Вікіпэдыя be_x_oldwiki https://be-tarask.wikipedia.org/wiki/%D0%93%D0%B0%D0%BB%D0%BE%D1%9E%D0%BD%D0%B0%D1%8F_%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%BA%D0%B0 MediaWiki 1.47.0-wmf.1 first-letter Мэдыя Спэцыяльныя Абмеркаваньне Удзельнік Гутаркі ўдзельніка Вікіпэдыя Абмеркаваньне Вікіпэдыі Файл Абмеркаваньне файла MediaWiki Абмеркаваньне MediaWiki Шаблён Абмеркаваньне шаблёну Дапамога Абмеркаваньне дапамогі Катэгорыя Абмеркаваньне катэгорыі Партал Абмеркаваньне парталу TimedText TimedText talk Модуль Абмеркаваньне модулю Event Event talk 0 917 2668974 2668454 2026-05-10T08:36:14Z Dymitr 10914 артаграфія паводле [[ВП:Правапіс]] 2668974 wikitext text/x-wiki {{Пісьменьнік |Імя = Васіль Быкаў |Лацінка = Vasil Bykaŭ |Партрэт = Vasil Bykov (cropped).jpg |Памер = |Апісаньне = <small>Васіль Быкаў у Румыніі. 1944</small> |Імя пры нараджэньні = |Псэўданімы = |Грамадзянства = [[СССР]]<br />[[Беларусь]] |Род дзейнасьці = [[Беларусь|беларускі]] пісьменьнік, грамадзкі дзяяч |Гады актыўнасьці = з канца [[1940-я|1940-х гг.]] |Напрамак = ваенная проза |Жанр = [[аповесьць]], [[апавяданьне]], [[публіцыстыка]], [[эсэ]] |Мова = беларуская |Дэбют = |Значныя творы = |Прэміі = <small>[[Дзяржаўная прэмія СССР]] (1974), [[Дзяржаўная прэмія БССР імя Якуба Коласа]] (1978), [[Народны пісьменьнік Беларусі|народны пісьменьнік БССР]] (1980), [[Герой Сацыялістычнай Працы]] (1984), [[Ленінская прэмія]] (1986) |Узнагароды = {{Блёк узнагародаў|{{ордэн Леніна}}|{{ордэн Чырвонай Зоркі}}|{{ордэн Працоўнага Чырвонага Сьцягу}}|{{ордэн Айчыннай вайны 1 ступені}}|{{Ордэн Сяброўства (Расея)}}}} |Подпіс = |Апісаньне подпісу = |Жонка = Ірына Міхайлаўна Быкава<ref name="а"/> |ВікіКрыніца = |ВікіКрыніца пераклады на беларускую = |commons = |Палічка = http://knihi.com/Vasil_Bykau/ |Камунікат = |Сайт = [http://bykau.com bykau.com] }} '''Васі́ль Уладзі́меравіч Бы́каў''' (19 чэрвеня 1924, [[Бычкі (Віцебская вобласьць)|Бычкі]], цяпер [[Ушацкі раён]], [[Віцебская вобласьць]], Беларусь — 22 чэрвеня 2003, Бараўляны, Менскі раён, Беларусь) — выдатны [[Беларусь|беларускі]] пісьменьнік і грамадзкі дзяяч, удзельнік [[Нямецка-савецкая вайна|нямецка-савецкай вайны]]. Народны пісьменьнік БССР (1980). Большасьць твораў — аповесьці пра [[Нямецка-савецкая вайна|нямецка-савецкую вайну]], дзеяньне якіх адбываецца падчас нямецка-савецкай вайны і ў якіх паказаны маральны выбар чалавека ў найболей драматычныя моманты жыцьця. == Біяграфія == Нарадзіўся ў вёсцы [[Бычкі (Віцебская вобласьць)|Бычкі]] [[Ушацкі раён|Ўшацкага раёну]] [[Віцебская вобласьць|Віцебскай вобласьці]]. Маці — Ганна Рыгораўна, бацька — Уладзімер Хведаравіч, звычайныя беларускія сяляне. Ганна Рыгораўна памерла восеньню 1984 году, калі ёй было больш за 90 гадоў. Дзяцінства Васіля Быкава прайшло ў родных мясьцінах{{зноска|Бугаёў|1987|Бугаёў|17}}. Першым мастацкім творам, зь якім пазнаёміўся Васіль Быкаў, стала апавяданьне [[Міхась Лынькоў|Міхася Лынькова]] «Гой». Зь дзяцінства натхняўся паэзіяй [[Янка Купала|Янкі Купалы]] і творчасьцю [[Якуб Колас|Якуба Коласа]]{{зноска|Бугаёў|1987|Бугаёў|18}}. Акрамя беларускай літаратуры Быкаў зь дзяцінства знаёміўся і з замежнымі аўтарамі ([[Майн Рыд]], [[Жуль Вэрн]], [[Джэк Лёндан]] і інш.){{зноска|Бугаёў|1987|Бугаёў|19}}. Як сьведчыць сястра пісьменьніка Валянціна, Васіль яшчэ ў школе спрабаваў пісаць апавяданьні і вершы, але ў тыя гады больш моцнай была цяга да маляваньня. Пасьля заканчэньня 9 клясы ў [[Кублічы|Кублічах]] Быкаў паступіў на мастацкае аддзяленьне Віцебскай мастацкае вучэльні. Потым быў пераведзены на скульптурнае аддзяленьне. Аднак, доўга там не правучыўся, паняваж у 1940 годзе былі адмененыя стыпэндыі{{зноска|Бугаёў|1987|Бугаёў|23}}. Васіль вярнуўся назад у Кублічы, дзе скончыў сярэднюю школу{{зноска|Бугаёў|1987|Бугаёў|24}}. Калі [[Нямеччына]] напала на [[Саюз Савецкіх Сацыялістычных Рэспублік|СССР]] у 1941 годзе, ён знаходзіўся ва [[Украіна|Ўкраіне]], наважваўся паступаць у індустрыяльны інстытут у горадзе [[Шостка]] ([[Сумская вобласьць]]){{зноска|Бугаёў|1987|Бугаёў|24}}. Напачатку сямнаццацігадовы Быкаў трапіў у інжынэрны батальён{{зноска|Бугаёў|1987|Бугаёў|24}}, капаў траншэі, пасьля пайшоў добраахвотнікам у [[Рабоча-Сялянская Чырвоная Армія|Чырвоную Армію]]. Удзельнічаў у цяжкіх баях на Паўднёва-Заходнім фронце. Быў двойчы паранены. Потым вучыўся ў пяхотнай вучэльні ў [[Саратаў|Саратаве]]. Навучаньне ў вайсковай вучэльні звычайна цягнулася 2 гады, аднак, праз патрабаваньні ваеннага часу скарацілася да 1 году. У кастрычніку 1943 году Васіль Быкаў скончыў вучэльню, атрымаўшы званьне малодшага лейтэнанта, і працягнуў удзел у баях ([[Украіна]], [[Румынія]], [[Аўстрыя]]) да самае перамогі{{зноска|Бугаёў|1987|Бугаёў|24}}. На Кіраваградчыне ёсьць брацкая магіла, у якой Быкаў значыўся пахаваным. Да бацькоў прыйшла пахавальная, у якой паведамлялася, што іх сын, камандзір стралковага ўзводу [[лейтэнант]] Быкаў Васіль Уладзімеравіч забіты 10 студзеня 1944 году, пахаваны на цэнтральных могілках вёскі Вялікая Севярынаўка [[Кіраваградзкая вобласьць|Кіраваградзкай вобласьці]]{{зноска|Бугаёў|1987|Бугаёў|24}}. Пасьля дэмабілізацыі ў 1947 годзе працаваў мастаком у гарадзенскіх мастацкіх майстэрнях. 31 сьнежня 1947 году ўладкаваўся [[карэктар]]ам у беларускамоўнае выданьне газэты «[[Гарадзенская праўда]]»<ref name="б">{{Артыкул|аўтар=Барыс Пракопчык.|загаловак=«Шкада было пакідаць Горадню, якая стала для мяне роднай…»|спасылка=https://zviazda.by/be/news/20140617/1403031830-shkada-bylo-pakidac-goradnyu-yakaya-stala-dlya-myane-rodnay|выданьне=[[Зьвязда]]|тып=|год=18 чэрвеня 2014|нумар=112 (27722)|старонкі=3|issn=}}</ref>. У 1949 годзе яго зноў прызвалі ў войска на [[Сахалін]] ([[Расейская СФСР]]), дзе Быкаў праслужыў яшчэ 6 гадоў і ў 1955 годзе звольніўся ў запас і прыехаў у Горадню{{зноска|Бугаёў|1987|Бугаёў|37}}. У 1956—1972 гадах — літсупрацоўнік, затым літкансультант газэты «Гродзенская праўда». У Горадні напачатку жыў зь сям'ёй на [[Вялікая Траецкая вуліца (Горадня)|вуліцы Алега Кашавога]] побач з тагачаснай рэдакцыяй «[[Гарадзенская праўда|Гарадзенскай праўды]]», а пазьней на [[Вуліца Парыскай камуны (Горадня)|вуліцы Парыскай камуны]]<ref name="б"/>. У 1972—1978 гадах — сакратар Гарадзенскага абласнога аддзяленьня [[Саюз пісьменьнікаў Беларусі|Саюзу пісьменьнікаў БССР]]. У 1974 годзе Васіль Быкаў узнагароджаны Дзяржаўнай прэміяй СССР за аповесьці «Абэліск» і «Дажыць да сьвітаньня». У 1978 годзе пераехаў у [[Менск]]. Жыў у [[Цэнтральны раён (Менск)|Цэнтральным раёне]] Менску па [[Вуліца Максіма Танка (Менск)|вуліцы Максіма Танка]], дом 10, кватэра 132<ref name="а">{{Артыкул|аўтар=Ганад Чарказян.|загаловак=Выпадковыя сустрэчы бываюць шчасьлівымі|спасылка=https://zviazda.by/be/news/20140617/1402956186-vypadkovyya-sustrechy-byvayuc-shchaslivymi|выданьне=[[Зьвязда]]|тып=газэта|год=17 чэрвеня 2014|нумар=[https://zviazda.by/be/number/111-27721 111 (27721)]|старонкі=[https://zviazda.by/sites/default/files/pdf/2014/06/17cher-13.indd_.pdf 5]|issn=1990-763X}}</ref>. Некалькі разоў абіраўся дэпутатам [[Вярхоўны Савет БССР|Вярхоўнага Савету БССР]]. У 1984 годзе пабудаваў у [[Ждановічы (Менскі раён)|Ждановічах]] (Менскі раён) 2-павярховы дом плошчай 104 кв.м, дзе шмат маляваў<ref name="в"/>. З 1989 году — [[народны дэпутат]] СССР. У 1990 годзе абраны прэзыдэнтам [[Згуртаваньне беларусаў сьвету Бацькаўшчына|Згуртаваньня беларусаў сьвету «Бацькаўшчына»]]. Ганаровы грамадзянін Ушацкага раёну Віцебскай вобласьці. Сябра СП СССР з 1959 году. З 1980 году — народны пісьменьнік БССР. У 1993 падпісаў «[[Ліст 42-х]]» Барысу Ельцыну. Яшчэ за савецкім часам яго творы былі перакладзеныя на розныя мовы, прычым большасьць перакладаў на [[расейская мова|расейскую мову]] была зробленая самім пісьменьнікам. Нападкі на Васіля Быкава, якія пачаліся на радзіме ў сярэдзіне 1990-х гадоў, і стан здароўя сталі прычынай выезду за мяжу. Цягам некалькіх гадоў Васіль Быкаў жыў напачатку ў [[Фінляндыя|Фінляндыі]], затым у [[Нямеччына|Нямеччыне]] і [[Чэхія|Чэхіі]]. У Чэхіі перанёс апэрацыю, і вярнуўся на Бацькаўшчыну толькі за месяц да сьмерці. Памёр пісьменьнік 22 чэрвеня 2003 году. Пахаваны на [[Усходнія могілкі|Ўсходніх могілках]] Менску. [[Файл:Mahiła Vasila Bykava.JPG|міні|Магіла Васіля Быкава на Ўсходніх могілках у Менску]] Веравызнаньне Быкава было ўніяцкім<ref>{{Спасылка|аўтар = Сергей Шапран | прозьвішча = | імя = | аўтарlink = | суаўтары = | дата публікацыі = 27.06.2003 | url = http://www.chas-daily.com/win/2003/06/27/v_027.html?r=3& | загаловак = Государство ушло с похорон Быкова| фармат = | назва праекту = | выдавец = «ЧАС» | дата = 16 кастрычніка 2010 | мова = ru | камэнтар = }}</ref>. == Творчасьць == Пачынаўся творчы шлях Васіля Быкава з апавяданьняў «У першым баі» і «У той дзень», якія ў 1949 годзе на [[расейская мова|расейскай мове]] былі зьмешчаныя ў газэце «Гродзенская праўда». Тады яны аказаліся незаўважанымі шырокай літаратурнай грамадзкасьцю{{зноска|Бугаёў|1987|Бугаёў|37}}. Значны грамадзкі рэзананс мелі апавяданьні Васіля Быкава на роднай мове, надрукаваныя ў 1956—1957 і наступных гадах, і асабліва яго аповесьць «Жураўліны крык», каторая прынесла празаіку заслужаную вядомасьць. Пазьней яно было замацавана вялікім посьпехам «Трэцяе ракеты» (1961), якая ў 1962 годзе публікавалася адначасова ў [[Маладосьць (часопіс)|«Маладосьці»]] і ў «Дружбе народов»{{зноска|Бугаёў|1987|Бугаёў|38}}. Да найболей папулярных раньніх аповесьцяў Быкава належыць «Альпійская балада» (1963). Яна шмат перакладалася на замежныя мовы, часта выдавалася ня толькі ў Беларусі, але і ў іншых савецкіх рэспубліках. На аснове аповесьці створаны кінафільм, некалькі тэатральных спэктакляў, інсцэніроўка для радыё, балет, пастаўлены ў [[Менск]]у і [[Чалябінск]]у, опэра, пастаўленая ў [[Харкаў|Харкаве]], сымфонія{{зноска|Бугаёў|1987|Бугаёў|78}}. У шмат якіх адносінах паваротнай для Быкава стала аповесьць «Мёртвым не баліць» (1965). Пісьменьнік разгарнуў апавядальную плынь у двух часавых плянах, спалучыўшы паказ некаторых аспэктаў ваеннае пары з выхадам наўпрост да трапяткое сучаснасьці{{зноска|Бугаёў|1987|Бугаёў|90}}. Быкаў адштурхоўваўся ад таго, што перажыў сам. Ён ня раз падкрэсьліваў, што твор мае шмат аўтабіяграфічнага, грунтуецца на нявыдуманай падзейнай канве{{зноска|Бугаёў|1987|Бугаёў|93}}. У 1968 годзе была завершаная аповесьць «Праклятая вышыня», якая таксама стваралася на матэрыяле добра вядомай пісьменьніку франтавой рэчаіснасьці, на аснове тых падзеяў, у якіх ён сам прымаў удзел{{зноска|Бугаёў|1987|Бугаёў|105}}. Патас чалавечнасьці выразна гучыць у «Круглянскім мосьце» (1968) — першай аповесьці з партызанскага цыклу, усьлед за якой былі напісаныя «Сотнікаў», «Абеліск», «Воўчая зграя», «Пайсьці і не вярнуцца»{{зноска|Бугаёў|1987|Бугаёў|113}}. Новы этап у творчым разьвіцьці Васіля Быкава адкрыла аповесьць «Сотнікаў» (1970), адзін з самых дасканалых і глыбокіх твораў ня толькі ў самога пісьменьніка, але і ва ўсёй шматнацыянальнай савецкай літаратуры пра вайну. Паводле прызнаньня аўтара, «Сотнікаў» пісаўся адносна лёгка, бо выношваўся доўга, грунтоўна асэнсоўвалася яго ідэя, шматразова прадумваліся многія сюжэтныя павароты, загадзя дэталёва распрацоўваўся фінал{{зноска|Бугаёў|1987|Бугаёў|124—125}}. Высокую ацэнку грамадзкасьці атрымала аповесьць «Знак бяды» (1982). У газэце «Правда» яна характарызавалася як кніга-падзея, якая нікога не пакінула абыякавым{{зноска|Бугаёў|1987|Бугаёў|179}}. Быкаўская мера праўдзівасьці і чалавечнасьці выразна адчуваецца ў рамане «Кар’ер» (1986){{зноска|Бугаёў|1987|Бугаёў|190}}. Акрамя аповесьцяў, якія складаюць аснову створанай Васілём Быкавым мастацкай эпапэі народнага гераізму ў гады нямецка-савецкай вайны, а часткова і ў іншыя пэрыяды нашага жыцьця, празаік напісаў шэраг таленавітых апавяданьняў. Спрабаваў свае сілы і ў драматургіі. Яго п’есы (у прыватнасьці «Апошні шанц») ставіліся ў Маскве, Менску, Горадні. У Латвіі па гэтай п’есе быў створаны тэлеспэктакль{{зноска|Бугаёў|1987|Бугаёў|198}}. === Бібліяграфія === * [[Апошні баец]] (1958, наступнае выданьне ў 2007) * [[Жураўліны крык]] (1959—1960) * [[Здрада]] (1961) * [[Трэцяя ракета]] (1962) * [[Альпійская баляда]] (1963—1964) * [[Пастка]] (1964) * [[Мёртвым не баліць]] (1965) * [[Сваякі, аповесьць]] (1966) * [[Праклятая вышыня]] (1968) * [[Круглянскі мост]] (1969) * [[Ліквідацыя (аповесьць)|Ліквідацыя (Сотнікаў)]] (1970) * [[Абеліск]] (1971) * [[Дажыць да сьвітаньня]] (1973) * [[Воўчая зграя]] (1974) * [[Яго батальён]] (1975) * [[Пайсьці і не вярнуцца]] (1978) * [[Знак бяды]] (1982) * [[Аблава]] (1986) * [[Кар’ер]] (1986) * [[У тумане]] (1987) * [[На крыжах]] (1992) * [[Сьцюжа]] (1993) * [[На Чорных лядах]] * [[Перад канцом]] * [[Бедныя людзі (Быкаў)|Бедныя людзі]] * [[Ружовы туман]] (1995) * [[Сьцяна (апавяданьні)|Сьцяна]] (1997) * [[Ваўчыная яма]] (1998) * [[Пахаджане]] (1999) * [[Балота (аповесьць)|Балота]] (2001) * [[Эквівалент]] * [[Доўгая дарога дадому]] (2002) * [[Калі рукаюцца душы]] (разам з [[Рыгор Барадулін|Рыгорам Барадуліным]]) (2003) * [[Парадоксы жыцьця]] (2004) * [[Бліндаж]] (няскончаная, апублікаваная па архіве пісьменьніка ў канцы 2006 году ў часопісе «[[Дзеяслоў]]») * Гарадзенскі архіў. Невядомыя творы (1957—1972) (2012), уключае ніколі дагэтуль не друкаваную аповесьць [[Атака]], апавяданьне [[Жалезны камандзір]], некалькі прыпавесьцяў, нататнікі, кінасцэнар па аповесьці [[Сотнікаў]] пад назвай «Двое в ночи» і не закрануты цэнзурай пераклад на рускую мову аповесьці [[Апошні баец]] * [[Пасляжыццё]] (2012) — зборнік, у які ўвайшлі аповесьці і апавяданьні, якія ніколі не друкаваліся пры жыцьці аўтара: «Атака», «Жалезны камандзір», «Афганец», «Бутэльчына», «Бліндаж». * {{Кніга|аўтар = |частка = |загаловак = Мёртвым не баліць: аповесць|арыгінал = |спасылка = |адказны = |выданьне = |месца ={{Менск (Мінск)}}|выдавецтва = Папуры |год = 2024|том = |старонкі = |старонак = 334 |сэрыя = |isbn = 978-985-15-5743-7|наклад = 2500}} * {{Кніга|аўтар = |частка = |загаловак = Знак бяды: аповесць|арыгінал = |спасылка = |адказны = |выданьне = |месца ={{Менск (Мінск)}}|выдавецтва = Папуры |год = 2024|том = |старонкі = |старонак = 318 |сэрыя = |isbn = 978-985-15-5742-0|наклад = 2500}} * {{Кніга|аўтар = |частка = |загаловак = Выбраныя творы|арыгінал = |спасылка = |адказны =укладальнікі: Наталля Шчарбакова, Наталля Крыцкая, Таццяна Курмазія |выданьне = |месца ={{Менск (Мінск)}}|выдавецтва =[[Выдавецкі дом «Зьвязда»|Звязда]] |год = 2024|том = |старонкі = |старонак = 640 |сэрыя = Школьная бібліятэка|isbn = 978-985-575-535-8|наклад = 28800}} * {{Кніга|аўтар = |частка = |загаловак = Аповесці, апавяданні: да 100-годдзя з дня нараджэння Васіля Быкава (1924―2003). Зьмест: Сотнікаў; У тумане; апавяданьні: Смерць чалавека ; Адна ноч|арыгінал = |спасылка = |адказны = |выданьне = |месца ={{Менск (Мінск)}}|выдавецтва =[[Вышэйшая школа (выдавецтва)|Вышэйшая школа]] |год = 2024|том = |старонкі = |старонак = |сэрыя = |isbn = 978-985-06-3623-2|наклад = 800}} === Экранізацыі === * «[[Трэцяя ракета (фільм)|Трэцяя ракета]]» (1963) * «[[Альпійская балада (фільм)|Альпійская балада]]» (1965) * «[[Ваўчыная зграя (фільм)|Ваўчыная зграя]]» (1975) * «[[Дажыць да сьвітаньня (фільм)|Дажыць да сьвітаньня]]» (1975) * «[[Доўгія вёрсты вайны (фільм)|Доўгія вёрсты вайны]]» (1975) * «[[Узыходжаньне (фільм)|Узыходжаньне]]» (1976) (паводле аповесьці «Сотнікаў») * «[[Абэліск (фільм)|Абэліск]]» (1976) * «[[Знак бяды (фільм)|Знак бяды]]» (1986) * «[[Круглянскі мост (фільм)|Круглянскі мост]]» (1989) * «[[Яго батальён (фільм)|Яго батальён]]» (1989) * «[[Кар'ер (фільм)|Кар’ер]]» (1990) * «[[У тумане (фільм, 1992)|У тумане]]» (1992) * «[[На чорных лядах (фільм)|На чорных лядах]]» (1995) * «[[У тумане (фільм, 2012)|У тумане]]» (2012) === Сцэнары да фільмаў<ref>{{Спасылка|аўтар = | прозьвішча = | імя = | аўтарlink = | суаўтары = | дата публікацыі = | url = http://kino-teatr.ru/kino/screenwriter/sov/30815/works/ | загаловак = Быков Василь Владимирович | фармат = | назва праекту = | выдавец = Кино-Театр.РУ| дата = 16 кастрычніка 2010 | мова = ru | камэнтар = }}</ref> === * «[[Трэцяя ракета (фільм)|Трэцяя ракета]]» (1963) * «[[Альпійская балада (фільм)|Альпійская балада]]» (1965) * «Западня» (кароткамэтражны) (1966) * «[[Дажыць да сьвітаньня (фільм)|Дажыць да сьвітаньня]]» (1975) * «[[Доўгія вёрсты вайны (фільм)|Доўгія вёрсты вайны]]» (1975) * «[[Узыходжаньне (фільм)|Узыходжаньне]]» (1976) (паводле аповесьці «Сотнікаў») * «[[Абэліск (фільм)|Абэліск]]» (1976) * «Ваўчыная яма» (1983) * «[[Яго батальён (фільм)|Яго батальён]]» (1989) * «[[На чорных лядах (фільм)|На чорных лядах]]» (1995) * «Адлюстраваньне» кароткамэтражны (2003) == Узнагароды й ганаровыя званьні == * Літаратурная прэмія імя Якуба Коласа (1964) (за аповесьць «Здрада»){{зноска|Бугаёў|1987|Бугаёў|38}} * [[Дзяржаўная прэмія СССР]] (1974) * [[Дзяржаўная прэмія БССР імя Якуба Коласа]] (1978) * [[Народны пісьменьнік Беларусі|народны пісьменьнік БССР]] (1980) * [[Герой Сацыялістычнай Працы]] (1984) * [[Ленінская прэмія]] (1986) (за аповесьць «Знак бяды») == Ушанаваньне памяці == З 2003 г. у Горадні па вул. Савецкая, д. 31 на сядзібе гарадзкога аб’яднаньня [[вэтэран]]аў працуе [[музэй]] Васіля Быкава, які па сьмерці пісьменьніка стварыў кандыдат пэдагагічных навук і [[дацэнт]] [[Мікалай Мельнікаў]]<ref>{{Артыкул|аўтар=[[Глеб Лабадзенка]].|загаловак=Вэтэран вайны стварыў прыватны музэй Васіля Быкава ў Горадні|спасылка=http://old.zviazda.by/ru/archive/article.php?id=61227|выданьне=[[Зьвязда]]|тып=[[газэта]]|год=25 чэрвеня 2010|нумар=[http://old.zviazda.by/ru/archive/?idate=2010-06-25 122 (26730)]|старонкі=[http://old.zviazda.by/a2ttachments/61182/25cher-4.indd.pdf 4]|issn=1990-763x}}</ref>. На 2014 год [[Дом-музэй Максіма Багдановіча (Горадня)]] зьмяшчаў сабраную Мельнікавым калекцыю лістоў і фатаграфіяў Васіля Быкава, а таксама кнігі зь яго аўтографам<ref name="б"/>. 25 верасьня 2008 году ў [[Віцебск]]у адбылася ўрачыстая цырымонія адкрыцьця мэмарыяльнай дошкі народнаму пісьменьніку Беларусі Васілю Быкаву. Дошка разьмешчаная на будынку дзіцячай мастацкай школы № 1 па вуліцы Суворава, 3. У гэтым доме раней разьмяшчалася мастацкая вучэльня, у якой перад нямецка-савецкай вайной, у 1939—1940 гадах, на скульптурным аддзяленьні вучыўся будучы літаратар. Мэмарыяльная дошка вырабленая з бронзы і ўяўляе сабой стылізаваную рамку ў выглядзе аркі, усярэдзіне якой зьмешчаны партрэт пісьменьніка і бусел, як сымбаль Беларусі. На дошцы надпіс на беларускай мове: «У гэтым будынку з 1939 па 1940 год вучыўся народны пісьменьнік Беларусі Васіль Быкаў». Аўтарамі кампазыцыі зьяўляюцца віцебскія скульптары, чальцы [[Беларускі саюз мастакоў|Беларускага зьвязу мастакоў]] [[Валер Магучы]] і [[Аляксандар Гвозьдзікаў]]. У 2012 годзе [[Удава|ўдава]] Ірына Міхайлаўна Быкава перадала [[лецішча]] ў Ждановічах ва ўласнасьць дзяржавы, дзе вырашылі стварыць музэй. 19 чэрвеня 2014 году [[Дзяржаўны музэй гісторыі беларускай літаратуры]] адчыніў у [[Ждановічы (Менскі раён)||Ждановічах]] (Менскі раён) [[Музэй-дача Васіля Быкава|Музэй-дачу Васіля Быкава]] па Вінаграднай вуліцы, дом 62. У музэі захавалі мастацкія творы, намаляваныя алеем, і дзёньнікі-малюнкі Васіля Быкава, зробленыя [[Аловак|алоўкам]] у нататніках. Музэй працаваў да кастрычніка і аднаўляў працу ўвесну. У [[гараж]]ы пры музэі зьмясьцілі мапу мясьцінаў жыцьця пісьменьніка, дзе пазначаліся: родныя [[Бычкі (Віцебская вобласьць)|Бычкі]] (Вушацкі раён), Горадня і Менск, востраў [[Сахалін]] як месца вайсковай службы, ЗША як месца камандзіровак і [[Фінляндыя]]<ref name="в">{{Артыкул|аўтар=Марына Весялуха.|загаловак=У госьці да Быкава|спасылка=https://zviazda.by/be/news/20140618/1403041175-u-gosci-da-bykava|выданьне=[[Зьвязда]]|тып=газэта|год=18 чэрвеня 2014|нумар=[https://zviazda.by/be/number/112-27722 112 (27722)]|старонкі=[https://zviazda.by/sites/default/files/pdf/2014/06/ZV_20140618_5.pdf 3]|issn=1990-763X}}</ref>. Імем Васіля Быкава названыя вуліцы ў [[Баранавічы|Баранавічах]]<ref>{{Спасылка|аўтар = |імя = |прозьвішча = |аўтарlink = |суаўтары = |дата публікацыі = |url = https://maps.tut.by/baranovichi/vasilya-bykova-ul/|загаловак = Вуліца Васіля Быкава ў Баранавічах|фармат = |назва праекту = Карты|выдавец = [[TUT.BY]]|дата доступу = 28 сьнежня 2017|мова = ru|копія = |дата копіі = |камэнтар = }}</ref>, [[Ждановічы (Менскі раён)|Ждановічах]]<ref name="žfslž">{{Спасылка|аўтар = Іна Студзінская.|імя = Іна|прозьвішча = Студзінская|аўтарlink = Іна Студзінская|суаўтары = |дата публікацыі = 19 чэрвеня 2017|url = https://www.svaboda.org/a/28564924.html|загаловак = «Мёртвым не баліць»? У Менску і Горадні дагэтуль няма вуліцы Васіля Быкава|фармат = |назва праекту = Культура|выдавец = Радыё «Свабода»|дата доступу = 28 сьнежня 2017|мова = |копія = |дата копіі = |камэнтар = }}</ref>, [[Жлобін]]е<ref name="žfslž" /><ref>{{Спасылка|аўтар = |імя = |прозьвішча = |аўтарlink = |суаўтары = |дата публікацыі = 11 лістапада 2014|url = http://naviny.org/2014/11/11/by80760.htm|загаловак = Решение Жлобинского районного Совета депутатов от 11.11.2014 № 29|фармат = |назва праекту = Информационный портал Республики Беларусь|выдавец = |дата доступу = 28 сьнежня 2017|мова = ru|копія = |дата копіі = |камэнтар = }}</ref>, [[Лельчыцы|Лельчыцах]]<ref name="žfslž" /><ref>{{Спасылка|аўтар = |імя = |прозьвішча = |аўтарlink = |суаўтары = |дата публікацыі = |url = https://map.by/streets/%D0%9B%D0%B5%D0%BB%D1%8C%D1%87%D0%B8%D1%86%D1%8B/%D0%91/%D1%83%D0%BB.%20%D0%92%D0%B0%D1%81%D0%B8%D0%BB%D1%8F%20%D0%91%D1%8B%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B0|загаловак = Вул. Васіля Быкава, Лельчыцы|фармат = |назва праекту = map.by|выдавец = |дата доступу = 28 сьнежня 2017|мова = ru|копія = |дата копіі = |камэнтар = }}</ref><ref>{{Спасылка|аўтар = |імя = |прозьвішча = |аўтарlink = |суаўтары = |дата публікацыі = |url = https://ulitsy-belarusi.openalfa.com/%D1%83%D0%BB%D0%B8%D1%86%D1%8B/%D1%83%D0%BB%D0%B8%D1%86%D0%B0-%D0%92%D0%B0%D1%81%D0%B8%D0%BB%D1%8F-%D0%91%D1%8B%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B0-%D0%9B%D0%B5%D0%BB%D1%8C%D1%87%D0%B8%D1%86%D1%8B|загаловак = Вуліца Васіля Быкава, Лельчыцы|фармат = |назва праекту = Улицы Беларуси|выдавец = |дата доступу = 20 чэрвеня 2019|мова = ru|копія = |дата копіі = |камэнтар = }}</ref>, [[Пружаны|Пружанах]]<ref>{{Спасылка|аўтар = |імя = |прозьвішча = |аўтарlink = |суаўтары = |дата публікацыі = |url = https://ulitsy-belarusi.openalfa.com/%D1%83%D0%BB%D0%B8%D1%86%D1%8B/%D1%83%D0%BB%D0%B8%D1%86%D0%B0-%D0%92%D0%B0%D1%81%D0%B8%D0%BB%D1%8F-%D0%91%D1%8B%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B0-%D0%9F%D1%80%D1%83%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D1%8B-%D0%9F%D1%80%D1%83%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B9-%D1%80%D0%B0%D0%B9%D0%BE%D0%BD|загаловак = Вуліца Васіля Быкава, Пружаны|фармат = |назва праекту = Улицы Беларуси|выдавец = |дата доступу = 20 чэрвеня 2019|мова = ru|копія = |дата копіі = |камэнтар = }}</ref>, [[Смалявічы|Смалявічах]]<ref name="žfslž" />, [[Фаніпаль|Фаніпалі]]<ref name="žfslž" /><ref>{{Спасылка|аўтар = |імя = |прозьвішча = |аўтарlink = |суаўтары = |дата публікацыі = |url = https://map.by/streets/%D0%A4%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D1%8C/%D0%92/%D1%83%D0%BB.%20%D0%92%D0%B0%D1%81%D0%B8%D0%BB%D1%8F%20%D0%91%D1%8B%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B0|загаловак = Вул. Васіля Быкава, Фаніпаль|фармат = |назва праекту = map.by|выдавец = |дата доступу = 28 сьнежня 2017|мова = ru|копія = |дата копіі = |камэнтар = }}</ref>. == Сям'я == Першая жонка — Надзея Кулагіна (1923—1982), школьны настаўнік. У шлюбе нарадзіліся двое сыноў<ref>[https://www.kp.ru/daily/24327.3/519130/ Первая жена Быкова не пережила его ухода https://www.kp.ru/daily/24327.3/519130/] — kp.ru, 16 июля 2009 г.</ref>. Другая жонка (з 1978 г.) — Ірына Суворава (1927—2026), супрацоўнік газэты «Гродненская правда». У шлюбе дзяцей не было<ref>[https://www.kp.ru/daily/26245.3/3125623/ Василь Быков в молодости не интересовался танцами и девочками] — kp.ru, 19 июня 2014 г.</ref><ref>[https://citydog.io/post/zaden-pokhorony-vdovy-bykova/ Стало известно, сколько человек пришло на похороны жены Василя Быкова]</ref>. == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} == Літаратура == * {{Кніга |аўтар = Бугаёў Дз. |імя = |прозьвішча = |частка = |загаловак = Васіль Быкаў. Нарыс жыцця і творчасці |арыгінал = |спасылка = |адказны = |выданьне = |месца = М. |выдавецтва = Народная асвета |год = 1987 |том = |старонкі = |старонак = 207 |сэрыя = Народныя пісьменнікі БССР |isbn = |наклад = 20300 |ref = Бугаёў }} * [http://slounik.org/80862.html Быкаў Васіль] // {{Літаратура/Беларускія пісьменьнікі (1917—1990)}} * [http://slounik.org/154003.html Быкаў Васіль] // {{Літаратура/Культуралёгія: Энцыклапедычны даведнік. Менск: Беларуская Энцыкляпэдыя, 2003}} * [[Сяргей Носаў|Носаў С.]] [https://web.archive.org/web/20090406151808/http://arche.by/by/8/50/148/ Зэеў Бен-Ар’е: «Васіля Быкава я ведаў яшчэ да таго, як з’ехаў у Ізраіль»] // [[ARCHE Пачатак]], 12 лістапада 2008. * Скурко А. Як Быкаў стаў Быкавым // Наша гісторыя. № 4, 2018. С. 4—12. ISBN 2617-2305. * Bykaŭ, Vasil // {{Літаратура/Гістарычны слоўнік Беларусі (1998)}} == Вонкавыя спасылкі == {{Вікіцытатнік}} * [http://bykau.com Афіцыйны сайт] * [http://imdb.com/name/nm0125911/ Васіль Быкаў] на [[IMDb]] {{ref-en}} * [http://knihi.com/Vasil_Bykau/ Творы на «Беларускай Палічцы»] * {{Спасылка | аўтар = | прозьвішча = | імя = | аўтарlink = | суаўтары = | дата публікацыі = 28 сьнежня 2023| url = http://vlib.by/index.php/by/component/content/article/148-yubilejnyj-god-by/2024-100-god-z-dnya-naradzhennya-narodnaga-pismennika-belarusi-vasilya-bykava/3517-saldat-peramogi-vasil-bykaw-da-100-goddzya | копія = | дата копіі = | загаловак = Салдат Перамогі Васіль Быкаў. | фармат = | назва праекту = Да 100-годдзя з дня нараджэння народнага пісьменніка Беларусі Васіля Быкава | выдавец =[[Віцебская абласная бібліятэка|«Віцебская абласная бібліятэка»]] | дата доступу = | accessyear = | мова = | камэнтар = }} * [http://zviazda.by/2014/10/55262.html Пра Васіля Быкава і нас]{{Недаступная спасылка|date=February 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} // газэта «Звязда» * {{YouTube|uq2uZKoflig|«Васіль Быкаў. Апошнія дні», дак. фільм, ч. 1}} * {{YouTube|PYghCIhywRE|«Васіль Быкаў. Апошнія дні», дак. фільм, ч. 2}} * [https://web.archive.org/web/20190709140214/https://history.nn.by/?c=lr&i=221375 Як Быкаў стаў Быкавым: што зрабіла яго такім, якім ён быў — біяграфія] {{Фільмы паводле твораў Васіля Быкава}} {{Пісьменьнікі й паэты Беларусі}} {{Бібліяінфармацыя}} {{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Быкаў, Васіль}} [[Катэгорыя:Васіль Быкаў| ]] [[Катэгорыя:Нарадзіліся ва Ўшацкім раёне]] [[Катэгорыя:Беларускія літаратары]] [[Катэгорыя:Народныя пісьменьнікі БССР]] [[Катэгорыя:Героі Сацыялістычнай Працы]] [[Катэгорыя:Ляўрэаты Дзяржаўнай прэміі СССР]] [[Катэгорыя:Ляўрэаты Ленінскай прэміі]] [[Катэгорыя:Народныя дэпутаты СССР]] [[Катэгорыя:Памерлі ў Менску]] [[Катэгорыя:Пахаваныя на Ўсходніх могілках Менску]] [[Катэгорыя:Ляўрэаты Літаратурнай прэміі імя Якуба Коласа]] mfstw4cgdm479ajd9gu6c0wwwehiv56 0 5533 2668958 2657718 2026-05-10T06:36:51Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2668958 wikitext text/x-wiki {{Краіна |Назва = Аргентына |НазваЎРоднымСклоне = Аргентыны |НазваНаДзяржаўнайМове = República Argentina |Сьцяг = Flag of Argentina.svg |Герб = Coat of arms of Argentina.svg |НацыянальныДэвіз = En Unión y Libertad |Месцазнаходжаньне = Argentina orthogonal.svg |АфіцыйнаяМова = [[Гішпанская мова|Гішпанская]] |Сталіца = [[Буэнас-Айрэс]] |НайбуйнейшыГорад = Буэнас-Айрэс |ТыпУраду = [[Рэспубліка]] |ПасадыКіраўнікоў = [[Прэзыдэнт]] |ІмёныКіраўнікоў = [[Хаўер Мілей]] |Плошча = 2 780 403 |МесцаЎСьвецеПаводлеПлошчы = 8-е |АдсотакВады = 1,1% |ГодАцэнкіНасельніцтва = 2015 |МесцаЎСьвецеПаводлеНасельніцтва = 32-е |Насельніцтва = 43 417 000 |ШчыльнасьцьНасельніцтва = 14,4 |ГодАцэнкіСУП = 2008 |МесцаЎСьвецеПаводлеСУП = 31-е |СУП = $338,7 млрд |СУПНаДушуНасельніцтва = $8522 |Валюта = [[Аргентынскі пэса]] |КодВалюты = ARS |ЧасавыПас = ART |ЧасРозьніцаUTC = -3 |ЧасавыПасУлетку = ARST |ЧасРозьніцаUTCУлетку = -3 |НезалежнасьцьПадзеі = ад [[Гішпанія|Гішпаніі]] |НезалежнасьцьДаты = [[9 ліпеня]] [[1816]] |ДзяржаўныГімн = Himno Nacional Argentina |АўтамабільныЗнак = RA |ДамэнВерхнягаЎзроўню = ar |ТэлефонныКод = 54 |Дадаткі = [[Файл:Argentina-CIA WFB Map.png|280пкс|Мапа Аргентыны]] }} '''Рэспу́бліка Аргенты́на''', '''Аргенты́на''', '''Арґенты́на''' ({{мова-es|Republika Argentina}}, {{Праслухаць|Es-Argentina.ogg}}) — краіна ў [[Паўднёвая Амэрыка|Паўднёвай Амэрыцы]]. На поўначы мяжуе з [[Парагвай|Парагваем]] і [[Балівія]]й на паўночным ўсходзе — з [[Бразылія]]й і [[Уругвай|Уругваем]], на захадзе — з [[Чылі]]. З поўдня краіна амываецца [[праліў Дрэйка|пралівам Дрэйка]]. Аргентына прэтэндуе на [[Фолклэндзкія астравы]], а таксама на частку [[Арктыка|Арктыкі]]. Мацерыковая плошчай краіны складае 2,78 млн км². Такім чынам, Аргентына зьяўляецца восьмай паводле велічыні краінай у сьвеце, чацьвёртай у Паўночнай і Паўднёвай Амэрыцы, і найбуйнейшай гашпанамоўнай краінай сьвету. Дзяржава падзяляецца на дваццаць тры правінцыі і аўтаномны горад [[Буэнас-Айрэс]], які мае адмысловы статус як фэдэральная сталіца. Усе правінцыі і сталіца маюць свае ўласныя канстытуцыі, якія, аднак, базуюцца на агульнай аргентынскай канстытуцыі. Назва паходзіць ад [[лацінская мова|лацінскага]] «срэбра» ({{мова-la|argentum|скарочана}}) — гэтым мэталам [[індзейцы]] ўзнагародзілі тых, хто застаўся жывым пасьля караблекрушэньня з экспэдыцыі [[Хуан Дыяс дэ Соліс|Хуана Дыяса дэ Соліса]]. Раньняя зафіксаваная прысутнасьць чалавека на тэрыторыі сучаснай Аргентыны ўзыходзіць да часу [[палеаліт]]у. У XVI стагодзьдзі пачалася гішпанская калянізацыя рэгіёну. Аргентына паўстала як правапераемніца віцэ-каралеўства [[Рыё-дэ-ля-Плята (віцэ-каралеўства)|Рыё-дэ-ля-Плята]], гішпанскага намесніцтва, заснаванага ў 1776 годзе. [[Вайна за незалежнасьць Аргентыны|Вайна за незалежнасьць]] у 1810—1818 гадох працягнулася шэрагам грамадзянскіх войнаў, пакуль у 1861 годзе не была створана краіна, зарганізаваная ў якасьці фэдэрацыі правінцыяў і Буэнас-Айрэсу, які стаў сталіцай новай краіны. Наступныя гады вызначаліся адносным мірам і стабільнасьцю, за часам якіх Аргентына зьведала некалькі хваляў пераважна эўрапейскай іміграцыі, што радыкальна зьмяніла культурнае і дэмаграфічнае становішча ў краіне. Амаль беспрэцэдэнтны рост дабрабыту прывёў да таго, што Аргентына сталася сёмай самай заможнай нацыяй у сьвеце на пачатку XX стагодзьдзя. Пасьля [[Вялікая дэпрэсія|Вялікай дэпрэсіі]] 1930-х гадох Аргентына ўвайшла ў пэрыяд палітычнай нестабільнасьці і эканамічнага спаду, які штурхнуў яе назад у сваім разьвіцьці<ref>[http://www.economist.com/node/2704457 «Becoming a serious country»]. The Economist.