213), «''Пожалування міста Збаражському примусило брагінських міщан звернутися до короля Сигізмунда І та отримати від нього у 1511 р. охоронний привілей.''» (Кондратьєв І. В. Брагінщина у складі Любецько-Лоєвського староства Київського воєводства. // Днепровский паром. Материалы научно-исследовательского полевого семинара «Культурно-исторический потенциал Восточного Полесья и перспективы развития регионального туризма»  (11-12 августа 2016 г., г. Брагин), Международных историко-краеведческих чтений «Днепровский паром» (8-9 августа 2017 г., г. Лоев). — Минск, 2017. С. 14; «апрабацыя» гэтай найбольш недарэчнай трактоўкі выканана яшчэ ў лістападзе 2014 г. з тлумачэньнем: «...охранный привилей, который ограничивал власть владельца в отношении горожан», гл.: Маленький город в большой истории: Брагин в XVI — XVII веках. // https://gp.by/mneniya/news36000.html). Апошнія меркаваньні асабліва уражваюць, бо прывілей  выдадзены каралём не на просьбу брагінскіх мяшчанаў, а ў адказ на скаргі даньнікаў Падняпроўскіх і Задзьвінскіх гаспадарскіх валасьцей, якіх у сьпісе ажно 13! Акрамя Брагіна, з канкрэтнай падачы А. Ельскага (SGKP. 1889. T. X. S. 133), у якога дакумэнт памылкова датаваны 11 кастрычніка 1511 г., упэўнена пачалі прыпісваць магдэбурскае альбо «частковае» (гл.: Рэчыца ў Вікіпедыі) магдэбурскае права і Рэчыцы, а вось  пра згаданы побач зь імі Мазыр на 1511 год — ані слова (як і ў А. Ельскага); але ж тое места атрымала сапраўдную магдэбургію ад караля Стэфана Баторыя ў 1577 г. (Цітоў Анатоль. Геральдыка Беларускіх местаў. – Мінск: Полымя, 1998. С. 192, 228; Цітоў А. Да пытання аб гербе горада Рэчыцы // Трэція Міжнародныя Доўнараўскія чытанні (г. Рэчыца, 14–15 верасня 2001 г.) / Рэд. кал.: В.М. Лебедзева (адказ. рэд.) і інш. – Мінск: Беларускі кнігазбор, 2002. С. 239, дата ў аўтара на месяц пазьнейшая, чым у А. Ельскага, у якога запазычыў зьвестку, — 11.XI.1511). Тае магдэбургіі ў Рэчыцы, якая, магчыма, мела хіба самакіраваньне, заснаванае на «рускім» праве, прынамсі, у XVI — XVII стст., а ў Брагіна дык і ніколі не было (гл.: Голубеў В., Волкаў М. Рэчыца ў часы Вялікага княства Літоўскага // Беларускі гістарычны часопіс. – 2014. № 5. С. 4, 5 – 6,  у гэтых аўтараў дакумэнт чамусьці датаваны 2.XI.1511, а яшчэ, замест Т. Скрыпчанкі, дарэмна адрасавалі крытычную заўвагу наконт крыніцы 1561 г. М. Ткачову; Білоус Н. Привілеї польського короля Стефана Баторія для Лоєва 1576 та 1582 рр. // Місто: історія, культура, суспільство. Е-журнал урбаністичних студій. – Київ, 2018. Вип. 1 (5). С. 164).}}: {{пачатак цытаты}}''ихъ при старине зоставили.., какъ бывало за предковъ нашихъ, за великого князя Витовта и [[Жыгімонт Кейстутавіч|Жикгимонта]], ижъ они сами собравши дань грошовую, и бобры и куницы, отношивали до скарбу нашого, а медъ пресный до ключа.., всю сполна.., на роки звычайныи, а то есть первый рокъ Божье Нароженье, другій Середопостье, третій Великъ-день…'' {{канец цытаты}} У хуткім часе князь М. Збараскі, жадаючы атрымаць воласьць «''на вечность''», біў чалом аб правядзеньні яе абмежаваньня, што і выканаў да 7 сакавіка 1512 году каралеўскі дваранін, дзяржаўца трахцемірскі і дымірскі Іван Андрэевіч Кміціч&lt;ref&gt;НГАБ у Менску. Ф. 1728. Воп. 1. Спр. 19. А. 1049—1050адв.&lt;/ref&gt;. У 1514 годзе{{Заўвага|М. К. Любаўскі меркаваў, што падараваньне адбылося ў год праведзенага абмежаваньня — 1512, гл.: Любавский М. К. Областное деление и местное управление Литовско-Русского государства ко времени издания первого Литовского статута. Исторические очерки / М. К. Любавский – Москва: Университетская типография, 1892. С. 239.}} кароль Жыгімонт Стары падараваў князю «''тую волостку Брягин з местом и с корчмами, и з мытом, и з городищом, и со всими селы, и з людми, кром тых сел, што первеи того кому у тои волости будем дали''»&lt;ref&gt;Lietuvos Metrika. Knyga Nr. 9 (1511—1518). Užrašymų knyga 9 / Metryka Litewska. Księga Nr 9 / 9 księga wpisów / Księga-kontynuacja (1508—1518). Wydał K. Pietkiewicz (Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu). — Vilnius: Žara, 2002 [2004]. С. 240&lt;/ref&gt;.

[[Файл:Кафля з Брагіна.jpg|значак|170px|Паліхромная кафля з Брагіна, сярэдзіна XVI ст. . [[Музэй старажытнабеларускай культуры]] [[ІМЭФ]].]]

Ад 1517 году маёнткам валодалі сыны М. Збараскага{{Заўвага|У 1490, 1511, 1512 гадох ён ужо, бывала, падпісваўся Вішнявецкім, а ў 1517 годзе, незадоўга да сьмерці, Вішнявецкім і Збараскім, гл.: Wolff J. Kniaziowie litewsko-ruscy od czternastego wieku. — Warszawa, 1895. S. 553.}} князі Хведар (†1533), потым Аляксандар (†1555){{Заўвага|І. В. Кандрацьеў дзіўным чынам здолеў атаясаміць яго з унукам, таксама Аляксандрам Міхайлавічам Вішнявецкім, старостам любецкім ды лоеўскім ад 1585 г., спаслаўшыся на артыкул С. П. Зімніцкай, у якім, аднак, усё выкладзена слушна (гл.: Кондратьєв І. В. Брагінщина у складі Любецько-Лоєвського староства Київського воєводства. С. 15; Кондратьєв І. В.  Князі Вишневецькі на старостинських урядах Любецького староства // Днепровский паром. Природное единство и историко-культурное взаимодействие белорусско-украинского пограничья. Материалы международной конференции (26-27 апреля 2018 г., г. Гомель) / редкол. В. М. Метлицкая (отв. ред.) [и др.]. – Минск: Четыре четверти, 2018. С. 46).}} Вішнявецкія&lt;ref&gt;Зимницька С. П. Родові володіння Вишневецьких на території Волині, Брацлавщини і Київщини в рецепції українських і польських істориків / С. П. Зимницька // Гуманітарний журнал. — 2005. — № 1-2. — С. 128, 130&lt;/ref&gt;. У 1535 годзе за часамі вайны Вялікага Княства Літоўскага з Маскоўскай дзяржавай (1534—1537) Брагін спалілі маскоўскія войскі&lt;ref&gt;Грынявецкі Валерый. Брагін. С. 340.&lt;/ref&gt;. Прынамсі, ад 6 кастрычніка 1541 году зьявіліся судовыя зьвесткі пра памежныя спрэчкі ўладальнікаў Брагіна князёў Вішнявецкіх і ўладальнікаў Астраглядавічаў і Хвойнікаў князёў Відэніцкіх (Любецкіх){{Заўвага|Тады Брагінам валодаў князь Аляксандар Міхайлавіч Вішнявецкі, а Астраглядавічамі і Хвойнікамі князь Дзьмітры Раманавіч Відэніцкі.}}&lt;ref&gt;AGAD. APiJ. Sygn. 1. S. 3, 4&lt;/ref&gt;. У 1559 годзе кароль [[Жыгімонт Аўгуст]] пацьвердзіў права на Брагінскі маёнтак князям Аляксандру, Максіму і Міхаілу Аляксандравічам Вішнявецкім. Князь Максім у 1565 годзе спачыў, не пакінуўшы нашчадкаў&lt;ref&gt;Wolff J. Kniaziowie litewsko-ruscy od czternastego wieku. S. 556&lt;/ref&gt;.

У ходзе адміністрацыйнай рэформы 1565—1566 гадоў была вызначана мяжа Кіеўскага павету на ўчастку, дзе знаходзілася Брагінская воласьць: «… ''Мозырскою границою до Брагиньское границы, а Брагиньскою границою до Днепра, по левои стороне пущаючи волость Речицкую, до Любеча…_… а Словешнею доловъ ажъ до Припети, по правои стороне поветъ Киевъскии, а по левои Мозырскии, а черезъ реку Припеть, оставуючи полеве Речицу со всими границами, а поправу Брягинь со всим поветомъ Киевским ажъ до Днепра''…»&lt;ref&gt;Русская историческая библиотека (далей: РИБ). Т. XXX. Литовская метрика. Отд. 1-2. Ч. 3. Т. 1. — Юрьев, 1914. Стб. 892 — 893&lt;/ref&gt;{{Заўвага|У свой час А. Ябланоўскі адвольна, без апоры на крыніцы, выключна зь геаграфічных меркаваньняў, зьмясьціў Брагінскую воласьць у складзе Любецкай акругі (павету) побач зь Любецкім і Лоеўскім староствамі (Źródła dziejowe (далей: ŹD). T. XX. Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym. T. IX. Ziemie ruskie. Ukraina (Kijów–Bracław) / A. Jabłonowski. – Warszawa, 1894. S. 26; ŹD. T. XXII. Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym. T. XI. — Warszawa, 1897. S. 30, 210). І. В. Кандрацьеў пайшоў яшчэ далей, абсалютна беспадстаўна залічыўшы Брагін (у іншых выпадках яго палову) да Любецкага староства і нават да Любецкай воласьці (!) [Кондратьєв І. В. Любецьке староство (XVI – середина XVII ст.). /І. В. Кондратьєв – Чернігівський національний педагогічний університет ім. Т. Г. Шевченка; Історико-археологічний музейний комплекс «Древній Любеч». – Чернігів: Видавець Лозовий В. М., 2014. С. 20, 69, 79, 196–97]. Больш за тое. Ідэя, упершыню выказаная яшчэ ў 2005 г., вельмі хутка зьявілася ў артыкуле «Любеч» адной зь беларускіх энцыкляпэдый (Вялікае Княства Літоўскае. Энцыклапедыя. Т. 3. Дадатак. А-Я – Мінск, 2010. С. 316). Відавочна, аўтар не зьмяніў сваю пазыцыю і дагэтуль, бо ў яго аўтарэфэраце (тэкст самой дысэртацыі, на жаль, недаступны) сустракаем заўвагу – «''В цей час змінюються і кордони Любецького староства, в основному після відпадіння у 1564 р. Брагінської волості.''» [Кондратьєв І. В. Лівобережні староства Київського воєводства Великого Князівства Литовського та Речі Посполитої: Соціально-територіальні трансформації XIV – XVII ст.: Автореферат дисертації на здобуття наукового ступеня доктора історичних наук. – Київ, 2020. С. 19]. Тут І. В. Кандрацьеў паўтарыў яшчэ і старую памылку М. К. Любаўскага, запазычаную А. Ябланоўскім; абодва меркавалі, што Брагінская воласьць у апісаньні межаў паказана часткай Мазырскага павету. Гэта, як вынікае з прыведзенага ўрыўку, ня так, бо — «''Брягинь со всим поветомъ Киевским''», не з Мазырскім. Да Любецкай воласьці і староства належалі некалькі паселішчаў сучаснага Брагінскага раёну, аніяк ня колішняй воласьці. «Воласьць Брагіня» у пачатку XVI ст. межавала з Мазырскай, Рэчыцкай, Любецкай и Чарнобыльскай валасьцямі (гл.: Бельскі С. В. З гісторыі ўладароў і маёнткаў Брагіншчыны XVI—XVIII стст. // Брагинщина в контексте истории белорусско-украинского пограничья: сборник научных статей / редкол. А. Д. Лебедев (отв. ред.) [и др.]. — Минск: Четыре четверти, 2018. С. 4 — 9, 41 (іл. № 3: Jakubowski J. Mapa Wielkiego Księstwa Litewskiego w połowie XVI wieku. 1, Część północna, skala 1 : 1.600.000: objaśnienie do mapy. – Kraków: Skł. gł. w księgarniach Gebethnera i Wolfa, 1928. На мапе – Брагінская воласьць у атачэньні Мазырскай, Рэчыцкай, Чарнобыльскай і Любецкай валасьцей).}}{{Заўвага|П. Г. Кляпацкі без спасылкі на крыніцу даводзіў, што Брагінская воласьць была часткай Мазырскага павету і да рэформы сярэдзіны 1560-х гг., гл.: Клепатский П. Г. Очерки по истории Киевской земли. Т. 1. Литовский период. – Одесса, 1912. С. 183, 195, 197 (ёсьць і аўтарская мапа).}}.

Згодна з попісам войска ВКЛ 1567 году, князь Аляксандар Аляксандравіч Вішнявецкі выстаўляў з «''ыменья Брагини коней двонадцать''»&lt;ref&gt;РИБ. — Т. XXXІІІ: Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3: Книги публичных дел. Переписи войска Литовского. — Петроград, 1915. Стб. 471&lt;/ref&gt;.  

Напярэдадні падпісаньня акту [[Люблінская унія|Люблінскай уніі]] ўказам караля і вялікага князя Жыгімонта Аўгуста ад 6 чэрвеня 1569 году Кіеўскае ваяводзтва, названае княствам (разам з Брагінам), як раней [[Падляшша|Падляская]] і [[Валынь|Валынская землі]], было далучана («''вернута''») да [[Карона Каралеўства Польскага|Кароны Польскай]]&lt;ref&gt;Volumina Legum. Tom II. — Petersburg: Nakładem i drukiem Józafata Ohryzki, 1859. S. 77 — 87; Падалінскі У. // Беларускі гістарычны агляд. — 2012. Т. 19. С. 329—337 (Рэцэнзія на кн.: Litwin H. Równi do równych: kijowska reprezentacja sejmowa 1569—1648. — Warszawa, 2009)&lt;/ref&gt;. Князі-русіны Аляксандар і Міхаіл Вішнявецкія{{заўвага|Падрабязна пра братоў гл. у кнізе І. Чаманьскай&lt;ref&gt;Czamańska I. Wiśniowieccy. Monografia rodu. — Poznań, 2007. S. 53–59, 63–64&lt;/ref&gt;.}}, спадчыньнікі Брагінскага маёнтку, маючы зямельныя ўладаньні на Валыні, спачатку для прыняцьця прысягі ў каралеўскі замак Уладзімерскі не зьявіліся, але ўрэшце ім давялося падпарадкавацца волі манарха&lt;ref&gt;Жизнь князя Андрея Михайловича Курбского в Литве и на Волыни. — Киев, 1849. Том 1. С. 22, 24; Akta unji Polski z Litwą 1385 – 1791. / Wydali Stanisław Kutrzeba i Władysław Semkowicz. – Krakow, 1932. S. 326–327&lt;/ref&gt;.

=== Карона Каралеўства Польскага ў Рэчы Паспалітай ===

[[Файл:Ліст князя Міхаіла Вішнявецкага сьвятару Прачысьценскай царквы Феадору. 1570 г.jpg|значак|зьлева|170px|Ліст князя Міхаіла Вішнявецкага 1570 г.]]

27 жніўня 1570 году князь Міхаіл Вішнявецкі, староста чаркаскі і канеўскі, выдаў сьвятару брагінскай Прачысьценскай (Раства-Багародзіцкай) царквы Феадору Ніканаву на яго матэрыяльнае ўтрыманьне ліст з уласным подпісам і пячаткай&lt;ref&gt;Інстытут рукапісу Нацыянальнай бібліятэкі Украіны імя У. І. Вярнадзкага (ІР НБУВ). Ф. 1. Спр. 2464. А. 344адв.&lt;/ref&gt;.

У сакавіку 1574 году маёнтак Брагін разам з замкам быў падзелены паміж князямі-братамі Аляксандрам і Міхаілам Аляксандравічамі Вішнявецкімі{{Заўвага|І. В. Кандрацьеў, пэўна, не чытаў сам дакумэнт, але жадаючы паказаць Брагін прыналежным да Любецкага староства, г. зн. дзяржаўным уладаньнем, сьцвярджаў нібы «''У 1574 р. Брагінський замок був описаний королівськими ревізорами.''», а гонар узьвядзеньня замку надаў князю Міхайлу Вішнявецкаму, няслушна адрозьніваючы яго ад М. Збараскага (Кондратьєв І. В. Брагінщина у складі Любецько-Лоєвського староства Київського воєводства. С. 15). І адкуль інфармацыя?..}}. Частка замку князя А. Вішнявецкага выглядала так: {{пачатак цытаты}}''…мне зосталася половина замку Брягинского, вшедши в замок, левая сторона, взявши от тое городни шостое, в которой столба ест. Которою столбою на бланковане ходят. Светлица великая над вороты. Церковь в стене святое Троицы зо всим накладом тое церкви: золотом, серебром, книгами и зо всим тым, што одно в той церкви накладу естъ. Также с попом и дьяконом и з их островами, дубровами, чертежами, полми и сеножатми и зо всими их пожитки и доходы, тое церкви належачими. Ку тому теж будоване: светлицы в стене городни, поклеты, погреб, спижарни вси, яко тая сторона полеве в собе ся мает, аж до вежи тое, што от Брягинки, которая зосталася на делу от мене брату моему его милости князю Михайлу. Такжо теж и тые домы, будоване, светлицы, которые на земли стоят в замку. А ку тому место нашо Брягинское яко люди отчизные, бояре, куничники, загородники, дворцы наши на посаде…'' {{канец цытаты}}

У князя Міхаіла Вішнявецкага — свая доля замкавай спадчыны{{Заўвага|Насуперак таму, як працяглы час памылкова даводзілася ў літаратуры&lt;ref&gt;Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі. Гомельская вобласць. / АН БССР, Ін-т мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору. Рэд. кал.: С. В. Марцэлеў (гал. рэд.) і інш. – Мінск: БСЭ, 1985. С. 104; {{Літаратура/Памяць/Брагінскі раён|к}} С. 39—40; {{Літаратура/Гарады і вёскі Беларусі|1-1к}} С. 112; {{Літаратура/Гарады і вёскі Беларусі|2-2к}} С. 431&lt;/ref&gt;, у іншых месцах, у Гарадзішчы (сучас. пасёлак [[Двор-Гарадзішча|Тэльман]]) і [[Бабчын]]е, пры князях Вішнявецкіх замкаў не было.}}: {{пачатак цытаты}}''А его милости князю Михайлу Вишневецскому, брату моему, зосталася половина замку Брягинского, вшедши в замок, правая сторона, взявши от тое городни шостое, в которой столба ест, которою столбою на бланкованье ходят, аж до вежи, которая от реки Брягинки. Тая вежа вся зосталася брату моему его милости князю Михайлу с тою вежою, што от Глухович, зо всими городнями, свирнами, светлицами, спижарнями, пивницами, пекарнею так, яко тая сторона замку поправе в собе мает. Ку тому церковь за замком в месте святого Николы зо всим накладом тое церкви, с попы их, з их островами, полями, сеножатми и всими пожитки и доходы, ку той церкви належачими._А места нашого Брягинского его милости князю Михайлу, брату моему, зосталася яко людей отчизных, бояр, куничников, огородников ведле рейстров наших, которые промежку себе есмо подавали._…Также теж ворота замковые, мост перед замком и тот, што от места до места, и ровы около замку — то все наполы подданые наши направовати мают… Теж што ся дотыче веж, которые в месте у острозе побудованы. Мне тая вежа зостала, што от Микулич, а его милости князю Михайлу, брату моему, што от Глухович. Ку тому острог около места нашого Брягинского мают подданые мои направовати и робити от тое вежи мое, што от Микулич, поправе, а подданые его милости князя, брата моего, также острог повинни будуть робить от вежи его милости от Глухович поправе, розделивши увес острог с подданными моими наполы.''{{канец цытаты}}

Што да іншых угодзьдзяў, дык князю Аляксандру дасталіся сёлы [[Мікулічы (Гомельская вобласьць)|Мікулічы]], [[Сялец (Брагінскі раён)|Селце (Сялец)]], [[Лісьцьвін]], дварэц (сядзіба) [[Высокае (Хвойніцкі раён)|Высокае]], сёлы [[Веляцін]], Зашчоб’е, востраў Дудоўшчына, а князю Міхаілу — сёлы [[Глухавічы]], [[Губарэвічы|Губаровічы]], [[Бабчын]], [[Старыя Юркавічы|Юркавічы]], Дубно, [[Крыўча]], [[Галкі]], [[Сяўкі|Сеўковцы (Сяўкі)]], [[Піркі|Перка]], [[Дублін (вёска)|Доблін]], [[Дзімамеркі|Дамамірка]], [[Рудакоў|востраў Рудакоў]], [[Удалёўка|востраў Удалёўка]]&lt;ref&gt;Акт о разделе имения Брягин. 1574 г. // Беларускі археаграфічны штогоднік — Выпуск 1. — 2000. С. 187—192.&lt;/ref&gt;.

[[Файл:Астраглядавічы ў рэестры 1581 г.jpg|значак|зьлева|170px|Добры Вішнявецкіх у рэестры 1581 г.]][[Файл:Добры Вішнявецкіх у 1581 г. (працяг).jpg|значак|170px|Добры Вішнявецкіх у 1581 г. (працяг).]]

Паводле рэестру 1581 году, палова Брагіна зь сёламі на той час належала князю Міхаілу Вішнявецкаму, старосьце чаркаскаму і канеўскаму, а другая палова — удаве яго брата Аляксандра, памерлага ў 1577 годзе. Для ўсёй часткі маёнтку князя Міхаіла пададзеная толькі сума пабору — 86 флярынаў і 5 грошаў. Адносна паловы места Брагіна княгіні Аляксандры (з Капустаў) Вішнявецкай паведамляецца пра 32 дымы [[асадныя сяляне|асадных сялянаў]] (×6 — прыблізна 192 чалавекі), 21 дым [[агароднікі|агароднікаў]] (каля 126 чалавек){{Заўвага|Вось ужо больш за пятнаццаць гадоў як І. В. Кандрацьеў упарта прылічвае тых сялянаў-агароднікаў да заградовай шляхты — «… 21 осада «загродової» (убогої чи «лезної») шляхти.» (І. Кондратьєв.  Лоєвське староство у 1585 – середині ХVII ст. // Пятыя міжнародныя Доўнараўскія чытанні. Рэчыца, 22-23 верасня 2005 г. – Гомель, 2005. С. 197; Кондратьєв І. В. Брагінщина у складі Любецько-Лоєвського староства Київського воєводства. С. 15), што і зусім невытлумачальна.}}, 1 дым сьвятара Траецкай царквы (6), 5 чабатароў (30), 4 кавалёў і сьлесараў (24), 2 краўцоў (12), 2 рымараў{{заўвага|Майстроў па вырабу конскага рыштунку.}} (12). Асадныя плацілі па 15 грошаў, сьвятар 2 флярыны, агароднікі па 4 грошы, усе рамесьнікі па 15 грошаў падатку, а жыхароў было каля 402 чалавек&lt;ref&gt;Центральний державний історичний архів України в м. Києві (ЦДІАУК). Ф. 44. Опис 1. Справа 1. А. 884-884зв.; ŹD. T. XX. Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym. T. IX. — Wykazy… S. 36, 37, 38&lt;/ref&gt;. У іншым датаваным 13-м сакавіка 1581 году дакумэнце паведамляецца, што пан земскі пісар кіеўскі Дзьмітры Ялец надзелены паўнамоцтвамі ў справе разьмежаваньня добраў пана падкаморага кіеўскага Шчаснага Харлінскага з уладаньнямі князя Міхаіла Вішнявецкага, кашталяна брацлаўскага, «''miasta Brahinia, sioła Chłuchowic'' [Hłuchowicz]'', Hubarowa'' [Hubarowicz] ''y Babczyna''», а таксама княгіні-ўдавы Аляксандравай Вішнявецкай і яе дзяцей «''jmienia Brahina, Mikulic, Listwina y innych sioł do Brahinia nalezących''»&lt;ref&gt;Руська (Волинська) метрика [Текст] : регести документів Коронної канцелярії для укр. земель (Волинське, Київське, Брацлавське, Чернігівське воєводства) 1569—1673 / Держ. ком. арх. України, Центр. держ. істор. арх. України, м. Київ, Ін-т укр. археографії та джерелознавства ім. М. С. Грушевського НАН України, Генер. дирекція держ. арх., Голов. арх. давніх актів; ред. і упоряд Г. Боряк [та ін.]; передм. П. К. Грімстед. — Київ, 2002. С. 301—302&lt;/ref&gt;. 18-м траўня 1596 года датаваны пазоў ў Оўруцкі гродзкі суд на скаргу пана Шчаснага Харлінскага, падкаморага кіеўскага, да ўладальніка паловы маёнтку Брагін князя Адама Аляксандравіча Вішнявецкага, які асадзіў падданых сваіх на грунтах Астраглядавіцкіх&lt;ref&gt;Archiwum Główne Akt Dawnych w Warszawie. Archiwum Radziwiłłów (AGAD. AR.). Dział X. Sygn. 926. S. 1&lt;/ref&gt;.

[[Файл:Фундуш князя Адама Вішнявецкага Траецкай царкве ў Брагіне. 1603 г.jpg|значак|170px|Фундуш князя Адама Вішнявецкага Траецкай царкве ў Брагіне. 1603 г.{{заўвага|Тут выкарыстаная копія, зьмешчаная у тэксьце Генэральнай візыты Брагінскай пратапопіі (дэканату) ад 30 студзеня 1743 г., калі добрамі валодаў князь Міхал Сэрвацы Вішнявецкі, вялікі гэтман ВКЛ.}}]]

12 красавіка 1603 году князь Адам Вішнявецкі выдаў фундуш брагінскай Сьвята-Траецкай царкве&lt;ref name=&quot;fn3&quot;&gt;ІР НБУВ. Ф. 1. Спр. 2461. А. 283–285адв.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;ІР НБУВ. Ф. 1. Спр. 2464. А. 359-360. Ф. 233. Спр. 19. А. 776&lt;/ref&gt;. У тым жа 1603 годзе пасьля Кіева, Астрога і Гошчы ў Брагіне пры двары князя Адама зьявіўся будучы Ілжэдзьмітры І, дзе ўпершыню і «прызнаўся», што ён — царскі сын&lt;ref&gt;Акты, собранные в библиотеках и архивах Российской империи археографической экспедицией Императорской академии наук. Т. 2. 1598—1613. — С.-Петербург, 1856. С 143; РИБ.- С.-Петербург, 1891. Т. XIII. Стб. 22, 973&lt;/ref&gt;.

[[Файл:Зрабаваньне скарбу князя А. Вішнявецкага. 1606 г.jpg|значак|зьлева|170px|Зрабаваньне скарбу князя А. Вішнявецкага. 1606 г.]][[Файл:Брагін на мапе 1613 г.jpg|значак|зьлева|170px|Oppidum Brahin на мапе Вялікага Княства Літоўскага і сумежных рэгіёнаў 1613 г. (фрагмєнт){{Заўвага|Брагін тут пазначаны чамусьці ў Рэчыцкім павеце (зямлі) ВКЛ, хоць належаў да Кіеўскага ваяводзтва Кароны.}}.]]

28 ліпеня 1606 году ў Мазырскі гродзкі суд ад імя вяльможнага князя Адама Вішнявецкага была пададзена скарга на яго ўласных слуг Юзафа Лісоўскага, Адама Брозку, як прынцыпалаў, на памагатых Паўла Плядоўскага, Яна Гаварэцкага, Мікалая Шумскага, Сэбасьціяна Савіцкага, Мацюша Брозку, Янкоўскага, Кардышэўскага і іншых за тое, што яны напярэдадні перад сьвітаньнем, «''не зважаючы на пачцівасьць і павіннасьць сваю шляхецкую.., змовіўшыся як здраднікі на здароўе пана свайго, да замку места Брагінскага з гасподаў сваіх адначасова сабраўшыся, з полгакамі{{Заўвага|Полгак – кароткая стрэльба, калібрам удвая меншым, чым у гакаўніцы.}}, з аголенымі шаблямі ў замак гвалтоўна ўламіўшыся, але з-за супрацьдзеяньня аховы князя да пакою панскага дайсьці ня здолеўшы, чэлядзь пры ім тады быўшую, як мужчын, так і белых галоў{{заўвага|Белыя галовы альбо белагаловыя – замужнія жанчыны, якія, згодна з тагачасным этыкетам, не маглі паказвацца ў публічных месцах зь непакрытай галавой.}}, разагналі.., як злачынцы і здраднікі да скарбцу, дзе ўся маёмасьць рухомая яго міласьці захоўвалася, ланцуг і замкі наперад адбіўшы, уламіліся…''». А нарабаваўшы ўсялякага дабра, «''коней есче до того подданых князя его милости до колко на поли порвавши, з места Брагиня повтекали…''»&lt;ref&gt;ЦДІАУК. Ф. 28. Оп. 1. Спр. 38. А. 384зв.-386; Архив Юго-Западной России (Архив ЮЗР). Ч. 3. Т. 1. Акты о казаках (1500–1648 гг.). – Киев, 1863. С. 148 — 151&lt;/ref&gt;. Згаданы сярод слуг-рабаўнікоў [[Аляксандар Язэп Лісоўскі|Аляксандар Юзаф Лісоўскі]] — будучы знакаміты правадыр неўтаймоўных «[[Лісоўчыкі|лісоўчыкаў]]», надта рухавых і баяздольных вершнікаў, якія былі «галаўным болем» не адно для ворагаў, але і для насельніцтва і ўладаў Рэчы Паспалітай, бо аплачвалі ўласную службу жорсткімі рабаўніцтвамі ўсюды, дзе б ні зьявіліся&lt;ref&gt;Бельскі С. В. З гісторыі ўладароў і маёнткаў Брагіншчыны XVI—XVIII стст. С. 19 — 23&lt;/ref&gt;.

[[Файл:Маёнтак М. Абрамовіча ў рэестры 1634 г.jpg|значак|170пкс|Маёнтак Крысьціны з князёў Вішнявецкіх Мікалаевай Малынскай у рэестры 1634 г.]][[Файл:Фрагмэнт запісу М. Лосятынскаму 1638 г.jpg|значак|зьлева|170px|Фрагмэнт сьведчаньня Мікалая Лосятынскага. 1638 г.]][[Файл:Брагін у рэестры падымнага 1640 г.jpg|значак|зьлева|170px|Брагін у рэестры падымнага 1640 г.]][[Файл:Фрагмэнт запісу Крысьціны Даніловічавай. 1641 г.jpg|значак|170px|Фрагмэнт запісу Крысьціны Даніловічавай. 1641 г.]]

У 1628 годзе князь Канстанцін Карыбут Вішнявецкі, апякун дзяцей князя Міхаіла, з паловы места Брагіна з 15 дымоў плаціў па 3 злотыя, з 2-х сьвятароў па 6 зл., з 2-х мясьнікоў па 6 зл., з млынара 6 зл., з краўца 6 зл., з 6 агароднікаў па 1 зл. і 6 грошаў; усяго разам зь сёламі — 271 злоты і 6 грошаў. Пан Ян Точэвецкі з паловы маёнтку Брагін княгіні Адамавай Вішнявецкай{{Заўвага|Мужа ня стала ў 1622 годзе.}} плаціў 200 злотых.&lt;ref&gt;Архив ЮЗР. Ч. 7. Т. 1. Акты о заселении Юго-Западной России. — Киев, 1886. С. 393—394, 399&lt;/ref&gt;.

Паводле тарыфу падымнага «dwoiego» Кіеўскага ваяводзтва 1640 году, пан Рыгор Піатроўскі{{заўвага|Гэта ня дзедзічны, а застаўны ўладальнік. Яшчэ ў 1634 г. 15 грошаў падымнага «jednego»  з кожнага з 286 дымоў сваёй часткі Брагіна і прыналежных ёй вёсак, усяго 145 з паловай злотых, мусіла выплачваць пані Крысьціна з князёў Вішнявецкіх Мікалаевая Малынская&lt;ref&gt;ЦДІАУК. Ф. 11. Оп. 1. Спр. 9. А. 928; Сергій Шинкар. Подимний податок Овруцького повіту від 1634 року: на що збирала гроші місцева шляхта? // Літопис Волині. Всеукраїнський науковий часопис. Число 16. — Луцьк: Східноєвропейський національний університет імені Лесі Українки, 2016. С. 107—115. Додаток. С. 112&lt;/ref&gt;.}}, стольнік наваградзкі, з 286 дымоў, так хрысьціянскіх, як і габрэйскіх, паловы Брагінскага маёнтку выплачваў 286 злотых, ды з дзьвюх слабодак — Сяльца і Удалёўкі — адпаведна 3 і 2 злотых. Князь [[Ярэмі Вішнявецкі|Ярэмі Міхал, сын Міхаіла, Вішнявецкі]] з 82 дымоў сваёй паловы мястэчка Брагін выплачваў 82 злотых, з 13 габрэйскіх дымоў — яшчэ 13 зл.&lt;ref&gt;ЦДІАУК. Ф. 11. Оп. 1. Спр. 9. А. 873; Archiwum Państwowe w Krakowie. Archiwum Młynowskie Chodkiewiczów. Mikr. № J – 14970. Sygn. 404. S. 186&lt;/ref&gt;.

Палову Брагінскага замку і места з фальваркам і сялом Глухавічы, сёламі Сьпярыж, Малейкі, Казловыброды (Казялужцы?), Галкі, Рудакоў, Бабчын, Губаровічы, Дублін, [[Старыя Юркавічы|Юркавічы]], Сьцежарна, [[Удалёўка]], Крывін, Пірка, Нудычы, [[Пучын]], [[Чахі (Гомельская вобласьць)|Чахі]], [[Рудыя (Гомельская вобласьць)|Рудыя]], Крыўча, Дамамірка, [[Хатуча]], [[Мокіш]], хутарамі [[Еўлашы (зьніклая вёска)|Еўлашы]], Гамолічы, Ілічы князь Ярэмі Міхал Вішнявецкі яшчэ ў 1638 г. заставіў на чатыры гады за 65 000 злотых пану Мікалаю Лосятынскаму &lt;ref&gt;Tomkiewicz W. Jeremi Wiśniowiecki (1612—1651) / W. Tomkiewicz. — Warszawa, 1933. S. 112, 113; зьвесткі пра паселішчы: AGAD. AR. Dział X. Sygn. 933. S. 5-6&lt;/ref&gt;. Ён жа пазьней і аб’яднаў абедзьве паловы Брагінскай спадчыны малодшай галіны роду Вішнявецкіх у сваіх руках&lt;ref&gt;Czamańska I. Wiśniowieccy. — S. 145, 171&lt;/ref&gt;. 20 ліпеня 1641 году Крысьціна, дачка князя Адама Вішнявецкага, на той час жонка Пятра Даніловіча, крайчага кароннага, саступіла князю Ярэмію сваю палову замку і места Брагін зь сёламі Сялец, [[Каманоў|Ка''н''аноў]], [[Вуглы (Брагінскі раён)|Вуглы]]{{заўвага|У запісе перайначана ў Huły, замест Uhły.}}, [[Удалёўка]]{{Заўвага|Удалёўка згаданая і сярод уладаньняў князя Ярэмія.}}, [[Шкураты|Скураты]], [[Рыжкаў (Гомельская вобласьць)|Рыжкаў]], [[Вялікі Лес (Брагінскі раён)|Вялікі Лес]], Мікулічы, Катловіца, [[Карпілаўка (Хвойніцкі раён)|Карпілаўка]], [[Конанаўшчына]], [[Амелькаўшчына|Мількаўшчына]], Веляцін, Лісьцьвін, Высокае, [[Зьвяняцкае|Зьвінячына]], Miкітаўшчына (Мікідаўшчына), Зашчоб’е, Слабада пры рудні, млынах і вялікім ставе, Амолічы (Omolicze){{Заўвага|Гамолічы належалі і князю Ярэмію. Альбо сытуацыя падобна як з Удалёўкай: валодалі рознымі часткамі паселішча? Але сьведчаньняў адпаведных няма...}}, з прыналежнымі да маёнтку фальваркамі слуг-шляхчічаў Бялабжэскага, Калгановічаў, Ячэвіцкага, Якубоўскага, Баськевічавай, Лінкераў, Завацкага&lt;ref&gt;AGAD. AR. Dział X. Sygn. 933. S. 8-13&lt;/ref&gt;{{заўвага|Цікава, што арыгінал тэксту «darowizny Brahinia» пані Крысьціны, пададзены 24 ліпеня 1641 г. у кнігі Крэменецкага гродзкага суда, польскамоўны, а загаловак, уступ і заканчэньне запісаныя па-русінску.}}.   

[[Файл:Jeremi Wiśniowiecki.jpg|значак|зьлева|170px|Партрэт князя Ярэмія Міхала Вішнявецкага. Даніэль Шульц. Трэцяя чвэрць XVII ст.]][[Файл:Gryzelda Wiśniowiecka.PNG|значак|170px|Партрэт княгіні Грызэльды Канстанцыі з роду Замойскіх Вішнявецкай. Невядомы мастак. 1670-я гады.]][[Файл:Michał Karybut Višniaviecki. Міхал Карыбут Вішнявецкі (1669-99).jpg|значак|зьлева|170px|Партрэт караля Міхала Карыбута Вішнявецкага. Паміж 1669 і 1699 гг.]]

Ужо за часамі казацка-сялянскай вайны  1648—1651, да 8 чэрвеня 1648 году князь Ярэмі з княгіняй Грызэльдай{{Заўвага|Княгіню і двор ён выправіў «да Брагіна за Днепр» яшчэ ў першай палове траўня.}}{{заўвага|Пра князя Ярэмія Міхала і княгіню Грызэльду Канстанцыю гл. падрабязна&lt;ref&gt;Czamańska I. Wiśniowieccy. — S. 164—231&lt;/ref&gt;.}} на працягу тыдню бавіліся ў Брагіне. Тут жа адпачывала і войска. Аўтар дыярыюша Багуслаў Казімер Машкевіч (Маскевіч) заўважыў, што як бы казакі не затрымаліся пад Чарнігавам, а працягнулі іх перасьледаваць, то князю з княгіняй было б неспакойна. Брагін стаіць у надта ліхой мясьціне — увесь на балотах сярод панурых лясоў&lt;ref&gt;Dyaryusz Bogusława Kazimierza Maszkiewicza. // Zbiór pamiętników historycznych o dawnej Polszcze… / Wyd. przez J. U. Niemcewicza. Wydanie nowe Jana Niepomucena Bobrowicza. — Lipsk, 1840. T. V. S. 68, 70; Czamańska I. Wiśniowieccy. — S. 187&lt;/ref&gt;. Мелася на ўвазе, што рэгулярнаму войску (асабліва вершнікам, бо няма дзе разьвярнуцца) вельмі нязручна ладзіць тут бітву. Пазьней жыхары Брагіна адчынілі браму войскам Багдана Хмяльніцкага, якімі кіравалі палкоўнік Нябаба і Хвясько. Брагінцы і сяляне навакольных вёсак утварылі полк, які выступіў пад камандаю казацкага галавы Магеры. За здраду места разбурана войскам Рэчы Паспалітай. Замак у якасьці былога абарончага збудаваньня не аднаўляўся, але надалей маглі існаваць, як звычайна ў тыя часы, умацаваныя двары наступных дзедзічных ды застаўных уладальнікаў. У хроніках габрэйскіх аўтараў Натана Гановэра і Мейера з Шчэбжэшына ці не ўпершыню згадана «сьвятая грамада Брагін», моцна пацярпелая ад «хмяльніччыны» ў тым жа 1648 годзе&lt;ref&gt;Еврейские хроники XVII столетия (Эпоха «хмельничины»). Исследование, перевод и комментарии С. Я. Боровского. — Иерусалим: Гешарим, 1997. С. 112, 164&lt;/ref&gt;. Сярод казакоў, захопленых у палон напярэдадні і пасьля бітвы пад Загальлем, у датаваных 11 і 29 чэрвеня 1649 году дакумэнтах названыя Мацьвей Шумейка з Брагіна, паказачаны брагінскі баярын Кавальскі, Сямён Абязушанка і  Хведар са Сьпярыжжа, Багдан з Брагіна, Фурс з Бабчына, падданыя князя Ярэмія Міхала Вішнявецкага, ваяводы рускага, Пётар з Мокіша, падданы пана Катарскага, Міхед з Савічаў&lt;ref&gt;Джерела з історії Національно-визвольної війни українського народу 1648—1658 рр. Т. 1 (1648—1649). — Київ, 2012. С. 241, 242, 243, 244, 264, 266&lt;/ref&gt;.

На 7 сакавіка 1650 году дзяржаўцам Брагіна і той часткі воласьці, якая да 1641 г. належала пані Крысьціне з князёў Вішнявецкіх Даніловічавай, названы пан Даніэль Сіліч. Тады ў самым мястэчку Брагін налічвалася 70 дымоў (каля 420 падданых), у сёлах Мікулічы, Веляцін, Лісьцьвін, у частцы Сяльца разам — 130 дымоў (≈780 жыхароў), у Карпілаўцы, Конанаўшчыне, Мількаўшчыне, Углах, Каманове не засталося ні дымоў, ні падданых. Адпаведную судовую прысягу склалі Васіль Ярмоліч, слуга Лук’ян Русаненка і Пракоп Гурскі з Брагіна&lt;ref&gt;Національно-визвольна війна в Україні. 1648-1657. Збірник за документами актових книг / Керівник проекту Музичук О. В.; Упор.: Сухих Л. А., Страшко В. В. Державний комітет архівів України. Центральний державний історичний архів України, м. Київ. – Київ, 2008. С. 534&lt;/ref&gt;.  

[[Файл:Зьвестка пра зруйнаваны Брагін. Верасень 1669 г.png|значак|зьлева|170px|Зьвестка пра зруйнаваны Брагін. Верасень 1669 г.]][[Файл:Фундуш Станіслава Канецпольскага 1678 г.jpg|значак|170px|Фундуш Станіслава Канецпольскага 1678 г.]]

Пасьля сьмерці ў 1651 годзе князя Ярэмія Брагін пэўны час быў уладаньнем сына, будучага караля [[Міхал Вішнявецкі|Міхала Карыбута]]{{заўвага|Пра Міхала Томаша Вішнявецкага гл. падрабязна&lt;ref&gt;Czamańska I. Wiśniowieccy. — S. 249—292&lt;/ref&gt;.}}{{заўвага|У фундушы 1742 г. сужэнства Міхала Сэрвацыя і Тэклі Ружы Вішнявецкіх запісана, нібыта яшчэ 16 жніўня 1670 года кароль пацьвердзіў даўні фундуш манастырам у Сяльцы&lt;ref&gt;НГАБ у Менску. Ф. 694. Воп. 5. Спр. 140. А. 129адв.&lt;/ref&gt;. Аднак, у навукова-папулярным выданьні «Князі Вишневецькі» да матэрыялу А. Мацука пра Брагін зьмешчаны фотаздымак прывілею-пацьверджаньня, датаванага тым жа 16 жніўня, але 1673 г., г. зн. ужо пасьля сьмерці княгіні Грызэльды і за некалькі месяцаў да спачыну самога манарха.}}, але апошні саступіў яго маці&lt;ref&gt;Мацук А. Брагін. С. 213—215&lt;/ref&gt;.

Станам на 1666 год, у гетманства Івана Брухавецкага, Брагін, як і Хвойнікі, значыўся ў ліку «асобных» мястэчкаў, прыпісаных да Чарнігаўскага казацкага палка&lt;ref&gt;Кривошея В. В. Українське козацтво в національній пам'яті. Чернігівський полк. У 2 т. – Київ.: ДЦ «НВЦ «Пріоритети», 2012. Т. 2. С. 446&lt;/ref&gt;. Зразумела, што пасьля [[Андрусаўскае замірэньне|Андрусаўскага замірэньня]] 1667 году ўсё павярнулася на ранейшыя колы.

12-м і 27-м верасьня 1669 году датаваныя лісты княгіні Грызэльды і яе брагінскага адміністратара пана Адама Тышэцкага да гетмана Войска Запароскага ў левабярэжнай Украіне Дзямьяна Мнагагрэшнага пра разбураны Брагін&lt;ref&gt;Акты, относящиеся к Южной и Западной России (далей: АЮЗР). Т. 9. – С.-Петербург, 1877. Стб. 171&lt;/ref&gt;. Пасьля спачыну 17 красавіка 1672 году княгіні Грызэльды Брагінскі маёнтак дастаўся яе пляменьніку і стрыечнаму брату караля пану Станіславу Канецпольскаму&lt;ref&gt;Czamańska I. Wiśniowieccy. — S. 334—335&lt;/ref&gt;.

[[Файл:Herb Pobog barokowy.svg|100пкс|значак|зьлева|Герб Побуг роду Канецпольскіх.]]
 
Расейскі дакумэнт 1676 году засьведчыў, што пасланец казацкага гетмана Барыс Маршэўскі летась да [[Львоў|Львова]] ехаў накіроўваючыся ''«на Брагинъ, на [[Загальле|Загалье]], на [[Хвойнікі|Хвойники]], на [[Мазыр|Мозырь]]…»''&lt;ref&gt;АЮЗР. Т. 12 (1675 – 1676). – С.-Петербург, 1882. Стб. 831&lt;/ref&gt;.

10 лютага 1678 году Ст. Канецпольскі, на просьбу «swiaszczennika Puciaty», пратапопа брагінскага{{заўвага|Як вядома зь візыты Губарэвіцкай царквы 1752 г., у 1700 г. брагінскім пратапопам, тут названым дэканам, быў Гаўрыіл альбо Габрыэль Пуцята&lt;ref&gt;ІР НБУВ. Ф. 1. Спр. 2464. А. 285&lt;/ref&gt;.}}, выдаў фундуш царкве Раства Найсьвяцейшай Багародзіцы&lt;ref&gt;ІР НБУВ. Ф. 1. Спр. 2464. А. 342-343. Спр. 2477. А. 72. Ф. 233. Спр. 19. А. 772, 773&lt;/ref&gt;.

22 жніўня 1682 году кашталян кракаўскі пан Станіслаў Канецпольскі склаў тэстамэнт. Сваім спадчыньнікам, што да ўсёй фартуны, ён назваў усыноўленага пана Яна Канецпольскага, ваяводзіча бэлзскага, але вёскі Хатучу і Юркавічы ў Брагінскай воласьці Кіеўскага ваяводзтва завяшчаў войскаму чырвонагродзкаму пану Гаварэцкаму з жонкай&lt;ref&gt;Pamiętniki o Koniecpolskich. Przyczynek do dziejów polskich XVII wieku. / Wydał Stanisław Przyłęcki. — Lwów, 1842. S. 375—389&lt;/ref&gt;{{Заўвага|Ілона Чаманьска прывяла сьведчаньне аб валоданьні Ст. Канецпольскім Брагінам на 1676 год. Пры гэтым дасьледчыца назвала яго «пасэсарам». Але ці мог пасэсар, як ня дзедзічны, а часовы ўладальнік, выдаваць фундушы цэрквам і запісваць у тэстамэнце добры сваякам і іншым асобам ад свайго ймя? Пэўна, ня мог.}}.

[[Файл:Брагін з прылегласьцямі. 1683 г.jpg|значак|зьлева|170px|Хвойніцкая (рэшта) і Брагінская воласьць. 1683 г.]][[Файл:Бабіца, Астраглядавічы і Брагін на карце Алексіса Жубера Жаліё. Парыж, 1685 г.jpg|значак|170px|Брагін і Астраглядавічы, ізноў разьдзеленыя нейкай мяжой. Фрагмэнт мапы Алексіса Жубэра Жаліё. Парыж, 1685 г.]]

У люстрацыі падымнага падатку Оўруцкага павету Кіеўскага ваяводзтва ад 25 студзеня 1683 году сказана, што пан Канецпольскі валодаў у месьце Брагін 55 дымамі (каля 330 жыхароў), пан Сіліч — 27 (162), пан Бялабжэскі — 6 (36), пан Чэрскі — 3 (18); а яшчэ тут было 8 дымоў габрэйскіх (48)&lt;ref&gt;ЦДІАУК. Ф. 15. Оп. 1. Спр. 3. А. 734зв.-735; Архив ЮЗР. Ч. 7. Т. 1. С. 489, 490, 502&lt;/ref&gt;.

14 верасьня 1686 году брагінскі мешчанін Юры Андрыевіч пад прысягай паведаміў у Оўруцкім гродзкім судзе, што як з-за казакоў, так і з-за войска Вялікага Княства Літоўскага, зь места Брагін, акрамя габрэяў, адышлі 15 дымоў (прыкладна 90 жыхароў)&lt;ref&gt;Архив ЮЗР. Ч. 7. Т. 1. С. 550—551&lt;/ref&gt;.

[[Файл:Рудакоў і Бабчын у пастой 1686-1687 гг.jpg|значак|зьлева|170px|Брагін, Рудакоў і Бабчын у пастой 1686-1687 гг.]][[Файл:Паборы зь мястэчка Брагіна ў пастой 1686-1687 г. казакоў палкоўніка П. Шчуроўскага.png|значак|170px|Паборы зь мястэчка Брагіна ў пастой 1686-1687 гг.]][[Файл:Браты Арсэці, пасэсары.jpg|значак|зьлева|170px|Браты Арсэці (Аршэты), пасэсары; ліпень 1687 г.]]

28 чэрвеня 1687 году ў той жа суд Ваўжынцом Лавіцкім, падчашым ноўгарад-северскім, ад імя яснавяльможнага пана Яна Канецпольскага, ваяводзіча бэлзскага і каралеўскага палкоўніка, быў пададзены пратэст супраць «''нязносных крыўдаў, шкодаў, крыміналаў, наездаў і забоеў''», учыненых у маёнтку Брагінскай воласьці палкоўнікам рэестравай часткі Войска Запароскага Паўлам Апосталам Шчуроўскім, яго сотнікамі і казакамі. Тады 65 домагаспадарак (каля 390 жыхароў) пана Яна Канецпольскага ў месьце Брагіне былі моцна зруйнаваныя працяглым, ад лістапада 1686 году, пастоем 65 казакоў і 30 коней, для якіх на ўсю зіму і вясну, да самых «''[[сёмуха|świątek zielonych]]''», іх ператварылі ў своеасаблівую кухню. На патрэбы самога пана палкоўніка Шчуроўскага, на тры вазы скарбовыя брагінцы далі 150 злотых; сотніку Русановічу, які стаў у Брагіне, як гатовымі пенязямі, так і за гарэлку, мёд, піва, плацячы арандатарам-габрэям, аддалі 286 злотых у добрай манэце; Асавуле, палкавому пісару, далі злотых...{{заўвага|Сума, відаць, запісана неразборліва.}} і сотніку Мацьвею — 38 злотых. Выправілі 22 вазы, кожны з хамутом, раменнай шляёй, касой, сякерай, рыдлёўкай, біклагай, мазьніцай з двума гарцамі{{заўвага|Гарц або гарнец — 2, 8237 л}} дзёгцю; яшчэ зь іх выбралі здору на 80 злотых, гарэлкі, рыбы, піва, мяса, мёду, для самога пана палкоўніка, калі там па тыдню і болей разам з жонкай бываў, як для казакоў тут паўсталых, так і прыязджаўшых, далі 200 злотых, для пана палкоўніка за 2 валоў і 2 лісіц аддалі 35 злотых, а ўсяго — 1009 злотых. За 65 пар хустаў палатна на ўладкаваньне паходных шатроў аддалі 73 злотыя, легуміны{{заўвага|Салодкая выпечка альбо слодычы, вырабленыя з ужываньнем зьбітых яек і цукру з рознымі дадаткамі.}} жыхары выдалі 49 вёдраў, аўса для коней паўсталых у месьце і прыязджаўшых — 569 вёдраў, за соль аддалі 16 злотых, за абутак, скуры, якія браў палкоўнік, — 36 злотых. За час пастою казакі зьелі 250 кур, 103-х падсьвінкаў, 39 гусей.

Што да злачынстваў, учыненых казакамі. Сотнік Русановіч моцна зьбіў брагінскага падстаросту Сташкевіча, а мешчаніна Антоненку ажно да сьмерці. Зьдзекваўся зь сьвятара Мікольскага, за галаву схапіўшы, цягаў каля царквы і зьбіваў за тое, што ён словамі ўшчуваў сотніка, які ў Вялікі пост уздумаў іграць музыку і танцаваць. На загад Апостала Русановіч пасьля жорсткага катаваньня абрабаваў, а потым забіў ксяндза дамініканіна Булгака, які ехаў зь Пінскага кляштару да сваякоў і заначаваў у Брагіне. Яшчэ сказана, што ўрэшце казакі П. Шчуроўскага гэткімі ўчынкамі «rozegnali chłopów i mieszczanow z Brahińszczyzny za Dniepr». Адным зь сьведкаў у справе выступіў брагінскі войт Цімафей Ленчанка&lt;ref&gt;ЦДІАУК. Ф. 15. Оп. 1. Спр. 5. А. 328-333зв.; Архив ЮЗР. Ч. 3. Т. 2. Акты о казаках (1679—1716). — Киев, 1868. С. 148—158&lt;/ref&gt;.

Актам Оўруцкага гродзкага суда ад 16 ліпеня 1687 году засьведчана, што частка Брагінскага маёнтку дзедзічнага ўладальніка Яна Канецпольскага знаходзілася ў пасэсіі паноў-братоў Вільгэльма і Мікалая Арсэці (Orszetow)&lt;ref&gt;ЦДІАУК. Ф. 15. Оп. 1. Спр. 5. А. 336зв.-337&lt;/ref&gt;.

14-м траўня 1696 году датаваны акт прысуду да вечнай баніцыі пасэсараў Брагінскага маёнтку паноў Міхала Арсэці, Аляксандра Вонжбана, Самуэля Сіліча «і іншых», а таксама габрэя-арандатара Зушмана за незьяўленьне да Кіеўскага гродзкага суду. Вінаватыя перашкаджалі паборцы пану Міхалу Ставецкаму, харунжаму жытомірскаму, пры зборы шэлежнага, г. зн. падатку з гарэлкі, што прывозілася на кірмашы ў мястэчку Брагіне&lt;ref&gt;ЦДІАУК. Ф. 2. Оп. 1. Спр. 6. А. 33зв.-36зв. Спр. 198. А. 4&lt;/ref&gt;. 

14-м лістапада 1705 году датаваная судовая скарга панства Станіслава і Алены Сілічаў на Зыгмунта Шукшту, адміністратара ўладальніка Хвойніцкага маёнтку князя Дамініка Шуйскага, за чатырохразовае спаленьне іхнай карчмы, збор кірмашовага і гандлёвага мыта зь іх і з купцоў у м. Брагін&lt;ref&gt;Опись актовой книги Киевского центрального архива. № 25 / Сост. А. Т. Белоусов. — Киев, 1881. С. 12&lt;/ref&gt;. 16 лютага 1709 году быў актыкаваны ліст каралеўскага ротмістра, лідзкага стольніка Валерыяна Антонія Талмонта, у якім паведамляецца, што ён, выправіўшыся да маёнткаў Брагін і Хвойнікі, прасіў шляхціча Мельчынскага дастаўляць для харугвы правіянт або грошы і загадаў выдаваць ад імя яго, Талмонта, расьпіскі; што за ўсе страты, нанесеныя шляхце і яе падданым войскамі, мусіць адказваць пан Мельчынскі, выбраны шляхтай дзеля забясьпечаньня войска правізіяй у Кіеўскім ваяводзтве; што за ракой Уша стаяць іншаземныя войскі і іх гэты ліст не датычыцца. 18 сьнежня 1710 году скаргу ў суд падалі мельніцкі войскі Аляксандар Бандынэлі з жонкай, якія тады валодалі часткай сёлаў Брагінскага ключа Я. Канецпольскага, на стражніка вількамірскага З. Шукшту з жонкай: за зьбіцьцё ў м. Хвойнікі іх габрэя Фроіма Абрамовіча, ад чаго той памёр; за адмову таму ж габрэю ў сьвятым хросьце, аб чым ён, зыходзячы, прасіў; за таемнае пахаваньне трупа, рабаўніцтва ў нябожчыка грошай, пагрозы самым падаўцам скаргі. Тым жа днём датавана і скарга на забойства габрэя Абрамовіча ўладальніка Брагіна Я. Канецпольскага&lt;ref&gt;Опись актовой книги Киевского центрального архива. № 27 / Сост. А. Т. Белоусов. — Киев, 1882. С. 5, 45&lt;/ref&gt;.

[[Файл:Падзел Вішнявеччыны на 1718 год.png|значак|170px|Пры падзеле Вішнявеччыны з старэйшым братам Янушам Антоніем, кракаўскім каштэлянам, у 1718 г. застаўны Брагінскі маёнтак ужо прызначаўся малодшаму брату Міхалу Сэрвацыю, канцлеру ВКЛ&lt;ref&gt;AGAD. AR. Dział X. Sygn. 960. S. 19-24&lt;/ref&gt;.]]

29 ліпеня 1719 году А. Бандынэлі падаў скаргу на ковенскага падстолія З. Шукшту за тое, што ён гвалтоўна адабраў поле ўва ўрочышчы Тварова, падараванае брагінскай царкве сьв. Мікалая яшчэ князямі Вішнявецкімі, зьбіўшы пры гэтым царкоўных сялян і перакалоўшы дзідамі валоў. Пазбаўленая ўгодзьдзяў царква прыйшла ў заняпад, што ледзь не прывяло да бунту прыхаджанаў. Таму падаўца скаргі вырашыў вярнуць царкоўныя землі і паслаў сваіх людзей, загадаўшы ім убраць жыта, пасеянае падданымі пана Шукшты. Апошні, у сваю чаргу, сабраўшы да 200 чалавек чэлядзі, узброіўшы іх стрэльбамі, дзідамі і інш., зьявіўся на полі, калі туды прыйшлі брагінскія сяляне з сьвятарамі, несшымі крыжы ў руках. Шукшта з сваімі людзьмі напаў на сьвятароў, зьбіў іх. На абарону іх кінуліся брагінскія сяляне і мяшчане, адбылася жорсткая бойка, якая скончылася не на карысьць З. Шукшты. Ён вымушаны быў адыйсьці, маючы шмат людзей параненымі, а аднаго забітым; зь людзей Бандынэлі двое мяшчанаў былі цяжка параненыя. А. Бандынэлі заявіў пра адабраньне яго сялянамі зброі ў пана Шукшты падчас наезду. Возны агледзеў у Брагінскім замку тую зброю: 11 стрэльбаў, 9 бердышоў, 18 кос і г. д.&lt;ref&gt;Опись актовой книги Киевского центрального архива. № 34 / Сост. А. И. Савенко. — Киев, 1906. С. 28-29&lt;/ref&gt;

[[Файл:Michał Servacy Višniaviecki. Міхал Сэрвацы Вішнявецкі (1749-56) (2).jpg|значак|зьлева|170px|Міхал Сэрвацы Вішнявецкі. Невядомы мастак. Паміж 1749 і 1756 гг.]][[Файл:Пячатка князя Міхала Сэрвацыя Вішнявецкага.jpg|значак|зьлева|170px|Пячатка князя Міхала Сэрвацыя Вішнявецкага&lt;ref&gt;AGAD. AR. Dział X. Sygn. 960. S. 36&lt;/ref&gt;.]]

3 сьнежня 1719 году апошні на той час дзедзічны ўладальнік Брагінскіх добраў Ян Канецпольскі, ваявода серадзкі, спачыў. А ўжо 10 жніўня 1720 году пан Зыгмунт Шукшта, падстолі ковенскі, падаў у Оўруцкі гродзкі суд сведчаньне за подпісамі паноў-шляхты Стэфана Завяліча-Мачульскага, скарбніка чарнігаўскага, рэгента гродзкага оўруцкага, Мікалая Валеўскага-Ляўкоўскага, Міхала Якубоўскага, Станіслава Багдановіча, Антонія Петрушэвіча, вознага Марціна Паўлюкевіча, якія на ўласныя вочы назіралі ў Брагіне жахлівую карціну: прыходзкія могілкі Сьвята-Мікольскай царквы, зруйнаваныя на загад пана Аляксандра Бандынэлі, войскага мельніцкага, а разам косьці і чарапы, раскіданыя паўсюдна. На вызваленым жа месцы адказчыкам па-блюзьнерску закладзены быў італьянскі сад (''ogród włoski'')&lt;ref&gt;Архив ЮЗР. Ч. 1. Т. 4. Акты об унии и состоянии православной церкви с половины XVII века (1648—1798). — Киев, 1871. С. 401—402&lt;/ref&gt;. 11 жніўня 1721 году А. Бандынэлі, у сваю чаргу, абвінавіціў З. Шукшту ў тым, што ён падбіў глухавіцкага сьвятара Якуба Бярнацкага сагнаць з поля ва ўрочышчы Дзяканаўскім настаяцеля брагінскай Мікалаеўскай  царквы Якіма Давідовіча, хоць угодзьдзі тыя былі падараваныя царкве яшчэ князямі Вішнявецкімі. 2 жніўня Я. Бярнацкі, узяўшы ў дапамогу Мікіту, Касьяна, Уласа Канавалаў і яшчэ зь дзесятак  сялян глухавіцкіх, наехаў на сенажаць і айца Давідовіча za brodę porwawszy, pięścią{{заўвага|Кулаком.}} bił, tłukł, za włosy na ziemię obaliwszy, targał, włosy wyrwał, pokrwawił, зь сенажаці сагнаў і касіць ня даў, а яшчэ хацеў зьвязаць і да панскага двара адвезьці&lt;ref&gt;Архив ЮЗР. Ч. 1. Т. 4. – С. 407 – 409&lt;/ref&gt;. 14 чэрвеня 1724 году дорпацкі падкаморы Аляксандар Антоні Бандынэлі з жонкай заявілі ў судзе, што патрацілі вялікія сродкі на засяленьне і аднаўленьне застаўнога маёнтку Брагін, які атрымалі ў надта зруйнаваным стане&lt;ref&gt;Опись актовой книги Киевского центрального архива. № 38 / Сост. Е. П. Диаковский — Киев, 1906. С. 28&lt;/ref&gt;.

[[Файл:Міхал Сервацы ў чарговы раз падпісаўся графам на Брагіне. Маніфест 1734 г.png|значак|170px|Міхал Сэрвацы ў чарговы раз падпісаўся графам на Брагіне. Маніфэст 9 чэрвеня 1734 г.&lt;ref&gt;AGAD. AR. Dział X. Sygn. 958. S. 17-20&lt;/ref&gt;]]

У тарыфе Оўруцкага павету Кіеўскага ваяводзтва 1734 году, складзеным паводле зьвестак папярэдняй люстрацыі, засьведчана, што ў частцы места Брагін і яшчэ 36 паселішчах, якія трымаў пан Бандынэлі, налічвалася каля 355 двароў (прыблізна 2130 жыхароў). У частцы Брагіна і прыналежных да яе 19 паселішчах (акрамя Залесься і Зашчоб’я сялецкіх айцоў базылянаў), што знаходзіліся ў заставе ў пана Сіліча, было каля 175 двароў (прыкладна 1050 жыхароў)&lt;ref&gt;Тарифи подимного податку, сеймикові лауди і люстрації Київського воєводства першої половини XVIII століття. /Вид. друге, доп. Укл. Конрад Жеменецький. — Біла Церква, 2015. С. 21, 39, 283—285&lt;/ref&gt;. А. Бандынэлі спачыў у 1733 годзе і менавіта тады [[Міхал Сэрвацы Вішнявецкі|князь Міхал Сэрвацы з старэйшай галіны і апошні ў родзе Вішнявецкіх]]{{заўвага|Пра Міхала Сэрвацыя гл.&lt;ref&gt;Czamańska I. Wiśniowieccy. — S. 405—436&lt;/ref&gt;}} ці не ўпершыню падпісаўся як «hrabia… na Brahiniu»&lt;ref&gt;Акты, издаваемые Виленской археографической комиссией. — Вильна, 1870. Т. IV. Акты Бресцкого гродского суда. С. 485&lt;/ref&gt;.

[[Файл:Tekla Ruža Višniavieckaja (Radzivił). Тэкля Ружа Вішнявецкая (Радзівіл) (XVIII).jpg|значак|170px|Тэкля Ружа Вішнявецкая (Радзівіл). Невядомы мастак. XVIII ст.]]

Найранейшыя зьвесткі аб прыходах брагінскіх цэркваў вядомыя зь візыты Брагінскага дэканату 1740 году. Прыход Мікалаеўскай царквы аб'ядноўваў верных з 26 дымоў у самым мястэчку, 10 у Ясянях, 14 у Нудычах, 4 у Масках, 2 у Бакунах, 2 у Шкуратах, 80 у Бабчыне «z attynencyia»{{заўвага|За тымі «прыналежнасьцямі» беспамылкова пазнаюцца вёскі Рудакоў, Мокіш, хутары Чахі, Рудыя і брагінскі [[Варацец]].}}. Душ да споведзі – каля 500. Прыхаджаны царквы Раства Найсьвяцейшай Багародзіцы жылі ў 45 дварах Брагіна, 14 Петрыцкага, 10 Дамаміркаў, 21 Малейкаў, 15 Дубліна, 19 Сьпярыжжа, 15 Ільлічоў, 10 Сабалёў, 18 Буркоў з хутарамі. Душ да споведзі таксама – каля 500. Прыход Траецкай царквы складалі верныя з 50 двароў у Брагіне, 22 у Шкуратах, 8 у хутары Вуглы, 7 у Каманове, 4 у Рудні Удалёвай і Пажарках, 7 у Унігаўцы, 7 у Рыжкаве, 8 у Вялікім Лесе, 5 у хутары Кавака, 13 у Кавалях, Хвенках і Хурсах, 7 у Бандарах, Шастаках і Леўчыках (Леўшунах?)&lt;ref&gt;ІР НБУВ. Ф. 233. Спр. 19. А. 765, 768, 770, 773, 774, 777&lt;/ref&gt;.

[[Файл:Загаловак візіты Брагінскай пратапопіі 1743 г.jpg|значак|зьлева|170px|Загаловак візыты Брагінскай пратапопіі (дэканату) 1743 г.]]

Згодна з Генэральнай візытай Брагінскага дэканату, на 1743 год у мястэчку было тры ўніяцкія царквы. Сьвята-Траецкі прыход, настаяцелем якога Сімяон Вараб'евіч, аб'ядноўваў plus minus 163 двары, а верных, дапушчаных да споведзі, – 652 душы як у самым мястэчку, так і па вёсках. У прыходзе царквы Раства Найсьвяцейшай Багародзіцы, які ўзначальваў сьвятар Іаан Антыпенка, было 167 двароў, дапушчаных да споведзі верных – plus minus 600 душ{{заўвага|Сказана яшчэ, што царква некалі асьвечана ''od niektórego Biskupa Wołoskiego''. Прынамсі, у 1720 – 1722 гг. ім быў плябан Астраглядавіцкай рыма-каталіцкай парафіі кс. Юзафат Парышэвіч&lt;ref&gt;НГАБ. Ф. 320. Воп. 1. Спр. 1. А. 120&lt;/ref&gt;.}}. Будынак узьведзены каля 100 гадоў раней сіламі жыхароў мястэчка. Прыход Сьвята-Мікалаеўскай царквы на чале зь вікарыем а. Іосіфам Бярнацкім складаў 121 двор, верных, дапушчаных да споведзі, – 486 душ&lt;ref name=&quot;fn3&quot;/&gt;. У 1744 годзе князь Міхал Сэрвацы вішнявецкі пацьвердзіў ранейшы фундуш Мікалаеўскай царкве{{заўвага|У 1774 г. быў пацьверджаны панамі Ракіцкімі}}&lt;ref&gt;НГАБ. Ф. 136. Воп. 1. Спр. 573. А. 95, 118&lt;/ref&gt;.    

[[Файл:Сумы, запісаныя Міхалам Сервацыем жонцы Тэклі Ружы на добрах Вішнявец і Брагін.png|значак|зьлева|170px|Сумы злотых, запісаныя Міхалам Сэрвацыем жонцы Тэклі Ружы на добрах Вішнявец і Брагін&lt;ref&gt;AGAD. AR. Dział XI. Sygn. 155. S. 35&lt;/ref&gt;.]]

Пасьля сьмерці князя Міхала Сэрвацыя Вішнявецкага ў 1744 годзе яго вялізныя ўладаньні адыйшлі да жонкі княгіні Тэклі Ружы з Радзівілаў († канец 1747){{заўвага|Пра Тэклю Ружу гл.&lt;ref&gt;Czamańska I. Wiśniowieccy. — S. 444—453&lt;/ref&gt;}}. Прычым на Брагіне з прылегласьцямі ёй было запісана ажно 400 000 злотых{{Заўвага|Параўнаньня дзеля: на Вішняўцы cum attinentiis – «усяго» 111 000 злотых.}}&lt;ref&gt;Czamańska I. Wiśniowieccy. S. 451—452&lt;/ref&gt;.
 
[[Файл:Астрагляды, парафія 1748 г.jpg|значак|170px|Астраглядавіцкая парафія ў 1748 г.]]

У 1748 г. мястэчка Брагін названае ў ліку паселішчаў, частка жыхароў якіх (галоўным чынам, шляхта) належала да рыма-каталіцкай Астраглядавіцкай парафіі Оўруцкага дэканату Кіеўскай дыяцэзіі&lt;ref&gt;Ks. Orłowski K. N. Defensa biskupstwa y dyecezyi Kiiowskiey. — Lwów, 1748. S. 148&lt;/ref&gt;. Ад студзеня 1749 году маёнтак стаў уласнасьцю Замойскіх&lt;ref&gt;Czamańska I. Wiśniowieccy. S. 452&lt;/ref&gt;{{Заўвага|Сьпіс маёнткаў Вішнявецкіх са спасылкай на рукапіс князя Міхала Сэрвацыя гл.: Przezdziecki A. Podole, Wołyń, Ukraina: obrazy miejsc i czasów. – Wilno, 1841. Tom I. S. 57–62}}. Паводле ксяндза Ст. Залэнскага, дачцэ Міхала (†1735) і Эльжбэты (з князёў Вішнявецкіх) Замойскіх Катарыне, якая пабралася шлюбам з Янам Каралем Мнішкам, падкаморым літоўскім{{Заўвага|У аўтара памылкова — з падкаморым ''каронным''.}}, пры сямейным падзеле ў 1750 годзе дасталося ў трыманьне «Брагінскае графства». Тады ж яна і фундавала ў Брагіне пры касьцёле, які наноў паставіла, місію, прызначыла езуіцкай рэзыдэнцыі ў Юравічах пэўную суму грошай з умовай, каб нехта з місіянэраў прыбываў да Брагіна і абслугоўваў духоўныя патрэбы католікаў{{Заўвага|Некаторыя зьвесткі пра місіянэраў-езуітаў у нашай мясьціне сустракаем ў мэтрычных кнігах Астраглядаўскага касьцёла: ксяндзы Вітвіцкі (1751),  Ігнацы Барановіч (1752), Адальбэрт Чэрскі (1756—1760, 1766, 1767), Юзаф Артэльскі (1766, 1769, 1772, 1773), Стэфан Маргелевіч (1773); трое апошніх названыя менавіта місіянэрамі брагінскімі&lt;ref&gt;НГАБ. Ф. 1781. Воп. 27. Спр. 202. А. 153адв., 154—155адв., 156адв., 158—158адв., 207, 208, 229&lt;/ref&gt;.}}&lt;ref&gt;Załęski S. Jezuici w Polsce. — Kraków, 1905. T. 4. Cz. 4: Kolegia i domy założone za królów Jana Kazimierza, Michała, Jana III, obydwóch Sasów i Stanisława Augusta. 1648—1773. S. 1551&lt;/ref&gt;.

[[Файл:Roslin, Aleksander. Portret Katarzyny z Zamoyskich Mniszchowej.jpg|значак|зьлева|170px|Партрэт Катарыны з Замойскіх Мнішкавай. Аляксандар Расьлін. Каля 1752 году.]][[Файл:POL COA Zamoyski.svg|100пкс|значак|Герб роду Замойскіх.]][[Файл:POL COA Kończyc III.png|100пкс|значак|Герб уласны роду Мнішкаў.]][[Файл:POL COA Rawicz.svg|100пкс|значак|зьлева|Герб Равіч паноў Ракіцкіх.]]

Часам не абміналі Брагін і гайдамакі. У 1750, 1751 годзе мястэчка і ваколіцы, частка якіх была тады ўладаньнем пана Францішка Антонія Ракіцкага, ротмістра ашмянскага, пацярпелі ад іх рабаўніцтваў&lt;ref&gt;Белоруссия в эпоху феодализма. Сборник документов и материалов. Том 2: С середины XVII до конца XVIII века, до воссоединения с Россией / Под ред. А. И. Азарова, А. М. Карпачева, Е. И. Корнейчик. — Минск: Издательство Академии наук БССР, 1960. С. 396—398&lt;/ref&gt;. З паказаньняў арыштанта, гайдамацкага ватажкі, Івана Падалякі ў Кіеўскім гродзкім судзе ад 20 кастрычніка 1750 году: «''…ідучы да Брагіня каля млыноў, што завуцца Гарадзішчам, здыбалі аднаго чалавека, з імя і прозьвішча невядомага, які… ўзяўся дабраахвотна праводзіць, і пайшлі да Брагіня; у Брагіню ўначы зрабавалі двух габрэяў: сукмані, маніста, серабро і грошы забралі; кожнаму гайдамаку ў цьвёрдай манеце дасталася па дзесятку рублёў, а ў дробнай манеце маскоўскай — па пяць рублёў і шэсць грывень; тую дробную манету ўсю аддалі правадніку Сьцяпану..; той жа Сьцяпан з Брагіня праводзіў іх да дому свайго бацькі і, там накарміўшы, у бацькі пакінуў грошы, а сам павёў іх да сваіх паноў, да Кімбараўкі…''»&lt;ref&gt;Архив ЮЗР. Ч. 3. Т. 3. Акты о гайдамаках (1700—1768). — Киев, 1876. С. 529—530&lt;/ref&gt;. Нярэдка, рабаўніцтвы суправаджаліся забойствамі. Уражвае наступнае сьведчаньне: &quot;''Тот же секунд-майор Галцов 25 августа 1750 г. рапортовал: «сего августа 25 дня писал к нему польского местечка Лоева, владельца конюшенного и ротмистра Антония Рокицкого местечка Брагина управитель шляхтич Верига, что сего августа против 25-го числа разбойников 12 ч-к, в ночи при селе Игрушине попа Павла Лазниченка разбили и двор огнем спалили, и жида разбили и огнем сожгли, а жидовку до смерти скололи; да в деревне Сувиде жида разбили, а жидовку огнем же зжгли и жиденка до смерти скололи, которое де село Игрушин и дер. Сувида разстоянием от Днепра против Любич с 15 верст''». Пазьней Ф. Ракіцкі паведамляў кіеўскаму гэнэрал-губэрнатару М. І. Лявоньцеву: «''сего 1752 г. мая 10-го н. с. два гайдамаки именем Грицько Киселенко, а другой Пархоменко пойманы с товарищи в розбое и в допросе сего мая 15 в лоевском замке показали: …Из Жаров вышев, имев всякое к пропитанию изобилие, плыли Днепром до реки Брагинки и хотели прийти до местечка Брагина, но имея предосторожность, что были в опасности, поплыли вверх Днепром к Лоеву, мимо Любеча…''»&lt;ref&gt;Исторические материалы из архива Киевского губернского правления. Выпуск 5. / Сост. ред. неофициальной части Ал. Андриевский. — Киев, 1883. С. 13, 16, 30&lt;/ref&gt;.

Паводле чарговай візыты Брагінскага дэканату, на 1752 год у прыходзе царквы Раства Найсьвяцейшай Багародзіцы, якая знаходзілася ў прадмесьці Брагіна, было 236 двароў, у тым ліку 56 у месьце. Дапушчаных да споведзі 1238 душ. Прыход «мейскай» Сьвята-Мікалаеўскай царквы складалі верныя з 126 двароў, 30 зь якіх — у Брагіне. Душ да споведзі — 889. У прыходзе царквы Сьвятой Тройцы, якая стаяла пасярод тагачаснага места, налічвалася 120 двароў, зь іх 40 у самым Брагіне. Асобна зазначана, што каля 300 душ у тым годзе не спавядаліся&lt;ref&gt;ІР НБУВ. Ф. 1. Спр. 2464. А. 341адв., 344адв.-345, 347, 354адв.-355, 357, 361адв.-362&lt;/ref&gt;.

У 1750—1753 гадох памежныя канфлікты з князямі Шуйскімі, уладальнікамі Хвойнікаў і Астраглядавічаў, мелі пасэсары Брагінскага маёнтку паны Ян Караль Мнішак, падкаморы літоўскі, і Францішак Антоні Ракіцкі, войскі ашмянскі&lt;ref&gt;AGAD. APiJ. Sygn. 1. S. 70—71&lt;/ref&gt;. У 1754 годзе Брагінскае графства была куплена ў княгіні Эльжбэты, дачкі Міхала Сэрвацыя, Вішнявецкай Міхалавай Замойскай за 550 000 злотых{{заўвага|Зьвестка запазычаная з артыкула Вікіпэдыі [[Адам Міхал Ракіцкі]]. Але крыніца ў ім ня ўказаная.}} панам Францішкам Антоніем, сынам Мікалая, Ракіцкім (†1759), лідарам групоўкі [[Чартарыйскія|Чартарыйскіх]] у [[Рэчыцкі павет|Рэчыцкім павеце]]. Пасьля гэтага судовыя прэтэнзіі суседзяў, апекуноў непаўналетніх хойніцкіх Шуйскіх паноў Быстрых, старостаў ліноўскіх, наступных апекуноў князёў Шуйскіх, старостаў ніжынскіх, былі ўжо толькі да паноў Ракіцкіх і іх сваякоў паноў [[Рафал Алаіз Аскерка|Рафала Аскеркі]], Міхала Страшэвіча, якія некаторы час мелі дачыненьне да Брагінскіх добраў&lt;ref&gt;AGAD. APiJ. Sygn. 1. S. 71 etc.&lt;/ref&gt;. На 1754 год у мястэчку Брагін налічвалася 117 двароў (прыкладна 702 жыхары), зь якіх «do grodu» (Оўруцкага замку) выплачвалася 18 злотых і 7 з паловай грошаў, «na milicję» (на вайсковыя патрэбы павету і ваяводзтва) 73 злотых&lt;ref&gt;Тариф подимного податку Київського воєводства 1754 року. /Опрацював Конрад Жеменецький. — Біла Церква, 2015. С. 188; гл. таксама: С. 13—15, 20—22&lt;/ref&gt;. 2 жніўня 1776 году ў Мазырскім гродзкім судзе для пана Міхала Ракіцкага, палкоўніка пяцігорскага, з падачы ротмістра ашмянскага пана Алаізія Ракіцкага, было актыкавана абмежаваньне Брагінскай воласьці 1512 года, згодна з указам караля Жыгімонта Старога, праведзенае дзеля чалабітнай князя Міхаіла Васільевіча Збараскага. У гэты раз дакумэнт быў запісаны пад назвай «Akt Ograniczenia Hrabstwa Brahińskiego»&lt;ref&gt;Бельскі С. В. З гісторыі ўладароў і маёнткаў Брагіншчыны XVI—XVIII стст. С. 7—11&lt;/ref&gt;. Значная частка Брагінскага маёнтку заставалася ў валоданьні Ракіцкіх да 1880-х гадоў.

[[Файл:Подпісы да мапы Брагінскага графства 1783 г.png|значак|зьлева|170px|Подпісы на мапе Брагінскага графства 1783 г.]][[Файл:Сьпіс угодзьдзяў у эксплікацыі да мапы Брагінскага графства 1683 г.jpg|значак|170px|Эксплікацыя да мапы Брагінскага графства 1783 г.]][[Файл:Няпоўны сьпіс габрэяў у Брагіне. 1784 г.jpg|значак|зьлева|170px|Няпоўны сьпіс габрэяў у Брагіне. 1784 г.]]

Габрэйскія перапісы 1765, 1778 і 1784 гадоў засьведчылі, што ў Брагіне налічвалася адпаведна 64 двары, 260 жыхароў, 31 двор, 90 жыхароў і 47 двароў з 152 жыхарамі. Мястэчка — цэнтр аднаіменнага кагала, да якога ў названыя гады належалі насельнікі 41, 28 і 26 вёсак, хутароў і фальваркаў, а ў іх разам зь мястэчкам пражывала 532, 189 і 223 pogłowia żydowskiego; некаторыя ў 1784 годзе запісаны хрысьціянамі, таму пагалоўшчыне не падлягалі — у Лісьцвіне, Веляціне, Еўлашах, Дубліне&lt;ref&gt;Архив ЮЗР. Ч. 5. Т. 2. Переписи еврейского населения в юго-западном крае в 1765—1791 гг. — Киев, 1890. С. 302, 391—392, 710—711&lt;/ref&gt;. Прыкметнае ўбываньне колькасьці юдэяў і прыняцьце часткаю іх хрысьціянства магло быць выклікана выбухам гайдамацка-сялянскай [[Каліеўшчына|Каліеўшчыны]] 1768 году, адгалоскі якой дасягалі і брагінскіх ваколіцаў.

27 днём жніўня 1783 году датаваная мапа Брагінскага графства{{заўвага|Эксплікацыя да мапы ўтрымлівае 131 пазыцыю (зь іх 77 і 78 не чытаюцца; трэба глядзець мапу) — назвы паселішчаў, цэркваў, іх колеры і значкі, нумары на мапе, прыналежнасьць, плошчы і характар угодзьдзяў, якасьць грунту.}}, матэрыял для якой падрыхтаваў Станіслаў Віткоўскі. Тады маёнткам, з прычыны недаросласьці сыноў Людвіка і Алаізія Рафала ўдавы пані Марыі з Аскеркаў Ракіцкай, часова валодаў жанаты зь ёй пан Міхал Страшэвіч, маршалак упіцкі. У 1786 годзе ён жа пацьвердзіў фундуш нібыта 1720 году Сьвята-Траецкай царкве&lt;ref&gt;НГАБ. Ф. 136. Воп. 1. Спр. 573. А. 103&lt;/ref&gt;{{заўвага|Увага: у визітах 1740, 1743, 1752, 1785 г. што да Траецкай царквы ў Брагіне, у адрозьненьне ад Міхайлаўскай царквы ў Глухавічах, фундуш 1720 г. не згаданы. Прыведзены запіс  літаральна паўтарае той, што датычыўся глухавіцкай царквы.}}.

Паводле візыты Чарнобыльскага дэканату, на 24 сакавіка 1785 году прыход Мікалаеўскай царквы, настаяцелем якога сьвятар Хведар Буцкоўскі, аб'ядноўваў верных з 24 дымоў у Брагіне, 6 у вёсцы Валахоўшчына, 20 у Нудзічах, з 12 дымоў хутара Маскі і Шкуратоў, 33 у Юркавічах, 19 у Сьцежарным, 6 у Зарэччы, 9 у вёсцы Цюцькі, 10 у Крыўчы. Усяго душ – 935. 27 сакавіка ў прыходзе Траецкай царквы на чале зь сьвятаром Аляксеем Арабіевічам былі ўлічаныя 1113 душ верных, якія жылі ў 83 дварах мястэчка Брагін, у 8 хутара Кавака, у 6 хутара Ламакі, у 25 вёскі Шкураты, у 5 хутара Пажаркі, у 2 хутара Хвенкі, у 12 вёскі Рыжкаў, у 14 Вялікага Лесу, у 17 хутара Кавалі, у 3 хутара Каткі, у 4 хутара Унігаўка, у 14 вёскі Вуглы, у 9 дварах Каманова, у 8 Слабады Удалёўкі, у 15 вёскі Лубенікі, у 10 Слабады Жураўлёвай. У прыходзе Багародзіцкай царквы 29 сакавіка візытатар засьведчыў наяўнасьць 1215 верных, што жылі ў 72 дварах мястэчка Брагін, у 33 вёскі Дублін, у 40 дварах Сьпярыжжа, 29 у Ільлічах, 14 хутара Сабалі, 21 вёскі Малейкі, 11 хутара Казловічы, 16 хутара Буркі, 11 хутароў Бакуны, Спалахі, Кавалі, Лешчуны, Маскі, 6 вёскі Гарадзішча&lt;ref&gt;ІР НБУВ. Ф. 1. Спр. 2477. А. 66-73&lt;/ref&gt;.

=== Пад уладай Расейскай імпэрыі ===

[[Файл:Брагін на плане Генеральнага межавання Рэчыцкага павету 1797 г.png|значак|зьлева|170px|Брагін на схематычным пляне Рэчыцкага павету 1800 году.]][[File:Запіс аб нараджэньні і хросьце Тэклі Ракіцкай. 1799 г.jpg|значак|зьлева|170px|Пан Рафал Ракіцкі з Брагіня — адным з кумоў пры хросьце пляменьніцы Тэклі Юзафаты Антаніны Ракіцкай.]]

У выніку [[другі падзел Рэчы Паспалітай|другога падзелу Рэчы Паспалітай]] (1793 год) Брагін апынуўся ў межах Рэчыцкай акругі Чарнігаўскага намесьніцтва (губэрні), з 1796 году ў складзе тэрытарыяльна ўпарадкаванага [[Рэчыцкі павет (Расейская імпэрыя)|Рэчыцкага павету]] Маларасейскай, а з 29 жніўня 1797 году [[Менская губэрня|Менскай губэрні]] [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]]&lt;ref&gt;Насевіч В., Скрыпчанка Т. Рэчыцкі павет / В. Насевіч, Т. Скрыпчанка // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі: у 6 т. — Т. 6. Кн. 1. — Мінск: БелЭн, 2001. С. 181—182&lt;/ref&gt;. У крыніцы, заснаванай на зьвестках расейскай рэвізіі 1795 году, сказана, што мястэчка Брагін было ў супольным валоданьні графаў Людвіка і Алаізія Ракіцкіх, мела «грунт песковатой 14 уволок», а сена па балотах тамтэйшыя жыхары накошвалі 270 вазоў. Тут знаходзілася адна зь сямі ў Рэчыцкай акрузе юдэйскіх школ, якая месьцілася ў драўляным будынку&lt;ref&gt;Петреченко І. Є. «Камеральное описание… Речицкой округи» 1796 р.: інформаційний потенціал пам’ятки // Днепровский паром. Природное единство и историко-культурное взаимодействие белорусско-украинского пограничья / Материалы международной конференции (26-27 апреля 2018 г., г. Гомель). — Минск: Четыре четверти, 2018. С. 71, 75&lt;/ref&gt;. У самым канцы XVIII ст. браты Ракіцкія вызначыліся з падзелам бацькоўскай фартуны. Алаізію Рафалу і яго нашчадкам дастаўся Брагін з прылегласьцямі, а Людвіку — Гарадзішчаўскі і Ёлчанскі ключы з шэрагам фальваркаў&lt;ref&gt;Минские губернаторы, вице-губернаторы и губернские предводители дворянства (1793–1917): биографический справочник / сост. Ю. Н. Снапковский; редкол.: В. И. Адамушко [и др.]. – Минск: Беларусь, 2016 (далей: Минские губернаторы, etc.). С. 211&lt;/ref&gt;. 5 студзеня 1799 году ў мэтрычных кнігах Сялецкага базылянскага кляштару ў запісе аб хросьце ў палацы Гарадзішча Тэклі, дачкі Людвіка і Ганны з Плятэраў{{Заўвага|Менш як праз тры тыдні, ва ўзросьце 19 гадоў, пакінула сьвет жывых ў выніку пасьляродавай гангрэны; 26 студзеня пахавана на Сялецкіх могілках (НГАБ. Ф. 1781. Воп. 27. Спр. 202. А. 245).}} Ракіцкіх, кашталянічаў менскіх, адным з чатырох кумоў-мужчын быў кашталяніч менскі Рафал Ракіцкі з Брагіня&lt;ref&gt;НГАБ. Ф. 136. Воп. 13. Спр. 1451. А. 3адв.&lt;/ref&gt;. Але яму, падобна, даводзілася дзяліць спадчыну з шваграм Ігнацыем Аскеркам, падстаростай судовым рэчыцкім&lt;ref&gt;Гербоўнік беларускай шляхты. Т. 1. А. / Т. Капіца, А. Леўчык, С. Рыбчонак і інш. – Мінск, 2002. С. 331&lt;/ref&gt;, таксама кумам на згаданай урачыстасьці. У шляхецкай рэвізіі 1811 году Брагінскі маёнтак паказаны нібыта ўласнасьцю сына Рафала{{Заўвага|Спачыў 14 траўня 1802 г. у фальварку Людамонт Менскага павету, пахаваны на Кальварыйскіх могілках (Минские губернаторы, etc. С. 212).}}, 16-ці гадовага Міхала, побач згаданы і 17-ці гадовы Ўладыслаў Аскерка, сын сястры Рафала і Людвіка Ізабэлы{{Заўвага|Ва ўзросьце 26 гадоў пайшла з жыцьця 13 траўня 1794-га, пасьля нараджэньня сына; пахаваная ў Рудакове (НГАБ. Ф. 937. Воп. 1. Спр. 60. А. 97: запіс у мэтрычных кнігах Юравіцкага касьцёлу, у якім сказана, што нябожчыца была парафіянкай касьцёлу ў Астраглядах).}}; на 1795 год фартуна налічвала 3 111 душ прыгонных мужчынскага полу&lt;ref&gt;НГАБ. Ф. 333. Воп. 9. Спр. 263. А. 206&lt;/ref&gt;. Відавочна, граф Людвік быў на той час апекуном абодвух юнакоў. Неўзабаве і Міхал уступіў ва ўладаньне Брагінам, і Ўладыслаў – ва ўладаньне сваёй часткай брагінскіх добраў з дваром у Рудакове.

18 чэрвеня 1831 года ў навакольлях Брагіна шляхціч Міхал Лігэнза, афіцыяліст пана Крушэўскага з Ракітна, сабраў конны адзьдзел паўстанцаў у складзе крыху больш дваццаці чалавек зь ліку дворскай службы. Уначы на 19 чэрвеня ён жа з паловай тых людзей, спрабуючы ўзьняць тутэйшую чыншавую і дворскую шляхту на паўстаньне, прайшоў праз [[Шкураты]] і [[Мікулічы (Гомельская вобласьць)|Мікулічы]] ў накірунку [[Хвойнікі|Хвойнікаў]], [[Вадовічы|Вадовічаў]], потым [[Нароўля|Нароўлі]] і Мухаедаўскіх лясоў, дзе хаваліся {{падказка|інсургэнты|Паўстанцы}} з [[Оўруч|Оўруцкага]] і [[Радамышаль|Радамышльскага]] паветаў&lt;ref&gt;Dangel St. Rok 1831 w Mińszczyźnie. — Warszawa, 1925. Tom II. S. 59&lt;/ref&gt;.

[[Файл:Brahin, Skarachod. Брагін, Скараход (1877).jpg|значак|зьлева|170px|Дом Івана Скарахода, здымак 1877 г. Паводле ўнука Хведара Стравінскага, пабудаваны ў 1834 г.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20210501004943/http://www.bragin.by/2021/01/braginskiya-karani-muzychnyx-geniya%d1%9e-stravinskix/ Віктар Гілеўскі. Брагінскія карані музычных геніяў Стравінскіх. // Маяк Палесся. 15. 01. 2021.]&lt;/ref&gt;{{Заўвага|В. Гілеўскі ўважае, што дом «амаль дакладна» стаяў на сучаснай вуліцы Савецкай, 83.}}, інакш кажучы, у год шлюбу яго бацькоў.]][[Файл:Запіс аб шлюбе Ігнацыя і Аляксандры Стравінскіх. 1834 г.jpg|значак|170px|Запіс аб шлюбе Ігнацыя і Аляксандры Стравінскіх. 1834 г.]]

Паводле зьвестак на 1834 год, у Брагіне праводзіліся два штогадовыя кірмашы: 1-8 студзеня і 29 чэрвеня-2 ліпеня; тавараў прывозілася адпаведна на 3 000 і 2 000 рублёў, прадавалася на 2 000 і 1 500 р., наведвалі кірмашы каля 400 і 350 чалавек&lt;ref&gt;Список существующих в Российской империи ярма''н''ок. – С.-Петербург, 1834. С. 190&lt;/ref&gt;. 3-га чэрвеня 1834 года настаяцель Бабчынскай Крыжаўзьдзьвіжанскай царквы а. Іаан Данілаў Нямшэвіч абвянчаў у Брагінскай Сьвята-Траецкай царкве шляхціча-католіка Ігнацыя, сына Ігнацыя, Стравінскага з праваслаўнай дзяўчынай Аляксандрай, дачкой селяніна мястэчка Брагін, прыгоннага графа Міхала Ракіцкага, Івана Іванавага Скарахода{{заўвага|У нядаўнім пецярбургскім выданьні «Игорь Стравинский: мэтр из Ораниенбаума» сказана, нібыта брагінская сялянка Аляксандра Скараход «происходила из семьи дворян Саратовской губернии»&lt;ref&gt;Рожнова, О. В. Игорь Стравинский: мэтр из Ораниенбаума: монография / О. В. Рожнова. — Санкт-Петербург: Планета музыки, 2022. С. 13; [https://www.labirint.ru/books/870560/ 1]&lt;/ref&gt;.  Гэта ня можа не выглядаць спробай суседзяў прывязаць маму і бабулю знакамітых Стравінскіх да Расеі, зусім не зважаючы на крыніцы.}}&lt;ref&gt;НГАБ. Ф. 136. Воп. 13. Спр. 536. А. 49адв.&lt;/ref&gt;{{Заўвага|Падзея зусім не шэраговая, бо сярод дзяцей гэтай сямейнай пары былі сыны Аляксандар, будучы ўдзельнік расейска-турэцкай вайны 1877–1878 гадоў, пазьней гэнэрал-маёр, ды Хведар – будучы знакаміты артыст Марыінскага тэатру ў Пецярбургу, бацька Ігара Стравінскага, аднаго з буйнейшых кампазытараў XX ст.}}. У 1845 годзе прыход названай царквы быў скасаваны, а храм прыпісаны да прыходу царквы Раства Найсьвяцейшай Багародзіцы&lt;ref&gt;НГАБ. Ф. 835. Воп. 2. Спр. 2. А. 18-19адв.&lt;/ref&gt;. Паводле рэвізіі 1847 году брагінскае габрэйскае таварыства складалі 801 мужчына і 811 жанчын&lt;ref name=&quot;fn2&quot;&gt;Еврейская энциклопедия. Т. 4. — Санкт-Петебург: Брокгауз-Ефрон, 1909. Стб. 868–869&lt;/ref&gt;.

На 1850 год у Брагіне было 149 двароў, 1233 жыхары. Тракт зьвязваў Брагін з Лоевам&lt;ref name=&quot;fn1&quot;&gt;{{Літаратура/Гарады і вёскі Беларусі|1-1}} С. 65 – 67&lt;/ref&gt;. У «Списках населенных мест Минской губернии по уездам, приходам, еврейским обществам со сведениями об их расположении и народонаселении [Дело]: 1857 г.» засьведчана, што 782 жыхары мястэчка абодвух полаў зьяўляліся прыхаджанамі Раства-Багародзіцкай царквы, 515 жыхароў — Мікалаеўскай царквы, яшчэ 6 мужчын і 9 жанчын былі парафіянамі Астраглядаўскага касьцёлу Ўнебаўзяцьця Найсьвяцейшай Панны Марыі&lt;ref&gt;Расейскі дзяржаўны гістарычны архіў. Ф. 1290. Воп. 4. Спр. 79. А. 381, 672, 673&lt;/ref&gt;. У 1860 годзе ў мястэчку 261 гаспадарка, 2628 жыхароў, прыходзкія Сьвята-Мікалаеўская і Раства-Багародзіцкая з прыпісной Сьвята-Траецкай{{Заўвага|9 красавіка 1874 г. будынак Сьв.-Траецкай царквы згарэў&lt;ref&gt;Минские епархиальные ведомости. – Минск, 1881. № 8. С. 229&lt;/ref&gt;}} цэрквы&lt;ref&gt;Историко-статистическое описание Минской епархии, составленное ректором Минской духовной семинарии архимандритом Николаем. – Санкт-Петербург, 1864. С. 296&lt;/ref&gt;, філіяльны Астраглядаўскай парафіі касьцёл, праводзіліся два кірмашы на год&lt;ref name=&quot;fn1&quot;/&gt;. Маюцца зьвесткі пра ўзаемадачыненьні тутэйшых панства і праваслаўнага духавенства. У дзёньніку архіяпіскапа менскага і бабруйскага Міхаіла Галубовіча занатавана, што 19 верасьня 1860 году ён: «''Раніцой ад’ехаў у Брагін. {{падказка|Ракіцкі|Людвік}} вадзіў мяне па цэрквах, а я зацягнуў яго, неахвочага, да дабрачыннага Айца. Намагаўся памірыць іх. Заўважыў, што Ярэміч і жонка дужа катэгарычныя і непрыхільныя да Ракіцкага. Выступілі з папрокамі. Нягледзячы на гэта, граф абяцаў скончыць вясною дом і здаць ссыпку. Па абедзе з Ракіцкім паехаў у Глухавічы. Ён паказаў мне тры карціны, набытыя ў Варшаве, а калі я пахваліў «Татараў», дык прасіў, каб гэтую карціну прыняў на памяць. Тут таксама былі Аскерка і валынскі Прозар. З жонкай мяне не пазнаёміў – нібыта хворая, у ложку. Сапраўды, у яе быў павятовы лекар Філіповіч''»&lt;ref&gt;Янушкевіч Я. Дыярыюш з XIX стагоддзя. Дзённікі Міхіла Галубовіча як гістарычная крыніца / Я. Янушкевіч – Мінск: Хурсік, 2003. С. 124, 256&lt;/ref&gt;.

[[Файл:Двор Брагін на карце Ф. Ф. Шуберта, сярэдзіна XIX ст.png|значак|зьлева|170px|Двор і мястэчка Брагін на мапе Шубэрта-Тучкова з праўкамі 1860-х гг.]]

У парэформавыя часы Брагін — цэнтар воласьці ў Рэчыцкім павеце. У сувязі з чарговым паўстаньнем супраць расейскага панаваньня і за аднаўленьне Рэчы Паспалітай, 11 красавіка 1865 году будынак Брагінскага філіяльнага касьцёлу быў адабраны ў католікаў і перададзены ў праваслаўнае ведамства. Пазьней у ім уладкавалі прыпісную царкву Сьвятога Ціхана Задонскага&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20210619184636/http://www.bragin.by/2015/12/maksim-eremich-sluzhil-v-bragine-polveka/ Ростислав Бондаренко, священник. Настоятель Николаевской церкви Максим Еремич отдал служению в Брагине полвека. // Маяк Палесся. 11 снежня 2015.]&lt;/ref&gt;{{Заўвага|Благачынны Брагінскай акругі і настаяцель Сьвята-Мікалаеўскай царквы протаіерэй Максім Ярэміч паведаміў тады сваёй пастве пра цэлы шэраг уласных «адкрыцьцяў», як тое: раней гэты касьцёл быў «домовой церковью» яшчэ праваслаўных князёў Вішнявецкіх, доказам чаго нібыта знойдзеныя тут пры перабудове ў царкву абломкі царскіх варот, праваслаўныя крыж і харугва, старыя чорныя ўніяцкія сьвятарскія рызы. Таксама а. Максім сьцвярджаў, што «На воротах, против дома князей, была некогда церковь Благовещения Пресвятой Богородицы» (Минские епархиальные ведомости. – Минск, 1871. № 4. С. 29). Але царква з такім тытулам заснавана ў 1609 г. Вішнявецкімі не ў Брагіне, а ў Сяльцы, дзе самі яны ніколі не жылі.}}. На 1876 год часткай Брагінскага маёнтку ў 20 000 дзесяцін зямлі, набытай 9 студзеня 1873 году, валодаў расейскі купец 1-й гільдыі Якім Сямёнавіч Каноплін. Іншая частка разам зь Мікуліцкім ключом у 26 650 дзесяцін зямлі з 2-ма ветракамі, 6 коннымі, 1 вадзяным млынам, сукнавальняй засталася за графам Людвікам, сынам Міхала, Ракіцкім&lt;ref&gt;{{Літаратура/Памяць/Брагінскі раён|к}} С. 60, 61.&lt;/ref&gt;, ад якога мусіла перайсьці яго сыну Міхалу. У сьпісе прыходаў і прычтаў па чатырох благачынных акругах (у межах Рэчыцкага павету) Менскай епархіі на 1876 год у складзе прычту Багародзіцкай царквы ў Брагіне названыя настаяцель а. Юліян Мігай, в. а. штатнага псаломшчыка Дзьмітрый Федаровіч. Да прыходу належалі жыхары мястэчка Брагін, вёсак Буркі, Сабалі, Шкураты, Кавака. У прычце Мікалаеўскай царквы – настаяцель а. Максім Ярэміч, в. а. штатнага псаломшчыка Сямён Кезевіч, просьфірня Еўфрасіньня Кезевіч. Прыход – жыхары Брагіна, вёсак Дублін, Сьпярыжжа, Ясяні, Валахоўшчына&lt;ref&gt;Минские епархиальные ведомости. № 10, 1876. С. 456—457.&lt;/ref&gt;. На 1879 год у прыходзе Багародзіцкай царквы налічвалася 970 душ мужчынскага і 1019 душ жаночага полу сялянскага саслоўя, у прыходзе Мікалаеўскай царквы — 860 душ мужчынскага і 1005 душ жаночага полу верных. Крыху раней вёскі Кавака і Шкураты далучаныя былі да прыходу Мікалаеўскай царквы, а Дублін і Сьпярыжжа —  да прыходу царквы Раства Багародзіцы&lt;ref&gt;Описание церквей и приходов Минской епархии. VIII. Речицкий уезд. — Минск, 1879. С. 24, 26&lt;/ref&gt;. У 1883 годзе Брагінскі маёнтак Ракіцкіх{{Заўвага|Цэнтрам яго, са слоў старажылаў, запісаных настаўнікамі Брагінскай пачатковай школы «под руководством Белобровика В. С.» у 1925 г., быў двор Касачоў (гл. таксама: Ганжураў І. Ф. // {{Літаратура/Памяць/Брагінскі раён|к}} С. 53—54, 58). Гэта лякальная назва, у афіцыйных дакумэнтах амаль неўжываная. Напрыклад, у справе 1905—1906 гадоў аб выкупе зямлі ў Унігаўцы сем'ямі Буйневічаў і Цішкевічаў, прыналежнасьць апошняй толькі ў першым выпадку пазначана па-тутэйшаму як да маёнтку Касачоў, а ў трох астатніх выпраўлена на афіцыйную — як да маёнтку Брагін пана Міхала Кербедзя&lt;ref&gt;НГАБ. Ф. 1595. Воп. 2. Спр. 6265. А. 31, 39, 40, 43&lt;/ref&gt;. Арыенцір для зацікаўленых: паміж месцам, дзе знаходзіўся той двор, і мястэчкам, паводле сьвятара Расьціслава Бандарэнкі, сёньня бачым тэлерэтрансьлятар. Непадалёк, у былым панскім парку ад 1919 г. пачалі хаваць прыхаджанаў Раства-Багародзіцкай царквы, бо на старых Прачысьценскіх могілках ужо не хапала прасторы. На сучаснай мапе Брагіна тут пазначаны Касачоўскія могілкі.}}, выстаўлены на аўкцыён за даўгі Зямельнаму банку, «''с Высочайшего соизволения''» набыў вялікі інжынэр, сапраўдны тайны саветнік Станіслаў, сын Валерыяна, Кербедзь. Аднак, яго адміністратар і ўпаўнаважаны ў судзе Юзаф Вайткоўскі, з-за безгаспадарлівасьці папярэдніх уласьнікаў, на 1887 год здолеў улагодзіць пазямельныя спрэчкі зь сялянамі толькі 4 вёсак{{Заўвага|Ці не таму С. Кербедзь на 1888/1889 год названы ўласьнікам толькі маёнтку Канстанцінаў і Амелькаўшчына, які складаў 15 875 дзесяцін угодзьдзяў (гл.: Список землевладельцев Минской губернии. 1889 г. – Минск, 1889. С. 370)?.. Брагінскі маёнтак пад сваёй назвай на той час не згаданы ні за адным уладальнікам. За сынамі Якіма Канопліна Аляксеем і Іванам значыліся адпаведна Глухавічы з Будай Пятрыцкай і Рафалаў.}}, з насельнікамі 12-ці астатніх даводзіў справу да поўнага вырашэньня яшчэ і ў 1895 годзе{{Заўвага|Справы па разьмежаваньню зь землямі жыхароў яшчэ 11 паселішчаў перайшлі да іншых гаспадароў Брагінскіх добраў.}}&lt;ref&gt;НГАБ. Ф. 1595. Воп. 2. Спр. 2249. А. 82 – 86&lt;/ref&gt;. У 1896 годзе ў Раства-Багародзіцкім прыходзе быў узьведзены мураваны будынак царквы на гонар сьв. апосталаў Пятра і Паўла, у якім разьмясьцілася і двухкласная прыходзкая школа&lt;ref&gt;НГАБ. Ф. 136. Воп. 1. Спр. 41139. А. 7&lt;/ref&gt;. 

Перапіс 1897 году засьведчыў: у мястэчку Брагін было 648 двароў, 4519 жыхароў{{заўвага|Згодна зь іншымі зьвесткамі, у Брагіне тады было 4311 жыхароў, зь якіх 2254 складалі габрэі&lt;ref name=&quot;fn2&quot;/&gt;.}}, дзеялі 3 царквы, капліца і 4 юдэйскія малітоўныя дамы, працавалі валасная ўправа, царкоўнапрыходзкая школа, народная вучэльня, паштова-тэлеграфны адзьдзел, хлебазапасны магазын, паравы млын, бровар, 6 крупадзёрак, 3 маслабойні, 5 гарбарняў, 5 цагельняў, 82 крамы і 2 заезныя дамы, карчма, аптэка, штотыднёва праводзіліся таргі, 2 разы на год адбываліся кірмашы&lt;ref name=&quot;fn1&quot;/&gt;. На 1903/1904 год сярод зямельных уласьнікаў Менскай губэрні, якія мелі 500 і болей дзесяцін, названы ўладальнік маёнтку Брагін дваранін Міхал, сын Станіслава, Кербедзь&lt;ref&gt;Памятная книжка Минской губернии на 1904 г. — Минск: Издание Минского губернского статистического комитета, 1903. Приложение. С. 56&lt;/ref&gt;. Згодна са зьвесткамі выданьня «Список населённых мест Минской губернии», на 1909 год у мястэчку Брагін налічвалася ўсяго 387 двароў, 3902 жыхары&lt;ref&gt;Список населённых мест Минской губернии. / Сост. В. С. Ярмолович. — Минск, 1909. С. 17&lt;/ref&gt;.

=== Найноўшы час ===

[[Файл:Брагінскія кустары каля былой царквы-школы. Пач. 1930-х гг.jpg|значак|170px|Арцель брагінскіх саматужнікаў побач з былой царквой-школай. Каля 1930 г.]]

9 лютага 1918 году, яшчэ да падпісаньня [[Берасьцейскі мір|Берасьцейскага міру]] з бальшавіцкай Расеяй (3 сакавіка), [[Нямецкая імпэрыя|Нямеччына]] перадала паўднёвую частку Беларусі [[Украінская Народная Рэспубліка|Ўкраінскай Народнай Рэспубліцы]]. У адказ на гэта, 9 сакавіка [[Другая Ўстаўная грамата|Другой Устаўной граматай]] тэрыторыя абвешчана была часткай [[Беларуская Народная Рэспубліка|Беларускай Народнай Рэспублікі]]. Брагін, аднак, апынуўся ў складзе часова створанай 15 чэрвеня [[Палеская акруга (1918—1919)|Палескай акругі (староства)]] з цэнтрам у Рэчыцы, з кастрычніка — у Мазыры. Прычым, старастай (губэрнатарам) гетман [[Украінская дзяржава|Украінскай Дзяржавы]] [[Павал Скарападзкі]] прызначыў былога ўладальніка маёнтку Гарадзішча, галаву Рэчыцкай павятовай управы П. А. Патона. Ад 18 траўня тут дзеяла «варта Ўкраінскай Дзяржавы»&lt;ref&gt;Ціхаміраў А. В. Станаўленне і развіццё беларуска-украінскіх адносін у 1918—1920 гг. // Веснік БДУ. Сер. 3. 2005. № 3. С. 28 — 32; Грицкевич А. П. Борьба за Украину, 1917—1921 / А. П. Грицкевич; под науч. ред. А. Е. Тараса. — Минск: Современная школа, 2011. С. 92 — 93; Ільїн О. Західне Полісся в Українській Державі гетьмана Скоропадського (Історія в документах) / О. Ільїн // Над Бугом і Нарвою : український часопис Підляшшя. — 2014. № 3. С. 42; Валентина Метлицька. Тимчасова німецька окупація та її вплив на долю східного Білоруського Полісся (березень 1918 – січень 1919 рр.). // Україна та Німеччина: міждержавні відносини: збірник наукових праць / ред. кол. Владислав Верстюк (гол.), Степан Віднянський, Руслан Пиріг, Ірина Матяш, Дмитро Вєдєнєєв, Володимир Бойко, Дмитро Казіміров. – Чернігів: Сіверський центр післядипломної освіти, 2018. С. 286 – 296 (артыкул беларускамоўны); Замойский А. С. Брагин и местечки юго-восточной Беларуси в условиях перехода от войны к миру. 1918—1922. // Брагинщина в контексте истории белорусско-украинского пограничья. С. 85&lt;/ref&gt;.

[[Файл:Brahin, Mikolskaja. Брагін, Мікольская (18.06.1933).jpg|значак|зьлева|170px|Канфэрэнцыя настаўнікаў, 1933 г. Здымак зроблены каля будынку Сьвята-Мікалаеўскай царквы, зачыненай уладамі{{Заўвага|Сьведчаньне іерэя Расьціслава Бандарэнкі, настаяцеля царквы Праабражэньня Гасподняга ў вёсцы Сялец.}}.]][[Файл:Brahin. Брагін (1.05.1935).jpg|значак|170px|Брагін. Работнікі маслазаводу. 1 траўня 1935 г.]]

1 студзеня 1919 году, згодна з пастановай І зьезду КП(б) Беларусі, Брагін з воласьцю ўвайшоў у склад [[ССРБ|Сацыялістычнай Савецкай Рэспублікі Беларусі]], аднак 16 студзеня Масква адабрала яго разам зь іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад [[РСФСР]].

8 сьнежня 1926 году Брагін і яго значна пашыраную тэрытарыяльна воласьць вярнулі [[БССР]]. Тады ж ён стаў цэнтрам раёну. Дзеялі 3 пачатковыя і 1 сярэдняя школы, клюб, бібліятэка, мэдыцынскі ўчастак, вэтэрынарны пункт, паштова-тэлеграфная кантора, сельскагаспадарчае крэдытнае таварыства, адзьдзяленьне спажывецкай каапэрацыі. У 1929 годзе арганізаваны калгас. Працавалі маслазавод, вятрак, кравецкая і шавецкая арцелі, кузьня. З 1938 году Брагін — у новастворанай [[Палеская вобласьць|Палескай вобласьці]] з цэнтрам у [[Мазыр]]ы). 27 верасьня 1938 году мястэчка атрымала афіцыйны статус [[гарадзкі пасёлак|гарадзкога пасёлку]].

У [[Другая сусьветная вайна|Другую сусьветную вайну]] з 28 жніўня 1941 да 23 лістапада 1943 году Брагін знаходзіўся пад акупацыяй [[Трэці Райх|Трэцяга Райху]].

З 1954 году Брагін — у складзе Гомельскай вобласьці. У 1970 году да яго далучана вёска Ліпкі.

У 1986 годзе ў выніку [[Чарнобыльская катастрофа|катастрофы на Чарнобыльскай АЭС]] мястэчка апынулася ў зоне радыяктыўнага забруджваньня.

== Геаграфія ==

Каля Брагіна ёсьць паклады жалезьняку, гліны і суглінкаў. Брагін месьціцца за 100 км на паўднёвы захад ад [[Гомель|Гомлю]] і за 25 км на паўднёвы ўсход ад чыгуначнай станцыі [[Хвойнікі]]. Злучэньне аўтадарогамі існавала з [[Лоеў|Лоевам]], [[Рэчыца]]й і Хвойнікамі ў Беларусі, а таксама з [[Чарнігаў|Чарнігавам]] ва Ўкраіне. Сярэдняя тэмпэратура студзеня складала -6,6°C, а ліпеня — +18[[°C]]. Ападкаў у сярэднім выпадала 533 мм за год. [[Вэгетацыйны пэрыяд]] росту расьлінаў складаў 194 дні ў год&lt;ref&gt;{{Навіна|аўтар=|загаловак=Геаграфія|спасылка=http://bragin.gomel-region.by/by/geo-by/|выдавец=Брагінскі раённы выканаўчы камітэт|дата публікацыі=2022|дата доступу=9 лютага 2022}}&lt;/ref&gt;.

== Насельніцтва ==
* '''XIX стагодзьдзе''': 1850 год — 1233 чал.&lt;ref&gt;{{Літаратура/Гарады і вёскі Беларусі|1-1к}} С. 66.&lt;/ref&gt;; 1860 год — 2628 чал.; 1880 год — 2,7 тыс. чал.&lt;ref&gt;[[Аляксандар Ельскі|Jelski A.]] Brahin // {{Літаратура/Геаграфічны слоўнік Каралеўства Польскага|1к}} S. [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_I/348 348]&lt;/ref&gt;; 1897 год — 4519 чал.
* '''XX стагодзьдзе''': 1905 год — 2,7 тыс. чал.; 1939 год — 4,7 тыс. чал.; 1969 год — 6,7 тыс. чал.; 1985 год — 5,6 тыс. чал.; 1993 год — 3,7 тыс. чал.&lt;ref&gt;{{Літаратура/ЭГБ|2к}} С. 63.&lt;/ref&gt;; 1995 год — 2 тыс. чал.&lt;ref&gt;{{Літаратура/БелЭн|3к}} С. 227.&lt;/ref&gt;
* '''XXI стагодзьдзе''': 2004 год — 3,6 тыс. чал.&lt;ref&gt;{{Літаратура/Гарады і вёскі Беларусі|1-1к}} С. 65.&lt;/ref&gt;; 2006 год — 3,7 тыс. чал.; 2008 год — 3,7 тыс. чал.; 2009 год — 3954 чал.&lt;ref name=&quot;belstat&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20100918172105/http://belstat.gov.by/homep/ru/perepic/2009/vihod_tables/1.2-3.pdf Перепись населения — 2009. Гомельская область]{{Ref-ru}} [[Нацыянальны статыстычны камітэт Рэспублікі Беларусь]]&lt;/ref&gt; (перапіс); 2016 год — 3698 чал.&lt;ref name=&quot;belstat2016&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20160706073652/http://www.belstat.gov.by/upload/iblock/567/567f8a4ac45cd80a949bb7bd7a839ca7.zip Численность населения на 1 января 2016 г. и среднегодовая численность населения за 2015 год по Республике Беларусь в разрезе областей, районов, городов и поселков городского типа]{{Ref-ru}} [[Нацыянальны статыстычны камітэт Рэспублікі Беларусь]]&lt;/ref&gt;; 2017 год — 3662 чал.&lt;ref name=&quot;belstat2017&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20200813193913/http://belstat.gov.by/ofitsialnaya-statistika/publications/izdania/public_bulletin/index_7192/ Численность населения на 1 января 2017 г. и среднегодовая численность населения за 2016 год по Республике Беларусь в разрезе областей, районов, городов и поселков городского типа]{{Ref-ru}} [[Нацыянальны статыстычны камітэт Рэспублікі Беларусь]]&lt;/ref&gt;; 2018 год — 3681 чал.&lt;ref name=&quot;belstat2018&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20180405033656/http://www.belstat.gov.by/ofitsialnaya-statistika/publications/izdania/public_bulletin/index_8782 Численность населения на 1 января 2018 г. и среднегодовая численность населения за 2017 год по Республике Беларусь в разрезе областей, районов, городов и поселков городского типа]{{Ref-ru}} [[Нацыянальны статыстычны камітэт Рэспублікі Беларусь]]&lt;/ref&gt;; 2020 год — 4400 чал.&lt;ref name=&quot;belstat2020&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20210430042021/https://www.belstat.gov.by/ofitsialnaya-statistika/publications/izdania/public_bulletin/index_16754/ Численность населения на 1 января 2020 г. и среднегодовая численность населения за 2019 год по Республике Беларусь в разрезе областей, районов, городов и поселков городского типа]{{Ref-ru}} [[Нацыянальны статыстычны камітэт Рэспублікі Беларусь]]&lt;/ref&gt;

== Адукацыя ==
На 2022 год у Брагіне дзеялі [[гімназія]], Цэнтар карэкцыйна-разьвівальнага навучаньня і рэабілітацыі, Цэнтар творчасьці дзяцей і [[Моладзь|моладзі]], Фізкультурна-спартовы цэнтар дзяцей і моладзі, Брагінскі раённы сацыяльна-пэдагагічны цэнтар зь дзіцячым [[Прытулак|прытулкам]], [[дзіцяча-юнацкая спартовая школа]] (ДЮСШ) і Брагінскія дзіцячыя [[ясьлі]]-сад, якія забясьпечвалі поўны ахоп дзяцей [[Дашкольная ўстанова|дашкольнай]] асьветай. У ясьлях-садзе працавалі 4 гурткі: 1) [[Выяўленчае мастацтва|выяўленчага мастацтва]], 2) замежных моваў, 3) падрыхтоўкі да школы, 4) [[Харэаграфія|харэаграфіі]]. Цэнтар карэкцыйна-разьвівальнага навучаньня Брагінскага раёну меў клясу для дзяцей з множнымі парушэньнямі разьвіцьця, якім забясьпечвалі падвоз. Забясьпечанасьць кампутарамі складала 1 кампутар на 16 чалавек пры стандарце 1 на 30&lt;ref&gt;{{Навіна|аўтар=|загаловак=Адукацыя|спасылка=http://bragin.gomel-region.by/by/aduk/|выдавец=Брагінскі раённы выканаўчы камітэт|дата публікацыі=2022|дата доступу=9 лютага 2022}}&lt;/ref&gt;.

== Мэдыцына ==
На 2022 год [[Брагінская цэнтральная раённая лякарня]] месьцілася па вуліцы Крылова, д. 7 і мела 91 ложак, зь іх: 40 — у тэрапэўтычным аддзяленьні; 28 — у [[Хірургія|хірургічным]]; 20 — у [[Акушэрства|акушэрска]]-[[Пэдыятрыя|пэдыятрычным]], у тым ліку 10 пэдыятрычных ложкаў і па 5 — [[Гінэкалёгія|гінэкалягічных]] і хваробаў [[Цяжарнасьць|цяжарнасьці]]; 3 — у аддзяленьні [[Анастэзіялёгія|анастэзіялёгіі]] і [[Рэанімацыя|рэанімацыі]]. У [[Паліклініка|паліклініцы]] працавалі лекары 14 спэцыяльнасьцяў: некалькі лекараў агульнай практыкі, участковых пэдыятраў, хірургаў і акушэраў-гінэколягаў, па адным [[Нэўралёгія|нэўролягу]], отарыналярынголягу, [[Анкалёгія|анколягу]], [[Эндакрыналёгія|эндакрынолягу]], [[Афтальмалёгія|афтальмолягу]], інфэкцыяністу, дэрматавэнэролягу, [[Псыхіятрыя|псыхіятру]]-нарколягу і фтызіятру, а таксама зубныя [[фэльчар]]ы&lt;ref&gt;{{Навіна|аўтар=|загаловак=Лекавая сетка|спасылка=http://bragincrb.by/лечебная-сеть/|выдавец=[[Брагінская цэнтральная раённая лякарня]]|мова=ru|дата публікацыі=2022|дата доступу=9 лютага 2022}}&lt;/ref&gt;.

== Культура ==
На 2022 год у Брагінскім раёне дзеялі:
* [[Брагінскі раённы дом культуры]], які меў 12 падразьдзяленьняў у выглядзе сельскіх клюбаў, зь якіх 7 было ў [[Пасёлак|пасёлках]];
* [[Брагінская цэнтральная раённая бібліятэка]], якая мела 20 падразьдзяленьняў у выглядзе сельскіх [[Бібліятэка|бібліятэк]];
* [[Брагінская дзіцячая школа мастацтваў]], што мела падразьдзяленьне ў [[Камарын]]е  і клясы ў пасёлках [[Буркі]], [[Краснае (Брагінскі раён)|Краснае]], [[Малажын]] і [[Мікулічы (Гомельская вобласьць)|Мікулічы]];
* [[Брагінскі гістарычны музэй]] з карціннай [[галерэя]]й&lt;ref name=&quot;а&quot;/&gt;.

У Брагіне існавалі 3 народныя творчыя гурты, якія дзеялі пры Брагінскім раённым доме культуры: 1) музычны гурт «[[Бравія]]», 2) эстрадная студыя «Музычны лябірынт», 3) мужчынскі сьпеўны гурт «[[Галасы дубравы]]». У Брагінскай дзіцячай школе мастацтваў працаваў дзіцячы харэаграфічны гурт «[[Брагінка (гурт)|Брагінка]]», што быў лаўрэатам 2-й ступені абласнога конкурсу «Карагод сяброў». Бібліятэчнае абслугоўваньне ахоплівала звыш 80 % месьцічаў. Кнігазабясьпечанасьць складала 14,8 кніг на чалавека і 19,7 кніг на чытача. У Брагінскай цэнтральнай раённай бібліятэцы дзеяў публічны цэнтар прававой інфармацыі з выхадам у Сеціва, што ўлучаў эталённы банк прававых зьвестак. У Брагінскай дзіцячай школе мастацтваў дзеялі 7 клясаў па: 1) [[акардэон]]е, 2) [[баян]]е, 3) выяўленчым мастацтве, 4) [[Гітара|гітары]], 5) [[фартэпіяна]], 6) харэаграфіі, 7) [[Цымбалы|цымбалах]]. Штогод ладзіўся раённы конкурс «Брагінская музычная вясна»&lt;ref name=&quot;а&quot;&gt;{{Навіна|аўтар=|загаловак=Культура|спасылка=http://www.bragin.gomel-region.by/ru/culture/|выдавец=Брагінскі раённы выканаўчы камітэт|мова=ru|дата публікацыі=2022|дата доступу=9 лютага 2022}}&lt;/ref&gt;.

Таксама ў Брагіне дзеялі праваслаўная царква [[Мікола Цудатворца|Міколы Цудатворцы]] і пратэстанцкая царква «Благодаць»&lt;ref&gt;{{Навіна|аўтар=|загаловак=Рэлігія|спасылка=http://www.bragin.gomel-region.by/ru/religiya/|выдавец=Брагінскі раённы выканаўчы камітэт|мова=ru|дата публікацыі=2022|дата доступу=9 лютага 2022}}&lt;/ref&gt;.

Вядуцца радыётрансьляцыі. Выходзіць раённая газэта «[[Маяк Палесься]]», рэдакцыя якой месьціцца па вуліцы Гагарына, д. 47&lt;ref&gt;{{Навіна|аўтар=|загаловак=Кантакты|спасылка=http://www.bragin.by/kontakty/|выдавец=Газэта «[[Маяк Палесься]]»|дата публікацыі=2022|дата доступу=9 лютага 2022}}&lt;/ref&gt;.

== Забудова ==
=== Плян ===
Сучасны Брагін плянавальна складаецца зь сеткі кварталаў, выцягнутых уздоўж ракі. Асноўныя адміністрацыйныя і гандлёвыя будынкі канцэнтруюцца вакол пляцу. У цэнтральнай частцы разьмяшчаюцца 2-, 4- і 5-павярховыя жылыя дамы. Астатняя забудова пераважна аднапавярховая, драўляная.

=== Вуліцы і пляцы ===
{| cellspacing=&quot;1&quot; cellpadding=&quot;3&quot; style=&quot;width: 700px; margin: 0 0 1em 0; border: solid darkgray; border-width: 1px 1px 1px 1px; font-size: 90%; background-color: #fff;&quot;
|- bgcolor={{Колер|Беларусь}} align=&quot;center&quot;
| '''Афіцыйная назва''' || '''Гістарычная назва'''{{Заўвага|Усё, што датычыцца вуліц і мясцовасьцяў Брагіна, вядома дзякуючы Віктару Гілеўскаму і заснавана на матэрыялах Усесаюзнага перапісу 1926 г.&lt;ref&gt;НАРБ. Ф. 30. Воп. 2. Спр. 7031, 7130, 7131&lt;/ref&gt; Гл. таксама: Трыбуна калгасніка. 6.04.1935 (перайменаваньні).}}  || '''Былыя назвы'''
|- style=&quot;background:#FAFAFA;&quot; align=&quot;left&quot;
| Заходняя вуліца || '''Пойма''' вуліца ||
|- style=&quot;background:#EEEEEE;&quot; align=&quot;left&quot;
| Каапэратыўная вуліца || '''Шайкевіча''' вуліца{{Заўвага|Гэтая і іншыя імянныя назвы ўтварыліся з прозьвішчаў гаспадароў сядзібаў.}} || 
|- style=&quot;background:#FAFAFA;&quot; align=&quot;left&quot;
| Камсамольская вуліца || '''Зялёная''' вуліца || 
|- style=&quot;background:#EEEEEE;&quot; align=&quot;left&quot;
| Кірава вуліца || '''Загародзьдзе''' вуліца || 
|- style=&quot;background:#FAFAFA;&quot; align=&quot;left&quot;
| Кірава завулак || '''Панеўчыка''' вуліца || 
|- style=&quot;background:#EEEEEE;&quot; align=&quot;left&quot;
| Мамкіна вуліца || '''Кротава''' вуліца || &lt;br&gt; Сялянская вуліца (па 1935 г.) 
|- style=&quot;background:#FAFAFA;&quot; align=&quot;left&quot;
| Манжоса вуліца || ''Безымянная'' вуліца &lt;br&gt; '''Садовая''' вуліца || 
|- style=&quot;background:#EEEEEE;&quot; align=&quot;left&quot;
| Махава вуліца || '''Мясная''' вуліца (частка) &lt;br&gt; '''Гарбарная''' вуліца (частка) &lt;br&gt; '''Школьны''' завулак (частка){{Заўвага|А таксама завулкі, прылеглыя да вуліцаў Траецкай, Качанава, Баранава.}} || Інтэрнацыянальная вуліца (па 1935 г.) 
|- style=&quot;background:#FAFAFA;&quot; align=&quot;left&quot;
| Махава завулак || '''Баранава''' вуліца (частка) &lt;br&gt; '''Жэжкі''' вуліца (частка) &lt;br&gt; '''Процкаў''' вуліца (частка) || 
|- style=&quot;background:#EEEEEE;&quot; align=&quot;left&quot;
| Набярэжная вуліца || '''Пасад''' вуліца || 
|- style=&quot;background:#FAFAFA;&quot; align=&quot;left&quot;
| Партызанская вуліца || '''Новая'''{{Заўвага|Бо зьявілася пасьля 1861 г.}} вуліца ||  
|- style=&quot;background:#EEEEEE;&quot; align=&quot;left&quot;
| Першамайская вуліца || '''Кардашова вуліца''' (частка) &lt;br&gt; '''Качанава''' вуліца (частка) || 
|- style=&quot;background:#FAFAFA;&quot; align=&quot;left&quot;
| Пралетарская вуліца || '''Траецкая''' вуліца || 
|- style=&quot;background:#EEEEEE;&quot; align=&quot;left&quot;
| Савецкая вуліца || '''Базарная''' вуліца &lt;br&gt; '''Вузкі Базар''' вуліца &lt;br&gt; '''Прабойная''' вуліца &lt;br&gt; '''Пясочная''' вуліца|| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA;&quot; align=&quot;left&quot;
| Садовы завулак || '''Казінаўка (Казіміраўка)''' вуліца || 
|- style=&quot;background:#EEEEEE;&quot; align=&quot;left&quot;
| Скарахода вуліца || '''Выганная''' вуліца&lt;ref&gt;Гілеўскі В. [https://web.archive.org/web/20210614095025/http://www.bragin.by/2021/06/bragin-gistarychny-u-poshukax-doma-syargeya-paluyana/ Брагін гістарычны. У пошуках дома Сяргея Палуяна], Маяк Палесся, 10 чэрвеня 2021 г.&lt;/ref&gt; || 
|- style=&quot;background:#FAFAFA;&quot; align=&quot;left&quot;
| Чырвонаармейская вуліца || '''Гаток''' вуліца&lt;ref&gt;Віктар Гілеўскі. Твой дом — Брагін. // Літаратура і мастацтва. № 17, 26 красавіка 2019. С. 6.&lt;/ref&gt; || 
|- style=&quot;background:#EEEEEE;&quot; align=&quot;left&quot;
| Чырвонаармейскі завулак || '''Сідаровіча''' вуліца || 
|}

Вуліцы, якія не існуюць і ў пераназваным выглядзе: Кавальская, Кароткая, Вузкая, Падол, Школьная, Цясьлярская.

=== Мясцовасьці ===
[[Файл:Згадка пра двор Звярынец і замак Гарадыскі. 1812 г.png|значак|зьлева|170px|Згадка пра двор Зьвярынец і замак Гарадыскі. 1812 г.]][[Файл:Grave crosses in Brahin - Zagorodskoje cemetery 2 - br 1900 AD.jpg|150px|значак|Надмагільны крыж з пахаваньня на Загародзкіх могілках. Перад 1900 годам.]]Гістарычныя мясцовасьці Брагіна: Загародзьдзе, Зьвярынец{{заўвага|14 студзеня 1812 г. сьвятар Актавіян Доўгірд, настаяцель Сялецкага кляштару базыльянаў, ахрысьціў Люцыю Юзафату, дачку сужэнства Рыгора і Зофіі Каплінскіх з двара Зьвярынец, пісараў пры сховішчах Брагінскага маёнтку, парафіянаў Астраглядавіцкага касьцёлу, а кумамі былі пан Антоні Зяньковіч, стражнік аршанскі, і пані Калета Лышчынская, ротмістрава, пан Антоні Мрачкоўскі і пані Францішка Згажэльская, рэгэнтава, пан Леон Згажэльскі, рэгэнт, і панна Пелагія Лышчынская, усе — з замку Гарадыскага&lt;ref&gt;НГАБ. Ф. 136. Воп. 13. Спр. 1451. А. 47адв.&lt;/ref&gt;.|}}  (раён сучасных вуліц Зіновіча, Юбілейнай, Паркавай, Пясочнай, канца Кастрычніцкай, Крылова, Палескай, Аэрадромнай, Чэлідзэ), Касачоў, Ліпкі, Палуянаўшчына.

== Эканоміка ==
На 2022 год у Брагіне месьціліся:
* ААТ «Брагінаграсэрвіс» (вул. Мэханізатараў, д. 4) на 69 супрацоўнікаў, якое ажыцьцяўляла грузаперавозкі і [[рамонт]] сельгастэхнікі, а таксама мела падразьдзяленьне ў [[Камарын]]е&lt;ref&gt;{{Навіна|аўтар=|загаловак=Сельская гаспадарка|спасылка=http://bragin.gomel-region.by/by/sels_g/|выдавец=[[Брагінскі раённы выканаўчы камітэт]]|дата публікацыі=2022|дата доступу=8 лютага 2022}}&lt;/ref&gt;;
* УП «Брагінская перасоўная мэханізаваная калёна № 91» (вул. Ігнаценкі, д. 26) на 69 працаўнікоў, якое належала ААТ «[[Палесьсебуд]]»&lt;ref&gt;{{Навіна|аўтар=|загаловак=Будаўніцтва|спасылка=http://bragin.gomel-region.by/by/buda/|выдавец=Брагінскі раённы выканаўчы камітэт|дата публікацыі=2022|дата доступу=8 лютага 2022}}&lt;/ref&gt;;
* 21 спажывецкая і 14 харчовых [[крама]]ў;
* 7 спажывецкіх і 4 харчовыя [[павільён]]ы;
* 3 спажывецкія і 2 харчовыя [[шапік]]і;
* 3 спажывецкія і 2 мяшаныя гандлёвыя [[намёт]]ы&lt;ref&gt;{{Навіна|аўтар=|загаловак=Разьмяшчэньне гандлёвых кропак у Брагінскім раёне|спасылка=http://www.bragin.gomel-region.by/uploads/files/Dislokatsija-roznichnyx-torgovyx-objektov,-raspolozhennyx-na-territorii-rajona.xlsx|выдавец=Брагінскі раённы выканаўчы камітэт|мова=ru|дата публікацыі=1 кастрычніка 2020|дата доступу=8 лютага 2022}}&lt;/ref&gt;.

Таксама працавалі дробныя вытворцы харчаваньня і мэтэастанцыя.

== Турыстычная інфармацыя ==

=== Інфраструктура ===
Дзее гістарычна-этнаграфічны музэй (з 1987 году) з мастацкай галерэяй.

=== Страчаная спадчына ===
* [[Брагінскі замак|Замак]] (XV—XVII стст.)
* Касьцёл (сярэдзіна XVIII ст.)
* Царква Раства Багародзіцы (1790)
* Царква Сьвятога Мікалая (XVII ст.)
* Царква Сьвятой Тройцы (1786)

== Галерэя ==
&lt;gallery caption=&quot;Краявіды Брагіна&quot; widths=150 heights=150 class=&quot;center&quot;&gt;
000 Brahin 04.JPG|Старая камяніца
000 Brahin 09.JPG|Вуліца
000 Brahin 08.JPG|Пляц
000 Brahin 12.JPG|Адміністрацыя
&lt;/gallery&gt;

== Асобы ==
* [[Адам Міхал Ракіцкі]] (каля 1740—1779) — [[Кашталяны менскія|кашталян менскі]], уласьнік Брагіна
* Міхал, сын Рафала, Ракіцкі (1797—1855) — рэчыцкі павятовы маршалак, уласьнік Брагіна
* [[Сяргей Палуян]] (1890—1910) — беларускі публіцыст, празаік і літаратуразнавец пачатку ХХ ст.
* [[Барыс Магілевіч]] (1907—1934) — удзельнік марской экспэдыцыі на параходзе «Чэлюскін» (1933—1934)&lt;ref&gt;[http://www.rujen.ru/index.php/МОГИЛЕВИЧ_Борис_Григорьевич]{{Недаступная спасылка|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
* [[Алег Мельнікаў]] (нар. 1946) — беларускі матэматык і пэдагог
* [[Яўген Панамарэнка]] (нар. 1947) — беларускі мастак
* [[Навум Фальковіч]] (нар. 1924) — намесьнік начальніка ваеннай катэдры Томскага дзяржаўнага ўнівэрсытэту&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20210624201046/http://wiki.tsu.ru/wiki/index.php/%D0%A4%D0%B0%D0%BB%D1%8C%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87,_%D0%9D%D0%B0%D1%83%D0%BC_%D0%98%D0%BE%D1%81%D0%B8%D1%84%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87]&lt;/ref&gt;

== Заўвагі ==
[[Файл:Успаміны старажылаў ды ўласныя ўяўленьні, запісаныя брагінскімі настаўнікамі ў 1925 г.png|значак|зьлева|170px|Успаміны старажылаў ды ўласныя ўяўленьні, запісаныя брагінскімі шкрабамі{{заўвага|Шкрабы – абрэвіятура, якая выкарыстоўвалася ў 1920-я гг. адносна школьных работнікаў; бальшавікам спачатку нават і ў слове «настаўнік» бачылася нешта буржуазнае?}} ў 1925 г.]]
{{Заўвагі}}

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

== Літаратура ==
* {{Літаратура/БелЭн|3}}
* {{Літаратура/ЭВКЛ|1}}
* {{Літаратура/Гарады і вёскі Беларусі|1-1}}
* {{Літаратура/Памяць/Брагінскі раён}}
* {{Літаратура/ЭГБ|2}}
* {{Літаратура/Геаграфічны слоўнік Каралеўства Польскага|1}}

{{Навігацыйная група
|назоў = Брагін у сучасным [[Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Беларусі|адміністрацыйна-тэрытарыяльным падзеле]] [[Беларусь|Беларусі]]
|стыль_назова = background-color: {{Колер|Беларусь}};
|Брагінскі раён
|Гомельская вобласьць
}}
{{Добры артыкул}}
[[Катэгорыя:Брагін| ]]</text>
      <sha1>elxr68rgj9ni3gpky4lnpqqf71ego9p</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Беларуская цэнтральная рада</title>
    <ns>0</ns>
    <id>44118</id>
    <revision>
      <id>2668683</id>
      <parentid>2563054</parentid>
      <timestamp>2026-05-07T21:04:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-27660-80</username>
        <id>97410</id>
      </contributor>
      <origin>2668683</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="34103" sha1="8mxbxaylpjydx8zm35vg9ophrpgcs0d" xml:space="preserve">{{Арганізацыя
|назва                     = Беларуская Цэнтральная Рада
|лацінка                   = Biełaruskaja Centralnaja Rada
|выява                     = Seal of Belarusian Central Council.svg
|альтэрнатыўны тэкст выявы = 
|подпіс выявы              = Пячатка Беларускай Цэнтральнай Рады
|абрэвіятура               = БЦР
|дэвіз                     = 
|папярэднік                = [[Рада БНР]]
|наступнік                 = 
|дата ўтварэньня           = [[1943]]
|дата спыненьня існаваньня = [[1995]]
|тып                       = 
|юрыдычны статус           = часовы найвышэйшы дзяржаўны орган [[Беларуская Народная Рэспубліка|БНР]]
|мэта                      = &quot;арганізацыя ўсіх сілаў беларускага народу для змаганьня за вызваленьне Беларусі і здабыцьцё ейнае незалежнасьці ў форме [[Беларуская Народная Рэспубліка|Беларускай Народнай Рэспублікі]]&quot;, якая &quot;мае быць дэмакратычнай Народнай Дзяржаваю, з забесьпячэньнем усіх палітычных, сацыяльных, гаспадарчых, рэлігійных і культурных свабодаў і правоў як для беларусаў, так і для нацыянальных мяншыняў&quot;, а таксама праўная, сацыяльная і культурная апека над беларусамі, якія апынуліся па-за межамі Беларусі&lt;ref&gt;Статут Беларускай Цэнтральнай Рады - Апошняя рэдакцыя з папраўкамі, прынятымі 12-м, 13-м і 14-м пленумамі БЦР. Паводле Беларуская Цэнтральная Рада (БЦР): стварэнне — дзейнасць — заняпад (1943–1995)  / Алег Гардзіенка ; прадм. В. Кіпеля, Я. Запрудніка. — Мінск : Кнігазбор, 2015. — 480 с. — (Бібліятэка Бацькаўшчыны ; кн. 29)&lt;/ref&gt;
|штабкватэра               = 
|месцазнаходжаньне         = [[Беларусь]], потым [[Вялікая Брытанія]], [[Злучаныя Штаты Амэрыкі]], [[Аўстралія]]
|каардынаты                = 
|дзейнічае ў рэгіёнах      = 
|сяброўства                = 
|афіцыйныя мовы            = беларуская
|генэральны сакратар       = 
|пасада кіраўніка          = Прэзыдэнт
|імя кіраўніка             = 
|пасада кіраўніка 2        = 
|імя кіраўніка 2           = 
|пасада кіраўніка 3        = 
|імя кіраўніка 3           = 
|пасада кіраўніка 4        = 
|імя кіраўніка 4           = 
|асноўныя асобы            = 
|кіроўны орган             = Пленум
|матчыная кампанія         = 
|зьвязаныя кампаніі        = 
|бюджэт                    = 
|колькасьць супрацоўнікаў  = 
|колькасьць валянтэраў     = 
|сайт                      = 
|заўвагі                   = 
|колішняя назва            = 
}}

'''Беларуская Цэнтральная Рада''' ('''БЦР''', {{мова-de|Weißruthenischer Zentralrat}}) — [[Беларусь|беларуская]] палітычная структура, створаная як дапаможны дарадчы орган ва ўмовах [[Генэральная акруга Беларусь|нацыстоўскай акупацыі Беларусі]] падчас [[Другая сусьветная вайна|Другой сусьветнай вайны]], якая пасьля вайны на працягу некалькіх дзесяцігодзьдзяў была адным з двух, поруч з [[Рада БНР|Радай БНР]], канкуруючых палітычных цэнтраў незалежніцкай беларускай эміграцыі.

== Гісторыя ==

=== Падчас вайны ===
Беларуская цэнтральная рада была створаная ў сьнежні 1943 з [[Беларуская рада даверу|Беларускай рады даверу]] пры [[Генэральны камісарыят Беларусь|Генэральным камісарыяце Беларусі]].

У БЦР увайшлі 14 чалавек, якія ўзначальвалі 13 адпаведных разьдзелаў:
* [[Радаслаў Астроўскі]] (прэзыдэнт)
* [[Мікалай Шкялёнак]] (1-ы віцэ-прэзыдэнт)
* [[Юры Сабалеўскі]] (2-і віцэ-прэзыдэнт)
* [[Францішак Кушаль]] (вайсковыя справы)
* [[Сымон Кандыбовіч]] (фінансы)
* [[Аўген Калубовіч]] (справы культуры)
* [[Павал Сьвірыд]] (юрыдычныя і рэлігійныя справы)
* С. Каляда (лясная гаспадарка)
* [[Станіслаў Станкевіч (палітык)|Станіслаў Станкевіч]] (прафэсійныя справы)
* А. Сакрат (школьныя справы)
* [[Пётар Орса]] (сельская гаспадарка)
* Н. Абрамава
* Н. Ганько і інш.

Фармальна гітлераўцы перадалі БЦР кіраўніцтва школьнай справай, культурай, сацыяльнай апекай, [[Беларуская Краёвая Абарона|Беларускай краёвай абаронай (БКА)]]. Аднак на месцах адпаведныя аддзелы і надалей заставаліся пад кантролем нямецкіх акруговых камісараў. У акругах арганізоўваліся намесьніцтвы ці аддзелы БЦР (не былі створаныя ў [[Барысаў]]скай, [[Ганцавічы|Ганцавіцкай]] і [[Ліда|Лідзкай]] акругах).

У падпарадкаваньне БЦР былі перададзены [[Беларуская народная самапомач]], [[Беларускае навуковае таварыства (1942)|Беларускае навуковае таварыства]], [[Саюз беларускай моладзі]]. Члены БЦР спрабавалі стварыць зь беларускага насельніцтва вайсковыя фармаваньні.

==== Адміністрацыйны падзел ====
Адміністрацыйны падзел БЦР уключаў у сябе некалькі акругоў пад нямецкім назовам ''Hauptgebieten'':
* ''Hauptgebiet'' Менску ўключаў:
** [[Менск]] (адміністрацыйны цэнтар і сталіца)
** [[Маладэчна]]
* ''Hauptgebiet'' Віцебску ўключаў:
** [[Віцебск]] (адміністрацыйны цэнтар)
* ''Hauptgebiet'' Магілёву ўключаў:
** [[Магілёў]] (адміністрацыйны цэнтар)
** [[Гомель]]
** [[Бабруйск]]
* ''Hauptgebiet'' Смаленску ўключаў:
** [[Смаленск]] (адміністрацыйны цэнтар)
* ''Hauptgebiet'' Берасьця ўключаў:
** [[Горадня]]
** [[Берасьце]]
** [[Баранавічы]] (адміністрацыйны цэнтар)

=== Эміграцыя ===

У сувязі з наступленьнем савецкіх войск большасьць членаў БЦР эвакуяваліся ў Нямеччыну, дзе працягвалі сваю дзейнасьць.

Дзейнасьць БЦР фактычна была спынена на [[Другі Ўсебеларускі кангрэс|Другім Усебеларускім кангрэсе]] 27 чэрвеня 1944 г. Ужо 28 чэрвеня 1944 г. прэзыдэнт Р. Астроўскі атрымаў ад нямецкага кіраўніцтва Менску загад на эвакуацыю ў [[Кёніґсбэрґ]]. Пасьля кароткага знаходжаньня ва Ўсходняй Прусіі супрацоўнікі БЦР, паводле загаду нямецкага кіраўніцтва, былі пераведзеныя ў Бэрлін.

Яўхім Кіпель пазьней згадваў: {{цытата|Улетку 1944 г. беларускае жыцьцё ў Бэрліне было досыць актыўнае: паступова зьяжджаліся ў Бэрлін уцекачы, дзеілі арганізацыі беларускія пры Міністэрстве Прапаганды й пры Міністэрстве Ўсходніх Справаў, быў беларускі аддзел пры Арбайтфронце, дзеіў Беларускі камітэт, выходзілі газэты «Раніца» й «Беларускі Работнік» і паступова афармлялася БЦР&lt;ref&gt;Кіпель Я. Эпізоды. — Нью-Ёрк: Выдавецтва газэты «Беларус», 1998. — С. 231.&lt;/ref&gt;}}

20 ліпеня 1944 г. Міністэрства ўсходніх акупаваных тэрыторыяў выдала інструкцыю, у якой былі пералічаныя «рэальныя задачы і паўнамоцтвы» БЦР.

# Барацьба з [[бальшавізм]]ам шляхам:
## удзелу ў падрыхтоўцы да стварэньня беларускіх ваенных фармаваньняў;
## удзелу ў стварэньні партызанскіх груп за лініяй фронта;
## актыўнае прапагандысцкае дзейнасьці сярод беларускіх рабочых.
# Аб’яднаньне ўсіх беларусаў у Саюзе вызваленьня Беларусі.
# Культурная, сацыяльная і прававая апека над усімі беларусамі ў Нямеччыне.
# Моладзевая праца (СБМ, ваенная дапаможная служба)
# Жаночая праца&lt;ref&gt;Туронак Ю. Беларусь пад нямецкай акупацыяй. — Мн.: Беларусь, 1993. — С. 192.&lt;/ref&gt;.

==== Пасьля заканчэньня вайны ====

Паводле рашэньня [[Другі Ўсебеларускі кангрэс|Другога Ўсебеларускага кангрэсу]], Беларускай Цэнтральная Рада пазыцыянавала сябе ў якасьці юрыдычнай пераемніцы органаў улады [[Беларуская Народная Рэспубліка|Беларускай Народнай Рэспублікі]], абвешчанай у 1918 г. У склад БЦР уваходзілі, сярод іншых, колішні Міністар па вайсковых справах БНР [[Кастусь Езавітаў]], дэлегат [[Першы Ўсебеларускі кангрэс|Першага Ўсебеларускага кангрэсу]], удзельнік [[Слуцкі збройны чын|Слуцкага збройнага чыну]] і колішні намесьнік народнага сакратара асьветы БНР [[Радаслаў Астроўскі]].

24 верасьня 1945 г. на паседжаньні XI Пленуму БЦР, які прайшоў у вёсцы Эшэрсбэкен (каля [[Вюрцбург]]а), усе наяўныя ў Нямеччыне радныя БЦР ([[Радаслаў Астроўскі]], [[Францішак Кушаль]], [[Аўген Калубовіч]], [[Сымон Кандыбовіч]], [[Пётар Орса]], [[Станіслаў Станкевіч (палітык)|Станіслаў Станкевіч]], [[Васіль Рагуля]], [[Анатоль Шкутка]] (быў уключаны ў склад Рады восеньню 1944 г.), [[Мікола Шчорс]], [[Аляксей Сянькевіч]]) вырашылі прыпыніць дзейнасьць БЦР. Двое членаў Прэзыдыюму БЦР ([[Кастусь Езавітаў]] і [[Мікалай Шкялёнак]]) вясной 1945 г. трапілі ў рукі СССР, а [[Сьцяпан Калядка]] добраахвотна выехаў у Савецкі Зьвяз. Абгрунтаваньне такой пастановы было зьвязанае з тым «каб (…) ня даць бальшавіком магчымасьці выкарыстаць перад заходнімі саюзнікамі фармальна тактычнае супрацоўніцтва з немцамі ў мэтах канчальнага знішчэньня супрацьбальшавіцкага актыву»&quot;&lt;ref&gt;Гардзіенка А. Беларускі кангрэсавы камітэт Амэрыкі (БККА). — Смаленск, 2009. — 428 с, [12] с. іл. — С.18&lt;/ref&gt;. XI Пленум БЦР часова прыпыніў дзейнасьць арганізацыі, але не распускаў яе (пытаньне нават не ставілася на галасаваньне).

У 1947—1948 гг. у дачыненьні да членаў БЦР пачалася кампанія дыскрэдытацыі з боку іхных беларускіх палітычных канкурэнтаў. БЦР і яе прэзыдэнт абвінавачваліся ў супрацоўніцтве з нацыстамі, прычым закіды рабілі нядаўнія члены БЦР, якія самі прымалі ўдзел у грамадзка-палітычным і ваенным жыцьці акупаванай Беларусі: [[Барыс Рагуля]] — намеснік прэзыдэнта БЦР у Наваградзкай акрузе, [[Аўген Калубовіч]], [[Антон Адамовіч]], [[Станіслаў Станкевіч (палітык)|Станіслаў Станкевіч]], [[Франц Кушаль]], [[Янка Станкевіч]].

30 сьнежня 1947 г. [[Радаслаў Астроўскі]] зьвярнуўся да беларускай эміграцыі ў Нямеччыне, заклікаючы «спыніць усе спрэчкі паміж беларускім актывам» і правесьці выбары ў Беларускае цэнтральнае прадстаўніцтва — арганізацыю, якая павінна была аб’яднаць прыхільнікаў БЦР&lt;ref&gt;Астроўскі Р. Беларусы і Беларускі. — Эміграцыя, сьнежань 1947. — 2 с.&lt;/ref&gt;. У студзень 1948 г. да Радаслава Астроўскага зьвярнулася група беларускіх дзеячаў ([[Васіль Рагуля]], [[Юры Сабалеўскі]], [[Мікола Шыла]] і інш.) з просьбай аднавіць дзейнасьць БЦР. 9 траўня 1948 г. у Эльвангене быў скліканы XII Пленум БЦР&lt;ref&gt;У Пленуме ўдзельнічалі 48 чалавек: [[Радаслаў Астроўскі]], [[Янка Бекіш]], [[Аляксандар Буглай]], [[Аляксандар Вабішчэвіч]], [[Ксенафонт Вайцяхоўскі]], [[Людвік Галубовіч]], [[Аляксандр Гузоўскі]], [[Сьцяпан Дашкевіч]], [[Раіса Евец]], [[Міхаіл Ігнатовіч]], [[Хведар Ільяшэвіч]], Ільля Калько, [[Іван Касяк]], [[Яўхім Кіпель]], Барыс Крыстовіч, Янка Кудрук, Антон Курыловіч, [[Уладзімер Лазарэвіч]], [[Мікалай Лапіцкі]], Нік Лапушынскі, [[Іван Любачка]], Віктар Мелюк, Мікалай Мінкевіч, [[Чэслаў Найдзюк]], Алесь Падун, [[Анатоль Плескачэўскі]], Юрый Прускі, [[Васіль Рагуля]], Усевалад Родзевіч, [[Сяргей Розмысл]], [[Аляксандар Русак]], [[Юры Сабалеўскі]], Ціхан Селівончык, Уладзімер Сенька, [[Юрка Віцьбіч|Юрый Стукаліч]], [[Масей Сяднёў]], [[Павал Сьвірыд]], Аляксей Сянькевіч, Анатоль Ушал, Віктар Чабатарэвіч, Андрэй Чарэўка, Іван Шакун, [[Сымон Шаўцоў]], Анатоль Шкутка, Марк Шпакоўскі, [[Мікола Шчорс]], Хведар Шыбут, [[Эмануіл Ясюк]]&lt;/ref&gt;, на якім Беларуская цэнтральная рада была абвешчана «выканаўчым і прадстаўнічым на эміграцыі органам незалежнай Беларускай Народнай Рэспублікі». На Пленуме Радаслава Астроўскага пераабралі Прэзыдэнтам на чарговы 4-гадовы тэрмін. Першым віцэ-прэзыдэнтам БЦР стаў [[Васіль Рагуля]], другім — [[Мікола Шчорс]]. Старшынём Рады міністраў быў абраны [[Юры Сабалеўскі]], сакратаром БЦР — [[Іван Касяк]]&lt;ref&gt;На пасаду першага віцэ-прэзыдэнта былі вылучаны 3 кандыдатуры: Васіль Рагуля (19 галасоў), Юры Сабалеўскі (14) і Анатоль Шкутка (7). Мікалай Шчорс набраў 29 галасоў, Анатоль Шкутка — 17 (тут галасаваньне ішло за пасаду другога віцэ-прэзыдэнта)&lt;/ref&gt;.

Пасьля 1948 г. Беларуская Цэнтральная Рада аформілася як адзін з двух палітычных цэнтраў беларускай антысавецкай эміграцыі поруч з адноўленай Радай БНР. Паміж абодвума цэнтрамі ішла жорсткая палітычная барацьба. Пасьлядоўнікі БЦР пасьля вайны дзейнічалі ў [[ЗША]], [[Вялікабрытанія|Вялікабрытаніі]] і інш. Беларуская Цэнтральная Рада і зьвязаныя зь ёй арганізацыі прадстаўлялі Беларусь у [[Антыбальшавіцкі блёк народаў|Антыбальшавіцкім блёку народаў]].

22 кастрычніка 1960 г. Радаслаў Астроўскі на пленуме ў Саўт-Рывэры быў абраны на пасаду прэзыдэнта БЦР на чарговую пяцігадовую кадэнцыю, аднак дзеяч склаў зь сябе паўнамоцтвы, заявіўшы на [[Трэці Кангрэс беларусаў Амэрыкі|III Кангрэсе беларусаў Амэрыкі]] 23 кастрычніка 1960 г., што старэйшае пакаленьне мусіць пакінуць актыўнае грамадзкае жыцьцё, «каб даць дарогу маладым»&lt;ref&gt;Пратакол III Кангрэсу Бел. Амэрыкі, каторы адбыўся дня 23 кастрычніка 1960 г. у Саўт-Рывэры ў залі Шакаў, 25 Уайтхэд Авэ а 13:00 пасьля паўдня. Архіў Івана Касяка&lt;/ref&gt;.

У 1962 г. [[Радаслаў Астроўскі]] склаў зь сябе паўнамоцтвы прэзыдэнта, матываваўшы гэта ўзростам (яму тады споўнілася 75 гадоў) і перадаў іх кіраўніку Выканаўчага органа БЦР [[Аркадзь Арэхва|Аркадзю Арэхву]], які, аднак, неўзабаве моцна захварэў і ня здолеў прыступіць да выкананьня абавязкаў прэзыдэнта. Да 1974 г., пакуль Астроўскі не вярнуўся да актыўнай грамадзкай дзейнасьці, БЦР не вяла ніякай працы. Прынамсі, не склікалася пленумаў, не праводзілася пасяджэньняў, не вялося справаводзтва.

3—4 ліпеня 1977 г. прайшоў XVIII-ы Пленум БЦР у рэсорце (доме адпачынку) [[Бэлэр Менск|«Белэйр-Менск»]] (Глен-Спэй, штат [[Нью-Ёрк (штат)|Нью-Ёрк]]). У ім удзельнічалі 43 грамадзкія дзеячы з [[ЗША]], якія мелі мандаты-ўпаўнаважаньні ад 16 дэлегатаў: з Аўстраліі (5), Канады (5), Вялікабрытаніі (3), Нямеччыны (3)&lt;ref&gt;Пратакол 18-га Пленуму БЦР, які адбыўся 3 і 4 ліпеня 1977 г. у рэсорце «Белэр-Менск», Злучаныя Штаты Амэрыкі&lt;/ref&gt;. Удзельнікі Пленуму рэпрэзэнтавалі Выканаўчы орган БЦР, дэлегатуры ў Аўстраліі, Вялікабрытаніі, Нямеччыне, Канадзе, а таксама [[Беларускі кангрэсавы камітэт Амэрыкі]], аддзелы [[Беларускі вызвольны фронт|Беларускага вызвольнага фронту]] (краёвыя штабы) у Нямеччыне, Вялікабрытаніі, Аўстраліі, Кліўлэндзе, Вініпэгу і Таронта, Згуртаваньне беларуска-амэрыканскіх вэтэранаў (галоўны штаб і аддзел у Саўт-Рывэры), беларускія праваслаўныя парафіі ў Саўт-Рывэры, Рычманд-Гіле (Нью-Ёрк), Таронта і Лёндане (Вялікабрытанія), Беларуска-амэрыканскі грамадзка-рэлігійны цэнтар у Саўт-Рывэры і грамадзка-рэлігійны цэнтар у Глен-Сьпей, арганізацыя «Амэрыканскія прыхільнікі БЦР». Сваё ўпаўнаважаньне на Пленум даслалі Ян і Аліцыя Пятроўскія — як прадстаўнікі сямейнага Беларускага харатыўнага фонду.

==== Спыненьне дзейнасьці ====

Пасьля 1995 г. БЦР не была дзейнай інстытуцыяй, хоць афіцыйнага рашэньня пра яе самароспуск не было. Паводле тэстамэнту [[Міхась Зуй|Міхася Зуя]], пасьля яго сьмерці (красавік 1995 г.) усе справы БЦР, абавязкі і паўнамоцтвы прэзыдэнта былі перададзеныя [[Віталь Цярпіцкі|В. Цярпіцкаму]] да часу скліканьня XX Пленуму БЦР. Але В. Цярпіцкі прыняў рашэньне прыпыніць дзейнасьць БЦР, якая ня мае людзкіх рэсурсаў&lt;ref&gt;Гардзіенка А. Беларускі кангрэсавы камітэт Амэрыкі (БККА). — Смаленск, 2009. — 428 с, [12] с. іл. — С.239 — 240&lt;/ref&gt;. Віталь Цярпіцкі згадваў:

{{Цытата|Афіцыйна [з 1995 г.] ніякіх пасадаў у БЦР я не займаў. Адразу сказаў, што не зьбіраюся гуляць у салдацікі, як БНРаўцы. З адыходам Астроўскага эпоха БЦР скончылася. Я і Міхасю Зую радзіў паставіць кропку.&lt;ref&gt;Цярпіцкі, В. Я — астрўшчык / Віталь Цярпіцкі // Адзінец, А. Паваенная эміграцыя: скрыжаванні лёсаў: Зборнік ўспамінаў / Аляксандар Адзінец; Рэдактар А.Гардзіенка. — Мн.: Медысонт, 2007. — 704 с., 28 с. іл. — (Бібліятэка Бацькаўшчыны, кніга 11). — С. 414—421.&lt;/ref&gt;}}

== Арганізацыі беларускай дыяспары, якія стаялі на пазыцыях БЦР ==

=== Міжнародныя ===
* [[Беларускі Вызвольны Фронт]]
* [[Беларускі вызвольны рух у Аўстраліі|Беларускі Вызвольны Рух]]

=== Аўстралія ===
* [[Беларускае аб’яднаньне ў Аўстраліі]]
* [[Беларускае аб’яднаньне ў Вікторыі]]
* Выданьні «Новае Жыцьцё», «Ёрш» «На варце»

=== Вялікая Брытанія ===
* [[Хрысьціянскае аб’еднаньне беларускіх работнікаў]]
* Выданьне «Аб’еднаньне» (Лёндан, 1948—1966)
* Выданьне «Жыве Беларусь!» (Манчэстэр)
* Выданьне «Незалежная Беларусь» (Манчэстэр)
* Праваслаўная парафія Сьв. Эўфрасіньні Полацкай (Лёндан, праваслаўная царква Канстантынопальскага патрыярхату), выданьне «Голас часу»

=== Нямеччына ===
* Выданьне «Зьвіняць Званы Сьвятой Сафіі» (Рэгенсбург, потым Міхельсдорф, 1946—1947, рэд. Юрка Віцьбіч і а. Мікалай Лапіцкі)
* Выданьне «Беларуская Воля» (Гарміш-Партэнкірхен, 1947—1950, рэдактар [[Яўхім Кіпель]], выдавец Сымон Жамойда)
* Выданьне «Беларускае Слова» (Нямеччына, потым ЗША, 1948—1958, рэд. Аляксандар Русак, Юрка Віцьбіч, Юры Сабалеўскі)

=== ЗША ===
* [[Беларускі кангрэсавы камітэт Амэрыкі]]
* Выданьне «Беларуская думка» (ад 1960 г.)

== Прэзыдэнты БЦР ==
* [[Радаслаў Астроўскі]] (1943 — 24 верасьня 1945)
* Радаслаў Астроўскі (25 сакавіка 1948 — 17 кастрычніка 1976)
* [[Нікандар Мядзейка]] (4 ліпеня 1977 — 6 сьнежня 1987)
* [[Міхась Зуй]] (17 верасьня 1988 — 24 красавіка 1995)
* [[Віталь Цярпіцкі]] (1995)

== Узнагародная сыстэма Беларускай цэнтральнай рады ==
{{Глядзіце таксама|Узнагароды БНР}}

=== Другая сусьветная вайна ===
* '''Ордэн «Жалезны Крыж Заслугі»''' (1944 год). Меў тры ступені, прывешваўся на стужцы (колеры ня высьветлены). На адваротным баку чатырохрадковы надпіс: {{Капітэль|На службе беларускаму народу}}{{Зноска|Спадчына1|Мазырэц|1992|38—41}}{{Зноска|Спадчына2|Мазырэц|1993|53—56}}.

=== Пасьля вайны ===
* '''[[Мэдаль «Беларускія Вэтэраны на Чужыне»]].''' Юбілейная ўзнагарода, зацьверджаная 10—14 кастрычніка 1976 году. Прывешваецца на стужцы жоўтага колеру. Выконваецца з бронзы. На відавым баку ў малым коле на шчыце [[Шасьціканцовы крыж|падвойны крыж]]. Ля падножжа шчыта літары B. V., унізе {{Капітэль|In exile}} (Belorussian Veterans in Ехіlе — Беларускія вэтэраны ў выгнаньні). Малое кола абкружана вялікім, у якім разьмешчаны дзьве скрыжаваныя лаўравыя галінкі, уверсе тры пяцікутныя зоркі. На адваротным баку надпіс у пяць радкоў: {{Капітэль|Беларускія вэтэраны на чужыне. БЦР}}{{Зноска|Спадчына1|Мазырэц|1992|38—41}}{{Зноска|Спадчына2|Мазырэц|1993|53—56}}. Надаваўся «ўдзельнікам збройнага змаганьня за дзяржаўную незалежнасьць Беларускай Рэспублікі»&lt;ref&gt;{{Спасылка|аўтар = Натальля Гардзіенка.|імя = Натальля|прозьвішча = Гардзіенка|аўтарlink = Натальля Гардзіенка|суаўтары = |дата публікацыі = |url = http://kamunikat.org/bek/medali_i_znaczki.html#did21|загаловак = Мэдаль «Беларускія вэтэраны на чужыне. БЦР»|фармат = |назва праекту = Беларускія эміграцыйныя калекцыі|выдавец = [[Беларускі інстытут навукі і мастацтва]]|дата доступу = 1 сакавіка 2018|мова = |копія = |дата копіі = |камэнтар = }}&lt;/ref&gt;.
* '''[[Крыж Заслугі БКА|Мэдаль «Крыж Заслугі Б. К. А.»]].''' Зацьверджаны 10—14 кастрычніка 1976 году. Выконваецца з бронзы. У цэнтры крыжа Пагоня, на крыжы літары [[Беларуская краёвая абарона|Б К А]]. Унізе дата — 1944. На адваротным баку літары: Б Ц Р. Мацуецца на зялёнай стужцы{{Зноска|Спадчына1|Мазырэц|1992|38—41}}{{Зноска|Спадчына2|Мазырэц|1993|53—56}}. Надаваўся кадрам Беларускай краёвай абароны&lt;ref&gt;{{Спасылка|аўтар = Натальля Гардзіенка.|імя = Натальля|прозьвішча = Гардзіенка|аўтарlink = Натальля Гардзіенка|суаўтары = |дата публікацыі = |url = http://kamunikat.org/bek/medali_i_znaczki.html#did24|загаловак = Мэдаль, прысьвечаны БКА|фармат = |назва праекту = Беларускія эміграцыйныя калекцыі|выдавец = [[Беларускі інстытут навукі і мастацтва]]|дата доступу = 1 сакавіка 2018|мова = |копія = |дата копіі = |камэнтар = }}&lt;/ref&gt;.
* '''[[Ордэн «Пагоня — Жыве Беларусь!»]]''' Зацьверджаны 10—14 кастрычніка 1976 году. Выконваецца з срэбра. Прывешваецца на бел-чырвона-белай стужцы. На відавым баку выява герба Пагоня; унізе дзьве скрыжаваныя лаўровыя галінкі, уверсе тэкст: «[[Жыве Беларусь!|Жыве Беларусь]]», на адваротным баку ў двух радках літары Б Ц Р і дата 27.6.1944{{Зноска|Спадчына1|Мазырэц|1992|38—41}}{{Зноска|Спадчына2|Мазырэц|1993|53—56}}. Надаваўся «за самаахвярную нацыянальна-грамадзкую працу»&lt;ref&gt;{{Спасылка|аўтар = Натальля Гардзіенка.|імя = Натальля|прозьвішча = Гардзіенка|аўтарlink = Натальля Гардзіенка|суаўтары = |дата публікацыі = |url = http://kamunikat.org/bek/medali_i_znaczki.html#did22|загаловак = Мэдаль «Жыве Беларусь!» БЦР|фармат = |назва праекту = Беларускія эміграцыйныя калекцыі|выдавец = [[Беларускі інстытут навукі і мастацтва]]|дата доступу = 1 сакавіка 2018|мова = |копія = |дата копіі = |камэнтар = }}&lt;/ref&gt;.

== Глядзіце таксама ==
* [[Беларуская Народная Рэспубліка]]
* [[Рада БНР]]

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

[[Катэгорыя:Беларуская цэнтральная рада]]
[[Катэгорыя:Арганізацыі, заснаваныя ў 1943 годзе]]
[[Катэгорыя:1943 год у Беларусі]]
[[Катэгорыя:Зьніклі ў 1995 годзе]]</text>
      <sha1>8mxbxaylpjydx8zm35vg9ophrpgcs0d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Феафан Шырокі</title>
    <ns>0</ns>
    <id>53829</id>
    <revision>
      <id>2668703</id>
      <parentid>2024429</parentid>
      <timestamp>2026-05-08T07:51:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>67502</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2668703</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4771" sha1="ao8znoi886tat11ppv0f5nu7n2w65l2" xml:space="preserve">{{Асоба
|імя               = Феафан Шырокі
|арыгінал імя      = 
|партрэт           = 
|апісаньне         = 
|род дзейнасьці    = генэрал-маёр авіяцыі (1944)
|дата нараджэньня  = 16 кастрычніка 1894
|месца нараджэньня = [[Міхалёва 2-е]], [[Бортнікаўскі сельсавет]], [[Бабруйскі раён]]
|дата сьмерці      = 
|месца сьмерці     = 
}}

'''Феафан Сергіёнак Шырокі''' ('''Fieafan Sierhijonak Šyroki'''; 16 кастрычніка 1894, [[Міхалёва 2-е]], [[Бортнікаўская воласьць]], [[Бабруйскі павет]], [[Менская губэрня]], [[Расейская імпэрыя]], цяпер [[Бортнікаўскі сельсавет]], [[Бабруйскі раён]], [[Магілёўская вобласьць]], [[Беларусь]] — ?) — савецкі вайсковы дзеяч, генэрал-маёр авіяцыі (1944).

== Біяграфія ==

Ад 1915 ў войску. Ад [[кастрычнік]]а 1917 у [[Чырвоная гвардыя|Чырвонай гвардыі]], потым у [[Чырвоная Армія|Чырвонай Арміі]]. Удзельнік [[грамадзянскай вайна ў Расеі ў 1917-1922 гадох|Грамадзянскае вайны]], баёў на Ўсходнім, Паўднёвым і Заходнім франтох, ліквідацыі бандытызму.

Скончыў [[Барысаў]]скую лётную школу (1924), курсы ўдасканаленьня пры ваеннай акадэміі імя Жукоўскага (1930). 5 ліпеня 1938 арыштаваны [[НКУС]], абвінавачваўся па артыкуле 58-1«б»-11 — здрада Радзіме вайскоўцам. На момант арышту быў сябрам-кандыдатам у сябры [[УКП (б)]], камандзірам 20-е авіябрыгады; пражываў у сяле [[Чарнышоўка]] ([[Анучынскі раён]], [[Прыморскі край]], [[РСФСР]]). Пад сьледзтвам знаходзіўся ў турме гораду [[Варашылаў (горад)|Варашылаў]]. Вызвалены 2 студзеня 1940 празь недаказанасьць складу злачынства.

У [[Нямецка-савецкая вайна|нямецка-савецкую вайну]] ад 1941 — намесьнік камандзіра цяжкай бамбавальнай авіядывізіі, камандзір авіядывізіі далёкага дзеяньня. Удзельнік баёў пад [[Масква|Масквой]], [[Ленінград]]ам, [[Сталінград]]ам, [[Курск]]ам, вызваленьня [[Украіна|Ўкраіны]], [[беларусь|Беларусі]], [[Вісла-Одраская апэрацыя|Вісла-Одраскай]], [[Усходне-Пруская апэрацыя|Усходне-Прускай]] і [[Бэрлінская апэрацыя|Бэрлінскай апэрацыяў]]. 5 лістапада 1944 прызначаны генэрал-маёрам авіяцыі.

Ад 1946 у запасе, потым у адстаўцы. Узнагароджаны ордэнам Леніна, 4 іншымі ордэнамі, мэдалямі.

== Вонкавыя спасылкі ==
* {{спасылка|url=http://bobruisk.mogilev-region.by/ru/65_let_pobedy/geroi/izv_zemliaki|загаловак=Известные земляки|копія=http://web.archive.org/web/20100122053348/http://bobruisk.mogilev-region.by/ru/65_let_pobedy/geroi/izv_zemliaki|}}
* [http://lists.memo.ru/d37/f63.htm#n68 Широкий Феофан Сергеевич / Жертвы политического террора в СССР]{{Недаступная спасылка|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}

{{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Шырокі, Феафан}}
[[Катэгорыя:Нарадзіліся 16 кастрычніка]]
[[Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1894 годзе]]
[[Катэгорыя:Нарадзіліся ў Бабруйскім раёне]]
[[Катэгорыя:Беларускія генэралы]]
[[Катэгорыя:Савецкія генэралы]]
[[Катэгорыя:Удзельнікі Грамадзянскай вайны ў Расеі]]
[[Катэгорыя:Удзельнікі нямецка-савецкай вайны]]
[[Катэгорыя:Рэпрэсаваныя ў СССР]]</text>
      <sha1>ao8znoi886tat11ppv0f5nu7n2w65l2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Станіслаў Маркелаў</title>
    <ns>0</ns>
    <id>65367</id>
    <revision>
      <id>2668641</id>
      <parentid>2287429</parentid>
      <timestamp>2026-05-07T12:22:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>67502</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2668641</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2873" sha1="53yddyn4euaa5ynj8bqqd3rvtrftitu" xml:space="preserve">{{ізаляваны артыкул|сіраціна0кальцо2}}
{{іншыя значэньні|тып=прозьвішча|Маркелаў}}
{{Асоба
|імя               = Станіслаў Маркелаў
|арыгінал імя      =
|партрэт           = Stanislav Markelov.1974-2009.20071113.jpg
|апісаньне         =
|род дзейнасьці    = расейскі [[адвакат]]
|дата нараджэньня  = 20 траўня [[1974]]
|месца нараджэньня = {{сьцяг Расеі}} Масква, [[Расея]]
|дата сьмерці      = [[19 студзеня]] [[2009]]
|месца сьмерці     = 
}}
'''Станісла́ў Марке́лаў''' ({{мова-ru|Станислав Юрьевич Маркелов}}; нар. [[20 траўня]] [[1974]] году ў [[Масква|Маскве]], [[Расея]] — пам. [[19 студзеня]] [[2009]] году ў [[Масква|Маскве]]) — расейскі [[адвакат]].

Быў адвакатам сям’і Эльзы Кунгаевай у рамках т.зв. [[справа Буданава|справы Буданава]]. Стаў ахвярай забойства ў цэнтры Масквы разам з журналісткай [[Анастасія Бабурава|Анастасіяй Бабуравай]].
== Вонкавыя спасылкі ==
{{commons|Category:Stanislav Markelov}}
* [https://web.archive.org/web/20070623205811/http://www.ruleoflaw.ru/content/view/1/48/ Біяграфія Станіслава Маркелава] на сайце Інстытуту вяршэнства права
* [http://eretik-samizdat.blogspot.ru/2013/02/vladislav-bugera-obituary-for-stanislav.html Obituary for Stanislav Markelov] by [[Уладзіслаў Бугера|Vladislav Bugera]], ''[[Johnson's Russia List|JRL]]'' (20 January 2009) ([https://web.archive.org/web/20170820040756/http://justicefornorthcaucasus.info/?p=1232515200 the copy])
* [https://web.archive.org/web/20140301224911/http://www.weeklystandard.com/Content/Public/Articles/000/000/016/156vsrut.asp Murder in Moscow. Press criticism, KGB-style] by Stephen Schwartz, ''The Weekly Standard'' (23 February 2009)

{{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Маркелаў, Станіслаў}}
[[Катэгорыя:Нарадзіліся 20 траўня]]
[[Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1974 годзе]]
[[Катэгорыя:Нарадзіліся ў Маскве]]
[[Катэгорыя:Расейскія адвакаты]]
[[Катэгорыя:Расейскія праваабаронцы]]
[[Катэгорыя:Памерлі 19 студзеня]]
[[Катэгорыя:Памерлі ў 2009 годзе]]
[[Катэгорыя:Памерлі ў Маскве]]
[[Катэгорыя:Ахвяры забойстваў]]</text>
      <sha1>53yddyn4euaa5ynj8bqqd3rvtrftitu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Хвойнікі</title>
    <ns>0</ns>
    <id>73087</id>
    <revision>
      <id>2668648</id>
      <parentid>2667979</parentid>
      <timestamp>2026-05-07T16:47:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Дамінік</username>
        <id>64057</id>
      </contributor>
      <comment>/* Карона Каралеўства Польскага ў Рэчы Паспалітай */</comment>
      <origin>2668648</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="160275" sha1="rfqofy6x5rz1v7t53wilk71xbnsddpw" xml:space="preserve">{{Іншыя значэньні}}
{{Населены пункт/Беларусь
|Назва                            = Хвойнікі
|Лацінка                          = Chvojniki
|Статус                           = места
|Назва ў родным склоне            = Хвойнікаў
|Герб                             = Coat of Arms of Chojniki, Belarus.svg
|Сьцяг                            = Flag of Chojniki.svg{{!}}border
|Гімн
|Дата заснаваньня                 = перад 1504 годам
|Статус з                         = 1967
|Магдэбурскае права               = 
|Былая назва                      = Хвоиники
|Мясцовая назва                   = Хвайнікі
|Вобласьць                        = [[Гомельская вобласьць|Гомельская]]
|Раён                             = [[Хвойніцкі раён|Хвойніцкі]]
|Сельсавет                        = 
|Гарадзкі савет                   = 
|Старшыня гарвыканкаму            = 
|Пасада кіраўніка                 = 
|Кіраўнік                         = 
|Плошча                           = 
|Крыніца плошчы                   = 
|Вышыня                           = 
|Унутраны падзел                  = 
|Колькасьць насельніцтва          = 13278
|Год падліку колькасьці           = 2022
|Крыніца колькасьці насельніцтва  = &lt;ref&gt;[https://www.belstat.gov.by/ofitsialnaya-statistika/solialnaya-sfera/naselenie-i-migratsiya/naselenie/statisticheskie-izdaniya/index_46933.pdf Численность населения на 1 января 2022 г. и среднегодовая численность населения за 2021 год по Республике Беларусь в разрезе областей, районов, городов, поселков городского типа. — Национальный статистический комитет Республики Беларусь, 2022.]&lt;/ref&gt;
|Этнічны склад насельніцтва       = 
|Год падліку этнічнага складу     = 
|Нацыянальны склад насельніцтва   = 
|Год падліку нацыянальнага складу = 
|Колькасьць двароў                = 
|Год падліку колькасьці двароў    = 
|Паштовы індэкс                   = 247600
|СААТА                            = 
|Выява                            =
|Апісаньне выявы                  = Сядзіба Аўраамавых
 |Шырата градусаў                 = 51
 |Шырата хвілінаў                 = 53
 |Шырата сэкундаў                 = 
 |Даўгата градусаў                = 29
 |Даўгата хвілінаў                = 58
 |Даўгата сэкундаў                = 
|Пазыцыя подпісу на мапе          = зьлева
|Водступ подпісу на мапе          = 
|Сайт                             = 
}}
'''Хво́йнікі''' (афіцыйная назва — ''Хо́йнікі''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Гомельская вобласьць}}&lt;/ref&gt;) — [[горад|места]] ў [[Беларусь|Беларусі]]. Адміністрацыйны цэнтар [[Хвойніцкі раён|Хвойніцкага раёну]] [[Гомельская вобласьць|Гомельскай вобласьці]]. Знаходзяцца за 103 км на поўдзень ад [[Гомель|Гомля]], чыгуначная станцыя на адгалінаваньні Васілевічы — Хвойнікі лініі [[Каленкавічы]] — [[Гомель]]. Аўтамабільныя дарогі на [[Рэчыца|Рэчыцу]], [[Каленкавічы]], [[Брагін]].

Хвойнікі — даўняе [[сяло]], пазьней [[мястэчка]] ў частцы [[Палесьсе|Палесься]]{{Заўвага|«Ono Pinsk, Owrucze, Mozyr etc. na Polesiu», гл.: Документы объясняющие историю Западно-Русского края и его отношение к России и Польше. — С.-Петербург, 1865. С. 292, 293}}, што на самай поўначы [[Кіеўскае ваяводзтва|гістарычнай Кіеўшчыны]] (гл. ніжэй); [[Хвойніцкі замак|невялікі прыватнаўласьніцкі замак]] часоў [[Рэч Паспалітая|Рэчы Паспалітай]]. З адметных мясьцінаў вылучаліся драўляны сядзібны дом Прозараў, мураваныя касьцёл у цэнтры мястэчка і капліца-пахавальня на могілках, помнікі архітэктуры адпаведна [[клясыцызм]]у і [[нэаготыка|нэаготыкі]] канца XVIII ст. і пачатку 1860-х гг.

== Назва ==

[[Файл:Месца, дзе паўстала сяло Хвойнікі.jpg|значак|зьлева|170px|Месца на краю асушанага на сёньня балота, дзе калісьці паўстала сяло Хвойнікі.]][[Файл:Узвышша Хвайнікі.jpg|значак|зьлева|170px|Гэтае ўзвышша на заднім пляне, калісьці парослае хваёвым лесам, досыць аддаленае ад прыбалотнага сяла Хвойнікі, «перадало» яму сваю назву.]][[Файл:Караль Прозар з Хвойнікаў кумам у Барбарове. 1790 г.png|значак|зьлева|170px|Караль Прозар з Хвойнікаў і Міхал Паўша зь Лісьцьвіна кумамі ў Барбарове. 1790 г.]]

[[Тапонім]] Хвойнікі ўтварыўся ад паняцьцяў [[хвоя|хвоі]], [[хваёвыя лясы|хваёвых лясоў]]&lt;ref&gt;{{Літаратура/Кароткі тапанімічны слоўнік Беларусі|к}} С. 393.&lt;/ref&gt;{{Заўвага|А яшчэ ў кнізе «Памяць» заснавальнік Хвойніцкага краязнаўчага музэя А. М. Зелянкоўскі прыводзіў «і іншую думку», г. зн. сваю ўласную. Маўляў, у апісаньні межаў Брагінскага графства 1512 г. у адным месцы паселішча значыцца як Хвайнічок, у іншым — як Хойнічак{{Заўвага|Гэта ня дзьве назвы аднаго паселішча, а два розныя ўрочышчы, геаграфічна аддаленыя адно ад аднаго і яшчэ больш ад Хвойнікаў, гл.: Бельскі С. В. З гісторыі ўладароў і маёнткаў Брагіншчыны XVI—XVIII стст. // Брагинщина в контексте истории белорусско-украинского пограничья: сборник научных статей / редкол. А. Д. Лебедев (отв. ред.) [и др.]. — Минск: Четыре четверти, 2018. С. 7 — 11; [http://hojniki.ucoz.ru/index/braginski_akt_1512_g/0-140# С. Бельскі. Акт абмежавання Брагінскай воласці]}}. І далей: «Энцыклапедычны слоўнік Бракгаўза і Эфрона, выдадзены ў 1903, сцвярджае: «Хойнік — старажытнагрэцкая мера сыпучых целаў, што згадваецца ўжо ў Гамера, які X. вызначае колькасць збожжа, патрэбнага для пракармлення аднаму чалавеку на дзень...»&lt;ref name=&quot;fn1&quot;&gt;Памяць. Гісторыка-дакументальная хроніка Хойніцкага раёна.– Мінск: БЭ, 1993. С. 26&lt;/ref&gt;. Маецца на ўвазе хеніка альбо хойніка (менавіта так, бо гэта назоўнік жаночага роду, гл. [https://biblehub.com/thayers/5518.htm χοῖνιξ, χοινικος, ἡ]) – адзінка аб’ёму, роўная 1,08 л. І ці ж гэта можна прызнаць за вэрсію?! Аднак, на стэндзе ў будынку райвыканкаму і на ўездзе ў Хвойнікі з боку Рэчыцы ў новым «пашпарце» раёну напісана такое.}}, хоць самое паселішча ўзьнікла ў нізкім месцы, сярод балота, дзе хвоя суцэльна не расьце. Імаверна, на новае сяло была перанесеная назва парослага хвайнікамі ўзвышша (ёсьць і сёньня, але даўно разаранае), якое аддзяляла яго ад даўняга брагінскага сяла [[Лісьцьвін]]а. Жыхары апошняга «''дубровы собе на поля розробили и вычертили''»&lt;ref&gt;Спиридонов М. Ф. Акт о разделе имения Брягин. 1574 г. // Беларускі археаграфічны штогоднік. Вып. 1. — Мінск, 2000. С. 192.&lt;/ref&gt;, адкуль і гэткая назва, кантрастная з будучай мястэчкавай. Таму, пэўна, і сымболіка сучасных Хвойнікаў збольшага адпаведная ня іх месцазнаходжаньню побач з хвайнікамі, як здаўна меркавалася, а набытай імі назве, даволі дзіўнай для селішча, паўсталага на краю балота.

Традыцыйная гістарычная назва места — Хво́йнікі&lt;ref&gt;[https://www.svaboda.org/a/viaczorka-u-bierasci/28062505.html «Беларускія назвы вернуцца і для Хвойнікаў, і для Берасьця», — Вінцук Вячорка прэзэнтаваў кнігу ў Берасьці], [[Радыё Свабода]], 19 кастрычніка 2016 г.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;rohaleu&quot;&gt;Аляксандар Рогалеў. Пра назву горада Хойнікі] // Хойнікшчыны спеўная душа. Народная духоўная культура Хойніцкага краю: Фальклорна-этнаграфічны зборнік / пад агул. рэд. В. Новак. — {{Менск (Мінск)}}: «Выдавецкі цэнтр БДУ», 2010. С. 287—288.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Літаратура/Тапанімія Гомельшчыны|к}} С. 78.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Літаратура/Слоўнік назваў населеных пунктаў/Гомельская вобласьць}} С. 204.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20190816003258/http://dspace.mspu.by/handle/123456789/1415 Пра змены ў сістэме айконімаў Мазырскага Палесся] / В. В. Шур // Слово. Текст. Социум : сборник научных трудов преподавателей филологического факультета / Министерство образования Республики Беларусь, Учреждение образования «Мозырский государственный педагогический университет имени И. П. Шамякина»; [редколлегия: Л. В. Исмайлова (ответственный редактор) и др.]. — Мозырь : МГПУ им. И. П. Шамякина, 2011. С. 148—154.&lt;/ref&gt; або ''Хвайнікі́''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Тапанімія Гомельшчыны|к}} С. 11.&lt;/ref&gt;. [[наркамаўка|Цяперашняя афіцыйная]] назва ''Хойнікі'' ({{мова-pl|Chojniki|скарочана}} ад {{мова-pl|chojnik|скарочана}} — хвойнік, {{мова-ru|Хойники|скарочана}}) ёсьць замацаванай у расейскай мове польскай формай тапоніму&lt;ref&gt;[[Вінцук Вячорка|Вячорка В.]] [https://www.svaboda.org/a/25444820.html Аддайма Брэст брэтонцам!], [[Радыё Свабода]], 3 ліпеня 2014 г.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Літаратура/Тапанімія Гомельшчыны|к}} С. 129, 157.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[Вінцук Вячорка|Вячорка В.]], [[Ігар Карней|Карней І.]] [https://www.svaboda.org/a/30137752.html Гарады з «памылкамі» ў назвах: Хойнікі ці Хвойнікі?], [[Свабода (радыё)|Радыё Свабода]], 1 верасьня 2019 г.&lt;/ref&gt;. Адбывалася гэта паволі. Неаднаразова ў польска- і лацінамоўных крыніцах выкарыстоўвалася беларуская форма. Напрыклад, яшчэ і ў канцы 1790 году пра [[Караль Прозар|Караля Прозара]], як аднаго з кумоў пры зьдзяйсьненьні таямніцы хросту сына сужэнцаў Клішэўскіх у [[Барбароў|Барбарове]], у мэтрычных кнігах [[Юравічы|Юравіцкага касьцёлу]] запісана, што ён «з Хвойнікаў» (''de Chwoyniki'')&lt;ref&gt;[http://hojniki.ucoz.ru/index/pra_nazvu_khvojniki/0-217 Бельскі С. Пра назвы Хвойнікі/Хойнікі і Лісцвін.]&lt;/ref&gt;.

Была і няўдалая спроба пана Мікалая Харлінскага ў пачатку XVII ст. пераназваць мястэчка і ўвесь маёнтак у ''Новы Харленж'' на гонар Харленжу — гнязда яго роду ў Люблінскім ваяводзтве («''dobra Chojniki czyli Nowy Charlęż''» — 1618 год, «''m. Nowy Charlęż''», але «''wieś Chojniki''» — 1623 год; зрэдку ў дакумэнтах Харлінскіх сустракаліся і «''Chwojniki''» — 1600, 1618 гады)&lt;ref&gt;Źródła dziejowe (далей: ŹD). T. XXI. Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym. T. X. Ziemie ruskie. Ukraina (Kijów — Bracław) / Opisane przez Aleksandra Jabłonowskiego. — Warszawa, 1894. S. 57, 234, 279, 281, 637.&lt;/ref&gt;. Аднак, празь некалькі гадоў рыма-каталікоў Харлінскіх заступіў новы ўладальнік кальвініст М. Абрамовіч, пазьней праваслаўны М. Бжазоўскі, далей незацікаўленыя ў перайменаваньнях рыма-каталікі Шуйскія, і тую спробу спасьціг лёс іншых новых назоваў, якія мусілі — пісаў А. Ябланоўскі — «''przed żywotnością starych ustąpić''»&lt;ref&gt;ŹD. T. XXII. Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym. T. XI. — Warszawa, 1897. S. 176—177.&lt;/ref&gt;.

Паводле Чэслава Пяткевіча, які жыў на Палесьсі ад свайго нараджэньня ў 1856 годзе і, згодна з аўтографам, на працягу 36 наступных, а апошні раз наведаў мястэчка ў 1912 годзе, тутэйшы люд звычайна называў яго ''Хвайнікамі''&lt;ref&gt;Pietkiewicz Cz. Chojniki // Ziemia: Ilustrowany miesięznik krajoznawczy. — Warszawa, 1927. T. 12. Nr. 1—24. S. 249—252.&lt;/ref&gt;. У нарматыўным даведніку «[[Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь]]» традыцыйная гістарычная назва Хвойнікі фіксуецца як варыянтная.

== Гісторыя ==
{{Асноўны артыкул|Гісторыя Хвойнікаў}}

=== Вялікае Княства Літоўскае ===

[[Файл:Прывілей С. Полазу 1504 г.jpg|значак|зьлева|170px|Польскамоўная анатацыя «прывілею рускага» 1504 г. караля Аляксандра пану Сямёну Палазовічу на Хвойнікі і Астраглядавічы. Вопіс 1798 г.]][[Файл:Пячатка 1513 г. Сямёна Палазовіча, намесніка оўруцкага.png|100пкс|значак|100px|Пячатка оўруцкага намесьніка Сенка Полаза. 1513 г.]][[Файл:Запіс Браніслава Клечыньскага ў рэвізіі Прозараўскага архіву 1879 г.png|значак|зьлева|170px|Запіс Браніслава Клечыньскага ў рэвізіі Прозараўскага архіву 1879 г.]]

Найранейшая згадка пра Хвойнікі (у арыгінале, мусіць, — ''Хвоиники'') датавана 3 днём месяца чэрвеня 1504 году{{Заўвага|Пачынаючы з артыкулу «Хойнікі» 1974 г. аўтарства Ф. В. Ахрэмчыка&lt;ref&gt;Беларуская савецкая энцыклапедыя. Т. XI. Футбол — ЯЯ. Дадатак. — Мінск, 1974. С. 70&lt;/ref&gt;, ва ўсіх беларускіх выданьнях годам найранейшай згадкі пра Хвойнікі чамусьці называўся 1512-ты. Зьвестка нібыта запазычана з Акту абмежаваньня Брагінскай воласьці таго году. Аднак, згаданы ў абмежаваньні востраў Хойнічак месьціўся паміж сёламі Лісьцьвін і Дзімамеркі, хутчэй за ўсё на тэрыторыі сучаснай Брагіншчыны, а чысты рог Хвойнічак яшчэ далей — паміж сялом Дзімамеркі і месцам упадзеньня рэчкі Пясочанкі (Пясочні) ў Брагінку. Пэўна, ні адзін з гэтых Хвайнічкоў ня мог быць колішнім сялом Хвойнікі не адно таму, што не зьяўляўся паселішчам, як даўно заўважылі ў Інстытуце гісторыі НАН Беларусі, але і з прычыны неадпаведнасьці свайго геаграфічнага разьмяшчэньня.}}{{Заўвага|У ІГ НАН Беларусі, аднак, мяркуюць, што кароль Аляксандар хіба пацьвердзіў ранейшае падараваньне караля Казімера. Інакш кажучы, трымаюцца раней выказанага М. Ф. Сьпірыдонавым дапушчэньня: найранейшай згадкай пра Хвойнікі мусіць уважацца, як прынята ў гістарычнай навуцы, апошні няпоўны год жыцьця Казімера Ягелончыка, г. зн. 1492. Пераконвае ў гэтым акадэмічных гісторыкаў запіс у дакумэнце 1532 г.&lt;ref name=&quot;fn3&quot;&gt;Андрій Блануца. Земельні надання Сигізмунда І Старого на Українські землі Великого Князівства Литовського // Україна в Центрально-Східній Европі. — Київ: Інститут історії України НАНУ, 2008. № 8. С. 69 — 70&lt;/ref&gt;:{{пачатак цытаты}}''Лист писаныи князю Дмитру Романовичу Виденицкому до пана воеводы киевского абы именя розные по Семену Полозовичу зосталые ему яко зятю его поступил_Жикгимонт Божю милостю корол_Воеводе киевскому, державцы свислоцкому пану Андрею Якубовичу Немировича. Жаловалъ намъ дворянинъ нашъ княз Дмитреи Романович Виденецкии о томъ, што жъ которые именя мелъ державца речицкии тесть его, небожчикъ панъ Семенъ Полозовичъ наимя Ухобное, Углядковичи, Белыи Берегъ, Виточов, Мартиновичи, Хвоиники, Остроглядовичи, Новоселки а двор с пустовщинами у замку Киеве и на месте, и во Вручомъ. И тые деи он вси именя свои держалъ за даниною и листы отца нашого Казимера, короля, и брата нашого Александра, королеи ихъ милости и нашими… и приказуемъ тобе, ажо бы еси тых именеи со всимъ с тымъ князю Дмитру поступилъ…'' {{канец цытаты}}Дасьледчыкі чамусьці не зважаюць на тую акалічнасьць, што пад «''вси именя''» падпадае і названае першым у сьпісе Ухобное, да падараваньня якога Сямёну Палазовічу кароль Казімер дачыненьня ня меў. С. Палазовіч атрымаў яго ў 1493 г. непасрэдна ад вялікага князя Аляксандра&lt;ref&gt;Lietuvos Metrika. Kniga Nr. 3 (1440 — 1498). — Vilnius, 1998. № 27&lt;/ref&gt;. У крыніцы няма зьвестак, нібы гэта пацверджаньне ранейшага падараваньня, тым часам як у прывілеях што да іншых маёнткаў яны ёсьць. Да таго ж, у запісе 1879 г. Браніслаў Клечыньскі з памочнікамі, якія прачыталі і скапіявалі арыгінал прывілею, сьведчылі, што добры Хвойнікі і Астраглядавічы, падараваныя С. Палазовічу, выдзеленыя з Брагінскай воласьці, а значыць, раней нікому асобна ад яе не належалі, таму згадваць іх, як і іншыя другарадныя паселішчы, не было патрэбы. І яшчэ. Чаму для размешчаных у больш глухой мясьціне Хвойнікаў у картатэцы М. Ф. Сьпірыдонава, выкарыстанай укладальнікамі першага тому «Вялікага гістарычнага атлясу Беларусі», пазначаны 1492 г., а для згаданых у той жа самай крыніцы Астраглядавічаў, Навасёлак і Белага Берага — 1532 г.? Таму, што сёньня Хвойнікі — раённы цэнтар?&lt;ref&gt;Вялікі гістарычны атлас Беларусі ў 3-х тамах: Т. 1. — Мінск: Белкартаграфія, 2009. С. 193, 195, 224, 240&lt;/ref&gt;}}, калі кароль польскі і вялікі князь літоўскі [[Аляксандар Ягелончык|Аляксандар]] сваім прывілеем, вылучыўшы іх і [[Астрагляды|Астраглядавічы]] з усімі прылегласьцямі з Брагінскай воласьці, падараваў на вечныя часы за вайсковыя заслугі пану [[Сямён Палазовіч|Сямёну Хведаравічу Палазовічу]] («слаўнаму русінскаму ваяку Полазу», «Полазу Русаку, слаўнаму казаку», як назвалі яго польскія гісторыкі [[Ёст Людвік Дэцый]]&lt;ref&gt;Decjusz, Jost Ludwik. Contenta: De vetustatibus Polonorum liber I; De Iagellonum familia liber II; De Sigismundi regis temporibus liber III. — 1521. F. LXVII&lt;/ref&gt; і [[Марцін Бельскі]]&lt;ref&gt;Kronika Marcina Bielskiego. T. II (Księga IV, V). /Wydanie Józefa Turowskiego. — Sanok, 1856. S. 950.&lt;/ref&gt;{{Заўвага|Пра С. Палазовіча гл.: Черкас Б. Прикордонний намісник Семен Полозович. // Український історичний збірник : наук. пр. асп. та молодих вчених. — Київ, 2004. Вип. 7. С. 95 — 105}}). Вядомая яна, як самы даўні дакумэнт (przywiley ruski) з польскамоўнага вопісу архіва князёў Шуйскіх з збору «Archiwum Prozorów i Jelskich», што захоўваецца ў фондах Галоўнага архіву старых актаў у Варшаве. А абмежаваньне Брагінскай воласьці (альбо «hrabstwa» ў кнізе Мазырскага гродзкага суда 1776 году) ад 7 сакавіка 1512 году, якое выконвалася на загад караля і вялікага князя [[Жыгімонт Стары|Жыгімонта Старога]] дзеля чалабітнай князя Міхаіла Васільевіча Збараскага, было адначасова і размежаваньнем яе з добрамі пана Сямёна Палазовіча&lt;ref&gt;Аrchiwum Główne Akt Dawnych w Warszawie. Аrchiwum Рrozorów і Jelskich (далей: AGAD. APiJ). Sygn. 1. S. 3, 4, 200. Sygn. 2. S. 78&lt;/ref&gt;. Мяжа тады прайшла на поўдзень ад Хвойнікаў, а менавіта з паўднёвага захаду, ад астравоў [[Дронькі]], [[Кажушкі (Гомельская вобласьць)|Кажушкі]], на паўночны ўсход, паўз угодзьдзі брагінскага сяла Лісьцьвін{{заўвага|Усім вядомая сёньня вёска [[Паселічы]], што месьціцца побач зь Лісьцьвіном, узьніклая пазьней і вядомая на 1581 год як слабада, належала ўжо не да Брагінскага маёнтку.}} у кірунку сяла, таксама брагінскага, [[Дзімамеркі|Дамамірка]]. Астраглядавічы з навакольлямі апынуліся ўнутры яе, што выклікала пярэчаньні з боку пана Хведара (у тэксце: Хвядоса) Палазовіча, бацькі ўладальніка&lt;ref&gt;НГАБ у Мінску. Ф. 1728. Воп. 1. Спр. 19. А. 1049—1050 адв.&lt;/ref&gt;{{Заўвага|У сувязі зь зямельнымі спрэчкамі нельга абыйсьці ўвагаю яшчэ і такі сюжэт: член-карэспандэнт НАН Беларусі С. В. Марцэлеў удзел у зямельным канфлікце 1528 г. паміж рудабельцамі (Рудыя Белкі – сучасны раённы цэнтар Акцябрскі) і хвайнічанамі (Хвойня – вёска ў Лучыцкім сельсавеце сумежнага Петрыкаўскага раёну) чамусьці прыпісаў жыхарам Хвойнікаў&lt;ref&gt;{{Літаратура/Гарады і вёскі Беларусі|2-2}} С. 426&lt;/ref&gt;. Што і казаць — «блізкі сьвет»! Гэта, аднак, не зьбянтэжыла ўкладальнікаў яшчэ адной, больш новай энцыкляпэдыі&lt;ref&gt;Города, местечки и замки Великого княжества Литовского: энциклопедия / ред. совет: Т. В. Белова (пред.) [и др.]. — Минск: БЭ, 2009. С. 292&lt;/ref&gt;}}.

[[Файл:Герб Друцк князёў Любецкіх (Відэніцкіх).png|100пкс|значак|Герб Друцк князёў Друцкіх (Любецкіх альбо Відыніцкіх)]]

Адміністрацыйна Хвойнікі належалі спачатку да Брагінскай воласьці [[Кіеў]]скага павету і [[Кіеўскае ваяводзтва|аднайменнага ваяводзтва]] Вялікага Княства Літоўскага. Іх і Астраглядавічаў уладальнікамі ад пачатку XVI ст. і да 1860-х гадоў (маёнтку — да 1887 году) пасьлядоўна былі паны Палазовічы, князі Любецкія, паны Харлінскія, Абрамовіч (Абрагамовіч), Бжазоўскія, князі Шуйскія, паны Прозары&lt;ref&gt;Бельскі С. В. З гісторыі ўладароў і маёнткаў Брагіншчыны XVI—XVIII стст. С. 12 — 18.&lt;/ref&gt;{{Заўвага|Насуперак таму, як, пачынаючы са слоўнікавага артыкула [[Аляксандар Ельскі|А. Ельскага]] (Chojniki // Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich.— Warszawa, 1880. Tom I. S. 620), сьцьвярджалася ледзьве не ўва ўсіх папяровых выданьнях Беларусі{{Заўвага|Больш як за 100 гадоў зьявілася хіба пара-тройка частковых выключэньняў. У. А. Малішэўскі і П. М. Пабока ў кнізе «Нашы гарады» паведамілі, што ў 1568 годзе князёўна Любецкая запісала Хвойнікі (у грамаце Хойнікі) Шчаснаму Харлінскаму. Але далей ізноў жа – пра Хвойнікі як уладаньне князёў Вішнявецкіх. (Малішэўскі У. А., Пабока П. М. Нашы гарады. – Мінск, 1991. С. 226). Потым гэта паўтарылі А. М. Зелянкоўскі і У. Ф. Ісаенка (&lt;ref name=&quot;fn1&quot;/&gt;; Зелянкоўскі А. М. Па залах Хойніцкага гісторыка-краязнаўчага музея. – Хойнікі, 1995. С. 5).|}}, у тым ліку энцыкляпэдыях і даведніках, князям Вішнявецкім Хвойнікі ніколі не належалі. Увогуле цікава, як у тыя часы ўяўлялі сабе тэму не аматары-энтузыясты, а гісторыкі-дасьледчыкі. Напрыклад, прафэсар гісторыі Кіеўскага унівэрсытэту У. Б. Антановіч і студэнт М. Запольскі таксама ўважалі першымі ўладальнікамі Хвойнікаў ды Астраглядаў князёў Вішнявецкіх; чытай: усё, што калісьці належала да Брагінскай воласьці, ад канца (чаму?!..) XVI ст.  і да канца XVII ст. было іхным (Запольский М. Брагинская волость (исторический очерк) / М. Запольский // Календарь «Северо-Западного края» на 1889 год. – Москва, 1889. С. 116 – 117; пазьней літаральна тое ж сустракаем у выданьні: Россия. Полное географическое описание нашего Отечества / Под ред. В. П. Семёнова. – Т. 9: Верхнее Поднепровье и Белоруссия: [Смоленская, Могилевская, Витебская и Минская губ.] / Сост. В. П. Семенов, М. В. Довнар-Запольский, Д. З. Шендрик [и др.]. – С.-Петербург: Издание А. Ф. Девриена, 1905. С. 568). Калі аўтарам нарысу &quot;Брагінская воласьць&quot; сапраўды быў У. Антановіч&lt;ref&gt;Зінаїда Зайцева. М. В. Довнар-Запольський: від дебюту в науці до професора університєту. // Рэчыцкі край: да 150-годдзя з дня нараджэння Мітрафана Доўнара-Запольскага: зб. навук. арт. – Мінск: Беларуская навука, 2019. С. 16&lt;/ref&gt;, а М. Запольскі яго толькі выдаў, дык пазыцыя прафэсара тым болей зьдзіўляе. Трыма гадамі раней ён выступіў укладальнікам тому дакумэнтаў, у адным зь якіх, пазначаным 1631 годам, гаспадаром Астраглядавічаў і Хвойнікаў названы ваяводзіч смаленскі пан Мікалай Абрагамовіч (Архив Юго-Западной России. – Киев, 1886. Ч. VII. Т. I. C. 396 – 397). Іншая справа як бы гэта пісаў учорашні навучэнец гімназіі, а на той час студэнт унівэрсытэту...|}}.

3 сакавіка 1532 году кароль і вялікі князь [[Жыгімонт Стары]] адмысловым лістом загадаў ваяводзе Андрэю Няміровічу маёнткі нябожчыка Сямёна Палазовіча (у іх ліку Хвойнікі), якія той пасьпеў прыгарнуць да Кіеўскага замку, вярнуць яго зяцю князю Дзьмітрыю Раманавічу Відыніцкаму&lt;ref name=&quot;fn3&quot;/&gt; (Любецкаму):{{пачатак цытаты}}''Жикгимонт Божю милостю корол''
''Воеводе киевъскому, державцы свислоцкому пану Андрею Якубовичу Немировича. Жаловалъ нам дворянинъ нашъ княз Дмитреи Романовичъ Виденецкии о томъ, што жъ которые именя мелъ державца речицкии тесть его, небожчикъ панъ Семенъ Полозовичъ наимя [[Хабнае|Ухобное]], [[Гладкавічы|Углядковичи]], [[Белы Бераг (Гомельская вобласьць)|Белыи Берегъ]], [[Вітачоў|Виточов]], [[Мартыновічы (Палескі раён)|Мартиновичи]], Хвоиники, [[Астрагляды|Остроглядовичи]], [[Навасёлкі (Хвойніцкі раён)|Новоселки]] а двор с пустовщинами у замку Киеве и на месте, и во Вручомъ. И тые деи онъ вси именя свои держалъ за даниною и листы отца нашого [[Казімер Ягайлавіч|Казимера]], короля, и брата нашого Александра, королеи ихъ милости и нашими…''
''П(и)сан y Кракове под лет(а) Бож(е)(г)(о) нарож(е)(н)(я) 1000 пят|сот 32 м(е)с(я)ца марта 3 ден, инъдикт 5 Михаило писаръ''{{канец цытаты}}
[[Файл:POL COA Bończa.svg|100пкс|значак|зьлева|Герб Боньча роду Харлінскіх]][[Файл:Запіс Фенны Любецкай Шчаснаму Харлінскаму. 1568 г.jpg|170пкс|значак|Фрагмэнт запісу добраў Ф. Любецкай мужу Ш. Харлінскаму. 1568 г.]]

У сьнежні 1556 году князь Дзьмітры Любецкі, не жадаючы прызнаць віну ўласных падданых «о подране бчол и о збите людей монастырских» (лыскоўскіх сялян кіеўскага Сьвята-Міхайлаўскага Залатаверхага манастыра), скардзіўся ў сваю чаргу на іх: «…и я, дей, теж сам и люди мои кузцовские и хвойницкие от подданых церковных так веле кривды нам…»&lt;ref&gt;Документальна спадщина Свято-Михайлівського Золотоверхого монастиря у Києві ХVІ — ХVІІІ ст. З фондів Національної бібліотеки України імені В. І. Вернадського. Зб. док. [Текст] / Ю. А. Мицик, С. В. Сохань, Т. В. Міцан, І. Л. Синяк, Я. В. Затилюк — Київ, 2011. С. 363.&lt;/ref&gt;.

Дачка князя Дзьмітрыя і Фенны Палазоўны, сястра нябожчыка князя Богуша, таксама Фенна, пасьля сьмерці мужа Мельхіёра Насілоўскага ўзяла шлюб з панам [[Шчасны Харлінскі|Шчасным Харлінскім]] гербу Боньча ды 6 сьнежня 1568 году запісала на яго «''именя свое отчизные, дедизные, материстые у повете Киевскомъ лежачие, тоестъ… Хойники''{{Заўвага|Ці ня першы вядомы выпадак выкарыстаньня ў пісьмовай крыніцы палянізаванай формы замест арыгінальнай назвы Хвойнікі.}}'', Остроглядовичи, Новосюлки, Гладковичи, Хвосницу, Ставокъ, Сосновую, половица Лопатина, Загайцы, Гостомълъ, Вытичов, Бышов, Бугаювъ, землю Злобицкую, три дворища в месте Киевскомъ, а дворище на котором был двор небожчика деда моего пана Семена Полоза, которые именя и дворища вышей мененые в той суме пенезей двохъ тысечей копъ грошей за живота и по животе матки небожчицы брат мой небожчикъ князь Богуш Любецкий, яко властную заставу свою на себе держалъ и тыхъ именей зо всими пожитки аж до живота свого уживал, а по животе его млти безпотомного оная сума две тысечи копъ грошей на (тыхъ) именяхъ записаная на мене пришла и спала…''»&lt;ref&gt;Центральний державний історичний архів України в м. Києві (ЦДІАУК). Ф. 25. Опис 1. Справа 10. А. 411; Архив Юго-Западной России (далей: Архив ЮЗР). Ч. 8. Т. 6. Акты о землевладении в Юго-Западной России XV—XVIII стст. — Киев, 1911. С. 224—227.&lt;/ref&gt;.

Напярэдадні падпісаньня акту [[Люблінская унія|Люблінскай уніі]] ўказам караля і вялікага князя [[Жыгімонт Аўгуст|Жыгімонта Аўгуста]] ад 6 чэрвеня 1569 году Кіеўскае ваяводзтва (у тым ліку Хвойнікі) было далучана да [[Карона Каралеўства Польскага|Кароны Польскай]]&lt;ref&gt;Volumina Legum. Tom II. — Petersburg: Nakładem i drukiem Józafata Ohryzki, 1859. S. 84 — 87; Падалінскі У. // Беларускі гістарычны агляд. — 2012. Т. 19. С. 329—337 (Рэцэнзія на кн.: Litwin H. Równi do równych: kijowska reprezentacja sejmowa 1569—1648. — Warszawa, 2009).&lt;/ref&gt;.

=== Карона Каралеўства Польскага ў Рэчы Паспалітай ===

[[Файл:Загаловак падатковага рэестру 1569 г.png|значак|зьлева|170px|Загаловак падатковага рэестру 1569 г.]][[Файл:Хвойнікі ў рэестры 1569 г.jpg|значак|170px|Сяло Хвойнікі ў рэестры 1569 г.]]

У рэестры пабораў, ухваленых на Люблінскім сойме 1569 году, засьведчана, што з 22 цяглых дымоў і 6 [[агароднікі|агароднікаў]] у сяле Хвойнікі (Chojniki) пана Шчаснага Харленскага, харунжага кіеўскага, выплачвалася адпаведна па 12 грошаў і па 4 грошы&lt;ref&gt;ЦДІАУК. Ф. 44. Оп. 1. Спр. 1. А. 83зв.-84&lt;/ref&gt;.

27 сьнежня 1586 году Шчасны Харлінскі, падкаморы кіеўскі, падаў судовую позву да ўдавы князя [[Аляксандар Вішнявецкі|Аляксандра Вішнявецкага]] за гвалтоўны вывад дзедзічных падданых зь іх жонкамі, дзецьмі і ўсімі хатнімі рэчамі з Астраглядавічаў, Хвойнікаў, [[Багушы (Гомельская вобласьць)|Багушоў]] і Паселічаў з наступным пасяленьнем у вёсках свайго Брагінскага маёнтку&lt;ref&gt;AGAD. APiJ. Sygn. 1. S. 6.&lt;/ref&gt;. У 1598 годзе сойм прызначыў Ш. Харлінскага адным з камісараў у справе разьмежаваньня ''Кіеўскай зямлі'' Кароны і [[Мазырскі павет|Мазырскага павету]] ВКЛ&lt;ref&gt;Constitucię seymu walnego Koronnego Warszawskiego, MDXCVIII. — W Krakowie, w Architypografiiey Króla Ie&lt;sup&gt;&lt;small&gt;o&lt;/small&gt;&lt;/sup&gt; M. y Kościelney, Lazarzowey, MDXCVIII. S. 20; Volumina Legum. S. 372.&lt;/ref&gt;. У трыбунальскім акце ад 22 чэрвеня 1600 году што да Кіеўскага ваяводзтва засьведчаная нязгода Ш. Харлінскага з тым, як разьмежаваныя грунты яго Астраглядавічаў, Навасёлак, Хвойнікаў з прыналежнымі князю [[Адам Вішнявецкі|Адаму Аляксандравічу Вішнявецкаму]] сёламі Мікулічы, Веляцін, Лісьцьвін, а таксама яго Багушэвічаў (Багушоў), Плоскага, Паселічаў, Хвойнікаў, Навасёлак з прыналежнымі князю [[Міхаіл Вішнявецкі|Міхаілу Міхайлавічу Вішнявецкаму]] Глухавічамі, [[Бабчын]]ам, з тым, як падзеленыя дубровы, [[Урочышча|урочышчы]], з папсаваньнем старых памежных знакаў&lt;ref&gt;ŹD. T. XXI. S. 57&lt;/ref&gt;. 20 чэрвеня 1600 году Ш. Харлінскі выдаў сыну свайму Мікалаю ''вечны запіс'', прызнаны ў [[Люблін]]скім трыбунале, на валоданьне Астраглядаўскім ключом (а гэта і Хвойнікі), на двор з 5 пляцамі ў Кіеве&lt;ref&gt;AGAD. APiJ. Sygn. 1. S. 46 — 47.&lt;/ref&gt;. Зь імёнамі [[сужэнства]] Мікалая і Гэлены (Гальшкі) Харлінскіх зьвязана заснаваньне яшчэ да 1622 году касьцёла ў Астраглядавічах&lt;ref&gt;AGAD. APiJ. Sygn. 1. S. 51; гл. таксама [http://hojniki.ucoz.ru/index/kascjol_u_astragl/0-451 Прозараўскія мясьціны ў Астраглядах]&lt;/ref&gt; і стварэньне першай у рэгіёне каталіцкай парафіі. Недзе ў гэты ж час Хвойнікі апынуліся ў складзе [[Оўруч|Оўруцкага]] павету. Разьмежаваньне Кіеўскага ваяводзтва Кароны і Мазырскага павету ВКЛ у сьнежні 1621 — студзені 1622 году засьведчыла, як на сёньняшні дзень, унікальную сытуацыю: тагачасныя мястэчка і вёску Хвойнікі М. Харлінскага паны камісары пацьвердзілі прыналежнымі да Кароны, а сяло і двор Настольле пана Іскарастынскага{{Заўвага|Вуліца Настольская і канец  вуліцы Пралетарскай з прылегласьцямі ў сёньняшніх Хвойніках.}} — да ВКЛ&lt;ref&gt;ŹD. T. XX: Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym; T. IX. — Warszawa, 1894. S. 96 — 97; Крикун Н. Г. Административно-территориальное устройство Правобережной Украины в XV—XVIII вв. — Киев, 1992. С. 142—145.&lt;/ref&gt;. 7 чэрвеня 1623 году датаваны судовы дэкрэт, у якім удава Гальшка Харлінская абвінавачвала паноў Станіслава, Юрыя і астатніх Харлінскіх, родных братоў і сваякоў мужа Мікалая, за гвалтоўны наезд на замак і вёску Астраглядавічы, мястэчка Новы Харленж (Хвойнікі), вёскі Хвойнікі, Вялікі Бор, [[Гарошкаў (Хвойніцкі раён)|Гарошкаў]], [[Рашаў]], [[Карчовае]], [[Бардакі (Лаханія)|Лаханію]], [[Стралічаў]], [[Паселічы]], [[Малішаў (Хвойніцкі раён)|Малішаў]]{{Заўвага|Яшчэ названыя 13 паселішчаў, акрамя «іншых вёсак і прыселкаў».}}&lt;ref&gt;ŹD. T. XXI. S. 637&lt;/ref&gt;.

[[Файл:Jastrzębiec Abramowiczów.jpg|100пкс|значак|зьлева|Герб Ястрабец зьменены паноў Абрамовічаў.]][[Файл:Маёнтак М. Абрамовіча ў рэестры 1634 г.jpg|значак|170пкс|Маёнтак М. Абрамовіча ў рэестры 1634 г.]][[Файл:Маёнтак М. Абрамовіча ў 1640 г.jpg|значак|зьлева|170пкс|Маёнтак М. Абрамовіча ў 1640 г.]][[Файл:Анатацыя акту продажу добраў М. Абрамовіча ў 1646 г.png|значак|170пкс|Анатацыя да акту продажу добраў М. Абрамовіча ў 1646 г.]]

У 1627 годзе Гальшка Мікалаевая Харлінская склала [[тэстамэнт]], паводле якога Астраглядавічы разам з Хвойнікамі пераходзілі ў пасэсію да яе зяця-кальвініста [[Мікалай Абрамовіч|Мікалая Абрагамовіча]]&lt;ref&gt;AGAD. APiJ. Sygn. 1. S. 56.&lt;/ref&gt;. Згодна з тарыфам падымнага падатку, у 1628 годзе пан Мікалай Абрагамовіч z Chwoynik, з 11 дымоў плаціў па 3 злотых, з 2-х агароднікаў па 1 злотаму і 6 грошаў&lt;ref&gt;Архив ЮЗР. Ч. 7. Т. 1. Акты о заселении Юго-Западной России. — Киев, 1886. С. 397.&lt;/ref&gt;. Пры гэтым будучаму гэнэралу артылерыі ВКЛ яшчэ доўга давялося ўлагоджваць спадчынныя і проста маёмасныя непаразуменьні зь іншымі Харлінскімі — панамі Станіславам, Юрыем і Шчасным, а таксама з панам Мадлішэўскім, зь якім Гальшка ўзяла шлюб.

У дакумэнце пад назвай «Regestr wybirania podymnego jednego w powiecie Owruckim w roku... 1634» зазначана, што пан Мікалай Абрамовіч з 50 дымоў «wsi Chojnik»{{заўвага|Ня выключана, што вёскай альбо сялом выступалі будучыя Валокі, бо на тым востраве месца для названай даволі значнай колькасьці двароў было дастаткова.}}, з 26 дымоў мястэчка Новага Харленжу ды з 3 габрэйскіх заплаціў, як і належала, па 15 грошаў з дыму, г. зн. усяго 39 з паловай злотых&lt;ref&gt;ЦДІАУК. Ф. 11. Оп. 1. Спр. 9. А. 928; Сергій Шинкар. Подимний податок Овруцького повіту від 1634 року: на що збирала гроші місцева шляхта? // Літопис  Волині. Всеукраїнський науковий часопис. Число 16. — Луцьк: Східноєвропейський національний університет імені Лесі Українки, 2016. С. 107—115. Додаток. С. 112&lt;/ref&gt;.

Паводле тарыфу падымнага «dwoiego» Кіеўскага ваяводзтва 1640 году, з 50 дымоў сяла Хвойнікаў і з 26 дымоў мястэчка Новага Харленжу [[Кашталяны амсьціслаўскія|амсьціслаўскага кашталяна]] Мікалая Абрамовіча выбіралася адпаведна 50 і 26 злотых, з 3 габрэйскіх дымоў яшчэ 3 зл.&lt;ref&gt;ЦДІАУК. Ф. 11. Оп. 1. Спр. 9. А. 875зв.; Archiwum Państwowe w Krakowie. Archiwum Młynowskie Chodkiewiczów. Mikr. № J – 14970. Sygn. 404. S. 195&lt;/ref&gt;.

Хвойніцкая царква на тыя часы бывала{{заўвага|У вельмі неспакойным XVII ст. сытуацыя нярэдка зьмянялася.}} ўжо і ўніяцкай. У мэтрычныя кнігі Астраглядаўскага касьцёлу трапіў запіс ад 26 лютага 1635 году, паводле якога хвойніцкі прэсьвітэр Лука Чачотка ахрысьціў Леона Яна, сына харунжага пяцігорскага Рэмігіяна і Петранэлі з Бахановічаў Маеўскіх, а кумамі былі пісар земскі{{Заўвага|У касьцельнай кнізе памылкова запісана — гродзкі.}} мазырскі Самуэль Аскерка, знакаміты ваяр&lt;ref&gt;Сагановіч Г. Невядомая вайна: 1654—1667. — Мінск: Навука і тэхніка, 1995. С. 141.&lt;/ref&gt;, і Марыяна Міткевічаўна. Гэты ж сьвятар згаданы ў запісе 1640 году. А ў 1692, 1715, 1722 гадох хвойніцкім настаяцелем названы Анікій Чачотка. Абодва зьдзяйсьнялі абрады ў Хвойніках і Загальлі&lt;ref&gt;НГАБ. Ф. 1781. Воп. 27. Спр. 202. А. 150адв. — 151.&lt;/ref&gt;.

[[Файл:POL COA Gozdawa.svg|100пкс|значак|зьлева|Герб Газдава роду Бжазоўскіх]][[Файл:Макет замку ў экспазіцыі Хвойніцкага краязнаўчага музэя.png|значак|170px|Макет-рэканструкцыя замку ў экспазіцыі Хвойніцкага краязнаўчага музэя. Выканаў Д. Вінаградаў. 2007 г.]]

24 сьнежня 1642 году ад імя Мікалая Абрамовіча складзены запіс «вечнага продажу» пагразлых у даўгах Астраглядавічаў і Хвойнікаў кіеўскаму падстолію [[Максыміліян Бжазоўскі|Максыміліяну Бжазоўскаму]], пра што Лукаш Мадлішэўскі выказваў клопат яшчэ ў лісьце ад 29 чэрвеня 1641 году. Але канчаткова гэтая справа была ўлагоджаная ажно 17 красавіка 1646 году, прытым названая сума ў 200 000 злотых&lt;ref&gt;AGAD. APiJ. Sygn. 1. S. 67-68; Інстытут рукапісу Нацыянальнай бібліятэкі Украіны імя У. І. Вярнадзкага (ІР НБУВ). Ф. 1. Спр. 4104. № 2881&lt;/ref&gt;.

Найбольш імаверна, што менавіта М. Бжазоўскі напярэдадні «хмяльніччыны» збудаваў у паўсталых на краю балота Хвойніках умацаваную сядзібу, званую замкам, дзеля абароны скарбу ад уласных сялянаў, казакоў ды суседзяў — паноў-братоў шляхты{{заўвага|Даволі дзіўна, але на гербе места Хвойнікі выяўлены сымбаль мураванага замку з трыма акруглымі ў пляне вежамі і ўязной брамай з характэрным зубчастым верхам. Але ж тут існаваў хіба сьціплы драўляны замак.}}. 26 сакавіка 1651 году на загад польнага гетмана літоўскага князя [[Януш Радзівіл|Януша Радзівіла]], каб не дайшло да масавага паказачваньня тутэйшых жыхароў, у мястэчку Хвойнікі размясьціўся адзьдзел жаўнераў ротмістра Курпскага. У лісьце да князя Курпскі паведамляў, што стаў у надта дрыгвяністай мясьціне з зусім паганымі пераправамі, і як бы давялося біцца, то не адно коннаму, але і пешаму недзе разьвярнуцца — навокал балоты. Тут, маўляў, не тое аўса, сена не здабыць, надта край заўбогім стаў. Але яны з жаўнерамі так-сяк трываюць у нястачы, абы вяскоўцы не ўцякалі з сваіх гасподаў. Прасіў падмогі, бо тут адно хіба лічыцца што 5 харугваў, а папраўдзе і на 3 сотні ці набярэцца. Яшчэ даслаў з Хвойнікаў да гетманскага табару 2-х палонных казакоў сотні Дарашэнкавай палку [[Нябаба|Нябабы]]&lt;ref&gt;Джерела з історії Національно-визвольної війни українського народу 1648—1658 рр. Т. 2 (1650—1651). — Київ, 2013. С. 109, 110, 129, 431.&lt;/ref&gt;.

У другой палове XVII ст. мястэчка стала цэнтрам воласьці, тут праходзіў шлях [[Мазыр]]  — [[Юравічы]]  — [[Брагін]]  — [[Любеч]].

[[Файл:Запіс добраў Зофіі Бжазоўскай мужу Канстанціну Шуйскаму. 1664 г.png|значак|зьлева|170px|Запіс добраў Зофіі Бжазоўскай мужу Канстанціну Шуйскаму. 1664 г.]][[Файл:Герб князёў Шуйскіх.png|100пкс|значак|Герб Сьвяты Юры (Георгі Пераможац) князёў Шуйскіх{{Заўвага|Выява з надмагільля Віталіса Шуйскага (†1. VI. 1849) у в. Чыжэўшчына (былыя Крупчыцы) Жабінкаўскага р-ну Берасьцейшчыны. Фота Анатоля Бензярука.}}.]]

26 чэрвеня 1664 году дачка нябожчыка Максыміліяна Бжазоўскага, берасьцейскага ваяводы, Зофія перапісала спадчынныя маёнткі ў Кароне (Астраглядавічы з Хвойнікамі таксама) і Берасьцейшчыне на мужа, князя [[Канстанцін Ян Шуйскі|Канстанціна Яна Шуйскага]]&lt;ref&gt;AGAD. APiJ. Sygn. 1. S. 69.&lt;/ref&gt;. Тады Шуйскія ўпершыню набылі добра ў Кіеўскім ваяводзтве ды трымалі іх каля паўтары сотні гадоў. Менавіта яны зрабілі Хвойнікі цэнтрам сваіх уладаньняў у рэгіёне. Паспрыяла гэтаму не ў апошнюю чаргу тое, што Астраглядавічы знаходзіліся ў атачэньні брагінскіх добраў, а Хвойнікі — на поўначы па-за іх межамі. Хоць, магчыма, ініцыяваў перамену яшчэ ў першай палове XVII ст. ваявода берасьцейскі Максыміліян Бжазоўскі, збудаваўшы ў Хвойніках замак.

Станам на 1666 год, у гетманства Івана Брухавецкага, Хвойнікі, як і Брагін, былі сярод «асобных» мястэчкаў, прыпісаных да Чарнігаўскага казацкага палка&lt;ref&gt;Кривошея В. В. Українське козацтво в національній пам’яті. Чернігівський полк. У 2 т. — Київ.: ДЦ &quot;НВЦ «Пріоритети», 2012. Т. 2. С. 446&lt;/ref&gt;. Зразумела, што пасьля [[Андрусаўскае замірэньне|Андрусаўскага замірэньня]] 1667 году ўсё павярнулася на ранейшыя колы.

У лютым 1669 году князь Канстанцін Ян Шуйскі, пісар земскі ваяводзтва Берасьцейскага, сваім лістом пацьвердзіў права Сьвята-Пакроўскай царквы на валоданьне шэрагам угодзьдзяў у Хвойніцкім маёнтку сьвятару Анікію Чачотку, сыну нябожчыка Лукі Чачоткі&lt;ref&gt;ІР НБУВ. Ф. 1. Спр. 2461. А. 289адв., 290&lt;/ref&gt;.

Расейскі дакумэнт 1676 году засьведчыў, што пасланец казацкага гетмана Барыс Маршэўскі летась да [[Львоў|Львова]] ехаў накіроўваючыся ''«на [[Брагін|Брагинъ]], на Загалье, на Хвойники, на [[Мазыр|Мозырь]]…»''&lt;ref&gt;Акты, относящиеся к Южной и Западной России. Т. 12 (1675—1676). — С.-Петербург, 1882. Стб. 831&lt;/ref&gt;.

[[Файл:Хвойніцкая воласьць. 1683 г.jpg|значак|зьлева|170px|Хвойніцкая воласьць. 1683 г.]][[Файл:Брагін з прылегласьцямі. 1683 г.jpg|значак|170px|Хвойніцкая (рэшта) і Брагінская воласьць. 1683 г.]][[Файл:Адыход 71 дыму з усяго маёнтку Хвойнікаў увосень 1686 г.jpg|значак|зьлева|170px|Адыход 71 дыму з усяго маёнтку Хвойнікаў увосень 1686 г.]]

Паводле люстрацыі падымнага падатку Оўруцкага павету Кіеўскага ваяводзтва 1683 году, з 30 дымоў мястэчка Хвойнікі без уліку сьвятароў князь Шуйскі мусіў плаціць 6 злотых&lt;ref&gt;ЦДІАУК. Ф. 15. Оп. 1. Спр. 3. А. 734; Архив ЮЗР. Ч. 7. Т. 1. С. 488. Далей яшчэ ўлічаныя 7 дымоў яўрэйскіх (С. 502). Другі пабор — 6 злотых з 6 (sic) дымоў (С. 505)&lt;/ref&gt;. 30 кастрычніка 1686 году нехта Мацьвей Celain з Хвойнікаў пад прысягай паведаміў у Оўруцкім гродзкім судзе, што з маёнтку пана Шуйскага, харунжага берасьцейскага, адыйшоў 71 дым{{заўвага|Не 77, як запісалі выдаўцы дакумэнту ў 1886 г.}} (×6 — каля 426 чалавек)&lt;ref&gt;ЦДІАУК. Ф. 15. Оп. 1. Спр. 5. А. 92зв.; Архив ЮЗР. Ч. 7. Т. 1. С. 553.&lt;/ref&gt;. У іншых выпадках прычына адыходу «за Днепр» называлася: з прычыны гвалту як ад казакоў, так і ад жаўнераў урадавых войскаў.

У лістападзе 1693 году харугва інаўроцлаўскага ваяводзіча Шчавінскага стала на зіму ў Хвойніках, але напярэдадні [[Стрэчаньне|стрэчанскага]] кірмашу вырушыла пад Хвастаў супраць казакоў палкоўніка Сямёна Палія. 12 лютага 1694 году жаўнер згаданай харугвы Сэбасьціян Яроцкі зь іншаю чэлядзю, закупіўшы на [[кірмаш]]ы правіянт, спыніўся на ноч у хаце ўдавы Казачыхі [[Валокі (Хвойнікі)|на Валоках]]. Але адміністратар маёнтку князя К. Шуйскага, Ян Зьдзітавецкі, сустрэўшы яго на вуліцы, замест нейкіх вінаватых загадаў зьбіць, потым узяў пад варту і трымаў у замкавай турме ледзьве ня 3 месяцы, ажно пакуль не вярнулася харугва і пацярпелы ня быў апраўданы&lt;ref&gt;Архив ЮЗР. Ч. 3. Т. 2. Акты о казаках (1679—1716). — Киев, 1868. С. 285—287.&lt;/ref&gt;. 16 красавіка 1697 году сотнік Чэпарняка і казакі палку Ярэмы гвалтоўна сталі на кватэры ў мястэчку Хвойнікі князя [[Дамінік Шуйскі|Дамініка Шуйскага]]. Калі ж пан Фрыдэрык Левэнфатэр, аканом маёнтку, спрабаваў не дапусьціць іх, дык казакі сілай уламваліся да людзей, зьбівалі, стралялі нібы ў ворагаў, а хвойніцкага баярына Стафана Пятроўскага з мушкету 2 разы ў грудзі стрэлілі, ад чаго той і памёр&lt;ref&gt;Архив ЮЗР. Ч. 3. Т. 2. С. 352.&lt;/ref&gt;.

[[Файл:Загаловак інвентара маёнтку Хойнікі 1698 г.png|значак|170px|Загаловак інвэнтара маёнтку Хвойнікі 1698 г.]][[Файл:Загаловак інвентара маёнтку Хойнікі 1721 г.png|значак|зьлева|170px|Загаловак інвэнтара Хвойніцкага маёнтку 1721 г.]][[Файл:Апісанне Хойніцкага замку 1721 года.png|значак|170px|Апісаньне Хвойніцкага замку 1721 года.]]

У 1698 годзе маёнтак Хвойнікі і [[Загальле]] (староства) перададзены ад князя Д. Шуйскага ў кіраваньне Зыгмунту Шукшце, што засьведчана адпаведным інвэнтаром&lt;ref&gt;НГАБ. Ф. 320. Воп. 1. Спр. 1. А. 119, 129—133адв.&lt;/ref&gt;. Паводле рэвізіі 1716 году, у мястэчку Хвойнікі на пэрыяд пасэсіі князя [[Станіслаў Шуйскі|Станіслава Шуйскага]] налічвалася 44 двары і двор сьвятара, 7 сялян, якія перасяліліся зь Небытава, Валокаў, Брагіна. Два двары часова вызваленыя былі ад уплатаў, гаспадары яшчэ 2-х адпрацавалі [[чынш]] у замку, а з астатніх выбрана падымнага 225 злотых, г. зн. прыкладна на паўсотні злотых болей, чым належала (пасэсар, часовы ўладальнік, ня мог сабе ў тым адмовіць). Яшчэ ў мястэчку жылі 17 габрэяў-гаспадароў і 9 габрэяў, што ня мелі дамоў і падатак давалі толькі з камораў. Яны мусілі плаціць чыншу больш як 345 злотых&lt;ref&gt;НГАБ. Ф. 320. Воп. 1. Спр. 1. А. 139—139адв., 143адв.&lt;/ref&gt;. 12 чэрвеня 1716 году віленскі кашталян, вялікі гетман ВКЛ Людвік Канстанцін Пацей даслаў ардынанс паручніку Дамброўскаму, абы той выдаў квітанцыю на ўсё, што выбрана з Загальскага староства ад берасьцейскага харунжага Дамініка Шуйскага, а Хвойніцкіх добраў таго харунжага «tykać nie śmiał»&lt;ref&gt;AGAD. APiJ. Sygn. 1. S. 205&lt;/ref&gt;. Згодна зь інвэнтаром маёнтку Хвойнікі ''з прылегласьцямі'' ад 20 сакавіка 1721 году, пададзенага былым пасэсарам Юзафатам Парышэвічам, біскупам валоскім, князю [[Мікалай Шуйскі|Мікалаю Шуйскаму]] ў мястэчку было 43 гаспадаркі, 7 «сялянскіх камораў», 5 габрэяў-гаспадароў, 9 габрэяў без дамоў; чыншу плацілі 175 злотых і тры з паловай грошы. Акрамя таго, местачкоўцы, што мелі коней з падводамі, мусілі быць напагатоў, абы грузы перавозіць за 12 [[міля]]ў, а не, дык пешшу за 3 мілі зь лістамі хадзіць. Па 2 копы замкавага жыта і ярыны нажаць павінныя. У гвалты пераправы і грэблі вялікаборскую млыновую і іншыя масьціць і рамантаваць усе агулам. Габрэі, як будуць мяса прадаваць, дык на замак абавязкова мусілі даваць зь лепшага. Мястэчка загадана абнесьці [[паркан]]ам таксама сіламі насельнікаў, каб між 2-ма брамамі не засталося ніводнага праходу. Кожны двор павінны адпраўляць работніка на праполку замкавых агародаў ды нарыхтоўку агародніны на зіму. Найбольш распаўсюджаныя прозьвішчы жыхароў-беларусаў — Грышчанка, Стасенка, Шымук, Козік, Навуменка, Коваль, сустракаліся таксама прозьвішчы Каролік, Гапонік, Леўчанка, Мельнік, Кандраценка. Прозьвішчы жыхароў-габрэяў часта ўказвалі, адкуль іх носьбіты прыбылі ў Хвойнікі: Лейба [[Стралічаў]]скі, Хаім [[Вялікі Бор (Хвойніцкі раён)|Вялікаборскі]], Шмуль зь Юркавічаў, Бенямін зь [[Юравічы|Юравічаў]], Лейба з [[Алексічы (Гомельская вобласьць)|Алексічаў]], Іцка Гальміч зь [[Лісьцьвін]]авічаў, Ёсь [[Настольле|Настольскі]]. Мелі патранімічнае паходжаньне: Гірш Баруховіч, Моўша Гіршовіч, Якаў Лейбавіч, Мендэль Абрамовіч, Іцка і Ёсь Гіршовічы, Невах Нохімавіч, Яшка Пярцовіч, Абрам Хаімавіч, Іцка Моўшавіч. Або ад назвы прафэсіі — Нохім Цырулік, Рафель Кравец. Маглі звацца зусім проста: Шайка{{Заўвага|Родныя браты Міхаль і Шайка ад красавіка 1715 г. трымалі арэнду хвойніцкую, на якую мелі гадавы кантракт за суму ў 4300 злотых, даволі спраўна яе выплачвалі (НГАБ. Ф. 320. Воп. 1. Спр. 1. А. 144). А нашмат пазьней, у пачатку 1830-х гадоў экспартэрамі гарэлкі з бровараў Уладыслава Прозара, падкаморага рэчыцкага, у Хвойніках, Гарадзішчы і Ёлчы былі бацька і сын Лейба і Абрам Шайковічы [НГАБ. Ф. 694. Воп.7. Спр. 831. А. 9]. Тады яны ўважаліся першымі ў гэткага кшталту камэрцыі на ўвесь Рэчыцкі павет Менскай губэрні.}}, Гдаль, Шмуйла, ці яшчэ дадаючы да імя ўласнага род заняткаў — Айзік арандатар, Іцка кравец. У гэтым жа інвэнтары зьмешчана апісаньне Хвойніцкага замку&lt;ref&gt;НГАБ. Ф. 320. Воп. 1. Спр. 1. А. 120—122адв.&lt;/ref&gt;{{Заўвага|Пра Хвойніцкі замак гл.: Ткачоў М. А. Замкі і людзі. — Мінск: Навука і тэхніка, 1991. С. 160 — 161; пар.: [http://hojniki.ucoz.ru/index/0-56 С. Бельскі. Замак у Хойніках.]}}.

Пасэсія ксяндза-біскупа Ю. Парышэвіча была вельмі няўдалай. Маёнтак усё ніяк ня мог управіцца з выплатай даўгоў, што мусіла абмяркоўвацца нават на паседжаньнях Радамскага і Люблінскага трыбуналаў&lt;ref&gt;Архив ЮЗР. Ч. 2. Т. 3. Постановления провинциальных сеймиков в 1698—1726 гг. — Киев, 1910. С. 699—700.&lt;/ref&gt;. 2 траўня 1722 году князь Мікалай Шуйскі атрымаў ліст, у якім паведамлялася, што маніфэсту камісарскага абмежаваньня Оўруцкага павету з Мазырскім у Оўручы няма, кнігі бо двойчы згарэлі, дык ці не зьвярнуўся б у Мазырскі гродзкі суд, мо там што здабудзе&lt;ref&gt;AGAD. APiJ. Sygn. 1. S. 36&lt;/ref&gt;. Пасьля князя Мікалая, ад канца 1720-х і да пачатку 1750-х гадоў Хвойнікі сталі ўласнасьцю яго брата Ігнацыя. У тарыфе падымнага падатку Оўруцкага павету Кіеўскага ваяводзтва 1734 году, складзеным паводле зьвестак папярэдняй люстрацыі, засьведчана, што ў 17 паселішчах (акрамя вёскі [[Багушы (Гомельская вобласьць)|Багушы]], прыналежнай астраглядаўскай плябаніі) Хвойніцкай воласьці пана І. Шуйскага налічвалася 255 двароў&lt;ref&gt;Тарифи подимного податку, сеймикові лауди і люстрації Київського воєводства першої половини XVIII століття. /Вид. друге, доп. Укл. Конрад Жеменецький. — Біла Церква, 2015. С. 21, 39, 285—286.&lt;/ref&gt; (прыкладна 1530 жыхароў). Прычым для Хвойнікаў улічаныя і габрэйскія домагаспадаркі.

[[Файл:Прыход Хвойніцкай Пакроўскай царквы ў 1740 г.png|значак|зьлева|170px|Прыход Хвойніцкай Пакроўскай царквы ў 1740 г.]][[Файл:Згадка пра Пакроўскую царкву ў 1743 г.jpg|значак|170px|Згадка пра Пакроўскую царкву ў 1743 г.]][[Файл:Запіс пра ўніяцкага пароха і верных Пакроўскай царквы ў Хвойніках на 1743 г.jpg|значак|170px|Запіс пра ўніяцкага пароха і колькасьць верных Пакроўскай царквы ў Хвойніках на 1743 г.]]

Найранейшыя зьвесткі аб прыходзе Хвойніцкай царквы Пакрова Найсьвяцейшай Багародзіцы вядомыя зь візыты Брагінскага дэканату 1740 году. Тады ён аб'ядноўваў верных з 40 дымоў у мястэчку Хвойніках, 40 у прадмесьці{{заўвага|Вось так: калі называныя вёскай, а калі ўважаныя за прадмесьце Хвойнікаў.}} Валоках, 40 у вёсцы Стралічаве, 8 у Рудным, 34 у Дворышчы, 10 у Навасёлках, 8 у Храпкаве, 10 у Вялікім Боры. Колькі душ да споведзі для візытатараў — non constat&lt;ref&gt;ІР НБУВ. Ф. 233. Спр. 19. А. 792, 794&lt;/ref&gt;. Згодна з Генэральнай візытай Брагінскага дэканату, на 1743 год у прыходзе Пакроўскай царквы мястэчка Хвойнікаў, дзедзічных добраў князя Ігнацыя Шуйскага, харунжыча берасьцейскага, налічвалася 297 двароў, дапушчаных да споведзі 1188 душ верных. Узначальваў прыход сьвятар Ян Чачотка. Будынак царквы драўляны, з хвоі, узьведзены на сродкі дзедзіча за 10 гадоў перад візытацыяй&lt;ref&gt;ІР НБУВ. Ф. 1. Ф. 2461. А. 289адв., 290&lt;/ref&gt;.

24 сьнежня 1744 году настаяцель Астраглядаўскага касьцёлу кс. Антоні Лукаш Пянькоўскі, дэкан оўруцкі, ахрысьціў у двары Хвойніцкім Адама, сына вяльможных Ігнацыя і Людвікі князёў Шуйскіх, пра што быў зроблены запіс у мэтрычнай кнізе Хвойніцкай царквы (Ecclesiae Ritus Greci Unici Choynicensis), пазьней занесены ў кнігі парафіяльнага касьцёлу&lt;ref&gt;НГАБ. Ф. 1781. Воп. 27. Спр. 202. А. 151адв.&lt;/ref&gt;.

[[Файл:Астрагляды, парафія 1748 г.jpg|значак|зьлева|170px|Астраглядавіцкая каталіцкая парафія ў 1748 г.]]

У 1748 годзе мястэчка Хвойнікі названае ў ліку паселішчаў, частка жыхароў якіх належала да рыма-каталіцкай Астраглядавіцкай парафіі [[Оўруцкі дэканат|Оўруцкага дэканату]] [[Кіеўская дыяцэзія|Кіеўскай дыяцэзіі]]&lt;ref&gt;Ks. Orłowski K. N. Defensa biskupstwa y dyecezyi Kiiowskiey. — Lwów, 1748. S. 148.&lt;/ref&gt;.

У чэрвені 1750 году ў Хвойніках быў схоплены гайдамак Астап Луцкі, які ажно на працягу «шасці гадоў у гультайскіх эксцэсах жыцьцё праводзіў». Тутэйшая грамада асудзіла яго «на горла», але адміністратар Оўруцкага староства пан Станіслаў Быстрыцкі адмовіўся прыняць палоннага ў турму і выканаць над ім смяротны прысуд, дзеля чаго ў Оўруцкім гродзе і быў заяўлены пратэст&lt;ref&gt;Архив ЮЗР. Ч. 3. Т. 3: Акты о гайдамаках (1700—1768). — Киев, 1876. С. 464—466.&lt;/ref&gt;. 14 жніўня т. г. возны гэнэрал Кіеўскага ваяводзтва пан Андрэй Святкоўскі арыштаваў у Хвойніках падданых князёў Шуйскіх з Краснасельля і іх атамана Кулешыка, падданага Загароўскага, абвінавачваных у [[Гайдамак|гайдамацтве]]. Кіраўнік ключа пан Мікалай Страчынскі абяцаў затрымаць рабаўнікоў да суда ў турме Хвойніцкага замку&lt;ref&gt;Архив ЮЗР. Ч. 3. Т. 3. С. 511—512.&lt;/ref&gt;.

[[Файл:Прыход Хвойніцкай царквы ў 1752 г.png|значак|170пкс|Прыход Хвойніцкай царквы ў 1752 г.]]

Паводле чарговай візыты Брагінскага дэканату, на 1752 год у прыходзе Пакроўскай царквы было 326 двароў, у тым ліку 57 у самым месьце. Да споведзі дапушчана 1260 душ, зь якіх у тым годзе не спавядалася вялікая колькасьць верных, каля 500, пераважна вяскоўцаў&lt;ref&gt;ІР НБУВ. Ф. 1. Спр. 2464. А. 301, 304адв.&lt;/ref&gt;. 

На 1754 год у мястэчку Хвойніках, пэўна, разам зь вёскай Валокамі, якой няма ў тарыфе, налічвалася 109 двароў (каля 654 жыхароў), зь якіх да «do grodu» (Оўруцкага замку) выплачвалася 16 злотых, 29 з паловай грошаў, «na milicję» (пераважна на барацьбу супраць гайдамакаў) 67 злотых і 28 грошаў&lt;ref&gt;Тариф подимного податку Київського воєводства 1754 року. /Опрацював Конрад Жеменецький. — Біла Церква, 2015. С. 192; гл. таксама: С. 13—15, 20—22.&lt;/ref&gt;.

У 1750—1770 гадох адбываліся шматлікія непаразуменьні і канфлікты паміж уладальнікамі добраў Хвойнікі і Астраглядавічы (князямі Шуйскімі, дзедзічамі і рознымі апякунамі) і ўладальнікамі суседняга Брагінскага маёнтку панамі Замойскімі/Мнішкамі, кароткачасовымі спадчыньнікамі па князю [[Міхал Сэрвацы Вішнявецкі|Міхалу Сэрвацыю Вішнявецкаму]] і яго жонцы Тэклі (з Радзівілаў), а асабліва — з панамі Ракіцкімі.

Габрэйскія перапісы 1765, 1778 і 1784 гадоў засьведчылі, што ў Хвойніках налічвалася адпаведна 30 дамоў, 101 жыхар, 24 дамы, 58 жыхароў і 25 дамоў з 67 жыхарамі; яшчэ 25 чалавек схаваныя ад апошняга перапісу ў суседняй вёсцы Настольле, г. зн. разам было 92 чалавекі. Мястэчка — цэнтр аднаіменнага [[кагал]]у, да якога ў названыя гады належалі насельнікі 14, 16 і 17 вёсак, а ў іх разам зь мястэчкам пражывала 198, 105 і 145 głow; некаторыя зь іх у 1784 годзе запісаныя хрысьціянамі, таму пагалоўшчыне не падлягалі (у Малым Карчовым, Рашаўцах, Рудным і Шчарбінах)&lt;ref&gt;Архив ЮЗР. Ч. 5. Т. 2. Переписи еврейского населения в юго-западном крае в 1765—1791 гг. — Киев, 1890. С. 301, 391, 710.&lt;/ref&gt;. Убываньне колькасьці габрэяў магло быць выклікана выбухам гайдамацка-сялянскай [[Каліеўшчына|Каліеўшчыны]] 1768 году, адгалоскі якой дасягалі і гэтых мясьцінаў.

[[Файл:Габрэі ў мястэчку Хвойнікі. 1784 г.jpg|значак|зьлева|170пкс|Габрэі ў мястэчку Хвойнікі. 1784 г.]]

У «Archiwum Prozorów i Jelskich» ёсьць дакумэнт, датаваны 3 студзеня 1771 году, паводле якога хвойніцкі уніяцкі парох Ян Чачотка, з дазволу захварэлага ксяндза Мацея Шамяткоўскага, пробашча астраглядаўскага, ахрысьціў «толькі вадой» без далейшых касьцельных цырымоніяў нованароджаную Людвіку Канстанцыю, дачку нядаўна памерлага старосты загальскага князя Адама і Марыяны (з дому Халецкіх) Шуйскіх&lt;ref&gt;AGAD. APiJ. Sygn. 19. S. 6, 8; НГАБ. Ф. 1781. Воп. 27. Спр. 202. А. 159адв.&lt;/ref&gt;.

[[Файл:Герб уласны роду Прозараў.png|100пкс|значак|зьлева|Герб уласны роду Прозараў]]

16 студзеня 1783 году сын ваяводы віцебскага Юзафа Прозара Караль ажаніўся з князёўнай Людвікай Шуйскай&lt;ref&gt;AGAD. APiJ. Sygn. 19. S. 26, 28 — 30.&lt;/ref&gt;. Хвойніцкі маёнтак з Астраглядаўскім ключом знаходзіўся на той час у пасэсіі апякуноў дзяўчыны князя [[Войцех Шуйскі|Войцеха Шуйскага]] і яго жонкі Анелі, сястры князя Адама. Дзеля таго, каб Людвіка, адзіная спадкаеміца па бацьку, магла ўвайсьці ў валоданьне добрамі, Каралю Прозару давялося сіламі свайго ўпаўнаважанага шляхціча Гадзяеўскага зьдзейсьніць [[наезд]]. Да вялікай вайны справа не дайшла, але судовыя спрэчкі з старостамі ніжынскімі скончыліся капрамісам толькі ў 1785 г.&lt;ref&gt;AGAD. APiJ. Sygn. 1. S. 91 — 97; Dubiecki M. Karol Prozor, oboźny W. W. Ks. Litewskiego. Przyczynek do dzieów powstania Kościuszkowskiego. Monografia / M. Dubiecki. — Kraków, 1897. S. 34 — 35&lt;/ref&gt;.

На 1789 год пры Хвойніцкай Сьвята-Пакроўскай прыходзкай царкве згаданая капліца Раства Найсьвяцейшай Багародзіцы ў Вялікім Боры&lt;ref&gt;ІР НБУВ. Ф. 233. Спр. 11. А. 73&lt;/ref&gt;.

[[Файл:Chojniki, Prozar. Хойнікі, Прозар (I. Urubleŭski, 1897).jpg|значак|зьлева|170px|Сядзібны дом Прозараў у Хвойніках. Ігнацы Врублеўскі, 1891 г.]]

13 ліпеня 1791 году варшаўская «Gazeta narodowa i obca» зьмясьціла паведамленьне пра тое, як 11 чэрвеня гаспадары рэзыдэнцыі ў Хвойніках{{заўвага|Новы сядзібны дом збудаваны якраз у часы [[Чатырохгадовы сойм|Чатырохгадовага сойму]].}} Караль і Людвіка Прозары сустракалі гасьцей з суседніх Мазырскага, Рэчыцкага і свайго Оўруцкага паветаў. Нагода — сьвяткаваньне прыняцьця [[Канстытуцыя 3 траўня 1791 году|Канстытуцыі 3 траўня]], пакліканай умацаваць і выратаваць Рэч Паспалітую. З раніцы наступнага дня — гарматны салют, сьвятая імша ў Астраглядавіцкім касьцёле{{Заўвага|Да парафіяльнага касьцёлу сьвяточная працэсія мусіла пераадолець крыху меней як 20 км, але ж і людзі ў навакольлі пра тое сьвята пачулі!}}, урачыстая казань ксяндза-пробашча Францішка Глінскага, Тe Deum laudamus вуснамі патрыётаў, сьвяточны абед і музыка з танцамі да самай раніцы.&lt;ref&gt;Gazeta narodowa y obca. № LVI. 13 lipca 1791; гл.: [http://hojniki.ucoz.ru/index/1791/0-363 Хойнікшчына]&lt;/ref&gt;

=== Пад уладай Расейскай імпэрыі ===

[[Файл:Загаловак апісання Хойніцкага архіва 1798 г.png|значак|зьлева|170px|Загаловак вопісу Хвойніцкага архіва 1798 г., у якім праігнараваныя расейскія адміністрацыйныя пераўтварэньні, а сам маёнтак названы ''графствам''.]][[Файл:Chvojniki, Prozar. Хвойнікі, Прозар (1901-17).jpg|значак|170px|Сядзібны дом напярэдадні 1-й сусьветнай вайны каля вуліцы У. В. Жыляка]]

У выніку 2-га падзелу [[Рэч Паспалітая|Рэчы Паспалітай]] (1793 год) Хвойнікі апынуліся ў межах Рэчыцкай акругі Чарнігаўскага намесьніцтва (губэрні), з 1796 году ў складзе тэрытарыяльна ўпарадкаванага [[Рэчыцкі павет|Рэчыцкага павету]] Маларасейскай, а з 29 жніўня 1797 году [[Менская губэрня|Менскай губэрні]] [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]]&lt;ref&gt;Насевіч В., Скрыпчанка Т. Рэчыцкі павет / В. Насевіч, Т. Скрыпчанка // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі: у 6 т. — Т. 6. Кн. 1. — Мінск: БелЭн, 2001. C. 181—182.&lt;/ref&gt;. У пачатку жніўня 1793 году сядзіба ў Хвойніках прымала гасьцей — удзельнікаў кансьпірацыйнай нарады, мэтай якой была падрыхтоўка ўзброенага выступленьня супраць падзелаў Рэчы Паспалітай і за аднаўленьне Канстытуцыі 3 траўня. Сярод іх М. Дубецкім і К. Барташэвічам названыя адзін з галоўных арганізатараў Ігнацы Дзялынскі з Траянова, оўруцкі падкаморы і ўладальнік Олеўскага ключа Тадэвуш Нямірыч, соймавы пасол Каятан Праскура, стражнік літоўскі з суседняга [[Барбароў|Барбарова]] [[Ян Мікалай Аскерка]], [[абат]] оўруцкіх базылян Юзафат Ахоцкі з Шэпелічаў, яго пляменьнік, аўтар успамінаў пра падзею Ян Дуклян Ахоцкі, прэзыдэнт тагачаснага цэнтру Кіеўскага ваяводзтва г. [[Жытомір]]а Левандоўскі, судзьдзя Дуброўскі, староста Богуш, рэгент Асташэўскі, канонік Кулікоўскі, ксёндз Саламановіч, Станіслаў Трацяк і інш. — агулам 20 асобаў. Імёныя астатніх засталіся невядомыя расейскай сьледчай камісіі ў Смаленску. З Хвойнікаў шэф І. Дзялынскі, акрамя карысных рашэньняў, вывез 25 000 [[дукат]]аў, сабраных патрыётамі. У 2-й палове жніўня Я. Ахоцкі, наведаўшы маёнтак К. Прозара, атрымаў яшчэ 8000, а ў канцы сьнежня — 16 000 чырвоных злотых; акрамя таго, М. Паўша паказаў на сьледзтве, што Прозар даваў 2000 дукатаў на ўтрыманьне Пінскай паўстанчай брыгады&lt;ref&gt;Wybór pism J. I. Kraszewskiego. Pamiętniki Jana Duklana Ochockiego. — Warszawa, 1882. Tom II. S. 215—216, 249; Dubiecki M. S. 180—183; Bartoszewicz K. Dzieje insurekcji kościuszkowskiej 1794. — Berlin: B. Harz, 1913. S. 129—130; Восстание и война в Литовской провинции (по документам Москвы и Минска). Сост. Е. К. Анищенко. — Минск, 2001. С. 26.&lt;/ref&gt;.

Тадэвуш Касьцюшка прызначыў К. Прозара намесьнікам радцы Найвышэйшай нацыянальнай рады і сваім паўнамоцным прадстаўніком пры ўсіх дывізіях войска ВКЛ. Разгарнуць паўстаньне не хапіла часу. Давялося ратавацца. К. Прозар і капітан Гамількар Касінскі 20 красавіка 1794 году выехалі з Хвойнікаў да Юравічаў. Але Ян Мікалай Аскерка, стражнік польны літоўскі, праз свайго пасланца папярэдзіў, што ў Бабічах (Барбарове) іх ужо чакаюць расейскія жаўнеры. Абознаму з Касінскім тады ўдалося, дзякуючы сялянам-праваднікам, застацца вольнымі&lt;ref&gt;Tygodnik literacki. — № 37. Poznań, dnia 13 września, 1841 (Ліст гэн. Касінскага да гэн. Пашкоўскага); Dubiecki M. S. 215—217.&lt;/ref&gt;. У Хвойнікі расейскія адзьдзелы ўвайшлі ў аўторак 22 красавіка апоўдні. Рухаліся з 2-х бакоў, зьбліжаючыся да двара, як быццам засьцерагаліся засады. Камандзірамі іх былі «паляк на расейскай службе» Яворскі і [[падпалкоўнік]] Таўберт. Не засьпеўшы абознага ў Хвойніках, узялі нібы ў заложнікі 10-месячнага сына Уладыся{{Заўвага|Да 17 жніўня знаходзіўся ў Хвойніках пад наглядам паручніка Давыдава. З прычыны сэквэстру нянькам даводзілася спрачацца з афіцэрамі нават за пялюшкі для немаўляці. Нарэшце швагер Францішак Букаты, былы сакратар амбасады Рэчы Паспалітай у Лёндане, дамогся часовай апекі над хлопчыкам і вывез яго з Хвойнікаў: Dubiecki M. S. 235—236.}}. На маёнтак быў накладзены сэквэстар, а Людвіка Канстанцыя зь іншымі дзецьмі і маці Марыянай вымушана выехаць за аўстрыйскую мяжу ў Львоў&lt;ref&gt;Dubiecki M. S. 229.&lt;/ref&gt;.

[[Файл:Аркуш рэвізіі 1795 г. што да мястэчка Хвойнікі.jpg|значак|зьлева|170px|Аркуш рэвізіі 1795 г. што да мястэчка Хвойнікі.]]
[[Файл:Запіс аб пахаванні Караля Прозара.png|значак|зьлева|170px|Запіс аб пахаваньні абознага Караля Прозара]]
[[Файл:Пергамент з прысвячэннем нябожчыцы Людзвіцы Канстанцы Прозар. Знаходка 1965 г.png|значак|170px|Пэргамін з прысьвячэньнем Людвіцы Прозар яе мужа Караля. Знаходка 1965 г.]]
[[Файл:Chvojniki, Kaścieł. Хвойнікі, Касьцёл (1858).jpg|значак|зьлева|170px|Праэкт мураванага касьцёлу ў Хвойніках 1858 г.]]
[[Файл:Chvojniki, Ludvika Prozar. Хвойнікі, Людвіка Прозар (1913).jpg|значак|170px|Курган Людвікі. Час выкананьня фота невядомы. Атрыманае А. Ельскім пры канцы 1913 г.]]
[[Файл:Chvojniki, Rynak, Kaścieł. Хвойнікі, Рынак, Касьцёл (I. Sierbaŭ, 1912).jpg|значак|зьлева|170px|Касьцёл у цэнтры мястэчка, пераўтвораны ў Пакроўскую царкву. Фота І. Сербава. 1912 г.]]
[[Файл:Бутля ўрэцкага шкла, дукат і 2 злотыя 1831 г.png|значак|170px|Бутля ўрэцкага шкла, дукат і 2 злотыя 1831 г. з пахаваньня Людвікі Прозар]]
[[Файл:Chvojniki. Хвойнікі (1864).jpg|значак|зьлева|170px|Хвойнікі на пляне 1864 г.]]
[[Файл:Chojniki, Prozar. Хойнікі, Прозар (I. Sierbaŭ, 1912).jpg|значак|170px|Капліца (з {{падказка|крыптай|пахавальняй}}) на могілках. Хвойнікі. [[Ісак Сербаў]], 1912 г.]]
[[Файл:Chvojniki. Хвойнікі (1886).jpg|значак|зьлева|170px|Хвойнікі на пляне 1886 г.]]
[[Файл:Эксплікацыя да пляну Хвойніцкага маёнтку Канстанціна Прозара. 1886 г.png|значак|зьлева|170px|Эксплікацыя да пляну Хвойніцкага маёнтку Канстанціна Прозара. 1886 г.]]
[[Файл:Мястэчка Хойнікі на карце Ф. Ф. Шуберта.png|значак|170px|Хвойнікі і навакольле на мапе Шубэрта-Тучкова з праўкамі 1860-х гг.]]
[[Файл:Надпісы з каталіцкіх пахаванняў у Хойніках.png|значак|170px|Надпісы з каталіцкіх пахаваньняў у Хвойніках.]]
[[Файл:Jezapoŭ-Vałoki. Езапоў-Валокі (1887).jpg|значак|зьлева|170px|Плян фальваркаў Езапоў і Валокі. 1887 г.]]

У крыніцы пад назвай «Камеральное описание… Речицкой округи» 1796 году сказана, што колішнія добры Людвіка Прозара {{Заўвага|Тут, напэўна, дапушчана памылка прачытаньня тэксту рэвізіі, бо ў ёй згаданая Людвіка з князёў Шуйскіх Прозарава, жонка абознага Караля. І. В. Кандрацеў дарэмна зьдзіўляўся з таго, што Людвік Прозар ня браў удзелу ў выбарах у дваранскія інстытуцыі Рэчыцкага павету ў 1796 г., а потым распавёў пра яго &quot;родзіча&quot; Караля – вялікага патрыёта Рэчы Паспалітай (ужо больш як два гады ён быў у сваёй першай эміграцыі), неабачліва спаслаўшыся на электронны плягіят, падпісаны прозьвішчам Баркоўскі&lt;ref&gt;Ігор Кондратьєв. Участь шляхти Речицького повіту у виборах в дворянські інституції Чернігівського намісництва в 1796 р. // Рэчыцкі край: да 150-годдзя з дня нараджэння Мітрафана Доўнара-Запольскага: зб. навук. арт. – Мінск: Беларуская навука, 2019. С. 311 – 312&lt;/ref&gt;.}}, у пераліку якіх і м. Хвойнікі, перайшлі былі «да скарбу», але «паводле найвышэйшага загаду» вернутыя пані Луізе{{Заўвага|Француская форма імя ёсьць у паперах імпэратрыцы Кацярыны ІІ, у лістах яе генэралаў і самой Людвікі Канстанцыі, гл.: AGAD. APiJ. Sygn. 13. S. 3, 4, 76, 78, 97, 154, 158, 160; таксама гл. дакумэнты наступнага сэквэстру: Sygn. 14.}} Прозаравай&lt;ref&gt;Петреченко І. Є. «Камеральное описание… Речицкой округи» 1796 р.: інформаційний потенціал пам’ятки // Днепровский паром. Природное единство и историко-культурное взаимодействие белорусско-украинского пограничья / Материалы международной конференции (26-27 апреля 2018 г., г. Гомель). — Минск, 2018. С. 70 — 71.&lt;/ref&gt;. У расейскай рэвізіі, датаванай 5-м лістапада 1795 году, запісана, што мястэчка Хвойнікі дзедзічнай уладальніцы Людвікі з Шуйскіх Прозаравай было здадзенае ў «арендовную поссесию» каноніку інфлянцкаму ксяндзу Юзафу, сыну Марціна, Корсаку{{заўвага|Тагачаснаму плябану Астраглядавіцкай рыма-каталіцкай парафіі.}} тэрмінам на 2 гады (з 02.04.1794 да 02.04.1796) за 7 947 польскіх злотых і 29 грошаў. Адміністратарам, як і ў Валоках, прызначаны пляменьнік каноніка Юзаф, сын Станіслава, Віткоўскі. Тады ў мястэчку было 67 аседлых (карэнных) і 6 неаседлых (прышлых) двароў, у якіх разам налічвалася 183 асобы мужчынскага і 196 жаночага полу падданых{{заўвага|Тут, зразумела, няўлічаныя шляхта і габрэі, якіх у мястэчку жыло нямала.}}&lt;ref&gt;НГАБ. Ф. 333. Воп. 9. Спр. 59. А. 171 — 179адв.&lt;/ref&gt;. У 1796 годзе настаяцель Пакроўскай царквы ў Хвойніках, павернутай да [[Найсьвяцейшы ўрадавы сынод|расейскага праваслаўя]] годам раней&lt;ref&gt;НГАБ. Ф. 333. Воп. 9. Спр. 263. А. 343.&lt;/ref&gt;, Якаў Чачот склаў яе вопіс&lt;ref&gt;НГАБ. Ф. 136. Воп. 1. Спр. 573. А. 39 — 39адв.&lt;/ref&gt;. 

Паводле шляхецкай рэвізіі 1811 году, фальварак [[Лянтарня|Linterny]] зь вёскай Забалаць (сёння гэта вуліцы м. Хвойнікі) трымаў у арэндзе ад абозных Прозараў Ваўжынец Балашэвіч, ротмістр берасьцейскі&lt;ref&gt;НГАБ. Ф. 333. Воп. 9. Спр. 263. А. 3&lt;/ref&gt;.

У 1812 годзе К. Прозар падтрымаў імпэратара французаў [[Напалеон I Банапарт|Напалеона Банапарта]], марна спадзеючыся, што той дапаможа ўзьняць з каленаў гаротную Айчыну, заняў пасаду старшыні Скарбовага камітэту ў Часовым урадзе ВКЛ{{Заўвага|Паводле Браніслава Клечыньскага, у 1813 годзе Напалеон даслаў з Дрэздэна абознаму ордэн Ганаровага легіёну, а разам і патэнт на графскі тытул: AGAD. APiJ. Sygn. 34. S. 6.}}. Усё абярнулася чарговай эміграцыяй ды сэквэстрам Хвойнікаў, Астраглядавічаў і вёсак да іх прыналежных. Пані Людвіка і ў гэты раз дамаглася вяртаньня да канца 1814 году маёнткаў з 2524 рэвіскімі душамі, давёўшы расейскім уладам, што яны належаць ёй, і што ня мусіць адказваць за ўчынкі мужа&lt;ref&gt;AGAD. APiJ. Sygn. 14.&lt;/ref&gt;.

У пачатку 1831 году оўруцкі маршалак Ануфры Галецкі прапаноўваў больш як ужо 70-гадоваму К. Прозару ўзначаліць агульны для Рэчыцкага, Мазырскага і Оўруцкага паветаў паўстанцкі ўрад. Меркавалася стварыць вайсковы кантынгэнт колькасьцю да 1000 чалавек пад яго камандай і пра гэта стала вядома расейскім уладам. Былы абозны ВКЛ адмовіўся, спаслаўшыся на фізычную слабасьць і нэгатыўнае стаўленьне да гэтай ідэі сыноў Уладыслава і Юзафа. Мяркуецца, што нарады патрыётаў у Хвойніках усё ж адбываліся&lt;ref&gt;Dubiecki M. S. 321; Dangel St. Rok 1831 w Mińszczyźnie. — Warszawa, 1925. Tom II. S. 53, 173 (przypis 66).&lt;/ref&gt;{{Заўвага|У кожным выпадку, вольналюбівых поглядаў сваіх абозны не зьмяніў і ў глыбокай старасьці. Знойдзеныя ў 1965 годзе ў Хвойніках паўстанцкія манэты 1831 году, пакладзеныя ў склеп перазахаванай у 1829 г. жонкі Людвікі Канстанцыі, сьведчаць аб тым. Цікава: пра «flaszką krzyształową, hermetycznie zamkniętą, w której znajduje się ducat, dwuzłotówka i pismo na pargaminie, ręką moją (К. Прозара) kreślone, z podpisem wielu przytomnych natenczas obywateli», як і пра пабудову склепа, Юзаф Рольле паведамляў яшчэ ў кнізе 1882 г.: Dr. Antoni J. Opowiadania historyczne. Serya trzecia. T. 1. Karol Prozor, ostatni oboźny litewski. – Warszawa, 1882. S. 46. Пра знаходку гл.: Рябцевич В. Н. Нумизматика Беларуси. – Минск: Полымя, 1995. С. 274 – 275; Каталог выставы “Ад рымскага дэнарыя да беларускага рубля”. /Укл. Р. І. Крыцук, В. М. Сідаровіч, Л. І. Талкачова. — Мінск: Кнігазбор, 2018}}. Знаходзіўся тут пэўны час і прысланы з Рэчыцы падпаручык Міцінскі з паўтара дзясяткам салдат-інвалідаў, які адмовіўся выправіцца да каленкавіцкіх Вадовічаў, бо там на 12 чэрвеня т. г., маўляў, ужо сканцэнтравалася зашмат паўстанцаў. 19 чэрвеня ад брагінскіх [[Шкураты|Шкуратоў]] і Мікулічаў праз Хвойнікі ў накірунку Вадовічаў, потым Нароўлі і Мухаедаўскіх лясоў, дзе хаваліся {{падказка|інсургэнты|Паўстанцы}} з Оўруцкага і Радамышальскага паветаў, праходзіў невялікі конны адзьдзел Міхала Лігэнзы, спрабуючы ўзьняць тутэйшую чыншавую і дворскую шляхту на паўстаньне&lt;ref&gt;Dangel St. S. 59.&lt;/ref&gt;.

15 сакавіка 1835 году, згодна з мэтрычным запісам у кнігах Мікуліцкай Багаяўленскай царквы, у фальварку [[Лянтарня]] (Лянтэрня), арандаваным шляхцічам Ігнацыем Стравінскім, нарадзіўся сын Аляксандар, старэйшы брат Хведара, будучага знакамітага артыста Марыінскага тэатру ў Пецярбургу&lt;ref&gt;НГАБ. Ф. 136. Воп. 13. Спр. 537. А. 404&lt;/ref&gt;. Паводле зьвестак на 1834 год, у Хвойніках праводзіліся 2 штогадовыя кірмашы: 1—3 лютага і 1—4 кастрычніка; тавараў прывозілася адпаведна на 4 000 і 3000 рублёў, прадавалася на 2 000 і 1 600 р., наведвалі кірмашы каля 500 і 400 чалавек&lt;ref&gt;Список существующих в Российской империи ярма''н''ок. — С. Петербург, 1834. С. 190.&lt;/ref&gt;.

Запіс у мэтрычных кнігах Астраглядаўскага касьцёлу Ўнебаўзяцьця Найсьвяцейшай Панны Марыі засьведчыў, што 20 кастрычніка (1 лістапада н. ст.) 1841 году ў Хвойніках, хутчэй ад старасьці, чым ад хваробы, у 81-гадовым веку памёр вялікі абозны ВКЛ Караль Прозар. 24 кастрычніка Мазырскі і Рэчыцкі дэкан Францішак Пазьняк, які быў астраглядаўскім пробашчам, пры асыстэнцыі шматлікага духавенства і ў прысутнасьці мноства людзей пахаваў нябожчыка ў радавым склепе&lt;ref&gt;НГАБ. Ф. 1089. Воп. 1. Спр. 3. А. 10адв.&lt;/ref&gt;. У інвэнтарах 1844 г. уладальнікамі Хвойніцкага і Юзафаўскага маёнткаў названыя адпаведна Ўладыслаў і Юзаф Прозары, сыны абознага&lt;ref&gt;НГАБ. Ф. 142. Воп. 1. Спр. 1475, 1481.&lt;/ref&gt;. Пасьля сьмерці Юзафа ў 1845 г.&lt;ref&gt;НГАБ. Ф. 1089. Воп. 1. Спр. 3. А. 44 — 44 адв.&lt;/ref&gt; ягоная частка тутэйшай спадчыны перайшла да Ўладыслава. Паводле рэвізіі 1847 году «Хвойніцкае габрэйскае таварыства» складалі 2393 душы&lt;ref&gt;Еврейская энциклопедия. Т. 15. — Санкт-Петебург: Брокгауз-Ефрон, 1913. Стб. 653&lt;/ref&gt;

Згодна з кнігай «Памяць. Гісторыка-дакументальная хроніка Хойніцкага раёна», на 1849 год у Хвойніках — 74 двары, 580 жыхароў; дзеялі царква, каталіцкая капліца, 3 сынагогі; паштовая станцыя на тракце Мазыр — Брагін — Любеч, 26 крамаў, 2 піцейныя дамы, конны млын. Побач, у сядзібе Валокі, былі бровар і вятрак. У «Списках населенных мест Минской губернии по уездам, приходам, еврейским обществам со сведениями об их расположении и народонаселении [Дело]: 1857 г.» засьведчана, што 12 асобаў мужчынскага і 7 жаночага полу з двара Хвойнікі, 199 і 113 асобаў адпаведна зь ліку жыхароў мястэчка Хвойнікі былі парафіянамі Астраглядаўскага касьцёлу Унебаўзяцьця Найсьвяцейшай Панны Марыі, яшчэ 55 местачкоўцаў абодвух полаў зьяўляліся прыхаджанамі Хвойніцкай Сьвята-Пакроўскай царквы&lt;ref&gt;Расейскі дзяржаўны гістарычны архіў (РДГА). Ф. 1290. Воп. 4. Спр. 79. А. 382, 666&lt;/ref&gt;. У 1859—1862 гадох намаганьнямі і на сродкі Ўладыслава Прозара ў Хвойніках вымуравалі нэагатычныя касьцёл і капліцу, вядомыя са здымкаў 1912 г. І. Сербава. 17—18 верасьня 1860 году мястэчка наведаў менскі архіяпіскап [[Міхал Галубовіч]]. У. Прозар прасіў дазволу ўзьнесьці алтар для жалобнага набажэнства ў капліцы. Архіяпіскап згадзіўся пры ўмове, калі абшарнік збудуе на працягу 15-ці гадоў мураваную царкву&lt;ref&gt;Язэп Янушкевіч. Дыярыюш з XIX стагоддзя: Дзённікі Міхала Галубовіча як гістарычная крыніца. — Мінск.: Выдавец В. Хурсік, 2003&lt;/ref&gt;. У пачатку студзеня 1862 году Ўладыслаў спачыў. На пахаваньні ў Хвойніках, менш як за паўтары гады да свайго арышту, выступіў з прамоваю [[Аляксандар Аскерка]]&lt;ref&gt;AGAD. APiJ. Sygn. 1. S. 209.&lt;/ref&gt;, сястра якога Зофія была замужам за сынам нябожчыка Мечыславам. У 1864 годзе Мечыслаў Прозар памёр у зьняволеньні, а на маёнтак Хвойнікі, у якім на думку сьледзтва «жылі людзі, гатовыя да рэвалюцыйных беспарадкаў» і знайшлі нарыхтаваную зброю, быў накладзены ўзмоцнены 10-ці адсоткавы збор. Памёр і арыштаваны па справе паўстаньня Гэнрык Пяткевіч, бацька Чэслава&lt;ref&gt;Паўстанне 1863—1864 гадоў у Віцебскай, Магілёўскай і Мінскай губернях: Дакументы і матэрыялы Нацыянальнага гістарычнага архіва Беларусі / уклад. Дз. Ч. Матвейчык; рэдкал.: У. І. Адамушка [і інш.]. — Мінск: А. М. Вараксін, 2014. С. 450—452.&lt;/ref&gt;. У 1864 годзе дзеля выхаваньня тутэйшых дзяцей, а разам і іхных бацькоў у духу вернасьці расейскай манархіі, у Хвойніках адкрыта 2-клясная народная вучэльня. 20 чэрвеня 1865 году, «паводле мясцовага прадстаўленьня» праваслаўнага духавенства, як зь непрыхаваным задавальненьнем пісаў у сваім рапарце брагінскі дабрачынны Максім Ярэміч, невялікі стары драўляны і «цудоўнай структуры» мураваны касцёлы ў цэнтры Хвойнікаў і мураваную капліцу на могілках улады адабралі ў католікаў і перадалі ў праваслаўнае ведамства&lt;ref&gt;НГАБ. Ф. 136. Воп. 1. Спр. 31248. А. 15.&lt;/ref&gt;. Удава Мечыслава Прозара Зофія рабіла захады, абы вярнуць забранае ці хоць забясьпечыць недатыкальнасць радавога склепу. 2 лістапада 1887 г. яе сын і спадкаемца Канстанцін вымушаны быў прадаць абцяжараны даўгамі маёнтак расейскім купцам з [[Арлоўская губэрня|Арлоўскай губэрні]], [[Карачаў|карачаўскаму]] Міхаілу Пятровічу Аўраамаву і [[Трубчэўск|трубчэўскаму]] Гаўрылу Сямёнавічу Курындзіну за 580 000 рублёў серабром&lt;ref&gt;Виноградов Д. Л. Живые прошлого страницы. / Дмитрий Леонидович Виноградов. — Минск: А. Н. Вараксин, 2018. С. 99 — 102.&lt;/ref&gt;. У сьпісе землеўладальнікаў Менскай губэрні сказана, што ў маёнтку Хвойнікі Канстанціна Прозара налічвалася 44 466 дзесяцін зямлі&lt;ref&gt;Список землевладельцев Минской губернии. 1889 г. — Минск, 1889. С. 373.&lt;/ref&gt;. Пасьля таго продажу і здарылася непапраўнае. «Dziennik Kujawski» у верасьнёўскім нумары за 1895 год паведамляў: яшчэ ў канцы сакавіка злачынцы, нібыта з кола новых уладальнікаў маёнтку, нанялі каваля, выламалі краты ад уваходу ў [[лёх]], выкінулі з трунаў рэшткі пахаваных Прозараў, пазрывалі зь іх медзь і наступна прадавалі ў розных месцах. Празь некалькі дзён выламаныя краты і парэшткі заўважыў праваслаўны сьвятар, які і паведаміў аб здарэньні ў паліцыю. Гэтак Прозары пазбавіліся апошняга, што ім яшчэ ў Хвойніках належала, — уласных пахаваньняў&lt;ref&gt;Dziennik Kujawski. — Inowrocław, 20 września 1895 (Nr. 216. Rocznik III). S. 3.&lt;/ref&gt;.

[[Файл:Копія запісу аб продажы маёнтку хвойнікі ў 1887 г. (фрагмэнт).jpg|значак|зьлева|170px|Копія запісу аб продажы маёнтку Хвойнікі ў 1887 г. (фрагмэнт)&lt;ref&gt;Выпись из крепостной Минского Нотариального Архива. Книга по Речицкому уезду за 1887 год. № 18. С. 87 — 98. № 15&lt;/ref&gt;]]
[[Файл:Chvojniki, Prozar, Kaplica. Хвойнікі, Прозар, Капліца (1913).jpg|значак|170px|Капліца. Час выкананьня здымку невядомы. Дасланы А. Ельскаму ў канцы 1913 г.]]

У парэформавы пэрыяд Хвойнікі сталі цэнтрам аднайменнай воласьці ў Рэчыцкім павеце. У мястэчку здаўна праводзіліся кірмашы — Стрэчанскі ў лютым і [[Пакроў]]скі ў кастрычніку. У 1863 і 1864 гадох на іх адпаведна было прывезена тавару на 3850 і 4000 рублёў, 4500 і 4500 рублёў, а прададзена — на 1700 і 2000 рублёў, 2315 і 2500 рублёў&lt;ref&gt;Труды Минского губернского статистического комитета. Вып. 1. Историко-статистическое описание девяти уездов Минской губернии. — Минск, 1870. С. 416&lt;/ref&gt;. Згодна зь ведамасьцю Сьвята-Пакроўскай царквы, на 1875 год яе прыход налічваў 1254 асобы мужчынскага і 1260 асобаў жаночага полу верных. Зь іх у самым мястэчку Хвойнікі ў 12 дварах — 48 мужчын і 37 жанчын&lt;ref&gt;НГАБ. Ф. 136. Воп. 1. Спр. 40937. А. 234, 239адв.&lt;/ref&gt;. У сьпісе прыходаў і прычтаў па чатырох благачынных акругах (у межах Рэчыцкага павету) Менскай епархіі на 1876 год у складзе прычту Пакроўскай царквы ў Хвойніках названыя настаяцель а. Іаан Лісевіч, в. а. штатнага псаломшчыка Яўген Тышкевіч і звышштатны Даніла Транцэвіч, просьфірня Алена Васанская. Да прыходу належалі жыхары мястэчка Хвойнікі, вёсак Валокі, Малешаў, Паселічы, Людвін, Настольле, Карчовае, Гарошкаў, Небытаў, Куравое, Дворышча&lt;ref&gt;Минские епархиальные ведомости. — Минск, 1876. № 10. С. 458&lt;/ref&gt;. На 1879 год у прыходзе налічвалася 1178 душ мужчынскага і 1151 душа жаночага полу сялянскага саслоўя&lt;ref&gt;Описание церквей и приходов Минской епархии. VIII. Речицкий уезд. — Минск, 1879. С. 140&lt;/ref&gt;. У 1885 г. Хвойніцкую воласьць складалі 24 паселішчы з 859 дварамі. У 1890 годзе у мястэчку — валасная ўправа, мяшчанская ўправа, пошта, лекарскі ўчастак, у воласьці — 36 паселішчаў з 1567 дварамі. У 1895 годзе ў маёнтку была заснавана вінакурня&lt;ref name=&quot;fn2&quot;&gt;Список фабрик и заводов европейской России. — С.-Петербург, 1903. С. 575&lt;/ref&gt;. Паводле перапісу 1897 г. тут 335 двароў, 2596 жыхароў{{заўвага|Згодна зь іншымі зьвесткамі, у Хвойніках тады было 2685 жыхароў, зь якіх 1668 складалі габрэі&lt;ref&gt;Еврейская энциклопедия. Т. 15. — Санкт-Петебург: Брокгауз-Ефрон, 1913. Стб. 653&lt;/ref&gt;.}}, 5 юдэйскіх малітоўных дамоў, паштова-тэлеграфная кантора, хлебазапасны магазын, 48 крамаў, заезны двор, карчма. У пачатку XX ст. у Хвойніках дзеялі царква і капліца, працавалі 2 школы, лякарня, аптэка, жалезаробчы завод, 2 вадзяныя млыны. У выніку пажару 25 ліпеня 1901 году згарэла вінакурня. На 1903 год тая вінакурня сіламі 16 рабочых вытварала сьпірту на 37 900 (25 000) рублёў у год, перарабляла 1750 пудоў жытняй мукі, 6 312 пудоў зялёнага соладу і 110 000 пудоў бульбы&lt;ref name=&quot;fn2&quot;/&gt;.

[[Файл:Праэкт мураванай царквы ў м. Хвойнікі.png|значак|зьлева|170px|Нязьдзейсьнены праэкт мураванай царквы ў м. Хвойнікі. Пач. XX ст.]][[Файл:Чарцёж капліцы, пераўтворанай на царкву.png|значак|170px|Чарцёж капліцы, пераўтворанай на царкву. Пач. XX ст.]]

У 1904 годзе сярод зямельных уласьнікаў Менскай губэрні, якія мелі 500 і болей дзесяцін, названыя ўладальнікі маёнткаў Хвойнікі і Рашаў спадчынныя ганаровыя грамадзяне (купцы) Міхаіл Пятровіч Аўраамаў і Гаўрыла Сямёнавіч Курындзін&lt;ref&gt;Памятная книжка Минской губернии на 1904 г. — Минск: Издание Минского губернского статистического комитета, 1903. Приложение. С. 54.&lt;/ref&gt;. У 1909 годзе ў мястэчку было 338 двароў, 2891 жыхар&lt;ref&gt;Список населённых мест Минской губернии. / Сост. В. С. Ярмолович. — Минск, 1909. С. 210.&lt;/ref&gt;. У 1911 г. Хвойніцкі маёнтак дзялілі між сабой браты Андрэй Міхайлавіч (12 645 дзесяцін), Сямён Міхайлавіч (11 651), Васіль Міхайлавіч (9 591), Мітрафан Міхайлавіч (8 406), Іван Міхайлавіч (1 582) Аўраамавы&lt;ref&gt;Список землевладельцев Минской губернии. 1911 г. — Б. м. С. 1.&lt;/ref&gt;. З уводам у эксплюатацыю лініі Васілевічы — Хвойнікі (23 верасьня 1911 году) пачала дзеяць чыгуначная станцыя. У 1912 годзе А. М. Аўраамаў завершыў узьвядзеньне мураванага палацыка «u wjazdu do Chojnik», як вызначыў яго месцазнаходжаньне Анджэй Раствароўскі, унук Аляксандра Аскеркі, якому з-за дажджу ўвосень 1915 г., не даехаўшы да Рудакова, давялося тут заначаваць&lt;ref&gt;Rostworowski A. Ziemia, której już nie zobaczysz. Wspomnienia Kresowe. — Warszawa, 2001. S. 110.&lt;/ref&gt;. Сапраўды, паўстаў будынак на месцы драўлянай сядзібы ў колішнім фальварку Валокі, г. зн. тады яшчэ ня ў Хвойніках. Відавочна, хіба што Першая сусьветная вайна перашкодзіла плянам Аўраамавых збудаваць у мястэчку мураваную царкву паводле расейскіх узораў праваслаўнай архітэктуры, хоць адпаведны праэкт ужо быў створаны&lt;ref&gt;РДГА. Ф. 1293. Воп. 167 Менская губэрня. Спр. 82&lt;/ref&gt;.

=== Найноўшы час ===

9 лютага 1918 году, яшчэ да падпісаньня [[Берасьцейская мірная дамова|Берасьцейскай мірнай дамовы]] з бальшавіцкай Расеяй (3 сакавіка), [[Нямецкая імпэрыя]] перадала паўднёвую частку Беларусі [[Украінская Народная Рэспубліка|Украінскай Народнай Рэспубліцы]]. У адказ на гэта, 9 сакавіка [[Другая Ўстаўная грамата|Другой Устаўной граматай]] тэрыторыя абвешчана была часткай [[Беларуская Народная Рэспубліка|Беларускай Народнай Рэспублікі]]. Хвойнікі, аднак, апынуліся ў складзе часова створанай 15 чэрвеня [[Палеская акруга (1918—1919)|Палескай акругі (староства)]] з цэнтрам у Рэчыцы, з кастрычніка — у Мазыры. Прычым, старастай (губэрнатарам) гэтман [[Украінская дзяржава|Украінскай Дзяржавы]] Павал Скарападзкі прызначыў былога ўладальніка маёнтку Гарадзішча (на Брагіншчыне), галаву Рэчыцкай павятовай управы П. А. Патона. Ад 18 траўня тут дзеяла «варта Украінскай Дзяржавы»&lt;ref&gt;Ціхаміраў А. В. Станаўленне і развіццё беларуска-украінскіх адносін у 1918—1920 гг. // Веснік БДУ. Сер. 3. 2005. № 3. С. 28 — 32; Грицкевич А. П. Борьба за Украину, 1917—1921 / А. П. Грицкевич; под науч. ред. А. Е. Тараса. — Минск: Современная школа, 2011. С. 92 — 93; Ільїн О. Західне Полісся в Українській Державі гетьмана Скоропадського (Історія в документах) / О. Ільїн // Над Бугом і Нарвою : український часопис Підляшшя. — 2014. № 3. С. 42; Валентина Метлицька. Тимчасова німецька окупація та її вплив на долю східного Білоруського Полісся (березень 1918 — січень 1919 рр.). // Україна та Німеччина: міждержавні відносини: збірник наукових праць / ред. кол. Владислав Верстюк (гол.), Степан Віднянський, Руслан Пиріг, Ірина Матяш, Дмитро Вєдєнєєв, Володимир Бойко, Дмитро Казіміров. — Чернігів: Сіверський центр післядипломної освіти, 2018. С. 286—296 (артыкул беларускамоўны); Замойский А. С. Брагин и местечки юго-восточной Беларуси в условиях перехода от войны к миру. 1918—1922 // Брагинщина в контексте истории белорусско-украинского пограничья. С. 85.&lt;/ref&gt;. У сьнежні 1918 году нямецкія войскі пакінулі мястэчка і чыгуначную станцыю. 1 студзеня 1919 году, згодна з пастановай І зьезду КП(б) Беларусі, Хвойнікі ўвайшлі ў склад [[ССРБ|Сацыялістычнай Савецкай Рэспублікі Беларусі]], аднак 16 студзеня Масква адабрала іх разам зь іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад [[РСФСР]]. Ад сакавіка да пачатку ліпеня 1920 году Хвойнікі занятыя польскімі войскамі. Пагром, учынены ў лістападзе 1920 году жаўнерамі [[Станіслаў Булак-Балаховіч|Станіслава Булак-Балаховіча]], абярнуўся пагібельлю 48 жыхароў-габрэяў.

[[Файл:Chvojniki, Rynak. Хвойнікі, Рынак (1929).jpg|значак|зьлева|170px|Местачковы дом, 1929 г.]][[Файл: Пасёлак Лянтэрня на карце, складзенай ў 1924-26 гг.jpg|значак|170px|Хвойнікі, Валокі, Забалацьце на мапе [[Рабоча-Сялянская Чырвоная Армія|РККА]] 1926 г.]]

У дакумэнце пад назвай «Сведения о количестве учащихся школ Хойникской волости Речицкого уезда», пазначаным часовым адрэзкам 8 сьнежня 1920 — 15 красавіка 1921 году, засьведчана існаваньне Хвойніцкай школы II ступені (175 вучняў), а таксама школ І ступені — 1-й Хвойніцкай (58 вуч.), 2-й Хвойніцкай (204 вуч.), Хвойніцкай габрэйскай (50 вуч.), Хвойніцкай польскай (69 вуч.) і Хвойніцкай чыгуначнай (70 вуч.)&lt;ref&gt;Дзяржаўны архіў Гомельскай вобласьці. Ф. 68. Воп. 1. Спр. 16. А. 19.&lt;/ref&gt;. У чэрвені 1921 году непадалёк ад Хвойнікаў на станцыі Аўрамаўская банда атамана Івана Галака затрымала цягнік, абрабавала і забіла 55 пасажыраў&lt;ref&gt;Новиков Д. С. Борьба органов советской власти с бандой атамана Галака на белорусско-украинском пограничье в начале 1921 г. // Брагинщина в контексте истории белорусско-украинского пограничья. С. 102.&lt;/ref&gt;.

8 сьнежня 1926 году Хвойнікі вярнулі [[БССР]], адначасова надаўшы статус раённага цэнтру спачатку ў [[Рэчыцкая акруга|Рэчыцкай]], потым у [[Гомельская акруга|Гомельскай акрузе]]. На 1930 год тут было 560 двароў. Напярэдадні Другой сусьветнай вайны ў мястэчку і на станцыі дзеялі 2 пачатковыя і 7-гадовая школы, хата-чытальня, філія спажывецкай каапэрацыі; працавалі лесапільня (з 1912 году), маслазавод (з 1930 году), шпаларэзны завод (з 1932 году), кравецкая і шавецкая майстэрні (з 1928 году), паравы млын, маслабойня, хлебапякарня (з 1929 году), смалакурня, машынна-трактарная станцыя (з 1932 году). З 1938 году — у [[Палеская вобласьць|Палескай вобласьці]] з цэнтрам у Мазыры. 29 верасьня 1938 году паселішча атрымала афіцыйны статус [[пасёлак гарадзкога тыпу|пасёлку гарадзкога тыпу]].

[[Файл:Помнік ахвярам нацызму ў Хойніках.jpg|значак|170px|Помнік ахвярам нацызму ў Хвойніках.]]

У [[Другая сусьветная вайна|Другую сусьветную вайну]] з 25 жніўня 1941 да 23 лістапада 1943 году Хвойнікі знаходзіліся пад акупацыяй [[Трэці Райх|Трэцяга Райху]]. У верасьні 1941 году акупанты зьнішчылі ў урочышчы Пальміра больш за 100 чалавек зь ліку хвойніцкіх габрэяў&lt;ref&gt;Матвей Милявский. Хойники — моя любовь и боль. // Мишпоха. № 16. 2005&lt;/ref&gt;. {{пачатак цытаты}}''В 1946 году я впервые после войны приехал в Хойники и услышал от мамы, как был зверски убит ее отец, мой дедушка Нохим, не захотевший эвакуироваться. Группа стариков: дедушка, мой родственник Левицкий Мойше, его больной внук Хаим и другие — шли в одной колоне. Впереди дедушка, которому вручили знамя. Фашисты и полицейские заставили еле шагающих старых, больных людей петь песни. Обреченных били, и вдруг дедушка начал петь и вслед за ним остальные. Они даже бодрее стали шагать. Нацисты заставили их замолчать, прекратить пение. Кто-то из местных жителей, наблюдавших шествие обреченных, сообщил немцам, что евреи поют не песню, а нараспев читают молитву «Шма Исроэль». Мои попытки узнать подробности тогда не увенчались успехом. Это казалось легендой. Намного позже в акте Чрезвычайной Государственной комиссии по Хойникам, я прочитал, что группу стариков с красным флагом водили по улицам поселка, а потом под пытками вывели на «Пальмир» и расстреляли. Нет, это уже не легенда, а жестокая правда. Но почему в документе Комиссии не сказано о том, что «группа стариков» — это были евреи, и только евреи? Почему не сказано о том, чтó они пели? Не знали? Невозможно!''{{канец цытаты}}У кастрычніку — больш за 150 габрэяў расстраляныя ў пасялковым парку і 40 чалавек у двары будынку паліцыі. У чэрвені 1943 году ў Хвойніках быў створаны лягер грамадзянскага насельніцтва, у якім утрымлівалася 5 000 чалавек. Вязьняў групамі адпраўлялі ў Нямеччыну&lt;ref&gt;Без срока давности. Беларусь: преступления нацистов и их пособников против мирного населения на оккупированной территории БССР в годы Великой Отечественной войны. Гомельская область. Сборник архивных документов и материалов / сост.: А. Р. Дюков, В. Д. Селеменев (рук.) [и др.]; редкол.: А. К. Демянюк [и др.]. — Минск: НАРБ; М.: Фонд «Историческая память», 2021. С. 309, 317—318&lt;/ref&gt;.

Ад вызваленьня і да 15 студзеня 1944 году тут месьціліся органы кіраваньня Палескай вобласьці. З 1954 году Хвойнікі — у складзе Гомельскай вобласьці. На 1955/1956 навучальны год у раённым цэнтры дзеялі 2 беларускія (№ 1 і 3) і 1 расейскамоўная (№ 2) сярэднія школы&lt;ref&gt;Занальны дзяржаўны архіў у г. Рэчыцы . Ф. 3. Воп. 1. Спр. 12&lt;/ref&gt;.

10 лістапада 1967 году Хвойнікі атрымалі статус [[места]]. У 1972 годзе да места далучылі вёскі [[Валокі (Хвойнікі)|Валокі]] і [[Забалацьце (Хвойнікі)|Забалаць]], у 1989 годзе — [[Настольле]] і [[Лянтарня|Лянтарню (бальшав. Чырвоную Ніву)]], 1 сьнежня 2009 году — [[Малішаў (Хвойніцкі раён)|Малішаў]]&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20131029210409/http://www.pravo.by/pdf/2009-309/2009-309(003-022).pdf «Об изменении административно-территориального устройства Хойникского района Гомельской области». Решение Гомельского областного Совета депутатов от 1 декабря 2009 г. № 290]{{Ref-ru}}&lt;/ref&gt;.

== Насельніцтва ==

Максымальная колькасьць насельніцтва ў Хвойніках засьведчаная на 1989 год, калі тут жылі 17113 чалавек (згодна зь перапісам).

=== Дэмаграфія ===
&lt;div style=&quot;float:right;margin:0 0 .5em 1em;&quot; class=&quot;toccolours&quot;&gt;
&lt;timeline&gt;
ImageSize = width:auto height:140 barincrement:29
PlotArea = left:50 bottom:20 top:15 right:15
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = late
Colors =
  id:linegrey2 value:gray(0.9)
  id:linegrey value:gray(0.7)
  id:cobar value:rgb(0.0,0.7,0.8)
  id:cobar2 value:rgb(0.6,0.9,0.6)
DateFormat = yyyy
Period = from:0 till:15000
ScaleMajor = unit:year increment:5000 start:0 gridcolor:linegrey
ScaleMinor = unit:year increment:1000 start:0 gridcolor:linegrey2
PlotData =
  color:cobar width:15
  bar:1849 from:0 till:580
  bar:1858 from:0 till:449
  bar:1886 from:0 till:580
  bar:1897 from:0 till:2596
  bar:1909 from:0 till:2891
  bar:1939 from:0 till:3400
  bar:1970 from:0 till:9500
  bar:1991 from:0 till:15000
  bar:2002 from:0 till:14600
  bar:2006 from:0 till:13500
  bar:2009 from:0 till:13844
  bar:2018 from:0 till:12472
TextData=
  fontsize:10px pos:(10,195)
  text:
&lt;/timeline&gt;
&lt;/div&gt;

* '''XIX стагодзьдзе''': 1849 год — 580 чал., зь іх мяшчанаў 1-га разраду — 4, 2-га — 13, 3-га — 63; 1858 год — 449 чал.&lt;ref&gt;{{Літаратура/Гарады і вёскі Беларусі|2-2к}} С. 426.&lt;/ref&gt;; 1880 год — 500 чал.&lt;ref&gt;[[Аляксандар Ельскі|Jelski A.]] Chojniki // {{Літаратура/Геаграфічны слоўнік Каралеўства Польскага|1к}} S. [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_I/620 620].&lt;/ref&gt;; 1886 год — 580 чал.; 1897 год — 2596 чал.
* '''XX стагодзьдзе''': 1906 год — 2685 чал. (1250 муж. і 1435 жан.), зь іх 717 каталікоў, 299 праваслаўных, 1668 юдэяў&lt;ref name=&quot;pam&quot;&gt;{{Літаратура/Памяць/Хвойніцкі раён}}&lt;/ref&gt;; 1939 год — 3,4 тыс. чал.&lt;ref&gt;{{Літаратура/БелЭн|17к}} С. 42.&lt;/ref&gt;; 1970 год — 9,5 тыс. чал.; 1991 год — 15 тыс. чал.
* '''XXI стагодзьдзе''': 2002 год — 14,6 тыс. чал.&lt;ref&gt;{{Літаратура/БелЭн|17к}} С. 41.&lt;/ref&gt;; 2004 год — 14,2 тыс. чал.&lt;ref&gt;{{Літаратура/Гарады і вёскі Беларусі|2-2к}} С. 425.&lt;/ref&gt;; 2005 год — 13,9 тыс. чал.; 2006 год — 13,5 тыс. чал.; 2008 год — 13,2 тыс. чал.; 1 студзеня 2009 году — 13,1 тыс. чал.; 2009 год — 13 844 чал.&lt;ref name=&quot;belstat&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20100918172105/http://belstat.gov.by/homep/ru/perepic/2009/vihod_tables/1.2-3.pdf Перепись населения — 2009. Гомельская область]{{Ref-ru}} [[Нацыянальны статыстычны камітэт Рэспублікі Беларусь]]&lt;/ref&gt; (перапіс); 2016 год — 12 698 чал.&lt;ref name=&quot;belstat2016&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20160706073652/http://www.belstat.gov.by/upload/iblock/567/567f8a4ac45cd80a949bb7bd7a839ca7.zip Численность населения на 1 января 2016 г. и среднегодовая численность населения за 2015 год по Республике Беларусь в разрезе областей, районов, городов и поселков городского типа]{{Ref-ru}} [[Нацыянальны статыстычны камітэт Рэспублікі Беларусь]]&lt;/ref&gt;; 2017 год — 12 500 чал.&lt;ref name=&quot;belstat2017&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20200813193913/http://belstat.gov.by/ofitsialnaya-statistika/publications/izdania/public_bulletin/index_7192/ Численность населения на 1 января 2017 г. и среднегодовая численность населения за 2016 год по Республике Беларусь в разрезе областей, районов, городов и поселков городского типа]{{Ref-ru}} [[Нацыянальны статыстычны камітэт Рэспублікі Беларусь]]&lt;/ref&gt;; 2018 год — 12 472 чал.&lt;ref name=&quot;belstat2018&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20180405033656/http://www.belstat.gov.by/ofitsialnaya-statistika/publications/izdania/public_bulletin/index_8782 Численность населения на 1 января 2018 г. и среднегодовая численность населения за 2017 год по Республике Беларусь в разрезе областей, районов, городов и поселков городского типа]{{Ref-ru}} [[Нацыянальны статыстычны камітэт Рэспублікі Беларусь]]&lt;/ref&gt;

=== Рэлігія ===
У 1990-я гады ў Хвойніках узьведзеныя новыя будынкі царквы Пакрова Багародзіцы і касьцёлу Ўнебаўзяцьця Найсьвяцейшай Панны Марыі.

=== Адукацыя ===
У Хвойніках працуюць прафэсійны ліцэй, 4 сярэднія (у іх ліку гімназія), дзьве спартовыя школы і Школа мастацтваў.

=== Культура ===
Раённы Дом культуры, яго філія Цэнтр культуры м. Хвойнікі, дзее народны тэатр, народны ансамбль «Спадчына», пры Школе мастацтваў — дзіцячы ўзорны ансамбль «Верасок», ансамбль народнай музыкі «Крыніца», пры Цэнтры творчасьці дзяцей і моладзі адзьдзелу адукацыі райвыканкаму ўзорны ансамбль эстраднага танцу «DRIVE», Дом рамёстваў, раённая і местачковая бібліятэкі, раённы краязнаўчы музэй, выдаецца раённая газэта «Хойніцкія навіны».

== Забудова ==

=== Плян ===
Забудова Хвойнікаў злучылася з блізкімі паселішчамі, у выніку чаго склаліся раёны Старыя Хвойнікі, Новыя Хвойнікі і паўночна-заходні. Паводле генэральнага пляну ўзводзіліся 2—5-павярховыя будынкі. Шматпавярховы мікрараён Юбілейны збудаваны ў Новых Хвойніках. У зьвязку з [[Чарнобыльская катастрофа|чарнобыльскай катастрофай]] новае будаваньне ў месьце нязначнае.

=== Вуліцы і пляцы ===
{| cellspacing=&quot;1&quot; cellpadding=&quot;3&quot; style=&quot;width: 700px; margin: 0 0 1em 0; border: solid darkgray; border-width: 1px 1px 1px 1px; font-size: 90%; background-color: #fff;&quot;
|- bgcolor={{Колер|Беларусь}} align=&quot;center&quot;
| '''Афіцыйная назва''' || '''Гістарычная назва''' || '''Былыя назвы'''
|-style=&quot;background:#FAFAFA;&quot; align=&quot;left&quot;
| Вакзальная вуліца || '''Замкавы''' завулак&lt;ref name=&quot;fn4&quot;&gt;Зелянкоўскі А. М. Па залах Хойніцкага гісторыка-краязнаўчага музея. С. 10&lt;/ref&gt; 
| '''Карчомная''' вуліца&lt;ref name=&quot;plan-1886&quot;&gt;[[:Файл:Chvojniki. Хвойнікі (1886).jpg|Плян Хвойнікаў 1886 году]]&lt;/ref&gt; ||
|-style=&quot;background:#EEEEEE;&quot; align=&quot;left&quot;
| Домнікава вуліца || '''Кавальская''' вуліца&lt;ref name=&quot;fn4&quot;/&gt; ||
|-style=&quot;background:#FAFAFA;&quot; align=&quot;left&quot;
| Інтэрнацыянальная вуліца || '''Царкоўная''' вуліца ||
|-style=&quot;background:#EEEEEE;&quot; align=&quot;left&quot;
| Івана Мележа вуліца || '''Школьная''' вуліца ||
|-style=&quot;background:#FAFAFA;&quot; align=&quot;left&quot;
| Піянэрская вуліца || '''Янава''' вуліца ||
|-style=&quot;background:#EEEEEE;&quot; align=&quot;left&quot;
| Пралетарская вуліца || '''Пагарэлая''' вуліца ||
|-style=&quot;background:#FAFAFA;&quot; align=&quot;left&quot;
| Савецкая вуліца || '''Базарная''' вуліца&lt;ref name=&quot;fn4&quot;/&gt; і '''Зялёная''' вуліца 1864 г.&lt;ref name=&quot;plan-1864&quot;&gt;[[:Файл:Chvojniki. Хвойнікі (1864).jpg|Плян Хвойнікаў 1864 году]]&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt; У 1886 г. апошняя пазначана як '''Валоцкая''' вуліца&lt;ref name=&quot;plan-1886&quot;/&gt; ||
|-style=&quot;background:#EEEEEE;&quot; align=&quot;left&quot;
| Сялянская вуліца || '''Забалоцкая''' вуліца&lt;ref name=&quot;plan-1864&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;plan-1886&quot;/&gt; ||
|-style=&quot;background:#FAFAFA;&quot; align=&quot;left&quot;
| Танкістаў плошча || '''Замкавая''' вуліца&lt;ref name=&quot;fn4&quot;/&gt; || Працы плошча
|}

== Эканоміка ==
Аўтарамонтны завод, завод гідраапаратуры ў складзе «МТЗ-ХОЛДЫНГ», завод ЖБВ — філія ААТ «Мазырскі ДБК», фабрыка мастацкіх вырабаў, Палескі вытворчы ўчастак ААТ «Мілкавіта».

== Турыстычная інфармацыя ==

=== Інфраструктура ===
[[Файл:Museum in Chojniki.jpg|значак|зьлева|170px|Хвойніцкі краязнаўчы музэй, вул. Карла Маркса, 19]][[Файл:Ivan Melezh Ludzi na bolote Hoiniki 01.jpg|значак|170px|Скульптурная кампазыцыя «[[Людзі на балоце (раман)|Людзі на балоце]]» ў Хвойніках.]]

Хвойнікі — цэнтар традыцыйнага мастацкага рамяства (ткацтва, вышыўка і інш.)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Турыстычная энцыкляпэдыя Беларусі|к}}&lt;/ref&gt;. Дзее Хвойніцкі краязнаўчы музэй. Спыніцца можна ў гатэлі «Журавінка».

У месьце да 10-й гадавіны [[Чарнобыльская катастрофа|катастрофы на Чарнобыльскай АЭС]] паставілі помнік Смутку.

=== Адметныя мясьціны ===
* Забудова гістарычная (канец ХІХ — пачатак ХХ ст.; фрагмэнты).
* Сядзібна-паркавы комплекс спадчынных ганаровых грамадзян Аўраамавых (пачатак XX ст.) на месцы сядзібы фальварку Валокі.

=== Страчаная спадчына ===
* Касьцёл (1859—1862), пераўтвораны ў Пакроўскую царкву.
* Капліца на могілках (1859—1862), пераўтвораная ў царкву.
* Сядзіба Прозараў (канец XVIII ст.) у мясьціне, якая называлася Замкам.
* Царква Пакрова Найсьвяцейшай Багародзіцы (XVIII ст.){{Заўвага|Яе драўляны будынак зь лядашчымі, паводле сьвятара М. Ярэміча&lt;ref&gt;НГАБ. Ф. 136. Воп. 1. Спр. 31248. А. 17&lt;/ref&gt;, страхой і купалам, які стаяў «почти в болоте» (на пляне 1864 г. пазначаны на вуліцы Царкоўнай), праблематычна ўважаць за страчаную архітэктурную каштоўнасьць, бо разабраны ён быў з нагоды пераўтварэньня ў Пакроўскую царкву нэагатычнага мураванага касьцёла ў самым цэнтры мястэчка Хвойнікі.}}

== Асобы ==

* [[Караль Прозар]] (1759—1841) — на думку Т. Касцюшкі, — «рэдкі грамадзянін» Рэчы Паспалітай, паводле расейскай імпэратрыцы Кацярыны ІІ, — «в числе первейших бунтовщиков почитаемый»&lt;ref&gt;[http://hojniki.ucoz.ru/index/kniga_pamjati/0-30 Абозны Караль Прозар] Хойнікшчына&lt;/ref&gt;
* Аляксандар Стравінскі (1835—1911) — удзельнік расейска-турэцкай вайны 1787—1788 гг., генэрал-маёр (1898)&lt;ref&gt;[https://be-tarask.wikipedia.org/wiki/%D0%9B%D1%8F%D0%BD%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%BD%D1%8F Больш падрабязна гл.: Лянтарня]&lt;/ref&gt;
* Мікалай Селіваноўскі (1901—1997) — намесьнік міністра Дзяржбясьпекі СССР (1946—1951), генэрал-лейтэнант (1943)&lt;ref&gt;[http://hojniki.ucoz.ru/index/selivanowski/0-141 Николай Николаевич Селивановский] Хойнікшчына&lt;/ref&gt;.
* [[Якаў Жыліцкі]] (1909—1993) — вынаходнік, кандыдат сельскагаспадарчых навук, Заслужаны вынаходнік РСФСР
* Ірына (нар. Тышкевіч) Бяляўская (1913—1975) — гісторык-славіст, прафэсар Маскоўскага унівэрсытэту імя М. В. Ламаносава &lt;ref&gt;[http://hojniki.ucoz.ru/index/kniga_pamjati/0-42# Ірына Бяляўская]{{ref-ru}}, Хойнікшчына&lt;/ref&gt;
* Ізраіль Рабіновіч (1914—2001) — доктар хімічных навук, прафэсар Ніжагародзкага унівэрсытэту, заслужаны дзеяч навукі і тэхнікі РСФСР, лаурэат Дзяржаўнай прэміі РФ (пасьмяротна).
* Ізраіль Фішман (1914—2004) — доктар фізыка-матэматычных навук, прафэсар Казанскага унівэрсытэту&lt;ref&gt;[http://hojniki.ucoz.ru/index/izrail_samuilovich_fishman/0-122 Израиль Самуилович Фишман], Хойнікшчына&lt;/ref&gt;
* Іван (Ян) Цішкевіч (1919—2001) — правазнаўца, доктар юрыдычных навук, прафэсар БДУ. Заслужаны юрыст БССР (1971)&lt;ref&gt;[http://hojniki.ucoz.ru/index/cishkevich/0-424 Иван (Ян) Станиславович Тишкевич] Хойнікшчына&lt;/ref&gt;
* Уладзімер Чачот (1919—2004) — гісторык, дэкан факультэту польскай мовы і літаратуры Віленскага пэдагагічнага унівэрсытэту, прафэсар, заслужаны выкладчык Літоўскай Рэспублікі&lt;ref&gt;[http://hojniki.ucoz.ru/index/czeczot/0-145# Уладзімер Чачот]{{ref-pl}}, Хойнікшчына&lt;/ref&gt;.
* Іосіф Тойбін (1919—1988) — літаратуразнаўца, дасьледчык творчасьці А. С. Пушкіна, доктар філялягічных навук, прафэсар Курскага пэдагагічнага інстытуту, выдатнік народнай асьветы РСФСР.
* Міхаіл Пізенгольц (1926—2003) — эканаміст, пэдагог. Спэцыяліст у галіне фінансавай дзейнасьці буйных сельгаспрадпрыемстваў. Доктар эканамічных навук, прафэсар.
* [[Рыгор Арцюшэнка]] (1927—2004) — дзяяч беларускай эміграцыі ў [[ЗША]]
* [[Інэса Вінаградава]] (нар. 1934) — беларускі харавы дырыжор, Заслужаны работнік культуры БССР (1975)
* [[Мікалай Асаўляк]] (1937—2008) — беларускі мастак, выкладчык СШ № 3 г. Хвойнікі, сябра Беларускага саюзу мастакоў&lt;ref&gt;[http://hojniki.ucoz.ru/index/asauljak/0-130 ЧЕЛОВЕК, превративший маленькие уголки РОДНОГО КРАЯ в шедевры живописи]&lt;/ref&gt;
* [[Уладзімер Багінскі]] (нар. 1938) — навуковец у галіне лясной гаспадаркі, член-карэспандэнт НАН Беларусі, прафэсар ГДУ імя Ф. Скарыны&lt;ref&gt;[http://hojniki.ucoz.ru/index/baginski/0-153 Уладзімір Феліксавіч Багінскі] Хойнікшчына&lt;/ref&gt;.
* [[Віктар Дашук]] (нар. 1938) — беларускі кінарэжысэр&lt;ref&gt;[http://hojniki.ucoz.ru/index/viktar_dashuk/0-142 Віктар Нікіфаравіч Дашук] Хойнікшчына&lt;/ref&gt;.
* [[Алег Берасьнеў]] (1940—2014) — навуковец ў галіне дынамікі трываласьці і надзейнасьці машынаў, член-карэспандэнт НАН Беларусі&lt;ref&gt;[http://hojniki.ucoz.ru/index/berasnew/0-179 Олег Васильевич Берестнев] Хойнікшчына&lt;/ref&gt;.
* [[Аляксандар Варабей]] (1957—2007) — удзельнік Алімпійскіх гульняў у Маскве (1980), рэкардсмен Беларусі ў бегу на 3000 м з перашкодамі (1980 і дагэтуль)&lt;ref&gt;[http://hojniki.ucoz.ru/index/alvaralvar/0-310 Метеором промелькнул по небосклону] Хойнікшчына&lt;/ref&gt;
* [[Сяргей Кухарэнка]] (нар. 1976) — дзюдаіст, удзельнік Алімпійскіх гульняў у Сіднэі (2000) і Афінах (2004)&lt;ref&gt;[http://hojniki.ucoz.ru/index/kukharehnka/0-476 Сергей Петрович Кухаренко] Хойнікшчына&lt;/ref&gt;
* [[Віктар Ганчарэнка]] (нар. 1977) — футбаліст, трэнэр&lt;ref&gt;[http://hojniki.ucoz.ru/index/gancharehnka/0-247 Виктор Михайлович Гончаренко] Хойнікшчына&lt;/ref&gt;
* [[Маргарыта Махнева]] (у Хвойніках — Цішкевіч) (нар. 1992) — вясьлярка на байдарцы&lt;ref&gt;[http://hojniki.ucoz.ru/index/cishkevich/0-305# Маргарыта Махнева]{{ref-ru}}, Хойнікшчына&lt;/ref&gt;
* [[Вольга Худзенка]] (нар. 1992) — вясьлярка на байдарцы&lt;ref&gt;[http://hojniki.ucoz.ru/index/volga_khudzenka/0-300 Вольга Худзенка]{{ref-ru}}, Хойнікшчына&lt;/ref&gt;

== Заўвагі ==
{{Заўвагі|2}}

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

== Літаратура ==
* {{Літаратура/БелЭн|17}}
* Бельскі С. В. З гісторыі ўладароў і маёнткаў Брагіншчыны XVI—XVIII стст. // [http://familyclubs.greencross.by/sites/default/files/files-for-download/braginshina-sbornik-fin.pdf Брагинщина в контексте истории белорусско-украинского пограничья: сборник научных статей / редкол. А. Д. Лебедев (отв. ред.). — Минск: Четыре четверти, 2018. С. 4 — 18, 26, 27, 31, 34].
* {{Літаратура/ЭВКЛ|2}}
* {{Літаратура/Гарады і вёскі Беларусі|2-2}}
* {{Літаратура/Памяць/Хвойніцкі раён}}
* {{Літаратура/ЭГБ|6-2}}
* {{Літаратура/Геаграфічны слоўнік Каралеўства Польскага|1}}

== Вонкавыя спасылкі ==
* [http://hojniki.ucoz.ru/ Хойнікшчына] — краязнаўчы сайт
{{Навігацыйная група
|назоў = Хвойнікі ў сучасным [[Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Беларусі|адміністрацыйна-тэрытарыяльным падзеле]] [[Беларусь|Беларусі]]
|стыль_назова = background-color: {{Колер|Беларусь}};
|Хвойніцкі раён
|Гомельская вобласьць
}}
{{Добры артыкул}}
[[Катэгорыя:Хвойнікі| ]]
[[Катэгорыя:Гарады Гомельскай вобласьці]]
[[Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XVI стагодзьдзі]]
[[Катэгорыя:Населеныя пункты Хвойніцкага раёну]]
[[Катэгорыя:Колішнія населеныя пункты Хвойніцкага раёну]]</text>
      <sha1>rfqofy6x5rz1v7t53wilk71xbnsddpw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2668649</id>
      <parentid>2668648</parentid>
      <timestamp>2026-05-07T16:51:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Дамінік</username>
        <id>64057</id>
      </contributor>
      <comment>/* Карона Каралеўства Польскага ў Рэчы Паспалітай */</comment>
      <origin>2668649</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="160275" sha1="tkrh5b88jk6s5s34fl1wink9lma00k9" xml:space="preserve">{{Іншыя значэньні}}
{{Населены пункт/Беларусь
|Назва                            = Хвойнікі
|Лацінка                          = Chvojniki
|Статус                           = места
|Назва ў родным склоне            = Хвойнікаў
|Герб                             = Coat of Arms of Chojniki, Belarus.svg
|Сьцяг                            = Flag of Chojniki.svg{{!}}border
|Гімн
|Дата заснаваньня                 = перад 1504 годам
|Статус з                         = 1967
|Магдэбурскае права               = 
|Былая назва                      = Хвоиники
|Мясцовая назва                   = Хвайнікі
|Вобласьць                        = [[Гомельская вобласьць|Гомельская]]
|Раён                             = [[Хвойніцкі раён|Хвойніцкі]]
|Сельсавет                        = 
|Гарадзкі савет                   = 
|Старшыня гарвыканкаму            = 
|Пасада кіраўніка                 = 
|Кіраўнік                         = 
|Плошча                           = 
|Крыніца плошчы                   = 
|Вышыня                           = 
|Унутраны падзел                  = 
|Колькасьць насельніцтва          = 13278
|Год падліку колькасьці           = 2022
|Крыніца колькасьці насельніцтва  = &lt;ref&gt;[https://www.belstat.gov.by/ofitsialnaya-statistika/solialnaya-sfera/naselenie-i-migratsiya/naselenie/statisticheskie-izdaniya/index_46933.pdf Численность населения на 1 января 2022 г. и среднегодовая численность населения за 2021 год по Республике Беларусь в разрезе областей, районов, городов, поселков городского типа. — Национальный статистический комитет Республики Беларусь, 2022.]&lt;/ref&gt;
|Этнічны склад насельніцтва       = 
|Год падліку этнічнага складу     = 
|Нацыянальны склад насельніцтва   = 
|Год падліку нацыянальнага складу = 
|Колькасьць двароў                = 
|Год падліку колькасьці двароў    = 
|Паштовы індэкс                   = 247600
|СААТА                            = 
|Выява                            =
|Апісаньне выявы                  = Сядзіба Аўраамавых
 |Шырата градусаў                 = 51
 |Шырата хвілінаў                 = 53
 |Шырата сэкундаў                 = 
 |Даўгата градусаў                = 29
 |Даўгата хвілінаў                = 58
 |Даўгата сэкундаў                = 
|Пазыцыя подпісу на мапе          = зьлева
|Водступ подпісу на мапе          = 
|Сайт                             = 
}}
'''Хво́йнікі''' (афіцыйная назва — ''Хо́йнікі''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Гомельская вобласьць}}&lt;/ref&gt;) — [[горад|места]] ў [[Беларусь|Беларусі]]. Адміністрацыйны цэнтар [[Хвойніцкі раён|Хвойніцкага раёну]] [[Гомельская вобласьць|Гомельскай вобласьці]]. Знаходзяцца за 103 км на поўдзень ад [[Гомель|Гомля]], чыгуначная станцыя на адгалінаваньні Васілевічы — Хвойнікі лініі [[Каленкавічы]] — [[Гомель]]. Аўтамабільныя дарогі на [[Рэчыца|Рэчыцу]], [[Каленкавічы]], [[Брагін]].

Хвойнікі — даўняе [[сяло]], пазьней [[мястэчка]] ў частцы [[Палесьсе|Палесься]]{{Заўвага|«Ono Pinsk, Owrucze, Mozyr etc. na Polesiu», гл.: Документы объясняющие историю Западно-Русского края и его отношение к России и Польше. — С.-Петербург, 1865. С. 292, 293}}, што на самай поўначы [[Кіеўскае ваяводзтва|гістарычнай Кіеўшчыны]] (гл. ніжэй); [[Хвойніцкі замак|невялікі прыватнаўласьніцкі замак]] часоў [[Рэч Паспалітая|Рэчы Паспалітай]]. З адметных мясьцінаў вылучаліся драўляны сядзібны дом Прозараў, мураваныя касьцёл у цэнтры мястэчка і капліца-пахавальня на могілках, помнікі архітэктуры адпаведна [[клясыцызм]]у і [[нэаготыка|нэаготыкі]] канца XVIII ст. і пачатку 1860-х гг.

== Назва ==

[[Файл:Месца, дзе паўстала сяло Хвойнікі.jpg|значак|зьлева|170px|Месца на краю асушанага на сёньня балота, дзе калісьці паўстала сяло Хвойнікі.]][[Файл:Узвышша Хвайнікі.jpg|значак|зьлева|170px|Гэтае ўзвышша на заднім пляне, калісьці парослае хваёвым лесам, досыць аддаленае ад прыбалотнага сяла Хвойнікі, «перадало» яму сваю назву.]][[Файл:Караль Прозар з Хвойнікаў кумам у Барбарове. 1790 г.png|значак|зьлева|170px|Караль Прозар з Хвойнікаў і Міхал Паўша зь Лісьцьвіна кумамі ў Барбарове. 1790 г.]]

[[Тапонім]] Хвойнікі ўтварыўся ад паняцьцяў [[хвоя|хвоі]], [[хваёвыя лясы|хваёвых лясоў]]&lt;ref&gt;{{Літаратура/Кароткі тапанімічны слоўнік Беларусі|к}} С. 393.&lt;/ref&gt;{{Заўвага|А яшчэ ў кнізе «Памяць» заснавальнік Хвойніцкага краязнаўчага музэя А. М. Зелянкоўскі прыводзіў «і іншую думку», г. зн. сваю ўласную. Маўляў, у апісаньні межаў Брагінскага графства 1512 г. у адным месцы паселішча значыцца як Хвайнічок, у іншым — як Хойнічак{{Заўвага|Гэта ня дзьве назвы аднаго паселішча, а два розныя ўрочышчы, геаграфічна аддаленыя адно ад аднаго і яшчэ больш ад Хвойнікаў, гл.: Бельскі С. В. З гісторыі ўладароў і маёнткаў Брагіншчыны XVI—XVIII стст. // Брагинщина в контексте истории белорусско-украинского пограничья: сборник научных статей / редкол. А. Д. Лебедев (отв. ред.) [и др.]. — Минск: Четыре четверти, 2018. С. 7 — 11; [http://hojniki.ucoz.ru/index/braginski_akt_1512_g/0-140# С. Бельскі. Акт абмежавання Брагінскай воласці]}}. І далей: «Энцыклапедычны слоўнік Бракгаўза і Эфрона, выдадзены ў 1903, сцвярджае: «Хойнік — старажытнагрэцкая мера сыпучых целаў, што згадваецца ўжо ў Гамера, які X. вызначае колькасць збожжа, патрэбнага для пракармлення аднаму чалавеку на дзень...»&lt;ref name=&quot;fn1&quot;&gt;Памяць. Гісторыка-дакументальная хроніка Хойніцкага раёна.– Мінск: БЭ, 1993. С. 26&lt;/ref&gt;. Маецца на ўвазе хеніка альбо хойніка (менавіта так, бо гэта назоўнік жаночага роду, гл. [https://biblehub.com/thayers/5518.htm χοῖνιξ, χοινικος, ἡ]) – адзінка аб’ёму, роўная 1,08 л. І ці ж гэта можна прызнаць за вэрсію?! Аднак, на стэндзе ў будынку райвыканкаму і на ўездзе ў Хвойнікі з боку Рэчыцы ў новым «пашпарце» раёну напісана такое.}}, хоць самое паселішча ўзьнікла ў нізкім месцы, сярод балота, дзе хвоя суцэльна не расьце. Імаверна, на новае сяло была перанесеная назва парослага хвайнікамі ўзвышша (ёсьць і сёньня, але даўно разаранае), якое аддзяляла яго ад даўняга брагінскага сяла [[Лісьцьвін]]а. Жыхары апошняга «''дубровы собе на поля розробили и вычертили''»&lt;ref&gt;Спиридонов М. Ф. Акт о разделе имения Брягин. 1574 г. // Беларускі археаграфічны штогоднік. Вып. 1. — Мінск, 2000. С. 192.&lt;/ref&gt;, адкуль і гэткая назва, кантрастная з будучай мястэчкавай. Таму, пэўна, і сымболіка сучасных Хвойнікаў збольшага адпаведная ня іх месцазнаходжаньню побач з хвайнікамі, як здаўна меркавалася, а набытай імі назве, даволі дзіўнай для селішча, паўсталага на краю балота.

Традыцыйная гістарычная назва места — Хво́йнікі&lt;ref&gt;[https://www.svaboda.org/a/viaczorka-u-bierasci/28062505.html «Беларускія назвы вернуцца і для Хвойнікаў, і для Берасьця», — Вінцук Вячорка прэзэнтаваў кнігу ў Берасьці], [[Радыё Свабода]], 19 кастрычніка 2016 г.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;rohaleu&quot;&gt;Аляксандар Рогалеў. Пра назву горада Хойнікі] // Хойнікшчыны спеўная душа. Народная духоўная культура Хойніцкага краю: Фальклорна-этнаграфічны зборнік / пад агул. рэд. В. Новак. — {{Менск (Мінск)}}: «Выдавецкі цэнтр БДУ», 2010. С. 287—288.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Літаратура/Тапанімія Гомельшчыны|к}} С. 78.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Літаратура/Слоўнік назваў населеных пунктаў/Гомельская вобласьць}} С. 204.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20190816003258/http://dspace.mspu.by/handle/123456789/1415 Пра змены ў сістэме айконімаў Мазырскага Палесся] / В. В. Шур // Слово. Текст. Социум : сборник научных трудов преподавателей филологического факультета / Министерство образования Республики Беларусь, Учреждение образования «Мозырский государственный педагогический университет имени И. П. Шамякина»; [редколлегия: Л. В. Исмайлова (ответственный редактор) и др.]. — Мозырь : МГПУ им. И. П. Шамякина, 2011. С. 148—154.&lt;/ref&gt; або ''Хвайнікі́''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Тапанімія Гомельшчыны|к}} С. 11.&lt;/ref&gt;. [[наркамаўка|Цяперашняя афіцыйная]] назва ''Хойнікі'' ({{мова-pl|Chojniki|скарочана}} ад {{мова-pl|chojnik|скарочана}} — хвойнік, {{мова-ru|Хойники|скарочана}}) ёсьць замацаванай у расейскай мове польскай формай тапоніму&lt;ref&gt;[[Вінцук Вячорка|Вячорка В.]] [https://www.svaboda.org/a/25444820.html Аддайма Брэст брэтонцам!], [[Радыё Свабода]], 3 ліпеня 2014 г.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Літаратура/Тапанімія Гомельшчыны|к}} С. 129, 157.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[Вінцук Вячорка|Вячорка В.]], [[Ігар Карней|Карней І.]] [https://www.svaboda.org/a/30137752.html Гарады з «памылкамі» ў назвах: Хойнікі ці Хвойнікі?], [[Свабода (радыё)|Радыё Свабода]], 1 верасьня 2019 г.&lt;/ref&gt;. Адбывалася гэта паволі. Неаднаразова ў польска- і лацінамоўных крыніцах выкарыстоўвалася беларуская форма. Напрыклад, яшчэ і ў канцы 1790 году пра [[Караль Прозар|Караля Прозара]], як аднаго з кумоў пры зьдзяйсьненьні таямніцы хросту сына сужэнцаў Клішэўскіх у [[Барбароў|Барбарове]], у мэтрычных кнігах [[Юравічы|Юравіцкага касьцёлу]] запісана, што ён «з Хвойнікаў» (''de Chwoyniki'')&lt;ref&gt;[http://hojniki.ucoz.ru/index/pra_nazvu_khvojniki/0-217 Бельскі С. Пра назвы Хвойнікі/Хойнікі і Лісцвін.]&lt;/ref&gt;.

Была і няўдалая спроба пана Мікалая Харлінскага ў пачатку XVII ст. пераназваць мястэчка і ўвесь маёнтак у ''Новы Харленж'' на гонар Харленжу — гнязда яго роду ў Люблінскім ваяводзтве («''dobra Chojniki czyli Nowy Charlęż''» — 1618 год, «''m. Nowy Charlęż''», але «''wieś Chojniki''» — 1623 год; зрэдку ў дакумэнтах Харлінскіх сустракаліся і «''Chwojniki''» — 1600, 1618 гады)&lt;ref&gt;Źródła dziejowe (далей: ŹD). T. XXI. Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym. T. X. Ziemie ruskie. Ukraina (Kijów — Bracław) / Opisane przez Aleksandra Jabłonowskiego. — Warszawa, 1894. S. 57, 234, 279, 281, 637.&lt;/ref&gt;. Аднак, празь некалькі гадоў рыма-каталікоў Харлінскіх заступіў новы ўладальнік кальвініст М. Абрамовіч, пазьней праваслаўны М. Бжазоўскі, далей незацікаўленыя ў перайменаваньнях рыма-каталікі Шуйскія, і тую спробу спасьціг лёс іншых новых назоваў, якія мусілі — пісаў А. Ябланоўскі — «''przed żywotnością starych ustąpić''»&lt;ref&gt;ŹD. T. XXII. Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym. T. XI. — Warszawa, 1897. S. 176—177.&lt;/ref&gt;.

Паводле Чэслава Пяткевіча, які жыў на Палесьсі ад свайго нараджэньня ў 1856 годзе і, згодна з аўтографам, на працягу 36 наступных, а апошні раз наведаў мястэчка ў 1912 годзе, тутэйшы люд звычайна называў яго ''Хвайнікамі''&lt;ref&gt;Pietkiewicz Cz. Chojniki // Ziemia: Ilustrowany miesięznik krajoznawczy. — Warszawa, 1927. T. 12. Nr. 1—24. S. 249—252.&lt;/ref&gt;. У нарматыўным даведніку «[[Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь]]» традыцыйная гістарычная назва Хвойнікі фіксуецца як варыянтная.

== Гісторыя ==
{{Асноўны артыкул|Гісторыя Хвойнікаў}}

=== Вялікае Княства Літоўскае ===

[[Файл:Прывілей С. Полазу 1504 г.jpg|значак|зьлева|170px|Польскамоўная анатацыя «прывілею рускага» 1504 г. караля Аляксандра пану Сямёну Палазовічу на Хвойнікі і Астраглядавічы. Вопіс 1798 г.]][[Файл:Пячатка 1513 г. Сямёна Палазовіча, намесніка оўруцкага.png|100пкс|значак|100px|Пячатка оўруцкага намесьніка Сенка Полаза. 1513 г.]][[Файл:Запіс Браніслава Клечыньскага ў рэвізіі Прозараўскага архіву 1879 г.png|значак|зьлева|170px|Запіс Браніслава Клечыньскага ў рэвізіі Прозараўскага архіву 1879 г.]]

Найранейшая згадка пра Хвойнікі (у арыгінале, мусіць, — ''Хвоиники'') датавана 3 днём месяца чэрвеня 1504 году{{Заўвага|Пачынаючы з артыкулу «Хойнікі» 1974 г. аўтарства Ф. В. Ахрэмчыка&lt;ref&gt;Беларуская савецкая энцыклапедыя. Т. XI. Футбол — ЯЯ. Дадатак. — Мінск, 1974. С. 70&lt;/ref&gt;, ва ўсіх беларускіх выданьнях годам найранейшай згадкі пра Хвойнікі чамусьці называўся 1512-ты. Зьвестка нібыта запазычана з Акту абмежаваньня Брагінскай воласьці таго году. Аднак, згаданы ў абмежаваньні востраў Хойнічак месьціўся паміж сёламі Лісьцьвін і Дзімамеркі, хутчэй за ўсё на тэрыторыі сучаснай Брагіншчыны, а чысты рог Хвойнічак яшчэ далей — паміж сялом Дзімамеркі і месцам упадзеньня рэчкі Пясочанкі (Пясочні) ў Брагінку. Пэўна, ні адзін з гэтых Хвайнічкоў ня мог быць колішнім сялом Хвойнікі не адно таму, што не зьяўляўся паселішчам, як даўно заўважылі ў Інстытуце гісторыі НАН Беларусі, але і з прычыны неадпаведнасьці свайго геаграфічнага разьмяшчэньня.}}{{Заўвага|У ІГ НАН Беларусі, аднак, мяркуюць, што кароль Аляксандар хіба пацьвердзіў ранейшае падараваньне караля Казімера. Інакш кажучы, трымаюцца раней выказанага М. Ф. Сьпірыдонавым дапушчэньня: найранейшай згадкай пра Хвойнікі мусіць уважацца, як прынята ў гістарычнай навуцы, апошні няпоўны год жыцьця Казімера Ягелончыка, г. зн. 1492. Пераконвае ў гэтым акадэмічных гісторыкаў запіс у дакумэнце 1532 г.&lt;ref name=&quot;fn3&quot;&gt;Андрій Блануца. Земельні надання Сигізмунда І Старого на Українські землі Великого Князівства Литовського // Україна в Центрально-Східній Европі. — Київ: Інститут історії України НАНУ, 2008. № 8. С. 69 — 70&lt;/ref&gt;:{{пачатак цытаты}}''Лист писаныи князю Дмитру Романовичу Виденицкому до пана воеводы киевского абы именя розные по Семену Полозовичу зосталые ему яко зятю его поступил_Жикгимонт Божю милостю корол_Воеводе киевскому, державцы свислоцкому пану Андрею Якубовичу Немировича. Жаловалъ намъ дворянинъ нашъ княз Дмитреи Романович Виденецкии о томъ, што жъ которые именя мелъ державца речицкии тесть его, небожчикъ панъ Семенъ Полозовичъ наимя Ухобное, Углядковичи, Белыи Берегъ, Виточов, Мартиновичи, Хвоиники, Остроглядовичи, Новоселки а двор с пустовщинами у замку Киеве и на месте, и во Вручомъ. И тые деи он вси именя свои держалъ за даниною и листы отца нашого Казимера, короля, и брата нашого Александра, королеи ихъ милости и нашими… и приказуемъ тобе, ажо бы еси тых именеи со всимъ с тымъ князю Дмитру поступилъ…'' {{канец цытаты}}Дасьледчыкі чамусьці не зважаюць на тую акалічнасьць, што пад «''вси именя''» падпадае і названае першым у сьпісе Ухобное, да падараваньня якога Сямёну Палазовічу кароль Казімер дачыненьня ня меў. С. Палазовіч атрымаў яго ў 1493 г. непасрэдна ад вялікага князя Аляксандра&lt;ref&gt;Lietuvos Metrika. Kniga Nr. 3 (1440 — 1498). — Vilnius, 1998. № 27&lt;/ref&gt;. У крыніцы няма зьвестак, нібы гэта пацверджаньне ранейшага падараваньня, тым часам як у прывілеях што да іншых маёнткаў яны ёсьць. Да таго ж, у запісе 1879 г. Браніслаў Клечыньскі з памочнікамі, якія прачыталі і скапіявалі арыгінал прывілею, сьведчылі, што добры Хвойнікі і Астраглядавічы, падараваныя С. Палазовічу, выдзеленыя з Брагінскай воласьці, а значыць, раней нікому асобна ад яе не належалі, таму згадваць іх, як і іншыя другарадныя паселішчы, не было патрэбы. І яшчэ. Чаму для размешчаных у больш глухой мясьціне Хвойнікаў у картатэцы М. Ф. Сьпірыдонава, выкарыстанай укладальнікамі першага тому «Вялікага гістарычнага атлясу Беларусі», пазначаны 1492 г., а для згаданых у той жа самай крыніцы Астраглядавічаў, Навасёлак і Белага Берага — 1532 г.? Таму, што сёньня Хвойнікі — раённы цэнтар?&lt;ref&gt;Вялікі гістарычны атлас Беларусі ў 3-х тамах: Т. 1. — Мінск: Белкартаграфія, 2009. С. 193, 195, 224, 240&lt;/ref&gt;}}, калі кароль польскі і вялікі князь літоўскі [[Аляксандар Ягелончык|Аляксандар]] сваім прывілеем, вылучыўшы іх і [[Астрагляды|Астраглядавічы]] з усімі прылегласьцямі з Брагінскай воласьці, падараваў на вечныя часы за вайсковыя заслугі пану [[Сямён Палазовіч|Сямёну Хведаравічу Палазовічу]] («слаўнаму русінскаму ваяку Полазу», «Полазу Русаку, слаўнаму казаку», як назвалі яго польскія гісторыкі [[Ёст Людвік Дэцый]]&lt;ref&gt;Decjusz, Jost Ludwik. Contenta: De vetustatibus Polonorum liber I; De Iagellonum familia liber II; De Sigismundi regis temporibus liber III. — 1521. F. LXVII&lt;/ref&gt; і [[Марцін Бельскі]]&lt;ref&gt;Kronika Marcina Bielskiego. T. II (Księga IV, V). /Wydanie Józefa Turowskiego. — Sanok, 1856. S. 950.&lt;/ref&gt;{{Заўвага|Пра С. Палазовіча гл.: Черкас Б. Прикордонний намісник Семен Полозович. // Український історичний збірник : наук. пр. асп. та молодих вчених. — Київ, 2004. Вип. 7. С. 95 — 105}}). Вядомая яна, як самы даўні дакумэнт (przywiley ruski) з польскамоўнага вопісу архіва князёў Шуйскіх з збору «Archiwum Prozorów i Jelskich», што захоўваецца ў фондах Галоўнага архіву старых актаў у Варшаве. А абмежаваньне Брагінскай воласьці (альбо «hrabstwa» ў кнізе Мазырскага гродзкага суда 1776 году) ад 7 сакавіка 1512 году, якое выконвалася на загад караля і вялікага князя [[Жыгімонт Стары|Жыгімонта Старога]] дзеля чалабітнай князя Міхаіла Васільевіча Збараскага, было адначасова і размежаваньнем яе з добрамі пана Сямёна Палазовіча&lt;ref&gt;Аrchiwum Główne Akt Dawnych w Warszawie. Аrchiwum Рrozorów і Jelskich (далей: AGAD. APiJ). Sygn. 1. S. 3, 4, 200. Sygn. 2. S. 78&lt;/ref&gt;. Мяжа тады прайшла на поўдзень ад Хвойнікаў, а менавіта з паўднёвага захаду, ад астравоў [[Дронькі]], [[Кажушкі (Гомельская вобласьць)|Кажушкі]], на паўночны ўсход, паўз угодзьдзі брагінскага сяла Лісьцьвін{{заўвага|Усім вядомая сёньня вёска [[Паселічы]], што месьціцца побач зь Лісьцьвіном, узьніклая пазьней і вядомая на 1581 год як слабада, належала ўжо не да Брагінскага маёнтку.}} у кірунку сяла, таксама брагінскага, [[Дзімамеркі|Дамамірка]]. Астраглядавічы з навакольлямі апынуліся ўнутры яе, што выклікала пярэчаньні з боку пана Хведара (у тэксце: Хвядоса) Палазовіча, бацькі ўладальніка&lt;ref&gt;НГАБ у Мінску. Ф. 1728. Воп. 1. Спр. 19. А. 1049—1050 адв.&lt;/ref&gt;{{Заўвага|У сувязі зь зямельнымі спрэчкамі нельга абыйсьці ўвагаю яшчэ і такі сюжэт: член-карэспандэнт НАН Беларусі С. В. Марцэлеў удзел у зямельным канфлікце 1528 г. паміж рудабельцамі (Рудыя Белкі – сучасны раённы цэнтар Акцябрскі) і хвайнічанамі (Хвойня – вёска ў Лучыцкім сельсавеце сумежнага Петрыкаўскага раёну) чамусьці прыпісаў жыхарам Хвойнікаў&lt;ref&gt;{{Літаратура/Гарады і вёскі Беларусі|2-2}} С. 426&lt;/ref&gt;. Што і казаць — «блізкі сьвет»! Гэта, аднак, не зьбянтэжыла ўкладальнікаў яшчэ адной, больш новай энцыкляпэдыі&lt;ref&gt;Города, местечки и замки Великого княжества Литовского: энциклопедия / ред. совет: Т. В. Белова (пред.) [и др.]. — Минск: БЭ, 2009. С. 292&lt;/ref&gt;}}.

[[Файл:Герб Друцк князёў Любецкіх (Відэніцкіх).png|100пкс|значак|Герб Друцк князёў Друцкіх (Любецкіх альбо Відыніцкіх)]]

Адміністрацыйна Хвойнікі належалі спачатку да Брагінскай воласьці [[Кіеў]]скага павету і [[Кіеўскае ваяводзтва|аднайменнага ваяводзтва]] Вялікага Княства Літоўскага. Іх і Астраглядавічаў уладальнікамі ад пачатку XVI ст. і да 1860-х гадоў (маёнтку — да 1887 году) пасьлядоўна былі паны Палазовічы, князі Любецкія, паны Харлінскія, Абрамовіч (Абрагамовіч), Бжазоўскія, князі Шуйскія, паны Прозары&lt;ref&gt;Бельскі С. В. З гісторыі ўладароў і маёнткаў Брагіншчыны XVI—XVIII стст. С. 12 — 18.&lt;/ref&gt;{{Заўвага|Насуперак таму, як, пачынаючы са слоўнікавага артыкула [[Аляксандар Ельскі|А. Ельскага]] (Chojniki // Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich.— Warszawa, 1880. Tom I. S. 620), сьцьвярджалася ледзьве не ўва ўсіх папяровых выданьнях Беларусі{{Заўвага|Больш як за 100 гадоў зьявілася хіба пара-тройка частковых выключэньняў. У. А. Малішэўскі і П. М. Пабока ў кнізе «Нашы гарады» паведамілі, што ў 1568 годзе князёўна Любецкая запісала Хвойнікі (у грамаце Хойнікі) Шчаснаму Харлінскаму. Але далей ізноў жа – пра Хвойнікі як уладаньне князёў Вішнявецкіх. (Малішэўскі У. А., Пабока П. М. Нашы гарады. – Мінск, 1991. С. 226). Потым гэта паўтарылі А. М. Зелянкоўскі і У. Ф. Ісаенка (&lt;ref name=&quot;fn1&quot;/&gt;; Зелянкоўскі А. М. Па залах Хойніцкага гісторыка-краязнаўчага музея. – Хойнікі, 1995. С. 5).|}}, у тым ліку энцыкляпэдыях і даведніках, князям Вішнявецкім Хвойнікі ніколі не належалі. Увогуле цікава, як у тыя часы ўяўлялі сабе тэму не аматары-энтузыясты, а гісторыкі-дасьледчыкі. Напрыклад, прафэсар гісторыі Кіеўскага унівэрсытэту У. Б. Антановіч і студэнт М. Запольскі таксама ўважалі першымі ўладальнікамі Хвойнікаў ды Астраглядаў князёў Вішнявецкіх; чытай: усё, што калісьці належала да Брагінскай воласьці, ад канца (чаму?!..) XVI ст.  і да канца XVII ст. было іхным (Запольский М. Брагинская волость (исторический очерк) / М. Запольский // Календарь «Северо-Западного края» на 1889 год. – Москва, 1889. С. 116 – 117; пазьней літаральна тое ж сустракаем у выданьні: Россия. Полное географическое описание нашего Отечества / Под ред. В. П. Семёнова. – Т. 9: Верхнее Поднепровье и Белоруссия: [Смоленская, Могилевская, Витебская и Минская губ.] / Сост. В. П. Семенов, М. В. Довнар-Запольский, Д. З. Шендрик [и др.]. – С.-Петербург: Издание А. Ф. Девриена, 1905. С. 568). Калі аўтарам нарысу &quot;Брагінская воласьць&quot; сапраўды быў У. Антановіч&lt;ref&gt;Зінаїда Зайцева. М. В. Довнар-Запольський: від дебюту в науці до професора університєту. // Рэчыцкі край: да 150-годдзя з дня нараджэння Мітрафана Доўнара-Запольскага: зб. навук. арт. – Мінск: Беларуская навука, 2019. С. 16&lt;/ref&gt;, а М. Запольскі яго толькі выдаў, дык пазыцыя прафэсара тым болей зьдзіўляе. Трыма гадамі раней ён выступіў укладальнікам тому дакумэнтаў, у адным зь якіх, пазначаным 1631 годам, гаспадаром Астраглядавічаў і Хвойнікаў названы ваяводзіч смаленскі пан Мікалай Абрагамовіч (Архив Юго-Западной России. – Киев, 1886. Ч. VII. Т. I. C. 396 – 397). Іншая справа як бы гэта пісаў учорашні навучэнец гімназіі, а на той час студэнт унівэрсытэту...|}}.

3 сакавіка 1532 году кароль і вялікі князь [[Жыгімонт Стары]] адмысловым лістом загадаў ваяводзе Андрэю Няміровічу маёнткі нябожчыка Сямёна Палазовіча (у іх ліку Хвойнікі), якія той пасьпеў прыгарнуць да Кіеўскага замку, вярнуць яго зяцю князю Дзьмітрыю Раманавічу Відыніцкаму&lt;ref name=&quot;fn3&quot;/&gt; (Любецкаму):{{пачатак цытаты}}''Жикгимонт Божю милостю корол''
''Воеводе киевъскому, державцы свислоцкому пану Андрею Якубовичу Немировича. Жаловалъ нам дворянинъ нашъ княз Дмитреи Романовичъ Виденецкии о томъ, што жъ которые именя мелъ державца речицкии тесть его, небожчикъ панъ Семенъ Полозовичъ наимя [[Хабнае|Ухобное]], [[Гладкавічы|Углядковичи]], [[Белы Бераг (Гомельская вобласьць)|Белыи Берегъ]], [[Вітачоў|Виточов]], [[Мартыновічы (Палескі раён)|Мартиновичи]], Хвоиники, [[Астрагляды|Остроглядовичи]], [[Навасёлкі (Хвойніцкі раён)|Новоселки]] а двор с пустовщинами у замку Киеве и на месте, и во Вручомъ. И тые деи онъ вси именя свои держалъ за даниною и листы отца нашого [[Казімер Ягайлавіч|Казимера]], короля, и брата нашого Александра, королеи ихъ милости и нашими…''
''П(и)сан y Кракове под лет(а) Бож(е)(г)(о) нарож(е)(н)(я) 1000 пят|сот 32 м(е)с(я)ца марта 3 ден, инъдикт 5 Михаило писаръ''{{канец цытаты}}
[[Файл:POL COA Bończa.svg|100пкс|значак|зьлева|Герб Боньча роду Харлінскіх]][[Файл:Запіс Фенны Любецкай Шчаснаму Харлінскаму. 1568 г.jpg|170пкс|значак|Фрагмэнт запісу добраў Ф. Любецкай мужу Ш. Харлінскаму. 1568 г.]]

У сьнежні 1556 году князь Дзьмітры Любецкі, не жадаючы прызнаць віну ўласных падданых «о подране бчол и о збите людей монастырских» (лыскоўскіх сялян кіеўскага Сьвята-Міхайлаўскага Залатаверхага манастыра), скардзіўся ў сваю чаргу на іх: «…и я, дей, теж сам и люди мои кузцовские и хвойницкие от подданых церковных так веле кривды нам…»&lt;ref&gt;Документальна спадщина Свято-Михайлівського Золотоверхого монастиря у Києві ХVІ — ХVІІІ ст. З фондів Національної бібліотеки України імені В. І. Вернадського. Зб. док. [Текст] / Ю. А. Мицик, С. В. Сохань, Т. В. Міцан, І. Л. Синяк, Я. В. Затилюк — Київ, 2011. С. 363.&lt;/ref&gt;.

Дачка князя Дзьмітрыя і Фенны Палазоўны, сястра нябожчыка князя Богуша, таксама Фенна, пасьля сьмерці мужа Мельхіёра Насілоўскага ўзяла шлюб з панам [[Шчасны Харлінскі|Шчасным Харлінскім]] гербу Боньча ды 6 сьнежня 1568 году запісала на яго «''именя свое отчизные, дедизные, материстые у повете Киевскомъ лежачие, тоестъ… Хойники''{{Заўвага|Ці ня першы вядомы выпадак выкарыстаньня ў пісьмовай крыніцы палянізаванай формы замест арыгінальнай назвы Хвойнікі.}}'', Остроглядовичи, Новосюлки, Гладковичи, Хвосницу, Ставокъ, Сосновую, половица Лопатина, Загайцы, Гостомълъ, Вытичов, Бышов, Бугаювъ, землю Злобицкую, три дворища в месте Киевскомъ, а дворище на котором был двор небожчика деда моего пана Семена Полоза, которые именя и дворища вышей мененые в той суме пенезей двохъ тысечей копъ грошей за живота и по животе матки небожчицы брат мой небожчикъ князь Богуш Любецкий, яко властную заставу свою на себе держалъ и тыхъ именей зо всими пожитки аж до живота свого уживал, а по животе его млти безпотомного оная сума две тысечи копъ грошей на (тыхъ) именяхъ записаная на мене пришла и спала…''»&lt;ref&gt;Центральний державний історичний архів України в м. Києві (ЦДІАУК). Ф. 25. Опис 1. Справа 10. А. 411; Архив Юго-Западной России (далей: Архив ЮЗР). Ч. 8. Т. 6. Акты о землевладении в Юго-Западной России XV—XVIII стст. — Киев, 1911. С. 224—227.&lt;/ref&gt;.

Напярэдадні падпісаньня акту [[Люблінская унія|Люблінскай уніі]] ўказам караля і вялікага князя [[Жыгімонт Аўгуст|Жыгімонта Аўгуста]] ад 6 чэрвеня 1569 году Кіеўскае ваяводзтва (у тым ліку Хвойнікі) было далучана да [[Карона Каралеўства Польскага|Кароны Польскай]]&lt;ref&gt;Volumina Legum. Tom II. — Petersburg: Nakładem i drukiem Józafata Ohryzki, 1859. S. 84 — 87; Падалінскі У. // Беларускі гістарычны агляд. — 2012. Т. 19. С. 329—337 (Рэцэнзія на кн.: Litwin H. Równi do równych: kijowska reprezentacja sejmowa 1569—1648. — Warszawa, 2009).&lt;/ref&gt;.

=== Карона Каралеўства Польскага ў Рэчы Паспалітай ===

[[Файл:Загаловак падатковага рэестру 1569 г.png|значак|зьлева|170px|Загаловак падатковага рэестру 1569 г.]][[Файл:Хвойнікі ў рэестры 1569 г.jpg|значак|170px|Сяло Хвойнікі ў рэестры 1569 г.]]

У рэестры пабораў, ухваленых на Люблінскім сойме 1569 году, засьведчана, што з 22 цяглых дымоў і 6 [[агароднікі|агароднікаў]] у сяле Хвойнікі (Chojniki) пана Шчаснага Харленскага, харунжага кіеўскага, выплачвалася адпаведна па 12 грошаў і па 4 грошы&lt;ref&gt;ЦДІАУК. Ф. 44. Оп. 1. Спр. 1. А. 83зв.-84&lt;/ref&gt;.

27 сьнежня 1586 году Шчасны Харлінскі, падкаморы кіеўскі, падаў судовую позву да ўдавы князя [[Аляксандар Вішнявецкі|Аляксандра Вішнявецкага]] за гвалтоўны вывад дзедзічных падданых зь іх жонкамі, дзецьмі і ўсімі хатнімі рэчамі з Астраглядавічаў, Хвойнікаў, [[Багушы (Гомельская вобласьць)|Багушоў]] і Паселічаў з наступным пасяленьнем у вёсках свайго Брагінскага маёнтку&lt;ref&gt;AGAD. APiJ. Sygn. 1. S. 6.&lt;/ref&gt;. У 1598 годзе сойм прызначыў Ш. Харлінскага адным з камісараў у справе разьмежаваньня ''Кіеўскай зямлі'' Кароны і [[Мазырскі павет|Мазырскага павету]] ВКЛ&lt;ref&gt;Constitucię seymu walnego Koronnego Warszawskiego, MDXCVIII. — W Krakowie, w Architypografiiey Króla Ie&lt;sup&gt;&lt;small&gt;o&lt;/small&gt;&lt;/sup&gt; M. y Kościelney, Lazarzowey, MDXCVIII. S. 20; Volumina Legum. S. 372.&lt;/ref&gt;. У трыбунальскім акце ад 22 чэрвеня 1600 году што да Кіеўскага ваяводзтва засьведчаная нязгода Ш. Харлінскага з тым, як разьмежаваныя грунты яго Астраглядавічаў, Навасёлак, Хвойнікаў з прыналежнымі князю [[Адам Вішнявецкі|Адаму Аляксандравічу Вішнявецкаму]] сёламі Мікулічы, Веляцін, Лісьцьвін, а таксама яго Багушэвічаў (Багушоў), Плоскага, Паселічаў, Хвойнікаў, Навасёлак з прыналежнымі князю [[Міхаіл Вішнявецкі|Міхаілу Міхайлавічу Вішнявецкаму]] Глухавічамі, [[Бабчын]]ам, з тым, як падзеленыя дубровы, [[Урочышча|урочышчы]], з папсаваньнем старых памежных знакаў&lt;ref&gt;ŹD. T. XXI. S. 57&lt;/ref&gt;. 20 чэрвеня 1600 году Ш. Харлінскі выдаў сыну свайму Мікалаю ''вечны запіс'', прызнаны ў [[Люблін]]скім трыбунале, на валоданьне Астраглядаўскім ключом (а гэта і Хвойнікі), на двор з 5 пляцамі ў Кіеве&lt;ref&gt;AGAD. APiJ. Sygn. 1. S. 46 — 47.&lt;/ref&gt;. Зь імёнамі [[сужэнства]] Мікалая і Гэлены (Гальшкі) Харлінскіх зьвязана заснаваньне яшчэ да 1622 году касьцёла ў Астраглядавічах&lt;ref&gt;AGAD. APiJ. Sygn. 1. S. 51; гл. таксама [http://hojniki.ucoz.ru/index/kascjol_u_astragl/0-451 Прозараўскія мясьціны ў Астраглядах]&lt;/ref&gt; і стварэньне першай у рэгіёне каталіцкай парафіі. Недзе ў гэты ж час Хвойнікі апынуліся ў складзе [[Оўруч|Оўруцкага]] павету. Разьмежаваньне Кіеўскага ваяводзтва Кароны і Мазырскага павету ВКЛ у сьнежні 1621 — студзені 1622 году засьведчыла, як на сёньняшні дзень, унікальную сытуацыю: тагачасныя мястэчка і вёску Хвойнікі М. Харлінскага паны камісары пацьвердзілі прыналежнымі да Кароны, а сяло і двор Настольле пана Іскарастынскага{{Заўвага|Вуліца Настольская і канец  вуліцы Пралетарскай з прылегласьцямі ў сёньняшніх Хвойніках.}} — да ВКЛ&lt;ref&gt;ŹD. T. XX: Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym; T. IX. — Warszawa, 1894. S. 96 — 97; Крикун Н. Г. Административно-территориальное устройство Правобережной Украины в XV—XVIII вв. — Киев, 1992. С. 142—145.&lt;/ref&gt;. 7 чэрвеня 1623 году датаваны судовы дэкрэт, у якім удава Гальшка Харлінская абвінавачвала паноў Станіслава, Юрыя і астатніх Харлінскіх, родных братоў і сваякоў мужа Мікалая, за гвалтоўны наезд на замак і вёску Астраглядавічы, мястэчка Новы Харленж (Хвойнікі), вёскі Хвойнікі, Вялікі Бор, [[Гарошкаў (Хвойніцкі раён)|Гарошкаў]], [[Рашаў]], [[Карчовае]], [[Бардакі (Лаханія)|Лаханію]], [[Стралічаў]], [[Паселічы]], [[Малішаў (Хвойніцкі раён)|Малішаў]]{{Заўвага|Яшчэ названыя 13 паселішчаў, акрамя «іншых вёсак і прыселкаў».}}&lt;ref&gt;ŹD. T. XXI. S. 637&lt;/ref&gt;.

[[Файл:Jastrzębiec Abramowiczów.jpg|100пкс|значак|зьлева|Герб Ястрабец зьменены паноў Абрамовічаў.]][[Файл:Маёнтак М. Абрамовіча ў рэестры 1634 г.jpg|значак|170пкс|Маёнтак М. Абрамовіча ў рэестры 1634 г.]][[Файл:Маёнтак М. Абрамовіча ў 1640 г.jpg|значак|зьлева|170пкс|Маёнтак М. Абрамовіча ў 1640 г.]][[Файл:Анатацыя акту продажу добраў М. Абрамовіча ў 1646 г.png|значак|170пкс|Анатацыя да акту продажу добраў М. Абрамовіча ў 1646 г.]]

У 1627 годзе Гальшка Мікалаевая Харлінская склала [[тэстамэнт]], паводле якога Астраглядавічы разам з Хвойнікамі пераходзілі ў пасэсію да яе зяця-кальвініста [[Мікалай Абрамовіч|Мікалая Абрагамовіча]]&lt;ref&gt;AGAD. APiJ. Sygn. 1. S. 56.&lt;/ref&gt;. Згодна з тарыфам падымнага падатку, у 1628 годзе пан Мікалай Абрагамовіч z Chwoynik, з 11 дымоў плаціў па 3 злотых, з 2-х агароднікаў па 1 злотаму і 6 грошаў&lt;ref&gt;Архив ЮЗР. Ч. 7. Т. 1. Акты о заселении Юго-Западной России. — Киев, 1886. С. 397.&lt;/ref&gt;. Пры гэтым будучаму гэнэралу артылерыі ВКЛ яшчэ доўга давялося ўлагоджваць спадчынныя і проста маёмасныя непаразуменьні зь іншымі Харлінскімі — панамі Станіславам, Юрыем і Шчасным, а таксама з панам Мадлішэўскім, зь якім Гальшка ўзяла шлюб.

У дакумэнце пад назвай «Regestr wybirania podymnego jednego w powiecie Owruckim w roku... 1634» зазначана, што пан Мікалай Абрамовіч з 50 дымоў «wsi Chojnik»{{заўвага|Ня выключана, што вёскай альбо сялом выступалі будучыя Валокі, бо на тым востраве месца для названай даволі значнай колькасьці двароў было дастаткова.}}, з 26 дымоў мястэчка Новага Харленжу ды з 3 габрэйскіх заплаціў, як і належала, па 15 грошаў з дыму, г. зн. усяго 39 з паловай злотых&lt;ref&gt;ЦДІАУК. Ф. 11. Оп. 1. Спр. 9. А. 928; Сергій Шинкар. Подимний податок Овруцького повіту від 1634 року: на що збирала гроші місцева шляхта? // Літопис  Волині. Всеукраїнський науковий часопис. Число 16. — Луцьк: Східноєвропейський національний університет імені Лесі Українки, 2016. С. 107—115. Додаток. С. 112&lt;/ref&gt;.

Паводле тарыфу падымнага «dwoiego» Кіеўскага ваяводзтва 1640 году, з 50 дымоў сяла Хвойнікаў і з 26 дымоў мястэчка Новага Харленжу [[Кашталяны амсьціслаўскія|амсьціслаўскага кашталяна]] Мікалая Абрамовіча выбіралася адпаведна 50 і 26 злотых, з 3 габрэйскіх дымоў яшчэ 3 зл.&lt;ref&gt;ЦДІАУК. Ф. 11. Оп. 1. Спр. 9. А. 875зв.; Archiwum Państwowe w Krakowie. Archiwum Młynowskie Chodkiewiczów. Mikr. № J – 14970. Sygn. 404. S. 195&lt;/ref&gt;.

Хвойніцкая царква на тыя часы бывала{{заўвага|У вельмі неспакойным XVII ст. сытуацыя нярэдка зьмянялася.}} ўжо і ўніяцкай. У мэтрычныя кнігі Астраглядаўскага касьцёлу трапіў запіс ад 26 лютага 1635 году, паводле якога хвойніцкі прэсьвітэр Лука Чачотка ахрысьціў Леона Яна, сына харунжага пяцігорскага Рэмігіяна і Петранэлі з Бахановічаў Маеўскіх, а кумамі былі пісар земскі{{Заўвага|У касьцельнай кнізе памылкова запісана — гродзкі.}} мазырскі Самуэль Аскерка, знакаміты ваяр&lt;ref&gt;Сагановіч Г. Невядомая вайна: 1654—1667. — Мінск: Навука і тэхніка, 1995. С. 141.&lt;/ref&gt;, і Марыяна Міткевічаўна. Гэты ж сьвятар згаданы ў запісе 1640 году. А ў 1692, 1715, 1722 гадох хвойніцкім настаяцелем названы Анікій Чачотка. Абодва зьдзяйсьнялі абрады ў Хвойніках і Загальлі&lt;ref&gt;НГАБ. Ф. 1781. Воп. 27. Спр. 202. А. 150адв. — 151.&lt;/ref&gt;.

[[Файл:POL COA Gozdawa.svg|100пкс|значак|зьлева|Герб Газдава роду Бжазоўскіх]][[Файл:Макет замку ў экспазіцыі Хвойніцкага краязнаўчага музэя.png|значак|170px|Макет-рэканструкцыя замку ў экспазіцыі Хвойніцкага краязнаўчага музэя. Выканаў Д. Вінаградаў. 2007 г.]]

24 сьнежня 1642 году ад імя Мікалая Абрамовіча складзены запіс «вечнага продажу» пагразлых у даўгах Астраглядавічаў і Хвойнікаў кіеўскаму падстолію [[Максыміліян Бжазоўскі|Максыміліяну Бжазоўскаму]], пра што Лукаш Мадлішэўскі выказваў клопат яшчэ ў лісьце ад 29 чэрвеня 1641 году. Але канчаткова гэтая справа была ўлагоджаная ажно 17 красавіка 1646 году, прытым названая сума ў 200 000 злотых&lt;ref&gt;AGAD. APiJ. Sygn. 1. S. 67-68; Інстытут рукапісу Нацыянальнай бібліятэкі Украіны імя У. І. Вярнадзкага (ІР НБУВ). Ф. 1. Спр. 4104. № 2881&lt;/ref&gt;.

Найбольш імаверна, што менавіта М. Бжазоўскі напярэдадні «хмяльніччыны» збудаваў у паўсталых на краю балота Хвойніках умацаваную сядзібу, званую замкам, дзеля абароны скарбу ад уласных сялянаў, казакоў ды суседзяў — паноў-братоў шляхты{{заўвага|Даволі дзіўна, але на гербе места Хвойнікі выяўлены сымбаль мураванага замку з трыма акруглымі ў пляне вежамі і ўязной брамай з характэрным зубчастым верхам. Але ж тут існаваў хіба сьціплы драўляны замак.}}. 26 сакавіка 1651 году на загад польнага гетмана літоўскага князя [[Януш Радзівіл|Януша Радзівіла]], каб не дайшло да масавага паказачваньня тутэйшых жыхароў, у мястэчку Хвойнікі размясьціўся адзьдзел жаўнераў ротмістра Курпскага. У лісьце да князя Курпскі паведамляў, што стаў у надта дрыгвяністай мясьціне з зусім паганымі пераправамі, і як бы давялося біцца, то не адно коннаму, але і пешаму недзе разьвярнуцца — навокал балоты. Тут, маўляў, не тое аўса, сена не здабыць, надта край заўбогім стаў. Але яны з жаўнерамі так-сяк трываюць у нястачы, абы вяскоўцы не ўцякалі з сваіх гасподаў. Прасіў падмогі, бо тут адно хіба лічыцца што 5 харугваў, а папраўдзе і на 3 сотні ці набярэцца. Яшчэ даслаў з Хвойнікаў да гетманскага табару 2-х палонных казакоў сотні Дарашэнкавай палку [[Нябаба|Нябабы]]&lt;ref&gt;Джерела з історії Національно-визвольної війни українського народу 1648—1658 рр. Т. 2 (1650—1651). — Київ, 2013. С. 109, 110, 129, 431.&lt;/ref&gt;.

У другой палове XVII ст. мястэчка стала цэнтрам воласьці, тут праходзіў шлях [[Мазыр]]  — [[Юравічы]]  — [[Брагін]]  — [[Любеч]].

[[Файл:Запіс добраў Зофіі Бжазоўскай мужу Канстанціну Шуйскаму. 1664 г.png|значак|зьлева|170px|Запіс добраў Зофіі Бжазоўскай мужу Канстанціну Шуйскаму. 1664 г.]][[Файл:Герб князёў Шуйскіх.png|100пкс|значак|Герб Сьвяты Юры (Георгі Пераможац) князёў Шуйскіх{{Заўвага|Выява з надмагільля Віталіса Шуйскага (†1. VI. 1849) у в. Чыжэўшчына (былыя Крупчыцы) Жабінкаўскага р-ну Берасьцейшчыны. Фота Анатоля Бензярука.}}.]]

26 чэрвеня 1664 году дачка нябожчыка Максыміліяна Бжазоўскага, берасьцейскага ваяводы, Зофія перапісала спадчынныя маёнткі ў Кароне (Астраглядавічы з Хвойнікамі таксама) і Берасьцейшчыне на мужа, князя [[Канстанцін Ян Шуйскі|Канстанціна Яна Шуйскага]]&lt;ref&gt;AGAD. APiJ. Sygn. 1. S. 69.&lt;/ref&gt;. Тады Шуйскія ўпершыню набылі добра ў Кіеўскім ваяводзтве ды трымалі іх каля паўтары сотні гадоў. Менавіта яны зрабілі Хвойнікі цэнтрам сваіх уладаньняў у рэгіёне. Паспрыяла гэтаму не ў апошнюю чаргу тое, што Астраглядавічы знаходзіліся ў атачэньні брагінскіх добраў, а Хвойнікі — на поўначы па-за іх межамі. Хоць, магчыма, ініцыяваў перамену яшчэ ў першай палове XVII ст. ваявода берасьцейскі Максыміліян Бжазоўскі, збудаваўшы ў Хвойніках замак.

Станам на 1666 год, у гетманства Івана Брухавецкага, Хвойнікі, як і Брагін, былі сярод «асобных» мястэчкаў, прыпісаных да Чарнігаўскага казацкага палка&lt;ref&gt;Кривошея В. В. Українське козацтво в національній пам’яті. Чернігівський полк. У 2 т. — Київ.: ДЦ &quot;НВЦ «Пріоритети», 2012. Т. 2. С. 446&lt;/ref&gt;. Зразумела, што пасьля [[Андрусаўскае замірэньне|Андрусаўскага замірэньня]] 1667 году ўсё павярнулася на ранейшыя колы.

У лютым 1669 году князь Канстанцін Ян Шуйскі, пісар земскі ваяводзтва Берасьцейскага, сваім лістом пацьвердзіў права Сьвята-Пакроўскай царквы на валоданьне шэрагам угодзьдзяў у Хвойніцкім маёнтку сьвятару Анікію Чачотку, сыну нябожчыка Лукі Чачоткі&lt;ref&gt;ІР НБУВ. Ф. 1. Спр. 2461. А. 289адв., 290&lt;/ref&gt;.

Расейскі дакумэнт 1676 году засьведчыў, што пасланец казацкага гетмана Барыс Маршэўскі летась да [[Львоў|Львова]] ехаў накіроўваючыся ''«на [[Брагін|Брагинъ]], на Загалье, на Хвойники, на [[Мазыр|Мозырь]]…»''&lt;ref&gt;Акты, относящиеся к Южной и Западной России. Т. 12 (1675—1676). — С.-Петербург, 1882. Стб. 831&lt;/ref&gt;.

[[Файл:Хвойніцкая воласьць. 1683 г.jpg|значак|зьлева|170px|Хвойніцкая воласьць. 1683 г.]][[Файл:Брагін з прылегласьцямі. 1683 г.jpg|значак|170px|Хвойніцкая (рэшта) і Брагінская воласьць. 1683 г.]][[Файл:Адыход 71 дыму з усяго маёнтку Хвойнікаў увосень 1686 г.jpg|значак|зьлева|170px|Адыход 71 дыму з усяго маёнтку Хвойнікаў увосень 1686 г.]]

Паводле люстрацыі падымнага падатку Оўруцкага павету Кіеўскага ваяводзтва 1683 году, з 30 дымоў мястэчка Хвойнікі без уліку сьвятароў князь Шуйскі мусіў плаціць 6 злотых&lt;ref&gt;ЦДІАУК. Ф. 15. Оп. 1. Спр. 3. А. 734; Архив ЮЗР. Ч. 7. Т. 1. С. 488. Далей яшчэ ўлічаныя 7 дымоў яўрэйскіх (С. 502). Другі пабор — 6 злотых з 6 (sic) дымоў (С. 505)&lt;/ref&gt;. 30 кастрычніка 1686 году нехта Мацьвей Celain з Хвойнікаў пад прысягай паведаміў у Оўруцкім гродзкім судзе, што з маёнтку пана Шуйскага, харунжага берасьцейскага, адыйшоў 71 дым{{заўвага|Не 77, як запісалі выдаўцы дакумэнту ў 1886 г.}} (×6 — каля 426 чалавек)&lt;ref&gt;ЦДІАУК. Ф. 15. Оп. 1. Спр. 5. А. 92зв.; Архив ЮЗР. Ч. 7. Т. 1. С. 553.&lt;/ref&gt;. У іншых выпадках прычына адыходу «за Днепр» называлася: з прычыны гвалту як ад казакоў, так і ад жаўнераў урадавых войскаў.

У лістападзе 1693 году харугва інаўроцлаўскага ваяводзіча Шчавінскага стала на зіму ў Хвойніках, але напярэдадні [[Стрэчаньне|стрэчанскага]] кірмашу вырушыла пад Хвастаў супраць казакоў палкоўніка Сямёна Палія. 12 лютага 1694 году жаўнер згаданай харугвы Сэбасьціян Яроцкі зь іншаю чэлядзю, закупіўшы на [[кірмаш]]ы правіянт, спыніўся на ноч у хаце ўдавы Казачыхі [[Валокі (Хвойнікі)|на Валоках]]. Але адміністратар маёнтку князя К. Шуйскага, Ян Зьдзітавецкі, сустрэўшы яго на вуліцы, замест нейкіх вінаватых загадаў зьбіць, потым узяў пад варту і трымаў у замкавай турме ледзьве ня 3 месяцы, ажно пакуль не вярнулася харугва і пацярпелы ня быў апраўданы&lt;ref&gt;Архив ЮЗР. Ч. 3. Т. 2. Акты о казаках (1679—1716). — Киев, 1868. С. 285—287.&lt;/ref&gt;. 16 красавіка 1697 году сотнік Чэпарняка і казакі палку Ярэмы гвалтоўна сталі на кватэры ў мястэчку Хвойнікі князя [[Дамінік Шуйскі|Дамініка Шуйскага]]. Калі ж пан Фрыдэрык Левэнфатэр, аканом маёнтку, спрабаваў не дапусьціць іх, дык казакі сілай уламваліся да людзей, зьбівалі, стралялі нібы ў ворагаў, а хвойніцкага баярына Стафана Пятроўскага з мушкету 2 разы ў грудзі стрэлілі, ад чаго той і памёр&lt;ref&gt;Архив ЮЗР. Ч. 3. Т. 2. С. 352.&lt;/ref&gt;.

[[Файл:Загаловак інвентара маёнтку Хойнікі 1698 г.png|значак|170px|Загаловак інвэнтара маёнтку Хвойнікі 1698 г.]][[Файл:Загаловак інвентара маёнтку Хойнікі 1721 г.png|значак|зьлева|170px|Загаловак інвэнтара Хвойніцкага маёнтку 1721 г.]][[Файл:Апісанне Хойніцкага замку 1721 года.png|значак|170px|Апісаньне Хвойніцкага замку 1721 года.]]

У 1698 годзе маёнтак Хвойнікі і [[Загальле]] (староства) перададзены ад князя Д. Шуйскага ў кіраваньне Зыгмунту Шукшце, што засьведчана адпаведным інвэнтаром&lt;ref&gt;НГАБ. Ф. 320. Воп. 1. Спр. 1. А. 119, 129—133адв.&lt;/ref&gt;. Паводле рэвізіі 1716 году, у мястэчку Хвойнікі на пэрыяд пасэсіі князя [[Станіслаў Шуйскі|Станіслава Шуйскага]] налічвалася 44 двары і двор сьвятара, 7 сялян, якія перасяліліся зь Небытава, Валокаў, Брагіна. Два двары часова вызваленыя былі ад уплатаў, гаспадары яшчэ 2-х адпрацавалі [[чынш]] у замку, а з астатніх выбрана падымнага 225 злотых, г. зн. прыкладна на паўсотні злотых болей, чым належала (пасэсар, часовы ўладальнік, ня мог сабе ў тым адмовіць). Яшчэ ў мястэчку жылі 17 габрэяў-гаспадароў і 9 габрэяў, што ня мелі дамоў і падатак давалі толькі з камораў. Яны мусілі плаціць чыншу больш як 345 злотых&lt;ref&gt;НГАБ. Ф. 320. Воп. 1. Спр. 1. А. 139—139адв., 143адв.&lt;/ref&gt;. 12 чэрвеня 1716 году віленскі кашталян, вялікі гетман ВКЛ Людвік Канстанцін Пацей даслаў ардынанс паручніку Дамброўскаму, абы той выдаў квітанцыю на ўсё, што выбрана з Загальскага староства ад берасьцейскага харунжага Дамініка Шуйскага, а Хвойніцкіх добраў таго харунжага «tykać nie śmiał»&lt;ref&gt;AGAD. APiJ. Sygn. 1. S. 205&lt;/ref&gt;. Згодна зь інвэнтаром маёнтку Хвойнікі ''з прылегласьцямі'' ад 20 сакавіка 1721 году, пададзенага былым пасэсарам Юзафатам Парышэвічам, біскупам валоскім, князю [[Мікалай Шуйскі|Мікалаю Шуйскаму]] ў мястэчку было 43 гаспадаркі, 7 «сялянскіх камораў», 5 габрэяў-гаспадароў, 9 габрэяў без дамоў; чыншу плацілі 175 злотых і тры з паловай грошы. Акрамя таго, местачкоўцы, што мелі коней з падводамі, мусілі быць напагатоў, абы грузы перавозіць за 12 [[міля]]ў, а не, дык пешшу за 3 мілі зь лістамі хадзіць. Па 2 копы замкавага жыта і ярыны нажаць павінныя. У гвалты пераправы і грэблі вялікаборскую млыновую і іншыя масьціць і рамантаваць усе агулам. Габрэі, як будуць мяса прадаваць, дык на замак абавязкова мусілі даваць зь лепшага. Мястэчка загадана абнесьці [[паркан]]ам таксама сіламі насельнікаў, каб між 2-ма брамамі не засталося ніводнага праходу. Кожны двор павінны адпраўляць работніка на праполку замкавых агародаў ды нарыхтоўку агародніны на зіму. Найбольш распаўсюджаныя прозьвішчы жыхароў-беларусаў — Грышчанка, Стасенка, Шымук, Козік, Навуменка, Коваль, сустракаліся таксама прозьвішчы Каролік, Гапонік, Леўчанка, Мельнік, Кандраценка. Прозьвішчы жыхароў-габрэяў часта ўказвалі, адкуль іх носьбіты прыбылі ў Хвойнікі: Лейба [[Стралічаў]]скі, Хаім [[Вялікі Бор (Хвойніцкі раён)|Вялікаборскі]], Шмуль зь Юркавічаў, Бенямін зь [[Юравічы|Юравічаў]], Лейба з [[Алексічы (Гомельская вобласьць)|Алексічаў]], Іцка Гальміч зь [[Лісьцьвін]]авічаў, Ёсь [[Настольле|Настольскі]]. Мелі патранімічнае паходжаньне: Гірш Баруховіч, Моўша Гіршовіч, Якаў Лейбавіч, Мендэль Абрамовіч, Іцка і Ёсь Гіршовічы, Невах Нохімавіч, Яшка Пярцовіч, Абрам Хаімавіч, Іцка Моўшавіч. Або ад назвы прафэсіі — Нохім Цырулік, Рафель Кравец. Маглі звацца зусім проста: Шайка{{Заўвага|Родныя браты Міхаль і Шайка ад красавіка 1715 г. трымалі арэнду хвойніцкую, на якую мелі гадавы кантракт за суму ў 4300 злотых, даволі спраўна яе выплачвалі (НГАБ. Ф. 320. Воп. 1. Спр. 1. А. 144). А нашмат пазьней, у пачатку 1830-х гадоў экспартэрамі гарэлкі з бровараў Уладыслава Прозара, падкаморага рэчыцкага, у Хвойніках, Гарадзішчы і Ёлчы былі бацька і сын Лейба і Абрам Шайковічы [НГАБ. Ф. 694. Воп.7. Спр. 831. А. 9]. Тады яны ўважаліся першымі ў гэткага кшталту камэрцыі на ўвесь Рэчыцкі павет Менскай губэрні.}}, Гдаль, Шмуйла, ці яшчэ дадаючы да імя ўласнага род заняткаў — Айзік арандатар, Іцка кравец. У гэтым жа інвэнтары зьмешчана апісаньне Хвойніцкага замку&lt;ref&gt;НГАБ. Ф. 320. Воп. 1. Спр. 1. А. 120—122адв.&lt;/ref&gt;{{Заўвага|Пра Хвойніцкі замак гл.: Ткачоў М. А. Замкі і людзі. — Мінск: Навука і тэхніка, 1991. С. 160 — 161; пар.: [http://hojniki.ucoz.ru/index/0-56 С. Бельскі. Замак у Хойніках.]}}.

Пасэсія ксяндза-біскупа Ю. Парышэвіча была вельмі няўдалай. Маёнтак усё ніяк ня мог управіцца з выплатай даўгоў, што мусіла абмяркоўвацца нават на паседжаньнях Радамскага і Люблінскага трыбуналаў&lt;ref&gt;Архив ЮЗР. Ч. 2. Т. 3. Постановления провинциальных сеймиков в 1698—1726 гг. — Киев, 1910. С. 699—700.&lt;/ref&gt;. 2 траўня 1722 году князь Мікалай Шуйскі атрымаў ліст, у якім паведамлялася, што маніфэсту камісарскага абмежаваньня Оўруцкага павету з Мазырскім у Оўручы няма, кнігі бо двойчы згарэлі, дык ці не зьвярнуўся б у Мазырскі гродзкі суд, мо там што здабудзе&lt;ref&gt;AGAD. APiJ. Sygn. 1. S. 36&lt;/ref&gt;. Пасьля князя Мікалая, ад канца 1720-х і да пачатку 1750-х гадоў Хвойнікі сталі ўласнасьцю яго брата Ігнацыя. У тарыфе падымнага падатку Оўруцкага павету Кіеўскага ваяводзтва 1734 году, складзеным паводле зьвестак папярэдняй люстрацыі, засьведчана, што ў 17 паселішчах (акрамя вёскі [[Багушы (Гомельская вобласьць)|Багушы]], прыналежнай астраглядаўскай плябаніі) Хвойніцкай воласьці пана І. Шуйскага налічвалася 255 двароў&lt;ref&gt;Тарифи подимного податку, сеймикові лауди і люстрації Київського воєводства першої половини XVIII століття. /Вид. друге, доп. Укл. Конрад Жеменецький. — Біла Церква, 2015. С. 21, 39, 285—286.&lt;/ref&gt; (прыкладна 1530 жыхароў). Прычым для Хвойнікаў улічаныя і габрэйскія домагаспадаркі.

[[Файл:Прыход Хвойніцкай Пакроўскай царквы ў 1740 г.png|значак|зьлева|170px|Прыход Хвойніцкай Пакроўскай царквы ў 1740 г.]][[Файл:Згадка пра Пакроўскую царкву ў 1743 г.jpg|значак|170px|Згадка пра Пакроўскую царкву ў 1743 г.]][[Файл:Запіс пра ўніяцкага пароха і верных Пакроўскай царквы ў Хвойніках на 1743 г.jpg|значак|170px|Запіс пра ўніяцкага пароха і колькасьць верных Пакроўскай царквы ў Хвойніках на 1743 г.]]

Найранейшыя зьвесткі аб прыходзе Хвойніцкай царквы Пакрова Найсьвяцейшай Багародзіцы вядомыя зь візыты Брагінскага дэканату 1740 году. Тады ён аб'ядноўваў верных з 40 дымоў у мястэчку Хвойніках, 40 у прадмесьці{{заўвага|Вось так: калі называныя вёскай, а калі ўважаныя за прадмесьце Хвойнікаў.}} Валоках, 40 у вёсцы Стралічаве, 8 у Рудным, 34 у Дворышчы, 10 у Навасёлках, 8 у Храпкаве, 10 у Вялікім Боры. Колькі душ да споведзі для візытатараў — non constat&lt;ref&gt;ІР НБУВ. Ф. 233. Спр. 19. А. 792, 794&lt;/ref&gt;. Згодна з Генэральнай візытай Брагінскага дэканату, на 1743 год у прыходзе Пакроўскай царквы мястэчка Хвойнікаў, дзедзічных добраў князя Ігнацыя Шуйскага, харунжыча берасьцейскага, налічвалася 297 двароў, дапушчаных да споведзі 1188 душ верных. Узначальваў прыход сьвятар Ян Чачотка. Будынак царквы драўляны, з хвоі, узьведзены на сродкі дзедзіча за 10 гадоў перад візытацыяй&lt;ref&gt;ІР НБУВ. Ф. 1. Ф. 2461. А. 289адв., 290&lt;/ref&gt;.

24 сьнежня 1744 году настаяцель Астраглядаўскага касьцёлу кс. Антоні Лукаш Пянькоўскі, дэкан оўруцкі, ахрысьціў у двары Хвойніцкім Адама, сына вяльможных Ігнацыя і Людвікі князёў Шуйскіх, пра што быў зроблены запіс у мэтрычнай кнізе Хвойніцкай царквы (Ecclesiae Ritus Greci Unici Choynicensis), пазьней занесены ў кнігі парафіяльнага касьцёлу&lt;ref&gt;НГАБ. Ф. 1781. Воп. 27. Спр. 202. А. 151адв.&lt;/ref&gt;.

[[Файл:Астрагляды, парафія 1748 г.jpg|значак|зьлева|170px|Астраглядавіцкая каталіцкая парафія ў 1748 г.]]

У 1748 годзе мястэчка Хвойнікі названае ў ліку паселішчаў, частка жыхароў якіх належала да рыма-каталіцкай Астраглядавіцкай парафіі [[Оўруцкі дэканат|Оўруцкага дэканату]] [[Кіеўская дыяцэзія|Кіеўскай дыяцэзіі]]&lt;ref&gt;Ks. Orłowski K. N. Defensa biskupstwa y dyecezyi Kiiowskiey. — Lwów, 1748. S. 148.&lt;/ref&gt;.

У чэрвені 1750 году ў Хвойніках быў схоплены гайдамак Астап Луцкі, які ажно на працягу «шасці гадоў у гультайскіх эксцэсах жыцьцё праводзіў». Тутэйшая грамада асудзіла яго «на горла», але адміністратар Оўруцкага староства пан Станіслаў Быстрыцкі адмовіўся прыняць палоннага ў турму і выканаць над ім смяротны прысуд, дзеля чаго ў Оўруцкім гродзе і быў заяўлены пратэст&lt;ref&gt;Архив ЮЗР. Ч. 3. Т. 3: Акты о гайдамаках (1700—1768). — Киев, 1876. С. 464—466.&lt;/ref&gt;. 14 жніўня т. г. возны гэнэрал Кіеўскага ваяводзтва пан Андрэй Святкоўскі арыштаваў у Хвойніках падданых князёў Шуйскіх з Краснасельля і іх атамана Кулешыка, падданага Загароўскага, абвінавачваных у [[Гайдамак|гайдамацтве]]. Кіраўнік ключа пан Мікалай Страчынскі абяцаў затрымаць рабаўнікоў да суда ў турме Хвойніцкага замку&lt;ref&gt;Архив ЮЗР. Ч. 3. Т. 3. С. 511—512.&lt;/ref&gt;.

[[Файл:Прыход Хвойніцкай царквы ў 1752 г.png|значак|170пкс|Прыход Хвойніцкай царквы ў 1752 г.]]

Паводле чарговай візыты Брагінскага дэканату, на 1752 год у прыходзе Пакроўскай царквы было 326 двароў, у тым ліку 57 у самым месьце. Да споведзі дапушчана 1260 душ, зь якіх у тым годзе не спавядалася вялікая колькасьць верных, каля 500, пераважна вяскоўцаў&lt;ref&gt;ІР НБУВ. Ф. 1. Спр. 2464. А. 301, 304адв.&lt;/ref&gt;. 

На 1754 год у мястэчку Хвойніках, пэўна, разам зь вёскай Валокамі, якой няма ў тарыфе, налічвалася 109 двароў (каля 654 жыхароў), зь якіх да «do grodu» (Оўруцкага замку) выплачвалася 16 злотых, 29 з паловай грошаў, «na milicję» (пераважна на барацьбу супраць гайдамакаў) 67 злотых і 28 грошаў&lt;ref&gt;Тариф подимного податку Київського воєводства 1754 року. /Опрацював Конрад Жеменецький. — Біла Церква, 2015. С. 192; гл. таксама: С. 13—15, 20—22.&lt;/ref&gt;.

У 1750—1770 гадох адбываліся шматлікія непаразуменьні і канфлікты паміж уладальнікамі добраў Хвойнікі і Астраглядавічы (князямі Шуйскімі, дзедзічамі і рознымі апякунамі) і ўладальнікамі суседняга Брагінскага маёнтку панамі Замойскімі/Мнішкамі, кароткачасовымі спадчыньнікамі па князю [[Міхал Сэрвацы Вішнявецкі|Міхалу Сэрвацыю Вішнявецкаму]] і яго жонцы Тэклі (з Радзівілаў), а асабліва — з панамі Ракіцкімі.

[[Файл:Габрэі ў мястэчку Хвойнікі. 1784 г.jpg|значак|зьлева|170пкс|Габрэі ў мястэчку Хвойнікі. 1784 г.]]

Габрэйскія перапісы 1765, 1778 і 1784 гадоў засьведчылі, што ў Хвойніках налічвалася адпаведна 30 дамоў, 101 жыхар, 24 дамы, 58 жыхароў і 25 дамоў з 67 жыхарамі; яшчэ 25 чалавек схаваныя ад апошняга перапісу ў суседняй вёсцы Настольле, г. зн. разам было 92 чалавекі. Мястэчка — цэнтр аднаіменнага [[кагал]]у, да якога ў названыя гады належалі насельнікі 14, 16 і 17 вёсак, а ў іх разам зь мястэчкам пражывала 198, 105 і 145 głow; некаторыя зь іх у 1784 годзе запісаныя хрысьціянамі, таму пагалоўшчыне не падлягалі (у Малым Карчовым, Рашаўцах, Рудным і Шчарбінах)&lt;ref&gt;Архив ЮЗР. Ч. 5. Т. 2. Переписи еврейского населения в юго-западном крае в 1765—1791 гг. — Киев, 1890. С. 301, 391, 710.&lt;/ref&gt;. Убываньне колькасьці габрэяў магло быць выклікана выбухам гайдамацка-сялянскай [[Каліеўшчына|Каліеўшчыны]] 1768 году, адгалоскі якой дасягалі і гэтых мясьцінаў.

У «Archiwum Prozorów i Jelskich» ёсьць дакумэнт, датаваны 3 студзеня 1771 году, паводле якога хвойніцкі уніяцкі парох Ян Чачотка, з дазволу захварэлага ксяндза Мацея Шамяткоўскага, пробашча астраглядаўскага, ахрысьціў «толькі вадой» без далейшых касьцельных цырымоніяў нованароджаную Людвіку Канстанцыю, дачку нядаўна памерлага старосты загальскага князя Адама і Марыяны (з дому Халецкіх) Шуйскіх&lt;ref&gt;AGAD. APiJ. Sygn. 19. S. 6, 8; НГАБ. Ф. 1781. Воп. 27. Спр. 202. А. 159адв.&lt;/ref&gt;.

[[Файл:Герб уласны роду Прозараў.png|100пкс|значак|зьлева|Герб уласны роду Прозараў]]

16 студзеня 1783 году сын ваяводы віцебскага Юзафа Прозара Караль ажаніўся з князёўнай Людвікай Шуйскай&lt;ref&gt;AGAD. APiJ. Sygn. 19. S. 26, 28 — 30.&lt;/ref&gt;. Хвойніцкі маёнтак з Астраглядаўскім ключом знаходзіўся на той час у пасэсіі апякуноў дзяўчыны князя [[Войцех Шуйскі|Войцеха Шуйскага]] і яго жонкі Анелі, сястры князя Адама. Дзеля таго, каб Людвіка, адзіная спадкаеміца па бацьку, магла ўвайсьці ў валоданьне добрамі, Каралю Прозару давялося сіламі свайго ўпаўнаважанага шляхціча Гадзяеўскага зьдзейсьніць [[наезд]]. Да вялікай вайны справа не дайшла, але судовыя спрэчкі з старостамі ніжынскімі скончыліся капрамісам толькі ў 1785 г.&lt;ref&gt;AGAD. APiJ. Sygn. 1. S. 91 — 97; Dubiecki M. Karol Prozor, oboźny W. W. Ks. Litewskiego. Przyczynek do dzieów powstania Kościuszkowskiego. Monografia / M. Dubiecki. — Kraków, 1897. S. 34 — 35&lt;/ref&gt;.

На 1789 год пры Хвойніцкай Сьвята-Пакроўскай прыходзкай царкве згаданая капліца Раства Найсьвяцейшай Багародзіцы ў Вялікім Боры&lt;ref&gt;ІР НБУВ. Ф. 233. Спр. 11. А. 73&lt;/ref&gt;.

[[Файл:Chojniki, Prozar. Хойнікі, Прозар (I. Urubleŭski, 1897).jpg|значак|зьлева|170px|Сядзібны дом Прозараў у Хвойніках. Ігнацы Врублеўскі, 1891 г.]]

13 ліпеня 1791 году варшаўская «Gazeta narodowa i obca» зьмясьціла паведамленьне пра тое, як 11 чэрвеня гаспадары рэзыдэнцыі ў Хвойніках{{заўвага|Новы сядзібны дом збудаваны якраз у часы [[Чатырохгадовы сойм|Чатырохгадовага сойму]].}} Караль і Людвіка Прозары сустракалі гасьцей з суседніх Мазырскага, Рэчыцкага і свайго Оўруцкага паветаў. Нагода — сьвяткаваньне прыняцьця [[Канстытуцыя 3 траўня 1791 году|Канстытуцыі 3 траўня]], пакліканай умацаваць і выратаваць Рэч Паспалітую. З раніцы наступнага дня — гарматны салют, сьвятая імша ў Астраглядавіцкім касьцёле{{Заўвага|Да парафіяльнага касьцёлу сьвяточная працэсія мусіла пераадолець крыху меней як 20 км, але ж і людзі ў навакольлі пра тое сьвята пачулі!}}, урачыстая казань ксяндза-пробашча Францішка Глінскага, Тe Deum laudamus вуснамі патрыётаў, сьвяточны абед і музыка з танцамі да самай раніцы.&lt;ref&gt;Gazeta narodowa y obca. № LVI. 13 lipca 1791; гл.: [http://hojniki.ucoz.ru/index/1791/0-363 Хойнікшчына]&lt;/ref&gt;

=== Пад уладай Расейскай імпэрыі ===

[[Файл:Загаловак апісання Хойніцкага архіва 1798 г.png|значак|зьлева|170px|Загаловак вопісу Хвойніцкага архіва 1798 г., у якім праігнараваныя расейскія адміністрацыйныя пераўтварэньні, а сам маёнтак названы ''графствам''.]][[Файл:Chvojniki, Prozar. Хвойнікі, Прозар (1901-17).jpg|значак|170px|Сядзібны дом напярэдадні 1-й сусьветнай вайны каля вуліцы У. В. Жыляка]]

У выніку 2-га падзелу [[Рэч Паспалітая|Рэчы Паспалітай]] (1793 год) Хвойнікі апынуліся ў межах Рэчыцкай акругі Чарнігаўскага намесьніцтва (губэрні), з 1796 году ў складзе тэрытарыяльна ўпарадкаванага [[Рэчыцкі павет|Рэчыцкага павету]] Маларасейскай, а з 29 жніўня 1797 году [[Менская губэрня|Менскай губэрні]] [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]]&lt;ref&gt;Насевіч В., Скрыпчанка Т. Рэчыцкі павет / В. Насевіч, Т. Скрыпчанка // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі: у 6 т. — Т. 6. Кн. 1. — Мінск: БелЭн, 2001. C. 181—182.&lt;/ref&gt;. У пачатку жніўня 1793 году сядзіба ў Хвойніках прымала гасьцей — удзельнікаў кансьпірацыйнай нарады, мэтай якой была падрыхтоўка ўзброенага выступленьня супраць падзелаў Рэчы Паспалітай і за аднаўленьне Канстытуцыі 3 траўня. Сярод іх М. Дубецкім і К. Барташэвічам названыя адзін з галоўных арганізатараў Ігнацы Дзялынскі з Траянова, оўруцкі падкаморы і ўладальнік Олеўскага ключа Тадэвуш Нямірыч, соймавы пасол Каятан Праскура, стражнік літоўскі з суседняга [[Барбароў|Барбарова]] [[Ян Мікалай Аскерка]], [[абат]] оўруцкіх базылян Юзафат Ахоцкі з Шэпелічаў, яго пляменьнік, аўтар успамінаў пра падзею Ян Дуклян Ахоцкі, прэзыдэнт тагачаснага цэнтру Кіеўскага ваяводзтва г. [[Жытомір]]а Левандоўскі, судзьдзя Дуброўскі, староста Богуш, рэгент Асташэўскі, канонік Кулікоўскі, ксёндз Саламановіч, Станіслаў Трацяк і інш. — агулам 20 асобаў. Імёныя астатніх засталіся невядомыя расейскай сьледчай камісіі ў Смаленску. З Хвойнікаў шэф І. Дзялынскі, акрамя карысных рашэньняў, вывез 25 000 [[дукат]]аў, сабраных патрыётамі. У 2-й палове жніўня Я. Ахоцкі, наведаўшы маёнтак К. Прозара, атрымаў яшчэ 8000, а ў канцы сьнежня — 16 000 чырвоных злотых; акрамя таго, М. Паўша паказаў на сьледзтве, што Прозар даваў 2000 дукатаў на ўтрыманьне Пінскай паўстанчай брыгады&lt;ref&gt;Wybór pism J. I. Kraszewskiego. Pamiętniki Jana Duklana Ochockiego. — Warszawa, 1882. Tom II. S. 215—216, 249; Dubiecki M. S. 180—183; Bartoszewicz K. Dzieje insurekcji kościuszkowskiej 1794. — Berlin: B. Harz, 1913. S. 129—130; Восстание и война в Литовской провинции (по документам Москвы и Минска). Сост. Е. К. Анищенко. — Минск, 2001. С. 26.&lt;/ref&gt;.

Тадэвуш Касьцюшка прызначыў К. Прозара намесьнікам радцы Найвышэйшай нацыянальнай рады і сваім паўнамоцным прадстаўніком пры ўсіх дывізіях войска ВКЛ. Разгарнуць паўстаньне не хапіла часу. Давялося ратавацца. К. Прозар і капітан Гамількар Касінскі 20 красавіка 1794 году выехалі з Хвойнікаў да Юравічаў. Але Ян Мікалай Аскерка, стражнік польны літоўскі, праз свайго пасланца папярэдзіў, што ў Бабічах (Барбарове) іх ужо чакаюць расейскія жаўнеры. Абознаму з Касінскім тады ўдалося, дзякуючы сялянам-праваднікам, застацца вольнымі&lt;ref&gt;Tygodnik literacki. — № 37. Poznań, dnia 13 września, 1841 (Ліст гэн. Касінскага да гэн. Пашкоўскага); Dubiecki M. S. 215—217.&lt;/ref&gt;. У Хвойнікі расейскія адзьдзелы ўвайшлі ў аўторак 22 красавіка апоўдні. Рухаліся з 2-х бакоў, зьбліжаючыся да двара, як быццам засьцерагаліся засады. Камандзірамі іх былі «паляк на расейскай службе» Яворскі і [[падпалкоўнік]] Таўберт. Не засьпеўшы абознага ў Хвойніках, узялі нібы ў заложнікі 10-месячнага сына Уладыся{{Заўвага|Да 17 жніўня знаходзіўся ў Хвойніках пад наглядам паручніка Давыдава. З прычыны сэквэстру нянькам даводзілася спрачацца з афіцэрамі нават за пялюшкі для немаўляці. Нарэшце швагер Францішак Букаты, былы сакратар амбасады Рэчы Паспалітай у Лёндане, дамогся часовай апекі над хлопчыкам і вывез яго з Хвойнікаў: Dubiecki M. S. 235—236.}}. На маёнтак быў накладзены сэквэстар, а Людвіка Канстанцыя зь іншымі дзецьмі і маці Марыянай вымушана выехаць за аўстрыйскую мяжу ў Львоў&lt;ref&gt;Dubiecki M. S. 229.&lt;/ref&gt;.

[[Файл:Аркуш рэвізіі 1795 г. што да мястэчка Хвойнікі.jpg|значак|зьлева|170px|Аркуш рэвізіі 1795 г. што да мястэчка Хвойнікі.]]
[[Файл:Запіс аб пахаванні Караля Прозара.png|значак|зьлева|170px|Запіс аб пахаваньні абознага Караля Прозара]]
[[Файл:Пергамент з прысвячэннем нябожчыцы Людзвіцы Канстанцы Прозар. Знаходка 1965 г.png|значак|170px|Пэргамін з прысьвячэньнем Людвіцы Прозар яе мужа Караля. Знаходка 1965 г.]]
[[Файл:Chvojniki, Kaścieł. Хвойнікі, Касьцёл (1858).jpg|значак|зьлева|170px|Праэкт мураванага касьцёлу ў Хвойніках 1858 г.]]
[[Файл:Chvojniki, Ludvika Prozar. Хвойнікі, Людвіка Прозар (1913).jpg|значак|170px|Курган Людвікі. Час выкананьня фота невядомы. Атрыманае А. Ельскім пры канцы 1913 г.]]
[[Файл:Chvojniki, Rynak, Kaścieł. Хвойнікі, Рынак, Касьцёл (I. Sierbaŭ, 1912).jpg|значак|зьлева|170px|Касьцёл у цэнтры мястэчка, пераўтвораны ў Пакроўскую царкву. Фота І. Сербава. 1912 г.]]
[[Файл:Бутля ўрэцкага шкла, дукат і 2 злотыя 1831 г.png|значак|170px|Бутля ўрэцкага шкла, дукат і 2 злотыя 1831 г. з пахаваньня Людвікі Прозар]]
[[Файл:Chvojniki. Хвойнікі (1864).jpg|значак|зьлева|170px|Хвойнікі на пляне 1864 г.]]
[[Файл:Chojniki, Prozar. Хойнікі, Прозар (I. Sierbaŭ, 1912).jpg|значак|170px|Капліца (з {{падказка|крыптай|пахавальняй}}) на могілках. Хвойнікі. [[Ісак Сербаў]], 1912 г.]]
[[Файл:Chvojniki. Хвойнікі (1886).jpg|значак|зьлева|170px|Хвойнікі на пляне 1886 г.]]
[[Файл:Эксплікацыя да пляну Хвойніцкага маёнтку Канстанціна Прозара. 1886 г.png|значак|зьлева|170px|Эксплікацыя да пляну Хвойніцкага маёнтку Канстанціна Прозара. 1886 г.]]
[[Файл:Мястэчка Хойнікі на карце Ф. Ф. Шуберта.png|значак|170px|Хвойнікі і навакольле на мапе Шубэрта-Тучкова з праўкамі 1860-х гг.]]
[[Файл:Надпісы з каталіцкіх пахаванняў у Хойніках.png|значак|170px|Надпісы з каталіцкіх пахаваньняў у Хвойніках.]]
[[Файл:Jezapoŭ-Vałoki. Езапоў-Валокі (1887).jpg|значак|зьлева|170px|Плян фальваркаў Езапоў і Валокі. 1887 г.]]

У крыніцы пад назвай «Камеральное описание… Речицкой округи» 1796 году сказана, што колішнія добры Людвіка Прозара {{Заўвага|Тут, напэўна, дапушчана памылка прачытаньня тэксту рэвізіі, бо ў ёй згаданая Людвіка з князёў Шуйскіх Прозарава, жонка абознага Караля. І. В. Кандрацеў дарэмна зьдзіўляўся з таго, што Людвік Прозар ня браў удзелу ў выбарах у дваранскія інстытуцыі Рэчыцкага павету ў 1796 г., а потым распавёў пра яго &quot;родзіча&quot; Караля – вялікага патрыёта Рэчы Паспалітай (ужо больш як два гады ён быў у сваёй першай эміграцыі), неабачліва спаслаўшыся на электронны плягіят, падпісаны прозьвішчам Баркоўскі&lt;ref&gt;Ігор Кондратьєв. Участь шляхти Речицького повіту у виборах в дворянські інституції Чернігівського намісництва в 1796 р. // Рэчыцкі край: да 150-годдзя з дня нараджэння Мітрафана Доўнара-Запольскага: зб. навук. арт. – Мінск: Беларуская навука, 2019. С. 311 – 312&lt;/ref&gt;.}}, у пераліку якіх і м. Хвойнікі, перайшлі былі «да скарбу», але «паводле найвышэйшага загаду» вернутыя пані Луізе{{Заўвага|Француская форма імя ёсьць у паперах імпэратрыцы Кацярыны ІІ, у лістах яе генэралаў і самой Людвікі Канстанцыі, гл.: AGAD. APiJ. Sygn. 13. S. 3, 4, 76, 78, 97, 154, 158, 160; таксама гл. дакумэнты наступнага сэквэстру: Sygn. 14.}} Прозаравай&lt;ref&gt;Петреченко І. Є. «Камеральное описание… Речицкой округи» 1796 р.: інформаційний потенціал пам’ятки // Днепровский паром. Природное единство и историко-культурное взаимодействие белорусско-украинского пограничья / Материалы международной конференции (26-27 апреля 2018 г., г. Гомель). — Минск, 2018. С. 70 — 71.&lt;/ref&gt;. У расейскай рэвізіі, датаванай 5-м лістапада 1795 году, запісана, што мястэчка Хвойнікі дзедзічнай уладальніцы Людвікі з Шуйскіх Прозаравай было здадзенае ў «арендовную поссесию» каноніку інфлянцкаму ксяндзу Юзафу, сыну Марціна, Корсаку{{заўвага|Тагачаснаму плябану Астраглядавіцкай рыма-каталіцкай парафіі.}} тэрмінам на 2 гады (з 02.04.1794 да 02.04.1796) за 7 947 польскіх злотых і 29 грошаў. Адміністратарам, як і ў Валоках, прызначаны пляменьнік каноніка Юзаф, сын Станіслава, Віткоўскі. Тады ў мястэчку было 67 аседлых (карэнных) і 6 неаседлых (прышлых) двароў, у якіх разам налічвалася 183 асобы мужчынскага і 196 жаночага полу падданых{{заўвага|Тут, зразумела, няўлічаныя шляхта і габрэі, якіх у мястэчку жыло нямала.}}&lt;ref&gt;НГАБ. Ф. 333. Воп. 9. Спр. 59. А. 171 — 179адв.&lt;/ref&gt;. У 1796 годзе настаяцель Пакроўскай царквы ў Хвойніках, павернутай да [[Найсьвяцейшы ўрадавы сынод|расейскага праваслаўя]] годам раней&lt;ref&gt;НГАБ. Ф. 333. Воп. 9. Спр. 263. А. 343.&lt;/ref&gt;, Якаў Чачот склаў яе вопіс&lt;ref&gt;НГАБ. Ф. 136. Воп. 1. Спр. 573. А. 39 — 39адв.&lt;/ref&gt;. 

Паводле шляхецкай рэвізіі 1811 году, фальварак [[Лянтарня|Linterny]] зь вёскай Забалаць (сёння гэта вуліцы м. Хвойнікі) трымаў у арэндзе ад абозных Прозараў Ваўжынец Балашэвіч, ротмістр берасьцейскі&lt;ref&gt;НГАБ. Ф. 333. Воп. 9. Спр. 263. А. 3&lt;/ref&gt;.

У 1812 годзе К. Прозар падтрымаў імпэратара французаў [[Напалеон I Банапарт|Напалеона Банапарта]], марна спадзеючыся, што той дапаможа ўзьняць з каленаў гаротную Айчыну, заняў пасаду старшыні Скарбовага камітэту ў Часовым урадзе ВКЛ{{Заўвага|Паводле Браніслава Клечыньскага, у 1813 годзе Напалеон даслаў з Дрэздэна абознаму ордэн Ганаровага легіёну, а разам і патэнт на графскі тытул: AGAD. APiJ. Sygn. 34. S. 6.}}. Усё абярнулася чарговай эміграцыяй ды сэквэстрам Хвойнікаў, Астраглядавічаў і вёсак да іх прыналежных. Пані Людвіка і ў гэты раз дамаглася вяртаньня да канца 1814 году маёнткаў з 2524 рэвіскімі душамі, давёўшы расейскім уладам, што яны належаць ёй, і што ня мусіць адказваць за ўчынкі мужа&lt;ref&gt;AGAD. APiJ. Sygn. 14.&lt;/ref&gt;.

У пачатку 1831 году оўруцкі маршалак Ануфры Галецкі прапаноўваў больш як ужо 70-гадоваму К. Прозару ўзначаліць агульны для Рэчыцкага, Мазырскага і Оўруцкага паветаў паўстанцкі ўрад. Меркавалася стварыць вайсковы кантынгэнт колькасьцю да 1000 чалавек пад яго камандай і пра гэта стала вядома расейскім уладам. Былы абозны ВКЛ адмовіўся, спаслаўшыся на фізычную слабасьць і нэгатыўнае стаўленьне да гэтай ідэі сыноў Уладыслава і Юзафа. Мяркуецца, што нарады патрыётаў у Хвойніках усё ж адбываліся&lt;ref&gt;Dubiecki M. S. 321; Dangel St. Rok 1831 w Mińszczyźnie. — Warszawa, 1925. Tom II. S. 53, 173 (przypis 66).&lt;/ref&gt;{{Заўвага|У кожным выпадку, вольналюбівых поглядаў сваіх абозны не зьмяніў і ў глыбокай старасьці. Знойдзеныя ў 1965 годзе ў Хвойніках паўстанцкія манэты 1831 году, пакладзеныя ў склеп перазахаванай у 1829 г. жонкі Людвікі Канстанцыі, сьведчаць аб тым. Цікава: пра «flaszką krzyształową, hermetycznie zamkniętą, w której znajduje się ducat, dwuzłotówka i pismo na pargaminie, ręką moją (К. Прозара) kreślone, z podpisem wielu przytomnych natenczas obywateli», як і пра пабудову склепа, Юзаф Рольле паведамляў яшчэ ў кнізе 1882 г.: Dr. Antoni J. Opowiadania historyczne. Serya trzecia. T. 1. Karol Prozor, ostatni oboźny litewski. – Warszawa, 1882. S. 46. Пра знаходку гл.: Рябцевич В. Н. Нумизматика Беларуси. – Минск: Полымя, 1995. С. 274 – 275; Каталог выставы “Ад рымскага дэнарыя да беларускага рубля”. /Укл. Р. І. Крыцук, В. М. Сідаровіч, Л. І. Талкачова. — Мінск: Кнігазбор, 2018}}. Знаходзіўся тут пэўны час і прысланы з Рэчыцы падпаручык Міцінскі з паўтара дзясяткам салдат-інвалідаў, які адмовіўся выправіцца да каленкавіцкіх Вадовічаў, бо там на 12 чэрвеня т. г., маўляў, ужо сканцэнтравалася зашмат паўстанцаў. 19 чэрвеня ад брагінскіх [[Шкураты|Шкуратоў]] і Мікулічаў праз Хвойнікі ў накірунку Вадовічаў, потым Нароўлі і Мухаедаўскіх лясоў, дзе хаваліся {{падказка|інсургэнты|Паўстанцы}} з Оўруцкага і Радамышальскага паветаў, праходзіў невялікі конны адзьдзел Міхала Лігэнзы, спрабуючы ўзьняць тутэйшую чыншавую і дворскую шляхту на паўстаньне&lt;ref&gt;Dangel St. S. 59.&lt;/ref&gt;.

15 сакавіка 1835 году, згодна з мэтрычным запісам у кнігах Мікуліцкай Багаяўленскай царквы, у фальварку [[Лянтарня]] (Лянтэрня), арандаваным шляхцічам Ігнацыем Стравінскім, нарадзіўся сын Аляксандар, старэйшы брат Хведара, будучага знакамітага артыста Марыінскага тэатру ў Пецярбургу&lt;ref&gt;НГАБ. Ф. 136. Воп. 13. Спр. 537. А. 404&lt;/ref&gt;. Паводле зьвестак на 1834 год, у Хвойніках праводзіліся 2 штогадовыя кірмашы: 1—3 лютага і 1—4 кастрычніка; тавараў прывозілася адпаведна на 4 000 і 3000 рублёў, прадавалася на 2 000 і 1 600 р., наведвалі кірмашы каля 500 і 400 чалавек&lt;ref&gt;Список существующих в Российской империи ярма''н''ок. — С. Петербург, 1834. С. 190.&lt;/ref&gt;.

Запіс у мэтрычных кнігах Астраглядаўскага касьцёлу Ўнебаўзяцьця Найсьвяцейшай Панны Марыі засьведчыў, што 20 кастрычніка (1 лістапада н. ст.) 1841 году ў Хвойніках, хутчэй ад старасьці, чым ад хваробы, у 81-гадовым веку памёр вялікі абозны ВКЛ Караль Прозар. 24 кастрычніка Мазырскі і Рэчыцкі дэкан Францішак Пазьняк, які быў астраглядаўскім пробашчам, пры асыстэнцыі шматлікага духавенства і ў прысутнасьці мноства людзей пахаваў нябожчыка ў радавым склепе&lt;ref&gt;НГАБ. Ф. 1089. Воп. 1. Спр. 3. А. 10адв.&lt;/ref&gt;. У інвэнтарах 1844 г. уладальнікамі Хвойніцкага і Юзафаўскага маёнткаў названыя адпаведна Ўладыслаў і Юзаф Прозары, сыны абознага&lt;ref&gt;НГАБ. Ф. 142. Воп. 1. Спр. 1475, 1481.&lt;/ref&gt;. Пасьля сьмерці Юзафа ў 1845 г.&lt;ref&gt;НГАБ. Ф. 1089. Воп. 1. Спр. 3. А. 44 — 44 адв.&lt;/ref&gt; ягоная частка тутэйшай спадчыны перайшла да Ўладыслава. Паводле рэвізіі 1847 году «Хвойніцкае габрэйскае таварыства» складалі 2393 душы&lt;ref&gt;Еврейская энциклопедия. Т. 15. — Санкт-Петебург: Брокгауз-Ефрон, 1913. Стб. 653&lt;/ref&gt;

Згодна з кнігай «Памяць. Гісторыка-дакументальная хроніка Хойніцкага раёна», на 1849 год у Хвойніках — 74 двары, 580 жыхароў; дзеялі царква, каталіцкая капліца, 3 сынагогі; паштовая станцыя на тракце Мазыр — Брагін — Любеч, 26 крамаў, 2 піцейныя дамы, конны млын. Побач, у сядзібе Валокі, былі бровар і вятрак. У «Списках населенных мест Минской губернии по уездам, приходам, еврейским обществам со сведениями об их расположении и народонаселении [Дело]: 1857 г.» засьведчана, што 12 асобаў мужчынскага і 7 жаночага полу з двара Хвойнікі, 199 і 113 асобаў адпаведна зь ліку жыхароў мястэчка Хвойнікі былі парафіянамі Астраглядаўскага касьцёлу Унебаўзяцьця Найсьвяцейшай Панны Марыі, яшчэ 55 местачкоўцаў абодвух полаў зьяўляліся прыхаджанамі Хвойніцкай Сьвята-Пакроўскай царквы&lt;ref&gt;Расейскі дзяржаўны гістарычны архіў (РДГА). Ф. 1290. Воп. 4. Спр. 79. А. 382, 666&lt;/ref&gt;. У 1859—1862 гадох намаганьнямі і на сродкі Ўладыслава Прозара ў Хвойніках вымуравалі нэагатычныя касьцёл і капліцу, вядомыя са здымкаў 1912 г. І. Сербава. 17—18 верасьня 1860 году мястэчка наведаў менскі архіяпіскап [[Міхал Галубовіч]]. У. Прозар прасіў дазволу ўзьнесьці алтар для жалобнага набажэнства ў капліцы. Архіяпіскап згадзіўся пры ўмове, калі абшарнік збудуе на працягу 15-ці гадоў мураваную царкву&lt;ref&gt;Язэп Янушкевіч. Дыярыюш з XIX стагоддзя: Дзённікі Міхала Галубовіча як гістарычная крыніца. — Мінск.: Выдавец В. Хурсік, 2003&lt;/ref&gt;. У пачатку студзеня 1862 году Ўладыслаў спачыў. На пахаваньні ў Хвойніках, менш як за паўтары гады да свайго арышту, выступіў з прамоваю [[Аляксандар Аскерка]]&lt;ref&gt;AGAD. APiJ. Sygn. 1. S. 209.&lt;/ref&gt;, сястра якога Зофія была замужам за сынам нябожчыка Мечыславам. У 1864 годзе Мечыслаў Прозар памёр у зьняволеньні, а на маёнтак Хвойнікі, у якім на думку сьледзтва «жылі людзі, гатовыя да рэвалюцыйных беспарадкаў» і знайшлі нарыхтаваную зброю, быў накладзены ўзмоцнены 10-ці адсоткавы збор. Памёр і арыштаваны па справе паўстаньня Гэнрык Пяткевіч, бацька Чэслава&lt;ref&gt;Паўстанне 1863—1864 гадоў у Віцебскай, Магілёўскай і Мінскай губернях: Дакументы і матэрыялы Нацыянальнага гістарычнага архіва Беларусі / уклад. Дз. Ч. Матвейчык; рэдкал.: У. І. Адамушка [і інш.]. — Мінск: А. М. Вараксін, 2014. С. 450—452.&lt;/ref&gt;. У 1864 годзе дзеля выхаваньня тутэйшых дзяцей, а разам і іхных бацькоў у духу вернасьці расейскай манархіі, у Хвойніках адкрыта 2-клясная народная вучэльня. 20 чэрвеня 1865 году, «паводле мясцовага прадстаўленьня» праваслаўнага духавенства, як зь непрыхаваным задавальненьнем пісаў у сваім рапарце брагінскі дабрачынны Максім Ярэміч, невялікі стары драўляны і «цудоўнай структуры» мураваны касцёлы ў цэнтры Хвойнікаў і мураваную капліцу на могілках улады адабралі ў католікаў і перадалі ў праваслаўнае ведамства&lt;ref&gt;НГАБ. Ф. 136. Воп. 1. Спр. 31248. А. 15.&lt;/ref&gt;. Удава Мечыслава Прозара Зофія рабіла захады, абы вярнуць забранае ці хоць забясьпечыць недатыкальнасць радавога склепу. 2 лістапада 1887 г. яе сын і спадкаемца Канстанцін вымушаны быў прадаць абцяжараны даўгамі маёнтак расейскім купцам з [[Арлоўская губэрня|Арлоўскай губэрні]], [[Карачаў|карачаўскаму]] Міхаілу Пятровічу Аўраамаву і [[Трубчэўск|трубчэўскаму]] Гаўрылу Сямёнавічу Курындзіну за 580 000 рублёў серабром&lt;ref&gt;Виноградов Д. Л. Живые прошлого страницы. / Дмитрий Леонидович Виноградов. — Минск: А. Н. Вараксин, 2018. С. 99 — 102.&lt;/ref&gt;. У сьпісе землеўладальнікаў Менскай губэрні сказана, што ў маёнтку Хвойнікі Канстанціна Прозара налічвалася 44 466 дзесяцін зямлі&lt;ref&gt;Список землевладельцев Минской губернии. 1889 г. — Минск, 1889. С. 373.&lt;/ref&gt;. Пасьля таго продажу і здарылася непапраўнае. «Dziennik Kujawski» у верасьнёўскім нумары за 1895 год паведамляў: яшчэ ў канцы сакавіка злачынцы, нібыта з кола новых уладальнікаў маёнтку, нанялі каваля, выламалі краты ад уваходу ў [[лёх]], выкінулі з трунаў рэшткі пахаваных Прозараў, пазрывалі зь іх медзь і наступна прадавалі ў розных месцах. Празь некалькі дзён выламаныя краты і парэшткі заўважыў праваслаўны сьвятар, які і паведаміў аб здарэньні ў паліцыю. Гэтак Прозары пазбавіліся апошняга, што ім яшчэ ў Хвойніках належала, — уласных пахаваньняў&lt;ref&gt;Dziennik Kujawski. — Inowrocław, 20 września 1895 (Nr. 216. Rocznik III). S. 3.&lt;/ref&gt;.

[[Файл:Копія запісу аб продажы маёнтку хвойнікі ў 1887 г. (фрагмэнт).jpg|значак|зьлева|170px|Копія запісу аб продажы маёнтку Хвойнікі ў 1887 г. (фрагмэнт)&lt;ref&gt;Выпись из крепостной Минского Нотариального Архива. Книга по Речицкому уезду за 1887 год. № 18. С. 87 — 98. № 15&lt;/ref&gt;]]
[[Файл:Chvojniki, Prozar, Kaplica. Хвойнікі, Прозар, Капліца (1913).jpg|значак|170px|Капліца. Час выкананьня здымку невядомы. Дасланы А. Ельскаму ў канцы 1913 г.]]

У парэформавы пэрыяд Хвойнікі сталі цэнтрам аднайменнай воласьці ў Рэчыцкім павеце. У мястэчку здаўна праводзіліся кірмашы — Стрэчанскі ў лютым і [[Пакроў]]скі ў кастрычніку. У 1863 і 1864 гадох на іх адпаведна было прывезена тавару на 3850 і 4000 рублёў, 4500 і 4500 рублёў, а прададзена — на 1700 і 2000 рублёў, 2315 і 2500 рублёў&lt;ref&gt;Труды Минского губернского статистического комитета. Вып. 1. Историко-статистическое описание девяти уездов Минской губернии. — Минск, 1870. С. 416&lt;/ref&gt;. Згодна зь ведамасьцю Сьвята-Пакроўскай царквы, на 1875 год яе прыход налічваў 1254 асобы мужчынскага і 1260 асобаў жаночага полу верных. Зь іх у самым мястэчку Хвойнікі ў 12 дварах — 48 мужчын і 37 жанчын&lt;ref&gt;НГАБ. Ф. 136. Воп. 1. Спр. 40937. А. 234, 239адв.&lt;/ref&gt;. У сьпісе прыходаў і прычтаў па чатырох благачынных акругах (у межах Рэчыцкага павету) Менскай епархіі на 1876 год у складзе прычту Пакроўскай царквы ў Хвойніках названыя настаяцель а. Іаан Лісевіч, в. а. штатнага псаломшчыка Яўген Тышкевіч і звышштатны Даніла Транцэвіч, просьфірня Алена Васанская. Да прыходу належалі жыхары мястэчка Хвойнікі, вёсак Валокі, Малешаў, Паселічы, Людвін, Настольле, Карчовае, Гарошкаў, Небытаў, Куравое, Дворышча&lt;ref&gt;Минские епархиальные ведомости. — Минск, 1876. № 10. С. 458&lt;/ref&gt;. На 1879 год у прыходзе налічвалася 1178 душ мужчынскага і 1151 душа жаночага полу сялянскага саслоўя&lt;ref&gt;Описание церквей и приходов Минской епархии. VIII. Речицкий уезд. — Минск, 1879. С. 140&lt;/ref&gt;. У 1885 г. Хвойніцкую воласьць складалі 24 паселішчы з 859 дварамі. У 1890 годзе у мястэчку — валасная ўправа, мяшчанская ўправа, пошта, лекарскі ўчастак, у воласьці — 36 паселішчаў з 1567 дварамі. У 1895 годзе ў маёнтку была заснавана вінакурня&lt;ref name=&quot;fn2&quot;&gt;Список фабрик и заводов европейской России. — С.-Петербург, 1903. С. 575&lt;/ref&gt;. Паводле перапісу 1897 г. тут 335 двароў, 2596 жыхароў{{заўвага|Згодна зь іншымі зьвесткамі, у Хвойніках тады было 2685 жыхароў, зь якіх 1668 складалі габрэі&lt;ref&gt;Еврейская энциклопедия. Т. 15. — Санкт-Петебург: Брокгауз-Ефрон, 1913. Стб. 653&lt;/ref&gt;.}}, 5 юдэйскіх малітоўных дамоў, паштова-тэлеграфная кантора, хлебазапасны магазын, 48 крамаў, заезны двор, карчма. У пачатку XX ст. у Хвойніках дзеялі царква і капліца, працавалі 2 школы, лякарня, аптэка, жалезаробчы завод, 2 вадзяныя млыны. У выніку пажару 25 ліпеня 1901 году згарэла вінакурня. На 1903 год тая вінакурня сіламі 16 рабочых вытварала сьпірту на 37 900 (25 000) рублёў у год, перарабляла 1750 пудоў жытняй мукі, 6 312 пудоў зялёнага соладу і 110 000 пудоў бульбы&lt;ref name=&quot;fn2&quot;/&gt;.

[[Файл:Праэкт мураванай царквы ў м. Хвойнікі.png|значак|зьлева|170px|Нязьдзейсьнены праэкт мураванай царквы ў м. Хвойнікі. Пач. XX ст.]][[Файл:Чарцёж капліцы, пераўтворанай на царкву.png|значак|170px|Чарцёж капліцы, пераўтворанай на царкву. Пач. XX ст.]]

У 1904 годзе сярод зямельных уласьнікаў Менскай губэрні, якія мелі 500 і болей дзесяцін, названыя ўладальнікі маёнткаў Хвойнікі і Рашаў спадчынныя ганаровыя грамадзяне (купцы) Міхаіл Пятровіч Аўраамаў і Гаўрыла Сямёнавіч Курындзін&lt;ref&gt;Памятная книжка Минской губернии на 1904 г. — Минск: Издание Минского губернского статистического комитета, 1903. Приложение. С. 54.&lt;/ref&gt;. У 1909 годзе ў мястэчку было 338 двароў, 2891 жыхар&lt;ref&gt;Список населённых мест Минской губернии. / Сост. В. С. Ярмолович. — Минск, 1909. С. 210.&lt;/ref&gt;. У 1911 г. Хвойніцкі маёнтак дзялілі між сабой браты Андрэй Міхайлавіч (12 645 дзесяцін), Сямён Міхайлавіч (11 651), Васіль Міхайлавіч (9 591), Мітрафан Міхайлавіч (8 406), Іван Міхайлавіч (1 582) Аўраамавы&lt;ref&gt;Список землевладельцев Минской губернии. 1911 г. — Б. м. С. 1.&lt;/ref&gt;. З уводам у эксплюатацыю лініі Васілевічы — Хвойнікі (23 верасьня 1911 году) пачала дзеяць чыгуначная станцыя. У 1912 годзе А. М. Аўраамаў завершыў узьвядзеньне мураванага палацыка «u wjazdu do Chojnik», як вызначыў яго месцазнаходжаньне Анджэй Раствароўскі, унук Аляксандра Аскеркі, якому з-за дажджу ўвосень 1915 г., не даехаўшы да Рудакова, давялося тут заначаваць&lt;ref&gt;Rostworowski A. Ziemia, której już nie zobaczysz. Wspomnienia Kresowe. — Warszawa, 2001. S. 110.&lt;/ref&gt;. Сапраўды, паўстаў будынак на месцы драўлянай сядзібы ў колішнім фальварку Валокі, г. зн. тады яшчэ ня ў Хвойніках. Відавочна, хіба што Першая сусьветная вайна перашкодзіла плянам Аўраамавых збудаваць у мястэчку мураваную царкву паводле расейскіх узораў праваслаўнай архітэктуры, хоць адпаведны праэкт ужо быў створаны&lt;ref&gt;РДГА. Ф. 1293. Воп. 167 Менская губэрня. Спр. 82&lt;/ref&gt;.

=== Найноўшы час ===

9 лютага 1918 году, яшчэ да падпісаньня [[Берасьцейская мірная дамова|Берасьцейскай мірнай дамовы]] з бальшавіцкай Расеяй (3 сакавіка), [[Нямецкая імпэрыя]] перадала паўднёвую частку Беларусі [[Украінская Народная Рэспубліка|Украінскай Народнай Рэспубліцы]]. У адказ на гэта, 9 сакавіка [[Другая Ўстаўная грамата|Другой Устаўной граматай]] тэрыторыя абвешчана была часткай [[Беларуская Народная Рэспубліка|Беларускай Народнай Рэспублікі]]. Хвойнікі, аднак, апынуліся ў складзе часова створанай 15 чэрвеня [[Палеская акруга (1918—1919)|Палескай акругі (староства)]] з цэнтрам у Рэчыцы, з кастрычніка — у Мазыры. Прычым, старастай (губэрнатарам) гэтман [[Украінская дзяржава|Украінскай Дзяржавы]] Павал Скарападзкі прызначыў былога ўладальніка маёнтку Гарадзішча (на Брагіншчыне), галаву Рэчыцкай павятовай управы П. А. Патона. Ад 18 траўня тут дзеяла «варта Украінскай Дзяржавы»&lt;ref&gt;Ціхаміраў А. В. Станаўленне і развіццё беларуска-украінскіх адносін у 1918—1920 гг. // Веснік БДУ. Сер. 3. 2005. № 3. С. 28 — 32; Грицкевич А. П. Борьба за Украину, 1917—1921 / А. П. Грицкевич; под науч. ред. А. Е. Тараса. — Минск: Современная школа, 2011. С. 92 — 93; Ільїн О. Західне Полісся в Українській Державі гетьмана Скоропадського (Історія в документах) / О. Ільїн // Над Бугом і Нарвою : український часопис Підляшшя. — 2014. № 3. С. 42; Валентина Метлицька. Тимчасова німецька окупація та її вплив на долю східного Білоруського Полісся (березень 1918 — січень 1919 рр.). // Україна та Німеччина: міждержавні відносини: збірник наукових праць / ред. кол. Владислав Верстюк (гол.), Степан Віднянський, Руслан Пиріг, Ірина Матяш, Дмитро Вєдєнєєв, Володимир Бойко, Дмитро Казіміров. — Чернігів: Сіверський центр післядипломної освіти, 2018. С. 286—296 (артыкул беларускамоўны); Замойский А. С. Брагин и местечки юго-восточной Беларуси в условиях перехода от войны к миру. 1918—1922 // Брагинщина в контексте истории белорусско-украинского пограничья. С. 85.&lt;/ref&gt;. У сьнежні 1918 году нямецкія войскі пакінулі мястэчка і чыгуначную станцыю. 1 студзеня 1919 году, згодна з пастановай І зьезду КП(б) Беларусі, Хвойнікі ўвайшлі ў склад [[ССРБ|Сацыялістычнай Савецкай Рэспублікі Беларусі]], аднак 16 студзеня Масква адабрала іх разам зь іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад [[РСФСР]]. Ад сакавіка да пачатку ліпеня 1920 году Хвойнікі занятыя польскімі войскамі. Пагром, учынены ў лістападзе 1920 году жаўнерамі [[Станіслаў Булак-Балаховіч|Станіслава Булак-Балаховіча]], абярнуўся пагібельлю 48 жыхароў-габрэяў.

[[Файл:Chvojniki, Rynak. Хвойнікі, Рынак (1929).jpg|значак|зьлева|170px|Местачковы дом, 1929 г.]][[Файл: Пасёлак Лянтэрня на карце, складзенай ў 1924-26 гг.jpg|значак|170px|Хвойнікі, Валокі, Забалацьце на мапе [[Рабоча-Сялянская Чырвоная Армія|РККА]] 1926 г.]]

У дакумэнце пад назвай «Сведения о количестве учащихся школ Хойникской волости Речицкого уезда», пазначаным часовым адрэзкам 8 сьнежня 1920 — 15 красавіка 1921 году, засьведчана існаваньне Хвойніцкай школы II ступені (175 вучняў), а таксама школ І ступені — 1-й Хвойніцкай (58 вуч.), 2-й Хвойніцкай (204 вуч.), Хвойніцкай габрэйскай (50 вуч.), Хвойніцкай польскай (69 вуч.) і Хвойніцкай чыгуначнай (70 вуч.)&lt;ref&gt;Дзяржаўны архіў Гомельскай вобласьці. Ф. 68. Воп. 1. Спр. 16. А. 19.&lt;/ref&gt;. У чэрвені 1921 году непадалёк ад Хвойнікаў на станцыі Аўрамаўская банда атамана Івана Галака затрымала цягнік, абрабавала і забіла 55 пасажыраў&lt;ref&gt;Новиков Д. С. Борьба органов советской власти с бандой атамана Галака на белорусско-украинском пограничье в начале 1921 г. // Брагинщина в контексте истории белорусско-украинского пограничья. С. 102.&lt;/ref&gt;.

8 сьнежня 1926 году Хвойнікі вярнулі [[БССР]], адначасова надаўшы статус раённага цэнтру спачатку ў [[Рэчыцкая акруга|Рэчыцкай]], потым у [[Гомельская акруга|Гомельскай акрузе]]. На 1930 год тут было 560 двароў. Напярэдадні Другой сусьветнай вайны ў мястэчку і на станцыі дзеялі 2 пачатковыя і 7-гадовая школы, хата-чытальня, філія спажывецкай каапэрацыі; працавалі лесапільня (з 1912 году), маслазавод (з 1930 году), шпаларэзны завод (з 1932 году), кравецкая і шавецкая майстэрні (з 1928 году), паравы млын, маслабойня, хлебапякарня (з 1929 году), смалакурня, машынна-трактарная станцыя (з 1932 году). З 1938 году — у [[Палеская вобласьць|Палескай вобласьці]] з цэнтрам у Мазыры. 29 верасьня 1938 году паселішча атрымала афіцыйны статус [[пасёлак гарадзкога тыпу|пасёлку гарадзкога тыпу]].

[[Файл:Помнік ахвярам нацызму ў Хойніках.jpg|значак|170px|Помнік ахвярам нацызму ў Хвойніках.]]

У [[Другая сусьветная вайна|Другую сусьветную вайну]] з 25 жніўня 1941 да 23 лістапада 1943 году Хвойнікі знаходзіліся пад акупацыяй [[Трэці Райх|Трэцяга Райху]]. У верасьні 1941 году акупанты зьнішчылі ў урочышчы Пальміра больш за 100 чалавек зь ліку хвойніцкіх габрэяў&lt;ref&gt;Матвей Милявский. Хойники — моя любовь и боль. // Мишпоха. № 16. 2005&lt;/ref&gt;. {{пачатак цытаты}}''В 1946 году я впервые после войны приехал в Хойники и услышал от мамы, как был зверски убит ее отец, мой дедушка Нохим, не захотевший эвакуироваться. Группа стариков: дедушка, мой родственник Левицкий Мойше, его больной внук Хаим и другие — шли в одной колоне. Впереди дедушка, которому вручили знамя. Фашисты и полицейские заставили еле шагающих старых, больных людей петь песни. Обреченных били, и вдруг дедушка начал петь и вслед за ним остальные. Они даже бодрее стали шагать. Нацисты заставили их замолчать, прекратить пение. Кто-то из местных жителей, наблюдавших шествие обреченных, сообщил немцам, что евреи поют не песню, а нараспев читают молитву «Шма Исроэль». Мои попытки узнать подробности тогда не увенчались успехом. Это казалось легендой. Намного позже в акте Чрезвычайной Государственной комиссии по Хойникам, я прочитал, что группу стариков с красным флагом водили по улицам поселка, а потом под пытками вывели на «Пальмир» и расстреляли. Нет, это уже не легенда, а жестокая правда. Но почему в документе Комиссии не сказано о том, что «группа стариков» — это были евреи, и только евреи? Почему не сказано о том, чтó они пели? Не знали? Невозможно!''{{канец цытаты}}У кастрычніку — больш за 150 габрэяў расстраляныя ў пасялковым парку і 40 чалавек у двары будынку паліцыі. У чэрвені 1943 году ў Хвойніках быў створаны лягер грамадзянскага насельніцтва, у якім утрымлівалася 5 000 чалавек. Вязьняў групамі адпраўлялі ў Нямеччыну&lt;ref&gt;Без срока давности. Беларусь: преступления нацистов и их пособников против мирного населения на оккупированной территории БССР в годы Великой Отечественной войны. Гомельская область. Сборник архивных документов и материалов / сост.: А. Р. Дюков, В. Д. Селеменев (рук.) [и др.]; редкол.: А. К. Демянюк [и др.]. — Минск: НАРБ; М.: Фонд «Историческая память», 2021. С. 309, 317—318&lt;/ref&gt;.

Ад вызваленьня і да 15 студзеня 1944 году тут месьціліся органы кіраваньня Палескай вобласьці. З 1954 году Хвойнікі — у складзе Гомельскай вобласьці. На 1955/1956 навучальны год у раённым цэнтры дзеялі 2 беларускія (№ 1 і 3) і 1 расейскамоўная (№ 2) сярэднія школы&lt;ref&gt;Занальны дзяржаўны архіў у г. Рэчыцы . Ф. 3. Воп. 1. Спр. 12&lt;/ref&gt;.

10 лістапада 1967 году Хвойнікі атрымалі статус [[места]]. У 1972 годзе да места далучылі вёскі [[Валокі (Хвойнікі)|Валокі]] і [[Забалацьце (Хвойнікі)|Забалаць]], у 1989 годзе — [[Настольле]] і [[Лянтарня|Лянтарню (бальшав. Чырвоную Ніву)]], 1 сьнежня 2009 году — [[Малішаў (Хвойніцкі раён)|Малішаў]]&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20131029210409/http://www.pravo.by/pdf/2009-309/2009-309(003-022).pdf «Об изменении административно-территориального устройства Хойникского района Гомельской области». Решение Гомельского областного Совета депутатов от 1 декабря 2009 г. № 290]{{Ref-ru}}&lt;/ref&gt;.

== Насельніцтва ==

Максымальная колькасьць насельніцтва ў Хвойніках засьведчаная на 1989 год, калі тут жылі 17113 чалавек (згодна зь перапісам).

=== Дэмаграфія ===
&lt;div style=&quot;float:right;margin:0 0 .5em 1em;&quot; class=&quot;toccolours&quot;&gt;
&lt;timeline&gt;
ImageSize = width:auto height:140 barincrement:29
PlotArea = left:50 bottom:20 top:15 right:15
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = late
Colors =
  id:linegrey2 value:gray(0.9)
  id:linegrey value:gray(0.7)
  id:cobar value:rgb(0.0,0.7,0.8)
  id:cobar2 value:rgb(0.6,0.9,0.6)
DateFormat = yyyy
Period = from:0 till:15000
ScaleMajor = unit:year increment:5000 start:0 gridcolor:linegrey
ScaleMinor = unit:year increment:1000 start:0 gridcolor:linegrey2
PlotData =
  color:cobar width:15
  bar:1849 from:0 till:580
  bar:1858 from:0 till:449
  bar:1886 from:0 till:580
  bar:1897 from:0 till:2596
  bar:1909 from:0 till:2891
  bar:1939 from:0 till:3400
  bar:1970 from:0 till:9500
  bar:1991 from:0 till:15000
  bar:2002 from:0 till:14600
  bar:2006 from:0 till:13500
  bar:2009 from:0 till:13844
  bar:2018 from:0 till:12472
TextData=
  fontsize:10px pos:(10,195)
  text:
&lt;/timeline&gt;
&lt;/div&gt;

* '''XIX стагодзьдзе''': 1849 год — 580 чал., зь іх мяшчанаў 1-га разраду — 4, 2-га — 13, 3-га — 63; 1858 год — 449 чал.&lt;ref&gt;{{Літаратура/Гарады і вёскі Беларусі|2-2к}} С. 426.&lt;/ref&gt;; 1880 год — 500 чал.&lt;ref&gt;[[Аляксандар Ельскі|Jelski A.]] Chojniki // {{Літаратура/Геаграфічны слоўнік Каралеўства Польскага|1к}} S. [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_I/620 620].&lt;/ref&gt;; 1886 год — 580 чал.; 1897 год — 2596 чал.
* '''XX стагодзьдзе''': 1906 год — 2685 чал. (1250 муж. і 1435 жан.), зь іх 717 каталікоў, 299 праваслаўных, 1668 юдэяў&lt;ref name=&quot;pam&quot;&gt;{{Літаратура/Памяць/Хвойніцкі раён}}&lt;/ref&gt;; 1939 год — 3,4 тыс. чал.&lt;ref&gt;{{Літаратура/БелЭн|17к}} С. 42.&lt;/ref&gt;; 1970 год — 9,5 тыс. чал.; 1991 год — 15 тыс. чал.
* '''XXI стагодзьдзе''': 2002 год — 14,6 тыс. чал.&lt;ref&gt;{{Літаратура/БелЭн|17к}} С. 41.&lt;/ref&gt;; 2004 год — 14,2 тыс. чал.&lt;ref&gt;{{Літаратура/Гарады і вёскі Беларусі|2-2к}} С. 425.&lt;/ref&gt;; 2005 год — 13,9 тыс. чал.; 2006 год — 13,5 тыс. чал.; 2008 год — 13,2 тыс. чал.; 1 студзеня 2009 году — 13,1 тыс. чал.; 2009 год — 13 844 чал.&lt;ref name=&quot;belstat&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20100918172105/http://belstat.gov.by/homep/ru/perepic/2009/vihod_tables/1.2-3.pdf Перепись населения — 2009. Гомельская область]{{Ref-ru}} [[Нацыянальны статыстычны камітэт Рэспублікі Беларусь]]&lt;/ref&gt; (перапіс); 2016 год — 12 698 чал.&lt;ref name=&quot;belstat2016&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20160706073652/http://www.belstat.gov.by/upload/iblock/567/567f8a4ac45cd80a949bb7bd7a839ca7.zip Численность населения на 1 января 2016 г. и среднегодовая численность населения за 2015 год по Республике Беларусь в разрезе областей, районов, городов и поселков городского типа]{{Ref-ru}} [[Нацыянальны статыстычны камітэт Рэспублікі Беларусь]]&lt;/ref&gt;; 2017 год — 12 500 чал.&lt;ref name=&quot;belstat2017&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20200813193913/http://belstat.gov.by/ofitsialnaya-statistika/publications/izdania/public_bulletin/index_7192/ Численность населения на 1 января 2017 г. и среднегодовая численность населения за 2016 год по Республике Беларусь в разрезе областей, районов, городов и поселков городского типа]{{Ref-ru}} [[Нацыянальны статыстычны камітэт Рэспублікі Беларусь]]&lt;/ref&gt;; 2018 год — 12 472 чал.&lt;ref name=&quot;belstat2018&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20180405033656/http://www.belstat.gov.by/ofitsialnaya-statistika/publications/izdania/public_bulletin/index_8782 Численность населения на 1 января 2018 г. и среднегодовая численность населения за 2017 год по Республике Беларусь в разрезе областей, районов, городов и поселков городского типа]{{Ref-ru}} [[Нацыянальны статыстычны камітэт Рэспублікі Беларусь]]&lt;/ref&gt;

=== Рэлігія ===
У 1990-я гады ў Хвойніках узьведзеныя новыя будынкі царквы Пакрова Багародзіцы і касьцёлу Ўнебаўзяцьця Найсьвяцейшай Панны Марыі.

=== Адукацыя ===
У Хвойніках працуюць прафэсійны ліцэй, 4 сярэднія (у іх ліку гімназія), дзьве спартовыя школы і Школа мастацтваў.

=== Культура ===
Раённы Дом культуры, яго філія Цэнтр культуры м. Хвойнікі, дзее народны тэатр, народны ансамбль «Спадчына», пры Школе мастацтваў — дзіцячы ўзорны ансамбль «Верасок», ансамбль народнай музыкі «Крыніца», пры Цэнтры творчасьці дзяцей і моладзі адзьдзелу адукацыі райвыканкаму ўзорны ансамбль эстраднага танцу «DRIVE», Дом рамёстваў, раённая і местачковая бібліятэкі, раённы краязнаўчы музэй, выдаецца раённая газэта «Хойніцкія навіны».

== Забудова ==

=== Плян ===
Забудова Хвойнікаў злучылася з блізкімі паселішчамі, у выніку чаго склаліся раёны Старыя Хвойнікі, Новыя Хвойнікі і паўночна-заходні. Паводле генэральнага пляну ўзводзіліся 2—5-павярховыя будынкі. Шматпавярховы мікрараён Юбілейны збудаваны ў Новых Хвойніках. У зьвязку з [[Чарнобыльская катастрофа|чарнобыльскай катастрофай]] новае будаваньне ў месьце нязначнае.

=== Вуліцы і пляцы ===
{| cellspacing=&quot;1&quot; cellpadding=&quot;3&quot; style=&quot;width: 700px; margin: 0 0 1em 0; border: solid darkgray; border-width: 1px 1px 1px 1px; font-size: 90%; background-color: #fff;&quot;
|- bgcolor={{Колер|Беларусь}} align=&quot;center&quot;
| '''Афіцыйная назва''' || '''Гістарычная назва''' || '''Былыя назвы'''
|-style=&quot;background:#FAFAFA;&quot; align=&quot;left&quot;
| Вакзальная вуліца || '''Замкавы''' завулак&lt;ref name=&quot;fn4&quot;&gt;Зелянкоўскі А. М. Па залах Хойніцкага гісторыка-краязнаўчага музея. С. 10&lt;/ref&gt; 
| '''Карчомная''' вуліца&lt;ref name=&quot;plan-1886&quot;&gt;[[:Файл:Chvojniki. Хвойнікі (1886).jpg|Плян Хвойнікаў 1886 году]]&lt;/ref&gt; ||
|-style=&quot;background:#EEEEEE;&quot; align=&quot;left&quot;
| Домнікава вуліца || '''Кавальская''' вуліца&lt;ref name=&quot;fn4&quot;/&gt; ||
|-style=&quot;background:#FAFAFA;&quot; align=&quot;left&quot;
| Інтэрнацыянальная вуліца || '''Царкоўная''' вуліца ||
|-style=&quot;background:#EEEEEE;&quot; align=&quot;left&quot;
| Івана Мележа вуліца || '''Школьная''' вуліца ||
|-style=&quot;background:#FAFAFA;&quot; align=&quot;left&quot;
| Піянэрская вуліца || '''Янава''' вуліца ||
|-style=&quot;background:#EEEEEE;&quot; align=&quot;left&quot;
| Пралетарская вуліца || '''Пагарэлая''' вуліца ||
|-style=&quot;background:#FAFAFA;&quot; align=&quot;left&quot;
| Савецкая вуліца || '''Базарная''' вуліца&lt;ref name=&quot;fn4&quot;/&gt; і '''Зялёная''' вуліца 1864 г.&lt;ref name=&quot;plan-1864&quot;&gt;[[:Файл:Chvojniki. Хвойнікі (1864).jpg|Плян Хвойнікаў 1864 году]]&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt; У 1886 г. апошняя пазначана як '''Валоцкая''' вуліца&lt;ref name=&quot;plan-1886&quot;/&gt; ||
|-style=&quot;background:#EEEEEE;&quot; align=&quot;left&quot;
| Сялянская вуліца || '''Забалоцкая''' вуліца&lt;ref name=&quot;plan-1864&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;plan-1886&quot;/&gt; ||
|-style=&quot;background:#FAFAFA;&quot; align=&quot;left&quot;
| Танкістаў плошча || '''Замкавая''' вуліца&lt;ref name=&quot;fn4&quot;/&gt; || Працы плошча
|}

== Эканоміка ==
Аўтарамонтны завод, завод гідраапаратуры ў складзе «МТЗ-ХОЛДЫНГ», завод ЖБВ — філія ААТ «Мазырскі ДБК», фабрыка мастацкіх вырабаў, Палескі вытворчы ўчастак ААТ «Мілкавіта».

== Турыстычная інфармацыя ==

=== Інфраструктура ===
[[Файл:Museum in Chojniki.jpg|значак|зьлева|170px|Хвойніцкі краязнаўчы музэй, вул. Карла Маркса, 19]][[Файл:Ivan Melezh Ludzi na bolote Hoiniki 01.jpg|значак|170px|Скульптурная кампазыцыя «[[Людзі на балоце (раман)|Людзі на балоце]]» ў Хвойніках.]]

Хвойнікі — цэнтар традыцыйнага мастацкага рамяства (ткацтва, вышыўка і інш.)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Турыстычная энцыкляпэдыя Беларусі|к}}&lt;/ref&gt;. Дзее Хвойніцкі краязнаўчы музэй. Спыніцца можна ў гатэлі «Журавінка».

У месьце да 10-й гадавіны [[Чарнобыльская катастрофа|катастрофы на Чарнобыльскай АЭС]] паставілі помнік Смутку.

=== Адметныя мясьціны ===
* Забудова гістарычная (канец ХІХ — пачатак ХХ ст.; фрагмэнты).
* Сядзібна-паркавы комплекс спадчынных ганаровых грамадзян Аўраамавых (пачатак XX ст.) на месцы сядзібы фальварку Валокі.

=== Страчаная спадчына ===
* Касьцёл (1859—1862), пераўтвораны ў Пакроўскую царкву.
* Капліца на могілках (1859—1862), пераўтвораная ў царкву.
* Сядзіба Прозараў (канец XVIII ст.) у мясьціне, якая называлася Замкам.
* Царква Пакрова Найсьвяцейшай Багародзіцы (XVIII ст.){{Заўвага|Яе драўляны будынак зь лядашчымі, паводле сьвятара М. Ярэміча&lt;ref&gt;НГАБ. Ф. 136. Воп. 1. Спр. 31248. А. 17&lt;/ref&gt;, страхой і купалам, які стаяў «почти в болоте» (на пляне 1864 г. пазначаны на вуліцы Царкоўнай), праблематычна ўважаць за страчаную архітэктурную каштоўнасьць, бо разабраны ён быў з нагоды пераўтварэньня ў Пакроўскую царкву нэагатычнага мураванага касьцёла ў самым цэнтры мястэчка Хвойнікі.}}

== Асобы ==

* [[Караль Прозар]] (1759—1841) — на думку Т. Касцюшкі, — «рэдкі грамадзянін» Рэчы Паспалітай, паводле расейскай імпэратрыцы Кацярыны ІІ, — «в числе первейших бунтовщиков почитаемый»&lt;ref&gt;[http://hojniki.ucoz.ru/index/kniga_pamjati/0-30 Абозны Караль Прозар] Хойнікшчына&lt;/ref&gt;
* Аляксандар Стравінскі (1835—1911) — удзельнік расейска-турэцкай вайны 1787—1788 гг., генэрал-маёр (1898)&lt;ref&gt;[https://be-tarask.wikipedia.org/wiki/%D0%9B%D1%8F%D0%BD%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%BD%D1%8F Больш падрабязна гл.: Лянтарня]&lt;/ref&gt;
* Мікалай Селіваноўскі (1901—1997) — намесьнік міністра Дзяржбясьпекі СССР (1946—1951), генэрал-лейтэнант (1943)&lt;ref&gt;[http://hojniki.ucoz.ru/index/selivanowski/0-141 Николай Николаевич Селивановский] Хойнікшчына&lt;/ref&gt;.
* [[Якаў Жыліцкі]] (1909—1993) — вынаходнік, кандыдат сельскагаспадарчых навук, Заслужаны вынаходнік РСФСР
* Ірына (нар. Тышкевіч) Бяляўская (1913—1975) — гісторык-славіст, прафэсар Маскоўскага унівэрсытэту імя М. В. Ламаносава &lt;ref&gt;[http://hojniki.ucoz.ru/index/kniga_pamjati/0-42# Ірына Бяляўская]{{ref-ru}}, Хойнікшчына&lt;/ref&gt;
* Ізраіль Рабіновіч (1914—2001) — доктар хімічных навук, прафэсар Ніжагародзкага унівэрсытэту, заслужаны дзеяч навукі і тэхнікі РСФСР, лаурэат Дзяржаўнай прэміі РФ (пасьмяротна).
* Ізраіль Фішман (1914—2004) — доктар фізыка-матэматычных навук, прафэсар Казанскага унівэрсытэту&lt;ref&gt;[http://hojniki.ucoz.ru/index/izrail_samuilovich_fishman/0-122 Израиль Самуилович Фишман], Хойнікшчына&lt;/ref&gt;
* Іван (Ян) Цішкевіч (1919—2001) — правазнаўца, доктар юрыдычных навук, прафэсар БДУ. Заслужаны юрыст БССР (1971)&lt;ref&gt;[http://hojniki.ucoz.ru/index/cishkevich/0-424 Иван (Ян) Станиславович Тишкевич] Хойнікшчына&lt;/ref&gt;
* Уладзімер Чачот (1919—2004) — гісторык, дэкан факультэту польскай мовы і літаратуры Віленскага пэдагагічнага унівэрсытэту, прафэсар, заслужаны выкладчык Літоўскай Рэспублікі&lt;ref&gt;[http://hojniki.ucoz.ru/index/czeczot/0-145# Уладзімер Чачот]{{ref-pl}}, Хойнікшчына&lt;/ref&gt;.
* Іосіф Тойбін (1919—1988) — літаратуразнаўца, дасьледчык творчасьці А. С. Пушкіна, доктар філялягічных навук, прафэсар Курскага пэдагагічнага інстытуту, выдатнік народнай асьветы РСФСР.
* Міхаіл Пізенгольц (1926—2003) — эканаміст, пэдагог. Спэцыяліст у галіне фінансавай дзейнасьці буйных сельгаспрадпрыемстваў. Доктар эканамічных навук, прафэсар.
* [[Рыгор Арцюшэнка]] (1927—2004) — дзяяч беларускай эміграцыі ў [[ЗША]]
* [[Інэса Вінаградава]] (нар. 1934) — беларускі харавы дырыжор, Заслужаны работнік культуры БССР (1975)
* [[Мікалай Асаўляк]] (1937—2008) — беларускі мастак, выкладчык СШ № 3 г. Хвойнікі, сябра Беларускага саюзу мастакоў&lt;ref&gt;[http://hojniki.ucoz.ru/index/asauljak/0-130 ЧЕЛОВЕК, превративший маленькие уголки РОДНОГО КРАЯ в шедевры живописи]&lt;/ref&gt;
* [[Уладзімер Багінскі]] (нар. 1938) — навуковец у галіне лясной гаспадаркі, член-карэспандэнт НАН Беларусі, прафэсар ГДУ імя Ф. Скарыны&lt;ref&gt;[http://hojniki.ucoz.ru/index/baginski/0-153 Уладзімір Феліксавіч Багінскі] Хойнікшчына&lt;/ref&gt;.
* [[Віктар Дашук]] (нар. 1938) — беларускі кінарэжысэр&lt;ref&gt;[http://hojniki.ucoz.ru/index/viktar_dashuk/0-142 Віктар Нікіфаравіч Дашук] Хойнікшчына&lt;/ref&gt;.
* [[Алег Берасьнеў]] (1940—2014) — навуковец ў галіне дынамікі трываласьці і надзейнасьці машынаў, член-карэспандэнт НАН Беларусі&lt;ref&gt;[http://hojniki.ucoz.ru/index/berasnew/0-179 Олег Васильевич Берестнев] Хойнікшчына&lt;/ref&gt;.
* [[Аляксандар Варабей]] (1957—2007) — удзельнік Алімпійскіх гульняў у Маскве (1980), рэкардсмен Беларусі ў бегу на 3000 м з перашкодамі (1980 і дагэтуль)&lt;ref&gt;[http://hojniki.ucoz.ru/index/alvaralvar/0-310 Метеором промелькнул по небосклону] Хойнікшчына&lt;/ref&gt;
* [[Сяргей Кухарэнка]] (нар. 1976) — дзюдаіст, удзельнік Алімпійскіх гульняў у Сіднэі (2000) і Афінах (2004)&lt;ref&gt;[http://hojniki.ucoz.ru/index/kukharehnka/0-476 Сергей Петрович Кухаренко] Хойнікшчына&lt;/ref&gt;
* [[Віктар Ганчарэнка]] (нар. 1977) — футбаліст, трэнэр&lt;ref&gt;[http://hojniki.ucoz.ru/index/gancharehnka/0-247 Виктор Михайлович Гончаренко] Хойнікшчына&lt;/ref&gt;
* [[Маргарыта Махнева]] (у Хвойніках — Цішкевіч) (нар. 1992) — вясьлярка на байдарцы&lt;ref&gt;[http://hojniki.ucoz.ru/index/cishkevich/0-305# Маргарыта Махнева]{{ref-ru}}, Хойнікшчына&lt;/ref&gt;
* [[Вольга Худзенка]] (нар. 1992) — вясьлярка на байдарцы&lt;ref&gt;[http://hojniki.ucoz.ru/index/volga_khudzenka/0-300 Вольга Худзенка]{{ref-ru}}, Хойнікшчына&lt;/ref&gt;

== Заўвагі ==
{{Заўвагі|2}}

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

== Літаратура ==
* {{Літаратура/БелЭн|17}}
* Бельскі С. В. З гісторыі ўладароў і маёнткаў Брагіншчыны XVI—XVIII стст. // [http://familyclubs.greencross.by/sites/default/files/files-for-download/braginshina-sbornik-fin.pdf Брагинщина в контексте истории белорусско-украинского пограничья: сборник научных статей / редкол. А. Д. Лебедев (отв. ред.). — Минск: Четыре четверти, 2018. С. 4 — 18, 26, 27, 31, 34].
* {{Літаратура/ЭВКЛ|2}}
* {{Літаратура/Гарады і вёскі Беларусі|2-2}}
* {{Літаратура/Памяць/Хвойніцкі раён}}
* {{Літаратура/ЭГБ|6-2}}
* {{Літаратура/Геаграфічны слоўнік Каралеўства Польскага|1}}

== Вонкавыя спасылкі ==
* [http://hojniki.ucoz.ru/ Хойнікшчына] — краязнаўчы сайт
{{Навігацыйная група
|назоў = Хвойнікі ў сучасным [[Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Беларусі|адміністрацыйна-тэрытарыяльным падзеле]] [[Беларусь|Беларусі]]
|стыль_назова = background-color: {{Колер|Беларусь}};
|Хвойніцкі раён
|Гомельская вобласьць
}}
{{Добры артыкул}}
[[Катэгорыя:Хвойнікі| ]]
[[Катэгорыя:Гарады Гомельскай вобласьці]]
[[Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XVI стагодзьдзі]]
[[Катэгорыя:Населеныя пункты Хвойніцкага раёну]]
[[Катэгорыя:Колішнія населеныя пункты Хвойніцкага раёну]]</text>
      <sha1>tkrh5b88jk6s5s34fl1wink9lma00k9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2668715</id>
      <parentid>2668649</parentid>
      <timestamp>2026-05-08T11:56:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Дамінік</username>
        <id>64057</id>
      </contributor>
      <origin>2668715</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="160453" sha1="mvf4xbfeqlel1giueip2lsi7lyvusmd" xml:space="preserve">{{Іншыя значэньні}}
{{Населены пункт/Беларусь
|Назва                            = Хвойнікі
|Лацінка                          = Chvojniki
|Статус                           = места
|Назва ў родным склоне            = Хвойнікаў
|Герб                             = Coat of Arms of Chojniki, Belarus.svg
|Сьцяг                            = Flag of Chojniki.svg{{!}}border
|Гімн
|Дата заснаваньня                 = перад 1504 годам
|Статус з                         = 1967
|Магдэбурскае права               = 
|Былая назва                      = Хвоиники
|Мясцовая назва                   = Хвайнікі
|Вобласьць                        = [[Гомельская вобласьць|Гомельская]]
|Раён                             = [[Хвойніцкі раён|Хвойніцкі]]
|Сельсавет                        = 
|Гарадзкі савет                   = 
|Старшыня гарвыканкаму            = 
|Пасада кіраўніка                 = 
|Кіраўнік                         = 
|Плошча                           = 
|Крыніца плошчы                   = 
|Вышыня                           = 
|Унутраны падзел                  = 
|Колькасьць насельніцтва          = 13278
|Год падліку колькасьці           = 2022
|Крыніца колькасьці насельніцтва  = &lt;ref&gt;[https://www.belstat.gov.by/ofitsialnaya-statistika/solialnaya-sfera/naselenie-i-migratsiya/naselenie/statisticheskie-izdaniya/index_46933.pdf Численность населения на 1 января 2022 г. и среднегодовая численность населения за 2021 год по Республике Беларусь в разрезе областей, районов, городов, поселков городского типа. — Национальный статистический комитет Республики Беларусь, 2022.]&lt;/ref&gt;
|Этнічны склад насельніцтва       = 
|Год падліку этнічнага складу     = 
|Нацыянальны склад насельніцтва   = 
|Год падліку нацыянальнага складу = 
|Колькасьць двароў                = 
|Год падліку колькасьці двароў    = 
|Паштовы індэкс                   = 247600
|СААТА                            = 
|Выява                            =
|Апісаньне выявы                  = Сядзіба Аўраамавых
 |Шырата градусаў                 = 51
 |Шырата хвілінаў                 = 53
 |Шырата сэкундаў                 = 
 |Даўгата градусаў                = 29
 |Даўгата хвілінаў                = 58
 |Даўгата сэкундаў                = 
|Пазыцыя подпісу на мапе          = зьлева
|Водступ подпісу на мапе          = 
|Сайт                             = 
}}
'''Хво́йнікі''' (афіцыйная назва — ''Хо́йнікі''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Гомельская вобласьць}}&lt;/ref&gt;) — [[горад|места]] ў [[Беларусь|Беларусі]]. Адміністрацыйны цэнтар [[Хвойніцкі раён|Хвойніцкага раёну]] [[Гомельская вобласьць|Гомельскай вобласьці]]. Знаходзяцца за 103 км на поўдзень ад [[Гомель|Гомля]], чыгуначная станцыя на адгалінаваньні Васілевічы — Хвойнікі лініі [[Каленкавічы]] — [[Гомель]]. Аўтамабільныя дарогі на [[Рэчыца|Рэчыцу]], [[Каленкавічы]], [[Брагін]].

Хвойнікі — даўняе [[сяло]], пазьней [[мястэчка]] ў частцы [[Палесьсе|Палесься]]{{Заўвага|«Ono Pinsk, Owrucze, Mozyr etc. na Polesiu», гл.: Документы объясняющие историю Западно-Русского края и его отношение к России и Польше. — С.-Петербург, 1865. С. 292, 293}}, што на самай поўначы [[Кіеўскае ваяводзтва|гістарычнай Кіеўшчыны]] (гл. ніжэй); [[Хвойніцкі замак|невялікі прыватнаўласьніцкі замак]] часоў [[Рэч Паспалітая|Рэчы Паспалітай]]. З адметных мясьцінаў вылучаліся драўляны сядзібны дом Прозараў, мураваныя касьцёл у цэнтры мястэчка і капліца-пахавальня на могілках, помнікі архітэктуры адпаведна [[клясыцызм]]у і [[нэаготыка|нэаготыкі]] канца XVIII ст. і пачатку 1860-х гг.

== Назва ==

[[Файл:Месца, дзе паўстала сяло Хвойнікі.jpg|значак|зьлева|170px|Месца на краю асушанага на сёньня балота, дзе калісьці паўстала сяло Хвойнікі.]][[Файл:Узвышша Хвайнікі.jpg|значак|зьлева|170px|Гэтае ўзвышша на заднім пляне, калісьці парослае хваёвым лесам, досыць аддаленае ад прыбалотнага сяла Хвойнікі, «перадало» яму сваю назву.]][[Файл:Караль Прозар з Хвойнікаў кумам у Барбарове. 1790 г.png|значак|зьлева|170px|Караль Прозар з Хвойнікаў і Міхал Паўша зь Лісьцьвіна кумамі ў Барбарове. 1790 г.]]

[[Тапонім]] Хвойнікі ўтварыўся ад паняцьцяў [[хвоя|хвоі]], [[хваёвыя лясы|хваёвых лясоў]]&lt;ref&gt;{{Літаратура/Кароткі тапанімічны слоўнік Беларусі|к}} С. 393.&lt;/ref&gt;{{Заўвага|А яшчэ ў кнізе «Памяць» заснавальнік Хвойніцкага краязнаўчага музэя А. М. Зелянкоўскі прыводзіў «і іншую думку», г. зн. сваю ўласную. Маўляў, у апісаньні межаў Брагінскага графства 1512 г. у адным месцы паселішча значыцца як Хвайнічок, у іншым — як Хойнічак{{Заўвага|Гэта ня дзьве назвы аднаго паселішча, а два розныя ўрочышчы, геаграфічна аддаленыя адно ад аднаго і яшчэ больш ад Хвойнікаў, гл.: Бельскі С. В. З гісторыі ўладароў і маёнткаў Брагіншчыны XVI—XVIII стст. // Брагинщина в контексте истории белорусско-украинского пограничья: сборник научных статей / редкол. А. Д. Лебедев (отв. ред.) [и др.]. — Минск: Четыре четверти, 2018. С. 7 — 11; [http://hojniki.ucoz.ru/index/braginski_akt_1512_g/0-140# С. Бельскі. Акт абмежавання Брагінскай воласці]}}. І далей: «Энцыклапедычны слоўнік Бракгаўза і Эфрона, выдадзены ў 1903, сцвярджае: «Хойнік — старажытнагрэцкая мера сыпучых целаў, што згадваецца ўжо ў Гамера, які X. вызначае колькасць збожжа, патрэбнага для пракармлення аднаму чалавеку на дзень...»&lt;ref name=&quot;fn1&quot;&gt;Памяць. Гісторыка-дакументальная хроніка Хойніцкага раёна.– Мінск: БЭ, 1993. С. 26&lt;/ref&gt;. Маецца на ўвазе хеніка альбо хойніка (менавіта так, бо гэта назоўнік жаночага роду, гл. [https://biblehub.com/thayers/5518.htm χοῖνιξ, χοινικος, ἡ]) – адзінка аб’ёму, роўная 1,08 л. І ці ж гэта можна прызнаць за вэрсію?! Аднак, на стэндзе ў будынку райвыканкаму і на ўездзе ў Хвойнікі з боку Рэчыцы ў новым «пашпарце» раёну напісана такое.}}, хоць самое паселішча ўзьнікла ў нізкім месцы, сярод балота, дзе хвоя суцэльна не расьце. Імаверна, на новае сяло была перанесеная назва парослага хвайнікамі ўзвышша (ёсьць і сёньня, але даўно разаранае), якое аддзяляла яго ад даўняга брагінскага сяла [[Лісьцьвін]]а. Жыхары апошняга «''дубровы собе на поля розробили и вычертили''»&lt;ref&gt;Спиридонов М. Ф. Акт о разделе имения Брягин. 1574 г. // Беларускі археаграфічны штогоднік. Вып. 1. — Мінск, 2000. С. 192.&lt;/ref&gt;, адкуль і гэткая назва, кантрастная з будучай мястэчкавай. Таму, пэўна, і сымболіка сучасных Хвойнікаў збольшага адпаведная ня іх месцазнаходжаньню побач з хвайнікамі, як здаўна меркавалася, а набытай імі назве, даволі дзіўнай для селішча, паўсталага на краю балота.

Традыцыйная гістарычная назва места — Хво́йнікі&lt;ref&gt;[https://www.svaboda.org/a/viaczorka-u-bierasci/28062505.html «Беларускія назвы вернуцца і для Хвойнікаў, і для Берасьця», — Вінцук Вячорка прэзэнтаваў кнігу ў Берасьці], [[Радыё Свабода]], 19 кастрычніка 2016 г.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;rohaleu&quot;&gt;Аляксандар Рогалеў. Пра назву горада Хойнікі] // Хойнікшчыны спеўная душа. Народная духоўная культура Хойніцкага краю: Фальклорна-этнаграфічны зборнік / пад агул. рэд. В. Новак. — {{Менск (Мінск)}}: «Выдавецкі цэнтр БДУ», 2010. С. 287—288.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Літаратура/Тапанімія Гомельшчыны|к}} С. 78.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Літаратура/Слоўнік назваў населеных пунктаў/Гомельская вобласьць}} С. 204.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20190816003258/http://dspace.mspu.by/handle/123456789/1415 Пра змены ў сістэме айконімаў Мазырскага Палесся] / В. В. Шур // Слово. Текст. Социум : сборник научных трудов преподавателей филологического факультета / Министерство образования Республики Беларусь, Учреждение образования «Мозырский государственный педагогический университет имени И. П. Шамякина»; [редколлегия: Л. В. Исмайлова (ответственный редактор) и др.]. — Мозырь : МГПУ им. И. П. Шамякина, 2011. С. 148—154.&lt;/ref&gt; або ''Хвайнікі́''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Тапанімія Гомельшчыны|к}} С. 11.&lt;/ref&gt;. [[наркамаўка|Цяперашняя афіцыйная]] назва ''Хойнікі'' ({{мова-pl|Chojniki|скарочана}} ад {{мова-pl|chojnik|скарочана}} — хвойнік, {{мова-ru|Хойники|скарочана}}) ёсьць замацаванай у расейскай мове польскай формай тапоніму&lt;ref&gt;[[Вінцук Вячорка|Вячорка В.]] [https://www.svaboda.org/a/25444820.html Аддайма Брэст брэтонцам!], [[Радыё Свабода]], 3 ліпеня 2014 г.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Літаратура/Тапанімія Гомельшчыны|к}} С. 129, 157.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[Вінцук Вячорка|Вячорка В.]], [[Ігар Карней|Карней І.]] [https://www.svaboda.org/a/30137752.html Гарады з «памылкамі» ў назвах: Хойнікі ці Хвойнікі?], [[Свабода (радыё)|Радыё Свабода]], 1 верасьня 2019 г.&lt;/ref&gt;. Адбывалася гэта паволі. Неаднаразова ў польска- і лацінамоўных крыніцах выкарыстоўвалася беларуская форма. Напрыклад, яшчэ і ў канцы 1790 году пра [[Караль Прозар|Караля Прозара]], як аднаго з кумоў пры зьдзяйсьненьні таямніцы хросту сына сужэнцаў Клішэўскіх у [[Барбароў|Барбарове]], у мэтрычных кнігах [[Юравічы|Юравіцкага касьцёлу]] запісана, што ён «з Хвойнікаў» (''de Chwoyniki'')&lt;ref&gt;[http://hojniki.ucoz.ru/index/pra_nazvu_khvojniki/0-217 Бельскі С. Пра назвы Хвойнікі/Хойнікі і Лісцвін.]&lt;/ref&gt;.

Была і няўдалая спроба пана Мікалая Харлінскага ў пачатку XVII ст. пераназваць мястэчка і ўвесь маёнтак у ''Новы Харленж'' на гонар Харленжу — гнязда яго роду ў Люблінскім ваяводзтве («''dobra Chojniki czyli Nowy Charlęż''» — 1618 год, «''m. Nowy Charlęż''», але «''wieś Chojniki''» — 1623 год; зрэдку ў дакумэнтах Харлінскіх сустракаліся і «''Chwojniki''» — 1600, 1618 гады)&lt;ref&gt;Źródła dziejowe (далей: ŹD). T. XXI. Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym. T. X. Ziemie ruskie. Ukraina (Kijów — Bracław) / Opisane przez Aleksandra Jabłonowskiego. — Warszawa, 1894. S. 57, 234, 279, 281, 637.&lt;/ref&gt;. Аднак, празь некалькі гадоў рыма-каталікоў Харлінскіх заступіў новы ўладальнік кальвініст М. Абрамовіч, пазьней праваслаўны М. Бжазоўскі, далей незацікаўленыя ў перайменаваньнях рыма-каталікі Шуйскія, і тую спробу спасьціг лёс іншых новых назоваў, якія мусілі — пісаў А. Ябланоўскі — «''przed żywotnością starych ustąpić''»&lt;ref&gt;ŹD. T. XXII. Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym. T. XI. — Warszawa, 1897. S. 176—177.&lt;/ref&gt;.

Паводле Чэслава Пяткевіча, які жыў на Палесьсі ад свайго нараджэньня ў 1856 годзе і, згодна з аўтографам, на працягу 36 наступных, а апошні раз наведаў мястэчка ў 1912 годзе, тутэйшы люд звычайна называў яго ''Хвайнікамі''&lt;ref&gt;Pietkiewicz Cz. Chojniki // Ziemia: Ilustrowany miesięznik krajoznawczy. — Warszawa, 1927. T. 12. Nr. 1—24. S. 249—252.&lt;/ref&gt;. У нарматыўным даведніку «[[Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь]]» традыцыйная гістарычная назва Хвойнікі фіксуецца як варыянтная.

== Гісторыя ==
{{Асноўны артыкул|Гісторыя Хвойнікаў}}

=== Вялікае Княства Літоўскае ===

[[Файл:Прывілей С. Полазу 1504 г.jpg|значак|зьлева|170px|Польскамоўная анатацыя «прывілею рускага» 1504 г. караля Аляксандра пану Сямёну Палазовічу на Хвойнікі і Астраглядавічы. Вопіс 1798 г.]][[Файл:Пячатка 1513 г. Сямёна Палазовіча, намесніка оўруцкага.png|100пкс|значак|100px|Пячатка оўруцкага намесьніка Сенка Полаза. 1513 г.]][[Файл:Запіс Браніслава Клечыньскага ў рэвізіі Прозараўскага архіву 1879 г.png|значак|зьлева|170px|Запіс Браніслава Клечыньскага ў рэвізіі Прозараўскага архіву 1879 г.]]

Найранейшая згадка пра Хвойнікі (у арыгінале, мусіць, — ''Хвоиники'') датавана 3 днём месяца чэрвеня 1504 году{{Заўвага|Пачынаючы з артыкулу «Хойнікі» 1974 г. аўтарства Ф. В. Ахрэмчыка&lt;ref&gt;Беларуская савецкая энцыклапедыя. Т. XI. Футбол — ЯЯ. Дадатак. — Мінск, 1974. С. 70&lt;/ref&gt;, ва ўсіх беларускіх выданьнях годам найранейшай згадкі пра Хвойнікі чамусьці называўся 1512-ты. Зьвестка нібыта запазычана з Акту абмежаваньня Брагінскай воласьці таго году. Аднак, згаданы ў абмежаваньні востраў Хойнічак месьціўся паміж сёламі Лісьцьвін і Дзімамеркі, хутчэй за ўсё на тэрыторыі сучаснай Брагіншчыны, а чысты рог Хвойнічак яшчэ далей — паміж сялом Дзімамеркі і месцам упадзеньня рэчкі Пясочанкі (Пясочні) ў Брагінку. Пэўна, ні адзін з гэтых Хвайнічкоў ня мог быць колішнім сялом Хвойнікі не адно таму, што не зьяўляўся паселішчам, як даўно заўважылі ў Інстытуце гісторыі НАН Беларусі, але і з прычыны неадпаведнасьці свайго геаграфічнага разьмяшчэньня.}}{{Заўвага|У ІГ НАН Беларусі, аднак, мяркуюць, што кароль Аляксандар хіба пацьвердзіў ранейшае падараваньне караля Казімера. Інакш кажучы, трымаюцца раней выказанага М. Ф. Сьпірыдонавым дапушчэньня: найранейшай згадкай пра Хвойнікі мусіць уважацца, як прынята ў гістарычнай навуцы, апошні няпоўны год жыцьця Казімера Ягелончыка, г. зн. 1492. Пераконвае ў гэтым акадэмічных гісторыкаў запіс у дакумэнце 1532 г.&lt;ref name=&quot;fn3&quot;&gt;Андрій Блануца. Земельні надання Сигізмунда І Старого на Українські землі Великого Князівства Литовського // Україна в Центрально-Східній Европі. — Київ: Інститут історії України НАНУ, 2008. № 8. С. 69 — 70&lt;/ref&gt;:{{пачатак цытаты}}''Лист писаныи князю Дмитру Романовичу Виденицкому до пана воеводы киевского абы именя розные по Семену Полозовичу зосталые ему яко зятю его поступил_Жикгимонт Божю милостю корол_Воеводе киевскому, державцы свислоцкому пану Андрею Якубовичу Немировича. Жаловалъ намъ дворянинъ нашъ княз Дмитреи Романович Виденецкии о томъ, што жъ которые именя мелъ державца речицкии тесть его, небожчикъ панъ Семенъ Полозовичъ наимя Ухобное, Углядковичи, Белыи Берегъ, Виточов, Мартиновичи, Хвоиники, Остроглядовичи, Новоселки а двор с пустовщинами у замку Киеве и на месте, и во Вручомъ. И тые деи он вси именя свои держалъ за даниною и листы отца нашого Казимера, короля, и брата нашого Александра, королеи ихъ милости и нашими… и приказуемъ тобе, ажо бы еси тых именеи со всимъ с тымъ князю Дмитру поступилъ…'' {{канец цытаты}}Дасьледчыкі чамусьці не зважаюць на тую акалічнасьць, што пад «''вси именя''» падпадае і названае першым у сьпісе Ухобное, да падараваньня якога Сямёну Палазовічу кароль Казімер дачыненьня ня меў. С. Палазовіч атрымаў яго ў 1493 г. непасрэдна ад вялікага князя Аляксандра&lt;ref&gt;Lietuvos Metrika. Kniga Nr. 3 (1440 — 1498). — Vilnius, 1998. № 27&lt;/ref&gt;. У крыніцы няма зьвестак, нібы гэта пацверджаньне ранейшага падараваньня, тым часам як у прывілеях што да іншых маёнткаў яны ёсьць. Да таго ж, у запісе 1879 г. Браніслаў Клечыньскі з памочнікамі, якія прачыталі і скапіявалі арыгінал прывілею, сьведчылі, што добры Хвойнікі і Астраглядавічы, падараваныя С. Палазовічу, выдзеленыя з Брагінскай воласьці, а значыць, раней нікому асобна ад яе не належалі, таму згадваць іх, як і іншыя другарадныя паселішчы, не было патрэбы. І яшчэ. Чаму для размешчаных у больш глухой мясьціне Хвойнікаў у картатэцы М. Ф. Сьпірыдонава, выкарыстанай укладальнікамі першага тому «Вялікага гістарычнага атлясу Беларусі», пазначаны 1492 г., а для згаданых у той жа самай крыніцы Астраглядавічаў, Навасёлак і Белага Берага — 1532 г.? Таму, што сёньня Хвойнікі — раённы цэнтар?&lt;ref&gt;Вялікі гістарычны атлас Беларусі ў 3-х тамах: Т. 1. — Мінск: Белкартаграфія, 2009. С. 193, 195, 224, 240&lt;/ref&gt;}}, калі кароль польскі і вялікі князь літоўскі [[Аляксандар Ягелончык|Аляксандар]] сваім прывілеем, вылучыўшы іх і [[Астрагляды|Астраглядавічы]] з усімі прылегласьцямі з Брагінскай воласьці, падараваў на вечныя часы за вайсковыя заслугі пану [[Сямён Палазовіч|Сямёну Хведаравічу Палазовічу]] («слаўнаму русінскаму ваяку Полазу», «Полазу Русаку, слаўнаму казаку», як назвалі яго польскія гісторыкі [[Ёст Людвік Дэцый]]&lt;ref&gt;Decjusz, Jost Ludwik. Contenta: De vetustatibus Polonorum liber I; De Iagellonum familia liber II; De Sigismundi regis temporibus liber III. — 1521. F. LXVII&lt;/ref&gt; і [[Марцін Бельскі]]&lt;ref&gt;Kronika Marcina Bielskiego. T. II (Księga IV, V). /Wydanie Józefa Turowskiego. — Sanok, 1856. S. 950.&lt;/ref&gt;{{Заўвага|Пра С. Палазовіча гл.: Черкас Б. Прикордонний намісник Семен Полозович. // Український історичний збірник : наук. пр. асп. та молодих вчених. — Київ, 2004. Вип. 7. С. 95 — 105}}). Вядомая яна, як самы даўні дакумэнт (przywiley ruski) з польскамоўнага вопісу архіва князёў Шуйскіх з збору «Archiwum Prozorów i Jelskich», што захоўваецца ў фондах Галоўнага архіву старых актаў у Варшаве. А абмежаваньне Брагінскай воласьці (альбо «hrabstwa» ў кнізе Мазырскага гродзкага суда 1776 году) ад 7 сакавіка 1512 году, якое выконвалася на загад караля і вялікага князя [[Жыгімонт Стары|Жыгімонта Старога]] дзеля чалабітнай князя Міхаіла Васільевіча Збараскага, было адначасова і размежаваньнем яе з добрамі пана Сямёна Палазовіча&lt;ref&gt;Аrchiwum Główne Akt Dawnych w Warszawie. Аrchiwum Рrozorów і Jelskich (далей: AGAD. APiJ). Sygn. 1. S. 3, 4, 200. Sygn. 2. S. 78&lt;/ref&gt;. Мяжа тады прайшла на поўдзень ад Хвойнікаў, а менавіта з паўднёвага захаду, ад астравоў [[Дронькі]], [[Кажушкі (Гомельская вобласьць)|Кажушкі]], на паўночны ўсход, паўз угодзьдзі брагінскага сяла Лісьцьвін{{заўвага|Усім вядомая сёньня вёска [[Паселічы]], што месьціцца побач зь Лісьцьвіном, узьніклая пазьней і вядомая на 1581 год як слабада, належала ўжо не да Брагінскага маёнтку.}} у кірунку сяла, таксама брагінскага, [[Дзімамеркі|Дамамірка]]. Астраглядавічы з навакольлямі апынуліся ўнутры яе, што выклікала пярэчаньні з боку пана Хведара (у тэксце: Хвядоса) Палазовіча, бацькі ўладальніка&lt;ref&gt;НГАБ у Мінску. Ф. 1728. Воп. 1. Спр. 19. А. 1049—1050 адв.&lt;/ref&gt;{{Заўвага|У сувязі зь зямельнымі спрэчкамі нельга абыйсьці ўвагаю яшчэ і такі сюжэт: член-карэспандэнт НАН Беларусі С. В. Марцэлеў удзел у зямельным канфлікце 1528 г. паміж рудабельцамі (Рудыя Белкі – сучасны раённы цэнтар Акцябрскі) і хвайнічанамі (Хвойня – вёска ў Лучыцкім сельсавеце сумежнага Петрыкаўскага раёну) чамусьці прыпісаў жыхарам Хвойнікаў&lt;ref&gt;{{Літаратура/Гарады і вёскі Беларусі|2-2}} С. 426&lt;/ref&gt;. Што і казаць — «блізкі сьвет»! Гэта, аднак, не зьбянтэжыла ўкладальнікаў яшчэ адной, больш новай энцыкляпэдыі&lt;ref&gt;Города, местечки и замки Великого княжества Литовского: энциклопедия / ред. совет: Т. В. Белова (пред.) [и др.]. — Минск: БЭ, 2009. С. 292&lt;/ref&gt;}}.