</ref>, хоць яна і заставала пэўны час ў групе заможных краінаў. Пасьля сьмерці прэзыдэнта [[Хуан-Дамінга Пэрон|Хуана Пэрона]] ў 1974 годзе ягоная жонка [[Ісабэль Мартынэс дэ Пэрон]] заняла пасаду прэзыдэнта. Яна была зрынутая ў 1976 годзе ў выніку перавароту пры падтрымцы ЗША, і ў краіне ўсталявалася вайсковая дыктатура. Вайсковы ўрад пачаў перасьлед і практыкаваў забойства шматлікіх палітычных апанэнтаў, пераважна левых у рамках гэтак празванай [[брудная вайна|бруднай вайны]], пэрыяду дзяржаўнага тэрарызму, які працягваўся ажно да абраньня [[Рауль Альфансын|Рауля Альфансына]] на пасаду прэзыдэнта ў 1983 годзе. Некалькі лідэраў хунты былі пасьля асуджаная за свае злачынствы і прысуджаныя да пазбаўленьня волі. Аргентына захоўвае свой гістарычны статус бачнай рэгіянальнай краіны ў Лацінскай Амэрыцы. Эканоміка гэтае дзяржавы зьяўляецца другой паводле велічыні эканомікай Паўднёвай Амэрыкі і трэцяй паводле велічыні ў Лацінскай Амэрыцы. Аргентына ёсьць чальцом [[Група пятнаццаці|G-15]] і [[Група дваццаці|G-20]], а таксама зьяўляецца адной з заснавальніц [[Арганізацыя Аб’яднаных Нацыяў|Арганізацыі Аб’яднаных Нацыяў]], [[Сусьветны банк|Сусьветнага банку]], [[Сусьветная гандлёвая арганізацыя|Сусьветнай гандлёвай арганізацыі]], [[Мэркасур]], [[Зьвяз паўднёваамэрыканскіх нацыяў|Зьвязу паўднёваамэрыканскіх нацыяў]], [[Супольнасьць дзяржаваў Лацінскай Амэрыкі і Карыбскага басэйну|Супольнасьці дзяржаваў Лацінскай Амэрыкі і Карыбскага басэйну]] і [[Арганізацыя Ібэра-амэрыканскіх дзяржаваў|Арганізацыі Ібэра-амэрыканскіх дзяржаваў]]. Паводле індэксу разьвіцьця чалавечага патэнцыялу Аргентына займае другое месца ў Лацінскай Амэрыцы з рэйтынгам «вельмі высокі»<ref>[https://web.archive.org/web/20171019031937/http://www.keepeek.com/Digital-Asset-Management/oecd/economic-and-social-development/human-development-report-2016_da5ff9c8-en#page11 «Human Development Report 2016»]. Statistical Annex.</ref>. Праз сваю стабільнасьць, памер рынку і рост сэктару высокіх тэхналёгіяў<ref>[https://web.archive.org/web/20111026023022/http://www.prosperity.com/country.aspx?id=AR «The 2010 Legatum Prosperity Index»]. London: Legatum Institute.</ref>, Аргентына клясыфікуецца як эканоміка з высокім узроўнем прыбытку ў 2019 фінансавым годзе<ref>[https://datahelpdesk.worldbank.org/knowledgebase/articles/906519#High_income «World Bank Country and Lending Groups»]. World Bank Data Help Desk.</ref>. == Гісторыя == Да пэрыяду эўрапейскае калянізацыі Аргентына была адносна маланаселенай тэрыторыяй зь вялікім лікам розных культур. У асноўным ўсе яны жылі за кошт [[паляваньне|паляваньня]] і [[зьбіральніцтва]]. Паўночна-заходняя частка сучаснае краіны была заваяваная [[імпэрыя інкаў|імпэрыяй інкаў]] каля 1480 году. У цэнтральна-заходнім рэгіёне жылі [[ўарпэ]], якія здолелі адамашніць ламу і знаходзіліся пад моцным уплывам інкаў. Эўрапейцы ўпершыню зьявіліся ў рэгіёне ў 1502 годзе, калі берагоў рэгіёну дасягнуў [[Амэрыга Вэспуччы]]. Гішпанскія мараплаўцы [[Хуан Дыяс дэ Саліс]] і [[Сэбастыян Кабат]] наведалі гэтую тэрыторыю ў 1516 і 1526 гадох адпаведна. У 1536 годзе [[Пэдра дэ Мэндоса]] заснаваў невялікае паселішча [[Буэнас-Айрэс]], якое, аднак, было закінута ў 1541 годзе. Далейшыя намаганьні па калянізацыі прыйшлі з тэрыторыі сучаснага [[Парагвай|Парагваю]], пасьля стварэньня губэрнатарства Рыё-дэ-ля-Плята і [[Чылі]]. [[Франсіска дэ Агірэ]] заснаваў [[Сант’яга-дэль-Эстэра]] ў 1553 годзе. [[Мэндоса (горад)|Мэндоса]] была заснавана ў 1561 годзе, [[Сан-Хуан (Аргентына)|Сан-Хуан]] — у 1562 годзе, [[Сан-Мігель-дэ-Тукуман]] — у 1565 годзе. [[Хуан дэ Гарай]] заснаваў [[Санта-Фэ]] ў 1573 годзе, і ў тым жа годзе [[Хэроніма Люіс дэ Кабрэра]] заклаў [[Кордава (Аргентына)|Кордаву]]. Гарай адправіўся далей на поўдзень, каб зноўку заснаваць закінуты Буэнас-Айрэс у 1580 годзе. [[Гішпанія|Гішпанская імпэрыя]] падпарадкавала сабе тэрыторыі Аргентыны, дзе знаходзіліся вялікія запасы срэбра, а таксама [[Балівія|Балівіі]] і [[Пэру]], дзе знаходзіліся залатыя руднікі. Такім чынам гэтыя тэрыторыі сталіся часткай [[віцэ-каралеўства Пэру]], да таго як у 1776 годзе было створана [[віцэ-каралеўства Рыё-дэ-ля-Плята]], сталіцай якой стаў Буэнас-Айрэс. У 1806 і 1807 гадох Буэнас-Айрэс адбіў два брытанскіх уварваньня. Ідэі [[Эпоха Асьветніцтва|эпохі Асьветы]] і прыклады шэрагу рэвалюцыяў у Эўропе і Паўночнай Амэрыцы спарадзілі крытычныя погляды і адмоўнае стаўленьне да абсалютнай манархіі, якая мела месца тут. Як і ў астатняй частцы гішпанскай Амэрыцы, зрынаньне [[Фэрдынанд VII|Фэрдынанду VII]] са стальцу падчас [[Напалеонаўскія войны|Напалеонаўскіх войнаў]] выклікала перавароты ў калёніях. У 1810 годзе была зьдзейсьнена [[Травеньская рэвалюцыя]], якая паклала канец віцэ-каралеўству на чале з намесьнікам [[Бальтасар Ідальга дэ Сыснэрас|Бальтасарам Ідальга дэ Сыснэрасам]]. Новы ўрад у Буэнас-Айрэсе, які атрымаў назву «першая хунта», быў складзены зь мясцовых жыхароў. У першых сутыкненьнях вайны за незалежнасьць краіны хунта разграміла контрарэвалюцыйных раялістаў у Кордаве, але ня здолела атрымаць перамогу ў Верхнім Пэру і Парагваі, якія пасьля сталі незалежнымі дзяржавамі. Рэвалюцыянэры падзяліліся на дзьве антаганістычныя групоўкі, як то цэнтрысты і фэдэралісты, які вызначалі першыя дзесяцігодзьдзі гісторыі Аргентыны пасьля атрыманьня незалежнасьці. Напрыканцы 1812 году [[Другі трыюмвірат (Аргентына)|Другі трыюмвірат]] прызначыў [[Хэрасіё Антоніё дэ Пасадас]]а ў якасьці першага Вярхоўнага кіраўніка Аб’яднаных правінцыяў Рыё-дэ-ля-Плята. 9 ліпеня 1816 году [[Тукуманскі кангрэс]] аформіў дэклярацыю незалежнасьці, які на сёньня адзначаецца як Дзень незалежнасьці Аргентыны<ref>[https://www.argentina.gob.ar/interior/feriados «Feriados nacionales 2018»]. Argentina Ministry of the Interior.</ref>. Праз год генэрал [[Мартын Мігель дэ Гуэмас]] спыніў раялістаў на поўначы, а генэрал [[Хасэ дэ Сан-Мартын]] перайшоў з войскам праз Анды і дамогся незалежнасьці [[Чылі]]. Пасьля гэтага Сан-Мартын рушыў на [[Ліма|Ліму]], гішпанскую фартэцыю, дзе атрымаў перамогу і абвесьціў незалежнасьць Пэру. У 1819 годзе рада ў Буэнас-Айрэсе прыняла канстытуцыю, якая абапіралася на цэнтрысцкую мадэлю, аднак яна была ў хуткім часе ануляваная фэдэралістамі. Паводле вынікаў [[Бітва пры Сэпэда (1820)|бітвы пры Сэпэда]] 1820 году, у якой цэнтралісты і фэдэралісты змагаліся паміж сабой, пасада вярхоўнага кіраўніка была скасавана. У 1826 годзе Буэнас-Айрэс прыняў іншую таксама цэнтралісцкую канстытуцыю, а [[Бэрнардына Рывадавія]] быў прызначаны ў якасьці першага прэзыдэнта краіны. Тым ня менш, унутраныя правінцыі Рыё-дэ-Ля-Пляты неўзабаве паўсталі супраць яго, прымусіўшы сысьці ў адстаўку і адмовіцца ад канстытуцыі. Цэнтралісты і фэдэралісты аднавілі грамадзянскую вайну. Фэдэралісты ўтварылі [[Аргентынская канфэдэрацыя|Аргентынскую канфэдэрацыю]] ў 1831 годзе, якую ачоліў [[Хуан Мануэль дэ Росас]]. Паўсталы зьвяз сутыкнуўся спрачатку з [[Француская блякада Рыё-дэ-ля-Пляты|францускай блякадай]] (1838—1840), потым з [[Вайна аргентынскай канфэдэрацыі|вайной канфэдэрацыі]] (1836—1839), а таксама камбінаванай [[Ангельска-француская блякада Рыё-дэ-ля-Пляты|ангельска-францускай блякадай]] (1845—1850), але застаўся непераможаным, прадухіліўшы далейшую страту тэрыторыі краіны. Палітыка дэ Росаса скіраваная на абмежаваньне гандлю, аднак, прывяла да ягонага зрынаньня, і на чале канфэдэрацыі ў 1852 годзе стаў іншы генэрал [[Хуста Хасэ дэ Ўркіса]]. Як новы прэзыдэнт канфэдэрацыі Ўркіса прыняў лібэральную і фэдэральную канстытуцыю ў 1853 годзе. Буэнас-Айрэс аддзяліўся зноўку, але быў вымушаны вярнуцца ў канфэдэрацыю пасьля паразы ў 1859 годзе ў [[Бітва пры Сэпэда (1859)|бітве пры Сэпэда]]. Уркіса, аднак, пацярпеў паразу ў [[бітва пры Павоне|бітве пры Павоне]] ў 1861 годзе, а [[Барталямэ Мітрэ]] забясьпечыў перавагу Буэнас-Айрэсу і быў абраны першым прэзыдэнтам узьяднанай краіны. Наступнымі прэзыдэнтамі сталі [[Дамінга Фаўстына Сармінта]] і [[Нікаляс Авэльянэда]]. Гэтыя тры прэзыдэнты стварылі базу сучаснае аргентынскае дзяржавы. Пачынаючы з [[Хуліё Аргентына Рока]] з 1880 году, дзесяць фэдэральных урадаў запар праводзілі падкрэсьлена лібэральную эканамічную палітыку. Масавая хваля эўрапейскае іміграцыі, якую яны прасоўвалі, саступаючы ў гэтым пытаньні толькі [[Злучаныя Штаты Амэрыкі|ЗША]], прывяла да амаль новага пераасэнсаваньня аргентынскага грамадзтва і эканомікі, якая да 1908 году забясьпечыла краіне сёмае месца паводле разьвіцьця ў сьвеце. У гэты час праз эўрапейскую хвалю міграцыі і зьніжэньня сьмяротнасьці насельніцтва Аргентыны вырасла ў пяць разоў, а эканоміка — у 15 разоў. То бок з 1870 па 1910 гады аргентынскі экспарт пшаніцы вырас з 0,1 млн тон да 2,5 млн тон у год, у той час як экспарт замарожанай ялавічыны павялічыўся з 25 тысяч тон да 365 тысяч тон у год. У выніку Аргентына ўвайшла ў пяцёрку сусьветных экспартэраў. Чыгуначная сетка вырасла з 503 км да 31 тысяч км за той жа час. Дзякуючы новай сыстэме дзяржаўнай абавязковай бясплатнай сьвецкай адукацыі, пісьменнасьць насельніцтва хутка вырасла з 22% да 65%, узровень вышэйшы, чым у большасьці краінаў [[Лацінская Амэрыка|Лацінскае Амэрыкі]]. Акрамя таго, рэальны СУП рос настолькі хутка, што, не зважаючы на велізарны прыток імігрантаў, даход на душу насельніцтва ў пэрыяд з 1862 па 1920 гады зраўняўся з паказчыкам разьвітых краінаў. У 1865 годзе Аргентына ўжо ўваходзіла ў лік 25 лепшых краінаў сьвету паводле паказчыку прыбытку на душу насельніцтва. Да 1908 году Аргентына перасягнула [[Данія|Данію]], [[Канада|Канаду]] і [[Нідэрлянды]], саступаючы толькі [[Швайцарыя|Швайцарыі]], [[Новая Зэляндыя|Новай Зэляндыі]], [[Аўстралія|Аўстраліі]], ЗША, [[Вялікабрытанія|Вялікабрытаніі]] і [[Бэльгія|Бэльгіі]]. Прыбытак на душу насельніцтва Аргентыны быў на 70% вышэйшы, за такі паказчык у [[Італія|Італіі]], на 90% вышэйшы, чым паказчык у [[Гішпанія|Гішпаніі]], на 180% вышэйшы, чым у [[Японія|Японіі]], і на 400% вышэйшы, чым у [[Бразылія|Бразыліі]]. Аднак, нават з гэтымі ўнікальнымі дасягненьнямі, краіна марудна рэалізоўвала свае першапачатковыя мэты [[індустрыялізацыя|індустрыялізацыі]]. Ад 2015 да 2019 году віцэ-прэзыдэнтам Аргентыны была Габрыеля Мікецьці. == Геаграфія == [[Файл:ViñedoCafayate.jpg|міні|зьлева|250пкс|Сальта]] Аргентына з поўначы на поўдзень мае 3700 км, з усходу на захад 1400 у найшырэйшым месцы. Цэнтральная і паўднёва-заходняя частка Аргентыны — гэта нізіна і выпалены стэп [[Пампа]], які мяжуе з багатым нафтай пласкаўзвышшам [[Патагонія]]. Далей на поўдзень знаходзіцца субпалярная [[Вогненая Зямля]]. Заходняя частка краіны — гэта прадузгор’е, а таксама пачатак [[Анды|Андаў]] з найвышэйшым шчытом [[Паўднёвая Амэрыка|Паўднёвай Амэрыкі]] пікам [[Аканкагуа]]. Цэнтральная частка — гэта пагор’е [[Куё]]. На поўначы ёсьць субтрапікальныя раўніны [[Гран Чако]]. На паўднёвым захадзе знаходзіцца [[Мэсапатамія (Аргентына)|Мэсапатамія]]. Агульная даўжыня мяжы {{лік|14644}} км. Зь іх узьбярэжжа — 4989 км. Даўжыня межаў з суседнімі краінамі: * [[Балівія]] 832 км * [[Бразылія]] 1224 км * [[Парагвай]] 1643 км * [[Уругвай]] 1290 км * [[Чылі]] 1560 км Найвышэйшым шчытом Аргентыны зьяўляецца пік Аканкагуа — 6962 м н. у. м. Найдаўжэшай ракой Аргентыны зьяўляецца [[Парана]]. == Эканоміка == У 1890—1930 гадах Аргентына належала да адной зь дзесяці найбагацейшых краінаў сьвету. Разьвіцьцё краіны падтрымлівалася, у асноўным, брытанскім капіталам і тычылася сельскай гаспадаркі ды інфраструктуры. Насельніцтва краіны расло на 4% штогод. Даходы расьлі яшчэ хучэй. На пераломе 1920—1930-х гадоў у Аргентыне, як і ў іншых краінах сьвету, пачаўся эканамічны крызіс. Падчас крызісу ў Аргентыну прыйшоўся дадатковы наплыў эмігрантаў. Гэта прывяло да таго, што Аргентыне цяжэй за іншыя краіны было вярнуцца да ранейшага ўзроўню даходаў на жыхара. У той час [[эканамічны лібэралізм]] зьмяніўся палітыкай [[інтэрвэнцыянізм]]у і [[пратэкцыянізм]]у. У 50-х гадах тагачасны прэзыдэнт [[Хуан Пэрон|Хуан Дамінга Пэрон]] вырашыў ператварыць Аргентыну ў сацыялістычную дзяржаву па ўзорах заходніх краінаў. На жаль, сацыяльныя праграмы вымагалі вельмі шмат грошай, і ўжо ў другой палове 1950-х, калі [[Хуан Пэрон|Пэрона]] скінулі з пасады прэзыдэнта, пачаліся гады вострай эканоміі. З крызісам, які выклікалі сацыяльныя рэформы, здолелі справіцца ў 1960-ых гадах, якія былі адзначаныя найбольш нізкай [[інфляцыя]]й. Але ўжо праз 10 гадоў Аргентыну, як і ўвесь капіталістычны сьвет, ахапіў чарговы эканамічны крызіс, рост [[Супольны ўнутраны прадукт|СУП]]а быў невялікі, а [[інфляцыя|інфляцыі]] наадварот. Каб справіцца з крызісам, Аргентына набрала шмат крэдытаў у іншых краінаў, і гэта павялічыла запазычанасьць краіны, што разам зь нестабільнай палітычнай сытуацыяй толькі пагоршыла стан краіны. У 1980-ых гадах эканамічны крызіс перарос у катастрофу, некалькі [[дэфолт]]аў запар, [[Гіпэрінфляцыя|гіпэрінфляцыю]], а таксама спад вытворчасьці. Каб перамагчы крызіс, пачынаюцца эканамічныя рэформы, у якія ўваходзіць [[прыватызацыя]] і [[лібэралізацыя]] замежнага гандлю. Гэта абумовіла рост СУПу ў 1991—1998 гадах каля 6%, што было блізкім да тагачаснага росту СУП [[Чылі]]. Інфляцыя спала з 4000% у год да 1—2%. Але вялікая запазычанасьць перад іншаземнымі [[крэдытор]]амі, а таксама спад СУП у 1999 і 2000 гадах выклікалі чарговы эканамічны крызіс. Гвалтоўна павялічылася беспрацоўе. Чарговы прэзыдэнт [[Нэстар Кірхнэр]] распачаў новыя эканамічныя рэформы. Увёў абмежаваны эканамічны кантроль, але зрабіць [[Нацыяналізацыя|нацыяналізацыю]] не наважыўся. Эфэктам такой палітыкі быў рост СУПу ў 2003—2007 гадах 7-11% штогод. Тым ня менш, у 2014 годзе шэраг фінансавых арганізацыяў адзначылі пагрозу дэфолту краіны. == Дэмаграфія == [[Файл:XXXIV Fiesta Nacional del Inmigrante - desfile - colectividad italiana 2.JPG|міні|Больш за 25 млн чалавек ці 62,5% насельніцтва краіны мае па меншай ступені аднаго продка-італьянца.]] Паводле перапісу 2010 году насельніцтва краіны складала {{лік|47327407}} жыхароў<ref>[https://www.pagina12.com.ar/422916-la-poblacion-de-la-republica-argentina-es-de-47-327-407-pers La población de la República Argentina es de 47.327.407 personas]. Según datos provisorios del Censo 2022 | Página|12</ref>. Такім чынам, Аргентына займае трэцяе месца ў [[Паўднёвая Амэрыка|Паўднёвай Амэрыцы]] ў агульнай колькасьці насельніцтва і 33-е ва ўсім сьвеце. Шчыльнасьць насельніцтва складае 15 чал/км², што значна менш за сярэдні сусьветны паказчык у 50 чал/км². Тэмпы прыросту насельніцтва на 2010 год ацэньваліся ў 1,03% у год, з узроўнем нараджальнасьці 17,7 жыванароджаных на тысячу жыхароў і ўзроўнем сьмяротнасці у 7,4 сьмерцяў на тысячу жыхароў. Чысты каэфіцыент міграцыі вар’іраваўся ў межах 0—4 імігрантаў на тысячу жыхароў у год. Доля людзей ва ўзросьце да 15 гадоў складае 25,6%, што зьяўляецца пазказчыкам крыху ніжэйшым у сярэднім у сьвеце, то бок 28%. Доля людзей ад 65 гадоў зьяўляецца адносна высокай — 10,8%, што ёсьць другім паказчыкам у [[Лацінская Амэрыка|Лацінскае Амэрыцы]] пасьля [[Уругвай|Ўругваю]], але вышэйшы за сярэдні сусьветнага паказчыка ў 7%. Аргентына мае адзін з самых нізкіх тэмпаў росту насельніцтва Лацінскай Амэрыкі, каля 1% у год, а таксама параўнальна нізкі паказчык дзіцячай сьмяротнасьці. Каэфіцыент нараджальнасьці ў 2,3 нараджэньняў на адну жанчыну па-ранейшаму амаль у два разы вышэйшы за паказчыкі [[Гішпанія|Гішпаніі]] і [[Італія|Італіі]], якія маюць падобную культурную спадчыну і прапорцыі насельніцтва<ref>[https://web.archive.org/web/20171108002152/http://www.prb.org/pdf09/09wpds_eng.pdf «2009 World population. Data sheet»]. Population Reference Bureau.</ref>. Сярэдні ўзрост складае каля 30 гадоў, а працягласьць жыцьця пры нараджэньні складае 77,14 гадоў<ref>[https://books.google.com/books?id=PysOnrdZJXgC&pg=PT10 «Key Facts on Argentina: Essential Information on Argentina»]. The Internationalist. С. 10.</ref>. Аргентына, як і шматлікія краіны Новага сьвету, як то [[Злучаныя Штаты Амэрыкі|ЗША]], [[Канада]], [[Аўстралія]], [[Новая Зэляндыя]], [[Бразылія]], Уругвай і іншыя, лічыцца краінай імігрантаў<ref>[https://web.archive.org/web/20080611004448/http://www.indec.gov.ar/webcenso/ECPI/index_ecpi.asp «Encuesta Complementaria de Pueblos Indígenas 2004–2005»]. National Institute of Statistics and Census of Argentina.</ref><ref>Cruz-Coke, R.; Moreno, R. S. (1994). [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC1050080 ''«Genetic epidemiology of single gene defects in Chile»'']. Journal of Medical Genetics. 31 (9): 702–706. doi:10.1136/jmg.31.9.702. PMC 1050080. [[PMID:7815439|PMID 7815439]].</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20090919230812/http://www.argentina.gov.ar/argentina/portal/paginas.dhtml?pagina=1669 «About Argentina»]. Government of Argentina.</ref>. У пэрыяд 1857—1950 гадоў Аргентына была другой краінай сьвету паводле колькасьці міграцыі ў сьвеце, прыняўшы за гэты час 6,6 мільёнаў людзей. Гэта менш за ЗША за гэты пэрыяд, але значна больш за Канаду, Бразылію і Аўстралію. За гэты час насельніцтва краіны падвойвалася кожныя два дзесяцігодзьдзі. Такім чынам, большасьць аргентынцаў зьяўляюцца нашчадкамі мігрантаў вялікай хвалі міграцыю, што ахапіла краіну ў XIX і XX стагодзьдзях<ref>Fernández, Francisco Lizcano (2007). [https://books.google.com/?id=LcabJ98-t1wC&pg=PA93 ''«Composición Étnica de las Tres Áreas Culturales del Continente Americano al Comienzo del Siglo XXI»'']. — С. 93. — {{ISBN|978-970-757-052-8}}.</ref>. Большая частка зь іх прыбыла з розных эўрапейскіх краінаў, але ў асноўным з Італіі і Гішпаніі. Паводле дасьледваньняў амаль 60% насельніцтва маюць як мінімум аднаго продка-[[італьянцы|італьянца]]<ref>Craughwell, Thomas J. (17 April 2013). [https://books.google.com/books?id=SuC7CgAAQBAJ&pg=PT63 ''«Pope Francis: The Pope from the End of the Earth»'']. TAN Books. — С. 63. — {{ISBN|978-1-61890-138-5}}.</ref>. У Аргентыне таксама мешкае значная колькасьць насельніцтва [[арабы|арабскага]] і частковага арабскага паходжаньня, у асноўным нашчадкаў сырыйцаў і лібанцаў. Большасьць зь іх зьяўляюцца [[хрысьціянства|хрысьціянамі]], якія належаць да [[Каталіцкая Царква|рыма-каталікоў]], [[Мараніцкая каталіцкая царква|маранітаў]] і [[Усходнія каталіцкія цэрквы|ўсходніх каталіцкіх цэркваў]] і [[Праваслаўная царква|праваслаўя]]. Лік [[мусульмане|мусульманаў]] даволі нізкі. Да прадстаўнікоў азіяцкіх народнасьцяў ў краіне належыць каля 180 тысяч асобаў, большасьць зь якіх маюць [[кітайцы|кітайскае]]<ref>[https://web.archive.org/web/20131207042630/http://www.clarin.com/sociedad/comunidad-china-duplico-ultimos-anos_0_343165728.html «La comunidad china en el país se duplicó en los últimos 5 años»]. Clarín.</ref> і [[карэйцы|карэйскае]] паходжаньне, не зважаючы на тое, што старэйшая [[японцы|японская]] супольнасьць, якая ўзыходзіць да пачатку XX стагодзьдзя, існуе ў Аргентыне і да гэтага часу. З 1970-х гадоў у Аргентыне назіраецца іміграцыя ў асноўным з [[Балівія|Балівіі]], [[Парагвай|Парагваю]] і [[Пэру]], а таксама ў меншай ступені з [[Дамініканская Рэспубліка|Дамініканскай Рэспубліцы]], [[Эквадор]]у і [[Румынія|Румыніі]]<ref>[http://www.clarin.com/diario/2007/03/04/sociedad/s-01373795.htm «El varieté de la calle Florida»]. Clarín.</ref>. Аргентынскі ўрад лічыць, што каля 750 тысяч жыхароў ня маюць афіцыйных дакумэнтаў, таму была запушчана праграма дзеля заахвочваньня нелегальных імігрантаў да выяўленьня свайго статусу ў абмен на двухгадовую візу. У адпаведнасьці з праграмаў было апрацавана каля 670 тысячаў заяваў<ref>[https://web.archive.org/web/20070930194007/http://www.perfil.com/contenidos/2007/07/21/noticia_0035.html «Alientan la mudanza de extranjeros hacia el interior»]. Perfil.com.</ref>. == Глядзіце таксама == * [[Белавежа (культурнае таварыства)]] == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} == Вонкавыя спасылкі == * {{Спасылка|url=https://www.argentina.gob.ar/|камэнтар=Афіцыйны сайт ураду|загаловак=Portal oficial del Estado argentino|мова=es}} * {{Спасылка|url=https://www.argentina.travel/en|загаловак=Visit Argentina|мова=en}} * [https://curlie.org/Regional/South_America/Argentina Аргентына]. Curlie. {{Краіны Паўднёвай Амэрыкі}} [[Катэгорыя:Вікіпэдыя:Істотныя артыкулы]] qcak5gdwgz3hkgsfnczvovi14w2lgie 10 5785 2668871 604621 2026-05-09T13:22:30Z Brololwi 90834 артаграфія 2668871 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{Картка |верх = {{{Назва|{{{назва|}}}}}} |выява = {{#if:{{{Лягатып|}}} | [[Файл:{{{Лягатып}}}|{{#if:{{{Памер лягатыпу|}}}|{{{Памер лягатыпу}}}|50пкс}}]]}} |выява2 = {{#if:{{{Выгляд|}}} | [[Файл:{{{Выгляд}}}|{{#if:{{{Памер выявы выгляду|}}}|{{{Памер выявы выгляду}}}|200пкс}}|{{{Подпіс да выявы выгляду|}}}]]}} |метка1 = Распрацоўшчык |інфо1 = {{{Распрацоўшчык|}}} |метка2 = Апошняя вэрсія |інфо2 = {{#ifeq:{{{вэрсіі|}}}|выключыць| <!-- нічога ня робім --> | {{#ifexist:Шаблён:Апошні стабільны выпуск/{{{Назва|{{{назва|{{PAGENAME}}}}}}}} |{{Апошні стабільны выпуск/{{{Назва|{{{назва|{{PAGENAME}}}}}}}}}} |<sub class="plainlinks">[[{{fullurl:Шаблён:Апошні стабільны выпуск/{{{Назва|{{{назва|{{PAGENAME}}}}}}}}|action=edit&preload=Шаблён:Апошні_стабільны_выпуск/сынтаксыс}} +/−]]</sub> }} }} |метка3 = [[Мова праграмаваньня|Напісаны на]] |інфо3 = {{{напісаны_на|{{{Напісаны на|{{{напісаны на|}}}}}}}}} |метка4 = [[Апэрацыйная сыстэма|АС]] |інфо4 = {{{Апэрацыйная сыстэма|}}} |метка5 = Тып |інфо5 = {{{Тып|}}} |метка6 = [[Ліцэнзія праграмнага забесьпячэньня|Ліцэнзія]] |інфо6 = {{{Ліцэнзія|}}} |метка7 = Афіцыйная старонка |інфо7 = {{{Афіцыйная старонка|}}} }}</includeonly><noinclude> {{Дакумэнтацыя}} <templatedata> { "params": { "Назва": {}, "Лягатып": {}, "Памер лягатыпу": {}, "Выгляд": {}, "Памер выявы выгляду": {}, "Подпіс да выявы выгляду": {}, "вэрсіі": {}, "напісаны_на": {}, "Апэрацыйная сыстэма": {}, "Тып": {}, "Ліцэнзія": {}, "Афіцыйная старонка": {}, "Распрацоўшчык": {} }, "paramOrder": [ "Назва", "Лягатып", "Памер лягатыпу", "Выгляд", "Памер выявы выгляду", "Подпіс да выявы выгляду", "Распрацоўшчык", "вэрсіі", "напісаны_на", "Апэрацыйная сыстэма", "Тып", "Ліцэнзія", "Афіцыйная старонка" ] } </templatedata></noinclude> 3ky04xs3v330ekqvm2nd7otr85gg897 0 18011 2668913 2659634 2026-05-09T17:57:11Z Dymitr 10914 Dymitr перанёс старонку [[Сан-Хасэ (Коста-Рыка, сталіца)]] у [[Сан-Хасэ (Коста-Рыка)]]: залішняе ўдакладненьне 2659634 wikitext text/x-wiki {{Іншыя значэньні|Сан-Хасэ}} {{Населены пункт |Назва = Сан-Хасэ |Шырата паўшар’е = паўночнае |Шырата градусаў = 09 |Шырата хвілінаў = 55 |Шырата сэкундаў = 57 |Даўгата паўшар’е = заходняе |Даўгата градусаў = 84 |Даўгата хвілінаў = 04 |Даўгата сэкундаў = 48 }} [[Файл:Teatro Nacional de San Jose.JPG|значак|Нацыянальны тэатар.]] '''Са́н-Хасэ́''' ({{мова-es|San José}}) — [[сталіца]] [[Коста-Рыка|Рэспублікі Коста-Рыка]] і адміністрацыйны цэнтар [[Сан-Хасэ (Коста-Рыка, правінцыя)|аднайменнае правінцыі]]. Насельніцтва складае 346 799 жыхароў ([[2003]]) == Крыніцы == {{Крыніцы}} {{Накід:Геаграфія}} [[Катэгорыя:Гарады Коста-Рыкі]] [[Катэгорыя:Сталіцы Паўночнай Амэрыкі]] ouqjwv4gylp5i5abj84slu4natqdfou 2668915 2668913 2026-05-09T17:57:44Z Dymitr 10914 крыніца — https://en.wikipedia.org/wiki/San_José,_Costa_Rica?oldid=1342729165 2668915 wikitext text/x-wiki {{Іншыя значэньні|Сан-Хасэ}} {{Населены пункт |Назва = Сан-Хасэ |Шырата паўшар’е = паўночнае |Шырата градусаў = 09 |Шырата хвілінаў = 55 |Шырата сэкундаў = 57 |Даўгата паўшар’е = заходняе |Даўгата градусаў = 84 |Даўгата хвілінаў = 04 |Даўгата сэкундаў = 48 }} '''Са́н-Хасэ́''' ({{мова-es|San José}}) — [[сталіца]] [[Коста-Рыка|Коста-Рыкі]] і адміністрацыйны цэнтар [[Сан-Хасэ (правінцыя)|аднайменнае правінцыі]]. Места разьмешчанае ў цэнтры краіны, але пры гэтым у паўднёва-заходняй частцы [[Цэнтральная даліна (Коста-Рыка)|Цэнтральнай даліны]]. Тут засядае нацыянальны ўрад краіны, таму Сан-Хасэ ўважаецца за цэнтар палітычнай і эканамічнай актыўнасьці, а таксама галоўны транспартны вузел дзяржавы. Насельніцтва складае {{Лік|352381}} жыхароў (2022)<ref>{{спасылка|спасылка=https://admin.inec.cr/sites/default/files/2023-11/reResultadosEstimacionPoblacionVivienda2022_3.xlsx|загаловак=Resultados Estimacion de Poblacion y Vivienda 2022|дата публікацыі=2023|копія=https://web.archive.org/web/20240604233425/https://admin.inec.cr/sites/default/files/2023-11/reResultadosEstimacionPoblacionVivienda2022_3.xlsx|дата копіі=04.06.2024}}</ref>. Улучна з [[Аляхуэля]]й, [[Эрэдыя]]й і [[Картага]] места ўтварае вялікую гарадзкую аглямэрацыю, якая налічвала больш за 2 мільёны жыхароў у 2017 годзе<ref>{{спасылка|спасылка=https://www.nationsonline.org/oneworld/costa_rica.htm|загаловак=Costa Rica - Country Profile - Nations Online Project|выдавецтва=www.nationsonline.org|копія=https://web.archive.org/web/20190611075823/https://www.nationsonline.org/oneworld/costa_rica.htm|дата копіі=11.06.2019}}</ref>. Сан-Хасэ вылучаецца сярод іншых гарадоў [[Лацінская Амэрыка|Лацінскай Амэрыкі]] высокай якасьцю жыцьця<ref>{{спасылка|аўтар=Rosales, Daniel|спасылка=http://revistasumma.com/ciudad-panama-y-san-jose-tienen-la-mejor-calidad-de-vida-de-la-region/|загаловак=Ciudad Panamá y San José tienen la mejor calidad de vida de la región|выдавецтва=Revista Summa|дата публікацыі=23.02.2016|копія=https://web.archive.org/web/20190418094255/http://revistasumma.com/ciudad-panama-y-san-jose-tienen-la-mejor-calidad-de-vida-de-la-region/|дата копіі=18.04.2019}}</ref>, узроўнем бясьпекі, ступеньню глябалізацыі, экалягічнымі паказьнікамі, якасьцю грамадзкіх паслугаў<ref>{{спасылка|спасылка=https://ticotimes.net/2015/08/09/costa-ricas-capital-among-top-latin-american-cities-cleanest-air|загаловак=San José's air among cleanest of Latin American cities|выдавецтва=The Tico Times Costa Rica|дата публікацыі=09.08.2015|копія=https://web.archive.org/web/20190606133648/https://ticotimes.net/2015/08/09/costa-ricas-capital-among-top-latin-american-cities-cleanest-air|дата копіі=06.06.2019}}</ref>. У 2012 годзе горад быў у ліку самых бясьпечных і найменш гвалтоўных гарадоў рэгіёну<ref>{{спасылка|спасылка=http://thecostaricanews.com/costa-rica-still-one-of-the-safest-places-in-latin-america/12340|загаловак=Costa Rica still one of the safest places in Latin America|выдавецтва=The Costa Rica News|дата публікацыі=17.06.2012|копія=https://web.archive.org/web/20130709073241/http://thecostaricanews.com/costa-rica-still-one-of-the-safest-places-in-latin-america/12340|дата копіі=09.07.2013}}</ref>. == Гісторыя == [[Файл:Teatro Nacional de San Jose.JPG|значак|зьлева|Нацыянальны тэатар.]] Горад быў заснаваны ў 1736 годзе на загад Леонаскага кабільда. Ягонай мэтай было сканцэнтраваць жыхароў даліны Асэры<ref name="auto" >{{навіна|спасылка=https://www.nacion.com/el-pais/historia-de-san-jose-ciudad-hace-200-anos/QVMJQ6J4ARAJJAQNNSNNB4B5SE/story/|загаловак=Historia de San José: Ciudad hace 200 años|выдавец=La Nación, Grupo Nación|копія=https://web.archive.org/web/20181015201828/https://www.nacion.com/el-pais/historia-de-san-jose-ciudad-hace-200-anos/QVMJQ6J4ARAJJAQNNSNNB4B5SE/story/|дата копіі=15.10.2018}}</ref>. Спачатку было загадана пабудаваць капліцу ля месцы, сёньня вядомым як Бока-дэль-Монтэ, і ейнае будаўніцтва было завершанае праз год. У тым жа годзе сьвяты Язэп быў абраны парафіяльным патронам, адкуль і паходзіць назва места. Капліца, вельмі сьціплая, была ўзьведзеная пры падтрымцы царквы суседняга [[Карага]]<ref>{{спасылка|спасылка=https://archive.org/details/monteverde|загаловак=viajes a Costa Rica|выдавецтва=archive.org - ES}}</ref>. У адрозьненьне ад таго Карага, Сан-Хасэ ня быў заснаваны афіцыйным дэкрэтам і таму ня меў гарадзкога самакіраваньня. Толькі з ухвалай [[Кадыская канстытуцыя|Кадыскай канстытуцыі]] ў 1812 годзе места атрымала свой першы мясцовы ўрад. 18 кастрычніка 1813 году тэрыторыя ўпершыню была вызначаная як горад ад імя гішпанскага ўраду, але гэты статус быў страчаны ў 1814 годзе, калі [[Фэрдынанд VII]] ануляваў рашэньні картэсаў. Гарадзкая рада ўзнавіла працу ў 1820 годзе, у тым жа годзе быў атрыманы статус места, а ў 1823 годзе Сан-Хасэ быў аб’яўлены сталіцай Коста-Рыкі<ref name="auto"/><ref>{{спасылка|спасылка=http://www.spanishabroad.com/prog_teen/cityg_sanjose/history.htm|загаловак=History of San José, Costa Rica|выдавец=Inc|копія=https://web.archive.org/web/20120303224952/http://www.spanishabroad.com/prog_teen/cityg_sanjose/history.htm|дата копіі=03.03.2012}}</ref>. Гэта зрабіла Сан-Хасэ адной з наймаладзейшых сталіцаў Лацінскай Амэрыкі паводле часу ўзьнікненьня. Рост насельніцтва і эканомікі быў паскораны паляпшэньнем дасягу да вады і пабудовай тытунёвай фабрыкі ў 1782 годзе. Акумуляцыя капіталу праз тытунёвы бізнэс дазволіла гораду эканамічна апярэдзіць суседнія правінцыі<ref>{{навіна|спасылка=https://www.nacion.com/el-pais/historia-de-san-jose-ciudad-hace-200-anos/QVMJQ6J4ARAJJAQNNSNNB4B5SE/story/|загаловак=Historia de San José: ciudad hace 200 años|выдавец=La Nación, Grupo Nación|копія=https://web.archive.org/web/20181015201828/https://www.nacion.com/el-pais/historia-de-san-jose-ciudad-hace-200-anos/QVMJQ6J4ARAJJAQNNSNNB4B5SE/story/|дата копіі=15.10.2018}}</ref>. Першы сучасны гарадзкі раён носіць імя свайго заснавальніка францускага кававага прадпрымальніка Мэсье Амона. Ён быў створаны ў канцы XIX стагодзьдзя ў стылі архітэктуры [[Пекная эпоха|Пекнай эпохі]]. Гэты раён і Нацыянальны тэатар застаюцца сымбалямі гэтак званага кававага залатога веку Коста-Рыкі. Сёньня места ўяўляе сабою сучасны горад з ажыўленым гандлем і цэнтрам мастацтва і архітэктуры. Дзякуючы разьвіцьцю турыстычнай індустрыі краіны, ён ёсьць важным пунктам прызначэньня і транзытнаым пунктам для замежных наведнікаў<ref>{{спасылка|спасылка=http://www.infoplease.com/ce6/world/A0843474.html|загаловак=San José, city, Costa Rica|копія=https://web.archive.org/web/20071014122835/http://www.infoplease.com/ce6/world/A0843474.html|дата копіі=14.10.2007}}</ref>. == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Вонкавыя спасылкі == * [https://www.msj.go.cr/SitePages/home.aspx Афіцыйны сайт]. [[Катэгорыя:Гарады Коста-Рыкі]] [[Катэгорыя:Сталіцы Паўночнай Амэрыкі]] kmb9eo7mohcruifi83xwpvzogypcnd9 0 18356 2668998 2649265 2026-05-10T11:29:54Z ~2026-28317-22 97460 Нету в беларуском зь есть з 2668998 wikitext text/x-wiki {{Шляхціч |Імя = Міхал Клеафас Агінскі |Лацінка = Michał Kleafas Aginski |Поўнае імя = |Партрэт = Michał Kleafas Aginski. Міхал Клеафас Агінскі (F. Fabre, 1805).jpg |Шырыня партрэту = |Подпіс партрэту = Міхал Клеафас Агінскі. Аўтар [[Франсуа-Ксаўе Фабр|Ф. К. Фабр]], 1805 г. |Герб = Herb Ogiński.png |Шырыня гербу = |Подпіс гербу = Герб «[[Агінскі (герб)|Агінскі]]» |Пасады = {{Шляхціч/Пасада |Пасада = [[Падскарбі вялікі літоўскі]] |Сьцяг = |Герб = |Пасьлядоўнасьць пасады = |Рымскі лік пасьлядоўнасьці = |Пачатак пэрыяду = [[1793]] |Заканчэньне пэрыяду = [[1796]] |Папярэднік = [[Людвік Тышкевіч]] |Наступнік = пасада скасаваная }} |Імя пры нараджэньні = |Нарадзіўся = {{Нарадзіўся|7|10|1765}} |Месца нараджэньня = [[Гузаў]], [[Мазавецкае ваяводзтва]], [[Рэч Паспалітая]] |Памёр = {{Памёр|15|10|1833|гадоў=68}} |Месца сьмерці = [[Флярэнцыя]], [[Вялікае герцагства Тасканскае]] |Род = [[Агінскія]] |Бацька = [[Андрэй Агінскі]] |Маці = Паўла Шэмбэк |Жонка = {{Просты сьпіс| * Ізабэла Лясоцкая (1789—1802) * Марыя дэ Нэры (ад 1802) }} |Дзеці = {{Просты сьпіс| * [[Тамаш Антоні Агінскі|Тамаш Антоні]] * [[Ірэнеўш Клеафас Агінскі|Ірэнеўш Клеафас]] * [[Францішак Ксавэры Агінскі (сын Міхала Клеафаса)|Францішак Ксавэры]] * [[Амэлія Залуская|Амэлія]] * [[Іда Агінская|Іда]] * [[Эма Агінская|Эма]] }} |Рэлігія = |Рэгаліі = {{Блёк узнагародаў|{{Ордэн Белага арла}}|{{Ордэн сьвятога Станіслава}}||{{Ордэн сьвятога Ўладзімера}}|{{Ордэн сьвятога Аляксандра Неўскага}}}} |Колер = |Колер загалоўку = }} {{Цёзкі}} '''Мі́хал Клеафа́с Агі́нскі''' ({{Нарадзіўся|7|10|1765}}, [[Гузаў]] [[Мазавецкае ваяводзтва (1529—1795)|Мазавецкага ваяводзтва]] — {{Памёр|15|10|1833}}, [[Флярэнцыя]]) — [[Палякі|польскі]] кампазытар, дзяржаўны і вайсковы дзяяч [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]]<ref name="evkl">[[Анатоль Грыцкевіч|Грыцкевіч А.]] Агінскі Міхал Клеафас // {{Літаратура/ЭВКЛ|1к}} С. 201.