[[Файл:Герб Друцк князёў Любецкіх (Відэніцкіх).png|100пкс|значак|Герб Друцк князёў Друцкіх (Любецкіх альбо Відыніцкіх)]]

Адміністрацыйна Хвойнікі належалі спачатку да Брагінскай воласьці [[Кіеў]]скага павету і [[Кіеўскае ваяводзтва|аднайменнага ваяводзтва]] Вялікага Княства Літоўскага. Іх і Астраглядавічаў уладальнікамі ад пачатку XVI ст. і да 1860-х гадоў (маёнтку — да 1887 году) пасьлядоўна былі паны Палазовічы, князі Любецкія, паны Харлінскія, Абрамовіч (Абрагамовіч), Бжазоўскія, князі Шуйскія, паны Прозары&lt;ref&gt;Бельскі С. В. З гісторыі ўладароў і маёнткаў Брагіншчыны XVI—XVIII стст. С. 12 — 18.&lt;/ref&gt;{{Заўвага|Насуперак таму, як, пачынаючы са слоўнікавага артыкула [[Аляксандар Ельскі|А. Ельскага]] (Chojniki // Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich.— Warszawa, 1880. Tom I. S. 620), сьцьвярджалася ледзьве не ўва ўсіх папяровых выданьнях Беларусі{{Заўвага|Больш як за 100 гадоў зьявілася хіба пара-тройка частковых выключэньняў. У. А. Малішэўскі і П. М. Пабока ў кнізе «Нашы гарады» паведамілі, што ў 1568 годзе князёўна Любецкая запісала Хвойнікі (у грамаце Хойнікі) Шчаснаму Харлінскаму. Але далей ізноў жа – пра Хвойнікі як уладаньне князёў Вішнявецкіх. (Малішэўскі У. А., Пабока П. М. Нашы гарады. – Мінск, 1991. С. 226). Потым гэта паўтарылі А. М. Зелянкоўскі і У. Ф. Ісаенка (&lt;ref name=&quot;fn1&quot;/&gt;; Зелянкоўскі А. М. Па залах Хойніцкага гісторыка-краязнаўчага музея. – Хойнікі, 1995. С. 5).|}}, у тым ліку энцыкляпэдыях і даведніках, князям Вішнявецкім Хвойнікі ніколі не належалі. Увогуле цікава, як у тыя часы ўяўлялі сабе тэму не аматары-энтузыясты, а гісторыкі-дасьледчыкі. Напрыклад, прафэсар гісторыі Кіеўскага унівэрсытэту У. Б. Антановіч і студэнт М. Запольскі таксама ўважалі першымі ўладальнікамі Хвойнікаў ды Астраглядаў князёў Вішнявецкіх; чытай: усё, што калісьці належала да Брагінскай воласьці, ад канца (чаму?!..) XVI ст.  і да канца XVII ст. было іхным (Запольский М. Брагинская волость (исторический очерк) / М. Запольский // Календарь «Северо-Западного края» на 1889 год. – Москва, 1889. С. 116 – 117; пазьней літаральна тое ж сустракаем у выданьні: Россия. Полное географическое описание нашего Отечества / Под ред. В. П. Семёнова. – Т. 9: Верхнее Поднепровье и Белоруссия: [Смоленская, Могилевская, Витебская и Минская губ.] / Сост. В. П. Семенов, М. В. Довнар-Запольский, Д. З. Шендрик [и др.]. – С.-Петербург: Издание А. Ф. Девриена, 1905. С. 568). Калі аўтарам нарысу &quot;Брагінская воласьць&quot; сапраўды быў У. Антановіч&lt;ref&gt;Зінаїда Зайцева. М. В. Довнар-Запольський: від дебюту в науці до професора університєту. // Рэчыцкі край: да 150-годдзя з дня нараджэння Мітрафана Доўнара-Запольскага: зб. навук. арт. – Мінск: Беларуская навука, 2019. С. 16&lt;/ref&gt;, а М. Запольскі яго толькі выдаў, дык пазыцыя прафэсара тым болей зьдзіўляе. Трыма гадамі раней ён выступіў укладальнікам тому дакумэнтаў, у адным зь якіх, пазначаным 1631 годам, гаспадаром Астраглядавічаў і Хвойнікаў названы ваяводзіч смаленскі пан Мікалай Абрагамовіч (Архив Юго-Западной России. – Киев, 1886. Ч. VII. Т. I. C. 396 – 397). Іншая справа як бы гэта пісаў учорашні навучэнец гімназіі, а на той час студэнт унівэрсытэту...|}}.

3 сакавіка 1532 году кароль і вялікі князь [[Жыгімонт Стары]] адмысловым лістом загадаў ваяводзе Андрэю Няміровічу маёнткі нябожчыка Сямёна Палазовіча (у іх ліку Хвойнікі), якія той пасьпеў прыгарнуць да Кіеўскага замку, вярнуць яго зяцю князю Дзьмітрыю Раманавічу Відыніцкаму&lt;ref name=&quot;fn3&quot;/&gt; (Любецкаму):{{пачатак цытаты}}''Жикгимонт Божю милостю корол''
''Воеводе киевъскому, державцы свислоцкому пану Андрею Якубовичу Немировича. Жаловалъ нам дворянинъ нашъ княз Дмитреи Романовичъ Виденецкии о томъ, што жъ которые именя мелъ державца речицкии тесть его, небожчикъ панъ Семенъ Полозовичъ наимя [[Хабнае|Ухобное]], [[Гладкавічы|Углядковичи]], [[Белы Бераг (Гомельская вобласьць)|Белыи Берегъ]], [[Вітачоў|Виточов]], [[Мартыновічы (Палескі раён)|Мартиновичи]], Хвоиники, [[Астрагляды|Остроглядовичи]], [[Навасёлкі (Хвойніцкі раён)|Новоселки]] а двор с пустовщинами у замку Киеве и на месте, и во Вручомъ. И тые деи онъ вси именя свои держалъ за даниною и листы отца нашого [[Казімер Ягайлавіч|Казимера]], короля, и брата нашого Александра, королеи ихъ милости и нашими…''
''П(и)сан y Кракове под лет(а) Бож(е)(г)(о) нарож(е)(н)(я) 1000 пят|сот 32 м(е)с(я)ца марта 3 ден, инъдикт 5 Михаило писаръ''{{канец цытаты}}
[[Файл:POL COA Bończa.svg|100пкс|значак|зьлева|Герб Боньча роду Харлінскіх]][[Файл:Запіс Фенны Любецкай Шчаснаму Харлінскаму. 1568 г.jpg|170пкс|значак|Фрагмэнт запісу добраў Ф. Любецкай мужу Ш. Харлінскаму. 1568 г.]]

У сьнежні 1556 году князь Дзьмітры Любецкі, не жадаючы прызнаць віну ўласных падданых «о подране бчол и о збите людей монастырских» (лыскоўскіх сялян кіеўскага Сьвята-Міхайлаўскага Залатаверхага манастыра), скардзіўся ў сваю чаргу на іх: «…и я, дей, теж сам и люди мои кузцовские и хвойницкие от подданых церковных так веле кривды нам…»&lt;ref&gt;Документальна спадщина Свято-Михайлівського Золотоверхого монастиря у Києві ХVІ — ХVІІІ ст. З фондів Національної бібліотеки України імені В. І. Вернадського. Зб. док. [Текст] / Ю. А. Мицик, С. В. Сохань, Т. В. Міцан, І. Л. Синяк, Я. В. Затилюк — Київ, 2011. С. 363.&lt;/ref&gt;.

Дачка князя Дзьмітрыя і Фенны Палазоўны, сястра нябожчыка князя Богуша, таксама Фенна, пасьля сьмерці мужа Мельхіёра Насілоўскага ўзяла шлюб з панам [[Шчасны Харлінскі|Шчасным Харлінскім]] гербу Боньча ды 6 сьнежня 1568 году запісала на яго «''именя свое отчизные, дедизные, материстые у повете Киевскомъ лежачие, тоестъ… Хойники''{{Заўвага|Ці ня першы вядомы выпадак выкарыстаньня ў пісьмовай крыніцы палянізаванай формы замест арыгінальнай назвы Хвойнікі.}}'', Остроглядовичи, Новосюлки, Гладковичи, Хвосницу, Ставокъ, Сосновую, половица Лопатина, Загайцы, Гостомълъ, Вытичов, Бышов, Бугаювъ, землю Злобицкую, три дворища в месте Киевскомъ, а дворище на котором был двор небожчика деда моего пана Семена Полоза, которые именя и дворища вышей мененые в той суме пенезей двохъ тысечей копъ грошей за живота и по животе матки небожчицы брат мой небожчикъ князь Богуш Любецкий, яко властную заставу свою на себе держалъ и тыхъ именей зо всими пожитки аж до живота свого уживал, а по животе его млти безпотомного оная сума две тысечи копъ грошей на (тыхъ) именяхъ записаная на мене пришла и спала…''»&lt;ref&gt;Центральний державний історичний архів України в м. Києві (ЦДІАУК). Ф. 25. Опис 1. Справа 10. А. 411; Архив Юго-Западной России (далей: Архив ЮЗР). Ч. 8. Т. 6. Акты о землевладении в Юго-Западной России XV—XVIII стст. — Киев, 1911. С. 224—227.&lt;/ref&gt;.

Напярэдадні падпісаньня акту [[Люблінская унія|Люблінскай уніі]] ўказам караля і вялікага князя [[Жыгімонт Аўгуст|Жыгімонта Аўгуста]] ад 6 чэрвеня 1569 году Кіеўскае ваяводзтва (у тым ліку Хвойнікі) было далучана да [[Карона Каралеўства Польскага|Кароны Польскай]]&lt;ref&gt;Volumina Legum. Tom II. — Petersburg: Nakładem i drukiem Józafata Ohryzki, 1859. S. 84 — 87; Падалінскі У. // Беларускі гістарычны агляд. — 2012. Т. 19. С. 329—337 (Рэцэнзія на кн.: Litwin H. Równi do równych: kijowska reprezentacja sejmowa 1569—1648. — Warszawa, 2009).&lt;/ref&gt;.

=== Карона Каралеўства Польскага ў Рэчы Паспалітай ===

[[Файл:Загаловак падатковага рэестру 1569 г.png|значак|зьлева|170px|Загаловак падатковага рэестру 1569 г.]][[Файл:Хвойнікі ў рэестры 1569 г.jpg|значак|170px|Сяло Хвойнікі ў рэестры 1569 г.]]

У рэестры пабораў, ухваленых на Люблінскім сойме 1569 году, засьведчана, што з 22 цяглых дымоў і 6 [[агароднікі|агароднікаў]] у сяле Хвойнікі (Chojniki) пана Шчаснага Харленскага, харунжага кіеўскага, выплачвалася адпаведна па 12 грошаў і па 4 грошы&lt;ref&gt;ЦДІАУК. Ф. 44. Оп. 1. Спр. 1. А. 83зв.-84&lt;/ref&gt;.

27 сьнежня 1586 году Шчасны Харлінскі, падкаморы кіеўскі, падаў судовую позву да ўдавы князя [[Аляксандар Вішнявецкі|Аляксандра Вішнявецкага]] за гвалтоўны вывад дзедзічных падданых зь іх жонкамі, дзецьмі і ўсімі хатнімі рэчамі з Астраглядавічаў, Хвойнікаў, [[Багушы (Гомельская вобласьць)|Багушоў]] і Паселічаў з наступным пасяленьнем у вёсках свайго Брагінскага маёнтку&lt;ref&gt;AGAD. APiJ. Sygn. 1. S. 6.&lt;/ref&gt;. У 1598 годзе сойм прызначыў Ш. Харлінскага адным з камісараў у справе разьмежаваньня ''Кіеўскай зямлі'' Кароны і [[Мазырскі павет|Мазырскага павету]] ВКЛ&lt;ref&gt;Constitucię seymu walnego Koronnego Warszawskiego, MDXCVIII. — W Krakowie, w Architypografiiey Króla Ie&lt;sup&gt;&lt;small&gt;o&lt;/small&gt;&lt;/sup&gt; M. y Kościelney, Lazarzowey, MDXCVIII. S. 20; Volumina Legum. S. 372.&lt;/ref&gt;. У трыбунальскім акце ад 22 чэрвеня 1600 году што да Кіеўскага ваяводзтва засьведчаная нязгода Ш. Харлінскага з тым, як разьмежаваныя грунты яго Астраглядавічаў, Навасёлак, Хвойнікаў з прыналежнымі князю [[Адам Вішнявецкі|Адаму Аляксандравічу Вішнявецкаму]] сёламі Мікулічы, Веляцін, Лісьцьвін, а таксама яго Багушэвічаў (Багушоў), Плоскага, Паселічаў, Хвойнікаў, Навасёлак з прыналежнымі князю [[Міхаіл Вішнявецкі|Міхаілу Міхайлавічу Вішнявецкаму]] Глухавічамі, [[Бабчын]]ам, з тым, як падзеленыя дубровы, [[Урочышча|урочышчы]], з папсаваньнем старых памежных знакаў&lt;ref&gt;ŹD. T. XXI. S. 57&lt;/ref&gt;. 20 чэрвеня 1600 году Ш. Харлінскі выдаў сыну свайму Мікалаю ''вечны запіс'', прызнаны ў [[Люблін]]скім трыбунале, на валоданьне Астраглядаўскім ключом (а гэта і Хвойнікі), на двор з 5 пляцамі ў Кіеве&lt;ref&gt;AGAD. APiJ. Sygn. 1. S. 46 — 47.&lt;/ref&gt;. Зь імёнамі [[сужэнства]] Мікалая і Гэлены (Гальшкі) Харлінскіх зьвязана заснаваньне яшчэ да 1622 году касьцёла ў Астраглядавічах&lt;ref&gt;AGAD. APiJ. Sygn. 1. S. 51; гл. таксама [http://hojniki.ucoz.ru/index/kascjol_u_astragl/0-451 Прозараўскія мясьціны ў Астраглядах]&lt;/ref&gt; і стварэньне першай у рэгіёне каталіцкай парафіі. Недзе ў гэты ж час Хвойнікі апынуліся ў складзе [[Оўруч|Оўруцкага]] павету. Разьмежаваньне Кіеўскага ваяводзтва Кароны і Мазырскага павету ВКЛ у сьнежні 1621 — студзені 1622 году засьведчыла, як на сёньняшні дзень, унікальную сытуацыю: тагачасныя мястэчка і вёску Хвойнікі М. Харлінскага паны камісары пацьвердзілі прыналежнымі да Кароны, а сяло і двор Настольле пана Іскарастынскага{{Заўвага|Вуліца Настольская і канец  вуліцы Пралетарскай з прылегласьцямі ў сёньняшніх Хвойніках.}} — да ВКЛ&lt;ref&gt;ŹD. T. XX: Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym; T. IX. — Warszawa, 1894. S. 96 — 97; Крикун Н. Г. Административно-территориальное устройство Правобережной Украины в XV—XVIII вв. — Киев, 1992. С. 142—145.&lt;/ref&gt;. 7 чэрвеня 1623 году датаваны судовы дэкрэт, у якім удава Гальшка Харлінская абвінавачвала паноў Станіслава, Юрыя і астатніх Харлінскіх, родных братоў і сваякоў мужа Мікалая, за гвалтоўны наезд на замак і вёску Астраглядавічы, мястэчка Новы Харленж (Хвойнікі), вёскі Хвойнікі, Вялікі Бор, [[Гарошкаў (Хвойніцкі раён)|Гарошкаў]], [[Рашаў]], [[Карчовае]], [[Бардакі (Лаханія)|Лаханію]], [[Стралічаў]], [[Паселічы]], [[Малішаў (Хвойніцкі раён)|Малішаў]]{{Заўвага|Яшчэ названыя 13 паселішчаў, акрамя «іншых вёсак і прыселкаў».}}&lt;ref&gt;ŹD. T. XXI. S. 637&lt;/ref&gt;.

[[Файл:Jastrzębiec Abramowiczów.jpg|100пкс|значак|зьлева|Герб Ястрабец зьменены паноў Абрамовічаў.]][[Файл:Маёнтак М. Абрамовіча ў рэестры 1634 г.jpg|значак|170пкс|Маёнтак М. Абрамовіча ў рэестры 1634 г.]][[Файл:Маёнтак М. Абрамовіча ў 1640 г.jpg|значак|зьлева|170пкс|Маёнтак М. Абрамовіча ў 1640 г.]][[Файл:Анатацыя акту продажу добраў М. Абрамовіча ў 1646 г.png|значак|170пкс|Анатацыя да акту продажу добраў М. Абрамовіча ў 1646 г.]]

У 1627 годзе Гальшка Мікалаевая Харлінская склала [[тэстамэнт]], паводле якога Астраглядавічы разам з Хвойнікамі пераходзілі ў пасэсію да яе зяця-кальвініста [[Мікалай Абрамовіч|Мікалая Абрагамовіча]]&lt;ref&gt;AGAD. APiJ. Sygn. 1. S. 56.&lt;/ref&gt;. Згодна з тарыфам падымнага падатку, у 1628 годзе пан Мікалай Абрагамовіч z Chwoynik, з 11 дымоў плаціў па 3 злотых, з 2-х агароднікаў па 1 злотаму і 6 грошаў&lt;ref&gt;Архив ЮЗР. Ч. 7. Т. 1. Акты о заселении Юго-Западной России. — Киев, 1886. С. 397.&lt;/ref&gt;. Пры гэтым будучаму гэнэралу артылерыі ВКЛ яшчэ доўга давялося ўлагоджваць спадчынныя і проста маёмасныя непаразуменьні зь іншымі Харлінскімі — панамі Станіславам, Юрыем і Шчасным, а таксама з панам Мадлішэўскім, зь якім Гальшка ўзяла шлюб.

У дакумэнце пад назвай «Regestr wybirania podymnego jednego w powiecie Owruckim w roku... 1634» зазначана, што пан Мікалай Абрамовіч з 50 дымоў «wsi Chojnik»{{заўвага|Ня выключана, што вёскай альбо сялом выступалі будучыя Валокі, бо на тым востраве месца для названай даволі значнай колькасьці двароў было дастаткова.}}, з 26 дымоў мястэчка Новага Харленжу ды з 3 габрэйскіх заплаціў, як і належала, па 15 грошаў з дыму, г. зн. усяго 39 з паловай злотых&lt;ref&gt;ЦДІАУК. Ф. 11. Оп. 1. Спр. 9. А. 928; Сергій Шинкар. Подимний податок Овруцького повіту від 1634 року: на що збирала гроші місцева шляхта? // Літопис  Волині. Всеукраїнський науковий часопис. Число 16. — Луцьк: Східноєвропейський національний університет імені Лесі Українки, 2016. С. 107—115. Додаток. С. 112&lt;/ref&gt;.

Паводле тарыфу падымнага «dwoiego» Кіеўскага ваяводзтва 1640 году, з 50 дымоў сяла Хвойнікаў і з 26 дымоў мястэчка Новага Харленжу [[Кашталяны амсьціслаўскія|амсьціслаўскага кашталяна]] Мікалая Абрамовіча выбіралася адпаведна 50 і 26 злотых, з 3 габрэйскіх дымоў яшчэ 3 зл.&lt;ref&gt;ЦДІАУК. Ф. 11. Оп. 1. Спр. 9. А. 875зв.; Archiwum Państwowe w Krakowie. Archiwum Młynowskie Chodkiewiczów. Mikr. № J – 14970. Sygn. 404. S. 195&lt;/ref&gt;.

Хвойніцкая царква на тыя часы бывала{{заўвага|У вельмі неспакойным XVII ст. сытуацыя нярэдка зьмянялася.}} ўжо і ўніяцкай. У мэтрычныя кнігі Астраглядаўскага касьцёлу трапіў запіс ад 26 лютага 1635 году, паводле якога хвойніцкі прэсьвітэр Лука Чачотка ахрысьціў Леона Яна, сына харунжага пяцігорскага Рэмігіяна і Петранэлі з Бахановічаў Маеўскіх, а кумамі былі пісар земскі{{Заўвага|У касьцельнай кнізе памылкова запісана — гродзкі.}} мазырскі Самуэль Аскерка, знакаміты ваяр&lt;ref&gt;Сагановіч Г. Невядомая вайна: 1654—1667. — Мінск: Навука і тэхніка, 1995. С. 141.&lt;/ref&gt;, і Марыяна Міткевічаўна. Гэты ж сьвятар згаданы ў запісе 1640 году. А ў 1692, 1715, 1722 гадох хвойніцкім настаяцелем названы Анікій Чачотка. Абодва зьдзяйсьнялі абрады ў Хвойніках і Загальлі&lt;ref&gt;НГАБ. Ф. 1781. Воп. 27. Спр. 202. А. 150адв. — 151.&lt;/ref&gt;.

[[Файл:POL COA Gozdawa.svg|100пкс|значак|зьлева|Герб Газдава роду Бжазоўскіх]][[Файл:Макет замку ў экспазіцыі Хвойніцкага краязнаўчага музэя.png|значак|170px|Макет-рэканструкцыя замку ў экспазіцыі Хвойніцкага краязнаўчага музэя. Выканаў Д. Вінаградаў. 2007 г.]]

24 сьнежня 1642 году ад імя Мікалая Абрамовіча складзены запіс «вечнага продажу» пагразлых у даўгах Астраглядавічаў і Хвойнікаў кіеўскаму падстолію [[Максыміліян Бжазоўскі|Максыміліяну Бжазоўскаму]], пра што Лукаш Мадлішэўскі выказваў клопат яшчэ ў лісьце ад 29 чэрвеня 1641 году. Але канчаткова гэтая справа была ўлагоджаная ажно 17 красавіка 1646 году, прытым названая сума ў 200 000 злотых&lt;ref&gt;AGAD. APiJ. Sygn. 1. S. 67-68; Інстытут рукапісу Нацыянальнай бібліятэкі Украіны імя У. І. Вярнадзкага (ІР НБУВ). Ф. 1. Спр. 4104. № 2881&lt;/ref&gt;.

Найбольш імаверна, што менавіта М. Бжазоўскі напярэдадні «хмяльніччыны» збудаваў у паўсталых на краю балота Хвойніках умацаваную сядзібу, званую замкам, дзеля абароны скарбу ад уласных сялянаў, казакоў ды суседзяў — паноў-братоў шляхты{{заўвага|Даволі дзіўна, але на гербе места Хвойнікі выяўлены сымбаль мураванага замку з трыма акруглымі ў пляне вежамі і ўязной брамай з характэрным зубчастым верхам. Але ж тут існаваў хіба сьціплы драўляны замак.}}. 26 сакавіка 1651 году на загад польнага гетмана літоўскага князя [[Януш Радзівіл|Януша Радзівіла]], каб не дайшло да масавага паказачваньня тутэйшых жыхароў, у мястэчку Хвойнікі размясьціўся адзьдзел жаўнераў ротмістра Курпскага. У лісьце да князя Курпскі паведамляў, што стаў у надта дрыгвяністай мясьціне з зусім паганымі пераправамі, і як бы давялося біцца, то не адно коннаму, але і пешаму недзе разьвярнуцца — навокал балоты. Тут, маўляў, не тое аўса, сена не здабыць, надта край заўбогім стаў. Але яны з жаўнерамі так-сяк трываюць у нястачы, абы вяскоўцы не ўцякалі з сваіх гасподаў. Прасіў падмогі, бо тут адно хіба лічыцца што 5 харугваў, а папраўдзе і на 3 сотні ці набярэцца. Яшчэ даслаў з Хвойнікаў да гетманскага табару 2-х палонных казакоў сотні Дарашэнкавай палку [[Нябаба|Нябабы]]&lt;ref&gt;Джерела з історії Національно-визвольної війни українського народу 1648—1658 рр. Т. 2 (1650—1651). — Київ, 2013. С. 109, 110, 129, 431.&lt;/ref&gt;.

У другой палове XVII ст. мястэчка стала цэнтрам воласьці, тут праходзіў шлях [[Мазыр]]  — [[Юравічы]]  — [[Брагін]]  — [[Любеч]].

[[Файл:Запіс добраў Зофіі Бжазоўскай мужу Канстанціну Шуйскаму. 1664 г.png|значак|зьлева|170px|Запіс добраў Зофіі Бжазоўскай мужу Канстанціну Шуйскаму. 1664 г.]][[Файл:Герб князёў Шуйскіх.png|100пкс|значак|Герб Сьвяты Юры (Георгі Пераможац) князёў Шуйскіх{{Заўвага|Выява з надмагільля Віталіса Шуйскага (†1. VI. 1849) у в. Чыжэўшчына (былыя Крупчыцы) Жабінкаўскага р-ну Берасьцейшчыны. Фота Анатоля Бензярука.}}.]]

26 чэрвеня 1664 году дачка нябожчыка Максыміліяна Бжазоўскага, берасьцейскага ваяводы, Зофія перапісала спадчынныя маёнткі ў Кароне (Астраглядавічы з Хвойнікамі таксама) і Берасьцейшчыне на мужа, князя [[Канстанцін Ян Шуйскі|Канстанціна Яна Шуйскага]]&lt;ref&gt;AGAD. APiJ. Sygn. 1. S. 69.&lt;/ref&gt;. Тады Шуйскія ўпершыню набылі добра ў Кіеўскім ваяводзтве ды трымалі іх каля паўтары сотні гадоў. Менавіта яны зрабілі Хвойнікі цэнтрам сваіх уладаньняў у рэгіёне. Паспрыяла гэтаму не ў апошнюю чаргу тое, што Астраглядавічы знаходзіліся ў атачэньні брагінскіх добраў, а Хвойнікі — на поўначы па-за іх межамі. Хоць, магчыма, ініцыяваў перамену яшчэ ў першай палове XVII ст. ваявода берасьцейскі Максыміліян Бжазоўскі, збудаваўшы ў Хвойніках замак.

Станам на 1666 год, у гетманства Івана Брухавецкага, Хвойнікі, як і Брагін, былі сярод «асобных» мястэчкаў, прыпісаных да Чарнігаўскага казацкага палка&lt;ref&gt;Кривошея В. В. Українське козацтво в національній пам’яті. Чернігівський полк. У 2 т. — Київ.: ДЦ &quot;НВЦ «Пріоритети», 2012. Т. 2. С. 446&lt;/ref&gt;. Зразумела, што пасьля [[Андрусаўскае замірэньне|Андрусаўскага замірэньня]] 1667 году ўсё павярнулася на ранейшыя колы.

У лютым 1669 году князь Канстанцін Ян Шуйскі, пісар земскі ваяводзтва Берасьцейскага, сваім лістом пацьвердзіў права Сьвята-Пакроўскай царквы на валоданьне шэрагам угодзьдзяў у Хвойніцкім маёнтку сьвятару Анікію Чачотку, сыну нябожчыка Лукі Чачоткі&lt;ref&gt;ІР НБУВ. Ф. 1. Спр. 2461. А. 289адв., 290&lt;/ref&gt;.

Расейскі дакумэнт 1676 году засьведчыў, што пасланец казацкага гетмана Барыс Маршэўскі летась да [[Львоў|Львова]] ехаў накіроўваючыся ''«на [[Брагін|Брагинъ]], на Загалье, на Хвойники, на [[Мазыр|Мозырь]]…»''&lt;ref&gt;Акты, относящиеся к Южной и Западной России. Т. 12 (1675—1676). — С.-Петербург, 1882. Стб. 831&lt;/ref&gt;.

[[Файл:Хвойніцкая воласьць. 1683 г.jpg|значак|зьлева|170px|Хвойніцкая воласьць. 1683 г.]][[Файл:Брагін з прылегласьцямі. 1683 г.jpg|значак|170px|Хвойніцкая (рэшта) і Брагінская воласьць. 1683 г.]][[Файл:Адыход 71 дыму з усяго маёнтку Хвойнікаў увосень 1686 г.jpg|значак|зьлева|170px|Адыход 71 дыму з усяго маёнтку Хвойнікаў увосень 1686 г.]]

Паводле люстрацыі падымнага падатку Оўруцкага павету Кіеўскага ваяводзтва 1683 году, з 30 дымоў мястэчка Хвойнікі без уліку сьвятароў князь Шуйскі мусіў плаціць 6 злотых&lt;ref&gt;ЦДІАУК. Ф. 15. Оп. 1. Спр. 3. А. 734; Архив ЮЗР. Ч. 7. Т. 1. С. 488. Далей яшчэ ўлічаныя 7 дымоў яўрэйскіх (С. 502). Другі пабор — 6 злотых з 6 (sic) дымоў (С. 505)&lt;/ref&gt;. 30 кастрычніка 1686 году нехта Мацьвей Celain з Хвойнікаў пад прысягай паведаміў у Оўруцкім гродзкім судзе, што з маёнтку пана Шуйскага, харунжага берасьцейскага, адыйшоў 71 дым{{заўвага|Не 77, як запісалі выдаўцы дакумэнту ў 1886 г.}} (×6 — каля 426 чалавек)&lt;ref&gt;ЦДІАУК. Ф. 15. Оп. 1. Спр. 5. А. 92зв.; Архив ЮЗР. Ч. 7. Т. 1. С. 553.&lt;/ref&gt;. У іншых выпадках прычына адыходу «за Днепр» называлася: з прычыны гвалту як ад казакоў, так і ад жаўнераў урадавых войскаў.

У лістападзе 1693 году харугва інаўроцлаўскага ваяводзіча Шчавінскага стала на зіму ў Хвойніках, але напярэдадні [[Стрэчаньне|стрэчанскага]] кірмашу вырушыла пад Хвастаў супраць казакоў палкоўніка Сямёна Палія. 12 лютага 1694 году жаўнер згаданай харугвы Сэбасьціян Яроцкі зь іншаю чэлядзю, закупіўшы на [[кірмаш]]ы правіянт, спыніўся на ноч у хаце ўдавы Казачыхі [[Валокі (Хвойнікі)|на Валоках]]. Але адміністратар маёнтку князя К. Шуйскага, Ян Зьдзітавецкі, сустрэўшы яго на вуліцы, замест нейкіх вінаватых загадаў зьбіць, потым узяў пад варту і трымаў у замкавай турме ледзьве ня 3 месяцы, ажно пакуль не вярнулася харугва і пацярпелы ня быў апраўданы&lt;ref&gt;Архив ЮЗР. Ч. 3. Т. 2. Акты о казаках (1679—1716). — Киев, 1868. С. 285—287.&lt;/ref&gt;. 16 красавіка 1697 году сотнік Чэпарняка і казакі палку Ярэмы гвалтоўна сталі на кватэры ў мястэчку Хвойнікі князя [[Дамінік Шуйскі|Дамініка Шуйскага]]. Калі ж пан Фрыдэрык Левэнфатэр, аканом маёнтку, спрабаваў не дапусьціць іх, дык казакі сілай уламваліся да людзей, зьбівалі, стралялі нібы ў ворагаў, а хвойніцкага баярына Стафана Пятроўскага з мушкету 2 разы ў грудзі стрэлілі, ад чаго той і памёр&lt;ref&gt;Архив ЮЗР. Ч. 3. Т. 2. С. 352.&lt;/ref&gt;.

[[Файл:Загаловак інвентара маёнтку Хойнікі 1698 г.png|значак|170px|Загаловак інвэнтара маёнтку Хвойнікі 1698 г.]][[Файл:Загаловак інвентара маёнтку Хойнікі 1721 г.png|значак|зьлева|170px|Загаловак інвэнтара Хвойніцкага маёнтку 1721 г.]][[Файл:Апісанне Хойніцкага замку 1721 года.png|значак|170px|Апісаньне Хвойніцкага замку 1721 года.]]

У 1698 годзе маёнтак Хвойнікі і [[Загальле]] (староства) перададзены ад князя Д. Шуйскага ў кіраваньне Зыгмунту Шукшце, што засьведчана адпаведным інвэнтаром&lt;ref&gt;НГАБ. Ф. 320. Воп. 1. Спр. 1. А. 119, 129—133адв.&lt;/ref&gt;. Паводле рэвізіі 1716 году, у мястэчку Хвойнікі на пэрыяд пасэсіі князя [[Станіслаў Шуйскі|Станіслава Шуйскага]] налічвалася 44 двары і двор сьвятара, 7 сялян, якія перасяліліся зь Небытава, Валокаў, Брагіна. Два двары часова вызваленыя былі ад уплатаў, гаспадары яшчэ 2-х адпрацавалі [[чынш]] у замку, а з астатніх выбрана падымнага 225 злотых, г. зн. прыкладна на паўсотні злотых болей, чым належала (пасэсар, часовы ўладальнік, ня мог сабе ў тым адмовіць). Яшчэ ў мястэчку жылі 17 габрэяў-гаспадароў і 9 габрэяў, што ня мелі дамоў і падатак давалі толькі з камораў. Яны мусілі плаціць чыншу больш як 345 злотых&lt;ref&gt;НГАБ. Ф. 320. Воп. 1. Спр. 1. А. 139—139адв., 143адв.&lt;/ref&gt;. 12 чэрвеня 1716 году віленскі кашталян, вялікі гетман ВКЛ Людвік Канстанцін Пацей даслаў ардынанс паручніку Дамброўскаму, абы той выдаў квітанцыю на ўсё, што выбрана з Загальскага староства ад берасьцейскага харунжага Дамініка Шуйскага, а Хвойніцкіх добраў таго харунжага «tykać nie śmiał»&lt;ref&gt;AGAD. APiJ. Sygn. 1. S. 205&lt;/ref&gt;. Згодна зь інвэнтаром маёнтку Хвойнікі ''з прылегласьцямі'' ад 20 сакавіка 1721 году, пададзенага былым пасэсарам Юзафатам Парышэвічам, біскупам валоскім, князю [[Мікалай Шуйскі|Мікалаю Шуйскаму]] ў мястэчку было 43 гаспадаркі, 7 «сялянскіх камораў», 5 габрэяў-гаспадароў, 9 габрэяў без дамоў; чыншу плацілі 175 злотых і тры з паловай грошы. Акрамя таго, местачкоўцы, што мелі коней з падводамі, мусілі быць напагатоў, абы грузы перавозіць за 12 [[міля]]ў, а не, дык пешшу за 3 мілі зь лістамі хадзіць. Па 2 копы замкавага жыта і ярыны нажаць павінныя. У гвалты пераправы і грэблі вялікаборскую млыновую і іншыя масьціць і рамантаваць усе агулам. Габрэі, як будуць мяса прадаваць, дык на замак абавязкова мусілі даваць зь лепшага. Мястэчка загадана абнесьці [[паркан]]ам таксама сіламі насельнікаў, каб між 2-ма брамамі не засталося ніводнага праходу. Кожны двор павінны адпраўляць работніка на праполку замкавых агародаў ды нарыхтоўку агародніны на зіму. Найбольш распаўсюджаныя прозьвішчы жыхароў-беларусаў — Грышчанка, Стасенка, Шымук, Козік, Навуменка, Коваль, сустракаліся таксама прозьвішчы Каролік, Гапонік, Леўчанка, Мельнік, Кандраценка. Прозьвішчы жыхароў-габрэяў часта ўказвалі, адкуль іх носьбіты прыбылі ў Хвойнікі: Лейба [[Стралічаў]]скі, Хаім [[Вялікі Бор (Хвойніцкі раён)|Вялікаборскі]], Шмуль зь Юркавічаў, Бенямін зь [[Юравічы|Юравічаў]], Лейба з [[Алексічы (Гомельская вобласьць)|Алексічаў]], Іцка Гальміч зь [[Лісьцьвін]]авічаў, Ёсь [[Настольле|Настольскі]]. Мелі патранімічнае паходжаньне: Гірш Баруховіч, Моўша Гіршовіч, Якаў Лейбавіч, Мендэль Абрамовіч, Іцка і Ёсь Гіршовічы, Невах Нохімавіч, Яшка Пярцовіч, Абрам Хаімавіч, Іцка Моўшавіч. Або ад назвы прафэсіі — Нохім Цырулік, Рафель Кравец. Маглі звацца зусім проста: Шайка{{Заўвага|Родныя браты Міхаль і Шайка ад красавіка 1715 г. трымалі арэнду хвойніцкую, на якую мелі гадавы кантракт за суму ў 4300 злотых, даволі спраўна яе выплачвалі (НГАБ. Ф. 320. Воп. 1. Спр. 1. А. 144). А нашмат пазьней, у пачатку 1830-х гадоў экспартэрамі гарэлкі з бровараў Уладыслава Прозара, падкаморага рэчыцкага, у Хвойніках, Гарадзішчы і Ёлчы былі бацька і сын Лейба і Абрам Шайковічы [НГАБ. Ф. 694. Воп.7. Спр. 831. А. 9]. Тады яны ўважаліся першымі ў гэткага кшталту камэрцыі на ўвесь Рэчыцкі павет Менскай губэрні.}}, Гдаль, Шмуйла, ці яшчэ дадаючы да імя ўласнага род заняткаў — Айзік арандатар, Іцка кравец. У гэтым жа інвэнтары зьмешчана апісаньне Хвойніцкага замку&lt;ref&gt;НГАБ. Ф. 320. Воп. 1. Спр. 1. А. 120—122адв.&lt;/ref&gt;{{Заўвага|Пра Хвойніцкі замак гл.: Ткачоў М. А. Замкі і людзі. — Мінск: Навука і тэхніка, 1991. С. 160 — 161; пар.: [http://hojniki.ucoz.ru/index/0-56 С. Бельскі. Замак у Хойніках.]}}.

Пасэсія ксяндза-біскупа Ю. Парышэвіча была вельмі няўдалай. Маёнтак усё ніяк ня мог управіцца з выплатай даўгоў, што мусіла абмяркоўвацца нават на паседжаньнях Радамскага і Люблінскага трыбуналаў&lt;ref&gt;Архив ЮЗР. Ч. 2. Т. 3. Постановления провинциальных сеймиков в 1698—1726 гг. — Киев, 1910. С. 699—700.&lt;/ref&gt;. 2 траўня 1722 году князь Мікалай Шуйскі атрымаў ліст, у якім паведамлялася, што маніфэсту камісарскага абмежаваньня Оўруцкага павету з Мазырскім у Оўручы няма, кнігі бо двойчы згарэлі, дык ці не зьвярнуўся б у Мазырскі гродзкі суд, мо там што здабудзе&lt;ref&gt;AGAD. APiJ. Sygn. 1. S. 36&lt;/ref&gt;. Пасьля князя Мікалая, ад канца 1720-х і да пачатку 1750-х гадоў Хвойнікі сталі ўласнасьцю яго брата Ігнацыя. У тарыфе падымнага падатку Оўруцкага павету Кіеўскага ваяводзтва 1734 году, складзеным паводле зьвестак папярэдняй люстрацыі, засьведчана, што ў 17 паселішчах (акрамя вёскі [[Багушы (Гомельская вобласьць)|Багушы]], прыналежнай астраглядаўскай плябаніі) Хвойніцкай воласьці пана І. Шуйскага налічвалася 255 двароў&lt;ref&gt;Тарифи подимного податку, сеймикові лауди і люстрації Київського воєводства першої половини XVIII століття. /Вид. друге, доп. Укл. Конрад Жеменецький. — Біла Церква, 2015. С. 21, 39, 285—286.&lt;/ref&gt; (прыкладна 1530 жыхароў). Прычым для Хвойнікаў улічаныя і габрэйскія домагаспадаркі.

[[Файл:Прыход Хвойніцкай Пакроўскай царквы ў 1740 г.png|значак|зьлева|170px|Прыход Хвойніцкай Пакроўскай царквы ў 1740 г.]][[Файл:Згадка пра Пакроўскую царкву ў 1743 г.jpg|значак|170px|Згадка пра Пакроўскую царкву ў 1743 г.]][[Файл:Запіс пра ўніяцкага пароха і верных Пакроўскай царквы ў Хвойніках на 1743 г.jpg|значак|170px|Запіс пра ўніяцкага пароха і колькасьць верных Пакроўскай царквы ў Хвойніках на 1743 г.]]

Найранейшыя зьвесткі аб прыходзе Хвойніцкай царквы Пакрова Найсьвяцейшай Багародзіцы вядомыя зь візыты Брагінскага дэканату 1740 году. Тады ён аб'ядноўваў верных з 40 дымоў у мястэчку Хвойніках, 40 у прадмесьці{{заўвага|Вось так: калі называныя вёскай, а калі ўважаныя за прадмесьце Хвойнікаў.}} Валоках, 40 у вёсцы Стралічаве, 8 у Рудным, 34 у Дворышчы, 10 у Навасёлках, 8 у Храпкаве, 10 у Вялікім Боры. Колькі душ да споведзі для візытатараў — non constat&lt;ref&gt;ІР НБУВ. Ф. 233. Спр. 19. А. 792, 794&lt;/ref&gt;. Згодна з Генэральнай візытай Брагінскага дэканату, на 1743 год у прыходзе Пакроўскай царквы мястэчка Хвойнікаў, дзедзічных добраў князя Ігнацыя Шуйскага, харунжыча берасьцейскага, налічвалася 297 двароў, дапушчаных да споведзі 1188 душ верных. Узначальваў прыход сьвятар Ян Чачотка. Будынак царквы драўляны, з хвоі, узьведзены на сродкі дзедзіча за 10 гадоў перад візытацыяй&lt;ref&gt;ІР НБУВ. Ф. 1. Ф. 2461. А. 289адв., 290&lt;/ref&gt;.

24 сьнежня 1744 году настаяцель Астраглядаўскага касьцёлу кс. Антоні Лукаш Пянькоўскі, дэкан оўруцкі, ахрысьціў у двары Хвойніцкім Адама, сына вяльможных Ігнацыя і Людвікі князёў Шуйскіх, пра што быў зроблены запіс у мэтрычнай кнізе Хвойніцкай царквы (Ecclesiae Ritus Greci Unici Choynicensis), пазьней занесены ў кнігі парафіяльнага касьцёлу&lt;ref&gt;НГАБ. Ф. 1781. Воп. 27. Спр. 202. А. 151адв.&lt;/ref&gt;.

[[Файл:Астрагляды, парафія 1748 г.jpg|значак|зьлева|170px|Астраглядавіцкая каталіцкая парафія ў 1748 г.]]

У 1748 годзе мястэчка Хвойнікі названае ў ліку паселішчаў, частка жыхароў якіх належала да рыма-каталіцкай Астраглядавіцкай парафіі [[Оўруцкі дэканат|Оўруцкага дэканату]] [[Кіеўская дыяцэзія|Кіеўскай дыяцэзіі]]&lt;ref&gt;Ks. Orłowski K. N. Defensa biskupstwa y dyecezyi Kiiowskiey. — Lwów, 1748. S. 148.&lt;/ref&gt;.

У чэрвені 1750 году ў Хвойніках быў схоплены гайдамак Астап Луцкі, які ажно на працягу «шасці гадоў у гультайскіх эксцэсах жыцьцё праводзіў». Тутэйшая грамада асудзіла яго «на горла», але адміністратар Оўруцкага староства пан Станіслаў Быстрыцкі адмовіўся прыняць палоннага ў турму і выканаць над ім смяротны прысуд, дзеля чаго ў Оўруцкім гродзе і быў заяўлены пратэст&lt;ref&gt;Архив ЮЗР. Ч. 3. Т. 3: Акты о гайдамаках (1700—1768). — Киев, 1876. С. 464—466.&lt;/ref&gt;. 14 жніўня т. г. возны гэнэрал Кіеўскага ваяводзтва пан Андрэй Святкоўскі арыштаваў у Хвойніках падданых князёў Шуйскіх з Краснасельля і іх атамана Кулешыка, падданага Загароўскага, абвінавачваных у [[Гайдамак|гайдамацтве]]. Кіраўнік ключа пан Мікалай Страчынскі абяцаў затрымаць рабаўнікоў да суда ў турме Хвойніцкага замку&lt;ref&gt;Архив ЮЗР. Ч. 3. Т. 3. С. 511—512.&lt;/ref&gt;.

[[Файл:Прыход Хвойніцкай царквы ў 1752 г.png|значак|170пкс|Прыход Хвойніцкай царквы ў 1752 г.]]

Паводле чарговай візыты Брагінскага дэканату, на 1752 год у прыходзе Пакроўскай царквы было 326 двароў, у тым ліку 57 у самым месьце. Да споведзі дапушчана 1260 душ, зь якіх у тым годзе не спавядалася вялікая колькасьць верных, каля 500, пераважна вяскоўцаў&lt;ref&gt;ІР НБУВ. Ф. 1. Спр. 2464. А. 301, 304адв.&lt;/ref&gt;. 

На 1754 год у мястэчку Хвойніках, пэўна, разам зь вёскай Валокамі, якой няма ў тарыфе, налічвалася 109 двароў (каля 654 жыхароў), зь якіх да «do grodu» (Оўруцкага замку) выплачвалася 16 злотых, 29 з паловай грошаў, «na milicję» (пераважна на барацьбу супраць гайдамакаў) 67 злотых і 28 грошаў&lt;ref&gt;Тариф подимного податку Київського воєводства 1754 року. /Опрацював Конрад Жеменецький. — Біла Церква, 2015. С. 192; гл. таксама: С. 13—15, 20—22.&lt;/ref&gt;.

У 1750—1770 гадох адбываліся шматлікія непаразуменьні і канфлікты паміж уладальнікамі добраў Хвойнікі і Астраглядавічы (князямі Шуйскімі, дзедзічамі і рознымі апякунамі) і ўладальнікамі суседняга Брагінскага маёнтку панамі Замойскімі/Мнішкамі, кароткачасовымі спадчыньнікамі па князю [[Міхал Сэрвацы Вішнявецкі|Міхалу Сэрвацыю Вішнявецкаму]] і яго жонцы Тэклі (з Радзівілаў), а асабліва — з панамі Ракіцкімі.

[[Файл:Габрэі ў мястэчку Хвойнікі. 1784 г.jpg|значак|зьлева|170пкс|Габрэі ў мястэчку Хвойнікі. 1784 г.]]

Габрэйскія перапісы 1765, 1778 і 1784 гадоў засьведчылі, што ў Хвойніках налічвалася адпаведна 30 дамоў, 101 жыхар, 24 дамы, 58 жыхароў і 25 дамоў з 67 жыхарамі; яшчэ 25 чалавек схаваныя ад апошняга перапісу ў суседняй вёсцы Настольле, г. зн. разам было 92 чалавекі. Мястэчка — цэнтр аднаіменнага [[кагал]]у, да якога ў названыя гады належалі насельнікі 14, 16 і 17 вёсак, а ў іх разам зь мястэчкам пражывала 198, 105 і 145 głow. Некаторыя зь іх у 1784 годзе запісаныя хрысьціянамі, таму пагалоўшчыне не падлягалі (у Малым Карчовым, Рашаўцах, Рудным і Шчарбінах), з астатніх жа выбіралася 217 злотых і 15 грошаў паўгадовай платы&lt;ref&gt;ЦДІАУК. Ф. 11. Оп. 1. Спр. 87. А. 1108-1108зв.; Архив ЮЗР. Ч. 5. Т. 2. Переписи еврейского населения в юго-западном крае в 1765—1791 гг. — Киев, 1890. С. 301, 391, 710.&lt;/ref&gt;. Убываньне колькасьці габрэяў магло быць выклікана выбухам гайдамацка-сялянскай [[Каліеўшчына|Каліеўшчыны]] 1768 году, адгалоскі якой дасягалі і гэтых мясьцінаў.

У «Archiwum Prozorów i Jelskich» ёсьць дакумэнт, датаваны 3 студзеня 1771 году, паводле якога хвойніцкі уніяцкі парох Ян Чачотка, з дазволу захварэлага ксяндза Мацея Шамяткоўскага, пробашча астраглядаўскага, ахрысьціў «толькі вадой» без далейшых касьцельных цырымоніяў нованароджаную Людвіку Канстанцыю, дачку нядаўна памерлага старосты загальскага князя Адама і Марыяны (з дому Халецкіх) Шуйскіх&lt;ref&gt;AGAD. APiJ. Sygn. 19. S. 6, 8; НГАБ. Ф. 1781. Воп. 27. Спр. 202. А. 159адв.&lt;/ref&gt;.

[[Файл:Герб уласны роду Прозараў.png|100пкс|значак|зьлева|Герб уласны роду Прозараў]]

16 студзеня 1783 году сын ваяводы віцебскага Юзафа Прозара Караль ажаніўся з князёўнай Людвікай Шуйскай&lt;ref&gt;AGAD. APiJ. Sygn. 19. S. 26, 28 — 30.&lt;/ref&gt;. Хвойніцкі маёнтак з Астраглядаўскім ключом знаходзіўся на той час у пасэсіі апякуноў дзяўчыны князя [[Войцех Шуйскі|Войцеха Шуйскага]] і яго жонкі Анелі, сястры князя Адама. Дзеля таго, каб Людвіка, адзіная спадкаеміца па бацьку, магла ўвайсьці ў валоданьне добрамі, Каралю Прозару давялося сіламі свайго ўпаўнаважанага шляхціча Гадзяеўскага зьдзейсьніць [[наезд]]. Да вялікай вайны справа не дайшла, але судовыя спрэчкі з старостамі ніжынскімі скончыліся капрамісам толькі ў 1785 г.&lt;ref&gt;AGAD. APiJ. Sygn. 1. S. 91 — 97; Dubiecki M. Karol Prozor, oboźny W. W. Ks. Litewskiego. Przyczynek do dzieów powstania Kościuszkowskiego. Monografia / M. Dubiecki. — Kraków, 1897. S. 34 — 35&lt;/ref&gt;.

На 1789 год пры Хвойніцкай Сьвята-Пакроўскай прыходзкай царкве згаданая капліца Раства Найсьвяцейшай Багародзіцы ў Вялікім Боры&lt;ref&gt;ІР НБУВ. Ф. 233. Спр. 11. А. 73&lt;/ref&gt;.

[[Файл:Chojniki, Prozar. Хойнікі, Прозар (I. Urubleŭski, 1897).jpg|значак|зьлева|170px|Сядзібны дом Прозараў у Хвойніках. Ігнацы Врублеўскі, 1891 г.]]

13 ліпеня 1791 году варшаўская «Gazeta narodowa i obca» зьмясьціла паведамленьне пра тое, як 11 чэрвеня гаспадары рэзыдэнцыі ў Хвойніках{{заўвага|Новы сядзібны дом збудаваны якраз у часы [[Чатырохгадовы сойм|Чатырохгадовага сойму]].}} Караль і Людвіка Прозары сустракалі гасьцей з суседніх Мазырскага, Рэчыцкага і свайго Оўруцкага паветаў. Нагода — сьвяткаваньне прыняцьця [[Канстытуцыя 3 траўня 1791 году|Канстытуцыі 3 траўня]], пакліканай умацаваць і выратаваць Рэч Паспалітую. З раніцы наступнага дня — гарматны салют, сьвятая імша ў Астраглядавіцкім касьцёле{{Заўвага|Да парафіяльнага касьцёлу сьвяточная працэсія мусіла пераадолець крыху меней як 20 км, але ж і людзі ў навакольлі пра тое сьвята пачулі!}}, урачыстая казань ксяндза-пробашча Францішка Глінскага, Тe Deum laudamus вуснамі патрыётаў, сьвяточны абед і музыка з танцамі да самай раніцы.&lt;ref&gt;Gazeta narodowa y obca. № LVI. 13 lipca 1791; гл.: [http://hojniki.ucoz.ru/index/1791/0-363 Хойнікшчына]&lt;/ref&gt;

=== Пад уладай Расейскай імпэрыі ===

[[Файл:Загаловак апісання Хойніцкага архіва 1798 г.png|значак|зьлева|170px|Загаловак вопісу Хвойніцкага архіва 1798 г., у якім праігнараваныя расейскія адміністрацыйныя пераўтварэньні, а сам маёнтак названы ''графствам''.]][[Файл:Chvojniki, Prozar. Хвойнікі, Прозар (1901-17).jpg|значак|170px|Сядзібны дом напярэдадні 1-й сусьветнай вайны каля вуліцы У. В. Жыляка]]

У выніку 2-га падзелу [[Рэч Паспалітая|Рэчы Паспалітай]] (1793 год) Хвойнікі апынуліся ў межах Рэчыцкай акругі Чарнігаўскага намесьніцтва (губэрні), з 1796 году ў складзе тэрытарыяльна ўпарадкаванага [[Рэчыцкі павет|Рэчыцкага павету]] Маларасейскай, а з 29 жніўня 1797 году [[Менская губэрня|Менскай губэрні]] [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]]&lt;ref&gt;Насевіч В., Скрыпчанка Т. Рэчыцкі павет / В. Насевіч, Т. Скрыпчанка // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі: у 6 т. — Т. 6. Кн. 1. — Мінск: БелЭн, 2001. C. 181—182.&lt;/ref&gt;. У пачатку жніўня 1793 году сядзіба ў Хвойніках прымала гасьцей — удзельнікаў кансьпірацыйнай нарады, мэтай якой была падрыхтоўка ўзброенага выступленьня супраць падзелаў Рэчы Паспалітай і за аднаўленьне Канстытуцыі 3 траўня. Сярод іх М. Дубецкім і К. Барташэвічам названыя адзін з галоўных арганізатараў Ігнацы Дзялынскі з Траянова, оўруцкі падкаморы і ўладальнік Олеўскага ключа Тадэвуш Нямірыч, соймавы пасол Каятан Праскура, стражнік літоўскі з суседняга [[Барбароў|Барбарова]] [[Ян Мікалай Аскерка]], [[абат]] оўруцкіх базылян Юзафат Ахоцкі з Шэпелічаў, яго пляменьнік, аўтар успамінаў пра падзею Ян Дуклян Ахоцкі, прэзыдэнт тагачаснага цэнтру Кіеўскага ваяводзтва г. [[Жытомір]]а Левандоўскі, судзьдзя Дуброўскі, староста Богуш, рэгент Асташэўскі, канонік Кулікоўскі, ксёндз Саламановіч, Станіслаў Трацяк і інш. — агулам 20 асобаў. Імёныя астатніх засталіся невядомыя расейскай сьледчай камісіі ў Смаленску. З Хвойнікаў шэф І. Дзялынскі, акрамя карысных рашэньняў, вывез 25 000 [[дукат]]аў, сабраных патрыётамі. У 2-й палове жніўня Я. Ахоцкі, наведаўшы маёнтак К. Прозара, атрымаў яшчэ 8000, а ў канцы сьнежня — 16 000 чырвоных злотых; акрамя таго, М. Паўша паказаў на сьледзтве, што Прозар даваў 2000 дукатаў на ўтрыманьне Пінскай паўстанчай брыгады&lt;ref&gt;Wybór pism J. I. Kraszewskiego. Pamiętniki Jana Duklana Ochockiego. — Warszawa, 1882. Tom II. S. 215—216, 249; Dubiecki M. S. 180—183; Bartoszewicz K. Dzieje insurekcji kościuszkowskiej 1794. — Berlin: B. Harz, 1913. S. 129—130; Восстание и война в Литовской провинции (по документам Москвы и Минска). Сост. Е. К. Анищенко. — Минск, 2001. С. 26.&lt;/ref&gt;.

Тадэвуш Касьцюшка прызначыў К. Прозара намесьнікам радцы Найвышэйшай нацыянальнай рады і сваім паўнамоцным прадстаўніком пры ўсіх дывізіях войска ВКЛ. Разгарнуць паўстаньне не хапіла часу. Давялося ратавацца. К. Прозар і капітан Гамількар Касінскі 20 красавіка 1794 году выехалі з Хвойнікаў да Юравічаў. Але Ян Мікалай Аскерка, стражнік польны літоўскі, праз свайго пасланца папярэдзіў, што ў Бабічах (Барбарове) іх ужо чакаюць расейскія жаўнеры. Абознаму з Касінскім тады ўдалося, дзякуючы сялянам-праваднікам, застацца вольнымі&lt;ref&gt;Tygodnik literacki. — № 37. Poznań, dnia 13 września, 1841 (Ліст гэн. Касінскага да гэн. Пашкоўскага); Dubiecki M. S. 215—217.&lt;/ref&gt;. У Хвойнікі расейскія адзьдзелы ўвайшлі ў аўторак 22 красавіка апоўдні. Рухаліся з 2-х бакоў, зьбліжаючыся да двара, як быццам засьцерагаліся засады. Камандзірамі іх былі «паляк на расейскай службе» Яворскі і [[падпалкоўнік]] Таўберт. Не засьпеўшы абознага ў Хвойніках, узялі нібы ў заложнікі 10-месячнага сына Уладыся{{Заўвага|Да 17 жніўня знаходзіўся ў Хвойніках пад наглядам паручніка Давыдава. З прычыны сэквэстру нянькам даводзілася спрачацца з афіцэрамі нават за пялюшкі для немаўляці. Нарэшце швагер Францішак Букаты, былы сакратар амбасады Рэчы Паспалітай у Лёндане, дамогся часовай апекі над хлопчыкам і вывез яго з Хвойнікаў: Dubiecki M. S. 235—236.}}. На маёнтак быў накладзены сэквэстар, а Людвіка Канстанцыя зь іншымі дзецьмі і маці Марыянай вымушана выехаць за аўстрыйскую мяжу ў Львоў&lt;ref&gt;Dubiecki M. S. 229.&lt;/ref&gt;.

[[Файл:Аркуш рэвізіі 1795 г. што да мястэчка Хвойнікі.jpg|значак|зьлева|170px|Аркуш рэвізіі 1795 г. што да мястэчка Хвойнікі.]]
[[Файл:Запіс аб пахаванні Караля Прозара.png|значак|зьлева|170px|Запіс аб пахаваньні абознага Караля Прозара]]
[[Файл:Пергамент з прысвячэннем нябожчыцы Людзвіцы Канстанцы Прозар. Знаходка 1965 г.png|значак|170px|Пэргамін з прысьвячэньнем Людвіцы Прозар яе мужа Караля. Знаходка 1965 г.]]
[[Файл:Chvojniki, Kaścieł. Хвойнікі, Касьцёл (1858).jpg|значак|зьлева|170px|Праэкт мураванага касьцёлу ў Хвойніках 1858 г.]]
[[Файл:Chvojniki, Ludvika Prozar. Хвойнікі, Людвіка Прозар (1913).jpg|значак|170px|Курган Людвікі. Час выкананьня фота невядомы. Атрыманае А. Ельскім пры канцы 1913 г.]]
[[Файл:Chvojniki, Rynak, Kaścieł. Хвойнікі, Рынак, Касьцёл (I. Sierbaŭ, 1912).jpg|значак|зьлева|170px|Касьцёл у цэнтры мястэчка, пераўтвораны ў Пакроўскую царкву. Фота І. Сербава. 1912 г.]]
[[Файл:Бутля ўрэцкага шкла, дукат і 2 злотыя 1831 г.png|значак|170px|Бутля ўрэцкага шкла, дукат і 2 злотыя 1831 г. з пахаваньня Людвікі Прозар]]
[[Файл:Chvojniki. Хвойнікі (1864).jpg|значак|зьлева|170px|Хвойнікі на пляне 1864 г.]]
[[Файл:Chojniki, Prozar. Хойнікі, Прозар (I. Sierbaŭ, 1912).jpg|значак|170px|Капліца (з {{падказка|крыптай|пахавальняй}}) на могілках. Хвойнікі. [[Ісак Сербаў]], 1912 г.]]
[[Файл:Chvojniki. Хвойнікі (1886).jpg|значак|зьлева|170px|Хвойнікі на пляне 1886 г.]]
[[Файл:Эксплікацыя да пляну Хвойніцкага маёнтку Канстанціна Прозара. 1886 г.png|значак|зьлева|170px|Эксплікацыя да пляну Хвойніцкага маёнтку Канстанціна Прозара. 1886 г.]]
[[Файл:Мястэчка Хойнікі на карце Ф. Ф. Шуберта.png|значак|170px|Хвойнікі і навакольле на мапе Шубэрта-Тучкова з праўкамі 1860-х гг.]]
[[Файл:Надпісы з каталіцкіх пахаванняў у Хойніках.png|значак|170px|Надпісы з каталіцкіх пахаваньняў у Хвойніках.]]
[[Файл:Jezapoŭ-Vałoki. Езапоў-Валокі (1887).jpg|значак|зьлева|170px|Плян фальваркаў Езапоў і Валокі. 1887 г.]]

У крыніцы пад назвай «Камеральное описание… Речицкой округи» 1796 году сказана, што колішнія добры Людвіка Прозара {{Заўвага|Тут, напэўна, дапушчана памылка прачытаньня тэксту рэвізіі, бо ў ёй згаданая Людвіка з князёў Шуйскіх Прозарава, жонка абознага Караля. І. В. Кандрацеў дарэмна зьдзіўляўся з таго, што Людвік Прозар ня браў удзелу ў выбарах у дваранскія інстытуцыі Рэчыцкага павету ў 1796 г., а потым распавёў пра яго &quot;родзіча&quot; Караля – вялікага патрыёта Рэчы Паспалітай (ужо больш як два гады ён быў у сваёй першай эміграцыі), неабачліва спаслаўшыся на электронны плягіят, падпісаны прозьвішчам Баркоўскі&lt;ref&gt;Ігор Кондратьєв. Участь шляхти Речицького повіту у виборах в дворянські інституції Чернігівського намісництва в 1796 р. // Рэчыцкі край: да 150-годдзя з дня нараджэння Мітрафана Доўнара-Запольскага: зб. навук. арт. – Мінск: Беларуская навука, 2019. С. 311 – 312&lt;/ref&gt;.}}, у пераліку якіх і м. Хвойнікі, перайшлі былі «да скарбу», але «паводле найвышэйшага загаду» вернутыя пані Луізе{{Заўвага|Француская форма імя ёсьць у паперах імпэратрыцы Кацярыны ІІ, у лістах яе генэралаў і самой Людвікі Канстанцыі, гл.: AGAD. APiJ. Sygn. 13. S. 3, 4, 76, 78, 97, 154, 158, 160; таксама гл. дакумэнты наступнага сэквэстру: Sygn. 14.}} Прозаравай&lt;ref&gt;Петреченко І. Є. «Камеральное описание… Речицкой округи» 1796 р.: інформаційний потенціал пам’ятки // Днепровский паром. Природное единство и историко-культурное взаимодействие белорусско-украинского пограничья / Материалы международной конференции (26-27 апреля 2018 г., г. Гомель). — Минск, 2018. С. 70 — 71.&lt;/ref&gt;. У расейскай рэвізіі, датаванай 5-м лістапада 1795 году, запісана, што мястэчка Хвойнікі дзедзічнай уладальніцы Людвікі з Шуйскіх Прозаравай было здадзенае ў «арендовную поссесию» каноніку інфлянцкаму ксяндзу Юзафу, сыну Марціна, Корсаку{{заўвага|Тагачаснаму плябану Астраглядавіцкай рыма-каталіцкай парафіі.}} тэрмінам на 2 гады (з 02.04.1794 да 02.04.1796) за 7 947 польскіх злотых і 29 грошаў. Адміністратарам, як і ў Валоках, прызначаны пляменьнік каноніка Юзаф, сын Станіслава, Віткоўскі. Тады ў мястэчку было 67 аседлых (карэнных) і 6 неаседлых (прышлых) двароў, у якіх разам налічвалася 183 асобы мужчынскага і 196 жаночага полу падданых{{заўвага|Тут, зразумела, няўлічаныя шляхта і габрэі, якіх у мястэчку жыло нямала.}}&lt;ref&gt;НГАБ. Ф. 333. Воп. 9. Спр. 59. А. 171 — 179адв.&lt;/ref&gt;. У 1796 годзе настаяцель Пакроўскай царквы ў Хвойніках, павернутай да [[Найсьвяцейшы ўрадавы сынод|расейскага праваслаўя]] годам раней&lt;ref&gt;НГАБ. Ф. 333. Воп. 9. Спр. 263. А. 343.&lt;/ref&gt;, Якаў Чачот склаў яе вопіс&lt;ref&gt;НГАБ. Ф. 136. Воп. 1. Спр. 573. А. 39 — 39адв.&lt;/ref&gt;. 

Паводле шляхецкай рэвізіі 1811 году, фальварак [[Лянтарня|Linterny]] зь вёскай Забалаць (сёння гэта вуліцы м. Хвойнікі) трымаў у арэндзе ад абозных Прозараў Ваўжынец Балашэвіч, ротмістр берасьцейскі&lt;ref&gt;НГАБ. Ф. 333. Воп. 9. Спр. 263. А. 3&lt;/ref&gt;.

У 1812 годзе К. Прозар падтрымаў імпэратара французаў [[Напалеон I Банапарт|Напалеона Банапарта]], марна спадзеючыся, што той дапаможа ўзьняць з каленаў гаротную Айчыну, заняў пасаду старшыні Скарбовага камітэту ў Часовым урадзе ВКЛ{{Заўвага|Паводле Браніслава Клечыньскага, у 1813 годзе Напалеон даслаў з Дрэздэна абознаму ордэн Ганаровага легіёну, а разам і патэнт на графскі тытул: AGAD. APiJ. Sygn. 34. S. 6.}}. Усё абярнулася чарговай эміграцыяй ды сэквэстрам Хвойнікаў, Астраглядавічаў і вёсак да іх прыналежных. Пані Людвіка і ў гэты раз дамаглася вяртаньня да канца 1814 году маёнткаў з 2524 рэвіскімі душамі, давёўшы расейскім уладам, што яны належаць ёй, і што ня мусіць адказваць за ўчынкі мужа&lt;ref&gt;AGAD. APiJ. Sygn. 14.&lt;/ref&gt;.

У пачатку 1831 году оўруцкі маршалак Ануфры Галецкі прапаноўваў больш як ужо 70-гадоваму К. Прозару ўзначаліць агульны для Рэчыцкага, Мазырскага і Оўруцкага паветаў паўстанцкі ўрад. Меркавалася стварыць вайсковы кантынгэнт колькасьцю да 1000 чалавек пад яго камандай і пра гэта стала вядома расейскім уладам. Былы абозны ВКЛ адмовіўся, спаслаўшыся на фізычную слабасьць і нэгатыўнае стаўленьне да гэтай ідэі сыноў Уладыслава і Юзафа. Мяркуецца, што нарады патрыётаў у Хвойніках усё ж адбываліся&lt;ref&gt;Dubiecki M. S. 321; Dangel St. Rok 1831 w Mińszczyźnie. — Warszawa, 1925. Tom II. S. 53, 173 (przypis 66).&lt;/ref&gt;{{Заўвага|У кожным выпадку, вольналюбівых поглядаў сваіх абозны не зьмяніў і ў глыбокай старасьці. Знойдзеныя ў 1965 годзе ў Хвойніках паўстанцкія манэты 1831 году, пакладзеныя ў склеп перазахаванай у 1829 г. жонкі Людвікі Канстанцыі, сьведчаць аб тым. Цікава: пра «flaszką krzyształową, hermetycznie zamkniętą, w której znajduje się ducat, dwuzłotówka i pismo na pargaminie, ręką moją (К. Прозара) kreślone, z podpisem wielu przytomnych natenczas obywateli», як і пра пабудову склепа, Юзаф Рольле паведамляў яшчэ ў кнізе 1882 г.: Dr. Antoni J. Opowiadania historyczne. Serya trzecia. T. 1. Karol Prozor, ostatni oboźny litewski. – Warszawa, 1882. S. 46. Пра знаходку гл.: Рябцевич В. Н. Нумизматика Беларуси. – Минск: Полымя, 1995. С. 274 – 275; Каталог выставы “Ад рымскага дэнарыя да беларускага рубля”. /Укл. Р. І. Крыцук, В. М. Сідаровіч, Л. І. Талкачова. — Мінск: Кнігазбор, 2018}}. Знаходзіўся тут пэўны час і прысланы з Рэчыцы падпаручык Міцінскі з паўтара дзясяткам салдат-інвалідаў, які адмовіўся выправіцца да каленкавіцкіх Вадовічаў, бо там на 12 чэрвеня т. г., маўляў, ужо сканцэнтравалася зашмат паўстанцаў. 19 чэрвеня ад брагінскіх [[Шкураты|Шкуратоў]] і Мікулічаў праз Хвойнікі ў накірунку Вадовічаў, потым Нароўлі і Мухаедаўскіх лясоў, дзе хаваліся {{падказка|інсургэнты|Паўстанцы}} з Оўруцкага і Радамышальскага паветаў, праходзіў невялікі конны адзьдзел Міхала Лігэнзы, спрабуючы ўзьняць тутэйшую чыншавую і дворскую шляхту на паўстаньне&lt;ref&gt;Dangel St. S. 59.&lt;/ref&gt;.

15 сакавіка 1835 году, згодна з мэтрычным запісам у кнігах Мікуліцкай Багаяўленскай царквы, у фальварку [[Лянтарня]] (Лянтэрня), арандаваным шляхцічам Ігнацыем Стравінскім, нарадзіўся сын Аляксандар, старэйшы брат Хведара, будучага знакамітага артыста Марыінскага тэатру ў Пецярбургу&lt;ref&gt;НГАБ. Ф. 136. Воп. 13. Спр. 537. А. 404&lt;/ref&gt;. Паводле зьвестак на 1834 год, у Хвойніках праводзіліся 2 штогадовыя кірмашы: 1—3 лютага і 1—4 кастрычніка; тавараў прывозілася адпаведна на 4 000 і 3000 рублёў, прадавалася на 2 000 і 1 600 р., наведвалі кірмашы каля 500 і 400 чалавек&lt;ref&gt;Список существующих в Российской империи ярма''н''ок. — С. Петербург, 1834. С. 190.&lt;/ref&gt;.

Запіс у мэтрычных кнігах Астраглядаўскага касьцёлу Ўнебаўзяцьця Найсьвяцейшай Панны Марыі засьведчыў, што 20 кастрычніка (1 лістапада н. ст.) 1841 году ў Хвойніках, хутчэй ад старасьці, чым ад хваробы, у 81-гадовым веку памёр вялікі абозны ВКЛ Караль Прозар. 24 кастрычніка Мазырскі і Рэчыцкі дэкан Францішак Пазьняк, які быў астраглядаўскім пробашчам, пры асыстэнцыі шматлікага духавенства і ў прысутнасьці мноства людзей пахаваў нябожчыка ў радавым склепе&lt;ref&gt;НГАБ. Ф. 1089. Воп. 1. Спр. 3. А. 10адв.&lt;/ref&gt;. У інвэнтарах 1844 г. уладальнікамі Хвойніцкага і Юзафаўскага маёнткаў названыя адпаведна Ўладыслаў і Юзаф Прозары, сыны абознага&lt;ref&gt;НГАБ. Ф. 142. Воп. 1. Спр. 1475, 1481.&lt;/ref&gt;. Пасьля сьмерці Юзафа ў 1845 г.&lt;ref&gt;НГАБ. Ф. 1089. Воп. 1. Спр. 3. А. 44 — 44 адв.&lt;/ref&gt; ягоная частка тутэйшай спадчыны перайшла да Ўладыслава. Паводле рэвізіі 1847 году «Хвойніцкае габрэйскае таварыства» складалі 2393 душы&lt;ref&gt;Еврейская энциклопедия. Т. 15. — Санкт-Петебург: Брокгауз-Ефрон, 1913. Стб. 653&lt;/ref&gt;

Згодна з кнігай «Памяць. Гісторыка-дакументальная хроніка Хойніцкага раёна», на 1849 год у Хвойніках — 74 двары, 580 жыхароў; дзеялі царква, каталіцкая капліца, 3 сынагогі; паштовая станцыя на тракце Мазыр — Брагін — Любеч, 26 крамаў, 2 піцейныя дамы, конны млын. Побач, у сядзібе Валокі, былі бровар і вятрак. У «Списках населенных мест Минской губернии по уездам, приходам, еврейским обществам со сведениями об их расположении и народонаселении [Дело]: 1857 г.» засьведчана, што 12 асобаў мужчынскага і 7 жаночага полу з двара Хвойнікі, 199 і 113 асобаў адпаведна зь ліку жыхароў мястэчка Хвойнікі былі парафіянамі Астраглядаўскага касьцёлу Унебаўзяцьця Найсьвяцейшай Панны Марыі, яшчэ 55 местачкоўцаў абодвух полаў зьяўляліся прыхаджанамі Хвойніцкай Сьвята-Пакроўскай царквы&lt;ref&gt;Расейскі дзяржаўны гістарычны архіў (РДГА). Ф. 1290. Воп. 4. Спр. 79. А. 382, 666&lt;/ref&gt;. У 1859—1862 гадох намаганьнямі і на сродкі Ўладыслава Прозара ў Хвойніках вымуравалі нэагатычныя касьцёл і капліцу, вядомыя са здымкаў 1912 г. І. Сербава. 17—18 верасьня 1860 году мястэчка наведаў менскі архіяпіскап [[Міхал Галубовіч]]. У. Прозар прасіў дазволу ўзьнесьці алтар для жалобнага набажэнства ў капліцы. Архіяпіскап згадзіўся пры ўмове, калі абшарнік збудуе на працягу 15-ці гадоў мураваную царкву&lt;ref&gt;Язэп Янушкевіч. Дыярыюш з XIX стагоддзя: Дзённікі Міхала Галубовіча як гістарычная крыніца. — Мінск.: Выдавец В. Хурсік, 2003&lt;/ref&gt;. У пачатку студзеня 1862 году Ўладыслаў спачыў. На пахаваньні ў Хвойніках, менш як за паўтары гады да свайго арышту, выступіў з прамоваю [[Аляксандар Аскерка]]&lt;ref&gt;AGAD. APiJ. Sygn. 1. S. 209.&lt;/ref&gt;, сястра якога Зофія была замужам за сынам нябожчыка Мечыславам. У 1864 годзе Мечыслаў Прозар памёр у зьняволеньні, а на маёнтак Хвойнікі, у якім на думку сьледзтва «жылі людзі, гатовыя да рэвалюцыйных беспарадкаў» і знайшлі нарыхтаваную зброю, быў накладзены ўзмоцнены 10-ці адсоткавы збор. Памёр і арыштаваны па справе паўстаньня Гэнрык Пяткевіч, бацька Чэслава&lt;ref&gt;Паўстанне 1863—1864 гадоў у Віцебскай, Магілёўскай і Мінскай губернях: Дакументы і матэрыялы Нацыянальнага гістарычнага архіва Беларусі / уклад. Дз. Ч. Матвейчык; рэдкал.: У. І. Адамушка [і інш.]. — Мінск: А. М. Вараксін, 2014. С. 450—452.&lt;/ref&gt;. У 1864 годзе дзеля выхаваньня тутэйшых дзяцей, а разам і іхных бацькоў у духу вернасьці расейскай манархіі, у Хвойніках адкрыта 2-клясная народная вучэльня. 20 чэрвеня 1865 году, «паводле мясцовага прадстаўленьня» праваслаўнага духавенства, як зь непрыхаваным задавальненьнем пісаў у сваім рапарце брагінскі дабрачынны Максім Ярэміч, невялікі стары драўляны і «цудоўнай структуры» мураваны касцёлы ў цэнтры Хвойнікаў і мураваную капліцу на могілках улады адабралі ў католікаў і перадалі ў праваслаўнае ведамства&lt;ref&gt;НГАБ. Ф. 136. Воп. 1. Спр. 31248. А. 15.&lt;/ref&gt;. Удава Мечыслава Прозара Зофія рабіла захады, абы вярнуць забранае ці хоць забясьпечыць недатыкальнасць радавога склепу. 2 лістапада 1887 г. яе сын і спадкаемца Канстанцін вымушаны быў прадаць абцяжараны даўгамі маёнтак расейскім купцам з [[Арлоўская губэрня|Арлоўскай губэрні]], [[Карачаў|карачаўскаму]] Міхаілу Пятровічу Аўраамаву і [[Трубчэўск|трубчэўскаму]] Гаўрылу Сямёнавічу Курындзіну за 580 000 рублёў серабром&lt;ref&gt;Виноградов Д. Л. Живые прошлого страницы. / Дмитрий Леонидович Виноградов. — Минск: А. Н. Вараксин, 2018. С. 99 — 102.&lt;/ref&gt;. У сьпісе землеўладальнікаў Менскай губэрні сказана, што ў маёнтку Хвойнікі Канстанціна Прозара налічвалася 44 466 дзесяцін зямлі&lt;ref&gt;Список землевладельцев Минской губернии. 1889 г. — Минск, 1889. С. 373.&lt;/ref&gt;. Пасьля таго продажу і здарылася непапраўнае. «Dziennik Kujawski» у верасьнёўскім нумары за 1895 год паведамляў: яшчэ ў канцы сакавіка злачынцы, нібыта з кола новых уладальнікаў маёнтку, нанялі каваля, выламалі краты ад уваходу ў [[лёх]], выкінулі з трунаў рэшткі пахаваных Прозараў, пазрывалі зь іх медзь і наступна прадавалі ў розных месцах. Празь некалькі дзён выламаныя краты і парэшткі заўважыў праваслаўны сьвятар, які і паведаміў аб здарэньні ў паліцыю. Гэтак Прозары пазбавіліся апошняга, што ім яшчэ ў Хвойніках належала, — уласных пахаваньняў&lt;ref&gt;Dziennik Kujawski. — Inowrocław, 20 września 1895 (Nr. 216. Rocznik III). S. 3.&lt;/ref&gt;.

[[Файл:Копія запісу аб продажы маёнтку хвойнікі ў 1887 г. (фрагмэнт).jpg|значак|зьлева|170px|Копія запісу аб продажы маёнтку Хвойнікі ў 1887 г. (фрагмэнт)&lt;ref&gt;Выпись из крепостной Минского Нотариального Архива. Книга по Речицкому уезду за 1887 год. № 18. С. 87 — 98. № 15&lt;/ref&gt;]]
[[Файл:Chvojniki, Prozar, Kaplica. Хвойнікі, Прозар, Капліца (1913).jpg|значак|170px|Капліца. Час выкананьня здымку невядомы. Дасланы А. Ельскаму ў канцы 1913 г.]]

У парэформавы пэрыяд Хвойнікі сталі цэнтрам аднайменнай воласьці ў Рэчыцкім павеце. У мястэчку здаўна праводзіліся кірмашы — Стрэчанскі ў лютым і [[Пакроў]]скі ў кастрычніку. У 1863 і 1864 гадох на іх адпаведна было прывезена тавару на 3850 і 4000 рублёў, 4500 і 4500 рублёў, а прададзена — на 1700 і 2000 рублёў, 2315 і 2500 рублёў&lt;ref&gt;Труды Минского губернского статистического комитета. Вып. 1. Историко-статистическое описание девяти уездов Минской губернии. — Минск, 1870. С. 416&lt;/ref&gt;. Згодна зь ведамасьцю Сьвята-Пакроўскай царквы, на 1875 год яе прыход налічваў 1254 асобы мужчынскага і 1260 асобаў жаночага полу верных. Зь іх у самым мястэчку Хвойнікі ў 12 дварах — 48 мужчын і 37 жанчын&lt;ref&gt;НГАБ. Ф. 136. Воп. 1. Спр. 40937. А. 234, 239адв.&lt;/ref&gt;. У сьпісе прыходаў і прычтаў па чатырох благачынных акругах (у межах Рэчыцкага павету) Менскай епархіі на 1876 год у складзе прычту Пакроўскай царквы ў Хвойніках названыя настаяцель а. Іаан Лісевіч, в. а. штатнага псаломшчыка Яўген Тышкевіч і звышштатны Даніла Транцэвіч, просьфірня Алена Васанская. Да прыходу належалі жыхары мястэчка Хвойнікі, вёсак Валокі, Малешаў, Паселічы, Людвін, Настольле, Карчовае, Гарошкаў, Небытаў, Куравое, Дворышча&lt;ref&gt;Минские епархиальные ведомости. — Минск, 1876. № 10. С. 458&lt;/ref&gt;. На 1879 год у прыходзе налічвалася 1178 душ мужчынскага і 1151 душа жаночага полу сялянскага саслоўя&lt;ref&gt;Описание церквей и приходов Минской епархии. VIII. Речицкий уезд. — Минск, 1879. С. 140&lt;/ref&gt;. У 1885 г. Хвойніцкую воласьць складалі 24 паселішчы з 859 дварамі. У 1890 годзе у мястэчку — валасная ўправа, мяшчанская ўправа, пошта, лекарскі ўчастак, у воласьці — 36 паселішчаў з 1567 дварамі. У 1895 годзе ў маёнтку была заснавана вінакурня&lt;ref name=&quot;fn2&quot;&gt;Список фабрик и заводов европейской России. — С.-Петербург, 1903. С. 575&lt;/ref&gt;. Паводле перапісу 1897 г. тут 335 двароў, 2596 жыхароў{{заўвага|Згодна зь іншымі зьвесткамі, у Хвойніках тады было 2685 жыхароў, зь якіх 1668 складалі габрэі&lt;ref&gt;Еврейская энциклопедия. Т. 15. — Санкт-Петебург: Брокгауз-Ефрон, 1913. Стб. 653&lt;/ref&gt;.}}, 5 юдэйскіх малітоўных дамоў, паштова-тэлеграфная кантора, хлебазапасны магазын, 48 крамаў, заезны двор, карчма. У пачатку XX ст. у Хвойніках дзеялі царква і капліца, працавалі 2 школы, лякарня, аптэка, жалезаробчы завод, 2 вадзяныя млыны. У выніку пажару 25 ліпеня 1901 году згарэла вінакурня. На 1903 год тая вінакурня сіламі 16 рабочых вытварала сьпірту на 37 900 (25 000) рублёў у год, перарабляла 1750 пудоў жытняй мукі, 6 312 пудоў зялёнага соладу і 110 000 пудоў бульбы&lt;ref name=&quot;fn2&quot;/&gt;.

[[Файл:Праэкт мураванай царквы ў м. Хвойнікі.png|значак|зьлева|170px|Нязьдзейсьнены праэкт мураванай царквы ў м. Хвойнікі. Пач. XX ст.]][[Файл:Чарцёж капліцы, пераўтворанай на царкву.png|значак|170px|Чарцёж капліцы, пераўтворанай на царкву. Пач. XX ст.]]

У 1904 годзе сярод зямельных уласьнікаў Менскай губэрні, якія мелі 500 і болей дзесяцін, названыя ўладальнікі маёнткаў Хвойнікі і Рашаў спадчынныя ганаровыя грамадзяне (купцы) Міхаіл Пятровіч Аўраамаў і Гаўрыла Сямёнавіч Курындзін&lt;ref&gt;Памятная книжка Минской губернии на 1904 г. — Минск: Издание Минского губернского статистического комитета, 1903. Приложение. С. 54.&lt;/ref&gt;. У 1909 годзе ў мястэчку было 338 двароў, 2891 жыхар&lt;ref&gt;Список населённых мест Минской губернии. / Сост. В. С. Ярмолович. — Минск, 1909. С. 210.&lt;/ref&gt;. У 1911 г. Хвойніцкі маёнтак дзялілі між сабой браты Андрэй Міхайлавіч (12 645 дзесяцін), Сямён Міхайлавіч (11 651), Васіль Міхайлавіч (9 591), Мітрафан Міхайлавіч (8 406), Іван Міхайлавіч (1 582) Аўраамавы&lt;ref&gt;Список землевладельцев Минской губернии. 1911 г. — Б. м. С. 1.&lt;/ref&gt;. З уводам у эксплюатацыю лініі Васілевічы — Хвойнікі (23 верасьня 1911 году) пачала дзеяць чыгуначная станцыя. У 1912 годзе А. М. Аўраамаў завершыў узьвядзеньне мураванага палацыка «u wjazdu do Chojnik», як вызначыў яго месцазнаходжаньне Анджэй Раствароўскі, унук Аляксандра Аскеркі, якому з-за дажджу ўвосень 1915 г., не даехаўшы да Рудакова, давялося тут заначаваць&lt;ref&gt;Rostworowski A. Ziemia, której już nie zobaczysz. Wspomnienia Kresowe. — Warszawa, 2001. S. 110.&lt;/ref&gt;. Сапраўды, паўстаў будынак на месцы драўлянай сядзібы ў колішнім фальварку Валокі, г. зн. тады яшчэ ня ў Хвойніках. Відавочна, хіба што Першая сусьветная вайна перашкодзіла плянам Аўраамавых збудаваць у мястэчку мураваную царкву паводле расейскіх узораў праваслаўнай архітэктуры, хоць адпаведны праэкт ужо быў створаны&lt;ref&gt;РДГА. Ф. 1293. Воп. 167 Менская губэрня. Спр. 82&lt;/ref&gt;.

=== Найноўшы час ===

9 лютага 1918 году, яшчэ да падпісаньня [[Берасьцейская мірная дамова|Берасьцейскай мірнай дамовы]] з бальшавіцкай Расеяй (3 сакавіка), [[Нямецкая імпэрыя]] перадала паўднёвую частку Беларусі [[Украінская Народная Рэспубліка|Украінскай Народнай Рэспубліцы]]. У адказ на гэта, 9 сакавіка [[Другая Ўстаўная грамата|Другой Устаўной граматай]] тэрыторыя абвешчана была часткай [[Беларуская Народная Рэспубліка|Беларускай Народнай Рэспублікі]]. Хвойнікі, аднак, апынуліся ў складзе часова створанай 15 чэрвеня [[Палеская акруга (1918—1919)|Палескай акругі (староства)]] з цэнтрам у Рэчыцы, з кастрычніка — у Мазыры. Прычым, старастай (губэрнатарам) гэтман [[Украінская дзяржава|Украінскай Дзяржавы]] Павал Скарападзкі прызначыў былога ўладальніка маёнтку Гарадзішча (на Брагіншчыне), галаву Рэчыцкай павятовай управы П. А. Патона. Ад 18 траўня тут дзеяла «варта Украінскай Дзяржавы»&lt;ref&gt;Ціхаміраў А. В. Станаўленне і развіццё беларуска-украінскіх адносін у 1918—1920 гг. // Веснік БДУ. Сер. 3. 2005. № 3. С. 28 — 32; Грицкевич А. П. Борьба за Украину, 1917—1921 / А. П. Грицкевич; под науч. ред. А. Е. Тараса. — Минск: Современная школа, 2011. С. 92 — 93; Ільїн О. Західне Полісся в Українській Державі гетьмана Скоропадського (Історія в документах) / О. Ільїн // Над Бугом і Нарвою : український часопис Підляшшя. — 2014. № 3. С. 42; Валентина Метлицька. Тимчасова німецька окупація та її вплив на долю східного Білоруського Полісся (березень 1918 — січень 1919 рр.). // Україна та Німеччина: міждержавні відносини: збірник наукових праць / ред. кол. Владислав Верстюк (гол.), Степан Віднянський, Руслан Пиріг, Ірина Матяш, Дмитро Вєдєнєєв, Володимир Бойко, Дмитро Казіміров. — Чернігів: Сіверський центр післядипломної освіти, 2018. С. 286—296 (артыкул беларускамоўны); Замойский А. С. Брагин и местечки юго-восточной Беларуси в условиях перехода от войны к миру. 1918—1922 // Брагинщина в контексте истории белорусско-украинского пограничья. С. 85.&lt;/ref&gt;. У сьнежні 1918 году нямецкія войскі пакінулі мястэчка і чыгуначную станцыю. 1 студзеня 1919 году, згодна з пастановай І зьезду КП(б) Беларусі, Хвойнікі ўвайшлі ў склад [[ССРБ|Сацыялістычнай Савецкай Рэспублікі Беларусі]], аднак 16 студзеня Масква адабрала іх разам зь іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад [[РСФСР]]. Ад сакавіка да пачатку ліпеня 1920 году Хвойнікі занятыя польскімі войскамі. Пагром, учынены ў лістападзе 1920 году жаўнерамі [[Станіслаў Булак-Балаховіч|Станіслава Булак-Балаховіча]], абярнуўся пагібельлю 48 жыхароў-габрэяў.

[[Файл:Chvojniki, Rynak. Хвойнікі, Рынак (1929).jpg|значак|зьлева|170px|Местачковы дом, 1929 г.]][[Файл: Пасёлак Лянтэрня на карце, складзенай ў 1924-26 гг.jpg|значак|170px|Хвойнікі, Валокі, Забалацьце на мапе [[Рабоча-Сялянская Чырвоная Армія|РККА]] 1926 г.]]

У дакумэнце пад назвай «Сведения о количестве учащихся школ Хойникской волости Речицкого уезда», пазначаным часовым адрэзкам 8 сьнежня 1920 — 15 красавіка 1921 году, засьведчана існаваньне Хвойніцкай школы II ступені (175 вучняў), а таксама школ І ступені — 1-й Хвойніцкай (58 вуч.), 2-й Хвойніцкай (204 вуч.), Хвойніцкай габрэйскай (50 вуч.), Хвойніцкай польскай (69 вуч.) і Хвойніцкай чыгуначнай (70 вуч.)&lt;ref&gt;Дзяржаўны архіў Гомельскай вобласьці. Ф. 68. Воп. 1. Спр. 16. А. 19.&lt;/ref&gt;. У чэрвені 1921 году непадалёк ад Хвойнікаў на станцыі Аўрамаўская банда атамана Івана Галака затрымала цягнік, абрабавала і забіла 55 пасажыраў&lt;ref&gt;Новиков Д. С. Борьба органов советской власти с бандой атамана Галака на белорусско-украинском пограничье в начале 1921 г. // Брагинщина в контексте истории белорусско-украинского пограничья. С. 102.&lt;/ref&gt;.

8 сьнежня 1926 году Хвойнікі вярнулі [[БССР]], адначасова надаўшы статус раённага цэнтру спачатку ў [[Рэчыцкая акруга|Рэчыцкай]], потым у [[Гомельская акруга|Гомельскай акрузе]]. На 1930 год тут было 560 двароў. Напярэдадні Другой сусьветнай вайны ў мястэчку і на станцыі дзеялі 2 пачатковыя і 7-гадовая школы, хата-чытальня, філія спажывецкай каапэрацыі; працавалі лесапільня (з 1912 году), маслазавод (з 1930 году), шпаларэзны завод (з 1932 году), кравецкая і шавецкая майстэрні (з 1928 году), паравы млын, маслабойня, хлебапякарня (з 1929 году), смалакурня, машынна-трактарная станцыя (з 1932 году). З 1938 году — у [[Палеская вобласьць|Палескай вобласьці]] з цэнтрам у Мазыры. 29 верасьня 1938 году паселішча атрымала афіцыйны статус [[пасёлак гарадзкога тыпу|пасёлку гарадзкога тыпу]].

[[Файл:Помнік ахвярам нацызму ў Хойніках.jpg|значак|170px|Помнік ахвярам нацызму ў Хвойніках.]]

У [[Другая сусьветная вайна|Другую сусьветную вайну]] з 25 жніўня 1941 да 23 лістапада 1943 году Хвойнікі знаходзіліся пад акупацыяй [[Трэці Райх|Трэцяга Райху]]. У верасьні 1941 году акупанты зьнішчылі ў урочышчы Пальміра больш за 100 чалавек зь ліку хвойніцкіх габрэяў&lt;ref&gt;Матвей Милявский. Хойники — моя любовь и боль. // Мишпоха. № 16. 2005&lt;/ref&gt;. {{пачатак цытаты}}''В 1946 году я впервые после войны приехал в Хойники и услышал от мамы, как был зверски убит ее отец, мой дедушка Нохим, не захотевший эвакуироваться. Группа стариков: дедушка, мой родственник Левицкий Мойше, его больной внук Хаим и другие — шли в одной колоне. Впереди дедушка, которому вручили знамя. Фашисты и полицейские заставили еле шагающих старых, больных людей петь песни. Обреченных били, и вдруг дедушка начал петь и вслед за ним остальные. Они даже бодрее стали шагать. Нацисты заставили их замолчать, прекратить пение. Кто-то из местных жителей, наблюдавших шествие обреченных, сообщил немцам, что евреи поют не песню, а нараспев читают молитву «Шма Исроэль». Мои попытки узнать подробности тогда не увенчались успехом. Это казалось легендой. Намного позже в акте Чрезвычайной Государственной комиссии по Хойникам, я прочитал, что группу стариков с красным флагом водили по улицам поселка, а потом под пытками вывели на «Пальмир» и расстреляли. Нет, это уже не легенда, а жестокая правда. Но почему в документе Комиссии не сказано о том, что «группа стариков» — это были евреи, и только евреи? Почему не сказано о том, чтó они пели? Не знали? Невозможно!''{{канец цытаты}}У кастрычніку — больш за 150 габрэяў расстраляныя ў пасялковым парку і 40 чалавек у двары будынку паліцыі. У чэрвені 1943 году ў Хвойніках быў створаны лягер грамадзянскага насельніцтва, у якім утрымлівалася 5 000 чалавек. Вязьняў групамі адпраўлялі ў Нямеччыну&lt;ref&gt;Без срока давности. Беларусь: преступления нацистов и их пособников против мирного населения на оккупированной территории БССР в годы Великой Отечественной войны. Гомельская область. Сборник архивных документов и материалов / сост.: А. Р. Дюков, В. Д. Селеменев (рук.) [и др.]; редкол.: А. К. Демянюк [и др.]. — Минск: НАРБ; М.: Фонд «Историческая память», 2021. С. 309, 317—318&lt;/ref&gt;.

Ад вызваленьня і да 15 студзеня 1944 году тут месьціліся органы кіраваньня Палескай вобласьці. З 1954 году Хвойнікі — у складзе Гомельскай вобласьці. На 1955/1956 навучальны год у раённым цэнтры дзеялі 2 беларускія (№ 1 і 3) і 1 расейскамоўная (№ 2) сярэднія школы&lt;ref&gt;Занальны дзяржаўны архіў у г. Рэчыцы . Ф. 3. Воп. 1. Спр. 12&lt;/ref&gt;.

10 лістапада 1967 году Хвойнікі атрымалі статус [[места]]. У 1972 годзе да места далучылі вёскі [[Валокі (Хвойнікі)|Валокі]] і [[Забалацьце (Хвойнікі)|Забалаць]], у 1989 годзе — [[Настольле]] і [[Лянтарня|Лянтарню (бальшав. Чырвоную Ніву)]], 1 сьнежня 2009 году — [[Малішаў (Хвойніцкі раён)|Малішаў]]&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20131029210409/http://www.pravo.by/pdf/2009-309/2009-309(003-022).pdf «Об изменении административно-территориального устройства Хойникского района Гомельской области». Решение Гомельского областного Совета депутатов от 1 декабря 2009 г. № 290]{{Ref-ru}}&lt;/ref&gt;.

== Насельніцтва ==

Максымальная колькасьць насельніцтва ў Хвойніках засьведчаная на 1989 год, калі тут жылі 17113 чалавек (згодна зь перапісам).

=== Дэмаграфія ===
&lt;div style=&quot;float:right;margin:0 0 .5em 1em;&quot; class=&quot;toccolours&quot;&gt;
&lt;timeline&gt;
ImageSize = width:auto height:140 barincrement:29
PlotArea = left:50 bottom:20 top:15 right:15
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = late
Colors =
  id:linegrey2 value:gray(0.9)
  id:linegrey value:gray(0.7)
  id:cobar value:rgb(0.0,0.7,0.8)
  id:cobar2 value:rgb(0.6,0.9,0.6)
DateFormat = yyyy
Period = from:0 till:15000
ScaleMajor = unit:year increment:5000 start:0 gridcolor:linegrey
ScaleMinor = unit:year increment:1000 start:0 gridcolor:linegrey2
PlotData =
  color:cobar width:15
  bar:1849 from:0 till:580
  bar:1858 from:0 till:449
  bar:1886 from:0 till:580
  bar:1897 from:0 till:2596
  bar:1909 from:0 till:2891
  bar:1939 from:0 till:3400
  bar:1970 from:0 till:9500
  bar:1991 from:0 till:15000
  bar:2002 from:0 till:14600
  bar:2006 from:0 till:13500
  bar:2009 from:0 till:13844
  bar:2018 from:0 till:12472
TextData=
  fontsize:10px pos:(10,195)
  text:
&lt;/timeline&gt;
&lt;/div&gt;

* '''XIX стагодзьдзе''': 1849 год — 580 чал., зь іх мяшчанаў 1-га разраду — 4, 2-га — 13, 3-га — 63; 1858 год — 449 чал.&lt;ref&gt;{{Літаратура/Гарады і вёскі Беларусі|2-2к}} С. 426.&lt;/ref&gt;; 1880 год — 500 чал.&lt;ref&gt;[[Аляксандар Ельскі|Jelski A.]] Chojniki // {{Літаратура/Геаграфічны слоўнік Каралеўства Польскага|1к}} S. [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_I/620 620].&lt;/ref&gt;; 1886 год — 580 чал.; 1897 год — 2596 чал.
* '''XX стагодзьдзе''': 1906 год — 2685 чал. (1250 муж. і 1435 жан.), зь іх 717 каталікоў, 299 праваслаўных, 1668 юдэяў&lt;ref name=&quot;pam&quot;&gt;{{Літаратура/Памяць/Хвойніцкі раён}}&lt;/ref&gt;; 1939 год — 3,4 тыс. чал.&lt;ref&gt;{{Літаратура/БелЭн|17к}} С. 42.&lt;/ref&gt;; 1970 год — 9,5 тыс. чал.; 1991 год — 15 тыс. чал.
* '''XXI стагодзьдзе''': 2002 год — 14,6 тыс. чал.&lt;ref&gt;{{Літаратура/БелЭн|17к}} С. 41.&lt;/ref&gt;; 2004 год — 14,2 тыс. чал.&lt;ref&gt;{{Літаратура/Гарады і вёскі Беларусі|2-2к}} С. 425.&lt;/ref&gt;; 2005 год — 13,9 тыс. чал.; 2006 год — 13,5 тыс. чал.; 2008 год — 13,2 тыс. чал.; 1 студзеня 2009 году — 13,1 тыс. чал.; 2009 год — 13 844 чал.&lt;ref name=&quot;belstat&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20100918172105/http://belstat.gov.by/homep/ru/perepic/2009/vihod_tables/1.2-3.pdf Перепись населения — 2009. Гомельская область]{{Ref-ru}} [[Нацыянальны статыстычны камітэт Рэспублікі Беларусь]]&lt;/ref&gt; (перапіс); 2016 год — 12 698 чал.&lt;ref name=&quot;belstat2016&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20160706073652/http://www.belstat.gov.by/upload/iblock/567/567f8a4ac45cd80a949bb7bd7a839ca7.zip Численность населения на 1 января 2016 г. и среднегодовая численность населения за 2015 год по Республике Беларусь в разрезе областей, районов, городов и поселков городского типа]{{Ref-ru}} [[Нацыянальны статыстычны камітэт Рэспублікі Беларусь]]&lt;/ref&gt;; 2017 год — 12 500 чал.&lt;ref name=&quot;belstat2017&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20200813193913/http://belstat.gov.by/ofitsialnaya-statistika/publications/izdania/public_bulletin/index_7192/ Численность населения на 1 января 2017 г. и среднегодовая численность населения за 2016 год по Республике Беларусь в разрезе областей, районов, городов и поселков городского типа]{{Ref-ru}} [[Нацыянальны статыстычны камітэт Рэспублікі Беларусь]]&lt;/ref&gt;; 2018 год — 12 472 чал.&lt;ref name=&quot;belstat2018&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20180405033656/http://www.belstat.gov.by/ofitsialnaya-statistika/publications/izdania/public_bulletin/index_8782 Численность населения на 1 января 2018 г. и среднегодовая численность населения за 2017 год по Республике Беларусь в разрезе областей, районов, городов и поселков городского типа]{{Ref-ru}} [[Нацыянальны статыстычны камітэт Рэспублікі Беларусь]]&lt;/ref&gt;

=== Рэлігія ===
У 1990-я гады ў Хвойніках узьведзеныя новыя будынкі царквы Пакрова Багародзіцы і касьцёлу Ўнебаўзяцьця Найсьвяцейшай Панны Марыі.

=== Адукацыя ===
У Хвойніках працуюць прафэсійны ліцэй, 4 сярэднія (у іх ліку гімназія), дзьве спартовыя школы і Школа мастацтваў.

=== Культура ===
Раённы Дом культуры, яго філія Цэнтр культуры м. Хвойнікі, дзее народны тэатр, народны ансамбль «Спадчына», пры Школе мастацтваў — дзіцячы ўзорны ансамбль «Верасок», ансамбль народнай музыкі «Крыніца», пры Цэнтры творчасьці дзяцей і моладзі адзьдзелу адукацыі райвыканкаму ўзорны ансамбль эстраднага танцу «DRIVE», Дом рамёстваў, раённая і местачковая бібліятэкі, раённы краязнаўчы музэй, выдаецца раённая газэта «Хойніцкія навіны».

== Забудова ==

=== Плян ===
Забудова Хвойнікаў злучылася з блізкімі паселішчамі, у выніку чаго склаліся раёны Старыя Хвойнікі, Новыя Хвойнікі і паўночна-заходні. Паводле генэральнага пляну ўзводзіліся 2—5-павярховыя будынкі. Шматпавярховы мікрараён Юбілейны збудаваны ў Новых Хвойніках. У зьвязку з [[Чарнобыльская катастрофа|чарнобыльскай катастрофай]] новае будаваньне ў месьце нязначнае.

=== Вуліцы і пляцы ===
{| cellspacing=&quot;1&quot; cellpadding=&quot;3&quot; style=&quot;width: 700px; margin: 0 0 1em 0; border: solid darkgray; border-width: 1px 1px 1px 1px; font-size: 90%; background-color: #fff;&quot;
|- bgcolor={{Колер|Беларусь}} align=&quot;center&quot;
| '''Афіцыйная назва''' || '''Гістарычная назва''' || '''Былыя назвы'''
|-style=&quot;background:#FAFAFA;&quot; align=&quot;left&quot;
| Вакзальная вуліца || '''Замкавы''' завулак&lt;ref name=&quot;fn4&quot;&gt;Зелянкоўскі А. М. Па залах Хойніцкага гісторыка-краязнаўчага музея. С. 10&lt;/ref&gt; 
| '''Карчомная''' вуліца&lt;ref name=&quot;plan-1886&quot;&gt;[[:Файл:Chvojniki. Хвойнікі (1886).jpg|Плян Хвойнікаў 1886 году]]&lt;/ref&gt; ||
|-style=&quot;background:#EEEEEE;&quot; align=&quot;left&quot;
| Домнікава вуліца || '''Кавальская''' вуліца&lt;ref name=&quot;fn4&quot;/&gt; ||
|-style=&quot;background:#FAFAFA;&quot; align=&quot;left&quot;
| Інтэрнацыянальная вуліца || '''Царкоўная''' вуліца ||
|-style=&quot;background:#EEEEEE;&quot; align=&quot;left&quot;
| Івана Мележа вуліца || '''Школьная''' вуліца ||
|-style=&quot;background:#FAFAFA;&quot; align=&quot;left&quot;
| Піянэрская вуліца || '''Янава''' вуліца ||
|-style=&quot;background:#EEEEEE;&quot; align=&quot;left&quot;
| Пралетарская вуліца || '''Пагарэлая''' вуліца ||
|-style=&quot;background:#FAFAFA;&quot; align=&quot;left&quot;
| Савецкая вуліца || '''Базарная''' вуліца&lt;ref name=&quot;fn4&quot;/&gt; і '''Зялёная''' вуліца 1864 г.&lt;ref name=&quot;plan-1864&quot;&gt;[[:Файл:Chvojniki. Хвойнікі (1864).jpg|Плян Хвойнікаў 1864 году]]&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt; У 1886 г. апошняя пазначана як '''Валоцкая''' вуліца&lt;ref name=&quot;plan-1886&quot;/&gt; ||
|-style=&quot;background:#EEEEEE;&quot; align=&quot;left&quot;
| Сялянская вуліца || '''Забалоцкая''' вуліца&lt;ref name=&quot;plan-1864&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;plan-1886&quot;/&gt; ||
|-style=&quot;background:#FAFAFA;&quot; align=&quot;left&quot;
| Танкістаў плошча || '''Замкавая''' вуліца&lt;ref name=&quot;fn4&quot;/&gt; || Працы плошча
|}

== Эканоміка ==
Аўтарамонтны завод, завод гідраапаратуры ў складзе «МТЗ-ХОЛДЫНГ», завод ЖБВ — філія ААТ «Мазырскі ДБК», фабрыка мастацкіх вырабаў, Палескі вытворчы ўчастак ААТ «Мілкавіта».

== Турыстычная інфармацыя ==

=== Інфраструктура ===
[[Файл:Museum in Chojniki.jpg|значак|зьлева|170px|Хвойніцкі краязнаўчы музэй, вул. Карла Маркса, 19]][[Файл:Ivan Melezh Ludzi na bolote Hoiniki 01.jpg|значак|170px|Скульптурная кампазыцыя «[[Людзі на балоце (раман)|Людзі на балоце]]» ў Хвойніках.]]

Хвойнікі — цэнтар традыцыйнага мастацкага рамяства (ткацтва, вышыўка і інш.)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Турыстычная энцыкляпэдыя Беларусі|к}}&lt;/ref&gt;. Дзее Хвойніцкі краязнаўчы музэй. Спыніцца можна ў гатэлі «Журавінка».

У месьце да 10-й гадавіны [[Чарнобыльская катастрофа|катастрофы на Чарнобыльскай АЭС]] паставілі помнік Смутку.

=== Адметныя мясьціны ===
* Забудова гістарычная (канец ХІХ — пачатак ХХ ст.; фрагмэнты).
* Сядзібна-паркавы комплекс спадчынных ганаровых грамадзян Аўраамавых (пачатак XX ст.) на месцы сядзібы фальварку Валокі.

=== Страчаная спадчына ===
* Касьцёл (1859—1862), пераўтвораны ў Пакроўскую царкву.
* Капліца на могілках (1859—1862), пераўтвораная ў царкву.
* Сядзіба Прозараў (канец XVIII ст.) у мясьціне, якая называлася Замкам.
* Царква Пакрова Найсьвяцейшай Багародзіцы (XVIII ст.){{Заўвага|Яе драўляны будынак зь лядашчымі, паводле сьвятара М. Ярэміча&lt;ref&gt;НГАБ. Ф. 136. Воп. 1. Спр. 31248. А. 17&lt;/ref&gt;, страхой і купалам, які стаяў «почти в болоте» (на пляне 1864 г. пазначаны на вуліцы Царкоўнай), праблематычна ўважаць за страчаную архітэктурную каштоўнасьць, бо разабраны ён быў з нагоды пераўтварэньня ў Пакроўскую царкву нэагатычнага мураванага касьцёла ў самым цэнтры мястэчка Хвойнікі.}}

== Асобы ==

* [[Караль Прозар]] (1759—1841) — на думку Т. Касцюшкі, — «рэдкі грамадзянін» Рэчы Паспалітай, паводле расейскай імпэратрыцы Кацярыны ІІ, — «в числе первейших бунтовщиков почитаемый»&lt;ref&gt;[http://hojniki.ucoz.ru/index/kniga_pamjati/0-30 Абозны Караль Прозар] Хойнікшчына&lt;/ref&gt;
* Аляксандар Стравінскі (1835—1911) — удзельнік расейска-турэцкай вайны 1787—1788 гг., генэрал-маёр (1898)&lt;ref&gt;[https://be-tarask.wikipedia.org/wiki/%D0%9B%D1%8F%D0%BD%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%BD%D1%8F Больш падрабязна гл.: Лянтарня]&lt;/ref&gt;
* Мікалай Селіваноўскі (1901—1997) — намесьнік міністра Дзяржбясьпекі СССР (1946—1951), генэрал-лейтэнант (1943)&lt;ref&gt;[http://hojniki.ucoz.ru/index/selivanowski/0-141 Николай Николаевич Селивановский] Хойнікшчына&lt;/ref&gt;.
* [[Якаў Жыліцкі]] (1909—1993) — вынаходнік, кандыдат сельскагаспадарчых навук, Заслужаны вынаходнік РСФСР
* Ірына (нар. Тышкевіч) Бяляўская (1913—1975) — гісторык-славіст, прафэсар Маскоўскага унівэрсытэту імя М. В. Ламаносава &lt;ref&gt;[http://hojniki.ucoz.ru/index/kniga_pamjati/0-42# Ірына Бяляўская]{{ref-ru}}, Хойнікшчына&lt;/ref&gt;
* Ізраіль Рабіновіч (1914—2001) — доктар хімічных навук, прафэсар Ніжагародзкага унівэрсытэту, заслужаны дзеяч навукі і тэхнікі РСФСР, лаурэат Дзяржаўнай прэміі РФ (пасьмяротна).
* Ізраіль Фішман (1914—2004) — доктар фізыка-матэматычных навук, прафэсар Казанскага унівэрсытэту&lt;ref&gt;[http://hojniki.ucoz.ru/index/izrail_samuilovich_fishman/0-122 Израиль Самуилович Фишман], Хойнікшчына&lt;/ref&gt;
* Іван (Ян) Цішкевіч (1919—2001) — правазнаўца, доктар юрыдычных навук, прафэсар БДУ. Заслужаны юрыст БССР (1971)&lt;ref&gt;[http://hojniki.ucoz.ru/index/cishkevich/0-424 Иван (Ян) Станиславович Тишкевич] Хойнікшчына&lt;/ref&gt;
* Уладзімер Чачот (1919—2004) — гісторык, дэкан факультэту польскай мовы і літаратуры Віленскага пэдагагічнага унівэрсытэту, прафэсар, заслужаны выкладчык Літоўскай Рэспублікі&lt;ref&gt;[http://hojniki.ucoz.ru/index/czeczot/0-145# Уладзімер Чачот]{{ref-pl}}, Хойнікшчына&lt;/ref&gt;.
* Іосіф Тойбін (1919—1988) — літаратуразнаўца, дасьледчык творчасьці А. С. Пушкіна, доктар філялягічных навук, прафэсар Курскага пэдагагічнага інстытуту, выдатнік народнай асьветы РСФСР.
* Міхаіл Пізенгольц (1926—2003) — эканаміст, пэдагог. Спэцыяліст у галіне фінансавай дзейнасьці буйных сельгаспрадпрыемстваў. Доктар эканамічных навук, прафэсар.
* [[Рыгор Арцюшэнка]] (1927—2004) — дзяяч беларускай эміграцыі ў [[ЗША]]
* [[Інэса Вінаградава]] (нар. 1934) — беларускі харавы дырыжор, Заслужаны работнік культуры БССР (1975)
* [[Мікалай Асаўляк]] (1937—2008) — беларускі мастак, выкладчык СШ № 3 г. Хвойнікі, сябра Беларускага саюзу мастакоў&lt;ref&gt;[http://hojniki.ucoz.ru/index/asauljak/0-130 ЧЕЛОВЕК, превративший маленькие уголки РОДНОГО КРАЯ в шедевры живописи]&lt;/ref&gt;
* [[Уладзімер Багінскі]] (нар. 1938) — навуковец у галіне лясной гаспадаркі, член-карэспандэнт НАН Беларусі, прафэсар ГДУ імя Ф. Скарыны&lt;ref&gt;[http://hojniki.ucoz.ru/index/baginski/0-153 Уладзімір Феліксавіч Багінскі] Хойнікшчына&lt;/ref&gt;.
* [[Віктар Дашук]] (нар. 1938) — беларускі кінарэжысэр&lt;ref&gt;[http://hojniki.ucoz.ru/index/viktar_dashuk/0-142 Віктар Нікіфаравіч Дашук] Хойнікшчына&lt;/ref&gt;.
* [[Алег Берасьнеў]] (1940—2014) — навуковец ў галіне дынамікі трываласьці і надзейнасьці машынаў, член-карэспандэнт НАН Беларусі&lt;ref&gt;[http://hojniki.ucoz.ru/index/berasnew/0-179 Олег Васильевич Берестнев] Хойнікшчына&lt;/ref&gt;.
* [[Аляксандар Варабей]] (1957—2007) — удзельнік Алімпійскіх гульняў у Маскве (1980), рэкардсмен Беларусі ў бегу на 3000 м з перашкодамі (1980 і дагэтуль)&lt;ref&gt;[http://hojniki.ucoz.ru/index/alvaralvar/0-310 Метеором промелькнул по небосклону] Хойнікшчына&lt;/ref&gt;
* [[Сяргей Кухарэнка]] (нар. 1976) — дзюдаіст, удзельнік Алімпійскіх гульняў у Сіднэі (2000) і Афінах (2004)&lt;ref&gt;[http://hojniki.ucoz.ru/index/kukharehnka/0-476 Сергей Петрович Кухаренко] Хойнікшчына&lt;/ref&gt;
* [[Віктар Ганчарэнка]] (нар. 1977) — футбаліст, трэнэр&lt;ref&gt;[http://hojniki.ucoz.ru/index/gancharehnka/0-247 Виктор Михайлович Гончаренко] Хойнікшчына&lt;/ref&gt;
* [[Маргарыта Махнева]] (у Хвойніках — Цішкевіч) (нар. 1992) — вясьлярка на байдарцы&lt;ref&gt;[http://hojniki.ucoz.ru/index/cishkevich/0-305# Маргарыта Махнева]{{ref-ru}}, Хойнікшчына&lt;/ref&gt;
* [[Вольга Худзенка]] (нар. 1992) — вясьлярка на байдарцы&lt;ref&gt;[http://hojniki.ucoz.ru/index/volga_khudzenka/0-300 Вольга Худзенка]{{ref-ru}}, Хойнікшчына&lt;/ref&gt;

== Заўвагі ==
{{Заўвагі|2}}

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

== Літаратура ==
* {{Літаратура/БелЭн|17}}
* Бельскі С. В. З гісторыі ўладароў і маёнткаў Брагіншчыны XVI—XVIII стст. // [http://familyclubs.greencross.by/sites/default/files/files-for-download/braginshina-sbornik-fin.pdf Брагинщина в контексте истории белорусско-украинского пограничья: сборник научных статей / редкол. А. Д. Лебедев (отв. ред.). — Минск: Четыре четверти, 2018. С. 4 — 18, 26, 27, 31, 34].
* {{Літаратура/ЭВКЛ|2}}
* {{Літаратура/Гарады і вёскі Беларусі|2-2}}
* {{Літаратура/Памяць/Хвойніцкі раён}}
* {{Літаратура/ЭГБ|6-2}}
* {{Літаратура/Геаграфічны слоўнік Каралеўства Польскага|1}}

== Вонкавыя спасылкі ==
* [http://hojniki.ucoz.ru/ Хойнікшчына] — краязнаўчы сайт
{{Навігацыйная група
|назоў = Хвойнікі ў сучасным [[Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Беларусі|адміністрацыйна-тэрытарыяльным падзеле]] [[Беларусь|Беларусі]]
|стыль_назова = background-color: {{Колер|Беларусь}};
|Хвойніцкі раён
|Гомельская вобласьць
}}
{{Добры артыкул}}
[[Катэгорыя:Хвойнікі| ]]
[[Катэгорыя:Гарады Гомельскай вобласьці]]
[[Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XVI стагодзьдзі]]
[[Катэгорыя:Населеныя пункты Хвойніцкага раёну]]
[[Катэгорыя:Колішнія населеныя пункты Хвойніцкага раёну]]</text>
      <sha1>mvf4xbfeqlel1giueip2lsi7lyvusmd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Домаш</title>
    <ns>0</ns>
    <id>74413</id>
    <revision>
      <id>2668668</id>
      <parentid>2667501</parentid>
      <timestamp>2026-05-07T18:10:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-27876-85</username>
        <id>97401</id>
      </contributor>
      <comment>/* Носьбіты */</comment>
      <origin>2668668</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9067" sha1="tvtmx3y804jn5cxsfbl95xr1e6tsmma" xml:space="preserve">{{Імя
|імя              = Домаш
|лацінка          = Domaš
|арыгінал         = Domisch
|вымаўленьне      = 
|мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]]
|утварэньне       = [[Тума|Duomo]] + [[суфікс]] з {{nowrap|элемэнтам -ш- (-sch-)}}
|варыянт          =  Доміш, Тумаш
|вытворныя        = 
|зьвязаныя        = 
}}

'''Домаш''', '''Доміш''', '''Тумаш''' — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

== Паходжаньне ==
{{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}}

Доміш (Domisch) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня&lt;ref&gt;Eule R. Germanische und fremde Personennamen als heutige deutsche Familiennamen // Festschrift zu dem fünfzigjährigen jubiläum des Friedrichs-realgymnasiums in Berlin. — Berlin, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=TTFOAAAAYAAJ&amp;q=Domisch#v=snippet&amp;q=Domisch&amp;f=false S. 26].&lt;/ref&gt;. Іменная аснова [[Тума|-дом- (-тум-)]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Туміла]], [[Домін]], [[Тумар (імя)|Тумар]]; германскія імёны Tumila, Domin, Thumer) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] dōms 'вырак, суд; слава'&lt;ref&gt;Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 14, 1972. S. 95.&lt;/ref&gt;.

Імёны Домаш і Думаш гістарычна бытавалі ў Польшчы: ''Paulich filius Domas'' (1204 год), ''Domas'' (1244 і 1249 гады), ''Dumas'' (1413 год)&lt;ref&gt;Słownik staropolskich nazw osobowych. T. 1. — Wrocław, 1965—1967. S. 505—506.&lt;/ref&gt;.

У [[Наўгародзкая рэспубліка|Ноўгарадзе]] бытавала імя Домаша (''Домаса'')&lt;ref&gt;Khallieva Boiché O. Imja et Name, Aux sources de l’anthropnymie germanique, anglo-saxonne et slave. — Presses de l’université Paris-Sorbonne, 2015. P. 433.&lt;/ref&gt;.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''villanis… Mylosch Domaschewicz'' (1 жніўня 1472 году)&lt;ref&gt;Rowell S. C. Acta primae visitationis diocesis vilnensis anno domini 1522 peractae. Vilniaus Kapitulos Archyvo Liber IIb atkūrimas. — Vilnius, 2015. P. 21.&lt;/ref&gt;; ''служебъ того дворца Бикушского… а Феда Домашевич'' (14 сьнежня 1508 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|8к}} P. 287.&lt;/ref&gt;; ''чотырех чоловеков в [[Наваградзкі павет|Новгородском повете]] Ловецкого десятку на има Домаша [[Гунт|Контевича]]'' (27 жніўня 1511 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|9к}} P. 113.&lt;/ref&gt;; ''землю пустовскую тяглую у повете [[Радунь|Радунском]] на имя Дамашишку'' (3 ліпеня 1513 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|9к}} P. 131.&lt;/ref&gt;; ''земль пустых в [[Абольцы|Оболцохъ]]… Богдановы Домашевича… Богдановы Домашовича'' (12 жніўня, 17 верасьня і 30 кастрычніка 1519 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|25к}} P. 163—164.&lt;/ref&gt;; ''Тумашъ з братомъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 95.&lt;/ref&gt;, ''Ланко Тумашевичъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 97.&lt;/ref&gt; (1528 год); ''люди того жъ двора [[Ашмяны|Ошъменъцовъ]]… Станько Домашевич'' (11 чэрвеня 1547 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|234к}} P. 167.&lt;/ref&gt;; ''sioło Czywilowo… Piotr Domaszewicz'' (4 сьнежня 1554 году)&lt;ref&gt;Istorijos archyvas. T. 1: XVI amžiaus Lietuvos inventoriai. — Kaunas, 1934. P. 102—103.&lt;/ref&gt;; ''Domass Koliessnik… Domas [[Віс|Wisiewicz]]'' (1558 год)&lt;ref&gt;Писцовая книга Гродненской экономии с прибавлениями, изданная Виленской Комиссией для разбора древних актов. Ч. 1. — Вильна, 1881. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=Hvt6OUpCnNoC&amp;q=Domass#v=snippet&amp;q=Domass&amp;f=false С. 153, 353].&lt;/ref&gt;; ''Janko Domiss'' (1560—1563 гады)&lt;ref&gt;Słownik historycznych nazw osobowych Białostocczyzny (XV—XVII w.). T. 1: A—O. — Białystok, 1997. [https://books.google.by/books?id=IiAXAQAAIAAJ&amp;q=Domisz++1560&amp;dq=Domisz++1560&amp;hl=ru&amp;newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjrosCslvuEAxVBg_0HHaFHAMwQ6AF6BAgBEAI S. 77].&lt;/ref&gt;; ''Домашъ [[Міра (імя)|Мирутичъ]]'' (1563 год)&lt;ref&gt;Ревизия Кобринской экономии: составленная в 1563 году королевским ревизором Дмитрием Сапегой. — Вильна, 1876. С. 84.&lt;/ref&gt;; ''Marcin Domiszewicz'' (26 жніўня 1767 году)&lt;ref&gt;Акты издаваемые Виленской археографической комиссией. Т. 7. Акты Городненского гродского суда. — Вильна, 1874. С. 367.&lt;/ref&gt;; ''Domaszewicz Symon'' (16 сьнежня 1894 году)&lt;ref&gt;Сакалоўская А. Кальварыя. — {{Менск (Мінск)}}, 1997. С. 68.&lt;/ref&gt;.

== Носьбіты ==
* Тумаш — [[Горадня|гарадзенскі]] баярын, які ўпамінаецца ў [[Попісы войска Вялікага Княства Літоўскага|попісе войска Вялікага Княства Літоўскага]] 1528 году
* [[Лянга|Ланка]] Тумашавіч — [[ваўкавыск]]і баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска ВКЛ 1528 году
* Восім Тумаш (1875—?) — [[Беларусы|беларус]] з ваколіцаў [[Сьвянцяны|Сьвянцянаў]], які [[Савецкія рэпрэсіі ў Беларусі|пацярпеў ад уладаў СССР]]&lt;ref&gt;[https://by.openlist.wiki/%D0%A2%D1%83%D0%BC%D0%B0%D1%88_%D0%92%D0%BE%D1%81%D1%96%D0%BF_%D0%A4%D0%B0%D0%BC%D1%96%D1%87_(1875) Тумаш Восіп Фаміч (1875)], Адкрыты спіс ахвяраў палітычных рэпрэсій у СССР&lt;/ref&gt;
* Якаў Дамашэвіч (1910—?) — беларус зь [[Нясьвіж]]у, які [[Савецкія рэпрэсіі ў Беларусі|пацярпеў ад уладаў СССР]]&lt;ref&gt;{{Літаратура/Даведнік Маракова|РС|1|1|РС|РС}} С. 168.&lt;/ref&gt;
* [[Вітаўт Тумаш]] (1910—1998) — беларускі грамадзкі дзяяч, лекар, скарыназнаўца
* [[Сямён Домаш]] (1950—2019) — беларускі палітычны дзяяч

Дамішэвічы — [[Літва|літоўскі]] шляхецкі род&lt;ref&gt;[http://www.nobility.by/families/d/index.shtml Сьпіс шляхецкіх родаў, прозьвішчы якіх пачынаюцца на Д], [[Згуртаваньне беларускай шляхты]]&lt;/ref&gt;.

На 1904 год існавала сядзіба Домашанка (Дамашэнка) у Смаленскім павеце Смаленскай губэрні&lt;ref&gt;Список населенных мест Смоленской губернии. — Смоленск, 1904. С. 416.&lt;/ref&gt;.

На [[Наваградзкі павет|гістарычнай Наваградчыне]] існуе вёска [[Дамашэвічы]], на [[Менскі павет|гістарычнай Меншчыне]] — [[Дамашаны]] і [[Дамашкі]], на [[Пінскі павет|гістарычнай Піншчыне]] — [[Дамашыцы]], на [[Віцебскі павет|гістарычнай Віцебшчыне]] — [[Дамашэва]], на [[Віленскі павет (ВКЛ)|гістарычнай Віленшчыне]] — [[Домашышкі]]. Назву [[Дамашы]] маюць вёскі на гістарычных [[Ашмянскі павет|Ашмяншчыне]], [[Браслаўскі павет|Браслаўшчыне]], [[Наваградзкі павет|Наваградчыне]] і Меншчыне, назву [[Тумашы]] — на гістарычных Ашмяншчыне, [[Гарадзенскі павет|Гарадзеншчыне]] і Наваградчыне.

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

{{Германскія імёны з суфіксам ш}}
{{Імёны з асновай дом}}

[[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]]</text>
      <sha1>tvtmx3y804jn5cxsfbl95xr1e6tsmma</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Вікіпэдыя:Істотныя артыкулы/Сьпіс істотных артыкулаў паводле памеру</title>
    <ns>4</ns>
    <id>91685</id>
    <revision>
      <id>2668665</id>
      <parentid>2664334</parentid>
      <timestamp>2026-05-07T18:07:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>DymitrBot</username>
        <id>56484</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>робат: абнаўленьне зьвестак</comment>
      <origin>2668665</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="102539" sha1="6xqvcabuj7vv1nheh5w5t7nhycbecit" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;{{/Уступ|07.05.2026 18:07 UTC|44,30|44,30|0}}&lt;/noinclude&gt;
# [[Электрычны ток]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;2579 сымб. → &lt;/span&gt;3611 сымб.)
# [[Дыхальная сыстэма]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;2641 сымб. → &lt;/span&gt;3697 сымб.)
# [[Вугляводы]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;2658 сымб. → &lt;/span&gt;3721 сымб.)
# [[Адзеньне]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;2684 сымб. → &lt;/span&gt;3758 сымб.)
# [[Харчовая соль]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;2714 сымб. → &lt;/span&gt;3800 сымб.)
# [[Сьпірт]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;2737 сымб. → &lt;/span&gt;3832 сымб.)
# [[Сэрца]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;2738 сымб. → &lt;/span&gt;3833 сымб.)
# [[Тэатар]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;2739 сымб. → &lt;/span&gt;3835 сымб.)
# [[Гук]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;2761 сымб. → &lt;/span&gt;3865 сымб.)
# [[Страўнікава-кішачны тракт]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;2762 сымб. → &lt;/span&gt;3867 сымб.)
# [[Кут]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;2775 сымб. → &lt;/span&gt;3885 сымб.)
# [[Мір]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;2801 сымб. → &lt;/span&gt;3921 сымб.)
# [[Любоў]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;2804 сымб. → &lt;/span&gt;3926 сымб.)
# [[Сьвятло]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;2809 сымб. → &lt;/span&gt;3933 сымб.)
# [[Піраміда (архітэктура)]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;2814 сымб. → &lt;/span&gt;3940 сымб.)
# [[Горная парода]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;2824 сымб. → &lt;/span&gt;3954 сымб.)
# [[Фотасынтэз]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;2833 сымб. → &lt;/span&gt;3966 сымб.)
# [[Граматыка]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;2858 сымб. → &lt;/span&gt;4001 сымб.)
# [[Крывяносная сыстэма]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;2873 сымб. → &lt;/span&gt;4022 сымб.)
# [[Стаматалёгія]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;2882 сымб. → &lt;/span&gt;4035 сымб.)
# [[Свабода волі]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;2890 сымб. → &lt;/span&gt;4046 сымб.)
# [[Электрычнасьць]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;2917 сымб. → &lt;/span&gt;4084 сымб.)
# [[Інфрачырвонае выпраменьваньне]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;2919 сымб. → &lt;/span&gt;4087 сымб.)
# [[Вірус]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;2923 сымб. → &lt;/span&gt;4092 сымб.)
# [[Джаз]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;2925 сымб. → &lt;/span&gt;4095 сымб.)
# [[Сіла (фізычная велічыня)]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;2932 сымб. → &lt;/span&gt;4105 сымб.)
# [[Цэнтральны працэсар]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;2941 сымб. → &lt;/span&gt;4117 сымб.)
# [[Тэрарызм]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;2945 сымб. → &lt;/span&gt;4123 сымб.)
# [[Магабгарата]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;2947 сымб. → &lt;/span&gt;4126 сымб.)
# [[Опэра]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;2973 сымб. → &lt;/span&gt;4162 сымб.)
# [[Пандэмія]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;2976 сымб. → &lt;/span&gt;4166 сымб.)
# [[Комікс]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;2978 сымб. → &lt;/span&gt;4169 сымб.)
# [[Камэта]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3025 сымб. → &lt;/span&gt;4235 сымб.)
# [[Землятрус]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3025 сымб. → &lt;/span&gt;4235 сымб.)
# [[Фанэма]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3031 сымб. → &lt;/span&gt;4243 сымб.)
# [[Мова праграмаваньня]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3032 сымб. → &lt;/span&gt;4245 сымб.)
# [[Статыстыка]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3034 сымб. → &lt;/span&gt;4248 сымб.)
# [[Печань]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3037 сымб. → &lt;/span&gt;4252 сымб.)
# [[Электронная пошта]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3037 сымб. → &lt;/span&gt;4252 сымб.)
# [[Электронная музыка]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3064 сымб. → &lt;/span&gt;4290 сымб.)
# [[Хуткасьць]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3079 сымб. → &lt;/span&gt;4311 сымб.)
# [[Малекула]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3119 сымб. → &lt;/span&gt;4367 сымб.)
# [[Мовазнаўства]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3127 сымб. → &lt;/span&gt;4378 сымб.)
# [[Робат]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3127 сымб. → &lt;/span&gt;4378 сымб.)
# [[Крыкет]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3132 сымб. → &lt;/span&gt;4385 сымб.)
# [[Прапаганда]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3142 сымб. → &lt;/span&gt;4399 сымб.)
# [[Журналістыка]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3145 сымб. → &lt;/span&gt;4403 сымб.)
# [[Плуг]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3146 сымб. → &lt;/span&gt;4404 сымб.)
# [[Баявыя мастацтвы]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3148 сымб. → &lt;/span&gt;4407 сымб.)
# [[Джайнізм]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3158 сымб. → &lt;/span&gt;4421 сымб.)
# [[Літар]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3176 сымб. → &lt;/span&gt;4446 сымб.)
# [[Антыбіётык]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3186 сымб. → &lt;/span&gt;4460 сымб.)
# [[Паводка]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3187 сымб. → &lt;/span&gt;4462 сымб.)
# [[Эпоха Асьветніцтва]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3197 сымб. → &lt;/span&gt;4476 сымб.)
# [[Дзяленьне ядра]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3201 сымб. → &lt;/span&gt;4481 сымб.)
# [[Хвароба]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3205 сымб. → &lt;/span&gt;4487 сымб.)
# [[Пісьменства]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3206 сымб. → &lt;/span&gt;4488 сымб.)
# [[Свойскі конь]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3209 сымб. → &lt;/span&gt;4493 сымб.)
# [[Малюскі]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3211 сымб. → &lt;/span&gt;4495 сымб.)
# [[Солі]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3211 сымб. → &lt;/span&gt;4495 сымб.)
# [[Мода]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3214 сымб. → &lt;/span&gt;4500 сымб.)
# [[Вымярэньне]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3218 сымб. → &lt;/span&gt;4505 сымб.)
# [[Рэпрадукцыйная сыстэма]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3232 сымб. → &lt;/span&gt;4525 сымб.)
# [[Рэстаўрацыя Мэйдзі]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3237 сымб. → &lt;/span&gt;4532 сымб.)
# [[Тэктоніка пліт]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3261 сымб. → &lt;/span&gt;4565 сымб.)
# [[Лягарытм]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3278 сымб. → &lt;/span&gt;4589 сымб.)
# [[Амазонка]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3278 сымб. → &lt;/span&gt;4589 сымб.)
# [[Сымэтрыя]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3280 сымб. → &lt;/span&gt;4592 сымб.)
# [[Бог]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3291 сымб. → &lt;/span&gt;4607 сымб.)
# [[Склад]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3295 сымб. → &lt;/span&gt;4613 сымб.)
# [[Шыізм]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3298 сымб. → &lt;/span&gt;4617 сымб.)
# [[Скульптура]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3310 сымб. → &lt;/span&gt;4634 сымб.)
# [[Сымфонія]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3336 сымб. → &lt;/span&gt;4670 сымб.)
# [[Флейта]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3346 сымб. → &lt;/span&gt;4684 сымб.)
# [[Тэорыя лікаў]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3347 сымб. → &lt;/span&gt;4686 сымб.)
# [[Жывёлы]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3349 сымб. → &lt;/span&gt;4689 сымб.)
# [[Жанчына]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3354 сымб. → &lt;/span&gt;4696 сымб.)
# [[Флямэнка]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3367 сымб. → &lt;/span&gt;4714 сымб.)
# [[Псыхалёгія]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3373 сымб. → &lt;/span&gt;4722 сымб.)
# [[Гадзіньнік]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3376 сымб. → &lt;/span&gt;4726 сымб.)
# [[Эпістэмалёгія]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3378 сымб. → &lt;/span&gt;4729 сымб.)
# [[Страваваньне]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3378 сымб. → &lt;/span&gt;4729 сымб.)
# [[Гастраэнтэрыт]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3385 сымб. → &lt;/span&gt;4739 сымб.)
# [[Сьлепата]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3394 сымб. → &lt;/span&gt;4752 сымб.)
# [[Біялягічная клясыфікацыя]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3410 сымб. → &lt;/span&gt;4774 сымб.)
# [[Павукі]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3411 сымб. → &lt;/span&gt;4775 сымб.)
# [[Біятэхналёгія]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3424 сымб. → &lt;/span&gt;4794 сымб.)
# [[Рыс]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3438 сымб. → &lt;/span&gt;4813 сымб.)
# [[Арка]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3441 сымб. → &lt;/span&gt;4817 сымб.)
# [[Магніт]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3470 сымб. → &lt;/span&gt;4858 сымб.)
# [[Жалезны век]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3479 сымб. → &lt;/span&gt;4871 сымб.)
# [[Этыка]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3480 сымб. → &lt;/span&gt;4872 сымб.)
# [[Біяхімія]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3482 сымб. → &lt;/span&gt;4875 сымб.)
# [[Інфармацыя]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3495 сымб. → &lt;/span&gt;4893 сымб.)
# [[Паўзуны]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3496 сымб. → &lt;/span&gt;4894 сымб.)
# [[Камунізм]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3506 сымб. → &lt;/span&gt;4908 сымб.)
# [[Сунізм]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3510 сымб. → &lt;/span&gt;4914 сымб.)
# [[Закон захаваньня энэргіі]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3523 сымб. → &lt;/span&gt;4932 сымб.)
# [[Кветка]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3524 сымб. → &lt;/span&gt;4934 сымб.)
# [[Чалавек]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3526 сымб. → &lt;/span&gt;4936 сымб.)
# [[Мёд]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3529 сымб. → &lt;/span&gt;4941 сымб.)
# [[Эвалюцыя]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3534 сымб. → &lt;/span&gt;4948 сымб.)
# [[Сталь]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3537 сымб. → &lt;/span&gt;4952 сымб.)
# [[Інфармацыйныя тэхналёгіі]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3542 сымб. → &lt;/span&gt;4959 сымб.)
# [[Паўправаднік]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3556 сымб. → &lt;/span&gt;4978 сымб.)
# [[Агульная тэорыя адноснасьці]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3563 сымб. → &lt;/span&gt;4988 сымб.)
# [[Нэматоды]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3565 сымб. → &lt;/span&gt;4991 сымб.)
# [[Вікінгі]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3576 сымб. → &lt;/span&gt;5006 сымб.)
# [[Монатэізм]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3578 сымб. → &lt;/span&gt;5009 сымб.)
# [[Раўнаньне]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3583 сымб. → &lt;/span&gt;5016 сымб.)
# [[Вусякі]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3591 сымб. → &lt;/span&gt;5027 сымб.)
# [[Драўніна]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3598 сымб. → &lt;/span&gt;5037 сымб.)
# [[Шлюб]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3603 сымб. → &lt;/span&gt;5044 сымб.)
# [[Джэймз Прэскат Джоўль]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3614 сымб. → &lt;/span&gt;5060 сымб.)
# [[Цунамі]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3617 сымб. → &lt;/span&gt;5064 сымб.)
# [[Тэарэма Пітагора]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3618 сымб. → &lt;/span&gt;5065 сымб.)
# [[Мора]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3630 сымб. → &lt;/span&gt;5082 сымб.)
# [[Тоўстая кішка]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3642 сымб. → &lt;/span&gt;5099 сымб.)
# [[Аўстралія і Акіянія]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3650 сымб. → &lt;/span&gt;5110 сымб.)
# [[Моцнае ўзаемадзеяньне]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3658 сымб. → &lt;/span&gt;5121 сымб.)
# [[Паскарэньне]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3671 сымб. → &lt;/span&gt;5139 сымб.)
# [[СНІД]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3676 сымб. → &lt;/span&gt;5146 сымб.)
# [[Барабан]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3680 сымб. → &lt;/span&gt;5152 сымб.)
# [[Манархія]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3685 сымб. → &lt;/span&gt;5159 сымб.)
# [[Вялікая кітайская сьцяна]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3685 сымб. → &lt;/span&gt;5159 сымб.)
# [[Умар ібн аль-Хатаб]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3698 сымб. → &lt;/span&gt;5177 сымб.)
# [[Нанатэхналёгіі]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3707 сымб. → &lt;/span&gt;5190 сымб.)
# [[Ідэалёгія]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3708 сымб. → &lt;/span&gt;5191 сымб.)
# [[Нос]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3728 сымб. → &lt;/span&gt;5219 сымб.)
# [[Дыёд]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3747 сымб. → &lt;/span&gt;5246 сымб.)
# [[Чорнае мора]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3748 сымб. → &lt;/span&gt;5247 сымб.)
# [[Акулы]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3757 сымб. → &lt;/span&gt;5260 сымб.)
# [[Дэзоксырыбануклійная кісьля]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3760 сымб. → &lt;/span&gt;5264 сымб.)
# [[Эндакрынная сыстэма]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3778 сымб. → &lt;/span&gt;5289 сымб.)
# [[Мангольская імпэрыя]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3783 сымб. → &lt;/span&gt;5296 сымб.)
# [[Фізыялёгія дыханьня]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3792 сымб. → &lt;/span&gt;5309 сымб.)
# [[Ганчарства]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3800 сымб. → &lt;/span&gt;5320 сымб.)
# [[Арганізм]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3814 сымб. → &lt;/span&gt;5340 сымб.)
# [[Газ]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3824 сымб. → &lt;/span&gt;5354 сымб.)
# [[Фізычная хімія]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3826 сымб. → &lt;/span&gt;5356 сымб.)
# [[Частасьць]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3827 сымб. → &lt;/span&gt;5358 сымб.)
# [[Расьліны]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3828 сымб. → &lt;/span&gt;5359 сымб.)
# [[Абрам]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3830 сымб. → &lt;/span&gt;5362 сымб.)
# [[Раман]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3837 сымб. → &lt;/span&gt;5372 сымб.)
# [[Грамадзянская вайна]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3848 сымб. → &lt;/span&gt;5387 сымб.)
# [[Паўднёва-Кітайскае мора]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3850 сымб. → &lt;/span&gt;5390 сымб.)
# [[Прамысловасьць]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3858 сымб. → &lt;/span&gt;5401 сымб.)
# [[Цяжарнасьць чалавека]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3859 сымб. → &lt;/span&gt;5403 сымб.)
# [[Хмара]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3861 сымб. → &lt;/span&gt;5405 сымб.)
# [[Юдаізм]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3866 сымб. → &lt;/span&gt;5412 сымб.)
# [[Цьвёрдае цела]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3866 сымб. → &lt;/span&gt;5412 сымб.)
# [[Каляндар]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3878 сымб. → &lt;/span&gt;5429 сымб.)
# [[Проза]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3885 сымб. → &lt;/span&gt;5439 сымб.)
# [[Веды]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3892 сымб. → &lt;/span&gt;5449 сымб.)
# [[Дзюдо]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3901 сымб. → &lt;/span&gt;5461 сымб.)
# [[Глухата]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3910 сымб. → &lt;/span&gt;5474 сымб.)
# [[Галаўны мозаг]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3920 сымб. → &lt;/span&gt;5488 сымб.)
# [[Выбуховае рэчыва]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3930 сымб. → &lt;/span&gt;5502 сымб.)
# [[Вялікі бар’ерны рыф]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3931 сымб. → &lt;/span&gt;5503 сымб.)
# [[Яблык]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3935 сымб. → &lt;/span&gt;5509 сымб.)
# [[Халодная вайна]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3945 сымб. → &lt;/span&gt;5523 сымб.)
# [[Ісьціна]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3964 сымб. → &lt;/span&gt;5550 сымб.)
# [[Рэальнасьць]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3964 сымб. → &lt;/span&gt;5550 сымб.)
# [[Самба]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3993 сымб. → &lt;/span&gt;5590 сымб.)
# [[Прыручэньне]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3999 сымб. → &lt;/span&gt;5599 сымб.)
# [[Водарасьці]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4004 сымб. → &lt;/span&gt;5606 сымб.)
# [[Лацінская мова]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4007 сымб. → &lt;/span&gt;5610 сымб.)
# [[Сьмяротная кара]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4041 сымб. → &lt;/span&gt;5657 сымб.)
# [[Грызуны]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4041 сымб. → &lt;/span&gt;5657 сымб.)
# [[Агонь]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4050 сымб. → &lt;/span&gt;5670 сымб.)
# [[Бясконцасьць]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4062 сымб. → &lt;/span&gt;5687 сымб.)
# [[Цывілізацыя]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4067 сымб. → &lt;/span&gt;5694 сымб.)
# [[Кўамэ Нкрума]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4078 сымб. → &lt;/span&gt;5709 сымб.)
# [[Функцыя (матэматыка)]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4081 сымб. → &lt;/span&gt;5713 сымб.)
# [[Інфаркт міякарда]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4107 сымб. → &lt;/span&gt;5750 сымб.)
# [[Дымны порах]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4129 сымб. → &lt;/span&gt;5781 сымб.)
# [[Права]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4130 сымб. → &lt;/span&gt;5782 сымб.)
# [[Кругазварот вады]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4130 сымб. → &lt;/span&gt;5782 сымб.)
# [[Рок-музыка]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4132 сымб. → &lt;/span&gt;5785 сымб.)
# [[Эмпайр-Стэйт-Білдынг]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4138 сымб. → &lt;/span&gt;5793 сымб.)
# [[Электрамагнітнае выпраменьваньне]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4156 сымб. → &lt;/span&gt;5818 сымб.)
# [[Матэрыялізм]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4160 сымб. → &lt;/span&gt;5824 сымб.)
# [[Тэорыя мностваў]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4162 сымб. → &lt;/span&gt;5827 сымб.)
# [[Халіфат Абасыдаў]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4164 сымб. → &lt;/span&gt;5830 сымб.)
# [[Скура]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4175 сымб. → &lt;/span&gt;5845 сымб.)
# [[Грып]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4188 сымб. → &lt;/span&gt;5863 сымб.)
# [[Квантавая мэханіка]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4188 сымб. → &lt;/span&gt;5863 сымб.)
# [[Клясычная мэханіка]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4198 сымб. → &lt;/span&gt;5877 сымб.)
# [[Трансфарматар]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4212 сымб. → &lt;/span&gt;5897 сымб.)
# [[Сат’яджыт Рай]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4217 сымб. → &lt;/span&gt;5904 сымб.)
# [[Антанін Леапольд Дворжак]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4227 сымб. → &lt;/span&gt;5918 сымб.)
# [[Гара]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4228 сымб. → &lt;/span&gt;5919 сымб.)
# [[Фэрмэнты]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4252 сымб. → &lt;/span&gt;5953 сымб.)
# [[Плоць]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4266 сымб. → &lt;/span&gt;5972 сымб.)
# [[Кандэнсатар]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4275 сымб. → &lt;/span&gt;5985 сымб.)
# [[Мастацтва вайны]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4277 сымб. → &lt;/span&gt;5988 сымб.)
# [[Зносіны]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4278 сымб. → &lt;/span&gt;5989 сымб.)
# [[Вайна]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4281 сымб. → &lt;/span&gt;5993 сымб.)
# [[Аснова (хімія)]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4287 сымб. → &lt;/span&gt;6002 сымб.)
# [[Шкілет]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4288 сымб. → &lt;/span&gt;6003 сымб.)
# [[Срэбра]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4307 сымб. → &lt;/span&gt;6030 сымб.)
# [[Неарганічная хімія]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4320 сымб. → &lt;/span&gt;6048 сымб.)
# [[Вялікая дэпрэсія]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4320 сымб. → &lt;/span&gt;6048 сымб.)
# [[Акіян]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4326 сымб. → &lt;/span&gt;6056 сымб.)
# [[Кітайскае пісьмо]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4334 сымб. → &lt;/span&gt;6068 сымб.)
# [[Даасізм]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4343 сымб. → &lt;/span&gt;6080 сымб.)
# [[Сысуны]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4345 сымб. → &lt;/span&gt;6083 сымб.)
# [[Сярэдні Ўсход]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4348 сымб. → &lt;/span&gt;6087 сымб.)
# [[Кніга]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4363 сымб. → &lt;/span&gt;6108 сымб.)
# [[Бактэрыі]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4370 сымб. → &lt;/span&gt;6118 сымб.)
# [[Янцзы]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4370 сымб. → &lt;/span&gt;6118 сымб.)
# [[Затаўка]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4374 сымб. → &lt;/span&gt;6124 сымб.)
# [[Рэгі]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4377 сымб. → &lt;/span&gt;6128 сымб.)
# [[Камплексны лік]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4383 сымб. → &lt;/span&gt;6136 сымб.)
# [[Кампутар]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4392 сымб. → &lt;/span&gt;6149 сымб.)
# [[Шумэр]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4393 сымб. → &lt;/span&gt;6150 сымб.)
# [[Музыка]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4394 сымб. → &lt;/span&gt;6152 сымб.)
# [[Нэкропаль Гізы]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4402 сымб. → &lt;/span&gt;6163 сымб.)
# [[Эмоцыя]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4412 сымб. → &lt;/span&gt;6177 сымб.)
# [[Конга (рака)]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4412 сымб. → &lt;/span&gt;6177 сымб.)
# [[Партугальская мова]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4425 сымб. → &lt;/span&gt;6195 сымб.)
# [[Апартэід]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4429 сымб. → &lt;/span&gt;6201 сымб.)
# [[Грыгарыянскі каляндар]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4435 сымб. → &lt;/span&gt;6209 сымб.)
# [[Камары]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4440 сымб. → &lt;/span&gt;6216 сымб.)
# [[Імунная сыстэма]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4443 сымб. → &lt;/span&gt;6220 сымб.)
# [[Арганічная хімія]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4446 сымб. → &lt;/span&gt;6224 сымб.)
# [[Алмаз]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4446 сымб. → &lt;/span&gt;6224 сымб.)
# [[Пальная зброя]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4454 сымб. → &lt;/span&gt;6236 сымб.)
# [[Тонкая кішка]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4462 сымб. → &lt;/span&gt;6247 сымб.)
# [[Час]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4463 сымб. → &lt;/span&gt;6248 сымб.)
# [[Плошча]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4468 сымб. → &lt;/span&gt;6255 сымб.)
# [[Зьмеі]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4473 сымб. → &lt;/span&gt;6262 сымб.)
# [[Кампутарная гульня]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4492 сымб. → &lt;/span&gt;6289 сымб.)
# [[Шпуля індуктыўнасьці]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4531 сымб. → &lt;/span&gt;6343 сымб.)
# [[Вуза]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4533 сымб. → &lt;/span&gt;6346 сымб.)
# [[Віды пад пагрозай выміраньня]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4538 сымб. → &lt;/span&gt;6353 сымб.)
# [[Вялікія азёры]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4539 сымб. → &lt;/span&gt;6355 сымб.)
# [[Глябалізацыя]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4545 сымб. → &lt;/span&gt;6363 сымб.)
# [[Палітыка]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4557 сымб. → &lt;/span&gt;6380 сымб.)
# [[Аповесьць пра Гэндзі]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4561 сымб. → &lt;/span&gt;6385 сымб.)
# [[Кот]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4575 сымб. → &lt;/span&gt;6405 сымб.)
# [[Літаратура]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4579 сымб. → &lt;/span&gt;6411 сымб.)
# [[Ёган Гутэнбэрг]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4586 сымб. → &lt;/span&gt;6420 сымб.)
# [[Паэзія]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4588 сымб. → &lt;/span&gt;6423 сымб.)
# [[Адам Сьміт]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4599 сымб. → &lt;/span&gt;6439 сымб.)
# [[Цынь Шыхуандзі]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4606 сымб. → &lt;/span&gt;6448 сымб.)
# [[Мастацкая выдумка]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4610 сымб. → &lt;/span&gt;6454 сымб.)
# [[Поліяміеліт]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4611 сымб. → &lt;/span&gt;6455 сымб.)
# [[Кантынэнт]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4625 сымб. → &lt;/span&gt;6475 сымб.)
# [[Мультыплікацыя]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4638 сымб. → &lt;/span&gt;6493 сымб.)
# [[Сэкунда]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4643 сымб. → &lt;/span&gt;6500 сымб.)
# [[Спэцыяльная тэорыя адноснасьці]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4649 сымб. → &lt;/span&gt;6509 сымб.)
# [[Зброя]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4681 сымб. → &lt;/span&gt;6553 сымб.)
# [[Мэтабалізм]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4707 сымб. → &lt;/span&gt;6590 сымб.)
# [[Падводная лодка]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4719 сымб. → &lt;/span&gt;6607 сымб.)
# [[Вікторыя (возера)]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4735 сымб. → &lt;/span&gt;6629 сымб.)
# [[Арэхі]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4741 сымб. → &lt;/span&gt;6637 сымб.)
# [[Матэматычны аналіз]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4742 сымб. → &lt;/span&gt;6639 сымб.)
# [[Сельская гаспадарка]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4745 сымб. → &lt;/span&gt;6643 сымб.)
# [[Батаніка]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4759 сымб. → &lt;/span&gt;6663 сымб.)
# [[Сьмерць]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4770 сымб. → &lt;/span&gt;6678 сымб.)
# [[Праграмнае забесьпячэньне]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4787 сымб. → &lt;/span&gt;6702 сымб.)
# [[Міталёгія]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4802 сымб. → &lt;/span&gt;6723 сымб.)
# [[Гольф]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4804 сымб. → &lt;/span&gt;6726 сымб.)
# [[Мінэрал]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4807 сымб. → &lt;/span&gt;6730 сымб.)
# [[Папера]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4828 сымб. → &lt;/span&gt;6759 сымб.)
# [[Мурашкі (вусякі)]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4834 сымб. → &lt;/span&gt;6768 сымб.)
# [[Мэнструацыя]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4842 сымб. → &lt;/span&gt;6779 сымб.)
# [[Райн]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4842 сымб. → &lt;/span&gt;6779 сымб.)
# [[Геамэтрыя]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4845 сымб. → &lt;/span&gt;6783 сымб.)
# [[Розум]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4859 сымб. → &lt;/span&gt;6803 сымб.)
# [[Слова]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4862 сымб. → &lt;/span&gt;6807 сымб.)
# [[Археі]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4873 сымб. → &lt;/span&gt;6822 сымб.)
# [[Грамадзтва]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4899 сымб. → &lt;/span&gt;6859 сымб.)
# [[Мова]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4899 сымб. → &lt;/span&gt;6859 сымб.)
# [[Гародніна]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4911 сымб. → &lt;/span&gt;6875 сымб.)
# [[Інваліднасьць]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4919 сымб. → &lt;/span&gt;6887 сымб.)
# [[Леў Талстой]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4935 сымб. → &lt;/span&gt;6909 сымб.)
# [[Каляніялізм]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4936 сымб. → &lt;/span&gt;6910 сымб.)
# [[Сьнег]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4950 сымб. → &lt;/span&gt;6930 сымб.)
# [[Цына]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4971 сымб. → &lt;/span&gt;6959 сымб.)
# [[Мая]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4978 сымб. → &lt;/span&gt;6969 сымб.)
# [[Паўднёвы полюс]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;5006 сымб. → &lt;/span&gt;7008 сымб.)
# [[Статуя Свабоды]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;5024 сымб. → &lt;/span&gt;7034 сымб.)
# [[Фэмінізм]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;5031 сымб. → &lt;/span&gt;7043 сымб.)
# [[Вулькан]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;5075 сымб. → &lt;/span&gt;7105 сымб.)
# [[Ячмень звычайны]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;5080 сымб. → &lt;/span&gt;7112 сымб.)
# [[Часавы пас]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;5083 сымб. → &lt;/span&gt;7116 сымб.)
# [[Лёгкая атлетыка]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;5091 сымб. → &lt;/span&gt;7127 сымб.)
# [[Віхраслуп]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;5111 сымб. → &lt;/span&gt;7155 сымб.)
# [[Міжземнае мора]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;5117 сымб. → &lt;/span&gt;7164 сымб.)
# [[Дыктатура]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;5124 сымб. → &lt;/span&gt;7174 сымб.)
# [[Плястмаса]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;5129 сымб. → &lt;/span&gt;7181 сымб.)
# [[Лёгіка]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;5135 сымб. → &lt;/span&gt;7189 сымб.)
# [[Джавагарлал Нэру]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;5138 сымб. → &lt;/span&gt;7193 сымб.)
# [[Нагарджуна]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;5145 сымб. → &lt;/span&gt;7203 сымб.)
# [[Расізм]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;5158 сымб. → &lt;/span&gt;7221 сымб.)
# [[Пісьменнасьць]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;5165 сымб. → &lt;/span&gt;7231 сымб.)
# [[Кола]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;5174 сымб. → &lt;/span&gt;7244 сымб.)
# [[Ганг]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;5182 сымб. → &lt;/span&gt;7255 сымб.)
# [[Сьвіньня]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;5228 сымб. → &lt;/span&gt;7319 сымб.)
# [[Місысыпі (рака)]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;5228 сымб. → &lt;/span&gt;7319 сымб.)
# [[Вінаград (ягада)]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;5230 сымб. → &lt;/span&gt;7322 сымб.)
# [[Вэнэрычныя хваробы]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;5238 сымб. → &lt;/span&gt;7333 сымб.)
# [[Сэнсорная сыстэма]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;5263 сымб. → &lt;/span&gt;7368 сымб.)
# [[Бібліятэка]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;5270 сымб. → &lt;/span&gt;7378 сымб.)
# [[Лінейная альгебра]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;5289 сымб. → &lt;/span&gt;7405 сымб.)
# [[Альпы]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;5309 сымб. → &lt;/span&gt;7433 сымб.)
# [[Газэта]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;5314 сымб. → &lt;/span&gt;7440 сымб.)
# [[Брагмагупта]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;5321 сымб. → &lt;/span&gt;7449 сымб.)
# [[Сусьветнае павуціньне]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;5322 сымб. → &lt;/span&gt;7451 сымб.)
# [[Вежа]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;5331 сымб. → &lt;/span&gt;7463 сымб.)
# [[Акбар Вялікі]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;5363 сымб. → &lt;/span&gt;7508 сымб.)
# [[Маса]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;5376 сымб. → &lt;/span&gt;7526 сымб.)
# [[Матэматыка]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;5397 сымб. → &lt;/span&gt;7556 сымб.)
# [[Лекі]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;5414 сымб. → &lt;/span&gt;7580 сымб.)
# [[Рэспубліка]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;5415 сымб. → &lt;/span&gt;7581 сымб.)
# [[Эль Ніньнё]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;5459 сымб. → &lt;/span&gt;7643 сымб.)
# [[Тамаш Аквінскі]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;5475 сымб. → &lt;/span&gt;7665 сымб.)
# [[Вакцына]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;5478 сымб. → &lt;/span&gt;7669 сымб.)
# [[Штучны інтэлект]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;5484 сымб. → &lt;/span&gt;7678 сымб.)
# [[Галакост]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;5484 сымб. → &lt;/span&gt;7678 сымб.)
# [[Індуізм]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;5490 сымб. → &lt;/span&gt;7686 сымб.)
# [[Плод]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;5521 сымб. → &lt;/span&gt;7729 сымб.)
# [[Прыматы]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;5568 сымб. → &lt;/span&gt;7795 сымб.)
# [[Пчолы]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;5589 сымб. → &lt;/span&gt;7825 сымб.)
# [[Ультрафіялетавае выпраменьваньне]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;5610 сымб. → &lt;/span&gt;7854 сымб.)
# [[Фрыдрых Ніцшэ]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;5699 сымб. → &lt;/span&gt;7979 сымб.)
# [[Лес]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;5725 сымб. → &lt;/span&gt;8015 сымб.)
# [[Сыкхізм]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;5755 сымб. → &lt;/span&gt;8057 сымб.)
# [[Імпэрыя Гупта]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;5785 сымб. → &lt;/span&gt;8099 сымб.)
# [[Хімічнае злучэньне]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;5797 сымб. → &lt;/span&gt;8116 сымб.)
# [[Каліграфія]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;5854 сымб. → &lt;/span&gt;8196 сымб.)
# [[Мэталюргія]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;5861 сымб. → &lt;/span&gt;8205 сымб.)
# [[Мужчына]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;5864 сымб. → &lt;/span&gt;8210 сымб.)
# [[Нацыяналізм]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;5886 сымб. → &lt;/span&gt;8240 сымб.)
# [[Жывапіс]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;5913 сымб. → &lt;/span&gt;8278 сымб.)
# [[Пустэльня]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;5938 сымб. → &lt;/span&gt;8313 сымб.)
# [[Інтэрнэт]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;5942 сымб. → &lt;/span&gt;8319 сымб.)
# [[Хімічны элемэнт]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;5952 сымб. → &lt;/span&gt;8333 сымб.)
# [[Балтыйскае мора]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;6006 сымб. → &lt;/span&gt;8408 сымб.)
# [[Надвор’е]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;6046 сымб. → &lt;/span&gt;8464 сымб.)
# [[Капіталізм]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;6054 сымб. → &lt;/span&gt;8476 сымб.)
# [[Арабскае пісьмо]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;6075 сымб. → &lt;/span&gt;8505 сымб.)
# [[Смак]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;6079 сымб. → &lt;/span&gt;8511 сымб.)
# [[Абрагам Лінкальн]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;6108 сымб. → &lt;/span&gt;8551 сымб.)
# [[Кулямёт]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;6108 сымб. → &lt;/span&gt;8551 сымб.)
# [[Арганізацыя Аб’яднаных Нацыяў]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;6126 сымб. → &lt;/span&gt;8576 сымб.)
# [[Санскрыт]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;6136 сымб. → &lt;/span&gt;8590 сымб.)
# [[Гармоны]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;6157 сымб. → &lt;/span&gt;8620 сымб.)
# [[Грыбы]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;6182 сымб. → &lt;/span&gt;8655 сымб.)
# [[Марксізм]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;6188 сымб. → &lt;/span&gt;8663 сымб.)
# [[Медзь]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;6195 сымб. → &lt;/span&gt;8673 сымб.)
# [[Радыё]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;6202 сымб. → &lt;/span&gt;8683 сымб.)
# [[Арабская мова]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;6215 сымб. → &lt;/span&gt;8701 сымб.)
# [[Парасілавая ўстаноўка]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;6231 сымб. → &lt;/span&gt;8723 сымб.)
# [[Паводзіны]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;6252 сымб. → &lt;/span&gt;8753 сымб.)
# [[Нэрва]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;6322 сымб. → &lt;/span&gt;8851 сымб.)
# [[Авечка]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;6324 сымб. → &lt;/span&gt;8854 сымб.)
# [[Чарлз Дарвін]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;6328 сымб. → &lt;/span&gt;8859 сымб.)
# [[Чжу Сі]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;6353 сымб. → &lt;/span&gt;8894 сымб.)
# [[Амэрыканскі даляр]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;6370 сымб. → &lt;/span&gt;8918 сымб.)
# [[Лібэралізм]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;6416 сымб. → &lt;/span&gt;8982 сымб.)
# [[Плаціна]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;6444 сымб. → &lt;/span&gt;9022 сымб.)
# [[Лікавы аналіз]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;6454 сымб. → &lt;/span&gt;9036 сымб.)
# [[Содні]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;6457 сымб. → &lt;/span&gt;9040 сымб.)
# [[Імпэрыя інкаў]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;6482 сымб. → &lt;/span&gt;9075 сымб.)
# [[Валюта]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;6500 сымб. → &lt;/span&gt;9100 сымб.)
# [[Клясычная музыка]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;6501 сымб. → &lt;/span&gt;9101 сымб.)
# [[Цацка]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;6512 сымб. → &lt;/span&gt;9117 сымб.)
# [[Індустрыяльная рэвалюцыя]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;6513 сымб. → &lt;/span&gt;9118 сымб.)
# [[Недаяданьне]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;6523 сымб. → &lt;/span&gt;9132 сымб.)
# [[Скрыпка]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;6547 сымб. → &lt;/span&gt;9166 сымб.)
# [[Люі Пастэр]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;6548 сымб. → &lt;/span&gt;9167 сымб.)
# [[Грошы]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;6574 сымб. → &lt;/span&gt;9204 сымб.)
# [[Марк Твэн]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;6599 сымб. → &lt;/span&gt;9239 сымб.)
# [[Лао-Цзы]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;6656 сымб. → &lt;/span&gt;9318 сымб.)
# [[Брытанская імпэрыя]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;6680 сымб. → &lt;/span&gt;9352 сымб.)
# [[Жалеза]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;6721 сымб. → &lt;/span&gt;9409 сымб.)
# [[Хуанхэ]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;6741 сымб. → &lt;/span&gt;9437 сымб.)
# [[Збожжа]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;6784 сымб. → &lt;/span&gt;9498 сымб.)
# [[Беднасьць]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;6793 сымб. → &lt;/span&gt;9510 сымб.)
# [[Тытунь]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;6801 сымб. → &lt;/span&gt;9521 сымб.)
# [[Атлусьценьне]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;6834 сымб. → &lt;/span&gt;9568 сымб.)
# [[Сафокл]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;6856 сымб. → &lt;/span&gt;9598 сымб.)
# [[Падатак]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;6856 сымб. → &lt;/span&gt;9598 сымб.)
# [[Песьня]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;6914 сымб. → &lt;/span&gt;9680 сымб.)
# [[Вэнэра]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;6917 сымб. → &lt;/span&gt;9684 сымб.)
# [[Рэзыстар]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;6922 сымб. → &lt;/span&gt;9691 сымб.)
# [[Кроў]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;6957 сымб. → &lt;/span&gt;9740 сымб.)
# [[Мяса]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;6975 сымб. → &lt;/span&gt;9765 сымб.)
# [[Аднаўляльная энэргія]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;7015 сымб. → &lt;/span&gt;9821 сымб.)
# [[Культура]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;7031 сымб. → &lt;/span&gt;9843 сымб.)
# [[Кітайская мова]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;7044 сымб. → &lt;/span&gt;9862 сымб.)
# [[Іліяда]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;7044 сымб. → &lt;/span&gt;9862 сымб.)
# [[Лік]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;7045 сымб. → &lt;/span&gt;9863 сымб.)
# [[Гіндустані]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;7143 сымб. → &lt;/span&gt;10000 сымб.)
# [[Млечны Шлях]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;7218 сымб. → &lt;/span&gt;10105 сымб.)
# [[Інсульт]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;7225 сымб. → &lt;/span&gt;10115 сымб.)
# [[Жытло]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;7225 сымб. → &lt;/span&gt;10115 сымб.)
# [[Дынастыя Хань]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;7227 сымб. → &lt;/span&gt;10118 сымб.)
# [[Дзіця]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;7242 сымб. → &lt;/span&gt;10139 сымб.)
# [[Панамскі канал]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;7261 сымб. → &lt;/span&gt;10165 сымб.)
# [[Марка Полё]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;7267 сымб. → &lt;/span&gt;10174 сымб.)
# [[Сабака]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;7271 сымб. → &lt;/span&gt;10179 сымб.)
# [[Мэтал]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;7278 сымб. → &lt;/span&gt;10189 сымб.)
# [[Дагістарычны час]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;7301 сымб. → &lt;/span&gt;10221 сымб.)
# [[Сярэднявечча]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;7309 сымб. → &lt;/span&gt;10233 сымб.)
# [[Цукровы дыябэт]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;7319 сымб. → &lt;/span&gt;10247 сымб.)
# [[Канфуцыянства]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;7323 сымб. → &lt;/span&gt;10252 сымб.)
# [[Нагіб Махфуз]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;7341 сымб. → &lt;/span&gt;10277 сымб.)
# [[Дыпляматыя]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;7373 сымб. → &lt;/span&gt;10322 сымб.)
# [[Рака]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;7391 сымб. → &lt;/span&gt;10347 сымб.)
# [[Нэрвовая сыстэма]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;7394 сымб. → &lt;/span&gt;10352 сымб.)
# [[Птушкі]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;7394 сымб. → &lt;/span&gt;10352 сымб.)
# [[Дынастыя Цын]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;7420 сымб. → &lt;/span&gt;10388 сымб.)
# [[Ангкор-Ват]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;7421 сымб. → &lt;/span&gt;10389 сымб.)
# [[Меч]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;7425 сымб. → &lt;/span&gt;10395 сымб.)
# [[Ёган Сэбастыян Бах]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;7434 сымб. → &lt;/span&gt;10408 сымб.)
# [[Эрнэст Рэзэрфорд]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;7450 сымб. → &lt;/span&gt;10430 сымб.)
# [[Псыхічны разлад]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;7457 сымб. → &lt;/span&gt;10440 сымб.)
# [[Цьвёрды дыск]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;7473 сымб. → &lt;/span&gt;10462 сымб.)
# [[Аналітычная хімія]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;7481 сымб. → &lt;/span&gt;10473 сымб.)
# [[Вярблюд]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;7485 сымб. → &lt;/span&gt;10479 сымб.)
# [[Стыхійнае бедзтва]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;7498 сымб. → &lt;/span&gt;10497 сымб.)
# [[Байкал]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;7516 сымб. → &lt;/span&gt;10522 сымб.)
# [[Залежнасьць]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;7524 сымб. → &lt;/span&gt;10534 сымб.)
# [[Геаграфія]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;7541 сымб. → &lt;/span&gt;10557 сымб.)
# [[Карл Лінэй]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;7550 сымб. → &lt;/span&gt;10570 сымб.)
# [[Канстытуцыя]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;7562 сымб. → &lt;/span&gt;10587 сымб.)
# [[Душа]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;7583 сымб. → &lt;/span&gt;10616 сымб.)
# [[Паветранае судна]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;7590 сымб. → &lt;/span&gt;10626 сымб.)
# [[Правы чалавека]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;7596 сымб. → &lt;/span&gt;10634 сымб.)
# [[Выкапнёвае паліва]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;7634 сымб. → &lt;/span&gt;10688 сымб.)
# [[Каталіцкая Царква]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;7646 сымб. → &lt;/span&gt;10704 сымб.)
# [[Трыганамэтрыя]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;7659 сымб. → &lt;/span&gt;10723 сымб.)
# [[Эпас пра Гільгамэша]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;7663 сымб. → &lt;/span&gt;10728 сымб.)
# [[Імануіл Кант]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;7665 сымб. → &lt;/span&gt;10731 сымб.)
# [[Руаль Амундсэн]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;7682 сымб. → &lt;/span&gt;10755 сымб.)
# [[Джон Лок]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;7691 сымб. → &lt;/span&gt;10767 сымб.)
# [[Вакуўм]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;7714 сымб. → &lt;/span&gt;10800 сымб.)
# [[Сорга двухколернае]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;7716 сымб. → &lt;/span&gt;10802 сымб.)
# [[Плаваньне]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;7718 сымб. → &lt;/span&gt;10805 сымб.)
# [[Пратысты]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;7723 сымб. → &lt;/span&gt;10812 сымб.)
# [[Стэнлі Кубрык]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;7778 сымб. → &lt;/span&gt;10889 сымб.)
# [[Карл Вялікі]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;7814 сымб. → &lt;/span&gt;10940 сымб.)
# [[Філязофія]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;7814 сымб. → &lt;/span&gt;10940 сымб.)
# [[Транзыстар]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;7816 сымб. → &lt;/span&gt;10942 сымб.)
# [[Ёзэф Гайдн]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;7818 сымб. → &lt;/span&gt;10945 сымб.)
# [[Сацыялізм]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;7846 сымб. → &lt;/span&gt;10984 сымб.)
# [[Атлянтычны акіян]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;7850 сымб. → &lt;/span&gt;10990 сымб.)
# [[Адраджэньне]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;7856 сымб. → &lt;/span&gt;10998 сымб.)
# [[Канфуцый]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;7858 сымб. → &lt;/span&gt;11001 сымб.)
# [[Бэйсбол]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;7868 сымб. → &lt;/span&gt;11015 сымб.)
# [[Ціхі акіян]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;7875 сымб. → &lt;/span&gt;11025 сымб.)
# [[Галубовыя]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;7879 сымб. → &lt;/span&gt;11031 сымб.)
# [[Гравітацыя]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;7881 сымб. → &lt;/span&gt;11033 сымб.)
# [[Людвіг Вітгенштайн]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;7894 сымб. → &lt;/span&gt;11052 сымб.)
# [[Вадкасьць]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;7894 сымб. → &lt;/span&gt;11052 сымб.)
# [[Сыстэма каардынат]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;7898 сымб. → &lt;/span&gt;11057 сымб.)
# [[Труба]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;7905 сымб. → &lt;/span&gt;11067 сымб.)
# [[Вуха]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;7922 сымб. → &lt;/span&gt;11091 сымб.)
# [[Радыяактыўнасьць]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;7928 сымб. → &lt;/span&gt;11099 сымб.)
# [[Сыма Цянь]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;7967 сымб. → &lt;/span&gt;11154 сымб.)
# [[Алюмін]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;7971 сымб. → &lt;/span&gt;11159 сымб.)
# [[Арабская ліга]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;7976 сымб. → &lt;/span&gt;11166 сымб.)
# [[Астэроід]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;7986 сымб. → &lt;/span&gt;11180 сымб.)
# [[Гімалаі]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;7986 сымб. → &lt;/span&gt;11180 сымб.)
# [[Месяц (спадарожнік)]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;7996 сымб. → &lt;/span&gt;11194 сымб.)
# [[Пнэўманія]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;7997 сымб. → &lt;/span&gt;11196 сымб.)
# [[Земнаводныя]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;8000 сымб. → &lt;/span&gt;11200 сымб.)
# [[Марыя Складоўская-Кюры]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;8006 сымб. → &lt;/span&gt;11208 сымб.)
# [[Хлеб]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;8006 сымб. → &lt;/span&gt;11208 сымб.)
# [[Кукуруза]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;8040 сымб. → &lt;/span&gt;11256 сымб.)
# [[Макс Плянк]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;8043 сымб. → &lt;/span&gt;11260 сымб.)
# [[Мастацтва]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;8045 сымб. → &lt;/span&gt;11263 сымб.)
# [[Мэтар]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;8089 сымб. → &lt;/span&gt;11325 сымб.)
# [[Азот]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;8102 сымб. → &lt;/span&gt;11343 сымб.)
# [[Горад]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;8123 сымб. → &lt;/span&gt;11372 сымб.)
# [[Абвадненьне]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;8130 сымб. → &lt;/span&gt;11382 сымб.)
# [[Сафійскі сабор (Канстантынопаль)]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;8131 сымб. → &lt;/span&gt;11383 сымб.)
# [[Фэрнан Магелан]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;8148 сымб. → &lt;/span&gt;11407 сымб.)
# [[Электрамагнітнае ўзаемадзеяньне]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;8155 сымб. → &lt;/span&gt;11417 сымб.)
# [[Плянэта]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;8167 сымб. → &lt;/span&gt;11434 сымб.)
# [[Шруба]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;8169 сымб. → &lt;/span&gt;11437 сымб.)
# [[Ўінстан Чэрчыль]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;8171 сымб. → &lt;/span&gt;11439 сымб.)
# [[Франц Шубэрт]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;8176 сымб. → &lt;/span&gt;11446 сымб.)
# [[Юры Гагарын]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;8189 сымб. → &lt;/span&gt;11465 сымб.)
# [[Кітападобныя]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;8203 сымб. → &lt;/span&gt;11484 сымб.)
# [[Інд]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;8224 сымб. → &lt;/span&gt;11514 сымб.)
# [[Тымур]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;8229 сымб. → &lt;/span&gt;11521 сымб.)
# [[Касьмічны палёт]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;8239 сымб. → &lt;/span&gt;11535 сымб.)
# [[Пшаніца]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;8295 сымб. → &lt;/span&gt;11613 сымб.)
# [[Блюз]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;8321 сымб. → &lt;/span&gt;11649 сымб.)
# [[Дождж]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;8324 сымб. → &lt;/span&gt;11654 сымб.)
# [[Размнажэньне]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;8326 сымб. → &lt;/span&gt;11656 сымб.)
# [[Фундамэнталізм]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;8338 сымб. → &lt;/span&gt;11673 сымб.)
# [[Экалёгія]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;8344 сымб. → &lt;/span&gt;11682 сымб.)
# [[Адукацыя]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;8356 сымб. → &lt;/span&gt;11698 сымб.)
# [[Фрыда Калё]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;8357 сымб. → &lt;/span&gt;11700 сымб.)
# [[Чэ Гевара]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;8379 сымб. → &lt;/span&gt;11731 сымб.)
# [[Японская мова]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;8412 сымб. → &lt;/span&gt;11777 сымб.)
# [[Самагубства]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;8420 сымб. → &lt;/span&gt;11788 сымб.)
# [[Фартэпіяна]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;8451 сымб. → &lt;/span&gt;11831 сымб.)
# [[Тым Бэрнэрз-Лі]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;8463 сымб. → &lt;/span&gt;11848 сымб.)
# [[Гішпанская мова]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;8480 сымб. → &lt;/span&gt;11872 сымб.)
# [[Гай Юліюс Цэзар]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;8496 сымб. → &lt;/span&gt;11894 сымб.)
# [[Арытмэтыка]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;8513 сымб. → &lt;/span&gt;11918 сымб.)
# [[Партэнон]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;8531 сымб. → &lt;/span&gt;11943 сымб.)
# [[Свойскі бык]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;8538 сымб. → &lt;/span&gt;11953 сымб.)
# [[Гэнры Форд]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;8544 сымб. → &lt;/span&gt;11962 сымб.)
# [[Слабое ўзаемадзеяньне]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;8549 сымб. → &lt;/span&gt;11969 сымб.)
# [[Імавернасьць]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;8575 сымб. → &lt;/span&gt;12005 сымб.)
# [[Ніл Армстранг]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;8589 сымб. → &lt;/span&gt;12025 сымб.)
# [[Плятон]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;8594 сымб. → &lt;/span&gt;12032 сымб.)
# [[Кіляграм]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;8604 сымб. → &lt;/span&gt;12046 сымб.)
# [[Мікалай Капэрнік]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;8631 сымб. → &lt;/span&gt;12083 сымб.)
# [[Іслам]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;8632 сымб. → &lt;/span&gt;12085 сымб.)
# [[Кароткія нарды]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;8632 сымб. → &lt;/span&gt;12085 сымб.)
# [[Рыхард Вагнэр]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;8641 сымб. → &lt;/span&gt;12097 сымб.)
# [[Іўрыт]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;8645 сымб. → &lt;/span&gt;12103 сымб.)
# [[Трапічны цыклён]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;8646 сымб. → &lt;/span&gt;12104 сымб.)
# [[Грэцкая мова]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;8648 сымб. → &lt;/span&gt;12107 сымб.)
# [[Палітычная партыя]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;8656 сымб. → &lt;/span&gt;12118 сымб.)
# [[Паўночны полюс]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;8660 сымб. → &lt;/span&gt;12124 сымб.)
# [[Гітара]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;8663 сымб. → &lt;/span&gt;12128 сымб.)
# [[Грамадзянская вайна ў ЗША]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;8678 сымб. → &lt;/span&gt;12149 сымб.)
# [[Бавоўна]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;8713 сымб. → &lt;/span&gt;12198 сымб.)
# [[Каменны век]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;8723 сымб. → &lt;/span&gt;12212 сымб.)
# [[Нэльсан Мандэла]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;8746 сымб. → &lt;/span&gt;12244 сымб.)
# [[Рабства]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;8753 сымб. → &lt;/span&gt;12254 сымб.)
# [[Тэмпэратура]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;8756 сымб. → &lt;/span&gt;12258 сымб.)
# [[Сынан]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;8765 сымб. → &lt;/span&gt;12271 сымб.)
# [[Джэймз Кларк Максўэл]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;8784 сымб. → &lt;/span&gt;12298 сымб.)
# [[Хранічная абструктыўная хвароба лёгкіх]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;8793 сымб. → &lt;/span&gt;12310 сымб.)
# [[Брусэльскі сталічны рэгіён]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;8816 сымб. → &lt;/span&gt;12342 сымб.)
# [[Эрнан Картэс]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;8835 сымб. → &lt;/span&gt;12369 сымб.)
# [[Садружнасьць нацыяў]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;8836 сымб. → &lt;/span&gt;12370 сымб.)
# [[Вуглярод]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;8841 сымб. → &lt;/span&gt;12377 сымб.)
# [[Фізыка]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;8880 сымб. → &lt;/span&gt;12432 сымб.)
# [[Арыстотэль]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;8881 сымб. → &lt;/span&gt;12433 сымб.)
# [[Вайна ў Віетнаме]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;8914 сымб. → &lt;/span&gt;12480 сымб.)
# [[Шакаляд]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;8922 сымб. → &lt;/span&gt;12491 сымб.)
# [[Ядзерная энэргетыка]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;8967 сымб. → &lt;/span&gt;12554 сымб.)
# [[Эндзі Ўоргал]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;9017 сымб. → &lt;/span&gt;12624 сымб.)
# [[Фатаграфія]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;9024 сымб. → &lt;/span&gt;12634 сымб.)
# [[Эвэрэст]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;9056 сымб. → &lt;/span&gt;12678 сымб.)
# [[Спорт]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;9069 сымб. → &lt;/span&gt;12697 сымб.)
# [[Дыфэрэнцыйнае раўнаньне]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;9071 сымб. → &lt;/span&gt;12699 сымб.)
# [[Чанак’я]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;9081 сымб. → &lt;/span&gt;12713 сымб.)
# [[Інгмар Бэргман]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;9082 сымб. → &lt;/span&gt;12715 сымб.)
# [[Гульня]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;9090 сымб. → &lt;/span&gt;12726 сымб.)
# [[Кава]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;9102 сымб. → &lt;/span&gt;12743 сымб.)
# [[Дэмакратыя]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;9109 сымб. → &lt;/span&gt;12753 сымб.)
# [[Мэсапатамія]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;9187 сымб. → &lt;/span&gt;12862 сымб.)
# [[Вялікі выбух]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;9208 сымб. → &lt;/span&gt;12891 сымб.)
# [[Від (біялёгія)]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;9208 сымб. → &lt;/span&gt;12891 сымб.)
# [[Віно]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;9217 сымб. → &lt;/span&gt;12904 сымб.)
# [[Марсэль Пруст]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;9231 сымб. → &lt;/span&gt;12923 сымб.)
# [[Волга]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;9233 сымб. → &lt;/span&gt;12926 сымб.)
# [[Рафаэль]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;9238 сымб. → &lt;/span&gt;12933 сымб.)
# [[Джэймз Джойс]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;9245 сымб. → &lt;/span&gt;12943 сымб.)
# [[Сымон Балівар]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;9267 сымб. → &lt;/span&gt;12974 сымб.)
# [[Ганс Крыстыян Андэрсэн]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;9288 сымб. → &lt;/span&gt;13003 сымб.)
# [[Культурная соя]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;9288 сымб. → &lt;/span&gt;13003 сымб.)
# [[Суставаногія]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;9338 сымб. → &lt;/span&gt;13073 сымб.)
# [[Прырода]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;9347 сымб. → &lt;/span&gt;13086 сымб.)
# [[Архітэктура]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;9364 сымб. → &lt;/span&gt;13110 сымб.)
# [[Жан-Поль Сартр]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;9375 сымб. → &lt;/span&gt;13125 сымб.)
# [[Нямецкая мова]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;9412 сымб. → &lt;/span&gt;13177 сымб.)
# [[Тэлефон]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;9454 сымб. → &lt;/span&gt;13236 сымб.)
# [[Мысьленьне]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;9494 сымб. → &lt;/span&gt;13292 сымб.)
# [[Зыгмунд Фройд]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;9511 сымб. → &lt;/span&gt;13315 сымб.)
# [[Хорхэ Люіс Борхэс]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;9540 сымб. → &lt;/span&gt;13356 сымб.)
# [[Ровар]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;9581 сымб. → &lt;/span&gt;13413 сымб.)
# [[Рымская імпэрыя]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;9597 сымб. → &lt;/span&gt;13436 сымб.)
# [[Крыжовыя паходы]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;9601 сымб. → &lt;/span&gt;13441 сымб.)
# [[Вінцэнт ван Гог]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;9657 сымб. → &lt;/span&gt;13520 сымб.)
# [[Саладын]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;9738 сымб. → &lt;/span&gt;13633 сымб.)
# [[Паўднёвы акіян]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;9750 сымб. → &lt;/span&gt;13650 сымб.)
# [[Бэнгальская мова]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;9802 сымб. → &lt;/span&gt;13723 сымб.)
# [[Джэфры Чосэр]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;9808 сымб. → &lt;/span&gt;13731 сымб.)
# [[Сяргей Эйзэнштэйн]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;9864 сымб. → &lt;/span&gt;13810 сымб.)
# [[Франц Кафка]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;9878 сымб. → &lt;/span&gt;13829 сымб.)
# [[Агрэгатны стан]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;9887 сымб. → &lt;/span&gt;13842 сымб.)
# [[Джаваньні П’ерлюіджы да Палестрына]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;9900 сымб. → &lt;/span&gt;13860 сымб.)
# [[Рыбы]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;9925 сымб. → &lt;/span&gt;13895 сымб.)
# [[Матэматычны доказ]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;10026 сымб. → &lt;/span&gt;14036 сымб.)
# [[Марлен Дытрых]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;10030 сымб. → &lt;/span&gt;14042 сымб.)
# [[Абу Нувас]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;10066 сымб. → &lt;/span&gt;14092 сымб.)
# [[Нобэлеўская прэмія]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;10075 сымб. → &lt;/span&gt;14105 сымб.)
# [[Суэцкі канал]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;10076 сымб. → &lt;/span&gt;14106 сымб.)
# [[Астраномія]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;10084 сымб. → &lt;/span&gt;14118 сымб.)
# [[Джэймз Кук]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;10104 сымб. → &lt;/span&gt;14146 сымб.)
# [[Ота фон Бісмарк]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;10145 сымб. → &lt;/span&gt;14203 сымб.)
# [[Друк]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;10145 сымб. → &lt;/span&gt;14203 сымб.)
# [[Вадарод]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;10160 сымб. → &lt;/span&gt;14224 сымб.)
# [[Кісьля]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;10184 сымб. → &lt;/span&gt;14258 сымб.)
# [[Рэгбі]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;10189 сымб. → &lt;/span&gt;14265 сымб.)
# [[Міжнародны Суд ААН]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;10225 сымб. → &lt;/span&gt;14315 сымб.)
# [[Дыега Вэляскес]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;10226 сымб. → &lt;/span&gt;14316 сымб.)
# [[Магнітнае поле]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;10236 сымб. → &lt;/span&gt;14330 сымб.)
# [[Дзяржава]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;10259 сымб. → &lt;/span&gt;14363 сымб.)
# [[Цукар]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;10276 сымб. → &lt;/span&gt;14386 сымб.)
# [[Кірыліца]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;10322 сымб. → &lt;/span&gt;14451 сымб.)
# [[Год]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;10331 сымб. → &lt;/span&gt;14463 сымб.)
# [[Натуральная воспа]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;10335 сымб. → &lt;/span&gt;14469 сымб.)
# [[Луіс Армстранг]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;10365 сымб. → &lt;/span&gt;14511 сымб.)
# [[Хімія]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;10388 сымб. → &lt;/span&gt;14543 сымб.)
# [[Прыгажосьць]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;10392 сымб. → &lt;/span&gt;14549 сымб.)
# [[Капітал]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;10408 сымб. → &lt;/span&gt;14571 сымб.)
# [[Сакрат]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;10419 сымб. → &lt;/span&gt;14587 сымб.)
# [[Атам]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;10461 сымб. → &lt;/span&gt;14645 сымб.)
# [[Акіра Курасава]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;10496 сымб. → &lt;/span&gt;14694 сымб.)
# [[Анархізм]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;10515 сымб. → &lt;/span&gt;14721 сымб.)
# [[Кацусіка Хакусай]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;10558 сымб. → &lt;/span&gt;14781 сымб.)
# [[Этаноль]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;10559 сымб. → &lt;/span&gt;14783 сымб.)
# [[Карл Маркс]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;10598 сымб. → &lt;/span&gt;14837 сымб.)
# [[Плязма]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;10602 сымб. → &lt;/span&gt;14843 сымб.)
# [[Аборт]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;10611 сымб. → &lt;/span&gt;14855 сымб.)
# [[Джордж Вашынгтон]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;10612 сымб. → &lt;/span&gt;14857 сымб.)
# [[Галілео Галілей]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;10621 сымб. → &lt;/span&gt;14869 сымб.)
# [[Анды]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;10647 сымб. → &lt;/span&gt;14906 сымб.)
# [[Эпілепсія]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;10786 сымб. → &lt;/span&gt;15100 сымб.)
# [[Купал]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;10798 сымб. → &lt;/span&gt;15117 сымб.)
# [[Калідаса]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;10825 сымб. → &lt;/span&gt;15155 сымб.)
# [[Сям’я]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;10881 сымб. → &lt;/span&gt;15233 сымб.)
# [[Майкл Фарадэй]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;10887 сымб. → &lt;/span&gt;15242 сымб.)
# [[Ігар Стравінскі]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;10894 сымб. → &lt;/span&gt;15252 сымб.)
# [[Нігер (рака)]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;10900 сымб. → &lt;/span&gt;15260 сымб.)
# [[Альгарытм]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;10965 сымб. → &lt;/span&gt;15351 сымб.)
# [[Альбрэхт Дурэр]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;10974 сымб. → &lt;/span&gt;15364 сымб.)
# [[Золата]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;11021 сымб. → &lt;/span&gt;15429 сымб.)
# [[Шагнамэ]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;11037 сымб. → &lt;/span&gt;15452 сымб.)
# [[Ніл]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;11093 сымб. → &lt;/span&gt;15530 сымб.)
# [[Галаўны боль]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;11142 сымб. → &lt;/span&gt;15599 сымб.)
# [[Тэлебачаньне]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;11150 сымб. → &lt;/span&gt;15610 сымб.)
# [[Футбол]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;11206 сымб. → &lt;/span&gt;15688 сымб.)
# [[Карэйская мова]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;11208 сымб. → &lt;/span&gt;15691 сымб.)
# [[Пэрыядычная сыстэма хімічных элемэнтаў]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;11227 сымб. → &lt;/span&gt;15718 сымб.)
# [[Пі]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;11304 сымб. → &lt;/span&gt;15826 сымб.)
# [[Вока]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;11331 сымб. → &lt;/span&gt;15863 сымб.)
# [[Гафіз]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;11368 сымб. → &lt;/span&gt;15915 сымб.)
# [[Нэптун]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;11374 сымб. → &lt;/span&gt;15924 сымб.)
# [[Навука]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;11432 сымб. → &lt;/span&gt;16005 сымб.)
# [[Габрыель Гарсія Маркес]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;11502 сымб. → &lt;/span&gt;16103 сымб.)
# [[Фашызм]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;11544 сымб. → &lt;/span&gt;16162 сымб.)
# [[Магатма Гандзі]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;11560 сымб. → &lt;/span&gt;16184 сымб.)
# [[Вецер]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;11636 сымб. → &lt;/span&gt;16290 сымб.)
# [[Гарбата]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;11651 сымб. → &lt;/span&gt;16311 сымб.)
# [[Сухоты]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;11702 сымб. → &lt;/span&gt;16383 сымб.)
# [[Гален]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;11707 сымб. → &lt;/span&gt;16390 сымб.)
# [[Курыца]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;11730 сымб. → &lt;/span&gt;16422 сымб.)
# [[Энэргія]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;11758 сымб. → &lt;/span&gt;16461 сымб.)
# [[Давід Гільбэрт]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;11769 сымб. → &lt;/span&gt;16477 сымб.)
# [[Тэрмадынаміка]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;11776 сымб. → &lt;/span&gt;16486 сымб.)
# [[Аль-Газалі]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;11823 сымб. → &lt;/span&gt;16552 сымб.)
# [[Сок]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;11844 сымб. → &lt;/span&gt;16582 сымб.)
# [[Эўклід]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;11886 сымб. → &lt;/span&gt;16640 сымб.)
# [[Пэрсыдзкая мова]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;11919 сымб. → &lt;/span&gt;16687 сымб.)
# [[Рухавік унутранага згараньня]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;11996 сымб. → &lt;/span&gt;16794 сымб.)
# [[Мэрылін Манро]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;12114 сымб. → &lt;/span&gt;16960 сымб.)
# [[Паўднёвая Амэрыка]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;12121 сымб. → &lt;/span&gt;16969 сымб.)
# [[Чарлі Чаплін]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;12124 сымб. → &lt;/span&gt;16974 сымб.)
# [[Нікалё Мак’явэльлі]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;12142 сымб. → &lt;/span&gt;16999 сымб.)
# [[Альгебра]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;12219 сымб. → &lt;/span&gt;17107 сымб.)
# [[Сонца]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;12265 сымб. → &lt;/span&gt;17171 сымб.)
# [[Майсей]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;12376 сымб. → &lt;/span&gt;17326 сымб.)
# [[Дунай]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;12394 сымб. → &lt;/span&gt;17352 сымб.)
# [[Імпэрыялізм]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;12465 сымб. → &lt;/span&gt;17451 сымб.)
# [[Малако]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;12487 сымб. → &lt;/span&gt;17482 сымб.)
# [[Франсіска Гоя]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;12578 сымб. → &lt;/span&gt;17609 сымб.)
# [[Атэізм]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;12579 сымб. → &lt;/span&gt;17611 сымб.)
# [[Сулейман I]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;12584 сымб. → &lt;/span&gt;17618 сымб.)
# [[Людвіг ван Бэтговэн]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;12602 сымб. → &lt;/span&gt;17643 сымб.)
# [[Джэймз Ўат]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;12618 сымб. → &lt;/span&gt;17665 сымб.)
# [[Геалёгія]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;12624 сымб. → &lt;/span&gt;17674 сымб.)
# [[Эўра]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;12800 сымб. → &lt;/span&gt;17920 сымб.)
# [[Адольф Гітлер]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;12845 сымб. → &lt;/span&gt;17983 сымб.)
# [[Урад]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;12983 сымб. → &lt;/span&gt;18176 сымб.)
# [[Жыцьцё]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;13009 сымб. → &lt;/span&gt;18213 сымб.)
# [[Азартная гульня]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;13015 сымб. → &lt;/span&gt;18221 сымб.)
# [[Суахілі]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;13063 сымб. → &lt;/span&gt;18288 сымб.)
# [[Танец]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;13142 сымб. → &lt;/span&gt;18399 сымб.)
# [[Малійская імпэрыя]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;13178 сымб. → &lt;/span&gt;18449 сымб.)
# [[Зорка]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;13336 сымб. → &lt;/span&gt;18670 сымб.)
# [[Джордж Байран]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;13398 сымб. → &lt;/span&gt;18757 сымб.)
# [[Рэлігія]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;13404 сымб. → &lt;/span&gt;18766 сымб.)
# [[Готфрыд Ляйбніц]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;13468 сымб. → &lt;/span&gt;18855 сымб.)
# [[Чарлз Дыкенз]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;13484 сымб. → &lt;/span&gt;18878 сымб.)
# [[Арктычны акіян]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;13705 сымб. → &lt;/span&gt;19187 сымб.)
# [[Томас Эдысан]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;13856 сымб. → &lt;/span&gt;19398 сымб.)
# [[Мацуо Басё]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;13925 сымб. → &lt;/span&gt;19495 сымб.)
# [[Уладзімер Ленін]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;13932 сымб. → &lt;/span&gt;19505 сымб.)
# [[Колер]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;13969 сымб. → &lt;/span&gt;19557 сымб.)
# [[Рак (захворваньне)]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;14078 сымб. → &lt;/span&gt;19709 сымб.)
# [[Зямля]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;14086 сымб. → &lt;/span&gt;19720 сымб.)
# [[Гамэр]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;14188 сымб. → &lt;/span&gt;19863 сымб.)
# [[Хвароба Альцгаймэра]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;14220 сымб. → &lt;/span&gt;19908 сымб.)
# [[Гіп-гоп]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;14384 сымб. → &lt;/span&gt;20138 сымб.)
# [[Шкло]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;14513 сымб. → &lt;/span&gt;20318 сымб.)
# [[Роза Люксэмбург]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;14625 сымб. → &lt;/span&gt;20475 сымб.)
# [[Яганэс Брамс]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;14858 сымб. → &lt;/span&gt;20801 сымб.)
# [[Машына]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;14871 сымб. → &lt;/span&gt;20819 сымб.)
# [[Лё Карбюзье]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;14959 сымб. → &lt;/span&gt;20943 сымб.)
# [[Ацтэкі]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;15037 сымб. → &lt;/span&gt;21052 сымб.)
# [[Аўгустын]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;15160 сымб. → &lt;/span&gt;21224 сымб.)
# [[Ібн Хальдун]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;15234 сымб. → &lt;/span&gt;21328 сымб.)
# [[Ібн Батута]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;15332 сымб. → &lt;/span&gt;21465 сымб.)
# [[Лацінскае пісьмо]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;15342 сымб. → &lt;/span&gt;21479 сымб.)
# [[Георг Вільгельм Фрыдрых Гэгель]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;15393 сымб. → &lt;/span&gt;21550 сымб.)
# [[Біблія]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;15408 сымб. → &lt;/span&gt;21571 сымб.)
# [[Альфрэд Гічкок]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;15429 сымб. → &lt;/span&gt;21601 сымб.)
# [[Тысяча і адна ноч]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;15461 сымб. → &lt;/span&gt;21645 сымб.)
# [[Сыр]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;15466 сымб. → &lt;/span&gt;21652 сымб.)
# [[ГЭС Тры цясьніны]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;15488 сымб. → &lt;/span&gt;21683 сымб.)
# [[Ізраіль]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;15602 сымб. → &lt;/span&gt;21843 сымб.)
# [[Грэцкі альфабэт]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;15742 сымб. → &lt;/span&gt;22039 сымб.)
# [[Ўолт Дыснэй]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;16007 сымб. → &lt;/span&gt;22410 сымб.)
# [[Міжнародны валютны фонд]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;16011 сымб. → &lt;/span&gt;22415 сымб.)
# [[Канал]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;16048 сымб. → &lt;/span&gt;22467 сымб.)
# [[Леанарда да Вінчы]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;16107 сымб. → &lt;/span&gt;22550 сымб.)
# [[Пераклад]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;16161 сымб. → &lt;/span&gt;22625 сымб.)
# [[Фёдар Дастаеўскі]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;16314 сымб. → &lt;/span&gt;22840 сымб.)
# [[Фэдэрыка Фэліні]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;16351 сымб. → &lt;/span&gt;22891 сымб.)
# [[Асманская імпэрыя]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;16367 сымб. → &lt;/span&gt;22914 сымб.)
# [[Карыбскае мора]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;16429 сымб. → &lt;/span&gt;23001 сымб.)
# [[Паўночнае мора]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;16492 сымб. → &lt;/span&gt;23089 сымб.)
# [[Індыйскі акіян]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;16554 сымб. → &lt;/span&gt;23176 сымб.)
# [[Клімат]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;16615 сымб. → &lt;/span&gt;23261 сымб.)
# [[Цытрус]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;16682 сымб. → &lt;/span&gt;23355 сымб.)
# [[Ядзерная зброя]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;16838 сымб. → &lt;/span&gt;23573 сымб.)
# [[Аль-Харэзьмі]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;17459 сымб. → &lt;/span&gt;24443 сымб.)
# [[Жанна д’Арк]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;17529 сымб. → &lt;/span&gt;24541 сымб.)
# [[Шарль дэ Голь]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;17630 сымб. → &lt;/span&gt;24682 сымб.)
# [[Асацыяцыя дзяржаваў Паўднёва-Ўсходняй Азіі]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;17788 сымб. → &lt;/span&gt;24903 сымб.)
# [[Інжынэрная справа]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;18071 сымб. → &lt;/span&gt;25299 сымб.)
# [[Сахара]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;18181 сымб. → &lt;/span&gt;25453 сымб.)
# [[Мартын Гайдэгер]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;18263 сымб. → &lt;/span&gt;25568 сымб.)
# [[Афрыканскі зьвяз]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;18283 сымб. → &lt;/span&gt;25596 сымб.)
# [[Макс Вэбэр]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;18456 сымб. → &lt;/span&gt;25838 сымб.)
# [[Дыскрымінацыя]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;18460 сымб. → &lt;/span&gt;25844 сымб.)
# [[Аўстралія]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;18580 сымб. → &lt;/span&gt;26012 сымб.)
# [[Ежа]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;18908 сымб. → &lt;/span&gt;26471 сымб.)
# [[Этыёпія]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;18988 сымб. → &lt;/span&gt;26583 сымб.)
# [[Базыліка Сьвятога Пятра]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;19006 сымб. → &lt;/span&gt;26608 сымб.)
# [[Здароўе]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;19381 сымб. → &lt;/span&gt;27133 сымб.)
# [[Танзанія]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;19438 сымб. → &lt;/span&gt;27213 сымб.)
# [[Анры Матыс]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;19497 сымб. → &lt;/span&gt;27296 сымб.)
# [[Дантэ Аліг’еры]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;19672 сымб. → &lt;/span&gt;27541 сымб.)
# [[Куба]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;19812 сымб. → &lt;/span&gt;27737 сымб.)
# [[Політэізм]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;19829 сымб. → &lt;/span&gt;27761 сымб.)
# [[Кіліманджара]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;19863 сымб. → &lt;/span&gt;27808 сымб.)
# [[Сусьвет]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;19910 сымб. → &lt;/span&gt;27874 сымб.)
# [[Ум Кульсум]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;19912 сымб. → &lt;/span&gt;27877 сымб.)
# [[Віетнам]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;20101 сымб. → &lt;/span&gt;28141 сымб.)
# [[Дэмакратычная Рэспубліка Конга]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;20336 сымб. → &lt;/span&gt;28470 сымб.)
# [[Сунь Ятсэн]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;20598 сымб. → &lt;/span&gt;28837 сымб.)
# [[Касьпійскае мора]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;20667 сымб. → &lt;/span&gt;28934 сымб.)
# [[Тэніс]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;20780 сымб. → &lt;/span&gt;29092 сымб.)
# [[Людовік XIV]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;20795 сымб. → &lt;/span&gt;29113 сымб.)
# [[Банглядэш]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;20858 сымб. → &lt;/span&gt;29201 сымб.)
# [[Ёсіф Сталін]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;20951 сымб. → &lt;/span&gt;29331 сымб.)
# [[Бангкок]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;21000 сымб. → &lt;/span&gt;29400 сымб.)
# [[Сусьветная арганізацыя здароўя]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;21115 сымб. → &lt;/span&gt;29561 сымб.)
# [[Сымона дэ Бавуар]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;21533 сымб. → &lt;/span&gt;30146 сымб.)
# [[Армія]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;21550 сымб. → &lt;/span&gt;30170 сымб.)
# [[Ёган Вольфганг фон Гётэ]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;21557 сымб. → &lt;/span&gt;30180 сымб.)
# [[Жак Карт’е]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;21603 сымб. → &lt;/span&gt;30244 сымб.)
# [[Ашока]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;21736 сымб. → &lt;/span&gt;30430 сымб.)
# [[Гаўтама Буда]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;21745 сымб. → &lt;/span&gt;30443 сымб.)
# [[Алан Т’юрынг]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;21755 сымб. → &lt;/span&gt;30457 сымб.)
# [[Пітэр Паўль Рубэнс]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;21762 сымб. → &lt;/span&gt;30467 сымб.)
# [[Фрэнк Лойд Райт]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;21816 сымб. → &lt;/span&gt;30542 сымб.)
# [[Апэрацыйная сыстэма]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;21834 сымб. → &lt;/span&gt;30568 сымб.)
# [[Паблё Пікаса]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;21867 сымб. → &lt;/span&gt;30614 сымб.)
# [[Польшча]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;21868 сымб. → &lt;/span&gt;30615 сымб.)
# [[Го]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;21882 сымб. → &lt;/span&gt;30635 сымб.)
# [[Міжнародны рух Чырвонага Крыжа і Чырвонага Паўмесяца]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;21896 сымб. → &lt;/span&gt;30654 сымб.)
# [[Джакама Пучыні]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;21956 сымб. → &lt;/span&gt;30738 сымб.)
# [[Сонечная сыстэма]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;21999 сымб. → &lt;/span&gt;30799 сымб.)
# [[Малярыя]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;22062 сымб. → &lt;/span&gt;30887 сымб.)
# [[Француская рэвалюцыя]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;22064 сымб. → &lt;/span&gt;30890 сымб.)
# [[Сынгапур]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;22079 сымб. → &lt;/span&gt;30911 сымб.)
# [[Дыназаўр]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;22117 сымб. → &lt;/span&gt;30964 сымб.)
# [[Леанард Ойлер]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;22121 сымб. → &lt;/span&gt;30969 сымб.)
# [[Ерусалім]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;22149 сымб. → &lt;/span&gt;31009 сымб.)
# [[Вэргіліюс]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;22172 сымб. → &lt;/span&gt;31041 сымб.)
# [[Галяктыка]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;22175 сымб. → &lt;/span&gt;31045 сымб.)
# [[Джон Мэйнард Кейнз]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;22178 сымб. → &lt;/span&gt;31049 сымб.)
# [[Фрыдэрык Шапэн]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;22185 сымб. → &lt;/span&gt;31059 сымб.)
# [[Энцыкляпэдыя]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;22190 сымб. → &lt;/span&gt;31066 сымб.)
# [[Віктор Юго]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;22210 сымб. → &lt;/span&gt;31094 сымб.)
# [[Турэцкая мова]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;22292 сымб. → &lt;/span&gt;31209 сымб.)
# [[Лізавета I]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;22302 сымб. → &lt;/span&gt;31223 сымб.)
# [[Сатурн]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;22305 сымб. → &lt;/span&gt;31227 сымб.)
# [[Канстантын I Вялікі]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;22327 сымб. → &lt;/span&gt;31258 сымб.)
# [[Танк]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;22331 сымб. → &lt;/span&gt;31263 сымб.)
# [[Хрысьціянства]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;22341 сымб. → &lt;/span&gt;31277 сымб.)
# [[Авідыюс]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;22343 сымб. → &lt;/span&gt;31280 сымб.)
# [[Піва]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;22409 сымб. → &lt;/span&gt;31373 сымб.)
# [[Дынастыя Тан]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;22412 сымб. → &lt;/span&gt;31377 сымб.)
# [[Сыднэй]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;22417 сымб. → &lt;/span&gt;31384 сымб.)
# [[Уран]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;22492 сымб. → &lt;/span&gt;31489 сымб.)
# [[Франклін Дэлана Рузвэлт]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;22519 сымб. → &lt;/span&gt;31527 сымб.)
# [[Мэркурый]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;22525 сымб. → &lt;/span&gt;31535 сымб.)
# [[Транспарт]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;22582 сымб. → &lt;/span&gt;31615 сымб.)
# [[Француская мова]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;22619 сымб. → &lt;/span&gt;31667 сымб.)
# [[Міжнародная сыстэма СІ]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;22646 сымб. → &lt;/span&gt;31704 сымб.)
# [[Багдад]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;22656 сымб. → &lt;/span&gt;31718 сымб.)
# [[Мухамад]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;22663 сымб. → &lt;/span&gt;31728 сымб.)
# [[Ёган Кеплер]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;22694 сымб. → &lt;/span&gt;31772 сымб.)
# [[Сэул]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;22697 сымб. → &lt;/span&gt;31776 сымб.)
# [[Дака]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;22750 сымб. → &lt;/span&gt;31850 сымб.)
# [[Лі Бо]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;22869 сымб. → &lt;/span&gt;32017 сымб.)
# [[Архімэд]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;22871 сымб. → &lt;/span&gt;32019 сымб.)
# [[Юпітэр]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;22884 сымб. → &lt;/span&gt;32038 сымб.)
# [[Карачы]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;22885 сымб. → &lt;/span&gt;32039 сымб.)
# [[Рэнэ Дэкарт]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;22940 сымб. → &lt;/span&gt;32116 сымб.)
# [[Карл Фрыдрых Гаўс]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;22961 сымб. → &lt;/span&gt;32145 сымб.)
# [[Мартын Лютэр Кінг]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;23001 сымб. → &lt;/span&gt;32201 сымб.)
# [[Авіцэна]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;23006 сымб. → &lt;/span&gt;32208 сымб.)
# [[Ліпіды]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;23052 сымб. → &lt;/span&gt;32273 сымб.)
# [[Рэвалюцыя 1917 году ў Расеі]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;23062 сымб. → &lt;/span&gt;32287 сымб.)
# [[Мікелянджэлё]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;23076 сымб. → &lt;/span&gt;32306 сымб.)
# [[Эканоміка]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;23094 сымб. → &lt;/span&gt;32332 сымб.)
# [[Фільм]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;23103 сымб. → &lt;/span&gt;32344 сымб.)
# [[Мартын Лютэр]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;23104 сымб. → &lt;/span&gt;32346 сымб.)
# [[Антарктыда]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;23198 сымб. → &lt;/span&gt;32477 сымб.)
# [[Сінтаізм]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;23205 сымб. → &lt;/span&gt;32487 сымб.)
# [[Мігель Сэрвантэс]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;23240 сымб. → &lt;/span&gt;32536 сымб.)
# [[Старажытны Эгіпет]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;23268 сымб. → &lt;/span&gt;32575 сымб.)
# [[Токіё]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;23284 сымб. → &lt;/span&gt;32598 сымб.)
# [[Анатомія]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;23291 сымб. → &lt;/span&gt;32607 сымб.)
# [[Эрвін Шрэдынгер]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;23320 сымб. → &lt;/span&gt;32648 сымб.)
# [[Антон Чэхаў]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;23323 сымб. → &lt;/span&gt;32652 сымб.)
# [[Бізантыйская імпэрыя]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;23333 сымб. → &lt;/span&gt;32666 сымб.)
# [[Тайлянд]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;23339 сымб. → &lt;/span&gt;32675 сымб.)
# [[Калката]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;23430 сымб. → &lt;/span&gt;32802 сымб.)
# [[Багата]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;23532 сымб. → &lt;/span&gt;32945 сымб.)
# [[Мумбаі]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;23559 сымб. → &lt;/span&gt;32983 сымб.)
# [[Дынастыя Мін]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;23576 сымб. → &lt;/span&gt;33006 сымб.)
# [[Мальер]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;23651 сымб. → &lt;/span&gt;33111 сымб.)
# [[Аргентына]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;23663 сымб. → &lt;/span&gt;33128 сымб.)
# [[Расейская мова]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;23675 сымб. → &lt;/span&gt;33145 сымб.)
# [[Мэксыка]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;23685 сымб. → &lt;/span&gt;33159 сымб.)
# [[Ісак Ньютан]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;23715 сымб. → &lt;/span&gt;33201 сымб.)
# [[Дамаск]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;23736 сымб. → &lt;/span&gt;33230 сымб.)
# [[Рэінкарнацыя]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;23764 сымб. → &lt;/span&gt;33270 сымб.)
# [[Аўганістан]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;23795 сымб. → &lt;/span&gt;33313 сымб.)
# [[Дэлі]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;23819 сымб. → &lt;/span&gt;33347 сымб.)
# [[Пэкін]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;23821 сымб. → &lt;/span&gt;33349 сымб.)
# [[Саудаўская Арабія]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;23841 сымб. → &lt;/span&gt;33377 сымб.)
# [[Старажытная Грэцыя]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;23982 сымб. → &lt;/span&gt;33575 сымб.)
# [[Найробі]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;24039 сымб. → &lt;/span&gt;33655 сымб.)
# [[Мост]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;24055 сымб. → &lt;/span&gt;33677 сымб.)
# [[Рыю-дэ-Жанэйру]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;24100 сымб. → &lt;/span&gt;33740 сымб.)
# [[Вальтэр]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;24115 сымб. → &lt;/span&gt;33761 сымб.)
# [[Ўільям Шэксьпір]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;24191 сымб. → &lt;/span&gt;33867 сымб.)
# [[Сальвадор Далі]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;24211 сымб. → &lt;/span&gt;33895 сымб.)
# [[Бронзавы век]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;24265 сымб. → &lt;/span&gt;33971 сымб.)
# [[Іран]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;24270 сымб. → &lt;/span&gt;33978 сымб.)
# [[Банан (плод)]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;24344 сымб. → &lt;/span&gt;34082 сымб.)
# [[Турэччына]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;24349 сымб. → &lt;/span&gt;34089 сымб.)
# [[Мэхіка]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;24407 сымб. → &lt;/span&gt;34170 сымб.)
# [[Будызм]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;24434 сымб. → &lt;/span&gt;34208 сымб.)
# [[Электроніка]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;24482 сымб. → &lt;/span&gt;34275 сымб.)
# [[Скалістыя горы]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;24489 сымб. → &lt;/span&gt;34285 сымб.)
# [[Чжэн Хэ]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;24644 сымб. → &lt;/span&gt;34502 сымб.)
# [[Пратэстанцтва]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;24675 сымб. → &lt;/span&gt;34545 сымб.)
# [[Эўропа]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;24678 сымб. → &lt;/span&gt;34549 сымб.)
# [[Тадж Магал]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;24684 сымб. → &lt;/span&gt;34558 сымб.)
# [[Дзьмітры Мендзялееў]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;24712 сымб. → &lt;/span&gt;34597 сымб.)
# [[Дрэва]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;24747 сымб. → &lt;/span&gt;34646 сымб.)
# [[Бялкі]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;24801 сымб. → &lt;/span&gt;34721 сымб.)
# [[Арабска-ізраільскі канфлікт]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;24807 сымб. → &lt;/span&gt;34730 сымб.)
# [[Гандаль]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;24824 сымб. → &lt;/span&gt;34754 сымб.)
# [[Джакарта]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;24858 сымб. → &lt;/span&gt;34801 сымб.)
# [[Індыя]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;25054 сымб. → &lt;/span&gt;35076 сымб.)
# [[Нігерыя]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;25083 сымб. → &lt;/span&gt;35116 сымб.)
# [[Кітай]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;25140 сымб. → &lt;/span&gt;35196 сымб.)
# [[Мэка]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;25191 сымб. → &lt;/span&gt;35267 сымб.)
# [[Біялёгія]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;25212 сымб. → &lt;/span&gt;35297 сымб.)
# [[Ангельская мова]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;25312 сымб. → &lt;/span&gt;35437 сымб.)
# [[Карабель]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;25428 сымб. → &lt;/span&gt;35599 сымб.)
# [[Зараастрызм]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;25469 сымб. → &lt;/span&gt;35657 сымб.)
# [[Тлен]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;25559 сымб. → &lt;/span&gt;35783 сымб.)
# [[Паўднёва-Афрыканская Рэспубліка]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;25629 сымб. → &lt;/span&gt;35881 сымб.)
# [[Майкл Джэксан]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;25696 сымб. → &lt;/span&gt;35974 сымб.)
# [[Марс]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;25780 сымб. → &lt;/span&gt;36092 сымб.)
# [[Ватыкан]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;25829 сымб. → &lt;/span&gt;36161 сымб.)
# [[Першая сусьветная вайна]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;26005 сымб. → &lt;/span&gt;36407 сымб.)
# [[Антоніё Вівальдзі]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;26199 сымб. → &lt;/span&gt;36679 сымб.)
# [[Эгіпет]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;26379 сымб. → &lt;/span&gt;36931 сымб.)
# [[Тэгеран]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;26438 сымб. → &lt;/span&gt;37013 сымб.)
# [[Аўтамабіль]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;26514 сымб. → &lt;/span&gt;37120 сымб.)
# [[Хуткасьць сьвятла]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;26663 сымб. → &lt;/span&gt;37328 сымб.)
# [[Георг Фрыдрых Гэндэль]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;26975 сымб. → &lt;/span&gt;37765 сымб.)
# [[Лагас]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;26976 сымб. → &lt;/span&gt;37766 сымб.)
# [[Судан]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;27068 сымб. → &lt;/span&gt;37895 сымб.)
# [[Вашку да Гама]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;27792 сымб. → &lt;/span&gt;38909 сымб.)
# [[Жан-Жак Русо]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;28096 сымб. → &lt;/span&gt;39334 сымб.)
# [[Мустафа Кемаль Ататурк]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;28159 сымб. → &lt;/span&gt;39423 сымб.)
# [[Японія]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;29075 сымб. → &lt;/span&gt;40705 сымб.)
# [[Нацысцкая Нямеччына]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;29151 сымб. → &lt;/span&gt;40811 сымб.)
# [[Паўночная Амэрыка]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;29314 сымб. → &lt;/span&gt;41040 сымб.)
# [[Тэхналёгія]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;29652 сымб. → &lt;/span&gt;41513 сымб.)
# [[Эўрапейскі Зьвяз]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;29982 сымб. → &lt;/span&gt;41975 сымб.)
# [[Вада]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;30372 сымб. → &lt;/span&gt;42521 сымб.)
# [[Баскетбол]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;30657 сымб. → &lt;/span&gt;42920 сымб.)
# [[Швайцарыя]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;30660 сымб. → &lt;/span&gt;42924 сымб.)
# [[Ірак]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;30866 сымб. → &lt;/span&gt;43212 сымб.)
# [[Сара Бэрнар]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;31391 сымб. → &lt;/span&gt;43947 сымб.)
# [[Энрыка Фэрмі]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;31649 сымб. → &lt;/span&gt;44309 сымб.)
# [[Застуда]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;31680 сымб. → &lt;/span&gt;44352 сымб.)
# [[Атэны]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;31871 сымб. → &lt;/span&gt;44619 сымб.)
# [[The Beatles]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;31882 сымб. → &lt;/span&gt;44635 сымб.)
# [[Мэдыцына]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;31921 сымб. → &lt;/span&gt;44689 сымб.)
# [[Кансэрватызм]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;32008 сымб. → &lt;/span&gt;44811 сымб.)
# [[Пётар Чайкоўскі]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;32079 сымб. → &lt;/span&gt;44911 сымб.)
# [[Гішпанія]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;32166 сымб. → &lt;/span&gt;45032 сымб.)
# [[Цягліцы]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;32174 сымб. → &lt;/span&gt;45044 сымб.)
# [[Санкт-Пецярбург]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;32242 сымб. → &lt;/span&gt;45139 сымб.)
# [[Арганізацыя Аб’яднаных Нацыяў па пытаньнях адукацыі, навукі і культуры]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;33118 сымб. → &lt;/span&gt;46365 сымб.)
# [[Чынгісхан]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;33122 сымб. → &lt;/span&gt;46371 сымб.)
# [[Азія]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;33296 сымб. → &lt;/span&gt;46614 сымб.)
# [[Дыялектыка]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;33477 сымб. → &lt;/span&gt;46868 сымб.)
# [[Вольфганг Амадэй Моцарт]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;33873 сымб. → &lt;/span&gt;47422 сымб.)
# [[Эйфэлева вежа]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;34681 сымб. → &lt;/span&gt;48553 сымб.)
# [[Аляксандар Пушкін]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;34761 сымб. → &lt;/span&gt;48665 сымб.)
# [[Афрыка]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;35086 сымб. → &lt;/span&gt;49120 сымб.)
# [[Масква]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;35575 сымб. → &lt;/span&gt;49805 сымб.)
# [[Кір II]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;35642 сымб. → &lt;/span&gt;49899 сымб.)
# [[Бульба]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;35647 сымб. → &lt;/span&gt;49906 сымб.)
# [[Джэйн Остын]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;35786 сымб. → &lt;/span&gt;50100 сымб.)
# [[Сусьветная гандлёвая арганізацыя]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;35881 сымб. → &lt;/span&gt;50233 сымб.)
# [[Кейптаўн]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;36461 сымб. → &lt;/span&gt;51045 сымб.)
# [[Ісус Хрыстос]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;36531 сымб. → &lt;/span&gt;51143 сымб.)
# [[Нікола Тэсла]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;36540 сымб. → &lt;/span&gt;51156 сымб.)
# [[Стамбул]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;36584 сымб. → &lt;/span&gt;51218 сымб.)
# [[Ганконг]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;37507 сымб. → &lt;/span&gt;52510 сымб.)
# [[Кіншаса]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;37538 сымб. → &lt;/span&gt;52553 сымб.)
# [[Глябальнае пацяпленьне]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;38029 сымб. → &lt;/span&gt;53241 сымб.)
# [[Альбэрт Айнштайн]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;38873 сымб. → &lt;/span&gt;54422 сымб.)
# [[Калізэй]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;38896 сымб. → &lt;/span&gt;54454 сымб.)
# [[Саюз Савецкіх Сацыялістычных Рэспублік]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;39963 сымб. → &lt;/span&gt;55948 сымб.)
# [[Гісторыя]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;41456 сымб. → &lt;/span&gt;58038 сымб.)
# [[Алімпійскія гульні]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;41477 сымб. → &lt;/span&gt;58068 сымб.)
# [[Сусьветны банк]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;41676 сымб. → &lt;/span&gt;58346 сымб.)
# [[Рабіндранат Тагор]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;42836 сымб. → &lt;/span&gt;59970 сымб.)
# [[Рэмбрант]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;44461 сымб. → &lt;/span&gt;62245 сымб.)
# [[Мао Дзэ-дун]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;44935 сымб. → &lt;/span&gt;62909 сымб.)
# [[Расея]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;45417 сымб. → &lt;/span&gt;63584 сымб.)
# [[Канада]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;46191 сымб. → &lt;/span&gt;64667 сымб.)
# [[Вена]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;46921 сымб. → &lt;/span&gt;65689 сымб.)
# [[Шанхай]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;48989 сымб. → &lt;/span&gt;68585 сымб.)
# [[Хрыстафор Калюмб]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;51150 сымб. → &lt;/span&gt;71610 сымб.)
# [[Злучаныя Штаты Амэрыкі]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;51408 сымб. → &lt;/span&gt;71971 сымб.)
# [[Шахматы]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;52940 сымб. → &lt;/span&gt;74116 сымб.)
# [[Джузэпэ Вэрдзі]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;53080 сымб. → &lt;/span&gt;74312 сымб.)
# [[Аўстрыя]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;53739 сымб. → &lt;/span&gt;75235 сымб.)
# [[Рэфармацыя]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;53786 сымб. → &lt;/span&gt;75300 сымб.)
# [[Бэрлін]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;54057 сымб. → &lt;/span&gt;75680 сымб.)
# [[Лос-Анджэлес]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;56606 сымб. → &lt;/span&gt;79248 сымб.)
# [[Дубай]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;56640 сымб. → &lt;/span&gt;79296 сымб.)
# [[Альжыр]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;56691 сымб. → &lt;/span&gt;79367 сымб.)
# [[Парыж]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;57056 сымб. → &lt;/span&gt;79878 сымб.)
# [[Амстэрдам]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;57097 сымб. → &lt;/span&gt;79936 сымб.)
# [[Густаў Малер]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;58733 сымб. → &lt;/span&gt;82226 сымб.)
# [[Сан-Паўлу]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;59025 сымб. → &lt;/span&gt;82635 сымб.)
# [[Нідэрлянды]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;60673 сымб. → &lt;/span&gt;84942 сымб.)
# [[Арганізацыя краін-экспартэраў нафты]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;62400 сымб. → &lt;/span&gt;87360 сымб.)
# [[Аляксандар Македонскі]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;63234 сымб. → &lt;/span&gt;88528 сымб.)
# [[Украіна]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;63657 сымб. → &lt;/span&gt;89120 сымб.)
# [[Мадрыд]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;66619 сымб. → &lt;/span&gt;93267 сымб.)
# [[Каір]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;69502 сымб. → &lt;/span&gt;97303 сымб.)
# [[Лёндан]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;70504 сымб. → &lt;/span&gt;98706 сымб.)
# [[Італія]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;71393 сымб. → &lt;/span&gt;99950 сымб.)
# [[Пётар I]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;73782 сымб. → &lt;/span&gt;103295 сымб.)
# [[Другая сусьветная вайна]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;74800 сымб. → &lt;/span&gt;104720 сымб.)
# [[Напалеон I Банапарт]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;76814 сымб. → &lt;/span&gt;107540 сымб.)
# [[Рым]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;79729 сымб. → &lt;/span&gt;111621 сымб.)
# [[Арганізацыя Паўночнаатлянтычнай дамовы]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;80951 сымб. → &lt;/span&gt;113331 сымб.)
# [[Актавіян Аўгуст]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;83740 сымб. → &lt;/span&gt;117236 сымб.)
# [[Буэнас-Айрэс]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;85028 сымб. → &lt;/span&gt;119039 сымб.)
# [[Нямеччына]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;90224 сымб. → &lt;/span&gt;126314 сымб.)
# [[Партугалія]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;92396 сымб. → &lt;/span&gt;129354 сымб.)
# [[Калюмбія]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;93460 сымб. → &lt;/span&gt;130844 сымб.)
# [[Інданэзія]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;96748 сымб. → &lt;/span&gt;135447 сымб.)
# [[Пакістан]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;96832 сымб. → &lt;/span&gt;135565 сымб.)
# [[Рэспубліка Карэя]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;98121 сымб. → &lt;/span&gt;137369 сымб.)
# [[Вялікабрытанія]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;101832 сымб. → &lt;/span&gt;142565 сымб.)
# [[Цягнік]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;102352 сымб. → &lt;/span&gt;143293 сымб.)
# [[Вашынгтон (акруга Калюмбія)]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;103706 сымб. → &lt;/span&gt;145188 сымб.)
# [[Нью-Ёрк]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;109853 сымб. → &lt;/span&gt;153794 сымб.)
# [[Бразылія]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;111082 сымб. → &lt;/span&gt;155515 сымб.)
# [[Чорная дзірка]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;116987 сымб. → &lt;/span&gt;163782 сымб.)
# [[Францыя]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;125799 сымб. → &lt;/span&gt;176119 сымб.)
# [[Філіпіны]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;128232 сымб. → &lt;/span&gt;179525 сымб.)
# [[Сьвятая Рымская імпэрыя]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;162545 сымб. → &lt;/span&gt;227563 сымб.)</text>
      <sha1>6xqvcabuj7vv1nheh5w5t7nhycbecit</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Філіп Яфэ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>92520</id>
    <revision>
      <id>2668642</id>
      <parentid>1727802</parentid>
      <timestamp>2026-05-07T14:48:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Taravyvan Adijene</username>
        <id>1924</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[ВП:ЗЛУЧ|злучнасьць]]</comment>
      <origin>2668642</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1334" sha1="c7krq6xejidsfeyzg5vmph0mdw3g95a" xml:space="preserve">{{Навуковец}}
'''Філіп Яфэ''' ({{мова-de|Philipp Jaffé}}; 17 лютага 1819 — 3 кастрычніка 1870) — нямецкі гісторык, спэцыяліст у вобласьці [[крыніцазнаўства]]. З 1862 году — прафэсар дапаможных (спэцыяльных) гістарычных дысцыплінаў [[Бэрлінскі ўнівэрсытэт|Бэрлінскага ўнівэрсытэту]]. Быў супрацоўнікам {{Не перакладзена|Monumenta Germaniae Historica||d|Q316880}}. Падрыхтаваныя Яфэ публікацыі крыніцаў — выданьне [[рэгест]]аў рымскіх папаў і іншыя — вылучаюцца высокім навуковым узроўнем.

== Працы ==
* Jaffe, F. Bibliotheca rerum Germanicarum. Bd. 1 — 6. — Berlin, 1864—1873.

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

{{Бібліяінфармацыя}}
{{Парады артыкулу|кароткі артыкул|няма катэгорыяў|няма націскаў|бязь месца нараджэньня|бязь месца сьмерці}}

{{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Яфэ, Філіп}}
[[Катэгорыя:Нямецкія гісторыкі]]</text>
      <sha1>c7krq6xejidsfeyzg5vmph0mdw3g95a</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Маўрэн</title>
    <ns>0</ns>
    <id>101076</id>
    <revision>
      <id>2668709</id>
      <parentid>2171985</parentid>
      <timestamp>2026-05-08T09:56:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>-wuppertaler</username>
        <id>76471</id>
      </contributor>
      <comment>photo added</comment>
      <origin>2668709</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="422" sha1="0e9dytg5v2c7t0ow2vcwv7muy9e840i" xml:space="preserve">{{Адміністрацыйная адзінка}}
[[File:Mauren mit Alpstein.jpg|thumb]]
'''Ма́ўрэн''' ({{Мова-de|Mauren|скарочана}}) — [[Грамады Ліхтэнштайну|грамада]] ў [[Ліхтэнштайн]]е.

Насельніцтва 4268 чал. Афіцыйны код — 7008.

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

{{Накід}}

[[Катэгорыя:Маўрэн| ]]</text>
      <sha1>0e9dytg5v2c7t0ow2vcwv7muy9e840i</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Цукроза</title>
    <ns>0</ns>
    <id>113067</id>
    <revision>
      <id>2668687</id>
      <parentid>2178997</parentid>
      <timestamp>2026-05-07T21:24:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Leyo</username>
        <id>9627</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>([[c:GR|GR]])  [[File:Sucrose-inkscape.svg]] → [[File:Saccharose2.svg]] incorrect/inconsistent structural formula</comment>
      <origin>2668687</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1488" sha1="t8kq4esu8sdbn26h8rt6cmtg0yqwfbo" xml:space="preserve">[[File:Saccharose2.svg|thumb|]]
'''Цукроза''' C&lt;sub&gt;12&lt;/sub&gt;H&lt;sub&gt;22&lt;/sub&gt;O&lt;sub&gt;11&lt;/sub&gt;, таксама '''двуцукрыд''') або ''бураковы цукар'', ''трысьняговы цукар'' — двуцукрыд, які складаецца з двух [[монацукрыды|монацукрыдаў]] — α-глюкозы і β-фруктозы.

Цукроза зьяўляецца вельмі распаўсюджаным у прыродзе двуцукрыдам, яна сустракаецца ў садавіне і ягадах. Асабліва вялікае ўтрыманьне цукрозы ў [[цукровы бурак|цукровых бураках]] і [[цукровы трысьнёг|цукровым трысьнягу]], якія і выкарыстоўваюцца для прамысловай вытворчасьці харчовага цукру.

Цукроза мае высокую распушчальнасьць. У хімічным дачыненьні цукроза даволі інэртная, бо пры перамяшчэньні з аднаго месца ў іншае амаль не залучаецца ў [[мэтабалізм]]. Часам цукроза адкладаецца ў якасьці запаснога пажыўнага рэчыва.

== Крыніцы ==
{{зноскі}}

{{Накід:Хімія}}

[[Катэгорыя:Двуцукрыды]]
[[Катэгорыя:Вугляводы]]</text>
      <sha1>t8kq4esu8sdbn26h8rt6cmtg0yqwfbo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Фэдэрыка Бальцарэцьці</title>
    <ns>0</ns>
    <id>128339</id>
    <revision>
      <id>2668707</id>
      <parentid>2624649</parentid>
      <timestamp>2026-05-08T09:17:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>67502</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2668707</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8625" sha1="g62js5x4xcfqlwnpgfmvm27jbf1thnk" xml:space="preserve">{{Футбаліст}}
'''Фэдэрыка Бальцарэцьці''' ({{мова-it|Federico Balzaretti}}; {{Н}} 6 сьнежня 1981 году, [[Турын]], [[Італія]]) — [[Італія|італьянскі]] футбаліст, абаронца. У 2010—2013 гадах выступаў за [[зборная Італіі па футболе|нацыянальную зборную Італіі]]. Завяршыў кар’еру ў жніўні 2015 году.

== Кар’ера ==
=== «Тарына» ===
Фэдэрыка Бальцарэцьці зьяўляецца выхаванцам клюбу «[[Тарына Турын|Тарына]]» ў школу якога ён прыйшоў ва ўзросьце шасьці гадоў. У [[Чэмпіянат Італіі па футболе 1998—1999 гадоў|сэзоне 1998—1999 гадоў]] ён выклікаўся ў асноўны склад каманды, але ў ім не дэбютаваў. У 1999 годзе Бальцарэцьці быў аддадзены ў арэнду ў клюб «[[Варэзэ (футбольны клюб)|Варэзэ]]» дзе правёў два гады. Затым ён гуляў за «[[Сіена (футбольны клюб)|Сіену]]» ў складзе якой дэбютаваў у [[Сэрыя Б|Сэрыі Б]].

У 2002 годзе Бальцарэцьці вярнуўся ў «Тарына» ў складзе якой дэбютаваў 14 верасьня 2002 году ў гульні [[Чэмпіянат Італіі па футболе|чэмпіянату Італіі]] супраць «[[Інтэрнацыянале Мілян|Інтэра]]». Разам з «Тарына» Бальцарэцьці вылецеў у Сэрыю Б, але застаўся ў камандзе, дзе паступова станавіўся ключавай асобай&lt;ref&gt;[http://archiviostorico.gazzetta.it/2005/settembre/13/Balzaretti_questa_una_settimana_ricordare_ga_10_0509137914.shtml Balzaretti, questa è una settimana da ricordarе]. gazzetta.it&lt;/ref&gt;. У [[Чэмпіянат Італіі па футболе 2004—2005 гадоў|сэзоне 2004—2005 гадоў]] «Тарына» зноў выйшаў у [[Сэрыя A|Сэрыю А]]. Аднак клюб быў абвешчаны банкрутам, і [[9 жніўня]] [[2005]] году ўсе гульцы каманды сталі свабоднымі агентамі&lt;ref&gt;[http://ilpalloneracconta.blogspot.com/2007/12/federico-balzaretti.html Il pallone racconta: Federico Balzaretti]. ilpalloneracconta&lt;/ref&gt;.

=== «Ювэнтус» ===
Пасьля сыходу з «Тарына» Фэдэрыка падпісаў кантракт зь «[[Ювэнтус Турын|Ювэнтусам]]» для таго, каб не перавозіць цяжарную жонку, Люкрэцыю, з гораду&lt;ref&gt;[http://www.aol.it/news/story/Balzaretti-Io-resto-del-Toro-Tuttosport/3727644/index.html Balzaretti: «Io resto del Toro»]{{Недаступная спасылка|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. aol.it&lt;/ref&gt;. [[Тыфозі]] «Тарына» ўспрынялі пераход, як здраду, тым больш Бальцарэцьці раней кляўся ў любові да клюбу&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20090905081101/http://espresso.repubblica.it/dettaglio-local/Juve,%20la%20carica%20dei%20piemontesi/1425052 Juve, la carica dei piemontesi]. repubblica.it&lt;/ref&gt;. Заўзятары, у сустрэчах, дзе ягоная каманда сустракалася з «Тарына», асьвіствалі Фэдэрыка&lt;ref&gt;[https://archive.today/20120803183410/http://www.lastampa.it/sport/cmsSezioni/quitoro/200802articoli/13324girata.asp Balzaretti rassegnato «Mi copriranno di fischi»]. lastampa.it&lt;/ref&gt;. Бальцарэцьці заваяваў месца ў аснове «Ювэнтусу», які стаў чэмпіёнам краіны ў 2006 годзе. Аднак улетку таго ж году, клюб быў абвінавачаны з-за [[скандал Кальчаполі|скандалу Кальчаполі]], пазбаўлены чэмпіёнскага тытулу й адпраўлены ў Сэрыю Б. Фэдэрыка прыняў рашэньне застацца ў камандзе, і ў матчы другога італьянскага дывізіёну забіў свой першы гол у складзе клюбу, паразіўшы браму «[[Кратонэ (футбольны клюб)|Кратонэ]]».

=== «Фіярэнтына» ===
[20 чэрвеня 2007 году Бальцарэцьці быў набыты «[[Фіярэнтына Флярэнцыя|Фіярэнтынай]]», якая заплаціла за трансфэр абаронцы 3,8 млн эўра, падпісаўшы кантракт на 4 гады. За «Фіярэнтыну» гулец правёў толькі палову сэзону, згуляўшы ў 11 матчах.

=== «Палерма» ===
25 студзеня 2008 году Бальцарэцьці перайшоў у «[[Палерма (футбольны клюб)|Палерма]]» за 3,8 млн эўра. Кантракт быў падпісаны да 2011 году&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20080404004623/http://www.ilpalermocalcio.it/it/0708/news_scheda.jsp?id=8381 Acquistato Balzaretti]. ilpalermocalcio.it&lt;/ref&gt;. У клюбе Бальцарэцьці ўзяў 42 нумар, у гонар бацькі, які нарадзіўся ў 1942 годзе&lt;ref&gt;[http://www.stadionews.it/ultimora.asp?ID=60551 Balzaretti: «Il 42? Scelto per mio papà»]{{Недаступная спасылка|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. stadionews.it&lt;/ref&gt;. Ён дэбютаваў у складзе «разанэра» 2 лютага 2008 году ў гульні супраць «[[Ліворна (футбольны клюб)|Ліворна]]» (1:0). Фэдэрыка хутка стаў гульцом асновы&lt;ref&gt;[http://www.tuttopalermo.net/?action=read&amp;idnotizia=13782 Palermo, l’importanza dei giocatori chiave]. tuttopalermo.net&lt;/ref&gt;, правёўшы ў першыя два сэзоны амаль усе гульні. 18 кастрычніка 2009 году Бальцарэцьці забіў першы мяч за клюб, зноўку ў гульні супраць «Ліворна». 6 сьнежня 2009 году, у дзень свайго нараджэньня, Бальцарэцьці згуляў 100 матч у Сэрыі А. 11 студзеня 2010 году гулец падоўжыў кантракт з камандай да 2013 году&lt;ref&gt;[http://www.ilpalermocalcio.it/it/0910/news_scheda.jsp?id=19461 Balzaretti rinnova fino al 2013]{{Недаступная спасылка|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. ilpalermocalcio.it&lt;/ref&gt;.

=== «Рома» ===
1 жніўня 2012 году Бальцарэцьці перайшоў у «[[Рома Рым|Рому]]», падпісаўшы кантракт да 30 чэрвеня 2015 году. Сума трансфэру склала 4,5 млн эўра&lt;ref&gt;[http://www.championat.com/football/news-1266546-roma-podtverdila-transfer-zashhitnika-palermo-balcaretti.html «Рома» подтвердила трансфер защитника «Палермо» Бальцаретти]. championat.com&lt;/ref&gt;.

== Міжнародная кар’ера ==
Дэбютаваў у складзе нацыянальнай [[Зборная Італіі па футболе|зборнай Італіі]] пад кіраўніцтвам трэнэра [[Чэзарэ Прандэльлі]] 17 лістапада 2010 году ў таварыскім матчы супраць [[Зборная Румыніі па футболе|зборнай Румыніі]].

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|1=2}}

== Вонкавыя спасылкі ==
* [http://www.gazzetta.it/speciali/risultati_classifiche/2010/calcio/seriea/giocatori/giocatore_federico_balzaretti_272241110.shtml Профіль] на сайце gazzetta.it
* [http://www.national-football-teams.com/v2/player.php?id=43321 Статыстыка] на сайце National Football Teams

{{Італія на ЧЭ-2012}}

{{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Бальцарэцьці, Фэдэрыка}}
[[Катэгорыя:Італьянскія футбалісты]]</text>
      <sha1>g62js5x4xcfqlwnpgfmvm27jbf1thnk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Мікалай Лапіцкі</title>
    <ns>0</ns>
    <id>135405</id>
    <revision>
      <id>2668681</id>
      <parentid>2390467</parentid>
      <timestamp>2026-05-07T20:59:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-27660-80</username>
        <id>97410</id>
      </contributor>
      <origin>2668681</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7400" sha1="p4m8xer7npfriy8ovtbtyp2xd34rrh7" xml:space="preserve">{{Асоба
|імя               = Мікалай Лапіцкі
|партрэт           = Lapicki.jpeg
|апісаньне         =Фатаграфія Мікалая Лапіцкага, апублікаваная ў 2012 годзе
|род дзейнасьці    = сьвятар, рэлігійны і грамадзкі дзяяч
|дата нараджэньня  = {{Дата ў старым стылі|13 сьнежня|1907|30 лістапада}}
|месца нараджэньня = в. [[Грэлікі]], [[Вялейскі павет]]
|дата сьмерці      = {{Памёр|8|8|1976|}}
|месца сьмерці     = Беларускі адпачынкавы цэнтар «Бэлэр-Менск», штат Нью-Ёрк, [[ЗША]]
}}
{{Цёзкі|Лапіцкі}}
'''Мікала́й Лапі́цкі''' ({{Дата ў старым стылі|13 сьнежня|1907|30 лістапада}}, в. [[Грэлікі]], [[Вялейскі павет]] — 8 жніўня 1976, Беларускі адпачынкавы цэнтар «Бэлэр-Менск», штат Нью-Ёрк, [[ЗША]]) — беларускі царкоўны дзяяч.

== Жыцьцяпіс ==
Пад час [[Першая сусьветная вайна|першай сусьветнай вайны]] — з бацькамі ў бежанстве. Па вяртаньні ў 1918 годзе распачаў вучобу ў расейскай прыватнай гімназіі ў [[Вялейка|Вялейцы]]. Пасьля двух гадоў навукі перайшоў у пятую клясу Віленскай духоўнай праваслаўнай сэмінарыі. У часе вучобы ў сэмінарыі захапіўся творчасьцю [[Зьмітрок Бядуля|Зьмітрака Бядулі]], асобныя творы якога, як напрыклад, апавяданьне «Малітва малога Габрусіка», ведаў на памяць&lt;ref&gt;Юры Гарбінскі. [https://web.archive.org/web/20100811001123/http://www.zbsb.org/lib/index.php?option=com_alblib&amp;view=article&amp;id=420 ПРАДМОВА (А. МІКАЛАЙ ЛАПІЦКІ)]&lt;/ref&gt;.

У траўні 1930 году скончыў Віленскую духоўную сэмінарыю. Далейшую навуку прадоўжыў на факультэце праваслаўнага багаслоўя [[Варшаўскі ўнівэрсытэт|Варшаўскага ўнівэрсытэту]]. У ліпені 1934-га, атрымаўшы дыплём, ён быў рукапакладзены ў сьвятарскі сан і прызначаны на прыход у павятовыя [[Ашмяны]]. Бліскуча абараніў магістарскую працу на тэму «''Праваслаўе ў Вялікім Княстве Літоўскім з часоў панаваньня Ўладыслава Ягайлы''»&lt;ref&gt;[http://www.svaboda.org/content/transcript/776677.html Імёны Свабоды: Мікалай Лапіцкі] Радыё Свабода 12 сьнежня 2006&lt;/ref&gt;.

12 ліпеня 1932 году ажаніўся з Валянцінай Трафімюк, дачкой багатага землеўладальніка зь Беласточчыны.

За беларускую мову і патрыятычныя казаньні быў пераведзены ў глухую вёску [[Сьцяфанпольле]] на Дзісеншчыне.

У гады [[Другая сусьветная вайна|Другой сусьветнай вайны]] займаецца пошукам і вызваленьнем з канцлягераў ваеннапалонных беларусаў, сам трапляе ў рукі нямецкай Службы Бясьпекі, а вярнуўшыся на волю, пераязджае ў [[Менск]].

Удзельнік усебеларускага царкоўнага сабору ў 1942 годзе на якім было абвешчана стварэньне [[Беларуская Аўтакефальная Царква|Беларускай Аўтакефальнай Царквы]]. Прызначаны настаяцелем менскай Чыгуначнай царквы.