</ref> і [[Рэч Паспалітая|Рэчы Паспалітай]]<ref>{{Спасылка|аўтар = | прозьвішча = | імя = | аўтарlink = | суаўтары = | дата публікацыі = | url = http://old.nlb.by/html/news2005/m_k_aginski.html | загаловак = 7 кастрычніка — 240 год з дня нараджэння Міхала Клеафаса Агінскага (1765—1833), дзяржаўнага дзеяча Рэчы Паспалітай, дыпламата, кампазітара | фармат = | назва праекту = | выдавец = [[Нацыянальная бібліятэка Беларусі (новы будынак)|Нацыянальная бібліятэка Беларусі]] | дата = 5 сьнежня 2010 | мова = | камэнтар = }}</ref>. Удзельнік [[Паўстаньне Касьцюшкі|паўстаньня Тадэвуша Касьцюшкі]]. Міхал Клеафас Агінскі — аўтар знакамітага [[палянэз]]у «[[Разьвітаньне з Радзімай]]». == Біяграфія == === Раньнія гады === З старэйшай княскай лініі роду [[Агінскія|Агінскіх]], сын [[Андрэй Агінскі|Андрэя]], [[Ваяводы троцкія|ваяводы троцкага]], і Паўлы з [[Шэмбэкі|Шэмбэкаў]]. Ад бацькі ўспадкаваў тытул [[граф]]а. Лічыцца, што Міхал Клеафас Агінскі нарадзіўся 25 верасьня 1765 году ў польскім [[Гузаў|Гузаве]] прыкладна за 50 кілямэтраў ад [[Варшава|Варшавы]], якім валодаў яго бацька. Пра гэта ў мемуарах піша сам Міхал Клеафас. У лютым 2025 году летувіскія дасьледнікі апублікавалі раней невядомы запіс пра хрышчэньне, які знайшоў у мэтрычных кнігах [[Саланты|Саланцкага]] касьцёла Паўлюс Ванюхінас, старшыня ўправы Інстытуту генеалёгіі, геральдыкі й вексілалёгіі й дырэктар Акадэміі геральдыкі. З мэтрыкі вынікае, што народжаны 25 верасьня 1764 году ў ваколіцах Салантаў у [[Жамойць|Жамойці]] (цяпер [[Клайпедзкі павет]] на захадзе [[Летува|Летувы]]) Міхал Клеафас Агінскі, быў ахрышчаны толькі вадой 29 верасьня ў мясцовым касьцёле Ўнебаўзяцьця Найсьвяцейшай Панны Марыі. Дырэктар летувіскага Музэю гісторыі культуры Агінскіх у [[Рэтаў|Рэтаве]] Вітас Руткаўскас пракамэнтаваў новыя зьвесткі так: «''Гэтая інфармацыя неймаверная, нават, сказаў бы, сэнсацыйная — такая гістарычная фігура нарадзілася ў нашым краі»<ref name=":0">[https://nashaniva.com/361371 Літоўскія даследчыкі: Міхал Клеафас Агінскі нарадзіўся ў Жамойці, а не ў Польшчы], [[Наша Ніва]], 11 лютага 2025 г.</ref>. Як тлумачаць спэцыялісты, прынамсі супярэчнасьцяў у гэтым няма, звычайнай практыкай таго часу было двайное хрышчэньне, спачатку маглі пахрысьціць адной вадой, як у Салантах, а потым з большай урачыстасьцю хрысьцілі алеем, што, відаць, адбылося ў Гузаве. Таксама заўважаюць, што ў запісе аб хрышчэньні ў Гузаве няма зьвестак пра дату й месца нараджэньня хлопчыка<ref name=":0" />. Атрымаў добрую хатнюю адукацыю, меў выдатныя здольнасьці да [[Музыка|музыкі]] і замежных моваў. Першыя музычныя ўражаньні атрымаў ад наведваньня [[Слонім]]а, дзе ягоны сваяк [[Міхал Казімер Агінскі]] ўтрымліваў [[Слонімскі тэатар Агінскіх|тэатар эўрапейскага ўзроўню]]. Міхалу Клеафасу Агінскаму ігру на фартэпіяна выкладаў [[Восіп Казлоўскі]], прыдворны музыка сямейства. Скрыпцы яго навучаў [[Джаваньні Манэ Джарнавікі]], пазьней удасканальваў свае веды ў Італіі ад [[Джаваньні Батыста Віёцьці|Джаваньні Батысты Віёцьці]] і [[П’ер Мары Франсуа дэ Саль Баё|П’ера Мары Франсуа дэ Саля Баё]]<ref>{{Спасылка|аўтар = |прозьвішча = |імя = |аўтарlink = |суаўтары = |дата публікацыі = |url = http://www.greatcomposers.ru/index.php?go=Content&id=69|загаловак = Биография великого композитора Огиньского|фармат = |назва праекту = Великие композиторы|выдавец = |дата доступу = 11 кастрычніка 2015|мова = ru|камэнтар = }}</ref>. === Кар’ера === Абіраўся [[Пасол соймавы|паслом]] [[Сойм Рэчы Паспалітай|сойму]] [[Рэч Паспалітая|Рэчы Паспалітай]] (1786 год), быў камісарам Скарбовай камісіі [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]] (1788 год), потым займаў пасаду [[Мечнік вялікі літоўскі|мечніка вялікага літоўскага]] (1789—1793). У 1790—1791 гадох быў надзвычайным амбасадарам у [[Галяндыя|Галяндыі]], выконваў дыпляматычную місію ў [[Лёндан]]е. У 1791 годзе мусіў прысягнуць маскоўскай гаспадыні [[Кацярына II|Кацярыне II]], каб захаваць свае маёнткі ва ўсходняй частцы сучаснай [[Беларусь|Беларусі]]. Скептычна паставіўся да [[Канстытуцыя 3 траўня|Канстытуцыі 3 траўня]]<ref name="evkl"/>. У 28-гадовым веку (1793 год) займаў пасаду [[падскарбі вялікі літоўскі|падскарбія вялікага літоўскага]], абіраўся [[пасол соймавы|паслом]] на [[Гарадзенскі сойм]]. Уваходзіў у склад дэлегацыі на перамовах з {{Не перакладзена|Сьпіс расейскіх паслоў у Рэчы Паспалітай|расейскім паслом|pl|Ambasadorowie i posłowie rosyjscy w Rzeczypospolitej 1763-1794}} [[Якаў Сіверс|Якавам Сіверсам]]{{Зноска|VL|1952|Volumina Legum|11—23}}. Падпісваў акты {{Не перакладзена|Цэсія|пераходу|pl|Cesja (prawo międzynarodowe)}} тэрыторыяў [[Другі падзел Рэчы Паспалітай|другога падзелу]] да Расейскай імпэрыі і Прусіі]{{Зноска|VL|1952|Volumina Legum|23, 36}}. Гарадзенскі сойм вылучыў яго ў склад [[Пастаянная Рада|Пастаяннае Рады]]{{Зноска|VL|1952|Volumina Legum|344}}. Па перамозе ў 1793 годзе [[Таргавіцкая канфэдэрацыя|Таргавіцкай канфэдэрацыі]] падтрымаў яе і вярнуў сабе канфіскаваныя раней маёнткі. === Паўстаньне === У часе [[Паўстаньне 1794 году|паўстаньня 1794 году]] далучыўся да віленскіх паўстанцаў, уваходзіў у [[Найвышэйшая літоўская рада|Найвышэйшую літоўскую раду]]. Ахвяраваў на патрэбы паўстаньня 188 тысячаў злотых, кіраваў 480 стральцамі. У чэрвені 1794 году двойчы з аддзелам стралкоў і 200 коньнікамі спрабаваў прабіцца ў колішняе [[Менскае ваяводзтва]], каб узьняць тамака паўстаньне. У жніўні 1794 году зрабіў рэйд да [[Дынабург]]у. Змагаўся супраць прускіх войскаў. Па тым, як расейцы занялі [[Вільня|Вільню]], праз [[Галіцыя|Галіцыю]] выехаў у [[Аўстрыя|Аўстрыю]]. За ўдзел у паўстаньні расейскія ўлады канфіскавалі ягоныя маёнткі. === На радзіме і чужыне === [[Файл:Firenze Oginski.jpg|міні|180пкс|зьлева|Эпітафія М. К. Агінскаму. Базыліка Санта Гроце, Флярэнцыя]] {{Галерэя |Назва = <small>Партрэты М. К. Агінскага</small> |Памер = |Пазыцыя = right |Файл:Michał Kleafas Aginski. Міхал Клеафас Агінскі (F. Fabre, XIX).jpg|Ф.-К. Фабр, [[XIX стагодзьдзе|XIX ст.]] |Файл:Michał Kleafas Ahinski. Міхал Клеафас Агінскі (Joseph Maria Grassi, XIX).jpg|Джузэпэ Грасі, [[XIX стагодзьдзе|XIX ст.]] |Файл:Michał Kleafas Aginski. Міхал Клеафас Агінскі (J. Alaškievič, XIX).jpg|[[Язэп Аляшкевіч]], [[XIX стагодзьдзе|XIX ст.]] |Файл:Michał Kleafas Aginski. Міхал Клеафас Агінскі (1850).jpg|Невядомы мастак, [[XIX стагодзьдзе|XIX ст.]] |Файл:Michał Kleafas Aginski. Міхал Клеафас Агінскі (A. Molinari, XIX).jpg|Аляксандар Людвік Малінары, [[XIX стагодзьдзе|XIX ст.]] |Файл:Michał_Kleafas_Aginski._Міхал_Клеафас_Агінскі_(XVIII).jpg|Невядомы мастак, кан. [[XVIII стагодзьдзе|XVIII]] — пач. [[XIX стагодзьдзе|XIX]] стст. |Файл:Michal Kleofas Oginski.jpg|Франсуа Гранье, [[XIX стагодзьдзе|XIX ст.]] |Файл:Michał Kleafas Aginski. Міхал Клеафас Агінскі (XVIII) (2).jpg|У маладосьці, мініятура }} Жыў у [[Вена|Вене]], [[Вэнэцыя|Вэнэцыі]], [[Стамбул]]е, [[Парыж]]ы. У Парыжы кантактаваў з [[Шарль Марыс дэ Талейран-Пэрыгор|Шарлем Марысам дэ Талейранам]] і [[Француская дырэкторыя|францускай Дырэкторыяй]] з мэтаю аднаўленьня незалежнасьці [[Рэч Паспалітая|Рэчы Паспалітай]]. Па ўступленьні на маскоўскі сталец [[Аляксандар I Раманаў|Аляксандра I]] атрымаў магчымасьць вярнуцца на радзіму і працягнуць грамадзка-палітычную і мастацкую дзейнасьць. Па прысязе на вернасьць маскоўскаму гаспадару яму, як і ўсім выгнаньнікам, вярталіся ранейшыя маёнткі. У 1801 годзе ў [[Горадня|Горадні]] ён прысягнуў на вернасьць, а ў лютым 1802 году прыехаў у [[Пецярбург]], адкуль 28 красавіка выехаў у падараваны яму [[Францішак Ксавэры Агінскі|Францішкам Ксавэрам Агінскім]] даўні родавы маёнтак у [[Залесьсе (Смаргонскі раён)|Залесьсе]] [[Ашмянскі павет|Ашмянскага павету]]. [[File:Michał Kleofas Ogiński Kielich huta Urečča HRODNA MUSEUM.jpg|міні|180пкс|зьлева|Келіх з ініцыяламі Міхала Агінскага, Урэцкая шкляная мануфактура, XVIII ст. Гарадзенскі дзяржаўны гістарычна-археалягічны музэй]] Жыў тут у 1802—1806 гадох, ажаніўся з італьянскай сьпявачкай Марыяй дэ Нэры, збудаваў новы палац, [[парк]] у ангельскім стылі, [[Аранжарэя|аранжарэі]], зьвярынец, сабраў вялікую [[Бібліятэка|бібліятэку]]. Паводле адных зьвестак, у Залесьсі ён напісаў свой славуты [[палянэз]] «[[Разьвітаньне з Радзімай]]»<ref>[http://www.tio.by/newspaper/5928 Залессе збірае сяброў на фестываль-кірмаш]</ref>. У 1807 годзе сустракаўся з [[Напалеон I|Напалеонам]] у [[Італія|Італіі]]. У 1810 годзе атрымаў пасаду сэнатара і годнасьць [[тайны саветнік|тайнага саветніка]], [[Ордэн сьвятога Ўладзімера|ордэны сьв. Уладзімера]] і [[Ордэн Аляксандра Неўскага|Аляксандра Неўскага]]. Неаднойчы сустракаўся з маскоўскім гаспадаром [[Аляксандар I Раманаў|Аляксандрам I]] у [[Пецярбург]]у, [[Вільня|Вільні]], [[Магілёў|Магілёве]] і [[Віцебск]]у, распрацаваў і падаў яму [[Плян Агінскага (1811)|плян аднаўленьня Вялікага Княства Літоўскага]] ў складзе [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]]<ref name="evkl"/>, якое мусіла аб’яднаць восем губэрняў. Аднак маскоўскі гаспадар адхіліў гэты праект. У чэрвені 1812 году Міхал Клеафас Агінскі зьехаў на ўсход разам з расейскімі войскамі, мешкаў у Пецярбургу. Па [[Расейска-француская вайна 1812 году|вайне з Напалеонам]] вярнуўся ў Залесьсе, дзе заставаўся да 1822 году, пакрысе адыходзячы ад палітычных справаў. У 1823 годзе выехаў разам з радзінай у [[Італія|Італію]], жыў у [[Флярэнцыя|Флярэнцыі]], займаўся літаратурнай і музычнай дзейнасьцю. Памёр 15 кастрычніка 1833 году, спачыў на кляштарных могілках пры касьцёле Санта Марыя Навэля, пазьней — у пантэоне Санта Крочэ. == Творчасьць == Вядомы як кампазытар, аўтар папулярных палянэзаў для фартэпіяна, якія вызначаюцца лірызмам, мэлядычнасьцю, зьвязаныя з народна-песеннымі традыцыямі<ref>[[Анатоль Грыцкевіч|Грыцкевіч А.]] Агінскія // {{Літаратура/ЭГБ|1к}} С. 34.</ref>. У 1790-я гады напісаў шматлікія баявыя сьпевы, [[марш]]ы, [[палянэз]]ы. Найбольш папулярны ягоны палянэз ля-мінор «[[Разьвітаньне з Радзімай]]» ({{мова-pl|Pożegnanie Ojczyzny|скарочана}}). Творы Агінскага набылі значную вядомасьць ва ўдзельнікаў [[Паўстаньне Касьцюшкі|паўстаньня Касьцюшкі]]. Пісаў таксама маршы (у тым ліку «Марш паўстанцаў 1794»), вальсы, мазуркі, мэнуэты, рамансы. Аўтар аднаактовай опэры «[[Зэліс і Валькур, або Банапарт у Каіры]]». У 1826—1827 гадох у [[Парыж]]ы выдаў 4-томныя «Мэмуары пра Польшчу і палякаў з 1788 да 1815 г.» (на [[француская мова|францускай мове]], у 1870—1873 гадох перакладзеныя на [[польская мова|польскую мову]]), у якіх неаднойчы ўзгадвае пра свае [[ліцьвіны|беларуска-літвінскія]] карані<ref>Немагай С. [https://web.archive.org/web/20120723224221/http://kamunikat.fontel.net/www/knizki/pieraklady/siomucha/ahinskija/ustup_ahinskija.htm Музыка сям’і Агінскіх] // Музыка сям’і Агінскіх. Вакальныя творы. — {{Менск (Мн.)}}: ТАА «Паліфакт», 2000.</ref>. Напісаў «Лісты пра музыку» (1828 год, выдадзеныя ў 1956 годзе). Музыка Міхала Клеафаса Агінскага была надзвычай папулярная як пры жыцьці, так і па сьмерці кампазытара. Ягоныя палянэзы пачыналі тагачасныя баляваньні, вялікімі накладамі выдаваліся ў [[Вена|Вене]], [[Мілян]]е, [[Прага|Празе]], [[Бэрлін]]е, [[Пецярбург]]у. Высокую адзнаку творчасьці Міхала Клеафаса Агінскага даюць [[Эрнст Тэадар Амадэй Гофман]], [[Макс Вэбэр]], [[Фэрэнц Ліст]]. Меў асабістае знаёмства з [[Вольфганг Амадэй Моцарт|Вольфгангам Моцартам]] й [[Ёзэф Гайдн|Ёзэфам Гайднам]], а таксама быў вучнем [[П’ер Баё|П'ерам Баё]], [[Чарльз Ляфон|Чарльзам Ляфона]], [[Тамазо Кампанэлі]]. == Сям’я == У 1789 годзе пабраўся шлюбам з ''Ізабэлай Лясоцкай'' (1764—1852), з якой разьвёўся ў 1803 годзе. Другім разам ажаніўся з ''Марыяй дэ Нэры'' (1778—1851). У гэтым шлюбе нарадзіліся дзеці: * ''[[Тамаш Антоні Агінскі|Тамаш Антоні]]'' (1798—1844) * ''[[Францішак Ксавэры Агінскі (сын Міхала Клеафаса)|Францішак Ксавэры]]'' (1801—1873) * ''[[Амэлія Залуская|Амэлія]]'' (1803—1858) * ''[[Ірэнеўш Клеафас Агінскі|Ірэнеўш Клеафас]]'' (1808—1863/1870) * ''[[Эма Агінская|Эма]]'' (1810—1871) * ''[[Іда Агінская|Іда]]'' (1813—1864) == Памяць == [[Файл:Michał Kleafas Ahinski (reverse).gif|міні|180пкс|зьлева|[[Міхал Клеафас Агінскі (манэта)|Памятная манэта]] [[Нацыянальны банк Рэспублікі Беларусь|НБРБ]], прысьвечаная М. К. Агінскаму]] [[Файл:Michał Kleafas Ahinski stamp.jpg|міні|Марка [[Белпошта|Белпошты]], прысьвечаная М. К. Агінскаму]] Помнікі Міхалу Клефасу Агінскаму стаяць у [[Маладэчна|Маладэчне]] ([[Беларусь]]) і [[Гузаў|Гузаве]] ([[Польшча]]). У Маладэчне імя Агінскага носіць музычны коледж. У 1994 годзе [[Белпошта]] выдала адмысловую марку, прысьвечаную славутаму кампазытару. У красавіку 1996 году ў Флярэнцыі, на доме, дзе жыў Міхал Клеафас Агінскі, адкрылі мэмарыяльную шыльду (скульптар [[Валяр’ян Янушкевіч]]). Колішняя сядзіба Агінскіх у [[Залесьсе (Смаргонскі раён)|Залесьсі]], «Паўночныя Атэны» (як яе называлі сучасьнікі кампазытара), перайшла ў падпарадкаваньне [[Міністэрства культуры Беларусі]] — да Аб’яднаньня літаратурных музэяў, з 1990 году тут сьвяткуюцца ўгодкі яе былога гаспадара. 25 верасьня 2014 году адбылася адкрыцьцё рэстаўраванай сядзібы<ref>{{Спасылка|аўтар = Наталия Волынец.|прозьвішча = |імя = |аўтарlink = |суаўтары = |дата публікацыі = 26 верасьня 2014|url = http://grodnonews.by/category/glavnoe/news18701.html|загаловак = В Залесье на Сморгонщине открыли отреставрированную усадьбу Огинского|фармат = |назва праекту = |выдавец = Гродзенская праўда|дата доступу = 11 кастрычніка 2015|мова = ru|камэнтар = }}</ref>. Імя Міхала Клеафаса Агінскага атрымалі вуліцы ў [[Горадня|Горадні]] (2011<ref>[http://nn.by/?c=ar&i=55051 У Гродна з’явяцца вуліцы Агінскага, Багушэвіча, Караткевіча і Орды], [[Наша Ніва]], 20 траўня 2011.</ref>), [[Ждановічы (Менскі раён)|Ждановічах]]. З 2008 году ў польскім [[Івоніч-Здруй|Івоніч-Здруі]] праводзіцца музычны фэст імя Міхала Клеафаса Агінскага<ref>{{Спасылка|аўтар = |прозьвішча = |імя = |аўтарlink = |суаўтары = |дата публікацыі = |url = http://www.iwonicz-zdroj.pl/kultura/festiwal-im-oginskiego/|загаловак = Festiwal im. Ogińskiego|фармат = |назва праекту = |выдавец = Gmina Iwonicz-Zdrój|дата доступу = 11 кастрычніка 2015|мова = pl|камэнтар = }}</ref>. 22 жніўня 2011 году [[Нацыянальны банк Рэспублікі Беларусь]] увёў у абарачэньне памятныя манэты «[[М. Агінскі (манэта)|М. Агінскі]]» сэрыі «Гісторыя і культура Беларусі». 23 сьнежня 2013 году [[Менскі гарадзкі Савет дэпутатаў]] ухваліў Рашэньне № 386, якім прысвоіў імя Агінскага [[Вуліца Агінскага (Менск)|вуліцы]] ў мікрараёне [[Магістар (Менск)|Магістар]]<ref>{{Артыкул|аўтар=|загаловак=У Менску зьявілася вуліца Агінскага|спасылка=https://zviazda.by/be/news/20140114/1389679949-u-minsku-zyavilasya-vulica-aginskaga|выданьне=[[Зьвязда]]|тып=газэта|год=14 студзеня 2014|нумар=[https://zviazda.by/be/number/5-27615 5 (27615)]|старонкі=[https://zviazda.by/sites/default/files/pdf/2014/01/ZV_20140114_2.pdf 2]|issn=1990-763x}}</ref>. У 2015 годзе ў [[Менск]]у на [[Плошча Свабоды (Менск)|плошчы Свабоды]] побач з [[Катэдральны сабор Сашэсьця Сьвятога Духу|катэдрай Сашэсьця Сьвятога Духу]] паставілі [[лава Агінскага (Менск)|лаву Агінскага]]. == Дадатковыя зьвесткі == [[Файл:Zaleśsie, Aginski. Залесьсе, Агінскі (1824).jpg|значак|Сядзіба Агінскіх у Залесьсі, з кнігі «Палёнія» [[Леанард Ходзька|Л. Ходзькі]]]] * У сваёй опэры «[[Зэліс і Валькур]]» Міхал Клеафас Агінскі вывеў на сцэну [[Напалеон I Банапарт|Напалеона]] і Юзэфа Сулкоўскага; для таго часу зрабіць дзейнымі асобамі яшчэ жывых людзей было ўнікальнай зьявай<ref name="nh">Таіса Храловіч. [https://web.archive.org/web/20120730200329/http://ng.by/ru/issues?art_id=28770 Такога Агінскага вы не ведалі, або Таямніцы жыцця музыканта-аматара], [[Народная газета]], 21 студзеня 2009. С. 10.</ref>. * Пры жыцьці кампазытара больш папулярным быў «[[Палянэз сьмерці]]» фа мажор, а не «Разьвітаньне з Радзімай» ля мінор. * Міхал Клеафас Агінскі — аўтар дзьвюх музычных працаў — «Лісты пра музыку» і «Назіраньні над музыкай». Апрача таго, ён маляваў у клясычным стылі. * Міхал Клеафас Агінскі першым стварыў палянэзы для слуханьня, а не для танцаў. Пазьней ягоную справу працягнуў [[Фрэдэрык Шапэн]]<ref name="nh"/>. == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} == Літаратура == * {{Літаратура/ЭВКЛ|1}} * {{Літаратура/ЭГБ|1}} * {{Кніга |аўтар = |імя = |прозьвішча = |частка = |загаловак = [[Валюміна Легум|Volumina Legum]] |арыгінал = |спасылка = |адказны = Jan Wąsicki |выданьне = |месца = Poznań |выдавецтва = |год = 1952 |том = X. Konstytucje Sejmu Grodzieńskiego z 1793 roku |старонкі = |старонак = |сэрыя = |isbn = |наклад = |ref = VL }} == Вонкавыя спасылкі == * [http://imslp.org/wiki/Category:Ogi%C5%84ski,_Micha%C5%82_Kleofas Ноты твораў] у [[International Music Score Library Project]] * [https://web.archive.org/web/20190106010902/http://fondaginskaga.by/ Фонд адраджэньня спадчыны М. К. Агінскага] {{ref-ru}} {{Падскарбіі вялікія літоўскія}} {{Бібліяінфармацыя}} {{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Агінскі, Міхал Клеафас}} [[Катэгорыя:Міхал Клеафас Агінскі| ]] [[Катэгорыя:Агінскія|Міхал Клеафас]] [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў Жырардаўскім павеце]] [[Катэгорыя:Мечнікі вялікія літоўскія]] [[Катэгорыя:Беларускія кампазытары]] [[Катэгорыя:Польскія кампазытары]] [[Катэгорыя:Клясыцыстычныя кампазытары]] [[Катэгорыя:Кампазытары Рэчы Паспалітай]] [[Катэгорыя:Дыпляматы Рэчы Паспалітай]] [[Катэгорыя:Сьвецкія сэнатары Рэчы Паспалітай]] [[Катэгорыя:Сэнатары Расейскай імпэрыі]] [[Катэгорыя:Удзельнікі паўстаньня 1794 году]] [[Катэгорыя:Барскія канфэдэраты]] [[Катэгорыя:Гарадзенскія канфэдэраты]] [[Катэгорыя:Канфэдэраты таргавіцкія]] [[Катэгорыя:Памерлі ў Флярэнцыі]] [[Катэгорыя:Удзельнікі Вялікага Сойму 1788—1792]] [[Катэгорыя:Сэнатары — удзельнікі Гарадзенскага Сойму 1793 году]] [[Катэгорыя:Мальтыйскія рыцары]] [[Катэгорыя:Польскія масоны]] [[Катэгорыя:Асобы на марках]] [[Катэгорыя:Асобы на манэтах]] rwbhbh5aw1v4rnebevlrrifumck6t9m 2668999 2668998 2026-05-10T11:30:39Z ~2026-28317-22 97460 Нету дзяяч есть дзеяч 2668999 wikitext text/x-wiki {{Шляхціч |Імя = Міхал Клеафас Агінскі |Лацінка = Michał Kleafas Aginski |Поўнае імя = |Партрэт = Michał Kleafas Aginski. Міхал Клеафас Агінскі (F. Fabre, 1805).jpg |Шырыня партрэту = |Подпіс партрэту = Міхал Клеафас Агінскі. Аўтар [[Франсуа-Ксаўе Фабр|Ф. К. Фабр]], 1805 г. |Герб = Herb Ogiński.png |Шырыня гербу = |Подпіс гербу = Герб «[[Агінскі (герб)|Агінскі]]» |Пасады = {{Шляхціч/Пасада |Пасада = [[Падскарбі вялікі літоўскі]] |Сьцяг = |Герб = |Пасьлядоўнасьць пасады = |Рымскі лік пасьлядоўнасьці = |Пачатак пэрыяду = [[1793]] |Заканчэньне пэрыяду = [[1796]] |Папярэднік = [[Людвік Тышкевіч]] |Наступнік = пасада скасаваная }} |Імя пры нараджэньні = |Нарадзіўся = {{Нарадзіўся|7|10|1765}} |Месца нараджэньня = [[Гузаў]], [[Мазавецкае ваяводзтва]], [[Рэч Паспалітая]] |Памёр = {{Памёр|15|10|1833|гадоў=68}} |Месца сьмерці = [[Флярэнцыя]], [[Вялікае герцагства Тасканскае]] |Род = [[Агінскія]] |Бацька = [[Андрэй Агінскі]] |Маці = Паўла Шэмбэк |Жонка = {{Просты сьпіс| * Ізабэла Лясоцкая (1789—1802) * Марыя дэ Нэры (ад 1802) }} |Дзеці = {{Просты сьпіс| * [[Тамаш Антоні Агінскі|Тамаш Антоні]] * [[Ірэнеўш Клеафас Агінскі|Ірэнеўш Клеафас]] * [[Францішак Ксавэры Агінскі (сын Міхала Клеафаса)|Францішак Ксавэры]] * [[Амэлія Залуская|Амэлія]] * [[Іда Агінская|Іда]] * [[Эма Агінская|Эма]] }} |Рэлігія = |Рэгаліі = {{Блёк узнагародаў|{{Ордэн Белага арла}}|{{Ордэн сьвятога Станіслава}}||{{Ордэн сьвятога Ўладзімера}}|{{Ордэн сьвятога Аляксандра Неўскага}}}} |Колер = |Колер загалоўку = }} {{Цёзкі}} '''Мі́хал Клеафа́с Агі́нскі''' ({{Нарадзіўся|7|10|1765}}, [[Гузаў]] [[Мазавецкае ваяводзтва (1529—1795)|Мазавецкага ваяводзтва]] — {{Памёр|15|10|1833}}, [[Флярэнцыя]]) — [[Палякі|польскі]] кампазытар, дзяржаўны і вайсковы дзеяч [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]]<ref name="evkl">[[Анатоль Грыцкевіч|Грыцкевіч А.]] Агінскі Міхал Клеафас // {{Літаратура/ЭВКЛ|1к}} С. 201.</ref> і [[Рэч Паспалітая|Рэчы Паспалітай]]<ref>{{Спасылка|аўтар = | прозьвішча = | імя = | аўтарlink = | суаўтары = | дата публікацыі = | url = http://old.nlb.by/html/news2005/m_k_aginski.html | загаловак = 7 кастрычніка — 240 год з дня нараджэння Міхала Клеафаса Агінскага (1765—1833), дзяржаўнага дзеяча Рэчы Паспалітай, дыпламата, кампазітара | фармат = | назва праекту = | выдавец = [[Нацыянальная бібліятэка Беларусі (новы будынак)|Нацыянальная бібліятэка Беларусі]] | дата = 5 сьнежня 2010 | мова = | камэнтар = }}</ref>. Удзельнік [[Паўстаньне Касьцюшкі|паўстаньня Тадэвуша Касьцюшкі]]. Міхал Клеафас Агінскі — аўтар знакамітага [[палянэз]]у «[[Разьвітаньне з Радзімай]]». == Біяграфія == === Раньнія гады === З старэйшай княскай лініі роду [[Агінскія|Агінскіх]], сын [[Андрэй Агінскі|Андрэя]], [[Ваяводы троцкія|ваяводы троцкага]], і Паўлы з [[Шэмбэкі|Шэмбэкаў]]. Ад бацькі ўспадкаваў тытул [[граф]]а. Лічыцца, што Міхал Клеафас Агінскі нарадзіўся 25 верасьня 1765 году ў польскім [[Гузаў|Гузаве]] прыкладна за 50 кілямэтраў ад [[Варшава|Варшавы]], якім валодаў яго бацька. Пра гэта ў мемуарах піша сам Міхал Клеафас. У лютым 2025 году летувіскія дасьледнікі апублікавалі раней невядомы запіс пра хрышчэньне, які знайшоў у мэтрычных кнігах [[Саланты|Саланцкага]] касьцёла Паўлюс Ванюхінас, старшыня ўправы Інстытуту генеалёгіі, геральдыкі й вексілалёгіі й дырэктар Акадэміі геральдыкі. З мэтрыкі вынікае, што народжаны 25 верасьня 1764 году ў ваколіцах Салантаў у [[Жамойць|Жамойці]] (цяпер [[Клайпедзкі павет]] на захадзе [[Летува|Летувы]]) Міхал Клеафас Агінскі, быў ахрышчаны толькі вадой 29 верасьня ў мясцовым касьцёле Ўнебаўзяцьця Найсьвяцейшай Панны Марыі. Дырэктар летувіскага Музэю гісторыі культуры Агінскіх у [[Рэтаў|Рэтаве]] Вітас Руткаўскас пракамэнтаваў новыя зьвесткі так: «''Гэтая інфармацыя неймаверная, нават, сказаў бы, сэнсацыйная — такая гістарычная фігура нарадзілася ў нашым краі»<ref name=":0">[https://nashaniva.com/361371 Літоўскія даследчыкі: Міхал Клеафас Агінскі нарадзіўся ў Жамойці, а не ў Польшчы], [[Наша Ніва]], 11 лютага 2025 г.</ref>. Як тлумачаць спэцыялісты, прынамсі супярэчнасьцяў у гэтым няма, звычайнай практыкай таго часу было двайное хрышчэньне, спачатку маглі пахрысьціць адной вадой, як у Салантах, а потым з большай урачыстасьцю хрысьцілі алеем, што, відаць, адбылося ў Гузаве. Таксама заўважаюць, што ў запісе аб хрышчэньні ў Гузаве няма зьвестак пра дату й месца нараджэньня хлопчыка<ref name=":0" />. Атрымаў добрую хатнюю адукацыю, меў выдатныя здольнасьці да [[Музыка|музыкі]] і замежных моваў. Першыя музычныя ўражаньні атрымаў ад наведваньня [[Слонім]]а, дзе ягоны сваяк [[Міхал Казімер Агінскі]] ўтрымліваў [[Слонімскі тэатар Агінскіх|тэатар эўрапейскага ўзроўню]]. Міхалу Клеафасу Агінскаму ігру на фартэпіяна выкладаў [[Восіп Казлоўскі]], прыдворны музыка сямейства. Скрыпцы яго навучаў [[Джаваньні Манэ Джарнавікі]], пазьней удасканальваў свае веды ў Італіі ад [[Джаваньні Батыста Віёцьці|Джаваньні Батысты Віёцьці]] і [[П’ер Мары Франсуа дэ Саль Баё|П’ера Мары Франсуа дэ Саля Баё]]<ref>{{Спасылка|аўтар = |прозьвішча = |імя = |аўтарlink = |суаўтары = |дата публікацыі = |url = http://www.greatcomposers.ru/index.php?go=Content&id=69|загаловак = Биография великого композитора Огиньского|фармат = |назва праекту = Великие композиторы|выдавец = |дата доступу = 11 кастрычніка 2015|мова = ru|камэнтар = }}</ref>. === Кар’ера === Абіраўся [[Пасол соймавы|паслом]] [[Сойм Рэчы Паспалітай|сойму]] [[Рэч Паспалітая|Рэчы Паспалітай]] (1786 год), быў камісарам Скарбовай камісіі [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]] (1788 год), потым займаў пасаду [[Мечнік вялікі літоўскі|мечніка вялікага літоўскага]] (1789—1793). У 1790—1791 гадох быў надзвычайным амбасадарам у [[Галяндыя|Галяндыі]], выконваў дыпляматычную місію ў [[Лёндан]]е. У 1791 годзе мусіў прысягнуць маскоўскай гаспадыні [[Кацярына II|Кацярыне II]], каб захаваць свае маёнткі ва ўсходняй частцы сучаснай [[Беларусь|Беларусі]]. Скептычна паставіўся да [[Канстытуцыя 3 траўня|Канстытуцыі 3 траўня]]<ref name="evkl"/>. У 28-гадовым веку (1793 год) займаў пасаду [[падскарбі вялікі літоўскі|падскарбія вялікага літоўскага]], абіраўся [[пасол соймавы|паслом]] на [[Гарадзенскі сойм]]. Уваходзіў у склад дэлегацыі на перамовах з {{Не перакладзена|Сьпіс расейскіх паслоў у Рэчы Паспалітай|расейскім паслом|pl|Ambasadorowie i posłowie rosyjscy w Rzeczypospolitej 1763-1794}} [[Якаў Сіверс|Якавам Сіверсам]]{{Зноска|VL|1952|Volumina Legum|11—23}}. Падпісваў акты {{Не перакладзена|Цэсія|пераходу|pl|Cesja (prawo międzynarodowe)}} тэрыторыяў [[Другі падзел Рэчы Паспалітай|другога падзелу]] да Расейскай імпэрыі і Прусіі]{{Зноска|VL|1952|Volumina Legum|23, 36}}. Гарадзенскі сойм вылучыў яго ў склад [[Пастаянная Рада|Пастаяннае Рады]]{{Зноска|VL|1952|Volumina Legum|344}}. Па перамозе ў 1793 годзе [[Таргавіцкая канфэдэрацыя|Таргавіцкай канфэдэрацыі]] падтрымаў яе і вярнуў сабе канфіскаваныя раней маёнткі. === Паўстаньне === У часе [[Паўстаньне 1794 году|паўстаньня 1794 году]] далучыўся да віленскіх паўстанцаў, уваходзіў у [[Найвышэйшая літоўская рада|Найвышэйшую літоўскую раду]]. Ахвяраваў на патрэбы паўстаньня 188 тысячаў злотых, кіраваў 480 стральцамі. У чэрвені 1794 году двойчы з аддзелам стралкоў і 200 коньнікамі спрабаваў прабіцца ў колішняе [[Менскае ваяводзтва]], каб узьняць тамака паўстаньне. У жніўні 1794 году зрабіў рэйд да [[Дынабург]]у. Змагаўся супраць прускіх войскаў. Па тым, як расейцы занялі [[Вільня|Вільню]], праз [[Галіцыя|Галіцыю]] выехаў у [[Аўстрыя|Аўстрыю]]. За ўдзел у паўстаньні расейскія ўлады канфіскавалі ягоныя маёнткі. === На радзіме і чужыне === [[Файл:Firenze Oginski.jpg|міні|180пкс|зьлева|Эпітафія М. К. Агінскаму. Базыліка Санта Гроце, Флярэнцыя]] {{Галерэя |Назва = <small>Партрэты М. К. Агінскага</small> |Памер = |Пазыцыя = right |Файл:Michał Kleafas Aginski. Міхал Клеафас Агінскі (F. Fabre, XIX).jpg|Ф.