З 1944 г. у эміграцыі. У 1946-м разам зь [[Беларускі царкоўны камітэт|Беларускім царкоўным камітэтам]] склікаў у [[Рэгенсбург]]у зьезд духавенства і вернікаў з заходніх акупацыйных зонаў [[Нямеччына|Нямеччыны]]. Зьезд катэгарычна выступіў супроць уваходу беларускіх япіскапаў у склад Расейскай зарубежнай царквы.

Пасьля пераезду ў [[ЗША]] — настаяцель прыходу сьв. Эўфрасіньні Полацкай у [[Саўт-Рывэр]]ы, штат [[Нью-Джэрзі]]. Стварае пры царкве школу беларусазнаўства, выдае часопіс «[[Царкоўны Сьветач]]»..

Цягам некалькіх гадоў у [[Дзень Волі|дзень абвяшчэньня незалежнасьці БНР]] чытаў у [[Кангрэс ЗША|Кангрэсе ЗША]] прысьвечаную гэтай падзеі малітву.

Раптоўна памёр 8 жніўня 1976 году ў Беларускім адпачынкавым цэнтры [[Бэлэр Менск|«Бэлэр-Менск»]] каля мясцовасьці Глен Спэй у штаце [[Нью-Ёрк (штат)|Нью-Ёрк]]. Пахаваны на [[Беларускія могілкі ў Саўт-Рывэры|беларускіх могілках]] у [[Саўт-Рывэр]]ы ([[Нью-Джэрзі]]).

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

== Вонкавыя спасылкі ==
* [https://web.archive.org/web/20080507143800/http://kamunikat.fontel.net/www/knizki/historia/harbinski/lapicki/index.htm  Мікалай Лапіцкі. У служэньні Богу й Беларусі]
* [http://www.svaboda.org/content/transcript/776677.html Імёны Свабоды: Мікалай Лапіцкі]
* [https://web.archive.org/web/20100811001123/http://www.zbsb.org/lib/index.php?option=com_alblib&amp;view=article&amp;id=420 ПРАДМОВА (А. МІКАЛАЙ ЛАПІЦКІ)], Юры Гарбінскі

{{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Лапіцкі, Мікалай}}
[[Катэгорыя:Нарадзіліся 13 сьнежня]]
[[Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1907 годзе]]
[[Катэгорыя:Беларускія праваслаўныя сьвятары]]
[[Катэгорыя:Выпускнікі Варшаўскага ўнівэрсытэту]]
[[Катэгорыя:Беларускія рэлігійныя дзеячы]]
[[Катэгорыя:Беларусы ў Нямеччыне]]
[[Катэгорыя:Беларусы ў ЗША]]
[[Катэгорыя:Памерлі ў ЗША]]
[[Катэгорыя:Пахаваныя на Беларускіх могілках у Саўт-Рывэры]]
[[Катэгорыя:Сябры Беларускай цэнтральнай рады]]</text>
      <sha1>p4m8xer7npfriy8ovtbtyp2xd34rrh7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Харэзмская вобласьць</title>
    <ns>0</ns>
    <id>141603</id>
    <revision>
      <id>2668713</id>
      <parentid>2236185</parentid>
      <timestamp>2026-05-08T11:07:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>67502</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2668713</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5966" sha1="jvnd3msd7344jec7eq3hq0ephjauy1u" xml:space="preserve">{{Адміністрацыйная адзінка
|Назва                           = Харэзмская вобласьць
|Назва ў родным склоне           = Харэзмская вобласьць
|Арыгінальная назва              = Xorazm viloyati
|Герб                            = 
|Сьцяг                           = 
|Краіна                          = [[Узбэкістан]]
|Гімн                            = 
|Статус                          = [[вобласьць]]
|Уваходзіць у                    = 
|Улучае                          = раёны
|Цэнтар                          = [[Ургенч]]
|БуйныГорад                      = 
|БуйныяГарады                    = 
|ДатаЎтварэньня                  = 
|Кіраўнік                        = Пулат Бабажонаў
 |Назва пасады кіраўніка         = Хакім
|Кіраўнік2                       = 
 |Назва пасады кіраўніка2        =
|АфіцыйныяМовы                   = 
|Насельніцтва                    = 1 601 100 чал.
 |Год перапісу                   = 2011 
 |Адсотак ад насельніцтва        = 
 |Месца паводле насельніцтва     = 
 |Шчыльнасьць                    = 
 |Месца паводле шчыльнасьці      = 
 |Нацыянальны склад              = [[узбэкі]]
 |Канфэсійны склад               = мусульмане
|Плошча                          = 6300
 |Адсотак ад плошчы              = 
 |Месца паводле плошчы           = 
|Максымальная вышыня             = 
|Сярэдняя вышыня                 = 
|Мінімальная вышыня              = 
|Шырата                          = 
|Даўгата                         = 
|Мапа                            = UZ-Xorazm.PNG
 |Памер мапы                     = 240
|Мапа адміністрацыйнай адзінкі   = 
 |Памер мапы аа                  =  
|Часавы пас                      = +5
|Скарачэньне                     = 
|ISO                             = 
|FIPS                            = 
|Тэлефонны код                   = 
|Паштовыя індэксы                = 
|Інтэрнэт-дамэн                  = 
|Код аўтамабільных нумароў       = 90
|Парамэтар1                      = 
|Назва парамэтру 1               = 
|Сайт                            = http://www.xorazm.uz/
|Дадаткі                         =
|Колер фону парамэтраў           = {{Колер|Узбэкістан}}
|Колер фону герб-сьцяг =
}}
'''Харэ́змская вобласьць''' ({{мова-uz|Xorazm viloyati|скарочана}}) — вобласьць на захадзе [[Узбэкістан|Ўзбэкістану]].

== Геаграфія ==
Вілаят знаходзіцца на захадзе краіны. На поўначы мяжуе з Рэспублікай [[Каракалпакстан]], на паўднёвым усходзе — з [[Бухарская вобласьць|Бухарскай вобласьцю]], на поўдні — з [[Туркмэністан]]ам. Плошча адзінкі складае 6300 км².

== Адміністрацыйнае ўладкаваньне ==
У склад вобласьці ўваходзяць 11 адміністрацыйна-тэрытарыяльных адзінак: 10 раёнаў і горад [[Ургенч]]. 

[[Файл:Xorazm districts.png|міні|279пкс|Раёны Харэзмскай вобласьці.|справа]]

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Нумар на мапе !! Назва !! Назва ў арыгінале !! Адміністрацыйны цэнтар
|-
| 1 || Багацкі || Bogʻot tumani || [[Багат]]
|-
| 2 || Гурланскі || Gurlan tumani || [[Гурлан]]
|-
| 3 || Хонкінскі || Xonqa tumani || [[Хонка]]
|-
| 4 || Хазараспскі || Xazorasp tumani || [[Хазарасп]]
|-
| 5 || Хівінскі || Xiva tumani || [[Хіва]]
|-
| 6 || Кашкапірскі || Qoʻshkoʻpir tumani || [[Кашкапір]]
|-
| 7 || Шавоцкі || Shovot tumani || [[Шавот]]
|-
| 8 || Ургенцкі || Urganch tumani || [[Караўл]]
|-
| 9 || Янгіярыцкі || Yangiariq || [[Янгіярык]]
|-
| 10 || Янгібазорскі || Yangibozor tumani || [[Янгібазор]]
|-
| 11 || [[Ургенч]] ([[Урганч]]) || Urganch || 
|}

== Дэмаграфія ==
Колькасьць насельніцтва складае 1 601 100 чалавек.

== Транспарт ==
Праз вобласьць праходзіць чыгунка, якая злучае адміністрацыйны цэнтар горад Ургенч зь іншымі гарадамі Ўзбэкістану і Туркмэністану. Аўтамабільныя магістралі злучаюць населеныя пункты вобласьці між сабою, населенымі пунктамі іншых вобласьцяў Узбэкістану. Таксама ёсьць аўтамагістралі, што злучаюць населеныя пункты вобласьці з Туркмэністанам.

== Вонкавыя спасылкі ==
* [http://www.xorazm.uz/ ХОРАЗМ ВИЛОЯТИ ҲОКИМЛИГИ расмий сайти]{{Недаступная спасылка|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}

{{Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Узбэкістану}}

[[Катэгорыя:Узбэкістан]]</text>
      <sha1>jvnd3msd7344jec7eq3hq0ephjauy1u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Трахімброд</title>
    <ns>0</ns>
    <id>155103</id>
    <revision>
      <id>2668696</id>
      <parentid>2189492</parentid>
      <timestamp>2026-05-08T01:19:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>67502</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2668696</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17466" sha1="39jgxd2qe0zfqcxsmua2t4e78hfbpjz" xml:space="preserve">{{Населены пункт
|Назва                            = Трахімброд
|Статус                           = штэтл
|Назва ў родным склоне            = Трахімброду
|Назва на мове краіны             = Трохимбрід
|Код мовы назвы краіны            = uk
|Краіна                           = СССР
|Герб                             = 
|Сьцяг                            = 
|Гімн                             = 
|Дата заснаваньня                 = 1835
|Першыя згадкі                    = 
|Статус з                         = 
|Магдэбурскае права               = 
|Былая назва                      = Сафіеўка
|Мясцовая назва                   = 
|Від адміністрацыйнай адзінкі 1   = 
|Назва адміністрацыйнай адзінкі 1 = 
|Від адміністрацыйнай адзінкі 2   = 
|Назва адміністрацыйнай адзінкі 2 = 
|Від адміністрацыйнай адзінкі 3   = 
|Назва адміністрацыйнай адзінкі 3 = 
|Пасада кіраўніка                 = 
|Кіраўнік                         = 
|Плошча                           = 
|Крыніца плошчы                   = 
|Вышыня                           = 
|Унутраны падзел                  = 
|Колькасьць насельніцтва          = 
|Тэндэнцыя колькасьці насельніцтва= 
|Год падліку колькасьці           = 
|Крыніца колькасьці насельніцтва  = 
|Этнічны склад насельніцтва       = 
|Год падліку этнічнага складу     = 
|Нацыянальны склад насельніцтва   = 
|Год падліку нацыянальнага складу = 
|Дадатковы парамэтар насельніцтва = 
|Значэньне дадатковага парамэтра насельніцтва = 
|Год падліку дадатковага парамэтра насельніцтва = 
|Часавы пас                       = 
|Летні час                        = 
|Сьпіс тэлефонных кодаў           = 
|Тэлефонны код                    = 
|Паштовы індэкс                   = 
|Назва лічбавага клясыфікатару    = 
|Лічбавы клясыфікатар             = 
|Аўтамабільны нумарны знак        = 
|Назва аўтамабільнага нумарнога знаку = 
|Аўтамабільныя нумарныя знакі     = 
|Назва аўтамабільных нумарных знакаў = 
|Выява                            = 
|Апісаньне выявы                  = 
|Шырата паўшар’е                  = паўночнае
 |Шырата градусаў                 = 50
 |Шырата хвілінаў                 = 55
 |Шырата сэкундаў                 = 15
|Даўгата паўшар’е                 = усходняе
 |Даўгата градусаў                = 25
 |Даўгата хвілінаў                = 41
 |Даўгата сэкундаў                = 58
|Назва мапы                       = Украіна
|Альтэрнатыўная мапа              = 
|Назва мапы2                      = 
|Пазыцыя подпісу на мапе          = 
|Водступ подпісу на мапе          = 
|Сайт                             = 
|Колер                            = {{Колер|СССР}}
}}
'''Трахімбро́д''' ({{Мова-uk|Трохимбрід}}, {{Мова-he|טרוכנברוד}})&amp;nbsp;— колішняе [[Штэтл|жыдоўскае мястэчка]] на [[Валынь|Валыні]] (цяпер на тэрыторыі [[Ківерцаўскі раён|Ківерцаўскага раёну]] [[Валынская вобласьць|Валынскай вобласьці]] [[Украіна|Ўкраіны]]), якое існавала ў XVIII—XX стагодзьдзях. Знаходзілася за 10 км на ўсход ад [[Трасьцянец (Ківерцаўскі раён)|Трасьцянцу]], 50 кілямэтраў на паўночны ўсход ад [[Луцк]]у, побач зь іншым жыдоўскім мястэчкам [[Лозішт]]. Таксама вядомае як Сафіеўка ({{Мова-uk|Софіївка}}, {{Мова-pl|Zofiówka}}) у гонар расейскай царэўны [[Марыя Фёдараўна (Сафія Даратэя)|Сафіі]], якая дазволіла заснаваць тут жыдоўскае паселішча&lt;ref name=&quot;barco&quot;&gt;{{Спасылка|аўтар = Eleazar Barco (Bork).|прозьвішча = |імя = |аўтарlink = |суаўтары = |дата публікацыі = 22 красавіка 1999|url = http://sokolowg.tripod.com/troch.htm|загаловак = Trochinbrod — (Zofiowka). Translated from the Hebrew by Karen Engel|фармат = |назва праекту = Gary Sokolow’s Home Page|выдавец = |дата = 18 красавіка 2014|мова = en|камэнтар = }}&lt;/ref&gt;. У 1942 цалкам было зьнішчанае [[Трэці райх|нацыстамі]] разам з насельніцтвам.

== Мінуўшчына ==
Сафіеўка была заснаваная ў 1835 року як сельскагаспадарчая калёнія, якя пазьней вырасла ў [[мястэчка]]. Насельніцтва павялічылася да 1200 асобаў (235 сем’яў) у 1889 і да 1580 асобаў у 1897 року&lt;ref name=&quot;barco&quot;/&gt;. Да 1918 року ўваходзіла ў склад [[Валынская губэрня|Валынскай губэрні]]. У часе [[Першая сусьветная вайна|Першай сусьветнай вайны]] праз тэрыторыю паселішча праходзіла лінія фронту, што змусіла частку яе насельнікаў да эвакуацыі перад наступам аўстрыйскіх войскаў, якія занялі мястэчка ў жніўні 1915. У наступным року аўстрыйцы збудавалі ў Сафіеўцы вайсковы цьвінтар і каталіцкую каплічку.

У часе [[Польска-савецкая вайна|польска-савецкай вайны]] мястэчка ўвайшло ў склад гміны Сільна [[Луцкі павет|Луцкага павету]] [[Валынскае ваяводзтва (1921—1939)|Валынскага ваяводзтва]] [[Другая Рэч Паспалітая|Польшчы]]. Большасьць насельніцтва складалі [[жыды]], якія называлі Сафіеўку ''Трахімбродам''; акрамя таго, мешкала невялікая польская грамада (некалькі сем’яў). У 1929 тут пражывалі 1549 чалавек. Да 1938 року жыдоўскае насельніцтва вырасла да 3000 жыхароў. Большая частка жыхароў займалася сельскай гаспадаркай і дубленьнем скуры. Дзейнічалі сем [[сынагога]]ў. У 1921 року быў пабудаваны драўляны касьцёл парафіі сьвятой Сафіі і Маці Божай Добрай Рады.

У 1939 разам з усёю Заходняю Ўкраінаю мястэчка паводле [[Пакт Молатава — Рыбэнтропа|пакту Молатава — Рыбэнтропа]] [[Далучэньне Заходняй Беларусі і Заходняй Украіны да СССР|адышло ў склад]] [[СССР|Савецкага Саюзу]]. У той час рабінам быў Герш Вайсман. Бальшавікі саслалі яго ў [[Сыбір]], абвінаваціўшы ва ўдзеле ў падпольным гандлі сольлю&lt;ref name=&quot;barco&quot;/&gt;.

З пачаткам [[Украіна пад нацысцкай акупацыяй|нацысцкай акупацыі Ўкраіны]] ў Трахімбродзе было створанае [[Гета ў пэрыяд Другой сусьветнай вайны|гета]], куды зьвезьлі жыдоў з суседніх местаў і вёсак. Да 1942 року ў мястэчку дзейнічала сяміклясная агульная школа, у якой да 1941 працавалі настаўнікі галоўным чынам жыдоўскага, а таксама польскага і ўкраінскага паходжаньня.

У жніўні-верасьні 1942 року ўкраінскі батальён [[Шуцманшафт]] з удзелам немцаў з [[айнзацгрупы]] C ладзілі акцыі зачысткі насельніцтва мястэчка&lt;ref name=&quot;bendavid&quot;&gt;{{Кніга|аўтар = Avrom Bendavid-Val.|частка = |загаловак = Niebiosa są puste|арыгінал = |спасылка = |адказны = |выданьне = |месца = |выдавецтва = Świat Książki|год = 2012|том = |старонкі = |старонак = 176|сэрыя = |isbn = 9788377995693|наклад = }}&lt;/ref&gt;. 9 жніўня падчас першае падобнае акцыі былі забітыя каля 4,5 тысячаў чалавек, а ў [[Ём-Кіпур]] (21 верасьня) — 1,5 тысячы&lt;ref name=&quot;bendavid&quot; /&gt;. Рэшта пакінутых жывымі рамесьнікаў (20 асобаў) былі замардаваныя 22 сьнежня 1942&lt;ref name=&quot;bendavid&quot; /&gt;. Забойствы адбываліся ў лесе побач з суседняй вёскай Ярамль. Паводле іншых крыніцаў колькасьць ахвяраў меншая: ад 2000{{зноска|Siemaszko|2000|Władysław Siemaszko, Ewa Siemaszko|629}} да 3000&lt;ref name=&quot;holokost&quot;&gt;{{Кніга|аўтар = |частка = |загаловак = Холокост на территории СССР. Энциклопедия|арыгінал = |спасылка = |адказны = |выданьне = |месца = М.|выдавецтва = Российская политическая энциклопедия, Научно-просветительский центр «Холокост»|год = 2009|том = |старонкі = 988|старонак = |сэрыя = |isbn = 978-5-8243-1296-6|наклад = 1000}}&lt;/ref&gt;. Маёмасьць жыдоў была канфіскаваная акупантамі, хаты спаленыя&lt;ref name=&quot;bendavid&quot; /&gt;.

Ня больш за 200 жыдоў здолелі ўцячы ў лес&lt;ref name=&quot;katchanovski&quot;&gt;{{Артыкул|аўтар = Ivan Katchanovski.|загаловак = NOT Everything is Illuminated|арыгінал = |спасылка = http://www.praguepost.cz/archivescontent/40032-not-everything-is-illuminated.html|аўтар выданьня = |выданьне = The Prague Post|тып = |месца = |выдавецтва = |год = October 7, 2004|выпуск = |том = |нумар = |старонкі = |isbn = |мова = en}}&lt;/ref&gt;, дзе большасьць загінула ў выніку аблаваў украінскіх паліцыянтаў і немцаў. Рэшта выжыла дзякуючы дапамозе савецкіх партызанаў і мясцовага насельніцтва&lt;ref name=&quot;bendavid&quot; /&gt;. За дапамогу гэтым партызанам і жыдам немцы і паліцаі расстралялі 137 жыхароў [[Клубочын]]у і каля 50 жыхароў польскай вёскі Абіркі разам зь дзецьмі&lt;ref name=&quot;katchanovski&quot; /&gt;.

1 ліпеня 1943 [[Украінская паўстанчая армія|УПА]] спаліла касьцёл, а ў канцы ліпеня Трахімброд быў ужо незаселены{{зноска|Cybulski|1990|Cybulski}}. 30 жніўня папялішчы мястэчка сталі базай для аддзелаў УПА перад атакаю на {{Не перакладзена|Абарона Пшэбража|Пшэбраж|pl|Obrona Przebraża}}{{зноска|Cybulski|1990|Cybulski}}. Згодна з дакумэнтамі, рэшткі мястэчка былі спаленыя савецкім аддзелам з групоўкі [[Сідар Каўпак|Каўпака]], у склад якога ўваходзілі й жыдоўскія партызаны з Трахімброду&lt;ref name=&quot;bendavid&quot; /&gt;.

Напрыканцы вайны ў жывых засталося паводле розных зьвестак ад 33&lt;ref name=&quot;barco&quot;/&gt; да 40&lt;ref name=&quot;katchanovski&quot;/&gt; жыхароў Трахімброду. Усе яны былі знойдзеныя ў ваколіцах Луцку. На месцы мястэчка засталіся толькі лес ды поле. У 1990 року былі пастаўленыя два помнікі — адзін на тэрыторыі мястэчка, а другі — у месцы расстрэлаў&lt;ref name=&quot;holokost&quot; /&gt;.

== У мастацтве ==
Упершыню ў мастацкай літаратуры Трахімброд зьявіўся ў 2002 року ў рамане [[Джонатан Сафран Фоер|Джонатана Сафрана Фоера]] «[[Усё асьветлена]]» ({{Мова-en|Everything Is Illuminated|скарочана}}). У 2005 на аснове раману [[Леў Шрайбэр]] зьняў [[Усё асьветлена (фільм)|аднайменны фільм]].

Гісторыя Фоера апісвае падзеі ў вёсцы між 1791, да якога адносіцца першая згадка пра Трахімброд, да 1941 року. Герой раману прыехаў ва Ўкраіну, каб знайсьці ўкраінскую жанчыну па імі Аўгустына, якая ўратавала жыцьцё ягонага дзеда.

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

== Літаратура ==
* {{Кніга
|аўтар          = Henryk Cybulski.
|частка         = Wołyń – Przebraże i okolice, pow. Łucki i Horochowski (Kisielin)
|загаловак      = Czerwone noce [«O powstaniu i przetrwaniu organizacji samoobrony ludności polskiej we wsi Przebraże na Wołyniu w latach 1943—1944»]
|арыгінал       = 
|спасылка       = 
|адказны        = 
|выданьне       = wyd. I
|месца          = Warszawa
|выдавецтва     = Wyd. MON
|год            = 1969
|том            = 
|старонкі       = 
|старонак       = 377
|сэрыя          = 
|isbn           = 
|наклад         = 
|ref            = Cybulski
}}
* {{Кніга
|аўтар          = Władysław Siemaszko, Ewa Siemaszko.
|частка         = Zofiówka, m-ko, gm. Silno, pow. Łuck
|загаловак      = Ludobójstwo dokonane przez nacjonalistów ukraińskich na ludności polskiej Wołynia 1939–1945
|арыгінал       = 
|спасылка       = 
|адказны        = 
|выданьне       = 
|месца          = Warszawa
|выдавецтва     = Wydane przy pomocy finansowej Kancelarii Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej
|год            = 2000
|том            = 
|старонкі       = 558, 618, 621, 629, 653, 1193
|старонак       = 1433
|сэрыя          = 
|isbn           = 83-87689-34-3
|наклад         = 
|ref            = Siemaszko
}}
* {{Літаратура/Геаграфічны слоўнік Каралеўства Польскага|XIV|658|Zofiówka (8)}}

== Вонкавыя спасылкі ==
{{Commons}}
* [https://web.archive.org/web/20140302071215/http://sokolowg.tripod.com/troch.htm Гісторыя Трахімброду]{{ref-en}}
* [https://web.archive.org/web/20120229104530/http://www.bet-tal.com/index.aspx?id=2404 Бэйт Таль — Грамады Трахімброду і Лозышту]{{ref-en}}

[[Катэгорыя:Жыдоўскія мястэчкі]]
[[Катэгорыя:Габрэйскія гета ў Генэральным камісарыяце Ўкраіна]]
[[Катэгорыя:Колішнія населеныя пункты Ўкраіны]]
[[Катэгорыя:Валынская губэрня]]
[[Катэгорыя:Валынскае ваяводзтва (1921—1939)]]
[[Катэгорыя:Гісторыя Валынскай вобласьці]]
[[Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XVIII стагодзьдзі]]
[[Катэгорыя:Зьніклі ў 1942 годзе]]
[[Катэгорыя:Вёскі, спаленыя падчас Другой сусьветнай вайны]]</text>
      <sha1>39jgxd2qe0zfqcxsmua2t4e78hfbpjz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Францішак Копечны</title>
    <ns>0</ns>
    <id>158162</id>
    <revision>
      <id>2668705</id>
      <parentid>1911052</parentid>
      <timestamp>2026-05-08T08:43:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>67502</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2668705</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4544" sha1="jqb4k21m9e3i1a960x48l4l83kana0o" xml:space="preserve">{{Навуковец 
|Імя                  = Францішак Копечны
|Арыгінал імя         = František Kopečný
|Месца нараджэньня    = [[Урчыцы]]
|Месца сьмерці        = [[Врагавіцы]]
|Навуковая сфэра      = [[лінгвістыка]]
|Месца працы          = {{Просты сьпіс|
* [[Унівэрсытэт Палацкага]]
* Інстытут славістыкі [[Акадэмія навук Чэхаславаччыны|ЧСАН]]
}}
|Альма-матэр          = [[Масарыкаў унівэрсытэт]]
|Навуковы кіраўнік    = 
|Знакамітыя вучні     = 
|Вядомы як            = 
|Узнагароды і прэміі  = 
|Сайт                 = 
}}
'''Франці́шак Ко́печны''' ({{Мова-cs|František Kopečný}}; [[4 кастрычніка]] [[1909]], [[Урчыцы]] — [[27 сакавіка]] [[1990]], [[Врагавіцы]]) — чэскі [[Славістыка|славіст]] і [[Багемістыка|багеміст]]. Займаўся [[этымалёгія]]й і [[дыялекталёгія]]й.

== Жыцьцяпіс ==
Нарадзіўся ў Урчыцах, празь некалькі гадоў сям’я пераехала ў Враговіцы. Вучыўся ў гімназіі, а потым на філязофскім факультэце [[Масарыкаў унівэрсытэт|Масарыкава ўнівэрсытэту]] ў [[Брно|Брне]] па спэцыяльнасьці «чэская і нямецкая мовы». Доктарскую ступень атрымаў у 1935.

Атрымаў прапанову працаваць над стварэньнем слоўніка чэскай мовы, але не прыняў яе. З 1945 выкладаў ва [[Унівэрсытэт Палацкага|ўнівэрсытэце Палацкага]] ў [[Оламаўц]]ы.

З 1949 року працаваў над «Стараславянскім слоўнікам». У 1952 перайшоў у Інстытут славістыкі [[Акадэмія навук Чэхаславаччыны|Чэхаславацкай акадэміі навук]], дзе працаваў над «Этымалягічным слоўнікам». У лістападзе 1970 атрымаў мэдаль [[Ёзэф Добраўскі|Ё. Добраўскага]], а праз шэсьць гадоў выйшаў на пэнсію.

== Публікацыі ==
* «Úvod do studia jazyka českého», 1947—1948
* «Jazyk český a slovenský», 1948
* «Základy české skladby», 1952
* «Etymologický slovník jazyka českého», 1952, у суаўтарстве зь [[Ёзэф Голуб|Ёзэфам Голубам]]
* «Nářečí Určic a okolí — Prostějovský úsek hanáckého nářečí centrálního», 1957
* «Slovesný vid v češtině», 1962
* «Etymologický slovník slovanských jazyků — Slova gramatická a zájmena. Sv. 1, Předložky. Koncové partikule», 1973
* «Průvodce našimi jmény», 1974
* «Etymologický slovník slovanských jazyků — Slova gramatická a zájmena. Sv. 2, Spojky, částice, zájmena a zájmenná adverbia», 1980
* «Základní všeslovanská slovní zásoba», 1981
* «Jména obcí a osad prostějovského okresu», 1985
* «Čtení o jménech», 1988

== Літаратура ==
* {{Літаратура/БелЭн|8|413}}

== Вонкавыя спасылкі ==
* [http://aleph.nkp.cz/F/?ccl_term=wau=jk01061708+or+wkw=jk01061708&amp;func=find-c&amp;local_base=nkc Творы Францішка Копечнага]{{Недаступная спасылка|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ў [[Нацыянальная бібліятэка Чэхіі|Нацыянальнай бібліятэцы Чэхіі]]

{{Бібліяінфармацыя}}

{{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Копечны, Францішак}}
[[Катэгорыя:Нарадзіліся ў Оламаўцкім краі]]
[[Катэгорыя:Чэскія мовазнаўцы]]
[[Катэгорыя:Чэскія славісты]]
[[Катэгорыя:Багемісты]]
[[Катэгорыя:Этымолягі]]
[[Катэгорыя:Выпускнікі Масарыкава ўнівэрсытэту]]
[[Катэгорыя:Выкладчыкі чэскіх ВНУ]]
[[Катэгорыя:Памерлі ў Врагавіцах]]</text>
      <sha1>jqb4k21m9e3i1a960x48l4l83kana0o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Васіль Мельяновіч</title>
    <ns>0</ns>
    <id>194970</id>
    <revision>
      <id>2668682</id>
      <parentid>2077674</parentid>
      <timestamp>2026-05-07T21:00:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-27660-80</username>
        <id>97410</id>
      </contributor>
      <origin>2668682</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7622" sha1="sntjo1sfmuhheqbfuhfva2g5gjh68x4" xml:space="preserve">{{Асоба
|імя               = Васіль Мельяновіч
|партрэт           = 
|апісаньне         = 
|род дзейнасьці    = беларускі грамадзкі дзеяч на эміграцыі
|дата нараджэньня  = {{Нарадзіўся|28|08|1934}}
|месца нараджэньня = [[Азярніца (Берасьцейская вобласьць)|Азярніца]]
|дата сьмерці      = {{Памёр|6|10|2004|гадоў=70}}
|месца сьмерці     = [[Кліўлэнд]]
}}
'''Васіль (Вацлаў) Мельяновіч''' ({{Нарадзіўся|28|8|1934}}, в. [[Азярніца (Берасьцейская вобласьць)|Азярніца]] Лунінецкага павету Палескага ваяводзтва, сёньня Лунінецкі раён — {{Памёр|6|10|2004}}, [[Кліўлэнд]]) — беларускі грамадзкі дзеяч на эміграцыі.

== Жыцьцяпіс ==
Ад 1944 году — у Нямеччыне, працаваў на фабрыцы. Пасьля Другой сусьветнай вайны быў у лягерах ДП. Вучыўся ў беларускіх гімназіях у [[Віндышбэргэрдорф]]е, [[Міхельсдорф]]е й [[Розэнгайм]]е. Браў удзел у беларускім скаўтынгу.

Ад 1950 году жыў у ЗША. Ня маючы грошай на вучобу, у 1954 годзе пайшоў у амэрыканскае войска. Служыў быў у зоне Панамскага каналу, у іншых гарачых кропках плянэты. Звольніўшыся з войска ў сакавіку 1956 году паступіў ва ўнівэрсытэт. У 1963 годзе атрымаў дыплём інжынэра ў Нью-ёрскім гарадзкім каледжы.

У 1961—1963 гг. быў старшынём Нью-ёрскага аддзелу ЗБМА, уваходзіў у рэдкалегію “Biuleteniu ZBMA” (1958), пазьней — сябра рэдкалегіі часопісу “[[Беларуская моладзь]]”. У 1963 годзе пераехаў у штат Мэрылэнд, працаваў у найбуйнейшай амэріканскай кампаніі ў галіне сувязі [[AT&amp;T]]. Атрымаўшы ступень магістру [[унівэрсытэт Джорджа Вашынгтона|унівэрсытэту Джорджа Вашынгтона]] (г. [[Вашынгтон (акруга Калюмбія)|Вашынгтон]]) у мэнэджмэнце, пачаў выкладаць у Кейтансьвільскім каледжы ([[Мэрылэнд]]).

Заступнік старшыні Агульнаамэрыканскай асацыяцыі этнічных групаў (1970-я), ачольваў Асацыяцыю ўсходнеэўрапейскіх дасьледваньняў у штаце Мэрылэнд, быў старшынём Беларускай рэспубліканскай сэкцыі ў штаце Мэрылэнд (ад 1973) і [[Фэдэрацыя Беларускіх рэспубліканскіх клюбаў|Фэдэрацыі Беларускіх рэспубліканскіх клюбаў]] (ад 1982). У 1984 годзе на Канфэрэнцыі рэспубліканскіх этнічных групаў быў абраны ў органы Фэдэрацыі этнічных рэспубліканскіх групаў Амэрыкі. Сустракаўся з прэзыдэнтамі [[Роналд Рэйган|Рональдам Рэйганам]], [[Джордж Гэрбэрт Ўокер Буш|Джорджам Бушам-старэйшым]].

Сябра Рады дырэктараў беларускага адпачынковага цэнтру [[Бэлэр Менск|“Белэр-Менск”]]. Працаваў беларускамоўным гідам на амэрыканскіх выставах у Менску (1989) і Берасьці (1991). У першы прыезд, у 1989 годзе, савецкія ўлады не дазволілі яму наведаць родную вёску&lt;ref&gt;[https://www.svaboda.org/a/753975.html Васіль Мельяновіч, Імёны Свабоды]. Радыё Свабода&lt;/ref&gt;. Першы зь беларусаў ЗША атрымаў дыпляматычны пашпарт. У часе прэзыдэнцкай кампаніі 1988 году быў нацыянальным старшынём акцыі “Беларусы за Буша”. У 1998 г. пераехаў у Кліўлэнд і далучыўся да жыцьця мясцовай беларускай грамады. Аўтар шэрагу артыкулаў на прафэсійныя і грамадзкія тэмы ў амэрыканскіх выданьнях.

Пасьля атрыманьня незалежнасьці, жыў на два дамы: адзін у ЗША, а другі — у Менску. Хаця і дому ў традыцыйным разуменьні ў яго ніякага не было — здымаў сьціплую кватэру і марыў, што некалі прыдбае ў ваколіцах Менску катэдж. Плянаваў адкрыць уласную фірму, якая дапамагала-б беларусам асвойваць азы бізнэсу, мэнэджмэнту, зьбіраўся чытаць лекцыі. Але не атрымалася. Адзінае, што зрабіў — правёў за свой кошт лінію электраперадач на аддалены хутар ля Лунінца, дзе дасюль пры газавай лямпе жыла ягоная сваячка.

Пазьней беларускія ўлады забаранілі Мельяновічу ўезд у краіну.

Узброены шматгадовым досьведам удзелу ў прэзыдэнцкіх ды іншых выбарчых кампаніях, ён прапаноўваў беларускай апазыцыі свае паслугі, і бываў глыбока абражаны, калі заставаўся незапатрабаваным.

Напрыканцы 1990-х гадоў прадаў вялікі дом з друкарняй у штаце Мэрылэнд і перабраўся ў штат [[Агаё]], бліжэй да культурнага цэнтру «Полацак».

Пасьля сьмерці ягоная жонка, беларуская журналістка й мастачка [[Тацяна Антонава-Мельяновіч]], пахавала урну з Васілёвым прахам у Азярніцы, побач з магілаю яго дзеда&lt;ref&gt;[http://www.bielarus.org/open.php?n=505&amp;a=11 «МАЁ ЖАДАНЬНЕ — ВЯРНУЦЦА Ў БЕЛАРУСЬ…»], «[[Беларус (газэта)|Беларус]]» №505&lt;/ref&gt;.

== Крыніцы == 
{{Крыніцы}}

== Вонкавая спасылка ==
* [http://www.bielarus.org/open.php?n=505&amp;a=11 «МАЁ ЖАДАНЬНЕ — ВЯРНУЦЦА Ў БЕЛАРУСЬ…»], «[[Беларус (газэта)|Беларус]]» №505

{{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Мельяновіч, Васіль}}
[[Катэгорыя:Беларусы ў Нямеччыне]]
[[Катэгорыя:Беларусы ў ЗША]]</text>
      <sha1>sntjo1sfmuhheqbfuhfva2g5gjh68x4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Хайбулінскі раён</title>
    <ns>0</ns>
    <id>226590</id>
    <revision>
      <id>2668712</id>
      <parentid>2126297</parentid>
      <timestamp>2026-05-08T10:38:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>67502</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2668712</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1856" sha1="kna6t4vneb2ojn8n5t3cthqougau0fa" xml:space="preserve">{{Адміністрацыйная адзінка}}
'''Ха́йбулінскі раён''' ({{мова-ru|Хайбуллинский район}}; {{мова-ba|Хәйбулла районы}}) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка на поўдні [[Башкартастан]]у ў [[Расея|Расеі]]. Адміністрацыйным цэнтарам зьяўляецца вёска [[Ак’яр (Хайбулінскі раён)|Ак’яр]].

== Геаграфія ==
Хайбулінскі раён мяжуе зь [[Зіянчурынскі раён|Зіянчурынскім]], [[Зілаірскі раён|Зілаірскім]] і [[Баймацкі раён|Баймацкім]] раёнамі, а таксама з [[Арэнбурская вобласьць|Арэнбурскай вобласьцю]]. Плошча раёну складае 3911,66 км².

== Гісторыя ==
Хайбулінскі раён быў утвораны 20 жніўня 1930 году ў адпаведнасьці з пастановай [[Усерасейскі цэнтральны выканаўчы камітэт|УЦВК]].

== Насельніцтва ==
Насельніцтва раёну па стане на 2017 год складала 31112 чалавекі. Паводле перапісу 2010 году большасьць фармуюць [[башкіры]] (77,6%), далей ідуць [[расейцы]] (17,8%).

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

== Вонкавыя спасылкі ==
{{Commons}}
* [http://www.haibulla.ru/ Сайт раённай адміністрацыі]{{Недаступная спасылка|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}.{{ref-ru}}

{{Башкартастан}}

[[Катэгорыя:Хайбулінскі раён| ]]</text>
      <sha1>kna6t4vneb2ojn8n5t3cthqougau0fa</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Гісторыя Хвойнікаў</title>
    <ns>0</ns>
    <id>242496</id>
    <revision>
      <id>2668650</id>
      <parentid>2667981</parentid>
      <timestamp>2026-05-07T16:54:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Дамінік</username>
        <id>64057</id>
      </contributor>
      <comment>/* Каралеўства Польскае ў Рэчы Паспалітай */</comment>
      <origin>2668650</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="123320" sha1="oomfjt8s90u39o9kr47prguwme8gafn" xml:space="preserve">'''[[Хвойнікі]]''' — даўняе [[сяло]], пазьней [[мястэчка]] ў частцы [[Палесьсе|Палесься]]{{Заўвага|«Ono Pinsk, Owrucze, Mozyr etc. na Polesiu», гл.: Документы объясняющие историю Западно-Русского края и его отношение к России и Польше. — С.-Петербург, 1865. С. 292, 293}}, што на самай поўначы [[Кіеўскае ваяводзтва|гістарычнай Кіеўшчыны]] (гл. ніжэй); невялікі прыватнаўласьніцкі замак часоў [[Рэч Паспалітая|Рэчы Паспалітай]]. З адметных мясьцінаў вылучаліся драўляны сядзібны дом Прозараў, мураваныя касьцёл у цэнтры мястэчка і капліца-пахавальня на могілках, помнікі архітэктуры адпаведна клясыцызму і нэаготыкі канца XVIII ст. і пачатку 1860-х гг.

=== Вялікае Княства Літоўскае ===

[[Файл:Прывілей С. Полазу 1504 г.jpg|значак|зьлева|170пкс|Польскамоўная анатацыя «прывілею рускага» 1504 г. караля Аляксандра пану Сямёну Палазовічу на Хвойнікі і Астраглядавічы. Вопіс 1798 г.]][[Файл:Пячатка 1513 г. Сямёна Палазовіча, намесніка оўруцкага.png|100пкс|значак|Пячатка оўруцкага намесьніка Сенка Полаза (Палазовіча). 1513 г.]][[Файл:Запіс Браніслава Клечыньскага ў рэвізіі Прозараўскага архіву 1879 г.png|значак|зьлева|170px|Запіс Браніслава Клечыньскага ў рэвізіі Прозараўскага архіву 1879 г.]]

Найранейшая згадка пра Хвойнікі (у арыгінале, мусіць, — ''Хвоиники'') датавана 3 днём месяца чэрвеня 1504 года{{Заўвага|Пачынаючы з артыкулу «Хойнікі» 1974 г. аўтарства Ф. В. Ахрэмчыка&lt;ref&gt;Беларуская савецкая энцыклапедыя. Т. XI. Футбол — ЯЯ. Дадатак. — Мінск, 1974. С. 70&lt;/ref&gt;, ва ўсіх беларускіх выданьнях годам найранейшай згадкі пра Хвойнікі чамусьці называўся 1512-ты. Зьвестка нібыта запазычана з Акту абмежаваньня Брагінскай воласьці таго году. Аднак, згаданы ў абмежаваньні востраў Хойнічак месьціўся паміж сёламі Лісьцьвін і Дзімамеркі, хутчэй за ўсё на тэрыторыі сучаснай Брагіншчыны, а чысты рог Хвойнічак яшчэ далей — паміж сялом Дзімамеркі і месцам упадзеньня рэчкі Пясочанкі (Пясочні) ў Брагінку. Пэўна, ні адзін з гэтых Хвайнічкоў ня мог быць колішнім сялом Хвойнікі не адно таму, што не зьяўляўся паселішчам, як даўно заўважылі ў Інстытуце гісторыі НАН Беларусі, але і з прычыны неадпаведнасьці свайго геаграфічнага разьмяшчэньня.}}{{Заўвага|У ІГ НАН Беларусі, аднак, мяркуюць, што кароль Аляксандар хіба пацьвердзіў ранейшае падараваньне караля Казімера. Інакш кажучы, трымаюцца раней выказанага М. Ф. Сьпірыдонавым дапушчэньня: найранейшай згадкай пра Хвойнікі мусіць уважацца, як прынята ў гістарычнай навуцы, апошні няпоўны год жыцьця Казімера Ягелончыка, г. зн. 1492. Пераконвае ў гэтым акадэмічных гісторыкаў запіс у дакумэнце 1532 г.&lt;ref name=&quot;fn3&quot;&gt;Андрій Блануца. Земельні надання Сигізмунда І Старого на Українські землі Великого Князівства Литовського // Україна в Центрально-Східній Европі. — Київ: Інститут історії України НАНУ, 2008. № 8. С. 69 — 70&lt;/ref&gt;:{{пачатак цытаты}}''Лист писаныи князю Дмитру Романовичу Виденицкому до пана воеводы киевского абы именя розные по Семену Полозовичу зосталые ему яко зятю его поступил_Жикгимонт Божю милостю корол_Воеводе киевскому, державцы свислоцкому пану Андрею Якубовичу Немировича. Жаловалъ намъ дворянинъ нашъ княз Дмитреи Романович Виденецкии о томъ, што жъ которые именя мелъ державца речицкии тесть его, небожчикъ панъ Семенъ Полозовичъ наимя Ухобное, Углядковичи, Белыи Берегъ, Виточов, Мартиновичи, Хвоиники, Остроглядовичи, Новоселки а двор с пустовщинами у замку Киеве и на месте, и во Вручомъ. И тые деи он вси именя свои держалъ за даниною и листы отца нашого Казимера, короля, и брата нашого Александра, королеи ихъ милости и нашими… и приказуемъ тобе, ажо бы еси тых именеи со всимъ с тымъ князю Дмитру поступилъ…''{{канец цытаты}}Дзіўна, але дасьледчыкам ня хочацца зважаць на тую акалічнасьць, што пад «''вси именя''» падпадае і названае першым у сьпісе Ухобное, да падараваньня якога Сямёну Палазовічу кароль Казімер дачыненьня ня меў. С. Палазовіч атрымаў яго (Хабное) у 1493 г. непасрэдна ад вялікага князя Аляксандра&lt;ref&gt;Lietuvos Metrika. Kniga Nr. 3 (1440 — 1498). — Vilnius, 1998. № 27&lt;/ref&gt;. У крыніцы няма зьвестак, нібы гэта пацверджаньне ранейшага падараваньня, тым часам у прывілеях што да іншых маёнткаў яны прысутнічаюць. Да таго ж, у запісе 1879 г. Браніслаў Клечыньскі з памочнікамі, якія прачыталі і скапіявалі арыгінал прывілею, сьведчылі, што добры Хвойнікі і Астраглядавічы, падараваныя С. Палазовічу, выдзеленыя з Брагінскай воласьці, а значыць, раней нікому асобна ад яе не належалі, таму згадваць іх, як і іншыя другарадныя паселішчы, не было патрэбы. І яшчэ. Чаму для размешчаных у больш глухой мясьціне Хвойнікаў у картатэцы М. Ф. Сьпірыдонава, якой карысталіся ўкладальнікі першага тому «Вялікага гістарычнага атлясу Беларусі», пазначаны 1492 г., а для згаданых у той жа самай крыніцы Астраглядавічаў, Навасёлак і Белага Берага – 1532 г.? Таму, што сёньня Хвойнікі — раённы цэнтар?..&lt;ref&gt;Вялікі гістарычны атлас Беларусі ў 3-х тамах: Т. 1. — Мінск: Белкартаграфія, 2009. С. 193, 195, 224, 240&lt;/ref&gt;}}, калі кароль польскі і вялікі князь літоўскі [[Аляксандар Ягелончык|Аляксандар]] сваім прывілеем, вылучыўшы іх і [[Астрагляды|Астраглядавічы]] з усімі прылегласьцямі з Брагінскай воласьці, падараваў на вечныя часы за вайсковыя заслугі пану [[Сямён Палазовіч|Сямёну Хведаравічу Палазовічу]] («слаўнаму русінскаму воіну Полазу», «Полазу Русаку, слаўнаму казаку», як назвалі яго польскія гісторыкі [[Ёст Людвік Дэцый]]&lt;ref&gt;Decjusz, Jost Ludwik. Contenta: De vetustatibus Polonorum liber I; De Iagellonum familia liber II; De Sigismundi regis temporibus liber III. — 1521. F. LXVII&lt;/ref&gt; і [[Марцін Бельскі]]&lt;ref&gt;Kronika Marcina Bielskiego. T. II (Księga IV, V). /Wydanie Józefa Turowskiego. — Sanok, 1856. S. 950.&lt;/ref&gt;{{Заўвага|Пра С. Палазовіча гл.: Черкас Б. Прикордонний намісник Семен Полозович. // Український історичний збірник : наук. пр. асп. та молодих вчених. — Київ, 2004. Вип. 7. С. 95 — 105}}). Вядомая яна, як самы даўні дакумэнт (przywiley ruski) з польскамоўнага вопісу архіва князёў Шуйскіх з збору «Archiwum Prozorów i Jelskich», што захоўваецца ў фондах Галоўнага архіву старых актаў у Варшаве. А абмежаваньне Брагінскай воласьці (альбо «hrabstwa» ў кнізе Мазырскага гродзкага суда 1776 году) ад 7 сакавіка 1512 году, якое выконвалася на загад караля і вялікага князя [[Жыгімонт Стары|Жыгімонта Старога]] дзеля чалабітнай князя Міхаіла Васільевіча Збараскага, было адначасова і размежаваньнем яе з добрамі пана Сямёна Палазовіча&lt;ref&gt;Аrchiwum Główne Akt Dawnych w Warszawie. Аrchiwum Рrozorów і Jelskich (далей: AGAD. APiJ). Sygn. 1. S. 3, 4, 200. Sygn. 2. S. 78&lt;/ref&gt;. Мяжа тады прайшла на поўдзень ад Хвойнікаў, а менавіта з паўднёвага захаду, ад астравоў [[Дронькі]], [[Кажушкі (Гомельская вобласьць)|Кажушкі]], на паўночны ўсход, паўз угодзьдзі брагінскага сяла [[Лісьцьвін]]{{заўвага|Усім вядомая сёньня вёска [[Паселічы]], што месьціцца побач зь Лісьцьвіном, узьніклая пазьней і вядомая на 1581 год як слабада, належала ўжо не да Брагінскага маёнтку.}} у кірунку сяла, таксама брагінскага, [[Дзімамеркі|Дамамірка]]. Астраглядавічы з навакольлямі апынуліся ўнутры яе, што выклікала пярэчаньні з боку пана Хведара (у тэксце: Хвядоса) Палазовіча, бацькі ўладальніка&lt;ref&gt;[[НГАБ]] у Менску. Ф. 1728. Воп. 1. Спр. 19. А. 1049—1050 адв.&lt;/ref&gt;{{Заўвага|У сувязі зь зямельнымі спрэчкамі нельга абыйсьці ўвагаю яшчэ і такі сюжэт: член-карэспандэнт НАН Беларусі С. В. Марцэлеў удзел у зямельным канфлікце 1528 г. паміж рудабельцамі (Рудыя Белкі – сучасны раённы цэнтар Акцябрскі) і хвайнічанамі (Хвойня – вёска ў Лучыцкім сельсавеце сумежнага Петрыкаўскага раёну) чамусьці прыпісаў жыхарам Хвойнікаў (Гарады і вёскі Беларусі: Энцыклапедыя. Т. 2. Кн. 2. Гомельская вобласць / С. В. Марцэлеў; рэдкал.: Г. П. Пашкоў (гал. рэд.) [і інш.]. — Мн.: БелЭн, 2005. С. 426). Што і казаць — «блізкі сьвет»!}}.

[[File:Герб Друцк князёў Любецкіх (Відэніцкіх).png|100пкс|значак|Герб Друцк князёў Друцкіх (Любецкіх альбо Відыніцкіх).]]

Адміністрацыйна Хвойнікі належалі спачатку да Брагінскай воласьці [[Кіеў|Кіеўскага]] павету і [[Кіеўскае ваяводзтва|аднайменнага ваяводзтва]] Вялікага Княства Літоўскага. Іх і Астраглядавічаў уладальнікамі ад пачатку XVI ст. і да 1860-х гадоў (маёнтку — да 1887 году) пасьлядоўна былі паны Палазовічы, князі Любецкія, паны Харлінскія, Абрамовіч (Абрагамовіч), Бжазоўскія), князі Шуйскія, паны Прозары&lt;ref&gt;Бельскі С. В. З гісторыі ўладароў і маёнткаў Брагіншчыны XVI—XVIII стст. // Брагинщина в контексте истории белорусско-украинского пограничья: сборник научных статей / редкол. А. Д. Лебедев (отв. ред.) [и др.]. — Минск: Четыре четверти, 2018. С. 12 — 18&lt;/ref&gt;{{Заўвага|Насуперак таму, як, пачынаючы са слоўнікавага артыкула [[Аляксандар Ельскі|А. Ельскага]] (Chojniki // Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich.— Warszawa, 1880. Tom I. S. 620), сьцьвярджалася ледзьве не ўва ўсіх папяровых выданьнях Беларусі{{Заўвага|Больш як за 100 гадоў зьявілася хіба пара-тройка частковых выключэньняў. У. А. Малішэўскі і П. М. Пабока ў кнізе «Нашы гарады» паведамілі, што ў 1568 годзе князёўна Любецкая запісала Хвойнікі (у грамаце Хойнікі) Шчаснаму Харлінскаму. Але далей ізноў жа – пра Хвойнікі як уладаньне князёў Вішнявецкіх. (Малішэўскі У. А., Пабока П. М. Нашы гарады. – Мінск, 1991. С. 226). Потым гэта паўтарылі заснавальнік Хвойніцкага краязнаўчага музэя А. М. Зелянкоўскі і архэоляг У. Ф. Ісаенка (Памяць. Гісторыка-дакументальная хроніка Хойніцкага раёна.– Мінск: БЭ, 1993. С. 26; Па залах Хойніцкага гісторыка-краязнаўчага музея. Хойнікі, 1995. С. 5).|}}, у тым ліку энцыкляпэдыях і даведніках, князям Вішнявецкім Хвойнікі ніколі не належалі.  Увогуле цікава, як у тыя часы ўяўлялі сабе тэму дасьледчыкі, не аматары-энтузыясты? Напрыклад, прафэсар гісторыі Кіеўскага унівэрсытэту У. Б. Антановіч і студэнт М. Запольскі таксама ўважалі першымі ўладальнікамі Хвойнікаў ды Астраглядаў князёў Вішнявецкіх; чытай: усё, што калісьці належала да Брагінскай воласьці, ад канца (?!..) XVI ст. і да канца XVII ст. было іхным (Запольский М. Брагинская волость (исторический очерк) / М. Запольский // Календарь «Северо-Западного края» на 1889 год. – Москва, 1889. С. 116 – 117; пазьней літаральна тое ж сустракаем у выданьні: Россия. Полное географическое описание нашего Отечества / Под ред. В. П. Семёнова. – Т. 9: Верхнее Поднепровье и Белоруссия: [Смоленская, Могилевская, Витебская и Минская губ.] / Сост. В. П. Семенов, М. В. Довнар-Запольский, Д. З. Шендрик [и др.]. – С.-Петербург: Издание А. Ф. Девриена, 1905. С. 568). Калі аўтарам нарысу &quot;Брагінская воласьць&quot; сапраўды быў У. Антановіч&lt;ref&gt;Зінаїда Зайцева. М. В. Довнар-Запольський: від дебюту в науці до професора університєту. // Рэчыцкі край: да 150-годдзя з дня нараджэння Мітрафана Доўнара-Запольскага: зб. навук. арт. – Мінск: Беларуская навука, 2019. С. 16&lt;/ref&gt;, а М. Запольскі яго толькі выдаў, дык пазыцыя прафэсара тым болей зьдзіўляе. Трыма гадамі раней ён выступіў укладальнікам тому дакумэнтаў, у адным зь якіх, пазначаным 1631 годам, гаспадаром Астраглядавічаў і Хвойнікаў названы ваяводзіч смаленскі пан Мікалай Абрагамовіч (Архив Юго-Западной России. – Киев, 1886. Ч. VII. Т. I. C. 396 – 397). Іншая справа як бы гэта пісаў учорашні навучэнец гімназіі, а на той час студэнт унівэрсытэту...|}}.

3 сакавіка 1532 году кароль і вялікі князь [[Жыгімонт Стары]] адмысловым лістом загадаў ваяводзе Андрэю Няміровічу маёнткі нябожчыка Сямёна Палазовіча (у іх ліку Хвойнікі), якія той пасьпеў прыгарнуць да Кіеўскага замку, вярнуць яго зяцю князю Дзьмітрыю Раманавічу Відыніцкаму&lt;ref name=&quot;fn3&quot;/&gt; (Любецкаму):{{пачатак цытаты}}''Жикгимонт Божю милостю корол''
''Воеводе киевъскому, державцы свислоцкому пану Андрею Якубовичу Немировича. Жаловалъ нам дворянинъ нашъ княз Дмитреи Романовичъ Виденецкии о томъ, што жъ которые именя мелъ державца речицкии тесть его, небожчикъ панъ Семенъ Полозовичъ наимя [[Хабнае|Ухобное]], [[Гладкавічы|Углядковичи]], [[Белы Бераг (Гомельская вобласьць)|Белыи Берегъ]], [[Вітачоў|Виточов]], [[Мартыновічы (Палескі раён)|Мартиновичи]], Хвоиники, [[Астрагляды|Остроглядовичи]], [[Навасёлкі (Хвойніцкі раён)|Новоселки]] а двор с пустовщинами у замку Киеве и на месте, и во Вручомъ. И тые деи онъ вси именя свои держалъ за даниною и листы отца нашого [[Казімер Ягайлавіч|Казимера]], короля, и брата нашого Александра, королеи ихъ милости и нашими…''
''П(и)сан y Кракове под лет(а) Бож(е)(г)(о) нарож(е)(н)(я) 1000 пят|сот 32 м(е)с(я)ца марта 3 ден, инъдикт 5 Михаило писаръ''{{канец цытаты}}
У сьнежні 1556 году князь Дзьмітры Любецкі, не жадаючы прызнаць віну ўласных падданых «о подране бчол и о збите людей монастырских» (лыскоўскіх сялян кіеўскага Сьвята-Міхайлаўскага Залатаверхага манастыра), скардзіўся ў сваю чаргу на іх: «…и я, дей, теж сам и люди мои кузцовские и хвойницкие от подданых церковных так веле кривды нам…»&lt;ref&gt;Документальна спадщина Свято-Михайлівського Золотоверхого монастиря у Києві ХVІ — ХVІІІ ст. З фондів Національної бібліотеки України імені В. І. Вернадського. Зб. док. [Текст] / Ю. А. Мицик, С. В. Сохань, Т. В. Міцан, І. Л. Синяк, Я. В. Затилюк — Київ, 2011. С. 363&lt;/ref&gt;.

[[File:POL COA Bończa.svg|100пкс|значак|зьлева|Герб Боньча роду Харлінскіх.]][[Файл:Запіс Фенны Любецкай Шчаснаму Харлінскаму. 1568 г.jpg|170пкс|значак|Фрагмэнт запісу добраў Ф. Любецкай мужу Ш. Харлінскаму. 1568 г.]]

Дачка князя Дзьмітрыя і Фенны Палазоўны, сястра нябожчыка князя Богуша, таксама Фенна, пасьля сьмерці мужа Мельхіёра Насілоўскага ўзяла шлюб з панам [[Шчасны Харлінскі|Шчасным Харлінскім]] гербу Боньча ды 6 сьнежня 1568 году запісала на яго «''именя свое отчизные, дедизные, материстые у повете Киевскомъ лежачие, тоестъ… Хойники''{{Заўвага|Ці ня першы вядомы выпадак выкарыстаньня ў пісьмовай крыніцы палянізаванай формы замест арыгінальнай назвы Хвойнікі.}}'', Остроглядовичи, Новосюлки, Гладковичи, Хвосницу, Ставокъ, Сосновую, половица Лопатина, Загайцы, Гостомълъ, Вытичов, Бышов, Бугаювъ, землю Злобицкую, три дворища в месте Киевскомъ, а дворище на котором был двор небожчика деда моего пана Семена Полоза, которые именя и дворища вышей мененые в той суме пенезей двохъ тысечей копъ грошей за живота и по животе матки небожчицы брат мой небожчикъ князь Богуш Любецкий, яко властную заставу свою на себе держалъ и тыхъ именей зо всими пожитки аж до живота свого уживал, а по животе его млти безпотомного оная сума две тысечи копъ грошей на (тыхъ) именяхъ записаная на мене пришла и спала…''»&lt;ref&gt;Центральний державний історичний архів України в м. Києві (ЦДІАУК). Ф. 25. Опис 1. Справа 10. А. 411; Архив Юго-Западной России (далей: Архив ЮЗР). Ч. 8. Т. 6. Акты о землевладении в Юго-Западной России XV—XVIII стст. — Киев, 1911. С. 224—227&lt;/ref&gt;.

Напярэдадні падпісаньня акту Люблінскай уніі ўказам караля і вялікага князя [[Жыгімонт Аўгуст|Жыгімонта Аўгуста]] ад 6 чэрвеня 1569 году Кіеўскае ваяводзтва (у тым ліку Хвойнікі) было далучана да [[Карона Каралеўства Польскага|Кароны Польскай]]&lt;ref&gt;Volumina Legum. Tom II. — Petersburg: Nakładem i drukiem Józafata Ohryzki, 1859. S. 84 — 87; Падалінскі У. // Беларускі гістарычны агляд. — 2012. Т. 19. С. 329—337 (Рэцэнзія на кн.: Litwin H. Równi do równych: kijowska reprezentacja sejmowa 1569—1648. — Warszawa, 2009)&lt;/ref&gt;.

=== Каралеўства Польскае ў Рэчы Паспалітай ===

[[Файл:Загаловак падатковага рэестру 1569 г.png|значак|зьлева|170px|Загаловак падатковага рэестру 1569 г.]][[Файл:Сяло Хойнікі ў рэестры 1569 г.png|значак|170px|Сяло Хвойнікі ў рэестры 1569 г.]]

У рэестры пабораў, ухваленых на Люблінскім сойме 1569 году, засьведчана, што з 22 цяглых дымоў і 6 [[агароднікі|агароднікаў]] у сяле Хвойнікі (Chojniki) пана Шчаснага Харленскага, харунжага кіеўскага, выплачвалася адпаведна па 12 грошаў і па 4 грошы&lt;ref&gt;ЦДІАУК. Ф. 44. Оп. 1. Спр. 1. А. 83зв.-84&lt;/ref&gt;.

27 сьнежня 1586 году пан Шчасны Харлінскі, падкаморы кіеўскі, падаў судовую позву да ўдавы княгіні Аляксандравай Вішнявецкай за насланьне людзей на добра Астраглядавічы, Хвойнікі, [[Багушы (Гомельская вобласьць)|Багушы]] і Паселічы, гвалтоўны вывад адтуль дзедзічных падданых зь іх жонкамі, дзецьмі і ўсімі хатнімі рэчамі, ды ў вёсках свайго Брагінскага маёнтку пасяленьне&lt;ref&gt;AGAD. APiJ. Sygn. 1. S. 6&lt;/ref&gt;. У 1598 году сойм прызначыў Ш. Харлінскага адным з камісараў у справе разьмежаваньня ''ziemie Kiiowskiey'' Кароны і [[Мазырскі павет|Мазырскага павету]] ВКЛ&lt;ref&gt;Constitucię seymu walnego Koronnego Warszawskiego, MDXCVIII. — W Krakowie, w Architypografiiey Króla Ie&lt;sup&gt;&lt;small&gt;o&lt;/small&gt;&lt;/sup&gt; M. y Kościelney, Lazarzowey, MDXCVIII. S. 20; Volumina Legum. S. 372&lt;/ref&gt;. У актах трыбунальскіх што да Кіеўскага ваяводзтва, у дакумэнце ад 22 чэрвеня 1600 году засьведчаная нязгода пана Шчаснага Харлінскага з тым, як разьмежаваныя грунты яго Астраглядавічаў, Навасёлак, Хвойнікаў з прыналежнымі князю Адаму, сыну Аляксандра, Вішнявецкаму сёламі Мікулічы, Веляцін, Лісьцьвін, а таксама яго Багушэвічаў (Багушоў), Плоскага, Паселічаў, Хвойнікаў, Навасёлак з прыналежнымі князю Міхаілу, сыну Міхаіла, Вішнявецкаму Глухавічамі, [[Бабчын]]ам, з тым, як падзеленыя дубровы, урочышчы, з папсаваньнем старых памежных знакаў&lt;ref&gt;Źródła dziejowe (далей: ŹD). T. XXI. Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym. T. X. Ziemie ruskie. Ukraina (Kijów — Bracław) / Opisane przez Aleksandra Jabłonowskiego. — Warszawa, 1894. S. 57&lt;/ref&gt;. 20 чэрвеня 1600 году падкаморы Шчасны Харлінскі выдаў сыну свайму Мікалаю ''zapis wieczysty'', у Люблінскім трыбунале прызнаны, на добра ў ключы Астраглядаўскім (а гэта і Хвойнікі), на двор з 5 пляцамі ў Кіеве&lt;ref&gt;AGAD. APiJ. Sygn. 1. S. 46 — 47&lt;/ref&gt;. Зь імёнамі суджэнства Мікалая і Гэлены (Гальшкі) Харлінскіх зьвязана заснаваньне яшчэ да 1622 году касьцёла ў Астраглядавічах&lt;ref&gt;AGAD. APiJ. Sygn. 1. S. 51; гл. таксама [http://hojniki.ucoz.ru/index/kascjol_u_astragl/0-451 Прозараўскія мясьціны ў Астраглядах]&lt;/ref&gt; і стварэньне першай у рэгіёне каталіцкай парафіі. Недзе ў гэты ж час Хвойнікі апынуліся ў складзе [[Оўруч|Оўруцкага]] павету.

Разьмежаваньне Кіеўскага ваяводзтва Кароны і Мазырскага павету ВКЛ у сьнежні 1621 — студзені 1622 году засьведчыла, як на сёньняшні дзень, унікальную сытуацыю: тагачасныя мястэчка і вёску Хвойнікі М. Харлінскага паны камісары пацьвердзілі прыналежнымі да Кароны, а сяло і двор Настольле пана Іскарастынскага{{Заўвага|Вуліца Настольская і канец  вуліцы Пралетарскай з прылегласьцямі ў сёньняшніх Хвойніках.}} — да ВКЛ&lt;ref&gt;ŹD. T. XX: Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym; T. IX. — Warszawa, 1894. S. 96 — 97; Крикун Н. Г. Административно-территориальное устройство Правобережной Украины в XV—XVIII вв. — Киев, 1992. С. 142—145&lt;/ref&gt;. 7 чэрвеня 1623 году датаваны судовы дэкрэт, у якім удава Гальшка Харлінская абвінавачвала паноў Станіслава, Юрыя і астатніх Харлінскіх, родных братоў і сваякоў мужа Мікалая, за гвалтоўны наезд на замак і вёску Астраглядавічы, мястэчка Новы Харленж (Хвойнікі), вёскі Хвойнікі, Вялікі Бор, [[Гарошкаў (Хвойніцкі раён)|Гарошкаў]], [[Рашаў]], [[Карчовае]], [[Бардакі (Лаханія)|Лаханію]], [[Стралічаў]], [[Паселічы]], [[Малішаў (Хвойніцкі раён)|Малішаў]]{{Заўвага|Яшчэ названыя 13 паселішчаў, акрамя «іншых вёсак і прыселкаў».}}&lt;ref&gt;ŹD. T. XXI. S. 637&lt;/ref&gt;.

[[Файл:Jastrzębiec Abramowiczów.jpg|100пкс|значак|зьлева|Герб Ястрабец зьменены паноў Абрамовічаў.]][[Файл:Маёнтак М. Абрамовіча ў рэестры 1634 г.jpg|значак|170пкс|Маёнтак М. Абрамовіча ў рэестры 1634 г.]][[Файл:Маёнтак М. Абрамовіча ў 1640 г.jpg|значак|зьлева|170пкс|Маёнтак М. Абрамовіча ў 1640 г.]][[Файл:Анатацыя акту продажу добраў М. Абрамовіча ў 1646 г.png|значак|170пкс|Анатацыя да акту продажу добраў М. Абрамовіча ў 1646 г.]]

У 1627 годзе пані Гальшка Мікалаевая Харлінская склала тэстамэнт, паводле якога добра Астраглядавічы (разам з Хвойнікамі) пераходзілі да яе зяця-кальвініста Мікалая Абрагамовіча, ваяводзіча смаленскага&lt;ref&gt;AGAD. APiJ. Sygn. 1. S. 56&lt;/ref&gt;. У 1628 году пан Мікалай Абрагамовіч z Chwoynik, з 11 дымоў плаціў па 3 злотых, з 2-х агароднікаў па 1 злотаму і 6 грошаў&lt;ref&gt;Архив ЮЗР. Ч. 7. Т. 1. Акты о заселении Юго-Западной России. — Киев, 1886. С. 397&lt;/ref&gt;. Пры гэтым будучаму гэнэралу артылерыі ВКЛ яшчэ доўга давялося ўлагоджваць спадчынныя і проста маёмасныя непаразуменьні зь іншымі Харлінскімі — панамі Станіславам, Юрыем і Шчасным, а таксама з панам Мадлішэўскім, зь якім пані Гальшка ўзяла шлюб.

У дакумэнце пад назвай «Regestr wybirania podymnego jednego w powiecie Owruckim w roku... 1634» зазначана, што пан Мікалай Абрамовіч з 50 дымоў «wsi Chojnik»{{заўвага|Ня выключана, што вёскай альбо сялом выступалі будучыя Валокі, бо на тым востраве месца для названай даволі значнай колькасьці двароў было дастаткова.}}, з 26 дымоў мястэчка Новага Харленжу ды з 3 габрэйскіх заплаціў, як і належала, па 15 грошаў з дыму, г. зн. усяго 39 з паловай злотых&lt;ref&gt;ЦДІАУК. Ф. 11. Оп. 1. Спр. 9. А. 928; Сергій Шинкар. Подимний податок Овруцького повіту від 1634 року: на що збирала гроші місцева шляхта? // Літопис  Волині. Всеукраїнський науковий часопис. Число 16. — Луцьк: Східноєвропейський національний університет імені Лесі Українки, 2016. С. 107—115. Додаток. С. 112&lt;/ref&gt;.

Паводле тарыфу падымнага «dwoiego» Кіеўскага ваяводзтва 1640 году, з 50 дымоў сяла Хвойнікаў і з 26 дымоў мястэчка Новага Харленжу [[Кашталяны амсьціслаўскія|амсьціслаўскага кашталяна]] Мікалая Абрамовіча выбіралася адпаведна 50 і 26 злотых, з 3 габрэйскіх дымоў яшчэ 3 зл.&lt;ref&gt;ЦДІАУК. Ф. 11. Оп. 1. Спр. 9. А. 875зв.; Archiwum Państwowe w Krakowie. Archiwum Młynowskie Chodkiewiczów. Mikr. № J – 14970. Sygn. 404. S. 195&lt;/ref&gt;.

Хвойніцкая царква на тыя часы бывала{{заўвага|У вельмі неспакойным XVII ст. сытуацыя нярэдка зьмянялася.}} ўжо і ўніяцкай. У мэтрычныя кнігі Астраглядаўскага касьцёлу трапіў запіс ад 26 лютага 1635 году, паводле якога ''presbiter choynicensis'' Лука Чачотка (Чачот) ахрысьціў Леона Яна, сына харунжага пяцігорскага Рэмігіяна і Петранэлі з Бахановічаў Маеўскіх, а кумамі былі пісар земскі{{Заўвага|У касьцельнай кнізе памылкова запісана — гродзкі.}} мазырскі Самуэль Аскерка, знакаміты ваяр&lt;ref&gt;Сагановіч Г. Невядомая вайна: 1654—1667. — Мінск: Навука і тэхніка, 1995. С. 141&lt;/ref&gt;, і панна Марыяна Міткевічаўна. Гэты ж сьвятар згаданы ў запісе 1640 году. А ў 1692, 1715, 1722 гадох настаяцелем хвойніцкім названы Анікій Чачотка. Абодва зьдзяйсьнялі абрады ў Хвойніках і Загальлі&lt;ref&gt;НГАБ. Ф. 1781. Воп. 27. Спр. 202. А. 150адв. — 151&lt;/ref&gt;.

[[Файл:POL COA Gozdawa.svg|100пкс|значак|зьлева|Герб Газдава роду Бразоўскіх.]][[Файл:Макет замку ў экспазіцыі Хвойніцкага краязнаўчага музэя.png|значак|170пкс|Макет-рэканструкцыя замку ў экспазіцыі Хвойніцкага краязнаўчага музэя. Выканаў Д. Вінаградаў. 2007 г.]]

24 сьнежня 1642 году ад імя пана Мікалая Абрамовіча складзены запіс ''wieczystej przedarzy'' пагразлых у даўгах добраў Астраглядавічы і Хвойнікі пану Максыміліяну Бжазоўскаму, падстолію кіеўскаму, пра што пан Лукаш Мадлішэўскі выказваў клопат яшчэ ў лісьце ад 29 чэрвеня 1641 году&lt;ref&gt;AGAD. APiJ. Sygn. 1. S. 67&lt;/ref&gt;. Але канчаткова гэтая справа была ўлагоджаная ажно 17 красавіка 1646 году, прытым названая сума ў 200 000 злотых&lt;ref&gt;Інстытут рукапісу Нацыянальнай бібліятэкі Украіны імя У. І. Вярнадзкага (ІР НБУВ). Ф. 1. Спр. 4104. № 2881&lt;/ref&gt;.

Найбольш імаверна, што менавіта М. Бжазоўскі напярэдадні «хмяльніччыны» збудаваў у паўсталых на краю балота Хвойніках [[Хвойніцкі замак|умацаваную сядзібу, званую замкам]], дзеля абароны скарбу ад уласных сялянаў, казакоў ды суседзяў — паноў-братоў шляхты. 26 сакавіка 1651 году на загад польнага гетмана літоўскага князя [[Януш Радзівіл|Януша Радзівіла]], каб не дайшло да масавага паказачваньня тутэйшых жыхароў, у мястэчку Хвойнікі размясьціўся адзьдзел жаўнераў ротмістра Курпскага. У лісьце да князя пан Курпскі паведамляў, што стаў у мясьціне надта дрыгвяністай, з зусім паганымі пераправамі, і як бы давялося біцца, то не адно коннаму, але і пешаму недзе разьвярнуцца — навокал балоты. Тут, маўляў, не тое аўса, сена не здабыць, надта край заўбогім стаў. Але яны з жаўнерамі так-сяк трываюць у нястачы, абы вяскоўцы не ўцякалі з сваіх гасподаў. Прасіў падмогі, бо тут адно хіба лічыцца што пяць харугваў, а папраўдзе і на тры сотні ці набярэцца. Яшчэ даслаў з Хвойнікаў да гетманскага табару двух палонных казакоў сотні Дарашэнкавай палку [[Нябаба|Нябабы]]&lt;ref&gt;Джерела з історії Національно-визвольної війни українського народу 1648—1658 рр. Т. 2 (1650—1651). — Київ, 2013. С. 109, 110, 129, 431&lt;/ref&gt;.

У другой палове XVII ст. мястэчка стала цэнтрам воласьці, тут праходзіў шлях [[Мазыр]]  - [[Юравічы]]  - [[Брагін]]  - [[Любеч]].

[[Файл:Запіс добраў Зофіі Бжазоўскай мужу Канстанціну Шуйскаму. 1664 г.png|значак|зьлева|170px|Запіс добраў Зофіі Бжазоўскай мужу Канстанціну Шуйскаму. 1664 г.]][[Файл:Герб князёў Шуйскіх.png|100пкс|значак|Герб Сьвяты Юры (Георгі Пераможац) князёў Шуйскіх{{Заўвага|Выява з надмагільля Віталіса Шуйскага (†1. VI. 1849) у в. Чыжэўшчына (былыя Крупчыцы) Жабінкаўскага р-ну Берасьцейшчыны. Фота Анатоля Бензярука.}}.]]

26 чэрвеня 1664 году дачка нябожчыка Максыміліяна Бжазоўскага, берасьцейскага ваяводы, пані Зофія перапісала спадчынныя маёнткі ў Кароне (Астраглядавічы з Хвойнікамі таксама) і Берасьцейшчыне на мужа, князя [[Канстанцін Ян Шуйскі|Канстанціна Яна Шуйскага]]&lt;ref&gt;AGAD. APiJ. Sygn. 1. S. 69&lt;/ref&gt;. Тады Шуйскія ўпершыню набылі добра ў Кіеўскім ваяводзтве ды трымалі іх каля паўтары сотні гадоў. Менавіта яны зрабілі Хвойнікі цэнтрам сваіх уладаньняў у рэгіёне. Паспрыяла гэтаму не ў апошнюю чаргу тое, што Астраглядавічы знаходзіліся ў атачэньні брагінскіх добраў, а Хвойнікі — на поўначы па-за іх межамі.

Станам на 1666 год, у гетманства Івана Брухавецкага, Хвойнікі, як і Брагін, былі сярод «асобных» мястэчкаў, прыпісаных да Чарнігаўскага казацкага палка&lt;ref&gt;Кривошея В. В. Українське козацтво в національній пам'яті. Чернігівський полк. У 2 т. – Київ.: ДЦ «НВЦ «Пріоритети», 2012. Т. 2. С. 446&lt;/ref&gt;. Зразумела, што пасьля [[Андрусаўскае замірэньне|Андрусаўскага замірэньня]] 1667 году ўсё павярнулася на ранейшыя колы.

У лютым 1669 году князь Канстанцін Ян Шуйскі, пісар земскі ваяводзтва Берасьцейскага, сваім лістом пацьвердзіў права Сьвята-Пакроўскай царквы на валоданьне шэрагам угодзьдзяў у Хвойніцкім маёнтку сьвятару Анікію Чачотку, сыну нябожчыка Лукі Чачоткі&lt;ref&gt;ІР НБУВ. Ф. 1. Спр. 2461. А. 289адв., 290&lt;/ref&gt;.

[[Файл:Хвойніцкая воласьць. 1683 г.jpg|значак|зьлева|170px|Хвойніцкая воласьць. 1683 г.]][[Файл:Брагін з прылегласьцямі. 1683 г.jpg|значак|170px|Хвойніцкая (рэшта) і Брагінская воласьць. 1683 г.]][[Файл:Адыход 71 дыму з усяго маёнтку Хвойнікаў увосень 1686 г.jpg|значак|зьлева|170px|Адыход 71 дыму з усяго маёнтку Хвойнікаў увосень 1686 г.]]

Паводле люстрацыі падымнага падатку Оўруцкага павету Кіеўскага ваяводзтва 1683 году, з 30 дымоў мястэчка Хвойнікі excepto popów (без уліку сьвятароў) князь Шуйскі мусіў плаціць 6 злотых&lt;ref&gt;ЦДІАУК. Ф. 15. Оп. 1. Спр. 3. А. 734; Архив ЮЗР. Ч. 7. Т. 1. С. 488. Далей яшчэ ўлічаныя 7 дымоў яўрэйскіх (С. 502). Другі пабор — 6 злотых з 6 (sic) дымоў (С. 505)&lt;/ref&gt;. 30 кастрычніка 1686 году нехта Мацьвей Celain з Хвойнікаў пад прысягай паведаміў у Оўруцкім гродзкім судзе, што з маёнтку пана Шуйскага, харунжага берасьцейскага, адыйшоў 71 дым{{заўвага|Не 77, як запісалі выдаўцы дакумэнту ў 1886 г.}} (×6 — каля 426 чалавек)&lt;ref&gt;ЦДІАУК. Ф. 15. Оп. 1. Спр. 5. А. 92зв.; Архив ЮЗР. Ч. 7. Т. 1. С. 553.&lt;/ref&gt;. У іншых выпадках прычына адыходу «за Днепр» называлася: з прычыны гвалту як ад казакоў, так і ад жаўнераў урадавых войскаў.

У лістападзе 1693 году харугва ваяводзіча інаўроцлаўскага пана Шчавіньскага стала на зіму ў Хвойніках, але напярэдадні стрэчанскага кірмашу вырушыла пад Хвастаў супраць казакоў палкоўніка Сямёна Палія. 12 лютага 1694 году жаўнер згаданай харугвы Сэбасьціян Яроцкі зь іншаю чэлядзьзю, закупіўшы на кірмашы правіянт, «ні перад кім ня быўшы вінаватым», спыніўся на ноч у хаце ўдавы Казачыхі ў вёсцы Валокі (раён вул. Катоўскага ў Хвойніках). Але адміністратар маёнтку князя К. Шуйскага, пісара літоўскага, пан Ян Зьдзітавецкі, сустрэўшы яго на вуліцы, замест нейкіх вінаватых загадаў збіць, потым узяў пад варту і «як таго злачынцу і здрадніка» трымаў у замкавай турме ў жалезных аковах і ў лютым холадзе ледзьве ня тры месяцы, ажно пакуль не вярнулася харугва і пацярпелы ня быў апраўданы&lt;ref&gt;Архив ЮЗР. Ч. 3. Т. 2. Акты о казаках (1679—1716). — Киев, 1868. С. 285—287&lt;/ref&gt;. 16 красавіка 1697 году сотнік Чэпарняка і казакі палку Ярэмы з мушкетамі, пісталетамі, дзідамі і «innym orężem, do wojny należącym» гвалтоўна сталі на кватэры ў мястэчку Хвойнікі князя Дамініка Шуйскага, харунжага берасьцейскага. Калі ж пан Фрыдэрык Левэнфатэр, эканом маёнтку, спрабаваў не дапусьціць іх, дык казакі сілай уламваліся да людзей, зьбівалі, стралялі нібы ў ворагаў, а Стафана Пятроўскага, баярына хвойніцкага, з мушкету два разы ў грудзі стрэлілі, ад чаго той і памёр&lt;ref&gt;Архив ЮЗР. Ч. 3. Т. 2. С. 352&lt;/ref&gt;.

[[Файл:Загаловак інвентара маёнтку Хойнікі 1698 г.png|значак|170пкс|Загаловак інвэнтара маёнтку Хвойнікі 1698 г.]][[Файл:Загаловак інвентара маёнтку Хойнікі 1721 г.png|значак|зьлева|170пкс|Загаловак інвэнтара Хвойніцкага маёнтку 1721 г.]][[Файл:Апісанне Хойніцкага замку 1721 года.png|значак|170пкс|Апісаньне Хвойніцкага замку 1721 года.]]

У 1698 году маёнтак Хвойнікі і Загальле (староства) перададзены ад князя Д. Шуйскага ў кіраваньне пану Зыгмунту Шукшце, што засьведчана адпаведным інвэнтаром&lt;ref&gt;НГАБ. Ф. 320. Воп. 1. Спр. 1. А. 119, 129—133адв.&lt;/ref&gt;. Паводле рэвізыі 1716 году, у мястэчку Хвойнікі на пэрыяд пасэсіі князя Станіслава Шуйскага, скарбніка берасьцейскага, налічвалася 44 двары і двор сьвятара, 7 сялян, якія перасяліліся зь Небытава, Валокаў, Брагіна. Адзін зь іх меў паўкаморы, другі 2, астатнія па каморы. Два двары часова вызваленыя былі ад уплатаў (słoboda), гаспадары яшчэ двух адпрацавалі чынш у замку, а з астатніх выбрана падымнага 225 злотых, г. зн. прыкладна на паўсотні злотых болей, чым належала (пасэсар, часовы ўладальнік, ня мог сабе ў тым адмовіць). Яшчэ ў мястэчку жылі 17 габрэяў-гаспадароў, адзін зь якіх ''poszedł przecz'', ды 9 габрэяў, што ня мелі дамоў і падатак давалі толькі з камораў. Яны мусілі плаціць чыншу больш як 345 злотых&lt;ref&gt;НГАБ. Ф. 320. Воп. 1. Спр. 1. А. 139—139адв., 143адв.&lt;/ref&gt;. 12 чэрвеня 1716 году віленскі кашталян, вялікі гетман ВКЛ Людвік Канстанцін Пацей даслаў ардынанс паручніку Дамброўскаму, абы той выдаў квітанцыю на ўсё, што выбрана з Загальскага староства ад берасьцейскага харунжага Дамініка Шуйскага, а Хвойніцкіх добраў таго харунжага «tykać nie śmiał»&lt;ref&gt;AGAD. APiJ. Sygn. 1. S. 205.&lt;/ref&gt;. Згодна зь інвэнтаром маёнтку Хвойнікі ''cum attinentiis'' (з прылегласьцямі) ад 20 сакавіка 1721 году, пададзенага былым пасэсарам ксяндзом Юзафатам Парышэвічам, біскупам валоскім, князю Мікалаю Шуйскаму, сыну Дамініка, у мястэчку было 43 гаспадаркі, 7 «komor chłopskich», 5 габрэяў-гаспадароў, 9 габрэяў без дамоў; чыншу плацілі 175 злотых і тры з паловай грошы. Акрамя таго, местачкоўцы, што мелі коней з падводамі, мусілі быць напагатоў, абы грузы перавозіць за 12 міль, а не, дык пешшу за 3 мілі зь лістамі хадзіць. Па дзьве копы жыта замкавага і ярыны нажаць павінныя. У гвалты пераправы і грэблі вялікаборскую млыновую і іншыя масьціць і рамантаваць усе агулам. Габрэі, як будуць мяса прадаваць, дык на замак абавязкова мусілі даваць зь лепшага. Мястэчка загадана абнесьці парканам таксама сіламі насельнікаў, каб паміж дзьвюма брамамі не засталося ніводнага праходу. Кожны двор павінны адпраўляць работніка на праполку замкавых агародаў ды нарыхтоўку агародніны на зіму. Найбольш распаўсюджаныя прозьвішчы жыхароў-беларусаў — Грышчанка, Стасенка, Шымук, Козік, Навуменка, Коваль, сустракаліся таксама прозьвішчы Каролік, Гапонік, Леўчанка, Мельнік, Кандраценка. Прозьвішчы жыхароў-габрэяў часта ўказвалі, адкуль іх носьбіты прыбылі ў Хвойнікі: Лейба [[Стралічаў]]скі, Хаім [[Вялікі Бор (Хвойніцкі раён)|Вялікаборскі]], Шмуль зь Юркавічаў, Бенямін зь [[Юравічы|Юравічаў]], Лейба з [[Алексічы (Гомельская вобласьць)|Алексічаў]], Іцка Гальміч зь [[Лісьцьвін]]авічаў, Ёсь [[Настольле|Настольскі]]. Мелі патранімічнае паходжаньне: Гірш Баруховіч, Моўша Гіршовіч, Якаў Лейбавіч, Мендэль Абрамовіч, Іцка і Ёсь Гіршовічы, Невах Нохімавіч, Яшка Пярцовіч, Абрам Хаімавіч, Іцка Моўшавіч. Або ад назвы прафэсіі — Нохім Цырулік, Рафель Кравец. Маглі звацца зусім проста: Шайка{{Заўвага|Родныя браты Міхаль і Шайка ад красавіка 1715 г. трымалі арэнду хвойніцкую, на якую мелі гадавы кантракт за суму ў 4300 злотых, даволі спраўна яе выплачвалі (НГАБ. Ф. 320. Воп. 1. Спр. 1. А. 144). А нашмат пазьней, у пачатку 1830-х гг. экспарцёрамі гарэлкі з бровараў Уладыслава Прозара, падкаморага рэчыцкага, у Хвойніках, Гарадзішчы і Ёлчы былі бацька і сын Лейба і Абрам Шайковічы [НГАБ. Ф. 694. Воп.7. Спр. 831. А. 9]. Тады яны ўважаліся першымі ў гэткага кшталту камэрцыі на ўвесь Рэчыцкі павет Менскай губэрні.}}, Гдаль, Шмуйла, ці яшчэ дадаючы да імя ўласнага род заняткаў — Айзік арандатар, Іцка кравец. У гэтым жа інвэнтары зьмешчана апісаньне Хвойніцкага замку&lt;ref&gt;НГАБ. Ф. 320. Воп. 1. Спр. 1. А. 120—122адв.&lt;/ref&gt;{{Заўвага|Пра Хвойніцкі замак гл.: Ткачоў М. А. Замкі і людзі. — Мінск: Навука і тэхніка, 1991. С.160 — 161; пар.: [http://hojniki.ucoz.ru/index/0-56 С. Бельскі. Замак у Хойніках.]}}.

Пасэсія ксяндза-біскупа Ю. Парышэвіча (ён жа тады і пробашч астраглядаўскі) была вельмі няўдалай. Маёнтак усё ніяк ня мог управіцца з выплатай даўгоў, што мусіла абмяркоўвацца нават на паседжаньнях Радамскага і Люблінскага трыбуналаў&lt;ref&gt;Архив ЮЗР. Ч. 2. Т. 3. Постановления провинциальных сеймиков в 1698—1726 гг. — Киев, 1910. С. 699—700&lt;/ref&gt;. 2 траўня 1722 году князь Мікалай Шуйскі, харунжы берасьцейскі, атрымаў ліст, у якім паведамлялася, што маніфэсту камісарскага абмежаваньня Оўруцкага павету з Мазырскім у Оўручы няма, кнігі бо двойчы згарэлі, дык ці не зьвярнуўся б у Мазырскі гродзкі суд, мо там што здабудзе&lt;ref&gt;AGAD. APiJ. Sygn. 1. S. 36&lt;/ref&gt;. Пасьля князя Мікалая, ад канца 1720-х і да пачатку 1750-х гадоў Хвойнікі сталі ўласнасьцю яго брата Ігнацыя. У тарыфе падымнага падатку Оўруцкага павету Кіеўскага ваяводзтва 1734 году, складзеным паводле зьвестак папярэдняй люстрацыі, засьведчана, што ў 17 паселішчах (акрамя вёскі [[Багушы (Гомельская вобласьць)|Багушы]], прыналежнай астраглядаўскай плябаніі) Хвойніцкай воласьці пана І. Шуйскага налічвалася 255 двароў&lt;ref&gt;Тарифи подимного податку, сеймикові лауди і люстрації Київського воєводства першої половини XVIII століття. /Вид. друге, доп. Укл. Конрад Жеменецький. — Біла Церква, 2015. С. 21, 39, 285—286&lt;/ref&gt; (прыкладна 1530 жыхароў). Прычым для Хвойнікаў улічаныя і габрэйскія домагаспадаркі.

[[Файл:Прыход Хвойніцкай Пакроўскай царквы ў 1740 г.png|значак|зьлева|170px|Прыход Хвойніцкай Пакроўскай царквы ў 1740 г.]]
[[Файл:Згадка пра Пакроўскую царкву ў 1743 г.jpg|значак|зьлева|170пкс|Згадка пра Пакроўскую царкву ў 1743 г.]][[Файл:Запіс пра ўніяцкага пароха і верных Пакроўскай царквы ў Хвойніках на 1743 г.jpg|значак|170пкс|Запіс пра ўніяцкага пароха і колькасьць верных Пакроўскай царквы ў Хвойніках на 1743 г.]]

Найранейшыя зьвесткі аб прыходзе Хвойніцкай царквы Пакрова Найсьвяцейшай Багародзіцы вядомыя зь візыты Брагінскага дэканату 1740 году. Тады ён аб'ядноўваў верных з 40 дымоў у мястэчку Хвойніках, 40 у прадмесьці{{заўвага|Вось так: калі называныя вёскай, а калі ўважаныя за прадмесьце Хвойнікаў.}} Валоках, 40 у вёсцы Стралічаве, 8 у Рудным, 34 у Дворышчы, 10 у Навасёлках, 8 у Храпкаве, 10 у Вялікім Боры. Колькі душ да споведзі для візытатараў — non constat&lt;ref&gt;ІР НБУВ. Ф. 233. Спр. 19. А. 792, 794&lt;/ref&gt;. Згодна з Генэральнай візытай Брагінскага дэканату, на 1743 год у прыходзе Пакроўскай царквы мястэчка Хвойнікаў, дзедзічных добраў князя Ігнацыя Шуйскага, харунжыча берасьцейскага, налічвалася 297 двароў, дапушчаных да споведзі 1188 душ верных. Узначальваў прыход сьвятар Ян Чачотка. Будынак царквы драўляны, з хвоі, узьведзены на сродкі дзедзіча за 10 гадоў перад візытацыяй&lt;ref&gt;ІР НБУВ. ф. 1. Ф. 2461. А. 289адв., 290&lt;/ref&gt;.

24 сьнежня 1744 году настаяцель Астраглядаўскага касьцёлу кс. Антоні Лукаш Пянькоўскі, дэкан оўруцкі, ахрысьціў ''in aula Choynicensi'' (у двары Хвойніцкім) Адама, сына вяльможных Ігнацыя і Людвікі (з дому Збароўскіх) князёў Шуйскіх, пра што быў зроблены запіс у мэтрычнай кнізе Хвойніцкай царквы (Ecclesiae Ritus Greci Unici Choynicensis), пазьней занесены ў кнігі парафіяльнага касьцёлу&lt;ref&gt;НГАБ. Ф. 1781. Воп. 27. Спр. 202. А. 151адв.&lt;/ref&gt;{{Заўвага|20 снежня 1747 г. прыдворны капэлян хвойніцкі кс. Юзаф Барановіч, з асабістай згоды а. Пянькоўскага, выканаў абрад хросту «з усімі цэрымоніямі», гл.: AGAD. APiJ. Sygn. 19. S. 15a. Ёсьць яшчэ і запіс у кнігах Юравіцкага касьцёлу аб хросьце 4 красавіка 1747 г. Адама Дзідака Езэхіля, сына тых жа бацькоў, айцом-езуітам Ігнацыем Барановічам: НГАБ. Ф. 937. Воп. 1. Спр. 60. А. 10; AGAD. APiJ. Sygn. 19. S. 18}}. 

У 1748 году мястэчка Хвойнікі названае ў ліку паселішчаў, частка жыхароў якіх належала да рыма-каталіцкай Астраглядавіцкай парафіі [[Оўруцкі дэканат|Оўруцкага дэканату]] [[Кіеўская дыяцэзія|Кіеўскай дыяцэзіі]]&lt;ref&gt;Ks. Orłowski K. N. Defensa biskupstwa y dyecezyi Kiiowskiey. — Lwów, 1748. S. 148&lt;/ref&gt;. У чэрвені 1750 году ў Хвойніках быў схоплены гайдамак Астап Луцкі, які ажно на працягу «шасці гадоў у гультайскіх эксцэсах жыцьцё праводзіў». Тутэйшая грамада асудзіла яго «на горла», але адміністратар Оўруцкага староства пан Станіслаў Быстрыцкі адмовіўся прыняць палоннага ў турму і выканаць над ім смяротны прысуд, дзеля чаго ў Оўруцкім гродзе і быў заяўлены пратэст&lt;ref&gt;Архив ЮЗР. Ч. 3. Т. 3: Акты о гайдамаках (1700—1768). — Киев, 1876. С. 464—466&lt;/ref&gt;. 14 жніўня т. г. возны гэнэрал Кіеўскага ваяводзтва пан Андрэй Святкоўскі арыштаваў у Хвойніках падданых князёў Шуйскіх з Краснасельля і іх атамана Кулешыка, падданага пана Загароўскага, абвінавачваных у гайдамацтве. Кіраўнік ключа пан Мікалай Страчынскі абяцаў затрымаць рабаўнікоў да суда ў турме Хвойніцкага замку&lt;ref&gt;Архив ЮЗР. Ч. 3. Т. 3. С. 511—512&lt;/ref&gt;. На 1754 год у мястэчку Хвойнікі, напэўна, разам зь вёскай Валокі, адсутнай у тарыфе, налічвалася 109 двароў (каля 654 жыхароў), зь якіх «do grodu» (Оўруцкага замку) выплачвалася 16 злотых, 29 з паловай грошаў, «na milicję» (на вайсковыя патрэбы павету і ваяводства) 67 злотых і 28 грошаў&lt;ref&gt;Тариф подимного податку Київського воєводства 1754 року. /Опрацював Конрад Жеменецький. — Біла Церква, 2015. С. 192; гл. таксама: С. 13—15, 20—22&lt;/ref&gt;.

[[Файл:Прыход Хвойніцкай царквы ў 1752 г.png|значак|170пкс|Прыход Хвойніцкай царквы ў 1752 г.]]

Паводле чврговай візыты Брагінскага дэканату, на 1752 год у прыходзе Пакроўскай царквы было 326 двароў, у тым ліку 57 у самым месьце. Да споведзі дапушчана 1260 душ, зь якіх у тым годзе не спавядалася вялікая колькасьць верных, каля 500, пераважна вяскоўцаў&lt;ref&gt;ІР НБУВ. Ф. 1. Спр. 2464. А. 301, 304адв.&lt;/ref&gt;. 

У 1750—1770-х гадох адбываліся шматлікія непаразуменьні і канфлікты паміж уладальнікамі добраў Хвойнікі і Астраглядавічы (князямі Шуйскімі, дзедзічамі і рознымі апекунамі) і ўладальнікамі суседняга Брагінскага маёнтку панамі Замойскімі/Мнішкамі, кароткачасовымі спадчыньнікамі па князю Міхалу Сэрвацыю Вішнявецкаму і яго жонцы Тэклі Ружы з Радзівілаў, а асабліва — з панамі Ракіцкімі.

[[Файл:Габрэі ў мястэчку Хвойнікі. 1784 г.jpg|значак|зьлева|170пкс|Габрэі ў мястэчку Хвойнікі. 1784 г.]]

Габрэйскія перапісы 1765, 1778 і 1784 гадоў засьведчылі, што ў Хвойніках налічвалася адпаведна 30 дамоў, 101 жыхар, 24 дамы, 58 жыхароў і 25 дамоў з 67 жыхарамі; яшчэ 25 чалавек схаваныя ад апошняга перапісу ў суседняй вёсцы Настольле, г. зн. разам было 92 чалавекі. Мястэчка — цэнтр аднаіменнага кагалу, да якога ў названыя гады належалі насельнікі 14, 16 і 17 вёсак, а ў іх разам зь мястэчкам пражывала 198, 105 і 145 głow; некаторыя зь іх у 1784 годзе запісаныя хрысьціянамі, таму пагалоўшчыне не падлягалі (у Малым Карчовым, Рашаўцах, Рудным і Шчарбінах)&lt;ref&gt;Архив ЮЗР. Ч. 5. Т. 2. Переписи еврейского населения в юго-западном крае в 1765—1791 гг. — Киев, 1890. С. 301, 391, 710&lt;/ref&gt;. Убываньне колькасьці габрэяў магло быць выклікана выбухам гайдамацка-сялянскай [[Каліеўшчына|Каліеўшчыны]] 1768 г., адгалоскі якой дасягалі і гэтых мясьцінаў.

У «Archiwum Prozorów i Jelskich» ёсьць дакумэнт, датаваны 3 студзеня 1771 году (23 сьнежня 1770 году ''veteris styli''), паводле якога хвойніцкі уніяцкі парох Ян Чачотка, з дазволу захварэлага ксяндза Мацея Шамяткоўскага, пробашча астраглядаўскага, ахрысьціў «z wody tylko» без далейшых касьцельных цэрымоніяў нованароджаную Людвіку Канстанцыю, дачку нядаўна памерлага старосты загальскага князя Адама і Марыяны (з дому Халецкіх) Шуйскіх{{Заўвага|НГАБ. Ф. 1781. Воп. 27. Спр. 202. А. 159адв.; AGAD. APiJ. Sygn. 19. S. 6, 8. Цэрымонія была давершана 29 лістапада 1772 году у царкве м. Дудзічы. S. 10}}.

[[Файл:Герб уласны роду Прозараў.png|100пкс|значак|зьлева|Герб уласны роду Прозараў.]]

16 студзеня 1783 году сын ваяводы віцебскага Юзафа Прозара Караль ажаніўся з князёўнай Людвікай Шуйскай&lt;ref&gt;AGAD. APiJ. Sygn. 19. S. 26, 28 — 30&lt;/ref&gt;. Хвойніцкі маёнтак з ключом Астраглядаўскім знаходзіўся на той час у пасэсіі апякуноў дзяўчыны старосты ніжынскага князя Войцеха Шуйскага і яго жонкі Анелі, сястры князя Адама. Дзеля таго, каб Людвіка, адзіная спадчыньніца па бацьку, магла ўвайсьці ў валоданьне добрамі, Каралю Прозару давялося сіламі свайго ўпаўнаважанага шляхціча Гадзяеўскага зьдзейсьніць наезд. Да вялікай вайны справа не дайшла, але судовыя спрэчкі з старостамі ніжынскімі скончыліся капрамісам толькі ў 1785 г.&lt;ref&gt;AGAD. APiJ. Sygn. 1. S. 91 — 97; Dubiecki M. Karol Prozor, oboźny W. W. Ks. Litewskiego. Przyczynek do dzieów powstania Kościuszkowskiego. Monografia / M. Dubiecki. — Kraków, 1897. S. 34 — 35&lt;/ref&gt;

На 1789 год пры Хвойніцкай Сьвята-Пакроўскай прыходзкай царкве згаданая капліца Раства Найсьвяцейшай Багародзіцы ў Вялікім Боры&lt;ref&gt;ІР НБУВ. Ф. 233. Спр. 11. А. 73&lt;/ref&gt;.

[[Файл:Chojniki, Prozar. Хойнікі, Прозар (I. Urubleŭski, 1897).jpg|значак|зьлева|170пкс|Сядзібны дом Прозараў у Хвойніках. Ігнацы Врублеўскі, 1891 г.]]

13 ліпеня 1791 г. варшаўская «Gazeta narodowa i obca» зьмясьціла паведамленьне пра тое, як 11 чэрвеня гаспадары рэзыдэнцыі ў Хвойніках{{заўвага|Новы сядзібны дом збудаваны якраз у часы [[Чатырохгадовы сойм|Чатырохгадовага сойму]].}} Караль і Людвіка Прозары сустракалі гасьцей з суседніх Мазырскага, Рэчыцкага і свайго Оўруцкага паветаў. Нагода — сьвяткаваньне прыняцьця [[Канстытуцыя 3 траўня 1791 году|Канстытуцыі 3 траўня]], пакліканай умацаваць і выратаваць Рэч Паспалітую. З раніцы наступнага дня — гарматны салют, сьвятая імша ў Астраглядавіцкім касьцёле, урачыстая казань ксяндза-пробашча Францішка Глінскага, Тe Deum laudamus вуснамі патрыётаў, сьвяточны абед і музыка з танцамі да самай раніцы.&lt;ref&gt;Gazeta narodowa y obca. № LVI. 13 lipca 1791; гл.: [http://hojniki.ucoz.ru/index/1791/0-363 Хойнікшчына]&lt;/ref&gt;

=== Пад уладай Расейскай імпэрыі ===

[[Файл:Загаловак апісання Хойніцкага архіва 1798 г.png|значак|зьлева|170пкс|Загаловак вопісу Хвойніцкага архіва 1798 г., у якім праігнараваныя расейскія адміністрацыйныя пераўтварэньні, а сам маёнтак названы ''графствам''.]][[Файл:Chvojniki, Prozar. Хвойнікі, Прозар (1901-17).jpg|значак|170пкс|Сядзібны дом на фота пярэдадня Першай сусьветнай вайны. Месьціўся ў раёне вуліцы У. В. Жыляка.]]

У выніку другога падзелу [[Рэч Паспалітая|Рэчы Паспалітай]] (1793 год) Хвойнікі апынуліся ў межах Рэчыцкай акругі Чарнігаўскага намесьніцтва (губэрні), з 1796 г. у складзе тэрытарыяльна ўпарадкаванага [[Рэчыцкі павет|Рэчыцкага павету]] Маларасейскай, а з 29 жніўня 1797 г. [[Менская губэрня|Менскай губэрні]] [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]]&lt;ref&gt;Насевіч В., Скрыпчанка Т. Рэчыцкі павет / В. Насевіч, Т. Скрыпчанка // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі: у 6 т. – Т. 6. Кн. 1. – Мінск: БелЭн, 2001.  C. 181–182&lt;/ref&gt;. У пачатку жніўня 1793 году сядзіба ў Хвойніках прымала гасьцей — удзельнікаў кансьпірацыйнай нарады, мэтай якой была падрыхтоўка ўзброенага выступленьня супраць падзелаў Рэчы Паспалітай і за аднаўленьне Канстытуцыі 3 траўня. Сярод іх М. Дубецкім і К. Барташэвічам названыя адзін з галоўных арганізатараў Ігнацы Дзялынскі з Траянова, оўруцкі падкаморы і ўладальнік Олеўскага ключа Тадэвуш Нямірыч, сеймавы пасол Каятан Праскура, стражнік літоўскі з суседняга [[Барбароў|Барбарова]] Ян Мікалай Аскерка, абат оўруцкіх базылян Юзафат Ахоцкі з Шэпелічаў, яго пляменьнік, аўтар успамінаў пра падзею Ян Дуклян Ахоцкі, прэзыдэнт тагачаснага цэнтру Кіеўскага ваяводзтва г. Жытоміра Левандоўскі, судзьдзя Дуброўскі, староста Богуш, рэгент Асташэўскі, канонік Кулікоўскі, ксёндз Саламановіч, Станіслаў Трацяк і інш. — агулам два дзесяткі асобаў. Усіх удзельнікаў, як слушна заўважыў М. Дубецкі, назваць немагчыма, бо іх імёны засталіся невядомыя нават расейскай сьледчай камісіі ў Смаленску. З Хвойнікаў шэф І. Дзялынскі, акрамя карысных рашэньняў, вывез дваццаць пяць тысяч дукатаў, сабраных патрыётамі. У другой палове жніўня Я. Ахоцкі, наведаўшы маёнтак К. Прозара, атрымаў яшчэ восем тысяч, а ў канцы сьнежня — шаснаццаць тысяч чырвоных злотых; акрамя таго, М. Паўша паказаў на сьледзтве, што Прозар даваў дзьве тысячы дукатаў на ўтрыманне Пінскай паўстанчай брыгады&lt;ref&gt;Wybór pism J. I. Kraszewskiego. Pamiętniki Jana Duklana Ochockiego. — Warszawa, 1882. Tom II. S. 215—216, 249; Dubiecki M. S. 180—183; Bartoszewicz K. Dzieje insurekcji kościuszkowskiej 1794. — Berlin: B. Harz, 1913. S. 129—130; Восстание и война в Литовской провинции (по документам Москвы и Минска). Сост. Е. К. Анищенко. — Минск, 2001. С. 26&lt;/ref&gt;.

Тадэвуш Касьцюшка прызначыў К. Прозара намесьнікам радцы Найвышэйшай нацыянальнай рады і сваім паўнамоцным прадстаўніком пры ўсіх дывізіях войска ВКЛ. Разгарнуць паўстаньне ў нашым рэгіёне не хапіла часу. Давялося ратавацца. К. Прозар і капітан Гамількар Касінскі 20 красавіка 1794 году выехалі з Хвойнікаў да Юравічаў. Але Ян Мікалай Аскерка, стражнік польны літоўскі, праз свайго пасланца папярэдзіў, што ў Бабічах (Барбарове) іх ужо чакаюць расейскія жаўнеры. Абознаму з Касінскім тады ўдалося, дзякуючы сялянам-праваднікам, застацца вольнымі&lt;ref&gt;Tygodnik literacki. — № 37. Poznań, dnia 13 września, 1841 (Ліст гэн. Касінскага да гэн. Пашкоўскага); Dubiecki M. S. 215—217&lt;/ref&gt;. У Хвойнікі расейскія адзьдзелы ўвайшлі ў аўторак 22 красавіка апоўдні. Рухаліся з двух бакоў, зьбліжаючыся да двара, як быццам засьцерагаліся засады. Камандзірамі іх былі «паляк на расейскай службе» Яворскі і падпалкоўнік Таўберт. Не засьпеўшы абознага ў Хвойніках, узялі нібы ў заложнікі дзесяцімесячнага сына Уладыся{{Заўвага|Да 17 жніўня знаходзіўся ў Хвойніках пад наглядам паручніка Давыдава. З-за сэквэстру нянькам даводзілася спрачацца з афіцэрамі нават за пялюшкі для немаўляці. Нарэшце швагер Францішак Букаты, былы сакратар амбасады Рэчы Паспалітай у Лёндане, дамогся часовай апекі над хлопчыкам і вывез яго з Хвойнікаў: Dubiecki M. S. 235—236}}. На маёнтак быў накладзены сэквэстар, а Людвіка Канстанцыя зь іншымі дзецьмі і маці Марыянай вымушана выехаць за аўстрыйскую мяжу ў Львоў&lt;ref&gt;Dubiecki M. S. 229&lt;/ref&gt;.

[[Файл:Аркуш рэвізіі 1795 г. што да мястэчка Хвойнікі.jpg|значак|зьлева|170px|Аркуш рэвізіі 1795 г. што да мястэчка Хвойнікі.]]
[[Файл:Запіс аб пахаванні Караля Прозара.png|значак|зьлева|170px|Запіс аб пахаваньні абознага Караля Прозара]]
[[Файл:Пергамент з прысвячэннем нябожчыцы Людзвіцы Канстанцы Прозар. Знаходка 1965 г.png|значак|170px|Пэргамін з прысьвячэньнем Людвіцы Прозар яе мужа Караля. Знаходка 1965 г.]]
[[Файл:Chvojniki, Kaścieł. Хвойнікі, Касьцёл (1858).jpg|значак|зьлева|170px|Праэкт мураванага касьцёлу ў Хвойніках 1858 г.]]
[[Файл:Chvojniki, Ludvika Prozar. Хвойнікі, Людвіка Прозар (1913).jpg|значак|170px|Курган Людвікі. Час выкананьня фота невядомы. Атрыманае А. Ельскім пры канцы 1913 г.]]
[[Файл:Chvojniki, Rynak, Kaścieł. Хвойнікі, Рынак, Касьцёл (I. Sierbaŭ, 1912).jpg|значак|зьлева|170px|Касьцёл у цэнтры мястэчка, пераўтвораны ў Пакроўскую царкву. Фота І. Сербава. 1912 г.]]
[[Файл:Бутля ўрэцкага шкла, дукат і 2 злотыя 1831 г.png|значак|170px|Бутля ўрэцкага шкла, дукат і 2 злотыя 1831 г. з пахаваньня Людвікі Прозар]]
[[Файл:Chvojniki. Хвойнікі (1864).jpg|значак|зьлева|170px|Хвойнікі на пляне 1864 г.]]
[[Файл:Chojniki, Prozar. Хойнікі, Прозар (I. Sierbaŭ, 1912).jpg|значак|170px|Капліца (з {{падказка|крыптай|пахавальняй}}) на могілках. Хвойнікі. [[Ісак Сербаў]], 1912 г.]]
[[Файл:Chvojniki. Хвойнікі (1886).jpg|значак|зьлева|170px|Хвойнікі на пляне 1886 г.]]
[[Файл:Эксплікацыя да пляну Хвойніцкага маёнтку Канстанціна Прозара. 1886 г.png|значак|зьлева|170px|Эксплікацыя да пляну Хвойніцкага маёнтку Канстанціна Прозара. 1886 г.]]
[[Файл:Мястэчка Хойнікі на карце Ф. Ф. Шуберта.png|значак|170px|Хвойнікі і навакольле на мапе Шубэрта-Тучкова з праўкамі 1860-х гг.]]
[[Файл:Надпісы з каталіцкіх пахаванняў у Хойніках.png|значак|170px|Надпісы з каталіцкіх пахаваньняў у Хвойніках.]]
[[Файл:Jezapoŭ-Vałoki. Езапоў-Валокі (1887).jpg|значак|зьлева|170px|Плян фальваркаў Езапоў і Валокі. 1887 г.]]

У крыніцы пад назвай «Камеральное описание… Речицкой округи» 1796 году сказана, што колішнія добры Людвіка Прозара {{Заўвага|Тут, напэўна, дапушчана памылка прачытаньня тэксту рэвізіі, бо ў ёй згаданая Людвіка з князёў Шуйскіх Прозарава, жонка абознага Караля. І. В. Кандрацеў дарэмна зьдзіўляўся з таго, што Людвік Прозар ня браў удзелу ў выбарах у дваранскія інстытуцыі Рэчыцкага павету ў 1796 г., а потым распавёў пра яго &quot;родзіча&quot; Караля – вялікага патрыёта Рэчы Паспалітай (ужо больш як два гады ён быў у сваёй першай эміграцыі), неабачліва спаслаўшыся на электронны плягіят, падпісаны прозьвішчам Баркоўскі&lt;ref&gt;Ігор Кондратьєв. Участь шляхти Речицького повіту у виборах в дворянські інституції Чернігівського намісництва в 1796 р. // Рэчыцкі край: да 150-годдзя з дня нараджэння Мітрафана Доўнара-Запольскага: зб. навук. арт. – Мінск: Беларуская навука, 2019. С. 311 – 312&lt;/ref&gt;.}}, у пераліку якіх і м. Хвойнікі, перайшлі былі «да скарбу», але «паводле найвышэйшага загаду» вернутыя пані Луізе{{Заўвага|Француская форма імя ёсьць у паперах імпэратрыцы Кацярыны ІІ, у лістах яе генэралаў і самой Людвікі Канстанцыі, гл.: AGAD. APiJ. Sygn. 13. S. 3, 4, 76, 78, 97, 154, 158, 160; таксама гл. дакумэнты наступнага сэквэстру: Sygn. 14.}} Прозаравай&lt;ref&gt;Петреченко І. Є. «Камеральное описание… Речицкой округи» 1796 р.: інформаційний потенціал пам’ятки // Днепровский паром. Природное единство и историко-культурное взаимодействие белорусско-украинского пограничья / Материалы международной конференции (26-27 апреля 2018 г., г. Гомель). — Минск, 2018. С. 70 — 71.&lt;/ref&gt;. У расейскай рэвізіі, датаванай 5-м лістапада 1795 году, запісана, што мястэчка Хвойнікі дзедзічнай уладальніцы Людвікі з Шуйскіх Прозаравай было здадзенае ў «арендовную поссесию» каноніку інфлянцкаму ксяндзу Юзафу, сыну Марціна, Корсаку{{заўвага|Тагачаснаму плябану Астраглядавіцкай рыма-каталіцкай парафіі.}} тэрмінам на 2 гады (з 02.04.1794 да 02.04.1796) за 7 947 польскіх злотых і 29 грошаў. Адміністратарам, як і ў Валоках, прызначаны пляменьнік каноніка Юзаф, сын Станіслава, Віткоўскі. Тады ў мястэчку было 67 аседлых (карэнных) і 6 неаседлых (прышлых) двароў, у якіх разам налічвалася 183 асобы мужчынскага і 196 жаночага полу падданых{{заўвага|Тут, зразумела, няўлічаныя шляхта і габрэі, якіх у мястэчку жыло нямала.}}&lt;ref&gt;НГАБ. Ф. 333. Воп. 9. Спр. 59. А. 171 — 179адв.&lt;/ref&gt;. У 1796 годзе настаяцель Пакроўскай царквы ў Хвойніках, павернутай да [[Найсьвяцейшы ўрадавы сынод|расейскага праваслаўя]] годам раней&lt;ref&gt;НГАБ. Ф. 333. Воп. 9. Спр. 263. А. 343.&lt;/ref&gt;, Якаў Чачот склаў яе вопіс&lt;ref&gt;НГАБ. Ф. 136. Воп. 1. Спр. 573. А. 39 — 39адв.&lt;/ref&gt;. 

Паводле шляхецкай рэвізіі 1811 году, фальварак [[Лянтарня|Linterny]] зь вёскай Забалаць (сёння гэта вуліцы м. Хвойнікі) трымаў у арэндзе ад абозных Прозараў Ваўжынец Балашэвіч, ротмістр берасьцейскі&lt;ref&gt;НГАБ. Ф. 333. Воп. 9. Спр. 263. А. 3&lt;/ref&gt;.

У 1812 годзе К. Прозар падтрымаў імпэратара французаў Напалеона Банапарта, марна спадзеючыся, што той дапаможа ўзьняць з каленаў гаротную Айчыну, заняў пасаду старшыні Скарбовага камітэту ў Часовым урадзе ВКЛ{{Заўвага|Паводле Браніслава Клечыньскага, у 1813 годзе Напалеон даслаў з Дрэздэна абознаму ордэн Ганаровага легіёну, а разам і патэнт на графскі тытул: AGAD. APiJ. Sygn. 34. S. 6}}. Усё абярнулася чарговай эміграцыяй ды сэквэстрам Хвойнікаў, Астраглядавічаў і вёсак да іх прыналежных. Пані Людвіка і ў гэты раз дамаглася вяртаньня да канца 1814 году маёнткаў з 2524 рэвізскімі душамі, давёўшы расейскім уладам, што яны належаць ёй, і што ня мусіць адказваць за ўчынкі мужа&lt;ref&gt;AGAD. APiJ. Sygn. 14&lt;/ref&gt;.

У пачатку 1831 г. оўруцкі маршалак Ануфры Галецкі прапаноўваў больш як ужо 70-гадоваму К. Прозару ўзначаліць агульны для Рэчыцкага, Мазырскага і Оўруцкага паветаў паўстанцкі ўрад. Меркавалася стварыць вайсковы кантынгэнт колькасьцю да 1000 чалавек пад яго камандай і пра гэта стала вядома расейскім уладам. Былы абозны ВКЛ адмовіўся, спаслаўшыся на фізычную слабасьць і нэгатыўнае стаўленьне да гэтай прапановы сыноў Уладыслава і Юзафа. Мяркуецца, нейкія нарады патрыётаў у Хвойніках усё ж адбываліся&lt;ref&gt;Dubiecki M. S. 321; Dangel St. Rok 1831 w Mińszczyźnie. – Warszawa, 1925. Tom II. S. 53, 173 (przypis 66)&lt;/ref&gt;{{Заўвага|У кожным выпадку, вольналюбівых поглядаў сваіх абозны не зьмяніў і ў глыбокай старасьці. Знойдзеныя ў 1965 г. у Хвойніках паўстанцкія манеты 1831 г., пакладзеныя ў склеп перазахаванай у 1829 г. жонкі Людвікі Канстанцыі, пераканаўча сьведчаць аб тым. Цікава: пра &quot;flaszką krzyształową, hermetycznie zamkniętą, w której znajduje się ducat, dwuzłotówka i pismo na pargaminie, ręką moją (К. Прозара) kreślone, z podpisem wielu przytomnych natenczas obywateli&quot;, як і пра пабудову склепа, Юзаф Рольле паведамляў яшчэ ў кнізе 1882 г.: Dr. Antoni J. Opowiadania historyczne. Serya trzecia. T. 1. Karol Prozor, ostatni oboźny litewski. – Warszawa, 1882. S. 46. Пра знаходку гл.: Рябцевич В. Н. Нумизматика Беларуси. – Минск: Полымя, 1995. С. 274 – 275; Каталог выставы “Ад рымскага дэнарыя да беларускага рубля”. /Укл. Р. І. Крыцук, В. М. Сідаровіч, Л. І. Талкачова. — Мінск: Кнігазбор, 2018}}. Знаходзіўся тут пэўны час і прысланы з Рэчыцы падпаручык Міцінскі з паўтара дзясяткам салдат-інвалідаў, які адмовіўся выправіцца да каленкавіцкіх Вадовічаў, бо там на 12 чэрвеня т. г., маўляў, ужо сканцэнтравалася зашмат паўстанцаў. 19 чэрвеня ад брагінскіх [[Шкураты|Шкуратоў]] і Мікулічаў праз Хвойнікі ў накірунку Вадовічаў, потым Нароўлі і Мухаедаўскіх лясоў, дзе хаваліся {{падказка|інсургэнты|Паўстанцы}} з Оўруцкага і Радамышльскага паветаў, праходзіў невялікі конны адзьдзел Міхала Лігэнзы, спрабуючы ўзьняць тутэйшую чыншавую і дворскую шляхту на паўстаньне&lt;ref&gt;Dangel St. S. 59&lt;/ref&gt;.

Паводле зьвестак на 1834 год, у Хвойніках праводзіліся два штогадовыя кірмашы: 1-3 лютага і 1-4 кастрычніка; тавараў прывозілася адпаведна на 4 000 і 3000 рублёў, прадавалася на 2 000 і 1 600 р., наведвалі кірмашы каля 500 і 400 чалавек&lt;ref&gt;Список существующих в Российской империи ярма''н''ок. – С. Петербург, 1834. С. 190&lt;/ref&gt;.

Запіс у мэтрычных кнігах Астраглядаўскага касьцёлу Ўнебаўзяцьця Найсьвяцейшай Панны Марыі засьведчыў, што 20 кастрычніка (1 лістапада н. ст.) 1841 г. у м. Хвойнікі, хутчэй ад старасьці, чым ад якой хваробы, ва ўзросьце васьмідзесяці аднаго года памёр яснавяльможны Караль Прозар, вялікі абозны ВКЛ, кавалер розных ордэнаў. 24 кастрычніка ксёндз Франьцішак Пазьняк, пробашч астраглядаўскі, дэкан Мазырскі і Рэчыцкі, пры асыстэнцыі шматлікага духавенства і ў прысутнасьці мноства людзей пахаваў нябожчыка ў фамільным склепе&lt;ref&gt;НГАБ. Ф. 1089. Воп. 1. Спр. 3. А. 10адв.&lt;/ref&gt;. У інвэнтарах 1844 г. уладальнікамі Хвойніцкага і Юзафаўскага маёнткаў названыя адпаведна Ўладыслаў і Юзаф Прозары, сыны абознага&lt;ref&gt;НГАБ. Ф. 142. Воп. 1. Спр. 1475, 1481&lt;/ref&gt;. Пасьля сьмерці Юзафа ў 1845 г.&lt;ref&gt;НГАБ. Ф. 1089. Воп. 1. Спр. 3. А. 44 – 44 адв.&lt;/ref&gt; ягоная частка тутэйшай спадчыны перайшла да пана Ўладыслава.

На 1849 год у Хвойніках — 74 двары, 580 жыхароў; дзейнічалі царква, каталіцкая капліца, 3 сынагогі; паштовая станцыя на тракце Мазыр — Брагін — Любеч, 26 крамаў, 2 піцейныя дамы, конны млын. Побач, у сядзібе Валокі, былі бровар і вятрак. У «Списках населенных мест Минской губернии по уездам, приходам, еврейским обществам со сведениями об их расположении и народонаселении [Дело]: 1857 г.» засьведчана, што 12 асобаў мужчынскага і 7 жаночага полу з двара Хвойнікі, 199 і 112 асобаў адпаведна зь ліку жыхароў мястэчка Хвойнікі былі парафіянамі Астраглядаўскага касьцёлу Унебаўзяцьця Найсьвяцейшай Панны Марыі, яшчэ 55 местачкоўцаў абодвух полаў зьяўляліся прыхаджанамі Хвойніцкай Сьвята-Пакроўскай царквы&lt;ref&gt;Расійскі дзяржаўны гістарычны архіў. Ф. 1290. Воп. 4. Спр. 79. А. 382, 666&lt;/ref&gt;. У 1859 – 1862 гг. намаганьнямі і на сродкі Ўладыслава Прозара ў Хвойніках былі вымураваныя нэагатычныя касьцёл і капліца, вядомыя і на сёньня са здымкаў 1912 г. І. Сербава. 17-18 верасьня 1860 г. мястэчка наведаў праваслаўны архіяпіскап менскі Міхал Галубовіч. У. Прозар, падкаморы рэчыцкі, прасіў дазволу ўзьнесьці алтар для жалобнага набажэнства ў капліцы. Архіяпіскап згадзіўся пры ўмове, калі абшарнік збудуе на працягу 15-ці гадоў мураваную царкву&lt;ref&gt;Язэп Янушкевіч. Дыярыюш з XIX стагоддзя: Дзённікі Міхала Галубовіча як гістарычная крыніца. – Мінск.: Выдавец В. Хурсік, 2003&lt;/ref&gt;. У пачатку студзеня 1862 г. пан Уладыслаў спачыў. На пахаваньні ў Хвойніках, менш як за паўтары гады да свайго арышту, прысутнічаў і выступіў з прамоваю [[Аляксандар Аскерка]]&lt;ref&gt;AGAD. APiJ. Sygn. 1. S. 209&lt;/ref&gt;, сястра якога Зофія была замужам за Мечыславам, сынам нябожчыка. У 1864 г. Мечыслаў Прозар (маршалак Рэчыцкага павету 1859 – 1863 гг.) памёр у зьняволеньні, а на маёнтак Хвойнікі, у якім на думку сьледзтва &quot;жылі людзі, гатовыя да рэвалюцыйных беспарадкаў&quot; ды знайшлі нарыхтаваную зброю, быў накладзены ўзмоцнены 10-ці адсоткавы збор. Памёр і арыштаваны па справе паўстаньня Гэнрык Пяткевіч, бацька Часлава&lt;ref&gt;Паўстанне 1863 – 1864 гадоў у Віцебскай, Магілёўскай і Мінскай губернях: Дакументы і матэрыялы Нацыянальнага гістарычнага архіва Беларусі / уклад. Дз. Ч. Матвейчык; рэдкал.: У. І. Адамушка [і інш.]. – Мінск: А. М. Вараксін, 2014. С. 450 – 452&lt;/ref&gt;. У тым жа 1864 г. дзеля выхаваньня тутэйшых дзяцей, а разам і іхных бацькоў у духу вернасьці расейскай манархіі, у Хвойніках адкрыта двухклясная народная вучэльня. 20 чэрвеня 1865 года, &quot;по местным представлениям&quot; праваслаўнага духавенства, як зь непрыхаваным задавальненьнем пісаў у сваім рапарце брагінскі благачынны Максім Ярэміч, невялікі стары драўляны і &quot;превосходной структуры&quot; мураваны касцёлы ў цэнтры Хвойнікаў ды мураваную капліцу на могілках улады адабралі ў католікаў і перадалі ў праваслаўнае ведамства&lt;ref&gt;НГАБ. Ф. 136. Воп. 1. Спр. 31248. А. 15&lt;/ref&gt;. Удава Мечыслава Прозара пані Зофія рабіла захады, абы вярнуць забранае ці хоць забясьпечыць недатыкальнасць фамільнага склепу. 2 лістапада 1887 г. яе сын і спадчыньнік Канстанцін вымушаны быў прадаць абцяжараны даўгамі маёнтак расейскім купцам з Арлоўскай губэрні, карачаўскаму Міхаілу Пятровічу Аўраамаву і трубчэўскаму Гаўрылу Сямёнавічу Курындзіну за 580 000 рублёў серабром&lt;ref&gt;Виноградов Д. Л. Живые прошлого страницы. / Дмитрий Леонидович Виноградов. – Минск: А. Н. Вараксин, 2018. С. 99 – 102&lt;/ref&gt;. У сьпісе землеўладальнікаў Менскай губэрні сказана, што ў маёнтку Хвойнікі Канстанціна Прозара налічвалася 44 466 дзесяцін зямлі&lt;ref&gt;Список землевладельцев Минской губернии. 1889 г. – Минск, 1889. С. 373&lt;/ref&gt;. Пасьля таго продажу і здарылася непапраўнае. &quot;Dziennik Kujawski&quot; у верасьнёўскім нумары за 1895 г. паведамляў: яшчэ ў канцы сакавіка злачынцы, нібыта з кола новых уладальнікаў маёнтку, нанялі каваля, выламалі краты ад уваходу ў лёх,  выкінулі з трунаў рэшткі пахаваных Прозараў, пазрывалі зь іх медзь і наступна прадавалі ў розных месцах. Празь некалькі дзён выламаныя краты і парэшткі заўважыў праваслаўны сьвятар, які і паведаміў аб здарэньні ў паліцыю. Гэтак Прозары пазбавіліся апошняга, што ім яшчэ ў Хвойніках належала, – уласных пахаваньняў&lt;ref&gt;Dziennik Kujawski. – Inowrocław, 20 września 1895 (Nr. 216. Rocznik III). S. 3&lt;/ref&gt;.

[[Файл:Chvojniki, Prozar, Kaplica. Хвойнікі, Прозар, Капліца (1913).jpg|значак|170пкс|Капліца. Час стварэньня здымку невядомы. Дасланы А. Ельскаму ў канцы 1913 г.]]

У парэформавы час Хвойнікі сталі цэнтрам воласьці ў Рэчыцкім павеце. У мястэчку здаўна праводзіліся кірмашы — Стрэчанскі (у лютым) і Пакроўскі (у кастрычніку). У 1863 і  1864 г. на іх адпаведна было прывезена тавару на 3850 і 4000 рублёў, 4500 і 4500 рублёў, а прададзена — на 1700 і 2000 рублёў, 2315 і 2500 рублёў&lt;ref&gt;Труды Минского губернского статистического комитета. Вып. 1. Историко-статистическое описание девяти уездов Минской губернии. – Минск, 1870. С. 416&lt;/ref&gt;. Згодна зь ведамасьцю Сьвята-Пакроўскай царквы, на 1875 год яе прыход налічваў 1254 асобы мужчынскага і 1260 асобаў жаночага полу верных. Зь іх у самым мястэчку Хвойнікі ў 12 дварах — 48 мужчын і 37 жанчын&lt;ref&gt;НГАБ. Ф. 136. Воп. 1. Спр. 40937. А. 234, 239адв.&lt;/ref&gt;. У сьпісе прыходаў і прычтаў па чатырох благачынных акругах (у межах Рэчыцкага павету) Менскай епархіі на 1876 год у складзе прычту Пакроўскай царквы ў Хвойніках названыя настаяцель а. Іаан Лісевіч, в. а. штатнага псаломшчыка Яўген Тышкевіч і звышштатны Даніла Транцэвіч, просьфірня Алена Васанская. Да прыходу належалі жыхары мястэчка Хвойнікі, вёсак Валокі, Малешаў, Паселічы, Людвін, Настольле, Карчовае, Гарошкаў, Небытаў, Куравое, Дворышча&lt;ref&gt;Минские епархиальные ведомости. — Минск, 1876. № 10. С. 458&lt;/ref&gt;. На 1879 год у прыходзе налічвалася 1178 душ мужчынскага і 1151 душа жаночага полу сялянскага саслоўя&lt;ref&gt;Описание церквей и приходов Минской епархии. VIII. Речицкий уезд. — Минск, 1879. С. 140&lt;/ref&gt;. У 1885 г. Хвойніцкую воласьць складалі 24 паселішчы з 859 дварамі. У 1890 годзе у мястэчку — валасная ўправа, мяшчанская ўправа, пошта, лекарскі ўчастак, у воласьці — 36 паселішчаў з 1567 дварамі.  У 1895 годзе  ў маёнтку была заснавана вінакурня&lt;ref name=&quot;fn2&quot;&gt;Список фабрик и заводов европейской России. – С.-Петербург, 1903. С. 575&lt;/ref&gt;. Паводле перапісу 1897 г. тут 335 двароў, 2596 жыхароў, 5 юдэйскіх малітоўных дамоў, паштова-тэлеграфная кантора, хлебазапасны магазын, 48 крамаў, заезны двор, карчма. У пачатку XX ст. у Хвойніках дзейнічала царква, капліца, працавалі 2 школы, лякарня, аптэка, жалезаробчы завод, 2 вадзяныя млыны. У выніку пажару 25 ліпеня 1901 году згарэла вінакурня. На 1903 год тая вінакурня сіламі 16 рабочых вытварала сьпірту на 37 900 (25 000) рублёў у год, перарабляла 1750 пудоў жытняй мукі, 6 312 пудоў зялёнага соладу і 110 000 пудоў бульбы&lt;ref name=&quot;fn2&quot;/&gt;. 

[[Файл:Праэкт мураванай царквы ў м. Хвойнікі.png|значак|зьлева|170пкс|Нязьдзейсьнены праэкт мураванай царквы ў м. Хвойнікі. Пач. XX ст.]][[Файл:Чарцёж капліцы, пераўтворанай на царкву.png|значак|170пкс|Чарцёж капліцы, пераўтворанай на царкву. Пач. XX ст.]]

У 1904 годзе сярод зямельных уласьнікаў Менскай губэрні, якія мелі 500 і болей дзесяцін, названыя ўладальнікі маёнткаў Хвойнікі і Рашаў спадчынныя ганаровыя грамадзяне (купцы) Міхаіл Пятровіч Аўраамаў і Гаўрыла Сямёнавіч Курындзін&lt;ref&gt;Памятная книжка Минской губернии на 1904 г. – Минск: Издание Минского губернского статистического комитета, 1903. Приложение. С. 54&lt;/ref&gt;. У 1909 годзе ў мястэчку было 338 двароў, 2891 жыхар&lt;ref&gt;Список населённых мест Минской губернии. / Сост. В. С. Ярмолович. — Минск, 1909. С. 210.&lt;/ref&gt;. У 1911 г. Хвойніцкі маёнтак дзялілі між сабой браты Андрэй Міхайлавіч (12 645 дзесяцін), Сямён Міхайлавіч (11 651), Васіль Міхайлавіч (9 591), Мітрафан Міхайлавіч (8 406), Іван Міхайлавіч (1 582) Аўраамавы&lt;ref&gt;Список землевладельцев Минской губернии. 1911 г. — Б. м. С. 1&lt;/ref&gt;. З уводам у эксплюатацыю лініі Васілевічы — Хвойнікі (23 верасьня 1911 году) пачала дзейнічаць чыгуначная станцыя. У 1912 г. А. М. Аўраамаў завершыў узьвядзеньне мураванага палацыка &quot;u wjazdu do Chojnik&quot;, як вызначыў яго месцазнаходжаньне Анджэй Раствароўскі, унук Аляксандра Аскеркі, якому з-за дажджу ўвосень 1915 г., не даехаўшы да Рудакова, давялося тут заначаваць&lt;ref&gt;Rostworowski A. Ziemia, której już nie zobaczysz. Wspomnienia Kresowe. – Warszawa, 2001. S. 110&lt;/ref&gt;. Сапраўды, паўстаў будынак на месцы адпаведнага драўлянага ў колішнім фальварку Валокі, г. зн. тады яшчэ ня ў Хвойніках.  Відавочна, хіба што Першая сусьветная вайна перашкодзіла плянам Аўраамавых збудаваць у мястэчку мураваную царкву паводле расейскіх узораў праваслаўнай архітэктуры, хоць адпаведны праэкт ужо быў створаны&lt;ref&gt;РДГА. Ф. 1293. Воп. 167 Менская губэрня. Спр. 82&lt;/ref&gt;.

=== Найноўшы час ===

[[Файл:Пасёлак Лянтэрня на карце, складзенай ў 1924-26 гг.jpg|значак|170пкс|Хвойнікі, Валокі, Забалацьце на мапе [[Рабоча-сялянская Чырвоная армія|РККА]] 1926 г.]]

9 лютага 1918 г., яшчэ да падпісаньня Берасьцейскай мірнай дамовы з бальшавіцкай Расеяй (3 сакавіка), Германія перадала паўднёвую частку Беларусі [[Украінская Народная Рэспубліка|Украінскай Народнай Рэспубліцы]]. У адказ на гэта, 9 сакавіка [[Другая Ўстаўная грамата|Другой Устаўной граматай]] тэрыторыя абвешчана была часткай [[Беларуская Народная Рэспубліка|Беларускай Народнай Рэспублікі]]. Хвойнікі, аднак, апынуліся ў складзе часова створанай 15 чэрвеня Палескай губэрні з цэнтрам у Рэчыцы, з кастрычніка — у Мазыры. Прычым, старастай (губэрнатарам) гэтман [[Украінская дзяржава|Украінскай Дзяржавы]] Павал Скарападзкі прызначыў былога ўладальніка маёнтку Гарадзішча (на Брагіншчыне), галаву Рэчыцкай павятовай управы П. А. Патона. Ад 18 траўня тут дзейнічала «варта [[Украінская дзяржава|Украінскай Дзяржавы]]»&lt;ref&gt;Ціхаміраў А. В. Станаўленне і развіццё беларуска-украінскіх адносін у 1918—1920 гг. // Веснік БДУ. Сер. 3. 2005. № 3. С. 28 — 32; Грицкевич А. П. Борьба за Украину, 1917—1921 / А. П. Грицкевич; под науч. ред. А. Е. Тараса. — Минск: Современная школа, 2011. С. 92 — 93; Ільїн О. Західне Полісся в Українській Державі гетьмана Скоропадського (Історія в документах) / О. Ільїн // Над Бугом і Нарвою : український часопис Підляшшя. — 2014. № 3. С. 42; Валентина Метлицька. Тимчасова німецька окупація та її вплив на долю східного Білоруського Полісся (березень 1918 — січень 1919 рр.). // Україна та Німеччина: міждержавні відносини: збірник наукових праць / ред. кол. Владислав Верстюк (гол.), Степан Віднянський, Руслан Пиріг, Ірина Матяш, Дмитро Вєдєнєєв, Володимир Бойко, Дмитро Казіміров. — Чернігів: Сіверський центр післядипломної освіти, 2018. С. 286—296 (артыкул беларускамоўны); Замойский А. С. Брагин и местечки юго-восточной Беларуси в условиях перехода от войны к миру. 1918—1922. // Брагинщина в контексте истории белорусско-украинского пограничья. С. 85&lt;/ref&gt;. У сьнежні 1918 г. германскія войскі пакінулі мястэчка і чыгуначную станцыю. 1 студзеня 1919 году, згодна з пастановай І зьезду КП(б) Беларусі, Хвойнікі ўвайшлі ў склад [[ССРБ|Сацыялістычнай Савецкай Рэспублікі Беларусі]], аднак 16 студзеня Масква адабрала іх разам зь іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад [[РСФСР]]. Ад сакавіка да пачатку ліпеня 1920 году Хвойнікі занятыя польскімі войскамі. Пагром, учынены ў лістападзе 1920 г. жаўнерамі Ст. Булак-Балаховіча, абярнуўся пагібельлю 48 жыхароў-габрэяў.

[[Файл:Chvojniki, Rynak. Хвойнікі, Рынак (1929).jpg|значак|зьлева|170пкс|Местачковы дом, 1929 г.]]

У дакумэнце пад назвай «Сведения о количестве учащихся школ Хойникской волости Речицкого уезда», пазначаным часовым адрэзкам 8 сьнежня 1920 — 15 красавіка 1921 году, засьведчана існаваньне Хвойніцкай школы II ступені (175 вучняў), а таксама школ І ступені — 1-й Хойніцкай (58 вуч.), 2-й Хвойніцкай (204 вуч.), Хвойніцкай габрэйскай (50 вуч.), Хвойніцкай польскай (69 вуч.) і Хвойніцкай чыгуначнай (70 вуч.)&lt;ref&gt;Дзяржаўны архіў Гомельскай вобласьці. Ф. 68. Воп. 1. Спр. 16. А. 19&lt;/ref&gt;. У чэрвені 1921 г. непадалёк ад Хвойнікаў на станцыі Аўраамаўская банда атамана Івана Галака затрымала цягнік, абрабавала і забіла 55 пасажыраў&lt;ref&gt;Новиков Д. С. Борьба органов советской власти с бандой атамана Галака на белорусско-украинском пограничье в начале 1921 г. // Брагинщина в контексте истории белорусско-украинского пограничья. С. 102&lt;/ref&gt;.

8 сьнежня 1926 году Хвойнікі вярнулі [[БССР]], адначасова надаўшы статус раённага цэнтру спачатку ў [[Рэчыцкая акруга|Рэчыцкай]], потым у [[Гомельская акруга|Гомельскай акрузе]]. На 1930 год тут было 560 двароў. У міжваенны час у мястэчку дзейнічалі пачатковая і 7-гадовая школы, хата-чытальня, філія спажывецкай каапэрацыі; працавалі лесапільня (з 1912 году), маслазавод (з 1930 году), шпаларэзны завод (з 1932 году), кравецкая і шавецкая майстэрні (з 1928 году), паравы млын, маслабойня, хлебапякарня (з 1929 году), смалакурня, машынна-трактарная станцыя (з 1932 году). З 1938 году ў [[Палеская вобласьць|Палескай вобласьці]] (цэнтр — [[Мазыр]]). 29 верасьня 1938 году паселішча атрымала афіцыйны статус [[пасёлак гарадзкога тыпу|пасёлку гарадзкога тыпу]].

[[Файл:Помнік ахвярам нацызму ў Хойніках.jpg|значак|170пкс|Помнік ахвярам нацызму ў Хвойніках.]]

У [[Другая сусьветная вайна|Другую сусьветную вайну]] з 25 жніўня 1941 да 23 лістапада 1943 году Хвойнікі знаходзіліся пад нямецкай акупацыяй. У [[Другая сусьветная вайна|Другую сусьветную вайну]] з 25 жніўня 1941 да 23 лістапада 1943 году Хвойнікі знаходзіліся пад акупацыяй [[Трэці Райх|Трэцяга Райху]]. У верасьні 1941 году акупанты зьнішчылі ў урочышчы Пальміра больш за 100 чалавек зь ліку хвойніцкіх габрэяў&lt;ref&gt;Матвей Милявский. Хойники — моя любовь и боль. // Мишпоха. № 16. 2005&lt;/ref&gt;. {{пачатак цытаты}}''В 1946 году я впервые после войны приехал в Хойники и услышал от мамы, как был зверски убит ее отец, мой дедушка Нохим, не захотевший эвакуироваться. Группа стариков: дедушка, мой родственник Левицкий Мойше, его больной внук Хаим и другие — шли в одной колоне. Впереди дедушка, которому вручили знамя. Фашисты и полицейские заставили еле шагающих старых, больных людей петь песни. Обреченных били, и вдруг дедушка начал петь и вслед за ним остальные. Они даже бодрее стали шагать. Нацисты заставили их замолчать, прекратить пение. Кто-то из местных жителей, наблюдавших шествие обреченных, сообщил немцам, что евреи поют не песню, а нараспев читают молитву «Шма Исроэль». Мои попытки узнать подробности тогда не увенчались успехом. Это казалось легендой. Намного позже в акте Чрезвычайной Государственной комиссии по Хойникам, я прочитал, что группу стариков с красным флагом водили по улицам поселка, а потом под пытками вывели на «Пальмир» и расстреляли. Нет, это уже не легенда, а жестокая правда. Но почему в документе Комиссии не сказано о том, что «группа стариков» — это были евреи, и только евреи? Почему не сказано о том, что́ они пели? Не знали? Невозможно!''{{канец цытаты}}У кастрычніку — больш за 150 габрэяў расстраляныя ў пасялковым парку і 40 чалавек у двары будынку паліцыі. У чэрвені 1943 году ў Хвойніках быў створаны лягер грамадзянскага насельніцтва, у якім утрымлівалася 5 000 чалавек. Вязьняў групамі адпраўлялі ў Нямеччыну&lt;ref&gt;Без срока давности. Беларусь: преступления нацистов и их пособников против мирного населения на оккупированной территории БССР в годы Великой Отечественной войны. Гомельская область. Сборник архивных документов и материалов / сост.: А. Р. Дюков, В. Д. Селеменев (рук.) [и др.]; редкол.: А. К. Демянюк [и др.]. — Минск: НАРБ; М.: Фонд «Историческая память», 2021. С. 309, 317—318&lt;/ref&gt;.

Ад вызваленьня і да 15 студзеня 1944 году тут месьціліся органы кіраваньня Палескай вобласьці. З 1954 у Гомельскай вобласьці.

10 лістапада 1967 году паселішча атрымала статус [[места]]. У 1972 годзе да Хвойнікаў далучылі вёскі [[Валокі (Хвойнікі)|Валокі]] і [[Забалацьце (Хвойнікі)|Забалаць]], у 1989 годзе — [[Настольле]] і [[Лянтарня|Лянтарню (бальшав. Чырвоную Ніву)]], 1 сьнежня 2009 году — [[Малішаў (Хвойніцкі раён)|Малішаў]]&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20131029210409/http://www.pravo.by/pdf/2009-309/2009-309(003-022).pdf «Об изменении административно-территориального устройства Хойникского района Гомельской области». Решение Гомельского областного Совета депутатов от 1 декабря 2009 г. № 290]{{Ref-ru}}&lt;/ref&gt;.

== Заўвагі ==
{{Заўвагі|2}}

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

== Літаратура ==
* {{Літаратура/БелЭн|17}}
* Бельскі С. В. З гісторыі ўладароў і маёнткаў Брагіншчыны XVI—XVIII стст. // Брагинщина в контексте истории белорусско-украинского пограничья: сборник научных статей / редкол. А. Д. Лебедев (отв. ред.) [и др.]. — Минск: Четыре четверти, 2018. С. 4 — 18, 26, 27, 31, 34
* {{Літаратура/ЭВКЛ|2}}
* {{Літаратура/Гарады і вёскі Беларусі|2-2}}
* {{Літаратура/Памяць/Хвойніцкі раён}}
* {{Літаратура/ЭГБ|6-2}}
* {{Літаратура/Геаграфічны слоўнік Каралеўства Польскага|1}}

[[Катэгорыя:Хвойнікі]]</text>
      <sha1>oomfjt8s90u39o9kr47prguwme8gafn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Хаскаўская вобласьць</title>
    <ns>0</ns>
    <id>243017</id>
    <revision>
      <id>2668714</id>
      <parentid>2272890</parentid>
      <timestamp>2026-05-08T11:11:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>67502</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2668714</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1519" sha1="iezqwkdik3u1uz91efswcrd1ytxs2kj" xml:space="preserve">{{Адміністрацыйная адзінка
|Назва                           = Хаскаўская вобласьць
|Назва ў родным склоне           = Хаскаўскай вобласьці
|Колер фону парамэтраў           = {{Колер|Баўгарыя}}
}}
'''Ха́скаўская во́бласьць''' ({{мова-bg|Област Хасково}}) — адна з 28 абласьцей [[Баўгарыя|Баўгарыі]], разьмешчаная на поўдні краіны, мяжуючы з Грэцыяй і Турэччынай. Вобласьць займае плошчу 5533,3 км². Колькасьць насельніцтва ацэньваецца ў 246 238 чалавек паводле стану на 2011 год, большасьць зь якіх ёсьць [[баўгары|баўгарамі]] (79,40%). Іншымі прыкметнымі этнічнымі групамі зьяўляюцца [[туркі]] (12,50%) і [[цыганы]] (6,99%). Адміністрацыйным цэнтрам зьяўляецца горад [[Хаскава]].

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

== Вонкавыя спасылкі ==
* [https://www.hs.government.bg/ Адміністрацыя вобласьці]{{Недаступная спасылка|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. {{ref-bg}}

{{Вобласьці Баўгарыі}}

[[Катэгорыя:Хаскаўская вобласьць| ]]</text>
      <sha1>iezqwkdik3u1uz91efswcrd1ytxs2kj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Цені забытых продкаў (аповесьць)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>253230</id>
    <revision>
      <id>2668679</id>
      <parentid>2576265</parentid>
      <timestamp>2026-05-07T20:41:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Олег-літред</username>
        <id>13991</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[ВП:Вікіфікатар|вікіфікацыя]]</comment>
      <origin>2668679</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8123" sha1="557tvkg1aukaiq2e0zylm72r1b4px3n" xml:space="preserve">{{Іншыя значэньні}}
{{Літаратурны твор}}
'''«Цені забытых продкаў»''' ({{мова-uk|Тіні забутих предків}})— [[аповесьць]] украінскага пісьменьніка [[Міхайла Кацюбінскі|Міхайла Кацюбінскага]], напісаная пад уражаньнем яго побыту на [[Гуцульшчына|Гуцульшчыне]] ў 1911 годзе.

У творы апісваецца каханьне [[гуцулы|гуцулаў]] Івана і Марычкі з варагуючых родаў, што трагічна завяршаецца для абодвух. У аповесьці яскрава перададзены гуцульскі побыт і жыцьцё з элемэнтамі фальклёру.

У 1960 годзе па аповесьці пастаўлены [[Цені забытых продкаў (балет)|балет]] на музыку [[Віталь Кырэйка|Віталя Кырэйкі]]. У 1964 годзе повесьць [[Цені забытых продкаў (фільм)|экранізаваў]] [[Сяргей Параджанаў]].

== Сюжэт ==
У вёсцы ля ракі Чэрамаш растуць двое дзяцей, Іван і Марычка. З-за нелюдзімасьці і цікаўнасьці да вядзьмарства і нячыстай сілы маці Івана нават лічыла яго падмененым д’яблам. Калі яму спаўняецца 7 гадоў, аднойчы, пасучы кароў, Іван чуе дзіўную песьню, хоць побач няма людзей. Пасьля ён даведаецца пра даўнюю варожасьць свайго роду Палійчукоў з Гутэнюкамі, і становіцца сьведкам нападу на свайго бацьку, які пасьля памірае ад ранаў. Дзеля помсты ён б’е Марычку, бо тая зьяўляецца дачкой забойцы, і выкідвае ў раку яе стужкі з валасоў. Яна выхваляецца, што мае лепшыя, Іван з зайздрасьці пачынае выхваляцца сам, і ў канцы дзеці забываюць пра крыўду.

Іван з Марыяй пачынаюць разам пасьвіць авечак і з часам закохваюцца адзін у аднаго. З трынаццаці гадоў яны кахаюць і мараць пра жаніцьбу. Аднак пасьля сьмерці бацькі гаспадарка прыходзіць у заняпад. Юнак адпраўляецца на лета на заробкі працаваць на пашу. Там разам зь іншымі гуцуламі ён пасе авечак, доіць іх і вырабляе [[будз]] і [[Брынза|брынзу]].

Калі Іван застаецца вартаваць вогнішча, яму мроіцца Марычка. Вярнуўшыся з даліны, ён даведаецца, што Марычка загінула падчас паводкі. Сьпярша ён ня верыць, лічачы гэта чуткамі Гутэнюкоў, але потым знаходзіць цела каханай. Прыгнечаны стратай, Іван блукае па горах, сілкуючыся аднымі ягадамі. У вёсцы яго лічаць загінулым.

Праз шэсьць гадоў Іван вяртаецца дадому і распавядае, што працаваў у вугорцаў пастухом. Ён жэніцца зь дзяўчынай з багатага роду Палагнай і добра вядзе гаспадарку. Аднак Палагна пачынае здраджваць яму з [[мальфар]]ам Юрам, што нібыта валодае магутным чараўніцтвам. Іван з-за гэтага б’ецца зь Юрам на [[валашка]]х у карчме і раніць яго, але супернік ламае яго зброю. Пасьля гэтага Іван зноў чэзьне і падазрае, што мальфар павольна забівае яго вядзьмарствам. Яму ўдаецца падгледзець, як Юра пры Палагне штрыхуе ляльку, насылаючы хваробу і сьмерць.

Наведаўшы месца, дзе ён гуляў з Марычкай, Іван сустракае яе ў выглядзе [[маўка|маўкі]]. Яны гутараць пра тое, як разам забаўляліся, паступова паглыбляючыся ў лес. Нечакана Марычка зьнікае, Іван распальвае вогнішча, да якога прыходзіць [[чугайстар]] і пытаецца, дзе маўка. Ведаючы, што паводле паданьня чугайстар палюе на мавак, Іван не выдае, што быў з прывідам Марычкі. Чугайстар кліча яго ў скокі, граючы тую самую песьню, што Іван чуў у дзяцінстве. Пасьля танцу Іван падае зьнясілены, але голас маўкі падахвочвае яго адправіцца на пошукі каханай. Ідучы скрозь нэтры, ён падае ў абрыў. На наступны дзень пастухі знаходзяць Івана ледзь жывым, але хутка ён памірае.

Хаваюць Івана па мясцовым звычаі з танцамі і песьнямі. Хутка пахаваньне ператвараецца ў гульню зь весялосьцю і ад танца цела Івана само пачынае трэсьціся, нібы жывое, пад гук [[трамбіта]]ў.

== Пераклады на беларускую мову ==
У 2005 годзе выдадзена кніга на беларускай мове ў перакладзе [[Вячаслаў Рагойша|Вячаслава Рагойшы]].

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

== Літаратура ==
* Бондаренко Ю. Про першопочатки історії людства у повісті «Тіні забутих предків» Михайла Коцюбинського (розвиток історичної свідомості школярів засобами літератури) // Дивослово.&amp;nbsp;— 2006.&amp;nbsp;— №&amp;nbsp;12.&amp;nbsp;— С.4-10.http://lib.ndu.edu.ua/dspace/handle/123456789/658
* Новий довідник: Українська мова та література.&amp;nbsp;— К.: ТОВ «КАЗКА», 2005.&amp;nbsp;— 864 с ISBN 966-8055-08-X
* Піддубняк О. Тернистим шляхом: До історії ювілейного видання у 1929 році повісті Михайла Коцюбинського «Тіні забутих предків». «Дзвін», 2004, Ч. 11-12, 150—162.
* У вінок Михайлу Коцюбинському / Збірник статей і повідомлень. З нагоди 100-річчя з дня народження і 50-річчя з дня смерті видатного українського письменника.&amp;nbsp;— К., 1967.

== Вонкавыя спасылкі ==
* [https://knihi.com/Michajla_Kaciubinski/Cieni_zabytych_prodkau.html Цені забытых продкаў] па-беларуску на [[Беларуская Палічка|Беларускай палічцы]]

[[Катэгорыя:Экранізаваныя раманы]]
[[Катэгорыя:Зьявіліся ў 1911 годзе]]
[[Катэгорыя:Гуцулы]]
[[Катэгорыя:Украінская літаратура]]</text>
      <sha1>557tvkg1aukaiq2e0zylm72r1b4px3n</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Сьвятлана Нартава</title>
    <ns>0</ns>
    <id>255620</id>
    <revision>
      <id>2668647</id>
      <parentid>2525168</parentid>
      <timestamp>2026-05-07T16:35:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>67502</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2668647</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12354" sha1="f51sg8dq8ejjkttfclzww2hknomxo1k" xml:space="preserve">{{Мастак
|імя                 = Сьвятлана Нартава 
|партрэт             = 
|памер партрэту      = 
|апісаньне партрэту  = 
|імя пры нараджэньні = 
|заняткі             = дэкаратыўна-прыкладное мастацтва
|плынь               = [[габэлен]], [[мазаіка]], [[вітраж]], [[кераміка]]
|працы               = 
|пад уплывам         = [[Гаўрыла Вашчанка|Гаўрылы Вашчанкі]], [[Уладзімер Стальмашонак|Уладзімера Стальмашонка]]
|уплыў на            = 
|узнагароды          = 
|подпіс              = 
}}
'''Сьвятла́на Іва́наўна На́ртава''' ({{Н}} 4 верасьня 1932, [[Бабруйск]] — {{†}} 12 сьнежня 2008, [[Менск]]) — беларуская мастачка дэкаратыўна-прыкладнога мастацтва.

== Жыцьцяпіс ==
У 1960 г. закончыла [[Менскі дзяржаўны мастацкі каледж імя Аляксея Глебава|Менскую мастацкую вучэльню]] й у 1966 годзе [[Беларуская дзяржаўная акадэмія мастацтваў|Беларускі тэатральна-мастацкі інстытут]]&lt;ref&gt;{{Кніга|аўтар =[[Андрэй Каляда |Каляда А. А]].|частка = |загаловак = Выпускнікі Беларускай дзяржаўнай акадэміі мастацтваў (1949–2004)|арыгінал = |спасылка = |адказны = |выданьне =|месца ={{Менск (Мінск)}}|выдавецтва = [[Беларуская дзяржаўная акадэмія мастацтваў]] |год = 2005 |том = |старонкі =  |старонак = 591|сэрыя = Да 60-годдзя Бел. дзярж. акад. мастацтваў |isbn = 985-6708-11-7|наклад = 1000}}&lt;/ref&gt; . Вучылася ў [[Гаўрыла Вашчанка|Гаўрылы Вашчанкі]], [[Уладзімер Стальмашонак|Уладзімера Стальмашонка]]. Выкладала ў [[Менскі дзяржаўны мастацкі каледж імя Аляксея Глебава|Менскай мастацкай вучэльні]] (1961—1966). Сябра [[Беларускі саюз мастакоў|Беларускага саюзу мастакоў]] з 1970 г.&lt;ref&gt;{{Кніга|аўтар =|частка = |загаловак = Беларускі саюз мастакоў: Энцыклапедычны даведнік |арыгінал = |спасылка = |адказны = аўтар-складальнік [[Барыс Крэпак|Б. А. Крэпак]]  і інш.|выданьне =  |месца ={{Менск (Мінск)}}|выдавецтва = ВТАА «Кавалер Паблішерс» |год = 1998 |том = |старонкі = 385 |старонак = 664 |сэрыя = |isbn = 985-6427-09-6|наклад = 3000}}&lt;/ref&gt; Працавала ў розных відах дэкаратыўна-прыкладнога мастацтва: [[габэлен]], [[мазаіка]], [[кераміка]], [[вітраж]], кніжная графіка і інш.

Асноўныя творы: вітражы ў гатэлі ў [[Берасьце|Берасьці]]; [[мазаіка]] «Таямніцы акіяна» у басэйне «Вясёлка»; [[вітраж]]ы «Сувязь часу» для міжгародняй тэлефоннай станцыі; [[зграфіта]] ў кінатэатры «Электрон»;
габэлен «Вечна жывым прысьвячаецца» у Палацы спорту вытворчага аб’яднаньня «Гарызонт» (усе ў [[Менск]]у), міні-габэлены (аўтарская тэхніка з натуральнага шоўку) — «Месячнае сьвятло», «Жнівеньскае», «Роздум глыбіні», «Імгненьне цішыні», «Вясёлка сфэр», «Інтэрпрэтацыя жаху 1986 года», «Эстафэта» (усе ў сааўтарстве з А. Філімонавым). Ілюстравала кнігі [[Ларыса Геніюш|Ларысы Геніюш]]&lt;ref&gt;{{Кніга|аўтар = [[Ларыса Геніюш]].|частка = |загаловак = Казкі для Міхаські |арыгінал = |спасылка =https://kamunikat.org/usie_knihi.html?pubid=13501 |адказны = мастак Сьвятлана Нартава |выданьне = |месца ={{Менск (Мінск)}}|выдавецтва =[[Беларусь (выдавецтва)|Беларусь]] |год = 1972 |том = |старонкі = |старонак = 30 |сэрыя = |isbn = |наклад = 50000 }}&lt;/ref&gt;, [[Ніна Мацяш|Ніны Мацяш]]&lt;ref&gt;{{Кніга|аўтар = [[Ніна Мацяш]].|частка = |загаловак = Два браты і сякера: паводле беларускай народнай казкі |арыгінал = |спасылка = https://kamunikat.org/usie_knihi.html?pubid=9774 |адказны = мастак Сьвятлана Нартава |выданьне = |месца ={{Менск (Мінск)}}|выдавецтва = [[Мастацкая літаратура (выдавецтва)|Мастацкая літаратура]] |год = 1975 |том = |старонкі = |старонак = 16 |сэрыя = для дашкольнага ўзросту |isbn = |наклад = 70000}}&lt;/ref&gt;, [[Марк Смагаровіч|Марка Смагаровіча]]&lt;ref&gt;{{Кніга|аўтар =[[Марк Смагаровіч]].|частка = |загаловак = Жураўліная труба: паэзія, для малодшага ўзросту. Зьмест: вершы; паэмы: Хатка наводшыбе; Мацнейшыя за сталь |арыгінал = |спасылка = |адказны = мастак Сьвятлана Нартава |выданьне = |месца ={{Менск (Мінск)}}|выдавецтва = [[Беларусь (выдавецтва)|Беларусь]] |год = 1968 |том = |старонкі = |старонак = 31 |сэрыя = |isbn = |наклад = 8000 }}&lt;/ref&gt; і інш.&lt;ref&gt;{{Кніга|аўтар = |частка = |загаловак = Вясновыя тэлеграмы. Для дзяцей малод.шк.узросту |арыгінал = |спасылка = |адказны = мастак Сьвятлана Нартава |выданьне = |месца ={{Менск (Мінск)}}|выдавецтва = [[Мастацкая літаратура (выдавецтва)|Мастацкая літаратура]] |год = 1976 |том = |старонкі = |старонак = 30 |сэрыя = |isbn = |наклад = 6200 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Кніга|аўтар = |частка = |загаловак = Лятучае дрэва: Казкі |арыгінал = |спасылка = |адказны = пераклад з украінскай А. Чаркасава; мастак Сьвятлана Нартава |выданьне = |месца ={{Менск (Мінск)}}|выдавецтва = [[Мастацкая літаратура (выдавецтва)|Мастацкая літаратура]] |год = 1972 |том = |старонкі = |старонак = 142 |сэрыя = |isbn = |наклад = 20000 }}&lt;/ref&gt; Жыла ў Менску.

Удзельніца мастацкіх выстаў з 1960. Працы знаходзяцца ў музэі сучаснага мастацтва ў Менску, фондах Беларускага Саюзу Мастакоў.

== Кнігапіс ==
* {{Кніга|аўтар = [[Дзіна Трызна|Трызна Д. С.]]|частка = |загаловак = Беларускія дываны і габелены |арыгінал = |спасылка = |адказны = рэдактар Мая Міхайлаўна Яніцкая |выданьне = |месца ={{Менск (Мінск)}}|выдавецтва =[[Навука і тэхніка (выдавецтва)|Навука і тэхніка]] |год = 1981 |том = |старонкі = |старонак = 126 |сэрыя = |isbn = |наклад = 2400 }}
* {{Кніга|аўтар = |частка = |загаловак = Сучасны габелен беларускіх мастакоў : Альбом |арыгінал = |спасылка = |адказны = Аўтар уступнага артыкула [[Барыс Крэпак]] |выданьне =  |месца = [[Менск]] |выдавецтва = |год = 1991 |том = |старонкі = |старонак = 33 |сэрыя = |isbn = |наклад = }}
* {{Кніга|аўтар = |частка = |загаловак = Беларускі габелен = Белорусский гобелен = Tapestry in Belarus |арыгінал = |спасылка = |адказны = укладальнік [[Людміла Пятруль ]]; аўтар уступнага артыкула [[Ларыса Фінкельштэйн]]; пераклад на беларускую мову Н. Г. Баранавай ; пераклад на англійскую мову А. В. Валасач |выданьне = |месца ={{Менск (Мінск)}}|выдавецтва = [[Беларусь (выдавецтва)|Беларусь]] |год = 2015 |том = |старонкі = |старонак = 317 |сэрыя = |isbn = 978-985-01-1153-1 |наклад = 1000}}

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

== Літаратура ==
* Нартава Святлана Іванаўна. // {{Літаратура/Энцыкляпэдыя літаратуры і мастацтва Беларусі|3}} С. 43.
* Родам з Бабруйска. // {{Літаратура/Памяць/Бабруйск}} — С. 724.
* {{Кніга|аўтар =[[Сьвятлана Строгіна|Строгіна, С.]] |частка = |загаловак = Нартава Святлана Іванаўна |арыгінал = |спасылка = |адказны = |выданьне = Сучаснае выяўленчае мастацтва Магілёўшчыны : зборнік артыкулаў |месца ={{Менск (Мінск)}}|выдавецтва = Белпринт |год = 2009 |том = |старонкі = 120—121 |старонак = 239 |сэрыя = |isbn =978-985-459-139-1 |наклад = 800 }}
* {{Кніга|аўтар = |частка = |загаловак = Художники Советской Белоруссии. Союз художников БССР |арыгінал = |спасылка = |адказны =редакционная коллегия:  [[Віктар Вярсоцкі|Версоцкий В. И.]]; [[Мікола Ганчароў|Гончаров Н. И.]]; [[Мікалай Гуціеў|Гутиев Н. Т.]]; [[Ісак Давідовіч|Давидович И. А.]]; [[Арлен Кашкурэвіч|Кашкуревич А. М.]] |выданьне = |месца = {{Менск (Мінск)}}|выдавецтва = [[Беларусь (выдавецтва)|Беларусь]] |год = 1976 |том = |старонкі = 249 |старонак = 400 |сэрыя = |isbn = |наклад = 18000}}

== Вонкавыя спасылкі ==
* [https://bis.nlb.by/ru/documents/135387 Нартава Сьвятлана Іванаўна]{{Недаступная спасылка|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. Беларусь у асобах і падзеях.

{{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Нартава, Сьвятлана Іванаўна}}
[[Катэгорыя:Беларускія настаўнікі]]
[[Катэгорыя:Мастакі дэкаратыўна-прыкладнога мастацтва]]
[[Катэгорыя:Беларускія мастакі-керамісты]]
[[Катэгорыя:Беларускія мастачкі]]
[[Катэгорыя:Сябры Беларускага саюзу мастакоў]]</text>
      <sha1>f51sg8dq8ejjkttfclzww2hknomxo1k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Фэдэрыка Вальвэрдэ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>260019</id>
    <revision>
      <id>2668708</id>
      <parentid>2626601</parentid>
      <timestamp>2026-05-08T09:18:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>67502</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2668708</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8435" sha1="bp1hlqn257jphoaxp8f0tal23y5pmfo" xml:space="preserve">{{Футбаліст}}
'''Фэдэры́ка Вальвэ́рдэ''' ({{мова-es|Federico Valverde}}; {{Н}} 22 ліпеня 1998 году) — [[уругвай]]скі футбаліст, цэнтральны абаронца гішпанскага клюбу «[[Рэал Мадрыд|Рэал]]» і нацыянальнай [[зборная Ўругваю па футболе|зборнай Уругваю]]. Ёсьць унівэрсальным гульцом, вядомы сваёй хуткасьцю працы і трываласьцю. Часам мае выконваць функцыю абарончага паўабаронцы, правага ўінгера, а часам і правага абаронцы.

== Кар’ера ==
=== Клюбная ===
Вальвэрдэ правёў большую частку сваёй маладосьці ў акадэміі «[[Пэньяроль Мантэвідэо|Пэньяролю]]», дзе хутка зарабіў сабе імя. Дэбютаваў у складзе асноўнай дружыны клюбу ў [[чэмпіянат Уругваю па футболе 2015—2016 гадоў|сэзоне 2015—2016 гадоў]] супраць клюбу «[[Сэра Мантэвідэо|Сэра]]». Дзякуючы выступам хутка прыцягнуў увагу эўрапейскіх клюбаў, як то «[[Арсэнал Лёндан|Арсэнал]]», «[[Барсэлёна (футбольны клюб)|Барсэлёна]]», «[[Чэлсі Лёндан|Чэлсі]]» і «[[Рэал Мадрыд|Рэал]]»&lt;ref&gt;Giles, Will (11.04.2015). [https://metro.co.uk/2015/04/11/arsenal-launch-transfer-bid-to-sign-uruguay-starlet-federico-valverde-ahead-of-barcelona-5144874/ «Arsenal 'launch bid to beat Barca to South America’s most exciting talent'»]. Metro.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Malyon, Ed (9.04.2015). [http://www.mirror.co.uk/sport/football/transfer-news/arsenal-chelsea-battling-transfer-uruguayan-5483159 «Arsenal and Chelsea battling for transfer of Uruguayan wonderkid»]. Daily Mirror.&lt;/ref&gt;. У ліпені 2016 году футбаліст далучыўся да гішпанскага «Рэалу», і, спачатку, увайшоў да складу другой дружыны клюбу. Ужо ў дэбютным сэзоне Вальвэрдэ замацаваўся ў асноўным складзе рэзэрвістаў. Наступным [[Ля Ліга 2017—2018 гадоў|сэзонам 2017—2018 гадоў]] уругваец накіраваўся ў арэнду ў клюб [[Ля Ліга|Ля Лігі]] «[[Дэпартыва Ля-Каруньня|Дэпартыва]]»&lt;ref&gt;[http://www.rcdeportivo.es/noticia/fede-valverde-nuevo-jugador-del-deportivo-para-la-temporada-2017-2018 «Fede Valverde, nuevo jugador del Deportivo para la Temporada 2017—2018»]. Deportivo La Coruña.&lt;/ref&gt;. Дэбют гульца ў гішпанскай эліце адбыўся 10 верасьня, калі футбаліст замяніў на пляцоўцы [[Фэдэрыка Картабія|Фэдэрыка Картабію]] ў хатнім матчы супраць «[[Рэал Сасьедад Сан-Сэбастыян|Рэал Сасьедаду]]», але клюб атрымаў паразу зь лікам 2:4. Вальвэрдэ згуляў 24 матча ў гішпанскім першынстве, але ня здолеў дапамагчы клюбу захаваць месца ў лізе. Па вяртаньні да «Рэалу» новы трэнэр клюбу [[Хулен Ляпэтэгі]] зацікавіўся гульцом, прыцягваючы яго да асноўнага складу. У наступным сэзоне [[Зынэдын Зыдан]] зрабіў уругвайца ключовым футбалістам клюбу. 9 лістапада 2019 году Вальвэрдэ забіў свой першы гол за «Рэал» у матчы супраць «[[Эйбар (футбольны клюб)|Эйбару]]» (4:0)&lt;ref&gt;[https://www.espn.in/football/report?gameId=550490 «Karim Benzema double helps Real Madrid cruise past Eibar»]. ESPN.&lt;/ref&gt;. 27 верасьня 2020 году Вальвэрдэ пацэліў у браму «[[Рэал Бэтыс Сэвільля|Бэтысу]]» на пачатку [[Ля Ліга 2020—2021 гадоў|сэзону 2020—2021 гадоў]], дзякуючы чаму «сьметанковыя» здабылі перамогу зь лікам 3:2. Вальвэрдэ быў абраны гульцом матчу&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20221017205952/https://en.as.com/resultados/futbol/primera/2020_2021/directo/regular_a_3_326868/ «Betis 2–3 Real Madrid: results, summary and goals»]. AS.&lt;/ref&gt;. Гэта быў ягоны 50-ы матч у Ля Лізе ў складзе сталічнага клюбу&lt;ref&gt;[https://www.realmadrid.com/en/news/2020/09/20/valverde-makes-50th-laliga-appearance-for-real-madrid «Valverde makes 50th LaLiga appearance for Real Madrid»]. Real Madrid.&lt;/ref&gt;. Празь месяц, 24 кастрычніка, уругваец трапна ўлучыў мяч у браму «[[Барсэлёна (футбольны клюб)|Барсэлёны]]», чым дапамог клюбу здабыць перамогу зь лікам 3:1. 24 жніўня 2021 году Вальвэрдэ працягнуў кантракт з мадрыдцамі да 2027 году&lt;ref&gt;[https://www.realmadrid.com/en/news/2021/08/24/official-announcement-valverde «Official Announcement: Valverde»]. Real Madrid.&lt;/ref&gt;.

=== Міжнародная ===
У жніўні 2017 году Вальвэрдэ быў выкліканы да складу нацыянальнай [[Зборная Ўругваю па футболе|зборнай Уругваю]]&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20170812063745/http://www.auf.org.uy/Portal/NEWS/11750/ «Reservados vs. Argentina y Paraguay»]. AUF.&lt;/ref&gt; і дэбютаваў у колерах зборнай 5 верасьня 2017 году супраць [[зборная Парагваю па футболе|зборнай Парагваю]]&lt;ref&gt;[https://www.elobservador.com.uy/nota/el-futuro-de-la-celeste-esta-asegurado-2017106900 «El futuro de la celeste está asegurado»]. El Observador.&lt;/ref&gt;. У гэтым жа матчы гулец адкрыў лік у матчы, які скончыўся перамогай уругвайцаў зь лікам 2:1.

== Дасягненьні ==
'''«Пэньяроль»''':
* [[Чэмпіянат Уругваю па футболе|Чэмпіён Уругваю]]: 2016

'''«Рэал»''':
* [[Чэмпіянат Гішпаніі па футболе|Чэмпіён Гішпаніі]]: 2020, 2022, 2024
* Уладальнік [[Кубак Гішпаніі па футболе|Кубка Гішпаніі]]: 2023
* Уладальнік [[Супэркубак Гішпаніі па футболе|Супэркубка Гішпаніі]]: 2020, 2022, 2024
* Пераможца [[Ліга чэмпіёнаў УЭФА|Лігі чэмпіёнаў]]: [[Ліга чэмпіёнаў УЭФА 2021—2022 гадоў|2022]], 2024
* Уладальнік [[Супэркубак УЭФА|Супэркубка УЭФА]]: 2022, 2024
* Пераможца [[Клюбны чэмпіянат сьвету па футболе|клюбнага чэмпіянату сьвету]]: 2018, 2022

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

== Вонкавыя спасылкі ==
* {{Transfermarkt}}
* {{Soccerway}}
* {{Worldfootball}}

{{Склад ФК Рэал Мадрыд}}
{{Навігацыйная група
|назоў = Вальвэрдэ ў складзе [[Зборная Ўругваю па футболе|зборнай Уругваю]] на [[Чэмпіянат сьвету па футболе|чэмпіянатах сьвету]] і [[Кубак Амэрыкі па футболе|Кубках Амэрыкі]]
|стыль_назова = background-color: {{Колер|Уругвай}};
|Уругвай на КА-2019
|Уругвай на КА-2021
|Уругвай на ЧС-2022
|Уругвай на КА-2024
}}

{{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Вальвэрдэ, Фэдэрыка}}
[[Катэгорыя:Уругвайскія футбалісты]]</text>
      <sha1>bp1hlqn257jphoaxp8f0tal23y5pmfo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Контаўт (імя)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>264598</id>
    <revision>
      <id>2668658</id>
      <parentid>2668202</parentid>
      <timestamp>2026-05-07T17:47:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-27876-85</username>
        <id>97401</id>
      </contributor>
      <comment>/* Носьбіты */</comment>
      <origin>2668658</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19732" sha1="3jcgx09cye4mcuhtrqbpywf5xkv7y8l" xml:space="preserve">{{Імя
|імя              = Контаўт
|лацінка          = Kontaŭt
|арыгінал         = Contald
|вымаўленьне      = 
|мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]]
|утварэньне       = [[Гунт|Gunth]] + [[Вальда (імя)|Wald]]
|варыянт          = Гонтаўт, Конталт, Кунталт, Кунтаўт
|вытворныя        = [[Гінтаўт]]
|зьвязаныя        = Waldegundis
}}

'''Контаўт''' (''Конталт''), '''Гонтаўт''', '''Кунтаўт''' (''Кунталт'') — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

== Паходжаньне ==
{{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}}

Гунталд, Гонталд або Конталд, пазьней Кантальда, Кантальды, Гонтаўд або Гонтаўт (Guntald, Gontald, Contaldus&lt;ref&gt;Die Bischöfe von Gurk 1072—1822. — Klagenfurt, 1969. [https://books.google.by/books?id=iirSAAAAMAAJ&amp;q=contaldus&amp;dq=contaldus&amp;hl=ru&amp;newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjth_z4w47_AhV9xQIHHeM-B7kQ6AF6BAgDEAI S. 156].&lt;/ref&gt;, Contaldo&lt;ref&gt;Piel J. M., Kremer D. Hispano-gotisches Namenbuch. Der Niederschlag des Westgotischen in den alten und heutigen Personen- und Ortsnamen der Iberischen Halbinsel. — Heidelberg, 1976. [https://www.google.by/books/edition/Hispano_gotisches_Namenbuch/OwkWAQAAMAAJ?hl=ru&amp;gbpv=1&amp;bsq=%22Gontualdo,%22+Contaldo&amp;dq=%22Gontualdo,%22+Contaldo&amp;printsec=frontcover S. 164].&lt;/ref&gt;, Contaldi&lt;ref&gt;Arcamone M. G. Cognomi da antroponimi di origine germanica in Campania // Annali dell’Istituto Universitario Orientale di Napoli. Sezione Germanica. 28—29, 1985—1986. P. 28.&lt;/ref&gt;, Gontaud&lt;ref name=&quot;Felecan-2014&quot;&gt;Felecan O., Felecan D. Unconventional Anthroponyms: Formation Patterns and Discursive Function. — Cambridge Scholars Puslishing, 2014. [https://books.google.by/books?id=Ei9QBwAAQBAJ&amp;pg=PA49&amp;dq=%22Gontaut%22+Gontald&amp;hl=ru&amp;newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwiJ27eV_smJAxX1wAIHHeLTMB4Q6AF6BAgKEAI#v=onepage&amp;q=%22Gontaut%22%20Gontald&amp;f=false P. 49—51].&lt;/ref&gt;, Gontault&lt;ref&gt;Mackel E. Die germanischen Elemente in der französischen und provenzalischen Sprache. — Heilbronn, 1887. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=s5uZAcm52MsC&amp;q=Gontault#v=snippet&amp;q=Gontault&amp;f=false S. 23].&lt;/ref&gt;, Gontaut&lt;ref name=&quot;Felecan-2014&quot;/&gt;&lt;ref&gt;Larchey L. Dictionnaire des noms contenant la recherche étymologique des formes anciennes de 20,200 noms releves sur les annuaires de Paris. — Paris, 1880. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=NmNAAAAAYAAJ&amp;q=Gontaut#v=snippet&amp;q=Gontaut&amp;f=false P. 198].&lt;/ref&gt;) і Вальдэгунда (Waldegundis) — імёны [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня&lt;ref&gt;Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YOBwrIPG8IQC&amp;q=Guntald%2C+Gontald#v=snippet&amp;q=Guntald%2C%20Gontald&amp;f=false S. 709].&lt;/ref&gt;. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Гунт|-гунд- (-гунт-, -кунт-)]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Гунтэр|Гунтар]], [[Вігунт]], [[Вірконт]]; германскія імёны Guntar, Wigunt, Werecundus) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] gunþs 'бойка, бітва', а аснова [[Вальда (імя)|-валд- (-алд, -олт)]] (імёны ліцьвінаў [[Геральд|Геральт]], [[Левальд|Левалт]], [[Рамвольт]]; германскія імёны Gerwald, Lewolt, Romuald) — ад гоцкага і германскага waldan 'валодаць, гаспадарыць' або wulþus 'слава, мажнасьць'&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 17.&lt;/ref&gt;{{Заўвага|Апроч таго, адзначалася старажытнае германскае імя Teutgundis ([[Тэўда (імя)|Teut]]-[[Гунт|gundis]])&lt;ref&gt;Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YOBwrIPG8IQC&amp;q=Teutgundis#v=snippet&amp;q=Teutgundis&amp;f=false S. 1431].&lt;/ref&gt;}}.

Германскае ([[Паўночнагерманскія мовы|паўночнагерманскае]]) паходжаньне літоўскага шляхецкага прозьвішча Контаўт (Kontowt) сьцьвярджалася яшчэ ў артыкуле «Жамойць» [[Усеагульная энцыкляпэдыя Самуэля Аргельбранда|Усеагульнай энцыкляпэдыі Самуэля Аргельбранда]] (1868 год)&lt;ref&gt;Encyklopedyja powszechna. T. 28. — Warszawa, 1868. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=UMpLAQAAIAAJ&amp;q=Gintowt+%2C+Milimont+nazwiska+skandynawskie#v=snippet&amp;q=Gintowt%20%2C%20Milimont%20nazwiska%20skandynawskie&amp;f=false S. 975].&lt;/ref&gt;.

Адпаведнасьць імя Гонтаўт германскаму імю Gontald сьцьвердзіў францускі лінгвіст-[[Германістыка|германіст]] [[Раймонд Шмітляйн]], які на падставе шматгадовых дасьледаваньняў прыйшоў да высноваў пра германскае паходжаньне літоўскіх уласных імёнаў&lt;ref&gt;Schmittlein R. Toponymes finnois et germaniques en Lituanie // Revue internationale d’onomastique. Nr. 2, 1948. P. 103.&lt;/ref&gt;.

Паводле менскага дасьледніка Алёхны Дайліды, які разьвівае [[Усходнегерманскія мовы|ўсходнегерманскую]] этымалёгію імёнаў [[Ліцьвіны|літоўскіх князёў і баяраў]], імя Контаўт складаецца з асноваў [[Кона|-кон- (-кун-)]] (імёны ліцьвінаў [[Кондрут]], [[Конрад]], [[Якун]]; германскія імёны Cundrud, Konrad, Acun), якая паходзіць ад гоцкага koni- 'адважны'&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 18.&lt;/ref&gt;, і [[Тэўда (імя)|-тэўд- (-дэўт-, -тыд-)]] (імёны ліцьвінаў [[Таўтвід]], [[Таўцівіл (імя)|Таўтывіл]], [[Таўцігерд|Таўтгерд]]; германскія імёны Teutwidis, Theudowills, Teutgerdis), якая паходзіць ад гоцкага þiuda&lt;ref&gt;Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 14, 1972. S. 209.&lt;/ref&gt;, германскага þeudo&lt;ref&gt;Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 34.&lt;/ref&gt; 'род, народ'&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 19.&lt;/ref&gt;. Такім парадкам, імя Контаўт азначае «адважны род»&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 23.&lt;/ref&gt;.

У [[Прусія|Прусіі]] бытавала імя Гунтаўт: ''Guntawt'' (1400 год)&lt;ref&gt;Trautmann R. Die altpreußischen Personennamen. — Göttingen, 1925. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=RdZD6OjYXgoC&amp;q=Guntawt#v=snippet&amp;q=Guntawt&amp;f=false S. 37].&lt;/ref&gt;. У ваколіцах [[Клайпеда|Мэмэлю]] адзначалася прозьвішча Kuntaut&lt;ref&gt;[https://www.online-ofb.de/namelist.php?nachname=KUNTAUT&amp;ofb=memelland&amp;modus=&amp;lang=de KUNTAUT], Verein für Computergenealogie e.V. (CompGen)&lt;/ref&gt;. 

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''слузе пана Контолтову'', ''пану Контовту'' (''Контолт'', ''Контовт''&lt;ref name=&quot;Piatrauskas-2014-259&quot;&gt;{{Літаратура/Літоўская знаць (2014)|к}} С. 259.&lt;/ref&gt;; 1440—1453 гады)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|3к}} P. 43, 49.&lt;/ref&gt;; ''Kunttolt'' (1 кастрычніка 1441 году)&lt;ref&gt;Halecki O. Litwa, Ruś i Żmudż jako części skladowe Wielkiego Księstwa Litewskiego // Rozprawy Akademii Umiejętności. T. 34, 1916. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=-2smAQAAIAAJ&amp;q=Kunttolt#v=snippet&amp;q=Kunttolt&amp;f=false S. 243].&lt;/ref&gt;; ''Cantawt'' (22 красавіка 1444 году)&lt;ref&gt;Regesta historica-diplomatica Ordinis S. Mariae Theutonicorum, 1198—1525. Pars I. — Göttingen, 1948. S. 532.&lt;/ref&gt;; ''Kantolt'' (8 жніўня 1452 году)&lt;ref&gt;Index corporis historico-diplomatici Livoniae, Esthoniae, Curoniae. Th. 2. — Riga; Dorpat, 1835. [https://books.google.by/books?id=WI9LAAAAcAAJ&amp;pg=PA16&amp;dq=Kantolt&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwju5fyd6bD9AhXzi_0HHTLMAw4Q6AF6BAgLEAI#v=onepage&amp;q=Kantolt&amp;f=false S. 16].&lt;/ref&gt;; ''Kantold'' (10 лістапада 1453 году)&lt;ref&gt;Rowell S. Bears and Traitors, or: Political Tensions in the Grand Duchy, ca. 1440—1481 // Lithuanian Historical Studies. Vol. 2, 1997. P. 35.&lt;/ref&gt;; ''Canttaute'' (XV ст.)&lt;ref name=&quot;Piatrauskas-2014-259&quot;/&gt;; ''Kontowt… Kuntowt'' ([[Хроніка Быхаўца]])&lt;ref&gt;ПСРЛ. Т. 32. — М., 1975. С. 157—158.&lt;/ref&gt;; ''Stanius Contoltowicz'' (1504 год)&lt;ref&gt;Codex Mednicensis seu Samogitiae Dioecesis. P. 1, (1416.II.13—1609.IV.2). — Roma, 1984. [https://books.google.by/books?id=ewUsAQAAMAAJ&amp;q=Contoltowicz&amp;dq=Contoltowicz&amp;hl=ru&amp;newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwiG_aL69-GCAxWAgf0HHViADmUQ6AF6BAgHEAI P. 159].&lt;/ref&gt;; ''а въ Конътовъта [[Вісбар|Визъборовича]] и въ братаничовъ его въ Станя Аниромовича а у [[Войдат (імя)|Воидата]] Кондратовича'' (18 лютага 1509 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|8к}} P. 317.&lt;/ref&gt;; ''боярин жижморскии Контовтъ Саковичь'' (29 студзеня 1517 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|9к}} P. 357.&lt;/ref&gt;; ''дву чоловеков ихъ отъчизныхъ на имя [[Гінят|Кгиината]] а брата его Кгонтовта'' (9 чэрвеня 1517 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|9к}} P. 339.&lt;/ref&gt;; ''земли пустовъских в [[Эйрагола|Оирякгольскои]] волости на имя Кгонтовътовщыну а Кгинъвиловъщыну… Конътовътовъщыны'' (16 сакавіка 1524 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|12к}} P. 290—291.&lt;/ref&gt;; ''Пятюл Контовтович''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 72.&lt;/ref&gt;, ''Станко Конътовтовичъ… Якубъ Контовътовичъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 82.&lt;/ref&gt;, ''Петръ Конътовтовичъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 83.&lt;/ref&gt;, ''Добко а Матеи, а Контовтъ Рымъковичи''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 86.&lt;/ref&gt; (1528 год); ''Юрьи Контовтовичъ'' (1567 год)&lt;ref&gt;Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=3Ih5AqeL2iwC&amp;q=%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A#v=snippet&amp;q=%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A&amp;f=false С. 1261].&lt;/ref&gt;; ''земяном повету ковенского… з роду [[Рымавід (імя)|Римвидов]] з Арвистова… Венцку Контовътовичу'' (15 верасьня 1568 году)&lt;ref&gt;Jablonskis K. Archyvinės smulkmenos // Praeitis. T. 2. — Kaunas, 1933. P. 415.&lt;/ref&gt;; ''небожчика Якуба Контовтовича'' (5 красавіка 1586 году)&lt;ref&gt;Акты издаваемые Виленской комиссией для разбора древних актов. Т. 26. — Вильна, 1899. С. 275.&lt;/ref&gt;; ''Jan Kontowt'' (17 жніўня 1655 году)&lt;ref&gt;Akta zjazdów stanów Wielkiego Księstwa Litewskiego. T. 2. — Warszawa, 2009. S. 285.&lt;/ref&gt;; ''Kuntowt'' (1678 год)&lt;ref name=&quot;Sinkevičiūtė-2014-305&quot;&gt;Sinkevičiūtė D., Račickaja V. Lietuvių dvikamienių vardų kilmės asmenvardžiai ir jų kamienų užrašymo ypatybės Vilniaus naujųjų miestiečių ir laiduotojų 1661—1795 metų sąraše // Archivum Lithuanicum. T. 16, 2014. P. 305.&lt;/ref&gt;; ''Christophorus Kuntowt'' (1683 год)&lt;ref name=&quot;Sinkevičiūtė-2014-305&quot;/&gt;; ''Stanisław Kontowt'' (1690 год)&lt;ref&gt;Metryka Litewska. Rejestry podymnego Welkiego Ksiestwa. Województwo nowogródzkie 1690 r. — Warszawa, 2002. S. 90.&lt;/ref&gt;; ''Ignacy Kontowt — łowczy Rzeczycki, Ludwik Kontowt'' (6 лютага 1764 году)&lt;ref&gt;Акты издаваемые Виленской археографической комиссией. Т. 13. — Вильна, 1886. [https://books.google.by/books?newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;hl=ru&amp;id=EOQDAAAAYAAJ&amp;dq=%22%D0%B3%D0%BB%D0%B0%D0%B2%D0%BD%D0%B0%D0%B3%D0%BE+%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%81%D0%BA%D0%B0%D0%B3%D0%BE%22+%2213%22&amp;q=Kontowt#v=snippet&amp;q=Kontowt&amp;f=false С. 221].&lt;/ref&gt;; ''Vincentii Gontowt'' (1792 год)&lt;ref&gt;Гурская Ю., Вайткявичус В. Балтийское наследие в Восточной Беларуси: новые исторические и лингвистические данные об Обольцах // Acta Baltico-Slavica. Nr. 32 (2008). С. 18.&lt;/ref&gt;; ''Jan Gontowtt'' (1805 году)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=S&amp;w=23lt&amp;rid=S&amp;search_lastname=Gontowtt&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Malaty], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Antoni Gontowt'' (1812 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=22br&amp;rid=B&amp;search_lastname=Gontowt&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date= Łunna], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Franciszek Kontowtt'' (1819 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=23lt&amp;rid=B&amp;search_lastname=Kontowtt&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Ławków], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;.

== Носьбіты ==
* [[Контаўт]] (у каталіцтве Міхал; {{†}} па 1453) — дзяржаўны дзяяч [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]], [[Старосты жамойцкія|староста жамойцкі]], меў сына Яна; пачынальнік роду [[Контаўты|Контаўтаў]]
* Контаўт [[Вісбар]]авіч — [[Ліцьвіны|літоўскі баярын]] зь [[Віленскі павет (ВКЛ)|Віленскага павету]], які ўпамінаецца ў 1509 годзе
* Контаўт Саковіч — [[Жыжмары|жыжмарскі]] баярын, які ўпамінаецца ў 1517 годзе
* Пяцюл Контаўтавіч — [[Майшагола|майшагольскі]] баярын, які ўпамінаецца ў [[Попісы войска Вялікага Княства Літоўскага|попісе войска Вялікага Княства Літоўскага]] 1528 году
* Станька, Якуб і Пётар Контаўтавічы — баяры [[Ковенскі павет (ВКЛ)|Ковенскага павету]], якія ўпамінаюцца ў попісе войска ВКЛ 1528 году
* Контаўт [[Рымейка|Рымкавіч]] — [[Сумілішкі|суміліскі]] баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска ВКЛ 1528 году
* Рыгор, Мікалай, Езаф і Соф’я Балтрамеевічы Кантаўтовічы — [[Расены|расенскія]] [[зямяне]], якія ўпамінаюцца ў 1592 годзе&lt;ref&gt;Опись документов Виленского центрального архива древних актовых книг. Вып. 3. ― Вильна, 1904. С. 12.&lt;/ref&gt;
* Ігнаці Контаўт — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага, лоўчы [[Рэчыца|рэчыцкі]]
* Андрэй Кунтафт — жыхар вёскі [[Крашоны|Крашонаў]] ([[Ашмянскі павет]]), які ўпамінаецца ў 1780 годзе&lt;ref&gt;Яўген Анішчанка, [http://www.arhisan.com/istochniki/opisaniya/1325-krashony-inventar-1780-g-v-oshmyanskom-povete Крашоны инвентарь 1780 г. в Ошмянском повете]{{Недаступная спасылка|date=June 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, Архіў гісторыка Анішчанкі, 17 лютага 2019 г.&lt;/ref&gt;
* Цімафей Контаўт (1882—1938) — [[беларусы|беларус]] з ваколіцаў [[Гомель|Гомля]], [[Савецкія рэпрэсіі ў Беларусі|забіты ўладамі СССР]]&lt;ref&gt;[https://chumakou.com/projects/belarus1937/index11.html Беларусь: жертвы сталинских репрессий], Книга памяти Томской обл.&lt;/ref&gt;
* [[Мечыслаў Контаўт]] (1908—1943) — беларускі грамадзкі і вайсковы дзяяч

Контаўт (Kontowt) — прозьвішча, зафіксаванае ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах [[Сувалкі|Сувалкаў]]&lt;ref&gt;Professor Jerzy Wisniewski, [http://www.mem.net.pl/stg/family_names.htm List of the XIXth century Suvalki region family names], Suwalki Genealogical Society&lt;/ref&gt;.

У XVI ст. існавалі поле Гонтаўтавічы (''Гонтовтовичи'') і маёнтак Контаўтавічы (''Контовтовичи'') у [[Жамойцкае староства|Жамойцкім старостве]]&lt;ref&gt;Спрогис И. Я. Географический словарь древней Жомойтской земли XVI столетия. — Вильна, 1888. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=D-KlFQ7Bd3gC&amp;q=%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B8#v=snippet&amp;q=%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B8&amp;f=false С. 81, 142].&lt;/ref&gt;.

У былым [[Жамойцкае староства|Жамойцкім старостве]] існуе вёска [[Контаўты (вёска)|Контаўты]].

== Глядзіце таксама ==
* [[Гунт]]
* [[Вальда (імя)|Вальда]]

== Заўвагі ==
{{Заўвагі}}

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

== Літаратура ==
* {{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)}}

{{Імёны з асновай гунд}}
{{Імёны з асновай валд}}
{{Імёны з асновай тэўд}}

[[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]]</text>
      <sha1>3jcgx09cye4mcuhtrqbpywf5xkv7y8l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Сак</title>
    <ns>0</ns>
    <id>265797</id>
    <revision>
      <id>2668662</id>
      <parentid>2668601</parentid>
      <timestamp>2026-05-07T17:54:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-27876-85</username>
        <id>97401</id>
      </contributor>
      <comment>/* Носьбіты */</comment>
      <origin>2668662</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="33419" sha1="lpahm4vokdmj2s79h1443jhw65kz9w9" xml:space="preserve">{{Імя
|імя              = Сак
|лацінка          = Sak
|арыгінал         = Sack
|вымаўленьне      = 
|мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]]
|варыянт          = Зак, Зага, Жак, Жаг, Жага, Шак
|вытворныя        = 
|зьвязаныя        = [[Сакель]], [[Сакень]], [[Жагель]], [[Жагар]]
}}

'''Сак''' (''Шак''), '''Зак''' (''Жак''), '''Зага''' (''Жага'', ''Жаг'') — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

== Паходжаньне ==
{{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}}

Сака або Сага, пазьней Зак або Зага (Sacco, Sago, Sack, Saage&lt;ref&gt;Gottschald M. Deutsche Namenkunde: Unsere Familiennamen nach ihrer Entstehung und Bedeutung. — Berlin, 1954. S. 498.&lt;/ref&gt;) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня&lt;ref name=&quot;Fo-1900-1287&quot;&gt;Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YOBwrIPG8IQC&amp;q=Sacco+Sago%2C+Sack#v=snippet&amp;q=Sacco%20Sago%2C%20Sack&amp;f=false S. 1287].&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Dajlida-2019-25&quot;&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 25.&lt;/ref&gt;. Іменная аснова сак- (саг-, зак-) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] sakjo 'спрэчка'&lt;ref name=&quot;Dajlida-2019-25&quot;/&gt;&lt;ref&gt;Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 193.&lt;/ref&gt;{{Заўвага|Польска-летувіская аўтарка Юстына Вальковяк прызнае брак адэкватнага тлумачэньня іменнай асновы жаг- зь [[Летувіская мова|летувіскай мовы]]&lt;ref&gt;Walkowiak J. B. Litewskie nazwiska Polaków: słownik etymologiczno-frekwencyjny. — Poznań, 2019. S. 24.&lt;/ref&gt;}}. Сярод [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] бытавалі імёны [[Сакель]], [[Сакень|Сакень (Сакен, Шакен, Сакін)]], [[Жагель|Жагель (Жагайла)]], [[Жагар]]. Адзначаліся германскія імёны Sakel, Sacken, Sagel (Sagalo), Sagar.

Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены [[Польская акадэмія навук|Польскай акадэміяй навук]], адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскага імя Sakel (Szakel)&lt;ref&gt;Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 219.&lt;/ref&gt;.

У [[Прусія|Прусіі]] бытавалі імёны: ''Sage'', ''Sagawde''{{Заўвага|Адзначалася германскае імя Sackelld&lt;ref name=&quot;Ferguson-1864-171&quot;/&gt;}} (1407 год)&lt;ref&gt;Trautmann R. Die altpreußischen Personennamen. — Göttingen, 1925. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=RdZD6OjYXgoC&amp;q=%40Sagawde#v=snippet&amp;q=%40Sagawde&amp;f=false S. 84].&lt;/ref&gt;. У 1588 годзе ў [[Каралявец]]кім унівэрсытэце навучаўся ''Fabianus Sack, nobilis Borussus'', у 1594 годзе — ''Ludovicus a Sack, Nobilis Borussus'', у 1630 годзе — ''Christophorus Sack, Regiomontanus Borussus'', у 1638 годзе — ''Samuel Schack a Wittenaw, Albertus Schack, a Wittenaw, Nobiles Borussi''&lt;ref&gt;Die matrikel der Universität Königsberg i. Pr. Bd. 1: Die Immatrikulationen von 1544—1656. — Leipzig, 1910. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=-sZYzw8knMEC&amp;q=Sack#v=snippet&amp;q=Sack&amp;f=false S. 97, 125, 323, 391].&lt;/ref&gt;.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''Stanisslaus Sak''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Акты уніі Польшчы зь Літвой (1932)|к}} S. 52.&lt;/ref&gt;, ''cum Saka''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Акты уніі Польшчы зь Літвой (1932)|к}} S. 54.&lt;/ref&gt;, ''Saka''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Акты уніі Польшчы зь Літвой (1932)|к}} S. 57, 70.&lt;/ref&gt; ([[Гарадзельская унія|2 кастрычніка 1413 году]]); ''Sack… Sack Dyrmeytowicz'' ([[Другая Хрыстмэмэльская ўмова|15 траўня 1432 году]])&lt;ref&gt;Русско-ливонские акты. — СПб, 1868. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=JmhcAAAAcAAJ&amp;q=Sack+1432#v=snippet&amp;q=Sack%201432&amp;f=false С. 191].&lt;/ref&gt;; ''Sak'' ([[Гарадзенская унія|15 кастрычніка 1432 году]])&lt;ref&gt;{{Літаратура/Акты уніі Польшчы зь Літвой (1932)|к}} S. 81.&lt;/ref&gt;; ''Sak Dubingensis [tenutariorum] [sigilla]'' ([[Троцкая унія|20 студзеня 1433 году]])&lt;ref&gt;{{Літаратура/Акты уніі Польшчы зь Літвой (1932)|к}} S. 94.&lt;/ref&gt;; ''Саку медничанину Скурятовичу два чоловека''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|3к}} P. 21.&lt;/ref&gt;, ''чотыри чоловеки: &lt;…&gt; Сак''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|3к}} P. 33.&lt;/ref&gt;, ''земли за отчину под велюнци, под… Сакомъ Сутортовичомъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|3к}} P. 48.&lt;/ref&gt;, ''што Сакъ держал''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|3к}} P. 53.&lt;/ref&gt;, ''Жаку, конюху, земля у [[Наваградак|Новегородку]]''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|3к}} P. 54.&lt;/ref&gt; (1440—1492 гады); ''Саку [[Мілейка|Милковичу]] пять чоловеков''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|3к}} P. 62.&lt;/ref&gt;, ''Саку Васково селцо''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|3к}} P. 64.&lt;/ref&gt;, ''Саку Еинаровичу два чоловеки''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|3к}} P. 66.&lt;/ref&gt; (9 лістапада 1449 году); ''боярынъ Вилькиский Верба Жакговичъ'' (14 ліпеня 1501 году)&lt;ref name=&quot;AVAK-1897-4&quot;&gt;Акты, издаваемые Виленской Комиссией для разбора древних актов. Т. 24. — Вильна, 1897. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=--UDAAAAYAAJ&amp;q=%D0%96%D0%B0%D0%BA%D0%B3%D0%B0#v=snippet&amp;q=%D0%96%D0%B0%D0%BA%D0%B3%D0%B0&amp;f=false С. 4].&lt;/ref&gt;; ''Szakowczyszna'' (5 сьнежня 1501 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-3к}} S. 620.&lt;/ref&gt;; ''в людей наших, в бортевъ, на имя… а в Сака, а в Михна, а у Мацъка, а у Янъца Петрашевичовъ'' (25 ліпеня 1503 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|5к}} P. 166.&lt;/ref&gt;; ''купилъ у полочан, у… Васковых детеи, в Созона а в Сака, а в Трохима, а в Гридка'' (10 сакавіка 1506 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|6к}} P. 323.&lt;/ref&gt;; ''Андреи Жакъ'' (1506—1523 гады)&lt;ref&gt;Литовская метрика. Т. 1. — Петербург, 1903. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=zKI-AQAAIAAJ&amp;q=%D0%96%D0%B0%D0%BA%D1%8A#v=snippet&amp;q=%D0%96%D0%B0%D0%BA%D1%8A&amp;f=false С. 1021—1022].&lt;/ref&gt;; ''homines in districtu v Malaszkoviczach… Szak'' (8 красавіка 1508 году)&lt;ref&gt;Rowell S. C. Acta primae visitationis diocesis vilnensis anno domini 1522 peractae. Vilniaus Kapitulos Archyvo Liber IIb atkūrimas. — Vilnius, 2015. P. 121.&lt;/ref&gt;; ''Станислав Жаковичъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 75.&lt;/ref&gt;, ''Ропанъ Жаковичъ самъ. Бернать Жакгович самъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 82.&lt;/ref&gt;, ''Петръ Саковичъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 90.&lt;/ref&gt;, ''Богдан Саковичъ… Янъко Саковичъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 91.&lt;/ref&gt;, ''Ян а Петрашко Жаковичы''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 95.&lt;/ref&gt;, ''Янъ Лавринцевичъ Жакъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 117.&lt;/ref&gt;, ''Томко Жакъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 132.&lt;/ref&gt;, ''Янъ Климъковичъ Жакъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 137.&lt;/ref&gt;, ''Грин Саковичъ самъ. Анъхим Саковичъ самъ. Степанъ Саковичъ самъ. Селивонъ Саковичъ самъ. Самсомъ Саковичъ самъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 138.&lt;/ref&gt;, ''Янъ Жакъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 142.&lt;/ref&gt;, ''Нарбутъ Жакговичъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 159.&lt;/ref&gt;, ''Довкъшъ Саковичъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 161.&lt;/ref&gt;, ''Нарко Жаковичъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 169.&lt;/ref&gt; (1528 год); ''Сак Былчич'' (1536—1537 гады)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Вайсковыя попісы паспалітага рушэньня ВКЛ (2018)|к}} S. 73.&lt;/ref&gt;; ''на людеи господарскихъ [[Усьвяты|усвятъских]] Демешъка Жакова… тотъ Жакъ… иж Жакъ… Жака'' (6—13 чэрвеня 1539 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|228к}} С. 218—219.&lt;/ref&gt;; ''тых людей, которых выгъналъ Бридолкгъ, отец Каспоровъ: Юдасъ, Сакъ, Минтер, Роткусъ, Кгедысь, Оска. На Юдовомъ селищу а на Саковомъ…'' (1542 год)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|560к}} С. 12.&lt;/ref&gt;; ''Stanisław Zagiewycz'' (1554 год)&lt;ref&gt;Lebedys J. Lietuvių kalba XVII—XVIII a. viešajame gyvenime. — Vilnius, 1976. P. 56.&lt;/ref&gt;; ''Sak [[Матэла|Maciłowicz]]'' (1561 год)&lt;ref&gt;Писцовая книга Гродненской экономии с прибавлениями, изданная Виленской Комиссией для разбора древних актов. Ч. 2. — Вильна, 1882. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=lpH9QHs_wUMC&amp;q=Maci%C5%82owicz#v=snippet&amp;q=Maci%C5%82owicz&amp;f=false С. 158].&lt;/ref&gt;; ''Erasmi Zak… Wasko Zakowicz… Zak Minczenicz'' (1563 год)&lt;ref&gt;Писцовая книга Гродненской экономии с прибавлениями, изданная Виленской Комиссией для разбора древних актов. Ч. 2. — Вильна, 1882. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=h6lCAQAAMAAJ&amp;q=Zak#v=snippet&amp;q=Zak&amp;f=false С. 423, 436, 500].&lt;/ref&gt;; ''Янъ Жакговичъ''&lt;ref&gt;Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=3Ih5AqeL2iwC&amp;q=%40%D0%96%D0%B0%D0%BA%D0%B3%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A#v=snippet&amp;q=%40%D0%96%D0%B0%D0%BA%D0%B3%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A&amp;f=false С. 611].&lt;/ref&gt;, ''Гришко Сакевичъ Былчичъ''&lt;ref&gt;Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=3Ih5AqeL2iwC&amp;q=%40%D0%A1%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A#v=snippet&amp;q=%40%D0%A1%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A&amp;f=false С. 682].&lt;/ref&gt;, ''Сакъ Васютичъ''&lt;ref&gt;Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=-wI5AQAAMAAJ&amp;q=%D0%A1%D0%B0%D0%BA%D1%8A+%D0%92%D0%B0%D1%81%D1%8E%D1%82%D0%B8%D1%87%D1%8A#v=snippet&amp;q=%D0%A1%D0%B0%D0%BA%D1%8A%20%D0%92%D0%B0%D1%81%D1%8E%D1%82%D0%B8%D1%87%D1%8A&amp;f=false С. 702].&lt;/ref&gt;, ''Станиславъ Жаковичъ''&lt;ref&gt;Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=3Ih5AqeL2iwC&amp;q=%D0%96%D0%B0%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A#v=snippet&amp;q=%D0%96%D0%B0%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A&amp;f=false С. 716].&lt;/ref&gt;, ''Родъ Жакговичовъ… Валентынъ [[Бэрнат|Бернатовичъ]] з Жокговичъ''&lt;ref&gt;Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=3Ih5AqeL2iwC&amp;q=%D0%96%D0%B0%D0%BA%D0%B3%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%BE%D0%B2%D1%8A#v=snippet&amp;q=%D0%96%D0%B0%D0%BA%D0%B3%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%BE%D0%B2%D1%8A&amp;f=false С. 722].&lt;/ref&gt;, ''Родъ Саковичовъ''&lt;ref&gt;Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=3Ih5AqeL2iwC&amp;q=%D0%A1%D0%B0%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%BE%D0%B2%D1%8A#v=snippet&amp;q=%D0%A1%D0%B0%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%BE%D0%B2%D1%8A&amp;f=false С. 726].&lt;/ref&gt;, ''Янъ Жакъ Станиславовичъ''&lt;ref&gt;Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. С. 995.&lt;/ref&gt;, ''Янъ Станиславовичъ Жаковичъ''&lt;ref&gt;Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. С. 1019.&lt;/ref&gt;, ''Сакъ Глебовичъ''&lt;ref&gt;Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=-wI5AQAAMAAJ&amp;q=%22%D0%A1%D0%B0%D0%BA%D1%8A+%D0%93%D0%BB%D0%B5%D0%B1%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A%22#v=snippet&amp;q=%22%D0%A1%D0%B0%D0%BA%D1%8A%20%D0%93%D0%BB%D0%B5%D0%B1%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A%22&amp;f=false С. 1022].&lt;/ref&gt;, ''Сакъ Михновичъ… Сеген Саковичъ''&lt;ref&gt;Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. С. 1201.&lt;/ref&gt; (1567 год); ''земяном повету ковенского… з роду Саковичов от Жеимъ Миколаю Воитеховичу, Балтромею Сташковичу'' (15 верасьня 1568 году)&lt;ref&gt;Jablonskis K. Archyvinės smulkmenos // Praeitis. T. 2. — Kaunas, 1933. P. 415.&lt;/ref&gt;; ''parochia Ruska… Śl. Jakób ol. Stanisława Zaka'' (1580 год)&lt;ref&gt;Jabłonowski A. Podlasie. — Warszawa, 1908. S. 124.&lt;/ref&gt;; ''панъ Іозефъ Янъ Жакга Вербовичъ… пановъ Вербовъ Жакговичовъ'' (26 студзеня 1684 году)&lt;ref name=&quot;AVAK-1897-4&quot;/&gt;; ''Ród Swolkieniów Saków: p. Stefan i Stanisław Sakowiczowie''&lt;ref&gt;Metryka Litewska. Rejestry podymnego Welkiego Ksiestwa. Województwo trockie 1690 r. — Warszawa, 2000. S. 156.&lt;/ref&gt;, ''Awgustyn Zagowicz''&lt;ref&gt;Metryka Litewska. Rejestry podymnego Welkiego Ksiestwa. Księstwo Żmudzkie 1690 r. — Warszawa, 2009. S. 28.&lt;/ref&gt;, ''Jan Zaga [[Нарывойша|Narwoysz]] z okolicy [[Валімонт|Wałmuntowicze]]''&lt;ref&gt;Metryka Litewska. Rejestry podymnego Welkiego Ksiestwa. Księstwo Żmudzkie 1690 r. — Warszawa, 2009. S. 53.&lt;/ref&gt; (1690 год); ''Iaduiga Zakiewiczowna'' (1697 год)&lt;ref&gt;[https://www.genmetrika.eu/pasvalio_sant_1697-1705.html Pasvalio Šv. Jono Krikštytojo parapijos jungtuvių įrašai 1697—1705 m.], Nepriklausomas virtualus archyvas GENMETRIKA&lt;/ref&gt;; ''Sagowo… Zagowicze… Zagi… Zaki… Sakiszki… Sakowszczyzna… Saki'' (1744 год)&lt;ref&gt;[https://pawet.net/library/history/city_district/religion/d_1744/diecezja_wile%C5%84ska,_1744.html Diecezja Wileńska, 1744], [[Pawet]], 20 лютага 2011 г.&lt;/ref&gt;; ''okolicę Sakowicze'' (1782 год)&lt;ref&gt;Vyskupo Ignoto Jokūbo Masalskio Kauno dekanato vizitacija 1782 m. — Vilnius, 2001. P. 124.&lt;/ref&gt;; ''Parafia [[Езна|jeznieńska]]… Sakowicze — okolica szlachecka'' (1784 год)&lt;ref&gt;Vyskupo Ignoto Jokūbo Masalskio Kauno dekanato vizitacija 1782 m. — Vilnius, 2001. P. 608.&lt;/ref&gt;; ''Zak Michał'' (28 красавіка 1898 году)&lt;ref&gt;Сакалоўская А. Кальварыя. — {{Менск (Мінск)}}, 1997. С. 79.&lt;/ref&gt;; ''Sakowiczowa Rozalija'' (XIX ст.)&lt;ref&gt;Сакалоўская А. Кальварыя. — {{Менск (Мінск)}}, 1997. С. 133.&lt;/ref&gt;{{Заўвага|Таксама: 
* Саган (адзначалася старажытнае германскае імя Sachano&lt;ref name=&quot;Fo-1900-1287&quot;/&gt;): ''homines… Sagan'' (8 красавіка 1478 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-2к}} S. 361.&lt;/ref&gt;;
* Сагун: Сагун (Sagun) — прозьвішча, зафіксаванае ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах [[Сувалкі|Сувалкаў]]&lt;ref name=&quot;Wisniewski&quot;/&gt;;
* Шаголда (адзначалася германскае імя Sackelld&lt;ref name=&quot;Ferguson-1864-171&quot;/&gt;): Шаголда (Szagolda) — прозьвішча, зафіксаванае ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах [[Сувалкі|Сувалкаў]]&lt;ref name=&quot;Wisniewski&quot;/&gt;;
* Жагерд (адзначалася германскае імя Saggert&lt;ref&gt;Gottschald M. Deutsche Namenkunde: Unsere Familiennamen nach ihrer Entstehung und Bedeutung. — Berlin, 1954. [https://books.google.by/books?id=WbJ6DwAAQBAJ&amp;pg=PA498&amp;dq=namenkunde+Sag(g)ert&amp;hl=ru&amp;newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwiDkdq-7KGGAxVZxQIHHQnlCF4Q6AF6BAgKEAI#v=onepage&amp;q=namenkunde%20Sag(g)ert&amp;f=false S. 498].&lt;/ref&gt;, Saggard&lt;ref&gt;Debrabandere F. Persoonsnamen in de Kortrijkse baljuwsrekeningen 1385—1400 // Handelingen van de Koninklijke Commissie voor Toponymie en Dialectologie. 72 (1), 2000. P. 348.&lt;/ref&gt;): ''Hryc Żagierdowicz z Piotrem synem'' (4 сьнежня 1554 году)&lt;ref&gt;Istorijos archyvas. T. 1: XVI amžiaus Lietuvos inventoriai. — Kaunas, 1934. P. 102.&lt;/ref&gt;;
* Сакунда: Сакунда (Sakunda) — прозьвішча, зафіксаванае ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах [[Сувалкі|Сувалкаў]]&lt;ref name=&quot;Wisniewski&quot;/&gt;;
* Жагмін (адзначалася германскае імя Sackman&lt;ref name=&quot;Ferguson-1864-171&quot;&gt;Ferguson R. The Teutonic Name-system Applied to the Family Names of France, England, &amp; Germany. — London, 1864. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=fGUUAAAAYAAJ&amp;q=Sackman#v=snippet&amp;q=Sackman&amp;f=false P. 171].&lt;/ref&gt;, Sakman&lt;ref&gt;[https://filemaker.isof.se/fmi/webd Sveriges medeltida personnamn — förnamnsregister Abbe-Øxvidh], Institutet för språk och folkminnen&lt;/ref&gt;): ''Петръ Жакгминович'' (1537 год)&lt;ref&gt;Mackavičius A. Žemaitijos valsčių surašymas 1537—1538 m. — Vilnius, 2003. P. 155.&lt;/ref&gt;}}.

== Носьбіты ==
* [[Конрад Сак]] (каля 1250—1309) — [[Тэўтонскі ордэн|тэўтонскі]] рыцар і ляндмайстар [[Прусія|Прусіі]]
* [[Станіслаў Сак]] ({{†}} па 1433) — дзяржаўны дзяяч [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]], староста дубініцкі; меў сыноў [[Андрэй Саковіч (ваявода)|Андрэя]], [[Васіль Саковіч (літоўскі баярын)|Васіля (Ваську)]], Яна (Івашку), Станіслава (Станьку), Алехну, Пятра і Фёдара (Федзьку), пачынальнік роду [[Саковічы (род)|Саковічаў]]
* [[Зігфрыд Сак (пробашч)|Зігфрыд Сак]] ({{†}} па 1436) — [[Пробашч|пробашч]] [[Бэрлін]]у
* Сак Васькавіч — [[Полацак|полацкі]] баярын, які ўпамінаецца ў 1506 годзе
* Станіслаў Жакавіч — [[вількамір]]скі баярын, які ўпамінаецца ў [[Попісы войска Вялікага Княства Літоўскага|попісе войска Вялікага Княства Літоўскага]] 1528 году
* [[Рабан|Рапан]] Жакавіч і [[Бэрнат]] Жагавіч — [[Коўна|ковенскія]] баяры, якія ўпамінаюцца ў попісе войска ВКЛ 1528 году
* Пётар Сакавіч — [[Радунь|радунскі]] баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска ВКЛ 1528 году
* Багдан і Янка Сакавічы — [[Пералая|пералайскія]] баяры, якія ўпамінаюцца ў попісе войска ВКЛ 1528 году
* Ян і Пятрашка Жакавічы — [[Горадня|гарадзенскія]] баяры, якія ўпамінаюцца ў попісе войска ВКЛ 1528 году
* Ян Лаўрынцавіч, Томка і Ян Клімкавіч Жакі, Грын, Анхім, Сьцяпан, Селівон і Самсон Сакавічы — [[Бельск Падляскі|бельскія]] баяры, якія ўпамінаюцца ў попісе войска ВКЛ 1528 году
* [[Даўга|Доўкш]] Сакавіч — [[Эйрагола|эйрагольскі]] баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска ВКЛ 1528 году
* [[Нарбут (імя)|Нарбут]] Жагавіч — [[вількі]]йскі баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска ВКЛ 1528 году
* [[Нор (імя)|Нарка]] Жакавіч — [[Куркляны|курклянскі]] баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска ВКЛ 1528 году
* Сак Быльчыч — гарадзенскі баярын, які ўпамінаецца ў 1536/1537 годзе
* Сак Васюціч — баярын [[Гарадзенскі павет|Гарадзенскага павету]], які ўпамінаецца ў [[Попісы войска Вялікага Княства Літоўскага|попісе войска Вялікага Княства Літоўскага]] 1567 году
* Сак [[Глеб]]авіч — баярын [[Мельніцкі павет|Мельніцкага павету]] [[Падляскае ваяводзтва (1513—1795)|Падляскага ваяводзтва]], які ўпамінаецца ў попісе войска ВКЛ 1567 году
* Ян Войцехавіч Сак — [[вількамір]]скі [[Зямяне|зямянін]], які ўпамінаецца ў 1620 годзе&lt;ref&gt;Опись документов Виленского центрального архива древних актовых книг. Вып. 9. ― Вильна, 1912. С. 378.&lt;/ref&gt;
* [[Зігфрыд Сак (тэоляг)|Зігфрыд Сак]] (1527—1596) — [[Лютэранства|лютэранскі]] тэоляг і першы эвангельскі катэдральны прапаведнік у [[Магдэбурская катэдра|Магдэбурскай катэдры]]
* Ян Закевіч — жыхар [[Астрашыцкі Гарадок|Астрашыцкага Гарадку]], які спачыў на могілках пры царкве да пачатку XX стагодзьдзя&lt;ref&gt;Ханецкі В. Пахаваньні на могілках у Астрашыцкім Гарадку, Раўбічах, Аколіцы, Губічах (да 1917 года) // Годнасьць. № 2 (4), 1997. С. 47.&lt;/ref&gt;
* Ільля Саковіч (1863—?) — [[беларусы|беларус]] з ваколіцаў [[Клімавічы|Клімавічаў]], які [[Савецкія рэпрэсіі ў Беларусі|пацярпеў ад уладаў СССР]]&lt;ref&gt;[https://by.openlist.wiki/%D0%A1%D0%B0%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D1%96%D1%87_%D0%86%D0%BB%D1%8C%D0%BB%D1%8F_%D0%A4%D1%91%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B2%D1%96%D1%87_(1863) Саковіч Ільля Фёдаравіч (1863)], Адкрыты спіс ахвяраў палітычных рэпрэсій у СССР&lt;/ref&gt;
* Адам Жаковіч (1879—1938) — беларус з ваколіцаў [[Узда|Узды]], забіты ўладамі СССР&lt;ref name=&quot;Memaryjal&quot;&gt;[https://chumakou.com/projects/belarus1937/index7.html Беларусь: жертвы сталинских репрессий], Белорусский «Мемориал»&lt;/ref&gt;
* Аляксандар Сак (1890—?) — беларус з ваколіцаў [[Наваградак|Наваградку]], які пацярпеў ад уладаў СССР&lt;ref&gt;[https://by.openlist.wiki/%D0%A1%D0%B0%D0%BA_%D0%90%D0%BB%D1%8F%D0%BA%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%80_%D0%9C%D1%96%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D1%96%D1%87_(1890) Сак Аляксандр Мікалаевіч (1890)], Адкрыты спіс ахвяраў палітычных рэпрэсій у СССР&lt;/ref&gt;
* Сьцяпан Шак (1890—?) — беларус з ваколіцаў [[Жлобін]]а, які пацярпеў ад уладаў СССР&lt;ref&gt;[https://chumakou.com/projects/belarus1937/index25.html Беларусь: жертвы сталинских репрессий], Книга памяти Нижегородской обл.&lt;/ref&gt;
* Нікіфор Шаковіч (1894—?) — беларус з ваколіцаў [[Клімавічы|Клімавічаў]], які пацярпеў ад уладаў СССР&lt;ref&gt;[https://chumakou.com/projects/belarus1937/index25.html Беларусь: жертвы сталинских репрессий], Белорусский «Мемориал»&lt;/ref&gt;
* Уладзімер Жакевіч (1894—?) — беларус з ваколіцаў [[Бягомель|Бягомелю]], які пацярпеў ад уладаў СССР&lt;ref name=&quot;Memaryjal&quot;/&gt;
* [[Юльян Саковіч]] (1906—1943) — беларускі грамадзкі і палітычны дзяяч

Сакі (Sak) — прыгонныя зь вёскі [[Караняты|Каранятаў]], якія ўпамінаюцца ў XIX стагодзьдзі&lt;ref&gt;Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2022. S. 135.&lt;/ref&gt;.

Жаковічы (Żakowicz) — [[Літва|літоўскія]] шляхецкія роды зь [[Лідзкі павет|Лідзкага]] і [[Троцкі павет|Троцкага]] паветаў, ваколіцаў [[Кабыльнік]]у і [[Сьвянцяны|Сьвянцянаў]]&lt;ref&gt;Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2016. S. 232.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2022. S. 215, 459.&lt;/ref&gt;.

Жакевічы (Żakiewicz) — літоўскія шляхецкія роды зь [[Ашмянскі павет|Ашмянскага павету]] і ваколіцаў Сьвянцянаў&lt;ref&gt;Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2016. S. 380.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2022. S. 215.&lt;/ref&gt;.

Жаговічы (Żagowicz) гербу [[Заглоба]], Жакевічы (Żakiewicz) гербу [[Пілява]], Жаковічы (Żakowicz) гербу [[Сьлепаўрон (герб)|Сьлепаўрон]] і Жаковічы-Монтрымы (Żakowicz-Montrym) гербу [[Габданк (герб)|Габданк]] — літоўскія шляхецкія роды зь [[Вільня|Вільні]], [[Віленскі павет (ВКЛ)|Віленскага]] і Троцкага паветаў&lt;ref&gt;Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2016. S. 881.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2022. S. 459.&lt;/ref&gt;.

Сакі — літоўскі шляхецкі род&lt;ref&gt;[http://www.nobility.by/families/s/index.shtml Сьпіс шляхецкіх родаў, прозьвішчы якіх пачынаюцца на С], [[Згуртаваньне беларускай шляхты]]&lt;/ref&gt;.

Сакі-Пяткевічы гербу [[Трубы (герб)|Трубы]], Сакевічы гербу [[Корвін]] і Саковічы-Серафіновічы гербу [[Помян]] — літоўскія шляхецкія роды&lt;ref&gt;Ciechanowicz J. Rody rycerskie Wielkiego Księstwa Litewskiego. T. 5. — Rzeszów, 2001. S. 8, 10.&lt;/ref&gt;.

Закі-Станкевічы (Zak-Stankiewicz) гербу [[Магіла (герб)|Магіла]] — літоўскі шляхецкі род&lt;ref&gt;Ciechanowicz J. Rody rycerskie Wielkiego Księstwa Litewskiego. T. 6. — Rzeszów, 2006. S. 380.&lt;/ref&gt;

[[Мантрым (імя)|Мантрымовічы]]-Жаковічы — літоўскі шляхецкі род&lt;ref&gt;[http://www.nobility.by/families/zz/index.shtml Сьпіс шляхецкіх родаў, прозьвішчы якіх пачынаюцца на Ж], [[Згуртаваньне беларускай шляхты]]&lt;/ref&gt;.

Жакі (Żak) — шляхецкі род [[Рэч Паспалітая|Рэчы Паспалітай]] з [[Сылезія|Сылезіі]] і [[Познанскае ваяводзтва|Познанскага ваяводзтва]]&lt;ref name=&quot;PES-1939-349&quot;&gt;Polska encyklopedja szlachecka. T. 12. — Warszawa, 1939. S. 349.&lt;/ref&gt;.

Жаковічы або Заковічы (Żakowicz, Zykowicz) — шляхецкі род Рэчы Паспалітай з [[Хэнцінскі павет|Хэнцінскага павету]]&lt;ref name=&quot;PES-1939-349&quot;/&gt;.

Сак (Sak), Сакевіч (Sakiewicz), Саковіч (Sakowicz), Жага або Зага (Zaga), Жак або Зак (Zak), Жакевіч або Закевіч (Zakiewicz) і Жаковіч або Заковіч (Zakowicz) — прозьвішчы, зафіксаваныя ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах [[Сувалкі|Сувалкаў]]&lt;ref name=&quot;Wisniewski&quot;&gt;Professor Jerzy Wisniewski, [http://www.mem.net.pl/stg/family_names.htm List of the XIXth century Suvalki region family names], Suwalki Genealogical Society&lt;/ref&gt;

У XVI ст. існавалі маёнтак Жагавічы (''Жаговичи'') і поле-маёнтак Сакавічы (''Саковичи'') у [[Жамойцкае староства|Жамойцкім старостве]]&lt;ref&gt;Спрогис И. Я. Географический словарь древней Жомойтской земли XVI столетия. — Вильна, 1888. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=D-KlFQ7Bd3gC&amp;q=%40%D0%96%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B8#v=snippet&amp;q=%40%D0%96%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B8&amp;f=false С. 111, 285].&lt;/ref&gt;.

У 1523 годзе ўпаміналася пустаўшчына Жакоўшчына каля [[Ліда|Ліды]]&lt;ref&gt;Описание документов и бумаг, хранящихся в Московском архиве Министерства юстиции. Кн. 21. — М., 1915. С. 274.&lt;/ref&gt;

На 1904 год існавала вёска Жакаўка (Жакоўка) у Смаленскім павеце Смаленскай губэрні&lt;ref&gt;Список населенных мест Смоленской губернии. — Смоленск, 1904. С. 376.&lt;/ref&gt;.

Назву [[Сакі]] маюць вёскі на гістарычных [[Берасьцейскі павет|Берасьцейшчыне]], [[Ваўкавыскі павет|Ваўкавышчыне]] і [[Менскі павет|Меншчыне]], назву [[Жакі]] — вёскі на гістарычных [[Аршанскі павет|Аршаншчыне]], [[Ашмянскі павет|Ашмяншчыне]] і Меншчыне, назву [[Сакавічы]] — вёскі на гістарычных Ашмяншчыне і Меншчыне. На гістарычнай Ашмяншчыне існуе вёска [[Сакаўшчына]], на [[Амсьціслаўскае ваяводзтва|гістарычнай Амсьціслаўшчыне]] — [[Жакаўка]].

== Заўвагі ==
{{Заўвагі}}

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

== Літаратура ==
* {{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)}}

{{Германскія імёны-асновы}}
{{Імёны з асновай сак}}

[[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]]</text>
      <sha1>lpahm4vokdmj2s79h1443jhw65kz9w9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Рымтаўт</title>
    <ns>0</ns>
    <id>266175</id>
    <revision>
      <id>2668672</id>
      <parentid>2665656</parentid>
      <timestamp>2026-05-07T19:28:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-27876-85</username>
        <id>97401</id>
      </contributor>
      <origin>2668672</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10737" sha1="enj7apkkuavxe01h5ev2dy97d8oz8eh" xml:space="preserve">{{Імя
|імя              = Рымтаўт
|лацінка          = Rymtaŭt
|арыгінал         = Rintolt
|вымаўленьне      = 
|мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]]
|утварэньне       = [[Рым (імя)|Rim]] + [[Тэўда (імя)|Taut]] &lt;br&gt; Rindr + [[Вальда (імя)|Walt]]
|варыянт          = Рымталт, Рынтаўт
|вытворныя        = 
|зьвязаныя        = 
}}

'''Рымтаўт''' (''Рымталт''), '''Рынтаўт''' — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

== Паходжаньне ==
{{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}}

Паводле менскага дасьледніка Алёхны Дайліды, які разьвівае [[Германскія мовы|германскую]] (перадусім [[Усходнегерманскія мовы|усходнегерманскую]]) этымалёгію імёнаў [[Ліцьвіны|літоўскіх князёў і баяраў]], [[Двухасноўнае імя|іменная аснова]] [[Рым (імя)|-рым-]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Рымель]], [[Рыман]], [[Рымант|Рымунд]]; германскія імёны Riemel, Rimann, Rimund) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] rimis 'спакой, стрыманасьць, непарухлівасьць'&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 18.&lt;/ref&gt;, а аснова [[Тэўда (імя)|-тэўд- (-дэўт-, -тыд-)]] (імёны ліцьвінаў [[Таўтвід]], [[Таўцівіл (імя)|Таўтывіл]], [[Таўцігерд|Таўтгерд]]; германскія імёны Teutwidis, Theudowills, Teutgerdis) — ад þiuda&lt;ref&gt;Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 14, 1972. S. 209.&lt;/ref&gt;, германскага þeudo&lt;ref&gt;Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 34.&lt;/ref&gt; theuda 'род, народ'&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 19.&lt;/ref&gt;. Такім парадкам, імя Рымтаўт азначае «непарушны род»&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 25.&lt;/ref&gt;. Апроч таго, адзначалася старажытнае германскае імя Rindolt (Rind-[[Вальда (імя)|olt]]&lt;ref&gt;Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YOBwrIPG8IQC&amp;q=Rindolt#v=snippet&amp;q=Rindolt&amp;f=false S. 1278].&lt;/ref&gt;, Rintolt&lt;ref&gt;Das Jahrzeitbuch des St. Vincentiusmünsters in Bern. — Bern, 1857. [https://www.google.by/books/edition/Das_Jahrzeitbuch_des_St_Vincentiusm%C3%BCnst/EXsPYHQ4ZwoC?hl=ru&amp;gbpv=1&amp;dq=%22rintolt%22&amp;pg=PA508&amp;printsec=frontcover S. 450].&lt;/ref&gt;).

Адпаведнасьць імя Рынтаўт германскаму імю Rindolt сьцьвердзіў францускі лінгвіст-[[Германістыка|германіст]] [[Раймонд Шмітляйн]], які на падставе шматгадовых дасьледаваньняў прыйшоў да высноваў пра германскае паходжаньне літоўскіх уласных імёнаў&lt;ref&gt;Schmittlein R. Toponymes finnois et germaniques en Lituanie // Revue internationale d’onomastique. Nr. 2, 1948. P. 103.&lt;/ref&gt;.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''domino Hostheyko Rymtholthovycz'' (28 верасьня 1449 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-1к}} S. 221.&lt;/ref&gt;; ''бояринъ господарьский Станко Римтовтовичь'' (29 чэрвеня 1510 году)&lt;ref&gt;Литовская метрика. Т. 1. — СПб., 1903. [https://books.google.by/books?newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;hl=ru&amp;id=egA5AQAAMAAJ&amp;q=%D0%A1%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D0%B0+%D0%A0%D0%B8%D0%BC%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B0#v=snippet&amp;q=%D0%A1%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D0%B0%20%D0%A0%D0%B8%D0%BC%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B0&amp;f=false С. 55].&lt;/ref&gt;; ''Миколай Римтовтовичь'' (каля 1516 году)&lt;ref&gt;Литовская метрика. Т. 1. — СПб., 1903. [https://books.google.by/books?newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;hl=ru&amp;id=egA5AQAAMAAJ&amp;q=%D0%A0%D0%B0%D0%B4%D1%83%D0%BD%D1%8C%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B5+%D0%A0%D0%B8%D0%BC%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8C#v=snippet&amp;q=%D0%A0%D0%B0%D0%B4%D1%83%D0%BD%D1%8C%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B5%20%D0%A0%D0%B8%D0%BC%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8C&amp;f=false С. 349].&lt;/ref&gt;; ''Воитко Рымътовътовичъ'' (1528 год)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 90.&lt;/ref&gt;; ''дядькевичу того Станка Петьку Римтoвтовичу'' (27 лістапада 1539 году)&lt;ref&gt;Акты издаваемые Виленской археографической комиссией. Т. 17. — Вильна, 1887. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=aF4jAQAAMAAJ&amp;q=%D0%A0%D0%B8%D0%BC%D1%82o%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%83#v=snippet&amp;q=%D0%A0%D0%B8%D0%BC%D1%82o%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%83&amp;f=false С. 54].&lt;/ref&gt;; ''Воитех Римтовтович'' (30 ліпеня 1545 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Вайсковыя попісы паспалітага рушэньня ВКЛ (2018)|к}} S. 86.&lt;/ref&gt;; ''Матей Войтюлевичъ Рымътовтовичъ'' (1567 год)&lt;ref&gt;Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. С. 786.&lt;/ref&gt;; ''Pan Jan Ryntowt… z Ryntowtowskiego… Pan Jan Drugi Ryntowt… Pan Krzysztoph Ryntowt… Pan Mikołay Ryntowt… Pan Jan Ryntowt'' (1717 год)&lt;ref&gt;Taryfa Podymnego Powiatu Lidzkiego 1717 rok / Opracował Ł. Majtka. — Na podstawie dokumentów z Narodowego Archiwum Historycznego Białorusi w Mińsku (sygnatura 1767-1-226). — 2025. S. 21—22, 24, 29.&lt;/ref&gt;; ''Ryntowtowszczyzna, JP. Ignacy Ryntowtt… JP. Wincenty Ryntowtt… JP. Jakub Ryntowt'' (1775 год)&lt;ref&gt;[https://narodowa.pl/exhibits/taryfy-podymnego-i-czopowego-powiatu-lidzkiego-z-1775-roku/ Taryfy Podymnego i Czopowego Powiatu Lidzkiego 1775 rok] / Opracował Łukasz Majtka. — Na podstawie dokumentów z Narodowego Archiwum Historycznego Białorusi w Mińsku (sygnatura 1767-1-228). — Narodowa.pl&lt;/ref&gt;; ''Anastazja Ryntowtt'' (1809 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=23lt&amp;rid=10215&amp;search_lastname=&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;searchtable=&amp;rpp1=1700&amp;rpp2=50 Dziewieniszki], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Anastazja Rymtowtt Filipowicz'' (1836 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=22br&amp;rid=B&amp;search_lastname=Rymtowtt+&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1 Olkowicze], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;{{Заўвага|Таксама:
* Рымт (адзначалася старажытнае германскае імя Rindr&lt;ref&gt;Simek R. Dictionary of Northern Mythology. — Cambridge, 1993)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.nordicnames.de/wiki/Rindr Rindr], Nordic Names&lt;/ref&gt;): ''землю пустовскую дякольную на имя Римтишки'' (7 ліпеня 1494 году)&lt;ref&gt;Акты Литовско-Русского государства. Вып. 1. ― М., 1899. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=iR5AAQAAMAAJ&amp;q=%D0%A0%D0%B8%D0%BC%D1%82%D0%B8%D1%88%D0%BA%D0%B8#v=snippet&amp;q=%D0%A0%D0%B8%D0%BC%D1%82%D0%B8%D1%88%D0%BA%D0%B8&amp;f=false С. 57].&lt;/ref&gt;}}.

== Носьбіты ==
* [[Гасьцейка]] Рымтольтавіч — [[Ліцьвіны|літоўскі баярын]], які ўпамінаецца ў 1449 годзе
* Станька Рымтаўтавіч — літоўскі баярын, які ўпамінаецца ў 1510 годзе
* Мікалай Рымтаўтавіч — [[Радунь|радунскі]] баярын, які ўпамінаецца ў 1516 годзе
* Войтка Рымтаўтавіч — радунскі баярын, які ўпамінаецца ў [[Попісы войска Вялікага Княства Літоўскага|попісе войска Вялікага Княства Літоўскага]] 1528 году

Рынтаўты або Рымтаўты (Ryntowt, Rymtowt) гербу Месяц дагары і страла дарта — [[Літва|літоўскі]] шляхецкі род зь [[Вільня|Вільні]] і [[Лідзкі павет|Лідзкага павету]]&lt;ref&gt;Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2016. S. 177, 743.&lt;/ref&gt;.

Рымтаўты або Рынтаўты (Rymtowt, Ryntowt) — літоўскі шляхецкі род з ваколіцаў [[Сьвянцяны|Сьвянцянаў]]&lt;ref&gt;Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2022. S. 172.&lt;/ref&gt;.

Рынтаўты (Ryntowt) гербу [[Пабог]] — літоўскі шляхецкі род&lt;ref&gt;Ciechanowicz J. Rody rycerskie Wielkiego Księstwa Litewskiego. T. 6. — Rzeszów, 2006. S. 299.&lt;/ref&gt;.

Рынтафты — літоўскі шляхецкі род&lt;ref&gt;[http://www.nobility.by/families/r/index.shtml Сьпіс шляхецкіх родаў, прозьвішчы якіх пачынаюцца на Р], [[Згуртаваньне беларускай шляхты]]&lt;/ref&gt;.

Рынтовічы-Рымтаўты — літоўскі шляхецкі род&lt;ref&gt;[https://lyczkowski.net/be/daviednik/spisy-slachty/slachta Літоўская шляхта], Генэалёгія Лычкоўскіх&lt;/ref&gt;.

== Глядзіце таксама ==
* [[Рым (імя)|Рым]]
* [[Тэўда (імя)|Тэўта]]

== Заўвагі ==
{{Заўвагі}}

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

== Літаратура ==
* {{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)}}

{{Імёны з асновай рым}}
{{Імёны з асновай тэўд}}

[[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]]</text>
      <sha1>enj7apkkuavxe01h5ev2dy97d8oz8eh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Барэйка</title>
    <ns>0</ns>
    <id>266310</id>
    <revision>
      <id>2668664</id>
      <parentid>2668428</parentid>
      <timestamp>2026-05-07T18:01:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-27876-85</username>
        <id>97401</id>
      </contributor>
      <comment>/* Носьбіты */</comment>
      <origin>2668664</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17188" sha1="b5cmm0kz7lv7xzsfze56qwcejz4i12m" xml:space="preserve">{{Імя
|імя              = Барэйка
|лацінка          = Barejka
|арыгінал         = Bareke
|вымаўленьне      = 
|мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]]
|утварэньне       = [[Бар (імя)|Baro]] + [[суфікс]] з {{nowrap|элемэнтам -к- (-k-)}}
|варыянт          = Барака, Барэка, Барык, Парэйка, Парык, Барка
|вытворныя        = [[Бірэйка]]
|зьвязаныя        = 
}}

'''Барэйка''' (''Барэка'', ''Барык'', ''Парэйка'', ''Парык''), '''Барака''' — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

== Паходжаньне ==
{{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}}

Барака, пазьней Барыка або Барэка (Barocho, Baricke&lt;ref&gt;Gottschald M. Deutsche Namenkunde: Unsere Familiennamen nach ihrer Entstehung und Bedeutung. — Berlin, 1982. [https://books.google.by/books?id=FgYREAAAQBAJ&amp;pg=PA100&amp;dq=bar+icke+namenkunde&amp;hl=ru&amp;newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjNzJfplr-CAxUz1QIHHUCRBLAQ6AF6BAgLEAI#v=onepage&amp;q=bar%20icke%20namenkunde&amp;f=false S. 100].&lt;/ref&gt;, Bareke&lt;ref&gt;Brons B. Friesische Namen und Mitteilungen darüber. — Emden, 1877. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=t7QwAQAAMAAJ&amp;q=Bareke#v=snippet&amp;q=Bareke&amp;f=false S. 28].&lt;/ref&gt;) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня&lt;ref&gt;Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YOBwrIPG8IQC&amp;q=Barocho#v=snippet&amp;q=Barocho&amp;f=false S. 246].&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Dajlida-2019-19&quot;&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 19.&lt;/ref&gt;. Іменная аснова [[Бар (імя)|-бар- (-бор-)]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Барвід]], [[Барвін]], [[Вісбар]]; германскія імёны Barvid, Barwin, Wisbar) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] bara, baur 'чалавек, дзіця' (літаральна — «народжаны»)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 16.&lt;/ref&gt;. Такім парадкам, імя Барэйка азначае «дзіця»&lt;ref name=&quot;Dajlida-2019-19&quot;/&gt;.

У [[Прусія|Прусіі]] бытавала імя Барэйка (Барыка, Барка): ''Bareyke'' (1360 год)&lt;ref&gt;Pierson W. Altpreußischer Namenkodex // Zeitschrift für Preußische Geschichte und Landeskunde. — Berlin, 1873. S. 492.&lt;/ref&gt;, ''Barike'' (1397 год)&lt;ref name=&quot;Trautmann-1925-17&quot;&gt;Trautmann R. Die altpreußischen Personennamen. — Göttingen, 1925. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=RdZD6OjYXgoC&amp;q=Barike#v=snippet&amp;q=Barike&amp;f=false S. 17].&lt;/ref&gt;, ''Barcke'' (1399 год)&lt;ref name=&quot;Trautmann-1925-17&quot;/&gt;. У 1571 годзе ў [[Каралявец]]кім унівэрсытэце навучаўся ''Joachimus Borcke, Nobilis Prutenicus''&lt;ref&gt;Die matrikel der Universität Königsberg i. Pr. Bd. 1: Die Immatrikulationen von 1544—1656. — Leipzig, 1910. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=-sZYzw8knMEC&amp;q=Borcke#v=snippet&amp;q=Borcke&amp;f=false S. 50].&lt;/ref&gt;.