-К. Фабр, [[XIX стагодзьдзе|XIX ст.]] |Файл:Michał Kleafas Ahinski. Міхал Клеафас Агінскі (Joseph Maria Grassi, XIX).jpg|Джузэпэ Грасі, [[XIX стагодзьдзе|XIX ст.]] |Файл:Michał Kleafas Aginski. Міхал Клеафас Агінскі (J. Alaškievič, XIX).jpg|[[Язэп Аляшкевіч]], [[XIX стагодзьдзе|XIX ст.]] |Файл:Michał Kleafas Aginski. Міхал Клеафас Агінскі (1850).jpg|Невядомы мастак, [[XIX стагодзьдзе|XIX ст.]] |Файл:Michał Kleafas Aginski. Міхал Клеафас Агінскі (A. Molinari, XIX).jpg|Аляксандар Людвік Малінары, [[XIX стагодзьдзе|XIX ст.]] |Файл:Michał_Kleafas_Aginski._Міхал_Клеафас_Агінскі_(XVIII).jpg|Невядомы мастак, кан. [[XVIII стагодзьдзе|XVIII]] — пач. [[XIX стагодзьдзе|XIX]] стст. |Файл:Michal Kleofas Oginski.jpg|Франсуа Гранье, [[XIX стагодзьдзе|XIX ст.]] |Файл:Michał Kleafas Aginski. Міхал Клеафас Агінскі (XVIII) (2).jpg|У маладосьці, мініятура }} Жыў у [[Вена|Вене]], [[Вэнэцыя|Вэнэцыі]], [[Стамбул]]е, [[Парыж]]ы. У Парыжы кантактаваў з [[Шарль Марыс дэ Талейран-Пэрыгор|Шарлем Марысам дэ Талейранам]] і [[Француская дырэкторыя|францускай Дырэкторыяй]] з мэтаю аднаўленьня незалежнасьці [[Рэч Паспалітая|Рэчы Паспалітай]]. Па ўступленьні на маскоўскі сталец [[Аляксандар I Раманаў|Аляксандра I]] атрымаў магчымасьць вярнуцца на радзіму і працягнуць грамадзка-палітычную і мастацкую дзейнасьць. Па прысязе на вернасьць маскоўскаму гаспадару яму, як і ўсім выгнаньнікам, вярталіся ранейшыя маёнткі. У 1801 годзе ў [[Горадня|Горадні]] ён прысягнуў на вернасьць, а ў лютым 1802 году прыехаў у [[Пецярбург]], адкуль 28 красавіка выехаў у падараваны яму [[Францішак Ксавэры Агінскі|Францішкам Ксавэрам Агінскім]] даўні родавы маёнтак у [[Залесьсе (Смаргонскі раён)|Залесьсе]] [[Ашмянскі павет|Ашмянскага павету]]. [[File:Michał Kleofas Ogiński Kielich huta Urečča HRODNA MUSEUM.jpg|міні|180пкс|зьлева|Келіх з ініцыяламі Міхала Агінскага, Урэцкая шкляная мануфактура, XVIII ст. Гарадзенскі дзяржаўны гістарычна-археалягічны музэй]] Жыў тут у 1802—1806 гадох, ажаніўся з італьянскай сьпявачкай Марыяй дэ Нэры, збудаваў новы палац, [[парк]] у ангельскім стылі, [[Аранжарэя|аранжарэі]], зьвярынец, сабраў вялікую [[Бібліятэка|бібліятэку]]. Паводле адных зьвестак, у Залесьсі ён напісаў свой славуты [[палянэз]] «[[Разьвітаньне з Радзімай]]»<ref>[http://www.tio.by/newspaper/5928 Залессе збірае сяброў на фестываль-кірмаш]</ref>. У 1807 годзе сустракаўся з [[Напалеон I|Напалеонам]] у [[Італія|Італіі]]. У 1810 годзе атрымаў пасаду сэнатара і годнасьць [[тайны саветнік|тайнага саветніка]], [[Ордэн сьвятога Ўладзімера|ордэны сьв. Уладзімера]] і [[Ордэн Аляксандра Неўскага|Аляксандра Неўскага]]. Неаднойчы сустракаўся з маскоўскім гаспадаром [[Аляксандар I Раманаў|Аляксандрам I]] у [[Пецярбург]]у, [[Вільня|Вільні]], [[Магілёў|Магілёве]] і [[Віцебск]]у, распрацаваў і падаў яму [[Плян Агінскага (1811)|плян аднаўленьня Вялікага Княства Літоўскага]] ў складзе [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]]<ref name="evkl"/>, якое мусіла аб’яднаць восем губэрняў. Аднак маскоўскі гаспадар адхіліў гэты праект. У чэрвені 1812 году Міхал Клеафас Агінскі зьехаў на ўсход разам з расейскімі войскамі, мешкаў у Пецярбургу. Па [[Расейска-француская вайна 1812 году|вайне з Напалеонам]] вярнуўся ў Залесьсе, дзе заставаўся да 1822 году, пакрысе адыходзячы ад палітычных справаў. У 1823 годзе выехаў разам з радзінай у [[Італія|Італію]], жыў у [[Флярэнцыя|Флярэнцыі]], займаўся літаратурнай і музычнай дзейнасьцю. Памёр 15 кастрычніка 1833 году, спачыў на кляштарных могілках пры касьцёле Санта Марыя Навэля, пазьней — у пантэоне Санта Крочэ. == Творчасьць == Вядомы як кампазытар, аўтар папулярных палянэзаў для фартэпіяна, якія вызначаюцца лірызмам, мэлядычнасьцю, зьвязаныя з народна-песеннымі традыцыямі<ref>[[Анатоль Грыцкевіч|Грыцкевіч А.]] Агінскія // {{Літаратура/ЭГБ|1к}} С. 34.</ref>. У 1790-я гады напісаў шматлікія баявыя сьпевы, [[марш]]ы, [[палянэз]]ы. Найбольш папулярны ягоны палянэз ля-мінор «[[Разьвітаньне з Радзімай]]» ({{мова-pl|Pożegnanie Ojczyzny|скарочана}}). Творы Агінскага набылі значную вядомасьць ва ўдзельнікаў [[Паўстаньне Касьцюшкі|паўстаньня Касьцюшкі]]. Пісаў таксама маршы (у тым ліку «Марш паўстанцаў 1794»), вальсы, мазуркі, мэнуэты, рамансы. Аўтар аднаактовай опэры «[[Зэліс і Валькур, або Банапарт у Каіры]]». У 1826—1827 гадох у [[Парыж]]ы выдаў 4-томныя «Мэмуары пра Польшчу і палякаў з 1788 да 1815 г.» (на [[француская мова|францускай мове]], у 1870—1873 гадох перакладзеныя на [[польская мова|польскую мову]]), у якіх неаднойчы ўзгадвае пра свае [[ліцьвіны|беларуска-літвінскія]] карані<ref>Немагай С. [https://web.archive.org/web/20120723224221/http://kamunikat.fontel.net/www/knizki/pieraklady/siomucha/ahinskija/ustup_ahinskija.htm Музыка сям’і Агінскіх] // Музыка сям’і Агінскіх. Вакальныя творы. — {{Менск (Мн.)}}: ТАА «Паліфакт», 2000.</ref>. Напісаў «Лісты пра музыку» (1828 год, выдадзеныя ў 1956 годзе). Музыка Міхала Клеафаса Агінскага была надзвычай папулярная як пры жыцьці, так і па сьмерці кампазытара. Ягоныя палянэзы пачыналі тагачасныя баляваньні, вялікімі накладамі выдаваліся ў [[Вена|Вене]], [[Мілян]]е, [[Прага|Празе]], [[Бэрлін]]е, [[Пецярбург]]у. Высокую адзнаку творчасьці Міхала Клеафаса Агінскага даюць [[Эрнст Тэадар Амадэй Гофман]], [[Макс Вэбэр]], [[Фэрэнц Ліст]]. Меў асабістае знаёмства з [[Вольфганг Амадэй Моцарт|Вольфгангам Моцартам]] й [[Ёзэф Гайдн|Ёзэфам Гайднам]], а таксама быў вучнем [[П’ер Баё|П'ерам Баё]], [[Чарльз Ляфон|Чарльзам Ляфона]], [[Тамазо Кампанэлі]]. == Сям’я == У 1789 годзе пабраўся шлюбам з ''Ізабэлай Лясоцкай'' (1764—1852), з якой разьвёўся ў 1803 годзе. Другім разам ажаніўся з ''Марыяй дэ Нэры'' (1778—1851). У гэтым шлюбе нарадзіліся дзеці: * ''[[Тамаш Антоні Агінскі|Тамаш Антоні]]'' (1798—1844) * ''[[Францішак Ксавэры Агінскі (сын Міхала Клеафаса)|Францішак Ксавэры]]'' (1801—1873) * ''[[Амэлія Залуская|Амэлія]]'' (1803—1858) * ''[[Ірэнеўш Клеафас Агінскі|Ірэнеўш Клеафас]]'' (1808—1863/1870) * ''[[Эма Агінская|Эма]]'' (1810—1871) * ''[[Іда Агінская|Іда]]'' (1813—1864) == Памяць == [[Файл:Michał Kleafas Ahinski (reverse).gif|міні|180пкс|зьлева|[[Міхал Клеафас Агінскі (манэта)|Памятная манэта]] [[Нацыянальны банк Рэспублікі Беларусь|НБРБ]], прысьвечаная М. К. Агінскаму]] [[Файл:Michał Kleafas Ahinski stamp.jpg|міні|Марка [[Белпошта|Белпошты]], прысьвечаная М. К. Агінскаму]] Помнікі Міхалу Клефасу Агінскаму стаяць у [[Маладэчна|Маладэчне]] ([[Беларусь]]) і [[Гузаў|Гузаве]] ([[Польшча]]). У Маладэчне імя Агінскага носіць музычны коледж. У 1994 годзе [[Белпошта]] выдала адмысловую марку, прысьвечаную славутаму кампазытару. У красавіку 1996 году ў Флярэнцыі, на доме, дзе жыў Міхал Клеафас Агінскі, адкрылі мэмарыяльную шыльду (скульптар [[Валяр’ян Янушкевіч]]). Колішняя сядзіба Агінскіх у [[Залесьсе (Смаргонскі раён)|Залесьсі]], «Паўночныя Атэны» (як яе называлі сучасьнікі кампазытара), перайшла ў падпарадкаваньне [[Міністэрства культуры Беларусі]] — да Аб’яднаньня літаратурных музэяў, з 1990 году тут сьвяткуюцца ўгодкі яе былога гаспадара. 25 верасьня 2014 году адбылася адкрыцьцё рэстаўраванай сядзібы<ref>{{Спасылка|аўтар = Наталия Волынец.|прозьвішча = |імя = |аўтарlink = |суаўтары = |дата публікацыі = 26 верасьня 2014|url = http://grodnonews.by/category/glavnoe/news18701.html|загаловак = В Залесье на Сморгонщине открыли отреставрированную усадьбу Огинского|фармат = |назва праекту = |выдавец = Гродзенская праўда|дата доступу = 11 кастрычніка 2015|мова = ru|камэнтар = }}</ref>. Імя Міхала Клеафаса Агінскага атрымалі вуліцы ў [[Горадня|Горадні]] (2011<ref>[http://nn.by/?c=ar&i=55051 У Гродна з’явяцца вуліцы Агінскага, Багушэвіча, Караткевіча і Орды], [[Наша Ніва]], 20 траўня 2011.</ref>), [[Ждановічы (Менскі раён)|Ждановічах]]. З 2008 году ў польскім [[Івоніч-Здруй|Івоніч-Здруі]] праводзіцца музычны фэст імя Міхала Клеафаса Агінскага<ref>{{Спасылка|аўтар = |прозьвішча = |імя = |аўтарlink = |суаўтары = |дата публікацыі = |url = http://www.iwonicz-zdroj.pl/kultura/festiwal-im-oginskiego/|загаловак = Festiwal im. Ogińskiego|фармат = |назва праекту = |выдавец = Gmina Iwonicz-Zdrój|дата доступу = 11 кастрычніка 2015|мова = pl|камэнтар = }}</ref>. 22 жніўня 2011 году [[Нацыянальны банк Рэспублікі Беларусь]] увёў у абарачэньне памятныя манэты «[[М. Агінскі (манэта)|М. Агінскі]]» сэрыі «Гісторыя і культура Беларусі». 23 сьнежня 2013 году [[Менскі гарадзкі Савет дэпутатаў]] ухваліў Рашэньне № 386, якім прысвоіў імя Агінскага [[Вуліца Агінскага (Менск)|вуліцы]] ў мікрараёне [[Магістар (Менск)|Магістар]]<ref>{{Артыкул|аўтар=|загаловак=У Менску зьявілася вуліца Агінскага|спасылка=https://zviazda.by/be/news/20140114/1389679949-u-minsku-zyavilasya-vulica-aginskaga|выданьне=[[Зьвязда]]|тып=газэта|год=14 студзеня 2014|нумар=[https://zviazda.by/be/number/5-27615 5 (27615)]|старонкі=[https://zviazda.by/sites/default/files/pdf/2014/01/ZV_20140114_2.pdf 2]|issn=1990-763x}}</ref>. У 2015 годзе ў [[Менск]]у на [[Плошча Свабоды (Менск)|плошчы Свабоды]] побач з [[Катэдральны сабор Сашэсьця Сьвятога Духу|катэдрай Сашэсьця Сьвятога Духу]] паставілі [[лава Агінскага (Менск)|лаву Агінскага]]. == Дадатковыя зьвесткі == [[Файл:Zaleśsie, Aginski. Залесьсе, Агінскі (1824).jpg|значак|Сядзіба Агінскіх у Залесьсі, з кнігі «Палёнія» [[Леанард Ходзька|Л. Ходзькі]]]] * У сваёй опэры «[[Зэліс і Валькур]]» Міхал Клеафас Агінскі вывеў на сцэну [[Напалеон I Банапарт|Напалеона]] і Юзэфа Сулкоўскага; для таго часу зрабіць дзейнымі асобамі яшчэ жывых людзей было ўнікальнай зьявай<ref name="nh">Таіса Храловіч. [https://web.archive.org/web/20120730200329/http://ng.by/ru/issues?art_id=28770 Такога Агінскага вы не ведалі, або Таямніцы жыцця музыканта-аматара], [[Народная газета]], 21 студзеня 2009. С. 10.</ref>. * Пры жыцьці кампазытара больш папулярным быў «[[Палянэз сьмерці]]» фа мажор, а не «Разьвітаньне з Радзімай» ля мінор. * Міхал Клеафас Агінскі — аўтар дзьвюх музычных працаў — «Лісты пра музыку» і «Назіраньні над музыкай». Апрача таго, ён маляваў у клясычным стылі. * Міхал Клеафас Агінскі першым стварыў палянэзы для слуханьня, а не для танцаў. Пазьней ягоную справу працягнуў [[Фрэдэрык Шапэн]]<ref name="nh"/>. == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} == Літаратура == * {{Літаратура/ЭВКЛ|1}} * {{Літаратура/ЭГБ|1}} * {{Кніга |аўтар = |імя = |прозьвішча = |частка = |загаловак = [[Валюміна Легум|Volumina Legum]] |арыгінал = |спасылка = |адказны = Jan Wąsicki |выданьне = |месца = Poznań |выдавецтва = |год = 1952 |том = X. Konstytucje Sejmu Grodzieńskiego z 1793 roku |старонкі = |старонак = |сэрыя = |isbn = |наклад = |ref = VL }} == Вонкавыя спасылкі == * [http://imslp.org/wiki/Category:Ogi%C5%84ski,_Micha%C5%82_Kleofas Ноты твораў] у [[International Music Score Library Project]] * [https://web.archive.org/web/20190106010902/http://fondaginskaga.by/ Фонд адраджэньня спадчыны М. К. Агінскага] {{ref-ru}} {{Падскарбіі вялікія літоўскія}} {{Бібліяінфармацыя}} {{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Агінскі, Міхал Клеафас}} [[Катэгорыя:Міхал Клеафас Агінскі| ]] [[Катэгорыя:Агінскія|Міхал Клеафас]] [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў Жырардаўскім павеце]] [[Катэгорыя:Мечнікі вялікія літоўскія]] [[Катэгорыя:Беларускія кампазытары]] [[Катэгорыя:Польскія кампазытары]] [[Катэгорыя:Клясыцыстычныя кампазытары]] [[Катэгорыя:Кампазытары Рэчы Паспалітай]] [[Катэгорыя:Дыпляматы Рэчы Паспалітай]] [[Катэгорыя:Сьвецкія сэнатары Рэчы Паспалітай]] [[Катэгорыя:Сэнатары Расейскай імпэрыі]] [[Катэгорыя:Удзельнікі паўстаньня 1794 году]] [[Катэгорыя:Барскія канфэдэраты]] [[Катэгорыя:Гарадзенскія канфэдэраты]] [[Катэгорыя:Канфэдэраты таргавіцкія]] [[Катэгорыя:Памерлі ў Флярэнцыі]] [[Катэгорыя:Удзельнікі Вялікага Сойму 1788—1792]] [[Катэгорыя:Сэнатары — удзельнікі Гарадзенскага Сойму 1793 году]] [[Катэгорыя:Мальтыйскія рыцары]] [[Катэгорыя:Польскія масоны]] [[Катэгорыя:Асобы на марках]] [[Катэгорыя:Асобы на манэтах]] qtm805kgdx20z7zsng0rbkopbl1eguc 0 22088 2668875 2474664 2026-05-09T13:54:39Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2668875 wikitext text/x-wiki '''Ідэалёгія''' ({{мова-el|ἰδεολογία}}) — сыстэма палітычных, праўных, рэлігійных, маральных, эстэтычных і філязофскіх поглядаў і ідэяў, якія фармуюць сьветаадчуваньне пэўнай сукупнасьці людзей ці асобнага індывіда ў адносінах да [[рэчаіснасьць|рэчаіснасьці]] ці адзін да аднаго. Ідэалёгія служыць для таго, каб альбо прапанаваць зьмены ў [[грамадзтва|грамадзтве]] або для захаваньня адданасьці вызначанага набору ідэалаў, калі ў грамадзтве ўжо склаўся [[канфармізм]]. Ідэалёгія зьяўляецца сукупнасьцю абстрактных прынцыпаў, якімі грамадзтва карыстаецца ў трактоўцы грамадзкіх справаў, і, такім чынам, яна займае бачнае месца ў [[палітыка|палітыцы]]. Кожная палітычная ці [[эканоміка|эканамічная]] тэндэнцыя грунтуецца на пэўнай ідэалёгіі, бяз возірку на тое, выказана яна відавочна ў пэўнай абдуманай сыстэме ці не. Ідэалёгія гэта тое, як грамадзтва бачыць і інтэрпрэтуе сьвет. Згодна [[Поль Рыкёр|Полю Рыкёру]], ідэалёгія выступае скажэньнем [[рэчаіснасьць|рэчаіснасьці]], легітымізацыяй сыстэмы [[улада|ўлады]], інтэграцыяй сьвету ў нешта цэльнае з дапамогаю сымбалічных сыстэмаў, іманэнтных [[дзеяньне|дзеяньню]]. Ідэалёгія імкнецца ўзаконіць аўтарытэт улады й парадку: улады — у сэнсе герархічных адносінаў між кіраўнікамі і падначаленымі; парадку — у сэнсе арганічных адносінаў між цэлым і часткаю. == Палітычная ідэалёгія == Палітычная ідэалёгія, як і любая іншая, складаецца спантанна або ствараецца адмыслова з набору [[ідэалягема]]ў з мэтай выкананьня ёю галоўнай функцыі, а менавіта: забясьпечваць праходжаньне працэсаў у ахопліваемай ёю вобласьці ў найболей эфэктыўным рэжыме й складнасьці, з вызначаным зададзеным ёю ўтрыманьнем, калі апошняя ўмова ўваходзіць у ідэалёгію, як складальны ейны атрыбут. Варта адрозьніваць ідэалёгію наогул, ад палітычнай у прыватнасьці<ref>[https://web.archive.org/web/20200930141552/http://svetlahorsk.belarda.org/index.php?mod=news&id=372 Гаравец А. Школа паслухмянай ідэалогіі]. Рэгіянальны партал. Сьветлагорск</ref>. Тым больш ад зьмястоўных інтэрпрэтацыяў ейных ідэалягемаў або сувязяў. == Гісторыя == Першапачаткова тэрмін быў уведзены ў [[Францыя|Францыі]] ў канцы XVIII стагодзьдзя [[Антуан Дэсьцют дэ Трасі|Антуанам Дэсьцютам дэ Трасі]], які разам з [[Эт’ен Бано дэ Кандыльяк|Эт’енам дэ Кандыльякам]] спрабаваў стварыць навуку аб агульных прынцыпах фармаваньня ідэяў і асноваў чалавечага веданьня. Гэтыя мысьляры спрабавалі зрабіць уплыў на палітыку, якая праводзілся [[Напалеон I Банапарт|Напалеонам]], які лічыў, што яны спрабуюць замяніць палітычную рэальнасьць абстрактнымі сьцьвярджэньнямі, і нэгатыўна паставіўся да высунутых прапановаў. == Тыпы ідэалёгій == {{Асноўны артыкул|Сьпіс ідэалёгій}} {| class="wikitable" |+ Асноўныя тыпы ідэалёгій |- ! Сацыяльна-палітычныя !! Эканамічныя !! Нацыянальна-этнічныя !! Іншыя |- | [[Анархізм]]|| [[Сацыял-дэмакратыя]]|| [[Нацыянал-сацыялізм]]|| [[Экалягізм]] |- | [[Кансэрватызм]]|| [[Камунізм]]|| [[Нацыяналізм]]|| [[Мэрытакратыя]] |- | [[Лібэралізм]]|| [[Капіталізм]]|| [[Шавінізм]]|| [[Трансгуманізм]] |- | [[Фашызм]]|| [[Нэа-лібэралізм]]|| —||— |- | [[Імпэрыялізм]]|| —|| —||— |} == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Літаратура == * Рикёр П. Память, история, забвение. М.: Издательство гуманитарной литературы, 2004. == Вонкавыя спасылкі == {{Commons}} * [https://web.archive.org/web/20180716193105/http://www.ideology.ru/ Анталёгія гісторыяў ідэяў і ідэалёгіяў] * [http://www.autodidactproject.org/guidideo.html Ideology Study Guide] * [http://xtf.lib.virginia.edu/xtf/view?docId=DicHist/uvaGenText/tei/DicHist2.xml;chunk.id=dv2-60;toc.depth=1;toc.id=dv2-60;brand=default;query=ideology#1 Ідэалёгія]{{Недаступная спасылка|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. Dictionary of the History of Ideas [[Катэгорыя:Ідэалёгіі| ]] [[Катэгорыя:Вікіпэдыя:Істотныя артыкулы]] fe8eamt13n61kjxaltn3tslzb81fsvm 0 25727 2668991 2662499 2026-05-10T10:28:53Z SergeiSEE 38150 дапаўненьне Вонкавыя спасылкі 2668991 wikitext text/x-wiki {{Пісьменьнік |Імя = Зьмітрок Бядуля |Лацінка = Źmitrok Biadula |Памер = |Апісаньне = |Імя пры нараджэньні = Самуіл Яфімавіч Плаўнік |Псэўданімы = Саша Пл-ік, Ясакар, Я—р, Зьмітро Бядуля |Месца нараджэньня = мястэчка [[Пасадзец]], [[Расейская імпэрыя]], цяпер [[Лагойскі раён]], [[Менская вобласьць]] |Дата сьмерці = {{Памёр|3|11|1941|гадоў=55}} |Месца сьмерці = каля [[Уральск|Ўральску]], [[Расейская Савецкая Фэдэратыўная Сацыялістычная Рэспубліка|РСФСР]] |Род дзейнасьці = паэт, пісьменьнік, публіцыст, крытык |Гады актыўнасьці = |Напрамак = |Жанр = верш, проза |Мова = беларуская |Мова2 = ідыш |Мова3 = расейская |Дэбют = газ. «[[Наша Ніва]]», 1910, №39, апавяданьне «Пяюць начлежнікі» |Значныя творы = |Прэміі = |Узнагароды = |Подпіс = |Апісаньне подпісу = |ВікіКрыніца = s:Катэгорыя:Змітрок Бядуля |Палічка = http://knihi.com/Zmitrok_Biadula/ |Камунікат = |Сайт = }} '''Зьмітро́к Бяду́ля''' (сапр. '''Самуі́л Яфі́мавіч Пла́ўнік'''; 23 красавіка 1886 г., м. [[Пасадзец]], [[Расейская імпэрыя]], цяпер [[Лагойскі раён]], [[Менская вобласьць]] — 3 лістапада 1941 г., каля Ўральску, [[Расейская Савецкая Фэдэратыўная Сацыялістычная Рэспубліка|РСФСР]])&nbsp;— [[беларусы|беларускі]] [[Паэзія|паэт]], [[літаратура|пісьменьнік]], [[публіцыст]], [[Літаратурная крытыка|літаратурны крытык]] [[Габрэі|габрэйскага]] паходжаньня. Клясык беларускае [[літаратура|літаратуры]]<ref>''Змітрок Бядуля''. Выбраныя творы. — Мінск: «Кнігазбор», 2006. {{ISBN|985-6824-30-3}}. — С. 9</ref>. Добра ведаў некалькі моваў. Пісаў спачатку на [[ідыш]]ы, пасьля на [[Расейская мова|расейскай]], але асноўную літаратурную спадчыну пакінуў на [[беларуская мова|беларускай мове]]. Рабіў пераклады. == Біяграфія == [[Файл:Змітрок Бядуля з братамі.jpg|значак|зьлева|Зьмітрок Бядуля з братамі]] Нарадзіўся Самуіл Плаўнік у беднай габрэйскай сям’і ў мястэчку Пасадзец (цяпер Лагойскі раён Менскай вобласьці). Бацька яго быў арандатарам, дробным гандляром, пазьней працаваў аканомам у купца-лесапрамыслоўца, любіў музыку — граў на скрыпцы.<ref name="BKZ1">''Змітрок Бядуля''. Выбраныя творы. — Мінск: «Кнігазбор», 2006. {{ISBN|985-6824-30-3}}. — С. 5</ref> Маці шыла каптуры для жыхароў мястэчка і навакольля. Дзед Самуіла працаваў рамесьнікам-меднікам, меў уласную бібліятэку. У пісьменьніка была сястра Марыля, браты Мацьвей і Ізраіль. Нягледзячы на беднасьць, бацькі Самуіла клапаціліся, каб сын атрымаў хаця б якую-небудзь адукацыю. Спачатку ён навучаўся ў [[хэдэр]]ы — габрэйскай школе, потым у [[Ешыбот|ешыбоце]] — габрэйскай духоўнай сэмінарыі. І хаця з-за жыцьцёвых абставінаў не заўсёды будучы пісьменьнік мог навучацца рэгулярна, а ешыбот і ўвогуле самавольна кінуў, не давучыўшыся да канца, ён, дзякуючы ўласнай настойлівасьці, атрымаў дастатковую адукацыю, каб пачаць працаваць хатнім настаўнікам<ref name="BKZ1" />. Ведаў [[іўрыт]], [[ідыш]], нямецкую, беларускую, расейскую і крыху польскую мовы. Пасьля настаўніцтва працаваў пісьмаводам-канторшчыкам у бацькі на лесараспрацоўках. Яшчэ хлопчыкам З. Бядуля складаў вершы на старажытнагабрэйскай мове, але пачаткам яго літаратурнай дзейнасьці лічыцца 1907 г., калі ён пачаў пісаць вершы на расейскай мове і пасылаць іх у пецярбурскія часопісы. Там вершы хвалілі, але не друкавалі. У 1909 г. будучы пісьменьнік знаёміцца з газэтай «[[Наша Ніва]]», у 1910 г. наладжвае зь ёю сувязь і становіцца карэспандэнтам<ref>{{Артыкул| аўтар = [[Вульф Сосенскі|В. Сосенскі]].| загаловак = Першыя Сустрэчы. З успамінаў. | спасылка = https://files.knihi.com/Knihi/Pieryjodyka/nlb.by/Sucasnyja/LiM.pdf.zip/1961-36.pdf | мова = | выданьне = [[Літаратура і мастацтва]] | тып = газэта | год = 9 траўня 1961 | том = | нумар = 36 (1570) | старонкі = 3 | issn = | архіўная спасылка = | недасяжны}}</ref><ref name="BKZ1" />. У «Нашай Ніве» ўбачыў сьвет і першы друкаваны мастацкі твор З. Бядулі. У 1912 г. пісьменьнік пакідае свой родны Пасадзец, пераяжджае ў [[Вільня|Вільню]] і ўладкоўваецца ў «Нашу ніву». У 1914 г., за рэдактарствам [[Янка Купала|Янкі Купалы]], становіцца адказным сакратаром газэты.<ref name="BKZ4">''Змітрок Бядуля''. Выбраныя творы. — Мінск: «Кнігазбор», 2006. {{ISBN|985-6824-30-3}}. — С. 7</ref> Апавяданьні, напісаныя Зьмітраком Бядулям у тыя гады, сталі клясыкай беларускай літаратуры. З-за набліжэньня фронту газэта закрываецца (лета 1915 г.), і З. Бядуля вяртаецца ў Пасадзец, але хутка разам зь сям’ёй накіроўваецца ў [[Менск]], дзе ўладкоўваецца ў «Беларускі камітэт пацярпелых ад вайны». У будучай сталіцы сустракае [[Лютаўская рэвалюцыя|лютаўскую рэвалюцыю]] і [[кастрычніцкі пераварот]]. З 1917 па 1920 гады супрацоўнічае з газэтамі «[[Вольная Беларусь (газэта)|Вольная Беларусь]]», «[[Беларускі шлях (1918)|Беларускі шлях]]», «[[Беларусь (1919, Менск)|Беларусь]]». З 1920 па 1926 гады З. Бядуля працуе загадчыкам літаратурна-крытычнага аддзелу газэты «[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]». У пэрыяд з 1921 па 1923 гады яшчэ й рэдагуе дзіцячы часопіс «[[Зоркі]]». З 1926 году пісьменьнік пачынае працаваць у Інстытуце беларускай культуры, а адначасова з гэтым на працягу нейкага часу рэдагуе краязнаўча-этнаграфічны часопіс «[[Наш край]]». Пісьменьнік уваходзіў у [[Маладняк (літаратурнае аб’яднаньне)|літаратурнае аб’яднаньне «Маладняк»]], а з 1926 па 1931 гады — у літаратурную суполку «[[Узвышша (літаратурнае аб’яднаньне)|Узвышша]]». Сябра [[Саюз пісьменьнікаў СССР|Саюзу пісьменьнікаў СССР]] з 1934 г. Узнагароджаны [[Ордэн Працоўнага Чырвонага Сьцяга|ордэнам Працоўнага Чырвонага Сьцяга]]. З пачаткам [[Вялікая Айчынная вайна|Вялікай Айчыннай вайны]] Зьмітрок Бядуля эвакуяваўся спачатку ў [[Горкаўская вобласьць|Горкаўскую вобласьць]], затым у [[Саратаўская вобласьць|Саратаўскую]]. У пачатку ліпеня 1941 г. пісьменьнік выехаў у [[Ташкент]], дзе ў той час жыў [[Якуб Колас]]. Але гэта было яго апошняе падарожжа — З. Бядуля памёр у цягніку ад інфаркту 3 лістапада 1941 г.<ref name="BKZ3">''Змітрок Бядуля''. Выбраныя творы. — Мінск: «Кнігазбор», 2006. {{ISBN|985-6824-30-3}}. — С. 20</ref> Пахаваны ва [[Уральск|Ўральску]]<ref>{{Спасылка|аўтар = Аляксандар Розэнблюм.|прозьвішча = |імя = |аўтарlink = |суаўтары = |дата публікацыі = 2013|url = http://rpp.nm.ru/bydulya/bydulya.html|загаловак = Магіла класіка|фармат = |назва праекту = Rosenbloom personal pages|выдавец = |дата = 30 сьнежня 2013|мова = |камэнтар = }}</ref>. == Творчасьць == [[Файл:З. Бядуля і Я. Колас.jpg|міні|Зьмітрок Бядуля і [[Якуб Колас]] у дзень узнагароджаньня ордэнамі. 1939 год.]] [[Файл:Менск, вул. Рабкораўская, 19 001.Jpeg|міні|Дом на [[Вуліца Рабкораўская (Менск)|вул. Рабкораўскай]], дзе жыў Зьмітрок Бядуля.]] У маладосьці Зьмітрок Бядуля быў блізкі да [[Сымбалізм|сымбалістаў]], але элемэнты сымбалізму ў яго творчасьці грунтаваліся на беларускай глебе, фальклёрна-міталягічных вытоках. Пачатак літаратурнага шляху Бядулі быў няпросты. Першыя паэтычныя спробы не знаходзілі той падтрымкі і разуменьня, якія б маглі натхніць маладога паэта. Пад яго паасобнымі вершамі стаіць дата: 1909 або 1910 год. Але ні адзін зь іх ня трапіў у «Нашу ніву» ні ў тым, ні ў наступным годзе. Толькі ў 1911 г. пабачыў сьвет яго першы паэтычны твор — «Мой сьпеў». Апрача яго за ўвесь гэты год аўтар апублікаваў усяго толькі дзьве карэспандэнцыі. Але малады паэт не спыняў творчую працу і, нарэшце, яго імя ўсё часьцей пачало зьяўляцца на старонках друку. Гэта адбылося ўжо ў 1912, 1913 і асабліва ў пазьнейшыя гады.<ref name="BKZ4"/> Да раньняй лірыкі З. Бядулі адносіцца яго першы зборнік [[Імпрэсіянізм|імпрэсіяністычных]] замалёвак «Абразкі» (1913), якія толькі адсутнасьцю рыфмы адрозьніваюцца ад вершаў. Ён быў апублікаваны ў 1913 г. у Пецярбургу, у выдавецтве «[[Загляне сонца і ў наша аконца]]».<ref name="BKZ4" /> У большасьці сваіх імпрэсій пісьменьнік зьвяртаўся да прыроды, імкнуўся супрацьпаставіць убогаму вясковаму жыцьцю яе вечна маладую, зьменлівую прыгажосьць. Сапраўднай клясыкай у гісторыі беларускай літаратуры сталі апавяданьні З. Бядулі, напісаныя ў гэтыя ж гады: «Пяць лыжак заціркі» (1912), «Маладыя дрывасекі» (1914), «На каляды к сыну» (1913), «Велікодныя яйкі» (1913), «Летапісцы» (1914). У 1923 г. яны ўвайшлі ў першую кнігу апавяданьняў З. Бядулі «На зачарованых гонях». У гэтых апавяданьнях пісьменьнік малюе тагачаснае цяжкае вясковае жыцьцё, часта без надзеі на будучае. Героі многіх апавяданьняў — дзеці, якія галадаюць, ня маюць магчымасьці разьвіваць свае здольнасьці, паміраюць. У 1920—1930 гг. З. Бядуля працягваў літаратурную дзейнасьць. Цяпер малавядомыя ваяцкія песьні і патрыятычныя вершы, уключаныя ў зборнік «Пад родным небам» (1922), якія пазьней не друкаваліся. Гэта публіцыстычныя, грамадзянскія вершы-заклікі, [[санэт]]ы патрыятычнага гучаньня. У той час З. Бядуля напісаў некалькі паэм: «Беларусь», «У ясных Крушнях», «З сказаў буры і віхуры», «Дзед», у якіх супрацьпастаўляў цяжкае дарэвалюцыйнае жыцьцё новаму — сьветламу і шчасьліваму. Пісьменьніка цікавіла вусная народная творчасьць, міталёгія, этнаграфія, краязнаўства. Як народная легенда была пазначана яго паэма «Госьць», напісаная на аснове народнага паданьня і ўключаная ў зборнік «Паэмы» (1927). Цалкам на этнаграфічным і фальклёрным матэрыялах створана паэма З. Бядулі «Ярыла». На фальклёры Палесься напісана паэма «Палескія былі». Пытаньням этнаграфіі і фальклёру прысьвяціў ён шэраг артыкулаў, а ў 1924 г. выдаў асобную кнігу «Вера, паншчына і воля ў беларускіх народных песьнях і казках». Адметнай зьявай стала аповесьць З. Бядулі «Салавей» (1927), прысьвечаная мінуўшчыне, часам прыгоннага права. Па матывах аповесьці ў 1939 г. быў пастаўлены балет «Салавей». Пасьля гэтай аповесьці і адначасова зь ёю выходзілі зборнікі апавяданьняў З. Бядулі «Апавяданьні» (1926), «Дэлегатка» (1928), «Незвычайныя гісторыі» (1931). Незайздросны лёс быў у сацыяльна-псыхалягічнага рамана «[[Язэп Крушынскі]]» (1929—1932). Тагачасная крытыка папракала аўтара за слабую ідэйнасьць твора, недастатковае адлюстраваньне клясавай барацьбы, калектывізацыі. Пісьменьнік цяжка перажываў нападкі крытыкі. У канцы 1930-х гадоў Зьмітрок Бядуля напісаў дзьве аўтабіяграфічныя аповесьці «Набліжэнне» (1935) і «У дрымучых лясах» (1939). Апошнім яго творам стала аповесьць-казка «Сярэбраная табакерка» (1940). Упершыню яна цалкам была надрукавана толькі ў 1953 г. У аснове сюжэта аповесьці матывы народнай казкі пра тое, як дудар-паляшук паланіў сьмерць, запазычаныя з фальклёрных запісаў [[А. Сержпутоўскі|А. Сержпутоўскага]]. З народнай казкі З. Бядуля зрабіў філязофска-павучальную прытчу аб барацьбе дабра і зла, жыцьця і сьмерці. Пераклаў зь ідыш на беларускую мову аповесьць [[Шалом-Алейхэм|Шалома-Алейхэма]] «Хлопчык Мотка» (1930), раман С. Годынэра «Чалавек зь вінтоўкай» (1933), кнігу С. Каган «Апавяданьні» (1940), паасобныя вершы [[Тарас Шаўчэнка|Т. Шаўчэнкі]], Ю. Будзяка. == Ушанаваньне памяці == * У в. [[Пасадзец]] (панадворак школы імя Бядулі) знаходзіцца музэй, дзе захоўваецца аўтограф З. Бядулі на рамане «[[Язэп Крушынскі]]» 1933 году<ref>{{Артыкул| аўтар = [[Алесь Махнач|А. Махнач]].| загаловак = На радзіме Змітрака Бядулі. | спасылка = https://files.knihi.com/Knihi/Pieryjodyka/nlb.by/Sucasnyja/LiM.pdf.zip/1961-36.pdf | мова = | выданьне = [[Літаратура і мастацтва]] | тып = газэта | год = 9 траўня 1961 | том = | нумар = 36 (1570) | старонкі = 3 | issn = | архіўная спасылка = | недасяжны}}</ref>. Таксама музэй З. Бядулі ёсць ва [[Уральск]]у ў Казахстане<ref>[https://web.archive.org/web/20160624185336/http://belarus.russiaregionpress.ru/archives/39227 Семейная сага соловья]</ref>. * У аграгарадку [[Ільля (вёска)|Ільля]] ў красавіку 2016 году была ўрачыста адкрытая мэмарыяльная дошка, прысьвечаная Бядулю. * Імя Зьмітрака Бядулі носяць плошча ў Менску, вуліцы ў Менску, Віцебску, Маладзечне і Жабінцы. * Зьмітрок Бядуля памёр у эвакуацыі і быў пахаваны ў казахстанскім горадзе [[Уральск]]у. Эксгумацыя парэшткаў прайшла ў лютым 2020 году, прах самалётам даставілі ў Беларусь, затым ён захоўваўся з бласлаўленьня мітрапаліта ў Ільінскай царкве ў [[Бабруйск]]у. 3ь лістападу 2020 году, у 79-ю гадавіну сьмерці пісьменьніка, парэшткі даставілі ў [[Менск]]. Шыльды, літары з надмагільля таксама прывезьлі ў Беларусь і перадалі ў філіял [[Дзяржаўны музэй гісторыі беларускай літаратуры|Дзяржаўнага музэю гісторыі беларускай літаратуры]] — «Беларускую хатку». Прах Змітрака Бядулі ўрачыста перапахаваны ў Менску на [[Усходнія могілкі|Ўсходніх могілках]]<ref>[https://web.archive.org/web/20210124193925/https://svabod1.azureedge.net/a/30927939.html Як на Ўсходніх могілках Менску перапахавалі прах Зьмітрака Бядулі]</ref>. Помнік Зьмітраку Бядулю адкрылі на Ўсходніх могілках у Менску 3 лістапада 2025 году. Аўтары помніка — скульптар Сяргей Гумілеўскі і архітэктар Віктар Карака<ref>{{Спасылка | аўтар = | прозьвішча = | імя = | аўтарlink = | суаўтары = | дата публікацыі = 3 лістапада 2025| url = https://www.svaboda.org/a/33579922.html | копія = | дата копіі = | загаловак = Надмагільны помнік Зьмітраку Бядулю ў Менску адкрылі праз 5 гадоў пасьля перапахаваньня.| фармат = | назва праекту = | выдавец = [[Радыё Свабода]] | дата доступу = | accessyear = | мова = | камэнтар = }}</ref>. == Бібліяграфія == [[Файл:Вера, паншчына і воля ў беларускіх народных песнях і казках.jpg|значак|Павел Гуткоўскі. Вокладка кнігі «Вера, паншчына і воля ў беларускіх народных песьнях і казках». 1924]] Першы надрукаваны твор — імпрэсія на беларускай мове '''«Пяюць начлежнікі»''' («''Наша ніва''», 1910 г.). У 1911—1912 гады друкаваў '''вершы''' на расейскай мове ў часопісах ''«На берегах Невы''» (Пецярбург) і «''Молодые порывы''» (Вільня). Зборнікі паэзіі: * «'''Abrazki'''» / Zmitrok Biadula. — Piecierburh: Drukarnia K.Piantkouskaha, 1913. * «'''Пад родным небам'''»: Зб. вершаў. — Мн.: Беларус. кооп. — выд. т-ва «Адраджэньне», 1922. * «'''Буралом'''»: Выбр.вершы / Бядуля-Ясакар. — Мн.: Белдзяржвыд, 1925(вокл.1924) * «'''Паэмы'''» / Ясакар. — Мн.: ДВБ, 1927. * «'''Мае забавы'''»: Вершы для дзяцей / З.Бядуля. — Мн.: Дзярж. выд-ва БССР, 1949. Зборнікі апавяданьняў: * «'''На зачарованых гонях'''»: Зб. апавяданняў / Змітрок Бядуля. — Мн.: Беларус. каап.-выд. т-ва «Сав. Беларусь», 1923. * «'''Апавяданьні'''». — Мн.: Белдзяржвыд, 1926 (вокл.1925) * «'''Выбраныя апавяданьні'''». — Мн.: Дзярж. выд-ва Беларусі, 1926. — (Сялянская бібліятэка). * «'''Танзілія'''»: Навэлы. — Менск : Узвышша, 1927. — 75 с. * «'''Дэлегатка'''»: Апавяданні. — Менск : Белдзяржвыд, 1928. — 110 с. * «'''Тры пальцы'''»: Апавяданні. — Менск : Белдзяржвыд, 1930. — 87 с. * «'''Незвычайныя гісторыі'''»: Апавяданні. — Мн.: ДВБ, 1931. * «'''Па пройдзеных сьцежках'''»: Апавяданні. — Мінск : Дзяржвыд БССР.