У Польшчы адзначаюцца прозьвішчы Паракевіч (Parakiewicz) і Парэйка (Parejko)&lt;ref&gt;Walkowiak J. B. Litewskie nazwiska Polaków: słownik etymologiczno-frekwencyjny. — Poznań, 2019. S. 246.&lt;/ref&gt;.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''Waissil Boreiken son''&lt;ref&gt;Die Staatsverträge des Deutschen Ordens in Preussen im 15. Jahrhundert. Bd. 1. — Marburg, 1970. [https://books.google.by/books?id=ansTAQAAMAAJ&amp;q=waissil+boreiken+son&amp;dq=waissil+boreiken+son&amp;hl=ru&amp;newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjg9_OD_pD-AhUUrKQKHTJODtYQ6AF6BAgJEAI S. 12].&lt;/ref&gt;, ''Wayssel, filius Boreyken''&lt;ref&gt;Liv-, Esth- und Curländisches Urkundenbuch nebst Regesten / Hrsg. von F. G. von Bunge. Bd. 4. — Reval, 1859. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=5D0PAAAAYAAJ&amp;q=Wayssel+filius+Boreyken#v=snippet&amp;q=Wayssel%20filius%20Boreyken&amp;f=false S. 225].&lt;/ref&gt; ([[Салінскі мір|12 кастрычніка 1398 году]]); ''Strigiwil Boreiconis'' [[Віленска-Радамская унія|18 студзеня 1401 году]])&lt;ref&gt;{{Літаратура/Акты уніі Польшчы зь Літвой (1932)|к}} S. 37.&lt;/ref&gt;; ''Васили Бореикович''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская знаць (2014)|к}} С. 216.&lt;/ref&gt;; ''отъ князь своихъ, [[Ямант|Ямонта]] да Василей Борійковъ'' ([[Наўгародзкі чацьверты летапіс]])&lt;ref&gt;ПСРЛ. Т. 4. — СПб., 1848. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=QUoPAQAAMAAJ&amp;q=%D0%91%D0%BE%D1%80%D1%96%D0%B9%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D1%8A#v=snippet&amp;q=%D0%91%D0%BE%D1%80%D1%96%D0%B9%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D1%8A&amp;f=false С. 101].&lt;/ref&gt;; ''князя Ямонта да Василія Борейкова… князя Ямонта да Василья Борекова'' ([[Сафійскі першы летапіс]])&lt;ref&gt;ПСРЛ. Т. 5. — СПб., 1851. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=gc5hAAAAcAAJ&amp;q=%D0%AF%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D1%82%D0%B0+%D0%B4%D0%B0+%D0%92%D0%B0%D1%81%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D1%8F#v=snippet&amp;q=%D0%AF%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D1%82%D0%B0%20%D0%B4%D0%B0%20%D0%92%D0%B0%D1%81%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D1%8F&amp;f=false С. 247].&lt;/ref&gt;; ''domina Olechnowa una cum sorore sua nomine Edv[igi] patrem suum Petrum alias Boreyko cum uxore sua Anna'' (1428—1475 гады)&lt;ref&gt;Rowell S. C. Winning the Living by Remembering the Dead? Franciscan Tactics and Social Change in 15th century Vilnius // Tarp istorijos ir būtovės. Studijos prof. E. Gudavičiaus 70-mečiui. Vilnius, 1999. P. 177.&lt;/ref&gt;; ''Пацъка Борейковича'' (19 лютага 1541 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|229к}} P. 135.&lt;/ref&gt;; ''Michno Baryk'' (1561 год)&lt;ref&gt;Писцовая книга Гродненской экономии с прибавлениями, изданная Виленской Комиссией для разбора древних актов. Ч. 2. — Вильна, 1882. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=lpH9QHs_wUMC&amp;q=Baryk#v=snippet&amp;q=Baryk&amp;f=false С. 48].&lt;/ref&gt;; ''бояромъ высоцкимъ Остафью Борейку'' (13 лютага 1561 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|254к}} P. 173.&lt;/ref&gt;; ''Woithek Poreiko… Woicziech Poreiko'' (1563 год)&lt;ref&gt;Писцовая книга Гродненской экономии с прибавлениями, изданная Виленской Комиссией для разбора древних актов. Ч. 2. — Вильна, 1882. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=lpH9QHs_wUMC&amp;q=Poreiko#v=snippet&amp;q=Poreiko&amp;f=false С. 439].&lt;/ref&gt;; ''Parejko'' (1565 год)&lt;ref&gt;Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym. T. 6, cz. 3: Podlasie (województwo). — Warszawa, 1910. S. 234.&lt;/ref&gt;; ''Олешко Борейко'' (1566 год)&lt;ref&gt;Документы Московского архива Министерства юстиции. Т. 1. — М., 1897. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=Mu8ZAAAAYAAJ&amp;q=%D0%91%D0%BE%D1%80%D0%B5%D0%B9%D0%BA%D0%BE#v=snippet&amp;q=%D0%91%D0%BE%D1%80%D0%B5%D0%B9%D0%BA%D0%BE&amp;f=false С. 384].&lt;/ref&gt;; ''з Борейкового дворца'' (19 лютага 1566 году)&lt;ref&gt;Klovas M., Meilus T. Vilniaus magistratui pavaldžių vakarinių priemiesčių ir palivarkų 1566 m. pagalvės ir 1596 m. nekilnojamojo turto laikytojų mokesčių mokėtojų sąrašai // Lietuvos istorijos metraštis. 2015/1. P. 181.&lt;/ref&gt;; ''учтивого Богъдана Ворейковича'' (30 ліпеня 1578 году)&lt;ref&gt;Акты, издаваемые Виленской комиссией для разбора древних актов. Т. 39. — Вильна, 1915. С. 13.&lt;/ref&gt;; ''против опатръного Богъдана Борейковича, лавника места гсдрьского [[Магілёў|Могилевского]]'' (14 лістапада 1578 году)&lt;ref&gt;Акты, издаваемые Виленской комиссией для разбора древних актов. Т. 39. — Вильна, 1915. С. 113.&lt;/ref&gt;; ''мещанъ нашихъ [[Пінск|Пиньскихъ]] Борыковичовъ'' (5 ліпеня 1586 году)&lt;ref&gt;Акты, относящиеся к истории Западной России. Т. 3. — СПб., 1848. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=idxEAQAAMAAJ&amp;q=%D0%91%D0%BE%D1%80%D1%8B%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%BE%D0%B2%D1%8A#v=snippet&amp;q=%D0%91%D0%BE%D1%80%D1%8B%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%BE%D0%B2%D1%8A&amp;f=false С. 310].&lt;/ref&gt;; ''s panem Piotrem Boreyką'' (1621 год)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Рэестры попісу паспалітага рушэньня шляхты ВКЛ з 1621 году (2015)|к}} S. 47.&lt;/ref&gt;; ''z Łaszkiem Borykowiczem… Łaszko Boreykowicz'' (1638 год)&lt;ref&gt;Акты, издаваемые Виленской Комиссией для разбора древних актов. Т. 25. — Вильна, 1898. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=IOYDAAAAYAAJ&amp;q=Boreykowicz#v=snippet&amp;q=Boreykowicz&amp;f=false С. 129, 137].&lt;/ref&gt;; ''Stas Parykowicz'' (1641 год)&lt;ref&gt;Ординация королевских пущ: в лесничествах бывшего Великого Княжества Литовского. — Вильна, 1871. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=jGdcAAAAcAAJ&amp;q=Parykowicz#v=snippet&amp;q=Parykowicz&amp;f=false С. 172].&lt;/ref&gt;; ''Барикъ Оливьченъко'' (1649 год)&lt;ref&gt;Реєстр Війська Запорозького 1649 року. — К., 1995. С. 133.&lt;/ref&gt;; ''Sidor Boreyko'' (7 студзеня 1715 году)&lt;ref&gt;[https://www.genmetrika.eu/stakliskiu_jungtuviu_1711-1715.html Stakliškių Švč. Trejybės bažnyčia, 1711—1715 m. jungtuvių įrašai], Nepriklausomas virtualus archyvas GENMETRIKA&lt;/ref&gt;.

== Носьбіты ==
* [[Васіль Барэйкавіч]] — [[Ліцьвіны|літоўскі баярын]], меў брата Стрыгівіла
* Фэціньня Барыкава — [[Наваградак|наваградзкая]] баярыня, якая ўпамінаецца ў 1514 годзе&lt;ref&gt;Описание документов и бумаг, хранящихся в Московском архиве Министерства юстиции. Кн. 21. — М., 1915. С. 204.&lt;/ref&gt;
* Пацка Барэйкавіч — [[Карэлічы|карэліцкі]] баярын, які ўпамінаецца ў 1541 годзе
* Астафей Барэйка — [[Высокае|высоцкі]] баярын, які ўпамінаецца ў 1561 годзе
* Пётар Барэйка — [[Трокі|троцкі]] баярын, які ўпамінаецца ў 1621 годзе
* Антон Барэйка — шляхціч [[Полацкае ваяводзтва|Полацкага ваяводзтва]], які ўпамінаецца ў 1765 годзе&lt;ref&gt;Яўген Анішчанка, [https://web.archive.org/web/20230810231801/http://www.arhisan.com/istochniki/opisaniya/273-popis-shlyakhty-polotskogo-voevodstva-30-09-1765-g Попис шляхты Полоцкого воеводства 30.09.1765 г.], Архіў гісторыка Анішчанкі, 19 жніўня 2015 г.&lt;/ref&gt;
* Ёсіф Барэйка (?—1938) — [[беларусы|беларус]] з ваколіцаў [[Сянно|Сянна]], [[Савецкія рэпрэсіі ў Беларусі|забіты ўладамі СССР]]&lt;ref&gt;[https://chumakou.com/projects/belarus1937/index2.html], Белорусский «Мемориал»&lt;/ref&gt;
* Канстантын Парэйка (1892—?) — беларус з ваколіцаў [[Нясьвіж]]у, які пацярпеў ад уладаў СССР&lt;ref&gt;[https://chumakou.com/projects/belarus1937/index16.html Беларусь: жертвы сталинских репрессий], Белорусский «Мемориал»&lt;/ref&gt;
* [[Аляксандар Барэйка]] (1927—?) — удзельнік беларускага патрыятычнага падпольля ў 1946—1947 гадох, адзін з кіраўнікоў арганізацыі «[[Чайка (арганізацыя)|Чайка]]»

З XV ст. прыдомкам Барэйка карыстаўся [[Літва|літоўскі]] шляхецкі род [[Ходзькі|Ходзькаў]] гербу [[Касьцеша]]&lt;ref&gt;Stekert A. Przydomki polskie, litewskie i rusińskie. — Kraków, 1897. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=chg-AAAAIAAJ&amp;q=Borejko#v=snippet&amp;q=Borejko&amp;f=false S. 19].&lt;/ref&gt;.

Барэйкі (Borejko) — прыгонныя з ваколіцаў [[Сьвянцяны|Сьвянцянаў]], якія ўпамінаюцца ў XIX стагодзьдзі&lt;ref&gt;Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2022. S. 139.&lt;/ref&gt;.

Барэйкі (Borejko) гербу [[Ястрабец (герб)|Ястрабец]] — [[Літва|літоўскі]] шляхецкі род з [[Троцкі павет|Троцкага павету]]&lt;ref&gt;Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2022. S. 236.&lt;/ref&gt;.

Барэйкі-Місевічы&lt;ref&gt;[http://www.nobility.by/families/m/index.shtml Сьпіс шляхецкіх родаў, прозьвішчы якіх пачынаюцца на М], [[Згуртаваньне беларускай шляхты]]&lt;/ref&gt; і Барэйкі-[[Хадкевічы|Хадкевічы]]&lt;ref&gt;[http://www.nobility.by/families/ch/index.shtml Сьпіс шляхецкіх родаў, прозьвішчы якіх пачынаюцца на Х], [[Згуртаваньне беларускай шляхты]]&lt;/ref&gt; — літоўскія шляхецкія роды.

Парыкевічы — літоўскі шляхецкі род&lt;ref&gt;[http://www.nobility.by/families/p/index.shtml Сьпіс шляхецкіх родаў, прозьвішчы якіх пачынаюцца на П], [[Згуртаваньне беларускай шляхты]]&lt;/ref&gt;.

Барака (Barako), Баркевіч (Barkiewicz), Барэйка (Borejko) і Парэйка (Parejko) — прозьвішчы, зафіксаваныя ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах [[Сувалкі|Сувалкаў]]&lt;ref&gt;Professor Jerzy Wisniewski, [http://www.mem.net.pl/stg/family_names.htm List of the XIXth century Suvalki region family names], Suwalki Genealogical Society&lt;/ref&gt;.

У актах [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]] ўпаміналася сяло Барэйкі (''Борейки'') каля [[Высокі Двор|Высокага Двара]]&lt;ref&gt;Indeks alfabetyczny miejscowości dawnego wielkiego Księstwa Litewskiego: A—K (Abakanowicze — Kujany). Wilno, 1929. S. 34.&lt;/ref&gt;.

На 1901 год існавала вёска Барыкі ў Мглінскім павеце Чарнігаўскай губэрні&lt;ref&gt;Список населенных мест Черниговской губернии, имеющих не менее 10 жителей, по данным за 1901 год. — Чернигов, 1902. С. 12.&lt;/ref&gt;.

На 1904 год існавалі вёскі з назвай Баркі ў Красьнянскім і Парэцкім паветах Смаленскай губэрні&lt;ref&gt;Список населенных мест Смоленской губернии. — Смоленск, 1904. С. 262, 292.&lt;/ref&gt;.

На 1906 год існавала вёска Барэйкіна ў Себескім павеце Віцебскай губэрні&lt;ref&gt;Список населенных мест Витебской губернии. Витебск, 1906. С. 389.&lt;/ref&gt;.

На 1909 год існаваў хутар Борыкава (Барыкава) у Бабруйскім павеце Менскай губэрні&lt;ref&gt;Список населенных мест Минской губернии. — Минск, 1909. С. 13.&lt;/ref&gt;.

Назву [[Барэйкі]] маюць вёскі на гістарычных [[Амсьціслаўскае ваяводзтва|Амсьціслаўшчыне]], [[Ашмянскі павет|Ашмяншчыне]] і [[Полацкае ваяводзтва|Полаччыне]], назву [[Барэйкаўшчына]] — на гістарычных Ашмяншчыне і [[Віленскі павет (ВКЛ)|Віленшчыне]].

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

{{Германскія імёны на -іка}}
{{Імёны з асновай бар}}

[[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]]</text>
      <sha1>b5cmm0kz7lv7xzsfze56qwcejz4i12m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Гісторыя Брагіна</title>
    <ns>0</ns>
    <id>266327</id>
    <revision>
      <id>2668646</id>
      <parentid>2668255</parentid>
      <timestamp>2026-05-07T16:32:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Дамінік</username>
        <id>64057</id>
      </contributor>
      <comment>/* Карона Каралеўства Польскага у Рэчы Паспалітай */</comment>
      <origin>2668646</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="152319" sha1="1hne3073ookulkx7guydn5xhx1tqysu" xml:space="preserve">[[Брагін |'''Брагін''' ]]— даўняе [[места]] Беларусі на ўсходзе [[Палесьсе|Палесься]]{{Заўвага|«Ono Pinsk, Owrucze, Mozyr etc. na Polesiu»&lt;ref&gt;Документы объясняющие историю Западно-Русского края и его отношение к России и Польше. — С.-Петербург, 1865. С. 292, 293&lt;/ref&gt;.}}, што на самай поўначы Кіеўскай зямлі-княства часоў Русі, Кіеўскага княства і [[Кіеўскае ваяводзтва|ваяводзтва]] ў [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікім Княстве Літоўскім]]; [[Брагінскі замак|прыватнаўласьніцкі замак]] часоў [[Карона Каралеўства Польскага|Кароны Каралеўства Польскага]] ў [[Рэч Паспалітая|Рэчы Паспалітай]].

== Гісторыя ==

=== Раньнія часы ===

[[Файл:Radzivill Chronicle Cumans.jpg|значак|зьлева|170px|Палавецкія вежы{{заўвага|Перасоўныя юрты, кібіткі.}}. Мініяцюра з Радзівілаўскага летапісу.]]

Першы пісьмовы ўпамін пра паселішча, датаваны 1147 годам{{Заўвага|Въ лЂто 6655 (1147)}}{{Заўвага|Зусім іншае ўяўленьне пра пачаткі пісьмовай гісторыі Брагіна мелі тутэйшыя настаўнікі школы першай ступені ў 1925 г., г. зн. яшчэ ў складзе РСФСР. Тады маскоўскія бальшавікі раздумвалі, а ці не замяніць гісторыю больш зручным для іхняй ідэялёгіі грамадазнаўствам? Толькі ў 1934 г. гісторыю пачалі выкладаць у навучальных установах, але ўжо паступова яе перапісваючы.}}, вядомы з [[Іпацьеўскі летапіс|Іпацьеўскага летапісу]]. У тую зіму, «''како уже рекы сташа''», дружыны [[Чарнігаў|чарнігаўскіх]] князёў Ольгавічаў і Давыдавічаў «''с Половци воеваша Брягинь''», што належаў да Кіеўскага княства Ізяслава Мсьціславіча&lt;ref&gt;Полное собрание русских летописей (ПСРЛ). Т. 2. Ипатьевская летопись. — СПб., 1908. Стб. 359.&lt;/ref&gt;. Імкнуліся гэтак адпомсьціць за папярэдняе разрабаваньне ім чарнігаўскіх валасьцей. Паўстаў горад у зоне кантактнага расьсяленьня [[дрыгавічы|дрыгавічоў]] і [[паляне|палянаў]].

У 1187 годзе ў [[Белагародка (Бучанскі раён)|Белгарадзе]] кіеўскі князь Рурык Расьціславіч сыну свайму Расьціславу «''створи же… велми силну свадбу ака же несть бывала в Руси… сносе же своеи''» (нявестцы Верхуславе, васьмігадовай дачцэ суздальскага князя Ўсевалада Юр’евіча, якую бацькі адпусьцілі «''в Русь с великою любовью''») «''далъ многи дары и городъ Брягинъ''»&lt;ref&gt;ПСРЛ. Т. 2. Стб. 658.&lt;/ref&gt;.

=== Вялікае Княства Літоўскае ===

[[Файл:POL COA Leliwa.svg|100пкс|значак|зьлева|Герб Ляліва роду Манівідавічаў.]][[Файл:Nomina civitatum, castrorum et districtuum, quos possidet Swidrigall.jpg|значак|170px|Сьпіс гарадоў, замкаў і земляў Сьвідрыгайлы 1432 г.]]

У 1360-я гады Брагін у складзе Кіеўскага княства ўвайшоў у Вялікае Княства Літоўскае, дзе стаў цэнтрам воласьці; належаў вялікаму князю. Надалей Брагін (Brehynya) побач з [[Рэчыца]]й, [[Мазыр]]ом і [[Оўруч]]ам згаданы ў «Сьпісе гарадоў, замкаў і земляў, прыналежных князю [[Сьвідрыгайла|Сьвідрыгайлу]]», датаваным верасьнем-кастрычнікам 1432 году&lt;ref&gt;Полехов С. В. Наследники Витовта. Династическая война в Великом княжестве Литовском в 30-е годы XV века. — Москва: «Индрик», 2015. С. 521—525&lt;/ref&gt;. У 1458 годзе колішні маршалак князя Сьвідрыгайлы (1438), а на той час віленскі ваявода [[Іван Манівід|Ян Манівідавіч]] склаў тэстамэнт сынам Яну і [[Войцех Манівід (сын Івана)|Войцеху]] на Брагін, [[Горваль]], [[Любеч]] і іншыя маёнткі&lt;ref&gt;Semkowicz W. Przywileje Witolda dla Moniwida, starosty Wileńskiego, i testament jego syna Jana Moniwidowicza. // Ateneum Wileńskie. — Wilno, 1923. № 2. S. 261, 267&lt;/ref&gt;, набытыя ім і яго бацькам баярынам [[Войцех Манівід|Манівідам]] яшчэ ад вялікага князя літоўскага [[Вітаўт]]а&lt;ref&gt;Вячаслаў Насевіч. Манівідавічы. // Вялікае Княства Літоўскае. Энцыклапедыя: у 3 т. / рэд. Г. П. Пашкоў і інш. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2006. Т. 2. С. 270.&lt;/ref&gt;. У 1471 годзе Кіеўскае княства было пераўтворана ў аднаіменнае ваяводзтва.

Пасьля сьмерці Войцеха Манівідавіча ў 1475 годзе Брагінам ізноў кіраваў вялікакняскі намесьнік, пра што ёсьць зьвестка на 1496 год, калі скарб атрымаў «2 копе гроше''и''». У 1499 годзе людзі з Брагінскай і іншых валасьцей бралі ўдзел у работах на Кіеўскім замку&lt;ref&gt;Акты, относящиеся к истории Западной России — Т. 1(6): Сборник документов канцелярии великого князя литовского Александра Ягеллончика, 1494—1506 гг. Шестая книга записей Литовской метрики / М. Е. Бычкова (отв. сост.), О. И. Хоруженко, А. В. Виноградов; отв. ред. тома С. М. Каштанов — Москва; С.-Петербург: Нестор-История, 2012. С. 397, 399.&lt;/ref&gt;: {{пачатак цытаты}} ''А до Киева люди посланы города ωправлѧти с Поднепръ|скихъ волостеи. | З [[Бабруйск|Бобрȣиска]] с обеюхъ половицъ 80 чоловеков с топоры. | З Мозыра и зо Пчича 80 чоловековъ. | З Брагинѧ 40 чоловековъ. | З Речицы 60 чоловековъ. | З Горволѧ 40 чоловековъ'' {{канец цытаты}}. У XIV—XVII стагодзьдзях існаваў Брагінскі замак&lt;ref&gt;Ткачоў М. А. Замкі і людзі. — Мінск: Навука і тэхніка, 1991. С. 123—124&lt;/ref&gt;. У чэрвені 1500 году вялікім князем [[Аляксандар Ягелончык|Аляксандрам]] выдадзены ліст пану Богушу Багавіцінавічу, намесьніку [[Пералая|пералайскаму]], «''о бране дани''» з Падняпроўскіх «''и инших руских''» валасьцей, у іх ліку з Горвальскай, Рэчыцкай, Брагінскай, Мазырскай, Бчыцкай, пра што было абвешчана тутэйшым «''наместником нашым и старцомъ, и всимъ мужом''»&lt;ref&gt;Lietuvos Metrika. Kniga Nr. 5 (1427—1506) / E. Banionis. — Vilnius: Mokslo ir enciklopedijų leidykla, 1993. С. 295&lt;/ref&gt;.

Брагін названы ў дамове паміж [[Вільня]]й і [[Масква|Масквой]] 1503 году сярод валасьцей, якія кароль польскі і вялікі князь літоўскі Аляксандар прапанаваў вялікаму князю маскоўскаму [[Іван III Васільевіч|Івану Васільевічу]] і сыну яго [[Іван III Васільевіч|Васілю Іванавічу]] «''в тые перемиръные лета, шесть летъ, не воевати и не зачепляти ни чым''», з свайго боку паабяцаўшы захоўваць недатыкальнасьць валасьцей у Масковіі. Урэшце бакі ў тым пагадзіліся&lt;ref&gt;Lietuvos Metrika. Kniga Nr. 5 (1427—1506) / E. Banionis. С. 209; Памятники дипломатических сношений Московского государства с Польско-Литовским. — Т. 1. (1487—1532). — С.- Петербург, 1882. С. 395, 400&lt;/ref&gt;. 3-га чэрвеня 1504 году прывілеем караля Аляксандра з Брагінскай воласьці былі вылучаныя [[Астрагляды|Астраглядавічы]] і [[Хвойнікі]] з усімі прылегласьцямі ды падараваныя на вечныя часы за вайсковыя заслугі пану [[Сямён Палазовіч|Сямёну Хведаравічу Палазовічу]]{{Заўвага|«слаўнаму русінскаму ваяку Полазу», «Полазу Русаку, слаўнаму казаку», як назвалі яго польскія гісторыкі [[Ёст Людвік Дэцый]]&lt;ref&gt;Decjusz, Jost Ludwik. Contenta: De vetustatibus Polonorum liber I; De Iagellonum familia liber II; De Sigismundi regis temporibus liber III. — 1521. F. LXVII&lt;/ref&gt; і [[Марцін Бельскі]]&lt;ref&gt;Kronika Marcina Bielskiego. T. II (Księga IV, V). /Wydanie Józefa Turowskiego. — Sanok, 1856. S. 950&lt;/ref&gt;. Пра С. Палазовіча гл. артыкул Барыса Чэркаса&lt;ref&gt;Черкас Б. Прикордонний намісник Семен Полозович. // Український історичний збірник : наук. пр. асп. та молодих вчених. — Київ, 2004. Вип. 7. С. 95 — 105&lt;/ref&gt;.}}&lt;ref&gt;Аrchiwum Główne Akt Dawnych. Аrchiwum Рrozorów і Jelskich (далей: AGAD. APiJ). Sygn. 1. S. 3, 200. Sygn. 2. S. 78&lt;/ref&gt;. 7 ліпеня 1506 году манарх перадаў Брагін з воласьцю ў трыманьне пану Данілу Дзедкавічу, быўшаму на «''нашои службе в Оръде Перекопскои''», пакуль той не выбера належныя яму 230 [[капа (лік)|коп]] грошаў&lt;ref&gt;Акты, относящиеся к истории Западной России. Т. 1(6). С. 37.&lt;/ref&gt;. Але неўзабаве кароль Аляксандар памёр, а яго брат і пераемнік [[Жыгімонт Стары]] «''взяли есмо тую волостку Брягин къ нашои руце''», замест яе аддаўшы пану Д. Дзедкавічу на два гады карчму ў [[Чаркасы|Чаркасах]]&lt;ref&gt;Lietuvos Metrika. Kniga Nr. 8 (1499—1514). / A. Baliulis ir kt.- Vilnius: Mokslo ir enciklopedijų leidykla, 1995. С. 131—132, 168—169.&lt;/ref&gt;. У тым жа 1506 годзе праз Брагін прайшлі крымскія татары.

[[Файл:Урывак тэксту абмежаваньня Брагінскай воласьці 1512 г. з кнігі Мазырскага гродзкага суда 1776 г.jpg|значак|зьлева|170px|Урывак тэксту абмежаваньня Брагінскай воласьці 1512 г. з кнігі Мазырскага [[гродзкі суд|гродзкага суда]] 1776 г.]][[Файл:POL COA Korybut.svg|100пкс|значак|Герб Карыбут князёў Вішнявецкіх.]]

Лістом ад 25 кастрычніка 1509 года кароль Жыгімонт аддаў князю [[Міхаіл Васільевіч Збараскі|Міхаілу Васільевічу Збараскаму]] «''тую волость нашу Брягин… з людми и зъ данью грошовою и медовою, и куничъною, и бобровою, и со всимъ с тымъ, какъ тая волость на насъ держана, до живота его''». Раней князь ужо карыстаўся даходамі зь яе «''до воли господаръское''»&lt;ref&gt;Lietuvos Metrika. Kniga Nr. 8 (1499—1514). С. 431.&lt;/ref&gt;. 2 кастрычніка 1511 году манарх, каб абараніць людзей ад злоўжываньняў пісараў-паборцаў не адно ў ваенныя ліхалецьці, а і ў мірныя часы, выдаў прывілей у ліку іншых даньнікам з Падняпроўскіх валасьцей «''…зъ Речицы, съ Брягина{{Заўвага|Згадка пра Брагін у гэтым шэрагу гаспадарскіх валасьцей выглядае анахранізмам, бо ўжо амаль два гады ён «''со всимъ с тымъ''» (зь людзьмі і прыбыткамі) пажыцьцёва належаў князю М. Збараскаму.}}, зъ Мозыра, зъ Бчича…''», каб&lt;ref&gt;Акты, относящиеся к истории Западной России. Т. 2. (1506—1544). — С.-Петербург, 1848. №.75&lt;/ref&gt;{{Заўвага|Раней зьмест дакумэнту часта альбо не раскрываўся, альбо выкладаўся зусім недарэчна. У артыкулах канца XIX ст. паведамлялася: «''Za czasów litewskich B. był własnością wyłączną wielkich książąt, a w r. 1511 otrzymał ważne przywileje od Zygmunta I''» (Al. Jel. Brahin. // Słownik geograficzny Krółewstwa Polskiego і innych krajów słowiańskich. — Warszawa, 1880. T. I. S. 348), «''… в качестве господарского города Сигизмунд I снабдил Брагин в 1511 г. грамотой, обеспечивавшей права жителей и дававшей им различные льготы''» (Запольский М. Брагинская волость (исторический очерк). // Календарь «Северо-Западного края» на 1889 год. – Москва, 1889. С. 115). Больш як праз сто гадоў апошняе было паўторана: «''У 1511 кароль Жыгімонт І Стары дараваў Б. грамату, якая давала жыхарам пэўныя правы і льготы''» (Рогалеў А. Ф. Брагін. // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі. У 6 т. Т. 2: Беліцк — Гімн / Рэдкал.: Б. І. Сачанка (гал. рэд.) і інш.; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мінск: БелЭн, 1994. С. 63; у сваёй кнізе аўтар яшчэ дадаваў: «''Такія граматы забытым богам мястэчкам не даваліся''» (Рогалеў А. Ф. Сцежкі ў даўніну. Геаграфічныя назвы Беларускага Палесся. — Мінск: Полымя, 1992. С. 63)). У пачатку бягучага стагодзьдзя сытуацыя са зьместам, як здавалася, нарэшце была выпраўлена: «''У 1511 вял. князь выдаў Б. грамату, паводле якой яго жыхары мелі права плаціць падаткі непасрэдна ў дзярж. скарб.''» (Грынявецкі Валерый. Брагін. // Вялікае княства Літоўскае: Энцыклапедыя. У 3 т. / рэд. Г. П. Пашкоў і інш. Т. 1: Абаленскі — Кадэнцыя. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2005. С. 340). У лютым 2009 г., аднак, ва ўкраінскай Вікіпэдыі зьявілася дылетанцкае сьцверджаньне (існавала да 5 траўня 2021 г.), маўляў: «''1511 року поселенню надано магдебурзьке право.''», у верасьні 2009 г. яно паўторана ў францускай, а колькі гадоў таму да пастановы гэтага тэатра абсурду (тэма бо — пэрыфэрыйная) далучыліся і некаторыя навукоўцы: «''У 1511 році тодішній король польський і великий князь литовський Сигізмунд І Старий своїм привілеєм дарував мешканцям Брагіна право на самоврядування.''» (Мацук А. Брагін // Князі Вишневецькі. – Київ, 2016 (2017). С. 213), «''Пожалування міста Збаражському примусило брагінських міщан звернутися до короля Сигізмунда І та отримати від нього у 1511 р. охоронний привілей.''» (Кондратьєв І. В. Брагінщина у складі Любецько-Лоєвського староства Київського воєводства. // Днепровский паром. Материалы научно-исследовательского полевого семинара «Культурно-исторический потенциал Восточного Полесья и перспективы развития регионального туризма»  (11-12 августа 2016 г., г. Брагин), Международных историко-краеведческих чтений «Днепровский паром» (8-9 августа 2017 г., г. Лоев). — Минск, 2017. С. 14; «апрабацыя» гэтай найбольш недарэчнай трактоўкі выканана яшчэ ў лістападзе 2014 г. з тлумачэньнем: «...охранный привилей, который ограничивал власть владельца в отношении горожан», гл.: Маленький город в большой истории: Брагин в XVI — XVII веках. // https://gp.by/mneniya/news36000.html). Апошнія меркаваньні асабліва уражваюць, бо прывілей  выдадзены каралём не на просьбу брагінскіх мяшчанаў, а ў адказ на скаргі даньнікаў Падняпроўскіх і Задзьвінскіх гаспадарскіх валасьцей, якіх у сьпісе ажно 13! Акрамя Брагіна, з канкрэтнай падачы А. Ельскага (SGKP. 1889. T. X. S. 133), у якога дакумэнт памылкова датаваны 11 кастрычніка 1511 г., упэўнена пачалі прыпісваць магдэбурскае альбо «частковае» (гл.: Рэчыца ў Вікіпедыі) магдэбурскае права і Рэчыцы, а вось  пра згаданы побач зь імі Мазыр на 1511 год — ані слова (як і ў А. Ельскага); але ж тое места атрымала сапраўдную магдэбургію ад караля Стэфана Баторыя ў 1577 г. (Цітоў Анатоль. Геральдыка Беларускіх местаў. – Мінск: Полымя, 1998. С. 192, 228; Цітоў А. Да пытання аб гербе горада Рэчыцы // Трэція Міжнародныя Доўнараўскія чытанні (г. Рэчыца, 14–15 верасня 2001 г.) / Рэд. кал.: В.М. Лебедзева (адказ. рэд.) і інш. – Мінск: Беларускі кнігазбор, 2002. С. 239, дата ў аўтара на месяц пазьнейшая, чым у А. Ельскага, у якога запазычыў зьвестку, — 11.XI.1511). Тае магдэбургіі ў Рэчыцы, якая, магчыма, мела хіба самакіраваньне, заснаванае на «рускім» праве, прынамсі, у XVI — XVII стст., а ў Брагіна дык і ніколі не было (гл.: Голубеў В., Волкаў М. Рэчыца ў часы Вялікага княства Літоўскага // Беларускі гістарычны часопіс. – 2014. № 5. С. 4, 5 – 6,  у гэтых аўтараў дакумэнт чамусьці датаваны 2.XI.1511, а яшчэ, замест Т. Скрыпчанкі, дарэмна адрасавалі крытычную заўвагу наконт крыніцы 1561 г. М. Ткачову; Білоус Н. Привілеї польського короля Стефана Баторія для Лоєва 1576 та 1582 рр. // Місто: історія, культура, суспільство. Е-журнал урбаністичних студій. – Київ, 2018. Вип. 1 (5). С. 164).}}: {{пачатак цытаты}}''ихъ при старине зоставили.., какъ бывало за предковъ нашихъ, за великого князя Витовта и [[Жыгімонт Кейстутавіч|Жикгимонта]], ижъ они сами собравши дань грошовую, и бобры и куницы, отношивали до скарбу нашого, а медъ пресный до ключа.., всю сполна.., на роки звычайныи, а то есть первый рокъ Божье Нароженье, другій Середопостье, третій Великъ-день…'' {{канец цытаты}} У хуткім часе князь М. Збараскі, жадаючы атрымаць воласьць «''на вечность''», біў чалом аб правядзеньні яе абмежаваньня, што і выканаў да 7 сакавіка 1512 году каралеўскі дваранін, дзяржаўца трахцемірскі і дымірскі Іван Андрэевіч Кміціч&lt;ref&gt;НГАБ у Мінску. Ф. 1728. Врп. 1. Спр. 19. А. 1049—1050адв.&lt;/ref&gt;. У 1514 годзе{{Заўвага|М. К. Любаўскі меркаваў, што падараваньне адбылося ў год праведзенага абмежаваньня — 1512, гл.: Любавский М. К. Областное деление и местное управление Литовско-Русского государства ко времени издания первого Литовского статута. Исторические очерки / М. К. Любавский – Москва: Университетская типография, 1892. С. 239.}} кароль Жыгімонт Стары падараваў князю «''тую волостку Брягин з местом и с корчмами, и з мытом, и з городищом, и со всими селы, и з людми, кром тых сел, што первеи того кому у тои волости будем дали''»&lt;ref&gt;Lietuvos Metrika. Knyga Nr. 9 (1511—1518). Užrašymų knyga 9 / Metryka Litewska. Księga Nr 9 / 9 księga wpisów / Księga-kontynuacja (1508—1518). Wydał K. Pietkiewicz (Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu). — Vilnius: Žara, 2002 [2004]. С. 240&lt;/ref&gt;.

[[Файл:Кафля з Брагіна.jpg|значак|170px|Паліхромная кафля з Брагіна, сярэдзіна XVI ст. . [[Музэй старажытнабеларускай культуры]] [[ІМЭФ]].]]

Ад 1517 году маёнткам валодалі сыны М. Збараскага{{Заўвага|У 1490, 1511, 1512 гадох ён ужо, бывала, падпісваўся Вішнявецкім, а ў 1517 годзе, незадоўга да сьмерці, Вішнявецкім і Збараскім, гл.: Wolff J. Kniaziowie litewsko-ruscy od czternastego wieku. — Warszawa, 1895. S. 553.}} князі Хведар (†1533), потым Аляксандар (†1555){{Заўвага|І. В. Кандрацьеў дзіўным чынам здолеў атаясаміць яго з унукам, таксама Аляксандрам Міхайлавічам Вішнявецкім, старостам любецкім ды лоеўскім ад 1585 г., спаслаўшыся на артыкул С. П. Зімніцкай, у якім, аднак, усё выкладзена слушна (гл.: Кондратьєв І. В. Брагінщина у складі Любецько-Лоєвського староства Київського воєводства. С. 15; Кондратьєв І. В.  Князі Вишневецькі на старостинських урядах Любецького староства // Днепровский паром. Природное единство и историко-культурное взаимодействие белорусско-украинского пограничья. Материалы международной конференции (26-27 апреля 2018 г., г. Гомель) / редкол. В. М. Метлицкая (отв. ред.) [и др.]. – Минск: Четыре четверти, 2018. С. 46).}} Вішнявецкія&lt;ref&gt;Зимницька С. П. Родові володіння Вишневецьких на території Волині, Брацлавщини і Київщини в рецепції українських і польських істориків / С. П. Зимницька // Гуманітарний журнал. — 2005. — № 1-2. — С. 128, 130&lt;/ref&gt;. У 1535 годзе за часамі вайны Вялікага Княства Літоўскага з Маскоўскай дзяржавай (1534—1537) Брагін спалілі маскоўскія войскі&lt;ref&gt;Грынявецкі Валерый. Брагін. С. 340.&lt;/ref&gt;. Прынамсі, ад 6 кастрычніка 1541 году зьявіліся судовыя зьвесткі пра памежныя спрэчкі ўладальнікаў Брагіна князёў Вішнявецкіх і ўладальнікаў Астраглядавічаў і Хвойнікаў князёў Відэніцкіх (Любецкіх){{Заўвага|Тады Брагінам валодаў князь Аляксандар Міхайлавіч Вішнявецкі, а Астраглядавічамі і Хвойнікамі князь Дзьмітры Раманавіч Відэніцкі.}}&lt;ref&gt;AGAD. APiJ. Sygn. 1. S. 3, 4&lt;/ref&gt;. У 1559 годзе кароль [[Жыгімонт Аўгуст]] пацьвердзіў права на Брагінскі маёнтак князям Аляксандру, Максіму і Міхаілу Аляксандравічам Вішнявецкім. Князь Максім у 1565 годзе спачыў, не пакінуўшы нашчадкаў&lt;ref&gt;Wolff J. Kniaziowie litewsko-ruscy od czternastego wieku. S. 556&lt;/ref&gt;.

У ходзе адміністрацыйнай рэформы 1565—1566 гадоў была вызначана мяжа Кіеўскага павету на ўчастку, дзе знаходзілася Брагінская воласьць: «… ''Мозырскою границою до Брагиньское границы, а Брагиньскою границою до Днепра, по левои стороне пущаючи волость Речицкую, до Любеча…_… а Словешнею доловъ ажъ до Припети, по правои стороне поветъ Киевъскии, а по левои Мозырскии, а черезъ реку Припеть, оставуючи полеве Речицу со всими границами, а поправу Брягинь со всим поветомъ Киевским ажъ до Днепра''…»&lt;ref&gt;Русская историческая библиотека (далей: РИБ). Т. XXX. Литовская метрика. Отд. 1-2. Ч. 3. Т. 1. — Юрьев, 1914. Стб. 892, 893&lt;/ref&gt;{{Заўвага|У свой час А. Ябланоўскі адвольна, без апоры на крыніцы, выключна зь геаграфічных меркаваньняў, зьмясьціў Брагінскую воласьць у складзе Любецкай акругі (павету) побач зь Любецкім і Лоеўскім староствамі (Źródła dziejowe (далей: ŹD). T. XX. Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym. T. IX. Ziemie ruskie. Ukraina (Kijów–Bracław) / A. Jabłonowski. – Warszawa, 1894. S. 26; ŹD. T. XXII. Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym. T. XI. — Warszawa, 1897. S. 30, 210). І. В. Кандрацьеў пайшоў яшчэ далей, абсалютна беспадстаўна залічыўшы Брагін (у іншых выпадках яго палову) да Любецкага староства і нават да Любецкай воласьці (!) [Кондратьєв І. В. Любецьке староство (XVI – середина XVII ст.). /І. В. Кондратьєв – Чернігівський національний педагогічний університет ім. Т. Г. Шевченка; Історико-археологічний музейний комплекс «Древній Любеч». – Чернігів: Видавець Лозовий В. М., 2014. С. 20, 69, 79, 196–97]. Больш за тое. Ідэя, упершыню выказаная яшчэ ў 2005 г., вельмі хутка зьявілася ў артыкуле «Любеч» адной зь беларускіх энцыкляпэдый (Вялікае Княства Літоўскае. Энцыклапедыя. Т. 3. Дадатак. А-Я – Мінск, 2010. С. 316). Відавочна, аўтар не зьмяніў сваю пазыцыю і дагэтуль, бо ў яго аўтарэфэраце (тэкст самой дысэртацыі, на жаль, недаступны) сустракаем заўвагу – «''В цей час змінюються і кордони Любецького староства, в основному після відпадіння у 1564 р. Брагінської волості.''» [Кондратьєв І. В. Лівобережні староства Київського воєводства Великого Князівства Литовського та Речі Посполитої: Соціально-територіальні трансформації XIV – XVII ст.: Автореферат дисертації на здобуття наукового ступеня доктора історичних наук. – Київ, 2020. С. 19]. Тут І. В. Кандрацьеў паўтарыў яшчэ і старую памылку М. К. Любаўскага, запазычаную А. Ябланоўскім; абодва меркавалі, што Брагінская воласьць у апісаньні межаў паказана часткай Мазырскага павету. Гэта, як вынікае з прыведзенага ўрыўку, ня так, бо — «''Брягинь со всим поветомъ Киевским''», не з Мазырскім. Да Любецкай воласьці і староства належалі некалькі паселішчаў сучаснага Брагінскага раёну, аніяк ня колішняй воласьці. «Воласьць Брагіня» у пачатку XVI ст. межавала з Мазырскай, Рэчыцкай, Любецкай и Чарнобыльскай валасьцямі (гл.: Бельскі С. В. З гісторыі ўладароў і маёнткаў Брагіншчыны XVI—XVIII стст. // Брагинщина в контексте истории белорусско-украинского пограничья: сборник научных статей / редкол. А. Д. Лебедев (отв. ред.) [и др.]. — Минск: Четыре четверти, 2018. С. 4 — 9, 41 (іл. № 3: Jakubowski J. Mapa Wielkiego Księstwa Litewskiego w połowie XVI wieku. 1, Część północna, skala 1 : 1.600.000: objaśnienie do mapy. – Kraków: Skł. gł. w księgarniach Gebethnera i Wolfa, 1928. На мапе – Брагінская воласьць у атачэньні Мазырскай, Рэчыцкай, Чарнобыльскай і Любецкай валасьцей).}}{{Заўвага|П. Г. Кляпацкі без спасылкі на крыніцу даводзіў, што Брагінская воласьць была часткай Мазырскага павету і да рэформы сярэдзіны 1560-х гг., гл.: Клепатский П. Г. Очерки по истории Киевской земли. Т. 1. Литовский период. – Одесса, 1912. С. 183, 195, 197 (ёсьць і аўтарская мапа).}}.

Згодна з попісам войска ВКЛ 1567 году, князь Аляксандар Аляксандравіч Вішнявецкі выстаўляў з «''ыменья Брагини коней двонадцать''»&lt;ref&gt;РИБ. — Т. XXXІІІ: Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3: Книги публичных дел. Переписи войска Литовского. — Петроград, 1915. Стб. 471&lt;/ref&gt;.  

Напярэдадні падпісаньня акту [[Люблінская унія|Люблінскай уніі]] ўказам караля і вялікага князя Жыгімонта Аўгуста ад 6 чэрвеня 1569 году Кіеўскае ваяводзтва, названае княствам (разам з Брагінам), як раней [[Падляшша|Падляская]] і [[Валынь|Валынская землі]], было далучана («''вернута''») да [[Карона Каралеўства Польскага|Кароны Польскай]]&lt;ref&gt;Volumina Legum. Tom II. — Petersburg: Nakładem i drukiem Józafata Ohryzki, 1859. S. 77 — 87; Падалінскі У. // Беларускі гістарычны агляд. — 2012. Т. 19. С. 329—337 (Рэцэнзія на кн.: Litwin H. Równi do równych: kijowska reprezentacja sejmowa 1569—1648. — Warszawa, 2009)&lt;/ref&gt;. Князі-русіны Аляксандар і Міхаіл Вішнявецкія, спадчыньнікі Брагінскага маёнтку, маючы зямельныя ўладаньні на Валыні, спачатку для прыняцьця прысягі ў каралеўскі замак Уладзімерскі не зьявіліся, але ўрэшце ім давялося падпарадкавацца волі манарха&lt;ref&gt;Жизнь князя Андрея Михайловича Курбского в Литве и на Волыни. — Киев, 1849. Том 1. С. 22, 24&lt;/ref&gt;.

=== Карона Каралеўства Польскага у Рэчы Паспалітай ===

[[Файл:Ліст князя Міхаіла Вішнявецкага сьвятару Прачысьценскай царквы Феадору. 1570 г.jpg|значак|зьлева|170px|Ліст князя Міхаіла Вішнявецкага 1570 г.]]

27 жніўня 1570 году князь Міхаіл Вішнявецкі, староста чаркаскі і канеўскі, выдаў сьвятару брагінскай Прачысьценскай (Раства-Багародзіцкай) царквы Феадору Ніканаву на яго матэрыяльнае ўтрыманьне ліст з уласным подпісам і пячаткай&lt;ref&gt;Інстытут рукапісу Нацыянальнай бібліятэкі Украіны імя У. І. Вярнадзкага (ІР НБУВ). Ф. 1. Спр. 2464. А. 344адв.&lt;/ref&gt;.

У сакавіку 1574 году маёнтак Брагін разам з замкам быў падзелены паміж князямі-братамі Аляксандрам і Міхаілам Аляксандравічамі Вішнявецкімі{{Заўвага|І. В. Кандрацьеў, пэўна, не чытаў сам дакумэнт, але жадаючы паказаць Брагін прыналежным да Любецкага староства, г. зн. дзяржаўным уладаньнем, сьцвярджаў нібы «''У 1574 р. Брагінський замок був описаний королівськими ревізорами.''», а гонар узьвядзеньня замку надаў князю Міхайлу Вішнявецкаму, няслушна адрозьніваючы яго ад М. Збараскага (Кондратьєв І. В. Брагінщина у складі Любецько-Лоєвського староства Київського воєводства. С. 15). І адкуль інфармацыя?..}}. Частка замку князя А. Вішнявецкага выглядала так: {{пачатак цытаты}}''…мне зосталася половина замку Брягинского, вшедши в замок, левая сторона, взявши от тое городни шостое, в которой столба ест. Которою столбою на бланковане ходят. Светлица великая над вороты. Церковь в стене святое Троицы зо всим накладом тое церкви: золотом, серебром, книгами и зо всим тым, што одно в той церкви накладу естъ. Также с попом и дьяконом и з их островами, дубровами, чертежами, полми и сеножатми и зо всими их пожитки и доходы, тое церкви належачими. Ку тому теж будоване: светлицы в стене городни, поклеты, погреб, спижарни вси, яко тая сторона полеве в собе ся мает, аж до вежи тое, што от Брягинки, которая зосталася на делу от мене брату моему его милости князю Михайлу. Такжо теж и тые домы, будоване, светлицы, которые на земли стоят в замку. А ку тому место нашо Брягинское яко люди отчизные, бояре, куничники, загородники, дворцы наши на посаде…'' {{канец цытаты}}

У князя Міхаіла Вішнявецкага — свая доля замкавай спадчыны{{Заўвага|Насуперак таму, як працяглы час даводзілася ў літаратуры&lt;ref&gt;Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі. Гомельская вобласць. / АН БССР, Ін-т мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору. Рэд. кал.: С. В. Марцэлеў (гал. рэд.) і інш. – Мінск: БСЭ, 1985. С. 104; {{Літаратура/Памяць/Брагінскі раён|к}} С. 39—40; {{Літаратура/Гарады і вёскі Беларусі|1-1к}} С. 112; {{Літаратура/Гарады і вёскі Беларусі|2-2к}} С. 431&lt;/ref&gt;, у іншых месцах, у Гарадзішчы (сучас. пасёлак [[Двор-Гарадзішча|Тэльман]]) і [[Бабчын]], пры князях Вішнявецкіх замкаў не было.}}: {{пачатак цытаты}}''А его милости князю Михайлу Вишневецскому, брату моему, зосталася половина замку Брягинского, вшедши в замок, правая сторона, взявши от тое городни шостое, в которой столба ест, которою столбою на бланкованье ходят, аж до вежи, которая от реки Брягинки. Тая вежа вся зосталася брату моему его милости князю Михайлу с тою вежою, што от Глухович, зо всими городнями, свирнами, светлицами, спижарнями, пивницами, пекарнею так, яко тая сторона замку поправе в собе мает. Ку тому церковь за замком в месте святого Николы зо всим накладом тое церкви, с попы их, з их островами, полями, сеножатми и всими пожитки и доходы, ку той церкви належачими._А места нашого Брягинского его милости князю Михайлу, брату моему, зосталася яко людей отчизных, бояр, куничников, огородников ведле рейстров наших, которые промежку себе есмо подавали._…Также теж ворота замковые, мост перед замком и тот, што от места до места, и ровы около замку — то все наполы подданые наши направовати мают… Теж што ся дотыче веж, которые в месте у острозе побудованы. Мне тая вежа зостала, што от Микулич, а его милости князю Михайлу, брату моему, што от Глухович. Ку тому острог около места нашого Брягинского мают подданые мои направовати и робити от тое вежи мое, што от Микулич, поправе, а подданые его милости князя, брата моего, также острог повинни будуть робить от вежи его милости от Глухович поправе, розделивши увес острог с подданными моими наполы.''{{канец цытаты}}

Што да іншых угодзьдзяў, дык князю Аляксандру дасталіся сёлы [[Мікулічы (Гомельская вобласьць)|Мікулічы]], [[Сялец (Брагінскі раён)|Селце (Сялец)]], [[Лісьцьвін]], дварэц (сядзіба) [[Высокае (Хвойніцкі раён)|Высокае]], сёлы [[Веляцін]], Зашчоб’е, востраў Дудоўшчына, а князю Міхаілу — сёлы [[Глухавічы]], [[Губарэвічы|Губаровічы]], [[Бабчын]], [[Старыя Юркавічы|Юркавічы]], Дубно, [[Крыўча]], [[Галкі]], [[Сяўкі|Сеўковцы (Сяўкі)]], Перка, [[Дублін (вёска)|Доблін]], [[Дзімамеркі|Дамамірка]], [[Рудакоў|востраў Рудакоў]], [[Удалёўка|востраў Удалёўка]]&lt;ref&gt;Акт о разделе имения Брягин. 1574 г. // Беларускі археаграфічны штогоднік — Выпуск 1. — 2000. С. 187—192.&lt;/ref&gt;.

[[Файл:Астраглядавічы ў рэестры 1581 г.jpg|значак|зьлева|170px|Добры Вішнявецкіх у рэестры 1581 г.]][[Файл:Добры Вішнявецкіх у 1581 г. (працяг).jpg|значак|170px|Добры Вішнявецкіх у 1581 г. (працяг).]]

Паводле рэестру 1581 году, апублікаванага А. Ябланоўскім, палова Брагіна зь сёламі на той час належала князю Міхаілу Вішнявецкаму, старосьце чаркаскаму і канеўскаму, а другая палова — удаве яго брата Аляксандра, памерлага ў 1577 годзе. Для ўсёй часткі маёнтку князя Міхаіла пададзеная толькі сума пабору — 86 флярынаў і 5 грошаў. Адносна паловы места Брагіна княгіні Аляксандры (з Капустаў) Вішнявецкай паведамляецца пра 32 дымы асадных сялянаў (×6 — прыблізна 192 чалавекі), 21 дым [[агароднікі|агароднікаў]] (126 чалавек){{Заўвага|Вось ужо больш за пятнаццаць гадоў як І. В. Кандрацьеў упарта прылічвае тых сялянаў-агароднікаў да заградовай шляхты — «… 21 осада «загродової» (убогої чи «лезної») шляхти.» (І. Кондратьєв.  Лоєвське староство у 1585 – середині ХVII ст. // Пятыя міжнародныя Доўнараўскія чытанні. Рэчыца, 22-23 верасня 2005 г. – Гомель, 2005. С. 197; Кондратьєв І. В. Брагінщина у складі Любецько-Лоєвського староства Київського воєводства. С. 15), што і зусім невытлумачальна.}}, 1 дым сьвятара Траецкай царквы (6), 5 чабатароў (30), 4 кавалёў і сьлесараў (24), 2 краўцоў (12), 2 {{падказка|рымараў|майстроў па вырабу конскага рыштунку}} (12). Асадныя плацілі па 15 грошаў, сьвятар 2 флярыны, агароднікі па 4 грошы, рамесьнікі па 15 грошаў падатку, а жыхароў было каля 402 чалавек&lt;ref&gt;Центральний державний історичний архів України в м. Києві (ЦДІАУК). Ф. 44. Опис 1. Справа 1. А. 884-884зв.; ŹD. T. XX. Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym. T. IX. — Wykazy… S. 36, 37, 38&lt;/ref&gt;. У іншым датаваным 13-м сакавіка 1581 году дакумэнце паведамляецца, што пан земскі пісар кіеўскі Дзьмітры Ялец надзелены паўнамоцтвамі ў справе разьмежаваньня добраў пана падкаморага кіеўскага Шчаснага Харлінскага з уладаньнямі князя Міхаіла Вішнявецкага, кашталяна брацлаўскага, «''miasta Brahinia, sioła Chłuchowic'' [Hłuchowicz]'', Hubarowa'' [Hubarowicz] ''y Babczyna''», а таксама княгіні-ўдавы Аляксандравай Вішнявецкай і яе дзяцей «''jmienia Brahina, Mikulic, Listwina y innych sioł do Brahinia nalezących''»&lt;ref&gt;Руська (Волинська) метрика [Текст] : регести документів Коронної канцелярії для укр. земель (Волинське, Київське, Брацлавське, Чернігівське воєводства) 1569—1673 / Держ. ком. арх. України, Центр. держ. істор. арх. України, м. Київ, Ін-т укр. археографії та джерелознавства ім. М. С. Грушевського НАН України, Генер. дирекція держ. арх., Голов. арх. давніх актів; ред. і упоряд Г. Боряк [та ін.]; передм. П. К. Грімстед. — Київ, 2002. С. 301—302&lt;/ref&gt;. 18-м траўня 1596 года датаваны пазоў ў Оўруцкі гродзкі суд на скаргу пана Шчаснага Харлінскага, падкаморага кіеўскага, да ўладальніка паловы маёнтку Брагін князя Адама Аляксандравіча Вішнявецкага, які асадзіў падданых сваіх на грунтах Ас княтраглядавіцкіх&lt;ref&gt;Archiwum Główne Akt Dawnych w Warszawie. Archiwum Radziwiłłów (AGAD. AR.). Dział X. Sygn. 926. S. 1&lt;/ref&gt;.

[[Файл:Фундуш князя Адама Вішнявецкага Траецкай царкве ў Брагіне. 1603 г.jpg|значак|170px|Фундуш князя Адама Вішнявецкага Траецкай царкве ў Брагіне. 1603 г.{{заўвага|Тут выкарыстаная копія, зьмешчаная у тэксьце Генэральнай візыты Брагінскай пратапопіі (дэканату) ад 30 студзеня 1743 г., калі добрамі валодаў князь Міхал Сэрвацы Вішнявецкі, вялікі гэтман ВКЛ.}}]]

12 красавіка 1603 году князь Адам Вішнявецкі выдаў фундуш брагінскай Сьвята-Траецкай царкве&lt;ref name=&quot;fn3&quot;&gt;ІР НБУВ. Ф. 1. Спр. 2461. А. 283–285адв.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;ІР НБУВ. Ф. 1. Спр. 2464. А. 359-360. Ф. 233. Спр. 19. А. 776&lt;/ref&gt;. 12 красавіка 1603 году князь Адам Вішнявецкі выдаў фундуш брагінскай Сьвята-Траецкай царкве. У тым жа 1603 годзе пасьля Кіева, Астрога і Гошчы ў Брагіне пры двары князя Адама зьявіўся будучы Ілжэдзьмітры І, дзе ўпершыню і «прызнаўся», што ён — царскі сын&lt;ref&gt;Акты, собранные в библиотеках и архивах Российской империи археографической экспедицией Императорской академии наук. Т. 2. 1598—1613. — С.-Петербург, 1856. С 143; РИБ.- С.-Петербург, 1891. Т. XIII. Стб. 22, 973&lt;/ref&gt;.

[[Файл:Зрабаваньне скарбу князя А. Вішнявецкага. 1606 г.jpg|значак|зьлева|170px|Зрабаваньне скарбу князя А. Вішнявецкага. 1606 г.]][[Файл:Брагін на мапе 1613 г.jpg|значак|зьлева|170px|Oppidum Brahin на мапе Вялікага Княства Літоўскага і сумежных рэгіёнаў 1613 г. (фрагмєнт){{Заўвага|Брагін тут пазначаны чамусьці ў Рэчыцкім павеце (зямлі) ВКЛ, хоць належаў да Кіеўскага ваяводзтва Кароны.}}.]]

28 ліпеня 1606 году ў Мазырскі гродзкі суд ад імя вяльможнага князя Адама Вішнявецкага была пададзена скарга на яго ўласных слуг Юзафа Лісоўскага, Адама Брозку, як прынцыпалаў, на памагатых Паўла Плядоўскага, Яна Гаварэцкага, Мікалая Шумскага, Сэбасьціяна Савіцкага, Мацюша Брозку, Янкоўскага, Кардышэўскага і іншых за тое, што яны напярэдадні перад сьвітаньнем, «''не зважаючы на пачцівасьць і павіннасьць сваю шляхецкую.., змовіўшыся як здраднікі на здароўе пана свайго, да замку места Брагінскага з гасподаў сваіх адначасова сабраўшыся, з полгакамі{{Заўвага|Полгак – кароткая стрэльба, калібрам удвая меншым, чым у гакаўніцы.}}, з аголенымі шаблямі ў замак гвалтоўна ўламіўшыся, але з-за супрацьдзеяньня аховы князя да пакою панскага дайсьці ня здолеўшы, чэлядзь пры ім тады быўшую, як мужчын, так і белых галоў{{заўвага|Белыя галовы альбо белагаловыя – замужнія жанчыны, якія, згодна з тагачасным этыкетам, не маглі паказвацца ў публічных месцах зь непакрытай галавой.}}, разагналі.., як злачынцы і здраднікі да скарбцу, дзе ўся маёмасьць рухомая яго міласьці захоўвалася, ланцуг і замкі наперад адбіўшы, уламіліся…''». А нарабаваўшы ўсялякага дабра, «''коней есче до того подданых князя его милости до колко на поли порвавши, з места Брагиня повтекали…''»&lt;ref&gt;ЦДІАУК. Ф. 28. Оп. 1. Спр. 38. А. 384зв.-386; Архив Юго-Западной России (Архив ЮЗР). Ч. 3. Т. 1. Акты о казаках (1500–1648 гг.). – Киев, 1863. С. 148 — 151&lt;/ref&gt;. Згаданы сярод слуг-рабаўнікоў [[Аляксандар Язэп Лісоўскі|Аляксандар Юзаф Лісоўскі]] — будучы знакаміты правадыр неўтаймоўных «[[Лісоўчыкі|лісоўчыкаў]]», надта рухавых і баяздольных вершнікаў, якія былі «галаўным болем» не адно для ворагаў, але і для насельніцтва і ўладаў Рэчы Паспалітай, бо аплачвалі ўласную службу жорсткімі рабаўніцтвамі ўсюды, дзе б ні зьявіліся&lt;ref&gt;Бельскі С. В. З гісторыі ўладароў і маёнткаў Брагіншчыны XVI—XVIII стст. С. 19 — 23&lt;/ref&gt;.

[[Файл:Маёнтак М. Абрамовіча ў рэестры 1634 г.jpg|значак|170пкс|Маёнтак Крысьціны з князёў Вішнявецкіх Мікалаевай Малынскай у рэестры 1634 г.]][[Файл:Фрагмэнт запісу М. Лосятынскаму 1638 г.jpg|значак|зьлева|170px|Фрагмэнт сьведчаньня Мікалая Лосятынскага. 1638 г.]][[Файл:Брагін у рэестры падымнага 1640 г.jpg|значак|170px|Брагін у рэестры падымнага 1640 г.]][[Файл:Фрагмэнт запісу Крысьціны Даніловічавай. 1641 г.jpg|значак|зьлева|170px|Фрагмэнт запісу Крысьціны Даніловічавай. 1641 г.]]

У 1628 годзе князь Канстанцін Карыбут Вішнявецкі, апякун дзяцей князя Міхаіла, з паловы места Брагіна з 15 дымоў плаціў па 3 злотыя, з 2-х сьвятароў па 6 зл., з 2-х мясьнікоў па 6 зл., з млынара 6 зл., з краўца 6 зл., з 6 агароднікаў па 1 зл. і 6 грошаў; усяго разам зь сёламі — 271 злоты і 6 грошаў. Пан Ян Точэвецкі з паловы маёнтку Брагін княгіні Адамавай Вішнявецкай{{Заўвага|Мужа ня стала ў 1622 годзе.}} плаціў 200 злотых.&lt;ref&gt;Архив ЮЗР. Ч. 7. Т. 1. Акты о заселении Юго-Западной России. — Киев, 1886. С. 393—394, 399&lt;/ref&gt;.

Паводле тарыфу падымнага «dwoiego» Кіеўскага ваяводзтва 1640 году, пан Рыгор Піатроўскі, стольнік наваградзкі, з 286 дымоў, так хрысьціянскіх, як і габрэйскіх, паловы Брагінскага маёнтку выплачваў 286 злотых, ды з дзьвюх слабодак — Сяльца і Удалёўкі — адпаведна 3 і 2 злотых{{заўвага|Гэта ня дзедзічны, а застаўны ўладальнік. Яшчэ ў 1634 г. 15 грошаў падымнага «jednego»  з кожнага з 286 дымоў сваёй часткі Брагіна і прыналежных ёй вёсак, усяго 145 з паловай злотых, мусіла выплачваць пані Крысьціна з князёў Вішнявецкіх Мікалаевая Малынская&lt;ref&gt;ЦДІАУК. Ф. 11. Оп. 1. Спр. 9. А. 928; Сергій Шинкар. Подимний податок Овруцького повіту від 1634 року: на що збирала гроші місцева шляхта? // Літопис Волині. Всеукраїнський науковий часопис. Число 16. — Луцьк: Східноєвропейський національний університет імені Лесі Українки, 2016. С. 107—115. Додаток. С. 112&lt;/ref&gt;.}}. Князь [[Ярэмі Вішнявецкі|Ярэмі Міхал, сын Міхаіла, Вішнявецкі]] з 82 дымоў сваёй паловы мястэчка Брагін выплачваў 82 злотых, з 13 габрэйскіх дымоў — яшчэ 13 зл.&lt;ref&gt;ЦДІАУК. Ф. 11. Оп. 1. Спр. 9. А. 873; Archiwum Państwowe w Krakowie. Archiwum Młynowskie Chodkiewiczów. Mikr. № J – 14970. Sygn. 404. S. 186&lt;/ref&gt;.

Палову Брагінскага замку і места з фальваркам і сялом Глухавічы, сёламі Сьпярыж, Малейкі, Казловыброды (Казялужцы?), Галкі, Рудакоў, Бабчын, Губаровічы, Дублін, [[Старыя Юркавічы|Юркавічы]], Сьцежарна, [[Удалёўка]], Крывін, Пірка, Нудычы, [[Пучын]], [[Чахі (Гомельская вобласьць)|Чахі]], [[Рудыя (Гомельская вобласьць)|Рудыя]], Крыўча, Дамамірка, [[Хатуча]], [[Мокіш]], хутарамі [[Еўлашы (зьніклая вёска)|Еўлашы]], Гамолічы, Ільлічы князь Ярэмі Міхал Вішнявецкі яшчэ ў 1638 г. заставіў на чатыры гады за 65 000 злотых пану Мікалаю Лосятынскаму &lt;ref&gt;Tomkiewicz W. Jeremi Wiśniowiecki (1612—1651) / W. Tomkiewicz. — Warszawa, 1933. S. 112, 113; зьвесткі пра паселішчы: AGAD. AR. Dział X. Sygn. 933. S. 5-6&lt;/ref&gt;. Ён жа пазьней і аб’яднаў абедзьве паловы Брагінскай спадчыны малодшай галіны роду Вішнявецкіх у сваіх руках&lt;ref&gt;Czamańska I. Wiśniowieccy. Monografia rodu. — Poznań, 2007. S. 145, 171&lt;/ref&gt;. 20 ліпеня 1641 году Крысьціна, дачка князя Адама Вішнявецкага, на той час жонка Пятра Даніловіча, крайчага кароннага, саступіла князю Ярэмію сваю палову замку і места Брагін зь сёламі Сялец, [[Каманоў|Ка''н''аноў]], [[Вуглы (Брагінскі раён)|Вуглы]]{{заўвага|У запісе перайначана ў Huły, замест Uhły.}}, [[Удалёўка]]{{Заўвага|Удалёўка згаданая і сярод уладаньняў князя Ярэмія.}}, [[Шкураты|Скураты]], [[Рыжкаў (Гомельская вобласьць)|Рыжкаў]], [[Вялікі Лес (Брагінскі раён)|Вялікі Лес]], Мікулічы, Катловіца, [[Карпілаўка (Хвойніцкі раён)|Карпілаўка]], [[Конанаўшчына]], [[Амелькаўшчына|Мількаўшчына]], Веляцін, Лісьцьвін, Высокае, [[Зьвяняцкае|Зьвінячына]], Miкітаўшчына (Мікідаўшчына), Зашчоб’е, Слабада пры рудні, млынах і вялікім ставе, Амолічы (Omolicze){{Заўвага|Гамолічы належалі і князю Ярэмію. Альбо сытуацыя падобна як з Удалёўкай: валодалі рознымі часткамі паселішча? Але сьведчаньняў адпаведных няма...}}, з прыналежнымі да маёнтку фальваркамі слуг-шляхчічаў Бялабжэскага, Калгановічаў, Ячэвіцкага, Якубоўскага, Баськевічавай, Лінкераў, Завацкага&lt;ref&gt;AGAD. AR. Dział X. Sygn. 933. S. 8-13&lt;/ref&gt;{{заўвага|Цікава, што арыгінал тэксту «darowizny Brahinia» пані Крысьціны, пададзены 24 ліпеня 1641 г. у кнігі Крэменецкага гродзкага суда, польскамоўны, а загаловак, уступ і заканчэньне запісаныя па-русінску.}}. 

[[Файл:Jeremi Wiśniowiecki.jpg|значак|зьлева|170px|Партрэт князя Ярэмія Міхала Вішнявецкага. Даніэль Шульц. Трэцяя чвэрць XVII ст.]][[Файл:Gryzelda Wiśniowiecka.PNG|значак|170px|Партрэт княгіні Грызэльды Канстанцыі з роду Замойскіх Вішнявецкай. Невядомы мастак. 1670-я гады.]][[Файл:Michał Karybut Višniaviecki. Міхал Карыбут Вішнявецкі (1669-99).jpg|значак|зьлева|170px|Партрэт караля Міхала Карыбута Вішнявецкага. Паміж 1669 і 1699 гг.]]

Ужо за часамі казацка-сялянскай вайны  1648—1651, да 8 чэрвеня 1648 году князь Ярэмі з княгіняй Грызэльдай{{Заўвага|Княгіню і двор ён выправіў «да Брагіна за Днепр» яшчэ ў першай палове траўня.}} на працягу тыдню бавіліся ў Брагіне. Тут жа адпачывала і войска. Аўтар дыярыюша Багуслаў Казімер Машкевіч (Маскевіч) заўважыў, што як бы казакі не затрымаліся пад Чарнігавам, а працягнулі іх перасьледаваць, то князю з княгіняй было б неспакойна. Брагін стаіць у надта ліхой мясьціне — увесь на балотах сярод панурых лясоў&lt;ref&gt;Dyaryusz Bogusława Kazimierza Maszkiewicza. // Zbiór pamiętników historycznych o dawnej Polszcze… / Wyd. przez J. U. Niemcewicza. Wydanie nowe Jana Niepomucena Bobrowicza. — Lipsk, 1840. T. V. S. 68, 70&lt;/ref&gt;. Мелася на ўвазе, што рэгулярнаму войску (асабліва вершнікам, бо няма дзе разьвярнуцца) вельмі нязручна ладзіць тут бітву. Пазьней жыхары Брагіна адчынілі браму войскам Багдана Хмяльніцкага, якімі кіравалі палкоўнік Нябаба і Хвясько. Брагінцы і сяляне навакольных вёсак утварылі полк, які выступіў пад камандаю казацкага галавы Магеры. За здраду места разбурана войскам Рэчы Паспалітай. Замак у якасьці былога абарончага збудаваньня не аднаўляўся, але надалей маглі існаваць, як звычайна ў тыя часы, умацаваныя двары наступных дзедзічных ды застаўных уладальнікаў. У хроніках габрэйскіх аўтараў Натана Гановэра і Мейера з Шчэбжэшына ці не ўпершыню згадана «сьвятая грамада Брагін», моцна пацярпелая ад «хмяльніччыны» ў тым жа 1648 годзе&lt;ref&gt;Еврейские хроники XVII столетия (Эпоха «хмельничины»). Исследование, перевод и комментарии С. Я. Боровского. — Иерусалим: Гешарим, 1997. С. 112, 164&lt;/ref&gt;. Сярод казакоў, захопленых у палон напярэдадні і пасьля бітвы пад Загальлем, у датаваных 11 і 29 чэрвеня 1649 году дакумэнтах названыя Мацьвей Шумейка з Брагіна, паказачаны брагінскі баярын Кавальскі, Сямён Абязушанка і  Хведар са Сьпярыжжа, Багдан з Брагіна, Фурс з Бабчына, падданыя князя Ярэмія Міхала Вішнявецкага, ваяводы рускага, Пётар з Мокіша, падданы пана Катарскага, Міхед з Савічаў&lt;ref&gt;Джерела з історії Національно-визвольної війни українського народу 1648—1658 рр. Т. 1 (1648—1649). — Київ, 2012. С. 241, 242, 243, 244, 264, 266&lt;/ref&gt;.

На 7 сакавіка 1650 году дзяржаўцам Брагіна і той часткі воласьці, якая да 1641 г. належала пані Крысьціне з князёў Вішнявецкіх Даніловічавай, названы пан Даніэль Сіліч. Тады ў самым мястэчку Брагін налічвалася 70 дымоў (каля 420 падданых), у сёлах Мікулічы, Веляцін, Лісьцьвін, у частцы Сяльца разам — 130 дымоў (≈780 жыхароў), у Карпілаўцы, Конанаўшчыне, Мількаўшчыне, Углах, Каманове не засталося ні дымоў, ні падданых. Адпаведную судовую прысягу склалі Васіль Ярмоліч, слуга Лук’ян Русаненка і Пракоп Гурскі з Брагіна&lt;ref&gt;Національно-визвольна війна в Україні. 1648-1657. Збірник за документами актових книг / Керівник проекту Музичук О. В.; Упор.: Сухих Л. А., Страшко В. В. Державний комітет архівів України. Центральний державний історичний архів України, м. Київ. – Київ, 2008. С. 534&lt;/ref&gt;.  

[[Файл:Зьвестка пра зруйнаваны Брагін. Верасень 1669 г.png|значак|зьлева|170px|Зьвестка пра зруйнаваны Брагін. Верасень 1669 г.]][[Файл:Фундуш Станіслава Канецпольскага 1678 г.jpg|значак|170px|Фундуш Станіслава Канецпольскага 1678 г.]]

Пасьля сьмерці ў 1651 годзе князя Ярэмія Брагін пэўны час быў уладаньнем сына, будучага караля [[Міхал Вішнявецкі|Міхала Карыбута]]{{заўвага|У фундушы 1742 г. сужэнства Міхала Сэрвацыя і Тэклі Ружы Вішнявецкіх запісана, нібыта яшчэ 16 жніўня 1670 года кароль пацьвердзіў даўні фундуш манастырам у Сяльцы&lt;ref&gt;НГАБ у Менску. Ф. 694. Воп. 5. Спр. 140. А. 129адв.&lt;/ref&gt;. Аднак, у навукова-папулярным выданьні «Князі Вишневецькі» да матэрыялу А. Мацука пра Брагін зьмешчаны фотаздымак прывілею-пацьверджаньня, датаванага тым жа 16 жніўня, але 1673 г., г. зн. ужо пасьля сьмерці княгіні Грызэльды і за некалькі месяцаў да спачыну самога манарха.}}, але апошні саступіў яго маці&lt;ref&gt;Мацук А. Брагін. С. 213—215&lt;/ref&gt;.

Станам на 1666 год, у гетманства Івана Брухавецкага, Брагін, як і Хвойнікі, значыўся ў ліку «асобных» мястэчкаў, прыпісаных да Чарнігаўскага казацкага палка&lt;ref&gt;Кривошея В. В. Українське козацтво в національній пам'яті. Чернігівський полк. У 2 т. – Київ.: ДЦ «НВЦ «Пріоритети», 2012. Т. 2. С. 446&lt;/ref&gt;. Зразумела, што пасьля [[Андрусаўскае замірэньне|Андрусаўскага замірэньня]] 1667 году ўсё павярнулася на ранейшыя колы.

12-м і 27-м верасьня 1669 году датаваныя лісты княгіні Грызэльды і яе брагінскага адміністратара пана Адама Тышэцкага да гэтмана Войска Запароскага ў левабярэжнай Украіне Дзямьяна Мнагагрэшнага пра разбураны Брагін&lt;ref&gt;Акты, относящиеся к Южной и Западной России (далей: АЮЗР). Т. 9. – С.-Петербург, 1877. Стб. 171&lt;/ref&gt;. Пасьля спачыну 17 красавіка 1672 году княгіні Грызэльды Брагінскі маёнтак дастаўся яе пляменьніку і стрыечнаму брату караля пану Станіславу Канецпольскаму&lt;ref&gt;Czamańska I. Wiśniowieccy. S. 334—335&lt;/ref&gt;{{Заўвага|Ілона Чаманьска прывяла сьведчаньне аб валоданьні Ст. Канецпольскім Брагінам на 1676 год. Пры гэтым дасьледчыца назвала яго «пасэсарам». Але ці мог пасэсар, як ня дзедзічны, а часовы ўладальнік, выдаваць фундушы цэрквам і запісваць у тэстамэнце добры сваякам і іншым асобам ад свайго ймя? Пэўна, ня мог.}}.

Расейскі дакумэнт 1676 году засьведчыў, што пасланец казацкага гетмана Барыс Маршэўскі летась да [[Львоў|Львова]] ехаў накіроўваючыся ''«на Брагинъ, на [[Загальле|Загалье]], на [[Хвойнікі|Хвойники]], на [[Мазыр|Мозырь]]…»''&lt;ref&gt;АЮЗР. Т. 12 (1675 – 1676). – С.-Петербург, 1882. Стб. 831&lt;/ref&gt;.

10 лютага 1678 году Ст. Канецпольскі, на просьбу «swiaszczennika Puciaty», пратапопа брагінскага{{заўвага|Як вядома зь візыты Губарэвіцкай царквы 1752 г., у 1700 г. брагінскім пратапопам (дэканам) быў Гаўрыла (Габрыэль) Пуцята&lt;ref&gt;ІР НБУВ. Ф. 1. Спр. 2464. А. 285&lt;/ref&gt;.}}, выдаў фундуш Прачысьценскай або Раства Найсьвяцейшай Багародзіцы царкве&lt;ref&gt;ІР НБУВ. Ф. 1. Спр. 2464. А. 342-343. Спр. 2477. А. 72. Ф. 233. Спр. 19. А. 772, 773&lt;/ref&gt;.

[[Файл:Herb Pobog barokowy.svg|100пкс|значак|зьлева|Герб Побуг роду Канецпольскіх.]][[Файл:Брагін з прылегласьцямі. 1683 г.jpg|значак|170px|Хвойніцкая (рэшта) і Брагінская воласьць. 1683 г.]][[Файл:Бабіца, Астраглядавічы і Брагін на карце Алексіса Жубера Жаліё. Парыж, 1685 г.jpg|значак|170px|Брагін і Астраглядавічы, ізноў разьдзеленыя нейкай мяжой. Фрагмэнт мапы Алексіса Жубэра Жаліё. Парыж, 1685 г.]][[Файл:Рудакоў і Бабчын у пастой 1686-1687 гг.jpg|значак|зьлева|170px|Брагін, Рудакоў і Бабчын у пастой 1686-1687 гг.]][[Файл:Паборы зь мястэчка Брагіна ў пастой 1686-1687 г. казакоў палкоўніка П. Шчуроўскага.png|значак|зьлева|170px|Паборы зь мястэчка Брагіна ў пастой 1686-1687 г. рэестравых казакоў палкоўніка П. Шчуроўскага.]][[Файл:Браты Арсэці, пасэсары.jpg|значак|170px|Браты Арсэці (Аршэты), пасэсары; ліпень 1687 г.]]

22 жніўня 1682 году кашталян кракаўскі пан Станіслаў Канецпольскі склаў тэстамэнт. Сваім спадчыньнікам, што да ўсёй фартуны, ён назваў усыноўленага пана Яна Канецпольскага, ваяводзіча бэлзскага, але вёскі Хатучу і Юркавічы ў Брагінскай воласьці Кіеўскага ваяводзтва завяшчаў войскаму чырвонагродзкаму пану Гаварэцкаму з жонкай&lt;ref&gt;Pamiętniki o Koniecpolskich. Przyczynek do dziejów polskich XVII wieku. / Wydał Stanisław Przyłęcki. — Lwów, 1842. S. 375—389&lt;/ref&gt;.

У люстрацыі падымнага падатку Оўруцкага павету Кіеўскага ваяводзтва ад 25 студзеня 1683 году сказана, што пан Канецпольскі валодаў у месьце Брагін 55 дымамі (каля 330 жыхароў), пан Сіліч — 27 (162), пан Бялабжэскі — 6 (36), пан Чэрскі — 3 (18); а яшчэ тут было 8 дымоў габрэйскіх (48)&lt;ref&gt;Архив ЮЗР. Ч. 7. Т. 1. С. 489, 490, 502&lt;/ref&gt;.

14 верасьня 1686 году брагінскі мешчанін Юры Андрыевіч пад прысягай паведаміў у Оўруцкім гродзкім судзе, што як з-за казакоў, так і з-за войска Вялікага Княства Літоўскага, зь места Брагін, акрамя габрэяў, адышлі 15 дымоў (прыкладна 90 жыхароў)&lt;ref&gt;Архив ЮЗР. Ч. 7. Т. 1. С. 550—551&lt;/ref&gt;.

28 чэрвеня 1687 году ў той жа суд Ваўжынцом Лавіцкім, падчашым ноўгарад-северскім, ад імя яснавяльможнага пана Яна Канецпольскага, ваяводзіча бэлзскага і каралеўскага палкоўніка, быў пададзены пратэст супраць «''нязносных крыўдаў, шкодаў, крыміналаў, наездаў і забоеў''», учыненых у маёнтку Брагінскай воласьці палкоўнікам рэестравай часткі Войска Запароскага Паўлам Апосталам Шчуроўскім, яго сотнікамі і казакамі. Тады 65 домагаспадарак (каля 390 жыхароў) пана Яна Канецпольскага ў месьце Брагіне былі моцна зруйнаваныя працяглым, ад лістапада 1686 году, пастоем 65 казакоў і 30 коней, для якіх на ўсю зіму і вясну, «''да самых świątek zielonych''», іх ператварылі ў своеасаблівую кухню. На патрэбы самога пана палкоўніка Шчуроўскага, на тры вазы скарбовыя брагінцы далі 150 злотых; сотніку Русановічу, які стаў у Брагіне, як гатовымі пенязямі, так і за гарэлку, мёд, піва, плацячы арандатарам-габрэям, аддалі 286 злотых у добрай манэце; Асавуле, палкавому пісару, далі злотых...{{заўвага|Сума, відаць, запісана неразборліва.}} і сотніку Мацьвею — 38 злотых. Выправілі 22 вазы, кожны з хамутом, раменнай шляёй, касой, сякерай, рыдлёўкай, біклагай, мазьніцай з двума {{падказка|гарцамі|гарц або гарнец — 2, 8237 л}} дзёгцю; яшчэ зь іх выбралі здору на 80 злотых, гарэлкі, рыбы, піва, мяса, мёду, для самога пана палкоўніка, калі там па тыдню і болей разам з жонкай бываў, як для казакоў тут паўсталых, так і прыязджаўшых, далі 200 злотых, для пана палкоўніка за 2 валоў і 2 лісіц аддалі 35 злотых, а ўсяго — 1009 злотых. За 65 пар хустаў палатна на ўладкаваньне паходных шатроў аддалі 73 злотыя, {{падказка|легуміны|салодкая выпечка альбо слодычы, вырабленыя з ужываньнем зьбітых яек і цукру з рознымі дадаткамі.}} жыхары выдалі 49 вёдраў, аўса для коней паўсталых у месьце і прыязджаўшых — 569 вёдраў, за соль аддалі 16 злотых, за абутак, скуры, якія браў палкоўнік, — 36 злотых. За час пастою казакі зьелі 250 кур, 103-х падсьвінкаў, 39 гусей.

Што да злачынстваў, учыненых казакамі. Сотнік Русановіч моцна зьбіў брагінскага падстаросту Сташкевіча, а мешчаніна Антоненку ажно да сьмерці. Зьдзекваўся з сьвятара Мікольскага, за галаву схапіўшы, цягаў каля царквы і зьбіваў за тое, што ён словамі ўшчуваў сотніка, які ў Вялікі пост уздумаў іграць музыку і танцаваць. На загад Апостала Русановіч пасьля жорсткага катаваньня абрабаваў, а потым забіў ксяндза дамініканіна Булгака, які ехаў з Пінскага кляштару да сваякоў і заначаваў у Брагіне. Яшчэ сказана, што ўрэшце казакі П. Шчуроўскага гэткімі ўчынкамі «rozegnali chłopów i mieszczanow z Brahińszczyzny za Dniepr». Адным з сьведкаў у справе выступіў брагінскі войт Цімафей Ленчанка&lt;ref&gt;Архив ЮЗР. Ч. 3. Т. 2. Акты о казаках (1679—1716). — Киев, 1868. С. 148—158&lt;/ref&gt;.

Актам Оўруцкага гродзкага суда ад 16 ліпеня 1687 году засьведчана, што частка Брагінскага маёнтку дзедзічнага ўладальніка Яна Канецпольскага знаходзілася ў пасэсіі паноў-братоў Вільгэльма і Мікалая Арсэці (Orszetow)&lt;ref&gt;ЦДІАУК. Ф. 15. Оп. 1. Спр. 5. А. 336зв.-337&lt;/ref&gt;.

14-м траўня 1696 году датаваны акт прысуду да вечнай баніцыі пасэсараў Брагінскага маёнтку паноў Міхала Арсэці, Аляксандра Вонжбана, Самуэля Сіліча «і іншых», а таксама габрэя-арандатара Зушмана за незьяўленьне да Кіеўскага гродзкага суду. Вінаватыя перашкаджалі паборцы пану Міхалу Ставецкаму, харунжаму жытомірскаму, пры зборы шэлежнага, г. зн. падатку з гарэлкі, што прывозілася на кірмашы ў мястэчку Брагіне&lt;ref&gt;ЦДІАУК. Ф. 2. Оп. 1. Спр. 6. А. 33зв.-36зв. Спр. 198. А. 4&lt;/ref&gt;. 

14-м лістапада 1705 году датаваная судовая скарга панства Станіслава і Алены Сілічаў на Зыгмунта Шукшту, адміністратара ўладальніка Хвойніцкага маёнтку князя Дамініка Шуйскага, за чатырохразовае спаленьне іхнай карчмы, збор кірмашовага і гандлёвага мыта зь іх і з купцоў у м. Брагін&lt;ref&gt;Опись актовой книги Киевского центрального архива. № 25 / Сост. А. Т. Белоусов. — Киев, 1881. С. 12&lt;/ref&gt;. 16 лютага 1709 году быў актыкаваны ліст каралеўскага ротмістра, лідзкага стольніка Валерыяна Антонія Талмонта, у якім паведамляецца, што ён, выправіўшыся да маёнткаў Брагін і Хвойнікі, прасіў шляхціча Мельчынскага дастаўляць для харугвы правіянт або грошы і загадаў выдаваць ад імя яго, Талмонта, расьпіскі; што за ўсе страты, нанесеныя шляхце і яе падданым войскамі, мусіць адказваць пан Мельчынскі, выбраны шляхтай дзеля забясьпечаньня войска правізіяй у Кіеўскім ваяводзтве; што за ракой Уша стаяць іншаземныя войскі і іх гэты ліст не датычыцца. 18 сьнежня 1710 году скаргу ў суд падалі мельніцкі войскі Аляксандар Бандынэлі з жонкай, якія тады валодалі часткай сёлаў Брагінскага ключа Я. Канецпольскага, на стражніка вількамірскага З. Шукшту з жонкай: за зьбіцьцё ў м. Хвойнікі іх габрэя Фроіма Абрамовіча, ад чаго той памёр; за адмову таму ж габрэю ў сьвятым хросьце, аб чым ён, зыходзячы, прасіў; за таемнае пахаваньне трупа, рабаўніцтва ў нябожчыка грошай, пагрозы самым падаўцам скаргі. Тым жа днём датавана і скарга на забойства габрэя Абрамовіча ўладальніка Брагіна Я. Канецпольскага&lt;ref&gt;Опись актовой книги Киевского центрального архива. № 27 / Сост. А. Т. Белоусов. — Киев, 1882. С. 5, 45&lt;/ref&gt;.

[[Файл:Падзел Вішнявеччыны на 1718 год.png|значак|170px|Пры падзеле Вішнявеччыны з старэйшым братам Янушам Антоніем, кракаўскім каштэлянам, у 1718 г. застаўны Брагінскі маёнтак ужо прызначаўся малодшаму брату Міхалу Сэрвацыю, канцлеру ВКЛ&lt;ref&gt;AGAD. AR. Dział X. Sygn. 960. S. 19-24&lt;/ref&gt;.]]

29 ліпеня 1719 году А. Бандынэлі падаў скаргу на ковенскага падстолія З. Шукшту за тое, што ён гвалтоўна адабраў поле ўва ўрочышчы Тварова, падараванае брагінскай царкве сьв. Мікалая яшчэ князямі Вішнявецкімі, зьбіўшы пры гэтым царкоўных сялян і перакалоўшы дзідамі валоў. Пазбаўленая ўгодзьдзяў царква прыйшла ў заняпад, што ледзь не прывяло да бунту прыхаджанаў. Таму падаўца скаргі вырашыў вярнуць царкоўныя землі і паслаў сваіх людзей, загадаўшы ім убраць жыта, пасеянае падданымі пана Шукшты. Апошні, у сваю чаргу, сабраўшы да 200 чалавек чэлядзі, узброіўшы іх стрэльбамі, дзідамі і інш., зьявіўся на полі, калі туды прыйшлі брагінскія сяляне з сьвятарамі, несшымі крыжы ў руках. Шукшта з сваімі людзьмі напаў на сьвятароў, зьбіў іх. На абарону апошніх кінуліся брагінскія сяляне і мяшчане, адбылася жорсткая бойка, якая скончылася не на карысьць З. Шукшты: ён вымушаны быў адыйсьці, маючы шмат людзей параненымі, а аднаго забітым; зь людзей Бандынэлі двое мяшчанаў былі цяжка параненыя. А. Бандынэлі заявіў пра адабраньне яго сялянамі зброі ў пана Шукшты падчас наезду. Возны агледзеў у Брагінскім замку тую зброю: 11 стрэльбаў, 9 бердышоў, 18 кос і г. д.&lt;ref&gt;Опись актовой книги Киевского центрального архива. № 34 / Сост. А. И. Савенко. — Киев, 1906. С. 28-29&lt;/ref&gt;

[[Файл:Michał Servacy Višniaviecki. Міхал Сэрвацы Вішнявецкі (1749-56) (2).jpg|значак|зьлева|170px|Міхал Сэрвацы Вішнявецкі. Невядомы мастак. Паміж 1749 і 1756 гг.]][[Файл:Пячатка князя Міхала Сэрвацыя Вішнявецкага.jpg|значак|170px|Пячатка князя Міхала Сэрвацыя Вішнявецкага&lt;ref&gt;AGAD. AR. Dział X. Sygn. 960. S. 36&lt;/ref&gt;.]]

3 сьнежня 1719 году апошні на той час дзедзічны ўладальнік Брагінскіх добраў Ян Канецпольскі, ваявода серадзкі, спачыў. А ўжо 10 жніўня 1720 году пан Зыгмунт Шукшта, падстолі ковенскі, падаў у Оўруцкі гродзкі суд сведчаньне за подпісамі паноў-шляхты Стэфана Завяліча-Мачульскага, скарбніка чарнігаўскага, рэгента гродзкага оўруцкага, Мікалая Валеўскага-Ляўкоўскага, Міхала Якубоўскага, Станіслава Багдановіча, Антонія Петрушэвіча, вознага Марціна Паўлюкевіча, якія на ўласныя вочы назіралі ў Брагіне жахлівую карціну: прыходзкія могілкі Сьвята-Мікольскай царквы, зруйнаваныя на загад пана Аляксандра Бандынэлі, войскага мельніцкага, а разам косьці і чарапы, раскіданыя паўсюдна. На вызваленым жа месцы адказчыкам па-блюзьнерску закладзены быў італьянскі сад (''ogród włoski'')&lt;ref&gt;Архив ЮЗР. Ч. 1. Т. 4. Акты об унии и состоянии православной церкви с половины XVII века (1648—1798). — Киев, 1871. С. 401—402&lt;/ref&gt;. 11 жніўня 1721 году А. Бандынэлі, у сваю чаргу, абвінавіціў З. Шукшту ў тым, што ён падбіў глухавіцкага сьвятара Якуба Бярнацкага сагнаць з поля ва ўрочышчы Дзяканаўскім настаяцеля брагінскай Мікалаеўскай  царквы Якіма Давідовіча, хоць угодзьдзі тыя былі падараваныя царкве яшчэ князямі Вішнявецкімі. 2 жніўня Я. Бярнацкі, узяўшы ў дапамогу Мікіту, Касьяна, Уласа Канавалаў і яшчэ зь дзесятак  сялян глухавіцкіх, наехаў на сенажаць і айца Давідовіча za brodę porwawszy, pięścią{{заўвага|Кулаком.}} bił, tłukł, za włosy na ziemię obaliwszy, targał, włosy wyrwał, pokrwawił, зь сенажаці сагнаў і касіць ня даў, а яшчэ хацеў зьвязаць і да панскага двара адвезьці&lt;ref&gt;Архив ЮЗР. Ч. 1. Т. 4. – С. 407 – 409&lt;/ref&gt;. 14 чэрвеня 1724 году дорпацкі падкаморы Аляксандар Антоні Бандынэлі з жонкай заявілі ў судзе, што патрацілі вялікія сродкі на засяленьне і аднаўленьне застаўнога маёнтку Брагін, які атрымалі ў надта зруйнаваным стане&lt;ref&gt;Опись актовой книги Киевского центрального архива. № 38 / Сост. Е. П. Диаковский — Киев, 1906. С. 28&lt;/ref&gt;.

[[Файл:Міхал Сервацы ў чарговы раз падпісаўся графам на Брагіне. Маніфест 1734 г.png|значак|170px|Міхал Сэрвацы ў чарговы раз падпісаўся графам на Брагіне. Маніфэст 9 чэрвеня 1734 г.&lt;ref&gt;AGAD. AR. Dział X. Sygn. 958. S. 17-20&lt;/ref&gt;]][[Файл:Сумы, запісаныя Міхалам Сервацыем жонцы Тэклі Ружы на добрах Вішнявец і Брагін.png|значак|170px|Сумы злотых, запісаныя Міхалам Сэрвацыем жонцы Тэклі Ружы на добрах Вішнявец і Брагін&lt;ref&gt;AGAD. AR. Dział XI. Sygn. 155. S. 35&lt;/ref&gt;.]]

У тарыфе Оўруцкага павету Кіеўскага ваяводзтва 1734 году, складзеным паводле зьвестак папярэдняй люстрацыі, засьведчана, што ў частцы места Брагін і яшчэ 36 паселішчах, якія трымаў пан Бандынэлі, налічвалася каля 355 двароў (прыкладна 2130 жыхароў). У частцы Брагіна і прыналежных да яе 19 паселішчах (акрамя Залесься і Зашчоб’я сялецкіх айцоў базылянаў), што знаходзіліся ў заставе ў пана Сіліча, было каля 175 двароў (прыкладна 1050 жыхароў)&lt;ref&gt;Тарифи подимного податку, сеймикові лауди і люстрації Київського воєводства першої половини XVIII століття. /Вид. друге, доп. Укл. Конрад Жеменецький. — Біла Церква, 2015. С. 21, 39, 283—285&lt;/ref&gt;. А. Бандынэлі спачыў у 1733 годзе і менавіта тады [[Міхал Сэрвацы Вішнявецкі|князь Міхал Сэрвацы з старэйшай галіны і апошні ў родзе Вішнявецкіх]] ці не ўпершыню падпісаўся як «hrabia… na Brahiniu»&lt;ref&gt;Акты, издаваемые Виленской археографической комиссией. — Вильна, 1870. Т. IV. Акты Бресцкого гродского суда. С. 485&lt;/ref&gt;.

Найранейшыя зьвесткі аб прыходах брагінскіх цэркваў вядомыя зь візыты Брагінскага дэканату 1740 году. Прыход Мікалаеўскай царквы аб'ядноўваў верных з 26 дымоў у самым мястэчку, 10 у Ясянях, 14 у Нудычах, 4 у Масках, 2 у Бакунах, 2 у Шкуратах, 80 у Бабчыне «z attynencyia»{{заўвага|За тымі «прыналежнасьцямі» беспамылкова пазнаюцца вёскі Рудакоў, Мокіш, хутары Чахі, Рудыя і брагінскі [[Варацец]].}}. Душ да споведзі – каля 500. Прыхаджаны царквы Раства Найсьвяцейшай Багародзіцы жылі ў 45 дварах Брагіна, 14 Петрыцкага, 10 Дамаміркаў, 21 Малейкаў, 15 Дубліна, 19 Сьпярыжжа, 15 Ільлічоў, 10 Сабалёў, 18 Буркоў з хутарамі. Душ да споведзі таксама – каля 500. Прыход Траецкай царквы складалі верныя з 50 двароў у Брагіне, 22 у Шкуратах, 8 у хутары Вуглы, 7 у Каманове, 4 у Рудні Удалёвай і Пажарках, 7 у Унігаўцы, 7 у Рыжкаве, 8 у Вялікім Лесе, 5 у Каваках, 13 у Кавалях, Хвенках і Хурсах, 7 у Бандарах, Шастаках і Леўчыках (Леўшунах?)&lt;ref&gt;ІР НБУВ. Ф. 233. Спр. 19. А. 765, 768, 770, 773, 774, 777&lt;/ref&gt;. 

[[Файл:Загаловак візіты Брагінскай пратапопіі 1743 г.jpg|значак|зьлева|170px|Загаловак візыты Брагінскай пратапопіі (дэканату) 1743 г.]]

Згодна з Генэральнай візытай Брагінскага дэканату, на 1743 год у мястэчку было тры ўніяцкія царквы. Сьвята-Траецкі прыход, настаяцелем якога Сімяон Вараб'евіч, аб'ядноўваў plus minus 163 двары, а верных, дапушчаных да споведзі, – 652 душы як у самым мястэчку, так і па вёсках. У прыходзе царквы Раства Найсьвяцейшай Багародзіцы, які ўзначальваў сьвятар Іаан Антыпенка, было 167 двароў, дапушчаных да споведзі верных – plus minus 600 душ{{заўвага|Сказана яшчэ, што царква некалі асьвечана ''od niektórego Biskupa Wołoskiego''. Прынамсі, у 1720 – 1722 гг. ім быў плябан Астраглядавіцкай рыма-каталіцкай парафіі кс. Юзафат Парышэвіч&lt;ref&gt;НГАБ. Ф. 320. Воп. 1. Спр. 1. А. 120&lt;/ref&gt;.}}. Будынак узьведзены каля 100 гадоў раней сіламі жыхароў мястэчка. Прыход Сьвята-Мікалаеўскай царквы на чале зь вікарыем а. Іосіфам Барнацкім складаў 121 двор, верных, дапушчаных да споведзі, – 486 душ&lt;ref name=&quot;fn3&quot;/&gt;. У 1744 годзе князь Міхал Сэрвацы Вішнявецкі пацьвердзіў ранейшы фундуш Мікалаеўскай царкве{{заўвага|У 1774 г. быў пацьверджаны панамі Ракіцкімі}}&lt;ref&gt;НГАБ. Ф. 136. Воп. 1. Спр. 573. А. 95, 118&lt;/ref&gt;.    

Пасьля сьмерці князя Міхала Сэрвацыя Вішнявецкага ў 1744 годзе яго вялізныя ўладаньні адыйшлі да жонкі княгіні Тэклі Ружы з Радзівілаў († канец 1747). Прычым на Брагіне з прылегласьцямі ёй было запісана ажно 400 000 злотых{{Заўвага|Параўнаньня дзеля: на Вішняўцы cum attinentiis – «усяго» 111 000 злотых.}}&lt;ref&gt;Czamańska I. Wiśniowieccy. S. 451—452&lt;/ref&gt;.
 
У 1748 годзе мястэчка Брагін названае ў ліку паселішчаў, частка жыхароў якіх (галоўным чынам, шляхта) належала да рыма-каталіцкай Астраглядавіцкай парафіі Оўруцкага дэканату Кіеўскай дыяцэзіі&lt;ref&gt;Ks. Orłowski K. N. Defensa biskupstwa y dyecezyi Kiiowskiey. — Lwów, 1748. S. 148&lt;/ref&gt;. Ад студзеня 1749 году маёнтак стаў уласнасьцю Замойскіх&lt;ref&gt;Czamańska I. Wiśniowieccy. S. 452&lt;/ref&gt;{{Заўвага|Сьпіс маёнткаў Вішнявецкіх са спасылкай на рукапіс князя Міхала Сэрвацыя гл.: Przezdziecki A. Podole, Wołyń, Ukraina: obrazy miejsc i czasów. – Wilno, 1841. Tom I. S. 57–62}}. Паводле ксяндза Ст. Залэнскага, дачцэ Міхала (†1735) і Эльжбэты (з князёў Вішнявецкіх) Замойскіх Катарыне, якая пабралася шлюбам з Янам Каралем Мнішкам, падкаморым літоўскім{{Заўвага|У аўтара памылкова — з падкаморым ''каронным''.}}, пры сямейным падзеле ў 1750 годзе дасталося ў трыманьне «Брагінскае графства». Тады ж яна і фундавала ў Брагіне пры касьцёле, які наноў паставіла, місію, прызначыла езуіцкай рэзыдэнцыі ў Юравічах пэўную суму грошай з умовай, каб нехта з місіянэраў прыбываў да Брагіна і абслугоўваў духоўныя патрэбы католікаў{{Заўвага|Некаторыя зьвесткі пра місіянэраў-езуітаў у нашай мясьціне сустракаем ў мэтрычных кнігах Астраглядаўскага касьцёла: ксяндзы Вітвіцкі (1751),  Ігнацы Барановіч (1752), Адальбэрт Чэрскі (1756—1760, 1766, 1767), Юзаф Артэльскі (1766, 1769, 1772, 1773), Стэфан Маргелевіч (1773); трое апошніх названыя менавіта місіянэрамі брагінскімі, гл.: НГАБ. Ф. 1781. Воп. 27. Спр. 202. А. 153адв., 154—155адв., 156адв., 158—158адв., 207, 208, 229}}&lt;ref&gt;Załęski S. Jezuici w Polsce. Kraków, 1905. T. 4. Cz. 4: Kolegia i domy założone za królów Jana Kazimierza, Michała, Jana III, obydwóch Sasów i Stanisława Augusta. 1648—1773. S. 1551&lt;/ref&gt;.

[[Файл:Roslin, Aleksander. Portret Katarzyny z Zamoyskich Mniszchowej.jpg|значак|зьлева|170px|Партрэт Катарыны з Замойскіх Мнішкавай. Аляксандар Расьлін. Каля 1752 году.]][[Файл:POL COA Zamoyski.svg|100пкс|значак|Герб роду Замойскіх.]][[Файл:POL COA Kończyc III.png|100пкс|значак|Герб уласны роду Мнішкаў.]][[Файл:POL COA Rawicz.svg|100пкс|значак|зьлева|Герб Равіч паноў Ракіцкіх.]]

Часам не абміналі Брагін і гайдамакі. У 1750, 1751 годзе мястэчка і ваколіцы, частка якіх была тады ўладаньнем пана Францішка Антонія Ракіцкага, ротмістра ашмянскага, пацярпелі ад іх рабаўніцтваў&lt;ref&gt;Белоруссия в эпоху феодализма. Сборник документов и материалов. Том 2: С середины XVII до конца XVIII века, до воссоединения с Россией / Под ред. А. И. Азарова, А. М. Карпачева, Е. И. Корнейчик. — Минск: Издательство Академии наук БССР, 1960. С. 396—398&lt;/ref&gt;. З паказаньняў арыштанта, гайдамацкага ватажкі, Івана Падалякі ў Кіеўскім гродзкім судзе ад 20 кастрычніка 1750 году: «''…ідучы да Брагіня каля млыноў, што завуцца Гарадзішчам, здыбалі аднаго чалавека, з імя і прозьвішча невядомага, які… ўзяўся дабраахвотна праводзіць, і пайшлі да Брагіня; у Брагіню ўначы зрабавалі двух габрэяў: сукмані, маніста, серабро і грошы забралі; кожнаму гайдамаку ў цьвёрдай манеце дасталася па дзесятку рублёў, а ў дробнай манеце маскоўскай — па пяць рублёў і шэсць грывень; тую дробную манету ўсю аддалі правадніку Сьцяпану..; той жа Сьцяпан з Брагіня праводзіў іх да дому свайго бацькі і, там накарміўшы, у бацькі пакінуў грошы, а сам павёў іх да сваіх паноў, да Кімбараўкі…''»&lt;ref&gt;Архив ЮЗР. Ч. 3. Т. 3. Акты о гайдамаках (1700—1768). — Киев, 1876. С. 529—530&lt;/ref&gt;. Нярэдка, рабаўніцтвы суправаджаліся забойствамі. Уражвае наступнае сьведчаньне: &quot;''Тот же секунд-майор Галцов 25 августа 1750 г. рапортовал: «сего августа 25 дня писал к нему польского местечка Лоева, владельца конюшенного и ротмистра Антония Рокицкого местечка Брагина управитель шляхтич Верига, что сего августа против 25-го числа разбойников 12 ч-к, в ночи при селе Игрушине попа Павла Лазниченка разбили и двор огнем спалили, и жида разбили и огнем сожгли, а жидовку до смерти скололи; да в деревне Сувиде жида разбили, а жидовку огнем же зжгли и жиденка до смерти скололи, которое де село Игрушин и дер. Сувида разстоянием от Днепра против Любич с 15 верст''». Пазьней Ф. Ракіцкі паведамляў кіеўскаму гэнэрал-губэрнатару М. І. Лявоньцеву: «''сего 1752 г. мая 10-го н. с. два гайдамаки именем Грицько Киселенко, а другой Пархоменко пойманы с товарищи в розбое и в допросе сего мая 15 в лоевском замке показали: …Из Жаров вышев, имев всякое к пропитанию изобилие, плыли Днепром до реки Брагинки и хотели прийти до местечка Брагина, но имея предосторожность, что были в опасности, поплыли вверх Днепром к Лоеву, мимо Любеча…''»&lt;ref&gt;Исторические материалы из архива Киевского губернского правления. Выпуск 5. / Сост. ред. неофициальной части Ал. Андриевский. — Киев, 1883. С. 13, 16, 30&lt;/ref&gt;.

Паводле чарговай візыты Брагінскага дэканату, на 1752 год у прыходзе царквы Раства Найсьвяцейшай Багародзіцы, якая знаходзілася ў прадмесьці Брагіна, было 236 двароў, у тым ліку 56 у месьце. Дапушчаных да споведзі 1238 душ. Прыход «мейскай» Сьвята-Мікалаеўскай царквы складалі верныя з 126 двароў, 30 зь якіх — у Брагіне. Душ да споведзі — 889. У прыходзе царквы Сьвятой Тройцы, якая стаяла пасярод тагачаснага места, налічвалася 120 двароў, зь іх 40 у самым Брагіне. Асобна зазначана, што каля 300 душ у тым годзе не спавядаліся&lt;ref&gt;ІР НБУВ. Ф. 1. Спр. 2464. А. 341адв., 344адв.-345, 347, 354адв.-355, 357, 361адв.-362&lt;/ref&gt;.

У 1750—1753 гадох памежныя канфлікты з князямі Шуйскімі, уладальнікамі Хвойнікаў і Астраглядавічаў, мелі пасэсары Брагінскага маёнтку паны Ян Караль Мнішак, падкаморы літоўскі, і Францішак Антоні Ракіцкі, войскі ашмянскі&lt;ref&gt;AGAD. APiJ. Sygn. 1. S. 70—71&lt;/ref&gt;. У 1754 годзе Брагінскае графства была куплена ў княгіні Эльжбэты, дачкі Міхала Сэрвацыя, Вішнявецкай Міхалавай Замойскай за 550 000 злотых панам Францішкам Антоніем, сынам Мікалая, Ракіцкім (†1759), лідарам групоўкі [[Чартарыйскія|Чартарыйскіх]] у [[Рэчыцкі павет|Рэчыцкім павеце]]. Пасьля гэтага судовыя прэтэнзіі суседзяў, апекуноў непаўналетніх хойніцкіх Шуйскіх паноў Быстрых, старостаў ліноўскіх, наступных апекуноў князёў Шуйскіх, старостаў ніжынскіх, былі ўжо толькі да паноў Ракіцкіх і іх сваякоў паноў [[Рафал Алаіз Аскерка|Рафала Аскеркі]], Міхала Страшэвіча, якія некаторы час мелі дачыненьне да Брагінскіх добраў&lt;ref&gt;AGAD. APiJ. Sygn. 1. S. 71 etc.&lt;/ref&gt;. На 1754 год у мястэчку Брагін налічвалася 117 двароў (прыкладна 702 жыхары), зь якіх «do grodu» (Оўруцкага замку) выплачвалася 18 злотых і 7 з паловай грошаў, «na milicję» (на вайсковыя патрэбы павету і ваяводзтва) 73 злотых&lt;ref&gt;Тариф подимного податку Київського воєводства 1754 року. /Опрацював Конрад Жеменецький. — Біла Церква, 2015. С. 188; гл. таксама: С. 13—15, 20—22&lt;/ref&gt;. 2 жніўня 1776 году ў Мазырскім гродзкім судзе для пана Міхала Ракіцкага, палкоўніка пяцігорскага, з падачы ротмістра ашмянскага пана Алаізія Ракіцкага, было актыкавана абмежаваньне Брагінскай воласьці 1512 года, згодна з указам караля Жыгімонта Старога, праведзенае дзеля чалабітнай князя Міхаіла Васільевіча Збараскага. У гэты раз дакумэнт быў запісаны пад назвай «Akt Ograniczenia Hrabstwa Brahińskiego»&lt;ref&gt;Бельскі С. В. З гісторыі ўладароў і маёнткаў Брагіншчыны XVI—XVIII стст. С. 7—11&lt;/ref&gt;. Значная частка Брагінскага маёнтку заставалася ў валоданьні Ракіцкіх да 1880-х гадоў.

[[Файл:Подпісы да мапы Брагінскага графства 1783 г.png|значак|зьлева|170px|Подпісы на мапе Брагінскага графства 1783 г.]][[Файл:Сьпіс угодзьдзяў у эксплікацыі да мапы Брагінскага графства 1683 г.jpg|значак|170px|Эксплікацыя да мапы Брагінскага графства 1783 г.]][[Файл:Няпоўны сьпіс габрэяў у Брагіне. 1784 г.jpg|значак|зьлева|170px|Няпоўны сьпіс габрэяў у Брагіне. 1784 г.]]

Габрэйскія перапісы 1765, 1778 і 1784 гадоў засьведчылі, што ў Брагіне налічвалася адпаведна 64 двары, 260 жыхароў, 31 двор, 90 жыхароў і 47 двароў з 152 жыхарамі. Мястэчка — цэнтр аднаіменнага кагала, да якога ў названыя гады належалі насельнікі 41, 28 і 26 вёсак, хутароў і фальваркаў, а ў іх разам зь мястэчкам пражывала 532, 189 і 223 pogłowia żydowskiego; некаторыя ў 1784 г. запісаны хрысьціянамі, таму пагалоўшчыне не падлягалі — у Лісьцвіне, Веляціне, Еўлашах, Дубліне&lt;ref&gt;Архив ЮЗР. Ч. 5. Т. 2. Переписи еврейского населения в юго-западном крае в 1765—1791 гг. — Киев, 1890. С. 302, 391—392, 710—711&lt;/ref&gt;. Прыкметнае ўбываньне колькасьці юдэяў і прыняцьце часткаю іх хрысьціянства магло быць выклікана выбухам гайдамацка-сялянскай [[Каліеўшчына|Каліеўшчыны]] 1768 г., адгалоскі якой дасягалі і нашых мясьцінаў.

27 днём жніўня 1783 году датаваная мапа Брагінскага графства{{заўвага|Эксплікацыя да мапы ўтрымлівае 131 пазыцыю (зь іх 77 і 78 не чытаюцца; трэба глядзець мапу) — назвы паселішчаў, цэркваў, іх колеры і значкі, нумары на мапе, прыналежнасьць, плошчы і характар угодзьдзяў, якасьць грунту.}}, матэрыял для якой падрыхтаваў Станіслаў Віткоўскі. Тады маёнткам, з прычыны недаросласьці сыноў Людвіка і Алаізія Рафала ўдавы пані Марыі з Аскеркаў Ракіцкай, часова валодаў жанаты зь ёй пан Міхал Страшэвіч, маршалак упіцкі. У 1786 годзе ён жа пацьвердзіў фундуш нібыта 1720 году Сьвята-Траецкай царкве&lt;ref&gt;НГАБ. Ф. 136. Воп. 1. Спр. 573. А. 103&lt;/ref&gt;{{заўвага|Увага: ані ў адной даступнай у Беларусі на лістапад 2025 г. візыце (1740, 1743, 1752, 1785 г.), што да Траецкай царквы ў Брагіне, у адрозьненьне ад Міхайлаўскай царквы ў Глухавічах, фундуш 1720 г. не згаданы.}}.

Паводле візыты Чарнобыльскага дэканату, на 24 сакавіка 1785 году прыход Мікалаеўскай царквы, настаяцелем якога сьвятар Фёдар Буцкоўскі, аб'ядноўваў верных з 24 дымоў у Брагіне, 6 у вёсцы Валахоўшчына, 20 у Нудзічах, з 12 дымоў хутара Маскі і Шкуратоў, 33 у Юркавічах, 19 у Сьцяжарным, 6 у Зарэччы, 9 у вёсцы Цюцькі, 10 у Крыўчы. Усяго душ – 935. 27 сакавіка ў прыходзе Траецкай царквы на чале зь сьвятаром Аляксеем Арабіевічам былі ўлічаныя 1113 душ верных, якія жылі ў 83 дварах мястэчка Брагін, у 8 хутара Кавака, у 6 хутара Ламакі, у 25 вёскі Шкураты, у 5 хутара Пажаркі, у 2 хутара Хвенкі, у 12 вёскі Рыжкаў, у 14 Вялікага Лесу, у 17 хутара Кавалі, у 3 хутара Каткі, у 4 хутара Унігаўка, у 14 вёскі Вуглы, у 9 дварах Каманова, у 8 Слабады Удалёўкі, у 15 вёскі Лубенікі, у 10 Слабады Жураўлёвай. У прыходзе Багародзіцкай царквы 29 сакавіка візытатар засьведчыў наяўнасьць 1215 верных, што жылі ў 72 дварах мястэчка Брагін, у 33 вёскі Дублін, у 40 дварах Сьпярыжжа, 29 у Ільлічах, 14 хутара Сабалі, 21 вёскі Малейкі, 11 хутара Казловічы, 16 хутара Буркі, 11 хутароў Бакуны, Спалахі, Кавалі, Лешчуны, Маскі, 6 вёскі Гарадзішча&lt;ref&gt;ІР НБУВ. Ф. 1. Спр. 2477. А. 66-73&lt;/ref&gt;.

=== Пад уладай Расейскай імпэрыі ===

[[Файл:Брагін на плане Генеральнага межавання Рэчыцкага павету 1797 г.png|значак|зьлева|170px|Брагін на схематычным пляне Рэчыцкага павету 1800 году.]][[File:Запіс аб хросьце Тэклі Юзафаты Антаніны Ракіцкай.png|значак|зьлева|170px|Пан Рафал Ракіцкі з Брагіня — адным з кумоў пры хросьце пляменьніцы Тэклі Юзафаты Антаніны Ракіцкай.]]

У выніку [[другі падзел Рэчы Паспалітай|другога падзелу Рэчы Паспалітай]] (1793 год) Брагін апынуўся ў межах Рэчыцкай акругі Чарнігаўскага намесьніцтва (губэрні), з 1796 году ў складзе тэрытарыяльна ўпарадкаванага [[Рэчыцкі павет (Расейская імпэрыя)|Рэчыцкага павету]] Маларасейскай, а з 29 жніўня 1797 году [[Менская губэрня|Менскай губэрні]] [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]]&lt;ref&gt;Насевіч В., Скрыпчанка Т. Рэчыцкі павет / В. Насевіч, Т. Скрыпчанка // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі: у 6 т. — Т. 6. Кн. 1. — Мінск: БелЭн, 2001. С. 181—182&lt;/ref&gt;. У крыніцы, заснаванай на зьвестках расейскай рэвізіі 1795 году, сказана, што мястэчка Брагін было ў супольным валоданьні графаў Людвіка і Алаізія Ракіцкіх, мела «грунт песковатой 14 уволок», а сена па балотах тамтэйшыя жыхары накошвалі 270 вазоў. Тут існавала адна зь сямі ў Рэчыцкай акрузе юдэйскіх школ, якая месьцілася ў драўляным будынку&lt;ref&gt;Петреченко І. Є. «Камеральное описание… Речицкой округи» 1796 р.: інформаційний потенціал пам’ятки // Днепровский паром. Природное единство и историко-культурное взаимодействие белорусско-украинского пограничья / Материалы международной конференции (26-27 апреля 2018 г., г. Гомель). — Минск: Четыре четверти, 2018. С. 71, 75&lt;/ref&gt;. У самым канцы XVIII ст. браты Ракіцкія вызначыліся з падзелам бацькоўскай фартуны. Алаізію Рафалу і яго нашчадкам дастаўся Брагін з прылегласьцямі, а Людвіку — Гарадзішчаўскі і Ёлчанскі ключы з шэрагам фальваркаў&lt;ref&gt;Минские губернаторы, вице-губернаторы и губернские предводители дворянства (1793–1917): биографический справочник / сост. Ю. Н. Снапковский; редкол.: В. И. Адамушко [и др.]. – Минск: Беларусь, 2016 (далей: Минские губернаторы, etc.). С. 211&lt;/ref&gt;. 5 студзеня 1799 году ў мэтрычных кнігах Сялецкага базылянскага кляштару ў запісе аб хросьце ў палацы Гарадзішча Тэклі, дачкі Людвіка і Ганны з Плятэраў{{Заўвага|Менш як праз тры тыдні, ва ўзросьце 19 гадоў, пакінула сьвет жывых ў выніку пасьляродавай гангрэны; 26 студзеня пахавана на Сялецкіх могілках (НГАБ. Ф. 1781. Воп. 27. Спр. 202. А. 245).}} Ракіцкіх, кашталянічаў менскіх, адным з чатырох кумоў-мужчын быў кашталяніч менскі Рафал Ракіцкі з Брагіня&lt;ref&gt;НГАБ. Ф. 136. Воп. 13. Спр. 1451. А. 3адв.&lt;/ref&gt;. Але яму, падобна, даводзілася дзяліць спадчыну з шваграм Ігнацыем Аскеркам, падстаростай судовым рэчыцкім&lt;ref&gt;Гербоўнік беларускай шляхты. Т. 1. А. / Т. Капіца, А. Леўчык, С. Рыбчонак і інш. – Мінск, 2002. С. 331&lt;/ref&gt;, таксама кумам на згаданай урачыстасьці. У шляхецкай рэвізіі 1811 году Брагінскі маёнтак паказаны нібыта ўласнасьцю сына Рафала{{Заўвага|Спачыў 14 траўня 1802 г. у фальварку Людамонт Менскага павету, пахаваны на Кальварыйскіх могілках (Минские губернаторы, etc. С. 212).}}, 16-ці гадовага Міхала, побач згаданы і 17-ці гадовы Ўладыслаў Аскерка, сын сястры Рафала і Людвіка Ізабэлы{{Заўвага|Ва ўзросьце 26 гадоў пайшла з жыцьця 13 траўня 1794-га, пасьля нараджэньня сына; пахаваная ў Рудакове (НГАБ. Ф. 937. Воп. 1. Спр. 60. А. 97: запіс у мэтрычных кнігах Юравіцкага касьцёлу, у якім сказана, што нябожчыца была парафіянкай касьцёлу ў Астраглядах).}}; на 1795 год фартуна налічвала 3 111 душ прыгонных мужчынскага полу&lt;ref&gt;НГАБ. Ф. 333. Воп. 9. Спр. 263. А. 206&lt;/ref&gt;. Відавочна, граф Людвік быў на той час апекуном абодвух юнакоў. Неўзабаве і Міхал уступіў ва ўладаньне Брагінам, і Ўладыслаў – ва ўладаньне сваёй часткай брагінскіх добраў з дваром у Рудакове.

18 чэрвеня 1831 года ў навакольлях Брагіна шляхціч Міхал Лігэнза, афіцыяліст пана Крушэўскага з Ракітна, сабраў конны адзьдзел паўстанцаў у складзе крыху больш дваццаці чалавек зь ліку дворскай службы. Уначы на 19 чэрвеня ён жа з паловай тых людзей, спрабуючы ўзьняць тутэйшую чыншавую і дворскую шляхту на паўстаньне, прайшоў праз [[Шкураты]] і [[Мікулічы (Гомельская вобласьць)|Мікулічы]] ў накірунку [[Хвойнікі|Хвойнікаў]], [[Вадовічы|Вадовічаў]], потым [[Нароўля|Нароўлі]] і Мухаедаўскіх лясоў, дзе хаваліся {{падказка|інсургэнты|Паўстанцы}} з [[Оўруч|Оўруцкага]] і [[Радамышаль|Радамышльскага]] паветаў&lt;ref&gt;Dangel St. Rok 1831 w Mińszczyźnie. — Warszawa, 1925. Tom II. S. 59&lt;/ref&gt;.

[[Файл:Brahin, Skarachod. Брагін, Скараход (1877).jpg|значак|зьлева|170px|Дом Івана Скарахода, здымак 1877 г. Паводле ўнука Хведара Стравінскага, пабудаваны ў 1834 г.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20210501004943/http://www.bragin.by/2021/01/braginskiya-karani-muzychnyx-geniya%d1%9e-stravinskix/ Віктар Гілеўскі. Брагінскія карані музычных геніяў Стравінскіх. // Маяк Палесся. 15. 01. 2021.]&lt;/ref&gt;{{Заўвага|В. Гілеўскі ўважае, што дом «амаль дакладна» стаяў на сучаснай вуліцы Савецкай, 83.}}, інакш кажучы, у год шлюбу яго бацькоў.]][[Файл:Запіс аб шлюбе Ігнацыя і Аляксандры Стравінскіх. 1834 г.jpg|значак|170px|Запіс аб шлюбе Ігнацыя і Аляксандры Стравінскіх. 1834 г.]]

Паводле зьвестак на 1834 год, у Брагіне праводзіліся два штогадовыя кірмашы: 1-8 студзеня і 29 чэрвеня-2 ліпеня; тавараў прывозілася адпаведна на 3 000 і 2 000 рублёў, прадавалася на 2 000 і 1 500 р., наведвалі кірмашы каля 400 і 350 чалавек&lt;ref&gt;Список существующих в Российской империи ярма''н''ок. – С.-Петербург, 1834. С. 190&lt;/ref&gt;. 3-га чэрвеня 1834 года настаяцель Бабчынскай Крыжаўзьдзьвіжанскай царквы а. Іаан Данілаў Нямшэвіч абвянчаў у Брагінскай Сьвята-Траецкай царкве шляхціча-католіка Ігнацыя, сына Ігнацыя, Стравінскага з праваслаўнай дзяўчынай Аляксандрай, дачкой селяніна мястэчка Брагін, прыгоннага графа Міхала Ракіцкага, Івана Іванавага Скарахода{{заўвага|У нядаўнім пецярбургскім выданьні «Игорь Стравинский: мэтр из Ораниенбаума» сказана, нібыта брагінская сялянка Аляксандра Скараход паходзіла «из семьи дворян Саратовской губернии»&lt;ref&gt;Рожнова, О. В. Игорь Стравинский: мэтр из Ораниенбаума: монография / О. В. Рожнова. — Санкт-Петербург: Планета музыки, 2022. С. 13; [https://www.labirint.ru/books/870560/ 1]&lt;/ref&gt;. Гэта ня можа не выглядаць спробай суседзяў прывязаць маму і бабулю знакамітых Стравінскіх да Расеі, зусім не зважаючы на крыніцы.}}&lt;ref&gt;НГАБ. Ф. 136. Воп. 13. Спр. 536. А. 49адв.&lt;/ref&gt;{{Заўвага|Падзея зусім не шэраговая, бо сярод дзяцей гэтай сямейнай пары былі сыны Аляксандар, будучы ўдзельнік расейска-турэцкай вайны 1877–1878 гадоў, пазьней генэрал-маёр, ды Хведар – будучы знакаміты артыст Марыінскага тэатру ў Пецярбургу, бацька Ігара Стравінскага, аднаго з буйнейшых кампазытараў XX ст.}}. У 1845 годзе прыход названай царквы быў скасаваны, а храм прыпісаны да прыходу царквы Раства Найсьвяцейшай Багародзіцы&lt;ref&gt;НГАБ. Ф. 835. Воп. 2. Спр. 2. А. 18-19адв.&lt;/ref&gt;. Паводле рэвізіі 1847 году брагінскае габрэйскае таварыства складалі 801 мужчына і 811 жанчын&lt;ref name=&quot;fn2&quot;&gt;Еврейская энциклопедия. Т. 4. — Санкт-Петебург: Брокгауз-Ефрон, 1909. Стб. 868–869&lt;/ref&gt;.

На 1850 год у Брагіне было 149 двароў, 1233 жыхары. Тракт зьвязваў Брагін з Лоевам&lt;ref name=&quot;fn1&quot;&gt;{{Літаратура/Гарады і вёскі Беларусі|1-1}} С. 65 – 67&lt;/ref&gt;. У «Списках населенных мест Минской губернии по уездам, приходам, еврейским обществам со сведениями об их расположении и народонаселении [Дело]: 1857 г.» засьведчана, што 782 жыхары мястэчка абодвух полаў зьяўляліся прыхаджанамі Раства-Багародзіцкай царквы, 515 жыхароў — Мікалаеўскай царквы, яшчэ 6 мужчын і 9 жанчын былі парафіянамі Астраглядаўскага касьцёлу Ўнебаўзяцьця Найсьвяцейшай Панны Марыі&lt;ref&gt;Расейскі дзяржаўны гістарычны архіў. Ф. 1290. Воп. 4. Спр. 79. А. 381, 672, 673&lt;/ref&gt;. У 1860 годзе ў мястэчку 261 гаспадарка, 2628 жыхароў, прыходзкія Сьвята-Мікалаеўская і Раства-Багародзіцкая з прыпісной Сьвята-Траецкай{{Заўвага|9 красавіка 1874 г. будынак Сьв.-Траецкай царквы згарэў&lt;ref&gt;Минские епархиальные ведомости. – Минск, 1881. № 8. С. 229&lt;/ref&gt;}} цэрквы&lt;ref&gt;Историко-статистическое описание Минской епархии, составленное ректором Минской духовной семинарии архимандритом Николаем. – Санкт-Петербург, 1864. С. 296&lt;/ref&gt;, філіяльны Астраглядаўскай парафіі касьцёл, праводзіліся два кірмашы на год&lt;ref name=&quot;fn1&quot;/&gt;. Маюцца зьвесткі пра ўзаемадачыненьні тутэйшых панства і праваслаўнага духавенства. У дзёньніку архіяпіскапа менскага і бабруйскага Міхаіла Галубовіча занатавана, што 19 верасьня 1860 году ён: «''Раніцой ад’ехаў у Брагін. {{падказка|Ракіцкі|Людвік}} вадзіў мяне па цэрквах, а я зацягнуў яго, неахвочага, да дабрачыннага Айца. Намагаўся памірыць іх. Заўважыў, што Ярэміч і жонка дужа катэгарычныя і непрыхільныя да Ракіцкага. Выступілі з папрокамі. Нягледзячы на гэта, граф абяцаў скончыць вясною дом і здаць ссыпку. Па абедзе з Ракіцкім паехаў у Глухавічы. Ён паказаў мне тры карціны, набытыя ў Варшаве, а калі я пахваліў «Татараў», дык прасіў, каб гэтую карціну прыняў на памяць. Тут таксама былі Аскерка і валынскі Прозар. З жонкай мяне не пазнаёміў – нібыта хворая, у ложку. Сапраўды, у яе быў павятовы лекар Філіповіч''»&lt;ref&gt;Янушкевіч Я. Дыярыюш з XIX стагоддзя. Дзённікі Міхіла Галубовіча як гістарычная крыніца / Я. Янушкевіч – Мінск: Хурсік, 2003. С. 124, 256&lt;/ref&gt;.

[[Файл:Двор Брагін на карце Ф. Ф. Шуберта, сярэдзіна XIX ст.png|значак|зьлева|170px|Двор і мястэчка Брагін на мапе Шубэрта-Тучкова з праўкамі 1860-х гг.]]

У парэформавы пэрыяд Брагін — цэнтар воласьці ў Рэчыцкім павеце. У сувязі з чарговым паўстаньнем супраць расейскага панаваньня і за аднаўленьне Рэчы Паспалітай, 11 красавіка 1865 году будынак Брагінскага філіяльнага касьцёлу быў адабраны ў католікаў і перададзены ў праваслаўнае ведамства. Пазьней у ім уладкавалі прыпісную царкву Сьвятога Ціхана Задонскага&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20210619184636/http://www.bragin.by/2015/12/maksim-eremich-sluzhil-v-bragine-polveka/ Ростислав Бондаренко, священник. Настоятель Николаевской церкви Максим Еремич отдал служению в Брагине полвека. // Маяк Палесся. 11 снежня 2015.]&lt;/ref&gt;{{Заўвага|Благачынны Брагінскай акругі і настаяцель Сьвята-Мікалаеўскай царквы протаіерэй Максім Ярэміч паведаміў тады сваёй пастве пра цэлы шэраг уласных «адкрыцьцяў», як тое: раней гэты касьцёл быў «домовой церковью» яшчэ праваслаўных князёў Вішнявецкіх, доказам чаго нібыта знойдзеныя тут пры перабудове ў царкву абломкі царскіх варот, праваслаўныя крыж і харугва, старыя чорныя ўніяцкія сьвятарскія рызы. Таксама а. Максім сьцвярджаў, што «На воротах, против дома князей, была некогда церковь Благовещения Пресвятой Богородицы» (Минские епархиальные ведомости. – Минск, 1871. № 4. С. 29). Але царква з такім тытулам заснавана ў 1609 г. Вішнявецкімі не ў Брагіне, а ў Сяльцы, дзе самі яны ніколі не жылі.}}. На 1876 год часткай Брагінскага маёнтку ў 20 000 дзесяцін зямлі, набытай 9 студзеня 1873 году, валодаў расейскі купец 1-й гільдыі Якім Сямёнавіч Каноплін. Іншая частка разам зь Мікуліцкім ключом у 26 650 дзесяцін зямлі з 2-ма ветракамі, 6 коннымі, 1 вадзяным млынам, сукнавальняй засталася за графам Людвікам, сынам Міхала, Ракіцкім&lt;ref&gt;{{Літаратура/Памяць/Брагінскі раён|к}} С. 60, 61.&lt;/ref&gt;, ад якога мусіла перайсьці яго сыну Міхалу. У сьпісе прыходаў і прычтаў па чатырох благачынных акругах (у межах Рэчыцкага павету) Менскай епархіі на 1876 год у складзе прычту Багародзіцкай царквы ў Брагіне названыя настаяцель а. Юліян Мігай, в. а. штатнага псаломшчыка Дзьмітрый Федаровіч. Да прыходу належалі жыхары мястэчка Брагін, вёсак Буркі, Сабалі, Шкураты, Кавака. У прычце Мікалаеўскай царквы – настаяцель а. Максім Ярэміч, в. а. штатнага псаломшчыка Сямён Кезевіч, просьфірня Еўфрасіньня Кезевіч. Прыход – жыхары Брагіна, вёсак Дублін, Сьпярыжжа, Ясяні, Валахоўшчына&lt;ref&gt;Минские епархиальные ведомости. № 10, 1876. С. 456—457.&lt;/ref&gt;. На 1879 год у прыходзе Багародзіцкай царквы налічвалася 970 душ мужчынскага і 1019 душ жаночага полу сялянскага саслоўя, у прыходзе Мікалаеўскай царквы — 860 душ мужчынскага і 1005 душ жаночага полу верных. Крыху раней вёскі Кавака і Шкураты далучаныя былі да прыходу Мікалаеўскай царквы, а Дублін і Сьпярыжжа — да прыходу царквы Раства Багародзіцы&lt;ref&gt;Описание церквей и приходов Минской епархии. VIII. Речицкий уезд. — Минск, 1879. С. 24, 26&lt;/ref&gt;. У 1883 годзе Брагінскі маёнтак Ракіцкіх{{Заўвага|Цэнтрам яго, са слоў старажылаў, запісаных настаўнікамі Брагінскай пачатковай школы «под руководством Белобровика В. С.» у 1925 г., быў двор Касачоў (гл. таксама: Ганжураў І. Ф. // {{Літаратура/Памяць/Брагінскі раён|к}} С. 53—54, 58). Гэта лякальная назва, у афіцыйных дакумэнтах амаль неўжываная. Напрыклад, у справе 1905—1906 гадоў аб выкупе зямлі ў Унігаўцы сем'ямі Буйневічаў і Цішкевічаў, прыналежнасьць апошняй толькі ў першым выпадку пазначана па-тутэйшаму як да маёнтку Касачоў, а ў трох астатніх выпраўлена на афіцыйную — як да маёнтку Брагін пана Міхала Кербедзя&lt;ref&gt;НГАБ. Ф. 1595. Воп. 2. Спр. 6265. А. 31, 39, 40, 43&lt;/ref&gt;. Арыенцір для зацікаўленых: паміж месцам, дзе знаходзіўся той двор, і мястэчкам, паводле сьвятара Расьціслава Бандарэнкі, сёньня бачым тэлерэтрансьлятар. Непадалёк, у былым панскім парку ад 1919 г. пачалі хаваць прыхаджанаў Раства-Багародзіцкай царквы, бо на старых Прачысьценскіх могілках ужо не хапала прасторы. На сучаснай мапе Брагіна тут пазначаны Касачоўскія могілкі.}}, выстаўлены на аўкцыён за даўгі Зямельнаму банку, «''с Высочайшего соизволения''» набыў вялікі інжынэр, сапраўдны тайны саветнік Станіслаў, сын Валерыяна, Кербедзь. Аднак, яго адміністратар і ўпаўнаважаны ў судзе Юзаф Вайткоўскі, з-за безгаспадарлівасьці папярэдніх уласьнікаў, на 1887 год здолеў улагодзіць пазямельныя спрэчкі зь сялянамі толькі 4 вёсак{{Заўвага|Ці не таму С. Кербедзь на 1888/1889 год названы ўласьнікам толькі маёнтку Канстанцінаў і Амелькаўшчына, які складаў 15 875 дзесяцін угодзьдзяў (гл.: Список землевладельцев Минской губернии. 1889 г. – Минск, 1889. С. 370)?.. Брагінскі маёнтак пад сваёй назвай на той час не згаданы ні за адным уладальнікам. За сынамі Якіма Канопліна Аляксеем і Іванам значыліся адпаведна Глухавічы з Будай Пятрыцкай і Рафалаў.}}, з насельнікамі 12-ці астатніх даводзіў справу да поўнага вырашэньня яшчэ і ў 1895 годзе{{Заўвага|Справы па разьмежаваньню зь землямі жыхароў яшчэ 11 паселішчаў перайшлі да іншых гаспадароў Брагінскіх добраў.}}&lt;ref&gt;НГАБ. Ф. 1595. Воп. 2. Спр. 2249. А. 82 – 86&lt;/ref&gt;. У 1896 годзе ў Раства-Багародзіцкім прыходзе быў узьведзены мураваны будынак царквы на гонар сьв. апосталаў Пятра і Паўла, у якім разьмясьцілася і двухкласная прыходзкая школа&lt;ref&gt;НГАБ. Ф. 136. Воп. 1. Спр. 41139. А. 7&lt;/ref&gt;. 

Перапіс 1897 году засьведчыў: у мястэчку Брагін было 648 двароў, 4519 жыхароў{{заўвага|Згодна зь іншымі зьвесткамі, у Брагіне тады было 4311 жыхароў, зь якіх 2254 складалі габрэі&lt;ref name=&quot;fn2&quot;/&gt;.}}, дзейнічалі 3 царквы, капліца і 4 юдэйскія малітоўныя дамы, працавалі валасная ўправа, царкоўнапрыходзкая школа, народная вучэльня, паштова-тэлеграфны адзьдзел, хлебазапасны магазын, паравы млын, бровар, 6 крупадзёрак, 3 маслабойні, 5 гарбарняў, 5 цагельняў, 82 крамы і 2 заезныя дамы, карчма, аптэка, штотыднёва праводзіліся таргі, 2 разы на год адбываліся кірмашы&lt;ref name=&quot;fn1&quot;/&gt;. На 1903/1904 год сярод зямельных уласьнікаў Менскай губэрні, якія мелі 500 і болей дзесяцін, названы ўладальнік маёнтку Брагін дваранін Міхал, сын Станіслава, Кербедзь&lt;ref&gt;Памятная книжка Минской губернии на 1904 г. — Минск: Издание Минского губернского статистического комитета, 1903. Приложение. С. 56&lt;/ref&gt;. Згодна са зьвесткамі выданьня «Список населённых мест Минской губернии», на 1909 год у мястэчку Брагін налічвалася ўсяго 387 двароў, 3902 жыхары&lt;ref&gt;Список населённых мест Минской губернии. / Сост. В. С. Ярмолович. — Минск, 1909. С. 17&lt;/ref&gt;.

=== Найноўшы час ===

[[Файл:Брагінскія кустары каля былой царквы-школы. Пач. 1930-х гг.jpg|значак|170px|Арцель брагінскіх саматужнікаў побач з былой царквой-школай. Каля 1930 г.]]

9 лютага 1918 году, яшчэ да падпісаньня [[Берасьцейскі мір|Берасьцейскага міру]] з бальшавіцкай Расеяй (3 сакавіка), [[Нямецкая імпэрыя|Нямеччына]] перадала паўднёвую частку Беларусі [[Украінская Народная Рэспубліка|Ўкраінскай Народнай Рэспубліцы]]. У адказ на гэта, 9 сакавіка [[Другая Ўстаўная грамата|Другой Устаўной граматай]] тэрыторыя абвешчана была часткай [[Беларуская Народная Рэспубліка|Беларускай Народнай Рэспублікі]]. Брагін, аднак, апынуўся ў складзе часова створанай 15 чэрвеня Палескай губэрні з цэнтрам у Рэчыцы, з кастрычніка — у Мазыры. Прычым, старастай (губэрнатарам) гетман [[Украінская дзяржава|Украінскай Дзяржавы]] [[Павал Скарападзкі]] прызначыў былога ўладальніка маёнтку Гарадзішча, галаву Рэчыцкай павятовай управы П. А. Патона. Ад 18 траўня тут дзейнічала «варта Ўкраінскай Дзяржавы»&lt;ref&gt;Ціхаміраў А. В. Станаўленне і развіццё беларуска-украінскіх адносін у 1918—1920 гг. // Веснік БДУ. Сер. 3. 2005. № 3. С. 28 — 32; Грицкевич А. П. Борьба за Украину, 1917—1921 / А. П. Грицкевич; под науч. ред. А. Е. Тараса. — Минск: Современная школа, 2011. С. 92 — 93; Ільїн О. Західне Полісся в Українській Державі гетьмана Скоропадського (Історія в документах) / О. Ільїн // Над Бугом і Нарвою : український часопис Підляшшя. — 2014. № 3. С. 42; Валентина Метлицька. Тимчасова німецька окупація та її вплив на долю східного Білоруського Полісся (березень 1918 – січень 1919 рр.). // Україна та Німеччина: міждержавні відносини: збірник наукових праць / ред. кол. Владислав Верстюк (гол.), Степан Віднянський, Руслан Пиріг, Ірина Матяш, Дмитро Вєдєнєєв, Володимир Бойко, Дмитро Казіміров. – Чернігів: Сіверський центр післядипломної освіти, 2018. С. 286 – 296 (артыкул беларускамоўны); Замойский А. С. Брагин и местечки юго-восточной Беларуси в условиях перехода от войны к миру. 1918—1922. // Брагинщина в контексте истории белорусско-украинского пограничья. С. 85&lt;/ref&gt;.

[[Файл:Brahin, Mikolskaja. Брагін, Мікольская (18.06.1933).jpg|значак|зьлева|170px|Канфэрэнцыя настаўнікаў, 1933 г. Здымак зроблены каля будынку Сьвята-Мікалаеўскай царквы, зачыненай уладамі{{Заўвага|Сьведчаньне іерэя Расьціслава Бандарэнкі, настаяцеля царквы Праабражэньня Гасподняга ў вёсцы Сялец.}}.]][[Файл:Brahin. Брагін (1.05.1935).jpg|значак|170px|Брагін. Работнікі маслазаводу. 1 траўня 1935 г.]]

1 студзеня 1919 году, згодна з пастановай І зьезду КП(б) Беларусі, Брагін з воласьцю ўвайшоў у склад [[ССРБ|Сацыялістычнай Савецкай Рэспублікі Беларусі]], аднак 16 студзеня Масква адабрала яго разам зь іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад [[РСФСР]].

8 сьнежня 1926 году Брагін і яго значна пашыраную тэрытарыяльна воласьць вярнулі [[БССР]]. Тады ж ён стаў цэнтрам раёну. Дзейнічалі 3 пачатковыя і 1 сярэдняя школы, клюб, бібліятэка, мэдыцынскі ўчастак, вэтэрынарны пункт, паштова-тэлеграфная кантора, сельскагаспадарчае крэдытнае таварыства, адзьдзяленьне спажывецкай каапэрацыі. У 1929 годзе арганізаваны калгас. Працавалі маслазавод, вятрак, кравецкая і шавецкая арцелі, кузьня. З 1938 году Брагін — у новастворанай [[Палеская вобласьць|Палескай вобласьці]] з цэнтрам у [[Мазыр]]ы). 27 верасьня 1938 году мястэчка атрымала афіцыйны статус [[гарадзкі пасёлак|гарадзкога пасёлку]].

У [[Другая сусьветная вайна|Другую сусьветную вайну]] з 28 жніўня 1941 да 23 лістапада 1943 году Брагін знаходзіўся пад акупацыяй [[Трэці Райх|Трэцяга Райху]].

З 1954 году Брагін — у складзе Гомельскай вобласьці. У 1970 году да яго далучана вёска Ліпкі.

У 1986 годзе ў выніку [[Чарнобыльская катастрофа|катастрофы на Чарнобыльскай АЭС]] мястэчка апынулася ў зоне радыяктыўнага забруджваньня.

== Заўвагі ==
[[Файл:Успаміны старажылаў ды ўласныя ўяўленьні, запісаныя брагінскімі настаўнікамі ў 1925 г.png|значак|зьлева|170px|Успаміны старажылаў ды ўласныя ўяўленьні, запісаныя брагінскімі шкрабамі ў 1925 г.]]
{{Заўвагі}}

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

== Літаратура ==
* {{Літаратура/БелЭн|3}}
* {{Літаратура/ЭВКЛ|1}}
* {{Літаратура/Гарады і вёскі Беларусі|1-1}}
* {{Літаратура/Памяць/Брагінскі раён}}
* {{Літаратура/ЭГБ|2}}
* {{Літаратура/Геаграфічны слоўнік Каралеўства Польскага|1}}

[[Катэгорыя: Брагін]]</text>
      <sha1>1hne3073ookulkx7guydn5xhx1tqysu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Гелда</title>
    <ns>0</ns>
    <id>267393</id>
    <revision>
      <id>2668659</id>
      <parentid>2667298</parentid>
      <timestamp>2026-05-07T17:49:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-27876-85</username>
        <id>97401</id>
      </contributor>
      <comment>/* Носьбіты */</comment>
      <origin>2668659</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12055" sha1="oau71bt2isebhzjbriumey5gwhnxvk5" xml:space="preserve">{{Імя
|імя              = Ґелда
|лацінка          = Giełda / Hiełda
|арыгінал         = Geldo 
|вымаўленьне      = 
|мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]]
|варыянт          = Гілда, Гелдзь, Гільдзь
|вытворныя        = 
|зьвязаныя        = [[Гальтаўт]]
}}

'''Гелда''' (''Гелдзь''), '''Гілда''' (''Гільдзь'') — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

== Паходжаньне ==
{{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}}

Гелда або Гілда (Geldo, Gildo) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня&lt;ref&gt;Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YOBwrIPG8IQC&amp;q=Geldo+Gildo#v=snippet&amp;q=Geldo%20Gildo&amp;f=false S. 639].&lt;/ref&gt;. Іменная аснова -гелд- (-гілд-) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] gildan 'цаніцца, лічыцца'&lt;ref&gt;Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 14, 1972. S. 132.&lt;/ref&gt;. Сярод [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] бытавала імя [[Гальтаўт]], адзначалася германскае імя Geltolt.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''пристава а Витка Кгелда'' (8 траўня 1522 году)&lt;ref&gt;Акты, издаваемые Виленской Комиссией для разбора древних актов. Т. 24. — Вильна, 1897. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=--UDAAAAYAAJ&amp;q=%D0%9A%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B0#v=snippet&amp;q=%D0%9A%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B0&amp;f=false С. 24].&lt;/ref&gt;; ''Войтехъ Якубовичъ Кгелда'' (1567 год)&lt;ref&gt;Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=-wI5AQAAMAAJ&amp;q=%D0%9A%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B0#v=snippet&amp;q=%D0%9A%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B0&amp;f=false С. 1124].&lt;/ref&gt;; ''Юрко Кгелдичъ'' (24 красавіка 1580 году)&lt;ref&gt;Акты издаваемые Виленской археографической комиссией. Т. 14. — Вильна, 1887. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=OF0jAQAAMAAJ&amp;q=%D0%9A%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B8%D1%87%D1%8A#v=snippet&amp;q=%D0%9A%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B8%D1%87%D1%8A&amp;f=false С. 204].&lt;/ref&gt;; ''Миколай Кгелда войтъ могилевской'' (1655 год)&lt;ref&gt;Акты, относящиеся к истории Южной и Западной России, собранные и изданные Археографической комиссией. Т. 14. — СПб, 1889. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=zctKAQAAMAAJ&amp;q=%22%D0%9A%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B0+%D0%B2%D0%BE%D0%B9%D1%82%D1%8A+%D0%BC%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D0%B2%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B9%22#v=snippet&amp;q=%22%D0%9A%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B0%20%D0%B2%D0%BE%D0%B9%D1%82%D1%8A%20%D0%BC%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D0%B2%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B9%22&amp;f=false С. 809].&lt;/ref&gt;; ''пану Миколаю Кгелде войту'' (2 і 10 жніўня 1655 году)&lt;ref&gt;Акты издаваемые Виленской комиссией для разбора древних актов. Т. 34. — Вильна, 1909. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=I2YjAQAAMAAJ&amp;q=%D0%9A%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5#v=snippet&amp;q=%D0%9A%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5&amp;f=false С. 56, 64].&lt;/ref&gt;; ''Piotr Kilda… Jakub Kilda, zona [[Гендрута|Giędruda]]… Krzysztoph Kilda'' (3 чэрвеня 1667 году)&lt;ref&gt;Lietuvos inventoriai XVII a. — Vilnius, 1962. P. 264—265.&lt;/ref&gt;; ''Марыною Миколаевною Кгелдиною… небожщыка пана Миколая Кгелды… пани Кгелдовая'' (21 лютага 1669 году)&lt;ref&gt;Историко-юридические материалы, извлеченные из актовых книг губерний Витебской и Могилевской, хранящихся в Центральном архиве в Витебске. Вып. 26. — Витебск, 1895. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=HXFmAAAAcAAJ&amp;q=%D0%9A%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%8B#v=snippet&amp;q=%D0%9A%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%8B&amp;f=false С. 301—303].&lt;/ref&gt;; ''Adamus Giełdowicz… Adama Giełdowicza'' (2 кастрычніка 1669 году)&lt;ref&gt;Акты, издаваемые Виленской археографической комиссией. Т. 10. — Вильна, 1879. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=I9kDAAAAYAAJ&amp;q=%22Adama+Gie%C5%82dowicza%22#v=snippet&amp;q=%22Adama%20Gie%C5%82dowicza%22&amp;f=false С. 375—376].&lt;/ref&gt;; ''pana Adama Giełdowicza'' (5 чэрвеня 1673 году)&lt;ref&gt;Акты, издаваемые Виленской археографической комиссией. Т. 10. — Вильна, 1879. С. 407.&lt;/ref&gt;; ''Giełdowicz'' (19 чэрвеня 1677 году)&lt;ref&gt;Акты, издаваемые Виленской археографической комиссией. Т. 10. — Вильна, 1879. С. 420.&lt;/ref&gt;; ''domek Adama Giełdowicza'' (12 ліпеня 1690 году)&lt;ref&gt;Акты издаваемые Виленской комиссией для разбора древних актов. Т. 20. — Вильна, 1893. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=i_A4AQAAMAAJ&amp;q=Gie%C5%82dowicza#v=snippet&amp;q=Gie%C5%82dowicza&amp;f=false С. 479].&lt;/ref&gt;; ''Janowi Giełdziewiczowi'' (1732 год)&lt;ref&gt;Ragauskaitė A. Kėdainiečių vyrų įvardijimo tendencijos XVIII a. Kėdainių istorijos šaltiniuose // Baltu filoloģija. T. 31, nr. 1, 2022. P. 82.&lt;/ref&gt;; ''Jan Giełda'' (1762 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=22br&amp;rid=B&amp;search_lastname=Gie%C5%82da&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Odelsk], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Casimirus Gildewicz'' (1773 год)&lt;ref&gt;Sẽnosios Pasvalio bažnyčios knygos. VII. 1743—1776 metų mirties metrikų knyga. — Savilaida, 2016. P. 54.&lt;/ref&gt;{{Заўвага|Таксама: 
* Гільцейка, Гельтка (адзначалася старажытнае германскае імя Geldiko&lt;ref name=&quot;Fo-1900-640&quot;&gt;Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YOBwrIPG8IQC&amp;q=Geldiko#v=snippet&amp;q=Geldiko&amp;f=false S. 640].&lt;/ref&gt;, Gildeke&lt;ref&gt;Stark F. Die Kosenamen der Germanen: eine Studie. — Wien, 1868. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=0VAJAAAAQAAJ&amp;q=Gildeke#v=snippet&amp;q=Gildeke&amp;f=false S. 74].&lt;/ref&gt;): ''земли пустовскихъ… у [[Майшагола|Моишокголскомъ]] повете… Кгилтеиковшчыну'' (3 жніўня 1522 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|11к}} P. 109.&lt;/ref&gt;, ''Geltkiewicz'' (1813—1814 гады)&lt;ref&gt;Mickienė I., Petrūnaitytė J. Vyrų įvardijimai Radviliškio Švč. Mergelės Marijos Gimimo bažnyčios 1786—1788 m. ir 1813—1814 m. krikšto metrikų knygose // Lituanistica. Nr. 3, 2019. P. 195.&lt;/ref&gt;;
* Гільцін, Кільтын (адзначалася старажытнае германскае імя Geldinus&lt;ref&gt;Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 109.&lt;/ref&gt;, *Gildinus&lt;ref&gt;[https://celtiberia.net/es/biblioteca/?id=1670&amp;cadena=Mara Antroponimia Altomedieval en Galicia (4ª Ed.)], Celtiberia.net — Prehistoria, Protohistoria e Historia antigua&lt;/ref&gt;): ''сеножати, на имя Кгилтинишки'' (1440—1492 гады)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|3к}} P. 33.&lt;/ref&gt;, Кільтыновічы (Kiltynowicz) гербу [[Сыракомля (герб)|Сыракомля]] — літоўскі шляхецкі род&lt;ref&gt;Ciechanowicz J. Rody rycerskie Wielkiego Księstwa Litewskiego. T. 3. — Rzeszów, 2001. S. 288.&lt;/ref&gt;;
* Гелдан (адзначалася старажытнае германскае імя Gelduni&lt;ref name=&quot;Fo-1900-640&quot;/&gt;): у інвэнтары 1690 году ўпаміналася мясцовасьць Гелданы ў [[Жамойцкае староства|Жамойцкім старостве]]&lt;ref&gt;Каталог древним актовым книгам губерний: Виленской, Гродненской, Минской и Ковенской, а также книгам некоторых судов губерний Могилевской и Смоленской, хранящимся ныне в Центральном архиве в Вильне. — Вильна, 1872. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=wMuFmMGU70sC&amp;q=%D0%93%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B#v=snippet&amp;q=%D0%93%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B&amp;f=false С. 713].&lt;/ref&gt;
* Гелдут (адзначалася германскае імя Geltet&lt;ref&gt;Brons B. Friesische Namen und Mitteilungen darüber. — Emden, 1877. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=t7QwAQAAMAAJ&amp;q=Geltet#v=snippet&amp;q=Geltet&amp;f=false S. 44].&lt;/ref&gt;): ''Лукаш Кгелдутович'' (1538 год)&lt;ref&gt;Mackavičius A. Žemaitijos valsčių surašymas 1537—1538 m. — Vilnius, 2003. P. 305.&lt;/ref&gt;;
* Келдыш, Кілдыш: Келдышы і Кілдышы — літоўскія шляхецкія роды&lt;ref&gt;[http://www.nobility.by/families/k/index.shtml Сьпіс шляхецкіх родаў, прозьвішчы якіх пачынаюцца на К], [[Згуртаваньне беларускай шляхты]]&lt;/ref&gt;}}.

== Носьбіты ==
* Войцех Якубавіч Гелда — баярын [[Мельніцкі павет|Мельніцкага павету]] [[Падляскае ваяводзтва (1513—1795)|Падляскага ваяводзтва]], які ўпамінаецца ў [[Попісы войска Вялікага Княства Літоўскага|попісе войска Вялікага Княства Літоўскага]] 1567 году
* Станіслаў Гілдовіч — падданы ва [[Упіцкі павет|Ўпіцкім павеце]], якая ўпамінаецца ў 1589 годзе&lt;ref&gt;Опись документов Виленского центрального архива древних актовых книг. Вып. 8. ― Вильна, 1912. С. 144.&lt;/ref&gt;
* Мікалай Гелда — [[войт]] [[Магілёў|Магілёва]] ў 1655 годзе
* [[Рагінчаняты|Рагіна]] Гелдовічаўна (Regina Giełdowiczowa) — [[Вільня|віленская]] [[Мяшчане|мяшчанка]], якая ўпамінаецца ў 1698 годзе&lt;ref&gt;Testamenty w księgach miejskich wileńskich z XVI i XVII wieku. Katalog. — Warszawa, 2017. S. 78.&lt;/ref&gt;
* [[Іван Гелда]] (1897—1946) — дзяяч беларускага нацыянальна-вызвольнага руху 

У XVI ст. існавала гаспадарскае сяло Гельды ў [[Жамойцкае староства|Жамойцкім старостве]]&lt;ref&gt;Спрогис И. Я. Географический словарь древней Жомойтской земли XVI столетия. — Вильна, 1888. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=D-KlFQ7Bd3gC&amp;q=%D0%93%D0%B5%D0%BB%D1%8C%D0%B4%D1%8B#v=snippet&amp;q=%D0%93%D0%B5%D0%BB%D1%8C%D0%B4%D1%8B&amp;f=false С. 70].&lt;/ref&gt;.

== Заўвагі ==
{{Заўвагі}}

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

{{Германскія імёны-асновы}}

[[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]]</text>
      <sha1>oau71bt2isebhzjbriumey5gwhnxvk5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Жыбарт</title>
    <ns>0</ns>
    <id>268435</id>
    <revision>
      <id>2668691</id>
      <parentid>2668105</parentid>
      <timestamp>2026-05-07T22:21:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-27876-85</username>
        <id>97401</id>
      </contributor>
      <origin>2668691</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22522" sha1="pd7p5vqa1vndfp3w5e2cs7gjy4lxniq" xml:space="preserve">{{Імя
|імя              = Жыбарт
|лацінка          = Žybart
|арыгінал         = Siebart
|вымаўленьне      = 
|мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]]
|утварэньне       = [[Зіга (імя)|Sieg]] + [[Бэрт|Bert]]
|варыянт          = Зыбарт, Зыбэрт, Зібарт, Жыбэрт, Жыбірт, Шыбарт, Жыбурт
|вытворныя        = 
|зьвязаныя        = [[Зігбэрт]]
}}

'''Жыбарт''' (''Жыбэрт'', ''Жыбірт'', ''Шыбарт''), '''Зыбарт''' (''Зыбэрт'', ''Зібарт'') — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

== Паходжаньне ==
{{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}}

Зігберт або Зіберт, пазьней Зыбэрт або Зыбарт (Sigbert, Sibert, Sybert, Siebart, Zybarth&lt;ref&gt;Eule R. Germanische und fremde Personennamen als heutige deutsche Familiennamen // Festschrift zu dem fünfzigjährigen jubiläum des Friedrichs-realgymnasiums in Berlin. — Berlin, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=TTFOAAAAYAAJ&amp;q=Siebart%2C+Zybarth#v=snippet&amp;q=Siebart%2C%20Zybarth&amp;f=false S. 55].&lt;/ref&gt;) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня&lt;ref&gt; Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YOBwrIPG8IQC&amp;q=Sigbert%2C+Sybert#v=snippet&amp;q=Sigbert%2C%20Sybert&amp;f=false S. 1321].&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Ferguson R. English Surnames: And Their Place in the Teutonic Family. — London and New York, 1858. [https://books.google.by/books?id=L70EAAAAIAAJ&amp;pg=PA214&amp;dq=Sigebert+victory+bright&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwik35O66s_9AhUJxgIHHTFAAmQQ6AF6BAgEEAI#v=onepage&amp;q=Sigebert%20victory%20bright&amp;f=false P. 214].&lt;/ref&gt;. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Зіга (імя)|сіг- (зыг-, зег-)]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Зігібут]], [[Зыгел]], [[Жыгімонт]]; германскія імёны Sigibot, Sigel, Sigimunt) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] і [[Бургундзкая мова|бургундзкага]] sigus 'перамога'&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 18.&lt;/ref&gt;, а аснова [[Бэрт|-берт- (-бэрт-, -барт-)]] (імёны ліцьвінаў [[Кібарт]], [[Любарт (імя)|Любарт]], [[Эйбарт]]; германскія імёны Kibart, Lubert, Eibert) — ад германскага berhta 'яркі'&lt;ref&gt;Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 16.&lt;/ref&gt;.

Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены [[Польская акадэмія навук|Польскай акадэміяй навук]], адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскага імя Zybart (Zybert)&lt;ref&gt;Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 17, 242.&lt;/ref&gt;.

У 1646 годзе ў [[Каралявец]]кім унівэрсытэце навучаўся ''Daniel Sibert, Elbingensia Borussus''&lt;ref&gt;Die matrikel der Universität Königsberg i. Pr. Bd. 1: Die Immatrikulationen von 1544—1656. — Leipzig, 1910. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=-sZYzw8knMEC&amp;q=Sibert#v=snippet&amp;q=Sibert&amp;f=false S. 483].&lt;/ref&gt;. У Прусіі бытавала прозьвішча Siebert&lt;ref&gt;[https://www.online-ofb.de/namelist.php?nachname=SIEBERT&amp;ofb=abschwangen&amp;modus=&amp;lang=de SIEBERT (Ortsfamilienbuch Abschwangen/Almenhausen)], Verein für Computergenealogie e.V. (CompGen)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.online-ofb.de/namelist.php?nachname=SIEBERT&amp;ofb=eichhorn&amp;modus=&amp;lang=de SIEBERT (Ortsfamilienbuch Eichhorn)], Verein für Computergenealogie e.V. (CompGen)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.online-ofb.de/namelist.php?nachname=SIEBERT&amp;ofb=engelau&amp;modus=&amp;lang=de SIEBERT (Ortsfamilienbuch Groß Engelau)], Verein für Computergenealogie e.V. (CompGen)&lt;/ref&gt;, у ваколіцах [[Клайпеда|Мэмэлю]] адзначалася прозьвішча Sibart&lt;ref&gt;[https://www.online-ofb.de/namelist.php?nachname=SIBART&amp;ofb=memelland&amp;modus=&amp;lang=de SIBART], Verein für Computergenealogie e.V. (CompGen)&lt;/ref&gt;.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''Жиборту земля [[Манівід|Монивидова]]'' (1440—1492 гады)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|3к}} P. 50.&lt;/ref&gt;; ''coram Zyborth Chothko'' (1455 год{{Заўвага|У публікацыі 1932 году адпаведны дакумэнт азначаецца як «фармальны фальсыфікат»}}&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-1к}} S. 248.&lt;/ref&gt;, 1490 году&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-2к}} S. 431.&lt;/ref&gt;); ''coram 5 testibus, coram Petro Chothko Zyborthovycz'' (1473 год)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-2к}} S. 331.&lt;/ref&gt;; ''Ego quidem nobilis Petrus Chothko Zyborth''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-2к}} S. 391.&lt;/ref&gt;, ''coram Chothkone Zyborth''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-2к}} S. 392, 414.&lt;/ref&gt; (1483 і 1486 гады); ''coram Chothko Zyborth'' (1486 год)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-2к}} S. 413.&lt;/ref&gt;; ''Zyborthovyczy alias Zyborth''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-3к}} S. 625.&lt;/ref&gt;, ''de hereditate nostra de Szyborth''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-3к}} S. 631.&lt;/ref&gt;, ''coram Zyborth''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-3к}} S. 635.&lt;/ref&gt;, ''Zyborthovyczy''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-3к}} S. 636.&lt;/ref&gt; (1502 год); ''што купил в Мартина Жибортовича'' (26 студзеня 1516 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|9к}} P. 182.&lt;/ref&gt;; ''боярина господарьского Ясвенского повета на имя [[Войдат (імя)|Войдата]] Жибиртовича'' (14 студзеня 1517 году)&lt;ref&gt;Литовская метрика. Т. 1. — Петербург, 1903. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=i8MDAAAAYAAJ&amp;q=%D0%96%D0%B8%D0%B1%D0%B8%D1%80%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B0#v=snippet&amp;q=%D0%96%D0%B8%D0%B1%D0%B8%D1%80%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B0&amp;f=false С. 422—423].&lt;/ref&gt;; ''а Мартина Жыбортовича'' (1 верасьня 1518 году)&lt;ref&gt;Описание документов архива западно-русских униатских митрополитов. Т. 1. — СПб., 1897. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=ujNGAAAAYAAJ&amp;q=%D0%96%D1%8B%D0%B1%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B0#v=snippet&amp;q=%D0%96%D1%8B%D0%B1%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B0&amp;f=false С. 11].&lt;/ref&gt;; ''nobilem Thomam de Zyborthy'' (24 траўня 1522 году)&lt;ref&gt;Rowell S. C. Acta primae visitationis diocesis vilnensis anno domini 1522 peractae. Vilniaus Kapitulos Archyvo Liber IIb atkūrimas. — Vilnius, 2015. P. 263.&lt;/ref&gt;; ''Мартинъ Жиборътовичъ кон. Станислав Жибортовичъ конь'' (1528 год)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 63.&lt;/ref&gt;; ''з Новгородского повету… Мартина Жибортовича'' (1535 год)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Вайсковыя попісы паспалітага рушэньня ВКЛ (2018)|к}} S. 59.&lt;/ref&gt;; ''боярыни повету Новгородского Лукашовая Жыбортовича'' (8 студзеня 1541 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|229к}} P. 89.&lt;/ref&gt;; ''боярынъ новгородский Лукашъ Мартиновичъ Жыбортовича'' (16 сакавіка 1541 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|229к}} P. 153.&lt;/ref&gt;; ''бояринъ Новгородского повету Лукаш Мартинович Жыбортовича… Я, Лукашъ Жыбортович'' (4 траўня 1541 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|27к}} P. 57.&lt;/ref&gt;; ''боярина новъгородъского Лукаша Жыбортовича'' (3 чэрвеня 1541 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|27к}} P. 45.&lt;/ref&gt;; ''Maczey Szibartowycz'' (1554 год)&lt;ref&gt;Lebedys J. Lietuvių kalba XVII—XVIII a. viešajame gyvenime. — Vilnius, 1976. P. 56.&lt;/ref&gt;; ''Źiborth Ivczewicz'' (12 кастрычніка 1561 году)&lt;ref&gt;Istorijos archyvas. T. 1: XVI amžiaus Lietuvos inventoriai. — Kaunas, 1934. P. 656.&lt;/ref&gt;; ''Stepan Zibortowicz'' (1563 год)&lt;ref&gt;Писцовая книга Гродненской экономии с прибавлениями, изданная Виленской Комиссией для разбора древних актов. Ч. 2. — Вильна, 1882. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=h6lCAQAAMAAJ&amp;q=Zibortowicz#v=snippet&amp;q=Zibortowicz&amp;f=false С. 480].&lt;/ref&gt;; ''суседки его Станисълавовое Жыбортовое'' (27 жніўня 1565 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|261к}} P. 137.&lt;/ref&gt;; ''Станиславовая Жибортовича вдова выслала служебника Болтромея зъ Жиборътовичъ''&lt;ref&gt;Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=3Ih5AqeL2iwC&amp;q=%D0%96%D0%B8%D0%B1%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B0#v=snippet&amp;q=%D0%96%D0%B8%D0%B1%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B0&amp;f=false С. 820].&lt;/ref&gt;, ''з ыменья Жибортовичъ… Лукаша Жиборта''&lt;ref&gt;Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=3Ih5AqeL2iwC&amp;q=%D0%96%D0%B8%D0%B1%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0#v=snippet&amp;q=%D0%96%D0%B8%D0%B1%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0&amp;f=false С. 831].&lt;/ref&gt; (1567 год); ''бояре… [[Леанард|Ленартъ]] Жиборътъ… бояре тутошъніе [[Зьдзецел|Здетельскіе]] путъные… Юръко Жиборътъ, [[Мардас|Мордасъ]] Жибортъ'' (24 красавіка 1580 году)&lt;ref&gt;Акты издаваемые Виленской археографической комиссией. Т. 14. — Вильна, 1887. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=8cM7AQAAMAAJ&amp;q=%D0%96%D0%B8%D0%B1%D0%BE%D1%80%D1%8A%D1%82%D1%8A#v=snippet&amp;q=%D0%96%D0%B8%D0%B1%D0%BE%D1%80%D1%8A%D1%82%D1%8A&amp;f=false С. 226].&lt;/ref&gt;; ''siolo [[Лынтупы|Lyntupy]]… Andrzey Zybort… Tomko Zybort'' (26 лютага 1619 году)&lt;ref&gt;Lietuvos inventoriai XVII a. — Vilnius, 1962. P. 77.&lt;/ref&gt;; ''Mikolay Zybort'' (1641 год)&lt;ref&gt;Ординация королевских пущ: в лесничествах бывшего Великого Княжества Литовского. — Вильна, 1871. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=jGdcAAAAcAAJ&amp;q=Zybort#v=snippet&amp;q=Zybort&amp;f=false С. 61].&lt;/ref&gt;; ''Kazimierz Zybart'' (1690 год)&lt;ref&gt;Metryka Litewska. Rejestry podymnego Welkiego Ksiestwa. Księstwo Żmudzkie 1690 r. — Warszawa, 2009. S. 35.&lt;/ref&gt;; ''Zybartowszczyzna'' (1744 год)&lt;ref&gt;[https://pawet.net/library/history/city_district/religion/d_1744/diecezja_wile%C5%84ska,_1744.html Diecezja Wileńska, 1744], [[Pawet]], 20 лютага 2011 г.&lt;/ref&gt;; ''[[Ушачы|Uszacz]]… RP. Sergius Zybort, Sacrist.'' (1754 год)&lt;ref&gt;Ваврик М., о. Нарис розвитку і стану Василіянського чина XVII—XX ст. — Рим, 1979. С. 98.&lt;/ref&gt;; ''domek stary Woyciecha Żybertta'' (1 лютага 1765 году)&lt;ref&gt;Историко-юридические материалы, извлеченные из актовых книг губерний Витебской и Могилевской, хранящихся в Центральном архиве в Витебске. Вып. 31. — Витебск, 1903. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=DpJOAQAAMAAJ&amp;q=Zybertta#v=snippet&amp;q=Zybertta&amp;f=false С. 6].&lt;/ref&gt;; ''Jan Żybert'' (10 траўня 1785 году)&lt;ref&gt; Акты издаваемые Виленской комиссией для разбора древних актов. Т. 35. — Вильна, 1910. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=WGYjAQAAMAAJ&amp;q=Zybert#v=snippet&amp;q=Zybert&amp;f=false С. 483].&lt;/ref&gt;; ''Barbara Żybortt'' (1789 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=23lt&amp;rid=B&amp;search_lastname=%C5%BBybortt&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Twery], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Zuzanna Zybert'' (1805 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=22br&amp;rid=B&amp;search_lastname=Zybert&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1 Grodno św. Franciszka Ksawerego (Fara)], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Zybertowicz'' (1811 год)&lt;ref&gt;[https://kresy.genealodzy.pl/zbior/spis_rewizyjny_troki_%201811.pdf Ревизские Сказки — Spis rewizyjny, Troki 1811]&lt;/ref&gt;; ''Jerzy Żybortowicz'' (1816 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=22br&amp;rid=B&amp;search_lastname=%C5%BBybortowicz&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1 Żołudek], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Szymon Kazimierz Zybortt'' (1818 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=23lt&amp;rid=B&amp;search_lastname=Zybortt&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1 Ławków], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Marcin Zibortt'' (1824 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=23lt&amp;rid=B&amp;search_lastname=Zibortt&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1 Ławków], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;.

== Носьбіты ==
* Жыбарт — [[Ліцьвіны|літоўскі баярын]], які атрымаў наданьне ад вялікага князя [[Казімер Ягайлавіч|Казімера]]
* Марцін і Станіслаў Жыбартавічы — [[Наваградак|наваградзкія]] баяры, якія ўпамінаюцца ў [[Попісы войска Вялікага Княства Літоўскага|попісе войска Вялікага Княства Літоўскага]] 1528 году
* Балтрамей Мікалаевіч Юшкевіч Жыбартовіч — [[Расены|расенскі]] [[Зямяне|зямянін]], які ўпамінаецца ў 1592 годзе&lt;ref&gt;Опись документов Виленского центрального архива древних актовых книг. Вып. 3. ― Вильна, 1904. С. 22.&lt;/ref&gt;
* [[Ёст]] Друвэ (Друф) Жыбарт і яго сын [[Ота]] Ян (Ёган) Друвэ Жыбартовіч — [[Упіцкі павет|упіцкія]] зямяне, якія ўпамінаюцца ў 1611 і 1614 гадох&lt;ref&gt;Опись документов Виленского центрального архива древних актовых книг. Вып. 8. ― Вильна, 1912. С. 361—362.&lt;/ref&gt;
* Мар’яна Зыбэртаўшчанка (Marianna Zybertowszczanka) — [[Вільня|віленская]] [[Мяшчане|мяшчанка]], якая ўпамінаецца ў 1681 годзе&lt;ref&gt;Testamenty w księgach miejskich wileńskich z XVI i XVII wieku. Katalog. — Warszawa, 2017. S. 55.&lt;/ref&gt;
* Васіль Зібертавіч — [[Зямяне|зямянін]] засьценку Хелмаўскага маёнтку [[Цімкавічы|Цімкавічаў]], які ўпамінаецца ў 1761 годзе&lt;ref&gt;Инвентари магнатских владений Белоруссии XVII―XVIII вв.: Владение Тимковичи. — Минск, 1982. С. 203.&lt;/ref&gt;
* Адэльберт Фэлікс Жыбяртовіч (''Адельберт Феликс Иоахимов Жибертович'') — шляхціч, арыштаваны ўладамі [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]] ў 1863 годзе&lt;ref&gt;[http://kalinouski.arkushy.by/library/rok_1863_na_mienszczynie/044-045.htm#num45 №44. Другі спіс абвінавачаных ва ўдзеле ў паўстанні], Сьвіслацкія аркушы&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://kalinouski.arkushy.by/library/rok_1863_na_mienszczynie/051-052.htm#num52 №51. Трэці спіс абвінавачаных ва ўдзеле ў паўстанні], Сьвіслацкія аркушы&lt;/ref&gt;
* Сьцяпан Жыбуртовіч (1882—1939) — [[Беларусы|беларус]] з ваколіцаў [[Вызна|Вызны]], які [[Савецкія рэпрэсіі ў Беларусі|пацярпеў ад уладаў СССР]]&lt;ref&gt;[https://by.openlist.wiki/%D0%96%D1%8B%D0%B1%D1%83%D1%80%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%96%D1%87_%D0%A1%D1%86%D1%8F%D0%BF%D0%B0%D0%BD_%D0%86%D0%BB%D1%8C%D1%96%D1%87_(1882) Жыбуртовіч Сцяпан Ільіч (1882)], Адкрыты спіс ахвяраў палітычных рэпрэсій у СССР&lt;/ref&gt;
* Аляксандар Жыбурт (1890—?) — беларус з ваколіцаў [[Капыль|Капылю]], які пацярпеў ад уладаў СССР&lt;ref&gt;[https://chumakou.com/projects/belarus1937/index7.html Беларусь: жертвы сталинских репрессий], Белорусский «Мемориал»&lt;/ref&gt;

Жыбарты, [[Ізмунт]]ы-Жыбарты, Жыбурты-Жыбуртовічы&lt;ref&gt;[http://www.nobility.by/families/zz/index.shtml Сьпіс шляхецкіх родаў, прозьвішчы якіх пачынаюцца на Ж], [[Згуртаваньне беларускай шляхты]]&lt;/ref&gt; і Жыбурты-Шчасновічы&lt;ref&gt;[http://www.nobility.by/families/ss/index.shtml Сьпіс шляхецкіх родаў, прозьвішчы якіх пачынаюцца на Ш], [[Згуртаваньне беларускай шляхты]]&lt;/ref&gt; — [[Літва|літоўскія]] шляхецкія роды.

Зыбарты (Zybort) гербу [[Нячуя]] — літоўскі шляхецкі род&lt;ref&gt;Ciechanowicz J. Rody rycerskie Wielkiego Księstwa Litewskiego. T. 6. — Rzeszów, 2006. S. 417.&lt;/ref&gt;

Зыбартовічы (Zybortowicz) — літоўскі шляхецкі род з [[Наваградзкае ваяводзтва|Наваградзкага ваяводзтва]]&lt;ref&gt;Polska encyklopedja szlachecka. T. 12. — Warszawa, 1939. S. 345.&lt;/ref&gt;.

У актах [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]] ўпаміналіся фальваркі Жыбертавічы або Пенчын і Зібертаўшчызна ў [[Наваградзкае ваяводзтва|Наваградзкім ваяводзтве]], маёнтак Жыбертаўшчызна ў [[Слонімскі павет|Слонімскім павеце]], зямянскае сяло Жыбарты каля [[Зьдзецел]]у, фальварак Зібертаны ў [[Троцкае ваяводзтва|Троцкім ваяводзтве]]&lt;ref&gt;Indeks alfabetyczny miejscowości dawnego wielkiego Księstwa Litewskiego: A—K (Abakanowicze — Kujany). Wilno, 1929. S. 276, 303.&lt;/ref&gt;.

На 1895—1905 гады існаваў маёнтак Жыбартоўшчына (Жыбэртавічы) ў [[Слонімскі павет (Гарадзенская губэрня)|Слонімскім павеце]] Гарадзенскай губэрні&lt;ref&gt;{{Літаратура/Геаграфічны слоўнік Каралеўства Польскага|14к}} [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_XIV/875 S. 875].&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Указатель населенным местностям Гродненской губернии, с относящимися к ним необходимыми сведениями. — Гродна, 1905. С. 139.&lt;/ref&gt;, на 1909 год — вёска Жыбартавічы ў Наваградзкім павеце Менскай губэрні&lt;ref&gt;Список населенных мест Минской губернии. — Минск, 1909. С. 61.&lt;/ref&gt;.

На [[Слонімскі павет|гістарычнай Слонімшчыне]] існуе вёска [[Жыбарты]], на [[Падляскае ваяводзтва (1513—1795)|гістарычным Падляшшы]] — [[Зыбурты]].

== Глядзіце таксама ==
* [[Зіга (імя)|Зіга]]
* [[Бэрт]]

== Заўвагі ==
{{Заўвагі}}

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

{{Імёны з асновай сіг}}
{{Імёны з асновай берт}}

[[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]]</text>
      <sha1>pd7p5vqa1vndfp3w5e2cs7gjy4lxniq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Імёны ліцьвінаў</title>
    <ns>0</ns>
    <id>270556</id>
    <revision>
      <id>2668690</id>
      <parentid>2668612</parentid>
      <timestamp>2026-05-07T22:19:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-27876-85</username>
        <id>97401</id>
      </contributor>
      <comment>/* Параўнальная табліца з германскімі адпаведнікамі */</comment>
      <origin>2668690</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="355291" sha1="sqwm427th53a5y6iargmrmvf5vdx62z" xml:space="preserve">'''Імёны старажытных ліцьвінаў''' (''літвінаў'', ''ліцьвіноў'') — засьведчаныя ў пісьмовых крыніцах [[Асабовае імя|асабовыя імёны]] тытульнага [[народ]]у [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]] — [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]].

== Германскія імёны ==

=== Паходжаньне ===
[[Файл:Žygimont Kiejstutavič. Жыгімонт Кейстутавіч (1434, 1897).jpg|значак|Маестатная пячаць [[Жыгімонт Кейстутавіч|Жыгімонта Кейстутавіча]] з [[Гатычнае пісьмо|гатычным]] надпісам на [[Лацінская мова|лаціне]]: + s(igillum) + maiestatis + incliti + principis + d(omi)ni + '''sigismu(n)di''' + dei gracia + magni ducis lithwanie + russe''&lt;ref&gt;Gumowski M. Pieczecie Ksiazat Litewskich // Ateneum Wilenskie. Z. 3—4, 1930. S. 725.&lt;/ref&gt;]]

Даўнюю традыцыю атаясамліваньня мясцовых [[Беларуская мова|літоўскіх (беларускіх)]] формаў зь іх [[Германскія мовы|германскімі]] адпаведнікамі засьведчыла напісаньне імя [[Жыгімонт Люксэмбурскі|Жыгімонта Люксэмбурскага]] ў выкананым на загад [[Сьпіс польскіх манархаў|караля]] і [[Сьпіс вялікіх князёў літоўскіх|вялікага князя]] [[Казімер Ягелончык|Казімера Ягайлавіча]] кірылічным надпісе ў Сьвятакрыскай капліцы [[Вавэль|Кракаўскага каралеўскага замка]] (1471 год): «''…з пакаленьня Цэсарскага продка пранайясьнейшага '''[[Жыгімонт]]а''' Пана земь Ракускай, Чэскай, і Вугорскай''»&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 213.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Дашкевич Н. П. Заметки по истории Литовско-Русского государства. — Киев, 1885. С. 108.&lt;/ref&gt;{{Заўвага|Таксама паводле [[Хроніка літоўская і жамойцкая|Хронікі літоўскай і жамойцкай]], «''за прозьбаю кроля [[Сьвятая Рымская імпэрыя|рымскага]] Жыгімонта''»&lt;ref&gt;ПСРЛ. Т. 32. — М., 1975. С. 81.&lt;/ref&gt;}}. Тым часам яшчэ вялікі князь [[Жыгімонт Кейстутавіч]] (1365—1440) ва ўласных [[Лацінская мова|лацінамоўных]] дакумэнтах азначаў сябе германскім імём [[Жыгімонт|Sigismundus]]&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-1к}} S. 144, 153, 164.&lt;/ref&gt;. Гэтае ж імя пасьлядоўна ўжывалі ў лацінамоўных дакумэнтах вялікія князі з дынастыі [[Ягайлавічы|Ягайлавічаў]] — [[Жыгімонт Стары]] і [[Жыгімонт Аўгуст]].

[[Файл:Vitaŭt Vialiki. Вітаўт Вялікі (XVIII).jpg|значак|Партрэт вялікага князя [[Вітаўт]]а ({{мова-la|Vitoldus|скарочана}}) зь [[Берасьце|Берасьця]]]]

На тоеснасьць імя [[Вітаўт (імя)|Вітаўт]] з германскім імём ''Witold'' (''Witolt''), вядомым за шмат гадоў да зьяўленьня літоўскага вялікага князя, а таксама на сьведчаньне атаясамліваньня гэтых імёнаў — адпаведную германскаму імю [[Лацінская мова|лацінізацыю]] імя Вітаўта (''Witoldus'') — зьвяртае ўвагу польскі лінгвіст {{Артыкул у іншым разьдзеле|Юзэф Рэчэк||d|Q104416045}}. Ён жа зазначае, што германскія імёны на ''-old'' (або ''-аld'') бытавалі ў Польшчы яшчэ ў XIII—XIV стагодзьдзях&lt;ref&gt;Acta Baltico-Slavica. Nr. 8. — Warszawa, 1973. S. 211.&lt;/ref&gt;. Тым часам сярод паноў [[Малдаўскае княства|Малдаўскага княства]] пашырылася імя ''Витолтъ'' (цалкам адпаведнае германскаму ''Witolt''), якое прыйшло ў Малдову не зь Вялікага Княства Літоўскага. Прытым гэтая форма імя ў малдаўскім пісьменстве адзначаецца раней за яе зьяўленьне ва ўкраінскім пісьмовых крыніцах&lt;ref&gt;Юркенас Ю. О появлении сочетания al вместо дифтонга au в литовских древних личных именах // Kalbotyra. Vol. XV, 1967. С. 55.&lt;/ref&gt;.

Гісторык [[Павал Урбан]] у сваёй кнізе «Старажытныя ліцьвіны» зьвяртае ўвагу на тое, што прускі храніст [[Віганд Марбурскі]] пісаў пра герцага Альгерда з [[Гогенштайн (Турынгія)|Гогенштайну]]{{Заўвага|{{мова-la|«Algardus comes de Hoensteyn»|скарочана}}&lt;ref&gt;Scriptores rerum Prussicarum. Bd. 2. — Leipzig, 1863. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=OsvtAAAAIAAJ&amp;q=Algardus#v=snippet&amp;q=Algardus&amp;f=false S. 645].&lt;/ref&gt;}}, тым часам пра аднаго з каралёў [[Ангельшчына|Ангельшчыны]] Альгерда{{Заўвага|''Allegart''}} VIII стагодзьдзя пісаў аўтар хронікі Ўсходняй [[Фрызія|Фрызіі]]&lt;ref&gt;{{Літаратура/Старажытныя ліцьвіны|1к}} С. 47.&lt;/ref&gt;. Спэцыяліст у галіне [[Анамастыка|анамастыкі]] {{Артыкул у іншым разьдзеле|Аляксандра Суперанская||ru|Суперанская, Александра Васильевна}} тлумачыць імя [[Альгерд (імя)|Альгерд]] з германскіх моваў&lt;ref&gt;Суперанская А. В. Словарь русских личных имён: Сравнение. Происхождение. Написание. — М.: Айрис-пресс, 2005. С. 168.&lt;/ref&gt;, такое ж тлумачэньне даецца ў беларускім «Слоўніку асабовых уласных імёнаў», выдадзеным у 2011 годзе&lt;ref&gt;{{Літаратура/Слоўнік асабовых уласных імёнаў (2011)|к}} С. 22.&lt;/ref&gt;. Павал Урбан таксама зьвяртае ўвагу на тое, што аўтар хронікі Ўсходняй Фрызіі пад 1422 годам упамінае Любарта з [[Шмаленбург]]у{{Заўвага|''Lubbert tho Schmalenbrugge''&lt;ref&gt;Veteris aevi analecta, seu vetera monumenta. T. 4. — Hagae-Comitum, 1738. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=hAc0N4Of65EC&amp;q=Lubbert+tho+Schmalenbrugge#v=snippet&amp;q=Lubbert%20tho%20Schmalenbrugge&amp;f=false P. 214].&lt;/ref&gt;}}, а пад 1417 годам — іншага Любарта зь [[Мюнстэр (Вэстфалія)|Мюнстэру]]. Апроч таго, па 1328 годзе магістар Любарт Бол дзеіў у адной зь філіяў [[Тэўтонскі ордэн|Тэўтонскага ордэну]], што месьцілася ў месьце [[Утрэхт (горад)|Утрэхце]] ([[Нідэрлянды]]). Германскае паходжаньне імя [[Любарт (імя)|Любарт (''Lubart'', ''Lubard'', ''Lubert'')]] сьцьвяржаецца ў этымалягічным слоўніку старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзеным [[Польская акадэмія навук|Польскай акадэміяй навук]]&lt;ref&gt;Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 159.&lt;/ref&gt;.

Тое, што ліцьвіны былі «''аднаго народу''» з [[Готы|готамі]] і [[Гепіды|гепідамі]], «''на што імёны іх князёў і каралёў ясна паказваюць''», адзначаў [[Мацей Стрыйкоўскі]] ў сваёй [[Хроніка польская, літоўская, жамойцкая і ўсёй Русі|Хроніцы польскай, літоўскай, жамойцкай і ўсёй Русі]]. Ён падаваў [[Усходнегерманскія мовы|усходнегерманскія]] імёны і імёны ліцьвінаў у іх германскіх формах (''[[Альгімонт|Algimunt]]'', ''[[Германт|Germunt]]'', ''[[Рамант|Romunt]]'', ''[[Нарымонт (імя)|Narimunt]]'', ''[[Даўмонт (імя)|Dowmunt]]'', ''[[Скірмант|Skirmunt]]''), у тым ліку літоўскае імя ''Rodiswid'' і гепідзкае ''Rodiswida''{{Заўвага|Апроч таго, Мацей Стрыкоўскія падаваў такія вядомыя за яго часам імёны ліцьвінаў, як ''Videswid'' (адзначалася старажытнае германскае імя ''Wytsuit''&lt;ref&gt;Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YOBwrIPG8IQC&amp;q=%40Wytsuit#v=snippet&amp;q=%40Wytsuit&amp;f=false S. 1573].&lt;/ref&gt;), ''Moriwid'' (адзначалася германскае імя ''Marvid''&lt;ref&gt;Stemshaug O. Norsk Personnamnleksikon. — Oslo, 1982. S. 181.&lt;/ref&gt;), ''Gyligin'' (адзначалася германскае імя ''Giligin''&lt;ref&gt;Sveriges medeltida personnamn. Hft. 7. — Uppsala, 1981. S. 228.&lt;/ref&gt;), ''Aligin'' (адзначалася старажытнае германскае імя ''Alikin''&lt;ref&gt;Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YOBwrIPG8IQC&amp;q=Alikin#v=snippet&amp;q=Alikin&amp;f=false S. 80].&lt;/ref&gt;)}}&lt;ref&gt;Kronika polska, litewska, żmódzka i wszystkiej Rusi Maciejá Stryjkowskiego. T. 1. — Warszawa, 1846. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=vUghAQAAMAAJ&amp;q=co+i+imiona+i+nazwiska+ich+xi%C4%85%C5%BC%C4%85t+i+kr%C3%B3l%C3%B3w+ja%C5%9Bnie+ukazuj%C4%85+#v=snippet&amp;q=co%20i%20imiona%20i%20nazwiska%20ich%20xi%C4%85%C5%BC%C4%85t%20i%20kr%C3%B3l%C3%B3w%20ja%C5%9Bnie%20ukazuj%C4%85&amp;f=false S. 47].&lt;/ref&gt;. На тоеснасьць імёнаў ліцьвінаў зь імёнамі [[Германцы|германцаў]] ([[герулы|герулаў]] і [[Лянгабарды|лянгабардаў]]) таксама зьвяртаў увагу [[Альбэрт Каяловіч]] у выдадзенай у 1650 годзе лацінамоўнай «Гісторыі Літвы»{{Заўвага|{{мова-la|«Quis enim Zivibundum, Algimundum, Narimundum audiens, non facile cogitet Herulum quempiam aut Longobardum nominari? Haec porro nomina Litvaniae principum sunt»|скарочана}}&lt;ref&gt;Historiae Litvanae. — Dantisci, 1650. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=FVsVAAAAQAAJ&amp;q=Herulum+Longobardum+nominari#v=snippet&amp;q=Herulum%20Longobardum%20nominari&amp;f=false P. 7].&lt;/ref&gt;}}. У гэтай жа працы ён упамінае [[Сьвінтарог (імя)|Сьвінтарога]] «''in campo Swintoroha''», у імі якога ўжывае неўласьцівае для [[Летувіская мова|летувіскай мовы]] [[Г|фрыкатыўнае ''г (h)'']], а іншыя імёны ліцьвінаў пасьлядоўна падае ў іх германскіх формах — [[Альгерд (імя)|''Olgerdus'']], [[Вітаўт (імя)|''Vitoldus'']], [[Гаштольд (імя)|''Gastoldus'']], [[Рымант|''Rimundus'']], [[Германт|''Germundus'']], ''Sigismundus'' і г. д. На вялікае падабенства імёнаў ліцьвінаў зь імёнамі германцаў (готаў) таксама зьвяртаў увагу {{Артыкул у іншым разьдзеле|Эварыст Андрэй Курапатніцкі||pl|Ewaryst Andrzej Kuropatnicki}} ў выдадзеным у 1789 годзе гербоўніку [[Карона Каралеўства Польскага|Каралеўства Польскага]] і Вялікага Княства Літоўскага{{Заўвага|{{мова-pl|«…bo wiadomo, że Gottowie z Gettami jeden narod, a dla viekszego dowodu jedneż prawie imiona Gottskie i Litewskie przytaczam Narymund, Doumund, Algimund, Pisimond, Germond, te są stare tey prowincyi nazwiska Gottskim podobne: Torysmond, Trasimond, Hunimond, Zygmont, i moc innych»|скарочана}}&lt;ref&gt;Wiadomość o kleynocie szlacheckim oraz herbach domów szlacheckich w Koronie Polskiey i Wielkim Ziestwie Litewskim. — Warszawa, 1789. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=PV5mAAAAMAAJ&amp;q=nazwi%C5%BFka+Gott%C5%BFkim+podobne#v=snippet&amp;q=nazwi%C5%BFka%20Gott%C5%BFkim%20podobne&amp;f=false S. 30].&lt;/ref&gt;}}. Гоцкае паходжаньне імёнаў ліцьвінаў сьцьвярджаў прафэсар [[Тарту|Дэрпцкага]] ўнівэрсытэту {{Артыкул у іншым разьдзеле|Канстантын Грэвінк||ru|Гревингк, Константин Иванович}} з спасылкай на нямецкага лінгвіста {{Артыкул у іншым разьдзеле|Леа Маер|Леа Маера|de|Leo Meyer (Sprachforscher)}}&lt;ref&gt;
Über heidnische Gräber Russisch Litauens und einiger benachbarter Gegenden, insbesondere Lettlands und Weissrusslands / von C. Grewingk. — Dorpat, 1870. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=HDdQF4Sj-moC&amp;q=meyer%20Gothischen#v=snippet&amp;q=meyer%20Gothischen&amp;f=false S. 91—93]&lt;/ref&gt;. На германскі характар імёнаў ліцьвінаў і меркаванае германскае паходжаньне валадароў Літвы (падобна [[Нарманская тэорыя|валадарам Русі]]) зьвяртаў увагу дацкі гісторык {{Артыкул у іншым разьдзеле|Фрэдэрык Шырн||da|Frederik Schiern}}{{Заўвага|{{мова-da|«Hos de gamle litauiske Fyrster og Stormænd træffer man Navne som Gastold, Gedigold, Ringold, Rumbold, Witold, Dovmund, Narimund, Olgimund, Rimund, Skirmund, Skomund, Widimund, og maaskee kan det antages, at de herskende Slægter i Litauen havde været af germansk Oprindelse, som jo de varægiske Slægter, der grundede deres Herredømme i Rusland, vides at have stammet fra Skandinavien»|скарочана}}}}&lt;ref&gt;Schiern F. Nyere historiske Studier. — Kjøbenhavn, 1879. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=ySQob1hXWuwC&amp;q=Skirmund#v=snippet&amp;q=Skirmund&amp;f=false S. 356].&lt;/ref&gt;. Германскае ([[Паўночнагерманскія мовы|паўночнагерманскае]]) паходжаньне шэрагу літоўскіх шляхецкіх прозьвішчаў (у тым ліку на [[Жамойць|Жамойці]]) сьцьвярджалася ў артыкулах «Жамойць» [[Усеагульная энцыкляпэдыя Самуэля Аргельбранда|Усеагульнай энцыкляпэдыі Самуэля Аргельбранда]] (1868 год){{Заўвага|{{мова-pl|«[[Эйсімонт|Ejsmont]], [[Даўмонт (імя)|Dowmunt]], [[Манігерд|Mongird]], [[Нарвід|Norwid]], [[Мастаўт|Misztolt]], [[Даўконт|Dowkont]], [[Мільвід|Milwid]], [[Контаўт (імя)|Kontowt]], [[Даўгерд (імя)|Dowgird]], [[Гінтаўт|Gintowt]], [[Мільмонт|Milimont]], są to nazwiska skandynawskie»|скарочана}}&lt;ref&gt;Encyklopedyja powszechna. T. 28. — Warszawa, 1868. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=UMpLAQAAIAAJ&amp;q=Gintowt+%2C+Milimont+nazwiska+skandynawskie#v=snippet&amp;q=Gintowt%20%2C%20Milimont%20nazwiska%20skandynawskie&amp;f=false S. 975].&lt;/ref&gt;}} і «Літва» [[Геаграфічны слоўнік Каралеўства Польскага і іншых славянскіх краёў|Геаграфічнага слоўніка Каралеўства Польскага і іншых славянскіх краёў]] (1884 год){{Заўвага|{{мова-pl|«Ślady najazdu skandynawskiego pozostały do dziś na Żmudzi w podaniach i nazwie skandynawskiego brzmienia szlacheckich rodzin, np. Misztolt, Dowgird, Norwid, Dowkont i t. p.»|скарочана}}&lt;ref&gt;{{Літаратура/Геаграфічны слоўнік Каралеўства Польскага|5к}} [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_V/330 S. 330].&lt;/ref&gt;}}{{Заўвага|Апроч таго, у ліцьвінаў бытавалі германскія імёны, якія раней адзначаліся ў [[Русіны|рускіх князёў і баяраў]]: [[Алег|Ольг (Алег)]], [[Аскольд (імя)|Яскольд (Аскольд)]], [[Ясмант|Ясмант (Асмунд)]], [[Уладзімер|Валадзімер]], [[Валадар|Валтар (Валадар)]], [[Гедзень]], [[Глеб]], [[Дзір]], [[Івар]], [[Ігар]], [[Лют]], [[Улеб]], [[Якун]] ды іншыя. Увогуле, яшчэ ў 1865 годзе датычна вялікіх князёў літоўскіх (Ягайлы і Вітаўта) адзначаўся неўласьцівы жамойтам «''касмапалітычны характар [[Нарманская тэорыя|нарманскіх]] князёў — прыбылых у Літву''»&lt;ref&gt;Соколов Н. И. Святая Жмудь // Вестник Западной России. Т. 2, 1865. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=9aAZAAAAYAAJ&amp;q=%40%D0%BD%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8%D1%85%D1%8A#v=snippet&amp;q=%40%D0%BD%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8%D1%85%D1%8A&amp;f=false С. 226].&lt;/ref&gt;}}.

Высунутыя ў рэчышчы [[Летувізацыя|палітыкі летувізацыі]] тлумачэньні імёнаў ліцьвінаў зь летувіскай мовы рашуча адпрэчваў народжаны на [[Віленскае ваяводзтва|Віленшчыне]] лінвіст [[Уладзіслаў Юргевіч]] (1818—1898), які азначыў іх як «''кур’ёзныя''»&lt;ref&gt;Юргевич В. Опыт объяснения имён литовских князей // Чтения в императорском обществе истории и древностей российских. Кн. 3. — М., 1883. С. 28.&lt;/ref&gt;. Для народжанага на [[Берасьцейскі павет|Берасьцейшчыне]] гісторыка [[Юзэф Эдвард Пузына|Юзэфа Эдварда Пузыны]] (1878—1949), які паходзіў з старажытнага княскага роду [[Пузыны|Пузынаў]], не выклікала сумневаў германскае (паўночнагерманскае) паходжаньне цэлага шэрагу імёнаў ліцьвінаў. Ён жа крытыкаваў прыпісваньне тым імёнам [[Балтыйскія мовы|балтыйскага]] паходжаньня{{Заўвага|{{мова-pl|«Dla mnie nie ulega wątpliwości, że cały szereg imion litewskich został prawie żywcem przejęty z języków skandynawskich. Do takich imion zaliczam w pierwszym rzędzie następująae: Olgierd &lt;nowiki&gt;=&lt;/nowiki&gt; Algard, Lingweni &lt;nowiki&gt;=&lt;/nowiki&gt; Langewin, Witold ~ Witowt &lt;nowiki&gt;=&lt;/nowiki&gt; Withoud, Wojszwil &lt;nowiki&gt;=&lt;/nowiki&gt; Wajswiltis &lt;nowiki&gt;=&lt;/nowiki&gt; Wissewalde &lt;nowiki&gt;=&lt;/nowiki&gt; Wsiewołod, wreszcie, nasz Budiwid &lt;nowiki&gt;=&lt;/nowiki&gt; Putuwer &lt;nowiki&gt;=&lt;/nowiki&gt; Butywidas &lt;nowiki&gt;=&lt;/nowiki&gt; Budwietis &lt;nowiki&gt;=&lt;/nowiki&gt; Botwid. &lt;…&gt; Nadto uważam za pochodne z języków skandynawskich imiona kończące się na wil względnie wiłaś, jak Dawiłas, Gintwiłas, Gerdwiłas, Radziwiłas etc. lub na mont (mantas) jak Narymont, Jamont, Skomont, Dowmont etc. Te ostatnie wydają mi się kształtowane według germańskiego wzoru jak Edmund, Egmont, Zygmunt. Przypisywanie tym imionom pochodzenia rdzennie bałtyckiego wydaje mi się bezcelowem naciąganiem rzeczywistości»|скарочана}}&lt;ref&gt;Puzyna J. Sukcesorowie Trojdena // Ateneum Wileńskie. Z. 1, 1938. S. 14—15.&lt;/ref&gt;}}. Тое, што імёны літоўскіх князёў і баяраў мелі паўночнагерманскае, а не жамойцкае паходжаньне, адзначаў народжаны і выхаваны на [[Ашмянскі павет|Ашмяншчыне]] дзяржаўны дзяяч [[Сярэдняя Літва|Сярэдняй Літвы]] генэрал [[Люцыян Жалігоўскі]]&lt;ref&gt;Żeligowski L. Zapomniane prawdy. — Londyn, 1943. S. 23—25.&lt;/ref&gt;.

Францускі лінгвіст-[[Германістыка|германіст]] [[Раймонд Шмітляйн]] (1904—1974), які ў 1934—1938 гадох выкладаў ва [[Унівэрсытэт Вітаўта Вялікага|ўнівэрсытэце Вітаўта Вялікага]] ў [[Коўна|Коўне]], у сваім дакладзе&lt;ref&gt;Notes de toponymie lituanienne, dans Actes et Mémoires du premier Congrès International de Toponymie et d’ Anthroponymie. — Paris, 1938. P. 221.&lt;/ref&gt; на Першым Міжнародным кангрэсе тапанімікі і антрапанімікі ў Парыжы (1938 год) зазначыў, што «''нават сёньня амаль усе літоўскія шляхецкія імёны маюць [[Гоцкая мова|гоцкае]] паходжаньне''»{{Заўвага|{{мова-fr|«Aujourd’hui encore, la presque totalité des noms de noblesse lituaniens sont d’origine gotique»|скарочана}}}}&lt;ref&gt;Schmittlein R. Voies et impasses de la toponymie lituanienne // Revue internationale d’onomastique. Nr. 2, 1958. P. 126.&lt;/ref&gt;. На падставе ўласных шматгадовых дасьледаваньнях ён прыйшоў да высновы, што многія літоўскія ўласныя імёны альбо будуюцца паводле германскіх, альбо ёсьць запазычанымі з германскіх&lt;ref&gt;Юркенас Ю. Проблема отражения так называемых «древнеевропейских» элементов в антропонимии // Kalbotyra. № 33 (2), 1981. С. 28.&lt;/ref&gt;. У 1948 годзе Раймонд Шмітляйн падкрэсьліваў, што [[Гіпотэза|гіпатэтычныя]] [[Балтыйскія мовы|балтыйскія]] этымалёгіі, якія з канца XIX стагодзьдзя распрацоўвалі пэўныя аўтары (у тым ліку [[Казімер Буга]] і [[Райнгольд Траўтман]]) ня маюць ніякай навуковай вартасьці{{Заўвага|{{мова-fr|«Tout ce qui a été dit depuis cinquante ans à ce sujet par Bezzenberger, Gerullis, Trautmann, Būga et Salys est absolument dénué de valeur»|скарочана}}}}&lt;ref&gt;Schmittlein R. Toponymes finnois et germaniques en Lituanie // Revue internationale d’onomastique. Nr. 2, 1948. P. 103.&lt;/ref&gt;.

Пераканаўчасьць пададзенай Раймондам Шмітляйнам аргумэнтацыі наконт літоўскіх імёнаў з [[Двухасноўнае імя|асновай]] ''-монт-'' ([[Жыгімонт]] ды іншыя) засьведчыў амэрыканскі лінгвіст [[Альфрэд Зэн]]&lt;ref&gt;Senn A. Zur Bildung litauischer Gewässernamen // Annali. Sezione Slava. Istituto Universitario Orientale di Napoli. 2 (1959). P. 46.&lt;/ref&gt;. Па працяглым маўчаньні зь летувіскага боку&lt;ref&gt;Vanagas A. Raymond Schmittlein, Les noms d’eau de la Lituanie // Baltistica. Nr. 1, 1966. С. 97—98.&lt;/ref&gt;, у 1966 годзе на старонках летувіскага савецкага часопісу «Baltistica» зьявілася рэцэнзія летувіскага савецкага тапаніміста [[Аляксандрас Ванагас|Аляксандраса Ванагаса]]&lt;ref&gt;Vanagas A. Raymond Schmittlein, Les noms d’eau de la Lituanie // Baltistica. Nr. 1, 1966. С. 97—102.&lt;/ref&gt; з рэзкай крытыкай гэтых высноваў і наступнай заявай: «''што да повязі літоўскай антрапаніміі з германскай, то трэба падкрэсьліць складанасьць гэтага пытаньня''». Аднак прытым Ванагас мусіў быў прызнаць, што «''падабенства паміж некаторымі найбольш старажытнымі літоўскімі і германскімі антрапонімамі сапраўды існуе''»&lt;ref&gt;Юркенас Ю. Проблема отражения так называемых «древнеевропейских» элементов в антропонимии // Kalbotyra. № 33 (2), 1981. С. 28—29.&lt;/ref&gt;.

У 1989 годзе навуковая супольнасьць Летувы фактычна прызнала, што сэнс складаных імёнаў сярэднявечнай літоўскай шляхты цяжка патлумачыць з пункту гледжаньня летувіскай мовы&lt;ref&gt;Литва. Краткая энциклопедия. — Вильнюс, 1989. С. 121.&lt;/ref&gt;{{Заўвага|У адпаведным выданьні (энцыкляпэдыя «Литва») гэта тлумачылася тым, што г.зв. «старажытныя летувіскія» двухасноўныя імёны (у адрозьнасьць ад аналягічных [[Славянскія мовы|славянскіх]]) нібы гістарычна страцілі сваю [[сэмантыка|сэмантыку]], тым часам летувіская мова (якую параўноўваюць з [[санскрыт]]ам і [[Старажытнагрэцкая мова|старажытнагрэцкай мовай]]) лічыцца адной з найбольш архаічных моваў, бо яна ў найбольшай ступені захавала асаблівасьці [[праіндаэўрапейская мова|праіндаэўрапейскай мовы]]&lt;ref&gt;[[Уладзімер Сьвяжынскі|Свяжынскі У.]] Літоўская мова // {{Літаратура/ЭВКЛ|2к}} С. 208.&lt;/ref&gt;}}.

Летувіскі эміграцыйны лінгвіст {{Артыкул у іншым разьдзеле|Ёзас Юркенас||lt|Juozas Jurkėnas}} у сваёй манаграфіі, выдадзенай у 2003 годзе, спасылаецца на дасьледаваньні Раймонда Шмітляйна і прызнае наяўнасьць вялікай колькасьці падобных адзінак у старажытнай літоўскай («''балтыйскай''») і германскай антрапаніміі, а таксама зазначае: «''мабыць, падабенства пералічаных адзінак у большасьці выпадкаў ня ёсьць толькі фармальным''» і што «''выпадковае падабенства вялікай колькасьці адзінак такой даўжыні ўяўляецца малаімаверным''»&lt;ref&gt;Юркенас Ю. Основы балтийской и славянской антропонимики. — Вильнюс, 2003. С. 38, 132, 164.&lt;/ref&gt;{{Заўвага|Ёзас Юркенас тлумачыць гэта альбо вынікам агульнага параджальнага працэсу, альбо вынікам узаемнага ўплыву «балтыйскіх» і германскіх антрапанімічных радоў&lt;ref&gt;Юркенас Ю. Основы балтийской и славянской антропонимики. — Вильнюс, 2003. С. 108.&lt;/ref&gt;. Аднак ён не падае хоць-якіх гістарычных сьведчаньняў або іншых аргумэнтаў на карысьць гіпатэтычнага ўплыву «старажытных балтаў» на старажытных германцаў}} ([[Гаўдземунда (імя)|Гаўдземунда]] — ''Gaudemund'', [[Вільгейда]] — ''Williheid'', [[Скірмант|Скірмунт]] — ''Sciremunt'', [[Таўцігерд|Тэўтыгерд]] — ''Teutgerdis'', [[Таўтвід]] — ''Teutwidis'', [[Румбольд]] — ''Rumbold'', [[Германт]] — ''Germont'', [[Валімонт]] — ''Walmont'', [[Мантыгерд (імя)|Мундыгерд]] — ''Mundgerd'', [[Монтвіл|Мунтвіл]] — ''Muntwil'', [[Талімонт (імя)|Талімунт]] — ''Talamund'', [[Эйсімонт|Эйсмунт]] — ''Eismund'', [[Саргоўд]] — ''Saregaud'', [[Відзігайла]] — ''Widigail'', [[Бірыбольд]] — ''Beribald'', [[Вісігерд (імя)|Вісігерд]] — ''Visigerd'', [[Вільгерд]] — ''Vilgerd'', [[Керстэн|Керстын]] — ''Kerstin'', [[Гендрута]] — ''Genedrudis'', [[Мантывін|Монтвін]] — ''Mondawin'', [[Відзімонт (імя)|Відзімонт]] — ''Widimunt'', [[Вілімонт]] — ''Willimunt'', [[Гаштольд (імя)|Гаштольд]] — ''Gastold'', [[Нартаўт|Нарталт]] — ''Nartolt'', [[Бартаўт|Барталт]] — ''Bartolt'' ды іншыя). Тое, што вялікая колькасьць германскіх адпаведнікаў не дазваляе лічыць такія супаданьні выпадковасьцю, Юркенас адзначыў яшчэ ў 1976 годзе&lt;ref&gt;Юркенас Ю. Балтийские антропоосновы LIAUB-, DAG-, GUD- // Повідомлення Української ономастичної комісії. Вип. 15. — Київ: Наукова думка, 1976. [https://books.google.by/books?id=HYM-AQAAIAAJ&amp;q=%22+%D0%982+)+%D1%81%D0%B2%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D1%82%D0%B5%D0%BB%D1%8C%D1%81%D1%82%D0%B2%D1%83%D0%B5%D1%82+%D0%BE+%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%87%D0%B8%D0%B8+%D0%B2%D0%B5%D1%81%D1%8C%D0%BC%D0%B0+%22&amp;dq=%22+%D0%982+)+%D1%81%D0%B2%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D1%82%D0%B5%D0%BB%D1%8C%D1%81%D1%82%D0%B2%D1%83%D0%B5%D1%82+%D0%BE+%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%87%D0%B8%D0%B8+%D0%B2%D0%B5%D1%81%D1%8C%D0%BC%D0%B0+%22&amp;hl=ru&amp;newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjHv4aks6OGAxX06wIHHWurCu0Q6AF6BAgHEAI С. 8].&lt;/ref&gt;.

Спэцыяліст у галіне анамастыкі [[Ігар Капылоў]] зьвяртае ўвагу на тое, што навуковая супольнасьць не прымае летувіскіх этымалёгіяў імёнаў ліцьвінаў&lt;ref&gt;Капылоў І. [http://csl.bas-net.by/press-nan/2012/08/08_yagaily.pdf Ягайлы] // [[Звязда]]. 8 жніўня 2012 г.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Капылоў І. [https://web.archive.org/web/20230122131427/https://news.arche.by/by/page/science/historya-navuka/8054 Гедзіміны] // [[Звязда]]. № 85, 8 мая 2012. С. 4.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Капылоў І. Радзівілы // [[Звязда]]. № 47 (27162), 13 сакавіка 2012 г.&lt;/ref&gt;. Лінгвіст і літаратуразнаўца-[[Мэдыявістыка|мэдыявіст]] [[Аляксандар Бразгуноў]] разглядае літоўскі анамастыкон як славянска-заходнебалтыйскую рэцэпцыю германска-[[Кельцкія мовы|кельцкага]]{{Заўвага|Пра падабенства вялікай колькасьці кельцкіх і германскіх складаных антрапонімаў пісаў яшчэ нямецкі лінгвіст {{Артыкул у іншым разьдзеле|Ганс Краэ||en|Hans Krahe}}&lt;ref&gt;Юркенас Ю. Основы балтийской и славянской антропонимики. — Вильнюс, 2003. С. 36.&lt;/ref&gt;}} іменаслова. Ён зьвяртае ўвагу на тое, што гіпотэзу пра летувіскі генэзіс імёнаў літоўскіх князёў і баяраў трэба адкінуць як навукова непраўдападобную з наступных прычынаў&lt;ref&gt;Бразгуноў А. Генезіс імёнаў вялікіх князёў літоўскіх // Беларуская анамастыка. Гісторыя і сучаснасць: матэрыялы Міжнароднай навуковай канферэнцыі (Менск, 20 красавіка 2010 г.) / Нацыянальная акадэмія навук Беларусі, Інстытут мовы і літаратуры імя Якуба Коласа і Янкі Купалы; рэдкал.: І. Капылоў і інш.]. — {{Менск (Мінск)}}: Права і эканоміка, 2010. С. 210.&lt;/ref&gt;:
* Нерэпрэзэнтатыўнасьць лексычнага фонду летувіскай мовы для вытлумачэньня падобных імёнаў{{Заўвага|Напрыклад, імя [[Гедзімін (імя)|Гедзімін]] нібы мусіць тлумачыцца ад летувіскіх словаў «журыцца» і «думка», імя [[Даўспрунг (імя)|Даўспрунг]] — ад «шмат» і «душыцца», імя [[Любарт (імя)|Любарт]] — ад «спыняць» і «лаяць», імя [[Гедыгольд|Гедыгоўд]] — ад «журыцца» і «лавіць», імя [[Скіргайла (імя)|Скіргайла]] — ад
«вылучаць» і «шкадаваць»&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 9.&lt;/ref&gt;. Дасьледнік Уладзімер Ягораў зьвяртае ўвагу на тое, што дзеля тлумачэньня зь летувіскай мовы імёнаў з [[Двухасноўнае імя|асновамі]] ''-віт-'' і ''-від-'' ([[Вітаўт (імя)|Вітаўт]], [[Віцень (імя)|Віцень]], [[Відзімонт (імя)|Відзімонт]], [[Будзівід (імя)|Будзівід]] і г. д.) летувіскія аўтары ўжываюць форму дзеяслова ў трэцяй асобе мінулага часу (''išvydo''), тым часам у [[інфінітыў|інфінітыве]] (''išvysti'' — убачыць) і аснове цяперашняга часу (''išvyst-'') гэтага ж дзеяслова няма спалучэньня ''vyd-''&lt;ref&gt;Егоров В. Б. [http://inbelhist.org/litva-versus-belarus-vzglyad-so-storony/ Литва versus Беларусь? Взгляд со стороны] // Великий миф маленькой Летувы: сборник статей / [[Анатоль Тарас|А. Е. Тарас]]. — IBIK, 2016.&lt;/ref&gt;. Дасьледнік [[Іван Ласкоў]] зьвяртае ўвагу на тое, што ў [[Балтыйскія мовы|балтыйскіх мовах]] азначэньне заўсёды мусіць стаяць перад азначаным словам, таму пры тлумачэньні імёнаў з другой асновай ''-таўт-'' (Вітаўт, [[Бутаўт (імя)|Бутаўт]], [[Гаштольд (імя)|Гастаўт]], [[Гетаўт (імя)|Гетаўт]], [[Контаўт (імя)|Контаўт]] і г. д.) зь летувіскай мовы азначанае слова мае быць ''tauta'' — «народ», якое ні пры якіх азначэньнях ня можа быць імем чалавека, таму гэтыя імёны для летувісаў — чужыя&lt;ref name=&quot;Laskou-1993&quot;&gt;[[Іван Ласкоў|Ласкоў І.]] [https://adzharaj-kut.blogspot.com/2016/03/2016_6.html Жамойцкі тупік] // [[Літаратура і мастацтва]]. 17 верасьня 1993. С. 14—15.&lt;/ref&gt;}} (прытым абсалютная большасьць словаў, запісаных у сучасным [[Вялікі слоўнік летувіскай мовы|Вялікім слоўніку летувіскай мовы]], нідзе не фіксуецца да XIX стагодзьдзя{{Заўвага|Напрыклад, слова ''mantà'' з асноўным значэньнем 'рухомая маёмасьць', ад якога ў рэчышчы палітыкі летувізацыі спрабуюць выводзіць германскую іменную аснову [[Мунд|-мунд- (-мунт-, -монт-)]], упершыню зьяўляецца толькі ў слоўніку 1894 году ў форме ''monta''&lt;ref&gt;Skardžius P. Lit. zweistämmige Personennamen mit mant- und mantà „bewegliche Habe“ // Zeitschrift für Slavische Philologie. Bd. 29, Nr. 1, 1960. S. 148.&lt;/ref&gt;, тым часам адзіны выдадзены ў Вялікім Княстве Літоўскім летувіскі слоўнік [[Канстанцін Шырвід|Канстанціна Шырвіда]] не фіксуе летувіскіх словаў ''gailas'' (зь нібы застарэлым значэньнем 'моцны', якое спрабуюць зьвязваць з асновай [[Гайла (імя)|-гайл-]]), ''gedauti'' ([[Геда|-гед-]]), ''girdė́ti'' ([[Герда|-герд-]]), ''mintis'' ([[Мін|-мін-]]), ''tauta'' ([[Тэўда (імя)|-тэўт-]])}}&lt;ref&gt;Виргиниюс Мисюнас, [https://geraldika.ru/article/32700?fbclid=IwAR28m-i_KnAC_5VGdQo4pIQez1zx3I6BcS0mFsqLfZBX7VunHv0VXpquyZM Витис: возникновение литовского названия Погони], geraldika.ru, 2.10.2012 г.&lt;/ref&gt;)
* Перадача ў летувіскай мове націскнога ''о'' праз ''а''{{Заўвага|Як паказвае Іван Ласкоў, у беларускай мове (з улікам уласьцівага ёй [[Аканьне|аканьня]]) не магла адбывацца замена націскнога «а» на «о», то бок пры запісе «на слых» замена «Мант» на «Монт» была немагчымай. Адпаведна, летувіскія формы «Жыгімантас», «Нарымантас» і падобныя не маглі быць першаснымі&lt;ref name=&quot;Laskou-1993&quot;/&gt;}}
* Брак у двух[[Аснова слова|асноўных]] летувіскіх словах злучальных галосных{{Заўвага|Імёны [[Гедзімін (імя)|Гедз-і-мін]], [[Альгімонт|Альг-і-монт]], [[Карыбут (імя)|Кар-ы-бут]], [[Карыгайла (імя)|Кар-ы-гайла]], [[Мантыгайла (імя)|Мант-ы-гайла]], [[Радзівіл (імя)|Радз-і-віл]], [[Таўцівіл (імя)|Таўц-і-віл]] ды іншыя маюць неўласьцівыя для летувіскай мовы злучальныя галосныя&lt;ref name=&quot;Laskou-1993&quot;/&gt;}}
* Перакручваньне генэтычных асноваў імёнаў у летувіскай перадачы{{Заўвага|Напрыклад, імя [[Ягайла (імя)|Ягайла]] перарабляецца ў Ёгаля, каб патлумачыць яго ад [[Летувіская мова|лет.]] joti 'ехаць конна' і galia 'моц', імя [[Явойша]] — у Ёвайша, каб патлумачыць ад «ехаць конна» і «гасьцінны» і г. д.&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 9.&lt;/ref&gt;}}

Увогуле, сучасныя беларускія мовазнаўцы адзначаюць слушнасьць меркаваньня пра германска-кельцкае паходжаньне імёнаў ліцьвінаў&lt;ref&gt;Мезенка Г. Віцебшчына ва ўласных іменах: мінулае і сучаснасць. — Віцебск, 2006. С. 14.&lt;/ref&gt;.

Менскі дасьледнік Алёхна Дайліда зьвяртае ўвагу на тое, што ўсе імёны сярэднявечнай літоўскай шляхты натуральна тлумачацца з [[Усходнегерманскія мовы|усходнегерманскіх моваў]] і многія зь іх маюць поўныя адпаведнікі сярод усходнегерманскіх імёнаў. Сярод германскіх рысаў імёнаў ліцьвінаў ён адзначае захаваньне спалучэньняў ''-ск-'' і ''-св-'' (Скірмунт, [[Свалегед (імя)|Свальгед]]), уласьцівае для германскіх моваў і неўласьцівае для ўсходнебалтыйскіх, наяўнасьць дыфтонгу ''-эй-'' ([[Эйвільд]], [[Эймант]]), якога няма ў летувіскай мове, а таксама ўласьцівыя для германскіх імёнаў канчаткі ''-ен'' ([[Гердзень (імя)|Гердзень]], [[Тройдзень (імя)|Тройдзень]], [[Віцень (імя)|Віцень]]), ''-уд/-ут'' ([[Гердут (імя)|Гердуд]], [[Кейстут (імя)|Кейстут]], [[Яўнут (імя)|Яўнут]]) і ''-іла'', ''-ула'' ([[Вайдзіла (імя)|Вайдыла]], [[Віршыла|Віршула]]), якіх няма ў балтыйскіх імёнах&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 19.&lt;/ref&gt;. На карысьць унутранага ўсходнегерманскага ([[Готы|гоцкага]]) уплыву ў [[Літва|Літве]] і яго ўзьдзеяньня на ўрадавым узроўні сьведчыць наяўнасьць вялікай колькасьці рэліктаў усходнегерманскай мовы ва ўрадавай лексыцы Вялікага Княства Літоўскага (сок, дзякла, скарб, скарга, шкода, харугва, скрыня, грунт, копа, бонда, рум ды іншае) — як і германізмаў у базавай лексыцы беларускай мовы (буда, дах, рада, дзякуй, боты, гмах, кошт, струмень, гвалт, варта, мусіць, трапіць, рахаваць ды іншае)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 29—31.&lt;/ref&gt;. Як падсумоўвае Алёхна Дайліда, ''«[[Летувізацыя|„Балтыйская“ тэорыя]] не пацьверджана нічым наогул (у тым ліку і імёнамі). Балтыйская тэорыя не адлюстроўвае ніякіх гістарычных рэаліяў, яна была проста снасткай палітычнага змаганьня [[Езуіты|езуітаў]] проці літоўскай [[Рэфармацыя ў Рэчы Паспалітай|Рэфармацыі]] і палітычнай моцы [[Вялікае Княства Літоўскае|Літоўскага гаспадарства]]. Разам з разбуральнай праграмай [[Контрарэфармацыя|Контрарэфармацыі]], распачатай па выбуху эвангеліцкага адраджэньня ў Літве, езуіты распачалі таксама [[Летувізацыя|цэлую ідэалягічную праграму перакручваньня гісторыі Літвы]]: заміж сапраўднай гісторыі [[Славянскія мовы|славянізацыі]] германскае шляхты Літвы (выкладзенай у літоўскіх летапісах і добра вядомай езуітам) езуіцкая тэорыя мусіла апавядаць пра паходжаньне літоўскае шляхты і створанага ёй гаспадарства ад мясцовых паўдзікіх балтыйскіх плямёнаў, што рабіла адзіным „цывілізацыйным“ чыньнікам гісторыі Літвы выняткова [[Каталіцкая Царква|Каталіцкую Царкву]] (з той жа мэтай езуіцкая прапаганда пачала пашыраць гратэскныя, чыста фантастычныя плёткі пра „балтыйскае [[паганства]]“ Літвы, якое нібы было галоўнай рэлігіяй ВКЛ да Крэўскай уніі). Калі за часоў ВКЛ гэтая тэорыя мела выгляд маргінальных калянавуковых практыкаваньняў, не прынятых літоўскай шляхтай, то па [[Падзелы Рэчы Паспалітай|падзелах Рэчы Паспалітай]] гэтая езуіцкая прапагандысцкая схема сталася ў XIX стагодзьдзі адзінай „навуковай“ вэрсіяй гісторыі Літвы»''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 5, 16, 27—28, 61, 201.&lt;/ref&gt;.