Рэд.дзіцячай літ-ры, 1940. — 223 с. * «'''Апавяданьні'''». — Мінск : Дзяржвыд БССР.Рэд.дзіц.літ., 1947. — 104 с — (Школьная бібліятэка) Аповесьці: * «'''Салавей'''»: Раман. — Мн.: Бел. дзярж. выд-ва, 1929. — (Мастацкае слова — масам). * «'''Набліжэньне'''»: Аповесць. — Мн.: ДВБ. ЛІМ, 1935. * «'''У дрымучых лясах'''» (1939, часопіс «Полымя») * «'''[[Язэп Крушынскі]]'''»: Раман. Кн.1. — Мінск : Дзяржвыд Беларусі, 1929. — 332 с. * Язэп Крушынскі: Раман. Кн.2. — Мінск : Дзяржвыд Беларусі, 1931. — 370 с. * «'''Выбраныя творы'''». — Мінск : Дзяржвыд Беларусі.ЛІМ, 1934. — 344 с — (Школьная серыя) Кнігі для дзяцей: * «'''Качачка-цацачка'''» (1927, казка) * «'''Вясной'''» (1928, вершы) * «'''Гаспадарка'''» (Вершы) / Малюнкі Е.Лапіна. — Мн.: Белдзяржвыд, 1930. * «'''Люцік'''»: Для дашк. ўзросту / З.Бядуля. — Мн., 1941. * «'''Хлопчык з-пад Гродна'''». — Мн. : Дзяржвыд пры СНК БССР. Рэд. дзіцячай літ., 1940. * «'''Мурашка-Палашка'''»: Казка / Змітрок Бядуля. — Мн.: Дзярж. выд-ва БССР, 1948. Дасьледаваньні ды нарысы: * {{Кніга|аўтар =|частка = |загаловак =«'''Жыды на Беларусі. Бытавыя штрыхі'''»|арыгінал = |спасылка =https://be.wikisource.org/wiki/%D0%96%D1%8B%D0%B4%D1%8B_%D0%BD%D0%B0_%D0%91%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%83%D1%81%D1%96|адказны = |выданьне = |месца =[[Менск]] |выдавецтва =Друкарня Я. А. Грынблята|год =1918|том = |старонкі = |старонак =32|сэрыя = |isbn = |наклад = }} * «'''Вера, паншчына і воля ў беларускіх народных казках і песьнях'''» / З.Бядуля. — Мн.: Сав. Беларусь, 1924. * «'''Дзесяць'''»: Нарысы. — Мн.: Белдзяржвыд, 1930. — (Мастацкае слова-масам). Шмат твораў і зборнікаў выйшлі пасьля сьмерці і ў пасьляваенныя гады: «'''Сярэбраная табакерка'''» (1958, казка і апавяданьні), «'''Дзень добры!'''» (1979, вершы, казкі, апавяданьні), асобныя вершы, казкі. * Przed wybuchem / Zmitrok Biadula. — Mińsk: PWB, Sektor Mniejszości Narodowych, 1935. — 259 с. * Збор твораў у 4-х тамах 1951—1953 г * Збор твораў: У 5т. / Рэд. І. Я. Навуменка. — Мн.: Маст.літ., 1986. == Творы == [[Файл:Паштовая марка Змітрок Бядуля.jpg|значак|Паштовая марка Беларусі]] * «Язэп Крушынскі» (1929—1932), сацыяльна-псыхалягічны раман === [[Публіцыстыка]] === * «Дзесяць прыказаньняў для памяці» (1917)<ref>{{артыкул|аўтар =Я—р.| частка = |загаловак =«Дзесяць прыказаньняў для памяці».|арыгінал = |спасылка =|адказны =[[Язэп Лёсік]]|выданьне=[[Вольная Беларусь (газэта)|Вольная Беларусь]]|тып=газэта|месца=[[Менск]]|выдавецтва= [[Беларускі нацыянальны камітэт (Менск)|Беларускі нацыянальны камітэт]]|год=28 траўня 1917|выпуск=|том=|нумар=1| старонкі=3|isbn=}}</ref> === Літаратурная крытыка === * «Штрыхі аб беларускай культуры». (1920)<ref>{{артыкул|аўтар =З. Бядуля.| частка = |загаловак = «Штрыхі аб беларускай культуры».|арыгінал = |спасылка =http://elibrary.mab.lt/handle/1/2305|адказны =[[Францішак Аляхновіч]]|выданьне=[[Беларускае жыцьцё (1919)|Беларускае жыцьцё]]|тып=часопіс|месца=[[Менск]]|выдавецтва= |год=28 студзеня 1920|выпуск=|том=|нумар=2(23)| старонкі= |isbn=}}</ref> * «Чаму яшчэ няма беларускага раману?» (1920)<ref>{{артыкул|аўтар =З. Бядуля.| частка = |загаловак = Чаму яшчэ няма беларускага раману?|арыгінал = |спасылка =http://elibrary.mab.lt/bitstream/handle/1/2305/219215-1920-6.pdf?sequence=26&isAllowed=y|адказны =[[Францішак Аляхновіч]]|выданьне=[[Беларускае жыцьцё (1919)|Беларускае жыцьцё]]|тып=часопіс|месца=[[Менск]]|выдавецтва= |год=11 сакавіка 1920|выпуск=|том=|нумар=7(29)| старонкі=5—5|isbn=}}</ref> === Аповесьці === * «Салавей» (1927, экранізавана і пастаўлена ў 1937 г., аднайменны балет у 1939 г.) * «Набліжэньне» (1935), аўтабіяграфічны твор * «У дрымучых лясах» (1939), аўтабіяграфічны твор * «Сярэбраная табакерка» (1940), аповесьць-казка === Апавяданьні === * «Сон Анупрэя» (1912) * «Пяць лыжак заціркі» (1912) * «Злодзей» (1912) * «На Каляды к сыну» (1913) * «Велікодныя яйкі» (1913) * «Маладыя дрывасекі» (1914) * «Летапісцы» (Вільня, 1914) * «Буслы» (1914) * «Мядзьведзь» (1914) * «Дудар» (1915) * «Туга старога Міхайла» (1915) * «Юлька» (Пасадзец, 1917)<ref>{{артыкул|аўтар =З. Бядуля.| частка = |загаловак = Юлька. (Пасадзец, 1917 г.)|арыгінал = |спасылка =http://elibrary.mab.lt/bitstream/handle/1/2305/219215-1920-6.pdf?sequence=26&isAllowed=y|адказны =[[Францішак Аляхновіч]]|выданьне=[[Беларускае жыцьцё (1919)|Беларускае жыцьцё]]|тып=часопіс|месца=[[Менск]]|выдавецтва= |год=11 сакавіка 1920|выпуск=|том=|нумар=6(28)| старонкі=3—5|isbn=}}</ref> * «Сьмерць пані» (1919)<ref name="bel. žyćcio">{{артыкул|аўтар =Зьмітрок Бядуля.| частка = |загаловак =Сьмерць пані|арыгінал = |спасылка =http://elibrary.mab.lt/bitstream/handle/1/2305/219215-1919-16.pdf?sequence=8&isAllowed=y|адказны =[[Францішак Аляхновіч]]|выданьне=[[Беларускае жыцьцё (1919)|Беларускае жыцьцё]]|тып=часопіс|месца=[[Вільня]]|выдавецтва= |год=6 кастрычніка 1919|выпуск=|том=|нумар=16| старонкі=4—6|isbn=}}</ref><ref>{{артыкул|аўтар =Зьмітрок Бядуля.| частка = |загаловак =Сьмерць пані|арыгінал = |спасылка =http://elibrary.mab.lt/bitstream/handle/1/2305/219215-1919-16.pdf?sequence=8&isAllowed=y|адказны =[[Францішак Аляхновіч]]|выданьне=[[Беларускае жыцьцё (1919)|Беларускае жыцьцё]]|тып=часопіс|месца=[[Вільня]]|выдавецтва= |год=13 кастрычніка 1919|выпуск=|том=|нумар=17| старонкі=3—7|isbn=}}</ref><ref>{{артыкул|аўтар =Зьмітрок Бядуля.| частка = |загаловак =Сьмерць пані|арыгінал = |спасылка =http://elibrary.mab.lt/bitstream/handle/1/2305/219215-1919-18.pdf?sequence=10&isAllowed=y|адказны =[[Францішак Аляхновіч]]|выданьне=[[Беларускае жыцьцё (1919)|Беларускае жыцьцё]]|тып=часопіс|месца=[[Вільня]]|выдавецтва= |год=21 кастрычніка 1919|выпуск=|том=|нумар=18| старонкі=2—7|isbn=}}</ref> * «Лясун» (1920)<ref name="žyćcio26">{{артыкул|аўтар =З. Бядуля. Ясакар.| частка = |загаловак =Лясун. У самоце (Пасадзец 1919 г.).|арыгінал = |спасылка =http://elibrary.mab.lt/handle/1/2305|адказны =[[Францішак Аляхновіч]]|выданьне=[[Беларускае жыцьцё (1919)|Беларускае жыцьцё]]|тып=часопіс|месца=[[Менск]]|выдавецтва= |год=9 лютага 1920|выпуск=|том=|нумар=4(26)| старонкі=5—7|isbn=}}</ref> * «Бондар» (1920) * «Дванаццацігоднікі» (1921) * «На зачарованых гонях» (1922) * «Тры крыжыкі» (1925) * «Фрося» (1939) === Мініятуры === * «Ральля» (1913) * «Гусьляр» (Менск 1918)<ref name="žyćcio22">{{артыкул|аўтар =Ясакар, З. Бядуля.| частка = |загаловак =Закляты скарб (Менск 23/VII—1919). Гусьляр (Менск 1918).|арыгінал = |спасылка =http://elibrary.mab.lt/bitstream/handle/1/2305/219215-1919-22.pdf?sequence=15&isAllowed=y|адказны =[[Францішак Аляхновіч]]|выданьне=[[Беларускае жыцьцё (1919)|Беларускае жыцьцё]]|тып=часопіс|месца=[[Менск]]|выдавецтва= |год=12 сьнежня 1919|выпуск=|том=|нумар=22| старонкі=4—5|isbn=}}</ref> * «Сымфонія» (Пасадзец 1918)<ref name="žyćcio23">{{артыкул|аўтар =Ясакар.| частка = |загаловак =Сымфонія (Пасадзец 1918 г.). Прысяга. (Менск, 1920 г.)|арыгінал = |спасылка =http://elibrary.mab.lt/bitstream/handle/1/2305/219215-1920-1.pdf?sequence=23&isAllowed=y|адказны =[[Францішак Аляхновіч]]|выданьне=[[Беларускае жыцьцё (1919)|Беларускае жыцьцё]]|тып=часопіс|месца=[[Менск]]|выдавецтва= |год=19 студня 1920|выпуск=|том=|нумар=1(23)| старонкі=4—7|isbn=}}</ref><ref name="žyćcio25">{{артыкул|аўтар =З. Бядуля. Ясакар.| частка = |загаловак =Сымфонія (Пасадзец 1918 г.). У поўнач (1920 г. — Менск.)|арыгінал = |спасылка =http://elibrary.mab.lt/handle/1/2305|адказны =[[Францішак Аляхновіч]]|выданьне=[[Беларускае жыцьцё (1919)|Беларускае жыцьцё]]|тып=часопіс|месца=[[Менск]]|выдавецтва= |год=9 лютага 1920|выпуск=|том=|нумар=3(25)| старонкі=5—7|isbn=}}</ref> * «Замчышча» (1920) * «За праўду» (1920) * «У жыцьцёвым змаганьні» (1920) * «Кволыя кветкі» (1920) * «Надыходзяць змрокі…» (1920) * «Пад песьняй салоўкі» (1920) === Вершы === * *** «На горне душы першы верш я каваў…» (Пасадзец, 1909) * *** «Начлежнікі пяюць…» (Пасадзец, 1910) * «Дазволь…» (Вільня, 1911) * *** «Лезе ў вочы зьзяньне месяца…» (1911) * *** «Вісіць серп залаты над спалоханым борам…» (Пасадзец, 1911) * *** «Абліта зьзяньнем зорак росная паляна…» (Пасадзец, 1911) * *** «Яшчэ бялелі касагоры…» (Пасадзец, 1911) * «Пастушка» (Пасадзец, 1911) * «Прыйдзіце» (Вільня, 1913) * «Ад крыві чырвонай» (Вільня, 5 кастрычніка 1914) * «Юда жэніцца…» (23 сакавіка 1915) * *** «Б’ецца восень халодная ў рэчную шыбу…» (Пасадзец, 1915) * «Калі хочаш пазнаць» (Вільня, 1915) * «Русалка»<ref>{{артыкул|аўтар =Ясакар.| частка = |загаловак =«Русалка». Верш.|арыгінал = |спасылка =|адказны =[[Язэп Лёсік]]|выданьне=[[Вольная Беларусь (газэта)|Вольная Беларусь]]|тып=газэта|месца=[[Менск]]|выдавецтва= Таварыства беларускай культуры|год=28 траўня 1917|выпуск=|том=|нумар=1| старонкі=1|isbn=}}</ref> * *** «Ты сьлязамі і крыжамі…» (Менск, 1917) * «Тры сьцежкі» (Менск, 27 сьнежня 1917) * «Жалезны воўк» (1917) * «Новы год» (1918) * «Беларускі шлях» (1918) * «На Вялікдзень» (1918) * «М. Багдановічу» (1918) * «Змаганьне» (1918) * «Май» (1918) * «Вясной» (Пасадзец, 1918) * «Восень»<ref>{{артыкул|аўтар =Ясакар.| частка = |загаловак =«Восень». Верш.|арыгінал = |спасылка =|адказны =[[Язэп Лёсік]]|выданьне=[[Вольная Беларусь (газэта)|Вольная Беларусь]]|тып=газэта|месца=[[Менск]]|выдавецтва= Таварыства беларускай культуры|год=20 лістапада 1918|выпуск=|том=|нумар=39—40| старонкі=1|isbn=}}</ref> * «Васеньні сон» (восень 1918)<ref>{{артыкул|аўтар =Ясакар.| частка = |загаловак =Васеньні сон, восень 1918.|арыгінал = |спасылка =http://elibrary.mab.lt/bitstream/handle/1/2305/219215-1919-19.pdf?sequence=11&isAllowed=y|адказны =[[Францішак Аляхновіч]]|выданьне=[[Беларускае жыцьцё (1919)|Беларускае жыцьцё]]|тып=часопіс|месца=[[Вільня]]|выдавецтва= |год=1 лістапада 1919|выпуск=|том=|нумар=19| старонкі=4—6|isbn=}}</ref> * «Pieśni» <ref>{{артыкул|аўтар =Jasakar.| частка = |загаловак =Pieśni.|арыгінал = |спасылка =http://elibrary.mab.lt/bitstream/handle/1/2305/219215-1919-3.pdf?sequence=16&isAllowed=y|адказны =[[Францішак Аляхновіч|Francišk Alechnowič]]|выданьне=[[Беларускае жыцьцё (1919)|Bielaruskaje žyćcio]]|тып=часопіс|месца=[[Вільня]]|выдавецтва= |год=6 lipnia 1919|выпуск=|том=|нумар=3| старонкі=6, 7|isbn=}}</ref> * «У самоце» (Пасадзец, 1919)<ref name="žyćcio26"/> * «Дзяўчыне» (Пасадзец, VI—1919)<ref name="bel. žyćcio"/> * «Закляты скарб» (Менск 23/VII—1919)<ref name="žyćcio22"/> * «Пара, пара…» (1920) * «Прысяга» (Менск, 1920)<ref name="žyćcio23"/> * «У поўнач» (Менск, 1920)<ref name="žyćcio25"/> * «Ваяцкая песьня», (1920)<ref>{{артыкул|аўтар =Зьмітрок Бядуля.| частка = |загаловак =Ваяцкая песьня|арыгінал = |спасылка =http://elibrary.mab.lt/handle/1/2801|адказны = |выданьне=[[Часопісь Міністэрства Беларускіх Справаў]]|тып=часопіс|месца=[[Коўна]]|выдавецтва= |год=1920|выпуск=|том=|нумар=1 (5)| старонкі=1|isbn=}}</ref> * «Беларускі ваяка» (1920)<ref>{{артыкул|аўтар =Зьмітрок Бядуля.| частка = |загаловак =Беларускі ваяка|арыгінал = |спасылка =http://elibrary.mab.lt/handle/1/2801|адказны = |выданьне=[[Часопісь Міністэрства Беларускіх Справаў]]|тып=часопіс|месца=[[Коўна]]|выдавецтва= |год=1920|выпуск=|том=|нумар=1 (5)| старонкі=1|isbn=}}</ref> * «Сьняжынкі» (1921) * «Беларусь» (1922), паэма * «На сьмерць [[Аляксандар Бурбіс|А. Бурбіса]]» (1922) * «Паходні» (1922) * «У ясных Крушнях», паэма * «З сказаў буры і віхуры», паэма * «Дзед», паэма * «Госьць», паэма * «Ярыла», паэма * «Палескія былі», паэма == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} == Літаратура == * {{Артыкул| аўтар = Уладзімір Бойка.| загаловак = Талент задушэўны, шчыры. | спасылка = https://files.knihi.com/Knihi/Pieryjodyka/nlb.by/Sucasnyja/LiM.pdf.zip/1961-36.pdf | мова = | выданьне = [[Літаратура і мастацтва]] | тып = газэта | год = 9 траўня 1961 | том = | нумар = 36 (1570) | старонкі = 3 | issn = | архіўная спасылка = | недасяжны}} * {{артыкул|аўтар =[[Антон Луцкевіч|Антон Новіна]].| частка = |загаловак =''Зьмітрок Бядуля''.|арыгінал = |спасылка =http://elibrary.mab.lt/bitstream/handle/1/2305/219215-1919-15.pdf?sequence=7&isAllowed=y|адказны =[[Францішак Аляхновіч]]|выданьне=[[Беларускае жыцьцё (1919)|Беларускае жыцьцё]]|тып=часопіс|месца=[[Вільня]]|выдавецтва= |год=29 верасьня 1919|выпуск=|том=|нумар=15| старонкі=3—4|isbn=}} * {{Артыкул| аўтар = [[Аляксандар Шлюбскі|Ал. Шлюбскі]]. | загаловак = Бядуля, як этнограф. | спасылка = https://digital.nlb.by/files/original/75b94c9411bf977b6e0b0987b2bb5490.pdf | мова = | выданьне =[[Полымя (часопіс)|Полымя]] | тып =часопіс | год = 1925 | том = | нумар = 2 | старонкі = 188—195 | issn = }} * [http://knihi.com/Zmitrok_Biadula/U_drymucych_lasach.html ''У дрымучых лясах''] (аўтабіяграфічны твор пісьменьніка) // Часопіс «Полымя», 1939 * {{Кніга|аўтар =|частка = |загаловак =Успаміны пра Зьмітрака Бядулю.|арыгінал =|спасылка = |адказны =Складальнікі: [[Янка Садоўскі|Я. І. Садоўскі]], [[Кастусь Цьвірка|К. А. Цьвірка]]|выданьне = |месца =[[Менск]] |выдавецтва =[[Мастацкая літаратура]] |год =1988|том = |старонкі = |старонак =176|сэрыя = |isbn =5-340-00075-3|наклад =3800}} * [http://slounik.org/80865.html Бядуля Змітрок] // {{Літаратура/Беларускія пісьменьнікі (1917—1990)}} * ''Змітрок Бядуля''. Выбраныя творы. — Мінск: «Кнігазбор», 2006. {{ISBN|985-6824-30-3}}. Сэрыя «Беларускі кнігазбор» * {{Кніга|аўтар =[[Алесь Марціновіч]].|частка = |загаловак =Змітрок Бядуля : «Будзь сам сабою, беларус...». |арыгінал = |спасылка = |адказны = |выданьне = |месца =[[Менск]] |выдавецтва =[[Харвест]] |год =2016|том = |старонкі = |старонак =62|сэрыя =100 выдатных дзеячаў беларускай культуры|isbn =978-985-18-3896-3|наклад =500}} * [[Іна Каліта]]. Мова твораў Змітрака Бядулі як фразеалагічная скарбонка.// Svět v obrazech a ve frazeologii — World in Pictures and in Phraseology. Praha: Univerzita Karlova, 2017, с. 129—143. * [[Іна Каліта]]. Эмацыянальная насычанасць як мастацкі сродак. // Rejestr emocjonalny języka, Siedlce: Akademie Podlaská, 2009, s. 51-54. * [[Іна Каліта]]. “Тры пальцы” Змітрака Бядулі ў чэшскім перакладзе. // Мова, літетратура, культура, фольклор, мистецтво народів світу: універсальне й унікальне [колективна монографія]. Суми: ВВП Мрія-1, 2021. == Вонкавыя спасылкі == {{Вікікрыніцы|Аўтар:Змітрок Бядуля|Зьмітрок Бядуля}} * [http://slounik.org/80865.html Біяграфія на Slounik.org] * [http://knihi.com/Zmitrok_Biadula/ Творы на «Беларускай Палічцы»] * [http://prajdzisvet.org/translators/120-biadulia-zmitrok.html Творы на «Прайдзісьвеце»] * [http://kamunikat.org/usie_knihi.html?pubid=13226 Творы на «Камунікаце»] * [https://web.archive.org/web/20100117043130/http://old.nlb.by/html/news2006/bjadulya.html ''120 год з дня нараджэньня З. Бядулі''] (Нацыянальная бібліятэка Беларусі) * {{Спасылка | аўтар = Анатоль Трафімчык. Ала Iвашкевiч. | прозьвішча = | імя = | аўтарlink = | суаўтары = | дата публікацыі = 22 красавіка 2026 | url = https://www.youtube.com/watch?v=yAet2bEZs3E | копія = | дата копіі = | загаловак = «На горне душы»: да 140-годдзя Змітрака Бядулі | фармат = | назва праекту = «Дыялогі пра культуру» | выдавец =[[Культура (радыё)|Рыдыё Кальтура]] | дата доступу = | accessyear = | мова = | камэнтар = }} {{Пісьменьнікі й паэты Беларусі}} {{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Бядуля, Зьмітрок}} [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў Пасадцы]] [[Катэгорыя:Беларускія літаратары]] [[Катэгорыя:Беларускія публіцысты]] [[Катэгорыя:Беларускія паэты і паэткі]] [[Катэгорыя:Беларускамоўныя паэты і паэткі]] [[Катэгорыя:Сябры літаратурнага аб’яднаньня «Маладняк»]] [[Катэгорыя:Сябры літаратурнага аб’яднаньня «Ўзвышша»]] [[Катэгорыя:Літаратары, вядомыя пад псэўданімамі]] [[Катэгорыя:Пахаваныя ва Ўральску]] [[Катэгорыя:Пахаваныя на Ўсходніх могілках Менску]] [[Катэгорыя:Супрацоўнікі і аўтары «Нашай Нівы»]] [[Катэгорыя:Асобы на беларускіх паштовых марках]] jpye48l0iqb4mphwamfadu32t0ttac4 10 43374 2668977 2390190 2026-05-10T08:52:36Z Dymitr 10914 выпраўленьне спасылак 2668977 wikitext text/x-wiki {{Навігацыйная табліца2 |назва_шаблёну = ІТ-Гіганты |назва = Буйныя [[кампутынг]]авыя кампаніі |кляса_карткі = hlist |стыль_карткі = vertical-align: middle; |стыль_групаў = width: 150px; |група_інфармацыі1 = [[Сотавая сувязь|Сотавае абсталяваньне]] |сьпіс1 = * [[Эпл|Apple]] * [[High Tech Computer Corporation|HTC]] * [[Motorola]] * [[Нокія (прадпрыемства)|Nokia]] * [[Palm, Inc.|Palm]] * [[Qualcomm]] * [[Research In Motion|RIM]] * [[Соні|Sony]] |група_інфармацыі2 = [[Канглямэрат (эканоміка)|Канглямэраты]] |сьпіс2 = * [[General Electric|GE]] * [[Hindustan Computers Limited|HCL]] * [[Hitachi, Ltd.|Hitachi]] * [[LG Electronics|LG]] * [[Matsushita Electric Industrial Co.|Matsushita]] * [[NCR Corporation|NCR]] * [[News Corporation|News Corp.]] * [[Philips]] * [[Самсунг Электронікс|Samsung]] * [[Siemens AG|Siemens]] * [[Соні|Sony]] * [[Thomson SA|Thomson]] * [[Toshiba]] * [[Vivendi]] |група_інфармацыі3 = [[Кампутарная тэхніка]] |сьпіс3 = * [[Acer Inc.|Acer]] * [[Эпл|Apple]] * [[Asus]] * [[Dell]] * [[Fujitsu Siemens Computers]] * [[HP Inc.|HP]] * [[Lenovo Group|Lenovo]] * [[Quanta Computer|Quanta]] * [[Соні|Sony]] * [[Toshiba]] |група_інфармацыі4 = [[Кампутарная сетка|Кампутарныя сеткі]] |сьпіс4 = * [[3Com]] * [[Alcatel-Lucent]] * [[Allied Telesis]] * [[Avaya]] * [[Cisco Systems|Cisco]] * [[Ericsson]] * [[Foundry Networks|Foundry]] * [[Huawei]] * [[Juniper Networks|Juniper]] * [[Nokia Siemens Networks|Nokia Siemens]] * [[Nortel]] * [[ZTE]] |група_інфармацыі5 = [[Даткам]]/[[Вэб-служба|вэб-службы]] |сьпіс5 = * [[Amazon.com]] * [[AOL]] * [[eBay]] * [[Гугл|Google]] * [[Windows Live|Microsoft]] * [[Yahoo!]] |група_інфармацыі6 = Кантрактныя вытворцы<br /> электронікі |сьпіс6 = * [[Celestica]] * [[Elcoteq]] * [[Flextronics]] * [[Foxconn]] * [[Jabil Circuit|Jabil]] * [[Kimball International|Kimball]] * [[Plexus Corporation|Plexus]] * [[Quanta Computer|Quanta]] * [[Sanmina-SCI Corporation|Sanmina-SCI]] * [[SMTC Corporation|SMTC]] * [[Solectron]] |група_інфармацыі7 = IT-паслугі |сьпіс7 = * [[Accenture]] * [[Affiliated Computer Services|ACS]] * [[Atos Origin]] * [[Avanade]] * [[BearingPoint]] * [[Booz Allen Hamilton]] * [[BT Group|BT]] * [[Capgemini]] * [[CGI Group|CGI]] * [[Cognizant Technology Solutions|Cognizant]] * [[Computer Sciences Corporation|CSC]] * [[Compuware]] * [[Deloitte Touche Tohmatsu|Deloitte]] * [[Electronic Data Systems|EDS]] * [[First Data]] * [[Fujitsu Consulting|Fujitsu]] * [[Getronics]] * [[HCL Technologies|HCL Tech]] * [[Hitachi Consulting]] * [[Hewlett Packard Enterprise|HP Enterprise]] * [[IBM Global Services]] * [[i-flex Solutions|i-flex]] * [[Indra Sistemas|Indra]] * [[Infosys]] * [[Keane (company)|Keane]] * [[KPIT Cummins|KPIT]] * [[Logica]] * [[Orange Business Services]] * [[PA Consulting Group|PA]] * [[Perot Systems|Perot]] * [[Science Applications International Corporation|SAIC]] * [[Sapient (company)|Sapient]] * [[Satyam Computer Services Ltd.|Satyam]] * [[Steria]] * [[Tata Consultancy Services|TCS]] * [[ThoughtWorks]] * [[TietoEnator]] * [[Titan Corp.|Titan]] * [[Unisys]] * [[Wipro Technologies|Wipro]] |група_інфармацыі8 = [[Кампутарная памяць]] |сьпіс8 = * [[EMC Corporation|EMC]] * [[Fujitsu]] * [[Maxtor]] * [[Network Appliance|NetApp]] * [[Самсунг Электронікс|Samsung]] * [[Seagate Technology|Seagate]] * [[Hitachi Global Storage Technologies|Hitachi]] * [[Western Digital]] |група_інфармацыі9 = [[Паўправаднік]]і |сьпіс9 = * [[Advanced Micro Devices|AMD]] * [[Analog Devices]] * [[Broadcom]] * [[Elpida Memory|Elpida]] * [[Fairchild Semiconductor|Fairchild]] * [[Freescale Semiconductor|Freescale]] * [[Skyworks Solutions|Skyworks]] * [[Hynix]] * [[Infineon Technologies AG|Infineon]] * «[[Інтэл]]» * [[Micron Technology|Micron]] * [[National Semiconductor|National]] * [[Nvidia]] * [[NXP Semiconductors|NXP]] * [[Qimonda AG]] * [[Renesas Technology|Renesas]] * [[Rohm]] * [[Sharp Corporation|Sharp]] * [[STMicroelectronics]] * [[Texas Instruments|TI]] * [[TSMC]] * [[VIA Technologies|VIA]] |група_інфармацыі10 = [[Праграмнае забесьпячэньне]] |сьпіс10 = * [[Activision Blizzard]] * [[Adobe]] * [[Эпл|Apple]] * [[CA, Inc.|CA]] * [[Electronic Arts|EA]] * [[IBM]] * [[Intuit]] * [[McAfee]] * [[Майкрасофт|Microsoft]] * [[Nintendo]] * [[Novell]] * [[Oracle Corporation|Oracle]] * [[Red Hat]] * [[SAP AG|SAP]] * [[Sega]] * [[Соні|Sony]] * [[Symantec]] * [[Take-Two Interactive]] * [[Ubisoft]] |група_інфармацыі11 = [[Сувязь (тэхніка)|Сувязь]] |сьпіс11 = * [[3 (telecommunications)|3]] * [[America Movil]] * [[AT&T]] * [[Bharti Airtel]] * [[Bharat Sanchar Nigam Limited|BSNL]] * [[BT Group|BT]] * [[Cablevision]] * [[Comcast]] * [[Deutsche Telekom]] * [[EarthLink]] * [[France Telecom]] * [[KPN]] * [[KT (telecommunication company)|KT]] * [[Nippon Telegraph and Telephone|NTT]] * [[Qwest]] * [[RCN Corporation|RCN]] * [[Rogers Communications|Rogers]] * [[SK Telecom]] * [[Sprint Nextel]] * [[Swisscom]] * [[Telecom Italia]] * [[Telefonica]] * [[Telenor]] * [[Telmex]] * [[Telstra]] * [[Time Warner]] * [[Турксэл|Turkcell]] * [[Verizon Communications|Verizon]] * [[Virgin Media|Virgin]] * [[Vodafone]] |група_інфармацыі12 = Вэртыкальна інтэграваныя<br />вытворцы электронікі |сьпіс12 = * [[Эпл|Apple]] * [[HP Inc.|HP]] * [[IBM]] * [[NEC]] * [[Sun Microsystems|Sun]] }}<noinclude>[[Катэгорыя:Вікіпэдыя:Шаблёны:Кампутары]]</noinclude> rfuk4btvqe3nq3exifa899fyqqvwijt 0 55493 2668899 2668827 2026-05-09T15:35:36Z Дамінік 64057 2668899 wikitext text/x-wiki {{Іншыя значэньні|Малішаў}} {{Населены пункт/Беларусь |Назва = Малішаў |Статус = былая вёска |Назва ў родным склоне = Малішава |Лацінка = Mališaŭ |Герб = |Сьцяг = |Гімн = |Дата заснаваньня = перад 1600 годам |Першыя згадкі = 1600 |Статус з = |Магдэбурскае права = |Былая назва = |Мясцовая назва = |Вобласьць = [[Гомельская вобласьць|Гомельская]] |Раён = [[Хвойніцкі раён|Хвойніцкі]] |Сельсавет = |Гарадзкі савет = |Старшыня гарвыканкаму = |Пасада кіраўніка = |Кіраўнік = |Плошча = |Крыніца плошчы = |Вышыня = |Унутраны падзел = |Колькасьць насельніцтва = 370 |Год падліку колькасьці = 2010 |Крыніца колькасьці насельніцтва = |Тэндэнцыя колькасьці насельніцтва = |Этнічны склад насельніцтва = |Год падліку этнічнага складу = |Нацыянальны склад насельніцтва = |Год падліку нацыянальнага складу = |Колькасьць двароў = |Год падліку колькасьці двароў = |Крыніца колькасьці двароў = |Паштовы індэкс = 247628 |СААТА = |Выява = |Апісаньне выявы = |Шырата градусаў = 51 |Шырата хвілінаў = 53 |Шырата сэкундаў = 8 |Даўгата градусаў = 30 |Даўгата хвілінаў = 0 |Даўгата сэкундаў = 33 |Пазыцыя подпісу на мапе = зьверху |Водступ подпісу на мапе = 2.5 |Commons = |Сайт = }} '''Ма́лішаў'''<ref>{{Літаратура/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Гомельская вобласьць}} С. 311. Сустракаецца таксама варыянт '''Ма́лешаў'''</ref> — былая вёска ў [[Хвойніцкі раён|Хвойніцкім раёне]] [[Гомельская вобласьць|Гомельскай вобласьці]]. Цяпер у складзе места [[Хвойнікі]]. [[Файл:POL COA Bończa.svg|100пкс|значак|зьлева|Герб Боньча роду Харлінскіх]][[File:Jastrzębiec Abramowiczów.jpg|100пкс|значак|зьлева|Герб Ястрабец зьменены паноў Абрамовічаў.]][[Файл:Маёнтак М. Абрамовіча ў рэестры 1634 г.jpg|значак|зьлева|170пкс|Маёнтак М. Абрамовіча ў рэестры 1634 г.]][[Файл:Маёнтак М. Абрамовіча ў 1640 г.jpg|значак|зьлева|170пкс|Маёнтак М. Абрамовіча ў 1640 г.]][[Файл:Анатацыя акту продажу добраў М. Абрамовіча ў 1646 г.png|значак|зьлева|170пкс|Малішаў (''Meleszów'') у анатацыі да акту продажу добраў М. Абрамовіча ў 1646 г.]][[Файл:Хвойніцкая воласьць. 1683 г.jpg|значак|170px|Малішаў у люстрацыі 1683 г.]] == Гісторыя == === Карона Каралеўства Польскага ў Рэчы Паспалітай === Паводле пісьмовых крыніцаў, Малішаў вядомы ад 1600 году як сяло ў [[Астрагляды|Астраглядаўскім]] маёнтку паноў Харлінскіх, месьціўся ў [[Кіеўскае ваяводзтва|Кіеўскім ваяводзтве]] [[Карона Каралеўства Польскага|Каралеўства Польскага]]{{заўвага|С. В. Марцэлеў атаясаміў хвойніцкі Малішаў зь вёскай, якую кароль Казімер падараваў пану Алёхну Дылю яшчэ ў XV ст., геаграфічна зьмясьціўшы яго ў [[Менскае ваяводзтва|Менскім ваяводзтве]], калі тое не існавала<ref name="fn1">{{Літаратура/Гарады і вёскі Беларусі|2-2}} С. 448—449</ref>. Неадэкватнасьць сьцьвярджэньня робіцца відавочнай, дзеля чаго дастаткова зьвярнуцца да самой крыніцы<ref>Русская историческая библиотека. Т. XXVII. Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 1: Книга записей. Т. 1. – С.-Петербург, 1910. Стб. 83–95</ref>.}}. 26 чэрвеня т. г. sioło Mal''e''szow адпісанае Шчасным Харлінскім сыну Мікалаю. 12 чэрвеня 1618 году пан Мікалай Харлінскі паклікаў у суд панства Гальшку з Гулевічаў і Міхала Лозкаў за тое, што іх падданыя з маёнтку Загальле адабралі валоў у яго падданых з Паселічаў, Карчовага, Малішава, Хвойнікаў і інш., ды ўвялі іх да добраў Рожава. 7 чэрвеня 1623 года ўдава Гальшка Харлінская судзілася з панамі Станіславам, Юрыем і іншымі Харлінскімі, родзічамі мужа Мікалая, за гвалтоўны наезд на замак і вёску Астраглядавічы, мястэчка Новы Харленж (Хвойнікі), вёскі Хвойнікі, Стралічаў, Паселічы, Малішаў{{заўвага|Яшчэ названыя 18 паселішчаў, акрамя "іnszych wsiów i przysiołków".}}<ref>Źródła dziejowe. T. XXI. Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym. T. X. Ziemie ruskie. Ukraina (Kijów - Bracław). Dział II-gi. Opisane przez Aleksandra Jabłonowskiego. – Warszawa, 1894. S. 60, 281, 637</ref>. У 1627 г. пані Гальшка (Гэлена) Харлінская склала тэстамэнт, паводле якога добра Астраглядавічы пераходзілі да ваяводзіча смаленскага [[Мікалай Абрамовіч|Мікалая Абрагамовіча (Абрамовіча)]]<ref>Аrchiwum Główny Akt Dawnych w Warszawie (далей: AGAD. APiJ). Аrchiwum Рrozorów і Jelskich. Sygn. 1. S. 56</ref>, жанатага зь яе дачкой Евай. У 1628 годзе з двух дымоў вёскі Мал''е''шаў пана М. Абрагамовіча выплачвалася па тры злотых<ref>Архив Юго-Западной России (далей: Архив ЮЗР). Ч. 7. Т. 1: Акты о заселении Юго-Западной России. – Киев, 1886. С. 396 – 397</ref>. У дакумэнтах 1631 г. Малішаў згаданы ў пераліку паселішчаў Астраглядаўскага маёнтку, часткі якога Шчасны (малодшы) і Самуэль Харлінскія ўрэшце згадзіліся саступіць за плату пану М. Абрамовічу і пану Лукашу Мадлішэўскаму, мужу ўдавы пані Гальшкі Харлінскай<ref>AGAD. APiJ. S. 59</ref>. Згодна з дакумэнтам пад назвай «Regestr wybirania podymnego jednego w powiecie Owruckim w roku... 1634», пан Мікалай Абрамовіч з кожнага зь сямі дымоў (×6 – прыкладна 42 жыхары) Малішава мусіў выплачваць па 15 грошаў<ref>Центральний державний історичний архів України в м. Києві (ЦДІАУК). Ф. 11. Опис 1. Справа 9. А. 928; Сергій Шинкар. Подимний податок Овруцького повіту від 1634 року: на що збирала гроші місцева шляхта? // Літопис Волині. Всеукраїнський науковий часопис. Число 16. — Луцьк: Східноєвропейський національний університет імені Лесі Українки, 2016. С. 107—115. Додаток. С. 112</ref>. Паводле тарыфу падымнага «dwoiego» Кіеўскага ваяводзтва 1640 году, з 7 дымоў сяла Малішава застаўнага ўладальніка пана Васіля Сіліча выбіралася 7 злотых<ref>ЦДІАУК. Ф. 11. Оп. 1. Спр 9. А. 876; Archiwum Państwowe w Krakowie. Archiwum Młynowskie Chodkiewiczów. Mikr. № J – 14970. Sygn. 404. S. 195</ref>. 24 сьнежня 1642 году ад імя Мікалая Абрамовіча складзены запіс «вечнага продажу» пагразлых у даўгах Астраглядавічаў і Хвойнікаў (і Малішава) кіеўскаму падстолію [[Максыміліян Бжазоўскі|Максыміліяну Бжазоўскаму]], пра што Лукаш Мадлішэўскі выказваў клопат яшчэ ў лісьце ад 29 чэрвеня 1641 году. Але канчаткова гэтая справа была ўлагоджаная ажно 17 красавіка 1646 году, прытым названая сума ў 200 000 злотых<ref>AGAD. APiJ. Sygn. 1. S. 67-68; Інстытут рукапісу Нацыянальнай бібліятэкі Украіны імя У. І. Вярнадзкага. Ф. 1. Спр. 4104. № 2881</ref>. 26 чэрвеня 1664 году дачка нябожчыка Максыміліяна Бжазоўскага, берасьцейскага ваяводы, Зофія перапісала спадчынныя маёнткі ў Кароне (Астраглядавічы з Хвойнікамі і Малішавам таксама) і Берасьцейшчыне на мужа, князя [[Канстанцін Ян Шуйскі|Канстанціна Яна Шуйскага]]<ref>AGAD. APiJ. Sygn. 1. S. 69.</ref>. [[Файл:Герб князёў Шуйскіх.png|100пкс|значак|Герб Сьвяты Юры (Георгі Пераможац) князёў Шуйскіх{{Заўвага|Выява з надмагільля Віталіса Шуйскага (†1. VI. 1849) у в. Чыжэўшчына (былыя Крупчыцы) Жабінкаўскага р-ну Берасьцейшчыны. Фота Анатоля Бензярука.}}.]] У люстрацыі падымнага Оўруцкага і Жытомірскага паветаў Кіеўскага ваяводзтва 1683 году без указаньня сумы запісана, што пан Шуйскі мусіў плаціць падатак з 5 дымоў вёскі Малішаў{{заўвага|Выдаўцы дакумэнту ў 1886 г. прыпісалі тыя 5 дымоў, замест 17 сваіх, Дворышчу, а сам Малішаў нават не згадалі<ref>Архив Юго-Западной России (Архив ЮЗР). Ч. 7. Т. 1. Акты о заселении Юго-Западной России. – Киев, 1886. С. 488–489</ref>.}}<ref>ЦДІАУК. Ф. 15. Оп. 1. Спр. 3. А. 734</ref>. Імаверна, жыхары Малішава былі ў ліку 71 дыму{{заўвага|Не 77, як запісана ў выданьні 1886 г.}} (×6 — каля 426 чалавек) Хвойніцкага маёнтку князя Канстанціна Яна Шуйскага, якія паводле зьвестак Мацьвея Celain'a на 30 кастрычніка 1686 году з-за гвалту як ад казакоў, так і ад жаўнераў урадавых войскаў, адыйшлі ў больш спакойныя мясьціны. Але, магчыма, менавіта пра адыход малішаўскіх 4 дымоў раней, 14 верасьня, паведаміў Самуйла Андрэеўскі, падданы харунжага берасьцейскага пана Шуйскага, калі назваў вёску Макалевічы{{заўвага|Сярод уладаньняў князя Шуйскага вёска з такой назвай невядомая.}}<ref>ЦДІАУК. Ф. 15. Оп. 1. Спр. 5. А. 90, 90зв., 92зв.; Архив ЮЗР. Ч. 7. Т. 1. – С. 550, 551, 553</ref>. У інвэнтары 1698 г. маёнтку князя Дамініка Шуйскага, харунжага берасьцейскага, Малішаў, а таксама Гарошкаў, Карчовае ды невядомыя сёньня Мікалаеўка і Клешчаўка пазначаныя як запусьцелыя (wsi puste)<ref>НГАБ у Мінску. Ф. 320. Воп. 1. Спр. 1. А. 133 адв.</ref>. Няма ніякіх зьвестак пра вёску ў рэвізіі 1716 г. і ў інвэнтары 1721 г., калі ад пасэсара ксяндза-біскупа Юзафата Парышэвіча, пробашча астраглядаўскага, абцяжараныя даўгамі добры Хвойнікі перайшлі да князя Мікалая Шуйскага, старэйшага сына папярэдняга {{падказка|дзедзіча|спадчынны ўладальнік}}. [[Файл:Няпоўны сьпіс габрэяў у Брагіне. 1784 г.jpg|значак|зьлева|170px|Габрэі ў Малішаве. 1784 г.]] Адсутнічае інфармацыя пра паселішча ў тарыфах падымнага падатку [[Оўруч|Оўруцкага]] павету Кіеўскага ваяводзтва 1734 і 1754 гадоў. Тады Хвойнікамі валодалі малодшы сын князя Дамініка Шуйскага Ігнацы, потым яго ўдава княгіня Людвіка (з роду Збароўскіх) з новым мужам панам Юзафам Быстрым, старостам ліноўскім. У габрэйскім перапісе 1784 году нарэшце{{заўвага|У перапісах 1765 і 1778 г. яшчэ не было.}} засьведчана пражываньне ў Малішаве пяці głow żydowskich, што належалі да Хвойніцкага кагалу<ref>ЦДІАУК. Ф. 11. Оп. 1. Спр. 87. А. 1108зв.; Архив ЮЗР. Ч. 5. Т. 2. Переписи еврейского населения в юго-западном крае в 1765—1791 гг. — Киев, 1890. С. 392</ref>. === Пад уладай Расейскай імпэрыі === [[Файл:Герб уласны роду Прозараў.png|100пкс|значак|зьлева|Герб уласны роду Прозараў]] У выніку другога падзелу [[Рэч Паспалітая|Рэчы Паспалітай]] (1793) вёска Малішаў апынулася ў межах Чарнігаўскага намесьніцтва (губэрні), з 1796 г. у складзе ўпарадкаванага [[Рэчыцкі павет (Менская губэрня)|Рэчыцкага павету]] Маларасейскай, а з 29 жніўня 1797 г. [[Менская губэрня|Менскай губэрні]] [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]]<ref>Насевіч В., Скрыпчанка Т. Рэчыцкі павет / В. Насевіч, Т. Скрыпчанка // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі: у 6 т. – Т. 6. Кн. 1. – Мінск: БелЭн, 2001. C. 181–182</ref>. Паводле рэвізіі 1795 году тут было 15 двароў, у якіх жылі людзі прыгоннага стану, 44 мужчыны і 50 жанчын. Прозьвішчы – Дрозд, Каток, Бандарэнка, Шматко, Турчын, Канопчанка, Баран, Ліцьвінка. Побач, акрамя таго, у 10 дварах пражывалі 41 мужчына і 42 жанчыны зь ліку людзей, пакуль што (за выключэньнем безьзямельнай шляхты Цішкевічаў), асабіста вольных. Прозьвішчы – Зубко (Зубок), Тышкоўскі (Цішкоўскі), ізноў жа Турчын, Тышкевіч (Цішкевіч), Сітнік<ref>НГАБ. Ф. 333. Воп.9. Спр. 59. А. 190 – 195</ref>. У наступным 1796 годзе Малішаў згаданы сярод уладаньняў пана ''Людвіка''{{Заўвага|Тут, напэўна, дапушчана памылка прачытаньня тэксту рэвізіі, бо ў ёй згаданая Людвіка з князёў Шуйскіх Прозарава, жонка абознага Караля.}} Прозара, якія былі перайшлі «в казну», але потым «по высочайшему повелению» вернутыя Луізе Прозаравай, спадчыннай іх уладальніцы<ref>Петреченко І. Є. «Камеральное описание… Речицкой округи» 1796 р.: інформаційний потенціал пам’ятки // Днепровский паром. Природное единство и историко-культурное взаимодействие белорусско-украинского пограничья / Материалы международной конференции (26-27 апреля 2018 г., г. Гомель). – Минск, 2018. С. 70 – 71</ref>. 2 лютага 1807 году фальварак Паселічы зь вёскамі Паселічы і Малішаў аддадзены ў пажыцьцёвую арэнду пані Караліне Крушэўскай за штогадовую выплату 9 800 польскіх злотых пры ўмове, што ў выпадку сьмерці пані Людвікі Прозар тая арэнда будзе спынена<ref>AGAD. APiJ. Sygn. 14. S. 8</ref>. Паводле інвэнтару 1844 г., Малішаў – у складзе маёнтку Хвойнікі пана Ўладыслава Прозара. У сьпісе незацьверджанай у правох расейскага дваранства шляхты названыя сямействы Мікалая, сына Сымона, Базыля, сына Рыгора, Яна, сына Уладыслава, Яна, сына Казімера, Цішкевічаў (агулам 38 чалавек), жыхароў Малішава<ref>НГАБ. Ф. 443. Воп. 1. Спр. 1. А. 7-27адв.: Список лицам, состоящим в числе дворян 2-го разряда Речицкого уезда, кои не представили в Минское Дворянское собрание в срок, назначенный Высочайшими указами 5 июля 1838 и 5 ноября 1841 годов доказательств о дворянском своем происхождении. Составлен июля 17 дня 1844 года.</ref>. З кліравой ведамасьці Пакроўскай царквы ў Хвойніках за 1847 год вынікае, што за 2 вярсты{{Заўвага|У кліравых 1869 і 1875 г. адлегласьць ад царквы пазначаная ў 3 вярсты.}} ў 5 і 2/4 двара{{Заўвага|Так запісана ў крыніцы. Але, як засьведчыў іерэй Расьціслаў Бандарэнка, меліся на ўвазе не вясковыя сядзібы, а царкоўныя двары, кожны зь якіх мусілі складаць 4 мужчынскія душы.}} вёскі Малешаў жылі 22 асобы мужчынскага і 28 асобаў жаночага полу зь ліку яе прыхаджанаў<ref>НГАБ. Ф. 136. Воп. 1. Спр. 41952. А. 191адв.</ref>. [[Файл:Фрагмэнт сьпісу Астраглядавіцкай парафіі 1857 г.png|значак|170px|Фрагмэнт сьпісу Астраглядавіцкай парафіі 1857 г.]][[Файл:У прыходзе Пакроўскай царквы 1857 г. (фрагмэнт).png|значак|зьлева|170px|У прыходзе Пакроўскай царквы 1857 г. (фрагмэнт)]][[File:Мястэчка Хойнікі на карце Ф. Ф. Шуберта.png|значак|зьлева|170пкс|Малішаў на мапе Шубэрта-Тучкова з праўкамі 1860-х гг.]] [[File:Мястэчка Хойнікі на карце Ф. Ф. Шуберта.png|значак|170пкс|Малішаў на мапе Шубэрта-Тучкова з праўкамі 1860-х гг.]] У «Списках населённых мест Минской губернии по уездам, приходам, еврейским обществам со сведениями об их расположении и народонаселении [Дело]: 1857 г.» засьведчана, што 51 жыхар абодвух полаў зь вёскі Малішаў быў прыхаджанінам Хвойніцкай Сьвята-Пакроўскай царквы, а 57 малішаўскіх мужчын і 58 жанчын зьўляліся парафіянамі Астраглядаўскага касьцёлу Ўнебаўзяцьця Найсьвяцейшай Панны Марыі<ref>Расейскі дзяржаўны гістарычны архіў. Ф. 1290. Воп. 4. Спр. 79. А. 382, 666</ref>. У парэформавы пэрыяд Малішаў адміністрацыйна належаў да Хвойніцкай воласьці. Кліравая ведамасьць за 1869 год падае зьвестку пра тутэйшых 71 мужчыну і 69 жанчын з 17 і 3/4 двара, якія былі прыхаджанамі царквы ў Хвойніках<ref>НГАБ. Ф. 136. Воп. 1. Спр. 40899. А. 220адв.</ref>. На пачатак 1870 года тут налічвалася 102 мужчынскія душы сялян-уласьнікаў, прыпісаных да Малішаўскага сельскага таварыства, трое аднадворцаў (Цішкевічы), прыпісаных да воласьці<ref>Список волостей, обществ и селений Минской губернии на 01. 01. 1870 г. – Минск, 1870. Л. 68об.</ref>. Згодна зь ведамасьцю Пакроўскай царквы на 1875 год, яе прыхаджанамі былі 77 асобаў мужчынскага і 82 асобы жаночага полу з 20 двароў вёскі Малішаў<ref>НГАБ. Ф. 136. Воп. 1. Спр. 40937. А. 234, 239адв.; гл. таксама: Минские епархиальные ведомости. — Минск, 1876. № 10. С. 458; Описание церквей и приходов Минской епархии. VIII. Речицкий уезд. — Минск, 1879. С. 140</ref>. Згодна зь перапісам 1897 года, тут было 69 двароў і 454 жыхары<ref name="fn1"/>. На 1909 год у Малішаве — 88 двароў з 610 жыхарамі<ref>Список населённых мест Минской губернии. / Сост. В. С. Ярмолович. – Минск, 1909. С. 118</ref>. === Найноўшы час === 9 лютага 1918 году, яшчэ да падпісаньня [[Берасьцейскі мір|Берасьцейскага міру]] з бальшавіцкай Расеяй (3 сакавіка), [[Нямецкая імпэрыя|Нямеччына]] перадала паўднёвую частку Беларусі [[Украінская Народная Рэспубліка|Украінскай Народнай Рэспубліцы]]. У адказ на гэта, 9 сакавіка [[Другая Ўстаўная грамата|Другой Устаўной граматай]] тэрыторыя абвешчана часткай [[Беларуская Народная Рэспубліка|Беларускай Народнай Рэспублікі]]. Малішаў у складзе Хвойніцкай воласьці, аднак, апынуўся ў часова створанай 15 чэрвеня Палескай губэрні з цэнтрам у Рэчыцы, з кастрычніка – у Мазыры. Ад 18 траўня тут дзейнічала "варта [[Украінская дзяржава|Украінскай Дзяржавы]]" гэтмана [[Павал Скарападзкі|Паўла Скарападзкага]]<ref>Ціхаміраў А. В. Станаўленне і развіццё беларуска-украінскіх адносін у 1918 – 1920 гг. // Веснік БДУ. Сер. 3. 2005. № 3. С. 28 – 32; Грицкевич А. П. Борьба за Украину, 1917 – 1921 / А. П. Грицкевич; под науч. ред. А. Е. Тараса. – Минск: Современная школа, 2011. С. 92 – 93; Ільїн, О. Західне Полісся в Українській Державі гетьмана Скоропадського (Історія в документах) / О. Ільїн // Над Бугом і Нарвою : український часопис Підляшшя. – 2014. № 3. С. 42; Валентина Метлицька. Тимчасова німецька окупація та її вплив на долю східного Білоруського Полісся (березень 1918 — січень 1919 рр.). // Україна та Німеччина: міждержавні відносини: збірник наукових праць / ред. кол. Владислав Верстюк (гол.), Степан Віднянський, Руслан Пиріг, Ірина Матяш, Дмитро Вєдєнєєв, Володимир Бойко, Дмитро Казіміров. — Чернігів: Сіверський центр післядипломної освіти, 2018. С. 286—296 (артыкул беларускамоўны); Замойский А. С. Брагин и местечки юго-восточной Беларуси в условиях перехода от войны к миру. 1918 – 1922. // Брагинщина в контексте истории белорусско-украинского пограничья: сборник научных статей / редкол. А. Д. Лебедев (отв. ред.) [и др.]. — Минск: Четыре четверти, 2018. С. 85</ref>. 1 студзеня 1919 году, згодна з пастановай І зьезду КП(б) Беларусі Хвойніцкая воласьць увайшла ў склад [[ССРБ|Сацыялістычнай Савецкай Рэспублікі Беларусі]], аднак 16 студзеня разам зь іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі была далучаная да [[РСФСР]]. Згодна з дакумэнтам «Сведения о количестве учащихся школ Хойникской волости Речицкого уезда», у Малішаве працавалі дзьве школы першай ступені (г. зн. пачатковыя): у адной, агульнай, на 8 сьнежня 1920 і на 15 красавіка 1921 году, адпаведна, – 61 і 109 вучняў, у другой, польскай, – 21 і 25 вучняў<ref>Дзяржаўны архіў Гомельскай вобласьці. Ф. 68. Воп. 1. Спр. 16. А. 19</ref>. [[Файл:Пасёлак Лянтэрня на карце, складзенай ў 1924-26 гг.jpg|значак|зьлева|170пкс|Малішаў, Хвойнікі, Валокі, Забалацьце на мапе [[Рабоча-сялянская Чырвоная армія|РККА]] 1926 г.]] Пасьля другога ўзбуйненьня [[БССР]], ад 8 сьнежня 1926 да 30 сьнежня 1927 году вёска – цэнтар Малішаўскага сельсавету Хвойніцкага раёну Рэчыцкай, ад 9 чэрвеня 1927 году Гомельскай акругі [[БССР]]. 30 сьнежня 1927 году сельсавет скасаваны, а тэрыторыя далучана да Валоцкага сельсавету. У 1930 годзе арганізаваны калгас «Красный Рассветовец», працавалі вятрак і кузьня. З 20 лютага 1938 году Малішаў — у [[Палеская вобласьць|Палескай вобласьці]] з цэнтрам у [[Мазыр]]ы. У 1939 годзе ў вёску пераселеныя жыхары пасёлку «Новый Путь». 71 жыхар Малішава загінуў на франтах [[Другая сусьветная вайна|Другой сусьветнай вайны]]. З 8 студзеня 1954 году Малішаў — у складзе Гомельскай вобласьці. Паводле перапісу 1959 году ў вёсцы было 936 жыхароў. Малішаў — у складзе Хвойніцкага пассавету і калгасу імя М. І. Калініна з цэнтрам у вёсцы [[Валокі (Хвойнікі)|Валокі]]), працавалі клуб, бібліятэка, фельчарска-акушэрскі пункт, адзьдзяленьне сувязі<ref name="fn1"/>. 1 сьнежня 2009 года вёска далучаная да места [[Хвойнікі]]<ref>[https://web.archive.org/web/20131029210409/http://www.pravo.by/pdf/2009-309/2009-309(003-022).pdf Об изменении административно-территориального устройства Хойникского района Гомельской области]{{Ref-ru}} / Решение Гомельского областного Совета депутатов от 1 декабря 2009 г. № 290</ref>. == Насельніцтва == * 1999 год — 475 чалавек * 2009 год — 370 чалавек == Вуліцы і завулкі == * Малішаўская вуліца з аднайменным завулкам * Прыазёрная вуліца * Сасновая вуліца з завулкам * Шасэйная вуліца з завулкам * Зялёны завулак == Асобы == * Аляксандар Зелянкоўскі (1921 — 1997) — заснавальнік і першы дырэктар Хвойніцкага раённага краязнаўчага музэя<ref>[http://hojniki.ucoz.ru/index/zeljankowski/0-198# Клаўдзія Босак. Нязгасны прамень святла.]</ref>. == Заўвагі == {{Заўвагі|2}} == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} == Літаратура == * {{Літаратура/Гарады і вёскі Беларусі|2-2}} {{Хвойніцкі раён}} [[Катэгорыя:Колішнія населеныя пункты Хвойніцкага раёну]] [[Катэгорыя:Хвойнікі]] 63ngah3pbquj86w63d5ag6ybuwmovxb 0 56447 2668874 2204122 2026-05-09T13:49:15Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2668874 wikitext text/x-wiki {{Герарх}} Япіскап '''Ігна́цій''' (у сьвеце — '''Дзьмітры Аляксандравіч Бранчанінаў'''; 5 лютага 1807, сяло [[Пакроўскае (Юраўскі сельсавет)|Пакроўскае]], [[Гразавецкі павет]], [[Валагодзкая губэрня]] — 30 красавіка 1867 [[Бабаеўскі манастыр]], цяпер у [[Кастрамская вобласьць|Кастрамской вобласьці]], [[Расея]]) — япіскап [[Расейская праваслаўная царква|Расейскай праваслаўнай царквы]]. Багаслоў і прапаведнік вельмі кансэрватыўных поглядаў. Услаўлены Расейскай праваслаўнай царквой у ліку сьвяціцеляў на Памесным Саборы [[РПЦ]] 1988 году. Памяць — 30 красавіка па [[юліянскі каляндар|юліянскім каляндары]]. == Біяграфія == Нарадзіўся 5 лютага 1807 году ў сяле Пакроўскім Гразавецкага павету Валагодзкай губэрні; належаў да старадаўняга дваранскага роду [[Бранчанынавы]]х. Яшчэ ў дзяцінстве адчуў схільнасьць да глыбокай малітвы і адзіноты. У 1826, на патрабаваньне бацькі, Дзьмітры скончыў Ваенную інжынэрную вучэльню. Перад юнаком адчынялася блішчалая сьвецкая кар’ера, але ён падае прашэньне аб адстаўцы, жадаючы прыняць манаства. Прашэньне здаволенае не было, і Дзьмітры Аляксандравіч накіраваўся на службу ў [[Дынабург|Дынабурскую]] крэпасьць, дзе цяжка захварэў і неўзабаве быў вызвалены ад сьвецкіх прац. Па выздараўленьні ён паступіў паслушнікам у [[Аляксандра-Сьвірскі манастыр]]. Затым перайшоў са сваім старцам, іераманахам Леанідам (Львом) у [[Опціна пустынь|Опціну пустынь]]. [[Файл:Ignatius Brianchaninov.png|значак|Ігнацій (Бранчанінаў)]] 28 чэрвеня 1831 япіскапам Валагодзкім Стафанам быў пастрыжаны ў манаства зь імем Ігнацій у гонар сьвятога пакутніка [[Ігнат Антыяхійскі|Ігнація Баганосца]]; 4 ліпеня быў пасьвячоны ў ерадыякана, а 25 ліпеня — у ераманаха. Празь некаторы час быў вызначаны настаяцелем Пельшэмскага Лапотава манастыра. 28 студзеня 1833 году быў узьведзены ў сан ігумена. У тым жа годзе яму было даручана кіраваньне прыйшэлай у запусьценьне [[Троіца-Сергіева Пустэль|Троіца-Сергіевай пустэльлю]] пад [[Пецярбург]]ам. Новаму, узьведзенаму ў сан архімандрыта настаяцелю атрымалася прывестці яе як у парадак духоўны, так і ў гаспадарчы. Тут быў створаны хор, парады якому даваў [[Міхаіл Глінка]]. 27 кастрычніка 1857 году ў пецярбурскім Казанскім саборы быў хіратанісаны ў япіскапа Каўкаскага і Чарнаморскага; [[4 студзеня]] 1858 прыбыў у [[Стаўрапаль]]. За нядоўгі чатырохгадовы тэрмін кіраваньня япархіяй Сьвяціцелю атрымалася наладзіць яе жыцьцё, але хвароба прымусіла яго прасіць аб звальненьні на супакой. У 1861 прашэньне было здаволенае і ён зьехаў у Мікола-Бабаеўскі манастыр [[Кастрамская япархія|Кастрамской япархіі]], дзе вёў адасобленае малітоўнае жыцьцё, стварыў шматлікія вядомыя творы («Прынашэньне сучаснаму манаству», «Ацечнік» і інш.), працягваў перапіску з духоўнымі дзецьмі. 16 красавіка 1867, у першы дзень [[Вялікдзень|Вялікадню]], ён адслужыў сваю апошнюю Літургію. Сканаў 30 красавіка 1867 году. Пасьля кананізацыі ягоныя моцы былі перанесеныя Толскі манастыр у [[Яраслаўская вобласьць|Яраслаўскай вобласьці]]. == Меркаваньні пра сьвяціцеля == {{Цытата|Япіскап Ігнацій. Для нас сёньня ён мае падвойнае значэньне: ён ня толькі сьвяты Айцец, які жыў у блізкія нам часы, але яго пошукі Ісьціны вельмі падобныя да пошукаў Ісьціны шчырых шукальнікаў Праўды нашых дзён, і ён, такім чынам, паказвае нам, як «асьвечаны сучасны чалавек» можа пазьбегнуць татальнага заняволеньня сучаснымі ідэямі і выявай думак і зноў увайсьці ў чыстую атмасфэру сьвятых Айцоў, гэта значыць праўдзіва праваслаўных, ідэяў і выявы мысьленьня. Асабліва вызначальна для нас чытаньне аповяду самога япіскапа Ігнція аб тым, як вайсковец інжынэр разарваў путы «сучаснага веданьня» і далучыўся да традыцыі сьвятых Айцоў, якую спазнаў, акрамя кніг, непасрэдна ад вучня вялебнага [[Паісі (Велічкоўскі)|Паісія (Велічкоўскага)]] і перадаў далей, нашым сучасьнікам.|Іераманах [[Серафім (Роўз)]]}} == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Вонкавыя спасылкі == * [http://pravbeseda.ru/library/index.php?page=author&id=2 Літаратурныя багаслоўскія творы сьвяціцеля] ''БІБЛІЯТЭКА ПРАВАСЛАЎНАЯ БЯСЕДА'' * [http://www.predanie.ru/mp3/Svjatitel_Ignatij_Brjanchaninov mp3-калекцыя]{{Недаступная спасылка|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ''творы І. Бранчанінава у mp3'' * [http://days.pravoslavie.ru/Life/life4628.htm Сьвяціцель Ігнацій Бранчанінаў] ''Праваслаўны каляндар'' * [https://web.archive.org/web/20071114053128/http://www.ortho-rus.ru/cgi-bin/ps_file.cgi?1_3741 Ігнацій Стаўрапольскі, сьвяціцель] На партале ''Рускае праваслаўе'' * [http://www.pravbeseda.ru/library/index.php?page=author&id=2 Ігнацій Бранчанінаў, сьв.] {{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Бранчанінаў, Ігнацій}} [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1807 годзе]] [[Катэгорыя:Праваслаўныя сьвятыя]] [[Катэгорыя:Сьвятыя]] [[Катэгорыя:Памерлі ў 1867 годзе]] [[Катэгорыя:Нарадзіліся 5 лютага]] [[Катэгорыя:Памерлі 30 красавіка]] aounnu1ff2pmrhbxqctir33u0grtz58 0 57179 2668885 2666354 2026-05-09T14:46:48Z Дамінік 64057 /* Карона Каралеўства Польскага ў Рэчы Паспалітай */ 2668885 wikitext text/x-wiki {{Іншыя значэньні|Навасёлкі}} {{Населены пункт/Беларусь |Назва = Навасёлкі |Статус = вёска |Назва ў родным склоне = Навасёлкаў |Трансьлітараваная назва = Navasiołki |Герб = |Сьцяг = |Гімн = |Дата заснаваньня = перад 1532 годам |Першыя згадкі = |Статус з = |Магдэбурскае права = |Былая назва = |Мясцовая назва = |Вобласьць = [[Гомельская вобласьць|Гомельская]] |Раён = [[Хвойніцкі раён|Хвойніцкі]] |Сельсавет = [[Судкоўскі сельсавет|Судкоўскі]] |Гарадзкі савет = |Старшыня гарвыканкаму = |Пасада кіраўніка = |Кіраўнік = |Плошча = |Крыніца плошчы = |Вышыня = |Унутраны падзел = |Колькасьць насельніцтва = 38 |Год падліку колькасьці = 2021 |Крыніца колькасьці насельніцтва = |Тэндэнцыя колькасьці насельніцтва = |Этнічны склад насельніцтва = |Год падліку этнічнага складу = |Нацыянальны склад насельніцтва = |Год падліку нацыянальнага складу = |Колькасьць двароў = |Год падліку колькасьці двароў = |Крыніца колькасьці двароў = |Паштовы індэкс = 247620 |СААТА = |Выява = |Апісаньне выявы = |Шырата градусаў = 51 |Шырата хвілінаў = 49 |Шырата сэкундаў = 26 |Даўгата градусаў = 29 |Даўгата хвілінаў = 52 |Даўгата сэкундаў = 44 |Пазыцыя подпісу на мапе = зьверху |Водступ подпісу на мапе = 2.3 |Commons = |Сайт = }} '''Навасёлкі'''<ref>{{Літаратура/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Гомельская вобласьць}} С. 314</ref> — [[вёска]] ў [[Хвойніцкі раён|Хвойніцкім раёне]] [[Гомельская вобласьць|Гомельскай вобласьці]]. Навасёлкі ўваходзяць у склад [[Судкоўскі сельсавет|Судкоўскага сельсавету]]. == Гісторыя == === Вялікае Княства Літоўскае === [[File:Пячатка 1513 г. Сямёна Палазовіча, намесніка оўруцкага.png|100пкс|значак|зьлева|Пячатка оўруцкага намесьніка Сенка Палазовіча. 1513 г.]][[File:Герб Друцк князёў Любецкіх (Відэніцкіх).png|100пкс|значак|зьлева|Герб «Друцк» князёў Друцкіх (Любецкіх).]] Ці не ўпершыню паселішча згаданае ў лісьце караля [[Жыгімонт I Стары|Жыгімонта Старога]] ад 3 сакавіка 1532 году{{заўвага|М. К. Любаўскі ў свой час памылкова атаясаміў сяло з [[Навасёлкі (Каленкавіцкі раён)|Навасёлкамі]] Іпскай нядзелі{{заўвага|Нядзелі альбо чэргі (у складзе кожнай некалькі паселішчаў), на якія падзялялася Мазырская воласьць, як даводзілася несьці замкавую службу, выконваць работы на карысьць замку. Па нядзелях разьмяркоўваліся і плацёжныя павіннасьці<ref>Клепатский П. Г. Очерки по истории Киевской земли / П. Г. Клепатский. Т. 1. Литовский период. — Одесса, 1912. С. 185, 191</ref>.}} Мазырскай воласьці<ref>Архив Юго-Западной России (далей: Архив ЮЗР). Ч. 7. Т. 1. Акты о заселении Юго-Западной России. – Киев, 1886. С. 644</ref>, аддадзенымі каралём у трыманьне пісару Федку Сьвятошу ў 1514 г.<ref>Lietuvos Metrika. Knyga Nr. 9 (1511–1518). Užrašymų knyga 9 / Metryka Litewska. Księga Nr 9 / 9 księga wpisów / Księga-kontynuacja (1508–1518). Wydał K. Pietkiewicz (Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu). – Vilnius: Žara, 2002 [2004]. № 478; Любавский, М. К. Областное деление и местное управление Литовско-Русского государства ко времени издания первого Литовского статута. Исторические очерки / М. К. Любавский – Москва: Университетская типография, 1892. С. 238</ref>, а каля 1535 г. — князю Уладзімеру Пуціўльскаму. Тады як нашыя Навасёлкі месьціліся на тэрыторыі Брагінскай воласьці. Памылка была запазычана С. В. Марцэлевым<ref>Гарады і вёскі Беларусі: Энцыклапедыя. Т. 2. Кн. 2. Гомельская вобласць / С. В. Марцэлеў; рэдкал.: Г. П. Пашкоў (гал. рэд.) [і інш.]. — Мінск: БелЭн, 2005. С. 451</ref>.}}, якім маёнткі нябожчыка пана [[Сямён Палазовіч|Сямёна Палазовіча]] перадаваліся яго зяцю князю Дзьмітрыю Відэніцкаму (Любецкаму)<ref>Андрій Блануца. Земельні надання Сигізмунда І Старого на Українські землі Великого Князівства Литовського. // Україна в Центрально-Східній Европі. 2008. № 8. С. 69 – 70</ref>: {{пачатак цытаты}}''Воеводе киевъскому, державцы свислоцкому пану [[Андрэй Неміровіч|Андрею Якубовичу Немировича]]. Жаловалъ нам дворянинъ нашъ княз Дмитреи Романовичъ Виденецкии о томъ, што жъ которые именя мелъ державца речицкии тесть его, небожчикъ панъ Семенъ Полозовичъ наимя Ухобное, Углядковичи, [[Белы Бераг (Нараўлянскі раён)|Белыи Берегъ]], Виточов, Мартиновичи, [[Хвойнікі|Хвоиники]], [[Астрагляды|Остроглядовичи]], Новоселки а двор с пустовщинами у замку [[Кіеў|Киеве]] и на месте, и во [[Оўруч|Вручомъ]]. И тые деи онъ вси именя свои держалъ за даниною и листы отца нашого [[Казімір Ягелончык|Казимера]], короля, и брата нашого [[Аляксандр Ягелончык|Александра]], королеи ихъ милости и нашими... и приказуемъ тобе, ажо бы еси тых именеи со всимъ с тымъ князю Дмитру поступилъ...''{{канец цытаты}} 6 кастрычніка 1541 году паміж князем Аляксандрам Міхайлавічам Вішнявецкім, дзедзічам Брагінскіх добраў, і князем Дзмітрыем Раманавічам Відэніцкім, уладальнікам добраў Астраглядавіцкіх, было дасягнута пагадненьне, згодна зь якім, першы саступіў грунт для вёскі Навасёлкі, наўзамен чаго атрымаў грунты для вёсак [[Веляцін]] і [[Мікулічы (Гомельская вобласьць)|Мікулічы]]<ref>Аrchiwum Główny Akt Dawnych. Аrchiwum Рrozorów і Jelskich (далей: AGAD. APiJ). Sygn. 1. S. 3, 4</ref>. У ходзе адміністрацыйнай рэформы 1565–1566 гадоў была вызначана мяжа Кіеўскага павету на ўчастку, дзе знаходзілася Брагінская воласьць: «… ''Мозырскою границою до Брагиньское границы, а Брагиньскою границою до Днепра, по левои стороне пущаючи волость Речицкую, до Любеча…_… а Словешнею доловъ ажъ до Припети, по правои стороне поветъ Киевъскии, а по левои Мозырскии, а черезъ реку Припеть, оставуючи полеве Речицу со всими границами, а поправу Брягинь со всим поветомъ Киевским ажъ до Днепра''…»<ref>Русская историческая библиотека. Т. XXX. Литовская метрика. Отд. 1-2. Ч. 3. Т. 1. – Юрьев, 1914. Стб. 892, 893</ref>. Навасёлкі — у Кіеўскім павеце і намінальна{{заўвага|Астраглядавічы і Хвойнікі, зь якімі Навасёлкі непарыўна зьвязаныя, вылучаныя з Брагінскай воласьці яшчэ ў 1504 г.<ref>AGAD. APiJ. Sygn. 1. S. 3, 200. Sygn. 2. S. 78</ref>}} ў Брагінскай воласьці. Увогуле, ад свайго заснаваньня і да парэформавага пэрыяду ўжо ў Расейскай імпэрыі Навасёлкі належалі тым уладальнікам, што і Хвойнікі з Астраглядамі, г. зн. пасьля Любецкіх, — Харлінскім, Абрамовічу, Бжазоўскім, Шуйскім і Прозарам<ref>Бельскі С. В. З гісторыі ўладароў і маёнткаў Брагіншчыны XVI—XVIII стст. // Брагинщина в контексте истории белорусско-украинского пограничья: сборник научных статей / редкол. А. Д. Лебедев (отв. ред.) [и др.]. — Минск: Четыре четверти, 2018. С. 12—18</ref>. [[File:POL COA Bończa.svg|100пкс|значак|зьлева|Герб «Бонча» роду Харлінскіх.]][[Файл:Запіс Фенны Любецкай Шчаснаму Харлінскаму. 1568 г.jpg|170пкс|значак|Фрагмэнт запісу добраў Ф. Любецкай мужу Ш. Харлінскаму. 1568 г.]] 26 верасьня 1568 году ў Кіеўскім замкавым судзе актыкаваны пратэст пана [[Шчасны Харлінскі|Шчаснага Харлінскага]], харунжага кіеўскага, з нагоды адабраньня грунту вёскі Навасёлкі і прылучэньня да ўгодзьдзяў вёскі [[Кажушкі (Гомельская вобласьць)|Кажушкі]] біскупа кіеўскага [[Мікалай Пац (сын Мікалая)|Мікалая Паца]]<ref name="fn1">AGAD. APiJ. Sygn. 1. S. 31—32</ref>. Дачка князя Дзьмітрыя і Фенны Палазоўны, сястра нябожчыка князя Богуша, таксама Фенна, якая пасьля сьмерці мужа Мельхіёра Насілоўскага ўзяла шлюб з вышэйназваным панам Шчасным Харлінскім гербу Боньча ды 6 сьнежня 1568 году запісала на яго «''именя свое отчизные, дедизные, материстые у повете Киевскомъ лежачие, тоестъ… Хойники''{{Заўвага|Ці ня першы вядомы выпадак выкарыстаньня ў пісьмовай крыніцы палянізаванай формы замест арыгінальнай назвы Хвойнікі.}}'', Остроглядовичи, Новосюлки, Гладковичи, Хвостницу, Ставокъ, Сосновую, половица Лопатина, Загайцы, Гостомълъ, Вытичов, Бышов, Бугаювъ, землю Злобицкую, три дворища в месте Киевскомъ, а дворище на котором был двор небожчика деда моего пана Семена Полоза, которые именя и дворища вышей мененые в той суме пенезей двохъ тысечей копъ грошей за живота и по животе матки небожчицы брат мой небожчикъ князь Богуш Любецкий, яко властную заставу свою на себе держалъ и тыхъ именей зо всими пожитки аж до живота свого уживал, а по животе его млти безпотомного оная сума две тысечи копъ грошей на (тыхъ) именяхъ записаная на мене пришла и спала…''»<ref>Центральний державний історичний архів України в м. Києві (ЦДІАУК). Ф. 25. Опис 1. Справа 10. А. 411; Архив Юго-Западной России (далей: Архив ЮЗР). Ч. 8. Т. 6. Акты о землевладении в Юго-Западной России XV—XVIII стст. — Киев, 1911. С. 224—227.</ref>. Напярэдадні падпісаньня акту [[Люблінская унія|Люблінскай уніі]] ўказам караля і вялікага князя [[Жыгімонт Аўгуст|Жыгімонта Аўгуста]] ад 6 чэрвеня 1569 году [[Кіеўскае ваяводзтва]] (у тым ліку Навасёлкі) было далучана да [[Карона Каралеўства Польскага|Кароны Польскай]]<ref>Volumina Legum. Tom II. — Petersburg: Nakładem i drukiem Józafata Ohryzki, 1859. S. 84 — 87; Падалінскі У. // Беларускі гістарычны агляд. — 2012. Т. 19. С. 329—337 (Рэцэнзія на кн.: Litwin H. Równi do równych: kijowska reprezentacja sejmowa 1569—1648. — Warszawa, 2009)</ref>. === Карона Каралеўства Польскага ў Рэчы Паспалітай === [[Файл:Загаловак падатковага рэестру 1569 г.png|значак|зьлева|170px|Загаловак падатковага рэестру 1569 г.]][[Файл:Паселічы і Навасёлкі ў рэестры 1569 г.jpg|значак|170px| Навасёлкі і Паселічы ў рэестры 1569 г.]] У рэестры пабораў, ухваленых на Люблінскім сойме 1569 году, засьведчана, што з 7 цяглых дымоў і 1 [[агароднікі|агародніка]] у сяле Навасёлкі пана Шчаснага Харленскага, харунжага кіеўскага, выплачвалася адпаведна па 12 грошаў і па 4 грошы<ref>ЦДІАУК. Ф. 44. Оп. 1. Спр. 1. А. 83зв.-84</ref>. 7 днём верасьня 1572 году датаваны ліст біскупа кіеўскага Мікалая Паца [[возны|вознаму]], у якім той паведаміў, што загадаў падданым сваім кажушкаўскім, каб да вострава Замошша, прыналежнага да вёскі Навасёлкі, «nie wdzierali się». 3 жніўня 1578 году біскуп М. Пац зьвярнуўся да пана Шчаснага Харлінскага, абы той забараніў свайму ўрадніку і падданым навасёлкаўскім чыніць крыўды яго кажушкаўцам і забірацца ў іх грунты. 26 днём лютага 1579 году пазначана разьмежаваньне ўгодзьдзяў вёсак Кажушкі біскупа М. Паца і Навасёлкі пана Ш. Харлінскага, выкананае «przez sędziow obranych»<ref name="fn1"/>. 6 красавіка 1590 году ў Кіеўскі [[гродзкі суд]] накіраваны пратэст пана Шчаснага Харлінскага, падкаморага кіеўскага, на адрас князя Аляксандра Вішнявецкага, старосты чаркаскага, які наслаў быў некалькі соцень падданых сваіх брагінскіх на чале з ураднікам Кірыянам Вайніловічам на вёскі Навасёлкі, [[Храпкаў]], [[Багушы (Гомельская вобласьць)|Багушы]] і [[Руднае (Гомельская вобласьць)|Руднае]], да ключа Астраглядавіцкага прыналежныя, а яны людзей зьбілі і скалечылі, каморы і іншыя будынкі пашкодзілі, начыньне рознае, худобу з быдлам пазабіралі і да [[Брагін|ключа Брагінскага]] адвялі<ref>AGAD. APiJ. Sygn. 1. S. 7</ref>. У актах трыбунальскіх што да Кіеўскага ваяводзтва, у дакумэнце ад 22 чэрвеня 1600 году засьведчаная нязгода пана Шчаснага Харлінскага з тым, як разьмежаваныя грунты яго Астраглядавічаў, Навасёлак, Хвойнікаў з прыналежнымі князю Адаму, сыну Аляксандра, Вішнявецкаму сёламі Мікулічы, Веляцін, [[Лісьцьвін]], а таксама яго Багушэвічаў (Багушоў), [[Плоскае (Хвойніцкі раён)|Плоскага]], [[Паселічы|Паселічаў]], Хвойнікаў, Навасёлак з прыналежнымі князю Міхаілу, сыну Міхаіла, Вішнявецкаму Глухавічамі, [[Бабчын]]ам, з тым, як падзеленыя дубровы, урочышчы, з папсаваньнем старых памежных знакаў. Крыху раней, 20 чэрвеня 1600 году, Ш. Харлінскі выдаў свайму сыну Мікалаю ''zapis wieczysty'', 26 чэрвеня ў Люблінскім трыбунале прызнаны, на добры ў Кіеўскім ваяводзтве Кароны: двор Астраглядавічы з «прыселкамі» — сёламі Астраглядавічы, Хвойнікі, Навасёлкі, [[Дворышча (Хвойніцкі раён)|Дворышча]], [[Вялікі Бор (Хвойніцкі раён)|Вялікі Бор]] і яшчэ дзевяцю паселішчамі, а таксама на двор і частку зь сямі пляцаў у Кіеве<ref>Źródła dziejowe (далей: ŹD). T. XXI. Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym. T. X. Ziemie ruskie. Ukraina (Kijów — Bracław). Dział II-gi. / Opisane przez Aleksandra Jabłonowskiego. — Warszawa, 1894. S. 57, 60; АGAD. APiJ. Sygn. 1. S. 46 — 47</ref>. Пры разьмежаваньні Кіеўскага ваяводзтва Каралеўства Польскага і Мазырскага павету Вялікага Княства Літоўскага ў сьнежні 1621 — студзені 1622 гадоў мястэчка і вёску Хвойнікі, сяло Навасёлкі і іншыя пана Мікалая Харлінскага, а таксама сёлы Брагінскай воласці за ракой Сычоўкай паны камісары згодна засьведчылі прыналежнымі да ваяводзтва Кіеўскага<ref>ŹD. T. XX: Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym; T. IX. Dział I-szy. — Warszawa, 1894. S. 96 — 97; Крикун Н. Г. Административно-территориальное устройство Правобережной Украины в XV—XVIII вв. — Киев, 1992. С. 142—145.</ref>. [[File:Jastrzębiec Abramowiczów.jpg|100пкс|значак|зьлева|Герб Ястрабец зьменены паноў Абрамовічаў.]][[Файл:Маёнтак М. Абрамовіча ў рэестры 1634 г.jpg|значак|170пкс|Маёнтак М. Абрамовіча ў рэестры 1634 г.]] 7 чэрвеня 1623 году датаваны судовы дэкрэт, у якім удава Гальшка Харлінская абвінавачвала паноў Станіслава, Юрыя і астатніх Харлінскіх, родных братоў і сваякоў мужа Мікалая, за гвалтоўны наезд на замак і вёску Астраглядавічы, мястэчка Новы Харленж (Хвойнікі), вёскі Хвойнікі, [[Гарошкаў (Хвойніцкі раён)|Гарошкаў]], [[Рашаў]], [[Карчовае]], Навасёлкі, [[Бардакі (Лаханія)|Лаханію]], [[Стралічаў]], [[Малішаў (Хвойніцкі раён)|Малішаў]]{{заўвага|Яшчэ названыя 14 паселішчаў, акрамя «іншых вёсак і прыселкаў».