=== Параўнальная табліца з германскімі адпаведнікамі ===
{{Аўтанумарацыя табліцы | {{
{| cellspacing=&quot;1&quot; cellpadding=&quot;10&quot; style=&quot;width: 100%; margin: 0 0 1em 0; border: solid darkgray; border-width: 1px 1px 1px 1px; font-size: 90%; background-color: #fff;&quot;
|- bgcolor={{Колер|ВКЛ}} align=&quot;center&quot;
! № !! Імя !! Тоеснае імя (зь перастаноўкай [[Двухасноўнае імя|асноваў]]) !! Германскі адпаведнік !! Германскі адпаведнік тоеснага імя{{Заўвага|Адпаведнікі зь перастаноўкай іменных асноваў прызнае летувіскі эміграцыйны лінгвіст {{Артыкул у іншым разьдзеле|Ёзас Юркенас||lt|Juozas Jurkėnas}}&lt;ref&gt;Юркенас Ю. Основы балтийской и славянской антропонимики. — Вильнюс, 2003. С. 108.&lt;/ref&gt;}}
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Аба]]'''{{Заўвага|'''Вылучаным''' пазначаюцца імёны, якія маюць поўныя германскія адпаведнікі}}
| — 
| ''Abo''
| — 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Абека|Абека (Абака)]]'''{{Заўвага|У дужках даюцца характэрныя варыяцыі імя паводле напісаньня ў гістарычных крыніцах}}
| — 
| ''Abbeco'' (''Abbaco'') &lt;br&gt; Abo + -k-
| — 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Абель]]'''
| — 
| ''Abel'' (''Abilo'') &lt;br&gt; Abo + -l-
| — 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Абор|Абор (Абар, Абэр, Абер)]]'''
| 
| ''Abar'' (''Abor''{{Заўвага|name=&quot;Польшча&quot;|Азначалася ў Польшчы, дзе германскія імёны бытавалі ўжо ў XIII ст.}}, Aber) &lt;br&gt; Abo + Heri (Hari)
|  
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Абуд|Абуд (Абод, Абут, Ябут)]]'''{{Заўвага|У інвэнтарах ВКЛ таксама азначаюцца наступныя чаргаваньні: Адам / Ядам (Адамава / Ядамава, Адамовіч / Ядамовіч)&lt;ref&gt;A. Vardų ir pavadinimų rodyklė // Istorijos archyvas. T. 1: XVI amžiaus Lietuvos inventoriai. — Kaunas, 1934. P. 1.&lt;/ref&gt;, Андрэй / Яндрэй, Анікей / Янікей&lt;ref&gt;{{Літаратура/Вайсковыя попісы паспалітага рушэньня ВКЛ (2018)|к}} S. 387, 391, 425, 436.&lt;/ref&gt;}}
| 
| ''Abbud'' (''Abbod'', ''Abbott'') &lt;br&gt; Abo + Bodo (Budo)
|  
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Абрат]]'''
| 
| ''Abrada'' &lt;br&gt; Abo + Rado (Rato)
|  
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Агі|Агі (Ака, Ека, Яга, Яка)]]'''
| — 
| ''Agi'' (''Egi'', ''Jag''{{Заўвага|name=&quot;Польшча&quot;}})
| — 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Агіла|Агела (Агіль, Ягіл)]]'''
| — 
| ''Agelo'' (''Agilus'', ''Egilo'') &lt;br&gt; Agi (Egi) + -l-
| — 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Аген|Аген (Агін, Ягін, Якін)]]'''
| — 
| ''Agenus'' (''Agin'', ''Egen'', ''Ekino'') &lt;br&gt; Agi (Egi) + -n-
| — 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Якш|Якш (Агша)]]'''
| — 
| ''Якша''{{Заўвага|Азначалася ў [[Наўгародзкая рэспубліка|Ноўгарадзе]]}} &lt;br&gt; Agi (Egi) + -sch-
| — 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Якбут]]'''
| 
| ''Acbuto'' (''Acbod'') &lt;br&gt; Agi (Egi) + Boto (Buto) &lt;br&gt; Agi (Egi) + Bodo (Budo)
|  
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Ягвін|Ягвін (Яквін)]]'''
| 
| ''Agwin'' (''Acwin'', ''Ecuin'') &lt;br&gt; Agi (Egi) + Wino
|  
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Ягайла (імя)|Ягайла (Ягейла, Ягела, Якейла, Агела, Агайла, Акайла, Ягіл)]]'''
| 
| ''Aggalo'' (''Egelo'', ''Agela'', ''Eggel'', ''Egila'') &lt;br&gt; Agi (Jag) + Gailo (Gelo) &lt;br&gt; Agi (Jag) + -l- &lt;br&gt; ''Jogello'' (''Iagellus'', ''Jogallus'') &lt;br&gt; Jo + Gailo (Gelo)
|
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Ягінт|Ягінт (Агінт, Эгінт, Егінт, Ягент)]]'''
| 
| ''Aginto'' (''Egind'') &lt;br&gt; Agi (Egi) + Gento (Gendo)
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Ягірд|Ягірд (Эгерд, Агірд, Эгірд, Егерт)]]'''
| 
| ''Ægirdh'' (''Eggerd'', ''Agard'', ''Egert'', ''Aaggaard'') &lt;br&gt; Agi (Jag) + Gerd (Gardo)
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Ягоўд|Ягоўд (Ягалд, Ягольт, Аколд)]]'''
| 
| ''Agold'' (''Egold'', ''Egolt'', ''Agoult'') &lt;br&gt; Agi (Egi) + Waldo &lt;br&gt; Agi (Egi) + Goldo &lt;br&gt; ''Ágautr'' &lt;br&gt; Agi (Egi) + Gaudo (Gaut) 
|  
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Ягуці|Ягуці (Ягуць, Акут, Якуці, Якуць)]]'''
| 
| ''Águti'' (''Akuti'') &lt;br&gt; Agi (Jag) + Gudo (Guta)
|  
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Акунд|Акунд (Якунт, Яконт)]]'''
| 
| ''Agundia'' (''Jaconta'') &lt;br&gt; Agi (Jag) + Gunth (Cund)
|  
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Агар (імя)|Агар (Ягер)]]
| 
| ''Agar'' (''Egiheri'') &lt;br&gt; Agi + Heri (Hari)
|  
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Акман|Акман (Якіман, Экман, Ягеман)]]'''
| 
| ''Ackmann'' (''Akemann'', ''Eckmann'', ''Egiman'') &lt;br&gt; Agi (Egi) + Mann
|  
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Ягмін|Ягмін (Ягімін, Акмін, Якмін)]]'''
| 
| ''Agminus'' (''Egiminus'', ''Jagmyn''{{Заўвага|name=&quot;Польшча&quot;}}, ''Jakmyn''{{Заўвага|name=&quot;Польшча&quot;}}) &lt;br&gt; Agi (Egi) + Minno
|  
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Агімонт|Агімонт (Агамонт)]]'''
| 
| ''Agimunt'' (''Agamont'', ''Agamundus'', ''Egmont'') &lt;br&gt; Agi + Mund (Munt)
|  
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Ала (мужчынскае імя)|Ала (Ела)]]'''
| —
| ''Alo'' (''Allo'', ''Elo'')
| — 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Алейка|Алейка (Алека)]]'''
| —
| ''Allecke'' (''Alico'') &lt;br&gt; Alo + -k-
| — 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Аліта (імя)|Аліта (Алета, Алата)]]'''
| —
| ''Alitta'' (''Alathe'') &lt;br&gt; Alo + -t-
| — 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Аліш|Аліш (Альш, Гальш)]]'''
| —
| ''Allisch''{{Заўвага|name=&quot;Польшча&quot;}} (''Alsch''{{Заўвага|name=&quot;Польшча&quot;}}, ''Halsch''{{Заўвага|name=&quot;Польшча&quot;}}) &lt;br&gt; Alo + -sch-
| — 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Альбэрт|Альбэрт (Альберт, Аўбарт)]]'''
| 
| ''Albert'' (''Albart'', ''Aubert') &lt;br&gt; Alo + Bert &lt;br&gt; Athal + Bert
|  
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Альбут|Альбут (Альбот, Яльбут)]]'''
| 
| ''Albot'' (''Elbot'', ''Albóðr'', ''Albutt'') &lt;br&gt; Alo + Boto (Buto) &lt;br&gt; Athal + Boto (Buto)
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Альвін]]'''
| 
| ''Alwin'' (''Alwini'') &lt;br&gt; Alo + Wino
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Альвіс]]'''
| 
| ''Alvis'' (''Alois'') &lt;br&gt; Alo + Wis
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Альгерд (імя)|Альгерд (Альгерт, Альгард, Алігард, Альгарт, Гэльгерд, Гольгерт, Ольгерд, Альгірд)]]'''
| 
| ''Algerd'' (''Algeard'', ''Algerðr'', ''Algert'', ''Algardus'', ''Algart'', ''Olgard'', ''Hallgerðr'', ''Halgardus'', ''Algiert'') &lt;br&gt; Alo + Gerd (Gardo) &lt;br&gt; Helgi (Alko) + Gerd (Gardo) 
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Алгет|Алгет (Альгет, Элгет)]]'''
| 
| ''Alget'' (''Aalgidis'') &lt;br&gt; Alo + Gedo (Geto)
|  
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Алігут|Алігут (Алгуць, Аўгут, Аўгуць)]]'''
| 
| ''Algut'' (''Alugod'') &lt;br&gt; Alo + Gudo (Guta)
|  
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Альман|Альман (Алеман, Эльман)]]'''
| 
| ''Alman'' (''Alemann'', ''Ellmann'') &lt;br&gt; Alo + Mann
|    
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Альмін]]'''
| 
| ''Almin'' (''Almen'') &lt;br&gt; Alo + Minno (Menno)
|  
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Яльмуд]]'''
| 
| ''Alamud'' (''Almudis'') &lt;br&gt; Alo + Mot (Muta)
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Аламунт|Аламунт (Альмонт, Эльмонт, Ялмонт)]]'''
| 
| ''Alamunt'' (''Almunt'', ''Almond'', ''Elmund'') &lt;br&gt; Alo + Mund (Munt)
|  
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Олда|Олда (Ольда, Голда, Оўда, Аўда)]]'''
| — 
| ''Aldo'' (''Olda'', ''Holt''{{Заўвага|name=&quot;Польшча&quot;}}) &lt;br&gt; ''Audo''
| — 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Алдыка|Алдыка (Олдыка, Аўдзіка, Гольдзіка)]]'''
| — 
| ''Aldiko'' &lt;br&gt; Aldo + -k- &lt;br&gt; ''Audeca'' &lt;br&gt; Audo + -k-
| — 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Альдона|Альдона (Алдунь)]]'''
| — 
| ''Aldona'' (''Aldun'', ''Aldonis'') &lt;br&gt; Aldo + -n-
| — 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Аўтаўт]]'''
| 
| ''Altolt'' (''Aldaud'') &lt;br&gt; Aldo + Waldo (Walt) &lt;br&gt; ''Autald'' &lt;br&gt; Audo (Auto) + Waldo (Walt)
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Яўтар|Яўтар (Алтар, Гаўтар)]]'''
| 
| ''Althar'' (''Alterius'', ''Autier'') &lt;br&gt; Aldo (Holt) + Heri (Hari) &lt;br&gt; ''Authar'' (''Hauthar'', ''Hautar'') &lt;br&gt; Audo (Auto) + Heri (Hari)
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Алег|Алько (Алек, Алех, Ольг, Эльг, Аўг)]]'''
| — 
| ''Helgi'' (''Alko'', ''Alacho'', ''Elgo'', ''Algo'')
| — 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Вольга|Вольга (Олюшка, Олюхна)]]'''
| — 
| ''Hélga'' (''Helca'', ''Helcha'', ''Alga''{{Заўвага|name=&quot;Польшча&quot;}}, ''Holga''{{Заўвага|name=&quot;Польшча&quot;}})
| — 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Альгін|Альгін (Элькін, Аўгін, Яўгін, Вольгін)]]'''
| — 
| ''Heligin'' (''Alkin'') &lt;br&gt; Helgi (Algo) + -n-&lt;br&gt; ''Augino'' &lt;br&gt; Augo + -n-
| — 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Альгіш]]'''
| — 
| ''Halgasch''{{Заўвага|name=&quot;Польшча&quot;}} (''Halgas''{{Заўвага|name=&quot;Польшча&quot;}}) &lt;br&gt; Helgi (Algo) + -sch-
| — 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| [[Альгмін|Альгмін (Альхімен, Алькмін, Алігімін)]]
| [[Мінялк]]
| Helgi (Algo) + Minno &lt;br&gt; ''Alechmannus'' (''Alkeman'') &lt;br&gt; Helgi (Alko) + Mann
| Minno + Helgi (Alko)
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Альгімонт|Альгімонт (Альгімунд, Альгімунт, Алькімонт, Аўгімонт, Аўгімунд, Аўгімунт)]]'''
| 
| ''Algemundus'' (''Alkemund'', ''Alhmunt'', ''Alchemont'') &lt;br&gt; Helgi (Algo) + Mund (Munt) &lt;br&gt; ''Augemundus'' (''Augemundr'') &lt;br&gt; Augo + Mund (Munt)
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Амал|Амал (Амаль, Амуль, Аміль, Яміль)]]'''
| —
| ''Amal'' (''Amul'', ''Amil'')
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Яр (імя)|Яр (Ар)]]'''
| —
| ''Aro'' (''Ahr'') &lt;br&gt; Aro + Mann
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Ярыла (імя)|Ярыла (Арэла, Арэль, Ярала, Эрэла)]]'''
| —
| ''Arila'' &lt;br&gt; Aro + -l-
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Ярун|Ярун (Арун, Аруна)]]'''
| —
| ''Arun'' (''Eruni'', ''Aruna'') &lt;br&gt; Aro + -n-
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Ярунд|Ярунд (Яранд, Аранд, Арант)]]'''
| —
| ''Jarund'' (''Arant'', ''Jarant'') &lt;br&gt; Aro + -nd-
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Арбут|Арбут (Арбуд)]]'''
| 
| ''Árbót'' (''Arbod'') &lt;br&gt; Aro + Boto (Buto) &lt;br&gt; Aro + Bodo (Budo)
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Арвід|Арвід (Ярвід, Арвіт)]]'''
| 
| ''Arvid'' (''Arwit'') &lt;br&gt; Aro + Wido
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Арвіст|Арвіст (Гервіст)]]'''
| 
| ''Ariovist'' (''Arwist'', ''Arwesth'') &lt;br&gt; Aro + West (Viste) &lt;br&gt; Heri (Hari) + West (Viste)
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Арыгольд|Арыгольд (Арыгалд, Яргалт)]]'''
| 
| ''Aregaudus'' &lt;br&gt; Aro + Gaudo &lt;br&gt; ''Hargold'' &lt;br&gt; Heri (Hari) + Goldo
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Арман|Арман (Арыман, Ярман, Ярыман, Яроман)]]'''
| 
| ''Arman'' (''Ariman'') &lt;br&gt; Aro + Mann
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Армін (імя)|Ярмін (Армін, Ярэмін, Ярамін)]]'''
| 
| ''Armin'' (''Arimin'') &lt;br&gt; Aro + Minno
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Ярмуць|Ярмут (Ярмуць, Армуць)]]'''
| 
| ''Armuth'' &lt;br&gt; Aro + Mot (Muto)
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Ярмунд|Ярмунд (Армант, Ярмонт)]]'''
| 
| ''Armund'' (''Armunt'', ''Eremunt'') &lt;br&gt; Aro + Mund
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Яруд|Яруд (Арод, Арут, Ярут)]]'''
| 
| ''Arodus'' (''Aruth'') &lt;br&gt; Aro + Hrodo (Ruodo)
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Ярна|Ярна (Арн, Аран, Яран, Арнь, Ярань)]]'''
| —
| ''Arno'' (''Arn'', ''Aran'') 
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Арнольд|Арнольд (Ярнольт)]]'''
| 
| ''Arnold'' (''Arnolt'', ''Ernold'') &lt;br&gt; Aro (Arno) + Waldo (Walt)
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Арнат (імя)|Арнат (Эрнат)]]'''
| 
| ''Arnad'' (''Arnato'') &lt;br&gt; Aro (Arno) + Hatho (Adi)
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Арбш]]'''
| —
| ''Erbsch'' (''Erbisch'') &lt;br&gt; Arbo (Erbo) + -sch-  
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Ярг]]'''
| —
| ''Argo''  
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Аргела|Аргела (Аргель, Яргель, Аргуль, Аргла, Яргла)]]'''
| —
| ''Argelo'' (''Argila'') &lt;br&gt; Argo + -l-  
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Ашка|Ашка (Яска, Еска, Еш)]]'''
| —
| ''Asco'' (''Asc'')  
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Яскіль|Яскіль (Яскель, Яскал, Ашкела)]]'''
| —
| ''Ascila'' (''Eskil'', ''Eskel'', ''Ascalo'') &lt;br&gt; Asco + -l-  
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Аскольд (імя)|Аскольд (Яскольд, Яскольт, Яскулд, Яскулт, Яшчолд)]]'''
| 
| ''Askold'' (''Ascolt'', ''Aschhold'') &lt;br&gt; Asco + Waldo (Walt) &lt;br&gt; ''Höskuldr'' &lt;br&gt; Hatho + Sculd 
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Азьвін|Азьвін (Ясьвін)]]'''
| 
| ''Asvin'' (''Assuin'', ''Aschwin'') &lt;br&gt; Asco + Wino &lt;br&gt; Asi + Wino
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Аскера|Аскера (Аскер, Ашкер)]]'''
| 
| ''Ascher'' (''Ascar'') &lt;br&gt; Asco + Heri (Hari)
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Есьман|Есьман (Ясьман, Яшман, Ешман, Эсьман, Эсман)]]'''
| 
| ''Eschmann'' (''Esmann'', ''Ascman'', ''Asman'') &lt;br&gt; Asco + Mann &lt;br&gt; Asi + Mann
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Ясмант|Ясмант (Асмонт, Ашмонт, Есмунт, Ясмонт, Есьмант, Яшмант, Эсмунт)]]'''
| 
| ''Asmunt'' (''Ascmund'', ''Eschmunt'') &lt;br&gt; Asco + Mund (Munt) &lt;br&gt; ''Osmond'' &lt;br&gt; Asi + Mund (Munt)
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Ас (імя)|Ас (Азь)]]'''
| —
| ''Asi'' (''Aso'', ''Osi'')
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Азела|Азела (Ясіла, Ясель, Эзель)]]'''
| —
| ''Aselo'' (''Esilo'') &lt;br&gt; Asi + -l-
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Асен|Асен (Асін, Ясін, Ашын)]]'''
| —
| ''Asin'' (''Asen'') &lt;br&gt; Asi + -n-
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Азбут|Азбут (Язбут)]]'''
| 
| ''Ásboð'' &lt;br&gt; Asi + Boto (Buto)
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Ясвад]]'''
| 
| ''Asuad'' &lt;br&gt; Asi + Wado
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Ясоўд]]'''
| 
| ''Asold'' &lt;br&gt; Asi + Waldo
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Ясьвід|Ясьвід (Ашвід)]]'''
| 
| ''Asvid'' (''Esvid'', ''Ásviðr'') &lt;br&gt; Asi + Wido
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| [[Ясьвіл|Ясьвіл (Асьвіл, Ашвіла)]]
| 
| Asi + Wilo
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Ясьвільт]]'''
| 
| ''Asvild'' &lt;br&gt; Asi + Wilto (Wildo)
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Азгайла]]'''
| 
| ''Easgel'' (''Esgel'') &lt;br&gt; Asi + Gailo (Gelo)
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Яскаўт|Яскаўт (Язкаўт)]]'''
| 
| ''Askaut'' (''Ásgautr'', ''Oskautr'') &lt;br&gt; Asi + Gaudo (Gaut) 
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Эзгірд]]'''
| 
| ''Esgerd'' (''Asgird'', ''Asgart'', ''Osgerd'') &lt;br&gt; Asi (Osi) + Gerd (Gardo)  
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Эзгін|Эзгін (Ашкін, Ажгін)]]'''
| 
| ''Eskin'' &lt;br&gt; Asi + -kin &lt;br&gt; Asi + Ginno 
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Осман|Асман (Осман, Ашман, Ясман)]]'''
| 
| ''Osman'' (''Asman'') &lt;br&gt; Asi (Osi) + Mann  
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Асьміна (імя)|Асьміна (Ашміна, Ашмена, Ясьмін, Яшмін, Эсьмін)]]'''
| 
| ''Osminna'' &lt;br&gt; Asi (Osi) + Minno (Menno)
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Асмот|Асмот (Ашмот, Ясмут)]]'''
| 
| ''Asmot'' (''Asmuot'') &lt;br&gt; Asi + Mot
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Асінар (імя)|Ашнар]]'''
| 
| ''Asnar'' (''Asinar'') &lt;br&gt; Asi + Noro
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Яст|Яст (Асьць, Яшт)]]'''
| —
| ''Ast'' (''Osta'')
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Асьцейка|Асьцейка (Асьцека, Осьцік, Ясьцейка)]]'''
| —
| ''Oustecha'' (''Ostike'') &lt;br&gt; Ast (Osta) + -k-
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Асьціла|Асьціла (Остэль)]]'''
| —
| ''Aostilo'' (''Ostell'') &lt;br&gt; Ast (Osta) + -l-
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Яштальд|Яштальд (Яштоўт)]]'''
| 
| ''Astald'' (''Ostald'', ''Astout'', ''Austaldus'') &lt;br&gt; Ast (Osta) + Waldo &lt;br&gt; Ast (Osta) + Teudo &lt;br&gt; Asi (Osi) + Teudo
| ''Teudasia'' &lt;br&gt; Teudo + Asi
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Астар|Астар (Астэр, Ясьцер)]]'''
| 
| ''Austerius'' (''Oster'', ''Astar''{{Заўвага|name=&quot;Польшча&quot;}}, ''Aster''{{Заўвага|name=&quot;Польшча&quot;}}) &lt;br&gt; Ast (Osta) + Heri (Hari)
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Астрат]]'''
| 
| ''Ostrat'' (''Ostrad'', ''Austrad'') &lt;br&gt; Ast (Osta) + Rado (Rato)
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Бабіла|Бабіла (Бабіль, Бабела, Бабель)]]'''
| —
| ''Babilo'' (''Babel'') &lt;br&gt; Babo + -l-
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Бат (імя)|Бат (Бад, Бадзь)]]'''
| —
| ''Bado'' (''Bato'', ''Bath'')
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Баціка|Баціка (Бадыка, Батка)]]'''
| —
| ''Badiko'' (''Battke'', ''Paticho'') &lt;br&gt; Bado (Bato) + -k-
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Бадзіла|Бадзіла (Батыла, Батэла, Батуль)]]'''
| —
| ''Badila'' (''Bathel'') &lt;br&gt; Bado (Bato) + -l-
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Батаўт]]'''
| 
| ''Bathelt'' (''Badald'', ''Badaut'') &lt;br&gt; Bado (Bato) + Waldo (Walt)
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Бадвіла|Батвіла (Батвіл)]]'''
| 
| ''Badvil'' (''Baduila'') &lt;br&gt; Bado (Bato) + Wilo 
| ''Willibad'' &lt;br&gt; Wilo + Bado
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Батвін]]'''
| 
| ''Batwin'' (''Badvin'') &lt;br&gt; Bado (Bato) + Wino
| ''Winibad'' &lt;br&gt; Wino + Bado
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Батар|Батар (Батэр, Бадар)]]'''
| 
| ''Bathari'' (''Bater'', ''Bader'') &lt;br&gt; Bado (Bato) + Heri (Hari)
| ''Heribad'' &lt;br&gt; Heri + Bado
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Больд|Больд (Больт, Бальт, Болт, Баўд, Боўд)]]'''
| —
| ''Bald'' (''Boldt'', ''Bolte'')
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Балдыка|Балдыка (Бальдыка, Бальцік, Больцік, Болдык)]]'''
| —
| ''Baldiko'' (''Baldicke'', ''Baltichus'') &lt;br&gt; Bald (Bolte) + -k-
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Больцель|Больцель (Баўдзель, Балціла)]]'''
| —
| ''Baldilo'' &lt;br&gt; Bald (Bolte) + -l-
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Бальцін|Бальцін (Бальтын, Балтэн)]]'''
| —
| ''Baltin'' (''Balden'') &lt;br&gt; Bald (Bolte) + -n-
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Больдун|Больдун (Болтун, Бальцюн)]]'''
| —
| ''Baldun'' &lt;br&gt; Bald (Bolte) + -n-
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Болташ]]'''
| —
| ''Boltsch'' &lt;br&gt; Bald (Bolte) + -sch-
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Бальдвін]]'''
| 
| ''Baldwin'' &lt;br&gt; Bald + Wino
| ''Winibald'' &lt;br&gt; Wino + Bald
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Больдаг]]'''
| 
| ''Baldag'' &lt;br&gt; Bald (Bolte) + Dago
| ''Dacbold'' &lt;br&gt; Dago + Bald
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Бальтэр|Бальтэр (Болдэр, Балтр)]]'''
| 
| ''Balterus'' (''Bolder'', ''Baldheri'') &lt;br&gt; Bald + Heri
| ''Eribald'' (''Haribald'') &lt;br&gt; Heri + Bald
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Бальтарт|Бальтарт (Балторт)]]'''
| 
| ''Baltardus'' (''Balthart'') &lt;br&gt; Bald + Hardt (Hart)
| ''Artbald'' (''Hartbald'') &lt;br&gt; Hardt (Hart) + Bald
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Балтман|Балтман (Бальман, Больман)]]'''
| 
| ''Baldman'' (''Balman'', ''Bollmann'') &lt;br&gt; Bald + Mann
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Баўдамір]]'''
| 
| ''Baldomer'' &lt;br&gt; Bald + Mero (Miro)
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Болтрык|Болтрык (Бальтрык, Бальдрых, Боўтрык)]]'''
| [[Рыбалт]]
| ''Boldericus'' (''Baldrich'', ''Baldric'') &lt;br&gt; Bald (Boldt) + Rick
| ''Ribald'' &lt;br&gt; Rick (Rih) + Bald
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| [[Балтрым|Балтрым (Баўтрым)]]
| 
| Bald + Rim
| ''Rimbald'' (''Rimbold'') &lt;br&gt; Rim + Bald 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Балтрун|Балтрун (Бальтрун)]]'''
| 
| ''Baltrun'' (''Baldrun'') &lt;br&gt; Bald + Runo
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Бальтрут|Бальтрут (Балтрот)]]'''
| 
| ''Baltrudis'' &lt;br&gt; Bald + Trudo (Trut)
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Бар (імя)|Бар]]'''
| — 
| ''Baro'' (''Paro'')
| — 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Барэйка|Барэйка (Барака, Барэка, Барык, Парэйка, Парык)]]'''
| — 
| ''Bareke'' (''Barocho'', ''Baricke'') &lt;br&gt; Baro + -k-
| — 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Барыла|Барыла (Барэль, Парыла)]]'''
| — 
| ''Barilo'' (''Barrell'', ''Parrell'') &lt;br&gt; Baro + -l-
| — 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Барут (імя)|Барут (Баруць, Парут)]]'''
| — 
| ''Baruthus'' (''Baruth''{{Заўвага|name=&quot;Польшча&quot;}}) &lt;br&gt; Baro + -t-
| — 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Барвід|Барвід (Парвід)]]'''
| 
| ''Barvid'' (''Barwidus'') &lt;br&gt; Baro + Wido
| ''Widbor''{{Заўвага|name=&quot;Польшча&quot;}} (''Widebor''{{Заўвага|name=&quot;Польшча&quot;}}) &lt;br&gt; Wido + Baro
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Барвік]]'''
| 
| ''Barwic'' (''Barwig'') &lt;br&gt; Baro + Wigo (Wic)
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Барвін|Барвін (Борвін, Парвін)]]'''
| [[Вінбор]]
| ''Barwin''{{Заўвага|[[Старэйшая рыфмаваная хроніка]] пра «''Барвіна з земляў [[Вэнэды|вэнэдаў]]''» — [[Генрых Борвін I|Генрыха Борвіна I]]}} &lt;br&gt; Baro + Wino 
| ''Wimber'' &lt;br&gt; Wino + Bеro &lt;br&gt; Wino + Baro
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Барвойн]]'''
| 
| ''Barwein'' (''Berwein'') &lt;br&gt; Baro + Wino (Weine) &lt;br&gt; Baro + Uuenna (Wona)
|
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Баргайла|Баргайла (Баргаль, Баргель)]]'''
| 
| ''Bargel''{{Заўвага|name=&quot;Польшча&quot;}} &lt;br&gt; Baro + Gailo (Gelo)
|
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Барконт]]'''
| 
| ''Pargunt'' (''Bercunt'') &lt;br&gt; Baro (Paro) + Gunth (Cund) &lt;br&gt; Biro (Bero) + Gunth (Cund)
| ''Gundabari'' &lt;br&gt; Gunth (Cund) + Baro
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Парман]]'''
| 
| ''Parmann'' (''Barmann'') &lt;br&gt; Baro (Paro) + Mann
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Барда|Барда (Барта)]]'''
| — 
| ''Bardo'' (''Barto'')
| — 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Бардзіла|Бардзіла (Бартэль)]]'''
| — 
| ''Bardilo'' (''Bartel'') &lt;br&gt; Bardo (Barto) + -l-
| — 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Барцін|Барцін (Бардзін)]]'''
| — 
| ''Bardinus'' (''Barten''{{Заўвага|name=&quot;Польшча&quot;}}) &lt;br&gt; Bardo (Barto) + -n-
| — 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Бартаўт|Бартаўт (Барталт, Бартальт, Бартальд, Партаўт)]]'''
| 
| ''Bartolt'' (''Bartout'', ''Bartold'')  &lt;br&gt; Bardo (Barto) + Waldo (Walt) &lt;br&gt; Bert + Waldo (Walt) &lt;br&gt; Bardo + Teudo (Taut)
| ''Teutbard'' &lt;br&gt; Teudo (Teuth) + Bard
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Бень|Бень (Бін, Бінь)]]'''
| — 
| ''Beno'' (''Ben'', ''Bino'')
| — 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Бінейка|Бінейка (Бенека, Беніка)]]'''
| — 
| ''Binnecke'' (''Beneko'', ''Bennico'') &lt;br&gt; Beno (Bino) + -k-
| — 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Бінель|Бінель (Бэнэль)]]'''
| — 
| ''Benilo'' &lt;br&gt; Beno (Bino) + -l-
| — 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Беняш|Беняш (Бенеш, Бенюш)]]'''
| — 
| ''Bensch'' (''Byenyasch''{{Заўвага|name=&quot;Польшча&quot;}}, ''Benesch''{{Заўвага|name=&quot;Польшча&quot;}}, ''Benas''{{Заўвага|name=&quot;Польшча&quot;}}) &lt;br&gt; Beno + -sch-
| — 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Бінгель]]'''
| 
| ''Bengel'' &lt;br&gt; Beno + Gailo (Gelo)
|
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Бенат]]'''
| 
| ''Bennato'' (''Bennat'') &lt;br&gt; Beno + Hatho (Adi)
|
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Бінэрт]]'''
| 
| ''Benert'' (''Benehard'') &lt;br&gt; Beno (Bino) + Hardt (Hart)
|
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Бімунт]]'''
| 
| ''Bemund'' &lt;br&gt; Beno (Bino) + Mund (Munt)
|
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Бера|Бера (Біра)]]'''
| — 
| ''Bero'' (''Biro'', ''Pero'')
| — 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Бірэйка|Бірэйка (Бэрэйка, Бярэйка, Берыка, Бірык, Бірка, Берка, Пірыка, Пірка)]]'''
| — 
| ''Birico'' (''Berico'', ''Bereke'', ''Birke'', ''Piricho'', ''Pircho'') &lt;br&gt; Bero (Biro) + -k-
| — 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Бірыла|Бірыла (Бярыла, Бярэла, Берыль, Бірыль, Біруль, Берла)]]'''
| — 
| ''Berila'' (''Berela'', ''Berul'') &lt;br&gt; Bero (Biro) + -l-
| — 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Бірын (імя)|Берэн (Бірын, Бірэн)]]'''
| — 
| ''Beren'' (''Birin'') &lt;br&gt; Bero (Biro) + -n-
| — 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Бірута (імя)|Бірута (Бірот, Бярута, Бірут, Біруць, Бэрот, Берут, Пірут, Перут)]]'''
| — 
| ''Bierotte'' &lt;br&gt; Bero (Biro) + -t-
| — 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Бірыбольд]]'''
| 
| ''Beribald'' &lt;br&gt; Bero (Biro) + Bald (Boldt)
|
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Бэрвольд|Бэрвольд (Бэрвальд, Бэрвэльт)]]'''
| 
| ''Berwoldus'' (''Beroald'') &lt;br&gt; Bero + Wald
| ''Waldpero'' &lt;br&gt; Wald + Biro (Bero)
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Бэрвід|Бэрвід (Бірвід)]]'''
| 
| ''Berwid'' &lt;br&gt; Bero + Wido
|
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Пэрвайн|Пэрвайн (Пэрвэйн, Пярвойнь)]]'''
| 
| ''Perwein'' &lt;br&gt; Bero (Pero) + Wino (Weine) &lt;br&gt; Bero (Pero) + Uuenna
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Беркін|Беркін (Беркен, Бергін, Пергін)]]'''
| 
| ''Berekin'' (''Beregen'', ''Perkin'') &lt;br&gt; Bero + -kin &lt;br&gt; Bero + Ginno (Genno)
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Бірат|Бірат (Берэт, Бірэта, Перат)]]'''
| 
| ''Beradt'' (''Bereth'', ''Perret'') &lt;br&gt; Bero (Biro) + Hatho (Adi)
|
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Бэргарт (імя)|Бэргарт]]'''
| 
| ''Berhard'' &lt;br&gt; Bero + Hardt (Hart)
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Перман|Перман (Бэрман, Пэрман, Парман, Бермень)]]'''
| 
| ''Perman'' (''Berman'', ''Parmann'') &lt;br&gt; Bero (Pero) + Mann
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Бэрымунд (імя)|Перамонт (Парымонт)]]'''
| 
| ''Peremunt'' (''Bermondus'') &lt;br&gt; Bero (Pero) + Mund (Munt)
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Ператрут]]'''
| 
| ''Perethrud'' (''Beretrudis'') &lt;br&gt; Bero (Pero) + Trudo (Trut)
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Берн|Берн (Бэрн, Бернь, Бірн)]]'''
| — 
| ''Bern'' (''Pirn'')
| — 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Бірнейка|Бірнейка (Бернейка, Бернека, Бэрніка)]]'''
| — 
| ''Birnico'' (''Bernico'', ''Bernecke'') &lt;br&gt; Bern (Pirn) + -k-
| — 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Бярнут]]'''
| — 
| ''Barnut''{{Заўвага|name=&quot;Польшча&quot;}} &lt;br&gt; Bern + -t-
| — 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Бернуш|Бернуш (Бернаш)]]'''
| — 
| ''Bernasch''{{Заўвага|name=&quot;Польшча&quot;}} (''Bernisch''{{Заўвага|name=&quot;Польшча&quot;}}) &lt;br&gt; Bern + -sch-
| — 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Бэрнат|Бэрнат (Бэрнад, Бернат, Барнат, Бернят, Парнат)]]'''
| 
| ''Bernad'' (''Bernat'', ''Pernat'') &lt;br&gt; Bern + Joto &lt;br&gt; Bern + Hatho (Adi) &lt;br&gt; ''Bernard'' &lt;br&gt; Bern + Hardt
| ''Hathubern'' &lt;br&gt; Hatho + Bern
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Бэрнар|Бэрнар (Бернар, Барнар, Пернар)]]'''
| 
| ''Bernar'' (''Bernhari'', ''Pernhari'') &lt;br&gt; Bern + Heri (Hari)
| ''Erbern'' &lt;br&gt; Heri + Bern
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Бэрнард|Бэрнард (Бярнард)]]'''
| 
| ''Bernard'' (''Bernhard'') &lt;br&gt; Bern + Hardt
| ''Hartbern'' &lt;br&gt; Hardt + Bern
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Бергела|Бергела (Бергель, Бэргайла, Пергайла)]]'''
|  
| ''Bergel'' (''Bieregel'') &lt;br&gt; Berga + Gailo (Gelo) &lt;br&gt; Bero + Gailo (Gelo) &lt;br&gt; Berga + -l-
|  
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Бэрт|Берт (Берць, Перць)]]'''
| — 
| ''Bert'' (''Perht'')
| — 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Бэртыка]]'''
| — 
| ''Bertike'' (''Berteka'') &lt;br&gt; Bert + -k-
| — 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Бертэль|Бертэль (Бэртэль, Перцель, Пірціль)]]'''
| — 
| ''Bertel'' (''Pertilo'', ''Pirthilo'') &lt;br&gt; Bert + -l-
| — 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Бэртун]]'''
| — 
| ''Berhtuni'' (''Perhtun'') &lt;br&gt; Bert + -n-
| — 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Берташ|Берташ (Бертыш, Бірташ)]]'''
| — 
| ''Bertsch'' &lt;br&gt; Bert + -sch-
| — 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Бэртальд|Бэртальд (Бэртаўт, Біртаўт)]]'''
| 
| ''Bertold'' (''Bertolt'', ''Bertaut'', ''Birtoldus'') &lt;br&gt; Bert + Waldo (Walt) &lt;br&gt; Bert + Teudo (Taut)
| ''Woltbert'' &lt;br&gt; Waldo (Walt) + Bert &lt;br&gt; ''Teutbert'' &lt;br&gt; Teudo (Taut) + Bert
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Біе (імя)|Біе]]'''
| —
| ''Bie'' (''Biho'')
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| [[Бівойна|Бівойна (Бівайн, Бівэйн)]]
| 
| ''Bivinus'' &lt;br&gt; Bie + Wino (Weine) &lt;br&gt; Bie + Uuenna (Wona)
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Біят|Біят (Біён, Біюць)]]'''
| 
| ''Byatt'' (''Bietto'') &lt;br&gt; Bie + Joto (Juto) &lt;br&gt; Bie + Hatho
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Біла (імя)|Біла (Біль)]]'''
| —
| ''Bilo'' (''Biel'', ''Pillo'')
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Біліка|Біліка (Білейка)]]'''
| —
| ''Biliko'' &lt;br&gt; Bilo + -k-
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Білін]]'''
| —
| ''Bilin'' &lt;br&gt; Bilo + -n-
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Більвін|Більвін (Пільвін)]]'''
| 
| ''Biliwin'' (''Pilwine'') &lt;br&gt; Bilo (Pillo) + Wino
|
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Біляр|Біляр (Піляр)]]'''
| 
| ''Biller'' (''Piller'', ''Bilihar'') &lt;br&gt; Bilo + Heri (Hari)
|
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Більман|Більман (Біліман, Пілеман, Білмен)]]'''
| 
| ''Billmann'' (''Biliman'', ''Pielemann'') &lt;br&gt; Bilo + Mann
|
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| [[Білімін|Білімін (Більмін)]]
| 
| Bilo + Minno
|
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Білят|Білят (Пілят, Білат)]]'''
| 
| ''Bilaeth'' (''Pillat'') &lt;br&gt; Bilo (Pillo) + Joto &lt;br&gt; Bilo (Pillo) + Hatho (Adi)
|
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Біць|Біць (Біт, Бець)]]'''
| — 
| ''Bitto'' (''Beto'', ''Bedo'')
| — 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Біцейка|Біцейка (Бецейка, Бэтэйка, Біцік)]]'''
| — 
| ''Beteke'' (''Bettika'') &lt;br&gt; Bitto (Beto) + -k-
| — 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Біцель|Біцель (Бітэла, Бедэль)]]'''
| — 
| ''Bitel'' (''Betilo'', ''Bedilo'') &lt;br&gt; Bitto (Beto) + -l-
| — 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Біцін|Біцін (Біцен)]]'''
| — 
| ''Bitinus'' (''Bettin'') &lt;br&gt; Bitto (Beto) + -n-
| — 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Бітаўт|Бітаўт (Біталт)]]'''
| 
| ''Bitold'' (''Betald'', ''Bidaut'', ''Bitaut'') &lt;br&gt; Bitto (Beto) + Waldo (Walt) &lt;br&gt; Bitto (Beto) + Teudo (Taut)
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Бітар|Бітар (Бэтэр)]]'''
| 
| ''Betharius'' &lt;br&gt; Bitto (Beto) + Heri (Hari)
|  
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Бруна]]'''
| —
| ''Bruno''
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Брунейка]]'''
| —
| ''Brunico'' (''Brunicho'') &lt;br&gt; Bruno + -k-
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Бубела|Бубела (Бубель)]]'''
| —
| ''Bubilo'' (''Bobel'') &lt;br&gt; Bubo (Bobo) + -l-
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Бода|Буд (Буда, Бода, Будзь, Бодзь)]]'''
| —
| ''Bodo'' (''Budo'')
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Будзейка|Будзейка (Будзіка, Байдзейка)]]'''
| —
| ''Buddeke'' (''Bodico'', ''Bodeca'') &lt;br&gt; Bodo (Budo) + -k-
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Будзіла|Будзіла (Будэль, Бодзель)]]'''
| —
| ''Budilo'' (''Bodilo'', ''Budel'', ''Bodel'') &lt;br&gt; Bodo (Budo) + -l-
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Будзін|Будзін (Бодзен, Будэн, Бодзень, Будзень)]]'''
| —
| ''Budin'' (''Boden'', ''Budden'') &lt;br&gt; Bodo (Budo) + -n-
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Будыш]]'''
| —
| ''Bodusz''{{Заўвага|name=&quot;Польшча&quot;}} &lt;br&gt; Bodo (Budo) + -sch-
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Будзівід (імя)|Будзівід (Будвід, Будзьвіт)]]'''
| 
| ''Bodwidus'' &lt;br&gt; Bodo (Budo) + Wido
| ''Widbod'' &lt;br&gt; Wid + Bodo
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Будзівіл|Будзівіл (Будавіл, Будвіл, Будзьвіл)]]'''
| 
| ''Bauduilli'' &lt;br&gt; Bodo (Budo) + Wilo
| ''Willibodo'' &lt;br&gt; Wilo + Bodo
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Будгін|Будгін (Будкін, Бутгін, Буткін, Боткін)]]'''
| 
| ''Budgen'' (''Budekin'', ''Bodkin'', ''Botgen'') &lt;br&gt; Bodo (Budo) + -kin &lt;br&gt; Bodo (Budo) + Ginno 
| ''Genobod'' &lt;br&gt; Ginno (Genno) + Bodo
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| [[Будзікід (імя)|Будзікід (Будгед)]]
| [[Гедбуд]]
| Bodo (Budo) + Geda (Giddo)
| Geda + Bodo (Budo)
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Будар|Будар (Будэр, Бодар, Будр)]]'''
| 
| ''Buder'' (''Boder'') &lt;br&gt; Bodo (Budo) + Heri (Hari)
| ''Eribodo'' &lt;br&gt; Heri + Bodo
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Будрых|Будрых (Будрык)]]'''
| 
| ''Buddrich'' (''Budrick'') &lt;br&gt; Bodo (Budo) + Rick (Rih) 
| ''Richbodo'' (''Ricbodo'') &lt;br&gt; Rick (Rih) + Bodo 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Бота|Бут (Бута, Буць, Бот, Боць)]]'''
| —
| ''Boto'' (''Buto'', ''Poto'')
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Буцейка|Буцейка (Боцейка, Боцік, Бутыка)]]'''
| —
| ''Butecke'' (''Butecho'', ''Botic'', ''Buttke'') &lt;br&gt; Boto (Buto) + -k-
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Буціла|Буціла (Буцель, Боціла, Боцель)]]'''
| —
| ''Butila'' (''Butel'', ''Botilo'') &lt;br&gt; Boto (Buto) + -l-
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Буцень|Буцень (Бутэн, Боцін, Боцінь)]]'''
| —
| ''Buten'' (''Botin'') &lt;br&gt; Boto (Buto) + -n-
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Боч|Боч (Буч, Бутш)]]'''
| —
| ''Botsch'' &lt;br&gt; Boto + -sch-
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Бутаўт (імя)|Бутаўт (Буталт, Бутальд, Ботаўт, Ботальт, Бутэлць)]]'''
| [[Вальбут]] &lt;br&gt; [[Тэўтабод (імя)|Таўбут]] 
| ''Butaldus'' (''Botaldus'', ''Boutaut'', ''Butaud'', ''Butaut'') &lt;br&gt; Boto (Buto) + Waldo (Walt) &lt;br&gt; Boto (Buto) + Teudo (Taut) 
| ''Waldbott'' &lt;br&gt; Waldo + Boto (Buto) &lt;br&gt; ''Teubod'' &lt;br&gt; Teudo (Taut) + Bodo (Budo) 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Бутвід|Бутвід (Ботвід)]]'''
| [[Відбут]]
| ''Butvid'' (''Botwid'') &lt;br&gt; Boto (Buto) + Wido
| ''Wiboto'' &lt;br&gt; Wido + Boto (Buto)
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Бутавіт|Бутавіт (Буцівіт, Ботвіт)]]'''
| 
| ''Botwith'' &lt;br&gt; Boto (Buto) + Wito
| ''Witbot'' &lt;br&gt; Wito + Boto
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Бутвіл|Бутвіл (Ботвіл)]]'''
| [[Вільбут]]
| ''Bauduilli'' &lt;br&gt; Bodo (Budo) + Wilo &lt;br&gt; Boto (Buto) + Wilo
| ''Willebut'' (''Wilbot'') &lt;br&gt; Wilo + Boto (Buto)
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Бутвін|Бутвін (Ботвін, Ботвінь, Буцьвін, Бацьвін)]]'''
| 
| ''Butwin'' (''Botwin'') &lt;br&gt; Boto (Buto) + Wino (Wini) &lt;br&gt; Bodo (Budo) + Wino
| ''Uinebod'' &lt;br&gt; Wino + Bodo
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Бутгель]]'''
| [[Галбута]]
| ''Baudugailus'' (''Baudigilus'') &lt;br&gt; Bodo (Budo) + Gailo (Gelo) &lt;br&gt; Boto (Buto) + Gailo (Gelo)
| ''Galbot'' &lt;br&gt; Gailo (Galo) + Boto (Buto)
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Бутгер]]'''
| [[Гербут]]
| ''Butger'' (''Botgerus'', ''Bodeger'') &lt;br&gt; Boto (Buto) + Gero &lt;br&gt; Bodo + Gero
| ''Gerboth'' (''Gerbodo'') &lt;br&gt; Boto (Buto) + Gero &lt;br&gt; Bodo + Gero
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Бутар|Бутар (Бутэр)]]'''
| [[Гарбут]]
| ''Butter'' &lt;br&gt; Boto (Buto) + Heri (Hari)
| ''Harboth'' &lt;br&gt; Heri (Hari) + Boto (Buto)
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Бутэрт]]'''
| 
| ''Bottart'' (''Boutard'') &lt;br&gt; Boto (Buto) + Hardt (Hart)
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Бутман]]'''
| 
| ''Buthmann'' (''Bothmann'') &lt;br&gt; Boto (Buto) + Mann
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Бутмін|Бутмін (Буцьмін)]]'''
| [[Мінбут]]
| ''Butmen'' &lt;br&gt; Boto (Buto) + Minno &lt;br&gt; ''Budmyn'' &lt;br&gt; Bodo (Budo) + Minno
| ''Menbodo'' &lt;br&gt; Minno (Menno) + Bodo (Budo)
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Бутнар|Бутнар (Бутэнэр)]]'''
| [[Нарбут (імя)|Нарбут]]
| ''Botner''{{Заўвага|name=&quot;Польшча&quot;}} (''Buthneri''{{Заўвага|name=&quot;Польшча&quot;}}) &lt;br&gt; Boto (Buto) + Noro (Nero)
| ''Narbot'' (''Norpoth'', ''Nierbota''{{Заўвага|name=&quot;Польшча&quot;}}, ''Norpod'') &lt;br&gt; Noro + Boto (Buto) &lt;br&gt; Noro + Bodo (Budo)
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Ботрам|Ботрам (Бутрам)]]'''
| 
| ''Bothram'' &lt;br&gt; Boto (Buto) + Ramo
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Бутырык (імя)|Бутрык (Бутрыка, Путрык)]]'''
| 
| ''Butariks'' (''Buttericus'', ''Botric'', ''Poterich'') &lt;br&gt; Boto (Buto) + Rick
| ''Richboto'' &lt;br&gt; Rick (Rih) + Boto
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Бутрым|Бутрым (Будрым, Батрым, Путрым)]]'''
|  [[Рымбут]]
| ''Bauderrim'' &lt;br&gt; Bodo (Budo) + Rim &lt;br&gt; Boto (Buto) + Rim
| ''Rimbotus'' (''Rembod'') &lt;br&gt; Rim + Boto (Buto) &lt;br&gt; Rim + Bodo (Budo)
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Ботэй]]'''
| [[Эйбут]]
| ''Bótey'' &lt;br&gt; Boto (Buto) + Eicho (Eich)
| Eicho (Eich) + Boto (Buto)
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Пацейка|Пацейка (Пуцейка, Пуціка, Падзейка)]]'''
| —
| ''Potico'' (''Putico'') &lt;br&gt; Boto (Poto) + -k-
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Пуціла|Пуціла (Путэль, Поцель)]]'''
| —
| ''Putilo'' (''Potilo'', ''Potel'') &lt;br&gt; Boto (Poto) + -l-
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Бой (імя)|Буй]]'''
| —
| ''Boio'' (''Búi'', ''Beie'')
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Буйка|Буйка (Бойка, Бейка)]]'''
| —
| ''Buyke'' (''Boiko'', ''Beiko'') &lt;br&gt; Boio (Beie) + -k-
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| [[Буйвід|Буйвід (Бойвід, Бувід, Бевід)]]
| 
| Boio (Búi) + Wido
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Боер|Боер (Бэер)]]'''
| 
| ''Bojer'' (''Boyer'', ''Beieri'') &lt;br&gt; Boio (Beie) + Heri
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Бумонт]]'''
| 
| ''Bumund'' (''Boymund'', ''Boemonda'') &lt;br&gt; Boio (Búi) + Mund (Munt)
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Бейнь|Бейна (Бейнь, Байнь)]]'''
| —
| ''Beino'' (''Beyn'', ''Bainus'')
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Бэйнар|Бэйнар (Бэйнэр, Бейнар, Байнар, Бойнар)]]'''
| 
| ''Beinher'' (''Bainarius'') &lt;br&gt; Beyn + Heri (Hari) &lt;br&gt; Boio (Beio) + Noro
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Бэйнарт|Бэйнарт (Бэйнэрт, Бойнарт, Бойнерт)]]'''
| 
| ''Beynart'' (''Beinert'') &lt;br&gt; Beyn + Hardt &lt;br&gt; Boio (Beio) + *Nard  
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Бранта]]'''
| —
| ''Branto'' (''Brando'')
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Бунь|Бунь (Бонь)]]'''
| —
| ''Buno'' (''Bono'', ''Bun'')
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Бунейка|Бунейка (Буніка, Боніка)]]'''
| —
| ''Bunico'' (''Bonica'') &lt;br&gt; Buno (Bono) + -k-
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Бунар|Бунар (Бонар, Бунэр, Бонэр)]]'''
| 
| ''Buner'' (''Bonarius'') &lt;br&gt; Buno (Bono) + Heri (Hari)
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Бурэйка]]'''
| —
| ''Buricho'' (''Buricke'') &lt;br&gt; Buro + -k-
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Бурга|Бурга (Борг)]]'''
| —
| ''Burga''
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Бургела|Бургела (Бургель, Пургель)]]'''
| 
| ''Burgela'' (''Burgel'', ''Burgala'') &lt;br&gt; Burga + Gailo (Gelo)
| ''Gelburg'' &lt;br&gt; Gailo (Gelo) + Burga

|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Бука (імя)|Бука (Буга, Бук, Бок)]]'''
| —
| ''Bugo'' (''Bucco'', ''Bock'')
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Букель|Букель (Бугіль, Букола)]]'''
| —
| ''Bukilo'' (''Bucilo'') &lt;br&gt; Bugo (Bucco) + -l-
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Бугень|Бугень (Буген, Бугін, Букін, Букень, Бокін)]]'''
| —
| ''Bugen'' (''Bugin'', ''Bukin'') &lt;br&gt; Bugo (Bucco) + -n-
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Бугайла|Бугайла (Бугель)]]'''
| 
| ''Bugellus'' &lt;br&gt; Bugo + Gailo (Gelo)
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Бугар|Бугар (Богар, Багар, Букар)]]'''
| 
| ''Buger'' (''Boger'') &lt;br&gt; Bugo (Bock) + Heri (Hari)
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Буш|Буш (Бош, Бус, Бусь)]]'''
| —
| ''Boos'' (''Busch'', ''Boso'')
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Бушка|Бушка (Буска, Боська, Бусека, Бушэйка, Бусейка, Бозейка, Босіка)]]'''
| —
| ''Buske'' (''Buseke'', ''Buschke'', ''Bosico'') &lt;br&gt; Boos (Boso) + -k-
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Бушыла|Бушыла (Бусіл, Бузель)]]'''
| —
| ''Busilo'' (''Büschel'', ''Busel'') &lt;br&gt; Boos + -l-
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Бусінь|Бусінь (Бузэн)]]'''
| —
| ''Buosin'' &lt;br&gt; Boos + -n-
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Бушман|Бушман (Бусман)]]'''
| 
| ''Bussman'' &lt;br&gt; Boos (Busch) + Mann
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Вэгер|Вэгер (Вакар, Вегер)]]'''
| 
| ''Weger'' (''Wacaro'', ''Wagher'') &lt;br&gt; Wago (Wego) + Heri
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Войда|Войда (Вайда, Вад, Вэйда)]]'''
| —
| ''Waido'' (''Weido'', ''Waddo'', ''Woydo''{{Заўвага|name=&quot;Польшча&quot;}})
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Вайдзіка|Вайдзіка (Вадэйка, Вайдзейка)]]'''
| —
| ''Vadiko'' &lt;br&gt; Waido (Waddo) + -k- 
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Вайдзіла (імя)|Вайдыла (Вайдэль, Вэйдэль, Вайдэла, Вадыла, Вайтыль, Вадзела)]]'''
| —
| ''Wadila'' (''Weidel'', ''Wadelo'', ''Watilo'', ''Wadel'', ''Woydilo''{{Заўвага|name=&quot;Польшча&quot;}}) &lt;br&gt; Waido (Waddo) + -l-
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Вайдзень|Вайдзень (Войдзін)]]'''
| —
| ''Waddin'' &lt;br&gt; Waido (Waddo) + -n-
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Войдаўт]]'''
| 
| ''Weidelt'' &lt;br&gt; Waido (Weido) + Waldo (Walt)
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Вэйдэр|Вэйдэр (Вайдар)]]'''
| 
| ''Weidher'' &lt;br&gt; Waido (Weido) + Heri
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Вейдман|Вейдман (Вейдэман, Вайдман)]]'''
| 
| ''Weidman'' (''Weideman'') &lt;br&gt; Waido (Weido) + Mann
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Войдат (імя)|Войдат (Водат, Вайдзята)]]'''
| 
| ''Woydath''{{Заўвага|name=&quot;Польшча&quot;}} &lt;br&gt; Waido + Joto &lt;br&gt; Waido + Hatho (Adi)
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Валь]]'''
| —
| ''Wal'' (''Walo'')
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Валейка|Валейка (Валіка)]]'''
| —
| ''Waleicho'' (''Walica'') &lt;br&gt; Wal + -k-
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Валіла]]'''
| —
| ''Walilo'' &lt;br&gt; Wal + -l-
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Валін (імя)|Валін]]'''
| —
| ''Walin'' &lt;br&gt; Wal + -n-
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Валант|Валант (Валянт)]]'''
| —
| ''Waland'' &lt;br&gt; Wal + -nd-
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Валат]]'''
| —
| ''Wallath'' &lt;br&gt; Wal + -t-
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Вальгун]]'''
| 
| ''Walagoni'' (''Walahun'', ''Walegundis'') &lt;br&gt; Wal + Gunth (Gondo)
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Вальда (імя)|Вальд (Валда, Вольд, Волад)]]'''
| —
| ''Waldo'' (''Walt'', ''Woldt'')
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Вальцейка|Вальцейка (Вальдзейка, Волдзік, Уладзейка, Валодка, Вайлодка)]]'''
| —
| ''Waltiko'' (''Waldecke'', ''Waldiko'', ''Woldeke'') &lt;br&gt; Waldo (Walt) + -k-
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Вальдэн|Вальдэн (Вальцін)]]'''
| —
| ''Valdenus'' (''Waltino'', ''Waldin'') &lt;br&gt; Waldo + -n-
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Валтун|Валтун (Вяльтун, Вольдан, Вальдан)]]'''
| —
| ''Waltun'' (''Woldan''{{Заўвага|name=&quot;Польшча&quot;}}) &lt;br&gt; Waldo (Walt) + -n-
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Вальбут|Вальбут (Вяльбот, Вольбат, Валібут)]]'''
| [[Бутаўт (імя)|Бутаўт]]
| ''Walbot'' (''Waldbott'') &lt;br&gt; Waldo (Walt) + Boto (Buto) &lt;br&gt; Wal (Walo) + Boto (Buto)
| ''Butaldus'' (''Botaldus'') &lt;br&gt; Boto (Buto) + Waldo (Walt)
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Волдат]]'''
| [[Ятаўт]]
| ''Waldad'' (''Valtat'', ''Walthad'') &lt;br&gt; Waldo (Walt) + Hatho (Had)
| ''Atald'' (''Adalt'', ''Hathald'') &lt;br&gt; Hatho (Had) + Waldo (Walt)
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Валадар|Валадар (Валтар, Вальтар)]]'''
| 
| ''Walder'' (''Waltar'', ''Waldhar'') &lt;br&gt; Waldo (Walt) + Heri (Hari)
| ''Erivald'' &lt;br&gt; Heri + Waldo
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Уладзімер|Валадзімер (Уладзімер, Валдымэр, Вальдымэр, Валдымір)]]'''
| 
| ''Waldmer'' (''Valdemar'', ''Woldimar'') &lt;br&gt; Waldo + Mero (Maro)
| ''Meruald'' &lt;br&gt; Mero + Waldo
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Валімонт|Валімонт (Вальмунт, Вальмунд)]]'''
| [[Монтаўт]]
| ''Walmont'' (''Walmunt'', ''Waltmunt'') &lt;br&gt; Waldo (Walt) + Mund (Munt) &lt;br&gt; ''Walamunt'' &lt;br&gt; Wal (Walo) + Mund (Munt)
| ''Montaldus'' (''Mundoald'') &lt;br&gt; Mund (Munt) + Waldo (Walt)
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Варда|Варда (Ворда, Верда)]]'''
| —
| ''Wardo'' (''Warto'', ''Werdo'')
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Варна (імя)|Варна]]'''
| —
| ''Warno'' (''Warin'', ''Werno'')
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Варнела]]'''
| —
| ''Warinela'' &lt;br&gt; Warno (Warin) + -l-
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Вярнат]]'''
| 
| ''Warnad'' &lt;br&gt; Warno (Werno) + Hatho (Adi)
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Ваз|Ваз (Вас, Вазь, Вязь, Вяж)]]'''
| —
| ''Waso'' (''Weso'', ''Woso'')
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Васбут|Васбут (Вазбут, Вязбут)]]'''
| 
| ''Wospot'' &lt;br&gt; Waso (Woso) + Boto (Buto)
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Вазгайла|Вазгайла (Вазгал, Васкайла, Вазгела, Вязгайла, Вяжгайла, Вайжгел)]]'''
| 
| ''Vosgal''{{Заўвага|name=&quot;Польшча&quot;}} &lt;br&gt; Waso (Woso) + Gailo (Galo)
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Вазгір]]'''
| 
| ''Wasger'' &lt;br&gt; Waso + Gero (Giro)
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Вазгерд]]'''
| 
| ''Wassgaard'' &lt;br&gt; Waso + Gerd (Gardo)
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Важгін|Важгін (Васікін, Вашкін, Вашкен, Вазгін)]]'''
| 
| ''Wesikin'' &lt;br&gt; Waso (Weso) + Ginno &lt;br&gt; Waso (Weso) + -kin 
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Васмунт]]'''
| 
| ''Wassmundt'' (''Wasmundus''') &lt;br&gt; Waso + Mund (Munt) 
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Вірт|Вірт (Вэрд)]]'''
| —
| ''Werta'' (''Wirt'', ''Werdo'')
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Верцейка|Верцейка (Верцека, Вірцейка)]]'''
| —
| ''Verdico'' (''Wirdika'') &lt;br&gt; Werta (Werdo) + -k-
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Верцель|Верцель (Вірціла, Вірцель, Вірдзель)]]'''
| —
| ''Wertel'' (''Wirtele'', ''Wirdilo'') &lt;br&gt; Werta (Werdo) + -l-
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Вірцень|Вірцень (Вэртэн)]]'''
| —
| ''Wirtin'' (''Werdin'') &lt;br&gt; Werta (Werdo) + -n-
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Вівіла (імя)|Вівіла]]'''
| —
| ''Vivilo'' &lt;br&gt; Vivo + -l-
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Вік (імя)|Вік (Віг)]]'''
| —
| ''Wigo'' (''Wic'')
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Вігіла|Вігіла (Вікула, Вігла, Вігель)]]'''
| —
| ''Wigilo'' (''Wigulo'', ''Wikeli'', ''Wiegel'') &lt;br&gt; Wigo (Wic) + -l-
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Віганд|Віганд (Вігант)]]'''
| —
| ''Wigand'' (''Wigant'') &lt;br&gt; Wigo + -nd-
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Вікша]]'''
| —
| ''Vycxza''{{Заўвага|name=&quot;Польшча&quot;}} &lt;br&gt; Wigo (Wic) + -sch-
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Вігайла (імя)|Вігайла (Вігела, Вігал)]]'''
| [[Гельвіх]]
| ''Wigelo'' (''Wigal'') &lt;br&gt; Wigo + Gailo (Gelo)
| ''Geilwihc'' (''Keilwic'') &lt;br&gt; Gailo (Gelo) + Wigo (Wic)
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Вігерд|Вігерд (Вігірд)]]'''
| 
| ''Wigerd'' (''Wicgard'') &lt;br&gt; Wigo + Gerd (Gardo)
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Вігінт|Вігінт (Вігент)]]'''
| 
| ''Wigent'' &lt;br&gt; Wigo + Gento
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Вігунт|Вігунт (Вігонт, Віконт)]]'''
| 
| ''Wigunt'' (''Wicgunt'') &lt;br&gt; Wigo (Wic) + Gunth (Cund)
| ''Guntwic'' &lt;br&gt; Gunth + Wigo (Wic)
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Вігер|Вігер (Вікар)]]'''
| 
| ''Wiger'' (''Vikar'') &lt;br&gt; Wigo (Wic) + Heri (Hari)
| ''Ervig'' &lt;br&gt; Heri + Wigo
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Вігмант|Вігмант (Вімунт, Вімант, Вімунць, Вегімонт)]]'''
| [[Мандывік]]
| ''Wigmont'' (''Wihmunt'', ''Wimund'', ''Vimont'', ''Wegemund'') &lt;br&gt; Wigo (Wic) + Mund (Munt)
| ''Mundivicus'' &lt;br&gt; Mund + Wigo (Wic)
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Вікерат]]'''
|
| ''Wicrat'' (''Wigerat'') &lt;br&gt; Wigo (Wic) + Rado (Rato)
| ''Ratwig'' &lt;br&gt; Rado (Rato) + Wigo
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Від (імя)|Від (Віда)]]'''
| —
| ''Wido'' (''Wid'')
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Відзейка|Відзейка (Відыка, Ведзейка, Ведзік)]]'''
| —
| ''Wideke'' (''Wiedicke'', ''Wedeke'', ''Wiedek'') &lt;br&gt; Wido + -k-
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Відыла (імя)|Відул]]'''
| —
| ''Widulo'' (''Widilo'') &lt;br&gt; Wido + -l-
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Відын (імя)|Відзень (Відзін)]]'''
| —
| ''Widin'' &lt;br&gt; Wido + -n-
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Відун|Відун (Відзюн)]]'''
| —
| ''Widun'' (''Widuni'') &lt;br&gt; Wido + -n-
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Відут|Відут (Відута)]]'''
| —
| ''Widut'' &lt;br&gt; Wido + -t-
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Відбут|Відбут (Вібут)]]'''
| [[Бутвід]]
| ''Widbod'' (''Wiboto'') &lt;br&gt; Wido + Bodo &lt;br&gt; Wido + Boto (Buto)
| ''Botwid'' &lt;br&gt; Boto (Buto) + Wido
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Відаўт]]'''
| 
| ''Widalt'' &lt;br&gt; Wido + Waldo (Walt)
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Відзігайла]]'''
| [[Гальвід]]
| ''Widigelus'' (''Widigail'') &lt;br&gt; Wido + Gailo (Gelo)
| ''Gelvidis'' &lt;br&gt; Gailo (Gelo) + Wido
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Відугер|Відугер (Відгер, Відугір)]]'''
| [[Гервід]]
| ''Wideger'' (''Widger'') &lt;br&gt; Wido + Gero (Giro)
| ''Gerwid'' &lt;br&gt; Gero + Wido
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Відзегірд|Відзегірд (Віцігерд)]]'''
| [[Гірдзівід]]
| ''Widgerd'' (''Vuitcardus'')) &lt;br&gt; Wido + Gerd (Gardo)
| ''Gyrdvid'' &lt;br&gt; Gerd (Gyrd) + Wido
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Відзігін|Відзігін (Відукін, Ведзікен)]]'''
| [[Гінвід]]
| ''Widikin'' (''Widukin'', ''Wedigen'') &lt;br&gt; Wido + -kin &lt;br&gt; Wido + Ginno (Genno)
| Ginno + Wido
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Відэр|Відэр (Вэдэр, Відар)]]'''
| 
| ''Wider'' (''Weder'', ''Víðarr'', ''Wiedher'') &lt;br&gt; Wido + Heri
| ''Ervid'' &lt;br&gt; Heri + Wido
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Відарт]]'''
| [[Артавід]]
| ''Vidart'' &lt;br&gt; Wido + Hardt (Hart)
| ''Hartvid'' &lt;br&gt; Hardt (Ardo) + Wido
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Відукінд (імя)|Відгінт]]'''
| 
| ''Widikint'' (''Wedigint'') &lt;br&gt; Wido + Kindo &lt;br&gt; Wido + Gento
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Відзіман]]'''
| [[Манівід]]
| ''Widiman'' &lt;br&gt; Wido + Mann
| ''Manvidus'' &lt;br&gt; Mann + Wido
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| [[Відзімін (імя)|Відзімін]]
| [[Мінвід]]
| Wido + Minno
| ''Minuit'' &lt;br&gt; Minno + Wido
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Відзімонт (імя)|Відзімонт (Відзімунд, Відмунд, Відмунт)]]'''
| [[Мантывід (імя)|Мантывід]]
| ''Widimunt'' (''Widmund'', ''Widimond'') &lt;br&gt; Wido + Mund (Munt)
| Mund (Munt) + Wido
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Віт|Віт (Віта)]]'''
| —
| ''Wito'' (''Witt'')
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Віцейка|Віцейка (Вітэк, Вітка)]]'''
| —
| ''Witicha'' (''Witteke'', ''Wittke'') &lt;br&gt; Wito + -k- 
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Віціла|Віціла (Вітэль, Вітуль)]]'''
| —
| ''Witila'' (''Witelo'', ''Witulo'') &lt;br&gt; Wito + -l-
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Віцень (імя)|Віцень (Вітэн, Вітын)]]'''
| —
| ''Wittenus'' (''Witin'') &lt;br&gt; Wito + -n- 
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Вітаўт (імя)|Вітаўт (Віталт, Вітаўд, Вітальд)]]'''
| 
| ''Witolt'' (''Vitaut'', ''Witold'') &lt;br&gt; Wito + Waldo (Walt) &lt;br&gt; Wito + Teudo (Taut) 
| ''Teudwit'' &lt;br&gt; Teudo + Wito
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Вітвін]]'''
| 
| ''Witwin'' &lt;br&gt; Wito + Wino
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Вітукін|Вітукін (Віткін)]]'''
| 
| ''Wituchin'' (''Witikinus'') &lt;br&gt; Wito + -kin &lt;br&gt; Wito + Ginno
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Вітар|Вітар (Вітэр)]]'''
| 
| ''Witar'' (''Witer'', ''Withari'') &lt;br&gt; Wito + Heri (Hari)
| ''Hariwit'' &lt;br&gt; Heri (Hari) + Wito
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Вітарт|Вітарт (Вітард, Вітэрт, Віторт)]]'''
| 
| ''Witart'' (''Witard'') &lt;br&gt; Wito + Hardt (Hart) &lt;br&gt; ''Witrud'' &lt;br&gt; Wito + Trudo (Trut)
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Вікінт (імя)|Вікінт]]'''
| 
| ''Wikind'' (''Witikint'') &lt;br&gt; Wito + Kindo &lt;br&gt; Wigo (Wic) + Kindo
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Вітмонт]]'''
| 
| ''Witmund'' &lt;br&gt; Wito + Mund (Munt)
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE &quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Віцэр]]'''
| 
| ''Wicer'' (''Wizhere'') &lt;br&gt; Wizo + Heri
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Вела]]'''
| —
| ''Welo''
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Велейка|Велейка (Велека, Веліка)]]'''
| —
| ''Weleka'' (''Weliko'') &lt;br&gt; Welo + -k-
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Велянт]]'''
| —
| ''Welant'' (''Weland'') &lt;br&gt; Welo + -nd-
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Велют|Велют (Велут, Велюць)]]'''
| —
| ''Welut'' &lt;br&gt; Welo + -t-
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Вяльмонт|Вяльмонт (Велімунт)]]'''
| 
| ''Welamunt'' &lt;br&gt; Welo + Mund (Munt)
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Велерат]]'''
| 
| ''Welarat'' &lt;br&gt; Welo + Rado (Rato) &lt;br&gt; ''Wilrad'' &lt;br&gt; Wilo + Rado (Rato)
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Віла|Віла (Віль)]]'''
| —
| ''Wilo'' (''Wili'')
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Вілейка (імя)|Вілейка (Вілека, Вілік, Вілек)]]'''
| —
| ''Wilico'' (''Willeke'', ''Willeca'', ''Willicho'') &lt;br&gt; Wilo + -k-
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Вілян]]'''
| —
| ''Willana'' (''Willan'') &lt;br&gt; Wilo + -n-
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Вілень|Вілень (Вілін)]]'''
| —
| ''Wilennus'' (''Willin'') &lt;br&gt; Wilo + -n-
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Вілун|Вілун (Вілюн)]]'''
| —
| ''Wilun'' &lt;br&gt; Wilo + -n-
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Вілянт]]'''
| —
| ''Wilant'' (''Willand'') &lt;br&gt; Wilo + -nd-
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Віляш|Віляш (Вілюш)]]'''
| —
| ''Willusch'' (''Vileša''{{Заўвага|name=&quot;Чэхія&quot;}}, ''Willusius''{{Заўвага|name=&quot;Польшча&quot;}}, ''Wilasz''{{Заўвага|name=&quot;Польшча&quot;}}) &lt;br&gt; Wilo + -sch-
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Вільбут]]'''
| [[Бутвіл]]
| ''Willebut'' &lt;br&gt; Wilo + Boto (Buto)
| ''Bauduilli'' &lt;br&gt; Bodo (Budo) + Wilo &lt;br&gt; Boto (Buto) + Wilo
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| [[Вілгайла (імя)|Вілгайла (Вілігайла, Вілгал, Вільгела)]]
| 
| ''Wilgils'' &lt;br&gt; Wilo + Gilo (&lt; Gisel) &lt;br&gt; Wilo + Gailo
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Вільгейда|Вільгейда (Вілейт)]]'''
| 
| ''Williheid'' (''Wilhaidis'', ''Williheit'', ''Willet'') &lt;br&gt; Wilo + Heido (Haido)
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Вільгерд|Вільгерд (Вільгард, Вільгерт)]]'''
| [[Гердвіл]]
| ''Vilgerd'' (''Wilgeard'', ''Vilgard'', ''Wilgert'') &lt;br&gt; Wilo + Gerd (Gardo)
| Gerd + Wilo
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Вільгет]]'''
| [[Гедзівіл]]
| ''Wilgyth'' (''Wilgat'') &lt;br&gt; Wilo + Geda (Giddo) 
| Geda (Giddo) + Wilo
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Вільгод|Вільгод (Вількот)]]'''
| [[Гудвіл]]
| ''Willegod'' (''Wilgotus'', ''Willigut'') &lt;br&gt; Wilo + Gudo (Godo)
| ''Góðvili'' &lt;br&gt; Gudo (Godo) + Wilo
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Вільгельм|Вілім (Вілем, Вілям, Вільгельм)]]'''
| 
| ''Willem'' (''Wilhelm'') &lt;br&gt; Wilo + Helmo
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Віляўд|Віляўд (Вілгалд, Вілеўд)]]'''
| 
| ''Wiliaud'' (''Wilgaut'') &lt;br&gt; Wilo + Gaud &lt;br&gt; ''Villald'' &lt;br&gt; Wilo + Waldo
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Вількін|Вількін (Вількен)]]'''
| [[Гінівіл (імя)|Гінівіл]]
| ''Wilkin'' (''Wilken'', ''Willegin'') &lt;br&gt; Wilo + -kin &lt;br&gt; Wilo + Ginno
| Ginno + Wilo
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Віліман|Віліман (Вілман, Вільман)]]'''
| [[Манвіл]]
| ''Wiliman'' (''Wilman'') &lt;br&gt; Wilo + Mann
| Mann + Wilo
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Вілімонт|Вілімонт (Вільмунт, Вільмонт)]]'''
| [[Монтвіл]]
| ''Wilmunt'' (''Villemont'', ''Wilmont'') &lt;br&gt; Wilo + Mund (Munt)
| ''Muntwil'' &lt;br&gt; Mund (Munt) + Wilo
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Вілят|Вілят (Віляд)]]'''
| [[Ятвіл]]
| ''Wiliatus'' (''Williad'') &lt;br&gt; Wilo + Joto &lt;br&gt; Wilo + Hatho (Adi)
| ''Attavill'' &lt;br&gt; Hatho (Adi) + Wilo
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Вільда|Вільта (Вільда, Вільць, Вільдзь)]]'''
| —
| ''Wilto'' (''Wildo'')
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Вільцейка|Вільцейка (Вільдзік)]]'''
| —
| ''Wildike'' &lt;br&gt; Wilto (Wildo) + -k-
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Вілдзен|Вілдзен (Вілцен)]]'''
| —
| ''Vilden'' &lt;br&gt; Wilto (Wildo) + -n-
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Вілтаўт|Вілтаўт (Вілталт)]]'''
| [[Таўцівіл (імя)|Таўцівіл]]
| ''Wiltolt'' &lt;br&gt; Wilto + Waldo (Walt) &lt;br&gt; ''Wilithuta'' &lt;br&gt; Wilo + Teudo (Teuth)
| ''Waldowildis'' &lt;br&gt; Waldo + Wilto (Wildo) &lt;br&gt; ''Theudowills'' &lt;br&gt; Teudo (Taut) + Wilo
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Віна (імя)|Віна]]'''
| —
| ''Wino'' (''Weine'')
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Вінка]]'''
| —
| ''Winke'' (''Winika'', ''Winicho'') &lt;br&gt; Wino + -k-
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Вінела|Вінела (Вінель)]]'''
| —
| ''Winela'' (''Winilo'') &lt;br&gt; Wino + -l-
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Віняш|Віняш (Вінаш)]]'''
| —
| ''Winsch'' (''Wiensch'') &lt;br&gt; Wino + -sch-
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Вінбор|Вінбор (Вінабер, Вімбар, Вімбэр)]]'''
| [[Борвін|Борвін (Барвін)]]
| ''Wimber'' &lt;br&gt; Wino + Baro &lt;br&gt; Wino + Bero
| ''Barwin'' &lt;br&gt; Baro + Wino 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Вінаўд|Вінаўд (Вінальд, Віняўт)]]'''
| 
| ''Winoldus'' (''Wineuald'', ''Winolt'', ''Winoud'') &lt;br&gt; Wino + Waldo &lt;br&gt; ''Winiaud'' &lt;br&gt; Wino + Gaud
| ''Waldwin'' &lt;br&gt; Waldo + Wino
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Вінгер|Вінгер (Вінгір)]]'''
| [[Гервін]]
| ''Winger'' &lt;br&gt; Wino + Gero
| ''Gerwin'' &lt;br&gt; Gero (Kero) + Wino
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Вінгіль]]'''
|
| ''Winigilo'' &lt;br&gt; Wino + Gilo
|
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Вінгольт]]'''
| 
| ''Vingautr'' (''Winigaud'') &lt;br&gt; Wino + Gaudo (Gaut) &lt;br&gt; ''Wingolt'' &lt;br&gt; Wino + Goldo  
| ''Gautvin'' &lt;br&gt; Gaudo (Gaut) + Wino &lt;br&gt; ''Goldwine'' &lt;br&gt; Goldo + Wino 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Вінар|Вінар (Вінер)]]'''
| 
| ''Winear'' (''Wiener'') &lt;br&gt; Wino + Heri (Hari)
| ''Harwin'' &lt;br&gt; Heri (Hari) + Wino 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Вінарт]]'''
| [[Эртвін]]
| ''Winard'' (''Winhart'') &lt;br&gt; Wino + Hardt (Hart)
| ''Hertwin'' &lt;br&gt; Hardt (Hart) + Wino 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Вінмот]]'''
| 
| ''Winimod'' &lt;br&gt; Wino + Mot (Moda)
| ''Motwin'' &lt;br&gt; Mot + Wino
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Вінстаўт]]'''
| 
| ''Winstalt'' &lt;br&gt; Wino + Stalto
|
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Вінда (імя)|Вінда (Віндзь, Вінць, Вэнт)]]'''
| —
| ''Windo'' (''Wind'', ''Wint'', ''Went'')
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Віндзейка|Віндзейка (Віндык)]]'''
| —
| ''Wendecke'' (''Wendico'') &lt;br&gt; Windo + -k-
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Вінтыла|Вінтыла (Вентыла, Віндул)]]'''
| —
| ''Wintila'' (''Wentilo'', ''Windilo'') &lt;br&gt; Windo (Wint) + -l-
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Вінтаўт]]'''
| [[Таўтвін]]
| ''Wintold'' &lt;br&gt; Windo + Waldo (Walt) &lt;br&gt; Wino + Teudo (Taut) 
| ''Teutwin'' &lt;br&gt; Teudo (Taut) + Wino
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Віндэр|Віндэр (Вінтэр, Вінтар)]]'''
| 
| ''Winder'' (''Windhere'', ''Winter'') &lt;br&gt; Windo + Heri
| ''Hariovind'' &lt;br&gt; Heri (Hari) + Windo
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Вера (мужчынскае імя)|Вера (Вара)]]'''
| 
| ''Wero'' (''Varo'')
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Вярэйка|Вярэйка (Верыка, Варыка)]]'''
| 
| ''Wericho'' (''Werica'', ''Waraco'') &lt;br&gt; Wero (Varo) + -k-
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Вірла|Вірла (Вэрела)]]'''
| 
| ''Werle'' (''Warrell'') &lt;br&gt; Wero + -l-
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Вірбольт]]'''
| 
| ''Werbold'' (''Virboldus'') &lt;br&gt; Wero + Bald (Boldt)
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Вербут|Вербут (Вербат, Вэрбут, Вірбут)]]'''
| 
| ''Werboto'' (''Warboto'') &lt;br&gt; Wero (Varo) + Boto (Buto)
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Віргаўд]]'''
| 
| ''Vergaut'' (''Werigoz''{{Заўвага|name=&quot;goz&quot;}}) &lt;br&gt; Wero + Gaudo (Gaut)
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Вергель|Вергель (Варгель, Вэргель, Віргель)]]'''
| 
| ''Wargel'' &lt;br&gt; Wero (Varo) + Gailo (Gelo)
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Варгіра]]'''
| 
| ''Warger'' &lt;br&gt; Wero (Varo) + Gero (Giro)
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Віргірд]]'''
| 
| ''Wergerd'' (''Wirgardus'') &lt;br&gt; Wero + Gerd (Gardo)
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Вергут|Вергут (Варгуць, Веркут)]]'''
| 
| ''Vergot'' &lt;br&gt; Wero + Gudo (Got)
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Вірконт|Вірконт (Вярконт, Варакунць)]]'''
| 
| ''Wercund'' (''Wergund'', ''Warigundis'') &lt;br&gt; Wero (Varo) + Gunth (Cund)
| ''Gunthivera'' &lt;br&gt; Gunth + Wero
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Вірмонт|Вірмонт (Вярмонт, Вэрэмунд)]]'''
| 
| ''Vermunt'' (''Virmundis'', ''Veremund'') &lt;br&gt; Wero + Mund (Munt)
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Верза|Верза (Вэрза, Верша)]]'''
| —
| ''Werzo''
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Віршыла|Віршыла (Вяршыла, Верзэль, Вершэль, Вэрсэль, Вэрсула)]]'''
| —
| ''Werzel'' &lt;br&gt; Werzo + -l-
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| [[Вірсімунд]]
| 
| Werzo + Mund
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Віс|Віс (Вісь, Віж)]]'''
| —
| ''Wis'' (''Wiso'', ''Weise'', ''Waiso'')
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Вішэка|Вішэка (Віска, Вішка, Вішэйка, Віжэйк, Вешка, Вяшэйка)]]'''
| —
| ''Wiseko'' (''Wischke'') &lt;br&gt; Wis + -k-
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Візіла (імя)|Вішэла (Вісель, Вісул, Віжэль, Весіла, Везела)]]'''
| —
| ''Wisilo'' (''Wizilo'', ''Wisel'', ''Wisulo'') &lt;br&gt; Wis + -l-
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Вісень|Вісень (Віжын, Вішын, Вішнь)]]'''
| —
| ''Wisen'' (''Wisin'') &lt;br&gt; Wis + -n-
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Вісун]]'''
| —
| ''Wisun'' &lt;br&gt; Wis + -n-
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Вішынт|Вішынт (Высант)]]'''
| —
| ''Wisint'' (''Wisant'') &lt;br&gt; Wis + -nd-
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Вісбар|Вісбар (Вісебар, Візбар, Віжбар, Вежбар)]]'''
| 
| ''Wisbar'' &lt;br&gt; Wis + Baro
| ''Barwis'' &lt;br&gt; Baro + Wis
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Вісівальд|Вісівальд (Вісевалод)]]'''
| 
| ''Wiswald'' (''Wisewould'') &lt;br&gt; Wis + Waldo
| ''Walvis'' &lt;br&gt; Waldo (Walt) + Wis
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Вісьвіда|Вісьвіда (Вішвід, Вісавід)]]'''
| 
| ''Wisvida'' (''Wiswith'') &lt;br&gt; Wis + Wido
| ''Widuis'' &lt;br&gt; Wido + Wis
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Вісьвіл|Вісьвіл (Весьвіл, Вішвіл)]]'''
| 
| ''Uesuili'' &lt;br&gt; Wis + Wilo
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| [[Вісгайла|Вісгайла (Вісагайла, Візгайла, Віжгайла)]]
| 
| Wis + Gailo
| ''Gelvisa'' (''Galoisus'') &lt;br&gt; Gailo (Gelo) + Wis
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Вісігаўд|Вісігаўд (Візгаўд, Візгаўт, Візгольд, Візкоўд)]]'''
| 
| ''Wisogoz''{{Заўвага|name=&quot;goz&quot;|У гэтай зафіксаванай у крыніцах форме адбыўся пераход gaud у goz (coz)&lt;ref&gt;Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. S. 609.&lt;/ref&gt;}} &lt;br&gt; Wis + Gaud &lt;br&gt; ''Wisigold'' &lt;br&gt; Wis + Goldo
| ''Gauduis'' &lt;br&gt; Gaud + Wis
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Вісігер|Вісігер (Вісгер, Візгер, Віскер, Віскар, Вішкер, Візгір)]]'''
| 
| ''Wisger'' (''Uuisager'', ''Wiscar'', ''Weisker'') &lt;br&gt; Wis + Gero (Kero)
| ''Gervisa'' &lt;br&gt; Gero + Wis
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Вісігерд (імя)|Вісігерд (Візгерд, Візгард, Візгерт, Вышгерд, Вісігірд, Візгірд, Вышгірт)]]'''
| 
| ''Visigerd'' (''Wisgeard'', ''Wisigard'') &lt;br&gt; Wis + Gerd (Gardo)
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Вісігін|Вісігін (Вісакін, Візкін, Вісеген, Візгін)]]'''
| [[Гінівойша]]
| ''Visekin'' (''Wissegen'', ''Wiseken'') &lt;br&gt; Wis + -kin &lt;br&gt; Wis + Ginno
| ''Genuis'' &lt;br&gt; Ginno (Genno) + Wis
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| [[Візгінт|Візгінт (Вісагінт, Высагінт, Віскінт)]]
| 
| Wis + Gento
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Вісконт]]'''
| 
| ''Wisgonda'' (''Wisagund'') &lt;br&gt; Wis + Gunth (Cund)
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Вісад|Вісад (Вішад)]]'''
| 
| ''Wisad'' (''Wisod'') &lt;br&gt; Wis + Hatho (Adi) &lt;br&gt; Wis + Schat (Sado)
| ''Aduisus'' (''Hadvisa'') &lt;br&gt; Hatho (Adi) + Wis
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Вісман|Вісман (Вішман)]]'''
| 
| ''Wisman'' &lt;br&gt; Wis + Mann
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| [[Вісьміл]]
| 
| Wis + Milo
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Вісімонт|Вісімонт (Вісімунт, Вісмунт, Візмунт, Вішмунт, Віжмонт, Вішмонт)]]'''
| 
| ''Wisemund'' (''Wizmunt'') &lt;br&gt; Wis + Mund (Munt)
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Вішымут|Вішымут (Вісімот)]]'''
| 
| ''Vismuot'' (''Wismoda'') &lt;br&gt; Wis + Mot (Muto)
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Віснар|Віснар (Візнэр, Вішнар, Вішнэр, Вішанар)]]'''
| 
| ''Visnar'' (''Wisner'', ''Wisener'') &lt;br&gt; Wis + Noro
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Віст|Віст (Вест, Вешт)]]'''
| —
| ''West'' (''Viste'')
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Вістэла]]'''
| —
| ''Wistila'' &lt;br&gt; West (Viste) + -l-
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Віштэнь|Віштэнь (Вайштэнь)]]'''
| —
| ''Wisten'' &lt;br&gt; West (Viste) + -n-
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Вештар|Вештар (Вестр, Вістар, Віштар, Вэйштар)]]'''
| 
| ''Vestarr'' (''Wistarius'') &lt;br&gt; West (Viste) + Heri (Hari)
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Вештарт|Вештарт (Віштарт, Вістарт, Вестэрт, Вештард, Віштард, Вейстарт, Вейштарт, Войштарт)]]'''
| 
| ''Westhard'' (''Guistardus'') &lt;br&gt; West (Viste) + Hardt (Hart) &lt;br&gt; ''Wistrud'' &lt;br&gt; Wis + Trudo (Trut) 
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Войша]]'''
| —
| ''Waiso'' (''Voysch''{{Заўвага|name=&quot;Польшча&quot;}}, ''Woyscha''{{Заўвага|name=&quot;Польшча&quot;}}) &lt;br&gt; ''Weise'' (''Wiso'')
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Войшка|Войшка (Вейшэка, Вейсейка)]]'''
| —
| ''Weiske'' &lt;br&gt; Weise + -k- &lt;br&gt;
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Вайшыла|Вайшыла (Войшэль, Вэйшэль)]]'''
| —
| ''Weisel'' &lt;br&gt; Wiso (Waiso) + -l- &lt;br&gt; ''Woschel'' &lt;br&gt; Waiso (Voysch) + -l- 
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| [[Войшын|Войшын (Войсін)]]
| —
| ''Vussin'' &lt;br&gt; Waiso (Voysch) + -n- &lt;br&gt; ''Wisin'' &lt;br&gt; Weise (Wiso) + -n-
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| [[Войшывід|Войшывід (Войшвід, Вэйшвід, Вайшвіта)]]
| 
| ''Wisvida'' (''Wiswith'') &lt;br&gt; Weise (Wiso) + Wido
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| [[Войшвіл (імя)|Войшвіл (Вошвіл, Вашвіла, Весьвіл)]]
| 
| ''Uesuili'' &lt;br&gt; Weise (Wiso) + Wilo
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Вайсар]]'''
| 
| ''Weiser'' &lt;br&gt; Weise (Wiso) + Heri (Hari)
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Войсят]]'''
| 
| ''Woyssath''{{Заўвага|name=&quot;Польшча&quot;}} (''Woyschat''{{Заўвага|name=&quot;Польшча&quot;}}) &lt;br&gt; Waiso (Voysch) + Hatho (Adi) &lt;br&gt; ''Wisad'' &lt;br&gt; Weise (Wiso) + Hatho (Adi)  
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| [[Войшымунд|Войшымунд (Вайсмонт)]]
| 
| ''Wasmundus'' &lt;br&gt; Waiso + Mund &lt;br&gt; ''Wisemund'' &lt;br&gt; Weise (Wiso) + Mund
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Войшнар|Войшнар (Вайснар, Вейшнар, Вэйшнэр, Вайшнар, Вашнар)]]'''
| [[Нарывойша]]
| ''Wießner'' &lt;br&gt; Weise (Wiso) + Noro 
| Noro + Voysch
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| [[Войшалк (імя)|Войшалк (Вышалк)]]
| 
| Waiso (Voysch) + Scalc (Schelck) &lt;br&gt; Weise (Wiso) + Helgi (Algo)
| ''Alguis'' &lt;br&gt; Helgi (Algo) + Wiso
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| [[Войштаўт|Войштаўт (Вештаўт, Выштальд, Вішталд, Вішталт)]]
| 
| ''Westwalt'' &lt;br&gt; West + Waldo (Walt) &lt;br&gt; Waiso (Voysch) + Teudo (Taut)
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Война]]'''
| —
| ''Uuenna'' (''Wona'', ''Woyna''{{Заўвага|name=&quot;Польшча&quot;}}) &lt;br&gt; ''Wino'' (''Weine'')
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Вайнейка|Вайнейка (Ванейка, Ваніка, Вайнэка)]]'''
| —
| ''Vunnico'' (''Wonnecke'') &lt;br&gt; Uuenna (Wona) + -k- &lt;br&gt; ''Weinecke'' &lt;br&gt; Wino (Weine) + -k-
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Вайніла|Вайніла (Вайналь)]]'''
| —
| ''Weinel'' &lt;br&gt; Wino (Weine) + -l-
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Войніш|Войніш (Войнюш)]]'''
| —
| ''Weinisch'' &lt;br&gt; Wino (Weine) + -sch-
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Войнар|Войнар (Вонар, Вайнэр, Вэйнэр, Вэйнар)]]'''
| 
| ''Wunar'' (''Wuyner''{{Заўвага|name=&quot;Польшча&quot;}}, ''Woyner''{{Заўвага|name=&quot;Польшча&quot;}}, ''Woynar''{{Заўвага|name=&quot;Польшча&quot;}}) &lt;br&gt; Uuenna (Wona) + Heri (Hari) &lt;br&gt; ''Weiner'' &lt;br&gt; Wino (Weine) + Heri (Hari) 
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Войнат|Войнат (Войнад, Войнят)]]'''
| 
| ''Voinot'' (''Wonat'') &lt;br&gt; Uuenna (Wona) + Joto &lt;br&gt; Uuenna (Wona) + Hatho (Adi)
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Воланг]]'''
| 
| ''Wolank'' &lt;br&gt; Wolo + Lango (Lancho)
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Вольман]]'''
| 
| ''Wolman'' (''Wolaman'') &lt;br&gt; Wolo + Mann
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Гавейка]]'''
| —
| ''Gauke'' &lt;br&gt; Gawo + -k-
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Гавіла|Гавіла (Гавуль)]]'''
| —
| ''Gavilo'' (''Gaul'') &lt;br&gt; Gawo + -l-
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Гавень|Гавень (Гавін)]]'''
| —
| ''Gawin'' &lt;br&gt; Gawo + -n-
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Гаўвід]]'''
| 
| ''Gauwida'' &lt;br&gt; Gawo + Wido
| ''Widagauwo'' &lt;br&gt; Wido + Gawo
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Гаўгонт|Гаўгонт (Галігунт, Галігонт, Галгонт, Галконт, Гяўгунт)]]'''
| 
| ''Gavigunt'' &lt;br&gt; Gawo + Gunth (Gondo)
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Гайла (імя)|Гайл (Гайль, Гейль, Гель)]]'''
| —
| ''Gailo'' (''Geilo'', ''Galo'', ''Gelo'')
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Гелейка|Гелейка (Галейка, Гелека, Галека, Гайліка, Галка)]]'''
| —
| ''Geleko'' (''Galleke'', ''Geilke'', ''Galke'') &lt;br&gt; Gailo (Gelo) + -k-
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Гейлін|Гейлін (Гайлін, Галін, Галень)]]'''
| —
| ''Gailin'' (''Geilin'', ''Galinno'') &lt;br&gt; Gailo (Galo) + -n- 
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Гайлун|Гайлун (Гелун, Гелон)]]'''
| —
| ''Gelunus'' (''Galun'', ''Geluni'')  &lt;br&gt; Gailo (Gelo) + -n-
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Галбута|Галбута (Гельбат, Гелбут, Келбут)]]'''
| [[Бутгель]]
| ''Galbot'' &lt;br&gt; Gailo (Galo) + Boto (Buto)
| ''Baudugailus'' (''Baudigilus'') &lt;br&gt; Bodo (Budo) + Gailo (Gelo) &lt;br&gt; Boto (Buto) + Gailo (Gelo)
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Гелёлд|Гелёлд (Гелальд)]]'''
| 
| ''Geloldus'' (''Gelald'', ''Geilolt'', ''Kelolt'') &lt;br&gt; Gailo (Gelo) + Waldo (Walt)
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Гальвід]]'''
| [[Відзігайла]]
| ''Gelvidis'' &lt;br&gt; Gailo (Gelo) + Wido
| ''Widigelus'' (''Widigail'') &lt;br&gt; Wido + Gailo (Gelo)
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Гальвін|Гальвін (Гайльвін, Гельвін)]]'''
| 
| ''Galvin'' (''Geilawina'', ''Gelwina'') &lt;br&gt; Gailo (Galo) + Wino
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Гальвірд]]'''
| 
| ''Geilwird'' &lt;br&gt; Gailo (Galo) + Werta (Werdo)
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Гельвіх|Гельвіх (Кельвік)]]'''
| [[Вігайла (імя)|Вігайла]]
| ''Geilwich'' (''Kelwihc'') &lt;br&gt; Gailo (Gelo) + Wigo
| ''Wigelo'' &lt;br&gt; Wigo + Gailo (Gelo)
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Гайлігін|Гайлігін (Келікін)]]'''
| 
| ''Gelikin'' &lt;br&gt; Gailo (Gelo) + Ginno &lt;br&gt; Gailo (Gelo) + -kin
| ''Gingel'' &lt;br&gt; Ginno + Gailo (Gelo)
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Гелігуд|Гелігуд (Гелгод, Гелгуд, Гелгут)]]'''
| [[Гудзігал]]
| ''Gelgod'' &lt;br&gt; Gailo (Gelo) + Guda (Godo)
| ''Godegel'' &lt;br&gt; Guda (Godo) + Gailo (Gelo)
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Галінт]]'''
| 
| ''Galind'' (''Geilindis'') &lt;br&gt; Gailo (Galo) + Linto (Lindis)
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Гайліман|Гайліман (Галеман, Гельман, Кельман)]]'''
| [[Мангайла]]
| ''Gailamanns'' (''Galiman'', ''Gelman'', ''Kalmannus'') &lt;br&gt; Gailo (Gelo) + Mann
| ''Manigel'' &lt;br&gt; Mann + Gailo (Gelo)
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Гайлімін|Гайлімін (Гальмін, Гельмін)]]'''
| [[Мінігайла (імя)|Мінігайла]]
| ''Geleminus'' (''Galmin'', ''Gaillemin'') &lt;br&gt; Gailo (Gelo) + Minno
| ''Minigelus'' &lt;br&gt; Minno + Gailo (Gelo)
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Галімонт|Галімонт (Галімунт)]]'''
| [[Мантыгайла (імя)|Мантыгайла]]
| ''Galmund'' (''Geilmundus'', ''Gelmund'') &lt;br&gt; Gailo (Gelo) + Mund (Munt)
| ''Montigel'' &lt;br&gt; Mund (Munt) + Gailo (Gelo)
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Гала (імя)|Гала]]'''
| —
| ''Halo'' (''Helli'')
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Галека]]'''
| —
| ''Haleke'' (''Halika'') &lt;br&gt; Halo + -k-
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Галень|Галень (Гален)]]'''
| —
| ''Hallen'' &lt;br&gt; Halo + -n-
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Галабут|Галабут (Галабуд)]]'''
| 
| ''Halboth'' (''Heliboto'') &lt;br&gt; Halo (Helli) + Boto (Buto)
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Гельман|Гельман (Гельмэн)]]'''
| 
| ''Hallmann'' &lt;br&gt; Halo (Helli) + Mann
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Гальмонт]]'''
| 
| ''Hallmund'' (''Helmunt'') &lt;br&gt; Halo + Mund (Munt)
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Ганус (імя)|Ганус (Гануш)]]'''
| —
| ''Hanus'' (''Johannes'')
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Гаст|Гаст (Гест, Каст, Гасьць, Гашт, Гесьць, Кест, Гейст)]]'''
| —
| ''Gast'' (''Gest'', ''Cast'', ''Keast'')
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Гасьцейка|Гасьцейка (Госьцік)]]'''
| —
| ''Gasticho'' (''Casticho'') &lt;br&gt; Gast (Cast) + -k-
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Гасьціла|Гастыла (Гастэла, Гастэль, Касьціла, Кастэль)]]'''
| —
| ''Gastila'' (''Gastel'', ''Kestilo'', ''Kastel'') &lt;br&gt; Gast + -l-
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Кесьцень|Кесьцень (Касьцін, Гасьцін, Гаштын)]]'''
| —
| ''Kesten'' (''Castinus'', ''Gastin'') &lt;br&gt; Gast (Gest) + -n- 
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| [[Кейстут (імя)|Кестут (Гестут, Кістут, Кейстут)]]
| —
| Gast (Keast) + -t-
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Каштарт|Каштарт (Гастарт)]]'''
| 
| ''Kastert'' (''Gastart'') &lt;br&gt; Gast (Cast) + Hardt (Hart)
| ''Hartigast'' &lt;br&gt; Hardt (Hart) + Gast
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Кестарт|Кестарт (Гестарт, Гештарт, Кестэрт, Гейштарт)]]'''
| 
| ''Gesterd'' (''Gisteard'') &lt;br&gt; Gast (Gest) + Hardt (Hart) &lt;br&gt; ''Gistrudis'' &lt;br&gt; Geso (Giso) + Trudo (Trut) 
| ''Thrudgis'' &lt;br&gt; Trudo (Trut) + Geso (Giso)
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Гестар|Гестар (Гестэра, Гештар, Гештэр, Гейштэр, Гейштар, Кестэр, Кейстар)]]'''
| 
| ''Gester'' (''Gaster'', ''Caster'') &lt;br&gt; Gast (Gest) + Heri (Hari)
| ''Herigast'' &lt;br&gt; Heri + Gast
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Гаштольд (імя)|Гастаўд (Гашталт, Гаштольд, Каштаўт, Кашталт)]]'''
| 
| ''Gastald'' (''Castald'', ''Gastaud'', ''Gastaut'') &lt;br&gt; Gast (Cast) + Waldo (Walt) &lt;br&gt; Gast (Cast) + Teudo
|
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Гестаўт|Гестаўт (Гесталт, Гештаўт, Кешталт, Кестаўт, Кістаўт, Гестаўд, Гештаўд, Гіштаўт, Гейстаўт, Кейстаўт)]]'''
| 
| ''Gistald'' (''Gestold''{{Заўвага|name=&quot;Польшча&quot;}}) &lt;br&gt; Gast (Gest) + Waldo (Walt) &lt;br&gt; Geso (Giso) + Teudo (Taut)
| ''Teutgis'' &lt;br&gt; Teudo (Teuth) + Geso (Giso)
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Гаўд|Гаўт (Гаўда, Гаўдзь, Галд, Галдзь)]]'''
| —
| ''Gaudo'' (''Gauto'')
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Гаўдык|Гаўдык (Галдык, Гальдык, Калдык)]]'''
| —
| ''Gaudeck'' (''Gaudich'') &lt;br&gt; Gaudo + -k-
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Гаўдзіла|Гаўдзіла (Гаўдэль, Гаўдзіль, Гальдзель)]]'''
| —
| ''Gaudila'' (''Gaudela'') &lt;br&gt; Gaudo + -l-
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Гаўдзін|Гаўдзін (Голдзін)]]'''
| —
| ''Gaudin'' &lt;br&gt; Gaudo + -n-&lt;br&gt; ''Goldine'' &lt;br&gt; Goldo + -n-
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Гаўдэш|Гаўдэш (Гольташ)]]'''
| —
| ''Gautsch'' &lt;br&gt; Gaudo + -sch- 
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Гаўтоўт]]'''
| 
| ''Gautald'' (''Gaudald'') &lt;br&gt; Gaudo (Gauto) + Waldo (Walt)
| ''Waltgaud'' &lt;br&gt; Waldo (Walt) + Gaudo
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Гаўтвід]]'''
| 
| ''Gautwidus'' (''Gautvidr'') &lt;br&gt; Gaudo (Gauto) + Wido
| ''Widegaud'' &lt;br&gt; Wido + Gaudo
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Гоўдвік]]'''
| 
| ''Goldwig''  &lt;br&gt; Gaudo + Wigo (Wic) &lt;br&gt; Goldo + Wigo (Wic)
| ''Wihgoz''{{Заўвага|name=&quot;goz&quot;}} &lt;br&gt; Wigo + Gaudo
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Гаўтэр|Гаўтэр (Гоўтэр)]]'''
| 
| ''Gauter''  &lt;br&gt; Gaudo + Heri
| ''Herigaudis'' &lt;br&gt; Heri + Gaudo
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Гаўдземунда (імя)|Гаўдземунда (Гаўдмонт, Каўдмонт)]]'''
| 
| ''Gaudemund'' &lt;br&gt; Gaudo + Mund (Munt)
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Гаўдэрых|Галтрык]]'''
| 
| ''Gautrik'' (''Gautrikr'', ''Gaudericus'') &lt;br&gt; Gaudo (Gauto) + Rick &lt;br&gt; ''Goldric'' &lt;br&gt; Goldo + Rick
| ''Richcoz''{{Заўвага|name=&quot;goz&quot;}} &lt;br&gt; Rick (Rih) + Gaudo
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| [[Гаўдрым]]
| [[Рымгальд]]
| Gaudo + Rim
| ''Rimigaud'' &lt;br&gt; Rim + Gaudo
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Гаўдрут|Гаўдрут (Каўтруд)]]'''
| 
| ''Gautrude'' &lt;br&gt; Gaudo + Trudo (Drutus)
| ''Trutgaudus'' &lt;br&gt; Trudo + Gaudo 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Геда|Геда (Гет, Гіда, Гада)]]'''
| —
| ''Geda'' (''Geto'', ''Giddo'', ''Gaddo'')
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Гедзейка|Гедзейка (Гадзейка, Гедыка, Гедык, Гадыка)]]'''
| —
| ''Gedicke'' (''Gädecke'', ''Gedeco''{{Заўвага|name=&quot;Польшча&quot;}}) &lt;br&gt; Geda (Gaddo) + -k- 
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Гедзель|Гедзель (Гадыла, Гідзель, Кіцела, Гаціла, Гатэль)]]'''
| —
| ''Gedel'' (''Gadilo'', ''Gitila'', ''Ketil'', ''Gattilo'', ''Gattel'', ''Catilo'') &lt;br&gt; Geda (Geto) + -l- 
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Гедзень|Гедзень (Гедэн, Гадзін, Гедзін, Гецень, Гіцень)]]'''
| —
| ''Gedenus'' (''Gadinus'', ''Giddinus'', ''Getina'') &lt;br&gt; Geda (Giddo) + -n- 
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| [[Гедбуд|Гедбуд (Гедбод, Гедбут, Кедбут)]]
| [[Будзікід (імя)|Будзікід]]
| Geda + Bodo (Budo)
| Bodo (Budo) + Geda (Giddo)
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Гадаальд|Гідульт (Гідаўд, Гедаўд)]]'''
| 
| ''Gidoldus'' (''Gedoaldus'') &lt;br&gt; Geda (Giddo) + Waldo (Walt)
| ''Wealdgyth'' &lt;br&gt; Waldo + Geda (Giddo)
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Гетаўт (імя)|Гетаўт (Геталт, Гетальд, Гітаўт, Кетаўт, Гатаўт)]]'''
| 
| ''Getoldus'' (''Ketold'', ''Cataudo'') &lt;br&gt; Geda (Geto) + Waldo (Walt) &lt;br&gt; Geda (Geto) + Teudo (Taut) 
| ''Theotgit'' &lt;br&gt; Teudo (Teuth) + Geda (Giddo)
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| [[Гедзівід|Гедзівід (Кедзівід, Гетвід)]]
| 
| Geda + Wido
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| [[Гедзівіл|Гедзівіл (Гедвіл, Гетвіл, Гідвіл, Гадвіл, Кедвіл)]]
| [[Вільгет]]
| Geda (Giddo) + Wilo
| ''Wilgyth'' &lt;br&gt; Wilo + Geda (Giddo) 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Гедвін]]'''
| 
| ''Gedovin'' &lt;br&gt; Geda + Wino
| ''Wynngeat'' &lt;br&gt; Wino + Geda
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Гітэр|Гітэр (Гедэр, Гадэр, Гатар, Гедр, Гідр, Кецер, Кадэр)]]'''
| 
| ''Getær'' (''Gader'', ''Gatharius'', ''Gidhari'') &lt;br&gt; Geda (Giddo) + Heri
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Гітарт|Гітарт (Гедарт, Гетарт, Кітарт)]]'''
| 
| ''Gidheard'' (''Gạddert'') &lt;br&gt; Geda (Giddo) + Hardt (Hart)
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| [[Гедыгольд|Гедыгоўд (Гедыгольд, Кедкаўд, Кедкольд)]]
| 
| Geda + Gaudo &lt;br&gt; Geda + Goldo
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Гедгонт|Гедгонт (Гедконт, Кітконт)]]'''
| 
| ''Gadagunti'' &lt;br&gt; Geda (Gaddo) + Gunth (Kunth)
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Гедзіман]]'''
| 
| ''Gidman'' (''Gettman'') &lt;br&gt; Geda (Giddo) + Mann
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Гедзімін (імя)|Гедзімін (Гідзімін, Гідмін, Кедзімен, Кедмін, Кідмін)]]'''
| 
| ''Giddeminus'' &lt;br&gt; Geda (Giddo) + Minno
| ''Mengede''{{Заўвага|{{Артыкул у іншым разьдзеле|Мэнгдэны|Менгеды (пазьней Мэнгдэны)|de|Mengden (Adelsgeschlecht)}} — [[Нямеччына|нямецкі]], пазьней [[Інфлянты|інфлянцкі]] шляхецкі род, які паходзіць з [[Вэстфалія|Вэстфаліі]]}} &lt;br&gt; Minno (Menno) + Geda
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Гедмонт|Гедмонт (Кадзімонт, Гемонт)]]'''
| 
| ''Gadamundus'' (''Gjetmund'', ''Gemundus'') &lt;br&gt; Geda (Gaddo) + Mund (Munt)
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Гадарых|Гедрык]]'''
| 
| ''Gedrich'' (''Gadric'') &lt;br&gt; Geda (Gaddo) + Rick (Rih)
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Гадзь|Гадзь (Ед, Едзь, Яд, Ядзь)]]'''
| —
| ''Hatho'' (''Had'', ''Hedo'', ''Adi'', ''Edo'')
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Адзейка|Адзейка (Адзіка, Гадыка, Ядзейка, Ядзека, Ядык, Гадэйка)]]'''
| — 
| ''Adecho'' (''Adika'', ''Chadico'', ''Edica'') &lt;br&gt; Hatho (Adi) + -k-
| — 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Гаціла|Гаціла (Гадзіла, Адзель)]]'''
| — 
| ''Hetilo'' (''Hadala'', ''Adela'') &lt;br&gt; Hatho (Adi) + -l-
| — 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Ацень|Ацень (Едзін, Атэн)]]'''
| — 
| ''Atten'' (''Edin'', ''Atin'') &lt;br&gt; Hatho (Adi) + -n-
| — 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Ятаўт|Ятаўт (Атаўт, Гатаўт, Яталт, Яталд, Ятальд, Ядаўт, Ядальд)]]'''
| [[Волдат]]
| ''Atald'' (''Hathald'', ''Adalt'', ''Hadaud'') &lt;br&gt; Hatho (Had) + Waldo (Walt)
| ''Waldad'' (''Walthad'') &lt;br&gt; Waldo (Walt) + Hatho (Had) &lt;br&gt; ''Teuthad'' &lt;br&gt; Teudo (Teuth) + Hatho (Had) 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Ятвід|Ятвід (Адвід, Едзівід, Гетвід)]]'''
| 
| ''Atvid'' (''Adhuid'', ''Hadewidis'') &lt;br&gt; Hatho (Edo) + Wido  
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Ядвіга|Ядвіга (Ядовіг)]]'''
| 
| ''Hadwig'' (''Hedwig'') &lt;br&gt; Hatho (Hedo) + Wigo  
| ''Wichad'' &lt;br&gt; Wigo (Wic) + Hatho (Hedo)
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Ятвіл|Ятвіл (Ядвіл, Ядвіла, Едзівіл, Гадвіл)]]'''
| [[Вілят]]
| ''Attavill'' (''Adovila'') &lt;br&gt; Hatho (Adi) + Wilo
| ''Wiliatus'' (''Williad'') &lt;br&gt; Wilo + Hatho (Adi)
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Ядгаўд]]'''
| 
| ''Hadegaud'' (''Adegaudus'') &lt;br&gt; Hatho (Adi) + Gaudo
| ''Gauthaus''{{Заўвага|У гэтай зафіксаванай у крыніцах форме адбыўся пераход had у haus)&lt;ref&gt;Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YOBwrIPG8IQC&amp;q=gauthaus#v=snippet&amp;q=gauthaus&amp;f=false S. 617, 789].&lt;/ref&gt;}} &lt;br&gt; Gaudo (Gaut) + Hatho 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Ядгін]]'''
| [[Гінят]]
| ''Hettgen'' (''Hedicken'') &lt;br&gt; Hatho (Adi) + Ginno (Genno)
| ''Genat'' (''Gennat'', ''Kynath'') &lt;br&gt; Ginno (Genno) + Hatho (Adi) 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Ядаг|Ядаг (Адаўг, Адаўк, Ядаўг, Ядаўк, Ядалг)]]'''
| 
| ''Adago'' (''Adaco'') &lt;br&gt; Hatho (Adi) + Dago &lt;br&gt; Hatho (Adi) + Daugo
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Ядат|Ядат (Ядзят)]]'''
| 
| ''Adat'' (''Adhad'') &lt;br&gt; Hatho (Adi) + Hatho (Adi)
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Гадар|Гадар (Ядар, Атар)]]'''
| 
| ''Hader'' (''Adar'', ''Hathari'') &lt;br&gt; Hatho (Had) + Heri (Hari)   
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Атарт|Атарт (Етарт, Едэрт)]]'''
| 
| ''Atard'' (''Adahart'') &lt;br&gt; Hatho (Adi) + Hardt (Hart)   
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Гатман|Гатман (Адаман, Атман, Адамэн)]]'''
| 
| ''Hadoman'' (''Adiman'', ''Athiman'') &lt;br&gt; Hatho (Adi) + Mann  
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Ятмонт|Ятмонт (Адамонт, Этмант)]]'''
| 
| ''Etmunt'' (''Jatmund'', ''Adimondus'') &lt;br&gt; Hatho (Adi) + Mund (Munt)  
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Атрант]]'''
| 
| ''Aderando'' &lt;br&gt; Hatho (Adi) + Rando (Ranto)
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Гейман]]'''
| 
| ''Heyman'' (''Hayman'') &lt;br&gt; Haimo (Heimo) + Mann
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Геймант|Геймант (Гаймунт)]]'''
| 
| ''Haimund'' &lt;br&gt; Haimo (Heimo) + Mund (Munt)
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Генрых|Генрык]]'''
| 
| ''Henric'' (''Heimirich'') &lt;br&gt; Haimo (Heimo) + Rick (Rih)
|
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Індрых|Індрых (Індрык, Гендрык)]]'''
| 
| ''Hindrich'' (''Heinrich'') &lt;br&gt; Haimo (Heimo) + Rick (Rih)
|
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Гайд|Гайд (Гайда, Гейда, Гайдзь, Гайць, Кейда, Кейт)]]'''
| —
| ''Gaidus'' (''Gaido'', ''Geide'', ''Geith'', ''Keith'')
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Гайдэль|Гайдэль (Гейтыла)]]'''
| —
| ''Gaidel'' (''Geitel'') &lt;br&gt; Gaidus (Geith) + -l-
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Гейдзен|Гейдзен (Гайдзен, Гайдэн, Гайцен)]]'''
| —
| ''Gaidene'' (''Gaidinus'') &lt;br&gt; Gaidus (Geith) + -n-
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Гейдар]]'''
| 
| ''Gaidheri'' (''Geiter'') &lt;br&gt; Gaidus (Geith) + Heri (Hari)
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Гейтарт|Гейтарт (Гайторт)]]'''
| 
| ''Gaiterda'' &lt;br&gt; Gaidus (Geith) + Hardt (Hart)
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Гайдэман]]'''
| 
| ''Geidemann'' &lt;br&gt; Gaidus + Mann
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Гайда (імя)|Гайда (Гейда)]]'''
| —
| ''Heido'' (''Haido'')
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Гайдэла|Гайдэла (Гайдэль)]]'''
| —
| ''Heidilo'' (''Heidel'') &lt;br&gt; Heido (Haido) + -l-
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Эйтвід]]'''
| 
| ''Heidvid'' &lt;br&gt; Heido + Wido
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Эйтгін|Эйтгін (Эйтыгін, Эйдыгін)]]'''
| 
| ''Heitgin'' (''Heydekinus'') &lt;br&gt; Heido + Ginno (Genno)
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Гейдмант|Гейдмант (Гейтмант, Эйдмант, Эйтмант)]]'''
| 
| ''Heidmundus'' &lt;br&gt; Heido + Mund (Munt)
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Эйдрыг|Эйдрыг (Эйдрык)]]'''
| 
| ''Eidrich'' (''Heitrig'', ''Heidericus'') &lt;br&gt; Heido + Rick
| ''Rihheid'' &lt;br&gt; Rick (Rih) + Heido
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Геза (імя)|Гез (Гіза, Гіжа, Гесь, Кезь, Кейза)]]'''
| —
| ''Geso'' (''Giso'', ''Keso'', ''Geiso'')
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Геска|Гесека  (Геска, Гізік, Кізік, Кейзік)]]'''
| —
| ''Giesecke'' (''Geske'', ''Kiessig'') &lt;br&gt; Geso (Giso) + -k-
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Гізель|Гезела (Гізель, Кізіла, Кезела, Кізель)]]'''
| —
| ''Gesela'' (''Giesel'', ''Kisila'', ''Kisela'', ''Kiesel'') &lt;br&gt; Geso (Keso) + -l-
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Гізбэрт|Гізбэрт (Гізэбэрт, Гіжбэрт, Гісбарт)]]'''
| 
| ''Gisbert'' (''Gisebert'') &lt;br&gt; Geso (Giso) + Bert
| ''Berdegis'' &lt;br&gt; Bert + Geso (Giso)
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| [[Кезгайла|Кезгайла (Гезгайла)]]
| 
| Geso (Keso) + Gailo
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Гішвід]]'''
| 
| ''Gisoidis'' &lt;br&gt; Geso (Giso) + Wido
| ''Widugis'' &lt;br&gt; Wido + Geso (Giso) 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| [[Гесьмін|Гесьмін (Кесьмін, Кісьмен)]]
| 
| Geso (Keso) + Minno (Menno) &lt;br&gt; ''Gezman'' &lt;br&gt; Geso (Keso) + Mann
| ''Minegis'' &lt;br&gt; Minno + Geso (Giso) 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Гезімунд (імя)|Гесмонт (Гісімунт, Гізымант, Гіжымант, Гейсімонт, Гейсмонт)]]'''
| 
| ''Gesimund'' (''Gesmondo'', ''Gisimund'', ''Gismondus'') &lt;br&gt; Geso (Giso) + Mund (Munt)
| ''Mundegis'' &lt;br&gt; Mund + Geso (Giso)
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Гес]]'''
| —
| ''Haso'' (''Hesa'')
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Гасьмір]]'''
| 
| ''Hasmar'' (''Hessemer'') &lt;br&gt; Haso (Hesa) + Mero (Maro)
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Гелда|Гелда (Гілда, Гелдзь, Гільдзь)]]'''
| —
| ''Geldo'' (''Gildo'')
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Гальтаўт|Гальтоўт (Гелдаўд, Гальтаўт, Гельтульд)]]'''
| 
| ''Geltolt'' (''Galdualdus'') &lt;br&gt; Geldo + Waldo (Walt)
| ''Waldgelt'' &lt;br&gt; Waldo + Geldo
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Ільць]]'''
| —
| ''Hilto'' (''Ildia'')
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Гільцін|Гільцін (Ільдзін)]]'''
| —
| ''Hiltin'' (''Ildin'') &lt;br&gt; Hilto (Ildia) + -n-
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Ілбуць|Ілбуць (Ілбудзь, Ільбуць)]]'''
| 
| ''Ilbuth'' (''Ilbodus'', ''Hiltiboto'') &lt;br&gt; Hilto + Boto (Buto)
| ''Buothilt'' &lt;br&gt; Boto (Buto) + Hilto
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Ілгут]]'''
| 
| ''Illgut'' (''Hiltgudis'') &lt;br&gt; Hilto + Gudo (Guta)
| ''Guthildis'' &lt;br&gt; Gudo (Guta) + Hilto 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Гільтэр]]'''
| 
| ''Hilder'' &lt;br&gt; Hilto + Heri
| ''Erhilt'' &lt;br&gt; Heri + Hilto 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Гельтман|Гельтман (Гільман, Ільман)]]'''
| 
| ''Heltmann'' (''Hillmann'', ''Ilmann'') &lt;br&gt; Hilto + Mann
| ''Manehildis'' &lt;br&gt; Mann + Hilto
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Гіка]]'''
| —
| ''Hico'' (''Hiko'')
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Гікель]]'''
| —
| ''Hiccila'' &lt;br&gt; Hico (Hiko) + -l-
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Гінгіла|Гінгіла (Гінгела, Гінгала)]]'''
| —
| ''Gingel'' (''Gengel'') &lt;br&gt; Geng + -l-
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Гента (імя)|Гінт (Гент, Генда)]]'''
| —
| ''Gento'' (''Gendo'', ''Gentt'')
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Гінцейка|Гінцейка (Гендэк, Гендзік, Гіндзіка)]]'''
| —
| ''Gendecke'' (''Gentke'') &lt;br&gt; Gento (Gendo) + -k-
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Гентыла|Гентыла (Гендзела, Гіндзель, Гінтыла, Гінтэль)]]'''
| —
| ''Gentile'' (''Gendele'', ''Gindel'', ''Gentel'') &lt;br&gt; Gento (Gendo) + -l-
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Гінцін|Гінцін (Гендзін, Гінцень, Кінцен)]]'''
| —
| ''Genten'' (''Gendinus'') &lt;br&gt; Gento + -n-
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Гінтш]]'''
| —
| ''Gentsch'' &lt;br&gt; Gento + -sch-
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Гінтаўт|Гінтаўт (Гінталт, Гентаўт, Кентаўт, Гантаўт, Кантаўт, Кінтаўт)]]'''
| [[Таўцігін]]
| ''Gentaltus'' (''Kentuald'', ''Gandualdus'', ''Candoaldo'') &lt;br&gt; Gento + Waldo (Walt) &lt;br&gt; Ginno (Genno) + Teudo (Taut) 
| ''Theudekin'' (''Deutgen'') &lt;br&gt; Teudo + Ginno
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Гінтэр|Гінтэр (Гентар, Гандар, Гінтар, Кентар)]]'''
| 
| ''Genter'' (''Genther'', ''Gander'') &lt;br&gt; Gento + Heri (Hari)
| ''Erigand'' &lt;br&gt; Heri + Gento (Gando)
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Кінтарт]]'''
| 
| ''Genthardus'' (''Gentert'') &lt;br&gt; Gento + Hardt (Hart)
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Гендырых (імя)|Гендрык (Гендрых, Гандрык)]]'''
| 
| ''Gendricus'' (''Gendrich'', ''Gandaricus'') &lt;br&gt; Gento (Gendo) + Rick
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Гера|Гера (Кер, Гіра)]]'''
| —
| ''Gero'' (''Kero'', ''Giro'')
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Герэйка|Герэйка (Герыка, Герка, Гірэйка, Кірэйка, Кірык)]]'''
| —
| ''Gerico'' (''Gerecke'', ''Kericho'', ''Kiereck'') &lt;br&gt; Gero (Kero) + -k-
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Герыла|Герыла (Керыла, Керэль, Герла, Герэль, Геруль, Гірэла)]]'''
| —
| ''Gerilo'' (''Kerilo'', ''Kerelo'', ''Gerlo'') &lt;br&gt; Gero (Kero) + -l-
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Герын|Герын (Гірын)]]'''
| —
| ''Gerin'' (''Girin'') &lt;br&gt; Gero (Giro) + -n-
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Керун|Керун (Герун, Герон)]]'''
| —
| ''Keruni'' (''Gerun'', ''Geron'') &lt;br&gt; Gero (Kero) + -n-
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Герута (імя)|Геруць (Геруд, Гаруць, Гіруць, Керут)]]'''
| —
| ''Geruthus'' (''Gerutha'') &lt;br&gt; Gero (Giro) + -t-
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Керш|Керш (Гірш, Геруш, Кірш)]]'''
| —
| ''Kiersch'' (''Giersch'', ''Gierasch'') &lt;br&gt; Gero (Kero) + -sch- 
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Гербут|Гербут (Гірбут, Гарбут, Кербут, Кірбут, Гірбуд, Гербудзь)]]'''
| [[Бутгер]]
| ''Gerboth'' (''Kerboto'', ''Gerbodo'', ''Garbutt'') &lt;br&gt; Gero (Kero) + Bodo (Budo) &lt;br&gt; Gero (Kero) + Boto (Buto)
| ''Butger'' (''Botgerus'', ''Bodeger'') &lt;br&gt; Boto (Buto) + Gero &lt;br&gt; Bodo + Gero
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Гервала]]'''
| 
| ''Gerwala'' &lt;br&gt; Gero + Wal (Walo)
| ''Walager'' &lt;br&gt; Wal (Walo) + Gero
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Геральд|Геральт (Геральд)]]'''
| 
| ''Gerald'' &lt;br&gt; Gero + Waldo (Walt)
| ''Waldger'' &lt;br&gt; Waldo + Gero
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Гервід]]'''
| [[Відугер]]
| ''Gerwid'' (''Gervidh'') &lt;br&gt; Gero + Wido
| ''Wideger'' (''Widger'') &lt;br&gt; Wido + Gero
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Кірвік]]'''
|  
| ''Kerwic'' (''Gerwic'') &lt;br&gt; Gero (Kero) + Wigo (Wic)
| ''Wicger'' &lt;br&gt; Wigo (Wic) + Gero
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Гервіла|Гервіла (Гірвіл, Гервел)]]'''
| 
| ''Gerwilo'' (''Garwilus'') &lt;br&gt; Gero (Giro) + Wilo
| ''Vilgar'' &lt;br&gt; Wilo + Gero
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Гервін|Гервін (Кервін, Гервен)]]'''
| [[Вінгер]]
| ''Gerwin'' (''Kerwin'', ''Girwin'', ''Gerwen'') &lt;br&gt; Gero (Kero) + Wino
| ''Winger'' &lt;br&gt; Wido + Gero
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Гервойна]]'''
| 
| ''Geruuni'' &lt;br&gt; Gero + Uuenna (Wona)
| ''Vunniger'' &lt;br&gt; Uuenna (Wona) + Gero
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Гергард|Гіргарт]]'''
| 
| ''Gerhard'' (''Girart'') &lt;br&gt; Gero (Giro) + Hardt (Hart)
| ''Hartger'' &lt;br&gt; Hardt + Gero
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Гер’ят|Гер’ят (Герат, Кір’ят)]]'''
| 
| ''Gerath'' (''Gerjet'') &lt;br&gt; Gero + Hatho (Adi) &lt;br&gt; Gero + Joto
| ''Hatger'' &lt;br&gt; Hatho + Gero
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Герод|Герод (Гірод)]]'''
| [[Гродгар (імя)|Рутгер]]
| ''Gaerod'' (''Girod'') &lt;br&gt; Gero + Hrodo (Roda) &lt;br&gt; Gero + Hatho
| ''Rutger'' &lt;br&gt; Hrodo (Ruodo) + Gero
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Геркін|Геркін (Гіргін, Кіркін)]]'''
| 
| ''Gerken'' (''Gerkinus'', ''Gergin'') &lt;br&gt; Gero (Kero) + -kin &lt;br&gt; Gero (Kero) + Ginno (Genno)
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| [[Герконт|Герконт (Гіргонт, Гіркунт, Гірконт, Кірконт, Гірканд)]]
| 
| Gero (Kero) + Gunth (Cund)
| ''Cundker'' (''Gunngeir'') &lt;br&gt; Gunth (Cund) + Gero (Kero)
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Керман (імя)|Керман (Герман)]]'''
| 
| ''Kerman'' (''German'') &lt;br&gt; Gero (Kero) + Mann
| ''Manger'' &lt;br&gt; Gero + Mann
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Гермін|Гермін (Гірмін)]]'''
| [[Мінгер]]
| ''Germinus'' &lt;br&gt; Gero (Giro) + Minno
| ''Minger'' &lt;br&gt; Minno (Menno) + Gero
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Германт|Германт (Гермунд, Гермунт, Гірмунт, Гармонт, Кірмонт)]]'''
| 
| ''Germont'' (''Germund'', ''Germunt'', ''Girmunt'', ''Garimund'', ''Kermunt'') &lt;br&gt; Gero (Giro) + Mund (Munt)
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Керстэн|Керстэн (Керстын, Карштэн, Герштан)]]'''
| [[Стангір]]
| ''Kersten'' (''Kerstin'', ''Karsten'', ''Girstano''{{Заўвага|name=&quot;Польшча&quot;}}) &lt;br&gt; Gero (Kero) + Steina (Sten)
| ''Staniger'' (''Stanker'') &lt;br&gt; Steina (Stean) + Gero (Giro)
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| [[Герстолт|Герстолт (Гірстолт, Герштаўт, Гірстоўт, Керстаўт)]]
| 
| Gero (Giro) + Stalto
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Гертруда|Гертруда (Гердруда)]]'''
| 
| ''Gertrud'' (''Gerdrud'', ''Girtrudis'') &lt;br&gt; Gero + Trudo
| ''Thrudger'' &lt;br&gt; Trudo + Gero
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Гір|Гір (Гіра, Гары)]]'''
| —
| ''Heri'' (''Hiro'', ''Hari'')
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Гірык]]'''
| —
| ''Hierica'' &lt;br&gt; Heri (Hiro) + -k-
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Гарыла (імя)|Гарыла (Герала, Гірыла)]]'''
| —
| ''Harilo'' (''Herilo'') &lt;br&gt; Heri (Hari) + -l-
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Гарын|Гарын (Гірын)]]'''
| —
| ''Herin'' &lt;br&gt; Heri (Hari) + -n-
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Гарыш|Гарыш (Гіраш)]]'''
| —
| ''Harisch'' (''Heresch''{{Заўвага|name=&quot;Польшча&quot;}}) &lt;br&gt; Heri (Hari) + -sch-
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Гарбут|Гарбут (Гарбот, Гербут, Ербут)]]'''
| [[Бутар]]
| ''Harboth'' (''Herbothe'') &lt;br&gt; Heri (Hari) + Boto (Buto)
| ''Butter'' &lt;br&gt; Boto (Buto) + Heri (Hari)
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Гербэрт]]'''
| 
| ''Herbert'' &lt;br&gt; Heri + Bert
| ''Berther'' &lt;br&gt; Bert + Heri
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Ірвіл]]'''
| 
| ''Irvil'' (''Iruil'') &lt;br&gt; Heri (Hiro) + Wilo
| ''Wileri'' &lt;br&gt; Wilo + Heri
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Герман (імя)|Герман (Гірман, Гарман, Гермен)]]'''
| [[Манар]]
| ''Hermann'' (''Hirimann'', ''Harimann'') &lt;br&gt; Heri (Hiro) + Mann
| ''Manarius'' (''Manahari'') &lt;br&gt; Mann + Heri (Hari)
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Ермін]]'''
| 
| ''Ermin'' &lt;br&gt; Heri + Minno
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Ермант|Ермант (Германт, Эрмант)]]'''
| 
| ''Eremund'' (''Herimont'') &lt;br&gt; Heri + Mund (Munt)
| ''Munter'' &lt;br&gt; Mund (Mutn) + Heri
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Ерандзь]]'''
| [[Рандар]]
| ''Herrand'' &lt;br&gt; Heri (Hari) + Rando (Ranto) &lt;br&gt; Heri (Hari) + -nd-
| ''Randhere'' (''Ranthar'') &lt;br&gt; Rando + Heri (Hari)
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Герда|Герд (Гард, Гірд, Гердзь, Гардзь, Герт)]]'''
| —
| ''Gerd'' (''Geard'', ''Gardo'', ''Gyrd'', ''Gert'')
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Гердзейка|Гердзейка (Гардзейка, Гірдзейка, Гертык)]]'''
| —
| ''Gerdeka'' (''Gardeke'', ''Gertke'') &lt;br&gt; Gerd + -k-
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Гердзіла|Гердзіла (Гардзела, Гердзяла, Гардзель, Гердзель, Гірдыла)]]'''
| —
| ''Gardila'' (''Gerdele'', ''Gertil'') &lt;br&gt; Gerd (Gardo) + -l-
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Гердзень (імя)|Гердзень (Гірдзен, Гардзінь, Гердзін)]]'''
| —
| ''Gerden''{{Заўвага|name=&quot;Польшча&quot;}} (''Girden''{{Заўвага|name=&quot;Польшча&quot;}}, ''Garden'', ''Gardin'', ''Gerdin'') &lt;br&gt; Gerd (Gert) + -n-
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Гердун|Гердун (Гердзюн, Гірдзюн)]]'''
| —
| ''Gerdun'' (''Gartuni'') &lt;br&gt; Gerd (Gardo) + -n-
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Гердут (імя)|Гердут (Кердут, Гердуць, Кердуць)]]'''
| —
| ''Kerdut'' &lt;br&gt; Gerd + -t-
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Гертаўт|Гертаўт (Гортаўт, Гіртаўт, Кіртаўт)]]'''
| 
| ''Gertoldus'' (''Kartold'') &lt;br&gt; Gerd (Gardo) + Waldo (Walt)
| ''Waldigardis'' &lt;br&gt; Waldo + Gerd (Gardo)
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Гірдзівід|Гірдзівід (Гірдвід, Кірдвід)]]'''
| 
| ''Gyrdvid'' (''Gertwidus'') &lt;br&gt; Gerd (Gyrd) + Wido
| ''Widgerd'' &lt;br&gt; Wido + Gerd
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| [[Гердвіл|Гердвіл (Гертвіл, Гірдзівіл, Кірдвіл)]]
| [[Вільгерд]]
| Gerd + Wilo
| ''Wilgeard'' (''Vilgard'') &lt;br&gt; Wilo + Gerd (Gardo)
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| [[Гердвойна|Гердвойна (Гірдвойна)]]
| 
| ''Geardwine'' &lt;br&gt; Gerd + Wino (Weine) &lt;br&gt; Gerd + Uuenna (Wona)
| ''Weingard'' &lt;br&gt; Wino (Weine) + Gerd (Gardo) &lt;br&gt; ''Vunnegart'' &lt;br&gt; Uuenna (Wona) + Gerd (Gardo)
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Гірдзімонт|Гірдзімонт (Кірдзімонт)]]'''
| [[Мантыгерд (імя)|Мантыгерд]]
| ''Gardmund'' (''Gertmund'') &lt;br&gt; Gerd (Gardo) + Mund (Munt)
| ''Mundgerd'' &lt;br&gt; Mund + Gerd
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Гардзь|Гардзь (Гарт, Арда)]]'''
| —
| ''Hardt'' (''Hart'', ''Ardo'')
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Гардэль|Гардэль (Гертэль, Эртэль)]]'''
| —
| ''Hardell'' (''Hertilo'', ''Ertel'') &lt;br&gt; Hardt (Hart) + -l-
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Гардзіна (імя)|Гардзіна (Гардына)]]'''
| —
| ''Hardin'' (''Herden'') &lt;br&gt; Hardt + -n-
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Артавід]]'''
| [[Відарт]]
| ''Hartvid'' &lt;br&gt; Hardt (Ardo) + Wido
| ''Vidart'' &lt;br&gt; Wido + Hardt (Hart)
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Эртвін]]'''
| [[Вінарт]]
| ''Hertwin'' (''Artwin'') &lt;br&gt; Hardt (Ardo) + Wino
| ''Winhart'' &lt;br&gt; Wino + Hardt
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Гартман|Гартман (Гертман, Эртман, Эрдман)]]'''
| 
| ''Hartman'' (''Hertman'', ''Ertman'', ''Erdmann'') &lt;br&gt; Hardt + Mann
| ''Manhardt'' &lt;br&gt; Mann + Hardt
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Гіба|Гіба (Геба, Кеба, Гейба)]]'''
| —
| ''Gibo'' (''Gebo'', ''Kebo'')
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Кібейка|Кібейка (Гебейка, Гібік)]]'''
| —
| ''Kibicho'' (''Gebecke'', ''Gibico'') &lt;br&gt; Gibo (Kebo) + -k-
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Кібель|Кібель (Гібэль, Гебель)]]'''
| —
| ''Kiebel'' (''Giebel'', ''Gebel'') &lt;br&gt; Gibo (Kebo) + -l-
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Гібін|Гібін (Гебіна, Гебэн, Гібінь, Гібен, Кебень)]]'''
| —
| ''Gibin'' (''Gebino'', ''Gebeno'', ''Kebene'') &lt;br&gt; Gibo (Gebo) + -n-
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Кібар|Кібар (Гібар, Кібір)]]'''
| 
| ''Kiber'' (''Kebehere'', ''Gibahari'') &lt;br&gt; Gibo (Kebo) + Heri (Hiro)
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Кібарт|Кібарт (Кібэрт, Гібарт)]]'''
| 
| ''Kibart'' (''Kibbert'', ''Gibert'') &lt;br&gt; Gibo (Kebo) + Bert &lt;br&gt; Gibo (Kebo) + Hardt (Hart)
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Гіў]]'''
| —
| ''Givo'' (''Gevo'')
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Гівейка]]'''
| —
| ''Givika'' (''Geuica'') &lt;br&gt; Givo + -k-
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Гівін|Гівін (Гівень)]]'''
| —
| ''Givin'' &lt;br&gt; Givo + -n- 
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Гевалт|Гевалт (Гевалд, Гівалт)]]'''
| 
| ''Gevald'' (''Givald'') &lt;br&gt; Givo (Gevo) + Waldo (Walt)
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Геверт|Геверт (Гівэрт, Ківэрт)]]'''
| 
| ''Gewert'' &lt;br&gt; Givo (Gevo) + Hardt (Hart)
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Гіль (імя)|Гіль (Кіл)]]'''
| —
| ''Gilo'' (''Gill'', ''Kil'')
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Гілейка|Гілейка (Гілік, Кілейка)]]'''
| —
| ''Gilleke'' &lt;br&gt; Gilo + -k-
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Гілін|Гілін (Гілень)]]'''
| —
| ''Gillin'' &lt;br&gt; Gilo + -n-
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Кілбар]]'''
| 
| ''Kilber'' (''Gilberia'') &lt;br&gt; Gilo (Kil) + Baro
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Гілбут]]'''
| 
| ''Gilbody'' &lt;br&gt; Gilo + Boto (Buto) &lt;br&gt; Gilo + Bodo (Budo)
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Кільман]]'''
| 
| ''Killman'' (''Gillman'') &lt;br&gt; Gilo (Kil) + Mann
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Гілімонт|Гілімонт (Гільмонт)]]'''
| 
| ''Gilmondus'' (''Gilmont'', ''Gilimund'') &lt;br&gt; Gilo + Mund (Munt)
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Гін|Гін (Гена, Кін, Кена, Кен, Гінь, Гень, Кінь)]]'''
| —
| ''Ginno'' (''Genno'', ''Gimmo'')
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Гінейка|Гінейка (Гінка, Гінек, Генейка, Кінейка)]]'''
| —
| ''Gineke'' (''Genke'', ''Genike'') &lt;br&gt; Ginno (Genno) + -k-
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Генела|Генела (Генель, Гінела, Гінель, Генуль, Кінель)]]'''
| —
| ''Genilo'' (''Genellus'', ''Ginolo'') &lt;br&gt; Ginno (Genno) + -l-
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Генут|Генут (Генюта)]]'''
| —
| ''Genut'' (''Geniut'') &lt;br&gt; Ginno (Genno) + -t-
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Кінюш|Кінюш (Генюш, Кінш, Гінюш)]]'''
| —
| ''Kinosz''{{Заўвага|name=&quot;Польшча&quot;}} (''Gennisch'') &lt;br&gt; Ginno (Genno) + -sch-
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Кімбар|Кімбар (Кімбэр, Гімбар, Гімбэр)]]'''
| 
| ''Gimber'' (''Cimber'') &lt;br&gt; Ginno + Baro
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Кімбарт|Кімбарт (Кімбэрт, Генбарт)]]'''
| 
| ''Gimbert'' &lt;br&gt; Ginno (Genno) + Bert &lt;br&gt; ''Kinbardus'' &lt;br&gt; Ginno (Genno) + Bardo (Barto) 
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Гінібут|Гінібут (Генбут, Гінбут, Кінбут, Гембут, Гімбут)]]'''
| 
| ''Genobod'' (''Genbaud'') &lt;br&gt; Ginno + Bodo (Budo) &lt;br&gt; Gino + Boto (Buto)
|
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Гінеўт]]'''
| 
| ''Ginaldus'' (''Genald'', ''Genaud'') &lt;br&gt; Ginno (Genno) + Waldo (Walt)
| ''Waldgina'' &lt;br&gt; Waldo + Ginno
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Гімольт]]'''
| 
| ''Gemoldus'' (''Gimoldus''{{Заўвага|name=&quot;Польшча&quot;}}) &lt;br&gt; Ginno (Gimmo) + Waldo (Walt) &lt;br&gt; Gemo + Waldo (Walt)
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| [[Гінвід]]
| [[Відзігін]]
| Ginno + Wido
| ''Widikin''  (''Wedigen'') &lt;br&gt; Wido + -kin &lt;br&gt; Wido + Ginno (Genno)
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| [[Гінівіл (імя)|Гінівіл (Кінвіл)]]
| [[Вількін]]
| Ginno + Wilo
| ''Willikin'' (''Willegin'') &lt;br&gt; Wilo + -kin &lt;br&gt; Wilo + Ginno
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Гінвін|Гінвін (Кінвін)]]'''
| 
| ''Genuinus'' (''Kinewin'') &lt;br&gt; Ginno (Genno) + Wino
| ''Winneken'' &lt;br&gt; Wino + Ginno
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Генавэфа|Генавіфа (Генавэва)]]'''
| 
| ''Genovefa'' &lt;br&gt; Ginno (Genno) + Vivo (*Weif)
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| [[Гінівойша]]
| [[Вісігін]]
| ''Genuis'' &lt;br&gt; Ginno (Genno) + Weise (Wiso) &lt;br&gt; Ginno + Waiso (Voysch)
| ''Visekin'' &lt;br&gt; Wiso + Ginno
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Гінят|Гінят (Генат, Гінат, Кінат, Кінят)]]'''
| [[Ядгін]]
| ''Genat'' (''Gennat'', ''Kynath'') &lt;br&gt; Ginno (Genno) + Hatho (Adi) &lt;br&gt; ''Genniod'' &lt;br&gt; Ginno (Genno) + Audo (Oto)
| ''Hettgen'' (''Hedicken'') &lt;br&gt; Hatho (Adi) + Ginno (Genno) 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Кінэр|Кінэр (Кінер)]]'''
| 
| ''Kiener'' (''Ginerius'', ''Gener'') &lt;br&gt; Ginno (Genno) + Heri
| ''Herekin'' &lt;br&gt; Heri + Ginno
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Кінэрт|Кінэрт (Кенарт, Генэрт)]]'''
| 
| ''Kinnert'' (''Ginart'', ''Genard'') &lt;br&gt; Ginno (Genno) + Hardt (Hart)
| ''Hartgen'' &lt;br&gt; Hardt (Hart) + Ginno (Genno)
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Кінконт|Генконт (Кінконт)]]'''
| 
| ''Gengundis'' (''Genegondis'') &lt;br&gt; Ginno (Genno) + Gunth (Cund)
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Гіман|Гіман (Кіман, Геман, Кеман)]]'''
| 
| ''Gimiman'' (''Kinman'') &lt;br&gt; Ginno (Gimmo) + Mann
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Кімін|Кімін (Гімін)]]'''
| 
| ''Gimmin'' &lt;br&gt; Ginno (Gimmo) + Minno &lt;br&gt; Ginno (Gimmo) + -n-
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Кімант|Кімант (Гімант, Кімунд, Кімунт)]]'''
| 
| ''Kymund'' (''Ginmund'', ''Kinmonth'') &lt;br&gt; Ginno + Mund (Munt) &lt;br&gt; Gemo + Mund (Munt)
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Гінет]]'''
| 
| ''Genet'' (''Gennett'', ''Ginetta'') &lt;br&gt; Ginno (Genno) + Nieth
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Гендрута|Гендрута (Гендруда, Гентруда, Гентрута, Кендрута)]]'''
| 
| ''Genedrudis'' (''Gintrudis'') &lt;br&gt; Ginno (Genno) + Trudo (Trut)
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Гога|Гога (Гок)]]'''
| —
| ''Gogo'' (''Goki'')
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Гогель|Гогель (Гугель, Кугель)]]'''
| —
| ''Goggilo'' (''Kugelo'') &lt;br&gt; Gogo + -l-
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Грода|Грот (Гродзь, Род, Руд, Родзь)]]'''
| —
| ''Hrodo'' (''Roda'', ''Ruodo'')
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Рудзейка|Рудзейка (Родзейка, Рудзека, Родзіка, Рудзік)]]'''
| —
| ''Ruadicho'' (''Rodicho'', ''Hruodicho'', ''Rudek'') &lt;br&gt; Hrodo (Ruodo) + -k-
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Рудзіла|Рудзіла (Рудзель, Родзель, Рудаль)]]'''
| —
| ''Rudila'' (''Rudela'', ''Hrodilo'', ''Ruadalo'') &lt;br&gt; Hrodo (Ruodo) + -l-
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Родэлін]]'''
| —
| ''Rothelin'' (''Hrodelin'') &lt;br&gt; Hrodo (Roda) + lin
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Родзень|Родзень (Рудзін, Рудзень, Рутэн)]]'''
| —
| ''Roden'' (''Rudin'', ''Ruethen'', ''Hrodin'') &lt;br&gt; Hrodo (Roda) + -n-
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Рудаш|Рудаш (Рудзеш, Рудзіш)]]'''
| —
| ''Rudusch'' (''Rudeš''{{Заўвага||name=&quot;Чэхія&quot;}}, ''Rudiš''{{Заўвага||name=&quot;Чэхія&quot;}}, ''Rutsch'') &lt;br&gt; Hrodo (Ruodo) + -sch-
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Рудаўт|Рудаўт (Рудалт, Ротаўт)]]'''
| 
| ''Rudolt'' (''Roudaut'', ''Rotaldus'', ''Rotaudus'', ''Hrotold'') &lt;br&gt; Hrodo (Ruodo) + Waldo (Walt) &lt;br&gt; Hrodo (Ruodo) + Teudo (Taut)  
| ''Theotrod'' &lt;br&gt; Teudo (Teuth) + Hrodo (Roda)
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Гродвіл|Гродвіл (Родвіл, Рудзівіл)]]'''
| 
| ''Hrodwil'' (''Rudwill'') &lt;br&gt; Hrodo (Ruodo) + Wilo
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Гродгаўд (імя)|Рогаўд (Рогаўт)]]'''
| 
| ''Rogaudus'' (''Hrodgaud'', ''Rotgaud'') &lt;br&gt; Hrodo (Roda) + Gaudo (Gaut)
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Гродгар (імя)|Рутгер (Рудкір, Рукір)]]'''
| [[Герод]]
| ''Rutger'' (''Rudker'', ''Rucker'') &lt;br&gt; Hrodo (Ruodo) + Gero (Kero)
| ''Gaerod'' (''Girod'') &lt;br&gt; Gero + Hrodo (Roda)
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Рудэр|Рудэр (Рутэр)]]'''
| 
| ''Ruder'' (''Hroadhar'', ''Grotchar'') &lt;br&gt; Hrodo (Ruodo) + Heri (Hari)
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Родаман|Родаман (Рудаман, Рудман, Рудамань)]]'''
| 
| ''Rodoman'' (''Roudman'', ''Hrodman'') &lt;br&gt; Hrodo (Roda) + Mann
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Градзімонт|Градзімонт (Радмонт)]]'''
| 
| ''Hrodmunt'' (''Rodmundus'', ''Rodomonte'') &lt;br&gt; Hrodo (Roda) + Mund (Munt) &lt;br&gt; ''Grodmundus''
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Гуда (імя)|Гут (Гуд, Гудзь, Гот, Года, Годзь)]]'''
| —
| ''Gudo'' (''Guta'', ''Got'', ''Godo'')
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Гудзейка|Гудзейка (Гудзіка, Гудзека, Гадзейка, Годыка, Гатыка, Кудзейка)]]'''
| —
| ''Gudecke'' (''Gudike'', ''Godeko'', ''Godica'', ''Gutthica'', ''Kudicke'') &lt;br&gt; Gudo (Guta) + -k-
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Гудзіла|Гудзіла (Гадзіла, Годэль, Гутэль)]]'''
| —
| ''Gudila'' (''Godila'', ''Godel'', ''Güttel'') &lt;br&gt; Gudo (Guta) + -l-
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Гудан|Гудан (Годун, Гудон)]]'''
| —
| ''Godan'' (''Godun'') &lt;br&gt; Gudo (Godo) + -n- 
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Гудзін|Гудзін (Гудзень, Годын, Гоцін, Гуцін)]]'''
| —
| ''Gudin'' (''Godenus'', ''Godin'', ''Gutin'') &lt;br&gt; Gudo (Guta) + -n- 
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Готаўт|Готаўт (Готалт, Гутаўт, Гутальт, Годаўт)]]'''
| 
| ''Gotolt'' (''Gotaldus'', ''Godaut'') &lt;br&gt; Gudo (Godo) + Waldo (Walt) &lt;br&gt; Gudo (Godo) + Tuedo (Taut) 
| ''Waltgudis'' &lt;br&gt; Waldo (Walt) + Gudo &lt;br&gt; ''Theudeguto'' (''Theudigota'') &lt;br&gt; Teudo + Gudo (Guta)
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Годвайн]]'''
| 
| ''Gottwein'' (''Gutwein'') &lt;br&gt; Gudo (Godo) + Wino (Weine) &lt;br&gt; Gudo (Godo) + Uuenna (Wona)
| ''Wunigodo'' &lt;br&gt; Uuenna (Wona) + Gudo (Godo)
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Гудвіл|Гудвіл (Гудзьвіл, Годвіль, Гадвіла)]]'''
| [[Вільгод]]
| ''Góðvili'' (''Goedwil'', ''Goteswillo'') &lt;br&gt; Gudo (Godo) + Wilo
| ''Willegod'' (''Willigut'') &lt;br&gt; Wilo + Gudo (Godo)
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Гутвін|Гутвін (Годвін)]]'''
| 
| ''Gutvinus'' (''Guduin'', ''Godoinus'') &lt;br&gt; Gudo (Guta) + Wino
| ''Wingot'' &lt;br&gt; Wino + Gudo (Godo)
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Гудзігал]]'''
| [[Гелігуд]]
| ''Godegel'' &lt;br&gt; Guda (Godo) + Gailo (Gelo)
| ''Gelgod'' &lt;br&gt; Gailo (Gelo) + Guda (Godo)
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Гутгер]]'''
| 
| ''Gutgerius'' (''Cuotker'') &lt;br&gt; Gudo (Guta) + Gero (Kero)
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Гудзігерд|Гудзігерд (Гудгерд, Годгерд)]]'''
| 
| ''Gudegerdus'' (''Godegardus'', ''Gudhgärdh'') &lt;br&gt; Gudo (Godo) + Gerd (Gardo)
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Готгін]]'''
| 
| ''Göttgen'' (''Gotichin'', ''Godekin'') &lt;br&gt; Gudo (Guta) + -kin &lt;br&gt; Gudo (Guta) + Ginno
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Гутар|Гутар (Гутэр, Гудар, Гудэр, Готэр, Гудр, Кудэр, Кутар)]]'''
| 
| ''Guter'' (''Guder'', ''Guther'', ''Gutthar'', ''Gotter'', ''Kuder'', ''Kutter'') &lt;br&gt; Gudo (Guta) + Heri (Hari)
| ''Herrguth'' &lt;br&gt; Heri + Gudo (Guta)
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Готарт|Готарт (Готард)]]'''
| 
| ''Gotard'' (''Gottert'', ''Godhard'') &lt;br&gt; Gudo (Godo) + Hardt (Hart) &lt;br&gt; ''Gotrudis'' &lt;br&gt; Gudo (Godo) + Trudo (Trut) 
| ''Hardgot'' &lt;br&gt; Hardt (Hart) + Gudo (Godo)
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Глеб]]'''
| 
| ''Goteleib'' (''Gudleifr'', ''Gottlieb'') &lt;br&gt; Gudo (Godo) + Leifi (Laybo)
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Готліб|Готліб (Годліб)]]'''
| 
| ''Gottlieb'' (''Goteleib'') &lt;br&gt; Gudo (Godo) + Leifi (Laybo) &lt;br&gt; ''Gottlieb'' (''Gudilub'', ''Gudeliva'') &lt;br&gt; Gudo (Got) + Lubo (Libo)
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Гудман|Гудман (Гутман, Годман)]]'''
| [[Мангуд]]
| ''Gudman'' (''Guotman'', ''Godman'') &lt;br&gt; Gudo (Godo) + Mann
| ''Mangod'' &lt;br&gt; Mann + Gudo (Godo)
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Гудымін|Гудымін (Гудмін)]]'''
| [[Мінгуд]]
| ''Goudemen'' (''Gudmen'') &lt;br&gt; Gudo + Minno (Menno)
| ''Mengodus'' &lt;br&gt; Minno (Menno) + Gudo (Godo)
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Гудмунд|Готмант]]'''
| 
| ''Gutmunt'' (''Godmont'', ''Gotmundus'') &lt;br&gt; Gudo (Got) + Mund (Munt) 
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Косман]]'''
| 
| ''Cosman'' (''Gossmann'') &lt;br&gt; Guso (Goza) + Mann
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Гошмант]]'''
| 
| ''Gosmundus'' (''Gusimund'') &lt;br&gt; Guso (Goza) + Mund (Munt)
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Гунт|Гунд (Гунда, Гунта, Кунда, Гонда, Конда, Конт, Конць, Кондзь)]]'''
| —
| ''Gunth'' (''Gundo'', ''Gondo'', ''Cund'', ''Kunth'', ''Contus'')
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Канцейка|Канцейка (Кандыка, Кундзік, Кунцік)]]'''
| —
| ''Cunthicho'' (''Cundicho'') &lt;br&gt; Gunth (Kunth) + -k-
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Кантэль|Кантэль (Гундзіла, Гунтуль)]]'''
| —
| ''Kuntilo'' (''Gundila'', ''Guntulo'', ''Gontella'') &lt;br&gt; Gunth (Kunth) + -l-
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Контын|Контын (Кондзін, Кундзін, Гондын, Гунтын, Гундзін)]]'''
| —
| ''Cundin'' (''Contina'', ''Guntin'', ''Gundin'') &lt;br&gt; Gunth (Kunth) + -n-
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Контун]]'''
| —
| ''Cunduni'' (''Gunduni'') &lt;br&gt; Gunth (Kunth) + -n-
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Контуш|Контуш (Кунтыш, Кунтуш)]]'''
| —
| ''Cundisch''{{Заўвага|name=&quot;Польшча&quot;}} (''Gondish'') &lt;br&gt; Gunth (Kunth) + -sch- 
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Контаўт (імя)|Контаўт (Гонтаўт, Конталт, Кунтаўт, Кунталт)]]'''
| 
| ''Contaldus'' (''Gontald'', ''Gontaut'') &lt;br&gt; Gunth (Cund) + Waldo (Walt) &lt;br&gt; Gunth (Cund) + Teudo (Taut) &lt;br&gt; Cono + Teudo (Taut)
| ''Waldegundis'' &lt;br&gt; Waldo + Gunth &lt;br&gt; ''Teutgundis'' &lt;br&gt; Teudo (Teuth) + Gunth
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Кандбут]]'''
| 
| ''Gundbuth'' (''Gundboto'') &lt;br&gt; Gunth (Kunth) + Boto (Buto)
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Контвід]]'''
| 
| ''Gunduidis'' &lt;br&gt; Gunth (Kunth) + Wido
| ''Widegundis'' &lt;br&gt; Wido + Gunth
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Кантыгерд]]'''
| 
| ''Cundigart'' (''Guntegardis'') &lt;br&gt; Gunth (Kunth) + Gerd (Gardo)
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Гунтэр|Гунтар (Гундар, Гонтар, Кунтэр, Контэр, Контар)]]'''
| 
| ''Guntar'' (''Gundar'', ''Gontar'', ''Kunter'', ''Konter'', ''Contari'') &lt;br&gt; Gunth (Kunth) + Heri (Hari)
| ''Harigundis'' &lt;br&gt; Heri (Hari) + Gunth (Gundo)
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Кантмін|Кантмін (Гонтмін)]]'''
| 
| ''Cundomenus'' &lt;br&gt; Gunth (Kunth) + Minno (Menno)
| ''Menegundia'' &lt;br&gt; Minno (Menno) + Gunth
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Гумонт]]'''
| 
| ''Gummund'' (''Guntamund'', ''Cummunt'') &lt;br&gt; Gunth + Mund (Munt)
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Кандрат|Кандрат (Кундрат, Контрад, Контрат)]]'''
| 
| ''Conttrat'' (''Kundrat'', ''Gundarat'') &lt;br&gt; Gunth (Kunth) + Rado (Rato)
| ''Ratcunda'' &lt;br&gt; Rado (Rato) + Gunth (Kunth)
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Гундэрык (імя)|Кондрыка (Кандрыка)]]'''
| [[Рыконт]]
| ''Condricus'' (''Gunderic'') &lt;br&gt; Gunth (Kunth) + Rick &lt;br&gt; ''Candericus'' (''Gandaricus'') &lt;br&gt; Gento (Gando) + Rick
| ''Rihcund'' &lt;br&gt; Rick (Rih) + Gunth (Kunth)
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Кантрым]]'''
| [[Рымконт]]
| ''Gondarim'' &lt;br&gt; Gunth (Kunth) + Rim
| ''Rimigundus'' &lt;br&gt; Rim + Gunth (Gundo)
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Кантрыт]]'''
| 
| ''Guntarith'' &lt;br&gt; Gunth (Kunth) + Rido
| ''Riidgunt'' &lt;br&gt; Rido + Gunth
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Гундыслаў]]'''
| 
| ''Gundisalv'' &lt;br&gt; Gunth (Gundo) + Aluo &lt;br&gt; Gunth (Gundo) + Salvo
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Дабейка]]'''
| —
| ''Dabicho'' &lt;br&gt; Dabo + -k-
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Дабела|Дабела (Дабіль, Дабель)]]'''
| —
| ''Dabila'' &lt;br&gt; Dabo + -l-
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Дань|Дань (Дан)]]'''
| —
| ''Dano'' (''Denno'', ''Dann'')
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Данейка|Данейка (Даніка, Дэнэка, Дэнейка)]]'''
| —
| ''Danica'' (''Denecke'') &lt;br&gt; Dano (Denno) + -k-
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Данюш|Данюш (Даніш)]]'''
| —
| ''Danisch''{{Заўвага|name=&quot;Польшча&quot;}} (''Danis''{{Заўвага|name=&quot;Польшча&quot;}}) &lt;br&gt; Dano + -sch-
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Дзенгель|Дзенгель (Дзінгель, Дзінгайла, Дангель, Дангела)]]'''
| 
| ''Dengel'' (''Dingela'') &lt;br&gt; Dano (Denno) + Gailo (Gelo)
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Данар|Данар (Данэр)]]'''
| 
| ''Danhari'' (''Danner'') &lt;br&gt; Dano + Heri (Hari)
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Доўнарт]]'''
| 
| ''Dannert'' (''Dännart'') &lt;br&gt; Dano + Hardt (Hart)
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Данкель]]'''
| —
| ''Danckel'' (''Danchilo'') &lt;br&gt; Danco + -l-
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Дамуль|Дамуль (Дамель)]]'''
| —
| ''Damulo'' (''Damilo'') &lt;br&gt; Dammo + -l-
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Даўга|Даўга (Дава, Доўг, Доўк)]]'''
| —
| ''Daugo'' (''Davo'')
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Давейка|Давейка (Давіка)]]'''
| —
| ''Davico'' &lt;br&gt; Daugo (Davo) + -k-
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Даўгіла|Даўгіла (Дагіла, Догель)]]'''
| —
| ''Dagila'' (''Dahilo'', ''Degel'') &lt;br&gt; Daugo + -l-
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Даўбор|Даўбор (Даўбар, Даўбэр, Даўбір, Доўбэр, Дабар, Даўпар)]]'''
| 
| ''Dauber'' (''Deuber'', ''Daber'') &lt;br&gt; Daugo (Davo) + Baro
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Даўбарт|Даўбарт (Даберт, Дэбэрт)]]'''
| 
| ''Daubert'' &lt;br&gt; Daugo (Davo) + Bert
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Давіл|Давіл (Тавіл)]]'''
| 
| ''Davila'' (''Dauwila'', ''Tauili'') &lt;br&gt; Daugo (Davo) + Wilo &lt;br&gt; Daugo (Davo) + -l-
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Давірд|Давірд (Тавірд)]]'''
| 
| ''Daverdt'' &lt;br&gt; Daugo (Davo) + Werta (Werdo)
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Давінь]]'''
| 
| ''Dawin'' (''Dauwin'') &lt;br&gt; Daugo (Davo) + Wino &lt;br&gt; Daugo (Davo) + -n-
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Давойна|Давойна (Дэвойна, Давойн, Давэйна, Давэйн)]]'''
| 
| ''Dewein'' &lt;br&gt; Daugo (Davo) + Wino (Weine)
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Даўгайла|Даўгайла (Дагала)]]'''
| 
| ''Dagalo'' (''Dægel'') &lt;br&gt; Daugo (Davo) + Gailo (Galo)
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Даўгер|Даўгер (Даўер)]]'''
| 
| ''Dauharjis'' (''Dauer'', ''Daherr'') &lt;br&gt; Daugo (Davo) + Heri (Hari)
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Даўгерд (імя)|Даўгерд (Даўгард, Даўгірд, Дагірд)]]'''
| 
| ''Daugaard'' &lt;br&gt; Daugo (Davo) + Gerd (Gardo)
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Даўгод|Даўгод (Дагут, Даўгот, Даўгут)]]'''
| 
| ''Dagott'' &lt;br&gt; Daugo (Davo) + Gudo (Got)
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Даўгоўд|Даўгоўд (Доўгаўд, Даўгольд)]]'''
| 
| ''Dagaud'' &lt;br&gt; Daugo (Davo) + Gaudo &lt;br&gt; Daugo (Davo) + Goldo 
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Даўгін|Даўгін (Даўкен, Даўген, Далгін)]]'''
| 
| ''Dagin'' (''Dawkin'') &lt;br&gt; Daugo (Davo) + Ginno
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| [[Даўгінт|Даўгінт (Даўкінт, Даўгінд)]]
| 
| Daugo (Davo) + Gento (Gendo) &lt;br&gt; Daugo (Davo) + Kindo
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Даўконт|Даўконт (Даўгонт, Даўкант, Дэкант, Даўкунт)]]'''
| 
| ''Dagant'' (''Dachant'') &lt;br&gt; Daugo (Davo) + Gunth (Kunth) &lt;br&gt; Dago + Gento
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| [[Даўлюд|Даўлюд (Даўлід)]]
| 
| Daugo (Davo) + Luido
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Даўмен|Даўмен (Даўман, Даўмін, Доўман)]]'''
| [[Міндоўг (імя)|Міндаў]]
| ''Dauman'' (''Daman'') &lt;br&gt; Daugo (Davo) + Mann &lt;br&gt; Daugo (Davo) + Minno (Menno)
| ''Mindach'' &lt;br&gt; Minno + Daugo (Davo)
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Даўмонт (імя)|Даўмонт (Даўмонд, Даўмунд, Даўмунт, Дамунт, Дамонт, Домунд)]]'''
| 
| ''Damondus'' (''Damundus'') &lt;br&gt; Daugo (Davo) + Mund (Munt)
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Доўнар (імя)|Доўнар (Доўнэр, Дохнар)]]'''
| 
| ''Douwner''{{Заўвага|name=&quot;Польшча&quot;}} &lt;br&gt; Daugo (Davo) + Noro (Nero) &lt;br&gt; ''Dæghnar'' &lt;br&gt; Dago + Noro (Nero) 
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| [[Даўспрунг (імя)|Даўспрунг]]
| 
| Daugo (Davo) + Spranco
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Даўят (імя)|Даўят (Даўют, Тавят)]]'''
| 
| ''Dowyatt'' (''Daviato'') &lt;br&gt; Daugo (Davo) + Joto (Juto) &lt;br&gt; Daugo (Davo) + Hatho (Adi)
|
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Дака (імя)|Дака (Дага)]]'''
| —
| ''Dago'' (''Dacco'', ''Taggo'', ''Daia'')
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Дагейка|Дагейка (Дакейка)]]'''
| —
| ''Dageke'' (''Dagiko'') &lt;br&gt; Dago (Dacco) + -k-
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Дакіла|Дакіла (Дакель)]]'''
| —
| ''Dacilo'' (''Dacilus'', ''Dagilo'') &lt;br&gt; Dago (Dacco) + -l-
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Дайль]]'''
| —
| ''Daila'' &lt;br&gt; Dago (Daia) + -l-
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Дакінь|Дакінь (Дэген, Тагін)]]'''
| —
| ''Dacinus'' (''Daginus'', ''Taginus'') &lt;br&gt; Dago (Taggo) + -n-
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Дакварда]]'''
| 
| ''Dagward'' &lt;br&gt; Dago (Dacco) + Wardo
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Дагела|Дагела (Дагель, Дагайль)]]'''
| 
| ''Dagela'' &lt;br&gt; Dago + Gailo (Gelo)
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Дэймонт|Дэймонт (Даймонт)]]'''
| 
| ''Deimund'' (''Daymont'') &lt;br&gt; Dago (Daia) + Mund (Munt)
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Дэйна]]'''
| —
| ''Deina'' (''Dagena'')
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Дайнар|Дайнар (Дайнэр, Дэйнар, Дэйнэр)]]'''
| 
| ''Deiner'' (''Degenher'') &lt;br&gt; Deina (Dagena) + Heri (Hari)
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Дыдэла|Дыдэла (Дэдэла)]]'''
| —
| ''Dedela'' (''Dedila'') &lt;br&gt; Dedo + -l-
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Дорг (імя)|Дорг (Драга, Драка)]]'''
| —
| ''Drogo'' (''Drago'', ''Draco'')
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Даргіла|Даргіла (Драгіл, Драгул, Даргель)]]'''
| —
| ''Drogila'' (''Drogulus'') &lt;br&gt; Drogo + -l-
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Доргень|Доргень (Доргін)]]'''
| —
| ''Drogen'' (''Drogin'') &lt;br&gt; Drogo + -n-
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| [[Даргвойн|Даргвойн (Даргвайн)]]
| 
| ''Dragwin'' &lt;br&gt; Drogo (Drago) + Wino (Weine) &lt;br&gt; Drogo + Uuenna (Wona)
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Драгат|Драгат (Даргаць)]]'''
| 
| ''Drogat'' &lt;br&gt; Drogo + Hatho (Adi)
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Дзір|Дзір (Дыра, Тыр)]]'''
| —
| ''Diehr'' (''Dioro'', ''Tier'')
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Дзярэйка|Дзярэйка (Дзерык, Дэрэк, Церэйка, Цірык)]]'''
| —
| ''Diericke'' &lt;br&gt; Diehr + -k-
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Тырэль|Тырэль (Цірыль, Тырыла)]]'''
| —
| ''Tyrell'' &lt;br&gt; Diehr (Tier) + -l-
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Тырун|Тырун (Цірун)]]'''
| —
| ''Teoruni'' &lt;br&gt; Diehr (Tier) + -n-
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Тырыш|Тырыш (Дэрэш, Дэрш)]]'''
| —
| ''Thiersch'' (''Dirisch'', ''Dirsche'') &lt;br&gt; Diehr (Tier) + -sch-
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Дырбут|Дырбут (Дзербут, Цірбут)]]'''
| 
| ''Direbode'' &lt;br&gt; Diehr + Boto (Buto) &lt;br&gt; Diehr + Bodo (Budo) 
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Тырольдзь]]'''
| 
| ''Tirold'' (''Deorwald'') &lt;br&gt; Diehr (Tier) + Waldo
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Дэрвін|Дэрвін (Дзеравін, Дырвін, Дэрвінь, Дарвінь)]]'''
| 
| ''Derwin'' (''Direwine'', ''Deorwine'') &lt;br&gt; Diehr + Wino
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Дзірман|Дзірман (Дырымен, Дзерман, Цірман, Дзірамін)]]'''
| 
| ''Dierman'' (''Deormann'', ''Direman'', ''Derman'', ''Tiermann'') &lt;br&gt; Diehr + Mann
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Дзірмант|Дзірмант (Дырманд, Дзірмунт, Дырмунт, Дзермант, Цірмонт)]]'''
| 
| ''Dyrmond'' (''Diermunt'', ''Deormund'', ''Tiermunt'') &lt;br&gt; Diehr (Dioro) + Mund (Munt)
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Дзерамер|Дзерамер (Дэрамэр)]]'''
| 
| ''Diormerus'' (''Deormar'', ''Teormar'') &lt;br&gt; Diehr (Dioro) + Mero
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Дырмот]]'''
| 
| ''Dyrmodh'' (''Deormod'') &lt;br&gt; Diehr (Dioro) + Mot (Moda)
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| [[Дзірсун]]
| 
| Diehr + Suno
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Дуніла]]'''
| —
| ''Dunila'' &lt;br&gt; Duno + -l-
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Дывіла]]'''
| —
| ''Divilo'' &lt;br&gt; Deiwe + -l-
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Іва]]'''
| —
| ''Ivo''
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Ібут]]'''
| 
| ''Ibodus'' &lt;br&gt; Ivo + Boto (Buto) &lt;br&gt; Ivo + Bodo (Budo)
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Івар]]'''
| 
| ''Ivar'' &lt;br&gt; Ivo + Heri (Hari)
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Ідзель]]'''
| —
| ''Idela'' (''Idilo'') &lt;br&gt; Ido + -l-
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Інга|Інка]]'''
| —
| ''Ingo'' (''Incho'')
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Інгіль]]'''
| —
| ''Ingilo'' &lt;br&gt; Ingo + -l-
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Імбар|Імбар (Імбэр)]]'''
| 
| ''Imbor'' (''Imber'', ''Ingeborg'', ''Ingeburg'') &lt;br&gt; Ingo (Incho) + Burga
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Ігар]]'''
| 
| ''Inchar'' &lt;br&gt; Ingo (Incho) + Heri (Hari)
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Інгела|Інгела (Інгель)]]'''
| 
| ''Ingeila'' (''Ingel'') &lt;br&gt; Ingo + Gailo (Gelo)
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Эйса]]'''
| —
| ''Iso'' (''Heyse'', ''Eyse'')
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Ізбут|Ізбут (Есбут, Эйсбут)]]'''
| 
| ''Isbodus'' &lt;br&gt; Iso + Bodo (Budo) &lt;br&gt; Iso + Boto (Buto)
|
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Ісавін]]'''
| 
| ''Isovin'' &lt;br&gt; Iso + Wino
|
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Ісад]]'''
| 
| ''Isada'' &lt;br&gt; Iso + Hatho (Adi)
|
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Ішман|Ішман (Ізман, Ісаман)]]'''
| 
| ''Issmann'' (''Isaman'') &lt;br&gt; Iso + Mann
|
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Эйсман|Эйсман (Айсман, Эйсыман)]]'''
| 
| ''Eismann'' (''Eisemann'') &lt;br&gt; Iso (Eisen) + Mann
|
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Ізмунт|Ізмунт (Ісмант, Ішмант)]]'''
| 
| ''Ismund'' (''Isimund'', ''Isemund'') &lt;br&gt; Iso + Mund (Munt)
|
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Эйсімонт|Эйсімонт (Эйсмант, Эйсмунт, Эйсмунд, Айсмант)]]'''
| 
| ''Eismund'' (''Eisenmund'') &lt;br&gt; Iso (Eisen) + Mund (Munt)
|
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Кагель]]'''
| —
| ''Cagel'' (''Kagel'', ''Cagilo'') &lt;br&gt; Caco (Kage) + -l-
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Каз|Каз (Казь, Гась)]]'''
| —
| ''Cazo'' (''Kas'', ''Gazo'')
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Казека|Казека (Казейка, Казіка)]]'''
| —
| ''Kaseke'' &lt;br&gt; Cazo (Kas) + -k-
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Казіль|Казіль (Казела, Гасель)]]'''
| —
| ''Cazilo'' &lt;br&gt; Cazo + -l-
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Казімер|Казімер (Казмар, Казьмер, Казімір)]]'''
| 
| ''Gazmar'' (''Gasmarus'') &lt;br&gt; Cazo (Gazo) + Mero (Maro)
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Кор|Кор (Кара, Кар)]]'''
| —
| ''Caro'' (''Kárr'')
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Карэйка (імя)|Карэйка (Карэка)]]'''
| —
| ''Kareke'' &lt;br&gt; Caro + -k-
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Карыла|Карыла (Карэла)]]'''
| —
| ''Karila'' &lt;br&gt; Caro + -l-
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Карыбут (імя)|Карыбут (Карыбот, Корбут, Карбот, Корбат, Карабут)]]'''
| 
| ''Coributh''{{Заўвага|name=&quot;Польшча&quot;}} (''Karbot''{{Заўвага|name=&quot;Польшча&quot;}}, ''Korbot''{{Заўвага|name=&quot;Польшча&quot;}}) &lt;br&gt; Caro + Boto (Buto) &lt;br&gt; ''Karibaudis'' &lt;br&gt; Caro + Bodo (Budo)
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Карвіна (імя)|Карвіна (Карвін, Корвін)]]'''
| 
| ''Caruin'' &lt;br&gt; Caro + Wino
| ''Vinicar'' &lt;br&gt; Wino + Caro
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Карыгайла (імя)|Карыгайла]]'''
| 
| ''Kargil'' &lt;br&gt; Caro + Gilo &lt;br&gt; ''Corgal''{{Заўвага|name=&quot;Польшча&quot;}} &lt;br&gt; Caro + Gailo (Galo)
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Каргоўд|Каргоўд (Каргоўт)]]'''
| 
| ''Caragolt'' &lt;br&gt; Caro + Goldo &lt;br&gt; Caro + Gaudo (Gaut)
|
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Караман (імя)|Караман (Карман)]]'''
| 
| ''Karaman'' (''Caroman'', ''Carman'') &lt;br&gt; Caro + Mann
| ''Manakari'' &lt;br&gt; Mann + Caro
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Кармін (імя)|Кармін]]'''
| 
| ''Carmin'' (''Karmin'') &lt;br&gt; Caro + Minno
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Карымонт|Карымонт (Карымунт, Кармонт)]]'''
| 
| ''Caromond'' (''Karmunt'', ''Kárimundr'') &lt;br&gt; Caro + Mund (Munt)
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Карыят (імя)|Карыят]]'''
| 
| ''Cariatto'' &lt;br&gt; Caro + Joto &lt;br&gt; Caro + Hatho (Adi)
| ''Jutcar'' &lt;br&gt; Joto (Juto) + Caro
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Кароль (імя)|Кароль (Карэль, Караль)]]'''
| —
| ''Carolus'' (''Carellus'')
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Кінда]]'''
| —
| ''Kindo''
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Кінціла|Кінціла (Кіндзель)]]'''
| —
| ''Kintilo'' (''Kindel'') &lt;br&gt; Kindo + -l-
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| [[Кінцібут]]
| 
| Kindo + Boto (Buto)
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| [[Кінцівіл]]
| 
| Kindo + Wilo
| ''Willekind'' &lt;br&gt; Wilo + Kindo
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Кіндэр]]'''
| 
| ''Kinder'' (''Kinter'') &lt;br&gt; Kindo + Heri
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Кляўз|Кляўз (Кляўзь, Кляўс, Кляўш)]]'''
| —
| ''Klaus'' (''Nikolaus'')
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| [[Кляўзгайла]]
| 
| Klaus + Gailo
|
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Кома (імя)|Кома]]'''
| —
| ''Como'' (''Gumo'')
| — 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Куміла|Куміла (Гумель, Комель, Кумель)]]'''
| —
| ''Comela'' (''Gumila'') &lt;br&gt; Como (Gumo) + -l-
| — 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Камонт|Камонт (Комант)]]'''
| 
| ''Comont'' &lt;br&gt; Como + Mund (Munt) &lt;br&gt; ''Camund'' &lt;br&gt; Camo + Mund (Munt)
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Кона|Кона (Куна, Кун)]]'''
| —
| ''Cono'' (''Cuno'')
| — 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Кунейка|Кунейка (Кунік, Канейка, Коніка)]]'''
| —
| ''Kuniko'' (''Chunico'', ''Kunecke'', ''Konneke'') &lt;br&gt; Cono (Cuno) + -k-
| — 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Куніла|Куніла (Кунела)]]'''
| —
| ''Chunulo'' (''Künel'') &lt;br&gt; Cono (Cuno) + -l-
| — 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Кунаш|Кунаш (Конаш)]]'''
| —
| ''Kühnsch'' (''Kunosch''{{Заўвага|name=&quot;Польшча&quot;}}, ''Konosz''{{Заўвага|name=&quot;Польшча&quot;}}) &lt;br&gt; Cono (Cuno) + -sch-
| — 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| [[Конвід]]
| 
| Cono + Wido
|  
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Канвіл|Канвіл (Кунвіл)]]'''
| 
| ''Convilus'' (''Convilius''){{Заўвага|Імя Convilius можа быць супольным для [[кельты|кельтаў]] і [[германцы|германцаў]] — як і імя [[Радзівіл (імя)|Ratwilius]]&lt;ref&gt;Schmittlein R. Les noms d’eau de la Lituanie (fin), le nom de Radziwill // Revue internationale d’onomastique. Nr. 4, 1964. P. 281—292.&lt;/ref&gt;}} &lt;br&gt; Cono (Cuno) + Wilo
|  
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Канігайла|Канігайла (Кунгель, Кунігель, Конгіл, Конкайл)]]'''
| 
| ''Congallus'' (''Cungelus'', ''Kunigil'', ''Kunigel'') &lt;br&gt; Cono (Cuno) + Gailo (Gelo)
|  
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| [[Конгенд]]
| 
| Cono + Gento
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Конгер]]'''
| 
| ''Kunger'' &lt;br&gt; Cono (Cuno) + Gero
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Кангерд|Кангерд (Конгірд)]]'''
| 
| ''Cunigard'' &lt;br&gt; Cono (Cuno) + Gerd (Gardo)
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Кунат|Кунат (Конат)]]'''
| 
| ''Kunat'' &lt;br&gt; Cono + Hatho (Adi)
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Конер]]'''
| 
| ''Koner'' (''Cunari'') &lt;br&gt; Cono (Cuno) + Heri (Hari)
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Конарт|Конарт (Конерт, Кунэрт)]]'''
| 
| ''Konert'' (''Kunert'', ''Conard'') &lt;br&gt; Cono (Cuno) + Hardt (Hart)
|  
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Конрад|Конрад (Конрат, Кунрад, Кунрат)]]'''
| 
| ''Konrad'' (''Conrat'', ''Cunrad'', ''Cunrat'') &lt;br&gt; Cono (Cuno) + Rado
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Кондрут]]'''
| 
| ''Cundrud'' &lt;br&gt; Cono (Cuno) + Trudo (Drutus)
|
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Левік|Левік (Лявейка, Леўка)]]'''
| —
| ''Leuico'' (''Leweke'') &lt;br&gt; Leuo + -k-
|—
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Левальд|Левальд (Левальт)]]'''
| 
| ''Lewald'' (''Lewolt'') &lt;br&gt; Leuo + Waldo (Walt)
|
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Леварт]]'''
| 
| ''Levard'' &lt;br&gt; Leuo + Hardt (Hart)
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Леанард|Ленарт (Леанард, Ленард, Лінард, Лейнард, Лейнарт, Лейнэрт)]]'''
| 
| ''Leonard'' (''Lennart'', ''Linard'') &lt;br&gt; Leon + Hardt (Hart)
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Легарт]]'''
| 
| ''Legart'' (''Legard'') &lt;br&gt; Laico (Lecke) + Gerd (Gardo)
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Лідэла]]'''
| —
| ''Ledila'' &lt;br&gt; Ledus (Leto) + -l-
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Летаўт]]'''
| 
| ''Letald'' (''Letold'', ''Letaudus'') &lt;br&gt; Ledus (Leto) + Waldo (Walt)
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Ліба]]'''
| —
| ''Libo'' &lt;br&gt; ''Lubo''
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Лібэка]]'''
| —
| ''Libicho'' &lt;br&gt; Libo + -k-
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Лібель]]'''
| —
| ''Libila'' &lt;br&gt; Libo + -l- &lt;br&gt; Lubo + -l-
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Лібельт]]'''
| 
| ''Libolt'' &lt;br&gt; Libo + Waldo (Walt) &lt;br&gt; Lubo + Waldo (Walt)
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Лібэр]]'''
| 
| ''Liberi'' (''Libheri'') &lt;br&gt; Libo + Heri &lt;br&gt; Lubo + Heri
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Лінда|Лінда (Ленць)]]'''
| —
| ''Lindis'' (''Linto'', ''Lend'')
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Ліндзік|Ліндзік (Ліндзейка)]]'''
| —
| ''Lindicke'' (''Lindecke'') &lt;br&gt; Lindis + -k-
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Ліндзін]]'''
| —
| ''Lendinus'' &lt;br&gt; Lindis (Lend) + -n-
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Лода|Лода (Лота, Лёда, Лёт, Лоць)]]'''
| —
| ''Lodo'' (''Lotto'', ''Lott'', ''Chlodio'')
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Лодзейка|Лодзейка (Лодзік, Лоцейка)]]'''
| —
| ''Hlodico'' (''Lotichius'') &lt;br&gt; Lodo (Chlodio) + -k-
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Лобарт]]'''
| 
| ''Lobert'' (''Chlodobert'') &lt;br&gt; Lodo (Chlodio) + Bert
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Лодальд]]'''
| 
| ''Lodoald'' (''Chlodoald'') &lt;br&gt; Lodo (Chlodio) + Waldo
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Хлёдвіг|Лодвік (Людвік, Людзьвік)]]'''
| 
| ''Lodwich'' (''Chlodwig'') &lt;br&gt; Lodo (Chlodio) + Wigo
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Лодвін|Лодвін (Лотвін)]]'''
| 
| ''Lodwin'' (''Hlotwin'') &lt;br&gt; Lodo (Chlodio) + Wino
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Лодар|Лодар (Лотар)]]'''
| 
| ''Loder'' (''Lotar'', ''Lodhari'') &lt;br&gt; Lodo + Heri (Hari)
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Люб|Люб (Люба)]]'''
| —
| ''Lubo'' (''Liuba'', ''Leubo'')
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Любейка|Любейка (Любіка)]]'''
| —
| ''Lubbeke'' (''Liubbecha'', ''Lubbiko'') &lt;br&gt; Lubo + -k-
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Любель (імя)|Любель]]'''
| —
| ''Liubilo'' (''Liebel'') &lt;br&gt; Lubo + -l-
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Любень|Любень]]'''
| —
| ''Luben'' (''Lubin'') &lt;br&gt; Lubo + -n-
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Любш]]'''
| —
| ''Lubisch'' &lt;br&gt; Lubo + -sch-
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Любар (імя)|Любар (Любэр)]]'''
| 
| ''Luber'' &lt;br&gt; Lubo + Heri (Hari)
| ''Erliub'' &lt;br&gt; Heri + Lubo 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Любарт (імя)|Любарт (Любэрт, Люпарт, Лібарт, Лібэрт)]]'''
| 
| ''Lubert'' (''Lubart'', ''Lupert''{{Заўвага|name=&quot;Польшча&quot;}}) &lt;br&gt; Lubo + Bert &lt;br&gt; ''Liubhart'' (''Liebert'') &lt;br&gt; Lubo + Hardt (Hart) &lt;br&gt; ''Liubardus'' &lt;br&gt; Lubo + Bardo (Barto)
| ''Beretliub'' &lt;br&gt; Bert + Lubo &lt;br&gt; ''Hartlib'' &lt;br&gt; Hardt (Hart) + Lubo
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Лют|Лют (Люд)]]'''
| —
| ''Liudo'' (''Liuto'', ''Liut'')
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Людыка (імя)|Лютык (Людзіка, Людыка, Лідзейка, Лідака)]]'''
| —
| ''Ludica'' (''Liuticha'', ''Liedecke'') &lt;br&gt; Liudo (Liut) + -k-
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Людан]]'''
| —
| ''Liudan'' &lt;br&gt; Liudo + -n-
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Людзень|Людзень (Лютын)]]'''
| —
| ''Luden'' (''Liutin'', ''Liudin'') &lt;br&gt; Liudo (Liut) + -n-
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Лютвін|Лютвін (Людвін)]]'''
| 
| ''Liutwin'' (''Liuduin'', ''Litwin'') &lt;br&gt; Liudo + Wino
| ''Winiliut'' &lt;br&gt; Wino + Liudo (Liut)
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Літавор|Лютувер (Лютвар, Літавор, Літавар, Лювер)]]'''
| 
| ''Liutwar'' (''Liutward'', ''Litwart'') &lt;br&gt; Liudo + Wardo (Warto) &lt;br&gt; ''Leudovera'' (''Litwara'') &lt;br&gt; Liudo + Wero (Varo)
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Лютгарда|Людгарда]]'''
| 
| ''Leutgardis'' (''Liudgerda'') &lt;br&gt; Liudo + Gerd (Gardo)
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Лютэр (імя)|Лютар (Лютэр, Людар, Людэр, Літэр)]]'''
| 
| ''Liuthar'' (''Liuter'', ''Liudar'', ''Liuder'', ''Litterius'') &lt;br&gt; Liudo (Liut) + Heri (Hari)
| ''Herileut'' &lt;br&gt; Heri + Liudo (Liut)
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Людкен]]'''
| 
| ''Lüdken'' (''Luidikin'', ''Lütgen'') &lt;br&gt; Liudo + -kin &lt;br&gt; Liudo + Ginno (Genno)
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Людміна]]'''
| 
| ''Ludzmin''{{Заўвага|name=&quot;Польшча&quot;}} &lt;br&gt; Liudo + Minno &lt;br&gt; ''Liudman'' &lt;br&gt; Liudo + Mann
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Люмонт|Люмонт (Лімонт)]]'''
| 
| ''Liumunt'' (''Liutmund'') &lt;br&gt; Liudo (Liut) + Mund (Munt)
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Лянга|Лянга (Лянг, Лянк)]]'''
| —
| ''Lango'' (''Lang'', ''Lanck'')
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Лангін|Лангін (Ленгін)]]'''
| —
| ''Langin'' (''Lengin'') &lt;br&gt; Lango + -n-
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Лонгвін|Лангвін (Лонгвін, Лугвен)]]'''
| 
| ''Langwin'' (''Langevin'') &lt;br&gt; Lango + Wino
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Лянгерд|Лянгерд (Лянгерд, Лянгерт, Лангерт, Лянгірдзь)]]'''
| 
| ''Langarda'' (''Longard'') &lt;br&gt; Lango + Gerd (Gardo)
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| [[Лянгмін]]
| 
| Lango + Minno &lt;br&gt; ''Langman'' &lt;br&gt; Lango + Mann
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Лянда|Лянда (Ланта, Ляндзь)]]'''
| —
| ''Lando'' (''Lanto'')
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Лянтэла]]'''
| —
| ''Landel'' (''Lendel'') &lt;br&gt; Lando (Lanto) + -l-
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Ландзіна|Ландзіна (Ляндзіна)]]'''
| —
| ''Landina'' &lt;br&gt; Lando + -n-
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Лямбэрт|Лямпэрт (Лямпарт, Лямбэрт, Лемберт)]]'''
| 
| ''Lampert'' (''Lambert'') &lt;br&gt; Lando (Lanto) + Bert
| ''Bertlanda'' &lt;br&gt; Bert + Lando
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Мага]]'''
| —
| ''Mago'' (''Maco'', ''Megi'', ''Meco'', ''Meio'')
| — 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Магейка]]'''
| —
| ''Mageyke'' (''Magico'') &lt;br&gt; Mago + -k-
| — 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Макула|Макула (Мегіла, Макела, Макель, Мекель, Мікель)]]'''
| —
| ''Maccula'' (''Megilo'', ''Mackel'', ''Meckel'') &lt;br&gt; Mago (Maco) + -l-
| — 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Мейла|Мейла (Мэйла, Майла)]]'''
| —
| ''Meilo'' (''Meil'') &lt;br&gt; Mago (Meio) + -l-
| — 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Магін|Магін (Мегін)]]'''
| —
| ''Magin'' (''Megin'') &lt;br&gt; Mago (Megi) + -n-
| — 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Магун]]'''
| —
| ''Maguno'' (''Magonus'') &lt;br&gt; Mago + -n-
| — 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Магель|Магель (Мегаль, Магаль, Магала, Магайла)]]'''
| 
| ''Megel'' (''Megele'') &lt;br&gt; Mago (Megi) + Gailo (Gelo)
|  
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Магер]]'''
| 
| ''Mager'' (''Magher'') &lt;br&gt; Mago + Heri
|  
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Максьвіта]]'''
| 
| ''Meguswind'' (''Mehsuint'') &lt;br&gt; Mago (Maco) + Suint (Suitha)
|  
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Маж|Маж (Маза, Мас, Маз, Мась, Меж, Мезь)]]'''
| —
| ''Mazo'' (''Mezo'', ''Maas'')
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Мажэйка (імя)|Мажэйка (Мазейка, Мазека, Мажэка, Мажыка, Мяжэйка)]]'''
| —
| ''Mazecha'' (''Mazika'') &lt;br&gt; Mazo + -k-
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Мажэла|Мажэла (Мазала, Мазель, Масіль, Мазуль, Мяжала)]]'''
| —
| ''Mazela'' (''Mazola'', ''Massall'', ''Massul'', ''Massila'') &lt;br&gt; Mazo (Maas) + -l-
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Мазан|Мазан (Мажан)]]'''
| —
| ''Massana'' &lt;br&gt; Mazo (Maas) + -n-
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Мазен]]'''
| —
| ''Massen'' &lt;br&gt; Mazo (Maas) + -n-
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Масанд|Масанд (Масэнд)]]'''
| —
| ''Masenda'' &lt;br&gt; Mazo (Maas) + -nd-
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Межгел|Межгел (Мазгіль, Мазгел)]]'''
| 
| ''Mesgilo'' &lt;br&gt; Mazo (Mezo) + Gilo (Gill) &lt;br&gt; Masgo (Meske) + -l-
|  
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| [[Мажырым|Мажырым (Мажрым, Мазрым)]]
| 
| Mazo + Rim
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Мала]]'''
| —
| ''Malo''
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Малейка|Малейка (Маліка)]]'''
| —
| ''Malicho'' &lt;br&gt; Malo + -k-
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Мальвід|Мальвід (Мальвіт)]]'''
| 
| ''Malwida'' &lt;br&gt; Malo + Wido
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Малгуд]]'''
| 
| ''Maalgodus'' &lt;br&gt; Malo + Gudo (Godo)
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Мамейка]]'''
| —
| ''Mamecho'' &lt;br&gt; Mamo + -k-
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Маміла|Маміла (Мамель, Мамуль)]]'''
| —
| ''Mamila'' &lt;br&gt; Mamo + -l-
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Ман|Ман (Мань)]]'''
| —
| ''Mann'' (''Manno'')
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Манейка|Манейка (Маніка, Манік)]]'''
| —
| ''Manniko'' (''Mannecho'') &lt;br&gt; Mann + -k-
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Маніла (імя)|Маніла (Маніль, Манель)]]'''
| —
| ''Manila'' (''Mannila'', ''Mannel'') &lt;br&gt; Mann + -l-
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Манівід|Манівід (Манвід)]]'''
| [[Відзіман]]
| ''Manvidus'' &lt;br&gt; Mann + Wido
| ''Widiman'' &lt;br&gt; Wido + Mann
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| [[Манвіл|Манвіл (Манівіл)]]
| [[Віліман]]
| Mann + Wilo
| ''Wiliman'' (''Wilman'') &lt;br&gt; Wilo + Mann
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Манівін]]'''
| 
| ''Manewine'' (''Manwine'') &lt;br&gt; Wino + Mann
| ''Winiman'' &lt;br&gt; Mann + Wino
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Мангайла|Мангайла (Мангейла, Мангель)]]'''
| [[Гайліман]]
| ''Manigel'' &lt;br&gt; Mann + Gailo (Gelo)
| ''Gailamanns'' &lt;br&gt; Mann + Gailo
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Манігерд|Манігерд (Манігірд, Мангірд, Манкірд)]]'''
| 
| ''Manegardus'' (''Mangerðr'') &lt;br&gt; Mann + Gerd (Gardo)
| ''Gartmann'' &lt;br&gt; Gerd (Gardo) + Mann
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Мангін|Мангін (Манген)]]'''
| 
| ''Mannikin'' &lt;br&gt; Mann + -kin &lt;br&gt; Mann + Ginno (Genno)
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Мангуд|Мангуд (Мангут)]]'''
| [[Гудман]]
| ''Mangod'' (''Mangut'') &lt;br&gt; Mann + Gudo (Godo)
| ''Guotman'' &lt;br&gt; Gudo + Mann
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Манар]]'''
| [[Герман (імя)|Герман]]
| ''Manarius'' (''Manahari'') &lt;br&gt; Mann + Heri (Hari)
| ''Hermann'' (''Harimann'') &lt;br&gt; Heri (Hiro) + Mann
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Манят|Манят (Манат)]]'''
| 
| ''Mannato'' &lt;br&gt; Mann + Joto &lt;br&gt; Mann + Hatho (Adi)
| ''Hadoman'' &lt;br&gt; Hatho (Adi) + Mann
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Мантур|Мантур (Мінтур)]]'''
| 
| ''Mandur'' (''Mandor'') &lt;br&gt; Mann + Torro
| ''Tormann'' &lt;br&gt; Torro + Mann
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Міркель|Міркель (Мэркель, Мэрхель, Мархіль)]]'''
| —
| ''Merkil'' (''Merkel'', ''Marchilo'') &lt;br&gt; Marcho + -l-
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Маркальд]]'''
| 
| ''Marcold'' (''Marcald'') &lt;br&gt; Marcho + Waldo
| ''Valadamarca'' &lt;br&gt; Waldo + Marcho
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Маргер]]'''
| 
| ''Margger'' &lt;br&gt; Marcho + Ger
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Март (імя)|Март (Мерт)]]'''
| —
| ''Marti'' (''Mardo'', ''Merti'')
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Марціла|Марціла (Мартэла)]]'''
| —
| ''Martilo'' &lt;br&gt; Marti + -l-
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Мардвін (імя)|Мардвін (Мортвін)]]'''
| 
| ''Martoin'' (''Merduwinus'') &lt;br&gt; Marti (Mardo) + Wino
|
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Маста|Маста (Масьць, Машт, Міст)]]'''
| —
| ''Masto''
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Масьціла|Масьціла (Масталь, Мастэль)]]'''
| —
| ''Mastilo'' (''Mastal'') &lt;br&gt; Masto + -l-
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Масьцін]]'''
| —
| ''Mastin'' &lt;br&gt; Masto + -n-
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Мастаўт|Мастаўт (Масталт, Машталт, Мештаўт, Мішталт, Міштаўт)]]'''
| 
| ''Mastoaldus'' &lt;br&gt; Masto + Waldo (Walt)
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| [[Масьцівіл|Масьцівіл (Маствіл, Моствіл)]]
| 
| Masto + Wilo
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Мат (імя)|Мат (Меда)]]'''
| —
| ''Matto'' (''Mado'')
| — 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Мадзейка|Мадзейка (Мадзека, Мядзейка, Мэдыка, Медзіка, Мацейка)]]'''
| —
| ''Madacho'' (''Mädecke'', ''Maticke'') &lt;br&gt; Matto (Mado) + -k-
| — 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Медзел|Медзел (Медзіла, Маціль)]]'''
| —
| ''Mädel'' (''Meddil'', ''Medulo'', ''Madelo'') &lt;br&gt; Matto (Mado) + -l-
| — 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Медзін|Медзін (Медзень, Мэдын)]]'''
| —
| ''Meddin'' (''Medden'') &lt;br&gt; Matto (Mado) + -n-
| — 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Матывік]]'''
| 
| ''Matouigius'' (''Mathwig'', ''Medovicus'') &lt;br&gt; Matto (Mado) + Wigo (Wic)
|
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Медвін]]'''
| 
| ''Medwinus'' (''Matuvin'') &lt;br&gt; Matto (Mado) + Wino
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Матар]]'''
| 
| ''Matter'' (''Mather'') &lt;br&gt; Matto + Heri (Hari)
| ''Herimat''&lt;br&gt; Heri + Matto
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Медгін|Медгін (Метгін, Медакін)]]'''
| 
| ''Matgen'' &lt;br&gt; Matto (Mado) + -kin &lt;br&gt;  Matto (Mado) + Ginno (Genno)
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Медрык|Медрык (Метрык, Матрык, Мітрык)]]'''
| 
| ''Mederic'' (''Mēdrīc'', ''Metrick'', ''Mathrich'') &lt;br&gt; Matto (Mado) + Rick (Rih)
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Магон]]'''
| —
| ''Magonus'' (''Maganus'')
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Мэйн|Мэйн (Майн, Мейн, Мейнь)]]'''
| —
| ''Meyn'' (''Megin'', ''Meino'')
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Мэйнэль|Мэйнэль (Майнэль)]]'''
| —
| ''Meynell'' &lt;br&gt; Meyn + -l-
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Мейнуш]]'''
| —
| ''Mejnuš''{{Заўвага|name=&quot;Чэхія&quot;}} (''Majnuš''{{Заўвага|name=&quot;Чэхія&quot;}}) &lt;br&gt; Meyn + -sch-
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Мэйнар|Мэйнар (Майнар)]]'''
| 
| ''Meinar'' &lt;br&gt; Meyn + Heri (Hari)
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Мэйнарт|Мэйнарт (Мэйнард, Мейнарт, Мэйнэрт, Мейнард, Майнарт, Майнард)]]'''
| 
| ''Meinart'' (''Meynard'') &lt;br&gt; Meyn + Hardt (Hart)
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Міл (імя)|Міл (Міла, Міль, Мель)]]'''
| —
| ''Milo'' (''Melus'')
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Мілейка|Мілейка (Міліка, Мілека, Мелека)]]'''
| —
| ''Milleke'' (''Milike'', ''Melleko'') &lt;br&gt; Milo + -k-
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Мілен|Мілен (Мелін, Мэлін, Мелен, Мелень, Мілень, Мілін)]]'''
| —
| ''Mellen'' (''Melin'') &lt;br&gt; Milo (Melus) + -n-
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Мельбут|Мельбут (Мільбут)]]'''
| 
| ''Melbodo'' (''Mellobod'', ''Mellobaud'') &lt;br&gt; Milo (Melus) + Bodo (Budo)
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Мільвід|Мільвід (Мельвід)]]'''
| 
| ''Melvid'' (''Melewidis'') &lt;br&gt; Milo (Melus) + Wido
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Мілар]]'''
| 
| ''Milehar'' &lt;br&gt; Milo + Heri (Hari)
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Мелкід|Мелкід (Мільгед, Мільгет)]]'''
| 
| ''Meligedius'' &lt;br&gt; Milo (Melus) + Geda (Giddo)
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Мілкін|Мілкін (Мелькін, Мількен, Мільгін)]]'''
| 
| ''Millikin'' &lt;br&gt; Milo (Melus) + Ginno &lt;br&gt; Milo + -kin 
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Мільконт|Мільконт (Мелькунт)]]'''
| 
| ''Milgunt'' &lt;br&gt; Milo + Gunth (Kunth)
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| [[Мільмонт|Мільмонт (Мэльмонт, Мільмунт)]]
|  
| Milo + Mund (Munt) &lt;br&gt; ''Malmund'' &lt;br&gt; Malo + Mund (Munt)
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Мілят|Мілят (Мілёт, Мялюта)]]'''
| 
| ''Milliot'' (''Melot'') &lt;br&gt; Milo (Melus) + Joto (Juto)
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Мін|Мін (Мен, Мінь, Мень)]]'''
| —
| ''Minno'' (''Menno'')
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Мінейка (імя)|Мінейка (Мініка, Мінка, Менейка, Меніка)]]'''
| —
| ''Minnico'' (''Meniko'') &lt;br&gt; Minno (Menno) + -k-
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Мінела|Мінела (Меніль, Менюл)]]'''
| —
| ''Mennel'' (''Minel'', ''Minnul'') &lt;br&gt; Minno (Menno) + -l-
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| [[Мінялк|Мінялк (Міналг, Мінаўг, Мінэльг, Менелк)]]
| [[Альгмін]]
| Minno + Helgi (Alko)
| Helgi (Algo) + Minno
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Мінбут]]'''
| [[Бутмін]]
| ''Menbodo'' &lt;br&gt; Minno (Menno) + Bodo (Budo) &lt;br&gt; Minno + Boto (Buto) 
| ''Butmen'' &lt;br&gt; Boto (Buto) + Minno &lt;br&gt; ''Budmyn'' &lt;br&gt; Bodo (Budo) + Minno
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Мінаўт|Мінаўт (Міналт, Міналта, Меналта)]]'''
| 
| ''Minolt'' (''Minaut'', ''Menalt'') &lt;br&gt; Minno + Waldo (Walt)
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Мінвід|Мінвід (Мінвіт, Менвід)]]'''
| [[Відзімін (імя)|Відзімін]]
| ''Minuit'' &lt;br&gt; Minno + Wido &lt;br&gt; ''Meginwid'' &lt;br&gt;  Meyn (Megin) + Wido
| Wido + Minno
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Мінігайла (імя)|Мінігайла (Мінгель, Мэнгель, Мэнгела)]]'''
| [[Гайлімін]]
| ''Minigelus'' (''Mengel'') &lt;br&gt; Minno (Menno) + Gailo (Gelo)
| ''Geleminus'' &lt;br&gt; Gailo (Gelo) + Minno
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Мінгіла]]'''
| 
| ''Mengilo'' (''Menkilo'') &lt;br&gt; Minno (Menno) + Gilo
| ''Gilmin'' (''Gilmen'') &lt;br&gt; Gilo + Minno
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Мінгер]]'''
| [[Гермін]]
| ''Minger'' (''Menger'') &lt;br&gt; Minno (Menno) + Gero
| ''Germinus'' &lt;br&gt; Gero (Giro) + Minno
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Мінгірд]]'''
| 
| ''Mingard'' &lt;br&gt; Minno + Gerd (Gardo)
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Мінігаўд|Мінігаўд (Менгаўд, Мінгоўд, Менькоўт)]]'''
| 
| ''Menegald'' (''Minegolt'') &lt;br&gt; Minno (Menno) + Goldo &lt;br&gt; ''Menigaut'' &lt;br&gt; Minno (Menno) + Gaudo (Gaut)
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Мінгін|Мінгін (Мінген, Менгін, Мэнкін)]]'''
| 
| ''Mennigen'' (''Mennikin'', ''Minchin'') &lt;br&gt; Minno (Menno) + -kin &lt;br&gt; Minno (Menno) + Ginno (Genno)
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Мінгуд|Мінгуд (Мінгот)]]'''
| [[Гудымін]]
| ''Mengodus'' (''Mengotus'') &lt;br&gt; Minno (Menno) + Gudo (Godo)
| ''Goudemen'' &lt;br&gt; Gudo + Minno (Menno)
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Мінар]]'''
| 
| ''Minar'' (''Mennarius'') &lt;br&gt; Minno (Menno) + Heri (Hari)
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Мінард|Менарт (Мінард)]]'''
| 
| ''Mennert'' (''Minnert'', ''Minard'') &lt;br&gt; Minno (Menno) + Hardt (Hart)
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Міндоўг (імя)|Міндаў (Міндоўг, Міндак, Міндаг, Мендак, Мендаг, Мэндаг, Мэндах)]]'''
| [[Даўмен]]
| ''Mindach'' (''Mendoch'') &lt;br&gt; Minno (Menno) + Daugo (Davo) &lt;br&gt; Meyn + Dago
| ''Dauman'' &lt;br&gt; Daugo (Davo) + Mann &lt;br&gt; Daugo (Davo) + Minno (Menno)
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Мінконт]]'''
| [[Кантмін]]
| ''Menegundia'' &lt;br&gt; Minno (Menno) + Gunth (Kunth)
| ''Cundomenus'' &lt;br&gt; Gunth (Kunth) + Minno (Menno)
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| [[Мінімонт|Мінімонт (Мінімунд, Мінімунт)]]
| [[Мантымін]]
| Minno + Mund (Munt) &lt;br&gt; ''Maginmund'' &lt;br&gt; Meyn (Megin) + Mund (Munt)
| Mund (Munt) + Minno
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Мінят|Мінят (Мінют)]]'''
| 
| ''Miniatus'' &lt;br&gt; Minno + Joto (Juto) &lt;br&gt; Minno + Hatho (Adi)
|
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Мінда|Мінда (Мінта, Мента)]]'''
| —
| ''Manto'' (''Mende'', ''Minte'', ''Mente'')
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Мінціла|Мінціла (Манціла, Мінтэль, Мендзіла, Міндзель)]]'''
| —
| ''Mindilo'' (''Mantillo'', ''Mintel'', ''Mendilo'') &lt;br&gt; Manto (Minte) + -l-
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Мінтаўт|Мінтаўт (Менталт)]]'''
| [[Таўцімін]]
| ''Mindelt'' (''Mendelt'', ''Mandelt'') &lt;br&gt; Manto (Minte) + Waldo (Walt) &lt;br&gt; Minno + Teudo (Taut)
| Teudo (Taut) + Minno
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Мендэр|Мендэр (Мэндэр, Мантэра, Міндэр, Мандэр, Мандр, Мінтар)]]'''
|
| ''Mender'' (''Mantarius'', ''Minder'') &lt;br&gt; Manto (Mende) + Heri (Hari)
|
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Мендрык|Мендрык (Мандрык, Міндрык, Мендрэк)]]'''
|
| ''Mendrick'' (''Mandariks'', ''Mendrich'') &lt;br&gt; Manto (Mende) + Rick
|
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Міра (імя)|Мера (Мер, Мар)]]'''
| —
| ''Mero'' (''Miro'', ''Maro'')
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Мірэйка|Мірэйка (Мярэйка, Марэйка, Мерка, Мірка)]]'''
| —
| ''Mirica'' (''Mereko'', ''Marêke'', ''Mercke'') &lt;br&gt; Mero (Miro) + -k-
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Мерула|Мерула (Марыла, Мерла, Марэла, Мірэла)]]'''
| —
| ''Merula'' (''Marilo'', ''Merlo'', ''Marellus'', ''Mirella'') &lt;br&gt; Mero + -l-
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Мірын|Мірын (Марын, Мэрэн)]]'''
| —
| ''Marinus'' (''Merrin'', ''Mehren'') &lt;br&gt; Mero (Maro) + -n-
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Міруш|Міруш (Маруш)]]'''
| —
| ''Merusch'' &lt;br&gt; Mero (Miro) + -sch-
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Марбут]]'''
| 
| ''Marbotte'' (''Meriboto'') &lt;br&gt; Mero (Maro) + Boto (Buto)
| ''Botmar'' &lt;br&gt; Boto (Buto) + Mero (Maro)
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Мервін]]'''
| 
| ''Mervinus'' (''Maruin'') &lt;br&gt; Mero (Maro) + Wino
| ''Winimar'' &lt;br&gt; Wino + Mero (Maro)
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Маргела|Маргела (Маргель, Маргайла, Маргаль)]]'''
| 
| ''Mergell'' &lt;br&gt; Mero (Maro) + Gailo (Gelo)
| ''Geilamer'' (''Gelmer'') &lt;br&gt; Gailo (Gelo) + Mero
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Маркунт]]'''
| 
| ''Margundis'' (''Mariconda'') &lt;br&gt; Mero (Maro) + Gunth (Kunth)
| ''Gundemar'' (''Cundmar'') &lt;br&gt; Gunth (Kunth) + Mero (Maro)
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Мармонт|Мармонт (Марымонт, Мірмант)]]'''
| 
| ''Marmundus'' (''Marmont'', ''Marimundo'', ''Miramunda'') &lt;br&gt; Mero (Maro) + Mund (Munt)
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Мут|Мот (Мут, Мод, Моць)]]'''
| —
| ''Mot'' (''Muta'', ''Moda'')
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Моціка|Моціка (Мацейка, Моцейка, Муцейка)]]'''
| —
| ''Motico'' (''Muteke'') &lt;br&gt; Mot (Muta) + -k-
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Маціла|Муціла (Мутэль, Маціла, Мацель)]]'''
| —
| ''Mutila'' (''Mutel'', ''Motilo'') &lt;br&gt; Mot (Muta) + -l-
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Мудзін|Мудзін (Мудын)]]'''
| —
| ''Modin'' (''Muttin'') &lt;br&gt; Mot (Muta) + -n-
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Мутаўт]]'''
| 
| ''Muotolt'' &lt;br&gt; Mot (Muta) + Waldo (Walt) &lt;br&gt; Mot (Muta) + Teudo (Taut)
| ''Teutmodus'' &lt;br&gt; Teudo (Teuth) + Mot 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Мотвіл|Мотвіл (Модвіл)]]'''
| 
| ''Moetwil'' &lt;br&gt; Mot (Muta) + Wilo
| ''Willimot'' &lt;br&gt; Wilo + Mot
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Мотар]]'''
| 
| ''Motar'' (''Mothar'', ''Moter'') &lt;br&gt; Mot + Heri (Hari)
| ''Herimot'' &lt;br&gt; Heri + Mot
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Мус|Мус (Муш, Музь)]]'''
| —
| ''Mus''{{Заўвага|name=&quot;Польшча&quot;}} (''Musz''{{Заўвага|name=&quot;Польшча&quot;}})
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Мусіла|Мусіла (Мусель)]]'''
| —
| ''Musilo'' (''Musula'') &lt;br&gt; Mus + -l-
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Мунд|Монт (Мунд, Мунт, Монд, Мундзь, Мондзь)]]'''
| —
| ''Mund'' (''Munt'', ''Mond'', ''Mont'')
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Мандзейка|Мандзейка (Мундзейка, Монцека, Манцейка)]]'''
| —
| ''Mundicho'' (''Mondicus'') &lt;br&gt; Mund (Mont) + -k-
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Мундыла (імя)|Мантыла (Монтэль)]]'''
| —
| ''Muntilo'' (''Montel'') &lt;br&gt; Mund (Munt) + -l-
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Монтуш|Монтуш (Монтш)]]'''
| —
| ''Muntsch'' &lt;br&gt; Mund (Mont) + -sch-
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Монтаўт|Монтаўт (Монталт, Монталд, Мунталт)]]'''
| [[Валімонт]]
| ''Montald'' (''Montault'', ''Mundoald'') &lt;br&gt; Mund (Munt) + Waldo (Walt) &lt;br&gt; Mund (Munt) + Teudo (Taut)
| ''Walmont'' (''Waltmunt'') &lt;br&gt; Waldo (Walt) + Mund (Munt) &lt;br&gt; ''Teutmunt'' &lt;br&gt; Teudo (Teuth) + Mund (Munt)
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Мандывік]]'''
| [[Вігмант]]
| ''Mundivicus'' &lt;br&gt; Mund + Wigo (Wic)
| ''Wigmunt'' (''Wicmund'') &lt;br&gt; Wigo (Wic) + Mund (Munt)
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| [[Мантывід (імя)|Мантывід (Мунтвід, Мондвід)]]
| [[Відзімонт (імя)|Відзімонт]]
| Mund (Munt) + Wido
| ''Widmund'' &lt;br&gt; Wido + Mund (Munt)
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Монтвіл|Монтвіл (Мунтвіл, Мондвіл)]]'''
| [[Вілімонт]]
| ''Muntwil'' &lt;br&gt; Mund (Munt) + Wilo
| ''Wilmunt'' &lt;br&gt; Wilo + Mund (Munt)
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Мантывін]]'''
| 
| ''Mondawin'' (''Mundawins'') &lt;br&gt; Mund (Munt) + Wino
| ''Winimunt'' &lt;br&gt; Wino + Mund (Munt)
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Мантыгайла (імя)|Мантыгайла (Мантыгал, Мунтыгайла)]]'''
| [[Галімонт]]
| ''Montigel'' &lt;br&gt; Mund (Munt) + Gailo (Gelo)
| ''Galmund'' &lt;br&gt; Gailo (Gelo) + Mund (Munt)
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Мантыгерд (імя)|Мантыгерд (Мунтыгерд, Мундыгерд, Мантыгард, Монтгард)]]'''
| [[Гірдзімонт]]
| ''Mundgerd'' (''Mundgerdr'') &lt;br&gt; Mund + Gerd
| ''Gardmund'' (''Gertmund'') &lt;br&gt; Gerd (Gardo) + Mund (Munt)
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Мондар|Мондар (Мондэр, Монтар)]]'''
| 
| ''Munder'' (''Munter'', ''Mundher'') &lt;br&gt; Mund (Munt) + Heri (Hari)
| ''Hermunt'' (''Herimont'') &lt;br&gt; Heri + Mund (Mont)
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Монтарт]]'''
| 
| ''Mundert'' (''Mundhart'') &lt;br&gt; Mund (Munt) + Hardt (Hart)
| ''Hardmunt'' (''Hartomund'') &lt;br&gt; Hardt (Hart) + Mund (Munt)
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| [[Мантымін]]
| [[Мінімонт]]
| Mund (Munt) + Minno
| Minno + Mund (Munt)
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Мундэрых (імя)|Мондрык]]'''
| 
| ''Mondericus'' (''Mondrich'', ''Mundericus'') &lt;br&gt; Mund + Rick
| ''Richmont'' &lt;br&gt; Rick (Rih) + Mund (Munt)
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| [[Мантрым (імя)|Мантрым (Мунтрым, Мондрым)]]
| [[Рымант]]
| Mund (Munt) + Rim
| ''Rimunt'' &lt;br&gt; Rim + Mund (Munt)
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Нейка]]'''
| —
| ''Naicho'' (''Necke'', ''Nacho'')
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Нагела|Нагела (Нагель, Найгель, Найгайла)]]'''
| 
| ''Nagel'' (''Nagal'') &lt;br&gt; Naicho (Nacho) + Gailo (Gelo)
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Наймант|Наймант (Нэймант, Намонт)]]'''
| 
| ''Naimundus'' (''Neimundus'') &lt;br&gt; Naicho + Mund (Munt)
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Нань]]'''
| —
| ''Nanno'' (''Nenna'', ''Nannus'')
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Наніка]]'''
| —
| ''Nannicha'' &lt;br&gt; Nanno + -k-
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Нанарт|Нанарт (Нангарт, Ненарт, Нінарт)]]'''
| 
| ''Nanhart'' (''Nennert'') &lt;br&gt; Nanno (Nenna) + Hardt (Hart)
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Наць]]'''
| —
| ''Nath'' (''Nato'')
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Натар (імя)|Натар (Надэр, Нядар)]]'''
| 
| ''Nater'' (''Nadhere'') &lt;br&gt; Nath + Heri (Hari)
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Нед|Нед (Ніт, Нідзь, Нець]])'''
| —
| ''Nieth'' (''Nied'', ''Nid'')
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Ніціла]]'''
| —
| ''Nitilo'' (''Nidilo'', ''Nittel'') &lt;br&gt; Nieth (Nid) + -l-
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Нігайла|Нігайла (Негела, Нігал)]]'''
| 
| ''Negele'' (''Niegel'') &lt;br&gt; Nieth + Gailo (Gelo)
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Нітар|Нітар (Нідэр, Нэйдэр)]]'''
| 
| ''Nieter'' (''Nither'', ''Nidar'') &lt;br&gt; Nieth (Nid) + Heri (Hari)
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Нітарт]]'''
| 
| ''Nitart'' (''Nithart'') &lt;br&gt; Nieth + Hardt (Hart)
| ''Hartnid'' &lt;br&gt; Hardt (Hart) + Nieth (Nid) 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Нетымер]]'''
| 
| ''Nitimerus'' (''Niemer'') &lt;br&gt; Nieth + Mero
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Нода|Нода (Нота, Ноць, Нут)]]'''
| —
| ''Noddo'' (''Noto'', ''Noth'', ''Nutte'')
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Нацейка|Нацейка (Надзейка)]]'''
| —
| ''Nothicho'' (''Nodiko'') &lt;br&gt; Noddo (Noto) + -k-
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Нацель]]'''
| —
| ''Notilo'' (''Nötel'', ''Noddilo'') &lt;br&gt; Noddo (Noto) + -l-
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Нутаўт]]'''
| 
| ''Notaldus'' (''Noteldus'') &lt;br&gt; Noddo (Nutte) + Teudo (Taut) &lt;br&gt; Noddo (Nutte) + Waldo (Walt)
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Нутар|Нутар (Нотар)]]'''
| 
| ''Nudhari'' (''Nothar'') &lt;br&gt; Noddo (Nutte) + Heri (Hari)
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Нор (імя)|Нор (Нар, Нер)]]'''
| —
| ''Noro'' (''Nero'')
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Нарэйка|Нарэйка (Нарыка, Норка)]]'''
| —
| ''Noriko'' (''Norke'') &lt;br&gt; Noro + -k-
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Нарэла|Нарэла (Нарэль)]]'''
| —
| ''Narelo'' &lt;br&gt; Noro (Nero) + -l-
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Нерын|Нерын (Нерэн)]]'''
| —
| ''Nerin'' (''Norin'') &lt;br&gt; Noro (Nero) + -n-
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Наруш|Наруш (Нарэш, Нарыш, Нараш)]]'''
| —
| ''Norusch''{{Заўвага|name=&quot;Польшча&quot;}} (''Noreš''{{Заўвага|name=&quot;Чэхія&quot;|Германска-славянскае імя, якое азначалася ў Чэхіі}}, ''Norisch''{{Заўвага|name=&quot;Польшча&quot;}}) &lt;br&gt; Noro + -sch-
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Нарбар]]'''
| 
| ''Norber'' &lt;br&gt; Noro + Baro
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Норбэрт|Нарборт (Норбэрт)]]'''
| 
| ''Norbert'' (''Nerbertus') &lt;br&gt; Noro (Nero) + Bert
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Нарбут (імя)|Нарбут (Нарбот, Норбут, Нарбуд, Нарыбут)]]'''
| [[Бутнар]]
| ''Narbot'' (''Norpoth'', ''Nierbota''{{Заўвага|name=&quot;Польшча&quot;}}, ''Norpod'') &lt;br&gt; Noro + Boto (Buto) &lt;br&gt; Noro + Bodo (Budo)
| ''Botner''{{Заўвага|name=&quot;Польшча&quot;}} (''Buthneri''{{Заўвага|name=&quot;Польшча&quot;}}) &lt;br&gt; Boto (Buto) + Noro (Nero)
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Нарвід|Нарвід (Норвід, Нервід)]]'''
| 
| ''Norvid'' &lt;br&gt; Noro + Wido
| ''Widhener'' &lt;br&gt; Wido + Noro (Nero)
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Нарвіл]]'''
| 
| ''Norvilus'' &lt;br&gt; Noro + Wilo
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| [[Нарывойша|Нарывойша (Нарвойш, Нарвэйша, Нарвэйш, Норвэйш, Нарвош)]]
| [[Войшнар]]
| Noro + Weise (Wiso) &lt;br&gt; Noro + Waiso (Voysch)
| ''Wießner'' &lt;br&gt; Weise (Wiso) + Noro 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Наргайла|Наргайла (Наргейла, Наргела)]]'''
| 
| ''Nargella'' &lt;br&gt; Noro (Nero) + Gailo (Gelo)
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Нарман|Нарман (Норман, Нармен)]]'''
| 
| ''Norman'' (''Neriman'') &lt;br&gt; Noro + Mann
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Нарымонт (імя)|Нарымонт (Нарымунт, Нормунт, Нармунт)]]'''
| 
| ''Normunt'' (''Normundus'') &lt;br&gt; Noro + Mund (Munt)
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Нарт|Нарт (Норда)]]'''
| —
| ''North'' (''Nardo'')
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Нартаўт|Нартаўт (Нартольт)]]'''
| 
| ''Nartolt'' (''Nortold'') &lt;br&gt; North + Waldo (Walt) &lt;br&gt; Noro (Nero) + Teudo (Taut)
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Нявіла|Нявіла (Нівіла, Навіла)]]'''
| —
| ''Newilo'' &lt;br&gt; Niwo (Nevo) + -l-
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Нявойст]]'''
| —
| ''Neosta'' &lt;br&gt; Niwo (Nevo) + -st-
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| [[Нявойна]]
| 
| ''Nevin'' &lt;br&gt; Niwo (Nevo) + Wino (Weine) &lt;br&gt; Niwo (Nevo) + Uuenna (Wona)
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Невярд]]'''
| 
| ''Niviard'' (''Niewerth'') &lt;br&gt; Niwo (Nevo) + Hardt
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Неўрад]]'''
| 
| ''Niwrat'' (''Neurodus'') &lt;br&gt; Niwo (Nevo) + Rado (Rato)
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Нястольт]]'''
| 
| ''Nistaldus'' &lt;br&gt; Nistio + Waldo &lt;br&gt; Niwo (Nevo) + Stalto
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Ота]]'''
| —
| ''Oto'' (''Odo'', ''Audo'')
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Адыла|Аціла (Ятыла, Аўдзіла)]]'''
| —
| ''Otilo'' (''Audilo'') &lt;br&gt; Oto (Audo) + -l-
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Одзін (імя)|Одзін]]'''
| —
| ''Odin'' &lt;br&gt; Oto (Odo) + -n-
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Отаўт]]'''
| 
| ''Ottolt'' &lt;br&gt; Oto + Waldo (Walt)
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Атгін]]'''
| 
| ''Otken'' (''Oetgen'') &lt;br&gt; Oto + -kin &lt;br&gt; Oto + Ginno (Genno)
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Атмут]]'''
| 
| ''Otmot'' &lt;br&gt; Oto + Mot (Muto)
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Адрык]]'''
| 
| ''Odric'' &lt;br&gt; Oto (Odo) + Rick
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Окель]]'''
| —
| ''Ockel'' (''Okilo'') &lt;br&gt; Occo + -l-
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Пац|Пац (Пач)]]'''
| —
| ''Pazzo'' (''Patza'')
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Пацолт|Пацолт (Пецальт)]]'''
| 
| ''Pazolt'' (''Petzold'') &lt;br&gt; Pazzo + Waldo (Walt) &lt;br&gt; Petz + Waldo (Walt)
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Прош|Прош (Прыш)]]'''
| —
| ''Brezzo'' (''Prosch'')
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| [[Прэзгінт|Прэзгінт (Брозгінт, Брызгінд, Брышгінт)]]
| 
| Brezzo (Prosch) + Gento
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Прышмонт|Прышмонт (Прашмунт, Прэшмунт, Прызмант)]]'''
| 
| ''Prosmund'' (''Brosmundus'') &lt;br&gt; Brezzo (Prosch) + Mund (Munt)
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Рабан|Рабан (Рапан, Грабан)]]'''
| —
| ''Rabanus'' (''Rapan'', ''Hraban'')
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Рапа (імя)|Рапа (Рап)]]'''
| —
| ''Rappo''
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Рапш]]'''
| —
| ''Rapsch'' &lt;br&gt; Rabanus (Rappo) + -sch-
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Рага|Рага (Рэга)]]'''
| —
| ''Rago'' (''Ragi'', ''Reggi'')
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Рагіла|Рагіла (Рагул, Рагла)]]'''
| —
| ''Ragilo'' (''Regula'', ''Raggl'') &lt;br&gt; Rago (Reggi) + -l-
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Рагінь|Рагін (Рагіна, Рэгін, Рэгінь, Рагінь, Рагіня)]]'''
| —
| ''Ragenus'' (''Ragina'', ''Regin'') &lt;br&gt; Rago + -n-
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Рагвалод (імя)|Рагвалод (Рэгвальд)]]'''
| 
| ''Ragvald'' &lt;br&gt; Rago + Waldo
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Рагайла|Рагайла (Рагела, Рагель, Рагаль, Рэгель)]]'''
| 
| ''Ragel'' (''Rogello'', ''Regel'') &lt;br&gt; Rago (Reggi) + Gailo (Gelo)
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Рыгмонт|Рыгмонт (Рыгмунт)]]'''
| 
| ''Regimunt'' (''Ragemunt'') &lt;br&gt; Rago (Reggi) + Mund (Munt) &lt;br&gt; ''Rigmunt'' &lt;br&gt; Rick + Mund (Munt)
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Раган]]'''
| —
| ''Raganus''
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Рэйн (імя)|Рэйн (Райна, Рэйна, Рэйнь, Райнь)]]'''
| —
| ''Rein'' (''Raino'', ''Reyne'')
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Рэйнальд|Рэйнальд (Рэйнальт, Рэгінальд)]]'''
| 
| ''Reinald'' (''Raginald'') &lt;br&gt; Rein (Raganus) + Waldo
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Рэнігер|Рэнігер (Рэнікер)]]'''
| 
| ''Ranniger'' (''Renger'', ''Renker'', ''Ragingar'') &lt;br&gt; Rein (Raganus) + Gero
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Рэйнар]]'''
| 
| ''Reinar'' (''Raganhar'') &lt;br&gt; Rein (Raganus) + Heri (Hari)
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Раймунд|Раймунд (Раймунт, Рэймунд, Рэймунт, Раймонт, Рэймант)]]'''
| 
| ''Raimund'' (''Raymond'', ''Raginmund'') &lt;br&gt; Rein (Raganus) + Mund
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Ракель|Ракель (Ракіль)]]'''
| —
| ''Rakila'' &lt;br&gt; Raco (Rako) + -l-
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Рад|Рад (Рат, Радзь)]]'''
| —
| ''Rado'' (''Rato'')
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Радзіка|Радзіка (Радзейка)]]'''
| —
| ''Radike'' (''Radeke'', ''Radacho'') &lt;br&gt; Rado + -k-
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Радзіла|Радзіла (Радзель, Радуль)]]'''
| —
| ''Radila'' (''Radel'', ''Radulus'') &lt;br&gt; Rado + -l-
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Радзень|Радзень (Рацін, Радзін)]]'''
| —
| ''Radin'' (''Rattin'', ''Radden'') &lt;br&gt; Rado (Rato) + -n-
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Радун|Радун (Радон, Радзюн)]]'''
| —
| ''Raduni'' &lt;br&gt; Rado + -n-
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Радаш|Радаш (Радзюш, Радш, Раташ)]]'''
| —
| ''Radusch'' (''Ratsch'') &lt;br&gt; Rado (Rato) + -sch-
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Ратаўт|Ратаўт (Раталт, Раталд)]]'''
| 
| ''Ratolt'' (''Ratald'', ''Rataud'') &lt;br&gt; Rado (Rato) + Waldo (Walt) &lt;br&gt; Rado + Teudo (Taut) 
| ''Waltrat'' &lt;br&gt; Waldo (Walt) + Rado (Rato) &lt;br&gt; ''Teudrad'' &lt;br&gt; Teudo (Teuth) + Rado
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Радзівіл (імя)|Радзівіл (Радвіл)]]'''
| 
| ''Ratwilius'' &lt;br&gt; Rado (Rato) + Wilo
| ''Wilrad'' &lt;br&gt; Wilo + Rado
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Радавін|Радавін (Радвін)]]'''
| 
| ''Radowin'' (''Radwin'') &lt;br&gt; Rado + Wino
| ''Winirad'' &lt;br&gt; Wino + Rado
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Радыгайла]]'''
| 
| ''Ratgeil'' (''Redgell'') &lt;br&gt; Rado (Rato) + Gailo
| ''Geilrad'' (''Gailrat'') &lt;br&gt; Gailo + Rado (Rato)
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Ратман (імя)|Ратман (Радман, Радзіман, Радаман, Радэман)]]'''
| 
| ''Ratman'' (''Radman'', ''Rademann'') &lt;br&gt; Rado (Rato) + Mann
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| [[Радзімін|Радзімін (Радмін)]]
| 
| Rado + Minno
| ''Minrath'' (''Menrad'') &lt;br&gt; Rado (Rato) + Minno
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Радзімонт]]'''
| 
| ''Radmunt'' (''Ratemund'') &lt;br&gt; Rado + Mund (Munt)
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Разела|Разела (Разель, Ражэла)]]'''
| —
| ''Razala'' (''Rassel'') &lt;br&gt; Razo (Rasse) + -l-
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Рам]]'''
| —
| ''Ramo''
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Раміла|Раміла (Рамэль)]]'''
| —
| ''Ramilo'' (''Ramel''{{Заўвага|name=&quot;Польшча&quot;}}) &lt;br&gt; Ramo + -l-
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Рамут|Рамут (Рамот, Рамуць)]]'''
| —
| ''Ramut'' &lt;br&gt; Ramo + -t- &lt;br&gt; Ramo + Mot (Muta)
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Рамша]]'''
| —
| ''Ramsch''{{Заўвага|name=&quot;Польшча&quot;}} (''Ramysch''{{Заўвага|name=&quot;Польшча&quot;}}, ''Ramesch''{{Заўвага|name=&quot;Польшча&quot;}}, ''Rames''{{Заўвага|name=&quot;Польшча&quot;}}) &lt;br&gt; Ramo + -sch-
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Рамаўт]]'''
| 
| ''Ramaldus'' (''Ramolt'', ''Ramoudt'') &lt;br&gt; Ramo + Waldo (Walt)
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Рамант|Рамант (Рамунт, Ромунт)]]'''
| 
| ''Ramunt'' &lt;br&gt; Ramo + Mund (Munt) &lt;br&gt; ''Romont'' (''Romundus'') &lt;br&gt; Hrodo (Roda) + Mund (Munt)
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Рань]]'''
| —
| ''Rano'' (''Rahn'')
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Раніла]]'''
| —
| ''Ranila'' &lt;br&gt; Rano + -l-
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Ранвід]]'''
| 
| ''Ranoid'' (''Ranvid'') &lt;br&gt; Rano + Wido
| ''Widerannus'' &lt;br&gt; Wido + Rano
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Ранда|Ранда (Рант, Рэнт, Рандзь)]]'''
| —
| ''Rando'' (''Ranto'', ''Rento'')
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Рандзіла]]'''
| —
| ''Randilo'' &lt;br&gt; Rando + -l-
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Рандзін]]'''
| —
| ''Randinus'' (''Randenus'') &lt;br&gt; Rando + -n-
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Рандар|Рандар (Рандэр)]]'''
| [[Ерандзь]]
| ''Randhar'' (''Randhere'') &lt;br&gt; Rando + Heri (Hari)
| ''Herrand'' (''Harranth'') &lt;br&gt; Heri (Hari) + Rando (Ranto)
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Рука (імя)|Рука (Рук)]]'''
| —
| ''Rucco'' (''Rocco'')
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Рокіль|Рокіль (Рукель, Рукля)]]'''
| —
| ''Rocula'' (''Rochilo'', ''Rukiel''{{Заўвага|name=&quot;Польшча&quot;}}, ''Ruclo'') &lt;br&gt; Rucco (Rocco) + -l-
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Рукша]]'''
| —
| ''Rocksch'' &lt;br&gt; Rucco (Rocco) + -sch-
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Руга]]'''
| —
| ''Rugo''
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Руген (імя)|Руген (Ругін)]]'''
| —
| ''Rugin'' &lt;br&gt; Rugo + -n- 
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Рувіль]]'''
| —
| ''Rowilo''
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Рума|Рума (Рум, Ром, Ромь)]]'''
| —
| ''Rumo'' (''Ruom'', ''Rom'', ''Hruam'')
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Рамейка|Рамейка (Румейка, Роміка)]]'''
| —
| ''Rümecke'' (''Hromiko'') &lt;br&gt; Rumo (Hruam) + -k-
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Румель|Румель (Ромель, Румуль)]]'''
| —
| ''Rummel'' (''Rommel'') &lt;br&gt; Rumo (Ruom) + -l-
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Румін|Румін (Ромен)]]'''
| —
| ''Rumin'' (''Romenus'') &lt;br&gt; Rumo (Ruom) + -n-
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Ромат]]'''
| —
| ''Romatus'' &lt;br&gt; Rumo (Ruom) + -t-
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Румш|Румш (Ромыш, Ромш)]]'''
| —
| ''Rumsch'' (''Römisch'') &lt;br&gt; Rumo + -sch-
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Румбольд|Румбольд (Румпольд, Румбоўд, Рамбальт, Ромбаль)]]'''
| 
| ''Rumbold'' (''Rumpolt'', ''Rumbaut'', ''Rumbolt'', ''Rumpel'') &lt;br&gt; Rumo + Bald (Boldt)
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Ромбут|Ромбут (Румбут)]]'''
| 
| ''Rombodus''  &lt;br&gt; Rumo (Ruom) + Bodo (Budo)
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Рамвольт|Рамвольт (Румвольд, Рамульт, Ромальд, Рамуальд)]]'''
| 
| ''Romualt'' (''Romuald'', ''Rumolt'', ''Romald'') &lt;br&gt;  Rumo (Ruom) + Waldo (Walt)
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Руна (імя)|Руна (Рунь)]]'''
| —
| ''Runo'' (''Run'')
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Рунейка|Рунейка (Руніка, Ранейка)]]'''
| —
| ''Runnecke'' (''Runica'') &lt;br&gt; Runo + -k-
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Рупейка|Рупейка (Рупка)]]'''
| —
| ''Rupke'' &lt;br&gt; Rupo + -k-
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Рост (імя)|Рост (Росьць, Русьць)]]'''
| —
| ''Rost'' (''Rust'')
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Русьцейка|Русьцейка (Росьцейка, Ростэк, Русьцік, Рушцейка)]]'''
| —
| ''Rosteck'' &lt;br&gt; Rost (Rust) + -k-
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Расьціла]]'''
| —
| ''Rustil'' &lt;br&gt; Rost (Rust) + -l-
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Ростан]]'''
| —
| ''Rostan'' (''Ruston'') &lt;br&gt; Rost + -n-
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Рустэн|Рустэн (Рустэнь, Ростэнь, Ростын)]]'''
| —
| ''Rusten'' (''Rosten'') &lt;br&gt; Rost (Rust) + -n-
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Ростаўт|Ростаўт (Росталт, Роштаўт)]]'''
| 
| ''Rostoldus'' (''Rostaldus'', ''Rustoldus'') &lt;br&gt; Rost (Rust) + Waldo (Walt)
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Рык|Рык (Рэйх)]]'''
| —
| ''Rick'' (''Rih'', ''Reiche'')
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Рыхіла (імя)|Рыкель]]'''
| —
| ''Richilo'' (''Rikila'', ''Richela'') &lt;br&gt; Rick (Rih) + -l-
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Рыбалт|Рыбалт (Рыбальт)]]'''
| [[Болтрык]]
| ''Ribald'' &lt;br&gt; Rick (Rih) + Bald
| ''Boldericus'' &lt;br&gt; Bald (Boldt) + Rick
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Рыгала|Рыгала (Рыгель, Рыгайла, Рыкайла)]]'''
| 
| ''Ricgela'' &lt;br&gt; Rick (Rih) + Gailo (Gelo)
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Рыконт]]'''
| [[Гундэрык (імя)|Кондрыка]]
| ''Rihcund'' &lt;br&gt; Rick (Rih) + Gunth (Kunth)
| ''Condricus'' &lt;br&gt; Gunth (Kunth) + Rick
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Рыхлік]]'''
| 
| ''Richlich'' &lt;br&gt; Rick (Rih) + *Lic
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Рым (імя)|Рым]]'''
| —
| ''Rim'' (''Rimo'')
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Рымейка|Рымейка (Рымка)]]'''
| —
| ''Rimicho'' &lt;br&gt; Rim + -k-
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Рымель]]'''
| —
| ''Riemel'' (''Rimila'') &lt;br&gt; Rim + -l-
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Рэмест]]'''
| —
| ''Rimisto'' (''Remistus'') &lt;br&gt; Rim + -st-
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Рымут|Рымут (Рымуць)]]'''
| —
| ''Rymut''{{Заўвага|name=&quot;Польшча&quot;}} &lt;br&gt; Rim + -t- &lt;br&gt; Rim + Mot (Muta)
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Рымша|Рымша (Рымуш, Рымаш)]]'''
| —
| ''Rymsza''{{Заўвага|name=&quot;Польшча&quot;}} &lt;br&gt; Rim + -sch-
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Рымбут]]'''
| [[Бутрым]]
| ''Rimbotus'' (''Rembod'') &lt;br&gt; Rim + Boto (Buto) &lt;br&gt; Rim + Bodo (Budo)
| ''Bauderrim'' &lt;br&gt; Bodo (Budo) + Rim
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Рымальд]]'''
| 
| ''Rimald'' &lt;br&gt; Rim + Wido
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| [[Рымавід (імя)|Рымавід (Рымвід, Рынвід)]]
| 
| Rim + Wido &lt;br&gt; ''Rennuit'' &lt;br&gt; Rein + Wido
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| [[Рымгайла|Рымгайла (Рымегель, Рымгейла, Рымгел, Рымкайл)]]
| 
| ''Rimagil'' (''Rimgils'') &lt;br&gt; Rim + Gilo (&lt; Gisel) &lt;br&gt; Rim + Gailo
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Рымгальд]]'''
| [[Гаўдрым]]
| ''Rimigaud'' &lt;br&gt; Rim + Gaudo
| Gaudo + Rim
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Рымар (імя)|Рымар (Рымер)]]'''
| 
| ''Rimarus'' (''Rimer'') &lt;br&gt; Rim + Heri (Hari)
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Рымард]]'''
| 
| ''Rimmert'' (''Rymard'', ''Rimhart'') &lt;br&gt; Rim + Hardt (Hart)
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Рымконт]]'''
| [[Кантрым]]
| ''Rimigundus'' &lt;br&gt; Rim + Gunth (Kunth)
| ''Gondarim'' &lt;br&gt; Gunth (Kunth) + Rim
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Рыман]]'''
| 
| ''Rimann'' &lt;br&gt; Rim + Mann &lt;br&gt; Rick (Rih) + Mann
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Рымант|Рымант (Рымунд, Рымунць, Рымонд)]]'''
| [[Мантрым (імя)|Мантрым]]
| ''Rimunt'' (''Rimund'') &lt;br&gt; Rim + Mund (Munt)
| Mund (Munt) + Rim
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| [[Рымтаўт|Рымтаўт (Рымталт, Рынтаўт)]]
| 
| Rim + Teudo (Teudo) &lt;br&gt; ''Rintolt'' (''Rindolt'') &lt;br&gt; Rindr + Waldo (Walt)
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Рынк|Рынк (Рынка, Рынг)]]'''
| —
| ''Rinco'' (''Ringk'', ''Ringo'')
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Рынгіла|Рынгель (Рынкель, Рынгала, Рынгайла)]]'''
| —
| ''Ringel'' (''Rinkel'', ''Ringilo'') &lt;br&gt; Rinco (Ringk) + -l-
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Рынкун]]'''
| —
| ''Ringun'' &lt;br&gt; Rinco (Ringk) + -n-
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Рынгольд (імя)|Рынгольд (Рынгальд, Рынгвальд)]]'''
| 
| ''Ringold'' (''Ringwald'') &lt;br&gt; Rinco (Ringk) + Waldo
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Рыда|Рыда (Рыд, Рыдзь)]]'''
| —
| ''Rido'' (''Rito'')
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Рыдзіка|Рыдзіка (Рыдык)]]'''
| —
| ''Redeco'' &lt;br&gt; Rido + -k- &lt;br&gt; Rado + -k-
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Рыдэль|Рыдэль (Рытэль)]]'''
| —
| ''Riedel'' &lt;br&gt; Rido (Rito) + -l-
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Рытэн]]'''
| —
| ''Rieden'' &lt;br&gt; Rido (Rito) + -n-
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Рытаўт]]'''
| 
| ''Ritoldus'' (''Ritaud'') &lt;br&gt; Rido (Rito) + Waldo (Walt)
| ''Waltrid'' &lt;br&gt; Waldo (Walt) + Rido &lt;br&gt; ''Theutrid'' &lt;br&gt; Teudo (Teuth) + Rido
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Рыдмонт]]'''
| 
| ''Redmund'' &lt;br&gt; Rido + Mund (Munt) &lt;br&gt; Rado + Mund (Munt)
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Саба]]'''
| —
| ''Saba'' (''Sabas'')
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Сабіла (імя)|Сабіла (Сабела, Сабуль, Забіла, Забела, Забель, Жабела)]]'''
| —
| ''Sabilo'' (''Sabel'', ''Sabulo'') &lt;br&gt; Saba + -l-
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Сабіна|Сабіна (Сабін)]]'''
| —
| ''Sabine'' &lt;br&gt; Saba + -n-
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Шабэр|Шабэр (Шабер)]]'''
| 
| ''Sabherus'' &lt;br&gt; Saba + Heri
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Сава (імя)|Сава]]'''
| —
| ''Soava''
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Савіла|Савіла (Савула, Савала, Савуль, Саваль, Саўль, Завіла, Савель, Шавела)]]'''
| —
| ''Savilo'' (''Sauulo'', ''Savalo'', ''Saul'') &lt;br&gt; Soava + -l-
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Савігайла|Савігайла (Саўгел, Салгел)]]'''
| 
| ''Savigello'' &lt;br&gt; Soava + Gailo (Gelo)
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Савігін|Савігін (Саўгін, Савукін, Саўген, Шаўген, Шаўкін, Жаўгін)]]'''
| 
| ''Sawkin'' &lt;br&gt; Soava + -kin &lt;br&gt; Savas + Ginno
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Саўгут|Саўгут (Саўгуць)]]'''
| 
| ''Savegotus'' (''Savegotis'') &lt;br&gt; Soava + Gudo (Godo)
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Саўконт]]'''
| 
| ''Savegonte'' &lt;br&gt; Soava + Gunth (Cund)
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| [[Савімонт]]
| 
| Soava + Mund (Munt)
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Саўрык|Саўрык (Сеўрык)]]'''
| 
| ''Savericus'' (''Severicus'') &lt;br&gt; Soava + Rim
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| [[Савірым]]
| 
| Soava + Rim
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Сак|Сак (Зак, Шак, Жак, Зага, Жага)]]'''
| —
| ''Sack'' (''Sacco'', ''Saage'')
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Сакель|Сакель (Жакель, Жагіль, Шакель)]]'''
| —
| ''Sakel'' (''Sagilo'') &lt;br&gt; Sack + -l-
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Сакень|Сакень (Сакен, Шакен, Сакін)]]'''
| —
| ''Sacken'' &lt;br&gt; Sack + -n-
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Жагель|Жагель (Загала, Жагала, Сагайла, Жагайла)]]'''
| 
| ''Sagel'' (''Sagalo'') &lt;br&gt; Sack (Saage) + Gailo (Gelo)
|
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Жагар|Жагар (Загар, Закар, Жакор)]]'''
| 
| ''Sagar'' (''Sahker'') &lt;br&gt; Sack (Saage) + Heri (Hari)
|
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Сала (імя)|Сала (Шаль, Заль, Жоль)]]'''
| —
| ''Salvo'' (''Sallo'', ''Selo'')
| — 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Салейка|Салейка (Салука, Салік, Салька, Шалейка, Залейка, Жалека, Жалейка, Сялейка)]]'''
| —
| ''Saleko'' (''Salucho'', ''Salico'', ''Selke'') &lt;br&gt; Salvo (Sallo) + -k-
| — 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Салін]]'''
| —
| ''Salina'' &lt;br&gt; Salvo (Sallo) + -n-
| — 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Салата (імя)|Салата (Саладзь)]]'''
| 
| ''Saletho'' (''Salat'', ''Salado'') &lt;br&gt; Salvo (Sallo) + -t-
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Сельвін|Сельвін (Шалавін)]]'''
| 
| ''Selwin'' (''Salawins'', ''Seleuuin'') &lt;br&gt; Salvo (Selo) + Wino
|  
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Сальгер|Сальгер (Зальгер, Жалагер, Шалагір)]]'''
| 
| ''Salger'' (''Salager'') &lt;br&gt; Salvo (Sallo) + Gero
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Салкірд|Салкірд (Саўгірд, Саўгард)]]'''
| 
| ''Salgerd'' (''Salgerðr'', ''Salgard'') &lt;br&gt; Salvo (Sallo) + Gerd (Gyrd)
|  
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Саламан|Саламан (Сальман, Саліман, Шаламан, Саўман, Саламен)]]'''
| 
| ''Salaman'' (''Salman'', ''Saleman'') &lt;br&gt; Salvo (Sallo) + Mann
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Жалмонт]]'''
| 
| ''Salmond'' (''Salamund'') &lt;br&gt; Salvo (Sallo) + Mund (Munt)
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Сань]]'''
| —
| ''Sanno'' (''Senne'')
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Санель|Санель (Саніль, Сяніла, Сініла, Сенель, Сініль)]]'''
| —
| ''Sanilo'' (''Senilo'') &lt;br&gt; Sano (Senne) + -l-
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| [[Сангушка|Сангаў (Сангушка)]]
| 
| Sano + Gawo
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Санда|Санда (Санта, Занта, Шанда)]]'''
| —
| ''Sando''
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Сандзейка]]'''
| —
| ''Sandika'' &lt;br&gt; Sando + -k-
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Жандзель|Жандзель (Шэндзель)]]'''
| —
| ''Sandel'' (''Sendel'') &lt;br&gt; Sando + -l-
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Сантаўт|Сантаўт (Жонтаўт)]]'''
| 
| ''Santold'' &lt;br&gt; Sando + Waldo (Walt)
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Зантэр|Зантэр (Жантар, Сантыр, Шантэр, Зандэр, Зандар, Сандар, Шандэр, Шандар)]]'''
| 
| ''Santer'' (''Sandheri'', ''Santari'') &lt;br&gt; Sando + Heri
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Шандрык]]'''
| 
| ''Sandrih'' &lt;br&gt; Sando + Rick (Rih)
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Сар|Сар (Сер, Сэр, Зара, Шар)]]'''
| —
| ''Sarus'' (''Serre'')
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Сарэйка|Сарэйка (Сарака, Зарык, Сярэйка, Сэрэйка, Серака, Шарэйка, Шарка, Жарэйка)]]'''
| —
| ''Saracho'' (''Saricho'', ''Serecho'') &lt;br&gt; Sarus (Serre) + -k-
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Сарала|Сарала (Зарала, Сарул, Серуль, Сарыла, Сарэла, Сарэль, Шэрэль)]]'''
| —
| ''Saralo'' (''Serulus'', ''Sarilo'', ''Sarelo'') &lt;br&gt; Sarus (Serre) + -l-
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Сярбут|Сярбут (Сарбут)]]'''
| 
| ''Serbutt'' (''Saraboto'') &lt;br&gt; Sarus (Serre) + Boto (Buto)
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Сарвід|Сарвід (Зарвід, Сэрвід, Шэрвід)]]'''
| 
| ''Sarvidis'' &lt;br&gt; Sarus + Wido
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Сарвіла|Сарвіла (Сярвіла, Сэрвіла, Шэрвіла)]]'''
| 
| ''Sarvilo'' &lt;br&gt; Sarus + Wilo
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Саргель|Саргель (Саргейла, Саргайла, Сяргель, Сяргайла)]]'''
| 
| ''Sargeli'' &lt;br&gt; Sarus + Gailo (Gelo)
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Саргонт]]'''
| 
| ''Saragante'' &lt;br&gt; Sarus + Gunth
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Саргоўд|Саргоўд (Саргаўт, Сарголт)]]'''
| 
| ''Saregaud'' &lt;br&gt; Sarus + Gaud
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Саргут|Саргут (Саргода, Саргот)]]'''
| 
| ''Sargood'' &lt;br&gt; Sarus + Gudo (Got)
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Сарман|Сарман (Шараман)]]'''
| 
| ''Saraman'' &lt;br&gt; Sarus + Mann
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Сармонт|Сармонт (Шармонт, Жармонт)]]'''
| 
| ''Sarmund'' (''Saramund'') &lt;br&gt; Sarus + Mund (Munt)
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| [[Застаўд (імя)|Застаўд (Застальд, Зашталд, Зашталт, Жостаўд, Жосталт, Жажтаўт, Шэйстаўт)]]
| 
| Zeiz + Teudo
|
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Свала|Свала (Швала)]]'''
| —
| ''Swala''
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| [[Свалегед (імя)|Свалегед (Сьвелегат)]]
| 
| Swala + Gedo (Geto)
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Жвангін|Жвангін (Звангін)]]'''
| 
| ''Suanikin'' (''Schwankinna'') &lt;br&gt; Svano + -kin &lt;br&gt; Svano + Ginno
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Сьвінт|Сьвінта (Сьвіта, Сьвець, Жвін, Сьвен, Швінта)]]'''
| —
| ''Suint'' (''Swind'', ''Suitha'', ''Schwenn'', ''Schwindt'')
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Сьвінцейка|Сьвінцейка (Зьвініка, Сьвецека)]]'''
| —
| ''Suithiko'' (''Schwincke'', ''Schwindtke'') &lt;br&gt; Suint (Suitha) + -k-
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Сьвінтыла (імя)|Сьвінтэла (Сьвінтала, Швінтэль, Сьвітэль, Сьвідэль, Зьвіндзель, Зьвінель)]]'''
| —
| ''Svinthila'' (''Suitila'', ''Suentilo'') &lt;br&gt; Suint + -l-
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Сьвідон|Сьвідон (Сьвідун)]]'''
| —
| ''Suidun'' (''Switun'') &lt;br&gt; Suint + -n-
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Жывінбуд (імя)|Жывінбуд]]'''
| 
| ''Switbodo'' &lt;br&gt; Suint (Suitha) + Bodo (Budo)
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| [[Сьвентагал|Сьвентагал (Зьвінгель, Жвінгель)]]
| 
| Suint + Gailo
| ''Galsuintha'' (''Gelsuint'') &lt;br&gt; Gailo (Gelo) + Suint
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Швендэр|Швендэр (Сьвіндэр, Сьвідэр, Свэндар, Сьвінтар, Швыдэр)]]'''
| 
| ''Schwender'' (''Swindheri'', ''Swidher'', ''Schwieder'') &lt;br&gt; Suint (Suitha) + Heri
| ''Heriswind'' &lt;br&gt; Heri + Suint (Swind)
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| [[Сьвінтарог (імя)|Сьвінтарог (Сьвентарог, Швінтарог, Швентарог)]]
| 
| Suint + Rago
| ''Raginswinda'' &lt;br&gt; Rago + Suint (Swind)
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| [[Сьвідрыгайла (імя)|Сьвідрыгайла (Сьветрыгайла, Швітрыгайла, Сьвідрыгела)]]
| 
| Suedrik (Swithric) + Gailo (Gelo) &lt;br&gt; Suint + Ricgela &lt;br&gt; Suint (Suitha) + Rick (Rih) + Gailo (Gelo)
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Сьвінтаўт|Сьвінтаўт (Сьвентальд)]]'''
| 
| ''Switald'' (''Swindolt'') &lt;br&gt; Suint (Suitha) + Waldo (Walt) &lt;br&gt; Suint (Suitha) + Teudo (Taut)
| ''Waltswind'' &lt;br&gt;  Waldo (Walt) + Suint (Swind) &lt;br&gt; ''Theutsuint'' &lt;br&gt; Teudo (Teuth) + Suint
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Зыбела|Зыбела (Сыбель)]]'''
| —
| ''Sibilo'' &lt;br&gt; Sibo + -l-
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Зіга (імя)|Жыга (Зыга, Жык, Жэга)]]'''
| —
| ''Sigo'' (''Sick'', ''Segga'')
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Зігіла (імя)|Жыгіла (Сыгіла, Сігіл, Шыгель, Жыгуль, Жыгла, Зегель, Зекель, Секіл)]]'''
| —
| ''Sigilo'' (''Segil'', ''Siekel'') &lt;br&gt; Sigo (Sick) + -l-
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Жыгун|Жыгун (Зыгун, Жыгон)]]'''
| —
| ''Sigun'' (''Siguni'') &lt;br&gt; Sigo (Sick) + -n-
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Зыбальт|Зыбальт (Зыбульт)]]'''
| 
| ''Sibald'' (''Sibold'') &lt;br&gt; Sigo + Bald
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Жыбар|Жыбар (Зыбар, Зыбэр, Сібар, Сыбэр, Жыбэр, Шыбар, Шэбар)]]'''
| 
| ''Siber'' (''Sibar'') &lt;br&gt; Sigo + Baro
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Жыбарт|Жыбарт (Жыбэрт, Зыбарт, Зыбэрт, Шыбарт, Жыбірт)]]'''
| 
| ''Siebart'' (''Sybert'', ''Sigbert'') &lt;br&gt; Sigo + Bert
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Зігібут|Зігібут (Зыбут, Жыбуда, Жыбуць, Шыбот, Шыбут, Зэбут, Шэбут)]]'''
| 
| ''Sigibot'' (''Sieboth'', ''Sibodo'') &lt;br&gt; Sigo (Segga) + Boto (Buto) &lt;br&gt; Sigo + Bodo (Budo)
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Жывальт|Жывальт (Зывальт, Зэвэльт)]]'''
| 
| ''Siwaldus'' (''Sigiwald'') &lt;br&gt; Sigo + Waldo (Walt)
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Зіварт|Зіварт (Жыварт, Сіварт)]]'''
| 
| ''Siwart'' (''Sigiward'') &lt;br&gt; Sigo + Wardo (Warto)
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Жыгаўд|Жыгаўд (Шыгаўдзь)]]'''
| 
| ''Sigaud'' &lt;br&gt; Sigo + Gaudo
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Зыгел|Зыгел (Зыгель, Зэгала, Сігель, Жыгель, Жыгала, Сігайла, Жыгайла)]]'''
| 
| ''Sigelo'' (''Sigala'', ''Sigel'', ''Segel'') &lt;br&gt; Sigo (Segga) + Gailo (Gelo)
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Зэгерд|Зэгерд (Жыгарт, Сігірд)]]'''
| 
| ''Segard'' (''Sigerd'', ''Sigart'', ''Sigird'', ''Siggard'') &lt;br&gt; Sigo (Segga) + Gerd (Gardo)
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Зыгер|Зыгер (Зыгар, Жыгер, Жыгар, Жыкар, Шыкер, Зэгар)]]'''
| 
| ''Siger'' (''Sigher'', ''Sikar'') &lt;br&gt; Sigo  (Sick) + Heri
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Жыгуць|Жыгуць (Жыгота)]]'''
| 
| ''Sigot'' (''Sægut'') &lt;br&gt; Sigo + Gudo (Got)
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Шыдаг]]'''
| 
| ''Sidag'' (''Sigdag'') &lt;br&gt; Sigo + Dago
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Зыман|Зыман (Зыгман, Жыгман, Жыман, Зымань)]]'''
| 
| ''Sieman'' (''Siegmann'') &lt;br&gt; Sigo + Mann
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Сімут|Сімут (Сымут, Шымут)]]'''
| 
| ''Simot'' (''Sigimout'') &lt;br&gt; Sigo + Mot (Muta)
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Жыгімонт|Жыгімонт (Зыгмунт, Жыкмонт, Зымонт, Сымунт, Сімонт)]]'''
| 
| ''Sigimunt'' (''Sigimund'', ''Zygmont''{{Заўвага|name=&quot;Польшча&quot;}}, Żygmont{{Заўвага|name=&quot;Польшча&quot;}}, ''Simund'', ''Symont'') &lt;br&gt; Sigo + Mund (Munt)
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Зэгрыда]]'''
| 
| ''Segrida'' (''Sigrida'') &lt;br&gt; Sigo (Segga) + Rido
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Шэйбар]]'''
| 
| ''Seiber'' &lt;br&gt; *Seio + Baro
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Сайбут|Сайбут (Сэйбот, Сейбут, Сэйбут, Шэйбут)]]'''
| 
| ''Seyboth'' (''Seiboth'') &lt;br&gt; *Seio + Boto (Buto)
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Зэйвальд|Зэйвальд (Жэйвэльт)]]'''
| 
| ''Seywaldus'' (''Seivalt'') &lt;br&gt; *Seio + Waldo (Walt)
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Саймонт|Саймонт (Саймунт, Сеймант, Шэймант, Жаймонт)]]'''
| 
| ''Seymund'' (''Seimund'') &lt;br&gt; *Seio + Mund (Munt)
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Зынь|Зынь (Сінь, Зын, Жынь, Жын)]]'''
| —
| ''Sino'' (''Sini'')
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Сінгер|Сінгер (Сынгер, Шынгер, Шынгір)]]'''
| 
| ''Singer'' (''Singar'') &lt;br&gt; Sino + Gero
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Зінар]]'''
| 
| ''Siner'' (''Sinner'') &lt;br&gt; Sino + Heri (Hari)
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Зынгель|Зынгель (Жынгель, Жынгал, Жынгіль, Сынгайла, Сінгайла)]]'''
| 
| ''Singel'' (''Singilo'') &lt;br&gt; Singo + -l- &lt;br&gt; ''Sinigala'' &lt;br&gt; Sino + Gailo (Galo)
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Жында|Жында (Зында)]]'''
| —
| ''Sindo'' (''Sindt'')
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Сындык|Сындык (Сындзік, Сіндзік)]]'''
| —
| ''Sindico'' &lt;br&gt; Sindo + -k-
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Жындуль|Жындуль (Жындэль, Жынтэль)]]'''
| —
| ''Sindulus'' (''Sindel'', ''Sintela'') &lt;br&gt; Sindo + -l-
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Шымбольт]]'''
| 
| ''Sinbald'' (''Sendebald'') &lt;br&gt; Sindo (Sindt) + Bald (Boldt)
| ''Baltsint'' &lt;br&gt; Bald + Sindo (Sindt)
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Сынталт|Сынталт (Сынтаўт)]]'''
| 
| ''Sintualdus'' (''Sindolt'') &lt;br&gt; Sindo + Waldo (Walt)
| ''Waltsinda'' &lt;br&gt; Waldo (Walt) + Sindo
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Сіндэр|Сіндэр (Сындэр, Шындэр, Шынтар)]]'''
| 
| ''Sinder'' (''Sindheri'', ''Sintar'') &lt;br&gt; Sindo + Heri
| ''Ersind'' &lt;br&gt; Heri + Sindo
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Скальк|Скальк (Скал, Сколк, Шальк)]]'''
| 
| ''Scalc'' (''Schalch'', ''Schelck'')
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Скольберт]]'''
| 
| ''Skolbert'' &lt;br&gt; Scalc (Schalch) + Bert
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| [[Скальбут]]
| 
| Scalc (Schalch) + Boto (Buto)
| ''Butaskalks'' &lt;br&gt; Boto (Buto) + Scalc
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Скаламонт (імя)|Скаламонт (Скамонд, Скамонт)]]'''
| 
| ''Scelemundus'' (''Scelemondo'', ''Scemund'') &lt;br&gt; Scalc (Schalch) + Mund (Munt)
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Скольд]]'''
| —
| ''Sculd''
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| [[Скалдвіл|Скалдвіл (Скаўдвіл)]]
| 
| Sculd + Wilo
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Скаўгерд|Скаўгард (Сколгірд, Скаўдэгірд)]]'''
| 
| ''Skowgard'' (''Skovgaard'', ''Skjaldgerðr'') &lt;br&gt; Sculd + Gerd (Gardo)
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Скера|Скера (Скіра)]]'''
| —
| ''Scira'' (''Sciri'')
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Скірыла|Скірыла (Скерэль, Скірэль, Скерла)]]'''
| —
| ''Scirilo'' (''Skerilo'') &lt;br&gt; Scira + -l-
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Скіран]]'''
| —
| ''Skerun'' &lt;br&gt; Scira + -n-
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Скірвін|Скірвін (Скервін)]]'''
| 
| ''Scirwine'' (''Sherwin'') &lt;br&gt; Scira + Wino
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| [[Скіргайла (імя)|Скіргайла (Скірыгайла, Скіргал, Шыргал)]]
| 
| Scira + Gailo
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Скірман]]'''
| 
| ''Scirman'' (''Scearmann'') &lt;br&gt; Scira + Mann
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Скірмант|Скірмант (Скірымонт, Скірымунт, Скірмунт, Скірмунд)]]'''
| 
| ''Sciremunt'' (''Skīrmund'') &lt;br&gt; Scira + Mund (Munt)
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Скудэр]]'''
| 
| ''Scoder'' &lt;br&gt; Scot + Heri
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Сома (імя)|Сома (Сума)]]'''
| —
| ''Somo'' (''Sumo'')
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Саміла|Саміла (Суміла, Сумела, Сумель, Шуміла, Шумель)]]'''
| —
| ''Sumila'' &lt;br&gt; Somo (Sumo) + -l-
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Соман|Соман (Суман, Шуман)]]'''
| —
| ''Sumuni'' &lt;br&gt; Somo (Sumo) + -n-
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Сомалт]]'''
| 
| ''Somald'' &lt;br&gt; Somo + Waldo (Walt)
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Сумонт|Сумонт (Самонт, Шумонт)]]'''
| 
| ''Sommund'' &lt;br&gt; Somo + Mund (Munt)
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Стана|Стана (Штэйн)]]'''
| —
| ''Steina'' (''Stean'', ''Sten'')
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Станіка|Станіка (Станейка)]]'''
| —
| ''Steneke'' (''Steinicke'') &lt;br&gt; Steina (Stean) + -k-
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| [[Станвіла]]
| 
| Steina (Stean) + Wilo
| ''Wilstan'' &lt;br&gt; Wilo + Steina (Stean)
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Стангель]]'''
| 
| ''Stengel'' (''Stangel'') &lt;br&gt; Steina (Stean) + Gailo (Gelo)
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Стангір|Стангір (Станкар, Штэнгер)]]'''
| [[Керстэн]]
| ''Staniger'' (''Stanker'', ''Stankar'', ''Steiniger'') &lt;br&gt; Steina (Stean) + Gero (Giro)
| ''Kerstin'' (''Girstano''{{Заўвага|name=&quot;Польшча&quot;}}) &lt;br&gt; Gero (Kero) + Steina (Sten)
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Суг|Суг (Шук)]]'''
| —
| ''Sugo''
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Сугінт|Сугінт (Сугент)]]'''
| 
| ''Sugenti'' &lt;br&gt; Sugo + Gento &lt;br&gt; Sugo + -nd-
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Жугар|Жугар (Жугер)]]'''
| 
| ''Sugarius'' (''Suger'') &lt;br&gt; Sugo + Heri (Hari) &lt;br&gt; ''Sutgarius'' &lt;br&gt; Sudo + Gero
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Суда|Суда (Сута, Судзь, Суць, Жудзь)]]'''
| —
| ''Sudo'' (''Suto'')
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Судзіла|Судзіла (Судзель, Суціла, Шудзіла)]]'''
| —
| ''Sudila'' (''Sudela'') &lt;br&gt; Sudo + -l-
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Судзень|Судзень (Судзін, Шудзень, Жудзін)]]'''
| —
| ''Suden'' &lt;br&gt; Sudo + -n-
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Сударг]]'''
| 
| ''Sudergo'' &lt;br&gt; Sudo + Argo
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Судар|Судар (Судзер, Сутар, Жудзер)]]'''
| 
| ''Suderus'' (''Sudarius'', ''Sutari'') &lt;br&gt; Sudo + Heri (Hari)
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Сутарт]]'''
| 
| ''Sutardus'' (''Suthardus'') &lt;br&gt; Sudo (Suto) + Hardt (Hart)
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Судман]]'''
| 
| ''Sudhman'' &lt;br&gt; Sudo + Mann
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Судымуд]]'''
| 
| ''Sutmodis'' &lt;br&gt; Sudo (Suto) + Mot (Moda)
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Судзімонт (імя)|Судзімонт (Судымунд, Судымунт)]]'''
| 
| ''Sudhmund'' &lt;br&gt; Sudo + Mund (Munt)
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Зута|Зута (Зота, Жута, Жуць, Жоць)]]'''
| —
| ''Zuto'' (''Zotto'')
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Зутан]]'''
| —
| ''Zotan'' &lt;br&gt; Zuto (Zotto) + -n-
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Жутаўт|Зутаўт (Зотаўт, Жутальт, Жутаўт)]]'''
| 
| ''Zotolt'' &lt;br&gt; Zuto (Zotto) + Waldo (Walt)
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Суня|Суня (Шуня)]]'''
| —
| ''Sunja'' (''Sonna'')
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Соніка|Соніка (Шунейка)]]'''
| —
| ''Sonnica'' (''Sunneke'') &lt;br&gt; Sunja (Sonna) + -k-
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Сунела]]'''
| —
| ''Sunilo'' (''Sunila'') &lt;br&gt; Sunja + -l-
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Сонбут]]'''
| 
| ''Sonobodis'' &lt;br&gt; Sunja (Sonna) + Bodo (Budo)
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Сунігайла (імя)|Сунігайла (Сунгал, Сангел, Шангайла, Зонгал, Жонгал)]]'''
| 
| ''Sunigelo'' &lt;br&gt; Sunja + Gailo (Gelo)
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Сунгард|Сунгард (Сонгард)]]'''
| 
| ''Sungart'' (''Songarta'') &lt;br&gt; Sunja + Gerd (Gardo)
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Сонгуць|Сонгуць (Жонкуць)]]'''
| 
| ''Sungod'' (''Sunegod'') &lt;br&gt; Sunja (Sonna) + Gudo (Guta)
| ''Godsune'' &lt;br&gt; Gudo + Sunno
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Сонкін|Сонкін (Сунгін, Сонгін)]]'''
| 
| ''Sunken'' &lt;br&gt; Sunja (Sonna) + -kin &lt;br&gt; Sunja (Sonna) + Ginno (Genno)
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Сунда|Сунда (Сонда, Зунда, Жунд)]]'''
| —
| ''Sundo'' (''Sondo'')
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Сундаўт|Сундаўт (Сунтаўт, Сонтаўт)]]'''
| 
| ''Sundolt'' (''Sunduald'') &lt;br&gt; Sundo + Waldo (Walt) &lt;br&gt; Sundo + Teudo (Daut)
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Сундар]]'''
| 
| ''Sunder'' (''Sunthar'') &lt;br&gt; Sundo + Heri (Hari)
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Зусель]]'''
| —
| ''Susilo'' &lt;br&gt; Suso + -l-
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Сыр (імя)|Сыр (Сыса, Сур, Зыра)]]'''
| —
| ''Sirio'' (''Siso'', ''Surro'')
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Сірэйка|Сірэйка (Сірык, Сірка, Сырэйка, Шырэйка, Зырка, Жырка)]]'''
| —
| ''Sireke'' (''Sirica'') &lt;br&gt; Sirio + -k-
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Сырбут|Сырбут (Сірбут, Сурбот)]]'''
| 
| ''Sirobodus'' (''Sisebut'') &lt;br&gt; Sirio (Siso) + Boto (Buto) &lt;br&gt; Sirio (Siso) + Bodo (Budo)
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Сырвід|Сырвід (Сырвіт, Сэрвіт, Шырвіт, Шырвід, Сурвід, Журвід)]]'''
| 
| ''Sisuita'' (''Sesuito'') &lt;br&gt; Sirio (Siso) + Wido
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Сурвіла|Сурвіла (Сурвіл, Сурывіла, Шурвіла, Сырвіла, Шырвіл)]]'''
| 
| ''Surville'' (''Servil'') &lt;br&gt; Sirio (Surro) + Wilo
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Сурвін|Сурвін (Жырвін)]]'''
| 
| ''Surawine'' &lt;br&gt; Sirio (Surro) + Wino
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Сіргірд]]'''
| 
| ''Sirigardus'' &lt;br&gt; Sirio + Gerd (Gardo)
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Сургонт|Сургонт (Суркунт, Сургун, Сурконт, Сергант, Суркант)]]'''
| 
| ''Sergunda'' (''Sisigunda'', ''Sesecundus'', ''Surrigvn'') &lt;br&gt; Sirio (Siso) + Gunth &lt;br&gt; ''Surgant'' &lt;br&gt; Sirio (Surro) + Gento
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Сіргоўд|Сіргоўд (Сургоўд, Сіргольд)]]'''
| 
| ''Siriaud''{{Заўвага|у гэтай зафіксаванай у крыніцах форме g перайшло ў i}} &lt;br&gt; Sirio (Surro) + Gaud
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Сіргут|Сіргут (Сіргуд, Сыргут, Шыргут, Сургут)]]'''
| 
| ''Sireguti'' (''Sergudo'', ''Sisagut'') &lt;br&gt; Sirio (Siso) + Gudo (Guta)
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Сурман|Сурман (Шурман, Шурмен, Шырман)]]'''
| 
| ''Surman'' &lt;br&gt; Sirio (Surro) + Mann
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| [[Сурмін|Сурмін (Шырмін)]]
| 
| Sirio (Surro) + Minno
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Шырмер|Шырмер (Шышымар, Жыжмар, Жыжмэр)]]'''
| 
| ''Sisimir'' &lt;br&gt; Sirio (Siso) + Mero (Miro)
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Сысымунд|Сысымант (Сысмунт, Сірмонт, Шырмунт, Жырмант, Жырмунт)]]'''
| 
| ''Sisemund'' (''Sirmont'', ''Sirmund'') &lt;br&gt; Sirio (Siso) + Mund (Munt)
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| [[Сір’ят|Сір’ят (Сыр’ят, Сур’ят)]]
| 
| Sirio (Surro) + Joto &lt;br&gt; Sirio (Surro) + Hatho (Adi)
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Сіт (імя)|Сіт (Сіда, Сіць, Сідзь, Зыд, Зыдзь, Жыць, Жыд)]]'''
| —
| ''Sito'' (''Sido'')
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Жыдзейка|Жыдзейка (Жыдык, Сыдыка, Сідзіка, Сідзейка, Сядзейка)]]'''
| —
| ''Siddeke'' (''Siedeck'', ''Sidicho'') &lt;br&gt; Sito (Sido) + -k-
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Сіціла|Сіціла (Зыдэль, Жыдзель, Шытыла, Сяціла)]]'''
| —
| ''Sitil'' (''Sidila'', ''Siedel'') &lt;br&gt; Sito (Sido) + -l-
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Зіцін|Зіцін (Жыцень, Жыдэн)]]'''
| —
| ''Sittin'' (''Sidden'') &lt;br&gt; Sito + -n-
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Жыдавін|Жыдавін (Зідавін)]]'''
| 
| ''Sidewine'' &lt;br&gt; Sito (Sido) + Wino
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Сыдэр|Сыдэр (Жыдар)]]'''
| 
| ''Sidierius'' (''Seederius'') &lt;br&gt; Sito (Sido) + Heri
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Жытмунт|Жытмунт (Жытамонт)]]'''
| 
| ''Sidimund'' &lt;br&gt; Sito (Sido) + Mund (Munt)
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Сявела]]'''
| —
| ''Sevila'' &lt;br&gt; Sevia + -l-
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Таль (імя)|Таль (Дала)]]'''
| —
| ''Talo'' (''Telo'', ''Dahl'')
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Талейка|Талейка (Таліка, Талька)]]'''
| —
| ''Taleke'' (''Taliko'', ''Talke'') &lt;br&gt; Talo + -k-
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Таліла|Таліла (Талела)]]'''
| —
| ''Thalilo'' (''Tellelli'') &lt;br&gt; Talo + -l-
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Дальна|Дальна (Дален, Тален)]]'''
| —
| ''Dalina'' (''Dallen'', ''Thalen'') &lt;br&gt; Talo (Dahl) + -n-
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Талюш|Талюш (Талюша)]]'''
| —
| ''Talsche'' (''Dalusch''{{Заўвага|name=&quot;Польшча&quot;}}) &lt;br&gt; Talo + -sch-
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| [[Талівойша|Талівойша (Талівош, Тальвэш)]]
| 
| Talo + Waiso (Voysch)
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Дальман|Дальман (Тальман)]]'''
| 
| ''Dalman'' (''Tallman'') &lt;br&gt; Talo (Dahl) + Mann
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Талмут]]'''
| 
| ''Talamot'' (''Talmut'') &lt;br&gt; Talo + Mot (Muto)
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Талімонт (імя)|Талімонт (Талімунт, Тальмонт, Далмунт)]]'''
| 
| ''Talamundus'' (''Talmont'', ''Dalmund'') &lt;br&gt; Talo + Mund (Munt)
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Таліят|Таліят (Талет, Талят, Далят)]]'''
| 
| ''Talet'' &lt;br&gt; Talo + Joto &lt;br&gt; Talo + Hatho (Adi) &lt;br&gt; Talo + -t-
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Тора (імя)|Тора (Тара, Тура)]]'''
| —
| ''Torro'' (''Tara'', ''Turo'')
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Турэйка|Турэйка (Турэка, Тарэйка)]]'''
| —
| ''Thureke'' &lt;br&gt; Torro (Turo) + -k-
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Турэла|Турэла (Турэль, Тарыла)]]'''
| —
| ''Turrell'' (''Darila'') &lt;br&gt; Torro (Turo) + -l-
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Турын (імя)|Турын (Торень, Торн)]]'''
| —
| ''Torin'' &lt;br&gt; Torro (Turo) + -n-
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Тарант|Тарант (Турант, Таранда)]]'''
| —
| ''Tourant'' (''Turant'', ''Tourand'', ''Tharanth'') &lt;br&gt; Torro (Turo) + -nd-
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Тарут|Тарут (Таруць)]]'''
| —
| ''Tarut'' &lt;br&gt; Torro (Tara) + -t-
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Дарбут]]'''
| 
| ''Darebodus'' (''Thorbod'') &lt;br&gt; Torro (Tara) + Bodo (Budo)
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Торвальд (імя)|Таральд (Торальдзь, Таралд)]]'''
| 
| ''Taruald'' (''Thorald'') &lt;br&gt; Torro + Waldo (Walt)
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Тарвід|Тарвід (Торвід, Дарвід)]]'''
| 
| ''Torvid'' (''Darvid'') &lt;br&gt; Torro + Wido
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Дарвіл]]'''
| 
| ''Tharuila'' (''Dorvil'') &lt;br&gt; Torro (Tara) + Wilo
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Турвін]]'''
| 
| ''Thurwine'' (''Torvin'') &lt;br&gt; Torro (Turo) + Wino
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Торыгаўт]]'''
| 
| ''Torgaut'' (''Þórgautr'') &lt;br&gt; Torro + Gaudo (Gaut) 
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Тарман|Тарман (Дарамен)]]'''
| 
| ''Tormann'' &lt;br&gt; Torro + Mann
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Дармонт|Дармонт (Дормант)]]'''
| 
| ''Darmundus'' (''Dormont'', ''Tormund'') &lt;br&gt; Torro (Tara) + Mund (Munt)
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Тэўда (імя)|Тоўт (Тэўт, Тэўць, Тоўць, Доўт, Доўда, Толт, Долт, Дзіт)]]'''
| —
| ''Teudo'' (''Teuth'', ''Deut'', ''Taut'', ''Daut'', ''Ditt'')
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Тыдзіка|Тыдзіка (Тоўтка, Тоўтык, Талцік, Толтык, Тытэйка, Тэтэйка, Доўтка)]]'''
| —
| ''Thiediko'' (''Theudiko'', ''Tetiko'') &lt;br&gt; Teudo (Teuth) + -k-
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Тэўдыла (імя)|Таўціл (Тэўціл, Тоўтэль, Тальціл)]]'''
| —
| ''Teutilo'' &lt;br&gt; Teudo (Taut) + -l-
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Дудан|Дудан (Даўтан)]]'''
| —
| ''Dudan'' (''Deotan'', ''Theudan'') &lt;br&gt; Teudo (Deut) + -n-
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Таўтэн|Таўтэн (Таўдзін)]]'''
| —
| ''Teuten'' (''Teudin'', ''Theotin'') &lt;br&gt; Teudo (Taut) + -n-
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Тыбарт]]'''
| 
| ''Tiebert'' (''Teutbert'') &lt;br&gt; Teudo (Teuth) + Bert
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Тэўтабод (імя)|Таўбут (Дыбут, Цябот, Цебут, Табут)]]'''
| [[Бутаўт (імя)|Бутаўт]]
| ''Teubod'' (''Diebot'', ''Thiabod'', ''Teutbodus'') &lt;br&gt; Teudo (Taut) + Bodo (Budo) &lt;br&gt; Teudo (Teuth) + Boto (Buto) &lt;br&gt; ''Taboth'' &lt;br&gt; Dago + Boto (Buto)
| ''Butaldus'' (''Botaldus'') &lt;br&gt; Boto (Buto) + Teudo (Taut)
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Тоўтвал]]'''
| 
| ''Teodwal'' &lt;br&gt; Teudo (Taut) + Wal
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Тэўдавальд (імя)|Тэльтаўт (Дзівалт, Дзевалт, Тывульт)]]'''
| 
| ''Teutald'' (''Diwolt'', ''Dewalt'', ''Theudovald'') &lt;br&gt; Teudo (Deut) + Waldo (Walt)
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Таўтвід|Таўтвід (Таўдвід, Таўвід)]]'''
| 
| ''Teutwidis'' (''Teudoidis'') &lt;br&gt; Teudo (Taut) + Wido
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Таўцівіл (імя)|Таўцівіл (Тэўтывіл, Таўдвіл, Даўтвіл, Даўдвіл)]]'''
| [[Вілтаўт]]
| ''Theudowills'' (''Theowilh'') &lt;br&gt; Teudo (Taut) + Wilo
| ''Wiltolt'' &lt;br&gt; Wilo + Teudo (Taut) &lt;br&gt; Wilto + Teudo (Taut) &lt;br&gt; Wilto + Waldo (Walt) &lt;br&gt; ''Wilithuta'' &lt;br&gt; Wilo + Teudo (Teuth)
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Таўтвін|Таўтвін (Тэтвін)]]'''
| [[Вінтаўт]]
| ''Teutwin'' (''Tietwin'') &lt;br&gt; Teudo (Taut) + Wino
| ''Wintold'' &lt;br&gt; Wino + Teudo (Taut)
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Тоўтэр|Тоўтэр (Доўтар, Даўтэр, Тытар)]]'''
| 
| ''Theuter'' (''Deuter'', ''Thiether'') &lt;br&gt; Teudo (Teuth) + Heri (Hari)
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Доўтарт|Доўтарт (Даўторт, Даўдэрт)]]'''
| 
| ''Deutert'' (''Dautert'', ''Deudert'', ''Teuthart'') &lt;br&gt; Teudo (Daut) + Hardt (Hart)
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Таўцігін|Таўцігін (Таўдзікін, Таўдгін, Таўткін, Таўдкін, Талцігін, Таўгін, Таўген)]]'''
| [[Гінтаўт]]
| ''Theudekin'' (''Deutgen'', ''Duethekin'') &lt;br&gt; Teudo (Deut) + -kin &lt;br&gt; Teudo (Deut) + Ginno
| ''Gentaltus'' &lt;br&gt; Ginno (Genno) + Teudo (Taut)
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Таўцігіл]]'''
| 
| ''Theudigilius'' &lt;br&gt; Teudo (Taut) + Gilo
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Таўгінт|Таўгінт (Таўтгінт)]]'''
| 
| ''Theogint'' &lt;br&gt; Teudo (Taut) + Gento
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Таўцігерд|Таўцігерд (Тэўтыгерд, Таўгірт)]]'''
| 
| ''Teutgerdis'' (''Teutgardis'') &lt;br&gt; Teudo (Taut) + Gerd (Gardo)
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Тыдман|Тыдман (Дытман, Дзітман, Дзітмань)]]'''
| 
| ''Tiedmann'' (''Ditman'', ''Teutman'') &lt;br&gt; Teudo (Deut) + Mann
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| [[Таўцімін|Таўцімін (Таўтмін)]]
| 
| Teudo (Taut) + Minno
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Тэўдырых|Тыдрых (Тыдрык, Дытрых, Дыдрых, Дыдрык, Дзітрык, Дзетрык)]]'''
| 
| ''Thidrich'' (''Ditricus'', ''Didrik'', ''Dettrich'', ''Theutrich'') &lt;br&gt; Teudo (Ditt) + Rick (Rih)
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| [[Транята (імя)|Транята (Трайнята, Трайнят, Трайнат, Транят)]]
| 
| Troannus + Joto &lt;br&gt; Troannus + Hatho (Adi) 
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Труда|Трут (Труць, Трод, Трот, Торт, Друт, Друта, Друць, Дорт)]]'''
| —
| ''Trudo'' (''Drutus'', ''Trut'', ''Drott'')
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Друцейка|Друцейка (Дардзейка)]]'''
| —
| ''Drudeke'' (''Drudico'') &lt;br&gt; Trudo (Drutus) + -k-
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Тартыла|Тартыла (Трудзіла, Друціла, Друтэль, Друтыль)]]'''
| —
| ''Trudila'' (''Drudilo'', ''Drutel'') &lt;br&gt; Trudo (Trut) + -l-
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Труцень|Труцень (Друтынь, Друцень, Туртын)]]'''
| —
| ''Trutin'' (''Thrudine'') &lt;br&gt; Trudo (Drutus) + -n-
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Тройдзень (імя)|Тройдзень (Тройдзін)]]'''
| —
| ''Trodden'' (''Truiden'', ''Trodinus'') &lt;br&gt; Trudo + -n-
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| [[Тартавід]]
|
| Trudo (Trut) + Wido
| ''Widrud'' &lt;br&gt; Wido + Trudo (Drutus)
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| [[Дротвіл|Дротвіл (Друтвіл, Дродвіл)]]
| 
| Trudo (Drutus) + Wilo
| ''Wildrud'' &lt;br&gt; Wilo + Trudo (Drutus)
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Трубіла]]'''
| —
| ''Trubilo'' &lt;br&gt; Trubo + -l-
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Туба]]'''
| —
| ''Tubo''
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Тубела|Тубела (Тубіль, Тубель)]]'''
| —
| ''Tuobilo'' &lt;br&gt; Tubo + -l-
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Тола|Тола (Тула)]]'''
| 
| ''Tollo'' (''Tulla'', ''Dolo'') 
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Дольвін]]'''
| 
| ''Dolwin'' (''Tulwine'') &lt;br&gt; Tollo (Dolo) + Wino
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Тульгаўд|Тульгаўд (Тулакалд)]]'''
| 
| ''Dolcaudus'' &lt;br&gt; Tollo (Tulla) + Gaudo
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Дульмант|Дульмант (Доламунт, Долмант, Дольмант, Тольмант)]]'''
| 
| ''Tolmunt'' &lt;br&gt; Tollo (Dolo) + Mund (Munt)
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Тума]]'''
| —
| ''Tumo'' (''Duomo'')
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Дамейка|Дамейка (Дамека)]]'''
| —
| ''Dommick'' (''Domec'', ''Domke'') &lt;br&gt; Tumo (Duomo) + -k-
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Туміла|Туміла (Таміла, Туміль, Тумель, Думель)]]'''
| —
| ''Tuomila'' (''Tumila'', ''Dummel'') &lt;br&gt; Tumo (Duomo) + -l-
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Домін]]'''
| —
| ''Domin'' &lt;br&gt; Tumo (Duomo) + -n-
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Домаш|Домаш (Доміш, Тумаш)]]'''
| —
| ''Domisch'' (''Domas''{{Заўвага|name=&quot;Польшча&quot;}}, ''Dumas''{{Заўвага|name=&quot;Польшча&quot;}}) &lt;br&gt; Tumo (Duomo) + -sch-
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Тумар (імя)|Тумар (Тумер, Домар, Томар)]]'''
| 
| ''Thumer'' (''Domarius'') &lt;br&gt; Tumo (Duomo) + Heri (Hari)
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Даматурт]]'''
| 
| ''Domedrudis'' &lt;br&gt; Tumo (Duomo) + Trudo (Trut)
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Дундзіла]]'''
| —
| ''Tuntil'' &lt;br&gt; Tunto (Dundo) + -l-
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Тот|Тот (Дода, Туць, Дуда)]]'''
| —
| ''Tota'' (''Tuoto'', ''Dodo'', ''Duda'')
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Туцейка|Туцейка (Дудзіка, Додык)]]'''
| —
| ''Tuoticha'' (''Doudiche'', ''Dodico'') &lt;br&gt; Tota (Tuoto, Dodo) + -k-
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Тутыла|Тутыла (Дудэла, Дудэль)]]'''
| —
| ''Tuotilo'' (''Totila'', ''Dodilo'', ''Dudel'') &lt;br&gt; Tota (Tuoto, Dodo) + -l-
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Дудзен|Дудзен (Дудзін)]]'''
| —
| ''Duden'' (''Dudin'', ''Dodin'') &lt;br&gt; Tota (Dodo, Tuoto) + -n-
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Доман|Доман (Дотман)]]'''
| 
| ''Domann'' (''Totman'') &lt;br&gt; Tota (Dodo) + Mann
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Гуга|Гуга (Юга)]]'''
| —
| ''Hugo'' (''Ugo'', ''Ucho'')
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Убер|Убер (Губэр, Убэр, Убар)]]'''
| 
| ''Uber'' (''Huber'') &lt;br&gt; Hugo (Ucho) + Baro &lt;br&gt; Oto + Baro
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Убарт|Убарт (Убэрт, Юбарт)]]'''
| 
| ''Ubert'' &lt;br&gt; Hugo (Ucho) + Bert
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Югель|Югель (Угаль, Югайла)]]'''
| 
| ''Hugel'' (''Hugal'', ''Jugellus'') &lt;br&gt; Hugo (Ucho) + Gailo (Gelo)
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Уграт]]'''
| 
| ''Hughrat'' (''Hugirat'') &lt;br&gt; Hugo (Ucho) + Rado (Rato)
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Ань|Ань (Ана, Ень)]]'''
| —
| ''Ano'' (''Enno'')
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Энейка|Энейка (Эніка, Аніка, Яніка)]]'''
| —
| ''Enneco'' (''Ennika'', ''Annico'') &lt;br&gt; Ano (Enno) + -k-
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Энель|Энель (Аніла)]]'''
| —
| ''Enilo'' (''Anilo'') &lt;br&gt; Ano (Enno) + -l-
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Яноўд]]'''
| 
| ''Ennold'' (''Analdus'') &lt;br&gt; Ano (Enno) + Waldo
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Янвін|Янвін (Анвін)]]'''
| 
| ''Anwin'' (''Anoin'') &lt;br&gt; Ano + Wino
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| [[Увойна|Увойна (Увайн, Увайнь)]]
| 
| ''Owine'' &lt;br&gt; Ano + Wino (Weine) &lt;br&gt; Ano + Uuenna (Wona)
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Энгель|Энгель (Енгель, Ангель, Янгель, Янгайла)]]'''
| 
| ''Engell'' (''Engela'', ''Angelus'', ''Angala'') &lt;br&gt; Ano (Enno) + Gailo (Gelo)
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Ангот|Ангот (Анкуд, Янгут)]]'''
| 
| ''Angodus'' (''Angot'') &lt;br&gt; Ano + Gudo (Got)
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Анар|Анар (Янар)]]'''
| 
| ''Anarr'' (''Anheri'', ''Enar'') &lt;br&gt; Ano + Heri (Hari)
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Улеб]]'''
| 
| ''Uleifr'' &lt;br&gt; Ano + Leifi (Laybo)
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Аліхвер|Аліфер (Аліхвер, Аліфір)]]'''
| 
| ''Áleifr'' (''Olipher'') &lt;br&gt; Ano + Leifi
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Унгер|Унгер (Юнгер)]]'''
| 
| ''Unger'' &lt;br&gt; Uno + Ger
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Унта]]'''
| —
| Unto (Undo)
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Ундзіла|Ундзіла (Ундзель, Унтэль)]]'''
| —
| ''Undila'' (''Undela'') &lt;br&gt; Unto (Undo) + -l-
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Ундэр|Ундэр (Унтэр, Ундар)]]'''
| 
| ''Untheri'' &lt;br&gt; Unto (Undo) + Heri
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Ур]]'''
| —
| ''Uro'' (''Uhr'')
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Урыка]]'''
| —
| ''Urich'' &lt;br&gt; Uro + -k-
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Урвік]]'''
| 
| ''Urwick'' &lt;br&gt; Uro + Wigo (Wic)
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Урліх|Урліх (Урлік)]]'''
| 
| ''Urlich'' &lt;br&gt; Uro + *Lic &lt;br&gt; Udal + Rick (Rih)
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Урман|Урман (Урмэн, Юрман)]]'''
| 
| ''Urmann'' &lt;br&gt; Uro + Mann
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Ціла|Ціла (Ціль)]]'''
| —
| ''Tilo'' (''Zill'') 
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Цілен]]'''
| —
| ''Zillen'' (''Zilina'')  &lt;br&gt; Tilo + -n-
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Цільвін]]'''
| 
| ''Tziliwin'' &lt;br&gt; Tilo (Zill) + Wino 
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Цільмунт|Цільмунт (Цільмонт, Тыльмонт)]]'''
| 
| ''Zilimund'' &lt;br&gt; Tilo (Zill) + Mund (Munt)
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| [[Цьвербут|Цьвербут (Цьвірыбут, Цьвірбот)]]
| 
| Twerda + Boto (Buto) 
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| [[Цьвермунт]]
| 
| Twerda + Mund (Munt)
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Шат|Шат (Шад, Шаць, Шадзь, Жад, Зад, Жат, Зат)]]'''
| —
| ''Schat'' (''Schad'', ''Scato'', ''Sado'')
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Шацейка|Шацейка (Шадзейка, Задэйка, Задыка)]]'''
| —
| ''Scazciho'' (''Schatko''{{Заўвага|name=&quot;Польшча&quot;}}) &lt;br&gt; Schat (Schad) + -k-
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Шаціла|Шаціла (Шацел)]]'''
| —
| ''Scazelo'' (''Schätzel'', ''Schadel'') &lt;br&gt; Schat + -l-
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| [[Шадзібор|Шадзібор (Шатбар, Шайтбар)]]
| 
| Schat (Schad) + Baro
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Шадзівід|Шадзівід (Жадзівід, Задвід)]]'''
| 
| ''Zedwyd''{{Заўвага|name=&quot;Польшча&quot;}} &lt;br&gt; Schat (Sado) + Wido
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Жадзьвін]]'''
| 
| ''Saduinus'' (''Sadwin'') &lt;br&gt; Schat (Sado) + Wino
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Эйка|Эйка (Айка)]]'''
| —
| ''Eicho'' (''Eich'', ''Aico'')
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Эйкель]]'''
| —
| ''Eichele'' &lt;br&gt; Eicho + -l-
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Эйгант]]'''
| —
| ''Eigant'' (''Aigant'') &lt;br&gt; Eicho + -nd-
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Айгуста|Айгуста (Айгуст, Агуста, Агуст)]]'''
| —
| ''Eggusta'' &lt;br&gt; Agi (Eicho) + -st-
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Эйбар (імя)|Эйбар]]'''
| 
| ''Eyber'' &lt;br&gt; Eicho (Eich) + Baro
|
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Эйбарт|Эйбарт (Эбарт, Эбэрт, Эберт)]]'''
| 
| ''Eibert'' (''Ebart'', ''Ebert'') &lt;br&gt; Eicho (Eich) + Bert
|
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Эйбут|Эйбут (Эйбат, Айбут, Эйбуд)]]'''
| [[Ботэй]]
| ''Acbuto'' (''Acbod'') &lt;br&gt; Agi (Eicho) + Bodo (Budo) &lt;br&gt; Eicho (Eich) + Boto (Buto)
| ''Bótey'' &lt;br&gt; Boto (Buto) + Eicho (Eich)
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Эварт|Эварт (Эйварт, Эвэрт)]]'''
| 
| ''Ewart'' (''Eivard'', ''Ewert'') &lt;br&gt; Eicho (Eich) + Wardo (Warto)
|
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Эйвід|Эйвід (Айвід)]]'''
| 
| ''Övid'' (''Ecgwid'') &lt;br&gt; Eicho (Eich) + Wido
| ''Viðey'' &lt;br&gt; Wido + Eicho (Eich)
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Эйвільд|Эйвільд (Эйвільт, Эвільд, Эвільт, Айвільт)]]'''
| 
| ''Evilda'' (''Agoildis'') &lt;br&gt; Eicho (Eich) + Wild
|
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Эйвінд|Эвінт]]'''
| 
| ''Evind'' (''Eivind'') &lt;br&gt; Eicho (Eich) + Windo (Winito)
|
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Эйгаўд|Эйгаўд (Эгаўдзь)]]'''
| 
| ''Eygautr'' (''Øygautr'') &lt;br&gt; Eicho (Eich) + Gaudo (Gauto)
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Эйгела|Эйгела (Эйгель, Айгель, Эгела, Эйгала, Эйгайла)]]'''
| 
| ''Eigel'' (''Aigel'') &lt;br&gt; Eicho (Eich) + Gailo (Gelo)
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Эйгіл]]'''
| 
| ''Eigil'' &lt;br&gt; Eicho (Eich) + Gilo
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Эйгер|Эйгер (Эгер)]]'''
| 
| ''Eygeirr'' (''ØygæiRR'', ''Eigar'') &lt;br&gt; Eicho (Eich) + Ger
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Эйгерд|Эйгерд (Эйгард, Эгерд, Эйгірд, Айгірд)]]'''
| 
| ''Eygerd'' (''Eygerðr'', ''Eigardus'', ''Eigaard'', ''Aigardus'') &lt;br&gt; Eicho (Eich) + Gerd (Gardo)
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Эйгін|Эйгін (Эйкін, Айгін, Эйген)]]'''
| 
| ''Eigina'' (''Eikin'', ''Eigen'', ''Aikin'', ''Aigina'') &lt;br&gt; Eicho (Aico) + Ginno &lt;br&gt; Eicho (Aico) + -kin 
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Эйгінт|Эйгінт (Эйгант, Эйгент, Эгінт)]]'''
| 
| ''Eigint'' (''Eigant'') &lt;br&gt; Eicho (Eich) + Gento
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Эйгот]]'''
| 
| ''Eygoti'' (''Eyguti'', ''Øyguti'') &lt;br&gt; Eicho (Eich) + Gudo (Got)
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Эйкар]]'''
| 
| ''Aiccarius'' &lt;br&gt; Eicho (Aico) + Caro &lt;br&gt; ''Eckher'' (''Aicher'') &lt;br&gt; Eicho (Aico) + Heri (Hari)
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Эйруд]]'''
| 
| ''Eirodus'' (''Eichrodus'') &lt;br&gt; Eicho (Eich) + Hrodo (Ruodo)
| ''Rodney'' &lt;br&gt; Hrodo (Ruodo) + Eicho (Eich)
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Эйман|Эйман (Эйхман, Айман)]]'''
| 
| ''Eimann'' (''Eichmann'') &lt;br&gt; Eicho (Eich) + Mann
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Эймін|Эймін (Аймен)]]'''
| 
| ''Eiminus'' (''Aimenus'', ''Aiminus'') &lt;br&gt; Eicho (Eich) + Minno (Menno)
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Эймут]]'''
| 
| ''Eimuth'' (''Eimuot'') &lt;br&gt; Eicho (Eich) + Mot (Muta)
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Эймант|Эймант (Эймунд, Эймунт, Аймунт, Аймонт, Эйманд, Эмант)]]'''
| 
| ''Eymunt'' (''Eymundus'', ''Aimont'', ''Eicmund'') &lt;br&gt; Eicho (Eich) + Mund (Munt)
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Эйнар|Эйнар (Айнар, Эйнэр, Энар)]]'''
| 
| ''Einar'' (''Ainar'', ''Einher'', ''Enar'') &lt;br&gt; Eicho (Eich) + Noro &lt;br&gt; Eino + Heri (Hari)
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Эрык|Эрык (Акрык, Ерык, Ірык, Арык)]]'''
| 
| ''Erik'' (''Ackrich'', ''Erik'', ''Yric'', ''Orikus'') &lt;br&gt; Eicho (Aico) + Rick (Rih)
| ''Ríkey'' &lt;br&gt; Rick + Eicho (Eich)
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Эйрым|Эйрым (Айрым, Акрым, Эрым)]]'''
| 
| ''Eckrim'' (''Agrim'') &lt;br&gt; Agi (Eich) + Rim
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Эйна]]'''
| —
| ''Eino'' (''Egino'')
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Эйнік]]'''
| —
| ''Einicke'' &lt;br&gt; Eino + -k-
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Эйта|Эйта (Эйць, Эйдзь)]]'''
| —
| ''Eito'' (''Eido'', ''Aito'')
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Эйціла|Эйціла (Эйдзіл)]]'''
| —
| ''Eitel'' (''Aidilo'') &lt;br&gt; Eito (Eido) + -l-
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Эйтун]]'''
| —
| ''Eidunn'' (''Aittuni'') &lt;br&gt; Eito (Eido) + -n-
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Эйтаўт|Эйтаўт (Айтаўт, Эйдаўт)]]'''
| 
| ''Aitald'' (''Aitold'') &lt;br&gt; Eito (Aito) + Waldo (Walt)
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Эйтвіл|Эйтвіл (Эйдвіл, Эйцьвіл)]]'''
| 
| ''Eidoila'' &lt;br&gt; Eito (Eido) + Wilo
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Эйтарт|Эйтарт (Айтарт, Этарт)]]'''
| 
| ''Aitard'' (''Eidhart'', ''Ethardus'') &lt;br&gt; Eito (Aito) + Hardt (Hart) &lt;br&gt; ''Eyþrúður'' (''Aitrudis'') &lt;br&gt; Eicho (Aico) + Trudo (Trut)
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Эйтман]]'''
| 
| ''Eitmann'' (''Eydtman'') &lt;br&gt; Eito + Mann
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| [[Эйтмін|Эйтмін (Эйцімін, Эйдмін, Этмін, Айтмін)]]
| 
| Eito + Minno
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Эльзман]]'''
| 
| ''Elsmann'' &lt;br&gt; Elis + Mann
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Алсмунт]]'''
| 
| ''Ausmunds'' &lt;br&gt; Auso + Mund (Munt) &lt;br&gt; ''Elsmund'' &lt;br&gt; Elis + Mund (Munt)
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Янда|Янда (Ант, Энт. Янт)]]'''
| —
| ''Ando'' (''Ende'', ''Anto'', ''Ente'')
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Эндзель|Эндзель (Андала, Янтуль)]]'''
| —
| ''Endil'' (''Andela'', ''Andala'') &lt;br&gt; Ando (Ende) + -l-
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Эндзінь|Эндзінь (Андзін)]]'''
| —
| ''Entin'' (''Anten'') &lt;br&gt; Ando (Ende) + -n-
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Янтаўт]]'''
| 
| ''Antolt'' &lt;br&gt; Ando (Anto) + Waldo (Walt) &lt;br&gt; Ando (Anto) + Teudo (Taut)
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Антавіт]]'''
| 
| ''Antvit'' (''Anduit'') &lt;br&gt; Ando (Anto) + Wito
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Андрат]]'''
| 
| ''Andrad'' &lt;br&gt; Ando + Rado (Rato)
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Эндрык|Эндрых (Андрых, Андрык, Яндрык)]]'''
| 
| ''Entrich'' (''Endrichs'', ''Andrich'', ''Andricus'') &lt;br&gt; Ando (Ende) + Rick (Rih)
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Эрман|Эрман (Эрмэн, Ерман)]]'''
| —
| ''Erman'' (''Ermen'')
|—
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Эўдзіла|Эўдзіла (Эўціла)]]'''
| —
| ''Eudila'' &lt;br&gt; Euda + -l-
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Юнк|Юнк (Юнга)]]'''
| —
| ''Jungo'' (''Junk'')
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Юнгайла|Юнгайла (Юнгела, Юнгіл)]]'''
| 
| ''Jungel'' &lt;br&gt; Jungo + Gailo (Gelo)
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Юнць|Юнць (Юнда)]]'''
| —
| ''Jundt''
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Юндзіла|Юндзіла (Юндзель)]]'''
| —
| ''Jundel'' (''Juncila'', ''Junzila'') &lt;br&gt; Jundt + -l-
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Юсіла]]'''
| —
| ''Jusila'' &lt;br&gt; Joso + -l-
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Ява (імя)|Ява (Ева)]]'''
| —
| ''Aevo'' (''Evo'')
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Явін|Явін (Авін)]]'''
| —
| ''Evin'' (''Awin'') &lt;br&gt; Aevo (Evo) + -n-
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Яўбут]]'''
| 
| ''Eubod'' &lt;br&gt; Aevo (Evo) + Bodo (Budo)
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Явалод|Яўлад (Евалт, Овальт)]]'''
| 
| ''Ewald'' (''Avald'') &lt;br&gt; Aevo + Waldo &lt;br&gt; ''Hávaldr'' &lt;br&gt; Hatho + Waldo
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Явор|Явар (Явор, Овар)]]'''
| 
| ''Awart'' &lt;br&gt; Aevo + Wardo (Warto) &lt;br&gt; ''Jovar'' (''Jovard'') &lt;br&gt; Jo + Wardo (Warto) 
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Явід]]'''
| 
| ''Avid'' (''Áviðr'', ''Ovida'') &lt;br&gt; Aevo + Wido 
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Явіл|Явіл (Авіла, Явіла)]]'''
| 
| ''Avila'' &lt;br&gt; Aevo + Wilo &lt;br&gt; ''Jovila'' (''Juwilo'') &lt;br&gt; Jo + Wilo 
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Явільт|Явільт (Авільт, Авілт, Явілт)]]'''
| 
| ''Awild'' (''Avildis'') &lt;br&gt; Aevo + Wilto (Wildo)
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| [[Явойша]]
| 
| ''Awise'' (''Êwiso'') &lt;br&gt; Aevo + Weise (Wiso) &lt;br&gt; Jo + Waiso (Voysch)
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Явірт|Явірт (Явірд, Авірд)]]'''
| 
| ''Æwirth'' (''Everd'') &lt;br&gt; Aevo + Werta (Wirt)
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Яўмонт|Яўмонт (Аўмонт)]]'''
| 
| ''Eumund'' (''Awimund'') &lt;br&gt; Aevo + Mund (Munt)
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Еўна]]'''
| —
| ''Auno'' (''Euni'')
| —
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Яўнут (імя)|Яўнут (Яўнуць)]]'''
| —
| ''Eunat'' &lt;br&gt; Auno (Euni) + -t-
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Ама|Ама (Ям)]]'''
| —
| ''Amo''
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Ямейка]]'''
| —
| ''Emmecke'' (''Ameke'') &lt;br&gt; Amo + -k-
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Ямаўт]]'''
| 
| ''Amolt'' (''Emmolt'', ''Emout'') &lt;br&gt; Amo + Waldo (Walt)
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Яман|Яман (Аман)]]'''
| 
| ''Aman'' &lt;br&gt; Amo + Mann &lt;br&gt; Amo + -n-
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Ямін|Ямін (Амін)]]'''
| 
| ''Ammin'' (''Emino'') &lt;br&gt; Amo + Minno &lt;br&gt; Amo + -n-
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Амут|Амут (Ямуць)]]'''
| 
| ''Amota'' (''Ammud'') &lt;br&gt; Amo + Mot (Muto) &lt;br&gt; Amo + -t-
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Ямант|Ямант (Ямунд, Ямунт, Амонт)]]'''
| 
| ''Amunt'' (''Ammundus'', ''Emunt'', ''Amont'', ''Amuntr'') &lt;br&gt; Amo + Mund (Munt) &lt;br&gt; ''Jomund'' &lt;br&gt; Jo + Mund (Munt)
| 
|- style=&quot;background:#FAFAFA&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Якун|Якун (Акун, Якон, Акон)]]'''
| 
| ''Hákon'' (Acun, Hacon) &lt;br&gt; HǫR + Cono (Cuno)
| 
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Ят|Ят (Яць, Ют)]]'''
| —
| ''Joto'' (''Juto'')
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Юцейка|Юцейка (Ютка, Ютыка, Ятэйка, Ятэка, Юдзейка, Юдзека)]]'''
| —
| ''Jüttke'' (''Jüdicke'') &lt;br&gt; Joto (Juto) + -k-
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Ютэль|Ютэль (Юдэль, Ядэла, Ёдэль)]]'''
| —
| ''Jutilo'' (''Judel'') &lt;br&gt; Joto (Juto) + -l-
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Юцень|Юцень (Юдзін, Юцінь)]]'''
| —
| ''Jutten'' (''Judin'') &lt;br&gt; Joto (Juto) + -n-
| —
|- style=&quot;background:#EEEEEE&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| '''[[Ютша]]'''
| —
| ''Jutsche'' &lt;br&gt; Joto (Juto) + -sch-
| —
|- style=&quot;background:{{Колер|ВКЛ}}&quot; height=&quot;2px&quot; align=&quot;left&quot;
| 1
| colspan=&quot;4&quot; | {{Заўвага|Апроч пададзеных у табліцы імёнаў, летувіскі лінгвіст Ёзас Юркенас таксама сьцьвярджае германскія адпаведнікі для наступных імёнаў (не падаючы спасылак на іх гістарычныя ўпаміны або з спасылкай на адзінкавы ўпамін у летувізаванай форме): Альвік — Alwih; Вінвіл — Vinovil; Вінмонт — Winemunt&lt;ref&gt;Юркенас Ю. Основы балтийской и славянской антропонимики. — Вильнюс, 2003. С. 107—108, 115, 121.&lt;/ref&gt;; Бергаўд — Bercautius; Гельгаўд — Celgaud; Гудваль — Walagaudius; Мангаўд — Manegaud&lt;ref&gt;Юркенас Ю. Балтийские антропоосновы LIAUB-, DAG-, GUD- // Повідомлення Української ономастичної комісії. Вип. 15. — Київ: Наукова думка, 1976. [https://books.google.by/books?id=HYM-AQAAIAAJ&amp;q=%22+Wala+gaud+ius+Gud++%22&amp;dq=%22+Wala+gaud+ius+Gud++%22&amp;hl=ru&amp;newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjJnMKwuqOGAxVq_rsIHeFWA94Q6AF6BAgHEAI С. 8—9].&lt;/ref&gt;, таксама расейская мовазнаўца Тацяна Тапарова (дачка [[Уладзімер Тапароў|Ўладзімева Тапарова]]) такім жа спосабам сьцьвярджае наступныя адпаведнікі: Таўтвальд — Theudoald; Вірвальда — Verald&lt;ref&gt;Топорова Т. В. Культура в зеркале языка: древнегерманские двучленные имена собственные. — Москва, 1996. С. 229.&lt;/ref&gt;}}
|}
}}}}

== Славянскія імёны ==
Ужо ў XIV — першай палове XV стагодзьдзяў адначаліся славянскія імёны ліцьвінаў: [[Віленскія мучанікі|Кумец, Круглец, Няжыла]], [[Рак (імя)|Рачко]], Некраш, Неруш, Воўчка, Жук, Качан, Братоша, Лугіна, Радзім, Чапурна ды іншыя&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 61, 187, 199—200.&lt;/ref&gt;.

Пазьней сярод ліцьвінаў пашырыліся такія славянскія імёны, як [[Дабрагост]], [[Дабяслаў]], [[Завіша]], [[Прадслаў (імя)|Прадслаў]] (Прадслаў [[Даўгерд (імя)|Даўгердавіч]], Прадслаў [[Даўгінт|Даўкінтавіч]], Прадслаў [[Шадзібор]]авіч), [[Станіслаў]], [[Судзівой]], [[Уладзіслаў]] ды іншыя. Як зазначае менскі дасьледнік Алёхна Дайліда, баярын-ліцьвін мог мець славянскае імя, а сыну зноў даць германскае: напрыклад, былі такія імёны, як Мантыгайла Жукевіч, Радзівіл Багданавіч, Даўмонт Воўкавіч, Юндыл Рачковіч. З Попісу войска Вялікага Княства Літоўскага 1528 году відаць, што бальшыню шляхты Літоўскае зямлі (у вузкім сэнсе) складалі шляхцічы з такімі славяна-германскімі імёнамі, — з чаго відаць, што чыста ўся германская шляхта Літвы цалкам славянізавалася&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 203.&lt;/ref&gt;.

Разам з тым, сярод славянскага з паходжаньня баярства часам сустракаліся германскія (гоцкія) імёны: [[Бутрым Якубавіч Неміровіч]], [[Гетаўт Каленікавіч]]. Апроч таго, сустракаліся імёны ліцьвінаў, утвораныя ў выніку спалучэньня германскіх і славянскіх асноваў (''Станквилъ{{Заўвага|У XIX стагодзьдзі на [[Троцкі павет|Троччыне]] адзначаліся шляхецкія прозьвішчы Стангвіла (Stangwiło) і Стонгвіл, Стэнгвіла або Стэнгвіл (Stongwił, Stengwiło, Stengwił)&lt;ref&gt;Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2022. S. 416, 418.&lt;/ref&gt;}} [[Манвіл|Монвиловичъ]]''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 83.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Юркенас, Ю. Основы балтийской и славянской антропонимики. — Вильнюс, 2003. С. 34.&lt;/ref&gt;, ''Stazwiłowei''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|1к}} P. 57.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Sinkevičiūtė D. Newly discovered Lithuanian compound names with first stem of Christian origin as witnesses of the intersection of pagan and Christian cultures // Onoma. Nr. 55, 2020. P. 158.&lt;/ref&gt;{{Заўвага|Сярод іншага, у XIX ст. на [[Віленскі павет (ВКЛ)|Віленшчыне]] адзначалася прозьвішча Winsław ([[Віна (імя)|Win]]-sław)&lt;ref&gt;Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2016. S. 832.&lt;/ref&gt;, а на [[Інфлянцкае ваяводзтва|Інфлянтах]] у XVII ст. — імя Rumsław ([[Рума|Rum]]-sław)&lt;ref&gt;Историко-юридические материалы, извлеченные из актовых книг губерний Витебской и Могилевской, хранящихся в Центральном архиве в Витебске. Вып. 31. — Витебск, 1903. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=cnoZAAAAYAAJ&amp;q=Rums%C5%82aw#v=snippet&amp;q=Rums%C5%82aw&amp;f=false С. 434].&lt;/ref&gt;}}).

== Царкоўныя імёны ==
З пашырэньнем уплыву ў Вялікім Княства Літоўскім [[Канстантынопальская праваслаўная царква|Канстантынопальскай]] і [[Каталіцкая Царква|Рымскай]] цэркваў сярод ліцьвінаў пачалі бытаваць адпаведныя царкоўныя імёны. Ужо ў 1390 годзе пры двары [[Ягайла|Ягайлы]] служыў ліцьвін ({{мова-la|Lythuano|скарочана}}) [[Барыс]], лоўчыя ліцьвін [[Кузьма]] і ліцьвін [[Цімафей|Цімуш]]&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 60, 168.&lt;/ref&gt;. Ліцьвін Барыс таксама ўпамінаецца ў 1394 годзе поруч зь вялікім князем [[Вітаўт]]ам&lt;ref&gt;[[Юры Бохан|Бохан Ю.]] Пласцінавы даспех ў Вялікім княстве Літоўскім у другой палове ХІV — канцы ХVІ ст. // Гістарычна-археалагічны зборнік / [[Інстытут гісторыі|Інстытут гісторыі АН Беларусі]]; Уклад. А. Мядзведзеў, А. Мяцельскі. — № 11. — {{Менск (Мінск)}}, 1997. [https://books.google.by/books?id=Bw4WAQAAMAAJ&amp;q=%22%D0%BB%D1%96%D1%86%D0%B2%D1%96%D0%BD+%D0%B1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%81%22&amp;dq=%22%D0%BB%D1%96%D1%86%D0%B2%D1%96%D0%BD+%D0%B1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%81%22&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjv2ciIkOj8AhWZD-wKHdw1DnQQ6AF6BAgIEAI С. 72].&lt;/ref&gt;. Менскі дасьледнік Алёхна Дайліда зьвяртае ўвагу на тое, што царкоўныя імёны часта ўжываліся ў народных формах: [[Іван]] — Івашка, [[Дзьмітры]] — Міцько, [[Мацьвей]] — Матысь або Мацко, [[Аляксей]] — Алёхна, [[Юры]] — Юшко ды іншыя&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 61.&lt;/ref&gt;.

Апроч таго, сярод ліцьвінаў даволі рана пачало бытаваць імя Барташ ([[Барташ Монтаўтавіч]], [[Барташ Табаравіч]] ды іншыя), якое ёсьць агульнай для славянаў і германцаў народнай формай царкоўнага імя [[Барталамей]]&lt;ref&gt;Hanks P. Dictionary of American Family Names. Vol. 1. — Oxford University Press, 2003. [https://books.google.by/books?id=FJoDDAAAQBAJ&amp;pg=PA109&amp;dq=bartosch+name&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjO2sGM55r9AhUO7aQKHTTUCKgQ6AF6BAgGEAI#v=onepage&amp;q=bartosch%20name&amp;f=false P. 109].&lt;/ref&gt;.

З часам імёны кананізаваных Канстантынопальскай і Рымскай цэрквамі [[сьвяты]]х цалкам выціснулі большасьць сваіх германскіх і славянскіх папярэднікаў, якія працягнулі бытаваць у патранамічных прозьвішчах і прыдомках.

== Балтыйскія імёны ==
Адзначаецца магчымасьць бытаваньня сярод ліцьвінаў імёнаў [[Балтыйскія мовы|балтыйскага]] паходжаньня, бо ліцьвіны сутыкаліся з балтыйскімі плямёнамі, жылі побач або ўперамешку зь імі. Таксама і выхадцы з балтыйскіх плямёнаў маглі запазычыць імёны ліцьвіноў&lt;ref&gt;{{Літаратура/Старажытныя ліцьвіны|1к}} С. 58.&lt;/ref&gt;{{Заўвага|Адно з найстарэйшых сьведчаньняў запісу германскіх, славянскіх і царкоўных імёнаў у іх [[Летувіская мова|жамойцкіх (летувіскіх) формах]] — укладзеная ў 1506 годзе ў Планянах ([[Жамойць]]) лацінамоўная ўгода, сьведкамі якой выступілі «''Gorgys Golgontanys, Gabrialos Stanyonos, Janvsys Mychalanys, Rimos Mylgynanys, Barthlomyeyos Jacvbanys, Bvtrimos Mikanys, Mylvydos Seneythanys''»&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-3к}} S. 725.&lt;/ref&gt;. Пазьней падобным жа спосабам жамойты запазычвалі хрысьціянскія імёны: напрыклад, у [[Попісы войска Вялікага Княства Літоўскага|попісе войска Вялікага Княства Літоўскага]] 1567 году ўпамінаюцца ''Петросъ Янойтисъ'', ''Стасюсъ Матеяйтись'', ''Лавриносъ Станойтисъ'', ''Миколаюсъ Кгрицойтисъ'', ''Яносъ Шимкойтисъ'', ''Петрашусъ Мартинойтисъ'', ''Якубосъ Янойтисъ'', ''Бенедыктасъ Ромашкойтисъ'', ''Лукашусъ Янойтисъ'', ''Миколисъ Кирдванисъ'', ''Бартошусъ Венцлавойтисъ'', ''Шимонасъ Янойтисъ'', ''Павилосъ Петройтисъ'', ''Андреюcъ Миколаяйтисъ'', ''Щепаносъ Юцайтисъ'', ''Селвестрасъ Велинайтисъ'', ''Петрасъ Матеевичъ'' ды іншыя жамойцкія баяры зь летувізаванымі хрысьціянскімі імёнамі&lt;ref&gt;Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=3Ih5AqeL2iwC&amp;q=%40%D0%91%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D0%B4%D1%8B%D0%BA%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%8A#v=snippet&amp;q=%40%D0%91%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D0%B4%D1%8B%D0%BA%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%8A&amp;f=false С. 1267, 1270—1272, 1275, 1291, 1295, 1298, 1305—1306, 1320].&lt;/ref&gt;}}.

Сярод прыкладаў балтыйскіх з паходжаньня імёнаў можна адзначыць імя Жыбенцяй (''Жибентяи''; ад {{мова-lt|žibinti|скарочана}} 'паліць, асьвятляць', ''žibintas'' 'ліхтар') — аднаго з забойцаў вялікага князя [[Кейстут]]а&lt;ref&gt;Лицкевич О. В. «Летописец великих князей литовских» и «Повесть о Подолье»: опыт комплексного критического разбора. — СПб., 2019. С. 295, 435.&lt;/ref&gt;.

== Глядзіце таксама ==
* [[Нарманская тэорыя]]

== Заўвагі ==
{{Заўвагі|2}}

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

== Літаратура ==
* [[Аляксандар Бразгуноў|Бразгуноў А.]] Генезіс імёнаў вялікіх князёў літоўскіх // Беларуская анамастыка. Гісторыя і сучаснасць: матэрыялы Міжнароднай навуковай канферэнцыі (Менск, 20 красавіка 2010 г.) / Нацыянальная акадэмія навук Беларусі, Інстытут мовы і літаратуры імя Якуба Коласа і Янкі Купалы; рэдкал.: І. Капылоў і інш.]. — {{Менск (Мінск)}}: Права і эканоміка, 2010. С. 209—213.
* {{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)}}
* [[Іван Ласкоў|Ласкоў І.]] [https://adzharaj-kut.blogspot.com/2016/03/2016_6.html Жамойцкі тупік] // [[Літаратура і мастацтва]]. 17 верасьня 1993. С. 14—15.
* Мезенка Г. Віцебшчына ва ўласных іменах: мінулае і сучаснасць : вучэбны дапаможнік / Г. Мезенка, В. Ляшкевіч, Г. Семянькова; М-ва адукацыі РБ, УА «ВДУ імя П. М. Машэрава». — Віцебск: Выд-ва УА «ВДУ імя П. М. Машэрава», 2006. — 238 с — Бібліягр.: с. 194—214. — {{ISBN|985-425-660-X}}.
* {{Літаратура/Старажытныя ліцьвіны|1}}
* [[Вітаўт Чаропка|Чаропка В.]] [http://belhist.narod.ru/hist/gen2.html Паходжанне і радавод вялікіх князёў літоўскіх] // [[Беларускі гістарычны часопіс]]. № 6, 2001. С. 42—53.
* Knudsen G. Danmarks gamle personnavne. Bd. 1: Fornavne. — København, 1948. — 1708 Sp.
* Nielsen O. Olddanske personnavne. — Kjøbenhavn, 1883. — 118 s.
* Bergh L. Ph. C. Historische beschouwing der Nederlandsche Eigennamen // Taalkundig magazijn of gemengde bijdragen tot de kennis der Nederduitsche taal. 4o Deel, 1842. S. 307—338, 541—578.
* Björkman E. Nordische Personennamen in England in alt- und frühmittel-englischer Zeit: Ein Beitrag zur englischen Namenkunde. — Halle, 1910. — 244 S.
* Brons B. Friesische Namen und Mitteilungen darüber. — Emden, 1877. — 162 S.
* Bruckner W. Die Sprache der Langobarden. — Strassburg, 1895. — 338 S.
* Dräger K. Deutscher Familiennamenatlas. Bd. 6: Familiennamen aus Rufnamen. — Berlin; Boston: De Gruyter, 2017. — 862 S. {{ISBN|978-3-11-042783-7}}.
* Eule R. Germanische und fremde Personennamen als heutige deutsche Familiennamen // Festschrift zu dem fünfzigjährigen jubiläum des Friedrichs-realgymnasiums in Berlin. — Berlin, 1900. S. 1—80.
* Felder E. Die Personennamen auf den merowingischen Münzen der Bibliothèque nationale de France. — München, 2003. — 219 S. {{ISBN|3-7696-0117-3}}
* Förstemann E. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1.: Personennamen. — Bonn, 1900. — 1699 Sp.
* Gamillscheg E. Romania Germanica. Bd. 1: Zu den ältesten Berührungen zwischen Römern und Germanen, Die Franken. — Berlin, 1970. — 474 S.
* Gamillscheg E. Romania Germanica. Bd. 2: Die Ostgoten. Die Langobarden. Die altgermanischen Bestandteile des Ostromanischen. Altgermanisches im Alpenromanischen. — Berlin und Leipzig, 1935. — 329 S.
* Gamillscheg E. Romania Germanica. Bd. 3: Die Burgunder, Schlußwort. — Berlin und Leipzig, 1936. — 252 S.
* Gerchow J. Die Gedenküberlieferung der Angelsachsen. — Berlin; New York: Walter de Gruyter, 1988. — 417 S. {{ISBN|3-11-011935-8}}.
* Gottschald M. Deutsche Namenkunde: Unsere Familiennamen nach ihrer Entstehung und Bedeutung. — Berlin, 2006. — 622 S. {{ISBN|978-3-11-018031-2}}.
* Hartig J. Die münsterländischen Rufnamen im späten Mittelalter. — Köln; Graz: Böhlau, 1967. — 299 p.
* Heintze A. Die deutschen Familien-Namen, geschichtlich, geographisch, sprachlich. — Halle, 1903. — 266 S.
* Kapff R. Deutsche Vornamen: mit den von ihnen abstammenden Geschlechtsnamen sprachlich erläutert. — Nürtingen am Neckar, 1889. — 94 S.
* Kaufmann H. Altdeutsches Namenbuch: Bd. 1. Altdeutsche Personennamen. Ergänzungsband. — München, 1968. — 437 S.
* Kleemann S. Die Familiennamen Quedlinburgs und der Umgegend. — Quedlinburg, 1891. — 264 S.
* Knorr W. Die Familiennamen des Fürstenthums Lübeck. — Entin, 1876. — 64 S.
* Köbler G. Gotisches Wörterbuch. — Leiden, 1989. — 716 S. {{ISBN|90-04-09128-9}}.
* Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 14, 1972. S. 1—245.
* Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 15, 1973. S. 247—367.
* Meyer-Lübke W. Romanische Namenstudien. I. Die altportugiesischen Personennamen germanischen Ursprungs // Sitzungsberichte der Philosophisch-Historischen Classe der Kaiserlichen Akademie der Wissenschaften. Bd. 149. — Wien, 1905. S. 1—102.
* Naumann H. Altnordische Namenstudien. — Berlin, 1912. — 195 S.
* Piel J. M., Kremer D. Hispano-gotisches Namenbuch. Der Niederschlag des Westgotischen in den alten und heutigen Personen- und Ortsnamen der Iberischen Halbinsel. — Heidelberg, 1976. — 399 S.
* Reichert H. Lexikon der altgermanischen Namen. I. Teil: Text. — Wien: Verlag der Osterreichischen Akademie der Wissenschaften, 1987. — 874 S. {{ISBN|978-3-7001-0931-0}}.
* Reichert H. Lexikon der altgermanischen Namen. II. Teil: Register. — Wien: Verlag der Osterreichischen Akademie der Wissenschaften, 1990. — 664 S. {{ISBN|978-3-7001-1718-6}}.
* Schlaug W. Die altsächsischen Personennamen vor dem Jahre 1000. — Lund: C. W. K. Gleerup, 1962. — 197 S.
* Schonfeld M. Wörterbuch der altgermanischen personen-und völkernamen. — Heidelberg, 1911. — 309 S.
* Socin A. Mittelhochdeutsches Namenbuch. — Basel, 1903. — 787 S.
* Barber H. British Family Names: Their Origin and Meaning, with Lists of Scandinavian, Frisian, Anglo-Saxon and Norman Names. — Longon, 1894. — 235 p.
* Briggs K. An index to personal names in English place-names. — Nottingham: English Place-Name Society, 2023. — 305 p. {{ISBN|978-1-911640-04-2}}.
* Ferguson R. Surnames as a Science. — London, 1883. — 235 p.
* Ferguson R. The Teutonic Name-System applied to the Family Names of France, England &amp; Germany. — London, 1864. — 606 p.
* Forssner T. Continental-Germanic Personal Names in England in Old and Middle English Times. — Uppsala, 1916. — 289 p.
* Searle W. G. Onomasticon anglo-saxonicum: A List of Anglo-Saxon Proper Names from the Time of Beda to that of King John. — Cambrigde, 1897. — 601 p.
* Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. — 237 p.
* Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule. T. III: Les noms de personnes contenus dans les noms de lieux. — Paris, 1985. — 563 p. {{ISBN|2-222-03427-2}}.
* [[Раймонд Шмітляйн|Schmittlein R.]] Toponymes finnois et germaniques en Lituanie // Revue internationale d’onomastique. Nr. 2, 1948. P. 95—106.
* Schmittlein R. Les noms d’eau de la Lituanie (suite) // Revue internationale d’onomastique. Nr. 1, 1964. P. 15—20.
* Schmittlein R. Les noms d’eau de la Lituanie (suite) // Revue internationale d’onomastique. Nr. 2, 1964. P. 81—88.
* Schmittlein R. Les noms d’eau de la Lituanie (suite) // Revue internationale d’onomastique. Nr. 3, 1964. P. 161—168.
* Schmittlein R. Les noms d’eau de la Lituanie (fin), le nom de Radziwill // Revue internationale d’onomastique. Nr. 4, 1964. P. 281—292.
* Schmittlein R. Les noms d’eau de la Lituanie // Proceedings of the Eighth International Congress of Onomastic Sciences. — De Gruyter Mouton, 1966. P. 469—480.
* Boullón Agrelo A. I. Antroponimia medieval galega (ss. VIII—XII). — Tübingen: Niemeyer, 1999. — 565 p. {{ISBN|3-484-55512-2}}.
* Francovich Onesti N. Vestigia longobarde in Italia (568—774). Lessico e Antroponimia. — Rom: Artemide, 1999. — 286 p. {{ISBN|8886291345}}.
* Ray O. Vore navne: en etymologisk navnebok med fyldige utredninger. — Chicago, 1944. — 400 s.
* Stemshaug O. Norsk Personnamnleksikon. — Oslo: Det Norske Samlaget, 1982. — 239 s. {{ISBN|82-521-2036-9}}.
* [[Уладыслаў Сямковіч|Semkowicz W.]] O litewskich rodach bojarskich zbratanych ze szlachtą polską w Horodle roku 1413 // Miesięcznik Heraldyczny. Nr. 9—10, 11—12, 1913; Nr. 1—2, 3—4, 5—6, 1914.
* Semkowicz W. O litewskich rodach bojarskich zbratanych ze szlachtą polską w Horodle roku 1413 // Rocznik Towarzystwa Heraldycznego we Lwowie. T. 5 (1920); T. 6 (1921—1923); T. 7 (1924—1925); T. 8 (1926—1927); T. 9 (1928—1929).
* Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków: Wydawnictwo Naukowe DWN, 1997. {{ISBN|83-85579-14-1}}.
* Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 7: Suplement. Rozwiązanie licznych zagadek staropolskiej antroponimii. — Kraków: Wydawnictwo Naukowe DWN, 2002. {{ISBN|83-87623-72-5}}.
* Piel J. M. Sobre a formação dos nomes de mulher medievais hispano-visigodos // Confluência. N. 3, 1992. P. 79—106.
* Юркенас Ю. Основы балтийской и славянской антропонимики. — Вильнюс, 2003. {{ISBN|9955-497-40-8}}.
* Lind E. H. Norsk-isländska dopnamn ock fingerade namn från medeltiden. — Uppsala, 1915. — 1306 sp.
* Peterson L. Nordiskt runnamnslexikon. — Uppsala: Institutet för språk och folkminnen, 2007. — 345 s. {{ISBN|978-91-7229-040-2}}.
* Sveriges medeltida personnamn. Hft. 1—17. — Uppsala; Lund, 1967—2016.

== Вонкавыя спасылкі ==
* [https://www.nordicnames.de/wiki/Main_Page Nordic Names]

[[Катэгорыя:Беларусы]]
[[Катэгорыя:Славяне]]
[[Катэгорыя:Балты]]
[[Катэгорыя:Гісторыя Беларусі]]
[[Катэгорыя:Вялікае Княства Літоўскае]]</text>
      <sha1>sqwm427th53a5y6iargmrmvf5vdx62z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Гера (мужчынскае імя)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>270930</id>
    <revision>
      <id>2668669</id>
      <parentid>2667913</parentid>
      <timestamp>2026-05-07T19:04:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-27876-85</username>
        <id>97401</id>
      </contributor>
      <origin>2668669</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="31271" sha1="5g9k5rk5hxl7wj8sdtwj9ggu7sehsc3" xml:space="preserve">{{Імя
|імя              = Ґера
|лацінка          = Giera / Hiera
|арыгінал         = Gero 
|вымаўленьне      = 
|мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]]
|варыянт          = Кер, Гіра
|вытворныя        = 
|зьвязаныя        = [[Герэйка]], [[Герыла]], [[Герын]] / [[Керун]], [[Герута (імя)|Геруць]], [[Керш]], [[Гербут]], [[Гервала]], [[Геральд|Геральт]], [[Гервід]], [[Кірвік]], [[Гервіла]], [[Гервін]], [[Гервойна]], [[Гергард|Гіргарт]], [[Гер’ят|Герат]], [[Герод]], [[Геркін]], [[Герконт]], [[Керман (імя)|Керман]], [[Гермін]], [[Германт]], [[Керстэн|Керстын]], [[Герстолт]], [[Гертруда]] &lt;br&gt; [[Бутгер]], [[Варгіра]], [[Відугер]], [[Вінгер]], [[Вісігер]], [[Гутгер]], [[Конгер]], [[Мінгер]], [[Маргер]], [[Гродгар (імя)|Рутгер]], [[Рэнігер]], [[Сальгер]], [[Сінгер]], [[Стангір]], [[Унгер]], [[Эйгер]]
}}

'''Гера''', '''Кер''', '''Гіра''' — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

== Паходжаньне ==
{{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}}

Гера, Гіра або Кера (Gero, Giro, Kero) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня&lt;ref&gt;Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YOBwrIPG8IQC&amp;q=Gero%2C+Kero%2C+Giere#v=snippet&amp;q=Gero%2C%20Kero%2C%20Giere&amp;f=false S. 573].&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule. T. III: Les noms de personnes contenus dans les noms de lieux. — Paris, 1985. P. 319—320.&lt;/ref&gt;. Іменная аснова -гер- (-гар-, -гір-) паходзіць ад [[Стараскандынаўская мова|стараісьляндзкага]] geirr, [[Стараверхненямецкая мова|стараверхненямецкага]] gēr 'дзіда'&lt;ref&gt;Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 98.&lt;/ref&gt;{{Заўвага|Польска-летувіская аўтарка Юстына Вальковяк прызнае брак адэкватнага тлумачэньня іменнай асновы -кір- зь [[Летувіская мова|летувіскай мовы]], для іменных асноваў -гір- і [[Герда|-гірт-]]  за найбольш адэкватнае прызнае ''gìrti'' 'піць', а для іменнай асновы -кер- — ''kerė́ti'' 'чараваць', ''keraĩ'' 'чары' або ''keróti'' 'добра расьці, пашырацца'&lt;ref&gt;Walkowiak J. B. Litewskie nazwiska Polaków: słownik etymologiczno-frekwencyjny. — Poznań, 2019. S. 22—23.&lt;/ref&gt; (не адзначаючы, аднак, часу першай фіксацыі адпаведных словаў і іх значэньняў у летувіскіх слоўніках)}}. Сярод [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] бытавалі імёны [[Герэйка|Герэйка (Герыка, Герка, Кірэйка, Кірык)]], [[Герыла|Герыла (Керэль, Герла)]], [[Герын|Герын (Гірын)]], [[Керун]], [[Герута (імя)|Геруць]], [[Гербут|Гербут (Кірбут, Гірбуд)]], [[Гервала]], [[Геральд|Геральт (Геральд)]], [[Гервід]], [[Кірвік]], [[Гервіла|Гервіла (Гірвіл)]], [[Гервін|Гервін (Кервін)]], [[Гер’ят|Герат (Гер’ят)]], [[Герод]], [[Геркін|Геркін (Кіркін)]], [[Керман (імя)|Керман (Герман)]], [[Гермін]], [[Германт|Германт (Гірмунт, Гармонт)]], [[Керстэн|Керстэн (Керстын)]], [[Гертруда]], [[Бутгер]], [[Вазгір]], [[Вінгер|Вінгер (Вінгір)]], [[Вісігер|Вісігер (Віскер)]], [[Конгер]], [[Мінгер]], [[Маргер]], [[Гродгар (імя)|Рутгер (Рудкір, Рукір)]], [[Сальгер]], [[Сінгер]], [[Стангір|Стангір (Станкар, Штэнгер)]], [[Унгер]], [[Эйгер]]. Адзначаліся германскія імёны Gerico (Gerecke, Kericho, Kiereck), Gerilo (Kerelo, Gerlo), Gerin (Girin), Keruni, Gerutha, Gerboth (Kerboto, Gerbodo), Gerwala, Gerald, Gerwid, Kerwic (Gerwic), Gerwilo (Garwilus), Gerwin (Kerwin, Girwin), Gerat (Gerath), Gaerod (Girod), Gerken, Kerman (German), Germinus, Geromont (Girmund, Garimund), Kersten (Kerstin), Gertrud (Gerdrud, Girtrudis), Butger, Wasger, Winger, Wisger (Uuisager, Weisker), Kunger, Minger, Margger, Rutger (Rudker, Rucker), Salger, Singer, Staniger (Stanker, Steiniger), Unger, Eygeirr.

Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены [[Польская акадэмія навук|Польскай акадэміяй навук]], адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскіх імёнаў Gero (Gira), Geric, Geryl&lt;ref&gt;Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 7: Suplement. Rozwiązanie licznych zagadek staropolskiej antroponimii. — Kraków, 2002. S. 214.&lt;/ref&gt;, Gerinus, Gerun, Giersz (Gierasz, Girsz), Gerbołt, Gerbert, Gerad, Gerer, Gerard (Gerhard, Girhard), Gerkin, Gertrud (Girtrud), Gierwałt (Gierwołt, Geralt), Gerwart (Girwart), Gerwig (Gerwik, Girwik), Gerwin, Beringerius, Isinger, Lodgierz, Ludgierz, Osiger, Rodeger (Rodger, Rudeger, Rudiger), Witker, Udalgir&lt;ref&gt;Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 67.&lt;/ref&gt;.

У [[Прусія|Прусіі]] бытавалі імёны ''Gerko / Gereke''{{Заўвага|Адзначалася германскае імя Gerecke (Gierke)&lt;ref&gt;Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YOBwrIPG8IQC&amp;q=Gerecke+Gierke#v=snippet&amp;q=Gerecke%20Gierke&amp;f=false S. 573].&lt;/ref&gt;}} (1355 і 1419 гады)&lt;ref name=&quot;Pierson-1873-505&quot;&gt;Pierson W. Altpreußischer Namenkodex // Zeitschrift für Preußische Geschichte und Landeskunde. — Berlin, 1873. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=ZrV-7V99ov8C&amp;q=Gerko#v=snippet&amp;q=Gerko&amp;f=false S. 505].&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Trautmann R. Die altpreußischen Personennamen. — Göttingen, 1925. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=RdZD6OjYXgoC&amp;q=Gereke#v=snippet&amp;q=Gereke&amp;f=false S. 31].&lt;/ref&gt;, ''Garune / Gerune''{{Заўвага|Адзначалася германскае імя Geron&lt;ref&gt;Barber H. British Family Names: Their Origin and Meaning, with Lists of Scandinavian, Frisian, Anglo-Saxon and Norman Names. — Longon, 1894. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=gIEfAAAAYAAJ&amp;q=Geron#v=snippet&amp;q=Geron&amp;f=false P. 59].&lt;/ref&gt;}}&lt;ref&gt;Trautmann R. Die altpreußischen Personennamen. — Göttingen, 1925. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=RdZD6OjYXgoC&amp;q=Garune#v=snippet&amp;q=Garune&amp;f=false S. 28, 32].&lt;/ref&gt;, ''Geruthe / Gerute''{{Заўвага|Адзначалася германскае імя Gerutha&lt;ref&gt;Nielsen O. Olddanske personnavne. — Kjøbenhavn, 1883. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=CklczPR-UuAC&amp;q=Gerutha#v=snippet&amp;q=Gerutha&amp;f=false S. 29].&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Горенко О. Антропонімічний вимір постмодерної літератури. Монографія. — Берегове-Ужгород, 2020. С. 63.&lt;/ref&gt;}}&lt;ref name=&quot;Trautmann-1925-32&quot;&gt;Trautmann R. Die altpreußischen Personennamen. — Göttingen, 1925. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=RdZD6OjYXgoC&amp;q=Geruscha#v=snippet&amp;q=Geruscha&amp;f=false S. 32].&lt;/ref&gt;, ''Geruscha''{{Заўвага|Адзначалася германскае імя Gierasch&lt;ref&gt;Eule R. Germanische und fremde Personennamen als heutige deutsche Familiennamen // Festschrift zu dem fünfzigjährigen jubiläum des Friedrichs-realgymnasiums in Berlin. — Berlin, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=TTFOAAAAYAAJ&amp;q=Gerisch%2C+Gierasch%2C+Gierisch%2C+Giersch%2C+Kiersch#v=snippet&amp;q=Gerisch%2C%20Gierasch%2C%20Gierisch%2C%20Giersch%2C%20Kiersch&amp;f=false S. 31].&lt;/ref&gt;}} (1313 год)&lt;ref name=&quot;Trautmann-1925-32&quot;/&gt;, ''Garene''{{Заўвага|Адзначалася старажытнае германскае імя Garin (Gerin)&lt;ref&gt;Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. S. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YOBwrIPG8IQC&amp;q=Gerin#v=snippet&amp;q=Gerin&amp;f=false 573], [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YOBwrIPG8IQC&amp;q=Garin#v=snippet&amp;q=Garin&amp;f=false 601].&lt;/ref&gt;}}&lt;ref name=&quot;Trautmann-1925-28&quot;&gt;Trautmann R. Die altpreußischen Personennamen. — Göttingen, 1925. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=RdZD6OjYXgoC&amp;q=Garene#v=snippet&amp;q=Garene&amp;f=false S. 28].&lt;/ref&gt;, ''Garbot / Garbute''{{Заўвага|Адзначалася старажытнае германскае імя Gerboto&lt;ref&gt;Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YOBwrIPG8IQC&amp;q=Gerboto#v=snippet&amp;q=Gerboto&amp;f=false S. 577].&lt;/ref&gt;}} (1353 і 1398 гады)&lt;ref name=&quot;Trautmann-1925-28&quot;/&gt;, ''Gerkin''{{Заўвага|Адзначалася германскае імя Gerken&lt;ref&gt;Gottschald M. Deutsche Namenkunde: Unsere Familiennamen nach ihrer Entstehung und Bedeutung. — Berlin, 1971. [https://books.google.by/books?id=vSXbDwAAQBAJ&amp;pg=PA286&amp;dq=namenkunde+gero&amp;hl=ru&amp;newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjW9qOnrpSCAxX03AIHHZO8BjIQ6AF6BAgLEAI#v=onepage&amp;q=namenkunde%20gero&amp;f=false S. 286].&lt;/ref&gt;}} (1326 год)&lt;ref name=&quot;Pierson-1873-505&quot;/&gt;, ''Girman / German''{{Заўвага|Адзначалася старажытнае германскае імя German&lt;ref&gt;Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YOBwrIPG8IQC&amp;q=German+Gereman#v=snippet&amp;q=German%20Gereman&amp;f=false S. 582].&lt;/ref&gt;}} (1352 і 1405 гады)&lt;ref&gt;Trautmann R. Die altpreußischen Personennamen. — Göttingen, 1925. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=RdZD6OjYXgoC&amp;q=German+1405#v=snippet&amp;q=German%201405&amp;f=false S. 31, 33].&lt;/ref&gt;, ''Germer''{{Заўвага|Адзначалася старажытнае германскае імя Germer&lt;ref name=&quot;Fo-1900-583&quot;&gt;Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YOBwrIPG8IQC&amp;q=Germer#v=snippet&amp;q=Germer&amp;f=false S. 583].&lt;/ref&gt;}}&lt;ref name=&quot;Trautmann-1925-32&quot;/&gt;, ''Girwyn / Gerwin''{{Заўвага|Адзначалася старажытнае германскае імя Gerwin (Girwin)&lt;ref&gt;Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YOBwrIPG8IQC&amp;q=Gerwin+Girwin#v=snippet&amp;q=Gerwin%20Girwin&amp;f=false S. 588].&lt;/ref&gt;}}&lt;ref&gt;Trautmann R. Die altpreußischen Personennamen. — Göttingen, 1925. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=RdZD6OjYXgoC&amp;q=Girwyn+Gerwin#v=snippet&amp;q=Girwyn%20Gerwin&amp;f=false S. 33].&lt;/ref&gt;, ''Wissegar''{{Заўвага|Адзначалася старажытнае германскае імя Uuisager&lt;ref&gt;Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 228.&lt;/ref&gt; (Wisager&lt;ref&gt;Nègre E. Toponymie générale de la France. Vol. 2. — Genève, 1991. [https://books.google.by/books?id=jbpVLN1tRNoC&amp;pg=PA757&amp;dq=%22Wisager%22&amp;hl=ru&amp;newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjivcGv0LGCAxURwAIHHQ_pCMMQ6AF6BAgHEAI#v=onepage&amp;q=%22Wisager%22&amp;f=false P. 757].&lt;/ref&gt;, *Wisigar&lt;ref&gt;Gottschald M. Deutsche Namenkunde: Unsere Familiennamen nach ihrer Entstehung und Bedeutung. — Berlin, 1982. [https://books.google.by/books?id=FgYREAAAQBAJ&amp;pg=PA522&amp;dq=Wisigar+namenkunde&amp;hl=ru&amp;newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwiw2oL2srWCAxXT0QIHHT9jCFkQ6AF6BAgIEAI#v=onepage&amp;q=Wisigar%20namenkunde&amp;f=false S. 522].&lt;/ref&gt;)}} (1338, 1339, 1354 і 1360 гады)&lt;ref&gt;Pierson W. Altpreußischer Namenkodex // Zeitschrift für Preußische Geschichte und Landeskunde. — Berlin, 1873. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=ZrV-7V99ov8C&amp;q=Wisseke#v=snippet&amp;q=Wisseke&amp;f=false S. 737].&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Trautmann R. Die altpreußischen Personennamen. — Göttingen, 1925. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=RdZD6OjYXgoC&amp;q=Wissegar#v=snippet&amp;q=Wissegar&amp;f=false S. 119].&lt;/ref&gt;. У 1656 годзе ў [[Каралявец]]кім унівэрсытэце навучаўся ''Joannes Gerra, Marggrabova-Borussus''&lt;ref&gt;Die matrikel der Universität Königsberg i. Pr. Bd. 1: Die Immatrikulationen von 1544—1656. — Leipzig, 1910. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=-sZYzw8knMEC&amp;q=Gerra#v=snippet&amp;q=Gerra&amp;f=false S. 551].&lt;/ref&gt;.

У [[Беласток]]у адзначалася германскае прозьвішча Геранці: ''Clavdius Gieranti''{{Заўвага|Адзначалася старажытнае германскае імя Girand (Gerenta)&lt;ref&gt;Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YOBwrIPG8IQC&amp;q=Girand+Gerenta#v=snippet&amp;q=Girand%20Gerenta&amp;f=false S. 574].&lt;/ref&gt;}} (1730 год)&lt;ref&gt;Dacewicz L. Antroponimia Białegostoku w XVII—XVIII wieku. — Białystok, 2001. S. 115.&lt;/ref&gt;.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''curia Gery alias Staryny'' (13 студзеня 1460 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-1к}} S. 259.&lt;/ref&gt;; ''два чоловеки… на имя [[Данюш]]а Кгировича'' (24 чэрвеня 1508 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|8к}} P. 261—262.&lt;/ref&gt;; ''покупил в бояр и в людеи [[Віленскі павет (ВКЛ)|Виленского повета]]… два чоловеки его отчизных на имя Данюша Кгировича'' (8 лютага 1514 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|9к}} P. 223—224.&lt;/ref&gt;; ''woyth Zdan Kyer… Zdan Kyerowycz… Zdanu Kyeru'' (1552—1555 гады)&lt;ref&gt;Писцовая книга Пинского и Клецкого княжеств, составленная Пинским старостою Станиславом Хвальчевским в 1552—1555 г. — Вильна, 1884. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=fO9EAAAAYAAJ&amp;q=Kyer#v=snippet&amp;q=Kyer&amp;f=false С. 197, 206].&lt;/ref&gt;; ''Klim Gira'' (1593 год)&lt;ref&gt;Ochmański J. Ludność litewska we włości obolce na białorusi wschodniej w XIV—XVI wieku // Acta Baltico-Slavica. T. 5, 1967. S. 154.&lt;/ref&gt;; ''Derewnia Michieykowa… Barys Gierowicz… Chila Gierowicz'' (1654 год)&lt;ref&gt;Археографический сборник документов, относящихся к истории Северо-западной Руси. Т. 14. — Вильна, 1904. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=OLUaAAAAYAAJ&amp;q=Michieykowa#v=snippet&amp;q=Michieykowa&amp;f=false С. 16].&lt;/ref&gt;; ''Jakub Kier… Iwan Kier'' (1738 год)&lt;ref&gt;Историко-юридические материалы, извлеченные из актовых книг губерний Витебской и Могилевской, хранящихся в Центральном архиве в Витебске. Вып. 27. — Витебск, 1898. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=8HBmAAAAcAAJ&amp;q=Kier#v=snippet&amp;q=Kier&amp;f=false С. 169].&lt;/ref&gt;; ''Gierowicze… Gariszki'' (1744 год)&lt;ref&gt;[https://pawet.net/library/history/city_district/religion/d_1744/diecezja_wile%C5%84ska,_1744.html Diecezja Wileńska, 1744], [[Pawet]], 20 лютага 2011 г.&lt;/ref&gt;; ''Franciszek Gierycz'' (1745 год)&lt;ref&gt;Biolik M. Imiona poddanych klasztoru wigierskiego z 1745 roku // Prace Językoznawcze. Z. 10, 2008. S. 11.&lt;/ref&gt;; ''Catharina Kierowiczowa'' (2 кастрычніка 1782 году)&lt;ref&gt;[https://www.genmetrika.eu/stakliskiu_mirties_1782.html Stakliškių Švč. Trejybės bažnyčia, 1782 m. mirties įrašai], Nepriklausomas virtualus archyvas GENMETRIKA&lt;/ref&gt;; ''Ewa Giero'' (1811 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=D&amp;w=22br&amp;rid=D&amp;search_lastname=Giero&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Lipniszki], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;{{Заўвага|Таксама: 
* Геран, Гіран (адзначаліся старажытныя германскія імёны Geronius&lt;ref&gt;Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 101.&lt;/ref&gt; і Keranus&lt;ref&gt;Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YOBwrIPG8IQC&amp;q=%40Keranus#v=snippet&amp;q=%40Keranus&amp;f=false S. 574].&lt;/ref&gt;):  ''Anastazja Gieranowicz'' (1836 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=22br&amp;rid=B&amp;search_lastname=Gieranowicz&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Olkowicze], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;, у актах [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]] ўпаміналася сяло Гіраны каля [[Рэтаў|Рэтава]]&lt;ref&gt;Indeks alfabetyczny miejscowości dawnego wielkiego Księstwa Litewskiego: A—K (Abakanowicze — Kujany). Wilno, 1929. S. 191.&lt;/ref&gt;, на [[Ашмянскі павет|гістарычнай Ашмяншчыне]] існуе вёска [[Геранёны]];
* Гербэр (адзначалася старажытнае германскае імя Gerbere&lt;ref name=&quot;Fo-1900-575&quot;/&gt;): ''Jan Gierber'' (1838 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;w=23lt&amp;rid=S&amp;exac=&amp;search_lastname=Gierber&amp;search_lastname2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;bdm=S&amp;rpp1=&amp;ordertable= Kielmy], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;;
* Гірбіт (адзначалася старажытнае германскае імя Kerpato&lt;ref name=&quot;Fo-1900-575&quot;&gt;Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YOBwrIPG8IQC&amp;q=%40Kerpato#v=snippet&amp;q=%40Kerpato&amp;f=false S. 575].&lt;/ref&gt;): ''Girbyttowny'' (1671—1681 гады)&lt;ref&gt;Zinkevičius Z. Lietuvių antroponimika: Vilniaus lietuvių asmenvardžiai XVII a. pradžioje. — Vilnius, 1977. P. 143.&lt;/ref&gt;;
* Гервэр (адзначалася старажытнае германскае імя Gerwar&lt;ref&gt;Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YOBwrIPG8IQC&amp;q=Gerwar#v=snippet&amp;q=Gerwar&amp;f=false S. 586].&lt;/ref&gt;, пазьнейшае Gerwer&lt;ref&gt;Knudsen G. Danmarks gamle personnavne. Bd. 1: Fornavne. — København, 1948. S. 364.&lt;/ref&gt;): Гервэровіч (Gerwerowicz) — прозьвішча, зафіксаванае ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах [[Сувалкі|Сувалкаў]]&lt;ref&gt;Professor Jerzy Wisniewski, [http://www.mem.net.pl/stg/family_names.htm List of the XIXth century Suvalki region family names], Suwalki Genealogical Society&lt;/ref&gt;;
* Гергут: ''die Samayten vorzerte Gergutthen'' (29 сьнежня 1399 году)&lt;ref&gt;Das Marienburger Tresslerbuch der Jahre 1399—1409. — Königsberg, 1896. S. 60.&lt;/ref&gt;;
* Гіргейла, Гергел, Гергель, Гіргель: ''земли Кгиркгейловъщины'' (6 чэрвеня 1532 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Беларускі архіў|2к}} С. 90.&lt;/ref&gt;, ''Woyta Girgiela'' (1616 год)&lt;ref&gt;Walkowiak J. Współczesne nazwiska Polaków o możliwej genezie litewskiej nieobecne w LPŽ, poświadczone w kartotece antroponimicznej LKI // Onomastica (Wrocław). T. 64, 2020. S. 216.&lt;/ref&gt;, ''Федоръ Кгеркгел'' (1649 год)&lt;ref&gt;Реєстр Війська Запорозького 1649 року. — К., 1995. С. 407.&lt;/ref&gt;, ''Gergieliczowna'' (1804 год)&lt;ref&gt;[https://kresy.genealodzy.pl/zbior/pdf/Indeks1800_14.pdf Indeks nazwisk rodziców dzieci urodzonych w parafii (Nowe) Daugieliszki w latach 1800—1814]&lt;/ref&gt;, Васіль Гіргель (1881—1938) — [[беларусы|беларус]] з ваколіцаў [[Дрыса|Дрысы]], [[Савецкія рэпрэсіі ў Беларусі|забіты ўладамі СССР]]&lt;ref&gt;[https://by.openlist.wiki/%D0%93%D1%96%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D1%8C_%D0%92%D0%B0%D1%81%D1%96%D0%BB%D1%8C_%D0%9F%D0%B0%D1%9E%D0%BB%D0%B0%D0%B2%D1%96%D1%87_(1881) Гіргель Васіль Паўлавіч (1881)], Адкрыты спіс ахвяраў палітычных рэпрэсій у СССР&lt;/ref&gt;, у Польшчы адзначаецца прозьвішча Гергелевіч (Giergielewicz)&lt;ref name=&quot;Walkowiak-2019-121&quot;&gt;Walkowiak J. B. Litewskie nazwiska Polaków: słownik etymologiczno-frekwencyjny. — Poznań, 2019. S. 121.&lt;/ref&gt;;
* Гергіл, Гіргіл, Кіргіл: ''людеи во Езенскои волости… Станка Киркгиловича'' (7 ліпеня 1513 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|9к}} P. 132.&lt;/ref&gt;, ''а Станка Кгиргиловича'' (сьнежань 1534 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|227к}} P. 149.&lt;/ref&gt;, Гергілевічы — [[Літва|літоўскі]] шляхецкі род&lt;ref&gt;[http://www.nobility.by/families/g/index.shtml Сьпіс шляхецкіх родаў, прозьвішчы якіх пачынаюцца на Ґ], [[Згуртаваньне беларускай шляхты]]&lt;/ref&gt;, у Польшчы адзначаецца прозьвішча Гергілевіч (Giergilewicz)&lt;ref name=&quot;Walkowiak-2019-121&quot;/&gt;;
* Гергаўд, Кергаўт (адзначалася германскае імя Girgott&lt;ref&gt;[https://wiki.genealogy.net/Girgott_(Familienname) Girgott (Familienname)], GenWiki&lt;/ref&gt;, Gergaud&lt;ref&gt;[https://originenom.com/en/origine-du-prenom/gergaud/#weglot_switcher Prénom gergaud, sens et origine], origine nom&lt;/ref&gt;): ''Nicolaus Kergowt'' (1670 год)&lt;ref name=&quot;Sinkevičiūtė-2013-122&quot;&gt;Sinkevičiūtė D. Dėl nesutrumpėjusių dvikamienių asmenvardžių kamieno gaud- variantų lietuvių kalboje // Baltistica. T. 48, Nr. 1 (2013). P. 122.&lt;/ref&gt;, ''Anna Kergowdowa'' (1671 год)&lt;ref name=&quot;Sinkevičiūtė-2013-122&quot;/&gt;, Магдалена Мікалаеўна Мантвіловіч Урбанава Пятровіч Гергаўдовіч — [[Расены|расенская]] [[Зямяне|зямянка]], якая ўпамінаецца ў 1596 годзе&lt;ref&gt;Опись документов Виленского центрального архива древних актовых книг. Вып. 4. ― Вильна, 1905. С. 58.&lt;/ref&gt;, у [[Прусія|Прусіі]] адзначалася прозьвішча Gergaut&lt;ref&gt;[https://www.online-ofb.de/namelist.php?nachname=GERGAUT&amp;ofb=marggrabowa&amp;modus=&amp;lang=de GERGAUT], Verein für Computergenealogie e.V. (CompGen)&lt;/ref&gt;;
* Гермут (адзначалася старажытнае германскае імя Germut&lt;ref name=&quot;Fo-1900-583&quot;/&gt;): ''Ewa Germutowicz'' (1820 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=23lt&amp;rid=B&amp;search_lastname=Germutowicz&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1 Turgiele], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;;
* Герстут: ''людей въ [[Езна|Езненъской]] волости… а Кгерстута з детми'' (сьнежань 1534 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|227к}} P. 149.&lt;/ref&gt;;
* Гержад, Кіржад, Герзад (адзначалася германскае імя Gersand&lt;ref&gt;
Keith Briggs, [https://keithbriggs.info/Anglo-Saxon_dithematic_names.html#g Anglo-Saxon dithematic names]&lt;/ref&gt;): ''Киржод'' (1537 год)&lt;ref&gt;Mackavičius A. Žemaitijos valsčių surašymas 1537—1538 m. — Vilnius, 2003. P. 204.&lt;/ref&gt;, ''Блажеи Кгиръжодовичъ'' (1565 год)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Вайсковыя попісы паспалітага рушэньня ВКЛ (2018)|к}} S. 268.&lt;/ref&gt;, ''Andrzej Gerzod… Jan Gierzod na miejscu rodzica swego Stanisława Gierzoda… Michał Gierzod… Mikołaj Gierzod… Jan Gierzod'' (1667 год)&lt;ref&gt;Błaszczyk G. Herbarz szlachty żmudzkiej. T. 2. — Warszawa, 2015. S. 82—83.&lt;/ref&gt;, ''pani Gierzedowiczowey… pani Gierzodowiczowey'' (1784 год)&lt;ref&gt;Opisy parafii diecezji wileńskiej z 1784 roku. T. 2: Dekanat Mińsk. — Białystok, 2009. S. 145.&lt;/ref&gt;, Ґерзадовічы з Ґерзодаў — [[Літва|літоўскі]] шляхецкі род&lt;ref&gt;[http://www.nobility.by/families/g/index.shtml Сьпіс шляхецкіх родаў, прозьвішчы якіх пачынаюцца на Ґ], [[Згуртаваньне беларускай шляхты]]&lt;/ref&gt;;
* Герсуд, Гірсуд: ''cum Agnethæ Baniunowa de Gersudy'' (1697 год)&lt;ref&gt;[https://kresy.genealodzy.pl/obce/kryniczyn/Kryniczyn_1697-1703_rej_chrztow.pdf Kryniczyn lata 1697—1703 rejestr chrztów kościelnych]&lt;/ref&gt;, ''Girsudy'' (1744 год)&lt;ref&gt;[https://pawet.net/library/history/city_district/religion/d_1744/diecezja_wile%C5%84ska,_1744.html Diecezja Wileńska, 1744], [[Pawet]], 20 лютага 2011 г.&lt;/ref&gt;}}.

== Носьбіты ==
* [[Гера I Жалезны]] (каля 900—965) — [[Маркграф|маркграф]] Усходняй [[Саксонія|Саксоніі]]
* [[Гера Кёльнскі]] (каля 900—976) — арцыбіскуп [[Кёльн]]у
* [[Гера II]] (каля 975—1015) — маркграф Усходняй Саксоніі
* [[Гера Магдэбурскі]] ({{†}} 1023) — арцыбіскуп [[Магдэбург]]у
* Сідар Гіра — жыхар [[Вельле|Вельля]] ([[Полацкае ваяводзтва]]), які ўпамінаецца ў 1608 годзе&lt;ref&gt;Яўген Анішчанка, [https://web.archive.org/web/20230806222555/http://www.arhisan.com/istochniki/opisaniya/900-velle-inventar-1608-g-polotskoe-voevodstvo Велле инвентарь 1608 г. Полоцкое воеводство], Архіў гісторыка Анішчанкі, 25 жніўня 2017 г.&lt;/ref&gt;
* Андрэй Гіра — жыхар [[Чашнікі|Чашнікаў]], які ўпамінаецца ў 1632&lt;ref&gt;Яўген Анішчанка, [https://web.archive.org/web/20230804212612/http://www.arhisan.com/istochniki/opisaniya/1258-chashniki-inventar-1632-g Чашники инвентарь 1632 г.], Архіў гісторыка Анішчанкі, 8 сьнежня 2018 г.&lt;/ref&gt; і 1633&lt;ref&gt;Яўген Анішчанка, [http://www.arhisan.com/istochniki/opisaniya/565-chashniki-1633-g-inventar-v-polotskom-voevodstve Чашники 1633 г. инвентарь в Полоцком воеводстве]{{Недаступная спасылка|date=June 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, Архіў гісторыка Анішчанкі, 25 лютага 2016 г.&lt;/ref&gt; гадох
* Мацей Кер — жыхар вёскі [[Відыманцы|Відыманцаў]] (каля [[Эйшышкі|Эйшышкаў]]), які ўпамінаецца ў 1775 годзе&lt;ref&gt;Яўген Анішчанка, [https://web.archive.org/web/20230810232021/http://www.arhisan.com/istochniki/opisaniya/338-inventar-ejshishskogo-starostva-1775-g инвентарь Эйшишского староства 1775 г.], Архіў гісторыка Анішчанкі, 5 сьнежня 2015 г.&lt;/ref&gt;
* Ёсіф Гіра (1879—1937) — [[беларусы|беларус]] з ваколіцаў [[Плешчаніцы|Плешчаніцаў]], [[Савецкія рэпрэсіі ў Беларусі|забіты ўладамі СССР]]&lt;ref&gt;[https://chumakou.com/projects/belarus1937/index4.html Беларусь: жертвы сталинских репрессий], Белорусский «Мемориал»&lt;/ref&gt;

Гіры (Giro) — [[Літва|літоўскія]] шляхецкія роды зь [[Вільня|Вільні]] і ваколіцаў [[Лынтупы|Лынтупаў]] і [[Сьвянцяны|Сьвянцянаў]]&lt;ref&gt;Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2016. S. 500.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2022. S. 81.&lt;/ref&gt;.

Кярэвічы (Kierewicz) і Кірэвічы (Kirewicz) — літоўскія шляхецкія роды зь Вільні і [[Віленскі павет (ВКЛ)|Віленскага павету]]&lt;ref&gt;Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2016. S. 567, 569.&lt;/ref&gt;.

Кер’евічы — літоўскі шляхецкі род&lt;ref&gt;[http://www.nobility.by/families/k/index.shtml Сьпіс шляхецкіх родаў, прозьвішчы якіх пачынаюцца на К], [[Згуртаваньне беларускай шляхты]]&lt;/ref&gt;.

На 1900—1910 гады існаваў [[фальварак]] Гіраўшчына ў Амсьціслаўскім павеце Магілёўскай губэрні&lt;ref&gt;{{Літаратура/Геаграфічны слоўнік Каралеўства Польскага|15-1к}} [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_XV_cz.1/558 S. 558].&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Список населенных мест Могилевской губернии. — Могилев, 1910. С. 89.&lt;/ref&gt;.

Вёскі з назвай [[Гіравічы]] існуюць на гістарычных [[Ашмянскі павет|Ашмяншчыне]] і [[Менскі павет|Меншчыне]], з назвай [[Гіры]] — на гістарычных [[Віленскі павет (ВКЛ)|Віленшчыне]] і Ашмяншчыне.

== Заўвагі ==
{{Заўвагі}}

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

{{Германскія імёны-асновы}}
{{Імёны з асновай ґер}}

[[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]]</text>
      <sha1>5g9k5rk5hxl7wj8sdtwj9ggu7sehsc3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Гогель</title>
    <ns>0</ns>
    <id>272459</id>
    <revision>
      <id>2668660</id>
      <parentid>2668210</parentid>
      <timestamp>2026-05-07T17:50:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-27876-85</username>
        <id>97401</id>
      </contributor>
      <origin>2668660</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8426" sha1="0lt13cw9mspqkarkw6bkbb76vbagq03" xml:space="preserve">{{Імя
|імя              = Ґогель
|лацінка          = Gogiel / Hohiel
|арыгінал         = Goggilo
|вымаўленьне      = 
|мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]]
|утварэньне       = [[Гога|Gogo]] + [[суфікс]] з {{nowrap|элемэнтам -л- (-l-)}}
|варыянт          = Гугель, Кугель
|вытворныя        = 
|зьвязаныя        = 
}}

'''Гогель''', '''Гугель''', '''Кугель''' — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

== Паходжаньне ==
{{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}}

Гогіла або Кугела (Goggilo, Kugelo{{Заўвага|Паводле назвы мясцовасьці Kugelinghusen}}) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня&lt;ref&gt;Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YOBwrIPG8IQC&amp;q=Goggilo#v=snippet&amp;q=Goggilo&amp;f=false S. 690, 990].&lt;/ref&gt;. Іменная аснова [[Гога|гог- (гуг-)]] паходзіць ад асновы [[Гуда (імя)|-гуд- (-год-, -гут-)]] (пашыранай суфіксам з элемэнтам -к-)&lt;ref&gt;Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule. T. III: Les noms de personnes contenus dans les noms de lieux. — Paris, 1985. P. 335.&lt;/ref&gt;.

Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены [[Польская акадэмія навук|Польскай акадэміяй навук]], адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскага імя Gogel&lt;ref&gt;Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 73.&lt;/ref&gt;. Апроч таго, у Польшчы гістарычна бытавалі імёны Гугель (Gugiel) і Гугула (Gugula)&lt;ref&gt;Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 7: Suplement. Rozwiązanie licznych zagadek staropolskiej antroponimii. — Kraków, 2002. S. 232.&lt;/ref&gt;.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''дворец [[Мусьнікі|мусницки]]… Юр’и Кгокголович'' (1 ліпеня 1542 году)&lt;ref&gt;Istorijos archyvas. T. 1: XVI amžiaus Lietuvos inventoriai. — Kaunas, 1934. P. 22—23.&lt;/ref&gt;; ''Янъ Кукгелевичъ'' (1565 год)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Вайсковыя попісы паспалітага рушэньня ВКЛ (2018)|к}} S. 164.&lt;/ref&gt;; ''Григорей Гогол''&lt;ref&gt;Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=3Ih5AqeL2iwC&amp;q=%D0%93%D0%BE%D0%B3%D0%BE%D0%BB#v=snippet&amp;q=%D0%93%D0%BE%D0%B3%D0%BE%D0%BB&amp;f=false С. 626].&lt;/ref&gt;, ''Амъброжей Лавъриновичъ Кукгель''&lt;ref&gt;Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=3Ih5AqeL2iwC&amp;q=%40%D0%9A%D1%83%D0%BA%D0%B3%D0%B5%D0%BB+%D1%8C#v=snippet&amp;q=%40%D0%9A%D1%83%D0%BA%D0%B3%D0%B5%D0%BB%20%D1%8C&amp;f=false С. 786].&lt;/ref&gt;, ''Кгокголе''&lt;ref&gt;Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=3Ih5AqeL2iwC&amp;q=%D0%9A%D0%B3%D0%BE%D0%BA%D0%B3%D0%BE%D0%BB%D0%B5#v=snippet&amp;q=%D0%9A%D0%B3%D0%BE%D0%BA%D0%B3%D0%BE%D0%BB%D0%B5&amp;f=false С. 931—932].&lt;/ref&gt; (1567 год); ''Jerzy Gagielewicz'' (1690 год)&lt;ref&gt;Metryka Litewska. Rejestry podymnego Welkiego Ksiestwa. Księstwo Żmudzkie 1690 r. — Warszawa, 2009. S. 206.&lt;/ref&gt;; ''Michał Gugel'' (1828 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=23lt&amp;rid=5585&amp;search_lastname=&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;rpp1=1800&amp;searchtable=&amp;rpp2=50 Janiszki], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;.

== Носьбіты ==
* Ян Кугелевіч — [[Ашмяны|ашмянскі]] баярын, які ўпамінаецца ў [[Попісы войска Вялікага Княства Літоўскага|попісе войска Вялікага Княства Літоўскага]] 1565 году
* Раман, Юрка і Дзьмітры Гугелі — жыхары вёскі [[Зубры|Зуброў]] ([[Гарадзенскі павет]]), якія ўпамінаюцца ў 1728 годзе&lt;ref&gt;Яўген Анішчанка, [https://web.archive.org/web/20230810230529/http://www.arhisan.com/istochniki/opisaniya/709-kolodezhskij-klyuch-starostvo-volpa Колодежский ключ староство Волпа], Архіў гісторыка Анішчанкі, 12 лістапада 2016 г.&lt;/ref&gt;
* Юрка, Стэфан і Фёдар Гогелі — жыхары вёскі [[Лютра|Лютры]] (Гарадзенскі павет), якія ўпамінаюцца ў 1775 годзе&lt;ref&gt;Яўген Анішчанка, [https://web.archive.org/web/20230810225146/http://www.arhisan.com/istochniki/opisaniya/642-volpa-starostvo-inventar-1775-g Волпа староство инвентарь 1775 г.], Архіў гісторыка Анішчанкі, 18 чэрвеня 2016 г.&lt;/ref&gt;
* Матэвуш, Магдалена і Кацярына Гоўгелі — жыхары вёскі [[Гарачкі (Гарадзенскі раён)|Гарачкаў]] (Гарадзенскі павет), якія ўпамінаюцца ў 1794 годзе&lt;ref&gt;Яўген Анішчанка, [https://web.archive.org/web/20230810225147/http://www.arhisan.com/istochniki/opisaniya/620-matsevichi-gorachki-bugedy-inventar-grodnenskij-povet-1794 Мацевичи, Горачки, Бугеды инвентарь Гродненский повет 1794], Архіў гісторыка Анішчанкі, 21 красавіка 2016 г.&lt;/ref&gt;
* [[Адольф Гугель]] (1915—1999) — мастак, [[Заслужаны дзяяч мастацтваў Рэспублікі Беларусь|Заслужаны дзяяч мастацтваў Беларусі]]
* Генрых Кугелевіч (1921—?) — [[беларусы|беларус]] з ваколіцаў [[Відзы|Відзаў]], які [[Савецкія рэпрэсіі ў Беларусі|пацярпеў ад уладаў СССР]]&lt;ref&gt;[https://chumakou.com/projects/belarus1937/index11.html Беларусь: жертвы сталинских репрессий], Белорусский «Мемориал»&lt;/ref&gt;
* [[Сьцяпан Гугель]] (?—1981) — беларускі грамадзкі і вайсковы дзяяч

Гугелевічы (Gugielewicz) — прыгонныя з ваколіцаў [[Сьвянцяны|Сьвянцянаў]], якія ўпамінаюцца ў XIX стагодзьдзі&lt;ref&gt;Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2022. S. 193.&lt;/ref&gt;.

Гогелевічы (Gogielewicz) — [[Літва|літоўскі]] шляхецкі род з [[Троцкі павет|Троцкага павету]]&lt;ref&gt;Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2022. S. 275.&lt;/ref&gt;.

Кугель (Kugel) — прозьвішча, зафіксаванае ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах [[Сувалкі|Сувалкаў]]&lt;ref&gt;Professor Jerzy Wisniewski, [http://www.mem.net.pl/stg/family_names.htm List of the XIXth century Suvalki region family names], Suwalki Genealogical Society&lt;/ref&gt;.

У актах [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]] ўпаміналася сяло Гугелі ў [[Вількамірскі павет|Вількамірскім павеце]]&lt;ref&gt;Indeks alfabetyczny miejscowości dawnego wielkiego Księstwa Litewskiego: A—K (Abakanowicze — Kujany). Wilno, 1929. S. 227.&lt;/ref&gt;.

== Глядзіце таксама ==
* [[Гога]]

== Заўвагі ==
{{Заўвагі}}

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

{{Германскія імёны на -іла}}

[[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]]</text>
      <sha1>0lt13cw9mspqkarkw6bkbb76vbagq03</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Біцель</title>
    <ns>0</ns>
    <id>272858</id>
    <revision>
      <id>2668666</id>
      <parentid>2667689</parentid>
      <timestamp>2026-05-07T18:07:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-27876-85</username>
        <id>97401</id>
      </contributor>
      <comment>/* Носьбіты */</comment>
      <origin>2668666</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5671" sha1="mqwoto18sztj0mbwj2a9yrntz6cpylo" xml:space="preserve">{{Імя
|імя              = Біцель
|лацінка          = Biciel
|арыгінал         = Bitel
|вымаўленьне      = 
|мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]]
|утварэньне       = [[Біць|Beto]] + [[суфікс]] з {{nowrap|элемэнтам -л- (-l-)}}
|варыянт          = Бедэль, Бітэла
|вытворныя        = 
|зьвязаныя        = 
}}

'''Біцель''' (''Бедэль''), '''Бітэла''' — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

== Паходжаньне ==
{{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}}

Бідзіла, Бедзіла, Беціла або Бітэл, пазьней Бітэль або Бэтэль (Bydilo&lt;ref name=&quot;Morlet-197-57&quot;&gt;Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 57.&lt;/ref&gt;, Bedilo, Betilo, Bitel&lt;ref&gt;Briggs K. An index to personal names in English place-names. — Nottingham, 2023. P. 62.&lt;/ref&gt;, Bittel&lt;ref&gt;Steub L. Die oberdeutschen Familiennamen. — München, 1870. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=V2w5AAAAMAAJ&amp;q=Bittel#v=snippet&amp;q=Bittel&amp;f=false S. 98].&lt;/ref&gt;, Bettel&lt;ref&gt;Steub L. Die oberdeutschen Familiennamen. — München, 1870. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=V2w5AAAAMAAJ&amp;q=Bettel#v=snippet&amp;q=Bettel&amp;f=false S. 92].&lt;/ref&gt;) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня&lt;ref&gt;Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YOBwrIPG8IQC&amp;q=Bedilo#v=snippet&amp;q=Bedilo&amp;f=false S. 227].&lt;/ref&gt;. Іменная аснова [[Біць|бід- (біт-)]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Біцейка]], [[Біцін]], [[Бітаўт]]; германскія імёны Bettika, Bitinus, Bitold) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] beodan 'чакаць, спадзявацца'&lt;ref name=&quot;Morlet-197-57&quot;/&gt;.

Імя Бедэл гістарычна бытавала ў Польшчы: ''Testem… Iohannem Bedellum'' (1492 год)&lt;ref&gt;Słownik staropolskich nazw osobowych. T. 1. — Wrocław, 1965—1967. S. 116.&lt;/ref&gt;.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''Stanislao Byedzyelowycz'' (29 сакавіка 1468 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-1к}} S. 288.&lt;/ref&gt;; ''у Бителя… того Бителя'' (1516 год)&lt;ref&gt;Литовская метрика. Т. 1. — Петербург, 1903. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=zKI-AQAAIAAJ&amp;q=%D0%91%D0%B8%D1%82%D0%B5%D0%BB%D1%8F#v=snippet&amp;q=%D0%91%D0%B8%D1%82%D0%B5%D0%BB%D1%8F&amp;f=false С. 388—389].&lt;/ref&gt;; ''квитъ Анъны Бечелевны Волковны, мещанки виленское… той Ганъне Бечелевне'' (16 сьнежня 1549 году)&lt;ref&gt;Jablonskis K. Lietuvių kultūra ir jos veikėjai. — Vilnius, 1973. P. 63.&lt;/ref&gt;; ''Biteła'' (1671—1681 гады)&lt;ref&gt;Zinkevičius Z. Lietuvių antroponimika: Vilniaus lietuvių asmenvardžiai XVII a. pradžioje. — Vilnius, 1977. P. 125.&lt;/ref&gt;; ''Eua Bedelowa'' (1698—1702 гады&lt;ref name=&quot;Posval-1&quot;&gt;[http://www.genmetrika.eu/pasvalio_kriksto_1697-1700.html Krinčino bažnyčios 1697—1703 metų Pasvalio Šv. Jono Krikštytojo parapijos Krikšto įrašai (1697—1700 m.)], Nepriklausomas virtualus archyvas GENMETRIKA&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Posval-2&quot;&gt;[http://www.genmetrika.eu/pasvalio_kriksto_1701-1703.html Krinčino bažnyčios 1697—1703 metų Pasvalio Šv. Jono Krikštytojo parapijos Krikšto įrašai (1701—1703 m.)], Nepriklausomas virtualus archyvas GENMETRIKA&lt;/ref&gt; гады); ''Petrus Bedelewicz'' (1698&lt;ref name=&quot;Posval-1&quot;/&gt; і 1702&lt;ref name=&quot;Posval-2&quot;/&gt; гады); ''Barbara Bedelowa'' (5 сакавіка 1777 году)&lt;ref&gt;Sẽnosios Pasvalio bažnyčios knygos. XVIII. 1776—1788 metų mirties metrikų knyga. — Savilaida, 2016. P. 10.&lt;/ref&gt;; ''Michaele Bedel'' (25 студзеня 1779 год)&lt;ref&gt;Sẽnosios Pasvalio bažnyčios knygos. X. 1776—1793 metų jungtuvių metrikų knyga. — Savilaida, 2016. P. 14.&lt;/ref&gt;; ''Stanislaus Filius Bedela'' (22 лютага 1780 году)&lt;ref&gt;Sẽnosios Pasvalio bažnyčios knygos. XVIII. 1776—1788 metų mirties metrikų knyga. — Savilaida, 2016. P. 24.&lt;/ref&gt;.

== Носьбіты ==
* Сямён Біцель (1875—?) — [[беларусы|беларус]] з ваколіцаў [[Вільня|Вільні]], які [[Савецкія рэпрэсіі ў Беларусі|пацярпеў ад уладаў СССР]]&lt;ref&gt;[https://chumakou.com/projects/belarus1937/index2.html Беларусь: жертвы сталинских репрессий], Книга памяти Самарской обл.&lt;/ref&gt;
* [[Пятро Бітэль]] (1912—1991) — беларускі паэт, перакладнік, краязнаўца і мэмуарыст

На 1903 год існавала вёска Бедзелішкі ў Панявескім павеце Ковенскай губэрні&lt;ref&gt;Алфавитный список населенных мест Ковенской губернии. — Ковна, 1903. С. 279.&lt;/ref&gt;.

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

{{Германскія імёны на -іла}}
{{Імёны з асновай бід}}

[[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]]</text>
      <sha1>mqwoto18sztj0mbwj2a9yrntz6cpylo</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2668667</id>
      <parentid>2668666</parentid>
      <timestamp>2026-05-07T18:08:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-27876-85</username>
        <id>97401</id>
      </contributor>
      <origin>2668667</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5704" sha1="8pvnisoxu3yj2tsm73rh6fwwn8bswwg" xml:space="preserve">{{Імя
|імя              = Біцель
|лацінка          = Biciel
|арыгінал         = Bitel
|вымаўленьне      = 
|мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]]
|утварэньне       = [[Біць|Beto]] + [[суфікс]] з {{nowrap|элемэнтам -л- (-l-)}}
|варыянт          = Бедэль, Бітэла, Бітэль
|вытворныя        = 
|зьвязаныя        = 
}}

'''Біцель''' (''Бедэль''), '''Бітэла''' (''Бітэль'') — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

== Паходжаньне ==
{{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}}

Бідзіла, Бедзіла, Беціла або Бітэл, пазьней Бітэль або Бэтэль (Bydilo&lt;ref name=&quot;Morlet-197-57&quot;&gt;Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 57.&lt;/ref&gt;, Bedilo, Betilo, Bitel&lt;ref&gt;Briggs K. An index to personal names in English place-names. — Nottingham, 2023. P. 62.&lt;/ref&gt;, Bittel&lt;ref&gt;Steub L. Die oberdeutschen Familiennamen. — München, 1870. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=V2w5AAAAMAAJ&amp;q=Bittel#v=snippet&amp;q=Bittel&amp;f=false S. 98].&lt;/ref&gt;, Bettel&lt;ref&gt;Steub L. Die oberdeutschen Familiennamen. — München, 1870. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=V2w5AAAAMAAJ&amp;q=Bettel#v=snippet&amp;q=Bettel&amp;f=false S. 92].&lt;/ref&gt;) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня&lt;ref&gt;Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YOBwrIPG8IQC&amp;q=Bedilo#v=snippet&amp;q=Bedilo&amp;f=false S. 227].&lt;/ref&gt;. Іменная аснова [[Біць|бід- (біт-)]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Біцейка]], [[Біцін]], [[Бітаўт]]; германскія імёны Bettika, Bitinus, Bitold) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] beodan 'чакаць, спадзявацца'&lt;ref name=&quot;Morlet-197-57&quot;/&gt;.

Імя Бедэл гістарычна бытавала ў Польшчы: ''Testem… Iohannem Bedellum'' (1492 год)&lt;ref&gt;Słownik staropolskich nazw osobowych. T. 1. — Wrocław, 1965—1967. S. 116.&lt;/ref&gt;.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''Stanislao Byedzyelowycz'' (29 сакавіка 1468 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-1к}} S. 288.&lt;/ref&gt;; ''у Бителя… того Бителя'' (1516 год)&lt;ref&gt;Литовская метрика. Т. 1. — Петербург, 1903. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=zKI-AQAAIAAJ&amp;q=%D0%91%D0%B8%D1%82%D0%B5%D0%BB%D1%8F#v=snippet&amp;q=%D0%91%D0%B8%D1%82%D0%B5%D0%BB%D1%8F&amp;f=false С. 388—389].&lt;/ref&gt;; ''квитъ Анъны Бечелевны Волковны, мещанки виленское… той Ганъне Бечелевне'' (16 сьнежня 1549 году)&lt;ref&gt;Jablonskis K. Lietuvių kultūra ir jos veikėjai. — Vilnius, 1973. P. 63.&lt;/ref&gt;; ''Biteła'' (1671—1681 гады)&lt;ref&gt;Zinkevičius Z. Lietuvių antroponimika: Vilniaus lietuvių asmenvardžiai XVII a. pradžioje. — Vilnius, 1977. P. 125.&lt;/ref&gt;; ''Eua Bedelowa'' (1698—1702 гады&lt;ref name=&quot;Posval-1&quot;&gt;[http://www.genmetrika.eu/pasvalio_kriksto_1697-1700.html Krinčino bažnyčios 1697—1703 metų Pasvalio Šv. Jono Krikštytojo parapijos Krikšto įrašai (1697—1700 m.)], Nepriklausomas virtualus archyvas GENMETRIKA&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Posval-2&quot;&gt;[http://www.genmetrika.eu/pasvalio_kriksto_1701-1703.html Krinčino bažnyčios 1697—1703 metų Pasvalio Šv. Jono Krikštytojo parapijos Krikšto įrašai (1701—1703 m.)], Nepriklausomas virtualus archyvas GENMETRIKA&lt;/ref&gt; гады); ''Petrus Bedelewicz'' (1698&lt;ref name=&quot;Posval-1&quot;/&gt; і 1702&lt;ref name=&quot;Posval-2&quot;/&gt; гады); ''Barbara Bedelowa'' (5 сакавіка 1777 году)&lt;ref&gt;Sẽnosios Pasvalio bažnyčios knygos. XVIII. 1776—1788 metų mirties metrikų knyga. — Savilaida, 2016. P. 10.&lt;/ref&gt;; ''Michaele Bedel'' (25 студзеня 1779 год)&lt;ref&gt;Sẽnosios Pasvalio bažnyčios knygos. X. 1776—1793 metų jungtuvių metrikų knyga. — Savilaida, 2016. P. 14.&lt;/ref&gt;; ''Stanislaus Filius Bedela'' (22 лютага 1780 году)&lt;ref&gt;Sẽnosios Pasvalio bažnyčios knygos. XVIII. 1776—1788 metų mirties metrikų knyga. — Savilaida, 2016. P. 24.&lt;/ref&gt;.

== Носьбіты ==
* Сямён Біцель (1875—?) — [[беларусы|беларус]] з ваколіцаў [[Вільня|Вільні]], які [[Савецкія рэпрэсіі ў Беларусі|пацярпеў ад уладаў СССР]]&lt;ref&gt;[https://chumakou.com/projects/belarus1937/index2.html Беларусь: жертвы сталинских репрессий], Книга памяти Самарской обл.&lt;/ref&gt;
* [[Пятро Бітэль]] (1912—1991) — беларускі паэт, перакладнік, краязнаўца і мэмуарыст

На 1903 год існавала вёска Бедзелішкі ў Панявескім павеце Ковенскай губэрні&lt;ref&gt;Алфавитный список населенных мест Ковенской губернии. — Ковна, 1903. С. 279.&lt;/ref&gt;.

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

{{Германскія імёны на -іла}}
{{Імёны з асновай бід}}

[[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]]</text>
      <sha1>8pvnisoxu3yj2tsm73rh6fwwn8bswwg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Уладзімер Русак</title>
    <ns>0</ns>
    <id>273328</id>
    <revision>
      <id>2668700</id>
      <parentid>2428339</parentid>
      <timestamp>2026-05-08T05:14:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>67502</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2668700</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16216" sha1="ncou6a1xsrke7gqm5838b82youw02kz" xml:space="preserve">{{Цёзкі}}
{{Герарх}}
'''Уладзі́мер Сьцяпа́навіч Руса́к''' (17 чэрвеня 1949, вёска [[Муцькавічы]], [[Навамыскі раён]], [[Баранавіцкая вобласьць]], [[БССР]] — 20 красавіка 2019, [[Баранавічы]]) — [[протадыякан]] [[Расейская праваслаўная царква|Расейскай праваслаўнай царквы]], царкоўны гісторык, публіцыст, савецкі [[дысыдэнт]] і [[палітычны вязень]]. Сябра [[Саюз расейскіх пісьменьнікаў|Саюзу расейскіх пісьменьнікаў]].

== Жыцьцяпіс ==
Нарадзіўся ў праваслаўнай сям’і Сьцяпана Ігнатавіча (1906—1972) і Вера Сьцяпанаўны (1906—1982). Старэйшы брат — протаярэй Пётар Русак (1938—1978), праваслаўны сьвятар, прапаведнік. Старэйшая сястра — Марыя&lt;ref&gt;{{Артыкул|спасылка = |аўтар = Попов А.В.|загаловак = Историк Русской Православной Церкви Владимир Степанович Русак: жизнь и творческое наследие|год = 2019|мова = ru|месца = Горно-Алтайск|выданьне = Международные Макарьевские чтения|выдавецтва = ГАГУ|тып = |том = 14|нумар = |старонкі = 179|issn = }}&lt;/ref&gt;.

У 1967—1970 роках навучаўся на фізыка-матэматычным факультэце [[Менскі дзяржаўны пэдагагічны інстытут|Менскага дзяржаўнага пэдагагічнага інстытуту]]. У 1970—1980 — стажэр, рэфэрэнт, рэдактар, навуковы рэдактар (з 1977) «Часопісу Маскоўскай патрыярхіі»&lt;ref&gt;{{Спасылка |url = http://zarubezhje.narod.ru/rs/r_029.htm|загаловак = Русак Владимир Степанович|аўтар = |назва праекту = Религиозная деятельность русского зарубежья. Биобиблиографический справочник|дата публікацыі = |выдавец = }}&lt;/ref&gt;. У 1973 року скончыў [[Маскоўская духоўная сэмінарыя|Маскоўскую духоўную сэмінарыю]], у 1977 — [[Маскоўская духоўная акадэмія|Маскоўскую духоўную акадэмію]] з ступеньню кандыдата [[Багаслоўе|багаслоўя]]&lt;ref&gt;{{Кніга|аўтар = Русак В.С.|назва = Раннехристианские апокрифы и их христологическое содержание|адказны = |год = 1977|выданьне = |месца = Загорск-Москва|выдавецтва = Московская духовная Академия|старонкі = |старонак = 374|isbn = }}&lt;/ref&gt;.

У 1976 рукапакладзены ў сан [[дыякан]]а. Паралельна з працай у рэдакцыі пісаў кнігу па гісторыі бальшавісцкіх рэпрэсіяў супраць праваслаўнай царквы, за што звольнены з работы&lt;ref&gt;{{Артыкул |спасылка = |аўтар = Краснов-Левитин А. Э.|загаловак = Факты и обвинения. Отец Владимир Русак. Свидетельство обвинения|год = 1998|мова = ru|выданьне = Континент|тып = |том = |нумар = 56|старонкі = 291—306|issn = }}&lt;/ref&gt;. У 1980—1981 роках служыў дыяканам у вёсцы [[Іванісава (Маскоўская вобласьць)|Іванісава]] [[Нагінскі раён|Нагінскага раёну]] [[Маскоўская вобласьць|Маскоўскай вобласьці]]. У 1982 накіраваў просьбу мітрапаліту Беларускаму [[Філарэт (Вахрамееў)|Філарэту]] і пераведзены ў [[Віцебск]]. У 1983 року за казань у віцебскім [[Траецкі Маркаў манастыр|Казанскім саборы]] пра [[Сабор навамучанікаў і спавядальнікаў Царквы Расейскай|мучанікаў за веру ў СССР]] пазбаўлены права служэньня&lt;ref&gt;{{Спасылка |мова = ru|url = http://amin.su/content/news/5/6131/|загаловак = Скончался выдающийся церковный историк|author=Редакция &quot;Аминь. SU&quot;|назва праекту = Аминь. Информационно-аналитический портал о религии|дата публікацыі = 22.04.2019|выдавец = }}&lt;/ref&gt;. Сасланы ў [[Жыровіцкі манастыр]]. Некаторы час служыў пры храме ў [[Давыд-Гарадок|Давыд-Гарадку]].

Пазьней вярнуўся ў [[Масква|Маскву]], працаваў дворнікам&lt;ref name=lists&gt;[https://web.archive.org/web/20180813100655/http://lists.memo.ru/d28/f372.htm База данных «Жертвы политического террора в СССР»].&lt;/ref&gt;. 23 красавіка 1986 за [[самвыдат]]ную кнігу «Сьведчаньне абвінавачаньня» арыштаваны [[КДБ СССР|КДБ]]. 10 верасьня асуджаны за «антысавецкую агітацыю і прапаганду» да 7 гадоў калёніі строгага рэжыму і 5 гадоў ссылкі. Тэрмін правёў у [[Пермская вобласьць|Пермскай вобласьці]]. У выніку міжнароднага заступніцтва прысуд быў зьменшаны&lt;ref&gt;''Кашеваров А. Н.'' [http://cyberleninka.ru/article/n/pravoslavnaya-rus-tserkovno-obschestvennyy-organ-russkoy-pravoslavnoy-tserkvi-za-granitsey «Православная Русь» «Церковно-общественный орган» Русской Православной Церкви За Границей] // Вестник Русской христианской гуманитарной академии, 2009. Т.10. Вып. 1, стр. 75-88&lt;/ref&gt; да 2,5 гадоў, ссылка скасаваная&lt;ref&gt;{{Артыкул|спасылка = |аўтар = Антич О.|загаловак = Диакон Владимир Русак освобожден|год = 1998|мова = ru|выданьне = Православная Русь|тып = |том = |нумар = 22|старонкі = 9|issn = }}&lt;/ref&gt;. Вызвалены 22 кастрычніка 1988 року. Рэабілітаваны ў 1993&lt;ref name=lists/&gt;.

У кастрычніку 1989 року зьехаў у ЗША. У 1989—1996 выкладаў гісторыю Расейскай праваслаўнай царквы і [[кананічнае права]] ў сэмінарыі [[Джорданвіль|Джорданвілю]].

У 1996 року вярнуўся ў Маскву. Працаваў у «Народным доме» [[Сяргей Філатаў|Сяргея Філатава]], выкладаў у [[Расейскі дзяржаўны гуманітарны ўнівэрсытэт|Расейскім дзяржаўным гуманітарным ўнівэрсытэце]] (1997), Ангельска-амэрыканскай школе пры [[Амбасада ЗША ў Расеі|амбасадзе ЗША]] (1997—1999).

У 2000—2008 зноўку ў ЗША. Рэдагаваў парафіяльныя газэты ў Нью-Ёрку (2004) і Сан-Дыега (2005—2006). У 2008—2014 зноўку ў Маскве, пасьля ў [[Дэс-Плэйнс (Іліной)|Дэс-Плэйнс]] ([[Іліной]], ЗША). Сканаў у Баранавічах&lt;ref&gt;{{Спасылка |url = https://credo.press/224118/|загаловак = Скончался историк Церкви, автор трехтомника «Свидетельство обвинения» Владимир Русак|аўтар = |назва праекту = Credo.press|дата публікацыі = |выдавец = Портал Credo.ru}}&lt;/ref&gt;.

== Творчасьць ==
У 1987 року ў ЗША выйшла па-расейску кніга «Сьведчаньне абвінавачаньня»&lt;ref&gt;{{Артыкул|спасылка = http://minds.by/zhurnal-stupeni/arhiv-nomerov-za-2002-god/stupeni-1-6-natsional-ny-j-vopros-otvetit-ne-hotite-li/svidetelstvo-i-svidetel#.XmeIoCsufDd|аўтар = |загаловак = Свидетельство и свидетель: Интервью с Владимиром Русаком|год = 2002|мова = ru|выданьне = «Ступени»|выдавецтва = Белорусская Православная Церковь. Минская духовная семинария|тып = Журнал|том = |нумар = 1 |старонкі = |issn = }}&lt;/ref&gt;. На базе сваіх лекцый у Джорданвільскай сэмінарыі напісаў кнігу «Гісторыя Расейскай царквы. З часу заснаваньня да нашых дзён» (1993)&lt;ref&gt;архимандрит Макарий (Веретенников) [https://cyberleninka.ru/article/n/o-periodizatsii-istorii-russkoy-tserkvi О периодизации истории Русской церкви] // Вестник Екатеринбургской духовной семинарии. 2015. — № 4 (12). — С. 13-30&lt;/ref&gt;. Апошняя вялікая праца Ўладзімера Русака — чатырохтомнае дасьледаваньне, прысьвечанае гісторыі Расейскай праваслаўной царквы ў XX стагодзьдзі.

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

== Літаратура ==
* ''Антич О.'' Диакон Владимир Русак освобождён // Православная Русь. — 1988. — № 22 (1379). — С. 9
* Владимир Степанович Русак // Попов А. В. Российское православное зарубежье: История и источники. — М.: ИПВА, 2005. — С. 118—119
* ''Горянин А. Б.'' У Володи Русака, временного русского американца // Грани. — 1996. — № 182. — С. 180—189
* ''Дзярновіч, Алег''. Русак Уладзімір Сцяпанавіч // Нонканфармізм у Беларусі. 1953—1985. Даведнік. Том І. — Мінск, 2004. — С. 161—162.
* Ещё раз об о. Владимире Русаке // Православная Русь. — 1987 — № 7. — С. 12
* ''Землянских Т., Строев Ю.'' Свидетель. В гостях у «СВ» // Союзное Вече. Газета парламентского собрания Беларуси и России. — 2008. — № 14 (202). — С. 7
* Интервью с о. Владимиром Русаком // Православная Русь. — 1988. — №. 22 — С. 10
* ''Краснов-Левитин А. Э.'' Факты и обвинения. Отец Владимир Русак. Свидетельство обвинения // Континент. — 1988. — № 56. — С. 291—306
* Новый страдалец за верность истине // Православная Русь. — 1987. — № 1. — С. 6-7
* Отец Владимир Русак // Православная Русь. — 1988. — № 6 (1363). — С. 1
* Первое интервью после освобождения. О. Владимир Русак рассказывает Сергею Григорьянцу // Православная Русь. — 1988. — № 24. — С. 11-12
* ''Попов А. В.'' Историк Русской Православной Церкви Владимир Степанович Русак: жизнь и творческое наследие // Макарьевские чтения: материалы четырнадцатой международной научно-практической конференции (24-26 октября 2019 года) / Отв. ред. Ф. И. Куликов. — Горно-Алтайск: БИЦ ГАГУ, 2019. — С. 178—191
* Преследование диакона Владимира Русака // Православная Русь. — 1986. — № 20. — С. 5
* Русак Владимир Степанович // Историки России. Кто есть Кто в изучении отечественной истории. Биобиблиографический словарь / Автор-составитель А. А. Чернобаев. — Саратов, 1998. — С. 305—306
* ''Русак М. С.'' Воспоминания сестры Владимира Степановича Русака о брате // Православная Русь. — 1988. — № 14 (1371). — С. 12-13
* ''Русак М. С.'' Воспоминания сестры Русака Владимира Степановича Марии о брате // Вече. — 1998. — № 30. — С. 144—148
* Свидетельство и свидетель // Ступени. — Жировичи, Беларусь. — 2002. — № 1(6)
* Степанов (Русак) // Фирсов С. Л. Время в судьбе. Святейший Патриарх Московский и Всея Руси Сергий (Страгородский). — СПб.: Сатис, 2005. — С. 340—341
* {{Артыкул|аўтар = Фролов Л. Г.|загаловак = Чужой среди своих: о церкви и её историке|год = 2007|адказны = Отв. ред. В. Г. Бабин|месца = Горно-Алтайск|выданьне = Макарьевские чтения: материалы шестой международной конференции (21 — 23 ноября 2007 года)|выдавецтва = РИО ГАГУ |спасылка = http://www.russedina.ru/ctrany-i-regiony/dalnee-zarubezhe/ssha/chuzhoi-sredi-svoih-o-cerkvi-i-eyo-istor.html|старонкі = 271—273|issn = |ref = Фролов}}
* Rusak Vladimir // Dictionary of International Biography. A Biographical Record of Contemporary Achievement. Twenty-fourth edition. — Cambridge, England: International Biographical Centre, 1996. — С. 287

{{Бібліяінфармацыя}}

{{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Русак, Уладзімер Сьцяпанавіч}}
[[Катэгорыя:Савецкія дысыдэнты]]
[[Катэгорыя:Праваслаўныя дыяканы]]
[[Катэгорыя:Рэпрэсаваныя ў СССР]]
[[Катэгорыя:Савецкія рэлігійныя дзеячы]]
[[Катэгорыя:Выпускнікі Маскоўскай духоўнай сэмінарыі]]
[[Катэгорыя:Савецкія гісторыкі]]
[[Катэгорыя:Расейскія гісторыкі]]
[[Катэгорыя:Выпускнікі Маскоўскай духоўнай акадэміі]]
[[Катэгорыя:Асобы Жыровіцкага манастыра]]
[[Катэгорыя:Выкладчыкі Расейскага дзяржаўнага гуманітарнага ўнівэрсытэту]]
[[Катэгорыя:Сябры Саюзу расейскіх пісьменьнікаў]]</text>
      <sha1>ncou6a1xsrke7gqm5838b82youw02kz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Вольберавічы</title>
    <ns>0</ns>
    <id>277390</id>
    <revision>
      <id>2668710</id>
      <parentid>2665947</parentid>
      <timestamp>2026-05-08T10:14:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MoniczFrancisak</username>
        <id>64507</id>
      </contributor>
      <comment>/* Назва */ Гл. раздзел Вікіпедыі другі.</comment>
      <origin>2668710</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6596" sha1="ljm8kggf2300s81nj9z09futshnidtx" xml:space="preserve">{{Населены пункт/Беларусь
|Назва                            = Вольберавічы
|Лацінка                          = Volbieravičy
|Статус                           = вёска
|Назва ў родным склоне            = Вольберавічаў
|Герб                             = 
|Сьцяг                            = 
|Гімн                             = 
|Дата заснаваньня                 = 
|Першыя згадкі                    = 
|Статус з                         = 
|Магдэбурскае права               = 
|Былая назва                      = 
|Мясцовая назва                   = 
|Вобласьць                        = [[Віцебская вобласьць|Віцебская]]
|Раён                             = [[Докшыцкі раён|Докшыцкі]]
|Сельсавет                        = [[Бярэзінскі сельсавет (Докшыцкі раён)|Бярэзінскі]]
|Гарадзкі савет                   = 
|Старшыня гарвыканкаму            = 
|Пасада кіраўніка                 = 
|Кіраўнік                         = 
|Плошча                           = 
|Крыніца плошчы                   = 
|Вышыня                           = 
|Унутраны падзел                  = 
|Колькасьць насельніцтва          = 
|Год падліку колькасьці           = 
|Крыніца колькасьці насельніцтва  = 
|Этнічны склад насельніцтва       = 
|Год падліку этнічнага складу     = 
|Нацыянальны склад насельніцтва   = 
|Год падліку нацыянальнага складу = 
|Колькасьць двароў                = 
|Год падліку колькасьці двароў    = 
|Крыніца колькасьці двароў        = 
|Паштовы індэкс                   = 
|СААТА                            = 
|Выява                            =
|Апісаньне выявы                  = 
 |Шырата градусаў                 = 54
 |Шырата хвілінаў                 = 52
 |Шырата сэкундаў                 = 33
 |Даўгата градусаў                = 27
 |Даўгата хвілінаў                = 55
 |Даўгата сэкундаў                = 06
|Пазыцыя подпісу на мапе          = зьлева
|Водступ подпісу на мапе          = 
|Commons                          = 
|Сайт                             = 
}}
'''Вольберавічы'''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Віцебская вобласьць}}&lt;/ref&gt; — [[вёска]] ў [[Беларусь|Беларусі]], каля ракі [[Поня|Поні]]. Уваходзяць у склад [[Бярэзінскі сельсавет (Докшыцкі раён)|Бярэзінскага сельсавету]] [[Докшыцкі раён|Докшыцкага раёну]] [[Віцебская вобласьць|Віцебскай вобласьці]].

== Назва ==
{{Асноўны артыкул|Валь|Бера}}

Варыянты назвы ў гістарычных крыніцах: ''Hniezdziłów Olborowicze'' (1690 год)&lt;ref&gt;Metryka Litewska. Rejestry podymnego Welkiego Ksiestwa. Województwo wileńskie 1690 r. — Warszawa, 1989. S. 112.&lt;/ref&gt;; ''Olborowicze dwór, wieś, karczma'' (1784 год)&lt;ref&gt;Gawrylczyk B. Dekanat połocki w świetle opisów parafii z 1784 r. — Białystok, 2005. S. 25, 30.&lt;/ref&gt;.

== Гісторыя ==

=== Вялікае Княства Літоўскае ===
[[Файл:Volbieravičy, Uźvižanskaja. Вольберавічы, Узьвіжанская (1900).jpg|значак|Царква, каля 1900 г.]]

Узгадваюцца ў грамаце вялікага князя Вітаўта да [[Манівід|Войтэха Манівіда]] (1407 г.). У XVII—XVIII ст. упамінаюцца як уласнасьць [[кармэліты|кармэлітаў]], уваходзілі ў [[Ашмянскі павет]] [[Віленскае ваяводзтва|Віленскага ваяводзтва]].

=== Пад уладай Расейскай імпэрыі ===
У выніку [[Трэці падзел Рэчы Паспалітай|трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай]] (1793 год) апынуліся ў складзе [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]], у Докшыцкім, з 1797 году Барысаўскім павеце.

У XIX — пачатку XX ст. існавалі вёскі Ольберавічы (Альберавічы), Старыя і Новыя Вольбаравічы, а таксама фальварак Вольбаравічы ў Барысаўскім павеце Менскай губэрні&lt;ref&gt;{{Літаратура/Геаграфічны слоўнік Каралеўства Польскага|13к}} [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_XIII/821 S. 821].&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Літаратура/Геаграфічны слоўнік Каралеўства Польскага|15-2к}} [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_XV_cz.2/404 S. 404].&lt;/ref&gt;.

=== Найноўшы час ===
З 1924 году вёска ў Бярэзінскім сельсавеце Бягомельскага, у 1962—1965 гадох Глыбоцкага, у 1960—1962 гадох і з 1965 году Докшыцкага раёну.

== Насельніцтва ==
* 1909 год — 203 чалавекі у вёсцы Новых Вольберавічах і 466 чалавек у сяле Вольберавічах&lt;ref&gt;Список населенных мест Минской губернии. — Минск, 1909. С. 31.&lt;/ref&gt;
* 2009 год — 17 чалавек

== Страчаная спадчына ==
* Царква Ўзьвіжаньня Сьвятога Крыжа

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

{{Бярэзінскі сельсавет (Докшыцкі раён)}}
{{Докшыцкі раён}}

[[Катэгорыя:Населеныя пункты Докшыцкага раёну]]
[[Катэгорыя:Бярэзінскі сельсавет (Докшыцкі раён)]]</text>
      <sha1>ljm8kggf2300s81nj9z09futshnidtx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2668711</id>
      <parentid>2668710</parentid>
      <timestamp>2026-05-08T10:15:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MoniczFrancisak</username>
        <id>64507</id>
      </contributor>
      <comment>/* Назва */</comment>
      <origin>2668711</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6543" sha1="9sn4iyugadc101n9c0galsr0iyp2ojz" xml:space="preserve">{{Населены пункт/Беларусь
|Назва                            = Вольберавічы
|Лацінка                          = Volbieravičy
|Статус                           = вёска
|Назва ў родным склоне            = Вольберавічаў
|Герб                             = 
|Сьцяг                            = 
|Гімн                             = 
|Дата заснаваньня                 = 
|Першыя згадкі                    = 
|Статус з                         = 
|Магдэбурскае права               = 
|Былая назва                      = 
|Мясцовая назва                   = 
|Вобласьць                        = [[Віцебская вобласьць|Віцебская]]
|Раён                             = [[Докшыцкі раён|Докшыцкі]]
|Сельсавет                        = [[Бярэзінскі сельсавет (Докшыцкі раён)|Бярэзінскі]]
|Гарадзкі савет                   = 
|Старшыня гарвыканкаму            = 
|Пасада кіраўніка                 = 
|Кіраўнік                         = 
|Плошча                           = 
|Крыніца плошчы                   = 
|Вышыня                           = 
|Унутраны падзел                  = 
|Колькасьць насельніцтва          = 
|Год падліку колькасьці           = 
|Крыніца колькасьці насельніцтва  = 
|Этнічны склад насельніцтва       = 
|Год падліку этнічнага складу     = 
|Нацыянальны склад насельніцтва   = 
|Год падліку нацыянальнага складу = 
|Колькасьць двароў                = 
|Год падліку колькасьці двароў    = 
|Крыніца колькасьці двароў        = 
|Паштовы індэкс                   = 
|СААТА                            = 
|Выява                            =
|Апісаньне выявы                  = 
 |Шырата градусаў                 = 54
 |Шырата хвілінаў                 = 52
 |Шырата сэкундаў                 = 33
 |Даўгата градусаў                = 27
 |Даўгата хвілінаў                = 55
 |Даўгата сэкундаў                = 06
|Пазыцыя подпісу на мапе          = зьлева
|Водступ подпісу на мапе          = 
|Commons                          = 
|Сайт                             = 
}}
'''Вольберавічы'''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Віцебская вобласьць}}&lt;/ref&gt; — [[вёска]] ў [[Беларусь|Беларусі]], каля ракі [[Поня|Поні]]. Уваходзяць у склад [[Бярэзінскі сельсавет (Докшыцкі раён)|Бярэзінскага сельсавету]] [[Докшыцкі раён|Докшыцкага раёну]] [[Віцебская вобласьць|Віцебскай вобласьці]].

== Назва ==
Варыянты назвы ў гістарычных крыніцах: ''Hniezdziłów Olborowicze'' (1690 год)&lt;ref&gt;Metryka Litewska. Rejestry podymnego Welkiego Ksiestwa. Województwo wileńskie 1690 r. — Warszawa, 1989. S. 112.&lt;/ref&gt;; ''Olborowicze dwór, wieś, karczma'' (1784 год)&lt;ref&gt;Gawrylczyk B. Dekanat połocki w świetle opisów parafii z 1784 r. — Białystok, 2005. S. 25, 30.&lt;/ref&gt;.

== Гісторыя ==

=== Вялікае Княства Літоўскае ===
[[Файл:Volbieravičy, Uźvižanskaja. Вольберавічы, Узьвіжанская (1900).jpg|значак|Царква, каля 1900 г.]]

Узгадваюцца ў грамаце вялікага князя Вітаўта да [[Манівід|Войтэха Манівіда]] (1407 г.). У XVII—XVIII ст. упамінаюцца як уласнасьць [[кармэліты|кармэлітаў]], уваходзілі ў [[Ашмянскі павет]] [[Віленскае ваяводзтва|Віленскага ваяводзтва]].

=== Пад уладай Расейскай імпэрыі ===
У выніку [[Трэці падзел Рэчы Паспалітай|трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай]] (1793 год) апынуліся ў складзе [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]], у Докшыцкім, з 1797 году Барысаўскім павеце.

У XIX — пачатку XX ст. існавалі вёскі Ольберавічы (Альберавічы), Старыя і Новыя Вольбаравічы, а таксама фальварак Вольбаравічы ў Барысаўскім павеце Менскай губэрні&lt;ref&gt;{{Літаратура/Геаграфічны слоўнік Каралеўства Польскага|13к}} [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_XIII/821 S. 821].&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Літаратура/Геаграфічны слоўнік Каралеўства Польскага|15-2к}} [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_XV_cz.2/404 S. 404].&lt;/ref&gt;.

=== Найноўшы час ===
З 1924 году вёска ў Бярэзінскім сельсавеце Бягомельскага, у 1962—1965 гадох Глыбоцкага, у 1960—1962 гадох і з 1965 году Докшыцкага раёну.

== Насельніцтва ==
* 1909 год — 203 чалавекі у вёсцы Новых Вольберавічах і 466 чалавек у сяле Вольберавічах&lt;ref&gt;Список населенных мест Минской губернии. — Минск, 1909. С. 31.&lt;/ref&gt;
* 2009 год — 17 чалавек

== Страчаная спадчына ==
* Царква Ўзьвіжаньня Сьвятога Крыжа

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

{{Бярэзінскі сельсавет (Докшыцкі раён)}}
{{Докшыцкі раён}}

[[Катэгорыя:Населеныя пункты Докшыцкага раёну]]
[[Катэгорыя:Бярэзінскі сельсавет (Докшыцкі раён)]]</text>
      <sha1>9sn4iyugadc101n9c0galsr0iyp2ojz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Тола</title>
    <ns>0</ns>
    <id>277512</id>
    <revision>
      <id>2668663</id>
      <parentid>2668566</parentid>
      <timestamp>2026-05-07T17:56:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-27876-85</username>
        <id>97401</id>
      </contributor>
      <origin>2668663</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9427" sha1="jlep468hqde6nts19937zbn5d8z1uvh" xml:space="preserve">{{Імя
|імя              = Тола
|лацінка          = Toła
|арыгінал         = Tollo
|вымаўленьне      = 
|мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]]
|варыянт          = Тула, Тул
|вытворныя        = [[Таль (імя)|Таль]]
|зьвязаныя        = [[Дольвін]], [[Тульгаўд]], [[Дульмант]]
}}

'''Тола''', '''Тула''', '''Тул''' — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

== Паходжаньне ==
{{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}}

Дола або Тола, пазьней Тула (Dolo&lt;ref&gt;Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 73.&lt;/ref&gt;, Tollo, Tulla) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня&lt;ref name=&quot;Fo-1900-1400&quot;&gt;Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YOBwrIPG8IQC&amp;q=Tollo%2C+Tulla#v=snippet&amp;q=Tollo%2C%20Tulla&amp;f=false S. 1400].&lt;/ref&gt;. Іменная аснова тул- (тол-, дол-) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] thulan 'цярпеньне'&lt;ref&gt;Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 73.&lt;/ref&gt; або [[Стараверхненямецкая мова|стараверхненямецкага]] tuld 'сьвята'&lt;ref&gt;Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 34.&lt;/ref&gt;. Сярод [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] бытавалі імёны [[Дольвін]], [[Тульгаўд|Тульгаўд (Тулакалд)]], [[Дульмант|Дульмант (Доламунт, Тольмант)]]. Адзначаліся германскія імёны Dolwin (Tulwine), Dolcaudus, Tolmunt. 

Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены [[Польская акадэмія навук|Польскай акадэміяй навук]], адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскіх імёнаў Dolbert, Dolbricus&lt;ref&gt;Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 35.&lt;/ref&gt;.

У [[Прусія|Прусіі]] бытавалі імёны: ''Tole / Tolle / Tule'' (1354, 1360, 1369, 1376 і 1388 гады)&lt;ref name=&quot;Trautmann-1925-106-108&quot;&gt;Trautmann R. Die altpreußischen Personennamen. — Göttingen, 1925. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=RdZD6OjYXgoC&amp;q=Tole+%2F+Tolle#v=snippet&amp;q=Tole%20%2F%20Tolle&amp;f=false S. 106, 108—109].&lt;/ref&gt;, ''Tulicke / Thuleke / Tolicke / Tolleke''{{Заўвага|Адзначалася германскае імя Thülicke&lt;ref name=&quot;Gottschald-1954-241&quot;&gt;Gottschald M. Deutsche Namenkunde: Unsere Familiennamen nach ihrer Entstehung und Bedeutung. — Berlin, 1954. [https://books.google.by/books?id=WbJ6DwAAQBAJ&amp;pg=PA241&amp;dq=Th%C3%BClicke+namenkunde&amp;hl=ru&amp;newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjc55q-9suCAxV1xAIHHdS1KZ4Q6AF6BAgIEAI#v=onepage&amp;q=Th%C3%BClicke%20namenkunde&amp;f=false S. 241].&lt;/ref&gt;}} (1344, 1350 і 1401 гады)&lt;ref&gt;Trautmann R. Die altpreußischen Personennamen. — Göttingen, 1925. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=RdZD6OjYXgoC&amp;q=Tulicke+%2F++Thuleke+%2F+Tolicke+%2F+Tolleke#v=snippet&amp;q=Tulicke%20%2F%20%20Thuleke%20%2F%20Tolicke%20%2F%20Tolleke&amp;f=false S. 109].&lt;/ref&gt;, ''Tolusch'' (1383 і 1387 гады), ''Tulegawde''{{Заўвага|Адзначалася старажытнае германскае імя Dolcaudus&lt;ref&gt;Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 73.&lt;/ref&gt;}} (1396 год), ''Tulgede / Tulegide / Tulegedde'' (1313, 1354, 1377 і 1396 гады), ''Tulegerde'' (1313 год), ''Tulekand'', ''Tulekynte / Thulekinth / Tulekint'' (1356, 1360 і 1370 гады), ''Tuleclaws'' (1389 год), ''Tulewirde'' (1338 і 1437 гады)&lt;ref name=&quot;Trautmann-1925-106-108&quot;/&gt;.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''сведоки… панъ Иванъ Толович'' (29 траўня 1514 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|15к}} P. 288.&lt;/ref&gt;; ''Миколай Тулъ'' (1567 год)&lt;ref&gt;Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=3Ih5AqeL2iwC&amp;q=%40%D0%9C%D0%B8%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D0%B9+%D0%A2%D1%83%D0%BB+%D1%8A#v=snippet&amp;q=%40%D0%9C%D0%B8%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D0%B9%20%D0%A2%D1%83%D0%BB%20%D1%8A&amp;f=false С. 647].&lt;/ref&gt;; ''до дому мещанина Поневежъского Петра Яновича Туловича'' (4 красавіка 1585 году)&lt;ref&gt;Акты издаваемые Виленской комиссией для разбора древних актов. Т. 26. — Вильна, 1899. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=bXwZAAAAYAAJ&amp;q=%D1%82%D1%83%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B0#v=snippet&amp;q=%D1%82%D1%83%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B0&amp;f=false С. 185].&lt;/ref&gt;; ''мещанина места господарьского Поневежского Петра Яновича Толовича'' (16 красавіка 1585 году)&lt;ref&gt;Акты издаваемые Виленской комиссией для разбора древних актов. Т. 26. — Вильна, 1899. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=bXwZAAAAYAAJ&amp;q=%D1%82%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B0#v=snippet&amp;q=%D1%82%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B0&amp;f=false С. 113].&lt;/ref&gt;; ''Dolewicze'' (1744 год)&lt;ref&gt;[https://pawet.net/library/history/city_district/religion/d_1744/diecezja_wile%C5%84ska,_1744.html Diecezja Wileńska, 1744], [[Pawet]], 20 лютага 2011 г.&lt;/ref&gt;{{Заўвага|Таксама:
* Тулейка (адзначалася германскае імя Thülicke&lt;ref name=&quot;Gottschald-1954-241&quot;/&gt;): Дзьмітры Тулейка (1898—?) — [[беларусы|беларус]] з ваколіцаў [[Стоўпцы|Стоўпцаў]], які [[Савецкія рэпрэсіі ў Беларусі|пацярпеў ад уладаў СССР]]&lt;ref&gt;[https://by.openlist.wiki/%D0%A2%D1%83%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BA%D0%B0_%D0%94%D0%B7%D0%BC%D1%96%D1%82%D1%80%D1%8B%D0%B9_%D0%86%D0%BE%D1%81%D1%96%D1%84%D0%B0%D0%B2%D1%96%D1%87_(1898) Тулейка Дзмітрый Іосіфавіч (1898)], Адкрыты спіс ахвяраў палітычных рэпрэсій у СССР&lt;/ref&gt;, [[Міхась Тулейка]] (1915—1998) — беларускі грамадзкі і вайсковы дзяяч;
* Толанд: ''князь Ямонтъ Толоунтовичь'' ([[Наўгародзкі чацьверты летапіс]])&lt;ref&gt;ПСРЛ. Т. 4. — СПб., 1848. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=QUoPAQAAMAAJ&amp;q=%D0%AF%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D1%82%D1%8A#v=snippet&amp;q=%D0%AF%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D1%82%D1%8A&amp;f=false С. 104].&lt;/ref&gt;; ''Борисъ Толаньдинич, дьякъ городьскии'' (7 студзеня 1487 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Полацкія граматы (2015)|1к}} С. 415.&lt;/ref&gt;;
* Долюш: ''Ja xyądz Mychal Doluszewycz'' (16 лістапада 1460 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-1к}} S. 266.&lt;/ref&gt;;
* Тульгарт: Ґудзянскія-Тульґарты — літоўскі шляхецкі род&lt;ref&gt;[http://www.nobility.by/families/t/index.shtml Сьпіс шляхецкіх родаў, прозьвішчы якіх пачынаюцца на Т], [[Згуртаваньне беларускай шляхты]]&lt;/ref&gt;;
* Долкунт: ''Dołkunciszki'' (3 траўня 1496 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-2к}} S. 513.&lt;/ref&gt;;
* Тульмін (адзначалася старажытнае германскае імя [[Дальман|Tolman]]&lt;ref name=&quot;Fo-1900-1400&quot;/&gt;, у гістарычным германскім арэале — імя Tolmine&lt;ref&gt;[https://slektogdata.no/nb/navn-anno-1900-pa-bokstaven-t Navn anno 1900 på bokstaven T], Navnene er hentet fra Folketellingen 1900, som du finner på Digitalarkivet.no, Slekt og Data&lt;/ref&gt;): Тульмін (''Tullmien'') — прозьвішча, гістарычна зафіксанае на тэрыторыі цяперашняй [[Летува|Летувы]]&lt;ref&gt;Lietuvių pavardžių žodynas. T. 2. — Vilnius, 1989. P. 1080.&lt;/ref&gt;
}}.

== Заўвагі ==
{{Заўвагі}}

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

{{Германскія імёны-асновы}}
{{Імёны з асновай тул}}

[[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]]</text>
      <sha1>jlep468hqde6nts19937zbn5d8z1uvh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Соман</title>
    <ns>0</ns>
    <id>280173</id>
    <revision>
      <id>2668689</id>
      <parentid>2587874</parentid>
      <timestamp>2026-05-07T22:17:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-27876-85</username>
        <id>97401</id>
      </contributor>
      <origin>2668689</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3961" sha1="gz2twiojlq8xs91b8m65aukcajyzuua" xml:space="preserve">{{Імя
|імя              = Соман
|лацінка          = Soman
|арыгінал         = Sumuni
|вымаўленьне      = 
|мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]]
|утварэньне       = [[Сома (імя)|Sumo]] + [[суфікс]] з {{nowrap|элемэнтам -н- (-n-)}}
|варыянт          = Суман, Шуман
|вытворныя        = 
|зьвязаныя        = 
}}

'''Соман''', '''Суман''' (''Шуман'') — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

== Паходжаньне ==
{{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}}

Сумун (Sumuni) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня&lt;ref&gt;Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YOBwrIPG8IQC&amp;q=Sumuni#v=snippet&amp;q=Sumuni&amp;f=false S. 1353].&lt;/ref&gt;. Іменная аснова [[Сома (імя)|сом- (сум-)]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Саміла]], [[Сомалт]], [[Сумонт]]; германскія імёны Sumila, Somold, Sommund) паходзіць ад [[Стараісьляндзкая мова|стараісьляндзкага]] some 'гонар'&lt;ref&gt;Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 201.&lt;/ref&gt;.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''земли у [[Цяцерын|Тетеринскомъ]] повете… Сумоновщину'' (23 кастрычніка 1528 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|224к}} P. 264.&lt;/ref&gt;; ''Hryssko Samanowic'' (1558 год)&lt;ref&gt;Писцовая книга Гродненской экономии с прибавлениями, изданная Виленской Комиссией для разбора древних актов. Ч. 1. — Вильна, 1881. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=Hvt6OUpCnNoC&amp;q=Samanowic#v=snippet&amp;q=Samanowic&amp;f=false С. 134].&lt;/ref&gt;; ''Michno Somanowicz'' (1561 год)&lt;ref&gt;Писцовая книга Гродненской экономии с прибавлениями, изданная Виленской Комиссией для разбора древних актов. Ч. 2. — Вильна, 1882. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=h6lCAQAAMAAJ&amp;q=Somanowicz#v=snippet&amp;q=Somanowicz&amp;f=false С. 158].&lt;/ref&gt;; ''Иван Сомон'' (1563)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Вайсковыя попісы паспалітага рушэньня ВКЛ (2018)|к}} S. 118.&lt;/ref&gt;; ''Anna Julianna Szuman'' (1787 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=22br&amp;rid=B&amp;search_lastname=Szuman&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Jeziory], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;.

== Носьбіты ==
* Іван Соман — [[Геранёны|геранёнскі]] баярын, які ўпамінаецца ў 1563 годзе

У XVI ст. існавала возера Соман (''Сомон'') у [[Жамойцкае староства|Жамойцкім старостве]]&lt;ref&gt;Спрогис И. Я. Географический словарь древней Жомойтской земли XVI столетия. — Вильна, 1888. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=D-KlFQ7Bd3gC&amp;q=%40%D0%A1%D0%BE%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D1%8A#v=snippet&amp;q=%40%D0%A1%D0%BE%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D1%8A&amp;f=false С. 296].&lt;/ref&gt;.

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

{{Германскія імёны з суфіксам н}}
{{Імёны з асновай сом}}

[[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]]</text>
      <sha1>gz2twiojlq8xs91b8m65aukcajyzuua</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Дакінь</title>
    <ns>0</ns>
    <id>281052</id>
    <revision>
      <id>2668661</id>
      <parentid>2604528</parentid>
      <timestamp>2026-05-07T17:52:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-27876-85</username>
        <id>97401</id>
      </contributor>
      <origin>2668661</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2619" sha1="cq4fs28i639gcq5wfxo5l410s5cbibx" xml:space="preserve">{{Імя
|імя              = Дакінь
|лацінка          = Dakiń
|арыгінал         = Dacin
|вымаўленьне      = 
|мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]]
|утварэньне       = [[Дака (імя)|Dacco]] + [[суфікс]] з {{nowrap|элемэнтам -н- (-n-)}}
|варыянт          = Дакінь, Тагін, Дэген, Дэгень
|вытворныя        = 
|зьвязаныя        = 
}}

'''Дакінь''' (''Дэген'', ''Дэгень''), '''Тагін''' — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

== Паходжаньне ==
{{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}}

Дагін, Дакін або Тагін (Daginus, Dacinus, Taginus) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня&lt;ref&gt;Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YOBwrIPG8IQC&amp;q=Daginus%2C+Daci+nus%2C+Taginus#v=snippet&amp;q=Daginus%2C%20Daci%20nus%2C%20Taginus&amp;f=false S. 392].&lt;/ref&gt;. Іменная аснова [[Дака (імя)|-даг- (-дак-, -таг-)]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Дакіла]], [[Шыдаг]], [[Ядаг]]; германскія імёны Dacilo, Sidag, Adago) паходзіць ад германскага daga 'палымяны, зіхатлівы, яркі, бліскучы'&lt;ref&gt;Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 30.&lt;/ref&gt;.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''Jan Degien… Andrzej Degienowicz na miejscu Wojciecha Degienia… Krzysztof Degienowicz na miejscu Jana Degienowicza… Kazimierz Józefowicz Degienowicz'' (1667 год)&lt;ref&gt;Błaszczyk G. Herbarz szlachty żmudzkiej. T. 1. — Warszawa, 2015. S. 442.&lt;/ref&gt;; ''Wincenty Tagin'' (7 лютага 1785 году)&lt;ref&gt;Akta sejmiku kowieńskiego z lat 1733—1795. — Warszawa, 2019. S. 386.&lt;/ref&gt;; ''Dakiniewicz Josephus'' (1922 год)&lt;ref&gt;Catalogus Ecclesiarum et Cleri Dioecesis Vilnensis pro Anno Domini 1922. — Vilnae, 1922. P. 100.&lt;/ref&gt;.

== Носьбіты ==
* [[Язэп Дакіневіч]] (1906—?) — беларускі вайсковы і грамадзкі дзяяч

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

{{Германскія імёны з суфіксам н}}
{{Імёны з асновай даг}}

[[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]]</text>
      <sha1>cq4fs28i639gcq5wfxo5l410s5cbibx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Уладзіслаў Жаўняровіч</title>
    <ns>0</ns>
    <id>297890</id>
    <revision>
      <id>2668701</id>
      <parentid>2626596</parentid>
      <timestamp>2026-05-08T05:43:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>67502</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2668701</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3274" sha1="5iuatlozgwkeuusdqun5ksdu7iliu61" xml:space="preserve">{{Герарх}}
{{Цёзкі}}
'''Уладзісла́ў Іпалі́тавіч Жаўняро́віч''' (20 сьнежня 1885, хутар [[Сьвідэршчына (Мёрскі раён)|Сьвідэршчына]] [[Лесьнінскі павет|Лесьнінскага павету]] [[Віленская губэрня|Віленскай губэрні]], [[Расейская імпэрыя]] — 5 кастрычніка 1937, [[Смаленск]] [[Расейская СФСР|Расейскай СФСР]], [[СССР]]) — беларускі каталіцкі сьвятар.

== Жыцьцяпіс ==
Скончыў [[Санкт-Пецярбурская рымска-каталіцкая сэмінарыя|Духоўную сэмінарыю]] ў [[Пецярбург]]у. Пасьвячоны ў сьвятары ў 1915 року, прызначаны [[вікары]]ем у [[віцебск]]і [[Касьцёл Сьвятога Антонія Падуанскага і кляштар бэрнардынаў (Віцебск)|касьцёл сьвятога Антонія]]. Ад 1921 служыў у [[Смаляны|Смалянах]] [[Аршанскі дэканат|Аршанскага дэканату]], пасьля ў [[Абольцы|Абольцах]].

Арыштаваны ў Віцебску 27 лютага 1927 року і 3 траўня прыгавораны да 5 гадоў [[канцлягер]]оў. Сасланы на [[Салаўкі]], 8 траўня 1930 лягер заменены на 3-гадовую ссылку. У жніўні пераведзены ў Новасібірскую турму. Ад верасьня 1930 року жыў у вёсцы Прываліхіна (?), пазьней — у Фралове пад [[Канск]]ам. У 1933 вызвалены з ссылкі з забаронай пражываньня ў 6 найбуйнейшых местах і памежных раёнах. Пасяліўся сьпярша ў [[Арол (горад)|Арле]], а ў жніўні 1934 року — у [[Вяліж]]ы.

20 жніўня 1937 ізноў арыштаваны, 27 верасьня прыгавораны да найвышэйшай меры пакараньня. Расстраляны 5 кастрычніка ў Смаленскай турме.

== Крыніцы ==
{{зноскі}}

== Літаратура ==
* {{Літаратура/Беларускія рэлігійныя дзеячы XX ст.}}

== Вонкавыя спасылкі ==
* [https://by.openlist.wiki/%D0%96%D0%B0%D1%9E%D0%BD%D1%8F%D1%80%D0%BE%D0%B2%D1%96%D1%87_%D0%A3%D0%BB%D0%B0%D0%B4%D0%B7%D1%96%D1%81%D0%BB%D0%B0%D1%9E_%D0%86%D0%BF%D0%B0%D0%BB%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%B2%D1%96%D1%87_(1885) Адкрыты сьпіс]
* [https://cathol.memo.ru/KNIGA/Zha#s.12 З гісторыі ганеньняў Каталіцкай Царквы]{{Недаступная спасылка|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{ref-ru}}

{{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Жаўняровіч, Уладзіслаў Іпалітавіч}}
[[Катэгорыя:Беларускія каталіцкія сьвятары]]
[[Катэгорыя:Рэпрэсаваныя ў СССР]]</text>
      <sha1>5iuatlozgwkeuusdqun5ksdu7iliu61</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Nissan NT500</title>
    <ns>0</ns>
    <id>300458</id>
    <revision>
      <id>2668651</id>
      <parentid>2667456</parentid>
      <timestamp>2026-05-07T16:57:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-27596-70</username>
        <id>97396</id>
      </contributor>
      <origin>2668651</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3663" sha1="lnkqpmb0u9g10p8m8w267ihqlb77kyh" xml:space="preserve">[[Nissan NT500]] — гэта сярэднетанажны грузавік тыпу «шасі над рухавіком», выпушчаны ў Еўропе прыкладна ў 2014 годзе як пераемнік [[Nissan Atleon]]. Ён быў прызначаны для прафесійнага выкарыстання з поўнай масай аўтамабіляў ад 3,5 да 7,5 тон. Ён быў вядомы сваёй практычнай кабінай, дызельнымі рухавікамі стандарту Euro 6 і ўніверсальнасцю для кузаваў, хоць пазней яго вытворчасць была спынена, і яго лёс быў звязаны з заводам [[Nissan]] у Авіле ў Іспаніі, Nissan NT500 — гэта грузавік сярэдняй грузападымальнасці з кабінай над рухавіком, які ў Еўропе ў асноўным прапаноўваўся ў канфігурацыі шасі з адной кабінай (пасля-Horse Drawn Giant Western Freight Wagon Built By M.P. Henderson, [[Packard|1905-1919 Packard 3-Ton Truck Chassis with Enclosed Cab and Doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Chassis Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Chassis Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Chassis Truck]], [[Ford Model BB|Fordson BBE 2-Door Standard Cab Dual Rear Wheel Chassis Lorry]], [[Fordson Thames 7V|1937-1939 Fordson Thames 7V 2-Door Standard Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Lorry]], [[Fordson Thames 7V|1939-1945 Fordson Thames 7V 2-Door Standard Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Lorry]], [[Fordson Thames 7V|1945-1949 Fordson Thames 7V 2-Door Standard Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Lorry]], [[Fordson Thames ET|Ebro B-35 C 2-door standard cab 4x2 chassis truck]], [[Thames Trader|Ebro C-700 2-door standard cab 4x2 chassis truck]], [[Ford D-series|Ebro P-137 2-door standard cab 4x2 chassis truck]], [[Nissan Atleon#L/M-Series (1980–2000)|Ebro L/M-Series 2-door standard cab 4x2 chassis truck (1980–1986)]], [[Nissan Atleon#L/M-Series (1980–2000)|Ebro L/M-Series 2-door standard cab 4x2 chassis truck (1987–1996)]], [[Nissan Atleon#ECO-T (Atleon) (1997–2000)|Nissan ECO-T.200 (Atleon) 2-door standard cab 4x2 chassis truck (1997–2000)]], [[Nissan Atleon#Atleon (2000-2013)|2000-2006 Nissan Atleon 2-door standard cab 4x2 chassis truck]], і [[Nissan Atleon#Atleon (2000-2013)|2006-2013 Nissan Atleon 2-door standard cab 4x2 chassis truck]]). Канструкцыя з кабінай над рухавіком забяспечвае выдатную агляднасць і манеўранасць у цесных прасторах, што ідэальна падыходзіць для прафесійнага выкарыстання, напрыклад, у будаўніцтве і дыстрыбуцыі.

[[Катэгорыя:Аўтамабілі Nissan|Atleon]]
[[Катэгорыя:Грузавыя аўтамабілі]]</text>
      <sha1>lnkqpmb0u9g10p8m8w267ihqlb77kyh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2668652</id>
      <parentid>2668651</parentid>
      <timestamp>2026-05-07T17:04:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-27596-70</username>
        <id>97396</id>
      </contributor>
      <origin>2668652</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3663" sha1="fuaimfnsdjwwp7949s3444gglx2j0i3" xml:space="preserve">[[Nissan NT500]] — гэта сярэднетанажны грузавік тыпу «шасі над рухавіком», выпушчаны ў Еўропе прыкладна ў 2014 годзе як пераемнік [[Nissan Atleon]]. Ён быў прызначаны для прафесійнага выкарыстання з поўнай масай аўтамабіляў ад 3,5 да 7,5 тон. Ён быў вядомы сваёй практычнай кабінай, дызельнымі рухавікамі стандарту Euro 6 і ўніверсальнасцю для кузаваў, хоць пазней яго вытворчасць была спынена, і яго лёс быў звязаны з заводам [[Nissan]] у Авіле ў Іспаніі, Nissan NT500 — гэта грузавік сярэдняй грузападымальнасці з кабінай над рухавіком, які ў Еўропе ў асноўным прапаноўваўся ў канфігурацыі шасі з адной кабінай (пасля-Horse Drawn Giant Western Freight Wagon Built By M.P. Henderson, [[Packard|1905-1919 Packard 3-Ton Truck Chassis with Enclosed Cab and Doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Chassis Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Chassis Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Chassis Truck]], [[Ford Model BB|Fordson BBE 2-Door Standard Cab Dual Rear Wheel Chassis Lorry]], [[Fordson Thames 7V|1937-1939 Fordson Thames 7V 2-Door Standard Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Lorry]], [[Fordson Thames 7V|1939-1945 Fordson Thames 7V 2-Door Standard Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Lorry]], [[Fordson Thames 7V|1945-1949 Fordson Thames 7V 2-Door Standard Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Lorry]], [[Fordson Thames ET|Ebro B-35 C 2-door standard cab 4x2 chassis truck]], [[Thames Trader|Ebro C-500 2-door standard cab 4x2 chassis truck]], [[Ford D-series|Ebro P-137 2-door standard cab 4x2 chassis truck]], [[Nissan Atleon#L/M-Series (1980–2000)|Ebro L/M-Series 2-door standard cab 4x2 chassis truck (1980–1986)]], [[Nissan Atleon#L/M-Series (1980–2000)|Ebro L/M-Series 2-door standard cab 4x2 chassis truck (1987–1996)]], [[Nissan Atleon#ECO-T (Atleon) (1997–2000)|Nissan ECO-T.200 (Atleon) 2-door standard cab 4x2 chassis truck (1997–2000)]], [[Nissan Atleon#Atleon (2000-2013)|2000-2006 Nissan Atleon 2-door standard cab 4x2 chassis truck]], і [[Nissan Atleon#Atleon (2000-2013)|2006-2013 Nissan Atleon 2-door standard cab 4x2 chassis truck]]). Канструкцыя з кабінай над рухавіком забяспечвае выдатную агляднасць і манеўранасць у цесных прасторах, што ідэальна падыходзіць для прафесійнага выкарыстання, напрыклад, у будаўніцтве і дыстрыбуцыі.

[[Катэгорыя:Аўтамабілі Nissan|Atleon]]
[[Катэгорыя:Грузавыя аўтамабілі]]</text>
      <sha1>fuaimfnsdjwwp7949s3444gglx2j0i3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2668653</id>
      <parentid>2668652</parentid>
      <timestamp>2026-05-07T17:18:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-27828-03</username>
        <id>97400</id>
      </contributor>
      <origin>2668653</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4667" sha1="bilhl77qbe6vyt5jr5696ejih13hamj" xml:space="preserve">{{Аўтамабіль|назва=«Nissan NT500»|выява=[[Файл:2014-07-13 15-50-11 tour-de-france.jpg|300пкс]]|вытворца=«[[Nissan]]»|гады=2013-present|папярэднік=«[[Nissan Atleon]]»|падобныя=[[DAF LF|DAF LF 2-Door Standard Cab (2013—2017)]]/[[DAF LF|DAF LF 2-Door Standard Cab (2017-2023)]]/[[DAF LF|DAF XD 2-Door Standard Cab]]&lt;br/&gt;[[Foton Aumark|Foton Aumark S3 2-Door Standard Cab]]&lt;br/&gt;[[Hyundai e-Mighty|Hyundai Mighty 2-Door Standard Cab (2013-2015)]]/[[Hyundai Mighty|Hyundai Mighty 2-Door Standard Cab (2016-present)]]&lt;br/&gt;[[Iveco EuroCargo|Iveco EuroCargo 2-Door Standard Cab]]&lt;br/&gt;[[Tata LPT-613|Tata LPT-613 2-Door Standard Cab]]&lt;br/&gt;[[Isuzu Elf|Isuzu Elf 2-Door Standard Cab (2013-2022)]]/[[Isuzu Elf|Isuzu Elf 2-Door Standard Cab (2023-present)]]&lt;br/&gt;[[Mercedes-Benz Atego|Mercedes-Benz Atego 2-Door Standard Cab (2013-present)]]&lt;br/&gt;[[Mitsubishi Fuso Canter]]&lt;br/&gt;[[Toyota Dyna]]&lt;br&gt;[[Volvo FL|Volvo FL 2-Door Standard Cab (2013-present)]]}}[[Nissan NT500]] — гэта сярэднетанажны грузавік тыпу «шасі над рухавіком», выпушчаны ў Еўропе прыкладна ў 2014 годзе як пераемнік [[Nissan Atleon]]. Ён быў прызначаны для прафесійнага выкарыстання з поўнай масай аўтамабіляў ад 3,5 да 7,5 тон. Ён быў вядомы сваёй практычнай кабінай, дызельнымі рухавікамі стандарту Euro 6 і ўніверсальнасцю для кузаваў, хоць пазней яго вытворчасць была спынена, і яго лёс быў звязаны з заводам [[Nissan]] у Авіле ў Іспаніі, Nissan NT500 — гэта грузавік сярэдняй грузападымальнасці з кабінай над рухавіком, які ў Еўропе ў асноўным прапаноўваўся ў канфігурацыі шасі з адной кабінай (пасля-Horse Drawn Giant Western Freight Wagon Built By M.P. Henderson, [[Packard|1905-1919 Packard 3-Ton Truck Chassis with Enclosed Cab and Doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Chassis Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Chassis Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Chassis Truck]], [[Ford Model BB|Fordson BBE 2-Door Standard Cab Dual Rear Wheel Chassis Lorry]], [[Fordson Thames 7V|1937-1939 Fordson Thames 7V 2-Door Standard Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Lorry]], [[Fordson Thames 7V|1939-1945 Fordson Thames 7V 2-Door Standard Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Lorry]], [[Fordson Thames 7V|1945-1949 Fordson Thames 7V 2-Door Standard Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Lorry]], [[Fordson Thames ET|Ebro B-35 C 2-door standard cab 4x2 chassis truck]], [[Thames Trader|Ebro C-500 2-door standard cab 4x2 chassis truck]], [[Ford D-series|Ebro P-137 2-door standard cab 4x2 chassis truck]], [[Nissan Atleon#L/M-Series (1980–2000)|Ebro L/M-Series 2-door standard cab 4x2 chassis truck (1980–1986)]], [[Nissan Atleon#L/M-Series (1980–2000)|Ebro L/M-Series 2-door standard cab 4x2 chassis truck (1987–1996)]], [[Nissan Atleon#ECO-T (Atleon) (1997–2000)|Nissan ECO-T.200 (Atleon) 2-door standard cab 4x2 chassis truck (1997–2000)]], [[Nissan Atleon#Atleon (2000-2013)|2000-2006 Nissan Atleon 2-door standard cab 4x2 chassis truck]], і [[Nissan Atleon#Atleon (2000-2013)|2006-2013 Nissan Atleon 2-door standard cab 4x2 chassis truck]]). Канструкцыя з кабінай над рухавіком забяспечвае выдатную агляднасць і манеўранасць у цесных прасторах, што ідэальна падыходзіць для прафесійнага выкарыстання, напрыклад, у будаўніцтве і дыстрыбуцыі.

[[Катэгорыя:Аўтамабілі Nissan|Atleon]]
[[Катэгорыя:Грузавыя аўтамабілі]]</text>
      <sha1>bilhl77qbe6vyt5jr5696ejih13hamj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2668670</id>
      <parentid>2668653</parentid>
      <timestamp>2026-05-07T19:19:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-27754-63</username>
        <id>97407</id>
      </contributor>
      <origin>2668670</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4807" sha1="8744kvt3uyy09thrx66swi9p5r9vxng" xml:space="preserve">{{Аўтамабіль|назва=«Nissan NT500»|выява=[[Файл:2014-07-13 15-50-11 tour-de-france.jpg|300пкс]]|вытворца=«[[Nissan]]»|гады=2013-present|папярэднік=«[[Nissan Atleon]]»|падобныя=[[DAF LF|DAF LF 2-Door Standard Cab (2013—2017)]]/[[DAF LF|DAF LF 2-Door Standard Cab (2017-2023)]]/[[DAF LF|DAF XD 2-Door Standard Cab]]&lt;br/&gt;[[Foton Aumark|Foton Aumark S3 2-Door Standard Cab]]&lt;br/&gt;[[Hyundai e-Mighty|Hyundai Mighty 2-Door Standard Cab (2013-2015)]]/[[Hyundai Mighty|Hyundai Mighty 2-Door Standard Cab (2016-present)]]&lt;br/&gt;[[Iveco EuroCargo|Iveco EuroCargo 2-Door Standard Cab]]&lt;br/&gt;[[Tata LPT-613|Tata LPT-613 2-Door Standard Cab]]&lt;br/&gt;[[Isuzu Elf|Isuzu Elf 2-Door Standard Cab (2013-2022)]]/[[Isuzu Elf|Isuzu Elf 2-Door Standard Cab (2023-present)]]&lt;br/&gt;[[Mercedes-Benz Atego|Mercedes-Benz Atego 2-Door Standard Cab (2013-present)]]&lt;br/&gt;[[Mitsubishi Fuso Canter|Mitsubishi Fuso Canter 2-Door Standard Cab (2013-2019)]]/[[Mitsubishi Fuso Canter|Mitsubishi Fuso Canter 2-Door Standard Cab (2020-present)]]&lt;br/&gt;[[Toyota Dyna]]&lt;br&gt;[[Volvo FL|Volvo FL 2-Door Standard Cab (2013-present)]]}}[[Nissan NT500]] — гэта сярэднетанажны грузавік тыпу «шасі над рухавіком», выпушчаны ў Еўропе прыкладна ў 2014 годзе як пераемнік [[Nissan Atleon]]. Ён быў прызначаны для прафесійнага выкарыстання з поўнай масай аўтамабіляў ад 3,5 да 7,5 тон. Ён быў вядомы сваёй практычнай кабінай, дызельнымі рухавікамі стандарту Euro 6 і ўніверсальнасцю для кузаваў, хоць пазней яго вытворчасць была спынена, і яго лёс быў звязаны з заводам [[Nissan]] у Авіле ў Іспаніі, Nissan NT500 — гэта грузавік сярэдняй грузападымальнасці з кабінай над рухавіком, які ў Еўропе ў асноўным прапаноўваўся ў канфігурацыі шасі з адной кабінай (пасля-Horse Drawn Giant Western Freight Wagon Built By M.P. Henderson, [[Packard|1905-1919 Packard 3-Ton Truck Chassis with Enclosed Cab and Doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Chassis Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Chassis Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Chassis Truck]], [[Ford Model BB|Fordson BBE 2-Door Standard Cab Dual Rear Wheel Chassis Lorry]], [[Fordson Thames 7V|1937-1939 Fordson Thames 7V 2-Door Standard Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Lorry]], [[Fordson Thames 7V|1939-1945 Fordson Thames 7V 2-Door Standard Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Lorry]], [[Fordson Thames 7V|1945-1949 Fordson Thames 7V 2-Door Standard Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Lorry]], [[Fordson Thames ET|Ebro B-35 C 2-door standard cab 4x2 chassis truck]], [[Thames Trader|Ebro C-500 2-door standard cab 4x2 chassis truck]], [[Ford D-series|Ebro P-137 2-door standard cab 4x2 chassis truck]], [[Nissan Atleon#L/M-Series (1980–2000)|Ebro L/M-Series 2-door standard cab 4x2 chassis truck (1980–1986)]], [[Nissan Atleon#L/M-Series (1980–2000)|Ebro L/M-Series 2-door standard cab 4x2 chassis truck (1987–1996)]], [[Nissan Atleon#ECO-T (Atleon) (1997–2000)|Nissan ECO-T.200 (Atleon) 2-door standard cab 4x2 chassis truck (1997–2000)]], [[Nissan Atleon#Atleon (2000-2013)|2000-2006 Nissan Atleon 2-door standard cab 4x2 chassis truck]], і [[Nissan Atleon#Atleon (2000-2013)|2006-2013 Nissan Atleon 2-door standard cab 4x2 chassis truck]]). Канструкцыя з кабінай над рухавіком забяспечвае выдатную агляднасць і манеўранасць у цесных прасторах, што ідэальна падыходзіць для прафесійнага выкарыстання, напрыклад, у будаўніцтве і дыстрыбуцыі.

[[Катэгорыя:Аўтамабілі Nissan|Atleon]]
[[Катэгорыя:Грузавыя аўтамабілі]]</text>
      <sha1>8744kvt3uyy09thrx66swi9p5r9vxng</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2668671</id>
      <parentid>2668670</parentid>
      <timestamp>2026-05-07T19:20:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-27754-63</username>
        <id>97407</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>2668671</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4864" sha1="p0a384f3elq8k5gpdsot7tzy77dz39u" xml:space="preserve">{{Аўтамабіль
|назва=«Nissan NT500»
|выява=[[Файл:2014-07-13 15-50-11 tour-de-france.jpg|300пкс]]
|вытворца=«[[Nissan]]»
|гады=2013-present 
|папярэднік=«[[Nissan Atleon]]»
|падобныя=[[DAF LF|DAF LF 2-Door Standard Cab (2013—2017)]]/[[DAF LF|DAF LF 2-Door Standard Cab (2017-2023)]]/[[DAF LF|DAF XD 2-Door Standard Cab]]&lt;br/&gt;[[Foton Aumark|Foton Aumark S3 2-Door Standard Cab]]&lt;br/&gt;[[Hyundai e-Mighty|Hyundai Mighty 2-Door Standard Cab (2013-2015)]]/[[Hyundai Mighty|Hyundai Mighty 2-Door Standard Cab (2016-present)]]&lt;br/&gt;[[Iveco EuroCargo|Iveco EuroCargo 2-Door Standard Cab]]&lt;br/&gt;[[Tata LPT-613|Tata LPT-613 2-Door Standard Cab]]&lt;br/&gt;[[Isuzu Elf|Isuzu Elf 2-Door Standard Cab (2013-2022)]]/[[Isuzu Elf|Isuzu Elf 2-Door Standard Cab (2023-present)]]&lt;br/&gt;[[Mercedes-Benz Atego|Mercedes-Benz Atego 2-Door Standard Cab (2013-present)]]&lt;br/&gt;[[Mitsubishi Fuso Canter|Mitsubishi Fuso Canter 2-Door Standard Cab (2013-2019)]]/[[Mitsubishi Fuso Canter|Mitsubishi Fuso Canter 2-Door Standard Cab (2020-present)]]&lt;br/&gt;[[Toyota Dyna|Toyota Dyna 2-Door Standard Cab (2013-present)]]&lt;br&gt;[[Volvo FL|Volvo FL 2-Door Standard Cab (2013-present)]]
}}

[[Nissan NT500]] — гэта сярэднетанажны грузавік тыпу «шасі над рухавіком», выпушчаны ў Еўропе прыкладна ў 2014 годзе як пераемнік [[Nissan Atleon]]. Ён быў прызначаны для прафесійнага выкарыстання з поўнай масай аўтамабіляў ад 3,5 да 7,5 тон. Ён быў вядомы сваёй практычнай кабінай, дызельнымі рухавікамі стандарту Euro 6 і ўніверсальнасцю для кузаваў, хоць пазней яго вытворчасць была спынена, і яго лёс быў звязаны з заводам [[Nissan]] у Авіле ў Іспаніі, Nissan NT500 — гэта грузавік сярэдняй грузападымальнасці з кабінай над рухавіком, які ў Еўропе ў асноўным прапаноўваўся ў канфігурацыі шасі з адной кабінай (пасля-Horse Drawn Giant Western Freight Wagon Built By M.P. Henderson, [[Packard|1905-1919 Packard 3-Ton Truck Chassis with Enclosed Cab and Doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Chassis Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Chassis Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Chassis Truck]], [[Ford Model BB|Fordson BBE 2-Door Standard Cab Dual Rear Wheel Chassis Lorry]], [[Fordson Thames 7V|1937-1939 Fordson Thames 7V 2-Door Standard Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Lorry]], [[Fordson Thames 7V|1939-1945 Fordson Thames 7V 2-Door Standard Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Lorry]], [[Fordson Thames 7V|1945-1949 Fordson Thames 7V 2-Door Standard Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Lorry]], [[Fordson Thames ET|Ebro B-35 C 2-door standard cab 4x2 chassis truck]], [[Thames Trader|Ebro C-500 2-door standard cab 4x2 chassis truck]], [[Ford D-series|Ebro P-137 2-door standard cab 4x2 chassis truck]], [[Nissan Atleon#L/M-Series (1980–2000)|Ebro L/M-Series 2-door standard cab 4x2 chassis truck (1980–1986)]], [[Nissan Atleon#L/M-Series (1980–2000)|Ebro L/M-Series 2-door standard cab 4x2 chassis truck (1987–1996)]], [[Nissan Atleon#ECO-T (Atleon) (1997–2000)|Nissan ECO-T.200 (Atleon) 2-door standard cab 4x2 chassis truck (1997–2000)]], [[Nissan Atleon#Atleon (2000-2013)|2000-2006 Nissan Atleon 2-door standard cab 4x2 chassis truck]], і [[Nissan Atleon#Atleon (2000-2013)|2006-2013 Nissan Atleon 2-door standard cab 4x2 chassis truck]]). Канструкцыя з кабінай над рухавіком забяспечвае выдатную агляднасць і манеўранасць у цесных прасторах, што ідэальна падыходзіць для прафесійнага выкарыстання, напрыклад, у будаўніцтве і дыстрыбуцыі.

[[Катэгорыя:Аўтамабілі Nissan|Atleon]]
[[Катэгорыя:Грузавыя аўтамабілі]]</text>
      <sha1>p0a384f3elq8k5gpdsot7tzy77dz39u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Chevrolet Task-Force</title>
    <ns>0</ns>
    <id>300525</id>
    <revision>
      <id>2668684</id>
      <parentid>2668388</parentid>
      <timestamp>2026-05-07T21:06:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-27754-63</username>
        <id>97407</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>2668684</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="53194" sha1="jce8ssnl8n14d5bcustzno5i2905cgy" xml:space="preserve">{{Аўтамабіль
| назва                          = «Chevrolet Task Force/GMC Blue Chip»
| выява               = [[Файл:TaskForceCHMG-DT.jpg|300пкс]]
| вытворца                     = «[[Chevrolet]]/[[GMC]]»
| гады       = 1955-1959
| падобныя           = '''Task Force 3100 Pickup Truck (1955-1956):'''&lt;br/&gt;[[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Pickup Truck (1955)]]/[[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Pickup Truck (1956)]]&lt;br/&gt;[[Dodge C Series|1955-1956 Dodge C-100 Forward Look Cab Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester S-100|International Harvester S-100 Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker E-series truck|1955-1956 Studebaker E-Series Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Truck|1955-1956 Willys Jeep 2-Door Half-Ton Pickup Truck]]&lt;br/&gt; '''Task Force 3100 Pickup Truck (1957):'''&lt;br/&gt;[[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 Pickup Truck (1957)]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Truck|1957 Willys Jeep 2-Door Half-Ton Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge C Series|1957 Dodge C-100 Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester A-Series|1957 International Harvester A-100 Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker E-series truck|1957 Studebaker E-Series Pickup Truck]]&lt;br/&gt; '''Task Force 3100 Pickup Truck (1958-1959):'''&lt;br/&gt;[[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 Pickup Truck (1958)]]/[[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 Pickup Truck (1959)]]&lt;br/&gt;[[Dodge C Series|1958 Dodge C-100 Pickup Truck]]/[[Dodge C Series|1959 Dodge C-100 Pickup Truck]] &lt;br/&gt;[[International Harvester A-Series|1958-1959 International Harvester A-100 Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker E-series truck|1958-1959 Studebaker E-Series Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Truck|1958-1959 Willys Jeep 2-Door Half-Ton Pickup Truck]]&lt;br/&gt;'''3100 Panel Van (1955-1956):'''&lt;br/&gt;[[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 Panel Truck (1955)]]/[[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 Panel Truck (1956)]]&lt;br/&gt;[[Dodge C Series|1955-1956 Dodge Town Panel Job-Rated DeLuxe]]&lt;br/&gt;[[International Harvester S-100|International Harvester S-100 Panel Truck]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Station Wagon|1955-1956 Willys Jeep Panel Delivery]]&lt;br/&gt; '''3100 Panel Van (1957):'''&lt;br/&gt;[[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 Panel Truck (1957)]]&lt;br/&gt;[[Dodge C Series|1957 Dodge Town Panel]]&lt;br/&gt;[[International Harvester A-Series|1957 International Panel Truck]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Station Wagon|1957 Willys Jeep Panel Delivery]]&lt;br/&gt;'''3100 Panel Van (1958-1959):'''&lt;br/&gt;[[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 Panel Truck (1958)]]/[[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 Panel Truck (1959)]]&lt;br/&gt;[[Dodge C Series|1958 Dodge Town Panel]]/[[Dodge C Series|1959 Dodge Town Panel]]&lt;br/&gt;[[International Harvester A-Series|1958-1959 International Panel Truck]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Station Wagon|1958-1959 Willys Jeep Panel Delivery]]&lt;br/&gt;'''Task Force 3600 Long Bed Pickup Truck (1955-1956):'''&lt;br/&gt;[[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-250 2-Door Pickup Truck (1955)]]/[[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-250 2-Door Pickup Truck (1956)]]&lt;br/&gt;[[Dodge C Series|1955-1956 Dodge C-Series Forward Look Cab Long Bed Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester S-100|International Harvester S-120 Long Bed Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker E-series truck|1955-1956 Studebaker E-Series Long Bed Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Truck|1955-1956 Willys Jeep 2-Door 1-Ton Long Bed Pickup Truck]]&lt;br/&gt; '''Task Force 3600 Long Bed Pickup Truck (1957):'''&lt;br/&gt;[[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-250 Pickup Truck (1957)]]&lt;br/&gt;[[Dodge C Series|1957 Dodge C-Series Long Bed Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Truck|1957 Willys Jeep 2-Door 1-Ton Long Bed Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester A-Series|1957 International Harvester A-120 Long Bed Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker E-series truck|1957 Studebaker E-Series Long Bed Pickup Truck]] &lt;br/&gt; '''Task Force 3600 Long Bed Pickup Truck (1958-1959):'''&lt;br/&gt;[[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-250 Pickup Truck (1958)]]/[[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-250 Pickup Truck (1959)]]&lt;br/&gt;[[Dodge C Series|1958 Dodge C-Series Long Bed Pickup Truck]]/[[Dodge C Series|1959 Dodge C-Series Long Bed Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Truck|1958-1959 Willys Jeep 2-Door 1-Ton Long Bed Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester A-Series|1958-1959 International Harvester A-120 Long Bed Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker E-series truck|1958-1959 Studebaker E-Series Long Bed Pickup Truck]]&lt;br/&gt;'''Task Force 3600 Single Rear Wheel Chassis Cab (1955-1956):'''&lt;br/&gt;[[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-250 2-Door Single Rear Wheel Chassis Cab (1955)]]/[[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-250 2-Door Single Rear Wheel Chassis Cab (1956)]]&lt;br/&gt;[[Dodge C Series|1955-1956 Dodge C-Series Forward Look Single Rear Wheel Chassis Cab]]&lt;br/&gt;[[International Harvester S-100|International Harvester S-120 Single Rear Wheel Chassis Cab]]&lt;br/&gt;[[Studebaker E-series truck|1955-1956 Studebaker E-Series Single Rear Wheel Chassis Cab]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Truck|1955-1956 Willys Jeep Truck Single Rear Wheel 2-Door Cab Chassis]]&lt;br/&gt; '''Task Force 3600 Single Rear Wheel Chassis Cab  (1957):'''&lt;br/&gt;[[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-250 Single Rear Wheel Chassis Cab (1957)]]&lt;br/&gt;[[Dodge C Series|1957 Dodge C-Series Single Rear Wheel Chassis Cab]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Truck|1957 Willys Jeep Truck Single Rear Wheel 2-Door Cab Chassis]]&lt;br/&gt;[[International Harvester A-Series|1957 International Harvester A-120 Single Rear Wheel Chassis Cab]]&lt;br/&gt;[[Studebaker E-series truck|1957 Studebaker E-Series Single Rear Wheel Chassis Cab]] &lt;br/&gt; '''Task Force 3600 Single Rear Wheel Chassis Cab (1958-1959):'''&lt;br/&gt;[[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-250 Single Rear Wheel Chassis Cab (1958)]]/[[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-250 Single Rear Wheel Chassis Cab (1959)]]&lt;br/&gt;[[Dodge C Series|1958 Dodge C-Series Single Rear Wheel Chassis Cab]]/[[Dodge C Series|1959 Dodge C-Series Single Rear Wheel Chassis Cab]] &lt;br/&gt;[[International Harvester A-Series|1958-1959 International Harvester A-120 Single Rear Wheel Chassis Cab]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Truck|1958-1959 Willys Jeep Truck Single Rear Wheel 2-Door Cab Chassis]]&lt;br/&gt;[[Studebaker E-series truck|1958-1959 Studebaker E-Series Single Rear Wheel Chassis Cab]]&lt;br/&gt;'''Task Force 3600 Dual Rear Wheel Chassis Cab (1955-1956):'''&lt;br/&gt;[[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-250 2-Door Dual Rear Wheel Chassis Cab (1955)]]/[[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-250 Dual Rear Wheel Chassis Cab (1956)]]&lt;br/&gt;[[Dodge C Series|1955-1956 Dodge C-Series Forward Look Dual Rear Wheel Chassis Cab]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Truck|1955-1956 Willys Jeep Truck Custom Made Dual Rear Wheel 2-Door Cab Chassis]]&lt;br/&gt;[[International Harvester S-100|International Harvester S-120 Dual Rear Wheel Chassis Cab]]&lt;br/&gt;[[Studebaker E-series truck|1955-1956 Studebaker E-Series Dual Rear Wheel Chassis Cab]]&lt;br/&gt; '''Task Force 3600 Dual Rear Wheel Chassis Cab (1957):'''&lt;br/&gt;[[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-250 Dual Rear Wheel Chassis Cab (1957)]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Truck|1957 Willys Jeep Truck Custom Made Dual Rear Wheel 2-Door Cab Chassis]]&lt;br/&gt;[[Dodge C Series|1957 Dodge C-Series Dual Rear Wheel Chassis Cab]]&lt;br/&gt;[[International Harvester A-Series|1957 International Harvester A-120 Dual Rear Wheel Chassis Cab]]&lt;br/&gt;[[Studebaker E-series truck|1957 Studebaker E-Series Dual Rear Wheel Chassis Cab]] &lt;br/&gt; '''Task Force 3600 Dual Rear Wheel Chassis Cab (1958-1959):'''&lt;br/&gt;[[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-250 Dual Rear Wheel Chassis Cab (1958)]]/[[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-250 Dual Rear Wheel Chassis Cab (1959)]]&lt;br/&gt;[[Dodge C Series|1958 Dodge C-Series Dual Rear Wheel Chassis Cab]]/[[Dodge C Series|1959 Dodge C-Series Dual Rear Wheel Chassis Cab]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Truck|1958-1959 Willys Jeep Truck Custom Made Dual Rear Wheel 2-Door Cab Chassis]] &lt;br/&gt;[[International Harvester A-Series|1958-1959 International Harvester A-120 Dual Rear Wheel Chassis Cab]]&lt;br/&gt;[[Studebaker E-series truck|1958-1959 Studebaker E-Series Dual Rear Wheel Chassis Cab]] &lt;br/&gt;'''Task Force 3800 Single Rear Wheel Chassis Cab (1955-1956):'''&lt;br/&gt;[[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-350 2-Door Single Rear Wheel Chassis Cab (1955)]]/[[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-350 2-Door Single Rear Wheel Chassis Cab (1956)]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Truck|1955-1956 Willys Jeep Truck Single Rear Wheel 2-Door Cab Chassis]]&lt;br/&gt;[[Dodge C Series|1955-1956 Dodge 1-Ton Forward Look Single Rear Wheel Chassis Cab]]&lt;br/&gt;[[International Harvester S-100|International Harvester S-130 Single Rear Wheel Chassis Cab]]&lt;br/&gt;[[Studebaker E-series truck|1955-1956 Studebaker E-Series Single Rear Wheel Chassis Cab]]&lt;br/&gt; '''Task Force 3800 Single Rear Wheel Chassis Cab  (1957):'''&lt;br/&gt;[[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-350 Single Rear Wheel Chassis Cab (1957)]]&lt;br/&gt;[[Dodge C Series|1957 Dodge 1-Ton Single Rear Wheel Chassis Cab]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Truck|1957 Willys Jeep Truck Single Rear Wheel 2-Door Cab Chassis]]&lt;br/&gt;[[International Harvester A-100|1957 International Harvester A-130 Single Rear Wheel Chassis Cab]]&lt;br/&gt;[[Studebaker E-series truck|1957 Studebaker E-Series Single Rear Wheel Chassis Cab]] &lt;br/&gt; '''Task Force 3800 Single Rear Wheel Chassis Cab (1958-1959):'''&lt;br/&gt;[[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-350 Single Rear Wheel Chassis Cab (1958)]]/[[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-350 Single Rear Wheel Chassis Cab (1959)]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Truck|1958-1959 Willys Jeep Truck Single Rear Wheel 2-Door Cab Chassis]]&lt;br/&gt;[[Dodge C Series|1958 Dodge C-Series Single Rear Wheel Chassis Cab]]/[[Dodge C Series|1959 Dodge C-Series Single Rear Wheel Chassis Cab]] &lt;br/&gt;[[International Harvester A-100|1958-1959 International Harvester A-130 Single Rear Wheel Chassis Cab]]&lt;br/&gt;[[Studebaker E-series truck|1958-1959 Studebaker E-Series Single Rear Wheel Chassis Cab]]&lt;br/&gt;'''Task Force 3800 Dual Rear Wheel Chassis Cab (1955-1956):'''&lt;br/&gt;[[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-350 2-Door Dual Rear Wheel Chassis Cab (1955)]]/[[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-350 Dual Rear Wheel Chassis Cab (1956)]]&lt;br/&gt;[[Dodge C Series|1955-1956 Dodge C3-D6-126 Forward Look 1-Ton Dually Chassis Cab]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Truck|1955-1956 Willys Jeep Truck Custom Made Dual Rear Wheel 2-Door Cab Chassis]]&lt;br/&gt;[[International Harvester S-100|International Harvester S-130 Dual Rear Wheel Chassis Cab]]&lt;br/&gt;[[Studebaker E-series truck|1955-1956 Studebaker E-Series Dual Rear Wheel Chassis Cab]]&lt;br/&gt; '''Task Force 3800 Dual Rear Wheel Chassis Cab (1957):'''&lt;br/&gt;[[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-350 Dual Rear Wheel Chassis Cab (1957)]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Truck|1957 Willys Jeep Truck Custom Made Dual Rear Wheel 2-Door Cab Chassis]]&lt;br/&gt;[[Dodge C Series|1957 Dodge D-300 1-Ton Dually Chassis Cab]]&lt;br/&gt;[[International Harvester A-100|1957 International Harvester A-130 Dual Rear Wheel Chassis Cab]]&lt;br/&gt;[[Studebaker E-series truck|1957 Studebaker E-Series Dual Rear Wheel Chassis Cab]] &lt;br/&gt; '''Task Force 3800 Dual Rear Wheel Chassis Cab (1958-1959):'''&lt;br/&gt;[[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-350 Dual Rear Wheel Chassis Cab (1958)]]/[[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-350 Dual Rear Wheel Chassis Cab (1959)]]&lt;br/&gt;[[Dodge C Series|1958 Dodge D-350 1-Ton Dually Chassis Cab]]/[[Dodge C Series|1959 Dodge D-350 1-Ton Dually Chassis Cab]] &lt;br/&gt;[[Willys Jeep Truck|1958-1959 Willys Jeep Truck Custom Made Dual Rear Wheel 2-Door Cab Chassis]]&lt;br/&gt;[[International Harvester A-Series|1958-1959 International Harvester A-130 Dual Rear Wheel Chassis Cab]]&lt;br/&gt;[[Studebaker E-series truck|1958-1959 Studebaker E-Series Dual Rear Wheel Chassis Cab]] &lt;br/&gt; '''Task Force 3800 Dual Rear Wheel School Bus Chassis (1955-1956):'''&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Truck|1955-1956 Willys Jeep Truck Custom Made Dual Rear Wheel School Bus Chassis]]&lt;br/&gt;[[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-350 Dual Rear Wheel School Bus Chassis (1955)]]/[[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-350 Dual Rear Wheel School Bus Chassis (1956)]]&lt;br/&gt;[[Dodge C Series|1955-1956 Dodge C3-D6-126 Dual Rear Wheel School Bus Chassis]]&lt;br/&gt;[[International Harvester S-100|International Harvester S-130 Dual Rear Wheel School Bus Chassis]]&lt;br/&gt;[[Studebaker E-series truck|1955-1956 Studebaker E-Series Dual Rear Wheel School Bus Chassis]]&lt;br/&gt; '''Task Force 3800 Dual Rear Wheel School Bus Chassis (1957):'''&lt;br/&gt;[[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-350 Dual Rear Wheel School Bus Chassis (1957)]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Truck|1957 Willys Jeep Truck Custom Made Dual Rear Wheel School Bus Chassis]]&lt;br/&gt;[[Dodge C Series|1957 Dodge D-300 1-Ton Dual Rear Wheel School Bus Chassis]]&lt;br/&gt;[[International Harvester A-100|1957 International Harvester A-130 Dual Rear Wheel School Bus Chassis]]&lt;br/&gt;[[Studebaker E-series truck|1957 Studebaker E-Series Dual Rear Wheel School Bus Chassis]] &lt;br/&gt; '''Task Force 3800 Dual Rear Wheel School Bus Chassis (1958-1959):'''&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Truck|1958-1959 Willys Jeep Truck Custom Made Dual Rear Wheel School Bus Chassis]]&lt;br/&gt;[[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-350 Dual Rear Wheel School Bus Chassis (1958)]]/[[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-350 Dual Rear Wheel School Bus Chassis (1959)]]&lt;br/&gt;[[Dodge C Series|1958 Dodge D-300 1-Ton Dual Rear Wheel School Bus Chassis]]/[[Dodge C Series|1959 Dodge D-300 1-Ton Dual Rear Wheel School Bus Chassis]] &lt;br/&gt;[[International Harvester A-Series|1958-1959 International Harvester A-130 Dual Rear Wheel School Bus Chassis]]&lt;br/&gt;[[Studebaker E-series truck|1958-1959 Studebaker E-Series Dual Rear Wheel School Bus Chassis]] &lt;br/&gt;'''Task Force Medium-Duty Conventional Cab Trucks (1955-1957):'''&lt;br/&gt;[[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-Series Medium-Duty Conventional Cab Trucks (1955)]]/[[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-Series Medium-Duty Conventional Cab Trucks (1956)]]/[[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-Series Medium-Duty Conventional Cab Trucks (1957)]]&lt;br/&gt;[[Dodge C Series|1955-1956 Dodge Forward Look Medium-Duty Conventional Cab Trucks]]&lt;br/&gt;[[International Harvester S-100|International Harvester S-160/S-170/S-180 2-Door Medium-Duty Conventional Cab Trucks]]/[[International Harvester A-Series|1957 International Harvester A-Series Medium-Duty Conventional Cab Trucks]]&lt;br/&gt;[[Studebaker E-series truck|1955-1957 Studebaker E-Series Medium-Duty Conventional Cab Trucks]]&lt;br/&gt;'''Task Force Medium-Duty Conventional Cab Trucks (1958-1959):'''&lt;br/&gt;[[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-Series Medium-Duty Conventional Cab Trucks (1958)]]/[[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-Series Medium-Duty Conventional Cab Trucks (1959)]]&lt;br/&gt;[[Dodge C Series|1958 Dodge Medium-Duty Conventional Cab Trucks]]/[[Dodge C Series|1959 Dodge Medium-Duty Conventional Cab Trucks]] &lt;br/&gt;[[International Harvester A-Series|1958-1959 International Harvester A-Series Medium-Duty Conventional Cab Trucks]]&lt;br/&gt;[[Studebaker E-series truck|1958-1959 Studebaker E-Series Medium-Duty Conventional Cab Trucks]] &lt;br/&gt; '''Task Force Heavy-Duty Conventional Cab Trucks (1955-1956):'''&lt;br/&gt;[[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-Series Heavy-Duty Conventional Cab Trucks (1955)]]/[[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-Series Heavy-Duty Conventional Cab Trucks (1956)]]&lt;br/&gt;[[Dodge C Series|1955-1956 Dodge Forward Look Heavy-Duty Conventional Cab Trucks]]&lt;br/&gt;[[International Harvester S-100|1955-1956 International Harvester Heavy-Duty Conventional Cab Trucks]]&lt;br/&gt;[[Studebaker E-series truck|1955-1956 Studebaker E-Series Heavy-Duty Conventional Cab Trucks]]&lt;br/&gt; '''Task Force Heavy-Duty Conventional Cab Trucks (1957):'''&lt;br/&gt;[[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-Series Heavy-Duty Conventional Cab Trucks (1957)]]&lt;br/&gt;[[Dodge C Series|1957 Dodge Heavy-Duty Conventional Cab Trucks]]&lt;br/&gt;[[International Harvester A-Series|1957 International Harvester A-Series Heavy-Duty Conventional Cab Trucks]]&lt;br/&gt;[[Studebaker E-series truck|1957 Studebaker E-Series Heavy-Duty Conventional Cab Trucks]] &lt;br/&gt; '''Task Force Heavy-Duty Conventional Cab Trucks (1958-1959):'''&lt;br/&gt;[[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-Series Heavy-Duty Conventional Cab Trucks (1958)]]/[[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-Series Heavy-Duty Conventional Cab Trucks (1959)]]&lt;br/&gt;[[Dodge C Series|1958 Dodge Heavy-Duty Conventional Cab Trucks]]/[[Dodge C Series|1959 Dodge Heavy-Duty Conventional Cab Trucks]] &lt;br/&gt;[[International Harvester A-Series|1958-1959 International Harvester A-Series Heavy-Duty Conventional Cab Trucks]]&lt;br/&gt;[[Studebaker E-series truck|1958-1959 Studebaker E-Series Heavy-Duty Conventional Cab Trucks]] &lt;br/&gt; '''Task Force Medium-Duty School Bus Chassis (1955-1956):'''&lt;br/&gt;[[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford B-Series School Bus Chassis (1955)]]/[[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-Series School Bus Chassis (1956)]]&lt;br/&gt;[[Dodge C Series|1955-1956 Dodge Medium-Duty School Bus Chassis]]&lt;br/&gt;[[International Harvester S-100|1955-1956 International Harvester Medium-Duty School Bus Chassis]]&lt;br/&gt;[[Studebaker E-series truck|1955-1956 Studebaker E-Series Medium-Duty School Bus Chassis]]&lt;br/&gt; '''Task Force Medium-Duty School Bus Chassis (1957):'''&lt;br/&gt;[[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford B-Series Medium-Duty School Bus Chassis (1957)]]&lt;br/&gt;[[Dodge C Series|1957 Dodge Medium-Duty School Bus Chassis]]&lt;br/&gt;[[International Harvester A-Series|1957 International Harvester A-Series Medium-Duty School Bus Chassis]]&lt;br/&gt;[[Studebaker E-series truck|1957 Studebaker E-Series Medium-Duty School Bus Chassis]] &lt;br/&gt; '''Task Force Medium-Duty School Bus Chassis (1958-1959):'''&lt;br/&gt;[[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford B-Series School Bus Chassis (1958)]]/[[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford B-Series School Bus Chassis (1959)]]&lt;br/&gt;[[Dodge C Series|1958 Dodge Medium-Duty School Bus Chassis]]/[[Dodge C Series|1959 Dodge Medium-Duty School Bus Chassis]] &lt;br/&gt;[[International Harvester A-Series|1958-1959 International Harvester A-Series Medium-Duty School Bus Chassis]]&lt;br/&gt;[[Studebaker E-series truck|1958-1959 Studebaker E-Series Medium-Duty School Bus Chassis]] &lt;br/&gt;'''Task Force LCF-Series (1955-1957):'''&lt;br/&gt;[[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford COE (1955)]]/[[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford COE (1956)]]&lt;br/&gt;[[Dodge C Series|1955-1956 Dodge COE]]/[[Dodge C Series|1957 Dodge COE]]&lt;br/&gt;[[International Harvester S-100|International Harvester S-160/S-170/S-180 COE]] &lt;br/&gt; '''Task Force LCF-Series (1958-1959):'''&lt;br/&gt;[[Dodge C Series|1958-1959 Dodge COE]] &lt;br/&gt;[[International Harvester A-Series|International Harvester AC-160/AC-170/AC-180]]&lt;br/&gt;'''Task Force 3800 Dual Rear Wheel Pickup Truck (1955-1956):'''&lt;br/&gt;[[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-350 2-Door Dual Rear Wheel Pickup Truck (1955)]]/[[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-350 Dual Rear Wheel Pickup Truck (1956)]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Truck|1955-1956 Willys Jeep Truck Custom Made Dual Rear Wheel Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge C Series|1955-1956 Dodge C-Series Forward Look Dual Rear Wheel Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester S-100|International Harvester S-130 Dual Rear Wheel Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker E-series truck|1955-1956 Studebaker E-Series Dual Rear Wheel Pickup Truck]]&lt;br/&gt; '''Task Force 3800 Dual Rear Wheel Pickup Truck (1957):'''&lt;br/&gt;[[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-350 Dual Rear Wheel Pickup Truck (1957)]]&lt;br/&gt;[[Dodge C Series|1957 Dodge C-Series Dual Rear Wheel Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Truck|1957 Willys Jeep Truck Custom Made Dual Rear Wheel Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester A-100|1957 International Harvester A-130 Dual Rear Wheel Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker E-series truck|1957 Studebaker E-Series Dual Rear Wheel Pickup Truck]] &lt;br/&gt; '''Task Force 3800 Dual Rear Wheel Pickup Truck (1958-1959):'''&lt;br/&gt;[[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-350 Dual Rear Wheel Pickup Truck (1958)]]/[[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-350 Dual Rear Wheel Pickup Truck (1959)]]&lt;br/&gt;[[Dodge C Series|1958 Dodge C-Series Dual Rear Wheel Pickup Truck]]/[[Dodge C Series|1959 Dodge C-Series Dual Rear Wheel Pickup Truck]] &lt;br/&gt;[[International Harvester A-Series|1958-1959 International Harvester A-130 Dual Rear Wheel Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Truck|1958-1959 Willys Jeep Truck Custom Made Dual Rear Wheel Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker E-series truck|1958-1959 Studebaker E-Series Dual Rear Wheel Pickup Truck]]&lt;br/&gt;'''Task Force 3600 Dual Rear Wheel Pickup Truck (1955-1956):'''&lt;br/&gt;[[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-250 2-Door Dual Rear Wheel Pickup Truck (1955)]]/[[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-250 Dual Rear Wheel Pickup Truck (1956)]]&lt;br/&gt;[[Dodge C Series|1955-1956 Dodge C3-D6-126 Forward Look Dual Rear Wheel Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester S-100|International Harvester S-120 Dual Rear Wheel Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Truck|1955-1956 Willys Jeep Truck Custom Made Dual Rear Wheel Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker E-series truck|1955-1956 Studebaker E-Series Dual Rear Wheel Pickup Truck]]&lt;br/&gt; '''Task Force 3600 Dual Rear Wheel Pickup Truck (1957):'''&lt;br/&gt;[[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-250 Dual Rear Wheel Pickup Truck (1957)]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Truck|1957 Willys Jeep Truck Custom Made Dual Rear Wheel Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge C Series|1957 Dodge C-Series Dual Rear Wheel Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester A-Series|1957 International Harvester A-120 Dual Rear Wheel Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker E-series truck|1957 Studebaker E-Series Dual Rear Wheel Pickup Truck]] &lt;br/&gt; '''Task Force 3600 Dual Rear Wheel Pickup Truck (1958-1959):'''&lt;br/&gt;[[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-250 Dual Rear Wheel Pickup Truck (1958)]]/[[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-250 Dual Rear Wheel Pickup Truck (1959)]]&lt;br/&gt;[[Dodge C Series|1958 Dodge D-300 Dual Rear Wheel Pickup Truck]]/[[Dodge C Series|1959 Dodge D-300  Dual Rear Wheel Pickup Truck]] &lt;br/&gt;[[International Harvester A-Series|1958-1959 International Harvester A-120 Dual Rear Wheel Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Truck|1958-1959 Willys Jeep Truck Custom Made Dual Rear Wheel Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker E-series truck|1958-1959 Studebaker E-Series Dual Rear Wheel Pickup Truck]]
|папярэднік=[[Chevrolet Advance Design|1954 Chevrolet Advance Design]]
|наступнік=[[Chevrolet C/K|1960 Chevrolet C/K]]
}}
'''Chevrolet Task Force''' (у некаторых выпадках '''Task-Force''') — гэта серыя лёгкіх грузавікоў (3100-кароткая платформа (пасля-Hansen Light Duty Express Wagon, 1914-1918 Foden Wagon 4 n.h.p. 5 ton Dropside Truck, [[Chevrolet Superior|1924 Chevrolet Closed Cab Short-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Superior|1925 Chevrolet Closed Cab Short-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Superior|1926 Chevrolet Closed Cab Short-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Series AA Capitol|1927 Chevrolet Closed Cab Short-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Series AB National|1928 Chevrolet Closed Cab Short-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Series AC International|1929 Chevrolet Closed Cab Short-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Series AD Universal|1930 Chevrolet Closed Cab Short-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Series AE Independence|1931 Chevrolet Closed Cab Short-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Series BA Confederate|1932 Chevrolet Closed Cab Short-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Series CA Eagle / Master|1933 Chevrolet Closed Cab Short-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Master|1934 Chevrolet Closed Cab Short-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Master|1935 Chevrolet Closed Cab Short-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Master|1936 Chevrolet Closed Cab Short-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Master|1937 Chevrolet Closed Cab Short-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Master|1938 Chevrolet Closed Cab Short-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Master|1939 Chevrolet Closed Cab Short-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Master|1940 Chevrolet Closed Cab Short-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet AK Series|1941-1947 Chevrolet Short-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Advance Design|1947-1953 Chevrolet 3100 Short-Bed Pickup Truck]], і [[Chevrolet Advance Design|1954 Chevrolet 3100 Short-Bed Pickup Truck]]) і 3200-доўгая платформа; пасля-Hansen Light Duty Express Wagon, 1914-1918 Foden Wagon 4 n.h.p. 5 ton Dropside Truck, [[Chevrolet Superior|1924 Chevrolet Closed Cab Long-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Superior|1925 Chevrolet Closed Cab Long-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Superior|1926 Chevrolet Closed Cab Long-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Series AA Capitol|1927 Chevrolet Closed Cab Long-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Series AB National|1928 Chevrolet Closed Cab Long-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Series AC International|1929 Chevrolet Closed Cab Long-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Series AD Universal|1930 Chevrolet Closed Cab Long-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Series AE Independence|1931 Chevrolet Closed Cab Long-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Series BA Confederate|1932 Chevrolet Closed Cab Long-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Series CA Eagle / Master|1933 Chevrolet Closed Cab Long-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Master|1934 Chevrolet Closed Cab Long-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Master|1935 Chevrolet Closed Cab Long-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Master|1936 Chevrolet Closed Cab Long-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Master|1937 Chevrolet Closed Cab Long-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Master|1938 Chevrolet Closed Cab Long-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Master|1939 Chevrolet Closed Cab Long-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Master|1940 Chevrolet Closed Cab Long-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet AK Series|1941-1947 Chevrolet Long-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Advance Design|1947-1953 Chevrolet 3200 Pickup Truck]], і [[Chevrolet Advance Design|1954 Chevrolet 3200 Pickup Truck]]) і сярэдніх грузавікоў (3600 Dual Rear Wheel Chassis Cab (пасля-Horse Drawn Giant Western Freight Wagon Built By M.P. Henderson, [[Packard|1905-1919 Packard 3-Ton Truck Chassis with Enclosed Cab and Doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Standard Closed Cab Chassis Truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Standard Closed Cab Chassis Truck]], [[Fageol|1927 Fageol Flyer Model 130 2-Door All-Steel Enclosed Cab Single-Axle Rigid Dual Rear Wheel Chassis Truck]], [[REO Speed Wagon|1928-1929 REO Speedwagon 3-Ton 2-Door All-Steel Enclosed Cab Single-Axle Rigid Dual Rear Wheel Chassis Truck]], [[Chevrolet|1930-1932 Chevrolet 1.5 Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel chassis truck]], [[Chevrolet|1933 Chevrolet 1.5 Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel chassis truck]], [[Chevrolet Master|1934 Chevrolet 1.5 Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel chassis truck]], [[Chevrolet Master|1935 Chevrolet 1.5 Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel chassis truck]], [[Chevrolet Master|1936 Chevrolet 1.5 Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel chassis truck]], [[Chevrolet Master|1937 Chevrolet 1.5 Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel chassis truck]], [[Chevrolet Master|1938 Chevrolet 1.5 Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel chassis truck]], [[Chevrolet Master|1939 Chevrolet 1.5 Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel chassis truck]], [[Chevrolet Master|1940 Chevrolet 1.5 Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel chassis truck]], [[Chevrolet AK Series|1941-1947 Chevrolet 1.5-Ton Conventional 2-door regular cab dual rear wheel single axle chassis truck]], [[Chevrolet Advance Design|1947-1953 Chevrolet Advance-Design 3600 2-door regular cab dual rear wheel chassis truck]], і [[Chevrolet Advance Design|1954 Chevrolet Advance-Design 3600 2-door regular cab dual rear wheel chassis truck]]), Task Force Medium and Heavy Duty Conventional Cab Single Axle Semi Tractor Trucks (пасля-Horse Drawn Case #1 Portable Steam Engine with a tow hitch attached on the back, Garrett and Sons 4CD Traction Engine, [[Mack Senior|1912-1915 Mack Senior All-Steel Windshield Open Cab Single Axle Semi-Tractor Truck with doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Regular Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Standard Closed Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Standard Closed Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Closed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck (1928-1929)]], [[GMC|1930-1933 GMC Model T-30C 2-Door Standard Closed Cab 2-Ton Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Chevrolet Master|1934 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel single axle semi-tractor truck]], [[Chevrolet Master|1935 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel single axle semi-tractor truck]], [[Chevrolet Master|1936 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel single axle semi-tractor truck]], [[Chevrolet Master|1937 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel single axle semi-tractor truck]], [[Chevrolet Master|1938 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel single axle semi-tractor truck]], [[Chevrolet Master|1939 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel chassis single axle semi-tractor truck]], [[Chevrolet Master|1940 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel single axle semi-tractor truck]], [[Chevrolet AK Series|1941-1947 Chevrolet 2-Ton Conventional 2-door regular cab dual rear wheel single axle semi-tractor truck]], [[Chevrolet Advance Design|1947-1953 Chevrolet Advance-Design Loadmaster Conventional 2-door regular cab dual rear wheel single axle semi-tractor truck]], і [[Chevrolet Advance Design|1954 Chevrolet Advance-Design Loadmaster Conventional 2-door regular cab dual rear wheel single axle semi-tractor truck]]), Task Force Medium and Heavy Duty Conventional Cab Tandem-Axle Semi Tractor Trucks (пасля-[[Hendrickson Motor Truck Company|1926 Hendrickson Model SW Closed Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Closed Cab Dual Rear Wheel Tandem-Axle Semi-Tractor Truck (1928-1929)]], [[GMC|1930-1933 GMC Model T-30C 2-Door Standard Closed Cab 2-Ton Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]], [[Chevrolet Master|1934 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel tandem-axle semi-tractor truck]], [[Chevrolet Master|1935 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel tandem-axle semi-tractor truck]], [[Chevrolet Master|1936 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel tandem-axle semi-tractor truck]], [[Chevrolet Master|1937 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel tandem-axle semi-tractor truck]], [[Chevrolet Master|1938 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel tandem-axle semi-tractor truck]], [[Chevrolet Master|1939 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel tandem-axle semi-tractor truck]], [[Chevrolet Master|1940 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel tandem-axle semi-tractor truck]], [[Chevrolet AK Series|1941-1947 Chevrolet 2-Ton Conventional 2-door regular cab dual rear wheel tandem-axle semi-tractor truck]], [[Chevrolet Advance Design|1947-1953 Chevrolet Advance-Design Loadmaster Conventional 2-door regular cab dual rear wheel tandem-axle semi-tractor truck]], і [[Chevrolet Advance Design|1954 Chevrolet Advance-Design Loadmaster Conventional 2-door regular cab dual rear wheel tandem-axle semi-tractor truck]]), Medium and Heavy Duty Conventional Cab Single Axle Rigid Trucks (пасля-Horse Drawn Giant Western Freight Wagon Built By M.P. Henderson, [[Packard|1905-1919 Packard 3-Ton Truck Chassis with Enclosed Cab and Doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Regular Cab Single Axle Chassis Rigid Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Standard Closed Cab Single Axle Chassis Rigid Truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Standard Closed Cab Single Axle Chassis Rigid Truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Closed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Chassis Rigid Truck (1928-1929)]], [[GMC|1930-1933 GMC Model T-30C 2-Door Standard Closed Cab 2-Ton Single Axle Chassis Rigid Truck]], [[Chevrolet Master|1934 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel single axle chassis rigid truck]], [[Chevrolet Master|1935 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel single axle chassis rigid truck]], [[Chevrolet Master|1936 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel single axle chassis rigid truck]], [[Chevrolet Master|1937 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel single axle chassis rigid truck]], [[Chevrolet Master|1938 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel single axle chassis rigid truck]], [[Chevrolet Master|1939 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel chassis single axle rigid truck]], [[Chevrolet Master|1940 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel single axle chassis rigid truck]], [[Chevrolet AK Series|1941-1947 Chevrolet 2-Ton Conventional 2-door regular cab dual rear wheel single axle chassis rigid truck]], [[Chevrolet Advance Design|1947-1953 Chevrolet Advance-Design Loadmaster Conventional 2-door regular cab dual rear wheel single axle chassis rigid truck]], і [[Chevrolet Advance Design|1954 Chevrolet Advance-Design Loadmaster Conventional 2-door regular cab dual rear wheel single axle chassis rigid truck]]), Task Force Medium and Heavy Duty Conventional Cab Tandem-Axle Rigid Trucks (пасля-[[Hendrickson Motor Truck Company|1926 Hendrickson Model SW Closed Cab Tandem Axle Chassis Rigid Truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Closed Cab Dual Rear Wheel Tandem-Axle Chassis Rigid Truck (1928-1929)]], [[GMC|1930-1933 GMC Model T-30C 2-Door Standard Closed Cab 2-Ton Tandem-Axle Chassis Rigid Truck]], [[Chevrolet Master|1934 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel tandem-axle chassis rigid truck]], [[Chevrolet Master|1935 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel tandem-axle chassis rigid truck]], [[Chevrolet Master|1936 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel tandem-axle chassis rigid truck]], [[Chevrolet Master|1937 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel tandem-axle chassis rigid truck]], [[Chevrolet Master|1938 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel tandem-axle chassis rigid truck]], [[Chevrolet Master|1939 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel tandem-axle chassis rigid truck]], [[Chevrolet Master|1940 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel tandem-axle chassis rigid truck]], [[Chevrolet AK Series|1941-1947 Chevrolet 2-Ton Conventional 2-door regular cab dual rear wheel tandem-axle chassis rigid truck]], [[Chevrolet Advance Design|1947-1953 Chevrolet Advance-Design Loadmaster Conventional 2-door regular cab dual rear wheel tandem-axle chassis rigid truck]], і [[Chevrolet Advance Design|1954 Chevrolet Advance-Design Loadmaster Conventional 2-door regular cab dual rear wheel tandem-axle chassis rigid truck]]), Task Force Medium-Duty School Bus Chassis (пасля-[[Brockway Motor Truck Company|Brockway T School Bus Chassis (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton School Bus Chassis]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton School Bus Chassis]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Dual Rear Wheel School Bus Chassis (1928-1929)]], [[GMC|1930-1933 GMC Model T-30C 2-Ton School Bus Chassis]], [[Chevrolet Master|1934 Chevrolet 2-Ton School Bus Chassis]], [[Chevrolet Master|1935 Chevrolet 2-Ton School Bus Chassis]], [[Chevrolet Master|1936 Chevrolet 2-Ton School Bus Chassis]], [[Chevrolet Master|1937 Chevrolet 2-Ton School Bus Chassis]], [[Chevrolet Master|1938 Chevrolet 2-Ton School Bus Chassis]], [[Chevrolet Master|1939 Chevrolet 2-Ton School Bus Chassis]], [[Chevrolet Master|1940 Chevrolet 2-Ton School Bus Chassis]], [[Chevrolet AK Series|1941-1947 Chevrolet Heavy-Duty Conventional School Bus Chassis]], [[Chevrolet Advance Design|1947-1953 Chevrolet Advance-Design Loadmaster Conventional School Bus Chassis]], і [[Chevrolet Advance Design|1954 Chevrolet Advance-Design Loadmaster Conventional School Bus Chassis]]), Task-Force LCF-Series Single Axle Rigid Chassis Trucks (пасля-Horse Drawn Giant Western Freight Wagon Built By M.P. Henderson, 1914-1918 Foden Wagon 4 n.h.p. 5 ton Steam Chassis Lorry, [[Sentinel Waggon Works|1926-1927 Sentinel Waggon DG4 Steam Lorry]], [[Sentinel Waggon Works|1928-1929 Sentinel Waggon DG4 Steam Lorry]], [[Sentinel Waggon Works|1930-1933 Sentinel Waggon DG4 Steam Lorry]], [[Chevrolet Master|1935-1936 Chevrolet Montpelier COE 2-door regular cab single-axle rigid chassis truck]], [[Chevrolet Master|1937 Chevrolet Montpelier COE 2-door regular cab single-axle rigid chassis truck]], [[Chevrolet Master|1938 GMC F-Series COE 2-door regular cab single-axle rigid chassis truck]], [[Chevrolet Master|1939 Chevrolet COE 2-door regular cab single-axle rigid chassis truck]], [[Chevrolet Master|1940 Chevrolet COE 2-door regular cab single-axle rigid chassis truck]], [[Chevrolet AK Series|1941-1947 Chevrolet Heavy-Duty COE 2-door regular cab single-axle rigid chassis truck]], [[Chevrolet Advance Design|1947-1953 Chevrolet Advance-Design Loadmaster COE 2-door regular cab single-axle rigid chassis truck]], і [[Chevrolet Advance Design|1954 Chevrolet Advance-Design Loadmaster COE 2-door regular cab single-axle rigid chassis truck]]), Task-Force LCF-Series Tandem Axle Rigid Chassis Trucks (пасля-[[Sentinel Waggon Works|1926-1927 Sentinel Waggon DG4 Tandem-Axle Steam Lorry]], [[Sentinel Waggon Works|1928-1929 Sentinel Waggon DG4 Tandem-Axle Steam Lorry]], [[Sentinel Waggon Works|1930-1933 Sentinel Waggon DG4 Tandem-Axle Steam Lorry]], [[Chevrolet Master|1935-1936 Chevrolet Montpelier COE 2-door regular cab tandem-axle rigid chassis truck]], [[Chevrolet Master|1937 Chevrolet Montpelier COE 2-door regular cab tandem-axle rigid chassis truck]], [[Chevrolet Master|1938 GMC F-Series COE 2-door regular cab tandem-axle rigid chassis truck]], [[Chevrolet Master|1939 Chevrolet COE 2-door regular cab tandem-axle rigid chassis truck]], [[Chevrolet Master|1940 Chevrolet COE 2-door regular cab tandem-axle rigid chassis truck]], [[Chevrolet AK Series|1941-1947 Chevrolet Heavy-Duty COE 2-door regular cab tandem-axle rigid chassis truck]], [[Chevrolet Advance Design|1947-1953 Chevrolet Advance-Design Loadmaster COE 2-door regular cab tandem-axle rigid chassis truck]], і [[Chevrolet Advance Design|1954 Chevrolet Advance-Design Loadmaster COE 2-door regular cab tandem-axle rigid chassis truck]]),  Task-Force LCF-Series Single Axle Semi-Tractor Trucks (пасля-Horse Drawn Case #1 Portable Steam Engine with a tow hitch attached on the back, Garrett and Sons 4CD Traction Engine, [[Sentinel Waggon Works|1926-1927 Sentinel Waggon DG4 Single-Axle Ballast Tractor]], [[Sentinel Waggon Works|1928-1929 Sentinel Waggon DG4 Single-Axle Ballast Tractor]], [[Sentinel Waggon Works|1930-1933 Sentinel Waggon DG4 Single-Axle Ballast Tractor]], [[Chevrolet Master|1935-1936 Chevrolet Montpelier COE 2-door regular cab single-axle semi-tractor truck]], [[Chevrolet Master|1937 Chevrolet Montpelier COE 2-door regular cab single-axle semi-tractor truck]], [[Chevrolet Master|1938 GMC F-Series COE 2-door regular cab single-axle semi-tractor truck]], [[Chevrolet Master|1939 Chevrolet COE 2-door regular cab single-axle semi-tractor truck]], [[Chevrolet Master|1940 Chevrolet COE 2-door regular cab single-axle semi-tractor truck]], [[Chevrolet AK Series|1941-1947 Chevrolet Heavy-Duty COE 2-door regular cab single-axle semi-tractor truck]], [[Chevrolet Advance Design|1947-1953 Chevrolet Advance-Design Loadmaster COE 2-door regular cab single-axle semi-tractor truck]], і [[Chevrolet Advance Design|1954 Chevrolet Advance-Design Loadmaster COE 2-door regular cab single-axle semi-tractor truck]]), Task-Force LCF-Series Tandem Axle Semi-Tractor Trucks (пасля-[[Sentinel Waggon Works|1926-1927 Sentinel Waggon DG4 Tandem-Axle Ballast Tractor]], [[Sentinel Waggon Works|1928-1929 Sentinel Waggon DG4 Tandem-Axle Ballast Tractor]], [[Sentinel Waggon Works|1930-1933 Sentinel Waggon DG4 Tandem-Axle Ballast Tractor]], [[Chevrolet Master|1935-1936 Chevrolet Montpelier COE 2-door regular cab tandem-axle semi-tractor truck]], [[Chevrolet Master|1937 Chevrolet Montpelier COE 2-door regular cab tandem-axle semi-tractor truck]], [[Chevrolet Master|1938 GMC F-Series COE 2-door regular cab tandem-axle semi-tractor truck]], [[Chevrolet Master|1939 Chevrolet COE 2-door regular cab tandem-axle semi-tractor truck]], [[Chevrolet Master|1940 Chevrolet COE 2-door regular cab tandem-axle semi-tractor truck]], [[Chevrolet AK Series|1941-1947 Chevrolet Heavy-Duty COE 2-door regular cab tandem-axle semi-tractor truck]], [[Chevrolet Advance Design|1947-1953 Chevrolet Advance-Design Loadmaster COE 2-door regular cab tandem-axle semi-tractor truck]], і [[Chevrolet Advance Design|1954 Chevrolet Advance-Design Loadmaster COE 2-door regular cab tandem-axle semi-tractor truck]]), 3800 Dual Rear Wheel School Bus Chassis (пасля-[[Brockway Motor Truck Company|Brockway T School Bus Chassis (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton School Bus Chassis]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton School Bus Chassis]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Dual Rear Wheel School Bus Chassis (1928-1929)]], [[GMC|1930-1933 GMC Model T-30C 2-Ton School Bus Chassis]], [[Chevrolet Master|1934 Chevrolet 1.5 Ton Dual Rear Wheel School Bus Chassis]], [[Chevrolet Master|1935 Chevrolet 1.5 Ton Dual Rear Wheel School Bus Chassis]], [[Chevrolet Master|1936 Chevrolet 1.5 Ton Dual Rear Wheel School Bus Chassis]], [[Chevrolet Master|1937 Chevrolet 1.5 Ton Dual Rear Wheel School Bus Chassis]], [[Chevrolet Master|1938 Chevrolet 1.5 Ton Dual Rear Wheel School Bus Chassis]], [[Chevrolet Master|1939 Chevrolet 1.5 Ton Dual Rear Wheel School Bus Chassis]], [[Chevrolet Master|1940 Chevrolet 1.5 Ton Dual Rear Wheel School Bus Chassis]], [[Chevrolet AK Series|1941-1947 Chevrolet Heavy-Duty Dual Rear Wheel School Bus Chassis]], [[Chevrolet Advance Design|1947-1953 Chevrolet Advance-Design 3800 Dual Rear Wheel School Bus Chassis]], і [[Chevrolet Advance Design|1954 Chevrolet Advance-Design 3800 Dual Rear Wheel School Bus Chassis]]), і 3800 Dual Rear Wheel Chassis Cab (пасля-Horse Drawn Giant Western Freight Wagon Built By M.P. Henderson, [[Packard|1905-1919 Packard 3-Ton Truck Chassis with Enclosed Cab and Doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Standard Closed Cab Chassis Truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Standard Closed Cab Chassis Truck]], [[Fageol|1927 Fageol Flyer Model 130 2-Door All-Steel Enclosed Cab Single-Axle Rigid Dual Rear Wheel Chassis Truck]], [[REO Speed Wagon|1928-1929 REO Speedwagon 3-Ton 2-Door All-Steel Enclosed Cab Single-Axle Rigid Dual Rear Wheel Chassis Truck]], [[Chevrolet|1930-1932 Chevrolet 1.5 Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel chassis truck]], [[Chevrolet|1933 Chevrolet 1.5 Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel chassis truck]], [[Chevrolet Master|1934 Chevrolet 1.5 Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel chassis truck]], [[Chevrolet Master|1935 Chevrolet 1.5 Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel chassis truck]], [[Chevrolet Master|1936 Chevrolet 1.5 Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel chassis truck]], [[Chevrolet Master|1937 Chevrolet 1.5 Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel chassis truck]], [[Chevrolet Master|1938 Chevrolet 1.5 Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel chassis truck]], [[Chevrolet Master|1939 Chevrolet 1.5 Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel chassis truck]], [[Chevrolet Master|1940 Chevrolet 1.5 Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel chassis truck]], [[Chevrolet AK Series|1941-1947 Chevrolet 1.5-Ton Conventional 2-door regular cab dual rear wheel single axle chassis truck]], [[Chevrolet Advance Design|1947-1953 Chevrolet Advance-Design 3800 2-door regular cab dual rear wheel chassis truck]], і [[Chevrolet Advance Design|1954 Chevrolet Advance-Design 3800 2-door regular cab dual rear wheel chassis truck]])) ад Chevrolet, прадстаўленая ў 1955 годзе, яе першая вялікая перапрацоўка з 1947 года. У паралельнай лінейцы GMC вядомая як Blue Chip, яна мела больш сучасны дызайн у параўнанні з папярэдняй [[Chevrolet Advance Design|Advance-Design]] без шкоды для надзейнасці або даўгавечнасці, Пікапы 3100 1955-1957 гадоў выпуску, пікапы 3200 з аднабаковым заднім прывадам, пікапы 3600/3800 з падвойным заднім прывадам, пікапы 3600/3800 з аднабаковым заднім прывадам, шасі з кабінай 3600 з падвойным заднім прывадам, аднавосевыя паўцягачы Task Force сярэдняй і цяжкай грузападымальнасці з звычайнай кабінай, двухвосевыя паўцягачы Task Force сярэдняй і цяжкай грузападымальнасці з звычайнай кабінай, жорсткія грузавікі Task Force сярэдняй і цяжкай грузападымальнасці з аднабаковым жорсткім прывадам, а таксама шасі з кабінай 3800 з падвойным заднім прывадам робяць кіраванне імі такім жа камфортным, як і 2-дзверным седанам Chevrolet Impala 1955-1957 гадоў выпуску, 4-дзверным седанам Chevrolet Bel Air 1955-1957 гадоў выпуску, 4-дзверным цвёрдым дахам Chevrolet Bel Air 1955-1957 гадоў выпуску, 2-дзверным Chevrolet Bel Air 1955-1957 гадоў выпуску. Цвёрды дах/спартыўнае купэ, універсал Chevrolet Nomad Wagon 1955-1957 гг., 2-дзверны седан Chevrolet Bel Air 1955-1957 гг., 4-дзверны седан Chevrolet Bel Air 1955-1957 гг., 4-дзверны цвёрды дах Chevrolet Bel Air 1955-1957 гг., 2-дзверны цвёрды дах/спартыўнае купэ Chevrolet Bel Air 1955-1957 гг. і універсал Chevrolet Nomad Wagon 1955-1957 гг., пікап 3100 1958 года, пікап 3200 з адзінарным заднім прывадам, пікап 3600/3800 з падвойным заднім прывадам, пікап 3600/3800 з адзінарным заднім прывадам, шасі з кабінай 3600 з падвойным заднім прывадам, аднавосевыя паўцягачы Task Force сярэдняй і цяжкай грузападымальнасці з звычайнай кабінай, паўцягачы Task Force сярэдняй і цяжкай грузападымальнасці з звычайнай кабінай і тандэм-восямі, жорсткія грузавікі Task Force сярэдняй і цяжкай грузападымальнасці з звычайнай кабінай і тандэм-восямі, Task Force Аднавосевыя жорсткія грузавікі сярэдняй і вялікай грузападымальнасці з звычайнай кабінай і шасі з падвойным заднім прывадам 3800 робяць іх кіраванне такім жа камфортным, як і кіраванне 2-дзверным седанам Chevrolet Impala 1958 года, 4-дзверным седанам Chevrolet Bel Air 1958 года, 4-дзверным хардтопам Chevrolet Bel Air 1958 года, 2-дзверным хардтопам/спартыўным купэ Chevrolet Bel Air 1958 года, універсалам Chevrolet Nomad 1958 года, 2-дзверным седанам Chevrolet Bel Air 1958 года, 4-дзверным седанам Chevrolet Bel Air 1958 года, 4-дзверным хардтопам Chevrolet Bel Air 1958 года, 2-дзверным хардтопам/спартыўным купэ Chevrolet Bel Air 1958 года і універсалам Chevrolet Nomad 1958 года, пікапам 3100 1959 года, пікапам 3200 з адзінарным заднім прывадам, пікапам 3600/3800 з падвойным заднім прывадам, адзінарным заднім прывадам 3600/3800. Пікап, шасі з кабінай 3600 з падвойным заднім размяшчэннем колаў, аднавосевыя паўцягачы Task Force сярэдняй і цяжкай грузападымальнасці з звычайнай кабінай, двухвосевыя паўцягачы Task Force сярэдняй і цяжкай грузападымальнасці з звычайнай кабінай, жорсткія грузавікі Task Force сярэдняй і цяжкай грузападымальнасці з звычайнай кабінай і двухвосевым размяшчэннем колаў, а таксама шасі з кабінай 3800 з падвойным заднім размяшчэннем колаў робяць кіраванне імі такім жа камфортным, як і 2-дзверны седан Chevrolet Impala 1959 года, 4-дзверны седан Chevrolet Bel Air 1959 года, 4-дзверны жорсткі дах Chevrolet Bel Air 1959 года, 2-дзвернае жорсткае дахаванне/спартыўнае купэ Chevrolet Bel Air 1959 года, універсал Chevrolet Nomad 1959 года, 2-дзверны седан Chevrolet Bel Air 1959 года, 4-дзверны седан Chevrolet Bel Air 1959 года, 4-дзверны жорсткі дах Chevrolet Bel Air 1959 года, 2-дзверны Chevrolet Bel Air 1959 года. Цвёрдае купэ/спартыўнае купэ, універсал Chevrolet Nomad 1959 года.