}}<ref>ŹD. T. XXI. S. 637</ref>. У 1627 годзе пані Гальшка (Гэлена) Харлінская склала тэстамэнт, паводле якога добры Астраглядавічы пераходзілі да ваяводзіча смаленскага [[Мікалай Абрамовіч|Мікалая Абрагамовіча (Абрамовіча)]]<ref>AGAD. ApiJ. Sygn. 1. S. 56</ref>, жанатага зь яе дачкой Евай. У 1628 годзе з 8 дымоў вёсак Дворышча і Навасёлкі, якія былі ў заставе ў пана Зыгмунта Копэця, выплачвалася па 3 злотых<ref>Архив ЮЗР. Ч. 7. Т. 1. — С. 396—397</ref>. 8 ліпеня 1631 году запісам у актах Кіеўскага земскага суда{{заўвага|22 жніўня 1631 г. тое зроблена і ў Жытомірскім гродзкім судзе.}} нарэшце засьведчана пагадненьне на саступку часткі Астраглядаўскіх добраў Шчасным, сынам Станіслава, Харлінскім пану Лукашу Мадлішэўскаму, мужу ўдавы Гальшкі, за суму ў 60 000 польскіх злотых. У пераліку вёсак названыя і Навасёлкі<ref>AGAD. ApiJ. Sygn. 1. S. 59</ref>. [[Файл:Маёнтак М. Абрамовіча ў 1640 г.jpg|значак|зьлева|170пкс|Застаўныя Дворышча, Навасёлкі і Руднае С. Воўка ў 1640 г.]][[File:Фрагмэнт падымнага 1640 г.png|значак|170пкс|Фрагмэнт падымнага 1640 г.]] Згодна з дакумэнтам пад назвай «Regestr wybierania podymnego jednego w powiecie Owruckim w roku... 1634», пан Мікалай Абрамовіч «ze wsi Dworiszcz z Nowosiełok z dymów sta dwadziestu z Rudnego z dymów piąciu» плаціў па 15 грошаў з кожнага дыму, усяго — 62 злотых і 15 грошаў<ref>ЦДІАУК. Ф. 11. Оп. 1. Спр. 9. А. 928; Сергій Шинкар. Подимний податок Овруцького повіту від 1634 року: на що збирала гроші місцева шляхта? // Літопис Волині. Всеукраїнський науковий часопис. Число 16. — Луцьк: Східноєвропейський національний університет імені Лесі Українки, 2016. С. 107—115. Додаток. С. 112</ref>. 16 красавіка 1637 году М. Абрамовіч за плату ў 12 000 злотых перадаў фальварак і сяло Руднае ды сёлы Дворышча і Навасёлкі на тры гады ў карыстаньне зямяніну Стэфану Воўку<ref>Sumariusz Metryki Koronnej. Księga wpisów MK184 z Archiwum Głównego Akt Dawnych [Electronic resource] / Oprac. Janusz Dąbrowski. № 62 – Mode of access: [http://www.agad.gov.pl/inwentarze/6SumariuszMK184.pdf]</ref>. Паводле тарыфу падымнага «dwoiego» Кіеўскага ваяводзтва 1640 году, С. Воўк з 43 дымоў сяла Навасёлак выплачваў 43 злотых<ref>ЦДІАУК. Ф. 11. Оп. 1. Спр. 9. А. 876; Archiwum Państwowe w Krakowie. Archiwum Młynowskie Chodkiewiczów. Mikr. № J – 14970. Sygn. 404. S. 197</ref>. [[File:Падданыя вёскі Навасёлкі ў 1698 г.png|значак|170пкс|Падданыя вёскі Навасёлкі ў інвэнтары 1698 г.]] Паводле інвэнтару Хвойніцкага маёнтку 1698 году, перададзенага ў кіраваньне пана Зыгмунта Шукшты, у вёсцы Навасёлкі, налічвалася 15 двароў, зь якіх было выбрана 97 злотых і 15 грошаў [[чынш]]у, даніны мядовай 19 з паловай бельцаў, а таксама рознага [[дзякла]] жытам, грэчкай, талькамі{{заўвага|Талькай называлі маток прадзіва, які атрымліваўся з 1 фунта (450 г.) лёну.}} нітак, курамі. Прычым, двое сялянаў, якія плацілі па 10 злотых і па 1 бельцу, уцеклі, а яшчэ адзін плацельшчык 5 зл. і 1 бельца памёр. Зазначана, што навасёлкаўцы выконвалі тыя ж павіннасьці, што і [[Валокі (Хвойнікі)|валоцкія]] сяляне, г. зн. адпрацоўвалі [[паншчына|паншчыну]] ад Вялікадня (Wielkiej Nocy) да сьв. Міхайлы па тры дні, ад Міхайлы да Вялікадня па два дні, гвалты адбывалі, грэблі масьцілі, з падводамі езьдзілі або грашыма адкупаліся, «быдла рагатага і нерагатага», птушку, як і збожжа ярыннага давалі. Згодна таксама з рэвізіяй 1716 г. і інвэнтаром 1721 г., прозьвішчы вяскоўцаў — Сацура, Гатчанка, Пінчук, Мікуленка, Гунчанка, Цярэшка, Хвошчанка (Хвешчанка, Хвішчанка), Барун, Лешчанка, Кот, Улай, Пастушэнка, Ключанец, Басёнак<ref>НГАБ. Ф. 320. Воп. 1. Спр. 1. А. 125, 131адв., 140адв., 141</ref>. У тарыфе падымнага падатку Кіеўскага ваяводзтва 1734 году сказана, што вёска Навасёлкі ў складзе Хвойніцкай воласьці належала князю Ігнацыю Шуйскаму, харунжычу берасьцейскаму<ref>Тарифи подимного податку, сеймикові лауди і люстрації Київського воєводства першої половини XVIII століття. /Вид. друге, доп. Укл. Конрад Жеменецький. — Біла Церква, 2015. С. 285</ref>. У 1754 годзе з 26 двароў (×6 — прыкладна 156 жыхароў) вёскі Навасёлкі Хвойніцкага маёнтку «do grodu» (Оўруцкага замку) выплачвалася 4 злотых і 1 грош, «na milicję» (пераважна на супрацьдзеяньне гайдамакам) 16 злотых і 4 грошы<ref>Тариф подимного податку Київського воєводства 1754 року. / Опрацював Конрад Жеменецький. — Біла Церква, 2015. С. 192</ref>. [[Файл:Няпоўны сьпіс габрэяў у Брагіне. 1784 г.jpg|значак|зьлева|170px|Габрэі ў Навасёлках. 1784 г.]] Згодна зь перапісамі габрэйскага насельніцтва 1765, 1778 і 1784 гадоў, у Навасёлках пражывала адпаведна 7, 4 і 7 głow, што належалі да Хвойніцкага кагалу і зь якіх выбіралася пагалоўшчына<ref>ЦДІАУК. Ф. 11. Оп. 1. Спр. 87. А. 1108зв.; Архив ЮЗР. Ч. 5. Т. 2. Переписи еврейского населения в юго-западном крае в 1765—1791 гг. — Киев, 1890. С. 301, 391, 710</ref>. 13 і 15 лістапада 1773 году, паводле актаў Оўруцкага гродзкага суда, узнавіліся памежныя канфлікты што да ўгодзьдзяў вёсак Навасёлкі Хвойніцкага маёнтку князёў Шуйскіх (апякуноў Людвікі Шуйскай), старостаў ніжынскіх, і Кажушкі Нараўлянскага маёнтку [[войскі|войскага]] мазырскага [[Ян Мікалай Аскерка|Яна Мікалая, сына Рафала, Аскеркі]]. Пачаліся яны з пасечанага і папаленага хвойніцкага (навасёлкаўскага) лесу. 28 лютага 1778 году ў оўруцкія кнігі было нават занесена разьмежаваньне часоў біскупа М. Паца і харунжага Ш. Харлінскага (1579 г.). 8 лютага, 19 красавіка і 30 чэрвеня 1787 году датаваныя судовыя абвінавачваньні сужэнствам [[Караль Прозар|Каралем і Людвікай Канстанцыяй з князёў Шуйскіх Прозарамі]] Яна Аскеркі, [[стражнік польны літоўскі|стражніка польнага літоўскага]], у тым, што насланыя ім кажушкаўцы навасёлкаўцаў зьбілі-скалечылі, зьнішчылі межы, пакапалі капцы ды новыя, выгодныя для сябе насыпалі. 23 лютага 1793 году ў Оўруцкім гродзе «przez ugodę wieczystą» была зацьверджана мапа пазначанай капцамі мяжы паміж вёскамі Навасёлкі [[абозны|абозных]] Прозараў і Кажушкі стражніка Аскеркі<ref>AGAD. APiJ. Sygn. 1. S. 32—34</ref>. === Пад уладай Расейскай імпэрыі === Пасьля [[Другі падзел Рэчы Паспалітай|другога падзелу Рэчы Паспалітай]] (1793) Навасёлкі — у межах Чарнігаўскага намесьніцтва (губэрні), з 1796 году ў складзе тэрытарыяльна ўпарадкаванага [[Рэчыцкі павет (Расейская імпэрыя)|Рэчыцкага павету]] Маларасейскай, а з 29 жніўня 1797 году [[Менская губэрня|Менскай губэрні]] [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]]<ref>Насевіч, В., Скрыпчанка, Т. Рэчыцкі павет / В. Насевіч, Т. Скрыпчанка // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі: у 6 т. – Т. 6. Кн. 1. – Мінск: БелЭн, 2001. C. 181–182</ref>. У крыніцы, заснаванай на матэрыялах рэвізіі 1795 году, вёска Навасёлкі згаданая сярод уладаньняў пана ''Людвіка''{{заўвага|Тут, напэўна, дапушчана памылка прачытаньня тэксту рэвізіі, бо ў ёй згаданая Людвіка з князёў Шуйскіх Прозарава, жонка абознага Караля.}} Прозара, якія былі перайшлі «в казну», але потым «по высочайшему повелению» вернутыя пані Луізе (з князёў Шуйскіх) Прозаравай<ref>Петреченко І. Є. «Камеральное описание… Речицкой округи» 1796 р.: інформаційний потенціал пам’ятки // Днепровский паром. Природное единство и историко-культурное взаимодействие белорусско-украинского пограничья / Материалы международной конференции (26-27 апреля 2018 г., г. Гомель). — Минск, 2018. С. 70 — 71</ref>, спадчыннай іх уладальніцы. Паводле сьведчаньня шляхціча-эканома Андрэя Дабранскага, тады тут было 46 аседлых двароў, а разам зь 5 сем'ямі неаседлымі налічвалася 190 душ мужчынскага і 179 душ жаночага полу сялянаў<ref>НГАБ. Ф. 333. Воп.9. Спр. 59. А. 139—147адв.</ref>. 30 чэрвеня 1803 году было складзена, а 13 сакавіка 1806 году зьмешчана да кніг Рэчыцкага земскага суда разьмежаваньне добраў Хвойнікі абозных літоўскіх Караля і Людвікі Прозараў, [[Тульгавічы]] харунжага мазырскага Феліцыяна Стоцкага і [[Барбароў]] тытулярнага саветніка Андрэя фон Гольста{{заўвага|Тут выкарыстана копія гранічнага дакумэнту, перааформленая ў Мазыры 13 сьнежня 1809 г., імаверна, для А. фон Гольста, бо разьмежаваньне праводзілася, калі маёнткам валодаў Я. Сівэрс; засьведчана подпісам менскага віцэ-губэрнатара С. Бэнэволенскага.}}. Грунты хвойніцкіх Навасёлак у тым дакуменце ў чарговы раз разьмяжоўваліся з угодзьдзямі прылегласьці Barborowszczyzny Кажушак, а таксама Тульгавічаў і фальварка [[Бабчын]] hrabstwa Brahińskiego<ref>AGAD. APiJ. Sygn. 12. S. 17–24</ref>. Інвэнтар Юзафаўскага (Езапоўскага) маёнтку 1844 году засьведчыў прыналежнасьць Навасёлак з 68 сем’ямі ў складзе фальварку [[Дэлістаў]] пану Юзафу, сыну Караля, Прозару<ref>НГАБ. Ф. 142. Воп. 1. Спр. 1481. А. 25 і наст.</ref>. У энцыкляпэдыі «Гарады і вёскі Беларусі» сказана, што ў 1850 годзе ў вёсцы было 68 двароў, 494 жыхары. «Список населённых мест Минской губернии на 1857 год» паказвае, што 443 жыхары Навасёлак абодвух полаў зьяўляліся прыхаджанамі Міхайлаўскай царквы ў сяле Стралічаў<ref>Расейскі дзяржаўны гістарычны архіў. Ф. 1290. Воп. 4. Спр. 79. А. 696</ref>. У парэформавы пэрыяд Навасёлкі адміністрацыйна належалі да Хвойніцкай воласьці. На пачатак 1870 году ў вёсцы налічвалася 218 гаспадароў зь сялянаў-уласьнікаў, прыпісаных да Навасёлкаўскага сельскага таварыства<ref>Список волостей, обществ и селений Минской губернии на 01. 01. 1870 г. — Минск, 1870. Л. 69</ref>. Паводле перапісу 1897 году, у Навасёлках — 135 двароў, 819 жыхароў, капліца, школа граматы і хлебазапасны магазын. На 1909 год у вёсцы было 155 двароў, 913 жыхароў<ref>Список населённых мест Минской губернии. / Сост. В. С. Ярмолович. — Минск, 1909. С. 136</ref>. === Найноўшы час === 9 лютага 1918 году, яшчэ да падпісаньня [[Берасьцейскі мір|Берасьцейскага міру]] з бальшавіцкай Расеяй (3 сакавіка), [[Нямецкая імпэрыя|Нямеччына]] перадала паўднёвую частку Беларусі [[Украінская Народная Рэспубліка|Украінскай Народнай Рэспубліцы]]. У адказ на гэта, 9 сакавіка [[Другая Устаўная грамата|Другой Устаўной граматай]] тэрыторыя абвешчана часткай [[Беларуская Народная Рэспубліка|Беларускай Народнай Рэспублікі]]. Навасёлкі, аднак, у складзе Хвойніцкай воласьці апынуліся ў часова створанай 15 чэрвеня Палескай губэрні з цэнтрам у Рэчыцы, з кастрычніка — у Мазыры. З 18 траўня тут дзейнічала «варта [[Украінская дзяржава|Украінскай Дзяржавы]]» гэтмана [[Павал Скарападзкі|Паўла Скарападзкага]]<ref>Ціхаміраў А. В. Станаўленне і развіццё беларуска-украінскіх адносін у 1918—1920 гг. // Веснік БДУ. Сер. 3. 2005. № 3. С. 28 — 32; Грицкевич А. П. Борьба за Украину, 1917—1921 / А. П. Грицкевич; под науч. ред. А. Е. Тараса. — Минск: Современная школа, 2011. С. 92 — 93; Ільїн, О. Західне Полісся в Українській Державі гетьмана Скоропадського (Історія в документах) / О. Ільїн // Над Бугом і Нарвою : український часопис Підляшшя. — 2014. № 3. С. 42; Валентина Метлицька. Тимчасова німецька окупація та її вплив на долю східного Білоруського Полісся (березень 1918 — січень 1919 рр.). // Україна та Німеччина: міждержавні відносини: збірник наукових праць / ред. кол. Владислав Верстюк (гол.), Степан Віднянський, Руслан Пиріг, Ірина Матяш, Дмитро Вєдєнєєв, Володимир Бойко, Дмитро Казіміров. — Чернігів: Сіверський центр післядипломної освіти, 2018. С. 286—296 (артыкул беларускамоўны)</ref>. 1 студзеня 1919, згодна з пастановай І зьезду КП(б) Беларусі, Рэчыцкі павет увайшоў у склад [[Сацыялістычная Савецкая Рэспубліка Беларусі|Сацыялістычнай Савецкай Рэспублікі Беларусі]], але 16 студзеня разам зь іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі быў далучаны да [[РСФСР]]. Паводле запіскі «Сведения о количестве учащихся школ Хойникской волости Речицкого уезда», на 8 сьнежня 1920 і на 15 красавіка 1921 году ў Навасёлкаўскай школе першай ступені (г. зн. пачатковай) было адпаведна 63 і 122 вучні<ref>Дзяржаўны архіў Гомельскай вобласці. Ф. 68. Воп. 1. Спр. 16. А. 19</ref>. 1 сьнежня 2009 году сельсавет, у склад якога ўваходзяць Навасёлкі, перайменаваны з [[Дварышчанскі сельсавет (Хвойніцкі раён)|Дварышчанскага]] ў [[Судкоўскі сельсавет|Судкоўскі]]<ref>[https://web.archive.org/web/20131029210409/http://www.pravo.by/pdf/2009-309/2009-309(003-022).pdf «Об изменении административно-территориального устройства Хойникского района Гомельской области». Решение Гомельского областного Совета депутатов от 1 декабря 2009 г. № 290]{{Ref-ru}}</ref>. == Насельніцтва == * 1999 год — 168 чалавек * 2010 год — 99 чалавек * 2021 год — 26 двароў, 38 жыхароў<ref>[https://web.archive.org/web/20211020015326/http://hoiniki.gov.by/ru/sudkovskiy/ Інфармацыя аб насельніцтве Судкоўскага сельсавету на 01.01.2021г.]</ref> == Заўвагі == {{Заўвагі}} == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} == Літаратура == * {{Літаратура/Гарады і вёскі Беларусі|2-2}} {{Судкоўскі сельсавет}} {{Хвойніцкі раён}} [[Катэгорыя:Судкоўскі сельсавет]] [[Катэгорыя:Населеныя пункты Хвойніцкага раёну]] [[Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XVI стагодзьдзі]] 6iwqupuk96e1dhsubjkjxojd2cc6csr 0 59680 2668907 2666568 2026-05-09T16:40:01Z XHCKidx 11053 2668907 wikitext text/x-wiki {{Іншыя значэньні|Зарэчча}} {{Адміністрацыйная адзінка |Назва = Зарэчча |Назва ў родным склоне = Зарэчча |Арыгінальная назва = Užupis |Краіна = [[Летува]] |Гімн = |Статус = раён |Від адміністрацыйнай адзінкі1 = [[Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Летувы|Павет]] |Назва адміністрацыйнай адзінкі1 = [[Віленскі павет|Віленскі]] |Від адміністрацыйнай адзінкі2 = Староства |Назва адміністрацыйнай адзінкі2 = [[Старое Места (Вільня)|Старамескае]] |Уваходзіць у = |Від адміністрацыйнага падзелу = |Улучае = |Від адміністрацыйнага цэнтру = |Цэнтар = |БуйныГорад = |БуйныяГарады = |Колькасьць населеных пунктаў = |ДатаЎтварэньня = |ДатаСкасаваньня = |Кіраўнік = |Назва пасады кіраўніка = |Кіраўнік2 = |Назва пасады кіраўніка2 = |АфіцыйныяМовы = |МовыВаЎжытку = |Насельніцтва = |Год перапісу = |Адсотак ад насельніцтва = |Месца паводле насельніцтва = |Сьпіс паводле насельніцтва = |Шчыльнасьць = |Месца паводле шчыльнасьці = |Нацыянальны склад = |Канфэсійны склад = |Плошча = |Адсотак ад плошчы = |Месца паводле плошчы = |Сьпіс паводле плошчы = |Максымальная вышыня = |Сярэдняя вышыня = |Мінімальная вышыня = |Шырата = |Даўгата = |Мапа = Užupis 03.jpg| |Загаловак мапы = Зарэчча |Памер мапы = |Мапа адміністрацыйнай адзінкі = |Памер мапы аа = |Часавы пас = +2 |Летні час = +3 |Скарачэньне = |ISO = |FIPS = |Тэлефонны код = |Паштовыя індэксы = |Геаграфічны код = |Інтэрнэт-дамэн = |Код аўтамабільных нумароў = |Катэгорыя ў Commons = |Парамэтар1 = |Назва парамэтру 1 = |Парамэтар2 = |Назва парамэтру 2 = |Сайт = |Дадаткі = |Мэдыя-парамэтар1 = |Назва мэдыя-парамэтру 1 = |Мэдыя-парамэтар2 = |Назва мэдыя-парамэтру 2 = |Колер фону парамэтраў = {{Колер|Летува}} |Колер фону герб-сьцяг = }} '''Зарэчча''' ({{мова-lt|Užupis}}) — прадмесьце [[Вільня|Вільні]], часткова разьмешчанае ў [[Стары горад (Вільня)|Старым горадзе]]. Прадмесьце часта параўноўваюць з раёнам [[Монмартар]] у [[Парыж]]ы. Цяпер у раёне разьмяшчаюцца мастацкія галерэі, майстэрні і кавярні. == Разьмяшчэньне і агульная характарыстыка == Зарэчча — маленькі і ізаляваны раён. З аднаго боку ён аддзелены ад Старога гораду ракой [[Вільня (рака)|Вільняй]], зь іншай знаходзяцца высокія ўзгоркі, а з трэцяй — індустрыяльная зона, пабудаваная ў савецкія часы. У [[16 стагодзьдзе|16 стагодзьдзі]] былі пабудаваныя першыя мосты цераз раку. Пераважна квартал быў неселены рамесьнікамі. З канца [[19 стагодзьдзе|19 стагодзьдзя]] ў Зарэччы сталі сяліцца вайсковыя і дробныя служачыя, аднак большую частку жыхароў складага гарадзкая галота. == Рэспубліка Зарэчча == {{Асноўны артыкул|Рэспубліка Зарэчча}} Рэспубліка Зарэчча — квартал у раёне Ўжупіс, жыхары якога абвясьцілі незалежнасьць. Цяпер Рэспубліка Зарэчча мае свой сьцяг, канстытуцыю, прэзыдэнта, урад і нават войска. Яны сьвяткуюць Дзень Незалежнасьці [[1 красавіка]], які таксама называецца Днём Ужупіса. == Галерэя == <gallery widths=150 heights=150 class="left"> Файл:Vilnius Uzupio Respublica.jpg|значак|Анёл Зарэчча Файл:Church of St Batholomew in Vilnius4.jpg|міні|140пкс|зьлева|Брама [[Касьцёл Сьвятога Барталямэя (Вільня)|Касьцёла сьвятога Барталямэя]] Файл:Uzupio1.jpg|значак|Вуліца Зарэцкая Файл:Bernardine Cemetery1.jpg|міні|200пкс|Брама [[Бэрнардынскія могілкі (Вільня)|Бэрнардынскіх могілак]] Файл:Зарэчча, Вільня.jpg|thumb|Зарэчча, 1914-1918 </gallery> {{Накід}} == Вонкавыя спасылкі == * [https://web.archive.org/web/20080401051809/http://www.vilnius-tourism.lt/index.php/en/47463/ The Republic of Užupis]{{ref-en}} {{Гістарычныя мясцовасьці Вільні}} [[Катэгорыя:Раёны Вільні]] h39go8igowhv5856yyfx0ognh9vsxjc 2668908 2668907 2026-05-09T16:42:12Z XHCKidx 11053 2668908 wikitext text/x-wiki {{Іншыя значэньні|Зарэчча}} {{Адміністрацыйная адзінка |Назва = Зарэчча |Назва ў родным склоне = Зарэчча |Арыгінальная назва = Užupis |Краіна = [[Летува]] |Гімн = |Статус = раён |Від адміністрацыйнай адзінкі1 = [[Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Летувы|Павет]] |Назва адміністрацыйнай адзінкі1 = [[Віленскі павет|Віленскі]] |Від адміністрацыйнай адзінкі2 = Староства |Назва адміністрацыйнай адзінкі2 = [[Старое Места (Вільня)|Старамескае]] |Уваходзіць у = |Від адміністрацыйнага падзелу = |Улучае = |Від адміністрацыйнага цэнтру = |Цэнтар = |БуйныГорад = |БуйныяГарады = |Колькасьць населеных пунктаў = |ДатаЎтварэньня = |ДатаСкасаваньня = |Кіраўнік = |Назва пасады кіраўніка = |Кіраўнік2 = |Назва пасады кіраўніка2 = |АфіцыйныяМовы = |МовыВаЎжытку = |Насельніцтва = |Год перапісу = |Адсотак ад насельніцтва = |Месца паводле насельніцтва = |Сьпіс паводле насельніцтва = |Шчыльнасьць = |Месца паводле шчыльнасьці = |Нацыянальны склад = |Канфэсійны склад = |Плошча = |Адсотак ад плошчы = |Месца паводле плошчы = |Сьпіс паводле плошчы = |Максымальная вышыня = |Сярэдняя вышыня = |Мінімальная вышыня = |Шырата = |Даўгата = |Мапа = Užupis 03.jpg| |Загаловак мапы = Зарэчча |Памер мапы = |Мапа адміністрацыйнай адзінкі = |Памер мапы аа = |Часавы пас = +2 |Летні час = +3 |Скарачэньне = |ISO = |FIPS = |Тэлефонны код = |Паштовыя індэксы = |Геаграфічны код = |Інтэрнэт-дамэн = |Код аўтамабільных нумароў = |Катэгорыя ў Commons = |Парамэтар1 = |Назва парамэтру 1 = |Парамэтар2 = |Назва парамэтру 2 = |Сайт = |Дадаткі = |Мэдыя-парамэтар1 = |Назва мэдыя-парамэтру 1 = |Мэдыя-парамэтар2 = |Назва мэдыя-парамэтру 2 = |Колер фону парамэтраў = {{Колер|Летува}} |Колер фону герб-сьцяг = }} '''Зарэчча''' ({{мова-lt|Užupis}}) — гістарычные прадмесьце [[Вільня|Вільні]], разьмешчанае ў [[Стары горад (Вільня)|Старым горадзе]]. Прадмесьце часта параўноўваюць з раёнам [[Монмартар]] у [[Парыж]]ы. Цяпер у раёне разьмяшчаюцца мастацкія галерэі, майстэрні і кавярні. == Разьмяшчэньне і агульная характарыстыка == Зарэчча — маленькі і ізаляваны раён. З аднаго боку ён аддзелены ад Старога гораду ракой [[Вільня (рака)|Вільняй]], зь іншай знаходзяцца высокія ўзгоркі, а з трэцяй — індустрыяльная зона, пабудаваная ў савецкія часы. У [[16 стагодзьдзе|16 стагодзьдзі]] былі пабудаваныя першыя мосты цераз раку. Пераважна квартал быў неселены рамесьнікамі. З канца [[19 стагодзьдзе|19 стагодзьдзя]] ў Зарэччы сталі сяліцца вайсковыя і дробныя служачыя, аднак большую частку жыхароў складага гарадзкая галота. == Рэспубліка Зарэчча == {{Асноўны артыкул|Рэспубліка Зарэчча}} Рэспубліка Зарэчча — квартал у раёне Ўжупіс, жыхары якога абвясьцілі незалежнасьць. Цяпер Рэспубліка Зарэчча мае свой сьцяг, канстытуцыю, прэзыдэнта, урад і нават войска. Яны сьвяткуюць Дзень Незалежнасьці [[1 красавіка]], які таксама называецца Днём Ужупіса. == Галерэя == <gallery widths=150 heights=150 class="left"> Файл:Vilnius Uzupio Respublica.jpg|значак|Анёл Зарэчча Файл:Church of St Batholomew in Vilnius4.jpg|міні|140пкс|зьлева|Брама [[Касьцёл Сьвятога Барталямэя (Вільня)|Касьцёла сьвятога Барталямэя]] Файл:Uzupio1.jpg|значак|Вуліца Зарэцкая Файл:Bernardine Cemetery1.jpg|міні|200пкс|Брама [[Бэрнардынскія могілкі (Вільня)|Бэрнардынскіх могілак]] Файл:Зарэчча, Вільня.jpg|thumb|Зарэчча, 1914-1918 </gallery> {{Накід}} == Вонкавыя спасылкі == * [https://web.archive.org/web/20080401051809/http://www.vilnius-tourism.lt/index.php/en/47463/ The Republic of Užupis]{{ref-en}} {{Гістарычныя мясцовасьці Вільні}} [[Катэгорыя:Раёны Вільні]] 0xkwpq8r1d9axszhvhdbsypwgv1ki2n 2668909 2668908 2026-05-09T16:48:49Z XHCKidx 11053 2668909 wikitext text/x-wiki {{Іншыя значэньні|Зарэчча}} {{Адміністрацыйная адзінка |Назва = Зарэчча |Назва ў родным склоне = Зарэчча |Арыгінальная назва = Užupis |Краіна = [[Летува]] |Гімн = |Статус = раён |Від адміністрацыйнай адзінкі1 = [[Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Летувы|Павет]] |Назва адміністрацыйнай адзінкі1 = [[Віленскі павет|Віленскі]] |Від адміністрацыйнай адзінкі2 = Староства |Назва адміністрацыйнай адзінкі2 = [[Старое Места (Вільня)|Старамескае]] |Уваходзіць у = |Від адміністрацыйнага падзелу = |Улучае = |Від адміністрацыйнага цэнтру = |Цэнтар = |БуйныГорад = |БуйныяГарады = |Колькасьць населеных пунктаў = |ДатаЎтварэньня = |ДатаСкасаваньня = |Кіраўнік = |Назва пасады кіраўніка = |Кіраўнік2 = |Назва пасады кіраўніка2 = |АфіцыйныяМовы = |МовыВаЎжытку = |Насельніцтва = |Год перапісу = |Адсотак ад насельніцтва = |Месца паводле насельніцтва = |Сьпіс паводле насельніцтва = |Шчыльнасьць = |Месца паводле шчыльнасьці = |Нацыянальны склад = |Канфэсійны склад = |Плошча = |Адсотак ад плошчы = |Месца паводле плошчы = |Сьпіс паводле плошчы = |Максымальная вышыня = |Сярэдняя вышыня = |Мінімальная вышыня = |Шырата = |Даўгата = |Мапа = Užupis 03.jpg| |Загаловак мапы = Зарэчча |Памер мапы = |Мапа адміністрацыйнай адзінкі = |Памер мапы аа = |Часавы пас = +2 |Летні час = +3 |Скарачэньне = |ISO = |FIPS = |Тэлефонны код = |Паштовыя індэксы = |Геаграфічны код = |Інтэрнэт-дамэн = |Код аўтамабільных нумароў = |Катэгорыя ў Commons = |Парамэтар1 = |Назва парамэтру 1 = |Парамэтар2 = |Назва парамэтру 2 = |Сайт = |Дадаткі = |Мэдыя-парамэтар1 = |Назва мэдыя-парамэтру 1 = |Мэдыя-парамэтар2 = |Назва мэдыя-парамэтру 2 = |Колер фону парамэтраў = {{Колер|Летува}} |Колер фону герб-сьцяг = }} '''Зарэчча''' ({{мова-lt|Užupis}}) — гістарычные прадмесьце [[Вільня|Вільні]], разьмешчанае ў [[Стары горад (Вільня)|Старым горадзе]]. Прадмесьце часта параўноўваюць з раёнам [[Монмартар]] у [[Парыж]]ы. Цяпер у раёне разьмяшчаюцца мастацкія галерэі, майстэрні і кавярні. == Разьмяшчэньне і агульная характарыстыка == Зарэчча — маленькі і ізаляваны раён. З аднаго боку ён аддзелены ад Старога гораду ракой [[Вільня (рака)|Вільняй]], зь іншай знаходзяцца высокія ўзгоркі, а з трэцяй — індустрыяльная зона, пабудаваная ў савецкія часы. У [[16 стагодзьдзе|16 стагодзьдзі]] былі пабудаваныя першыя мосты цераз раку. Пераважна квартал быў неселены рамесьнікамі. З канца [[19 стагодзьдзе|19 стагодзьдзя]] ў Зарэччы сталі сяліцца вайсковыя і дробныя служачыя, аднак большую частку жыхароў складага гарадзкая галота. == Рэспубліка Зарэчча == {{Асноўны артыкул|Рэспубліка Зарэчча}} Рэспубліка Зарэчча — квартал у раёне Ўжупіс, жыхары якога абвясьцілі незалежнасьць. Цяпер Рэспубліка Зарэчча мае свой сьцяг, канстытуцыю, прэзыдэнта, урад і нават войска. Яны сьвяткуюць Дзень Незалежнасьці [[1 красавіка]], які таксама называецца Днём Ужупіса. == Галерэя == <gallery widths=150 heights=150 class="left"> Файл:Vilnius Uzupio Respublica.jpg|значак|Анёл Зарэчча Файл:Church of St Batholomew in Vilnius4.jpg|міні|140пкс|зьлева|Брама [[Касьцёл Сьвятога Барталямэя (Вільня)|Касьцёла сьвятога Барталямэя]] Файл:Uzupio1.jpg|значак|Вуліца Зарэцкая Файл:Bernardine Cemetery1.jpg|міні|200пкс|Брама [[Бэрнардынскія могілкі (Вільня)|Бэрнардынскіх могілак]] Файл:Зарэчча, Вільня.jpg|Зарэчча, 1914-1918 Файл:Зарэцкі мост, Вільня.jpg|Зарэцкі мост, Вільня, 1914-1918 </gallery> {{Накід}} == Вонкавыя спасылкі == * [https://web.archive.org/web/20080401051809/http://www.vilnius-tourism.lt/index.php/en/47463/ The Republic of Užupis]{{ref-en}} {{Гістарычныя мясцовасьці Вільні}} [[Катэгорыя:Раёны Вільні]] 0xw42wevvrq50wqtd35seqo97p6u5nl 0 64753 2668906 1551443 2026-05-09T16:34:26Z Dymitr 10914 крыніца — https://en.wikipedia.org/wiki/Federated_state?oldid=1347034282 2668906 wikitext text/x-wiki {{Іншыя значэньні|Штат}} '''Штат''' — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў шэрагу [[фэдэрацыя|фэдэратыўных]] краінаў<ref>«The Australian National Dictionary: Fourth Edition». 2004. Canberra. — ISBN 978-0-19-551771-2.</ref>. У некаторых іншых краінх можа называцца інакш, як то [[правінцыя]], рэгіён, [[кантон]], зямля, вобласьць, [[эмірат]]. Штат ня мае міжнароднага сувэрэнітэту, бо паўнамоцтвы падзеленыя паміж іншымі фэдэраванымі штатамі і фэдэральным урадам. У адрозьненьне ад міжнародных сувэрэнных дзяржаваў, якія валодаюць гэтак званым вэстфальскім сувэрэнітэтам, то бок які мае іхны фэдэральны ўрад, штаты маюць паўнамоцтвы ў межах унутранага або фэдэральнага заканадаўства. Штаты ў фэдэрацыі ня маюць статусу суб’ектаў міжнароднага права. Замест гэтага фэдэральны зьвяз, то бок фэдэрацыя, як адзіная адзінка ёсьць сувэрэннай дзяржавай у [[міжнароднае права|міжнародным праве]]<ref>Crawford, J. (2006). «The Creation of States in International Law». Oxford, Clarendon Press.</ref>. У залежнасьці ад канстытуцыйнай структуры канкрэтнай фэдэрацыі, штат можа мець розныя ступені заканадаўчай, судовай і адміністрацыйнай юрысдыкцыі над вызначанай тэрыторыяй і ёсьць формай рэгіянальнага ўраду. Тым ня менш штат можа ствараць міжнародныя прадстаўніцтвы, напрыклад дзеля прасоўваньня гандлю або турызму, але ён дзеіць выключна ў межах гандлёвай палітыкі або іншага адпаведнага заканадаўства сваёй фэдэрацыі і краіны. Ён таксама можа браць удзел у міжнародных рэгіянальных пагадненьнях у межах законаў сваёй фэдэрацыі і краіны, напрыклад дзеля аховы памежных рэсурсаў або іншых агульных пытаньняў. На штаты падзяляюцца [[Аўстралія]], [[Бразылія]], [[Вэнэсуэла]], [[Злучаныя Штаты Амэрыкі|ЗША]], [[Індыя]], [[Мэксыка]] і шэраг іншых дзяржаваў. Слова «штат» мае аналягі ў эўрапейскіх мовах, а ў канчатковым выніку паходзіць ад лацінскага слова status, што азначае стан або статус. == Крыніцы == {{Крыніцы}} [[Катэгорыя:Адміністрацыйна-тэрытарыяльныя адзінкі]] dx8l2utjmslf1f2opnpguhbmjh79ey2 0 69060 2668876 2517006 2026-05-09T13:59:29Z Niegodzisie 58934 2668876 wikitext text/x-wiki {{Музычны гурт |Назва = The Rolling Stones |Фота = Rolling Stones in Nice, France 2006.jpg‎ |Подпіс = The Rolling Stones (зьлева направа): [[Роні Ўуд]], [[Чарлі Ўотс]], [[Мік Джагер]], [[Кіт Рычардс]] |Гады = 1962 — цяпер |Адкуль = [[Вялікабрытанія]] |Мова = [[ангельская мова|ангельская]] |Жанр = [[Рок-музыка|рок]], [[рок-н-рол]], [[рытм-н-блюз]], [[блюз-рок]] |Выдавец = [[Decca]], [[London]], Rolling Stones, [[Virgin]], [[ABKCO]], [[Interscope]], [[Polydor]] |Зьвязаныя праекты = |Афіцыйная старонка = [http://www.rollingstones.com/ www.rollingstones.com] |Удзельнікі = [[Роні Ўуд]]<br />[[Чарлі Ўотс]]<br />[[Мік Джагер]]<br />[[Кіт Рычардс]] |Былыя ўдзельнікі = [[Браян Джонз]]<br />[[Ян Ст’юарт]]<br />[[Дык Тэйлар]]<br />[[Мік Тэйлар]]<br />[[Біл Вайман]] }} [[Файл:Rolling_Stones_1965.jpg|міні|The Rolling Stones 1965: Brian Jones, Charlie Watts, Mick Jagger, Keith Richards, Bill Wyman]] '''The Rolling Stones''' — [[Вялікабрытанія|ангельскі]] [[рок-музыка|рок]]-гурт, створаны ў 1962 годзе ў [[Лёндан]]е [[мультыінструмэнталіст]]ам Браянам Джонзам ды піяністам Янам Ст’юартам, да якога неўзабаве далучыліся сьпявак [[Мік Джагер]] і гітарыст [[Кіт Рычардс]]. Басіст [[Біл Вайман]] і бубнач [[Чарлі Ўотс]] давяршылі пачатковы склад гурту, а Ст’юарт, які не падыходзіў да вобразу ідала падлеткаў, быў выключаны з афіцыйнага сьпісу ўдзельнікаў у 1963, але заставаўся клявішнікам гурта і тур-мэнэджарам да сваёй сьмерці ў 1995. На пачатковай стадыі існаваньня гурту Джагер і Рычардс склалі аўтарскі дуэт і паступова перахапілі ініцыятыву ў Джонза, які цягам часу стаўся ўсё болей праблемным і ненадзейным. Першапачаткова гурт выконваў амэрыканскія [[блюз]]ы і [[рытм-н-блюз]], але ад [[альбом]]у 1966 году «[[Aftermath (альбом)|Aftermath]]» на дыскі сталі трапляць пераважна ўласныя кампазыцыі аўтарства Джагера/Рычардса. Мік Тэйлар замяніў Джонза незадоўга да ягонай сьмерці ў 1969, але сам сышоў з гурту ў 1974 і быў заменены ў 1975 на былога гітарыста «[[Faces]]» Роні Ўуда, які грае з гуртом і сёньня. Вайман сышоў з гурту ў 1992, басіст Дэрыл Джонз, які не зьяўляецца афіцыйным чальцом гурту, грае ад 1994. Спачатку папулярныя ў [[Вялікабрытанія|Вялікабрытаніі]] і [[Эўропа|Эўропе]], The Rolling Stones трапілі ў [[ЗША]] напачатку 1960-х падчас «[[Брытанскае нашэсьце|Брытанскага нашэсьця]]». Гурт выпусьціў 22 студыйных [[альбом]]ы (24 у [[ЗША]]), 8 канцэртавых дыскаў (9 у ЗША) і шматлікія кампіляцыі; агульныя продажы дыскаў склалі больш за 200 мільёнаў асобнікаў па ўсім сьвеце<ref>http://www.reuters.com/article/entertainmentNews/idUSL1767761020080117</ref>. Дыск [[Sticky Fingers]] (1971) распачаў чаргу з васьмі пасьлядоўна створаных альбомаў, што траплялі на першае месца ў амэрыканскіх чартах. Апошні [[альбом]] гурта, [[A Bigger Bang]], выйшаў у 2005. У 1989 The Rolling Stones трапілі ў [[Заля славы рок-н-рола|Залю славы Рок-н-ролу]]. У 2004 яны былі прызнаныя нумарам 4 у сьпісе 100 найлепшых музыкаў усіх часоў па вэрсіі часопіса «[[Rolling Stone]]». == Дыскаграфія == *''[[The Rolling Stones (альбом)|The Rolling Stones]]'' (1964, UK) / ''[[England's Newest Hit Makers]]'' (1964, US) *''[[The Rolling Stones No. 2]]'' (1965, UK) / ''[[12 X 5]]'' (1964, US) *''[[The Rolling Stones, Now!]]'' (1965, US) *''[[Out of Our Heads]]'' (1965, UK) / [[Out of Our Heads]]'' (1965, US) *''[[December's Children (And Everybody's)]]'' (1965, US) *''[[Aftermath (альбом)|Aftermath]]'' (1966, UK) / ''[[Aftermath (альбом)|Aftermath]]'' (1966, US) *''[[Between the Buttons]]'' (1967, UK) / ''[[Between the Buttons]]'' (1967, US) *''[[Their Satanic Majesties Request]]'' (1967) *''[[Beggars Banquet]]'' (1968) *''[[Let It Bleed]]'' (1969) *''[[Sticky Fingers]]'' (1971) *''[[Exile on Main St.]]'' (1972) *''[[Goats Head Soup]]'' (1973) *''[[It's Only Rock 'n Roll]]'' (1974) *''[[Black and Blue]]'' (1976) *''[[Some Girls]]'' (1978) *''[[Emotional Rescue]]'' (1980) *''[[Tattoo You]]'' (1981) *''[[Undercover (альбом)|Undercover]]'' (1983) *''[[Dirty Work (альбом)|Dirty Work]]'' (1986) *''[[Steel Wheels]]'' (1989) *''[[Voodoo Lounge]]'' (1994) *''[[Bridges to Babylon]]'' (1997) *''[[A Bigger Bang]]'' (2005) * ''Blue & Lonesome'' (2016) * ''Hackney Diamonds'' (2023) * ''Foreign Tongues'' (2026) == Фільмаграфія == * 1966: ''[[Charlie Is My Darling (фільм)|Charlie Is My Darling]]'' * 1968: ''[[Sympathy for the Devil (фільм)|Sympathy for the Devil]]'' * 1969: ''Stones in the Park'' (DVD) * 1970: ''Gimme Shelter'' * 1974: ''[[Ladies and Gentlemen: The Rolling Stones]]'' * 1982: ''Rocks Off'' and ''[[Let's Spend the Night Together (film)|Let's Spend the Night Together]]'' * 1984: ''[[Video Rewind]]'' (VHS) * 1989: ''[[25x5 – The Continuing Adventures of the Rolling Stones]]'' (VHS) * 1992: ''[[Stones at the Max]]''(DVD) * 1995: ''[[The Rolling Stones: Voodoo Lounge Live]]'' (DVD) * 1996: ''[[The Rolling Stones Rock and Roll Circus]]'' (DVD) * 1998: ''[[Bridges to Babylon Tour '97–98]]'' (DVD) * 2003: ''[[Four Flicks]]'' (DVD) * 2004: ''[[Molson Canadian Rocks for Toronto|Toronto Rocks]]'' (DVD) * 2007: ''[[The Biggest Bang]]'' (DVD/Blu-ray Disc) * 2008: ''[[Shine a Light (фільм)|Shine a Light]]''(DVD/[[Blu-ray Disc]]) * 2009: ''[[Stones at the Max]]'' (DVD/[[Blu-ray Disc]]) * 2010: ''[[Stones in Exile]]''(DVD) * 2010: ''[[Ladies and Gentlemen: The Rolling Stones]]'' (DVD/[[Blu-ray Disc]]) * 2011: ''Ed Sullivan Shows Starring The Rolling Stones'' (2 DVD-кружэлкі/4 DVD-кружэлкі) * 2011: ''[[The Rolling Stones: Some Girls Live In Texas '78]]'' (DVD/Blu-ray Disc) * 2012: ''[[Muddy Waters & The Rolling Stones Live At The Checkerboard Lounge, Chicago 1981]]'' (1 DVD Disc + 1 CD Disc) * 2012: ''Crossfire Hurricane'' == Крыніцы == {{Крыніцы}} [[Катэгорыя:The Rolling Stones| ]] [[Катэгорыя:Брытанскія рок-гурты]] cer2q0307eahsb51grkvmk2ylg43w8t 0 78322 2668975 2668780 2026-05-10T08:37:39Z Dymitr 10914 артаграфія 2668975 wikitext text/x-wiki [[Файл:Atisane3.png|значак|Трох- і двухвымерныя мадэлі малекулаў.]] '''Мале́кула''' — найменшая часьцінка дадзенага [[рэчыва]], надзеленая ягонымі якасьцямі, а таксама [[электрычнасьць|электрычна]] нэўтральная група як мінімум з двух [[атам]]аў, якія ўтрымліваюцца разам кавалентным хімічнымі сувязямі<ref>Pauling, Linus (1970). «General Chemistry». New York: Dover Publications, Inc. — ISBN 0-486-65622-5.