[[Катэгорыя:Аўтамабілі Chevrolet|Task Force]]
[[Катэгорыя:Грузавыя аўтамабілі]]
[[Катэгорыя:Аўтамабілі 1950-х гадоў]]</text>
      <sha1>jce8ssnl8n14d5bcustzno5i2905cgy</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2668686</id>
      <parentid>2668684</parentid>
      <timestamp>2026-05-07T21:20:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-27754-63</username>
        <id>97407</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>2668686</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="52859" sha1="3dk993e7bctx1gk87d8tbebodcy6jib" xml:space="preserve">{{Аўтамабіль
| назва                          = «Chevrolet Task Force/GMC Blue Chip»
| выява               = [[Файл:TaskForceCHMG-DT.jpg|300пкс]]
| вытворца                     = «[[Chevrolet]]/[[GMC]]»
| гады       = 1955-1959
| падобныя           = '''Task Force 3100 Pickup Truck (1955-1956):'''&lt;br/&gt;[[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Pickup Truck (1955)]]/[[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Pickup Truck (1956)]]&lt;br/&gt;[[Dodge C Series|1955-1956 Dodge C-100 Forward Look Cab Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester S-100|International Harvester S-100 Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker E-series truck|1955-1956 Studebaker E-Series Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Truck|1955-1956 Willys Jeep 2-Door Half-Ton Pickup Truck]]&lt;br/&gt; '''Task Force 3100 Pickup Truck (1957):'''&lt;br/&gt;[[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 Pickup Truck (1957)]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Truck|1957 Willys Jeep 2-Door Half-Ton Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge C Series|1957 Dodge C-100 Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester A-Series|1957 International Harvester A-100 Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker E-series truck|1957 Studebaker E-Series Pickup Truck]]&lt;br/&gt; '''Task Force 3100 Pickup Truck (1958-1959):'''&lt;br/&gt;[[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 Pickup Truck (1958)]]/[[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 Pickup Truck (1959)]]&lt;br/&gt;[[Dodge C Series|1958 Dodge C-100 Pickup Truck]]/[[Dodge C Series|1959 Dodge C-100 Pickup Truck]] &lt;br/&gt;[[International Harvester A-Series|1958-1959 International Harvester A-100 Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker E-series truck|1958-1959 Studebaker E-Series Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Truck|1958-1959 Willys Jeep 2-Door Half-Ton Pickup Truck]]&lt;br/&gt;'''3100 Panel Van (1955-1956):'''&lt;br/&gt;[[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 Panel Truck (1955)]]/[[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 Panel Truck (1956)]]&lt;br/&gt;[[Dodge C Series|1955-1956 Dodge Town Panel Job-Rated DeLuxe]]&lt;br/&gt;[[International Harvester S-100|International Harvester S-100 Panel Truck]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Station Wagon|1955-1956 Willys Jeep Panel Delivery]]&lt;br/&gt; '''3100 Panel Van (1957):'''&lt;br/&gt;[[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 Panel Truck (1957)]]&lt;br/&gt;[[Dodge C Series|1957 Dodge Town Panel]]&lt;br/&gt;[[International Harvester A-Series|1957 International Panel Truck]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Station Wagon|1957 Willys Jeep Panel Delivery]]&lt;br/&gt;'''3100 Panel Van (1958-1959):'''&lt;br/&gt;[[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 Panel Truck (1958)]]/[[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 Panel Truck (1959)]]&lt;br/&gt;[[Dodge C Series|1958 Dodge Town Panel]]/[[Dodge C Series|1959 Dodge Town Panel]]&lt;br/&gt;[[International Harvester A-Series|1958-1959 International Panel Truck]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Station Wagon|1958-1959 Willys Jeep Panel Delivery]]&lt;br/&gt;'''Task Force 3600 Long Bed Pickup Truck (1955-1956):'''&lt;br/&gt;[[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-250 2-Door Pickup Truck (1955)]]/[[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-250 2-Door Pickup Truck (1956)]]&lt;br/&gt;[[Dodge C Series|1955-1956 Dodge C-Series Forward Look Cab Long Bed Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester S-100|International Harvester S-120 Long Bed Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker E-series truck|1955-1956 Studebaker E-Series Long Bed Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Truck|1955-1956 Willys Jeep 2-Door 1-Ton Long Bed Pickup Truck]]&lt;br/&gt; '''Task Force 3600 Long Bed Pickup Truck (1957):'''&lt;br/&gt;[[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-250 Pickup Truck (1957)]]&lt;br/&gt;[[Dodge C Series|1957 Dodge C-Series Long Bed Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Truck|1957 Willys Jeep 2-Door 1-Ton Long Bed Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester A-Series|1957 International Harvester A-120 Long Bed Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker E-series truck|1957 Studebaker E-Series Long Bed Pickup Truck]] &lt;br/&gt; '''Task Force 3600 Long Bed Pickup Truck (1958-1959):'''&lt;br/&gt;[[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-250 Pickup Truck (1958)]]/[[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-250 Pickup Truck (1959)]]&lt;br/&gt;[[Dodge C Series|1958 Dodge C-Series Long Bed Pickup Truck]]/[[Dodge C Series|1959 Dodge C-Series Long Bed Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Truck|1958-1959 Willys Jeep 2-Door 1-Ton Long Bed Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester A-Series|1958-1959 International Harvester A-120 Long Bed Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker E-series truck|1958-1959 Studebaker E-Series Long Bed Pickup Truck]]&lt;br/&gt;'''Task Force 3600 Single Rear Wheel Chassis Cab (1955-1956):'''&lt;br/&gt;[[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-250 2-Door Single Rear Wheel Chassis Cab (1955)]]/[[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-250 2-Door Single Rear Wheel Chassis Cab (1956)]]&lt;br/&gt;[[Dodge C Series|1955-1956 Dodge C-Series Forward Look Single Rear Wheel Chassis Cab]]&lt;br/&gt;[[International Harvester S-100|International Harvester S-120 Single Rear Wheel Chassis Cab]]&lt;br/&gt;[[Studebaker E-series truck|1955-1956 Studebaker E-Series Single Rear Wheel Chassis Cab]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Truck|1955-1956 Willys Jeep Truck Single Rear Wheel 2-Door Cab Chassis]]&lt;br/&gt; '''Task Force 3600 Single Rear Wheel Chassis Cab  (1957):'''&lt;br/&gt;[[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-250 Single Rear Wheel Chassis Cab (1957)]]&lt;br/&gt;[[Dodge C Series|1957 Dodge C-Series Single Rear Wheel Chassis Cab]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Truck|1957 Willys Jeep Truck Single Rear Wheel 2-Door Cab Chassis]]&lt;br/&gt;[[International Harvester A-Series|1957 International Harvester A-120 Single Rear Wheel Chassis Cab]]&lt;br/&gt;[[Studebaker E-series truck|1957 Studebaker E-Series Single Rear Wheel Chassis Cab]] &lt;br/&gt; '''Task Force 3600 Single Rear Wheel Chassis Cab (1958-1959):'''&lt;br/&gt;[[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-250 Single Rear Wheel Chassis Cab (1958)]]/[[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-250 Single Rear Wheel Chassis Cab (1959)]]&lt;br/&gt;[[Dodge C Series|1958 Dodge C-Series Single Rear Wheel Chassis Cab]]/[[Dodge C Series|1959 Dodge C-Series Single Rear Wheel Chassis Cab]] &lt;br/&gt;[[International Harvester A-Series|1958-1959 International Harvester A-120 Single Rear Wheel Chassis Cab]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Truck|1958-1959 Willys Jeep Truck Single Rear Wheel 2-Door Cab Chassis]]&lt;br/&gt;[[Studebaker E-series truck|1958-1959 Studebaker E-Series Single Rear Wheel Chassis Cab]]&lt;br/&gt;'''Task Force 3600 Dual Rear Wheel Chassis Cab (1955-1956):'''&lt;br/&gt;[[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-250 2-Door Dual Rear Wheel Chassis Cab (1955)]]/[[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-250 Dual Rear Wheel Chassis Cab (1956)]]&lt;br/&gt;[[Dodge C Series|1955-1956 Dodge C-Series Forward Look Dual Rear Wheel Chassis Cab]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Truck|1955-1956 Willys Jeep Truck Custom Made Dual Rear Wheel 2-Door Cab Chassis]]&lt;br/&gt;[[International Harvester S-100|International Harvester S-120 Dual Rear Wheel Chassis Cab]]&lt;br/&gt;[[Studebaker E-series truck|1955-1956 Studebaker E-Series Dual Rear Wheel Chassis Cab]]&lt;br/&gt; '''Task Force 3600 Dual Rear Wheel Chassis Cab (1957):'''&lt;br/&gt;[[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-250 Dual Rear Wheel Chassis Cab (1957)]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Truck|1957 Willys Jeep Truck Custom Made Dual Rear Wheel 2-Door Cab Chassis]]&lt;br/&gt;[[Dodge C Series|1957 Dodge C-Series Dual Rear Wheel Chassis Cab]]&lt;br/&gt;[[International Harvester A-Series|1957 International Harvester A-120 Dual Rear Wheel Chassis Cab]]&lt;br/&gt;[[Studebaker E-series truck|1957 Studebaker E-Series Dual Rear Wheel Chassis Cab]] &lt;br/&gt; '''Task Force 3600 Dual Rear Wheel Chassis Cab (1958-1959):'''&lt;br/&gt;[[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-250 Dual Rear Wheel Chassis Cab (1958)]]/[[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-250 Dual Rear Wheel Chassis Cab (1959)]]&lt;br/&gt;[[Dodge C Series|1958 Dodge C-Series Dual Rear Wheel Chassis Cab]]/[[Dodge C Series|1959 Dodge C-Series Dual Rear Wheel Chassis Cab]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Truck|1958-1959 Willys Jeep Truck Custom Made Dual Rear Wheel 2-Door Cab Chassis]] &lt;br/&gt;[[International Harvester A-Series|1958-1959 International Harvester A-120 Dual Rear Wheel Chassis Cab]]&lt;br/&gt;[[Studebaker E-series truck|1958-1959 Studebaker E-Series Dual Rear Wheel Chassis Cab]] &lt;br/&gt;'''Task Force 3800 Single Rear Wheel Chassis Cab (1955-1956):'''&lt;br/&gt;[[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-350 2-Door Single Rear Wheel Chassis Cab (1955)]]/[[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-350 2-Door Single Rear Wheel Chassis Cab (1956)]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Truck|1955-1956 Willys Jeep Truck Single Rear Wheel 2-Door Cab Chassis]]&lt;br/&gt;[[Dodge C Series|1955-1956 Dodge 1-Ton Forward Look Single Rear Wheel Chassis Cab]]&lt;br/&gt;[[International Harvester S-100|International Harvester S-130 Single Rear Wheel Chassis Cab]]&lt;br/&gt;[[Studebaker E-series truck|1955-1956 Studebaker E-Series Single Rear Wheel Chassis Cab]]&lt;br/&gt; '''Task Force 3800 Single Rear Wheel Chassis Cab  (1957):'''&lt;br/&gt;[[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-350 Single Rear Wheel Chassis Cab (1957)]]&lt;br/&gt;[[Dodge C Series|1957 Dodge 1-Ton Single Rear Wheel Chassis Cab]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Truck|1957 Willys Jeep Truck Single Rear Wheel 2-Door Cab Chassis]]&lt;br/&gt;[[International Harvester A-100|1957 International Harvester A-130 Single Rear Wheel Chassis Cab]]&lt;br/&gt;[[Studebaker E-series truck|1957 Studebaker E-Series Single Rear Wheel Chassis Cab]] &lt;br/&gt; '''Task Force 3800 Single Rear Wheel Chassis Cab (1958-1959):'''&lt;br/&gt;[[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-350 Single Rear Wheel Chassis Cab (1958)]]/[[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-350 Single Rear Wheel Chassis Cab (1959)]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Truck|1958-1959 Willys Jeep Truck Single Rear Wheel 2-Door Cab Chassis]]&lt;br/&gt;[[Dodge C Series|1958 Dodge C-Series Single Rear Wheel Chassis Cab]]/[[Dodge C Series|1959 Dodge C-Series Single Rear Wheel Chassis Cab]] &lt;br/&gt;[[International Harvester A-100|1958-1959 International Harvester A-130 Single Rear Wheel Chassis Cab]]&lt;br/&gt;[[Studebaker E-series truck|1958-1959 Studebaker E-Series Single Rear Wheel Chassis Cab]]&lt;br/&gt;'''Task Force 3800 Dual Rear Wheel Chassis Cab (1955-1956):'''&lt;br/&gt;[[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-350 2-Door Dual Rear Wheel Chassis Cab (1955)]]/[[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-350 Dual Rear Wheel Chassis Cab (1956)]]&lt;br/&gt;[[Dodge C Series|1955-1956 Dodge C3-D6-126 Forward Look 1-Ton Dually Chassis Cab]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Truck|1955-1956 Willys Jeep Truck Custom Made Dual Rear Wheel 2-Door Cab Chassis]]&lt;br/&gt;[[International Harvester S-100|International Harvester S-130 Dual Rear Wheel Chassis Cab]]&lt;br/&gt;[[Studebaker E-series truck|1955-1956 Studebaker E-Series Dual Rear Wheel Chassis Cab]]&lt;br/&gt; '''Task Force 3800 Dual Rear Wheel Chassis Cab (1957):'''&lt;br/&gt;[[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-350 Dual Rear Wheel Chassis Cab (1957)]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Truck|1957 Willys Jeep Truck Custom Made Dual Rear Wheel 2-Door Cab Chassis]]&lt;br/&gt;[[Dodge C Series|1957 Dodge D-300 1-Ton Dually Chassis Cab]]&lt;br/&gt;[[International Harvester A-100|1957 International Harvester A-130 Dual Rear Wheel Chassis Cab]]&lt;br/&gt;[[Studebaker E-series truck|1957 Studebaker E-Series Dual Rear Wheel Chassis Cab]] &lt;br/&gt; '''Task Force 3800 Dual Rear Wheel Chassis Cab (1958-1959):'''&lt;br/&gt;[[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-350 Dual Rear Wheel Chassis Cab (1958)]]/[[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-350 Dual Rear Wheel Chassis Cab (1959)]]&lt;br/&gt;[[Dodge C Series|1958 Dodge D-350 1-Ton Dually Chassis Cab]]/[[Dodge C Series|1959 Dodge D-350 1-Ton Dually Chassis Cab]] &lt;br/&gt;[[Willys Jeep Truck|1958-1959 Willys Jeep Truck Custom Made Dual Rear Wheel 2-Door Cab Chassis]]&lt;br/&gt;[[International Harvester A-Series|1958-1959 International Harvester A-130 Dual Rear Wheel Chassis Cab]]&lt;br/&gt;[[Studebaker E-series truck|1958-1959 Studebaker E-Series Dual Rear Wheel Chassis Cab]] &lt;br/&gt; '''Task Force 3800 Dual Rear Wheel School Bus Chassis (1955-1956):'''&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Truck|1955-1956 Willys Jeep Truck Custom Made Dual Rear Wheel School Bus Chassis]]&lt;br/&gt;[[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-350 Dual Rear Wheel School Bus Chassis (1955)]]/[[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-350 Dual Rear Wheel School Bus Chassis (1956)]]&lt;br/&gt;[[Dodge C Series|1955-1956 Dodge C3-D6-126 Dual Rear Wheel School Bus Chassis]]&lt;br/&gt;[[International Harvester S-100|International Harvester S-130 Dual Rear Wheel School Bus Chassis]]&lt;br/&gt;[[Studebaker E-series truck|1955-1956 Studebaker E-Series Dual Rear Wheel School Bus Chassis]]&lt;br/&gt; '''Task Force 3800 Dual Rear Wheel School Bus Chassis (1957):'''&lt;br/&gt;[[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-350 Dual Rear Wheel School Bus Chassis (1957)]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Truck|1957 Willys Jeep Truck Custom Made Dual Rear Wheel School Bus Chassis]]&lt;br/&gt;[[Dodge C Series|1957 Dodge D-300 1-Ton Dual Rear Wheel School Bus Chassis]]&lt;br/&gt;[[International Harvester A-100|1957 International Harvester A-130 Dual Rear Wheel School Bus Chassis]]&lt;br/&gt;[[Studebaker E-series truck|1957 Studebaker E-Series Dual Rear Wheel School Bus Chassis]] &lt;br/&gt; '''Task Force 3800 Dual Rear Wheel School Bus Chassis (1958-1959):'''&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Truck|1958-1959 Willys Jeep Truck Custom Made Dual Rear Wheel School Bus Chassis]]&lt;br/&gt;[[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-350 Dual Rear Wheel School Bus Chassis (1958)]]/[[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-350 Dual Rear Wheel School Bus Chassis (1959)]]&lt;br/&gt;[[Dodge C Series|1958 Dodge D-300 1-Ton Dual Rear Wheel School Bus Chassis]]/[[Dodge C Series|1959 Dodge D-300 1-Ton Dual Rear Wheel School Bus Chassis]] &lt;br/&gt;[[International Harvester A-Series|1958-1959 International Harvester A-130 Dual Rear Wheel School Bus Chassis]]&lt;br/&gt;[[Studebaker E-series truck|1958-1959 Studebaker E-Series Dual Rear Wheel School Bus Chassis]] &lt;br/&gt;'''Task Force Medium-Duty Conventional Cab Trucks (1955-1957):'''&lt;br/&gt;[[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-Series Medium-Duty Conventional Cab Trucks (1955)]]/[[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-Series Medium-Duty Conventional Cab Trucks (1956)]]/[[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-Series Medium-Duty Conventional Cab Trucks (1957)]]&lt;br/&gt;[[Dodge C Series|1955-1956 Dodge Forward Look Medium-Duty Conventional Cab Trucks]]&lt;br/&gt;[[International Harvester S-100|International Harvester S-160/S-170/S-180 2-Door Medium-Duty Conventional Cab Trucks]]/[[International Harvester A-Series|1957 International Harvester A-Series Medium-Duty Conventional Cab Trucks]]&lt;br/&gt;[[Studebaker E-series truck|1955-1957 Studebaker E-Series Medium-Duty Conventional Cab Trucks]]&lt;br/&gt;'''Task Force Medium-Duty Conventional Cab Trucks (1958-1959):'''&lt;br/&gt;[[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-Series Medium-Duty Conventional Cab Trucks (1958)]]/[[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-Series Medium-Duty Conventional Cab Trucks (1959)]]&lt;br/&gt;[[Dodge C Series|1958 Dodge Medium-Duty Conventional Cab Trucks]]/[[Dodge C Series|1959 Dodge Medium-Duty Conventional Cab Trucks]] &lt;br/&gt;[[International Harvester A-Series|1958-1959 International Harvester A-Series Medium-Duty Conventional Cab Trucks]]&lt;br/&gt;[[Studebaker E-series truck|1958-1959 Studebaker E-Series Medium-Duty Conventional Cab Trucks]] &lt;br/&gt; '''Task Force Heavy-Duty Conventional Cab Trucks (1955-1957):'''&lt;br/&gt;[[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-Series Heavy-Duty Conventional Cab Trucks (1955)]]/[[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-Series Heavy-Duty Conventional Cab Trucks (1956)]]/[[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-Series Heavy-Duty Conventional Cab Trucks (1957)]]&lt;br/&gt;[[Dodge C Series|1955-1956 Dodge Forward Look Heavy-Duty Conventional Cab Trucks]]/[[Dodge C Series|1957 Dodge Heavy-Duty Conventional Cab Trucks]]&lt;br/&gt;[[International Harvester S-100|1955-1956 International Harvester Heavy-Duty Conventional Cab Trucks]]/[[International Harvester A-Series|1957 International Harvester A-Series Heavy-Duty Conventional Cab Trucks]]&lt;br/&gt;[[Studebaker E-series truck|1955-1957 Studebaker E-Series Heavy-Duty Conventional Cab Trucks]] &lt;br/&gt; '''Task Force Heavy-Duty Conventional Cab Trucks (1958-1959):'''&lt;br/&gt;[[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-Series Heavy-Duty Conventional Cab Trucks (1958)]]/[[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-Series Heavy-Duty Conventional Cab Trucks (1959)]]&lt;br/&gt;[[Dodge C Series|1958 Dodge Heavy-Duty Conventional Cab Trucks]]/[[Dodge C Series|1959 Dodge Heavy-Duty Conventional Cab Trucks]] &lt;br/&gt;[[International Harvester A-Series|1958-1959 International Harvester A-Series Heavy-Duty Conventional Cab Trucks]]&lt;br/&gt;[[Studebaker E-series truck|1958-1959 Studebaker E-Series Heavy-Duty Conventional Cab Trucks]] &lt;br/&gt; '''Task Force Medium-Duty School Bus Chassis (1955-1957):'''&lt;br/&gt;[[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford B-Series School Bus Chassis (1955)]]/[[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-Series School Bus Chassis (1956)]]/[[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford B-Series Medium-Duty School Bus Chassis (1957)]]&lt;br/&gt;[[Dodge C Series|1955-1956 Dodge Medium-Duty School Bus Chassis]]/[[Dodge C Series|1957 Dodge Medium-Duty School Bus Chassis]]&lt;br/&gt;[[International Harvester S-100|1955-1956 International Harvester Medium-Duty School Bus Chassis]]/[[International Harvester A-Series|1957 International Harvester A-Series Medium-Duty School Bus Chassis]]&lt;br/&gt;[[Studebaker E-series truck|1955-1957 Studebaker E-Series Medium-Duty School Bus Chassis]]&lt;br/&gt; '''Task Force Medium-Duty School Bus Chassis (1958-1959):'''&lt;br/&gt;[[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford B-Series School Bus Chassis (1958)]]/[[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford B-Series School Bus Chassis (1959)]]&lt;br/&gt;[[Dodge C Series|1958 Dodge Medium-Duty School Bus Chassis]]/[[Dodge C Series|1959 Dodge Medium-Duty School Bus Chassis]] &lt;br/&gt;[[International Harvester A-Series|1958-1959 International Harvester A-Series Medium-Duty School Bus Chassis]]&lt;br/&gt;[[Studebaker E-series truck|1958-1959 Studebaker E-Series Medium-Duty School Bus Chassis]] &lt;br/&gt;'''Task Force LCF-Series (1955-1957):'''&lt;br/&gt;[[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford COE (1955)]]/[[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford COE (1956)]]&lt;br/&gt;[[Dodge C Series|1955-1956 Dodge COE]]/[[Dodge C Series|1957 Dodge COE]]&lt;br/&gt;[[International Harvester S-100|International Harvester S-160/S-170/S-180 COE]] &lt;br/&gt; '''Task Force LCF-Series (1958-1959):'''&lt;br/&gt;[[Dodge C Series|1958-1959 Dodge COE]] &lt;br/&gt;[[International Harvester A-Series|International Harvester AC-160/AC-170/AC-180]]&lt;br/&gt;'''Task Force 3800 Dual Rear Wheel Pickup Truck (1955-1956):'''&lt;br/&gt;[[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-350 2-Door Dual Rear Wheel Pickup Truck (1955)]]/[[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-350 Dual Rear Wheel Pickup Truck (1956)]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Truck|1955-1956 Willys Jeep Truck Custom Made Dual Rear Wheel Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge C Series|1955-1956 Dodge C-Series Forward Look Dual Rear Wheel Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester S-100|International Harvester S-130 Dual Rear Wheel Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker E-series truck|1955-1956 Studebaker E-Series Dual Rear Wheel Pickup Truck]]&lt;br/&gt; '''Task Force 3800 Dual Rear Wheel Pickup Truck (1957):'''&lt;br/&gt;[[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-350 Dual Rear Wheel Pickup Truck (1957)]]&lt;br/&gt;[[Dodge C Series|1957 Dodge C-Series Dual Rear Wheel Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Truck|1957 Willys Jeep Truck Custom Made Dual Rear Wheel Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester A-100|1957 International Harvester A-130 Dual Rear Wheel Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker E-series truck|1957 Studebaker E-Series Dual Rear Wheel Pickup Truck]] &lt;br/&gt; '''Task Force 3800 Dual Rear Wheel Pickup Truck (1958-1959):'''&lt;br/&gt;[[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-350 Dual Rear Wheel Pickup Truck (1958)]]/[[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-350 Dual Rear Wheel Pickup Truck (1959)]]&lt;br/&gt;[[Dodge C Series|1958 Dodge C-Series Dual Rear Wheel Pickup Truck]]/[[Dodge C Series|1959 Dodge C-Series Dual Rear Wheel Pickup Truck]] &lt;br/&gt;[[International Harvester A-Series|1958-1959 International Harvester A-130 Dual Rear Wheel Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Truck|1958-1959 Willys Jeep Truck Custom Made Dual Rear Wheel Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker E-series truck|1958-1959 Studebaker E-Series Dual Rear Wheel Pickup Truck]]&lt;br/&gt;'''Task Force 3600 Dual Rear Wheel Pickup Truck (1955-1956):'''&lt;br/&gt;[[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-250 2-Door Dual Rear Wheel Pickup Truck (1955)]]/[[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-250 Dual Rear Wheel Pickup Truck (1956)]]&lt;br/&gt;[[Dodge C Series|1955-1956 Dodge C3-D6-126 Forward Look Dual Rear Wheel Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester S-100|International Harvester S-120 Dual Rear Wheel Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Truck|1955-1956 Willys Jeep Truck Custom Made Dual Rear Wheel Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker E-series truck|1955-1956 Studebaker E-Series Dual Rear Wheel Pickup Truck]]&lt;br/&gt; '''Task Force 3600 Dual Rear Wheel Pickup Truck (1957):'''&lt;br/&gt;[[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-250 Dual Rear Wheel Pickup Truck (1957)]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Truck|1957 Willys Jeep Truck Custom Made Dual Rear Wheel Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge C Series|1957 Dodge C-Series Dual Rear Wheel Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester A-Series|1957 International Harvester A-120 Dual Rear Wheel Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker E-series truck|1957 Studebaker E-Series Dual Rear Wheel Pickup Truck]] &lt;br/&gt; '''Task Force 3600 Dual Rear Wheel Pickup Truck (1958-1959):'''&lt;br/&gt;[[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-250 Dual Rear Wheel Pickup Truck (1958)]]/[[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-250 Dual Rear Wheel Pickup Truck (1959)]]&lt;br/&gt;[[Dodge C Series|1958 Dodge D-300 Dual Rear Wheel Pickup Truck]]/[[Dodge C Series|1959 Dodge D-300  Dual Rear Wheel Pickup Truck]] &lt;br/&gt;[[International Harvester A-Series|1958-1959 International Harvester A-120 Dual Rear Wheel Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Truck|1958-1959 Willys Jeep Truck Custom Made Dual Rear Wheel Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker E-series truck|1958-1959 Studebaker E-Series Dual Rear Wheel Pickup Truck]]
|папярэднік=[[Chevrolet Advance Design|1954 Chevrolet Advance Design]]
|наступнік=[[Chevrolet C/K|1960 Chevrolet C/K]]
}}
'''Chevrolet Task Force''' (у некаторых выпадках '''Task-Force''') — гэта серыя лёгкіх грузавікоў (3100-кароткая платформа (пасля-Hansen Light Duty Express Wagon, 1914-1918 Foden Wagon 4 n.h.p. 5 ton Dropside Truck, [[Chevrolet Superior|1924 Chevrolet Closed Cab Short-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Superior|1925 Chevrolet Closed Cab Short-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Superior|1926 Chevrolet Closed Cab Short-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Series AA Capitol|1927 Chevrolet Closed Cab Short-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Series AB National|1928 Chevrolet Closed Cab Short-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Series AC International|1929 Chevrolet Closed Cab Short-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Series AD Universal|1930 Chevrolet Closed Cab Short-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Series AE Independence|1931 Chevrolet Closed Cab Short-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Series BA Confederate|1932 Chevrolet Closed Cab Short-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Series CA Eagle / Master|1933 Chevrolet Closed Cab Short-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Master|1934 Chevrolet Closed Cab Short-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Master|1935 Chevrolet Closed Cab Short-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Master|1936 Chevrolet Closed Cab Short-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Master|1937 Chevrolet Closed Cab Short-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Master|1938 Chevrolet Closed Cab Short-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Master|1939 Chevrolet Closed Cab Short-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Master|1940 Chevrolet Closed Cab Short-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet AK Series|1941-1947 Chevrolet Short-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Advance Design|1947-1953 Chevrolet 3100 Short-Bed Pickup Truck]], і [[Chevrolet Advance Design|1954 Chevrolet 3100 Short-Bed Pickup Truck]]) і 3200-доўгая платформа; пасля-Hansen Light Duty Express Wagon, 1914-1918 Foden Wagon 4 n.h.p. 5 ton Dropside Truck, [[Chevrolet Superior|1924 Chevrolet Closed Cab Long-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Superior|1925 Chevrolet Closed Cab Long-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Superior|1926 Chevrolet Closed Cab Long-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Series AA Capitol|1927 Chevrolet Closed Cab Long-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Series AB National|1928 Chevrolet Closed Cab Long-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Series AC International|1929 Chevrolet Closed Cab Long-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Series AD Universal|1930 Chevrolet Closed Cab Long-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Series AE Independence|1931 Chevrolet Closed Cab Long-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Series BA Confederate|1932 Chevrolet Closed Cab Long-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Series CA Eagle / Master|1933 Chevrolet Closed Cab Long-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Master|1934 Chevrolet Closed Cab Long-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Master|1935 Chevrolet Closed Cab Long-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Master|1936 Chevrolet Closed Cab Long-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Master|1937 Chevrolet Closed Cab Long-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Master|1938 Chevrolet Closed Cab Long-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Master|1939 Chevrolet Closed Cab Long-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Master|1940 Chevrolet Closed Cab Long-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet AK Series|1941-1947 Chevrolet Long-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Advance Design|1947-1953 Chevrolet 3200 Pickup Truck]], і [[Chevrolet Advance Design|1954 Chevrolet 3200 Pickup Truck]]) і сярэдніх грузавікоў (3600 Dual Rear Wheel Chassis Cab (пасля-Horse Drawn Giant Western Freight Wagon Built By M.P. Henderson, [[Packard|1905-1919 Packard 3-Ton Truck Chassis with Enclosed Cab and Doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Standard Closed Cab Chassis Truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Standard Closed Cab Chassis Truck]], [[Fageol|1927 Fageol Flyer Model 130 2-Door All-Steel Enclosed Cab Single-Axle Rigid Dual Rear Wheel Chassis Truck]], [[REO Speed Wagon|1928-1929 REO Speedwagon 3-Ton 2-Door All-Steel Enclosed Cab Single-Axle Rigid Dual Rear Wheel Chassis Truck]], [[Chevrolet|1930-1932 Chevrolet 1.5 Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel chassis truck]], [[Chevrolet|1933 Chevrolet 1.5 Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel chassis truck]], [[Chevrolet Master|1934 Chevrolet 1.5 Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel chassis truck]], [[Chevrolet Master|1935 Chevrolet 1.5 Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel chassis truck]], [[Chevrolet Master|1936 Chevrolet 1.5 Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel chassis truck]], [[Chevrolet Master|1937 Chevrolet 1.5 Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel chassis truck]], [[Chevrolet Master|1938 Chevrolet 1.5 Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel chassis truck]], [[Chevrolet Master|1939 Chevrolet 1.5 Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel chassis truck]], [[Chevrolet Master|1940 Chevrolet 1.5 Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel chassis truck]], [[Chevrolet AK Series|1941-1947 Chevrolet 1.5-Ton Conventional 2-door regular cab dual rear wheel single axle chassis truck]], [[Chevrolet Advance Design|1947-1953 Chevrolet Advance-Design 3600 2-door regular cab dual rear wheel chassis truck]], і [[Chevrolet Advance Design|1954 Chevrolet Advance-Design 3600 2-door regular cab dual rear wheel chassis truck]]), Task Force Medium and Heavy Duty Conventional Cab Single Axle Semi Tractor Trucks (пасля-Horse Drawn Case #1 Portable Steam Engine with a tow hitch attached on the back, Garrett and Sons 4CD Traction Engine, [[Mack Senior|1912-1915 Mack Senior All-Steel Windshield Open Cab Single Axle Semi-Tractor Truck with doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Regular Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Standard Closed Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Standard Closed Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Closed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck (1928-1929)]], [[GMC|1930-1933 GMC Model T-30C 2-Door Standard Closed Cab 2-Ton Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Chevrolet Master|1934 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel single axle semi-tractor truck]], [[Chevrolet Master|1935 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel single axle semi-tractor truck]], [[Chevrolet Master|1936 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel single axle semi-tractor truck]], [[Chevrolet Master|1937 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel single axle semi-tractor truck]], [[Chevrolet Master|1938 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel single axle semi-tractor truck]], [[Chevrolet Master|1939 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel chassis single axle semi-tractor truck]], [[Chevrolet Master|1940 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel single axle semi-tractor truck]], [[Chevrolet AK Series|1941-1947 Chevrolet 2-Ton Conventional 2-door regular cab dual rear wheel single axle semi-tractor truck]], [[Chevrolet Advance Design|1947-1953 Chevrolet Advance-Design Loadmaster Conventional 2-door regular cab dual rear wheel single axle semi-tractor truck]], і [[Chevrolet Advance Design|1954 Chevrolet Advance-Design Loadmaster Conventional 2-door regular cab dual rear wheel single axle semi-tractor truck]]), Task Force Medium and Heavy Duty Conventional Cab Tandem-Axle Semi Tractor Trucks (пасля-[[Hendrickson Motor Truck Company|1926 Hendrickson Model SW Closed Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Closed Cab Dual Rear Wheel Tandem-Axle Semi-Tractor Truck (1928-1929)]], [[GMC|1930-1933 GMC Model T-30C 2-Door Standard Closed Cab 2-Ton Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]], [[Chevrolet Master|1934 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel tandem-axle semi-tractor truck]], [[Chevrolet Master|1935 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel tandem-axle semi-tractor truck]], [[Chevrolet Master|1936 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel tandem-axle semi-tractor truck]], [[Chevrolet Master|1937 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel tandem-axle semi-tractor truck]], [[Chevrolet Master|1938 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel tandem-axle semi-tractor truck]], [[Chevrolet Master|1939 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel tandem-axle semi-tractor truck]], [[Chevrolet Master|1940 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel tandem-axle semi-tractor truck]], [[Chevrolet AK Series|1941-1947 Chevrolet 2-Ton Conventional 2-door regular cab dual rear wheel tandem-axle semi-tractor truck]], [[Chevrolet Advance Design|1947-1953 Chevrolet Advance-Design Loadmaster Conventional 2-door regular cab dual rear wheel tandem-axle semi-tractor truck]], і [[Chevrolet Advance Design|1954 Chevrolet Advance-Design Loadmaster Conventional 2-door regular cab dual rear wheel tandem-axle semi-tractor truck]]), Medium and Heavy Duty Conventional Cab Single Axle Rigid Trucks (пасля-Horse Drawn Giant Western Freight Wagon Built By M.P. Henderson, [[Packard|1905-1919 Packard 3-Ton Truck Chassis with Enclosed Cab and Doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Regular Cab Single Axle Chassis Rigid Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Standard Closed Cab Single Axle Chassis Rigid Truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Standard Closed Cab Single Axle Chassis Rigid Truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Closed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Chassis Rigid Truck (1928-1929)]], [[GMC|1930-1933 GMC Model T-30C 2-Door Standard Closed Cab 2-Ton Single Axle Chassis Rigid Truck]], [[Chevrolet Master|1934 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel single axle chassis rigid truck]], [[Chevrolet Master|1935 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel single axle chassis rigid truck]], [[Chevrolet Master|1936 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel single axle chassis rigid truck]], [[Chevrolet Master|1937 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel single axle chassis rigid truck]], [[Chevrolet Master|1938 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel single axle chassis rigid truck]], [[Chevrolet Master|1939 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel chassis single axle rigid truck]], [[Chevrolet Master|1940 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel single axle chassis rigid truck]], [[Chevrolet AK Series|1941-1947 Chevrolet 2-Ton Conventional 2-door regular cab dual rear wheel single axle chassis rigid truck]], [[Chevrolet Advance Design|1947-1953 Chevrolet Advance-Design Loadmaster Conventional 2-door regular cab dual rear wheel single axle chassis rigid truck]], і [[Chevrolet Advance Design|1954 Chevrolet Advance-Design Loadmaster Conventional 2-door regular cab dual rear wheel single axle chassis rigid truck]]), Task Force Medium and Heavy Duty Conventional Cab Tandem-Axle Rigid Trucks (пасля-[[Hendrickson Motor Truck Company|1926 Hendrickson Model SW Closed Cab Tandem Axle Chassis Rigid Truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Closed Cab Dual Rear Wheel Tandem-Axle Chassis Rigid Truck (1928-1929)]], [[GMC|1930-1933 GMC Model T-30C 2-Door Standard Closed Cab 2-Ton Tandem-Axle Chassis Rigid Truck]], [[Chevrolet Master|1934 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel tandem-axle chassis rigid truck]], [[Chevrolet Master|1935 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel tandem-axle chassis rigid truck]], [[Chevrolet Master|1936 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel tandem-axle chassis rigid truck]], [[Chevrolet Master|1937 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel tandem-axle chassis rigid truck]], [[Chevrolet Master|1938 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel tandem-axle chassis rigid truck]], [[Chevrolet Master|1939 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel tandem-axle chassis rigid truck]], [[Chevrolet Master|1940 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel tandem-axle chassis rigid truck]], [[Chevrolet AK Series|1941-1947 Chevrolet 2-Ton Conventional 2-door regular cab dual rear wheel tandem-axle chassis rigid truck]], [[Chevrolet Advance Design|1947-1953 Chevrolet Advance-Design Loadmaster Conventional 2-door regular cab dual rear wheel tandem-axle chassis rigid truck]], і [[Chevrolet Advance Design|1954 Chevrolet Advance-Design Loadmaster Conventional 2-door regular cab dual rear wheel tandem-axle chassis rigid truck]]), Task Force Medium-Duty School Bus Chassis (пасля-[[Brockway Motor Truck Company|Brockway T School Bus Chassis (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton School Bus Chassis]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton School Bus Chassis]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Dual Rear Wheel School Bus Chassis (1928-1929)]], [[GMC|1930-1933 GMC Model T-30C 2-Ton School Bus Chassis]], [[Chevrolet Master|1934 Chevrolet 2-Ton School Bus Chassis]], [[Chevrolet Master|1935 Chevrolet 2-Ton School Bus Chassis]], [[Chevrolet Master|1936 Chevrolet 2-Ton School Bus Chassis]], [[Chevrolet Master|1937 Chevrolet 2-Ton School Bus Chassis]], [[Chevrolet Master|1938 Chevrolet 2-Ton School Bus Chassis]], [[Chevrolet Master|1939 Chevrolet 2-Ton School Bus Chassis]], [[Chevrolet Master|1940 Chevrolet 2-Ton School Bus Chassis]], [[Chevrolet AK Series|1941-1947 Chevrolet Heavy-Duty Conventional School Bus Chassis]], [[Chevrolet Advance Design|1947-1953 Chevrolet Advance-Design Loadmaster Conventional School Bus Chassis]], і [[Chevrolet Advance Design|1954 Chevrolet Advance-Design Loadmaster Conventional School Bus Chassis]]), Task-Force LCF-Series Single Axle Rigid Chassis Trucks (пасля-Horse Drawn Giant Western Freight Wagon Built By M.P. Henderson, 1914-1918 Foden Wagon 4 n.h.p. 5 ton Steam Chassis Lorry, [[Sentinel Waggon Works|1926-1927 Sentinel Waggon DG4 Steam Lorry]], [[Sentinel Waggon Works|1928-1929 Sentinel Waggon DG4 Steam Lorry]], [[Sentinel Waggon Works|1930-1933 Sentinel Waggon DG4 Steam Lorry]], [[Chevrolet Master|1935-1936 Chevrolet Montpelier COE 2-door regular cab single-axle rigid chassis truck]], [[Chevrolet Master|1937 Chevrolet Montpelier COE 2-door regular cab single-axle rigid chassis truck]], [[Chevrolet Master|1938 GMC F-Series COE 2-door regular cab single-axle rigid chassis truck]], [[Chevrolet Master|1939 Chevrolet COE 2-door regular cab single-axle rigid chassis truck]], [[Chevrolet Master|1940 Chevrolet COE 2-door regular cab single-axle rigid chassis truck]], [[Chevrolet AK Series|1941-1947 Chevrolet Heavy-Duty COE 2-door regular cab single-axle rigid chassis truck]], [[Chevrolet Advance Design|1947-1953 Chevrolet Advance-Design Loadmaster COE 2-door regular cab single-axle rigid chassis truck]], і [[Chevrolet Advance Design|1954 Chevrolet Advance-Design Loadmaster COE 2-door regular cab single-axle rigid chassis truck]]), Task-Force LCF-Series Tandem Axle Rigid Chassis Trucks (пасля-[[Sentinel Waggon Works|1926-1927 Sentinel Waggon DG4 Tandem-Axle Steam Lorry]], [[Sentinel Waggon Works|1928-1929 Sentinel Waggon DG4 Tandem-Axle Steam Lorry]], [[Sentinel Waggon Works|1930-1933 Sentinel Waggon DG4 Tandem-Axle Steam Lorry]], [[Chevrolet Master|1935-1936 Chevrolet Montpelier COE 2-door regular cab tandem-axle rigid chassis truck]], [[Chevrolet Master|1937 Chevrolet Montpelier COE 2-door regular cab tandem-axle rigid chassis truck]], [[Chevrolet Master|1938 GMC F-Series COE 2-door regular cab tandem-axle rigid chassis truck]], [[Chevrolet Master|1939 Chevrolet COE 2-door regular cab tandem-axle rigid chassis truck]], [[Chevrolet Master|1940 Chevrolet COE 2-door regular cab tandem-axle rigid chassis truck]], [[Chevrolet AK Series|1941-1947 Chevrolet Heavy-Duty COE 2-door regular cab tandem-axle rigid chassis truck]], [[Chevrolet Advance Design|1947-1953 Chevrolet Advance-Design Loadmaster COE 2-door regular cab tandem-axle rigid chassis truck]], і [[Chevrolet Advance Design|1954 Chevrolet Advance-Design Loadmaster COE 2-door regular cab tandem-axle rigid chassis truck]]),  Task-Force LCF-Series Single Axle Semi-Tractor Trucks (пасля-Horse Drawn Case #1 Portable Steam Engine with a tow hitch attached on the back, Garrett and Sons 4CD Traction Engine, [[Sentinel Waggon Works|1926-1927 Sentinel Waggon DG4 Single-Axle Ballast Tractor]], [[Sentinel Waggon Works|1928-1929 Sentinel Waggon DG4 Single-Axle Ballast Tractor]], [[Sentinel Waggon Works|1930-1933 Sentinel Waggon DG4 Single-Axle Ballast Tractor]], [[Chevrolet Master|1935-1936 Chevrolet Montpelier COE 2-door regular cab single-axle semi-tractor truck]], [[Chevrolet Master|1937 Chevrolet Montpelier COE 2-door regular cab single-axle semi-tractor truck]], [[Chevrolet Master|1938 GMC F-Series COE 2-door regular cab single-axle semi-tractor truck]], [[Chevrolet Master|1939 Chevrolet COE 2-door regular cab single-axle semi-tractor truck]], [[Chevrolet Master|1940 Chevrolet COE 2-door regular cab single-axle semi-tractor truck]], [[Chevrolet AK Series|1941-1947 Chevrolet Heavy-Duty COE 2-door regular cab single-axle semi-tractor truck]], [[Chevrolet Advance Design|1947-1953 Chevrolet Advance-Design Loadmaster COE 2-door regular cab single-axle semi-tractor truck]], і [[Chevrolet Advance Design|1954 Chevrolet Advance-Design Loadmaster COE 2-door regular cab single-axle semi-tractor truck]]), Task-Force LCF-Series Tandem Axle Semi-Tractor Trucks (пасля-[[Sentinel Waggon Works|1926-1927 Sentinel Waggon DG4 Tandem-Axle Ballast Tractor]], [[Sentinel Waggon Works|1928-1929 Sentinel Waggon DG4 Tandem-Axle Ballast Tractor]], [[Sentinel Waggon Works|1930-1933 Sentinel Waggon DG4 Tandem-Axle Ballast Tractor]], [[Chevrolet Master|1935-1936 Chevrolet Montpelier COE 2-door regular cab tandem-axle semi-tractor truck]], [[Chevrolet Master|1937 Chevrolet Montpelier COE 2-door regular cab tandem-axle semi-tractor truck]], [[Chevrolet Master|1938 GMC F-Series COE 2-door regular cab tandem-axle semi-tractor truck]], [[Chevrolet Master|1939 Chevrolet COE 2-door regular cab tandem-axle semi-tractor truck]], [[Chevrolet Master|1940 Chevrolet COE 2-door regular cab tandem-axle semi-tractor truck]], [[Chevrolet AK Series|1941-1947 Chevrolet Heavy-Duty COE 2-door regular cab tandem-axle semi-tractor truck]], [[Chevrolet Advance Design|1947-1953 Chevrolet Advance-Design Loadmaster COE 2-door regular cab tandem-axle semi-tractor truck]], і [[Chevrolet Advance Design|1954 Chevrolet Advance-Design Loadmaster COE 2-door regular cab tandem-axle semi-tractor truck]]), 3800 Dual Rear Wheel School Bus Chassis (пасля-[[Brockway Motor Truck Company|Brockway T School Bus Chassis (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton School Bus Chassis]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton School Bus Chassis]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Dual Rear Wheel School Bus Chassis (1928-1929)]], [[GMC|1930-1933 GMC Model T-30C 2-Ton School Bus Chassis]], [[Chevrolet Master|1934 Chevrolet 1.5 Ton Dual Rear Wheel School Bus Chassis]], [[Chevrolet Master|1935 Chevrolet 1.5 Ton Dual Rear Wheel School Bus Chassis]], [[Chevrolet Master|1936 Chevrolet 1.5 Ton Dual Rear Wheel School Bus Chassis]], [[Chevrolet Master|1937 Chevrolet 1.5 Ton Dual Rear Wheel School Bus Chassis]], [[Chevrolet Master|1938 Chevrolet 1.5 Ton Dual Rear Wheel School Bus Chassis]], [[Chevrolet Master|1939 Chevrolet 1.5 Ton Dual Rear Wheel School Bus Chassis]], [[Chevrolet Master|1940 Chevrolet 1.5 Ton Dual Rear Wheel School Bus Chassis]], [[Chevrolet AK Series|1941-1947 Chevrolet Heavy-Duty Dual Rear Wheel School Bus Chassis]], [[Chevrolet Advance Design|1947-1953 Chevrolet Advance-Design 3800 Dual Rear Wheel School Bus Chassis]], і [[Chevrolet Advance Design|1954 Chevrolet Advance-Design 3800 Dual Rear Wheel School Bus Chassis]]), і 3800 Dual Rear Wheel Chassis Cab (пасля-Horse Drawn Giant Western Freight Wagon Built By M.P. Henderson, [[Packard|1905-1919 Packard 3-Ton Truck Chassis with Enclosed Cab and Doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Standard Closed Cab Chassis Truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Standard Closed Cab Chassis Truck]], [[Fageol|1927 Fageol Flyer Model 130 2-Door All-Steel Enclosed Cab Single-Axle Rigid Dual Rear Wheel Chassis Truck]], [[REO Speed Wagon|1928-1929 REO Speedwagon 3-Ton 2-Door All-Steel Enclosed Cab Single-Axle Rigid Dual Rear Wheel Chassis Truck]], [[Chevrolet|1930-1932 Chevrolet 1.5 Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel chassis truck]], [[Chevrolet|1933 Chevrolet 1.5 Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel chassis truck]], [[Chevrolet Master|1934 Chevrolet 1.5 Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel chassis truck]], [[Chevrolet Master|1935 Chevrolet 1.5 Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel chassis truck]], [[Chevrolet Master|1936 Chevrolet 1.5 Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel chassis truck]], [[Chevrolet Master|1937 Chevrolet 1.5 Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel chassis truck]], [[Chevrolet Master|1938 Chevrolet 1.5 Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel chassis truck]], [[Chevrolet Master|1939 Chevrolet 1.5 Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel chassis truck]], [[Chevrolet Master|1940 Chevrolet 1.5 Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel chassis truck]], [[Chevrolet AK Series|1941-1947 Chevrolet 1.5-Ton Conventional 2-door regular cab dual rear wheel single axle chassis truck]], [[Chevrolet Advance Design|1947-1953 Chevrolet Advance-Design 3800 2-door regular cab dual rear wheel chassis truck]], і [[Chevrolet Advance Design|1954 Chevrolet Advance-Design 3800 2-door regular cab dual rear wheel chassis truck]])) ад Chevrolet, прадстаўленая ў 1955 годзе, яе першая вялікая перапрацоўка з 1947 года. У паралельнай лінейцы GMC вядомая як Blue Chip, яна мела больш сучасны дызайн у параўнанні з папярэдняй [[Chevrolet Advance Design|Advance-Design]] без шкоды для надзейнасці або даўгавечнасці, Пікапы 3100 1955-1957 гадоў выпуску, пікапы 3200 з аднабаковым заднім прывадам, пікапы 3600/3800 з падвойным заднім прывадам, пікапы 3600/3800 з аднабаковым заднім прывадам, шасі з кабінай 3600 з падвойным заднім прывадам, аднавосевыя паўцягачы Task Force сярэдняй і цяжкай грузападымальнасці з звычайнай кабінай, двухвосевыя паўцягачы Task Force сярэдняй і цяжкай грузападымальнасці з звычайнай кабінай, жорсткія грузавікі Task Force сярэдняй і цяжкай грузападымальнасці з аднабаковым жорсткім прывадам, а таксама шасі з кабінай 3800 з падвойным заднім прывадам робяць кіраванне імі такім жа камфортным, як і 2-дзверным седанам Chevrolet Impala 1955-1957 гадоў выпуску, 4-дзверным седанам Chevrolet Bel Air 1955-1957 гадоў выпуску, 4-дзверным цвёрдым дахам Chevrolet Bel Air 1955-1957 гадоў выпуску, 2-дзверным Chevrolet Bel Air 1955-1957 гадоў выпуску. Цвёрды дах/спартыўнае купэ, універсал Chevrolet Nomad Wagon 1955-1957 гг., 2-дзверны седан Chevrolet Bel Air 1955-1957 гг., 4-дзверны седан Chevrolet Bel Air 1955-1957 гг., 4-дзверны цвёрды дах Chevrolet Bel Air 1955-1957 гг., 2-дзверны цвёрды дах/спартыўнае купэ Chevrolet Bel Air 1955-1957 гг. і універсал Chevrolet Nomad Wagon 1955-1957 гг., пікап 3100 1958 года, пікап 3200 з адзінарным заднім прывадам, пікап 3600/3800 з падвойным заднім прывадам, пікап 3600/3800 з адзінарным заднім прывадам, шасі з кабінай 3600 з падвойным заднім прывадам, аднавосевыя паўцягачы Task Force сярэдняй і цяжкай грузападымальнасці з звычайнай кабінай, паўцягачы Task Force сярэдняй і цяжкай грузападымальнасці з звычайнай кабінай і тандэм-восямі, жорсткія грузавікі Task Force сярэдняй і цяжкай грузападымальнасці з звычайнай кабінай і тандэм-восямі, Task Force Аднавосевыя жорсткія грузавікі сярэдняй і вялікай грузападымальнасці з звычайнай кабінай і шасі з падвойным заднім прывадам 3800 робяць іх кіраванне такім жа камфортным, як і кіраванне 2-дзверным седанам Chevrolet Impala 1958 года, 4-дзверным седанам Chevrolet Bel Air 1958 года, 4-дзверным хардтопам Chevrolet Bel Air 1958 года, 2-дзверным хардтопам/спартыўным купэ Chevrolet Bel Air 1958 года, універсалам Chevrolet Nomad 1958 года, 2-дзверным седанам Chevrolet Bel Air 1958 года, 4-дзверным седанам Chevrolet Bel Air 1958 года, 4-дзверным хардтопам Chevrolet Bel Air 1958 года, 2-дзверным хардтопам/спартыўным купэ Chevrolet Bel Air 1958 года і універсалам Chevrolet Nomad 1958 года, пікапам 3100 1959 года, пікапам 3200 з адзінарным заднім прывадам, пікапам 3600/3800 з падвойным заднім прывадам, адзінарным заднім прывадам 3600/3800. Пікап, шасі з кабінай 3600 з падвойным заднім размяшчэннем колаў, аднавосевыя паўцягачы Task Force сярэдняй і цяжкай грузападымальнасці з звычайнай кабінай, двухвосевыя паўцягачы Task Force сярэдняй і цяжкай грузападымальнасці з звычайнай кабінай, жорсткія грузавікі Task Force сярэдняй і цяжкай грузападымальнасці з звычайнай кабінай і двухвосевым размяшчэннем колаў, а таксама шасі з кабінай 3800 з падвойным заднім размяшчэннем колаў робяць кіраванне імі такім жа камфортным, як і 2-дзверны седан Chevrolet Impala 1959 года, 4-дзверны седан Chevrolet Bel Air 1959 года, 4-дзверны жорсткі дах Chevrolet Bel Air 1959 года, 2-дзвернае жорсткае дахаванне/спартыўнае купэ Chevrolet Bel Air 1959 года, універсал Chevrolet Nomad 1959 года, 2-дзверны седан Chevrolet Bel Air 1959 года, 4-дзверны седан Chevrolet Bel Air 1959 года, 4-дзверны жорсткі дах Chevrolet Bel Air 1959 года, 2-дзверны Chevrolet Bel Air 1959 года. Цвёрдае купэ/спартыўнае купэ, універсал Chevrolet Nomad 1959 года.

[[Катэгорыя:Аўтамабілі Chevrolet|Task Force]]
[[Катэгорыя:Грузавыя аўтамабілі]]
[[Катэгорыя:Аўтамабілі 1950-х гадоў]]</text>
      <sha1>3dk993e7bctx1gk87d8tbebodcy6jib</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ford Model AA</title>
    <ns>0</ns>
    <id>301334</id>
    <revision>
      <id>2668673</id>
      <parentid>2666765</parentid>
      <timestamp>2026-05-07T19:34:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-27754-63</username>
        <id>97407</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>2668673</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="38016" sha1="m2smdcv94fuukmv0014jkrx754863bp" xml:space="preserve">{{Аўтамабіль
| назва                          = «Ford Model AA»
| выява               = [[Файл:1928 Ford AA (8782154237).jpg|300пкс]]&lt;br/&gt;[[Файл:Ford Lorry BH 9132 (3963126930).jpg|300пкс]]
| вытворца                     = «[[Ford Motor Company]]»
| гады       = 1927–1932
| кляса               =  Medium commercial
| тып кузаву          =  Chassis/Dual Chassis&lt;br/&gt;Ambulance&lt;br/&gt;Mail truck&lt;br/&gt;Panel truck&lt;br/&gt;Pickup&lt;br/&gt;Deluxe pickup&lt;br/&gt;Platform truck&lt;br/&gt;Stake bed truck
| падобныя           = '''Model AA 76-A Open Cab Single-Axle Single Rear Wheel Semi-Tractor Truck (1928-1929):'''&lt;br/&gt;[[Dodge|1928-1929 Dodge Brothers Open Cab Single-Axle Single Rear Wheel Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester|1928-1929 International Harvester Open Cab Single-Axle Single Rear Wheel Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet|Chevrolet Series LQ / LR / LS Open Cab Single-Axle Single Rear Wheel Semi-Tractor Truck (1928)]]/[[Chevrolet|Chevrolet Series LQ / LR / LS Open Cab Single-Axle Single Rear Wheel Semi-Tractor Truck (1929)]]&lt;br/&gt;[[GMC|1928-1929 General Motors Open Cab Single-Axle Single Rear Wheel Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker|1928-1929 Studebaker Open Cab Single-Axle Single Rear Wheel Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[REO|REO Speedwagon Open Cab Single-Axle Single Rear Wheel Semi-Tractor Truck (1928-1929)]]&lt;br/&gt;'''Model AA 82-A Closed Cab Single-Axle Single Rear Wheel Semi-Tractor Truck (1928-1929):'''&lt;br/&gt;[[Dodge|1928-1929 Dodge Brothers Closed Cab Single-Axle Single Rear Wheel Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester|1928-1929 International Harvester Closed Cab Single-Axle Single Rear Wheel Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet|Chevrolet Series LQ / LR / LS Closed Cab Single-Axle Single Rear Wheel Semi-Tractor Truck (1928)]]/[[Chevrolet|Chevrolet Series LQ / LR / LS Closed Cab Single-Axle Single Rear Wheel Semi-Tractor Truck (1929)]]&lt;br/&gt;[[GMC|1928-1929 General Motors Closed Cab Single-Axle Single Rear Wheel Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker|1928-1929 Studebaker Closed Cab Single Rear Wheel Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[REO|REO Speedwagon Closed Cab Single-Axle Single Rear Wheel Semi-Tractor Truck (1928-1929)]]&lt;br/&gt;'''Model AA 76-B Open Cab Single-Axle Single Rear Wheel Semi-Tractor Truck (1930-1931):'''&lt;br/&gt;[[Dodge|1930-1931 Dodge Brothers Open Cab Single-Axle Single Rear Wheel Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester|1930-1931 International Harvester Open Cab Single-Axle Single Rear Wheel Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet|Chevrolet Series LQ / LR / LS Open Cab Single-Axle Single Rear Wheel Semi-Tractor Truck (1930)]]/[[Chevrolet|Chevrolet Series LT / M / N Open Cab Single-Axle Single Rear Wheel Semi-Tractor Truck (1931)]]&lt;br/&gt;[[GMC|1930-1931 General Motors Open Cab Single-Axle Single Rear Wheel Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker|Studebaker Model S Open Cab Single-Axle Single Rear Wheel Semi-Tractor Truck (1930-1931)]]&lt;br/&gt;[[REO|REO Speedwagon Open Cab Single-Axle Single Rear Wheel Semi-Tractor Truck (1930-1931)]]&lt;br/&gt;'''Model AA 82-B Closed Cab Single-Axle Single Rear Wheel Semi-Tractor Truck (1930-1931):'''&lt;br/&gt;[[Dodge|1930-1931 Dodge Brothers Closed Cab Single-Axle Single Rear Wheel Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester|1930-1931 International Harvester Closed Cab Single-Axle Single Rear Wheel Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet|Chevrolet Series LQ / LR / LS Closed Cab Single-Axle Single Rear Wheel Semi-Tractor Truck (1930)]]/[[Chevrolet|Chevrolet Series LT / M / N Closed Cab Single-Axle Single Rear Wheel Semi-Tractor Truck (1931)]]&lt;br/&gt;[[GMC|1930-1931 General Motors Closed Cab Single-Axle Single Rear Wheel Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker|Studebaker Model S Closed Cab Single-Axle Single Rear Wheel Semi-Tractor Truck (1930-1931)]]&lt;br/&gt;[[REO|REO Speedwagon Closed Cab Single-Axle Single Rear Wheel Semi-Tractor Truck (1930-1931)]]&lt;br/&gt;'''Model AA 76-A Open Cab Single-Axle Dual Rear Wheel Semi-Tractor Truck (1928-1929):'''&lt;br/&gt;[[Dodge|1928-1929 Dodge Brothers Open Cab Single-Axle Dual Rear Wheel Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Sterling Trucks|1928-1929 Sterling DB 8 63 Open Cab Single-Axle Dual Rear Wheel Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Mack BB / BC / BF / BG / BJ / BL|1928-1929 Mack Model BJ Open Cab Single-Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Selden Roadmaster 47 Single-Axle Dual Rear Wheel Open Cab Semi-Tractor Truck (1928–1929)]]&lt;br/&gt;[[International Harvester|1928-1929 International Harvester Open Cab Single-Axle Dual Rear Wheel Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[REO|REO Speedwagon Open Cab Single-Axle Dual Rear Wheel Semi-Tractor Truck (1928-1929)]]&lt;br/&gt;'''Model AA 82-A Closed Cab Single-Axle Dual Rear Wheel Semi-Tractor Truck (1928-1929):'''&lt;br/&gt; [[International Harvester|1928-1929 International Harvester Open Cab Single-Axle Dual Rear Wheel Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge|1928-1929 Dodge Brothers Closed Cab Single-Axle Dual Rear Wheel Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Sterling Trucks|1928-1929 Sterling DB 8 63 Closed Cab Single-Axle Dual Rear Wheel Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Mack BB / BC / BF / BG / BJ / BL|1928-1929 Mack Model BJ 2-Door All-Steel Enclosed Cab Single-Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Selden Roadmaster 47 Single-Axle Closed Cab Dual Rear Wheel Semi-Tractor Truck (1928–1929)]]&lt;br/&gt;[[REO|REO Speedwagon Closed Cab Single-Axle Dual Rear Wheel Semi-Tractor Truck (1928-1929)]]&lt;br/&gt;'''Model AA 76-B Open Cab Single-Axle Dual Rear Wheel Semi-Tractor Truck (1930-1931):'''&lt;br/&gt;[[Dodge|1930-1931 Dodge Brothers Open Cab Single-Axle Dual Rear Wheel Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester|1930-1931 International Harvester Open Cab Single-Axle Dual Rear Wheel Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet|Chevrolet Series LQ / LR / LS Open Cab Single-Axle Dual Rear Wheel Semi-Tractor Truck (1930)]]/[[Chevrolet|Chevrolet Series LT / M / N Open Cab Single-Axle Dual Rear Wheel Semi-Tractor Truck (1931)]]&lt;br/&gt;[[GMC|1930-1931 General Motors Open Cab Single-Axle Dual Rear Wheel Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt; [[Autocar Dispatch|Autocar Dispatch Open Cab Single-Axle Dual Rear Wheel Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker|Studebaker Model S Open Cab Single-Axle Dual Rear Wheel Semi-Tractor Truck (1930-1931)]]&lt;br/&gt;[[REO|REO Speedwagon Open Cab Single-Axle Dual Rear Wheel Semi-Tractor Truck (1930-1931)]]&lt;br/&gt;'''Model AA 82-B Closed Cab Single-Axle Dual Rear Wheel Semi-Tractor Truck (1930-1931):'''&lt;br/&gt;[[Autocar Dispatch|Autocar Dispatch Closed Cab Single-Axle Dual Rear Wheel Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge|1930-1931 Dodge Brothers Closed Cab Single-Axle Dual Rear Wheel Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester|1930-1931 International Harvester Closed Cab Single-Axle Dual Rear Wheel Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet|Chevrolet Series LQ / LR / LS Closed Cab Single-Axle Dual Rear Wheel Semi-Tractor Truck (1930)]]/[[Chevrolet|Chevrolet Series LT / M / N Closed Cab Single-Axle Dual Rear Wheel Semi-Tractor Truck (1931)]]&lt;br/&gt;[[GMC|1930-1931 General Motors Closed Cab Single-Axle Dual Rear Wheel Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker|Studebaker Model S Closed Cab Single-Axle Dual Rear Wheel Semi-Tractor Truck (1930-1931)]]&lt;br/&gt;[[REO|REO Speedwagon Closed Cab Single-Axle Dual Rear Wheel Semi-Tractor Truck (1930-1931)]]&lt;br/&gt;'''Model AA 76-A Open Cab Single Rear Wheel Tandem-Axle Semi-Tractor Truck (1928-1929):'''&lt;br/&gt;[[Dodge|1928-1929 Dodge Brothers Open Cab Single Rear Wheel Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester|1928-1929 International Harvester Open Cab Single Rear Wheel Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet|Chevrolet Series LQ / LR / LS Open Cab Single Rear Wheel Tandem-Axle Semi-Tractor Truck (1928)]]/[[Chevrolet|Chevrolet Series LQ / LR / LS Open Cab Single Rear Wheel Tandem-Axle Semi-Tractor Truck (1929)]]&lt;br/&gt;[[GMC|1928-1929 General Motors Open Cab Single Rear Wheel Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker|1928-1929 Studebaker Open Cab Single Rear Wheel Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[REO|REO Speedwagon Open Cab Single Rear Wheel Tandem-Axle Semi-Tractor Truck (1928-1929)]]&lt;br/&gt;'''Model AA 82-A Closed Cab Single Rear Wheel Tandem-Axle Semi-Tractor Truck (1928-1929):'''&lt;br/&gt;[[Dodge|1928-1929 Dodge Brothers Closed Cab Single Rear Wheel Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester|1928-1929 International Harvester Closed Cab Single Rear Wheel Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet|Chevrolet Series LQ / LR / LS Closed Cab Single Rear Wheel Tandem-Axle Semi-Tractor Truck (1928)]]/[[Chevrolet|Chevrolet Series LQ / LR / LS Closed Cab Single Rear Wheel Tandem-Axle Semi-Tractor Truck (1929)]]&lt;br/&gt;[[GMC|1928-1929 General Motors Closed Cab Single Rear Wheel Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker|1928-1929 Studebaker Closed Cab Single Rear Wheel Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[REO|REO Speedwagon Closed Cab Single Rear Wheel Tandem-Axle Semi-Tractor Truck (1928-1929)]]&lt;br/&gt;'''Model AA 76-B Open Cab Single Rear Wheel Tandem-Axle Semi-Tractor Truck (1930-1931):'''&lt;br/&gt;[[Autocar Dispatch|Autocar Dispatch Open Cab Single Rear Wheel Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge|1930-1931 Dodge Brothers Open Cab Single Rear Wheel Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester|1930-1931 International Harvester Open Cab Single Rear Wheel Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet|Chevrolet Series LQ / LR / LS Open Cab Single Rear Wheel Tandem-Axle Semi-Tractor Truck (1930)]]/[[Chevrolet|Chevrolet Series LT / M / N Open Cab Single Rear Wheel Tandem-Axle Semi-Tractor Truck (1931)]]&lt;br/&gt;[[GMC|1930-1931 General Motors Open Cab Single Rear Wheel Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker|Studebaker Model S Open Cab Single Rear Wheel Tandem-Axle Semi-Tractor Truck (1930-1931)]]&lt;br/&gt;[[REO|REO Speedwagon Open Cab Single Rear Wheel Tandem-Axle Semi-Tractor Truck (1930-1931)]]&lt;br/&gt;'''Model AA 82-B Closed Cab Single Rear Wheel Tandem-Axle Semi-Tractor Truck (1930-1931):'''&lt;br/&gt;[[Dodge|1930-1931 Dodge Brothers Closed Cab Single Rear Wheel Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester|1930-1931 International Harvester Closed Cab Single Rear Wheel Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet|Chevrolet Series LQ / LR / LS Closed Cab Single Rear Wheel Tandem-Axle Semi-Tractor Truck (1930)]]/[[Chevrolet|Chevrolet Series LT / M / N Closed Cab Single Rear Wheel Tandem-Axle Semi-Tractor Truck (1931)]]&lt;br/&gt;[[GMC|1930-1931 General Motors Closed Cab Single Rear Wheel Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker|Studebaker Model S Closed Cab Single Rear Wheel Tandem-Axle Semi-Tractor Truck (1930-1931)]]&lt;br/&gt;[[REO|REO Speedwagon Closed Cab Single Rear Wheel Tandem-Axle Semi-Tractor Truck (1930-1931)]]&lt;br/&gt;'''Model AA 76-A Open Cab Tandem-Axle Dual Rear Wheel Semi-Tractor Truck (1928-1929):'''&lt;br/&gt;[[Dodge|1928-1929 Dodge Brothers Open Cab Tandem-Axle Dual Rear Wheel Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Sterling Trucks|1928-1929 Sterling DB 8 63 Open Cab Tandem-Axle Dual Rear Wheel Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Mack BB / BC / BF / BG / BJ / BL|1928-1929 Mack Model BJ Open Cab Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Selden Roadmaster 47 Tandem-Axle Dual Rear Wheel Open Cab Semi-Tractor Truck (1928–1929)]]&lt;br/&gt;[[REO|REO Speedwagon Open Cab Tandem-Axle Dual Rear Wheel Semi-Tractor Truck (1928-1929)]]&lt;br/&gt;'''Model AA 82-A Closed Cab Tandem-Axle Dual Rear Wheel Semi-Tractor Truck (1928-1929):'''&lt;br/&gt; [[International Harvester|1928-1929 International Harvester Closed Cab Tandem-Axle Dual Rear Wheel Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge|1928-1929 Dodge Brothers Closed Cab Tandem-Axle Dual Rear Wheel Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Sterling Trucks|1928-1929 Sterling DB 8 63 Closed Cab Tandem-Axle Dual Rear Wheel Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Mack BB / BC / BF / BG / BJ / BL|1928-1929 Mack Model BJ 2-Door All-Steel Enclosed Cab Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Selden Roadmaster 47 Tandem-Axle Closed Cab Dual Rear Wheel Semi-Tractor Truck (1928–1929)]]&lt;br/&gt;[[REO|REO Speedwagon Closed Cab Tandem-Axle Dual Rear Wheel Semi-Tractor Truck (1928-1929)]]&lt;br/&gt;'''Model AA 76-B Open Cab Tandem-Axle Dual Rear Wheel Semi-Tractor Truck (1930-1931):'''&lt;br/&gt;[[Autocar Dispatch|Autocar Dispatch Open Cab Tandem-Axle Dual Rear Wheel Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge|1930-1931 Dodge Brothers Open Cab Tandem-Axle Dual Rear Wheel Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester|1930-1931 International Harvester Open Cab Tandem-Axle Dual Rear Wheel Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet|Chevrolet Series LQ / LR / LS Open Cab Tandem-Axle Dual Rear Wheel Semi-Tractor Truck (1930)]]/[[Chevrolet|Chevrolet Series LT / M / N Open Cab Tandem-Axle Dual Rear Wheel Semi-Tractor Truck (1931)]]&lt;br/&gt;[[GMC|1930-1931 General Motors Open Cab Tandem-Axle Dual Rear Wheel Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker|Studebaker Model S Open Cab Tandem-Axle Dual Rear Wheel Semi-Tractor Truck (1930-1931)]]&lt;br/&gt;[[REO|REO Speedwagon Open Cab Tandem-Axle Dual Rear Wheel Semi-Tractor Truck (1930-1931)]]&lt;br/&gt;'''Model AA 82-B Closed Cab Tandem-Axle Dual Rear Wheel Semi-Tractor Truck (1930-1931):'''&lt;br/&gt;[[Autocar Dispatch|Autocar Dispatch Closed Cab Tandem-Axle Dual Rear Wheel Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge|1930-1931 Dodge Brothers Closed Cab Tandem-Axle Dual Rear Wheel Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester|1930-1931 International Harvester Closed Cab Tandem-Axle Dual Rear Wheel Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet|Chevrolet Series LQ / LR / LS Closed Cab Tandem-Axle Dual Rear Wheel Semi-Tractor Truck (1930)]]/[[Chevrolet|Chevrolet Series LT / M / N Closed Cab Tandem-Axle Dual Rear Wheel Semi-Tractor Truck (1931)]]&lt;br/&gt;[[GMC|1930-1931 General Motors Closed Cab Tandem-Axle Dual Rear Wheel Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker|Studebaker Model S Closed Cab Tandem-Axle Dual Rear Wheel Semi-Tractor Truck (1930-1931)]]&lt;br/&gt;[[REO|REO Speedwagon Closed Cab Tandem-Axle Dual Rear Wheel Semi-Tractor Truck (1930-1931)]]&lt;br/&gt;'''Model AA 76-A Open Cab Single Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck (1928-1929):'''&lt;br/&gt;[[Dodge|1928-1929 Dodge Brothers Open Cab Single Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester|1928-1929 International Harvester Open Cab Single Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet|Chevrolet Series LQ / LR / LS Open Cab Single Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck (1928)]]/[[Chevrolet|Chevrolet Series LQ / LR / LS Open Cab Single Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck (1929)]]&lt;br/&gt;[[GMC|1928-1929 General Motors Open Cab Single Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker|1928-1929 Studebaker Open Cab Single Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[REO|REO Speedwagon Open Cab Single Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck (1928-1929)]]&lt;br/&gt;'''Model AA 82-A Closed Cab Single Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck (1928-1929):'''&lt;br/&gt;[[Dodge|1928-1929 Dodge Brothers Closed Cab Single Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester|1928-1929 International Harvester Closed Cab Single Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet|Chevrolet Series LQ / LR / LS Closed Cab Single Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck (1928)]]/[[Chevrolet|Chevrolet Series LQ / LR / LS Closed Cab Single Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck (1929)]]&lt;br/&gt;[[GMC|1928-1929 General Motors Closed Cab Single Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker|1928-1929 Studebaker Closed Cab Single Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[REO|REO Speedwagon Closed Cab Single Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck (1928-1929)]]&lt;br/&gt;'''Model AA 76-B Open Cab Single Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck (1930-1931):'''&lt;br/&gt;[[Dodge|1930-1931 Dodge Brothers Open Cab Single Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester|1930-1931 International Harvester Open Cab Single Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet|Chevrolet Series LQ / LR / LS Open Cab Single Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck (1930)]]/[[Chevrolet|Chevrolet Series LT / M / N Open Cab Single Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck (1931)]]&lt;br/&gt;[[GMC|1930-1931 General Motors Open Cab Single Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker|Studebaker Model S Open Cab Single Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck (1930-1931)]]&lt;br/&gt;[[REO|REO Speedwagon Open Cab Single Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck (1930-1931)]]&lt;br/&gt;'''Model AA 82-B Closed Cab Single Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck (1930-1931):'''&lt;br/&gt;[[Dodge|1930-1931 Dodge Brothers Closed Cab Single Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester|1930-1931 International Harvester Closed Cab Single Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet|Chevrolet Series LQ / LR / LS Closed Cab Single Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck (1930)]]/[[Chevrolet|Chevrolet Series LT / M / N Closed Cab Single Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck (1931)]]&lt;br/&gt;[[GMC|1930-1931 General Motors Closed Cab Single Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker|Studebaker Model S Closed Cab Single Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck (1930-1931)]]&lt;br/&gt;[[REO|REO Speedwagon Closed Cab Single Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck (1930-1931)]]&lt;br/&gt;'''Model AA 76-A Open Cab Dual Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck (1928-1929):'''&lt;br/&gt;[[Dodge|1928-1929 Dodge Brothers Open Cab Dual Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt; [[International Harvester|1928-1929 International Harvester Open Cab Dual Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[Sterling Trucks|1928-1929 Sterling DB 8 63 Open Cab Dual Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[Mack BB / BC / BF / BG / BJ / BL|1928-1929 Mack Model BJ Open Cab Dual Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[Selden Roadmaster 47 Open Cab Dual Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck (1928–1929)]]&lt;br/&gt;[[REO|REO Speedwagon Open Cab Dual Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck (1928-1929)]]&lt;br/&gt;'''Model AA 82-A Closed Cab Dual Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck (1928-1929):'''&lt;br/&gt;[[International Harvester|1928-1929 International Harvester Closed Cab Dual Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge|1928-1929 Dodge Brothers Closed Cab Dual Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[Sterling Trucks|1928-1929 Sterling DB 8 63 Closed Cab Dual Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[Mack BB / BC / BF / BG / BJ / BL|1928-1929 Mack Model BJ Closed Cab Dual Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[Selden Roadmaster 47 Closed Cab Dual Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck (1928–1929)]]&lt;br/&gt;[[REO|REO Speedwagon Closed Cab Dual Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck (1928-1929)]]&lt;br/&gt;'''Model AA 76-B Open Cab Dual Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck (1930-1931):'''&lt;br/&gt;[[Autocar Dispatch|Autocar Dispatch Open Cab Dual Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge|1930-1931 Dodge Brothers Open Cab Dual Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester|1930-1931 International Harvester Open Cab Dual Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet|Chevrolet Series LQ / LR / LS Open Cab Dual Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck (1930)]]/[[Chevrolet|Chevrolet Series LT / M / N Open Cab Dual Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck (1931)]]&lt;br/&gt;[[GMC|1930-1931 General Motors Open Cab Dual Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker|Studebaker Model S Open Cab Dual Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck (1930-1931)]]&lt;br/&gt;[[REO|REO Speedwagon Open Cab Dual Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck (1930-1931)]]&lt;br/&gt;'''Model AA 82-B Closed Cab Dual Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck (1930-1931):'''&lt;br/&gt;[[Autocar Dispatch|Autocar Dispatch Closed Cab Dual Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge|1930-1931 Dodge Brothers Closed Cab Dual Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester|1930-1931 International Harvester Closed Cab Dual Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet|Chevrolet Series LQ / LR / LS Closed Cab Dual Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck (1930)]]/[[Chevrolet|Chevrolet Series LT / M / N Closed Cab Dual Rear Wheel Truck (1931)]]&lt;br/&gt;[[GMC|1930-1931 General Motors Closed Cab Dual Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker|Studebaker Model S Closed Cab Dual Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck (1930-1931)]]&lt;br/&gt;[[REO|REO Speedwagon Closed Cab Dual Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck (1930-1931)]]&lt;br/&gt;'''Model AA 76-A Open Cab Tandem Axle Single Rear Wheel Chassis Truck (1928-1929):'''&lt;br/&gt;[[Dodge|1928-1929 Dodge Brothers Open Cab Tandem Axle Single Rear Wheel Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester|1928-1929 International Harvester Open Cab Tandem Axle Single Rear Wheel Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet|Chevrolet Series LQ / LR / LS Open Cab Tandem Axle Single Rear Wheel Chassis Truck (1928)]]/[[Chevrolet|Chevrolet Series LQ / LR / LS Open Cab Tandem Axle Single Rear Wheel Chassis Truck (1929)]]&lt;br/&gt;[[GMC|1928-1929 General Motors Open Cab Tandem Axle Single Rear Wheel Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker|1928-1929 Studebaker Open Cab Tandem Axle Single Rear Wheel Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[REO|REO Speedwagon Open Cab Tandem Axle Single Rear Wheel Chassis Truck (1928-1929)]]&lt;br/&gt;'''Model AA 82-A Closed Cab Tandem Axle Single Rear Wheel Chassis Truck (1928-1929):'''&lt;br/&gt;[[Dodge|1928-1929 Dodge Brothers Closed Cab Tandem Axle Single Rear Wheel Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester|1928-1929 International Harvester Closed Cab Tandem Axle Single Rear Wheel Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet|Chevrolet Series LQ / LR / LS Closed Cab Tandem Axle Single Rear Wheel Chassis Truck (1928)]]/[[Chevrolet|Chevrolet Series LQ / LR / LS Closed Cab Tandem Axle Single Rear Wheel Chassis Truck (1929)]]&lt;br/&gt;[[GMC|1928-1929 General Motors Closed Cab Tandem Axle Single Rear Wheel Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker|1928-1929 Studebaker Closed Cab Tandem Axle Single Rear Wheel Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[REO|REO Speedwagon Closed Cab Tandem Axle Single Rear Wheel Chassis Truck (1928-1929)]]&lt;br/&gt;'''Model AA 76-B Open Cab Tandem Axle Single Rear Wheel Chassis Truck (1930-1931):'''&lt;br/&gt;[[Dodge|1930-1931 Dodge Brothers Open Cab Tandem Axle Single Rear Wheel Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester|1930-1931 International Harvester Open Cab Tandem Axle Single Rear Wheel Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet|Chevrolet Series LQ / LR / LS Open Cab Tandem Axle Single Rear Wheel Chassis Truck (1930)]]/[[Chevrolet|Chevrolet Series LT / M / N Open Cab Tandem Axle Single Rear Wheel Chassis Truck (1931)]]&lt;br/&gt;[[GMC|1930-1931 General Motors Open Cab Tandem Axle Single Rear Wheel Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker|Studebaker Model S Open Cab Tandem Axle Single Rear Wheel Chassis Truck (1930-1931)]]&lt;br/&gt;[[REO|REO Speedwagon Open Cab Tandem Axle Single Rear Wheel Chassis Truck (1930-1931)]]&lt;br/&gt;'''Model AA 82-B Closed Cab Tandem Axle Single Rear Wheel Chassis Truck (1930-1931):'''&lt;br/&gt;[[Dodge|1930-1931 Dodge Brothers Closed Cab Tandem Axle Single Rear Wheel Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester|1930-1931 International Harvester Closed Cab Tandem Axle Single Rear Wheel Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet|Chevrolet Series LQ / LR / LS Closed Cab Tandem Axle Single Rear Wheel Chassis Truck (1930)]]/[[Chevrolet|Chevrolet Series LT / M / N Closed Cab Tandem Axle Single Rear Wheel Chassis Truck (1931)]]&lt;br/&gt;[[GMC|1930-1931 General Motors Closed Cab Tandem Axle Single Rear Wheel Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker|Studebaker Model S Closed Cab Tandem Axle Single Rear Wheel Chassis Truck (1930-1931)]]&lt;br/&gt;[[REO|REO Speedwagon Closed Cab Tandem Axle Single Rear Wheel Chassis Truck (1930-1931)]]&lt;br/&gt;'''Model AA 76-A Open Cab Tandem-Axle Dual Rear Wheel Chassis Truck (1928-1929):'''&lt;br/&gt;[[Dodge|1928-1929 Dodge Brothers Open Cab Dual Rear Wheel Tandem-Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[Sterling Trucks|1928-1929 Sterling DB 8 63 Open Cab Dual Rear Wheel Tandem-Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[Mack BB / BC / BF / BG / BJ / BL|1928-1929 Mack Model BJ Open Cab Dual Rear Wheel Tandem-Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt; [[International Harvester|1928-1929 International Harvester Open Cab Dual Rear Wheel Tandem-Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[Selden Roadmaster 47 Open Cab Dual Rear Wheel Tandem-Axle Chassis Truck (1928–1929)]]&lt;br/&gt;[[REO|REO Speedwagon Open Cab Dual Rear Wheel Tandem-Axle Chassis Truck (1928-1929)]]&lt;br/&gt;'''Model AA 82-A Closed Cab Dual Rear Wheel Truck (1928-1929):'''&lt;br/&gt;[[Dodge|1928-1929 Dodge Brothers Closed Cab Dual Rear Wheel Tandem-Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[Sterling Trucks|1928-1929 Sterling DB 8 63 Closed Cab Dual Rear Wheel Tandem-Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[Mack BB / BC / BF / BG / BJ / BL|1928-1929 Mack Model BJ Closed Cab Dual Rear Wheel Tandem-Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt; [[International Harvester|1928-1929 International Harvester Closed Cab Dual Rear Wheel Tandem-Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[Selden Roadmaster 47 Closed Cab Dual Rear Wheel Tandem-Axle Chassis Truck (1928–1929)]]&lt;br/&gt;[[REO|REO Speedwagon Closed Cab Dual Rear Wheel Tandem-Axle Chassis Truck (1928-1929)]]&lt;br/&gt;'''Model AA 76-B Open Cab Tandem Axle Dual Rear Wheel Chassis Truck (1930-1931):'''&lt;br/&gt;[[Dodge|1930-1931 Dodge Brothers Open Cab Tandem Axle Dual Rear Wheel Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester|1930-1931 International Harvester Open Cab Tandem Axle Dual Rear Wheel Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet|Chevrolet Series LQ / LR / LS Open Cab Tandem Axle Dual Rear Wheel Chassis Truck (1930)]]/[[Chevrolet|Chevrolet Series LT / M / N Open Cab Tandem Axle Dual Rear Wheel Chassis Truck (1931)]]&lt;br/&gt;[[GMC|1930-1931 General Motors Open Cab Tandem Axle Dual Rear Wheel Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker|Studebaker Model S Open Cab Tandem Axle Dual Rear Wheel Chassis Truck (1930-1931)]]&lt;br/&gt;[[REO|REO Speedwagon Open Cab Tandem Axle Dual Rear Wheel Chassis Truck (1930-1931)]]&lt;br/&gt;'''Model AA 82-B Closed Cab Tandem Axle Dual Rear Wheel Chassis Truck (1930-1931):'''&lt;br/&gt;[[Autocar Dispatch|Autocar Dispatch Closed Cab Tandem Axle Dual Rear Wheel Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge|1930-1931 Dodge Brothers Closed Cab Tandem Axle Dual Rear Wheel Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester|1930-1931 International Harvester Closed Cab Tandem Axle Dual Rear Wheel Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet|Chevrolet Series LQ / LR / LS Closed Cab Tandem Axle Dual Rear Wheel Chassis Truck (1930)]]/[[Chevrolet|Chevrolet Series LT / M / N Closed Cab Tandem Axle Dual Rear Wheel Chassis Truck (1931)]]&lt;br/&gt;[[GMC|1930-1931 General Motors Closed Cab Tandem Axle Dual Rear Wheel Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker|Studebaker Model S Closed Cab Tandem Axle Dual Rear Wheel Chassis Truck (1930-1931)]]&lt;br/&gt;[[REO|REO Speedwagon Closed Cab Tandem Axle Dual Rear Wheel Chassis Truck (1930-1931)]]&lt;br/&gt;'''Model AA Milk Delivery Truck (Closed Body; 1928-1929):'''&lt;br/&gt;[[Dodge|1928-1929 Dodge Brothers Closed Milk Delivery Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester|1928-1929 International Harvester Closed Milk Delivery Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet|Chevrolet Series LQ / LR / LS Closed Milk Delivery Truck (1928)]]/[[Chevrolet|Chevrolet Series LQ / LR / LS Closed Milk Delivery Truck (1929)]]&lt;br/&gt;[[GMC|1928-1929 General Motors Closed Milk Delivery Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker|1928-1929 Studebaker Closed Milk Delivery Truck]]&lt;br/&gt;[[REO|REO Speedwagon Closed Milk Delivery Truck (1928-1929)]]&lt;br/&gt;'''Model AA Milk Delivery Truck (Closed Body; 1930-1931):'''&lt;br/&gt;[[Autocar Dispatch|Autocar Dispatch Milk Delivery Truck (Closed Body)]]&lt;br/&gt;[[Dodge|1930-1931 Dodge Brothers Milk Delivery Truck (Closed Body)]]&lt;br/&gt;[[International Harvester|1930-1931 International Harvester Milk Delivery Truck (Closed Body)]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet|Chevrolet Series LQ / LR / LS Milk Delivery Truck (Closed Body; 1930)]]/[[Chevrolet|Chevrolet Series LT / M / N Milk Delivery Truck (Closed Body; 1931)]]&lt;br/&gt;[[GMC|1930-1931 General Motors Milk Delivery Truck (Closed Body)]]&lt;br/&gt;[[Studebaker|Studebaker Milk Delivery Truck (Closed Body; 1930-1931)]]&lt;br/&gt;[[REO|REO Speedwagon Milk Delivery Truck (Closed Body; 1930-1931)]]&lt;br/&gt;'''Model AA Mail Truck (Closed Body; 1928-1929):'''&lt;br/&gt;[[Dodge|1928-1929 Dodge Brothers Closed Mail Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester|1928-1929 International Harvester Closed Mail Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet|Chevrolet Series LQ / LR / LS Closed Mail Truck (1928)]]/[[Chevrolet|Chevrolet Series LQ / LR / LS Closed Mail Truck (1929)]]&lt;br/&gt;[[GMC|1928-1929 General Motors Closed Mail Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker|1928-1929 Studebaker Closed Mail Truck]]&lt;br/&gt;[[REO|REO Speedwagon Closed Mail Truck (1928-1929)]]&lt;br/&gt;'''Model AA Mail Truck (Closed Body; 1930-1931):'''&lt;br/&gt;[[Autocar Dispatch|Autocar Dispatch Mail Truck (Closed Body)]]&lt;br/&gt;[[Dodge|1930-1931 Dodge Brothers Mail Truck (Closed Body)]]&lt;br/&gt;[[International Harvester|1930-1931 International Harvester Mail Truck (Closed Body)]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet|Chevrolet Series LQ / LR / LS Mail Truck (Closed Body; 1930)]]/[[Chevrolet|Chevrolet Series LT / M / N Mail Truck (Closed Body; 1931)]]&lt;br/&gt;[[GMC|1930-1931 General Motors Mail Truck (Closed Body)]]&lt;br/&gt;[[Studebaker|Studebaker Mail Truck (Closed Body; 1930-1931)]]&lt;br/&gt;[[REO|REO Speedwagon Mail Truck (Closed Body; 1930-1931)]]&lt;br/&gt;'''Model AA Panel Delivery Truck (Closed Body; 1928-1929):'''&lt;br/&gt;[[Dodge|1928-1929 Dodge Brothers Closed Panel Delivery Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester|1928-1929 International Harvester Closed Panel Delivery Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet|Chevrolet Series LQ / LR / LS Closed Panel Delivery Truck (1928)]]/[[Chevrolet|Chevrolet Series LQ / LR / LS Closed Panel Delivery Truck (1929)]]&lt;br/&gt;[[GMC|1928-1929 General Motors Closed Panel Delivery Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker|1928-1929 Studebaker Closed Panel Delivery Truck]]&lt;br/&gt;[[REO|REO Speedwagon Closed Panel Delivery Truck (1928-1929)]]&lt;br/&gt;'''Model AA Panel Delivery Truck (Closed Body; 1930-1931):'''&lt;br/&gt;[[Autocar Dispatch|Autocar Dispatch Panel Delivery Truck (Closed Body)]]&lt;br/&gt;[[Dodge|1930-1931 Dodge Brothers Panel Delivery Truck (Closed Body)]]&lt;br/&gt;[[International Harvester|1930-1931 International Harvester Panel Delivery Truck (Closed Body)]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet|Chevrolet Series LQ / LR / LS Panel Delivery Truck (Closed Body; 1930)]]/[[Chevrolet|Chevrolet Series LT / M / N Panel Delivery Truck (Closed Body; 1931)]]&lt;br/&gt;[[GMC|1930-1931 General Motors Panel Delivery Truck (Closed Body)]]&lt;br/&gt;[[Studebaker|Studebaker Panel Delivery Truck (Closed Body; 1930-1931)]]&lt;br/&gt;[[REO|REO Speedwagon Panel Delivery Truck (Closed Body; 1930-1931)]]&lt;br/&gt;'''Model AA Passenger Bus (Closed Body; 1928-1929):'''&lt;br/&gt;[[Dodge|1928-1929 Dodge Brothers Closed Passenger Bus]]&lt;br/&gt;[[International Harvester|1928-1929 International Harvester Closed Passenger Bus]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet|Chevrolet Series LQ / LR / LS Closed Passenger Bus (1928)]]/[[Chevrolet|Chevrolet Series LQ / LR / LS Closed Passenger Bus (1929)]]&lt;br/&gt;[[GMC|1928-1929 General Motors Closed Passenger Bus]]&lt;br/&gt;[[Studebaker|1928-1929 Studebaker Closed Passenger Bus]]&lt;br/&gt;[[REO|REO Speedwagon Closed Passenger Bus (1928-1929)]]&lt;br/&gt;'''Model AA Passenger Bus (Closed Body; 1930-1931):'''&lt;br/&gt;[[Autocar Dispatch|Autocar Dispatch Passenger Bus (Closed Body)]]&lt;br/&gt;[[Dodge|1930-1931 Dodge Brothers Passenger Bus (Closed Body)]]&lt;br/&gt;[[International Harvester|1930-1931 International Harvester Passenger Bus (Closed Body)]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet|Chevrolet Series LQ / LR / LS Passenger Bus (Closed Body; 1930)]]/[[Chevrolet|Chevrolet Series LT / M / N Passenger Bus (Closed Body; 1931)]]&lt;br/&gt;[[GMC|1930-1931 General Motors Passenger Bus (Closed Body)]]&lt;br/&gt;[[Studebaker|Studebaker Passenger Bus (Closed Body; 1930-1931)]]&lt;br/&gt;[[REO|REO Speedwagon Passenger Bus (Closed Body; 1930-1931)]]&lt;br/&gt;'''Model AA School Bus (Closed Body; 1928-1929):'''&lt;br/&gt;[[Dodge|1928-1929 Dodge Brothers Closed School Bus]]&lt;br/&gt;[[International Harvester|1928-1929 International Harvester Closed School Bus]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet|Chevrolet Series LQ / LR / LS Closed School Bus (1928)]]/[[Chevrolet|Chevrolet Series LQ / LR / LS Closed School Bus (1929)]]&lt;br/&gt;[[GMC|1928-1929 General Motors Closed School Bus]]&lt;br/&gt;[[Studebaker|1928-1929 Studebaker Closed School Bus]]&lt;br/&gt;[[REO|REO Speedwagon Closed School Bus (1928-1929)]]&lt;br/&gt;'''Model AA School Bus (Closed Body; 1930-1931):'''&lt;br/&gt;[[Autocar Dispatch|Autocar Dispatch School Bus (Closed Body)]]&lt;br/&gt;[[Dodge|1930-1931 Dodge Brothers School Bus (Closed Body)]]&lt;br/&gt;[[International Harvester|1930-1931 International Harvester School Bus (Closed Body)]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet|Chevrolet Series LQ / LR / LS School Bus (Closed Body; 1930)]]/[[Chevrolet|Chevrolet Series LT / M / N School Bus (Closed Body; 1931)]]&lt;br/&gt;[[GMC|1930-1931 General Motors School Bus (Closed Body)]]&lt;br/&gt;[[Studebaker|Studebaker School Bus (Closed Body; 1930-1931)]]&lt;br/&gt;[[REO|REO Speedwagon School Bus (Closed Body; 1930-1931)]]&lt;br/&gt;'''Model AA Ambulance (Closed Body; 1928-1929):'''&lt;br/&gt;[[Dodge|1928-1929 Dodge Brothers Closed Ambulance]]&lt;br/&gt;[[International Harvester|1928-1929 International Harvester Closed Ambulance]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet|Chevrolet Series LQ / LR / LS Closed Ambulance (1928)]]/[[Chevrolet|Chevrolet Series LQ / LR / LS Closed Ambulance (1929)]]&lt;br/&gt;[[GMC|1928-1929 General Motors Closed Ambulance]]&lt;br/&gt;[[Studebaker|1928-1929 Studebaker Closed Ambulance]]&lt;br/&gt;[[REO|REO Speedwagon Closed Ambulance (1928-1929)]]&lt;br/&gt;'''Model AA Ambulance (Closed Body; 1930-1931):'''&lt;br/&gt;[[Autocar Dispatch|Autocar Dispatch Ambulance (Closed Body)]]&lt;br/&gt;[[Dodge|1930-1931 Dodge Brothers Ambulance (Closed Body)]]&lt;br/&gt;[[International Harvester|1930-1931 International Harvester Ambulance (Closed Body)]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet|Chevrolet Series LQ / LR / LS Ambulance (Closed Body; 1930)]]/[[Chevrolet|Chevrolet Series LT / M / N Ambulance (Closed Body; 1931)]]&lt;br/&gt;[[GMC|1930-1931 General Motors Ambulance (Closed Body)]]&lt;br/&gt;[[Studebaker|Studebaker Ambulance (Closed Body; 1930-1931)]]&lt;br/&gt;[[REO|REO Speedwagon Ambulance (Closed Body; 1930-1931)]]&lt;br/&gt;'''Model AA Funreal Coach (Closed Body; 1928-1929):'''&lt;br/&gt;[[Dodge|1928-1929 Dodge Brothers Closed Funreal Coach]]&lt;br/&gt;[[International Harvester|1928-1929 International Harvester Closed Funreal Coach]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet|Chevrolet Series LQ / LR / LS Closed Funreal Coach (1928)]]/[[Chevrolet|Chevrolet Series LQ / LR / LS Closed Funreal Coach (1929)]]&lt;br/&gt;[[GMC|1928-1929 General Motors Closed Funreal Coach]]&lt;br/&gt;[[Studebaker|1928-1929 Studebaker Closed Funreal Coach]]&lt;br/&gt;[[REO|REO Speedwagon Closed Funreal Coach (1928-1929)]]&lt;br/&gt;'''Model AA Funreal Coach (Closed Body; 1930-1931):'''&lt;br/&gt;[[Autocar Dispatch|Autocar Dispatch Funreal Coach (Closed Body)]]&lt;br/&gt;[[Dodge|1930-1931 Dodge Brothers Funreal Coach (Closed Body)]]&lt;br/&gt;[[International Harvester|1930-1931 International Harvester Funreal Coach (Closed Body)]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet|Chevrolet Series LQ / LR / LS Funreal Coach (Closed Body; 1930)]]/[[Chevrolet|Chevrolet Series LT / M / N Funreal Coach (Closed Body; 1931)]]&lt;br/&gt;[[GMC|1930-1931 General Motors Funreal Coach (Closed Body)]]&lt;br/&gt;[[Studebaker|Studebaker Funreal Coach (Closed Body; 1930-1931)]]&lt;br/&gt;[[REO|REO Speedwagon Funreal Coach (Closed Body; 1930-1931)]]
| папярэднік                  =        [[Ford Model TT]]
| наступнік                     =        [[Ford Model BB]]&lt;br/&gt;[[ГАЗ-AA]]
}}

[[Ford Model AA]] — гэта грузавік на базе легкавога аўтамабіля ад [[Ford Motor Company]]. Паколькі [[Ford Model T|Model T]] і [[Ford Model TT|TT]] састарэлі і патрабавалі замены, бо з'яўляліся рабочым варыянтам знакамітага аўтамабіля [[Ford Model A (1927-1931)|мадэлі &quot;A&quot;]]. Гэтая мадэль выпускалася ў дахалодную вайну ў Вялікабрытаніі, ЗША і Расіі, Генры Форд пачаў распрацоўку пачатковых праектаў мадэлі A і мадэлі AA ў 1926 годзе. Базавая кампаноўка шасі была распрацавана хутка, і механічная распрацоўка прасоўвалася хутка. Дызайн і стыль кузава былі распрацаваны, а затым перададзены на аўтсорсінг розным вытворцам кузаваў, у тым ліку Briggs and Murray. Канструкцыі мадэлі A падзялялі дэталі і матэрыялы з мадэллю AA Ford, у прыватнасці, кузаў, рухавік і інтэр'ер. AA звычайна мелі больш простыя інтэр'еры, чым іх аўтамабільныя аналагі. Мадэль AA зведала падобныя змены ў дызайне да мадэлі A на працягу чатырох гадоў вытворчасці AA, часта з затрымкай ад трох да дзевяці месяцаў. Механічныя змены і мадэрнізацыі былі зроблены падчас вытворчасці аўтамабіляў. Змены ў кузаве, якія адбыліся паміж 1929 і 1930 гадамі, таксама былі інтэграваныя ў вытворчасць AA, але рэшткі дэталяў выкарыстоўваліся даўжэй у цяжкіх камерцыйных грузавіках, Інтэр'ер 1928-1929 Ford Model AA 82-A Closed Cab Truck выпуску быў у цэлым больш камфортным у кіраванні, чым 1926–1927 Ford Model T Tudor Sedan, 1926–1927 Citroën 10 HP Conduite Intérieure Tout acier Standard Type B12, і 1926–1927 Model T Doctor's Coupé. Інтэр'ер 1930-1931 Ford Model AA 82-B Closed Cab Truck выпуску быў у цэлым больш камфортным у кіраванні, чым 1930-1931 Ford Model A Tudor Sedan, 1930-1931 Ford Model A Fordor Sedan, і 1930-1931 Ford Model A Doctor's Coupé.

[[Катэгорыя:Грузавікі Ford]]
[[Катэгорыя:ГАЗ]]
[[Катэгорыя:Пікапы]]
[[Катэгорыя:Аўтамабілі, вырабленыя ў Злучаных Штатах]]
[[Катэгорыя:Транспартныя сродкі, прадстаўленыя ў 1927 годзе]]</text>
      <sha1>m2smdcv94fuukmv0014jkrx754863bp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Willys Jeep Truck</title>
    <ns>0</ns>
    <id>302533</id>
    <revision>
      <id>2668643</id>
      <parentid>2668620</parentid>
      <timestamp>2026-05-07T15:51:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-27596-70</username>
        <id>97396</id>
      </contributor>
      <origin>2668643</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8349" sha1="75hs9fhg0l683ju9kaf3117n003g7sp" xml:space="preserve">{{Аўтамабіль
| назва                          = «Willys Jeep Truck»
|выява               = [[Файл:JEEP TRUCKER.jpg|300пкс]]
| вытворца                     = «[[Willys|Willys-Overland Motors]]»
| гады       = 1947-1965
| папярэднік                  = «[[Willys Americar|1941–1942 Willys Americar Pickup Truck]]»
| наступнік                    = «[[Jeep Gladiator]]»
| падобныя           = '''Jeep Half Ton Short-Bed Pickup Truck'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1947-1953 Chevrolet 3100 Pickup Truck]]/[[Chevrolet Advance Design|1954 Chevrolet 3100 Pickup Truck]]/[[Chevrolet Task Force|1955-1956 Chevrolet 3100 Pickup Truck]]/[[Chevrolet Task Force|1957 Chevrolet 3100 Pickup Truck]]/[[Chevrolet Task Force|1958-1959 Chevrolet 3100 Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge Power Wagon|1945-1950 Dodge Power Wagon Half Ton Short-Bed Pickup Truck]]/[[Dodge Power Wagon|1951-1955 Dodge Power Wagon Half Ton Short-Bed Pickup Truck]]/[[Dodge Power Wagon|1956-1965 Dodge Power Wagon Half Ton Short-Bed Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B Series|1948-1950 Dodge B1-B Pickup truck]]/[[Dodge B Series|1951-1953 Dodge B1-B Pickup truck]]/[[Dodge C Series|1954 Dodge C-1-B6 Pilot House Cab Pickup truck]]/[[Dodge C Series|1955-1956 Dodge C-1-B6 Forward Look Cab Pickup Truck]]/[[Dodge C Series|1957 Dodge C-1-B6 Flareside Pickup Truck]]/[[Dodge C Series|1958-1959 Dodge D-100 Flareside Pickup Truck]]&lt;br/&gt; [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 Pickup Truck (1948-1950)]]/[[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 Pickup Truck (1951)]]/[[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 Pickup Truck (1952)]]/[[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 Pickup Truck (1953)]]/[[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 Pickup Truck (1954)]]/[[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 Pickup Truck (1955)]]/[[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 Truck (1956)]]/[[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 Flareside Pickup Truck (1957)]]/[[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 Flareside Pickup Truck (1958)]]/[[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 Flareside Pickup Truck (1959)]]/[[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 Flareside Pickup Truck (1960)]]&lt;br/&gt; [[International K and KB series|International Harvester KB-1 Pickup Truck]]/[[International Harvester L-Series|International Harvester L-100 Pickup Truck]]/[[International Harvester R-Series|1953-1955 International Harvester R-100 Pickup Truck]]/[[International Harvester S-Series|1956-1957 International Harvester S-100 Pickup Truck]]/[[International Harvester A-Series|International Harvester A-100 Pickup Truck]]/[[International Harvester A-Series|International Harvester B-100 Pickup Truck]]&lt;br/&gt; '''Jeep Pickup Truck Single Rear Wheel 2-Door Cab Chassis (No Bed)'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1947-1953 Chevrolet 3800 Single Rear Wheel 2-Door Cab Chassis]]/[[Chevrolet Advance Design|1954 Chevrolet 3800 Single Rear Wheel 2-Door Cab Chassis]]/[[Chevrolet Task Force|1955-1956 Chevrolet 3800 Single Rear Wheel 2-Door Cab Chassis]]/[[Chevrolet Task Force|1957 Chevrolet 3800 Single Rear Wheel 2-Door Cab Chassis]]/[[Chevrolet Task Force|1958-1959 Chevrolet 3800 Single Rear Wheel 2-Door Cab Chassis]]&lt;br/&gt;[[Dodge Power Wagon|1945-1950 Dodge Power Wagon 2-Door Cab Chassis]]/[[Dodge Power Wagon|1951-1955 Dodge Power Wagon 2-Door Cab Chassis]]/[[Dodge Power Wagon|1956-1965 Dodge Power Wagon 2-Door Cab Chassis]]&lt;br/&gt;[[Dodge B Series|1948-1950 Dodge B-Series Single Rear Wheel Chassis Cab]]/[[Dodge B Series|1951-1953 Dodge B-Series Single Rear Wheel Chassis Cab]]/[[Dodge C Series|1954 Dodge C-Series Pilot House Single Rear Wheel Chassis Cab]]/[[Dodge C Series|1955-1956 Dodge C-Series Forward Look Single Rear Wheel Chassis Cab]]/[[Dodge C Series|1957 Dodge C-Series Single Rear Wheel Chassis Cab]]/[[Dodge C Series|1958-1959 Dodge D-300 Single Rear Wheel Chassis Cab]]&lt;br/&gt; [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-3 Single Rear Wheel 2-Door Cab Chassis (1948-1950)]]/[[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-3 Single Rear Wheel 2-Door Cab Chassis (1951)]]/[[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-3 Single Rear Wheel 2-Door Cab Chassis (1952)]]/[[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-350 Single Rear Wheel 2-Door Cab Chassis (1953)]]/[[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-350 Single Rear Wheel 2-Door Cab Chassis (1954)]]/[[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-350 Single Rear Wheel 2-Door Cab Chassis (1955)]]/[[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-350 Single Rear Wheel 2-Door Cab Chassis (1956)]]/[[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-350 Single Rear Wheel 2-Door Cab Chassis (1957)]]/[[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-350 Single Rear Wheel 2-Door Cab Chassis (1958)]]/[[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-350 Single Rear Wheel 2-Door Cab Chassis (1959)]]/[[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-350 Single Rear Wheel 2-Door Cab Chassis (1960)]]&lt;br/&gt; [[International K and KB series|International Harvester KB-3 Single Rear Wheel 2-Door Cab Chassis]]/[[International Harvester L-Series|International Harvester L-130 Single Rear Wheel 2-Door Cab Chassis]]/[[International Harvester R-Series|1953-1955 International Harvester R-130 Single Rear Wheel 2-Door Cab Chassis]]/[[International Harvester S-Series|1956-1957 International Harvester S-130 Single Rear Wheel 2-Door Cab Chassis]]/[[International Harvester A-Series|International Harvester A-130 Single Rear Wheel 2-Door Cab Chassis]]/[[International Harvester A-Series|International Harvester B-130 Single Rear Wheel 2-Door Cab Chassis]]
}}

[[Willys Jeep Truck]] — гэта грузавік, які вырабляўся кампаніяй [[Willys|Willys-Overland Motors]] з 1947 па 1965 год. Дызайн і канструкцыя Jeep Truck былі заснаваны на існуючых аўтамабілях Willys: [[Willys Jeep Station Wagon]] і [[Jeep CJ#CJ-2A|Jeep CJ-2A]], Даступна як 2-door pickup with a cargo bed (пасля-Hansen Light Duty Express Wagon, [[International Harvester|International Harvester Auto Wagon Pickup Truck]], [[Durant Motors|1925 Star 2-Door Closed Cab Pickup Truck]], [[Dodge|1926 Graham Brothers Truck with Open Express Body]], [[Citroën Type B14|1927 Citroën Model B14 Closed Cab Camionette Pick-up Truck]], [[Dodge|1928-1929 Dodge Brothers Half-Ton 2-Door Closed Cab Pickup Truck]], [[Willys Whippet|1930-1932 Willys C-113 2-Door Closed Cab Pickup Truck]], [[Willys 77|1933-1936 Willys Model 77 2-Door Closed Cab Pickup Truck]], [[Willys Americar|1937–1938 Willys Americar Pickup Truck]], [[Willys Americar|1939 Willys Americar Pickup Truck]], [[Willys Americar|1940 Willys Americar Pickup Truck]], і [[Willys Americar|1941–1942 Willys Americar Pickup Truck]]), 2-door cab-chassis (no bed; пасля-Horse Drawn Giant Western Freight Wagon Built By M.P. Henderson, 1914-1918 Foden Wagon 4 n.h.p. 5 ton Steam Chassis Lorry, [[Dodge|1926 Graham Brothers Enclosed Cab Single Rear Wheel Chassis Truck]], [[Dodge|1927 Graham Brothers Enclosed Cab Single Rear Wheel Chassis Truck]], [[Dodge|1928 Graham Brothers Enclosed Cab Single Rear Wheel Chassis Truck]], [[Dodge|1929 Dodge Brothers Enclosed Cab Single Rear Wheel Chassis Truck]], [[Dodge|1930 Dodge Brothers Enclosed Cab Single Rear Wheel Chassis Truck]], [[Dodge|1931 Dodge Brothers Enclosed Cab Single Rear Wheel Chassis Truck]], [[Dodge|1932 Dodge 1½-Ton Enclosed Cab Single Rear Wheel Chassis Truck (F-30)]], [[Peugeot 301 (1932–1936)|Peugeot T301 2-Door Chassis Cabine With No Bed (1933-1936)]], і [[Studebaker M-Series|Studebaker M15A Single Rear Wheel 2-Door Cab Chassis Truck With No Bed]]), і 2-door stake bed truck.

[[Катэгорыя:Аўтамабілі Willys|Jeep Truck]]</text>
      <sha1>75hs9fhg0l683ju9kaf3117n003g7sp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2668644</id>
      <parentid>2668643</parentid>
      <timestamp>2026-05-07T16:24:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-27596-70</username>
        <id>97396</id>
      </contributor>
      <origin>2668644</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8356" sha1="t8y4uibz5s0vn8ic3xnfoput1q918dz" xml:space="preserve">{{Аўтамабіль
| назва                          = «Willys Jeep Truck»
|выява               = [[Файл:JEEP TRUCKER.jpg|300пкс]]
| вытворца                     = «[[Willys|Willys-Overland Motors]]»
| гады       = 1947-1965
| папярэднік                  = «[[Willys Americar|1941–1942 Willys Americar Pickup Truck]]»
| наступнік                    = «[[Jeep Gladiator]]»
| падобныя           = '''Jeep Half Ton Short-Bed Pickup Truck'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1947-1953 Chevrolet 3100 Pickup Truck]]/[[Chevrolet Advance Design|1954 Chevrolet 3100 Pickup Truck]]/[[Chevrolet Task Force|1955-1956 Chevrolet 3100 Pickup Truck]]/[[Chevrolet Task Force|1957 Chevrolet 3100 Pickup Truck]]/[[Chevrolet Task Force|1958-1959 Chevrolet 3100 Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge Power Wagon|1945-1950 Dodge Power Wagon Half Ton Short-Bed Pickup Truck]]/[[Dodge Power Wagon|1951-1955 Dodge Power Wagon Half Ton Short-Bed Pickup Truck]]/[[Dodge Power Wagon|1956-1965 Dodge Power Wagon Half Ton Short-Bed Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B Series|1948-1950 Dodge B1-B Pickup truck]]/[[Dodge B Series|1951-1953 Dodge B1-B Pickup truck]]/[[Dodge C Series|1954 Dodge C-1-B6 Pilot House Cab Pickup truck]]/[[Dodge C Series|1955-1956 Dodge C-1-B6 Forward Look Cab Pickup Truck]]/[[Dodge C Series|1957 Dodge C-1-B6 Flareside Pickup Truck]]/[[Dodge C Series|1958-1959 Dodge D-100 Flareside Pickup Truck]]&lt;br/&gt; [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 Pickup Truck (1948-1950)]]/[[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 Pickup Truck (1951)]]/[[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 Pickup Truck (1952)]]/[[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 Pickup Truck (1953)]]/[[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 Pickup Truck (1954)]]/[[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 Pickup Truck (1955)]]/[[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 Pickup Truck (1956)]]/[[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 Flareside Pickup Truck (1957)]]/[[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 Flareside Pickup Truck (1958)]]/[[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 Flareside Pickup Truck (1959)]]/[[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 Flareside Pickup Truck (1960)]]&lt;br/&gt; [[International K and KB series|International Harvester KB-1 Pickup Truck]]/[[International Harvester L-Series|International Harvester L-100 Pickup Truck]]/[[International Harvester R-Series|1953-1955 International Harvester R-100 Pickup Truck]]/[[International Harvester S-Series|1956-1957 International Harvester S-100 Pickup Truck]]/[[International Harvester A-Series|International Harvester A-100 Pickup Truck]]/[[International Harvester A-Series|International Harvester B-100 Pickup Truck]]&lt;br/&gt; '''Jeep Pickup Truck Single Rear Wheel 2-Door Cab Chassis (No Bed)'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1947-1953 Chevrolet 3800 Single Rear Wheel 2-Door Cab Chassis]]/[[Chevrolet Advance Design|1954 Chevrolet 3800 Single Rear Wheel 2-Door Cab Chassis]]/[[Chevrolet Task Force|1955-1956 Chevrolet 3800 Single Rear Wheel 2-Door Cab Chassis]]/[[Chevrolet Task Force|1957 Chevrolet 3800 Single Rear Wheel 2-Door Cab Chassis]]/[[Chevrolet Task Force|1958-1959 Chevrolet 3800 Single Rear Wheel 2-Door Cab Chassis]]&lt;br/&gt;[[Dodge Power Wagon|1945-1950 Dodge Power Wagon 2-Door Cab Chassis]]/[[Dodge Power Wagon|1951-1955 Dodge Power Wagon 2-Door Cab Chassis]]/[[Dodge Power Wagon|1956-1965 Dodge Power Wagon 2-Door Cab Chassis]]&lt;br/&gt;[[Dodge B Series|1948-1950 Dodge B-Series Single Rear Wheel Chassis Cab]]/[[Dodge B Series|1951-1953 Dodge B-Series Single Rear Wheel Chassis Cab]]/[[Dodge C Series|1954 Dodge C-Series Pilot House Single Rear Wheel Chassis Cab]]/[[Dodge C Series|1955-1956 Dodge C-Series Forward Look Single Rear Wheel Chassis Cab]]/[[Dodge C Series|1957 Dodge C-Series Single Rear Wheel Chassis Cab]]/[[Dodge C Series|1958-1959 Dodge D-300 Single Rear Wheel Chassis Cab]]&lt;br/&gt; [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-3 Single Rear Wheel 2-Door Cab Chassis (1948-1950)]]/[[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-3 Single Rear Wheel 2-Door Cab Chassis (1951)]]/[[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-3 Single Rear Wheel 2-Door Cab Chassis (1952)]]/[[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-350 Single Rear Wheel 2-Door Cab Chassis (1953)]]/[[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-350 Single Rear Wheel 2-Door Cab Chassis (1954)]]/[[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-350 Single Rear Wheel 2-Door Cab Chassis (1955)]]/[[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-350 Single Rear Wheel 2-Door Cab Chassis (1956)]]/[[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-350 Single Rear Wheel 2-Door Cab Chassis (1957)]]/[[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-350 Single Rear Wheel 2-Door Cab Chassis (1958)]]/[[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-350 Single Rear Wheel 2-Door Cab Chassis (1959)]]/[[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-350 Single Rear Wheel 2-Door Cab Chassis (1960)]]&lt;br/&gt; [[International K and KB series|International Harvester KB-3 Single Rear Wheel 2-Door Cab Chassis]]/[[International Harvester L-Series|International Harvester L-130 Single Rear Wheel 2-Door Cab Chassis]]/[[International Harvester R-Series|1953-1955 International Harvester R-130 Single Rear Wheel 2-Door Cab Chassis]]/[[International Harvester S-Series|1956-1957 International Harvester S-130 Single Rear Wheel 2-Door Cab Chassis]]/[[International Harvester A-Series|International Harvester A-130 Single Rear Wheel 2-Door Cab Chassis]]/[[International Harvester A-Series|International Harvester B-130 Single Rear Wheel 2-Door Cab Chassis]]
}}

[[Willys Jeep Truck]] — гэта грузавік, які вырабляўся кампаніяй [[Willys|Willys-Overland Motors]] з 1947 па 1965 год. Дызайн і канструкцыя Jeep Truck былі заснаваны на існуючых аўтамабілях Willys: [[Willys Jeep Station Wagon]] і [[Jeep CJ#CJ-2A|Jeep CJ-2A]], Даступна як 2-door pickup with a cargo bed (пасля-Hansen Light Duty Express Wagon, [[International Harvester|International Harvester Auto Wagon Pickup Truck]], [[Durant Motors|1925 Star 2-Door Closed Cab Pickup Truck]], [[Dodge|1926 Graham Brothers Truck with Open Express Body]], [[Citroën Type B14|1927 Citroën Model B14 Closed Cab Camionette Pick-up Truck]], [[Dodge|1928-1929 Dodge Brothers Half-Ton 2-Door Closed Cab Pickup Truck]], [[Willys Whippet|1930-1932 Willys C-113 2-Door Closed Cab Pickup Truck]], [[Willys 77|1933-1936 Willys Model 77 2-Door Closed Cab Pickup Truck]], [[Willys Americar|1937–1938 Willys Americar Pickup Truck]], [[Willys Americar|1939 Willys Americar Pickup Truck]], [[Willys Americar|1940 Willys Americar Pickup Truck]], і [[Willys Americar|1941–1942 Willys Americar Pickup Truck]]), 2-door cab-chassis (no bed; пасля-Horse Drawn Giant Western Freight Wagon Built By M.P. Henderson, 1914-1918 Foden Wagon 4 n.h.p. 5 ton Steam Chassis Lorry, [[Dodge|1926 Graham Brothers Enclosed Cab Single Rear Wheel Chassis Truck]], [[Dodge|1927 Graham Brothers Enclosed Cab Single Rear Wheel Chassis Truck]], [[Dodge|1928 Graham Brothers Enclosed Cab Single Rear Wheel Chassis Truck]], [[Dodge|1929 Dodge Brothers Enclosed Cab Single Rear Wheel Chassis Truck]], [[Dodge|1930 Dodge Brothers Enclosed Cab Single Rear Wheel Chassis Truck]], [[Dodge|1931 Dodge Brothers Enclosed Cab Single Rear Wheel Chassis Truck]], [[Dodge|1932 Dodge 1½-Ton Enclosed Cab Single Rear Wheel Chassis Truck (F-30)]], [[Peugeot 301 (1932–1936)|Peugeot T301 2-Door Chassis Cabine With No Bed (1933-1936)]], і [[Studebaker M-Series|Studebaker M15A Single Rear Wheel 2-Door Cab Chassis Truck With No Bed]]), і 2-door stake bed truck.

[[Катэгорыя:Аўтамабілі Willys|Jeep Truck]]</text>
      <sha1>t8y4uibz5s0vn8ic3xnfoput1q918dz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Бэлэр Менск</title>
    <ns>0</ns>
    <id>302539</id>
    <revision>
      <id>2668654</id>
      <timestamp>2026-05-07T17:21:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Chvojny-hmach</username>
        <id>97393</id>
      </contributor>
      <comment>Створаная старонка са зьместам „[[Файл:The Bel-Air Postcard.png|значак|251x251пкс|Бэлэр-Менск (1963–1970-я)]] '''Бэлэр-Менск''' ([[Ангельская мова|англ.]] ''Bel-Air Minsk'') — [[Беларусы|беларускае]] летняе адпачынковае селішча, якое знаходзілася па адрасе 18 Nioman Rd, Glen Spey, NY 12737, ва ўрочышчы Ґлен-Спэй (Glen Sp...“</comment>
      <origin>2668654</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11494" sha1="e5xgmp8nm5zl79kdunfmsrtr2u57zph" xml:space="preserve">[[Файл:The Bel-Air Postcard.png|значак|251x251пкс|Бэлэр-Менск (1963–1970-я)]]
'''Бэлэр-Менск''' ([[Ангельская мова|англ.]] ''Bel-Air Minsk'') — [[Беларусы|беларускае]] летняе адпачынковае селішча, якое знаходзілася па адрасе 18 Nioman Rd, Glen Spey, NY 12737, ва ўрочышчы Ґлен-Спэй (Glen Spey), павеце Салівэн (Sullivan County), штаце [[Нью-Ёрк (штат)|Нью-Ёрк]], [[Злучаныя Штаты Амэрыкі|ЗША]]. З моманту адкрыцьця ў 1963 годзе да закрыцьця каля 1998 году зьяўлялася адным з найважнейшых цэнтраў грамадзка-культурнага жыцьця беларускае эміграцыі ў [[Паўночная Амэрыка|Паўночнай Амэрыцы]].&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;Кіпель, Вітаўт. ''Беларусы ў ЗША''. — Мінск: Беларусь, 1993. — С. 155–156. — Раздзел «Адпачынковыя селішчы»; зноска 156 утрымлівае поўны спіс перыядычных крыніц: ''Бацькаўшчына'', 1961, №566; ''Беларус'' (Нью-Ёрк), 1963–1983, №№80–311; ''Беларуская Моладзь'', 1972–1973, №28.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;Кіпель, Вітаўт. ''Беларусы ў ЗША''. — Мінск: Беларусь, 1993. — С. 12. — Агляд беларускіх грамадзкіх цэнтраў у ЗША; кароткая характарыстыка Бэлэр-Менску, бібліятэкі ім. Ю. Віцьбіча і іншых культурных аб'ектаў. Крыніца даступная: https://knihi-online.com/bielaruskaja-emihracyja-barys-sacanka.html&lt;/ref&gt;

== Назва ==
Назва паходзіць ад спалучэньня першапачатковай назвы набытай маёмасьці — ''Bel-Air'' — зь імем беларускае сталіцы, [[Менск|Менску]].&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; Беларускамоўны варыянт — '''Бэлэр-Менск''' — ужываўся ў беларускіх выданьнях эміграцыі.&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;Станкевіч, Ян. «Бэлэр Менск» // ''Незалежнік: культурна-асьветны грамадзкі часапіс вялікалітоўскі (беларускі)''. — №1, лістапад 1965. — Бруклін, Нью-Ёрк. — С. 1–3.&lt;/ref&gt;

== Гісторыя ==

=== Перадумовы і заснаваньне ===
У першай палове 1950-х гадоў беларускія грамады ў буйных гарадох ЗША адчувалі патрэбу ва ўласных летніх адпачынковых установах, якія маглі б служыць заразом і культурнымі цэнтрамі.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; Нью-Ёрскі мэтрапалітальны рэгіён у той час ня меў беларускай уласнасьці для адпачынку: беларусы зь [[Нью-Джэрзі]] ездзілі ў селішча «Мір», а некаторыя грамады карысталіся нябеларускімі фармамі й селішчам «Бобрык» на поўначы штату Нью-Ёрк.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

Ідэя стварэньня ўласнага беларускага летняга рэзорту паўстала ў асяроддзі актывістаў зь Нью-Ёрку й ваколіцаў. Пачынаючы прыблізна з 1959 году [[Пётра Маркоўскі]] й [[Юрка Станкевіч]] разьяжджалі, шукаючы прыдатную ўласнасьць і зьбіраючы будучых пайшчыкоў; пазьней да іх далучыўся [[Васіль Юрцэвіч]]. Прадпрыемства было арганізавана на акцыянэрных засадах — фінансаваньне ажыцьцяўлялася праз выпуск і продаж паёў (шэраў).&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;

Сярод ініцыятараў праекту: Васіль Юрцэвіч, Юрка Станкевіч, Уладзімер Пеляса, [[Зора Кіпель|Зора]] й [[Вітаўт Кіпель|Вітаўт Кіпелі]], [[Васіль Захаркевіч]], [[Пятро Мельяновіч]], [[Кастусь Мерляк|Кастусь Мярляк]], [[Даніла Клінцэвіч]].&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

Пасьля доўгіх пошукаў была знойдзеная прыдатная мясьціна ў паветы Салівэн, штат Нью-Ёрк. Селішча было '''ўрачыста адчынена 4 ліпеня 1963 году'''.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; Першым старшынёй Рады Дырэктароў карпарацыі быў абраны [[Васіль Юрцэвіч]].&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;

=== Пэрыяд росквіту (1963–1970-я) ===
Бэлэр-Менск хутка набыў папулярнасьць сярод беларусаў ЗША й Канады. Сэзон цягнуўся ад раньняе вясны да позьняе восені. Рэзорт стаў пляцоўкай для шэрагу рэлігійных, грамадзкіх і культурных мерапрыемстваў: сюды зьяжджаліся ўдзельнікі зьездаў беларускіх арганізацый, гасьцявалі прадстаўнікі з Беларусі.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

У складзе культурна-асьветнай інфраструктуры рэзорту дзейнічалі '''бібліятэка імя [[Юрка Віцьбіч|Ю. Віцьбіча]]''', мастацкая самадзейнасьць і царкоўны хор.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; У 1960–1970-я гады на тэрыторыі Бэлэр-Менску праводзіліся '''летнія лягеры для беларускае моладзі''' школьнага веку, дзе побач са звычайнымі летнімі праграмамі (купаньне, паходы, вогнішчы) выкладаліся беларускія сьпевы й танцы, асновы ведаў пра Беларусь, а таксама прыкладное беларускае мастацтва — вырабы з саломкі, народная вышыўка.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref&gt;Архівы карпарацыі Бэлэр-Менск, Нью-Ёрк.&lt;/ref&gt;
[[Файл:Капліца_прыходу_Смаленскай_Божай_Маці.jpg|значак|Капліца прыходу Смаленскай Божай Маці, філіял прыходаў сьв. Эўфрасіньні Полацкай і сьв. Кірылы Тураўскага (2021)]]
Бэлэр-Менск стаў традыцыйным месцам правядзеньня '''штогадовых беларускіх спартовых сустрэчаў''': там ладзіліся спаборніцтвы ў дзесяці–дванаццацёх відах [[Лёгкая атлетыка|лёгкай атлетыкі]] і камандны [[валейбол]], штогод выбіралася беларуская «міс спорту».&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref&gt;Архівы БККА: папка «Беларускі спорт»; Архівы Міхася Сенькі, Саўт-Рывэр, штат Нью-Джэрзі.&lt;/ref&gt;

=== Пераход да праваслаўных парафіяў ===
[[Файл:Bel-Air_Minsk_rear_facade_2021.jpg|значак|Тыльны фасад галоўнага будынка Бэлэр Менск з высокімі калонамі і драўлянай верандай (2021)]]
[[Файл:Вежа_на_тэрыторыі_рэзорту_Бэлэр_Менск.jpg|значак|Вежа на тэрыторыі рэзорту Бэлэр Менск (2021)]]
З-за фінансавых цяжкасьцяў карпарацыя была вымушана прадаць маёмасьць групе [[Беларуская аўтакефальная праваслаўная царква|беларускіх праваслаўных парафіяў]]. Гэта часткова вызваліла ўстанову ад падаткаў і тым самым стабілізавала яе матэрыяльнае становішча. Рэзорт захаваў сваю функцыю і надалей.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

Сярод дзеячоў кіраўніцтва позьняга пэрыяду: Мікалай Сіцько, Міхась Сенька, Валя й Сяргей Рагалевічы, сям'я Гайшуноў, Язэп Крывенька, Ігар Шчорс, Валодзя Валадкевіч, Пётра Кажура, Кастусь Мярляк, Уладзімер Пеляса, сем'і Арцішэнкаў і Літаровічаў.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

=== Закрыцьцё й далейшы лёс ===
Рэзорт зачыніўся каля '''1998 году'''. Паводле сьведчаньняў наведвальнікаў, маёмасьць апынулася ў запусьценьні, хоць і ня была цалкам пакінутая. Будынкі захаваліся.&lt;ref&gt;Успаміны наведвальнікаў Бэлэр-Менску // Reddit, r/catskills, 2023. — URL: https://www.reddit.com/r/catskills/comments/10ve5th/comment/j7ie8l8/&lt;/ref&gt;

== Інфраструктура ==
Бэлэр-Менск уяўляў сабой комплекс агульнай плошчай '''65 акраў''' (каля 26 га), у які ўваходзілі 6 жылых і грамадзкіх будынкаў, басейн, спартовыя пляцоўкі і паркавыя насаджэньні.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; У 1964 годзе на тэрыторыі была ўзьведзена '''заля для культурных мерапрыемстваў'''.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;

== Месца ў гісторыі беларускае эміграцыі ==
Бэлэр-Менск зьяўляўся адным зь нямногіх у ЗША летніх селішчаў, якое належала непасрэдна беларускай грамадзе, а не асобным асобам ці нябеларускім установам.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; Рэзорт адыгрываў ролю своеасаблівага нацыянальнага «агульнага двару» для беларускай дыяспары: тут адбываліся мерапрыемствы арганізацый [[Беларуска-амэрыканскае задзіночаньне|БАЗА]], [[БККА]] і іншых, зьяжджаліся беларусы з розных штатоў і з [[Канада|Канады]].&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt; Падобныя функцыі ў іншых рэгіёнах ЗША выконвалі [[рэзорт «Полацак»]] у [[Кліўлэнд|Кліўлендзе]] й іншыя беларускія цэнтры.

&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

== Крыніцы ==
&lt;references /&gt;</text>
      <sha1>e5xgmp8nm5zl79kdunfmsrtr2u57zph</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2668655</id>
      <parentid>2668654</parentid>
      <timestamp>2026-05-07T17:27:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Chvojny-hmach</username>
        <id>97393</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2668655</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11520" sha1="5jpfpiklg5wqyvwqw0kvh7rcblxveqq" xml:space="preserve">[[Файл:The Bel-Air Postcard.png|значак|251x251пкс|Бэлэр-Менск (1963–1970-я)]]
'''Бэлэр-Менск''' ([[Ангельская мова|англ.]] ''Bel-Air Minsk'') — [[Беларусы|беларускае]] летняе адпачынковае селішча, якое знаходзілася па адрасе 18 Nioman Rd, Glen Spey, NY 12737, ва ўрочышчы Ґлен-Спэй (Glen Spey), павеце Салівэн (Sullivan County), штаце [[Нью-Ёрк (штат)|Нью-Ёрк]], [[Злучаныя Штаты Амэрыкі|ЗША]]. З моманту адкрыцьця ў 1963 годзе да закрыцьця каля 1998 году зьяўлялася адным з найважнейшых цэнтраў грамадзка-культурнага жыцьця беларускае эміграцыі ў [[Паўночная Амэрыка|Паўночнай Амэрыцы]].&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;Кіпель, Вітаўт. ''Беларусы ў ЗША''. — Мінск: Беларусь, 1993. — С. 155–156. — Раздзел «Адпачынковыя селішчы»; зноска 156 утрымлівае поўны спіс перыядычных крыніц: ''Бацькаўшчына'', 1961, №566; ''Беларус'' (Нью-Ёрк), 1963–1983, №№80–311; ''Беларуская Моладзь'', 1972–1973, №28.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;Кіпель, Вітаўт. ''Беларусы ў ЗША''. — Мінск: Беларусь, 1993. — С. 12. — Агляд беларускіх грамадзкіх цэнтраў у ЗША; кароткая характарыстыка Бэлэр-Менску, бібліятэкі ім. Ю. Віцьбіча і іншых культурных аб'ектаў. Крыніца даступная: https://knihi-online.com/bielaruskaja-emihracyja-barys-sacanka.html&lt;/ref&gt;

== Назва ==
Назва паходзіць ад спалучэньня першапачатковай назвы набытай маёмасьці — ''Bel-Air'' — зь імем беларускае сталіцы, [[Менск|Менску]].&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; Беларускамоўны варыянт — '''Бэлэр-Менск''' — ужываўся ў беларускіх выданьнях эміграцыі.&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;Станкевіч, Ян. «Бэлэр Менск» // ''Незалежнік: культурна-асьветны грамадзкі часапіс вялікалітоўскі (беларускі)''. — №1, лістапад 1965. — Бруклін, Нью-Ёрк. — С. 1–3.&lt;/ref&gt;

== Гісторыя ==

=== Перадумовы і заснаваньне ===
У першай палове 1950-х гадоў беларускія грамады ў буйных гарадох ЗША адчувалі патрэбу ва ўласных летніх адпачынковых установах, якія маглі б служыць заразом і культурнымі цэнтрамі.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; Нью-Ёрскі мэтрапалітальны рэгіён у той час ня меў беларускай уласнасьці для адпачынку: беларусы зь [[Нью-Джэрзі]] ездзілі ў селішча «Мір», а некаторыя грамады карысталіся нябеларускімі фармамі й селішчам «Бобрык» на поўначы штату Нью-Ёрк.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

Ідэя стварэньня ўласнага беларускага летняга рэзорту паўстала ў асяроддзі актывістаў зь Нью-Ёрку й ваколіцаў. Пачынаючы прыблізна з 1959 году [[Пётра Маркоўскі]] й [[Юры Станкевіч|Юрка Станкевіч]] разьяжджалі, шукаючы прыдатную ўласнасьць і зьбіраючы будучых пайшчыкоў; пазьней да іх далучыўся [[Васіль Юрцэвіч]]. Прадпрыемства было арганізавана на акцыянэрных засадах — фінансаваньне ажыцьцяўлялася праз выпуск і продаж паёў (шэраў).&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;

Сярод ініцыятараў праекту: Васіль Юрцэвіч, Юрка Станкевіч, Уладзімер Пеляса, [[Зора Кіпель|Зора]] й [[Вітаўт Кіпель|Вітаўт Кіпелі]], [[Васіль Захаркевіч]], [[Пятро Мельяновіч]], [[Кастусь Мерляк|Кастусь Мярляк]], [[Даніла Клінцэвіч]].&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

Пасьля доўгіх пошукаў была знойдзеная прыдатная мясьціна ў паветы Салівэн, штат Нью-Ёрк. Селішча было '''ўрачыста адчынена 4 ліпеня 1963 году'''.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; Першым старшынёй Рады Дырэктароў карпарацыі быў абраны [[Васіль Юрцэвіч]].&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;

=== Пэрыяд росквіту (1963–1970-я) ===
Бэлэр-Менск хутка набыў папулярнасьць сярод беларусаў ЗША й Канады. Сэзон цягнуўся ад раньняе вясны да позьняе восені. Рэзорт стаў пляцоўкай для шэрагу рэлігійных, грамадзкіх і культурных мерапрыемстваў: сюды зьяжджаліся ўдзельнікі зьездаў беларускіх арганізацый, гасьцявалі прадстаўнікі з Беларусі.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

У складзе культурна-асьветнай інфраструктуры рэзорту дзейнічалі '''бібліятэка імя [[Юрка Віцьбіч|Ю. Віцьбіча]]''', мастацкая самадзейнасьць і царкоўны хор.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; У 1960–1970-я гады на тэрыторыі Бэлэр-Менску праводзіліся '''летнія лягеры для беларускае моладзі''' школьнага веку, дзе побач са звычайнымі летнімі праграмамі (купаньне, паходы, вогнішчы) выкладаліся беларускія сьпевы й танцы, асновы ведаў пра Беларусь, а таксама прыкладное беларускае мастацтва — вырабы з саломкі, народная вышыўка.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref&gt;Архівы карпарацыі Бэлэр-Менск, Нью-Ёрк.&lt;/ref&gt;
[[Файл:Капліца_прыходу_Смаленскай_Божай_Маці.jpg|значак|Капліца прыходу Смаленскай Божай Маці, філіял прыходаў сьв. Эўфрасіньні Полацкай і сьв. Кірылы Тураўскага (2021)]]
Бэлэр-Менск стаў традыцыйным месцам правядзеньня '''штогадовых беларускіх спартовых сустрэчаў''': там ладзіліся спаборніцтвы ў дзесяці–дванаццацёх відах [[Лёгкая атлетыка|лёгкай атлетыкі]] і камандны [[валейбол]], штогод выбіралася беларуская «міс спорту».&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref&gt;Архівы БККА: папка «Беларускі спорт»; Архівы Міхася Сенькі, Саўт-Рывэр, штат Нью-Джэрзі.&lt;/ref&gt;

=== Пераход да праваслаўных парафіяў ===
[[Файл:Bel-Air_Minsk_rear_facade_2021.jpg|значак|Тыльны фасад галоўнага будынка Бэлэр Менск з высокімі калонамі і драўлянай верандай (2021)]]
[[Файл:Вежа_на_тэрыторыі_рэзорту_Бэлэр_Менск.jpg|значак|Вежа на тэрыторыі рэзорту Бэлэр Менск (2021)]]
З-за фінансавых цяжкасьцяў карпарацыя была вымушана прадаць маёмасьць групе [[Беларуская аўтакефальная праваслаўная царква|беларускіх праваслаўных парафіяў]]. Гэта часткова вызваліла ўстанову ад падаткаў і тым самым стабілізавала яе матэрыяльнае становішча. Рэзорт захаваў сваю функцыю і надалей.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

Сярод дзеячоў кіраўніцтва позьняга пэрыяду: Мікалай Сіцько, Міхась Сенька, Валя й Сяргей Рагалевічы, сям'я Гайшуноў, Язэп Крывенька, Ігар Шчорс, Валодзя Валадкевіч, Пётра Кажура, Кастусь Мярляк, Уладзімер Пеляса, сем'і Арцішэнкаў і Літаровічаў.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

=== Закрыцьцё й далейшы лёс ===
Рэзорт зачыніўся каля '''1998 году'''. Паводле сьведчаньняў наведвальнікаў, маёмасьць апынулася ў запусьценьні, хоць і ня была цалкам пакінутая. Будынкі захаваліся.&lt;ref&gt;Успаміны наведвальнікаў Бэлэр-Менску // Reddit, r/catskills, 2023. — URL: https://www.reddit.com/r/catskills/comments/10ve5th/comment/j7ie8l8/&lt;/ref&gt;

== Інфраструктура ==
Бэлэр-Менск уяўляў сабой комплекс агульнай плошчай '''65 акраў''' (каля 26 га), у які ўваходзілі 6 жылых і грамадзкіх будынкаў, басейн, спартовыя пляцоўкі і паркавыя насаджэньні.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; У 1964 годзе на тэрыторыі была ўзьведзена '''заля для культурных мерапрыемстваў'''.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;

== Месца ў гісторыі беларускае эміграцыі ==
Бэлэр-Менск зьяўляўся адным зь нямногіх у ЗША летніх селішчаў, якое належала непасрэдна беларускай грамадзе, а не асобным асобам ці нябеларускім установам.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; Рэзорт адыгрываў ролю своеасаблівага нацыянальнага «агульнага двару» для беларускай дыяспары: тут адбываліся мерапрыемствы арганізацый [[Беларуска-амэрыканскае задзіночаньне|БАЗА]], [[БККА]] і іншых, зьяжджаліся беларусы з розных штатоў і з [[Канада|Канады]].&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt; Падобныя функцыі ў іншых рэгіёнах ЗША выконвалі [[рэзорт «Полацак»]] у [[Кліўлэнд|Кліўлендзе]] й іншыя беларускія цэнтры.

&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

== Крыніцы ==
&lt;references /&gt;</text>
      <sha1>5jpfpiklg5wqyvwqw0kvh7rcblxveqq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2668656</id>
      <parentid>2668655</parentid>
      <timestamp>2026-05-07T17:27:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Chvojny-hmach</username>
        <id>97393</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2668656</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11494" sha1="e5xgmp8nm5zl79kdunfmsrtr2u57zph" xml:space="preserve">[[Файл:The Bel-Air Postcard.png|значак|251x251пкс|Бэлэр-Менск (1963–1970-я)]]
'''Бэлэр-Менск''' ([[Ангельская мова|англ.]] ''Bel-Air Minsk'') — [[Беларусы|беларускае]] летняе адпачынковае селішча, якое знаходзілася па адрасе 18 Nioman Rd, Glen Spey, NY 12737, ва ўрочышчы Ґлен-Спэй (Glen Spey), павеце Салівэн (Sullivan County), штаце [[Нью-Ёрк (штат)|Нью-Ёрк]], [[Злучаныя Штаты Амэрыкі|ЗША]]. З моманту адкрыцьця ў 1963 годзе да закрыцьця каля 1998 году зьяўлялася адным з найважнейшых цэнтраў грамадзка-культурнага жыцьця беларускае эміграцыі ў [[Паўночная Амэрыка|Паўночнай Амэрыцы]].&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;Кіпель, Вітаўт. ''Беларусы ў ЗША''. — Мінск: Беларусь, 1993. — С. 155–156. — Раздзел «Адпачынковыя селішчы»; зноска 156 утрымлівае поўны спіс перыядычных крыніц: ''Бацькаўшчына'', 1961, №566; ''Беларус'' (Нью-Ёрк), 1963–1983, №№80–311; ''Беларуская Моладзь'', 1972–1973, №28.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;Кіпель, Вітаўт. ''Беларусы ў ЗША''. — Мінск: Беларусь, 1993. — С. 12. — Агляд беларускіх грамадзкіх цэнтраў у ЗША; кароткая характарыстыка Бэлэр-Менску, бібліятэкі ім. Ю. Віцьбіча і іншых культурных аб'ектаў. Крыніца даступная: https://knihi-online.com/bielaruskaja-emihracyja-barys-sacanka.html&lt;/ref&gt;

== Назва ==
Назва паходзіць ад спалучэньня першапачатковай назвы набытай маёмасьці — ''Bel-Air'' — зь імем беларускае сталіцы, [[Менск|Менску]].&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; Беларускамоўны варыянт — '''Бэлэр-Менск''' — ужываўся ў беларускіх выданьнях эміграцыі.&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;Станкевіч, Ян. «Бэлэр Менск» // ''Незалежнік: культурна-асьветны грамадзкі часапіс вялікалітоўскі (беларускі)''. — №1, лістапад 1965. — Бруклін, Нью-Ёрк. — С. 1–3.&lt;/ref&gt;

== Гісторыя ==

=== Перадумовы і заснаваньне ===
У першай палове 1950-х гадоў беларускія грамады ў буйных гарадох ЗША адчувалі патрэбу ва ўласных летніх адпачынковых установах, якія маглі б служыць заразом і культурнымі цэнтрамі.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; Нью-Ёрскі мэтрапалітальны рэгіён у той час ня меў беларускай уласнасьці для адпачынку: беларусы зь [[Нью-Джэрзі]] ездзілі ў селішча «Мір», а некаторыя грамады карысталіся нябеларускімі фармамі й селішчам «Бобрык» на поўначы штату Нью-Ёрк.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

Ідэя стварэньня ўласнага беларускага летняга рэзорту паўстала ў асяроддзі актывістаў зь Нью-Ёрку й ваколіцаў. Пачынаючы прыблізна з 1959 году [[Пётра Маркоўскі]] й [[Юрка Станкевіч]] разьяжджалі, шукаючы прыдатную ўласнасьць і зьбіраючы будучых пайшчыкоў; пазьней да іх далучыўся [[Васіль Юрцэвіч]]. Прадпрыемства было арганізавана на акцыянэрных засадах — фінансаваньне ажыцьцяўлялася праз выпуск і продаж паёў (шэраў).&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;

Сярод ініцыятараў праекту: Васіль Юрцэвіч, Юрка Станкевіч, Уладзімер Пеляса, [[Зора Кіпель|Зора]] й [[Вітаўт Кіпель|Вітаўт Кіпелі]], [[Васіль Захаркевіч]], [[Пятро Мельяновіч]], [[Кастусь Мерляк|Кастусь Мярляк]], [[Даніла Клінцэвіч]].&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

Пасьля доўгіх пошукаў была знойдзеная прыдатная мясьціна ў паветы Салівэн, штат Нью-Ёрк. Селішча было '''ўрачыста адчынена 4 ліпеня 1963 году'''.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; Першым старшынёй Рады Дырэктароў карпарацыі быў абраны [[Васіль Юрцэвіч]].&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;

=== Пэрыяд росквіту (1963–1970-я) ===
Бэлэр-Менск хутка набыў папулярнасьць сярод беларусаў ЗША й Канады. Сэзон цягнуўся ад раньняе вясны да позьняе восені. Рэзорт стаў пляцоўкай для шэрагу рэлігійных, грамадзкіх і культурных мерапрыемстваў: сюды зьяжджаліся ўдзельнікі зьездаў беларускіх арганізацый, гасьцявалі прадстаўнікі з Беларусі.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

У складзе культурна-асьветнай інфраструктуры рэзорту дзейнічалі '''бібліятэка імя [[Юрка Віцьбіч|Ю. Віцьбіча]]''', мастацкая самадзейнасьць і царкоўны хор.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; У 1960–1970-я гады на тэрыторыі Бэлэр-Менску праводзіліся '''летнія лягеры для беларускае моладзі''' школьнага веку, дзе побач са звычайнымі летнімі праграмамі (купаньне, паходы, вогнішчы) выкладаліся беларускія сьпевы й танцы, асновы ведаў пра Беларусь, а таксама прыкладное беларускае мастацтва — вырабы з саломкі, народная вышыўка.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref&gt;Архівы карпарацыі Бэлэр-Менск, Нью-Ёрк.&lt;/ref&gt;
[[Файл:Капліца_прыходу_Смаленскай_Божай_Маці.jpg|значак|Капліца прыходу Смаленскай Божай Маці, філіял прыходаў сьв. Эўфрасіньні Полацкай і сьв. Кірылы Тураўскага (2021)]]
Бэлэр-Менск стаў традыцыйным месцам правядзеньня '''штогадовых беларускіх спартовых сустрэчаў''': там ладзіліся спаборніцтвы ў дзесяці–дванаццацёх відах [[Лёгкая атлетыка|лёгкай атлетыкі]] і камандны [[валейбол]], штогод выбіралася беларуская «міс спорту».&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref&gt;Архівы БККА: папка «Беларускі спорт»; Архівы Міхася Сенькі, Саўт-Рывэр, штат Нью-Джэрзі.&lt;/ref&gt;

=== Пераход да праваслаўных парафіяў ===
[[Файл:Bel-Air_Minsk_rear_facade_2021.jpg|значак|Тыльны фасад галоўнага будынка Бэлэр Менск з высокімі калонамі і драўлянай верандай (2021)]]
[[Файл:Вежа_на_тэрыторыі_рэзорту_Бэлэр_Менск.jpg|значак|Вежа на тэрыторыі рэзорту Бэлэр Менск (2021)]]
З-за фінансавых цяжкасьцяў карпарацыя была вымушана прадаць маёмасьць групе [[Беларуская аўтакефальная праваслаўная царква|беларускіх праваслаўных парафіяў]]. Гэта часткова вызваліла ўстанову ад падаткаў і тым самым стабілізавала яе матэрыяльнае становішча. Рэзорт захаваў сваю функцыю і надалей.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

Сярод дзеячоў кіраўніцтва позьняга пэрыяду: Мікалай Сіцько, Міхась Сенька, Валя й Сяргей Рагалевічы, сям'я Гайшуноў, Язэп Крывенька, Ігар Шчорс, Валодзя Валадкевіч, Пётра Кажура, Кастусь Мярляк, Уладзімер Пеляса, сем'і Арцішэнкаў і Літаровічаў.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

=== Закрыцьцё й далейшы лёс ===
Рэзорт зачыніўся каля '''1998 году'''. Паводле сьведчаньняў наведвальнікаў, маёмасьць апынулася ў запусьценьні, хоць і ня была цалкам пакінутая. Будынкі захаваліся.&lt;ref&gt;Успаміны наведвальнікаў Бэлэр-Менску // Reddit, r/catskills, 2023. — URL: https://www.reddit.com/r/catskills/comments/10ve5th/comment/j7ie8l8/&lt;/ref&gt;

== Інфраструктура ==
Бэлэр-Менск уяўляў сабой комплекс агульнай плошчай '''65 акраў''' (каля 26 га), у які ўваходзілі 6 жылых і грамадзкіх будынкаў, басейн, спартовыя пляцоўкі і паркавыя насаджэньні.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; У 1964 годзе на тэрыторыі была ўзьведзена '''заля для культурных мерапрыемстваў'''.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;

== Месца ў гісторыі беларускае эміграцыі ==
Бэлэр-Менск зьяўляўся адным зь нямногіх у ЗША летніх селішчаў, якое належала непасрэдна беларускай грамадзе, а не асобным асобам ці нябеларускім установам.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; Рэзорт адыгрываў ролю своеасаблівага нацыянальнага «агульнага двару» для беларускай дыяспары: тут адбываліся мерапрыемствы арганізацый [[Беларуска-амэрыканскае задзіночаньне|БАЗА]], [[БККА]] і іншых, зьяжджаліся беларусы з розных штатоў і з [[Канада|Канады]].&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt; Падобныя функцыі ў іншых рэгіёнах ЗША выконвалі [[рэзорт «Полацак»]] у [[Кліўлэнд|Кліўлендзе]] й іншыя беларускія цэнтры.

&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

== Крыніцы ==
&lt;references /&gt;</text>
      <sha1>e5xgmp8nm5zl79kdunfmsrtr2u57zph</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2668657</id>
      <parentid>2668656</parentid>
      <timestamp>2026-05-07T17:33:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Chvojny-hmach</username>
        <id>97393</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2668657</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11492" sha1="p17sukxihgujdaq39kcim057q9si0hy" xml:space="preserve">[[Файл:The Bel-Air Postcard.png|значак|251x251пкс|Бэлэр-Менск (1963–1970-я)]]
'''Бэлэр-Менск''' ([[Ангельская мова|англ.]] ''Bel-Air Minsk'') — [[Беларусы|беларускае]] летняе адпачынковае селішча, якое знаходзілася па адрасе 18 Nioman Rd, Glen Spey, NY 12737, ва ўрочышчы Ґлен-Спэй (Glen Spey), павеце Салівэн (Sullivan County), штаце [[Нью-Ёрк (штат)|Нью-Ёрк]], [[Злучаныя Штаты Амэрыкі|ЗША]]. З моманту адкрыцьця ў 1963 годзе да закрыцьця каля 1998 году зьяўлялася адным з найважнейшых цэнтраў грамадзка-культурнага жыцьця беларускае эміграцыі ў [[Паўночная Амэрыка|Паўночнай Амэрыцы]].&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;Кіпель, Вітаўт. ''Беларусы ў ЗША''. — Мінск: Беларусь, 1993. — С. 155–156. — Раздзел «Адпачынковыя селішчы»; зноска 156 утрымлівае поўны спіс перыядычных крыніц: ''Бацькаўшчына'', 1961, №566; ''Беларус'' (Нью-Ёрк), 1963–1983, №№80–311; ''Беларуская Моладзь'', 1972–1973, №28.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;Кіпель, Вітаўт. ''Беларусы ў ЗША''. — Мінск: Беларусь, 1993. — С. 12. — Агляд беларускіх грамадзкіх цэнтраў у ЗША; кароткая характарыстыка Бэлэр-Менску, бібліятэкі ім. Ю. Віцьбіча і іншых культурных аб'ектаў. Крыніца даступная: https://knihi-online.com/bielaruskaja-emihracyja-barys-sacanka.html&lt;/ref&gt;

== Назва ==
Назва паходзіць ад спалучэньня першапачатковай назвы набытай маёмасьці — ''Bel-Air'' — зь імем беларускае сталіцы, [[Менск|Менску]].&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; Беларускамоўны варыянт — '''Бэлэр-Менск''' — ужываўся ў беларускіх выданьнях эміграцыі.&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;Станкевіч, Ян. «Бэлэр Менск» // ''Незалежнік: культурна-асьветны грамадзкі часапіс вялікалітоўскі (беларускі)''. — №1, лістапад 1965. — Бруклін, Нью-Ёрк. — С. 1–3.&lt;/ref&gt;

== Гісторыя ==

=== Перадумовы і заснаваньне ===
У першай палове 1950-х гадоў беларускія грамады ў буйных гарадох ЗША адчувалі патрэбу ва ўласных летніх адпачынковых установах, якія маглі б служыць заразом і культурнымі цэнтрамі.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; Нью-Ёрскі мэтрапалітальны рэгіён у той час ня меў беларускай уласнасьці для адпачынку: беларусы зь [[Нью-Джэрзі]] ездзілі ў селішча «Мір», а некаторыя грамады карысталіся нябеларускімі фармамі й селішчам «Бобрык» на поўначы штату Нью-Ёрк.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

Ідэя стварэньня ўласнага беларускага летняга рэзорту паўстала ў асяроддзі актывістаў зь Нью-Ёрку й ваколіцаў. Пачынаючы прыблізна з 1959 году [[Пётра Маркоўскі]] й [[Юрка Станкевіч]] разьяжджалі, шукаючы прыдатную ўласнасьць і зьбіраючы будучых пайшчыкоў; пазьней да іх далучыўся [[Васіль Юрцэвіч]]. Прадпрыемства было арганізавана на акцыянэрных засадах — фінансаваньне ажыцьцяўлялася праз выпуск і продаж паёў (шэраў).&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;

Сярод ініцыятараў праекту: Васіль Юрцэвіч, Юрка Станкевіч, Уладзімер Пеляса, [[Зора Кіпель|Зора]] й [[Вітаўт Кіпель|Вітаўт Кіпелі]], [[Васіль Захаркевіч]], [[Пятро Мельяновіч]], [[Кастусь Мерляк|Кастусь Мярляк]], [[Даніла Клінцэвіч]].&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

Пасьля доўгіх пошукаў была знойдзеная прыдатная мясьціна ў паветы Салівэн, штат Нью-Ёрк. Селішча было '''ўрачыста адчынена 4 ліпеня 1963 году'''.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; Першым старшынёй Рады Дырэктароў карпарацыі быў абраны [[Васіль Юрцэвіч]].&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;

=== Пэрыяд росквіту (1963–1970-я) ===
Бэлэр-Менск хутка набыў папулярнасьць сярод беларусаў ЗША й Канады. Сэзон цягнуўся ад раньняе вясны да позьняе восені. Рэзорт стаў пляцоўкай для шэрагу рэлігійных, грамадзкіх і культурных мерапрыемстваў: сюды зьяжджаліся ўдзельнікі зьездаў беларускіх арганізацый, гасьцявалі прадстаўнікі з Беларусі.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

У складзе культурна-асьветнай інфраструктуры рэзорту дзейнічалі '''бібліятэка імя [[Юрка Віцьбіч|Ю. Віцьбіча]]''', мастацкая самадзейнасьць і царкоўны хор.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; У 1960–1970-я гады на тэрыторыі Бэлэр-Менску праводзіліся '''летнія лягеры для беларускае моладзі''' школьнага веку, дзе побач са звычайнымі летнімі праграмамі (купаньне, паходы, вогнішчы) выкладаліся беларускія сьпевы й танцы, асновы ведаў пра Беларусь, а таксама прыкладное беларускае мастацтва — вырабы з саломкі, народная вышыўка.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref&gt;Архівы карпарацыі Бэлэр-Менск, Нью-Ёрк.&lt;/ref&gt;
[[Файл:Капліца_прыходу_Смаленскай_Божай_Маці.jpg|значак|Капліца прыходу Смаленскай Божай Маці, філіял прыходаў сьв. Эўфрасіньні Полацкай і сьв. Кірылы Тураўскага (2021)]]
Бэлэр-Менск стаў традыцыйным месцам правядзеньня '''штогадовых беларускіх спартовых сустрэчаў''': там ладзіліся спаборніцтвы ў дзесяці–дванаццацёх відах [[Лёгкая атлетыка|лёгкай атлетыкі]] і камандны [[валейбол]], штогод выбіралася беларуская «міс спорту».&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref&gt;Архівы БККА: папка «Беларускі спорт»; Архівы Міхася Сенькі, Саўт-Рывэр, штат Нью-Джэрзі.&lt;/ref&gt;

=== Пераход да праваслаўных парафіяў ===
[[Файл:Bel-Air_Minsk_rear_facade_2021.jpg|значак|Тыльны фасад галоўнага будынка Бэлэр Менск з высокімі калонамі і драўлянай верандай (2021)]]
[[Файл:Вежа_на_тэрыторыі_рэзорту_Бэлэр_Менск.jpg|значак|Вежа на тэрыторыі рэзорту Бэлэр Менск (2021)]]
З-за фінансавых цяжкасьцяў карпарацыя была вымушана прадаць маёмасьць групе [[Беларуская аўтакефальная праваслаўная царква|беларускіх праваслаўных парафіяў]]. Гэта часткова вызваліла ўстанову ад падаткаў і тым самым стабілізавала яе матэрыяльнае становішча. Рэзорт захаваў сваю функцыю і надалей.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

Сярод дзеячоў кіраўніцтва позьняга пэрыяду: Мікалай Сіцько, Міхась Сенька, Валя й Сяргей Рагалевічы, сям'я Гайшуноў, Язэп Крывенька, Ігар Шчорс, Валодзя Валадкевіч, Пётра Кажура, Кастусь Мярляк, Уладзімер Пеляса, сем'і Арцішэнкаў і Літаровічаў.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

=== Закрыцьцё й далейшы лёс ===
Рэзорт зачыніўся каля '''1998 году'''. Паводле сьведчаньняў наведвальнікаў, маёмасьць апынулася ў запусьценьні, хоць і ня была цалкам пакінутая. Будынкі захаваліся.&lt;ref&gt;Успаміны наведвальнікаў Бэлэр-Менску // Reddit, r/catskills, 2023. — URL: https://www.reddit.com/r/catskills/comments/10ve5th/comment/j7ie8l8/&lt;/ref&gt;

== Інфраструктура ==
Бэлэр-Менск уяўляў сабой комплекс агульнай плошчай '''65 акраў''' (каля 26 га), у які ўваходзілі 6 жылых і грамадзкіх будынкаў, басейн, спартовыя пляцоўкі і паркавыя насаджэньні.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; У 1964 годзе на тэрыторыі была ўзьведзена '''заля для культурных мерапрыемстваў'''.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;

== Месца ў гісторыі беларускае эміграцыі ==
Бэлэр-Менск зьяўляўся адным зь нямногіх у ЗША летніх селішчаў, якое належала непасрэдна беларускай грамадзе, а не асобным асобам ці нябеларускім установам.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; Рэзорт адыгрываў ролю своеасаблівага нацыянальнага «агульнага двару» для беларускай дыяспары: тут адбываліся мерапрыемствы арганізацый [[Беларуска-амэрыканскае задзіночаньне|БАЗА]], [[БККА]] і іншых, зьяжджаліся беларусы з розных штатоў і з [[Канада|Канады]].&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt; Падобныя функцыі ў іншых рэгіёнах ЗША выконвалі [[рэзорт «Полацак»]] у [[Кліўлэнд|Кліўлендзе]] й іншыя беларускія цэнтры.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

== Крыніцы ==
&lt;references /&gt;</text>
      <sha1>p17sukxihgujdaq39kcim057q9si0hy</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2668674</id>
      <parentid>2668657</parentid>
      <timestamp>2026-05-07T20:07:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Chvojny-hmach</username>
        <id>97393</id>
      </contributor>
      <origin>2668674</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13267" sha1="e252210wcrkzz9s3ubs9u51xvd4mv3v" xml:space="preserve">[[Файл:The Bel-Air Postcard.png|значак|251x251пкс|Бэлэр-Менск (1963–1970-я)]]
'''Бэлэр-Менск''' ([[Ангельская мова|англ.]] ''Bel-Air Minsk'') — [[Беларусы|беларускае]] летняе адпачынковае селішча, якое знаходзілася па адрасе 18 Nioman Rd, Glen Spey, NY 12737, ва ўрочышчы Ґлен-Спэй (Glen Spey), павеце Салівэн (Sullivan County), штаце [[Нью-Ёрк (штат)|Нью-Ёрк]], [[Злучаныя Штаты Амэрыкі|ЗША]]. З моманту адкрыцьця ў 1963 годзе да закрыцьця каля 1998 году зьяўлялася адным з найважнейшых цэнтраў грамадзка-культурнага жыцьця беларускае эміграцыі ў [[Паўночная Амэрыка|Паўночнай Амэрыцы]].&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;Кіпель, Вітаўт. ''Беларусы ў ЗША''. — Мінск: Беларусь, 1993. — С. 155–156. — Раздзел «Адпачынковыя селішчы»; зноска 156 утрымлівае поўны спіс перыядычных крыніц: ''Бацькаўшчына'', 1961, №566; ''Беларус'' (Нью-Ёрк), 1963–1983, №№80–311; ''Беларуская Моладзь'', 1972–1973, №28.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;Кіпель, Вітаўт. ''Беларусы ў ЗША''. — Мінск: Беларусь, 1993. — С. 12. — Агляд беларускіх грамадзкіх цэнтраў у ЗША; кароткая характарыстыка Бэлэр-Менску, бібліятэкі ім. Ю. Віцьбіча і іншых культурных аб'ектаў. Крыніца даступная: https://knihi-online.com/bielaruskaja-emihracyja-barys-sacanka.html&lt;/ref&gt;

== Назва ==
Назва паходзіць ад спалучэньня першапачатковай назвы набытай маёмасьці — ''Bel-Air'' — зь імем беларускае сталіцы, [[Менск|Менску]].&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; Беларускамоўны варыянт — '''Бэлэр-Менск''' — ужываўся ў беларускіх выданьнях эміграцыі.&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;Станкевіч, Ян. «Бэлэр Менск» // ''Незалежнік: культурна-асьветны грамадзкі часапіс вялікалітоўскі (беларускі)''. — №1, лістапад 1965. — Бруклін, Нью-Ёрк. — С. 1–3.&lt;/ref&gt;

== Гісторыя ==

=== Перадумовы і заснаваньне ===
У першай палове 1950-х гадоў беларускія грамады ў буйных гарадох ЗША адчувалі патрэбу ва ўласных летніх адпачынковых установах, якія маглі б служыць заразом і культурнымі цэнтрамі.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; Нью-Ёрскі мэтрапалітальны рэгіён у той час ня меў беларускай уласнасьці для адпачынку: беларусы зь [[Нью-Джэрзі]] ездзілі ў селішча «Мір», а некаторыя грамады карысталіся нябеларускімі фармамі й селішчам «Бобрык» на поўначы штату Нью-Ёрк.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

Ідэя стварэньня ўласнага беларускага летняга рэзорту паўстала ў асяроддзі актывістаў зь Нью-Ёрку й ваколіцаў. Пачынаючы прыблізна з 1959 году [[Пётра Маркоўскі]] й [[Юрка Станкевіч]] разьяжджалі, шукаючы прыдатную ўласнасьць і зьбіраючы будучых пайшчыкоў; пазьней да іх далучыўся [[Васіль Юрцэвіч]]. Прадпрыемства было арганізавана на акцыянэрных засадах — фінансаваньне ажыцьцяўлялася праз выпуск і продаж паёў (шэраў). Сярод ініцыятараў праекту таксма былі: Васіль Юрцэвіч, Юрка Станкевіч, Уладзімер Пеляса, [[Зора Кіпель|Зора]] й [[Вітаўт Кіпель|Вітаўт Кіпелі]], [[Васіль Захаркевіч]], [[Пятро Мельяновіч]], [[Кастусь Мерляк|Кастусь Мярляк]], [[Даніла Клінцэвіч]].&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;

Стаўленьне розных беларускіх арганізацый да Бэлэр-Менску было неадназначным. Нью-Ёрская акруга [[Беларуска-амэрыканскае задзіночаньне|БАЗА]] падтрымлівала рэзорт, аднак матэрыяльна амаль не ўдзельнічала ў яго куплі і праяўляла пасіўнасьць. [[Саўт-Рывэр|Саўт-Рывэрская]] беларуская суполка ([[І. Касяк]], [[Мікалай Лапіцкі|М. Лапіцкі]], [[:be:Барыс_Шчорс|Б. Шчорс]]) першапачаткова востра ставілася супроць набыцьця рэзорту.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;

Пасьля доўгіх пошукаў была знойдзеная прыдатная мясьціна ў паветы Салівэн, штат Нью-Ёрк. Селішча было '''ўрачыста адчынена 4 ліпеня 1963 году'''.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; Першым старшынёй Рады Дырэктароў карпарацыі быў абраны [[Васіль Юрцэвіч]].&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;

=== Пэрыяд росквіту (1963–1970-я) ===
Бэлэр-Менск хутка набыў папулярнасьць сярод беларусаў ЗША й Канады. Сэзон цягнуўся ад раньняе вясны да позьняе восені. Рэзорт стаў пляцоўкай для шэрагу рэлігійных, грамадзкіх і культурных мерапрыемстваў: сюды зьяжджаліся ўдзельнікі зьездаў беларускіх арганізацый, гасьцявалі прадстаўнікі з Беларусі.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

У складзе культурна-асьветнай інфраструктуры рэзорту дзейнічалі '''бібліятэка імя [[Юрка Віцьбіч|Ю. Віцьбіча]]''', мастацкая самадзейнасьць і царкоўны хор.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; На тэрыторыі Бэлэр-Менску рэгулярна спраўляліся '''каталіцкія''' '''набажэнствы''' для беларусаў-каталікоў у часе летніх адпачынкаў — іх правіў сьвятар [[Францішак Чарняўскі|Франьцішак Чарняўскі]], які пасяліўся на поўначы штату Нью-Ёрк і падтрымліваў цесныя кантакты з беларускай грамадой. У 1960–1970-я гады на тэрыторыі Бэлэр-Менску праводзіліся '''летнія лягеры для беларускае моладзі''' школьнага веку, дзе побач са звычайнымі летнімі праграмамі (купаньне, паходы, вогнішчы) выкладаліся беларускія сьпевы й танцы, асновы ведаў пра Беларусь, а таксама прыкладное беларускае мастацтва — вырабы з саломкі, народная вышыўка.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref&gt;Архівы карпарацыі Бэлэр-Менск, Нью-Ёрк.&lt;/ref&gt;
[[Файл:Капліца_прыходу_Смаленскай_Божай_Маці.jpg|значак|Капліца прыходу Смаленскай Божай Маці, філіял прыходаў сьв. Эўфрасіньні Полацкай і сьв. Кірылы Тураўскага (2021)]]
Бэлэр-Менск стаў традыцыйным месцам правядзеньня '''штогадовых беларускіх спартовых сустрэчаў''': там ладзіліся спаборніцтвы ў дзесяці–дванаццацёх відах [[Лёгкая атлетыка|лёгкай атлетыкі]] і камандны [[валейбол]], штогод выбіралася беларуская «міс спорту».&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref&gt;Архівы БККА: папка «Беларускі спорт»; Архівы Міхася Сенькі, Саўт-Рывэр, штат Нью-Джэрзі.&lt;/ref&gt;

=== Пераход да праваслаўных парафіяў ===
[[Файл:Bel-Air_Minsk_rear_facade_2021.jpg|значак|Тыльны фасад галоўнага будынка Бэлэр Менск з высокімі калонамі і драўлянай верандай (2021)]]
[[Файл:Вежа_на_тэрыторыі_рэзорту_Бэлэр_Менск.jpg|значак|Вежа на тэрыторыі рэзорту Бэлэр Менск (2021)]]
З-за фінансавых цяжкасьцяў карпарацыя была вымушана прадаць маёмасьць групе [[Беларуская аўтакефальная праваслаўная царква|беларускіх праваслаўных парафіяў]]. Гэта часткова вызваліла ўстанову ад падаткаў і тым самым стабілізавала яе матэрыяльнае становішча. Рэзорт захаваў сваю функцыю і надалей.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

Сярод дзеячоў кіраўніцтва позьняга пэрыяду: Мікалай Сіцько, Міхась Сенька, Валя й Сяргей Рагалевічы, сям'я Гайшуноў, Язэп Крывенька, Ігар Шчорс, Валодзя Валадкевіч, Пётра Кажура, Кастусь Мярляк, Уладзімер Пеляса, сем'і Арцішэнкаў і Літаровічаў.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

=== Закрыцьцё й далейшы лёс ===
Рэзорт зачыніўся каля '''1998 году'''. Паводле сьведчаньняў наведвальнікаў, маёмасьць апынулася ў запусьценьні, хоць і ня была цалкам пакінутая. Будынкі захаваліся.&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;Успаміны наведвальнікаў Бэлэр-Менску // Reddit, r/catskills, 2023. — URL: https://www.reddit.com/r/catskills/comments/10ve5th/comment/j7ie8l8/&lt;/ref&gt;

== Інфраструктура ==
Бэлэр-Менск уяўляў сабой комплекс агульнай плошчай '''65 акраў''' (каля 26 га), у які ўваходзілі 6 жылых і грамадзкіх будынкаў, басейн, спартовыя пляцоўкі і паркавыя насаджэньні.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; У 1964 годзе на тэрыторыі была ўзьведзена '''заля для культурных мерапрыемстваў'''.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt; Характэрнай рысай рэзорту была наяўнасьць '''бунгалаў''', якія сем'і здымалі на ўвесь летні сэзон. Гэта рабіла Бэлэр-Менск не звычайным гатэлем, а паўнавартаснай сэзоннай суполкай, дзе з пакаленьня ў пакаленьне адпачывалі адны і тыя ж сем'і.&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;

== Месца ў гісторыі беларускае эміграцыі ==
Бэлэр-Менск зьяўляўся адным зь нямногіх у ЗША летніх селішчаў, якое належала непасрэдна беларускай грамадзе, а не асобным асобам ці нябеларускім установам.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; Рэзорт адыгрываў ролю своеасаблівага нацыянальнага «агульнага двару» для беларускай дыяспары: тут адбываліся мерапрыемствы арганізацый [[Беларуска-амэрыканскае задзіночаньне|БАЗА]], [[БККА]] і іншых, зьяжджаліся беларусы з розных штатоў і з [[Канада|Канады]].&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt; Падобныя функцыі ў іншых рэгіёнах ЗША выконвалі [[рэзорт «Полацак»]] у [[Кліўлэнд|Кліўлендзе]] й іншыя беларускія цэнтры.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

== Крыніцы ==
&lt;references /&gt;</text>
      <sha1>e252210wcrkzz9s3ubs9u51xvd4mv3v</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2668675</id>
      <parentid>2668674</parentid>
      <timestamp>2026-05-07T20:16:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Chvojny-hmach</username>
        <id>97393</id>
      </contributor>
      <origin>2668675</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13377" sha1="9ks4okrjg2lrzt2rfxww5j0u9x6tvpv" xml:space="preserve">[[Файл:The Bel-Air Postcard.png|значак|251x251пкс|Бэлэр-Менск (1963–1970-я)]]
'''Бэлэр-Менск''' ([[Ангельская мова|англ.]] ''Bel-Air Minsk'') — [[Беларусы|беларускае]] летняе адпачынковае селішча, якое знаходзілася па адрасе 18 Nioman Rd, Glen Spey, NY 12737, ва ўрочышчы Ґлен-Спэй (Glen Spey), павеце Салівэн (Sullivan County), штаце [[Нью-Ёрк (штат)|Нью-Ёрк]], [[Злучаныя Штаты Амэрыкі|ЗША]]. З моманту адкрыцьця ў 1963 годзе да закрыцьця каля 1998 году зьяўлялася адным з найважнейшых цэнтраў грамадзка-культурнага жыцьця беларускае эміграцыі ў [[Паўночная Амэрыка|Паўночнай Амэрыцы]].&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;Кіпель, Вітаўт. ''Беларусы ў ЗША''. — Мінск: Беларусь, 1993. — С. 155–156. — Раздзел «Адпачынковыя селішчы»; зноска 156 утрымлівае поўны спіс перыядычных крыніц: ''Бацькаўшчына'', 1961, №566; ''Беларус'' (Нью-Ёрк), 1963–1983, №№80–311; ''Беларуская Моладзь'', 1972–1973, №28.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;Кіпель, Вітаўт. ''Беларусы ў ЗША''. — Мінск: Беларусь, 1993. — С. 12. — Агляд беларускіх грамадзкіх цэнтраў у ЗША; кароткая характарыстыка Бэлэр-Менску, бібліятэкі ім. Ю. Віцьбіча і іншых культурных аб'ектаў. Крыніца даступная: https://knihi-online.com/bielaruskaja-emihracyja-barys-sacanka.html&lt;/ref&gt;

== Назва ==
Назва паходзіць ад спалучэньня першапачатковай назвы набытай маёмасьці — ''Bel-Air'' — зь імем беларускае сталіцы, [[Менск|Менску]].&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; Беларускамоўны варыянт — '''Бэлэр-Менск''' — ужываўся ў беларускіх выданьнях эміграцыі.&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;Станкевіч, Ян. «Бэлэр Менск» // ''Незалежнік: культурна-асьветны грамадзкі часапіс вялікалітоўскі (беларускі)''. — №1, лістапад 1965. — Бруклін, Нью-Ёрк. — С. 1–3.&lt;/ref&gt;

== Гісторыя ==

=== Перадумовы і заснаваньне ===
У першай палове 1950-х гадоў беларускія грамады ў буйных гарадох ЗША адчувалі патрэбу ва ўласных летніх адпачынковых установах, якія маглі б служыць заразом і культурнымі цэнтрамі.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; Нью-Ёрскі мэтрапалітальны рэгіён у той час ня меў беларускай уласнасьці для адпачынку: беларусы зь [[Нью-Джэрзі]] ездзілі ў селішча «Мір», а некаторыя грамады карысталіся нябеларускімі фармамі й селішчам «Бобрык» на поўначы штату Нью-Ёрк.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

Ідэя стварэньня ўласнага беларускага летняга рэзорту паўстала ў асяроддзі актывістаў зь Нью-Ёрку й ваколіцаў. Пачынаючы прыблізна з 1959 году [[Пётра Маркоўскі]] й [[Юрка Станкевіч]] разьяжджалі, шукаючы прыдатную ўласнасьць і зьбіраючы будучых пайшчыкоў; пазьней да іх далучыўся [[Васіль Юрцэвіч]]. Прадпрыемства было арганізавана на акцыянэрных засадах — фінансаваньне ажыцьцяўлялася праз выпуск і продаж паёў (шэраў). Сярод ініцыятараў праекту таксма былі: Васіль Юрцэвіч, Юрка Станкевіч, Уладзімер Пеляса, [[Зора Кіпель|Зора]] й [[Вітаўт Кіпель|Вітаўт Кіпелі]], [[Васіль Захаркевіч]], [[Пятро Мельяновіч]], [[Кастусь Мерляк|Кастусь Мярляк]], [[Даніла Клінцэвіч]].&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;

Стаўленьне розных беларускіх арганізацый да Бэлэр-Менску было неадназначным. Нью-Ёрская акруга [[Беларуска-амэрыканскае задзіночаньне|БАЗА]] падтрымлівала рэзорт, аднак матэрыяльна амаль не ўдзельнічала ў яго куплі і праяўляла пасіўнасьць. [[Саўт-Рывэр|Саўт-Рывэрская]] беларуская суполка ([[І. Касяк]], [[Мікалай Лапіцкі|М. Лапіцкі]], [[:be:Барыс_Шчорс|Б. Шчорс]]) першапачаткова востра ставілася супроць набыцьця рэзорту.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;

Пасьля доўгіх пошукаў была знойдзеная прыдатная мясьціна ў паветы Салівэн, штат Нью-Ёрк. Селішча было '''ўрачыста адчынена 4 ліпеня 1963 году'''.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; Першым старшынёй Рады Дырэктароў карпарацыі быў абраны [[Васіль Юрцэвіч]].&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;

=== Пэрыяд росквіту (1963–1970-я) ===
Бэлэр-Менск хутка набыў папулярнасьць сярод [[Беларусы|беларусаў]] [[Злучаныя Штаты Амэрыкі|ЗША]] й [[Канада|Канады]]. Сэзон цягнуўся ад раньняе вясны да позьняе восені. Рэзорт стаў пляцоўкай для шэрагу рэлігійных, грамадзкіх і культурных мерапрыемстваў: сюды зьяжджаліся ўдзельнікі зьездаў беларускіх арганізацый, гасьцявалі прадстаўнікі з Беларусі.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

У складзе культурна-асьветнай інфраструктуры рэзорту дзейнічалі '''бібліятэка імя [[Юрка Віцьбіч|Ю. Віцьбіча]]''', мастацкая самадзейнасьць і царкоўны хор.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; На тэрыторыі Бэлэр-Менску рэгулярна спраўляліся '''[[Каталіцтва|каталіцкія]]''' '''набажэнствы''' для беларусаў-каталікоў у часе летніх адпачынкаў — іх правіў сьвятар [[Францішак Чарняўскі|Франьцішак Чарняўскі]], які пасяліўся на поўначы штату Нью-Ёрк і падтрымліваў цесныя кантакты з беларускай грамадой. У 1960–1970-я гады на тэрыторыі Бэлэр-Менску праводзіліся '''летнія лягеры для беларускае моладзі''' школьнага веку, дзе побач са звычайнымі летнімі праграмамі (купаньне, паходы, вогнішчы) выкладаліся беларускія сьпевы й танцы, асновы ведаў пра Беларусь, а таксама прыкладное беларускае мастацтва — вырабы з саломкі, народная вышыўка.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref&gt;Архівы карпарацыі Бэлэр-Менск, Нью-Ёрк.&lt;/ref&gt;
[[Файл:Капліца_прыходу_Смаленскай_Божай_Маці.jpg|значак|Капліца прыходу Смаленскай Божай Маці, філіял прыходаў сьв. Эўфрасіньні Полацкай і сьв. Кірылы Тураўскага (2021)]]
Бэлэр-Менск стаў традыцыйным месцам правядзеньня '''штогадовых беларускіх спартовых сустрэчаў''': там ладзіліся спаборніцтвы ў дзесяці–дванаццацёх відах [[Лёгкая атлетыка|лёгкай атлетыкі]] і камандны [[валейбол]], штогод выбіралася беларуская «міс спорту».&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref&gt;Архівы БККА: папка «Беларускі спорт»; Архівы Міхася Сенькі, Саўт-Рывэр, штат Нью-Джэрзі.&lt;/ref&gt;

=== Пераход да праваслаўных парафіяў ===
[[Файл:Bel-Air_Minsk_rear_facade_2021.jpg|значак|Тыльны фасад галоўнага будынка Бэлэр Менск з высокімі калонамі і драўлянай верандай (2021)]]
[[Файл:Вежа_на_тэрыторыі_рэзорту_Бэлэр_Менск.jpg|значак|Вежа на тэрыторыі рэзорту Бэлэр Менск (2021)]]
З-за фінансавых цяжкасьцяў карпарацыя была вымушана прадаць маёмасьць групе [[Беларуская аўтакефальная праваслаўная царква|беларускіх праваслаўных парафіяў]]. Гэта часткова вызваліла ўстанову ад падаткаў і тым самым стабілізавала яе матэрыяльнае становішча. Рэзорт захаваў сваю функцыю і надалей.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

Сярод дзеячоў кіраўніцтва позьняга пэрыяду: Мікалай Сіцько, Міхась Сенька, Валя й Сяргей Рагалевічы, сям'я Гайшуноў, Язэп Крывенька, Ігар Шчорс, Валодзя Валадкевіч, Пётра Кажура, Кастусь Мярляк, Уладзімер Пеляса, сем'і Арцішэнкаў і Літаровічаў.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

=== Закрыцьцё й далейшы лёс ===
Рэзорт зачыніўся каля '''1998 году'''. Паводле сьведчаньняў наведвальнікаў, маёмасьць апынулася ў запусьценьні, хоць і ня была цалкам пакінутая. Будынкі захаваліся.&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;Успаміны наведвальнікаў Бэлэр-Менску // Reddit, r/catskills, 2023. — URL: https://www.reddit.com/r/catskills/comments/10ve5th/comment/j7ie8l8/&lt;/ref&gt;

== Інфраструктура ==
Бэлэр-Менск уяўляў сабой комплекс агульнай плошчай '''65 акраў''' (каля 26 га), у які ўваходзілі 6 жылых і грамадзкіх будынкаў, басейн, спартовыя пляцоўкі і паркавыя насаджэньні.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; У 1964 годзе на тэрыторыі была ўзьведзена '''заля для культурных мерапрыемстваў'''.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt; Характэрнай рысай рэзорту была наяўнасьць '''бунгалаў''', якія сем'і здымалі на ўвесь летні сэзон. Гэта рабіла Бэлэр-Менск не звычайным гатэлем, а паўнавартаснай сэзоннай суполкай, дзе з пакаленьня ў пакаленьне адпачывалі адны і тыя ж сем'і.&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;

== Месца ў гісторыі беларускае эміграцыі ==
Бэлэр-Менск зьяўляўся адным зь нямногіх у ЗША летніх селішчаў, якое належала непасрэдна беларускай грамадзе, а не асобным асобам ці нябеларускім установам.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; Рэзорт адыгрываў ролю своеасаблівага нацыянальнага «агульнага двару» для беларускай дыяспары: тут адбываліся мерапрыемствы арганізацый [[Беларуска-амэрыканскае задзіночаньне|БАЗА]], [[БККА]] і іншых, зьяжджаліся беларусы з розных штатоў і з [[Канада|Канады]].&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt; Падобныя функцыі ў іншых рэгіёнах ЗША выконвалі [[рэзорт «Полацак»]] у [[Кліўлэнд|Кліўлендзе]] й іншыя беларускія цэнтры.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

== Крыніцы ==
&lt;references /&gt;</text>
      <sha1>9ks4okrjg2lrzt2rfxww5j0u9x6tvpv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2668676</id>
      <parentid>2668675</parentid>
      <timestamp>2026-05-07T20:22:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-27585-31</username>
        <id>97409</id>
      </contributor>
      <origin>2668676</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13274" sha1="i0yi5yxfu4cxclj1c063cqgdub99icl" xml:space="preserve">[[Файл:The Bel-Air Postcard.png|значак|251x251пкс|Бэлэр-Менск (1963–1970-я)]]
'''Бэлэр-Менск''' ([[Ангельская мова|англ.]] ''Bel-Air Minsk'') — [[Беларусы|беларускае]] летняе адпачынковае селішча, якое знаходзілася па адрасе 18 Nioman Rd, Glen Spey, NY 12737, ва ўрочышчы Ґлен-Спэй (Glen Spey), павеце Салівэн (Sullivan County), штаце [[Нью-Ёрк (штат)|Нью-Ёрк]], [[Злучаныя Штаты Амэрыкі|ЗША]]. З моманту адкрыцьця ў 1963 годзе да закрыцьця каля 1998 году зьяўлялася адным з найважнейшых цэнтраў грамадзка-культурнага жыцьця беларускае эміграцыі ў [[Паўночная Амэрыка|Паўночнай Амэрыцы]].&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;Кіпель, Вітаўт. ''Беларусы ў ЗША''. — Мінск: Беларусь, 1993. — С. 155–156. — Раздзел «Адпачынковыя селішчы»; зноска 156 утрымлівае поўны спіс перыядычных крыніц: ''Бацькаўшчына'', 1961, №566; ''Беларус'' (Нью-Ёрк), 1963–1983, №№80–311; ''Беларуская Моладзь'', 1972–1973, №28.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;Кіпель, Вітаўт. ''Беларусы ў ЗША''. — Мінск: Беларусь, 1993. — С. 12. — Агляд беларускіх грамадзкіх цэнтраў у ЗША; кароткая характарыстыка Бэлэр-Менску, бібліятэкі ім. Ю. Віцьбіча і іншых культурных аб'ектаў.&lt;/ref&gt;

== Назва ==
Назва паходзіць ад спалучэньня першапачатковай назвы набытай маёмасьці — ''Bel-Air'' — зь імем беларускае сталіцы, [[Менск|Менску]].&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; Беларускамоўны варыянт — '''Бэлэр-Менск''' — ужываўся ў беларускіх выданьнях эміграцыі.&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;Станкевіч, Ян. «Бэлэр Менск» // ''Незалежнік: культурна-асьветны грамадзкі часапіс вялікалітоўскі (беларускі)''. — №1, лістапад 1965. — Бруклін, Нью-Ёрк. — С. 1–3.&lt;/ref&gt;

== Гісторыя ==

=== Перадумовы і заснаваньне ===
У першай палове 1950-х гадоў беларускія грамады ў буйных гарадох ЗША адчувалі патрэбу ва ўласных летніх адпачынковых установах, якія маглі б служыць заразом і культурнымі цэнтрамі.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; Нью-Ёрскі мэтрапалітальны рэгіён у той час ня меў беларускай уласнасьці для адпачынку: беларусы зь [[Нью-Джэрзі]] ездзілі ў селішча «Мір», а некаторыя грамады карысталіся нябеларускімі фармамі й селішчам «Бобрык» на поўначы штату Нью-Ёрк.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

Ідэя стварэньня ўласнага беларускага летняга рэзорту паўстала ў асяроддзі актывістаў зь Нью-Ёрку й ваколіцаў. Пачынаючы прыблізна з 1959 году [[Пётра Маркоўскі]] й [[Юрка Станкевіч]] разьяжджалі, шукаючы прыдатную ўласнасьць і зьбіраючы будучых пайшчыкоў; пазьней да іх далучыўся [[Васіль Юрцэвіч]]. Прадпрыемства было арганізавана на акцыянэрных засадах — фінансаваньне ажыцьцяўлялася праз выпуск і продаж паёў (шэраў). Сярод ініцыятараў праекту таксма былі: Васіль Юрцэвіч, Юрка Станкевіч, Уладзімер Пеляса, [[Зора Кіпель|Зора]] й [[Вітаўт Кіпель|Вітаўт Кіпелі]], [[Васіль Захаркевіч]], [[Пятро Мельяновіч]], [[Кастусь Мерляк|Кастусь Мярляк]], [[Даніла Клінцэвіч]].&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;

Стаўленьне розных беларускіх арганізацый да Бэлэр-Менску было неадназначным. Нью-Ёрская акруга [[Беларуска-амэрыканскае задзіночаньне|БАЗА]] падтрымлівала рэзорт, аднак матэрыяльна амаль не ўдзельнічала ў яго куплі і праяўляла пасіўнасьць. [[Саўт-Рывэр|Саўт-Рывэрская]] беларуская суполка ([[І. Касяк]], [[Мікалай Лапіцкі|М. Лапіцкі]], [[:be:Барыс_Шчорс|Б. Шчорс]]) першапачаткова востра ставілася супроць набыцьця рэзорту.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;

Пасьля доўгіх пошукаў была знойдзеная прыдатная мясьціна ў паветы Салівэн, штат Нью-Ёрк. Селішча было '''ўрачыста адчынена 4 ліпеня 1963 году'''.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; Першым старшынёй Рады Дырэктароў карпарацыі быў абраны [[Васіль Юрцэвіч]].&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;

=== Пэрыяд росквіту (1963–1970-я) ===
Бэлэр-Менск хутка набыў папулярнасьць сярод [[Беларусы|беларусаў]] [[Злучаныя Штаты Амэрыкі|ЗША]] й [[Канада|Канады]]. Сэзон цягнуўся ад раньняе вясны да позьняе восені. Рэзорт стаў пляцоўкай для шэрагу рэлігійных, грамадзкіх і культурных мерапрыемстваў: сюды зьяжджаліся ўдзельнікі зьездаў беларускіх арганізацый, гасьцявалі прадстаўнікі з Беларусі.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

У складзе культурна-асьветнай інфраструктуры рэзорту дзейнічалі '''бібліятэка імя [[Юрка Віцьбіч|Ю. Віцьбіча]]''', мастацкая самадзейнасьць і царкоўны хор.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; На тэрыторыі Бэлэр-Менску рэгулярна спраўляліся '''[[Каталіцтва|каталіцкія]]''' '''набажэнствы''' для беларусаў-каталікоў у часе летніх адпачынкаў — іх правіў сьвятар [[Францішак Чарняўскі|Франьцішак Чарняўскі]], які пасяліўся на поўначы штату Нью-Ёрк і падтрымліваў цесныя кантакты з беларускай грамадой. У 1960–1970-я гады на тэрыторыі Бэлэр-Менску праводзіліся '''летнія лягеры для беларускае моладзі''' школьнага веку, дзе побач са звычайнымі летнімі праграмамі (купаньне, паходы, вогнішчы) выкладаліся беларускія сьпевы й танцы, асновы ведаў пра Беларусь, а таксама прыкладное беларускае мастацтва — вырабы з саломкі, народная вышыўка.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref&gt;Архівы карпарацыі Бэлэр-Менск, Нью-Ёрк.&lt;/ref&gt;
[[Файл:Капліца_прыходу_Смаленскай_Божай_Маці.jpg|значак|Капліца прыходу Смаленскай Божай Маці, філіял прыходаў сьв. Эўфрасіньні Полацкай і сьв. Кірылы Тураўскага (2021)]]
Бэлэр-Менск стаў традыцыйным месцам правядзеньня '''штогадовых беларускіх спартовых сустрэчаў''': там ладзіліся спаборніцтвы ў дзесяці–дванаццацёх відах [[Лёгкая атлетыка|лёгкай атлетыкі]] і камандны [[валейбол]], штогод выбіралася беларуская «міс спорту».&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref&gt;Архівы БККА: папка «Беларускі спорт»; Архівы Міхася Сенькі, Саўт-Рывэр, штат Нью-Джэрзі.&lt;/ref&gt;

=== Пераход да праваслаўных парафіяў ===
[[Файл:Bel-Air_Minsk_rear_facade_2021.jpg|значак|Тыльны фасад галоўнага будынка Бэлэр Менск з высокімі калонамі і драўлянай верандай (2021)]]
[[Файл:Вежа_на_тэрыторыі_рэзорту_Бэлэр_Менск.jpg|значак|Вежа на тэрыторыі рэзорту Бэлэр Менск (2021)]]
З-за фінансавых цяжкасьцяў карпарацыя была вымушана прадаць маёмасьць групе [[Беларуская аўтакефальная праваслаўная царква|беларускіх праваслаўных парафіяў]]. Гэта часткова вызваліла ўстанову ад падаткаў і тым самым стабілізавала яе матэрыяльнае становішча. Рэзорт захаваў сваю функцыю і надалей.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

Сярод дзеячоў кіраўніцтва позьняга пэрыяду: Мікалай Сіцько, Міхась Сенька, Валя й Сяргей Рагалевічы, сям'я Гайшуноў, Язэп Крывенька, Ігар Шчорс, Валодзя Валадкевіч, Пётра Кажура, Кастусь Мярляк, Уладзімер Пеляса, сем'і Арцішэнкаў і Літаровічаў.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

=== Закрыцьцё й далейшы лёс ===
Рэзорт зачыніўся каля '''1998 году'''. Паводле сьведчаньняў наведвальнікаў, маёмасьць апынулася ў запусьценьні, хоць і ня была цалкам пакінутая. Будынкі захаваліся.&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;Успаміны наведвальнікаў Бэлэр-Менску // Reddit, r/catskills, 2023. — URL: https://www.reddit.com/r/catskills/comments/10ve5th/comment/j7ie8l8/&lt;/ref&gt;

== Інфраструктура ==
Бэлэр-Менск уяўляў сабой комплекс агульнай плошчай '''65 акраў''' (каля 26 га), у які ўваходзілі 6 жылых і грамадзкіх будынкаў, басейн, спартовыя пляцоўкі і паркавыя насаджэньні.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; У 1964 годзе на тэрыторыі была ўзьведзена '''заля для культурных мерапрыемстваў'''.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt; Характэрнай рысай рэзорту была наяўнасьць '''бунгалаў''', якія сем'і здымалі на ўвесь летні сэзон. Гэта рабіла Бэлэр-Менск не звычайным гатэлем, а паўнавартаснай сэзоннай суполкай, дзе з пакаленьня ў пакаленьне адпачывалі адны і тыя ж сем'і.&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;

== Месца ў гісторыі беларускае эміграцыі ==
Бэлэр-Менск зьяўляўся адным зь нямногіх у ЗША летніх селішчаў, якое належала непасрэдна беларускай грамадзе, а не асобным асобам ці нябеларускім установам.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; Рэзорт адыгрываў ролю своеасаблівага нацыянальнага «агульнага двару» для беларускай дыяспары: тут адбываліся мерапрыемствы арганізацый [[Беларуска-амэрыканскае задзіночаньне|БАЗА]], [[БККА]] і іншых, зьяжджаліся беларусы з розных штатоў і з [[Канада|Канады]].&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt; Падобныя функцыі ў іншых рэгіёнах ЗША выконвалі [[рэзорт «Полацак»]] у [[Кліўлэнд|Кліўлендзе]] й іншыя беларускія цэнтры.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

== Крыніцы ==
&lt;references /&gt;</text>
      <sha1>i0yi5yxfu4cxclj1c063cqgdub99icl</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2668677</id>
      <parentid>2668676</parentid>
      <timestamp>2026-05-07T20:34:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-27660-80</username>
        <id>97410</id>
      </contributor>
      <origin>2668677</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13440" sha1="iue84882r2xg7cyudvueyjutu1mqwow" xml:space="preserve">[[Файл:The Bel-Air Postcard.png|значак|251x251пкс|Бэлэр-Менск (1963–1970-я)]]
'''Бэлэр-Менск''' ([[Ангельская мова|англ.]] ''Bel-Air Minsk'') — [[Беларусы|беларускае]] летняе адпачынковае селішча, якое знаходзілася па адрасе 18 Nioman Rd, Glen Spey, NY 12737, ва ўрочышчы Ґлен-Спэй (Glen Spey), павеце [[Салівэн]] (Sullivan County), штаце [[Нью-Ёрк (штат)|Нью-Ёрк]], [[Злучаныя Штаты Амэрыкі|ЗША]]. З моманту адкрыцьця ў 1963 годзе да закрыцьця каля 1998 году зьяўлялася адным з найважнейшых цэнтраў грамадзка-культурнага жыцьця беларускае эміграцыі ў [[Паўночная Амэрыка|Паўночнай Амэрыцы]].&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;Кіпель, Вітаўт. ''Беларусы ў ЗША''. — Мінск: Беларусь, 1993. — С. 155–156. — Раздзел «Адпачынковыя селішчы»; зноска 156 утрымлівае поўны спіс перыядычных крыніц: ''Бацькаўшчына'', 1961, №566; ''Беларус'' (Нью-Ёрк), 1963–1983, №№80–311; ''Беларуская Моладзь'', 1972–1973, №28.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;Кіпель, Вітаўт. ''Беларусы ў ЗША''. — Мінск: Беларусь, 1993. — С. 12. — Агляд беларускіх грамадзкіх цэнтраў у ЗША; кароткая характарыстыка Бэлэр-Менску, бібліятэкі ім. Ю. Віцьбіча і іншых культурных аб'ектаў.&lt;/ref&gt;

== Назва ==
Назва паходзіць ад спалучэньня першапачатковай назвы набытай маёмасьці — ''Bel-Air'' — зь імем беларускае сталіцы, [[Менск|Менску]].&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; Беларускамоўны варыянт — '''Бэлэр-Менск''' — ужываўся ў беларускіх выданьнях эміграцыі.&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;Станкевіч, Ян. «Бэлэр Менск» // ''Незалежнік: культурна-асьветны грамадзкі часапіс вялікалітоўскі (беларускі)''. — №1, лістапад 1965. — Бруклін, Нью-Ёрк. — С. 1–3.&lt;/ref&gt;

== Гісторыя ==

=== Перадумовы і заснаваньне ===
У першай палове 1950-х гадоў беларускія грамады ў буйных гарадох ЗША адчувалі патрэбу ва ўласных летніх адпачынковых установах, якія маглі б служыць заразом і культурнымі цэнтрамі.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; Нью-Ёрскі мэтрапалітальны рэгіён у той час ня меў беларускай уласнасьці для адпачынку: беларусы зь [[Нью-Джэрзі]] ездзілі ў селішча «Мір», а некаторыя грамады карысталіся нябеларускімі фармамі й селішчам «Бобрык» на поўначы штату Нью-Ёрк.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

Ідэя стварэньня ўласнага беларускага летняга рэзорту паўстала ў асяроддзі актывістаў зь Нью-Ёрку й ваколіцаў. Пачынаючы прыблізна з 1959 году [[Пётра Маркоўскі]] й [[Юрка Станкевіч]] разьяжджалі, шукаючы прыдатную ўласнасьць і зьбіраючы будучых пайшчыкоў; пазьней да іх далучыўся [[Васіль Юрцэвіч]]. Прадпрыемства было арганізавана на акцыянэрных засадах — фінансаваньне ажыцьцяўлялася праз выпуск і продаж паёў (шэраў). Сярод ініцыятараў праекту таксма былі: Васіль Юрцэвіч, Юрка Станкевіч, Уладзімер Пеляса, [[Зора Кіпель|Зора]] й [[Вітаўт Кіпель|Вітаўт Кіпелі]], [[Васіль Захаркевіч]], [[Пятро Мельяновіч]], [[Кастусь Мерляк|Кастусь Мярляк]], [[:be:Даніла_Клінцэвіч|Даніла Клінцэвіч]].&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;

Стаўленьне розных беларускіх арганізацый да Бэлэр-Менску было неадназначным. Нью-Ёрская акруга [[Беларуска-амэрыканскае задзіночаньне|БАЗА]] падтрымлівала рэзорт, аднак матэрыяльна амаль не ўдзельнічала ў яго куплі і праяўляла пасіўнасьць. [[Саўт-Рывэр|Саўт-Рывэрская]] беларуская суполка ([[:be:Іван_Касяк|І. Касяк]], [[Мікалай Лапіцкі|М. Лапіцкі]], [[:be:Барыс_Шчорс|Б. Шчорс]]) першапачаткова востра ставілася супроць набыцьця рэзорту.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;

Пасьля доўгіх пошукаў была знойдзеная прыдатная мясьціна ў паветы Салівэн, штат Нью-Ёрк. Селішча было '''ўрачыста адчынена 4 ліпеня 1963 году'''.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; Першым старшынёй Рады Дырэктароў карпарацыі быў абраны [[Васіль Юрцэвіч]].&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;

=== Пэрыяд росквіту (1963–1970-я) ===
Бэлэр-Менск хутка набыў папулярнасьць сярод [[Беларусы|беларусаў]] [[Злучаныя Штаты Амэрыкі|ЗША]] й [[Канада|Канады]]. Сэзон цягнуўся ад раньняе вясны да позьняе восені. Рэзорт стаў пляцоўкай для шэрагу рэлігійных, грамадзкіх і культурных мерапрыемстваў: сюды зьяжджаліся ўдзельнікі зьездаў беларускіх арганізацый, гасьцявалі прадстаўнікі з Беларусі.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

У складзе культурна-асьветнай інфраструктуры рэзорту дзейнічалі '''бібліятэка імя [[Юрка Віцьбіч|Ю. Віцьбіча]]''', мастацкая самадзейнасьць і царкоўны хор.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; На тэрыторыі Бэлэр-Менску рэгулярна спраўляліся '''[[Каталіцтва|каталіцкія]]''' '''набажэнствы''' для беларусаў-каталікоў у часе летніх адпачынкаў — іх правіў сьвятар [[Францішак Чарняўскі|Франьцішак Чарняўскі]], які пасяліўся на поўначы штату Нью-Ёрк і падтрымліваў цесныя кантакты з беларускай грамадой. У 1960–1970-я гады на тэрыторыі Бэлэр-Менску праводзіліся '''летнія лягеры для беларускае моладзі''' школьнага веку, дзе побач са звычайнымі летнімі праграмамі (купаньне, паходы, вогнішчы) выкладаліся беларускія сьпевы й танцы, асновы ведаў пра Беларусь, а таксама прыкладное беларускае мастацтва — вырабы з саломкі, народная вышыўка.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref&gt;Архівы карпарацыі Бэлэр-Менск, Нью-Ёрк.&lt;/ref&gt;
[[Файл:Капліца_прыходу_Смаленскай_Божай_Маці.jpg|значак|Капліца прыходу Смаленскай Божай Маці, філіял прыходаў сьв. Эўфрасіньні Полацкай і сьв. Кірылы Тураўскага (2021)]]
Бэлэр-Менск стаў традыцыйным месцам правядзеньня '''штогадовых беларускіх спартовых сустрэчаў''': там ладзіліся спаборніцтвы ў дзесяці–дванаццацёх відах [[Лёгкая атлетыка|лёгкай атлетыкі]] і камандны [[валейбол]], штогод выбіралася беларуская «міс спорту».&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref&gt;Архівы БККА: папка «Беларускі спорт»; Архівы Міхася Сенькі, Саўт-Рывэр, штат Нью-Джэрзі.&lt;/ref&gt;

=== Пераход да праваслаўных парафіяў ===
[[Файл:Bel-Air_Minsk_rear_facade_2021.jpg|значак|Тыльны фасад галоўнага будынка Бэлэр Менск з высокімі калонамі і драўлянай верандай (2021)]]
[[Файл:Вежа_на_тэрыторыі_рэзорту_Бэлэр_Менск.jpg|значак|Вежа на тэрыторыі рэзорту Бэлэр Менск (2021)]]
З-за фінансавых цяжкасьцяў карпарацыя была вымушана прадаць маёмасьць групе [[Беларуская аўтакефальная праваслаўная царква|беларускіх праваслаўных парафіяў]]. Гэта часткова вызваліла ўстанову ад падаткаў і тым самым стабілізавала яе матэрыяльнае становішча. Рэзорт захаваў сваю функцыю і надалей.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

Сярод дзеячоў кіраўніцтва позьняга пэрыяду: Мікалай Сіцько, [[Міхась Сенька]], Валя й Сяргей Рагалевічы, сям'я Гайшуноў, Язэп Крывенька, [[:be:Ігар_Шчорс|Ігар Шчорс]], Валодзя Валадкевіч, Пётра Кажура, Кастусь Мярляк, Уладзімер Пеляса, сем'і Арцішэнкаў і Літаровічаў.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

=== Закрыцьцё й далейшы лёс ===
Рэзорт зачыніўся каля '''1998 году'''. Паводле сьведчаньняў наведвальнікаў, маёмасьць апынулася ў запусьценьні, хоць і ня была цалкам пакінутая. Будынкі захаваліся.&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;Успаміны наведвальнікаў Бэлэр-Менску // Reddit, r/catskills, 2023. — URL: https://www.reddit.com/r/catskills/comments/10ve5th/comment/j7ie8l8/&lt;/ref&gt;

== Інфраструктура ==
Бэлэр-Менск уяўляў сабой комплекс агульнай плошчай '''65 акраў''' (каля 26 га), у які ўваходзілі 6 жылых і грамадзкіх будынкаў, басейн, спартовыя пляцоўкі і паркавыя насаджэньні.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; У 1964 годзе на тэрыторыі была ўзьведзена '''заля для культурных мерапрыемстваў'''.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt; Характэрнай рысай рэзорту была наяўнасьць '''бунгалаў''', якія сем'і здымалі на ўвесь летні сэзон. Гэта рабіла Бэлэр-Менск не звычайным гатэлем, а паўнавартаснай сэзоннай суполкай, дзе з пакаленьня ў пакаленьне адпачывалі адны і тыя ж сем'і.&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;

== Месца ў гісторыі беларускае эміграцыі ==
Бэлэр-Менск зьяўляўся адным зь нямногіх у ЗША летніх селішчаў, якое належала непасрэдна беларускай грамадзе, а не асобным асобам ці нябеларускім установам.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; Рэзорт адыгрываў ролю своеасаблівага нацыянальнага «агульнага двару» для беларускай дыяспары: тут адбываліся мерапрыемствы арганізацый [[Беларуска-амэрыканскае задзіночаньне|БАЗА]], [[Беларускі кангрэсавы камітэт Амэрыкі|БККА]] і іншых, зьяжджаліся беларусы з розных штатоў і з [[Канада|Канады]].&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt; Падобныя функцыі ў іншых рэгіёнах ЗША выконвалі [[рэзорт «Полацак»]] у [[Кліўлэнд|Кліўлендзе]] й іншыя беларускія цэнтры.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

== Крыніцы ==
&lt;references /&gt;</text>
      <sha1>iue84882r2xg7cyudvueyjutu1mqwow</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2668685</id>
      <parentid>2668677</parentid>
      <timestamp>2026-05-07T21:13:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-27660-80</username>
        <id>97410</id>
      </contributor>
      <origin>2668685</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13730" sha1="8yjynttvrqu4hcucy39ymytby57rg4v" xml:space="preserve">[[Файл:The Bel-Air Postcard.png|значак|251x251пкс|Бэлэр-Менск (1963–1970-я)]]
'''Бэлэр-Менск''' ([[Ангельская мова|англ.]] ''Bel-Air Minsk'') — [[Беларусы|беларускае]] летняе адпачынковае селішча, якое знаходзілася па адрасе 18 Nioman Rd, Glen Spey, NY 12737, ва ўрочышчы Ґлен-Спэй (Glen Spey), павеце [[Салівэн]] (Sullivan County), штаце [[Нью-Ёрк (штат)|Нью-Ёрк]], [[Злучаныя Штаты Амэрыкі|ЗША]]. З моманту адкрыцьця ў 1963 годзе да закрыцьця каля 1998 году зьяўлялася адным з найважнейшых цэнтраў грамадзка-культурнага жыцьця беларускае эміграцыі ў [[Паўночная Амэрыка|Паўночнай Амэрыцы]].&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;Кіпель, Вітаўт. ''Беларусы ў ЗША''. — Мінск: Беларусь, 1993. — С. 155–156. — Раздзел «Адпачынковыя селішчы»; зноска 156 утрымлівае поўны спіс перыядычных крыніц: ''Бацькаўшчына'', 1961, №566; ''Беларус'' (Нью-Ёрк), 1963–1983, №№80–311; ''Беларуская Моладзь'', 1972–1973, №28.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;Кіпель, Вітаўт. ''Беларусы ў ЗША''. — Мінск: Беларусь, 1993. — С. 12. — Агляд беларускіх грамадзкіх цэнтраў у ЗША; кароткая характарыстыка Бэлэр-Менску, бібліятэкі ім. Ю. Віцьбіча і іншых культурных аб'ектаў.&lt;/ref&gt;

== Назва ==
Назва паходзіць ад спалучэньня першапачатковай назвы набытай маёмасьці — ''Bel-Air'' — зь імем беларускае сталіцы, [[Менск|Менску]].&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; Беларускамоўны варыянт — '''Бэлэр-Менск''' — ужываўся ў беларускіх выданьнях эміграцыі.&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;Станкевіч, Ян. «Бэлэр Менск» // ''Незалежнік: культурна-асьветны грамадзкі часапіс вялікалітоўскі (беларускі)''. — №1, лістапад 1965. — Бруклін, Нью-Ёрк. — С. 1–3.&lt;/ref&gt;

== Гісторыя ==

=== Перадумовы і заснаваньне ===
У першай палове 1950-х гадоў беларускія грамады ў буйных гарадох [[Злучаныя Штаты Амэрыкі|ЗША]] адчувалі патрэбу ва ўласных летніх адпачынковых установах, якія маглі б служыць заразом і культурнымі цэнтрамі.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; Нью-Ёрскі мэтрапалітальны рэгіён у той час ня меў беларускай уласнасьці для адпачынку: беларусы зь [[Нью-Джэрзі]] ездзілі ў селішча «Мір», а некаторыя грамады карысталіся нябеларускімі фармамі й селішчам «Бобрык» на поўначы штату [[Нью-Ёрк (штат)|Нью-Ёрк]].&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

Ідэя стварэньня ўласнага беларускага летняга рэзорту паўстала ў асяроддзі актывістаў зь Нью-Ёрку й ваколіцаў. Пачынаючы прыблізна з 1959 году [[Пётра Маркоўскі]] й [[Юрка Станкевіч]] разьяжджалі, шукаючы прыдатную ўласнасьць і зьбіраючы будучых пайшчыкоў; пазьней да іх далучыўся [[Васіль Юрцэвіч]]. Прадпрыемства было арганізавана на акцыянэрных засадах — фінансаваньне ажыцьцяўлялася праз выпуск і продаж паёў (шэраў). Сярод ініцыятараў праекту таксма былі: [[Васіль Юрцэвіч]], [[Юрка Станкевіч]], [[Уладзімер Пеляса]], [[Зора Кіпель|Зора]] й [[Вітаўт Кіпель|Вітаўт Кіпелі]], [[Васіль Захаркевіч]], [[Пятро Мельяновіч]], [[Кастусь Мерляк|Кастусь Мярляк]], [[:be:Даніла_Клінцэвіч|Даніла Клінцэвіч]].&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;

Стаўленьне розных беларускіх арганізацый да Бэлэр-Менску было неадназначным. Нью-Ёрская акруга [[Беларуска-амэрыканскае задзіночаньне|БАЗА]] падтрымлівала рэзорт, аднак матэрыяльна амаль не ўдзельнічала ў яго куплі і праяўляла пасіўнасьць. [[Саўт-Рывэр|Саўт-Рывэрская]] беларуская суполка ([[:be:Іван_Касяк|І. Касяк]], [[Мікалай Лапіцкі|М. Лапіцкі]], [[:be:Барыс_Шчорс|Б. Шчорс]]) першапачаткова востра ставілася супроць набыцьця рэзорту.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;

Пасьля доўгіх пошукаў была знойдзеная прыдатная мясьціна ў паветы [[Салівэн]], штат [[Нью-Ёрк (штат)|Нью-Ёрк]]. Селішча было '''ўрачыста адчынена 4 ліпеня 1963 году'''.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; Першым старшынёй Рады Дырэктароў карпарацыі быў абраны [[Васіль Юрцэвіч]].&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;

=== Пэрыяд росквіту (1963–1970-я) ===
Бэлэр-Менск хутка набыў папулярнасьць сярод [[Беларусы|беларусаў]] [[Злучаныя Штаты Амэрыкі|ЗША]] й [[Канада|Канады]]. Сэзон цягнуўся ад раньняе вясны да позьняе восені. Рэзорт стаў пляцоўкай для шэрагу рэлігійных, грамадзкіх і культурных мерапрыемстваў: сюды зьяжджаліся ўдзельнікі зьездаў беларускіх арганізацый, гасьцявалі прадстаўнікі з Беларусі.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

У складзе культурна-асьветнай інфраструктуры рэзорту дзейнічалі '''бібліятэка імя [[Юрка Віцьбіч|Ю. Віцьбіча]]''', мастацкая самадзейнасьць і царкоўны хор.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; На тэрыторыі Бэлэр-Менску рэгулярна спраўляліся '''[[Каталіцтва|каталіцкія]]''' '''набажэнствы''' для беларусаў-каталікоў у часе летніх адпачынкаў — іх правіў сьвятар [[Францішак Чарняўскі|Франьцішак Чарняўскі]], які пасяліўся на поўначы штату Нью-Ёрк і падтрымліваў цесныя кантакты з беларускай грамадой. У 1960–1970-я гады на тэрыторыі Бэлэр-Менску праводзіліся '''летнія лягеры для беларускае моладзі''' школьнага веку, дзе побач са звычайнымі летнімі праграмамі (купаньне, паходы, вогнішчы) выкладаліся беларускія сьпевы й танцы, асновы ведаў пра Беларусь, а таксама прыкладное беларускае мастацтва — вырабы з саломкі, народная [[Вышыванка|вышыўка]].&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref&gt;Архівы карпарацыі Бэлэр-Менск, Нью-Ёрк.&lt;/ref&gt;
[[Файл:Капліца_прыходу_Смаленскай_Божай_Маці.jpg|значак|Капліца прыходу Смаленскай Божай Маці, філіял прыходаў сьв. Эўфрасіньні Полацкай і сьв. Кірылы Тураўскага (2021)]]
Бэлэр-Менск стаў традыцыйным месцам правядзеньня '''штогадовых беларускіх спартовых сустрэчаў''': там ладзіліся спаборніцтвы ў дзесяці–дванаццацёх відах [[Лёгкая атлетыка|лёгкай атлетыкі]] і камандны [[валейбол]], штогод выбіралася беларуская «міс спорту».&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref&gt;Архівы БККА: папка «Беларускі спорт»; Архівы Міхася Сенькі, Саўт-Рывэр, штат Нью-Джэрзі.&lt;/ref&gt;

=== Пераход да праваслаўных парафіяў ===
[[Файл:Bel-Air_Minsk_rear_facade_2021.jpg|значак|Тыльны фасад галоўнага будынка Бэлэр Менск з высокімі калонамі і драўлянай верандай (2021)]]
[[Файл:Вежа_на_тэрыторыі_рэзорту_Бэлэр_Менск.jpg|значак|Вежа на тэрыторыі рэзорту Бэлэр Менск (2021)]]
З-за фінансавых цяжкасьцяў карпарацыя была вымушана прадаць маёмасьць групе [[Беларуская аўтакефальная праваслаўная царква|беларускіх праваслаўных парафіяў]]. Гэта часткова вызваліла ўстанову ад падаткаў і тым самым стабілізавала яе матэрыяльнае становішча. Рэзорт захаваў сваю функцыю і надалей.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

Сярод дзеячоў кіраўніцтва позьняга пэрыяду: [[Мікалай Сіцько]], [[Міхась Сенька]], Валя й Сяргей Рагалевічы, сям'я Гайшуноў, [[Язэп Крывенька]], [[:be:Ігар_Шчорс|Ігар Шчорс]], [[Валодзя Валадкевіч]], [[Пётра Кажура]], [[Кастусь Мерляк|Кастусь Мярляк]], [[Уладзімер Пеляса]], сем'і Арцішэнкаў і Літаровічаў.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

=== Закрыцьцё й далейшы лёс ===
Рэзорт зачыніўся каля '''1998 году'''. Паводле сьведчаньняў наведвальнікаў, маёмасьць апынулася ў запусьценьні, хоць і ня была цалкам пакінутая. Будынкі захаваліся.&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;Успаміны наведвальнікаў Бэлэр-Менску // Reddit, r/catskills, 2023. — URL: https://www.reddit.com/r/catskills/comments/10ve5th/comment/j7ie8l8/&lt;/ref&gt;

== Інфраструктура ==
Бэлэр-Менск уяўляў сабой комплекс агульнай плошчай '''65 акраў''' (каля 26 га), у які ўваходзілі 6 жылых і грамадзкіх будынкаў, басейн, спартовыя пляцоўкі і паркавыя насаджэньні.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; У 1964 годзе на тэрыторыі была ўзьведзена '''заля для культурных мерапрыемстваў'''.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt; Характэрнай рысай рэзорту была наяўнасьць '''бунгалаў''', якія сем'і здымалі на ўвесь летні сэзон. Гэта рабіла Бэлэр-Менск не звычайным гатэлем, а паўнавартаснай сэзоннай суполкай, дзе з пакаленьня ў пакаленьне адпачывалі адны і тыя ж сем'і.&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;

== Месца ў гісторыі беларускае эміграцыі ==
Бэлэр-Менск зьяўляўся адным зь нямногіх у [[Злучаныя Штаты Амэрыкі|ЗША]] летніх селішчаў, якое належала непасрэдна беларускай грамадзе, а не асобным асобам ці нябеларускім установам.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; Рэзорт адыгрываў ролю своеасаблівага нацыянальнага «агульнага двару» для беларускай дыяспары: тут адбываліся мерапрыемствы арганізацый [[Беларуска-амэрыканскае задзіночаньне|БАЗА]], [[Беларускі кангрэсавы камітэт Амэрыкі|БККА]] і іншых, зьяжджаліся беларусы з розных штатоў і з [[Канада|Канады]].&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt; Падобныя функцыі ў іншых рэгіёнах [[Злучаныя Штаты Амэрыкі|ЗША]] выконвалі [[рэзорт «Полацак»]] у [[Кліўлэнд|Кліўлэндзе]] й іншыя беларускія цэнтры.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

== Крыніцы ==
&lt;references /&gt;</text>
      <sha1>8yjynttvrqu4hcucy39ymytby57rg4v</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2668688</id>
      <parentid>2668685</parentid>
      <timestamp>2026-05-07T21:34:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-27660-80</username>
        <id>97410</id>
      </contributor>
      <origin>2668688</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14163" sha1="5wgbbgvb8i12i4qcf5pjll10temyseb" xml:space="preserve">[[Файл:The Bel-Air Postcard.png|значак|251x251пкс|Бэлэр-Менск (1963–1970-я)]]
'''Бэлэр-Менск''' ([[Ангельская мова|англ.]] ''Bel-Air Minsk'') — [[Беларусы|беларускае]] летняе адпачынковае селішча, якое знаходзілася па адрасе 18 Nioman Rd, Glen Spey, NY 12737, ва ўрочышчы Ґлен-Спэй (Glen Spey), павеце [[Салівэн]] (Sullivan County), штаце [[Нью-Ёрк (штат)|Нью-Ёрк]], [[Злучаныя Штаты Амэрыкі|ЗША]]. З моманту адкрыцьця ў 1963 годзе да закрыцьця каля 1998 году зьяўлялася адным з найважнейшых цэнтраў грамадзка-культурнага жыцьця беларускае эміграцыі ў [[Паўночная Амэрыка|Паўночнай Амэрыцы]].&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;Кіпель, Вітаўт. ''Беларусы ў ЗША''. — Мінск: Беларусь, 1993. — С. 155–156. — Раздзел «Адпачынковыя селішчы»; зноска 156 утрымлівае поўны спіс перыядычных крыніц: ''Бацькаўшчына'', 1961, №566; ''Беларус'' (Нью-Ёрк), 1963–1983, №№80–311; ''Беларуская Моладзь'', 1972–1973, №28.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;Кіпель, Вітаўт. ''Беларусы ў ЗША''. — Мінск: Беларусь, 1993. — С. 12. — Агляд беларускіх грамадзкіх цэнтраў у ЗША; кароткая характарыстыка Бэлэр-Менску, бібліятэкі ім. Ю. Віцьбіча і іншых культурных аб'ектаў.&lt;/ref&gt;

== Назва ==
Назва паходзіць ад спалучэньня першапачатковай назвы набытай маёмасьці — ''Bel-Air'' — зь імем беларускае сталіцы, [[Менск|Менску]].&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; Беларускамоўны варыянт — '''Бэлэр-Менск''' — ужываўся ў беларускіх выданьнях эміграцыі.&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;Станкевіч, Ян. «Бэлэр Менск» // ''Незалежнік: культурна-асьветны грамадзкі часапіс вялікалітоўскі (беларускі)''. — №1, лістапад 1965. — Бруклін, Нью-Ёрк. — С. 1–3.&lt;/ref&gt;

== Гісторыя ==

=== Перадумовы і заснаваньне ===
У першай палове 1950-х гадоў беларускія грамады ў буйных гарадох [[Злучаныя Штаты Амэрыкі|ЗША]] адчувалі патрэбу ва ўласных летніх адпачынковых установах, якія маглі б служыць заразом і культурнымі цэнтрамі.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; Нью-Ёрскі мэтрапалітальны рэгіён у той час ня меў беларускай уласнасьці для адпачынку: беларусы зь [[Нью-Джэрзі]] ездзілі ў селішча «Мір», а некаторыя грамады карысталіся нябеларускімі фармамі й селішчам «Бобрык» на поўначы штату [[Нью-Ёрк (штат)|Нью-Ёрк]].&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

Ідэя стварэньня ўласнага беларускага летняга рэзорту паўстала ў асяроддзі актывістаў зь Нью-Ёрку й ваколіцаў. Пачынаючы прыблізна з 1959 году [[Пётра Маркоўскі]] й [[Юрка Станкевіч]] разьяжджалі, шукаючы прыдатную ўласнасьць і зьбіраючы будучых пайшчыкоў; пазьней да іх далучыўся [[Васіль Юрцэвіч]]. Прадпрыемства было арганізавана на акцыянэрных засадах — фінансаваньне ажыцьцяўлялася праз выпуск і продаж паёў (шэраў). Сярод ініцыятараў праекту таксма былі: [[Васіль Юрцэвіч]], [[Юрка Станкевіч]], [[Уладзімер Пеляса]], [[Зора Кіпель|Зора]] й [[Вітаўт Кіпель|Вітаўт Кіпелі]], [[Васіль Захаркевіч]], [[Пятро Мельяновіч]], [[Кастусь Мерляк|Кастусь Мярляк]], [[:be:Даніла_Клінцэвіч|Даніла Клінцэвіч]].&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;

Стаўленьне розных беларускіх арганізацый да Бэлэр-Менску было неадназначным. Нью-Ёрская акруга [[Беларуска-амэрыканскае задзіночаньне|БАЗА]] падтрымлівала рэзорт, аднак матэрыяльна амаль не ўдзельнічала ў яго куплі і праяўляла пасіўнасьць. [[Саўт-Рывэр|Саўт-Рывэрская]] беларуская суполка ([[:be:Іван_Касяк|І. Касяк]], [[Мікалай Лапіцкі|М. Лапіцкі]], [[:be:Барыс_Шчорс|Б. Шчорс]]) першапачаткова востра ставілася супроць набыцьця рэзорту.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;

Пасьля доўгіх пошукаў была знойдзеная прыдатная мясьціна ў паветы [[Салівэн]], штат [[Нью-Ёрк (штат)|Нью-Ёрк]]. Селішча было '''ўрачыста адчынена 4 ліпеня 1963 году'''.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; Першым старшынёй Рады Дырэктароў карпарацыі быў абраны [[Васіль Юрцэвіч]].&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;

=== Пэрыяд росквіту (1963–1970-я) ===
Бэлэр-Менск хутка набыў папулярнасьць сярод [[Беларусы|беларусаў]] [[Злучаныя Штаты Амэрыкі|ЗША]] й [[Канада|Канады]]. Сэзон цягнуўся ад раньняе вясны да позьняе восені. Рэзорт стаў пляцоўкай для шэрагу рэлігійных, грамадзкіх і культурных мерапрыемстваў: сюды зьяжджаліся ўдзельнікі зьездаў беларускіх арганізацый, гасьцявалі прадстаўнікі з Беларусі.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

У складзе культурна-асьветнай інфраструктуры рэзорту дзейнічалі '''бібліятэка імя [[Юрка Віцьбіч|Ю. Віцьбіча]]''', мастацкая самадзейнасьць і царкоўны хор.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; На тэрыторыі Бэлэр-Менску рэгулярна спраўляліся '''[[Каталіцтва|каталіцкія]]''' '''набажэнствы''' для беларусаў-каталікоў у часе летніх адпачынкаў — іх правіў сьвятар [[Францішак Чарняўскі|Франьцішак Чарняўскі]], які пасяліўся на поўначы штату Нью-Ёрк і падтрымліваў цесныя кантакты з беларускай грамадой. У 1960–1970-я гады на тэрыторыі Бэлэр-Менску праводзіліся '''летнія лягеры для беларускае моладзі''' школьнага веку, дзе побач са звычайнымі летнімі праграмамі (купаньне, паходы, вогнішчы) выкладаліся беларускія сьпевы й танцы, асновы ведаў пра Беларусь, а таксама прыкладное беларускае мастацтва — вырабы з саломкі, народная [[Вышыванка|вышыўка]].&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref&gt;Архівы карпарацыі Бэлэр-Менск, Нью-Ёрк.&lt;/ref&gt;
[[Файл:Капліца_прыходу_Смаленскай_Божай_Маці.jpg|значак|Капліца прыходу Смаленскай Божай Маці, філіял прыходаў сьв. Эўфрасіньні Полацкай і сьв. Кірылы Тураўскага (2021)]]
Бэлэр-Менск стаў традыцыйным месцам правядзеньня '''штогадовых беларускіх спартовых сустрэчаў''': там ладзіліся спаборніцтвы ў дзесяці–дванаццацёх відах [[Лёгкая атлетыка|лёгкай атлетыкі]] і камандны [[валейбол]], штогод выбіралася беларуская «міс спорту».&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref&gt;Архівы БККА: папка «Беларускі спорт»; Архівы Міхася Сенькі, Саўт-Рывэр, штат Нью-Джэрзі.&lt;/ref&gt;

3–4 ліпеня 1977 году на тэрыторыі Бэлэр-Менску адбыўся XVIII Пленум [[Беларуская цэнтральная рада|Беларускай цэнтральнай рады (БЦР)]].&lt;ref&gt;Пратакол 18-га Пленуму БЦР, які адбыўся 3 і 4 ліпеня 1977 г. у рэсорце «Белэр-Менск», Злучаныя Штаты Амэрыкі&lt;/ref&gt;

=== Пераход да праваслаўных парафіяў ===
[[Файл:Bel-Air_Minsk_rear_facade_2021.jpg|значак|Тыльны фасад галоўнага будынка Бэлэр Менск з высокімі калонамі і драўлянай верандай (2021)]]
[[Файл:Вежа_на_тэрыторыі_рэзорту_Бэлэр_Менск.jpg|значак|Вежа на тэрыторыі рэзорту Бэлэр Менск (2021)]]
З-за фінансавых цяжкасьцяў карпарацыя была вымушана прадаць маёмасьць групе [[Беларуская аўтакефальная праваслаўная царква|беларускіх праваслаўных парафіяў]]. Гэта часткова вызваліла ўстанову ад падаткаў і тым самым стабілізавала яе матэрыяльнае становішча. Рэзорт захаваў сваю функцыю і надалей.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

Сярод дзеячоў кіраўніцтва позьняга пэрыяду: [[Мікалай Сіцько]], [[Міхась Сенька]], Валя й Сяргей Рагалевічы, сям'я Гайшуноў, [[Язэп Крывенька]], [[:be:Ігар_Шчорс|Ігар Шчорс]], [[Валодзя Валадкевіч]], [[Пётра Кажура]], [[Кастусь Мерляк|Кастусь Мярляк]], [[Уладзімер Пеляса]], сем'і Арцішэнкаў і Літаровічаў.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

=== Закрыцьцё й далейшы лёс ===
Рэзорт зачыніўся каля '''1998 году'''. Паводле сьведчаньняў наведвальнікаў, маёмасьць апынулася ў запусьценьні, хоць і ня была цалкам пакінутая. Будынкі захаваліся.&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;Успаміны наведвальнікаў Бэлэр-Менску // Reddit, r/catskills, 2023. — URL: https://www.reddit.com/r/catskills/comments/10ve5th/comment/j7ie8l8/&lt;/ref&gt;

== Інфраструктура ==
Бэлэр-Менск уяўляў сабой комплекс агульнай плошчай '''65 акраў''' (каля 26 га), у які ўваходзілі 6 жылых і грамадзкіх будынкаў, басейн, спартовыя пляцоўкі і паркавыя насаджэньні.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; У 1964 годзе на тэрыторыі была ўзьведзена '''заля для культурных мерапрыемстваў'''.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt; Характэрнай рысай рэзорту была наяўнасьць '''бунгалаў''', якія сем'і здымалі на ўвесь летні сэзон. Гэта рабіла Бэлэр-Менск не звычайным гатэлем, а паўнавартаснай сэзоннай суполкай, дзе з пакаленьня ў пакаленьне адпачывалі адны і тыя ж сем'і.&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;

== Месца ў гісторыі беларускае эміграцыі ==
Бэлэр-Менск зьяўляўся адным зь нямногіх у [[Злучаныя Штаты Амэрыкі|ЗША]] летніх селішчаў, якое належала непасрэдна беларускай грамадзе, а не асобным асобам ці нябеларускім установам.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; Рэзорт адыгрываў ролю своеасаблівага нацыянальнага «агульнага двару» для беларускай дыяспары: тут адбываліся мерапрыемствы арганізацый [[Беларуска-амэрыканскае задзіночаньне|БАЗА]], [[Беларускі кангрэсавы камітэт Амэрыкі|БККА]] і іншых, зьяжджаліся беларусы з розных штатоў і з [[Канада|Канады]].&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt; Падобныя функцыі ў іншых рэгіёнах [[Злучаныя Штаты Амэрыкі|ЗША]] выконвалі [[рэзорт «Полацак»]] у [[Кліўлэнд|Кліўлэндзе]] й іншыя беларускія цэнтры.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

== Крыніцы ==
&lt;references /&gt;</text>
      <sha1>5wgbbgvb8i12i4qcf5pjll10temyseb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ільля Кульбіцкі</title>
    <ns>0</ns>
    <id>302540</id>
    <revision>
      <id>2668678</id>
      <timestamp>2026-05-07T20:38:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dzejka</username>
        <id>92386</id>
      </contributor>
      <comment>[[ВП:Вікіфікатар|вікіфікацыя]]</comment>
      <origin>2668678</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1633" sha1="nb2brreva4aqe02l54jcr9fv6dup2fk" xml:space="preserve">{{пісьменьнік}}
'''Ільля Кульбіцкі''' (1982, Менск) — беларускі паэт.

== Жыцьцяпіс ==
Нарадзіўся ў Менску ў 1982 годзе. Скончыў Беларускі дзяржаўны ўнівэрсытэт, паводле спэцыяльнасьці — праграміст.

Пераможца й прызёр «Фэсту аднаго верша». Творы публікаваліся ў газэце «[[Літаратурная Беларусь]]» і Інтэрнэт-часопісе «[[Taubin]]». На 2026 год — жыў у Варшаве.

У 2025 годзе выдаў першы свой зборнік «Хроніка адмаўленьня пустаты» (Skaryna Press), які патрапіў у кароткі сьпіс прэміі імя Натальлі Арсеньневай&lt;ref&gt;[https://bellit.info/roznaje/zhury-nazvala-karotki-spis-naminantau-na-premiju-arsjennjevaj.html Журы назвала кароткі сьпіс намінантаў на Прэмію Арсенневай]&lt;/ref&gt;

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

== Вонкавыя спасылкі ==
* [https://taubinpoetry.com/authors-be/illja-kulbicki/ Ілля Кульбіцкі] на taubinpoetry.com

{{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Кульбіцкі, Ільля}}
[[Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1982 годзе]]
[[Катэгорыя:Нарадзіліся ў Менску]]
[[Катэгорыя:Беларускія паэты]]
[[Катэгорыя:Беларускамоўныя паэты і паэткі]]</text>
      <sha1>nb2brreva4aqe02l54jcr9fv6dup2fk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2668680</id>
      <parentid>2668678</parentid>
      <timestamp>2026-05-07T20:42:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dzejka</username>
        <id>92386</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Жыцьцяпіс */</comment>
      <origin>2668680</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1722" sha1="9i8a8f1szj0kfpm4mobl1v9wkqbr04m" xml:space="preserve">{{пісьменьнік}}
'''Ільля Кульбіцкі''' (1982, Менск) — беларускі паэт.

== Жыцьцяпіс ==
Нарадзіўся ў Менску ў 1982 годзе. Скончыў Беларускі дзяржаўны ўнівэрсытэт, паводле спэцыяльнасьці — праграміст.

Пераможца й прызёр «Фэсту аднаго верша». Творы публікаваліся ў газэце «[[Літаратурная Беларусь]]» і Інтэрнэт-часопісе «[[Taubin]]». На 2026 год — жыў у Варшаве.

У 2025 годзе выдаў першы свой зборнік «Хроніка адмаўленьня пустаты» (Skaryna Press), які патрапіў у кароткі сьпіс [[Літаратурная прэмія імя Натальлі Арсеньневай|прэміі імя Натальлі Арсеньневай]]&lt;ref&gt;[https://bellit.info/roznaje/zhury-nazvala-karotki-spis-naminantau-na-premiju-arsjennjevaj.html Журы назвала кароткі сьпіс намінантаў на Прэмію Арсенневай]&lt;/ref&gt;

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

== Вонкавыя спасылкі ==
* [https://taubinpoetry.com/authors-be/illja-kulbicki/ Ілля Кульбіцкі] на taubinpoetry.com

{{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Кульбіцкі, Ільля}}
[[Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1982 годзе]]
[[Катэгорыя:Нарадзіліся ў Менску]]
[[Катэгорыя:Беларускія паэты]]
[[Катэгорыя:Беларускамоўныя паэты і паэткі]]</text>
      <sha1>9i8a8f1szj0kfpm4mobl1v9wkqbr04m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Chevrolet Advance Design</title>
    <ns>0</ns>
    <id>302541</id>
    <revision>
      <id>2668692</id>
      <timestamp>2026-05-07T22:48:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-27754-63</username>
        <id>97407</id>
      </contributor>
      <comment>Створаная старонка са зьместам „{{Аўтамабіль | назва                          = «Chevrolet Advance Design/GMC New Design» | выява               = [[Файл:TaskForceCHMG-DT.jpg|300пкс]] | вытворца                     = «[[Chevrolet]]/[[GMC]]» | гады       = 1947-1955 | падобныя           = |папярэднік=[[Chevrolet AK Series]] |наступнік=[[Chevrolet Task Force|1955-1956 Chevrolet Task Force]] }}...“</comment>
      <origin>2668692</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="563" sha1="gbkbytosegyfcke5gugja1dfvj0r3lb" xml:space="preserve">{{Аўтамабіль
| назва                          = «Chevrolet Advance Design/GMC New Design»
| выява               = [[Файл:TaskForceCHMG-DT.jpg|300пкс]]
| вытворца                     = «[[Chevrolet]]/[[GMC]]»
| гады       = 1947-1955
| падобныя           =
|папярэднік=[[Chevrolet AK Series]]
|наступнік=[[Chevrolet Task Force|1955-1956 Chevrolet Task Force]]
}}

[[Катэгорыя:Аўтамабілі Chevrolet| Advance Design]]
[[Катэгорыя:Грузавыя аўтамабілі]]</text>
      <sha1>gbkbytosegyfcke5gugja1dfvj0r3lb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2668693</id>
      <parentid>2668692</parentid>
      <timestamp>2026-05-07T22:59:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-27754-63</username>
        <id>97407</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>2668693</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="603" sha1="1yudftkqz6r3fo4lhv1hi1vgo2nhd6w" xml:space="preserve">{{Аўтамабіль
| назва                          = «Chevrolet Advance Design/GMC New Design»
| выява               = [[Файл:1948 Chevrolet One-Ton Pickup Petersen Automotive Museum.jpg|300пкс]]
| вытворца                     = «[[Chevrolet]]/[[GMC]]»
| гады       = 1947-1955
| падобныя           =
|папярэднік=[[Chevrolet AK Series]]
|наступнік=[[Chevrolet Task Force|1955-1956 Chevrolet Task Force]]
}}

[[Катэгорыя:Аўтамабілі Chevrolet| Advance Design]]
[[Катэгорыя:Грузавыя аўтамабілі]]</text>
      <sha1>1yudftkqz6r3fo4lhv1hi1vgo2nhd6w</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sterling Bullet</title>
    <ns>0</ns>
    <id>302542</id>
    <revision>
      <id>2668697</id>
      <timestamp>2026-05-08T02:15:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-27754-63</username>
        <id>97407</id>
      </contributor>
      <comment>Створаная старонка са зьместам „{{Аўтамабіль | назва                          = «Sterling Bullet» |выява               = [[Файл:MBTA Chevy Kodiak, November 2014.jpg|300пкс]] | вытворца                     = «[[Chevrolet]]/[[GMC]]» | гады       = 1980–2009 | прывад     = 4×2, 4×4, 6×4, 6×6 | падобныя           = }}  [[Катэгорыя:Грузавыя аўтамабілі]] Катэгорыя:...“</comment>
      <origin>2668697</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="459" sha1="17y78nw2bl7e66x5zncpirbxrv3rm7e" xml:space="preserve">{{Аўтамабіль
| назва                          = «Sterling Bullet»
|выява               = [[Файл:MBTA Chevy Kodiak, November 2014.jpg|300пкс]]
| вытворца                     = «[[Chevrolet]]/[[GMC]]»
| гады       = 1980–2009
| прывад     = 4×2, 4×4, 6×4, 6×6
| падобныя           =
}}

[[Катэгорыя:Грузавыя аўтамабілі]]
[[Катэгорыя:Грузавікі Sterling]]</text>
      <sha1>17y78nw2bl7e66x5zncpirbxrv3rm7e</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2668698</id>
      <parentid>2668697</parentid>
      <timestamp>2026-05-08T02:19:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-27754-63</username>
        <id>97407</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>2668698</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="434" sha1="os8sh6y2mzbvli63exvh356t1iwtact" xml:space="preserve">{{Аўтамабіль
| назва                          = «Sterling Bullet»
|выява               = [[Файл:Dsc01554 (3286754227).jpg|300пкс]]
| вытворца                     = «[[Sterling Trucks]]»
| гады       = 2006–2008
| прывад     = 4×2, 4×4
| падобныя           =
}}

[[Катэгорыя:Грузавыя аўтамабілі]]
[[Катэгорыя:Грузавікі Sterling]]</text>
      <sha1>os8sh6y2mzbvli63exvh356t1iwtact</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2668699</id>
      <parentid>2668698</parentid>
      <timestamp>2026-05-08T02:25:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-27754-63</username>
        <id>97407</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>2668699</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="953" sha1="scplzqx14juq9n7v1v7tyvdxbkw2xqn" xml:space="preserve">{{Аўтамабіль
| назва                          = «Sterling Bullet»
|выява               = [[Файл:Dsc01554 (3286754227).jpg|300пкс]]
| вытворца                     = «[[Sterling Trucks]]»
| гады       = 2006–2008
| прывад     = 4×2, 4×4
| падобныя           =
}}
[[Sterling Bullet]] — гэта сярэднетанажны прафесійны грузавік з шасі з кабінай, які прадаваўся кампаніяй [[Sterling Trucks]] з 2007 па 2009 год. Гэта перайменаваны [[Dodge Ram]], а менавіта варыянты 3500/4500/5500 Chassis Cab, найбольш прыкметным адрозненнем якога з'яўляецца ўнікальная рашотка радыятара ў параўнанні з Ram.

[[Катэгорыя:Грузавыя аўтамабілі]]
[[Катэгорыя:Грузавікі Sterling]]</text>
      <sha1>scplzqx14juq9n7v1v7tyvdxbkw2xqn</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>