</ref><ref>Ebbin, Darrell, D. (1990). «General Chemistry», 3rd Ed. Boston: Houghton Mifflin Co. — ISBN 0-395-43302-9.</ref>. Хімічныя ўласьцівасьці малекулы вызначаюцца з дапамогай ейнага [[Хімічны склад|складу]] й [[Хімічная будова|хімічнае будовы]]. Малекулы адрозьніваюцца ад [[іён]]аў паводле адсутнасьці [[электрычны зарад|электрычнага зараду]]. Аднак у [[квантавая фізыка|квантавай фізыцы]], [[арганічная хімія|арганічнай хіміі]] й [[біяхімія|біяхіміі]], тэрмін «''малекула''» часта выкарыстоўваецца менш строга й прымяняецца да шмататамных іёнаў. У [[кінэтычная тэорыя|кінэтычнай тэорыі]] [[газ]]аў, тэрмін «''малекула''» часьцяком выкарыстоўваецца для любых газападобных часьцінак, незалежна ад свайго складу. Згодна з гэтым вызначэньнем атамы [[высакародны газ|высакародных газаў]] лічацца малекуламі, нягледзячы на тое, што яны складаюцца з аднаго нязьвязнага атама<ref>Chandra, Sulekh. Comprehensive Inorganic Chemistry. New Age Publishers. — ISBN 81-224-1512-1.</ref>. Малекула можа складацца з атамаў аднаго хімічнага элемэнта, як [[кісларод]] ({{Хімічная формула|O|2}}), альбо розных элемэнтаў, як [[вада]] ({{Хімічная формула|H|2|O}}). Атамы й хімічныя злучэньні, зьвязаныя некавалентнай сувязьзю, як то [[вадарод]]нымі сувязямі альбо іённымі, як правіла, ня лічацца адзіночнымі малекуламі<ref>[http://www.britannica.com/EBchecked/topic/388236/molecule Molecule], Encyclopaedia Britannica on-line </ref>. Малекулы ў якасьці кампанэнтаў рэчываў шырока распаўсюджаны ў арганічнай хіміі. Яны таксама складаюць большую частку [[акіян]]аў і [[атмасфэра Зямлі|атмасфэры]]. Вялікая колькасьць знаёмых цьвёрдых рэчываў, аднак, у тым ліку большасьць [[мінэрал]]аў, якія ўваходзяць у склад [[Зямная кара|кары]], [[мантыя Зямлі|мантыі]] й [[ядро Зямлі|ядра]] [[Зямля (плянэта)|Зямлі]], утрымоўваюць шматлікія хімічныя сувязі, але не складаюцца ў малекулы. Нетыповыя малекулы могуць быць вызначаны іённымі крышталямі, як то [[соль]], і кавалентным крышталямі, як сетка цьвёрдых рэчываў, хоць яны часта складаюцца з паўтаральных элемэнтарных блёкаў, якія разьмешчаны ў плоскасьці, як то [[графэн]], альбо ў трох вымярэньнях, як у [[алмаз]]е альбо [[хлярыд натра|хлярыду натра]]. Блёкавая паўтаральная структура мае месца й для кандэнсаваных фазаў з [[мэталічная сувязь|мэталічнай сувязьзю]]. У [[шкло|шкле]] й цьвёрдых рэчывах, якія існуюць у шклопадобным неўпарадкаваным стане, атамы могуць таксама змацоўвацца хімічнымі сувязяў безь якога-небудзь вызначэньня малекулы, але таксама без заканамернасьцяў паўтаральных зьвёнаў, якімі характарызуюцца [[крышталь|крышталі]]. == Гісторыя == Вызначэньне малекулы эвалюцыянавала з часам, бо пазапашваліся веды пра будову малекулаў. Ранейшыя азначэньні былі менш дакладныя й вызначалі малекулы як найменшыя часьцінкі чыстых хімічных рэчываў, якія ўсё яшчэ захоўваюць свой склад і хімічныя ўласьцівасьці<ref>{{спасылка|спасылка=http://antoine.frostburg.edu/chem/senese/101/glossary/m.shtml#molecule|загаловак=Molecule Definition|копія=https://web.archive.org/web/20141013143129/http://antoine.frostburg.edu/chem/senese/101/glossary/m.shtml#molecule|дата копіі=13.10.2014}}</ref>. Аднак такое азначэньне часта не працуе, бо многія рэчывы, вядомыя ў паўсядзённым жыцьці, як то [[горная парода|горныя пароды]], солі й [[мэтал]]ы, складаюцца зь вялікіх крышталёвых сетак хімічна павязаных атамаў або [[іён]]аў, але не ўтвараюць асобных малекулаў. [[Файл:Amadeo Avogadro.png|значак|зьлева|Выява [[Амэдэо Авагадра]], які ўпершыню ўжыў слова малекула.]] Сучасная канцэпцыя малекулы можа прасочваецца да данавуковых часоў і старажытнагрэцкіх філёзафаў, як то [[Леўкіп]]у й [[Дэмакрыт]]у, якія сьцьвярджалі, што ўвесь [[сусьвет]] складаецца з [[атам]]аў. Каля 450 году да н. э. [[Эмпэдокль]] вылучыў чатыры галоўныя стыхіі, сярод якіх былі агонь, зямля, паветра й вада, а сілы прыцягненьня й адштурхваньня дазваляюць гэтым стыхіям узаемадзеіць адно з адным. Пазьней была таксама вылучаная пятая стыхія, вядомая як [[этэр (стыхія)|этэр]], якая ўважалася за асноўны будаўнічы элемэнт нябесных целаў. Погляды Леўкіпа й Эмпэдокля, разам з вучэньнем пра этэр, былі перанятыя [[Арыстотэль|Арыстотэлем]] і далей трапілі ў сярэднявечную [[Эўропа|Эўропу]], заховаючыся ў час [[Адраджэньне|Адраджэньня]]. У больш канкрэтным сэнсе канцэпцыя адзінак з павязаных атамаў, то бок малекулаў, узяла свой пачатак ад гіпотэзы [[Робэрт Бойль|Робэрта Бойля]] 1661 году, выкладзенай у ягоным знакамітым трактаце ''«[[Скептычны хімік]]»''. Бойль сьцьвярджаў, што рэчыва складаецца з часьцінак ці, як ён іх называў, карпускулаў, а хімічныя зьмены вынікаюць зь пераўпарадкаваньня гэтых часьцінак. Ён лічыў, што асноўныя элемэнты рэчыва складаюцца з розных тыпаў і памераў часьцінак, здольных аб’ядноўвацца ў групы. У 1789 годзе Ўільям Гігінз апублікаваў погляды на тое, што ён называў камбінацыямі «канечных», то бок найменшых, часьцінак, што папярэднічала канцэпцыі валентных сувязяў. Напрыклад, паводле Гігінза, калі сіла ўзаемадзеі паміж канечнай часьцінкай [[тлен|кіслароду]] й канечнай часьцінкай [[азот]]у роўная шасьці, тады гэтая сіла будзе адпаведна падзеленая, і тое самае будзе дзеіць для іншых камбінацыяў канечных часьцінак. [[Амэдэо Авагадра]] ўвёў у абарачэньне слова «малекула»<ref>{{артыкул|аўтар=Ley, Willy|спасылка=https://archive.org/stream/Galaxy_v24n05_1966-06#page/n93/mode/2up|загаловак=The Re-Designed Solar System|выданьне=Galaxy Science Fiction|старонкі=94—106|год=06.1966}}</ref>, што было адлюстравана ў ягонай працы 1811 году<ref>{{артыкул|аўтар=Avogadro, Amedeo|загаловак=Masses of the Elementary Molecules of Bodies|выданьне=Journal de Physique|том=73|старонкі=58—76|год=1811}}</ref>. У адпаведнасьці з гэтымі канцэпцыямі, у 1833 годзе францускі хімік [[Марк Гадэн]] высунуў яснае тлумачэньне гіпотэзы Авагадра<ref>{{артыкул|загаловак=The Atomic Structural Theories of Ampère and Gaudin: Molecular Speculation and Avogadro's Hypothesis|выданьне=Isis|том=60|нумар=1|старонкі=61—74|год=1969|DOI=10.1086/350449}}</ref> адносна атамных масаў, выкарыстоўваючы «аб’ёмныя дыяграмы», якія выразна вызначылі як напаўкарэктныя малекулярныя геамэтрыі, гэтак і карэктныя малекулярныя формулы. [[Файл:Ch4 hybridization.svg|значак|Схематычнае выяўленьне гібрыдных арбіталей.]] У 1926 годзе францускі фізык [[Жан Пэрэн]] атрымаў [[Нобэлеўская прэмія ў галіне фізыкі|Нобэлеўскую прэмію ў галіне фізыкі]] за канчатковае даказаньне існаваньня малекулаў. Ён зрабіў гэта, вылічыўшы [[сталая Авагадра|канстанту Авагадра]] трыма рознымі мэтадамі, усе зь якіх улучалі сыстэмы ў вадкім стане. Па-першае, ён выкарыстаў эмульсію, падобную да мыла з [[гумігут]]у, па-другое, ён зладзіў экспэрымэнты з [[броўнаўскі рух|броўнаўскам рухам]], і па-трэцяе, ён пацьвердзіў тэорыю Айнштайна аб абарачэньні часьцінак у вадкім стане<ref>{{спасылка|спасылка=https://www.nobelprize.org/prizes/physics/1926/perrin/lecture/|загаловак=Discontinuous Structure of Matter|выдавец=December|копія=https://web.archive.org/web/20190529115507/https://www.nobelprize.org/prizes/physics/1926/perrin/lecture/|дата копіі=29.05.2019}}</ref>. У 1927 годзе фізыкі [[Фрыц Лёндан]] і [[Вальтэр Гайтлер]] ужылі квантавую мэханіку дзеля разгляду насычальных, недынамічных сілаў прыцягненьня й адштурхваньня ў малекуле [[вадарод]]у. Іхны варыянт валентнаснай тэорыі сувязяў, выкладзены ў іхняй сумеснай працы<ref>{{артыкул|аўтар=Heitler, Walter; London, Fritz|загаловак=Wechselwirkung neutraler Atome und homöopolare Bindung nach der Quantenmechanik|выданьне=Zeitschrift für Physik|том=44|нумар=6–7|старонкі=455—472|год=1927|DOI=10.1007/BF01397394}}</ref>, стаў пэўнай мяжою, бо ўпершыню хімія была далучаная да разгляду ў [[квантавая мэханіка|квантавай мэханіцы]]. У 1931 годзе, грунтуючыся на працы Лёндана й Гайтлера, [[Лінус Полінг]] апублікаваў свой прарыўны артыкул ''«Прырода хімічнай сувязі»''<ref>{{артыкул|аўтар=Pauling, Linus|загаловак=The nature of the chemical bond. Application of results obtained from the quantum mechanics and from a theory of paramagnetic susceptibility to the structure of molecules|выданьне=J. Am. Chem. Soc.|том=53|нумар=4|старонкі=1367—1400|год=1931|DOI=10.1021/ja01355a027}}</ref>, у якім выкарыстаў квантавую мэханіку дзеля разьліку ўласьцівасьцяў і структураў малекулаў, вызначыўшы куты паміж сувязямі й абарачэньне вакол утвораных сувязяў. На падставе гэтых канцэпцыяў Полінг распрацаваў [[гібрыдызацыя арбіталей|тэорыю гібрыдызацыі]], каб патлумачыць сувязі ў малекулах, такіх як {{Хімічная формула|C|H|4}}, у якой чатыры sp³-гібрыдызаваныя арбіталі вугляроду спалучаюцца з 1s-арбітальлямі вадароду, утвараючы чатыры [[Сыгма-сувязь|сыгма-сувязі]]. Яшчэ раней, у 1917 годзе, калі ён быў яшчэ студэнтам, Полінг вывучаў далтанаўскі «гачкова-вочкавы» мэтад сувязяў, які на той час быў асноўным тлумачэньнем сувязяў паміж атамамі. Аднак ён быў незадаволены гэтым падыходам і зьвярнуўся тады новай галіны квантавай фізыкі, у пошуках новага мэтаду. == Глядзіце таксама == * [[Адносная малекулярная маса]] == Крыніцы == {{Крыніцы}} [[Катэгорыя:Малекулы| ]] [[Катэгорыя:Вікіпэдыя:Істотныя артыкулы]] bkktaxg0b4qh1ajxtfnkrvvvidpjq8j 0 87370 2668886 1557532 2026-05-09T14:55:33Z Dymitr 10914 крыніца — https://en.wikipedia.org/wiki/Psychosis?oldid=1352343909 2668886 wikitext text/x-wiki {{Хвароба}} '''Псыхо́з''' — парушэньне адвольнай адаптацыі псыхічнай дзейнасьці [[чалавек]]а. Псыхатычны разлад — гэта зборная назва групы разнастайных [[псыхічны разлад|псыхічных разладаў]], якія суправаджаюцца прадуктыўнай псыхапаталягічнай сымптаматыкай — трызьненьнямі, галюцынацыямі, псэўдагалюцынацыямі, дэпэрсаналізацыяй, дэрэалізацыяй і іншымі. Псыхоз ёсьць апісаньнем стану або сымптомаў чалавека, але гэта не асобнае псыхічнае захворваньне. Звычайныя прычыны хранічнага, то бок працяглага або паўтаральнага, псыхозу ўлучаюць [[шызафрэнія|шызафрэнію]] або [[шызаафэктыўны разлад]], [[біпалярны афэктыўны разлад|біпалярны разлад]] і пашкоджаньне [[галаўны мозаг|галаўнога мозгу]] звычайна ў выніку [[алькагалізм]]у<ref>{{артыкул|загаловак=What causes psychosis? An umbrella review of risk and protective factors|выданьне=World Psychiatry|том=17|нумар=1|старонкі=49—66|год=02.2018|DOI=10.1002/wps.20490}}</ref><ref>{{спасылка|спасылка=https://www.msdmanuals.com/en-in/professional/special-subjects/illicit-drugs-and-intoxicants/korsakoff-psychosis|загаловак=Korsakoff Psychosis – Special Subjects|выдавецтва=MSD Manual Professional Edition}}</ref>. Часовы псыхоз можа быць выкліканы моцным [[стрэс]]ам, дэфіцытам сну, [[сэнсорная дэпрывацыя|сэнсорнай дэпрывацыяй]]<ref>{{кніга|аўтар=Gelder, Michael G.; Gath, Dennis; Mayou, Richard|спасылка=https://books.google.com/books?id=pN9rAAAAMAAJ|загаловак=Oxford Textbook of Psychiatry|выдавецтва=Oxford University Press|isbn=978-0-19-261294-6}}</ref>, некаторымі [[лекі|лекамі]] і ўжываньнем [[наркотык]]аў, а таксама алькаголю, галюцынагенаў і стымулятараў<ref name="Griswold" >{{артыкул|загаловак=Recognition and Differential Diagnosis of Psychosis in Primary Care|выданьне=American Family Physician|том=91|нумар=12|старонкі=856—863|год=06.2015}}</ref>. Востры псыхоз называюць першасным, калі ён вынікае з псыхіятрычнага стану, і другасным, калі ягонай прычынай ёсьць іншае мэдычнае захворваньне або ўжытыя рэчывы<ref name="Griswold" />. Дыягназ псыхічнага стану патрабуе выключэньня іншых мажлівых прычынаў<ref>{{кніга|спасылка=https://books.google.com/books?id=wE3FXgW9gDkC&pg=PA279|загаловак=The Diagnosis of Psychosis|выдавецтва=Cambridge University Press|isbn=978-1-139-49790-9}}</ref>. Можа спатрэбіцца дадатковае тэставаньне, каб вызначыць, ці выкліканы псыхоз хваробамі цэнтральнай [[нэрвовая сыстэма|нэрвовай сыстэмы]], таксінамі або маюцца іншыя праблемы са здароўем<ref>{{кніга|спасылка=https://books.google.com/books?id=c52vBAAAQBAJ&pg=PA523|загаловак=The American Psychiatric Publishing Textbook of Geriatric Neuropsychiatry|выдавецтва=American Psychiatric Pub|isbn=978-1-58562-952-7}}</ref>. Лячэньне можа ўлучаць антыпсыхатычныя прэпараты, [[псыхатэрапія|псыхатэрапію]] і сацыяльную падтрымку<ref name="NIH2018QA" >{{спасылка|спасылка=https://www.nimh.nih.gov/health/topics/schizophrenia/raise/raise-questions-and-answers.shtml|загаловак=RAISE Questions and Answers|выдавецтва=NIMH|копія=https://web.archive.org/web/20191008203120/https://www.nimh.nih.gov/health/topics/schizophrenia/raise/raise-questions-and-answers.shtml|дата копіі=08.10.2019}}</ref><ref name="NHS2016" >{{спасылка|спасылка=https://www.nhs.uk/conditions/psychosis/|загаловак=Psychosis|выдавецтва=NHS|дата публікацыі=23.12.2016|копія=https://web.archive.org/web/20181015043847/https://www.nhs.uk/Conditions/Psychosis/Pages/Prevention-OLD.aspx|дата копіі=15.10.2018}}</ref>. Ранейшае лячэньне звычайна паляпшае вынікі<ref name="NIH2018QA" />. Прэпараты маюць мерны эфэкт<ref>{{артыкул|загаловак=The acute efficacy of antipsychotics in schizophrenia: a review of recent meta-analyses|выданьне=Therapeutic Advances in Psychopharmacology|том=8|нумар=11|старонкі=303—318|год=11.2018|DOI=10.1177/2045125318781475}}</ref>. Вынікі залежаць ад прычыны паўстаньня псыхозу<ref name="NHS2016" />. Псыхоз дрэнна зразумелы на нэўралягічным узроўні, але [[дафамін]] разам зь іншымі [[нэўрамэдыятар]]амі гуляе значную ролю<ref>{{артыкул|загаловак=Beyond the dopamine hypothesis of schizophrenia to three neural networks of psychosis: dopamine, serotonin, and glutamate|выданьне=CNS Spectrums|том=23|нумар=3|старонкі=187—191|год=06.2018|DOI=10.1017/S1092852918001013}}</ref><ref>{{артыкул|загаловак=Dysregulation of the dopamine system in the pathophysiology of schizophrenia and depression|выданьне=Nature Reviews. Neuroscience|том=17|нумар=8|старонкі=524—532|год=08.2016|DOI=10.1038/nrn.2016.57}}</ref><ref>{{артыкул|загаловак=Sixty Years of Placebo-Controlled Antipsychotic Drug Trials in Acute Schizophrenia: Systematic Review, Bayesian Meta-Analysis, and Meta-Regression of Efficacy Predictors|выданьне=The American Journal of Psychiatry|том=174|нумар=10|старонкі=927—942|год=10.2017|DOI=10.1176/appi.ajp.2017.16121358}}</ref>. Псыхоз апісваўся ўжо ў IV стагодзьдзі да н. э. [[Гіпакрат]]ам і, мажліва, яшчэ ў 1500 годзе да н. э. быў згаданы ў [[папірус Эбэрса|папірусе Эбэрса]]<ref>{{кніга|спасылка=https://books.google.com/books?id=v4krPhqFG8sC&pg=PA508|загаловак=Danforth’s Obstetrics and Gynecology|выдавецтва=Lippincott Williams & Wilkins|isbn=978-0-7817-6937-2}}</ref><ref>{{кніга|спасылка=https://books.google.com/books?id=lB-KCwAAQBAJ&pg=PA348|загаловак=Concepts for Nursing Practice – E-Book|выдавецтва=Elsevier Health Sciences|isbn=978-0-323-38946-4}}</ref>. == Крыніцы == {{Крыніцы}} [[Катэгорыя:Псыхіятрыя]] j3qbmw6scmq9rc5rqbxvw7yotjndyvl 0 90529 2668902 2604329 2026-05-09T16:03:57Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2668902 wikitext text/x-wiki [[Файл:MCA-Stroke-Brain-Human-2.JPG|міні|160пкс|Зрэз мазгоў загінуўшага ад інсульта]] '''Інсульт''', або '''Мазгавы ўдар''' — вострае парушэньне мазгавога [[кровазварот]]у, якое характарызуецца раптоўным (напрацягу некалькіх хвілінаў ці гадзінаў) зьяўленьнем асяродкавай ці агульнамазгавой нэўралягічнай сымптаматыкі, якая захоўваецца больш за 24 гадзіны й прыводзіць да сьмерці хворага ў больш кароткі працяг часу з прычыны [[цэрэбральнаваскулярная паталёгія|цэрэбральнаваскулярнай паталёгіі]]. Узьнікае раптоўна ў выніку цяжкага ўскладненьня атэрасклерозу, гіпэртаніі, хваробаў сэрца, артэрыяў і крыві. З улікам часу рэгрэсіі нэўралягічнага дэфіцыту, асабліва вылучаюць [[часовыя парушэньні мазгавога кровазвароту]] (нэўралягічны дэфіцыт рэгрэсуе напрацягу 24 гадзінаў, у адрозьненьне ад самаго інсульта) і малы інсульт (нэўралягічны дэфіцыт рэгрэсуе напрацягу трох тыдняў пасьля пачатку хваробы). Судзінныя захворваньні мозга займаюць другое месца ў структуры сьмяротнасьці ад захворваньняў сыстэмы кровазварота пасьля [[ішэмічная хвароба сэрца|ішэмічнай хваробы сэрца]].<ref>[https://web.archive.org/web/20081206023042/http://pentadent.ru/pet/neurology_and_neurosurgery/s/6732.1.html Ишемический инсульт можно предупредить] Медицинская библиотека Пентадент.ру</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20110510153759/http://www.mgzt.ru/article/360 Ответный удар по глобальной эпидемии — Интервью с В. И. Скворцовой]</ref> 2/3 інсультаў здараюцца ва ўзросьце пасьля 60 гадоў. Амаль палова хворых памірае ў першы год пасьля захворваньня. Толькі кожны пяты сярод выжыўшых захоўвае працаздольнасьць<ref>{{Артыкул|аўтар=[[Вольга Кулінковіч]].|загаловак=Інсульт: лік ідзе на хвіліны|спасылка=http://old.zviazda.by/ru/pril/article.php?id=72042|выданьне=Краіна здароўя|тып=|год=11 студзеня 2011|нумар=[http://old.zviazda.by/ru/pril/?id=29&prilid=72028 2 (238)]|старонкі=[http://old.zviazda.by/a2ttachments/72077/11stu-5.indd.pdf 5]|issn=}}</ref>. == Віды == Адрозьніваюць тры віды інсульту (частасьць выяўленьня 4:1:0,1). * ''Ішэмічны'' ({{мова-el|ἴσχω αἷμα|скарочана}} — затрымліваю [[кроў]]; {{Артыкул у іншым разьдзеле|інфаркт мозга||en|Cerebral infarction}}). Разьвіваецца ад хвіліны да некалькіх гадзінаў праз закупорваньне звужаных [[артэрыя]]ў (найчасьцей сярэдняй мазгавой) у выніку [[трамбоз]]у, [[Эмбалія|эмбаліі]] або гемадынамічнага памяншэньня крыватоку і разьмякчэньня мозгу. [[Сымптом]]ы: слабасьць [[канцавіна]]ў у процілеглым баку цела (лева-правабаковы гемапарэз), [[афазія]] (зь левага боку), страта прытомнасьці (пры вострым цячэньні). [[Сьмерць]] настае ад [[ацёк]]у [[Лёгкія|лёгкіх]], лёгачных і сардэчна-сасудзістых ускладненьняў. * ''Гемарагічны'' (грэц. Αιμορραγία — {{Артыкул у іншым разьдзеле|крывацёк||be|Крывацёк}}; {{Артыкул у іншым разьдзеле|кровазьліцьцё ў мазгі||en|Cerebral hemorrhage}}). Найчасьцей здараецца пры гіпэртаніі ад разрыву сасуда, [[Анэўрызма|анэўрызмы]] або прасочваньня крыві праз стончаныя сасуды. Пры падвострым цячэньні адзначаецца [[галаўны боль]], парушэньні руху і мовы. * {{Артыкул у іншым разьдзеле|Субарахнаідальнае кровазьліцьцё|''Субарахнаідальны''|en|Subarachnoid hemorrhage}}<ref>{{Кніга|аўтар=[[Леанора Гіткіна]].|частка=Інсульт|загаловак=[[Беларуская энцыкляпэдыя]] ў 18 тамах|арыгінал=|спасылка=|адказны=[[Генадзь Пашкоў]]|выданьне=|месца=Менск|выдавецтва=[[Беларуская энцыкляпэдыя імя Петруся Броўкі]]|год=1998|том=7|старонкі=276|старонак=608|сэрыя=|isbn=985-11-0130-3|наклад=10 000}}</ref>. == Папярэджаньне == Прадухіленьню хваробы спрыяе штодзённае разьмінаньне, устойлівы распарадак харчаваньня, адмаўленьне [[Тытунепаленьне|тытунепаленьня]] і ўжываньня [[сьпірт]]а<ref>{{Артыкул|аўтар=[[Сьвятлана Барысенка]].|загаловак=Інсульт: не ўпусьціць першыя гадзіны|спасылка=http://old.zviazda.by/ru/archive/article.php?id=45274|выданьне=[[Зьвязда]]|тып=[[газэта]]|год=15 кастрычніка 2009|нумар=[http://old.zviazda.by/ru/archive/?idate=2009-10-15 195 (26553)]|старонкі=[http://old.zviazda.by/a2ttachments/45282/15kas-3.indd.pdf 3]|issn=1990-763x}}</ref>. == Чыньнікі == Узьнікненьню інсульта спрыяе [[Гіпэртанія|павышаны крывяны ціск]], [[атэрасклероз]], [[сардэчная недастатковасьць]], парок клапанаў сэрца, [[фібрыляцыя]] [[Перадсэрдзе|перадсэрдзяў]], [[тытунепаленьне]], [[дыябэт]], [[ішэмія]] і [[сядзячы лад жыцьця]]<ref>{{Артыкул|аўтар=Сьвятлана Барысенка.|загаловак=Інсульт: ці рызыкуеце вы|спасылка=http://old.zviazda.by/ru/archive/article.php?id=37002|выданьне=Зьвязда|тып=газэта|год=11 чэрвеня 2009|нумар=[http://old.zviazda.by/ru/archive/?idate=2009-06-11 106 (26464)]|старонкі=[http://old.zviazda.by/a2ttachments/36980/11cher-4.pdf 4]|issn=1990-763x}}</ref>. == Праявы == Немач выяўляецца праз [[Астэнія|слабасьць]], страту адчувальнасьці ([[паралюш]]) з аднаго боку цела на [[твар]]ы, [[Рука|руцэ]] і [[Нага|назе]], парушэньне [[зрок]]у, цяжкасьць маўленьня і разуменьня простых [[сказ]]аў, [[Запамарока|замараку]], страту раўнавагі ў спалучэньні з дваеньнем у [[Вока|вачах]] і [[аняменьне]]м, [[галаўны боль]]<ref>{{Артыкул|аўтар=[[Вольга Цыбульская]].|загаловак=Інсульт: дарагая кожная хвіліна|спасылка=http://old.zviazda.by/ru/pril/article.php?id=40208|выданьне=[[Краіна здароўя]]|тып=|год=1 жніўня 2009|нумар=[http://old.zviazda.by/ru/pril/?id=29&prilid=40207 26 (140)]|старонкі=[http://old.zviazda.by/a2ttachments/40228/1gni-5.indd.pdf 5]|issn=}}</ref>, цяжкасьці з глытаньнем<ref>{{Артыкул|аўтар=Сьвятлана Барысенка.|загаловак=Калі гэта інсульт|спасылка=http://old.zviazda.by/ru/pril/article.php?id=29111|выданьне=Краіна здароўя|тып=|год=14 лютага 2009|нумар=[http://old.zviazda.by/ru/pril/?id=29&prilid=29109 4 (118)]|старонкі=[http://old.zviazda.by/a2ttachments/29130/14lut-4.pdf 4]|issn=}}</ref>. У чэрвені 2006 году ў [[Юры Туронак|Юрыя Туронку]] дома ў вёсцы Трыпуці здарыўся мазгавы ўдар<ref name="удар">{{Кніга|аўтар = |імя = Юры|прозьвішча = Туронак|частка = |загаловак = За кардонам Бацькаўшчыны: успаміны|арыгінал = |спасылка = |адказны = [[Генадзь Сагановіч|Г. Сагановіч]]|выданьне = |месца = [[Менск]]|выдавецтва = Медысонт|год = 2010|том = |старонкі = 238|старонак = 276|сэрыя = [[Бібліятэка часопіса «Беларускі Гістарычны Агляд»|Бібліятэка ч-су Беларускі гістарычны агляд]]|isbn = 978-985-6887|наклад = 500}}</ref>. У яго паслабелі слых, мова, рукі і ногі, асабліва далоні і ступні. Ён ня мог нармальна хадзіць, зь цяжкасьцю выходзіў толькі на кароткія прагулкі, быў дома, але вочы, памяць дзейнічалі нядрэнна. Такім чынам, нягледзячы на розныя недамаганьні, Юры Туронак мог крыху працаваць, што настойліва раілі нэўролягі як добрую разумовую гімнастыку. == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Вонкавыя спасылкі == {{Commons}} * [https://be.birmiss.com/інсульт-лячэнне-народнымі-сродкамі-і/ Інсульт: Лячэнне народнымі сродкамі] * [https://www.medicinaclinic.org/энциклопедия/инсульт Інсульт]{{Недаступная спасылка|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{ref-ru}} * [http://zviazda.by/2015/01/68213.html Інсульт немагчыма прадбачыць?]{{Недаступная спасылка|date=February 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} // Звязда, 20.01.2015 [[Катэгорыя:Мэдыцына]] [[Катэгорыя:Захворваньні]] [[Катэгорыя:Кардыялёгія]] [[Катэгорыя:Вікіпэдыя:Істотныя артыкулы]] idt77motu4eyr0pbgo9411rqwis06l9 4 91685 2668929 2668665 2026-05-09T21:02:34Z DymitrBot 56484 робат: абнаўленьне зьвестак 2668929 wikitext text/x-wiki <noinclude>{{/Уступ|09.05.2026 21:02 UTC|44,30|44,33|+0,03}}</noinclude> # [[Электрычны ток]] (<span style="color: #909090;">2579 сымб. → </span>3611 сымб.) # [[Дыхальная сыстэма]] (<span style="color: #909090;">2641 сымб. → </span>3697 сымб.) # [[Вугляводы]] (<span style="color: #909090;">2658 сымб. → </span>3721 сымб.) # [[Адзеньне]] (<span style="color: #909090;">2684 сымб. → </span>3758 сымб.) # [[Харчовая соль]] (<span style="color: #909090;">2714 сымб. → </span>3800 сымб.) # [[Сьпірт]] (<span style="color: #909090;">2737 сымб. → </span>3832 сымб.) # [[Сэрца]] (<span style="color: #909090;">2738 сымб. → </span>3833 сымб.) # [[Тэатар]] (<span style="color: #909090;">2739 сымб. → </span>3835 сымб.) # [[Гук]] (<span style="color: #909090;">2761 сымб. → </span>3865 сымб.) # [[Страўнікава-кішачны тракт]] (<span style="color: #909090;">2762 сымб. → </span>3867 сымб.) # [[Кут]] (<span style="color: #909090;">2775 сымб. → </span>3885 сымб.) # [[Мір]] (<span style="color: #909090;">2801 сымб. → </span>3921 сымб.) # [[Любоў]] (<span style="color: #909090;">2804 сымб. → </span>3926 сымб.) # [[Сьвятло]] (<span style="color: #909090;">2809 сымб. → </span>3933 сымб.) # [[Піраміда (архітэктура)]] (<span style="color: #909090;">2814 сымб. → </span>3940 сымб.) # [[Горная парода]] (<span style="color: #909090;">2824 сымб. → </span>3954 сымб.) # [[Фотасынтэз]] (<span style="color: #909090;">2833 сымб. → </span>3966 сымб.) # [[Граматыка]] (<span style="color: #909090;">2858 сымб. → </span>4001 сымб.) # [[Крывяносная сыстэма]] (<span style="color: #909090;">2873 сымб. → </span>4022 сымб.) # [[Стаматалёгія]] (<span style="color: #909090;">2882 сымб. → </span>4035 сымб.) # [[Свабода волі]] (<span style="color: #909090;">2890 сымб. → </span>4046 сымб.) # [[Электрычнасьць]] (<span style="color: #909090;">2917 сымб. → </span>4084 сымб.) # [[Інфрачырвонае выпраменьваньне]] (<span style="color: #909090;">2919 сымб. → </span>4087 сымб.) # [[Вірус]] (<span style="color: #909090;">2923 сымб. → </span>4092 сымб.) # [[Джаз]] (<span style="color: #909090;">2925 сымб. → </span>4095 сымб.) # [[Сіла (фізычная велічыня)]] (<span style="color: #909090;">2932 сымб. → </span>4105 сымб.) # [[Цэнтральны працэсар]] (<span style="color: #909090;">2941 сымб. → </span>4117 сымб.) # [[Тэрарызм]] (<span style="color: #909090;">2945 сымб. → </span>4123 сымб.) # [[Магабгарата]] (<span style="color: #909090;">2947 сымб. → </span>4126 сымб.) # [[Опэра]] (<span style="color: #909090;">2973 сымб. → </span>4162 сымб.) # [[Пандэмія]] (<span style="color: #909090;">2976 сымб. → </span>4166 сымб.) # [[Комікс]] (<span style="color: #909090;">2978 сымб. → </span>4169 сымб.) # [[Камэта]] (<span style="color: #909090;">3025 сымб. → </span>4235 сымб.) # [[Землятрус]] (<span style="color: #909090;">3025 сымб. → </span>4235 сымб.) # [[Фанэма]] (<span style="color: #909090;">3031 сымб. → </span>4243 сымб.) # [[Мова праграмаваньня]] (<span style="color: #909090;">3032 сымб. → </span>4245 сымб.) # [[Статыстыка]] (<span style="color: #909090;">3034 сымб. → </span>4248 сымб.) # [[Печань]] (<span style="color: #909090;">3037 сымб. → </span>4252 сымб.) # [[Электронная пошта]] (<span style="color: #909090;">3037 сымб. → </span>4252 сымб.) # [[Электронная музыка]] (<span style="color: #909090;">3064 сымб. → </span>4290 сымб.) # [[Хуткасьць]] (<span style="color: #909090;">3079 сымб. → </span>4311 сымб.) # [[Мовазнаўства]] (<span style="color: #909090;">3127 сымб. → </span>4378 сымб.) # [[Робат]] (<span style="color: #909090;">3127 сымб. → </span>4378 сымб.) # [[Крыкет]] (<span style="color: #909090;">3132 сымб. → </span>4385 сымб.) # [[Прапаганда]] (<span style="color: #909090;">3142 сымб. → </span>4399 сымб.) # [[Журналістыка]] (<span style="color: #909090;">3145 сымб. → </span>4403 сымб.) # [[Плуг]] (<span style="color: #909090;">3146 сымб. → </span>4404 сымб.) # [[Баявыя мастацтвы]] (<span style="color: #909090;">3148 сымб. → </span>4407 сымб.) # [[Джайнізм]] (<span style="color: #909090;">3158 сымб. → </span>4421 сымб.) # [[Літар]] (<span style="color: #909090;">3176 сымб. → </span>4446 сымб.) # [[Антыбіётык]] (<span style="color: #909090;">3186 сымб. → </span>4460 сымб.) # [[Паводка]] (<span style="color: #909090;">3187 сымб. → </span>4462 сымб.) # [[Эпоха Асьветніцтва]] (<span style="color: #909090;">3197 сымб. → </span>4476 сымб.) # [[Дзяленьне ядра]] (<span style="color: #909090;">3201 сымб. → </span>4481 сымб.) # [[Хвароба]] (<span style="color: #909090;">3205 сымб. → </span>4487 сымб.) # [[Пісьменства]] (<span style="color: #909090;">3206 сымб. → </span>4488 сымб.) # [[Свойскі конь]] (<span style="color: #909090;">3209 сымб. → </span>4493 сымб.) # [[Малюскі]] (<span style="color: #909090;">3211 сымб. → </span>4495 сымб.) # [[Солі]] (<span style="color: #909090;">3211 сымб. → </span>4495 сымб.) # [[Мода]] (<span style="color: #909090;">3214 сымб. → </span>4500 сымб.) # [[Вымярэньне]] (<span style="color: #909090;">3218 сымб. → </span>4505 сымб.) # [[Рэпрадукцыйная сыстэма]] (<span style="color: #909090;">3232 сымб. → </span>4525 сымб.) # [[Рэстаўрацыя Мэйдзі]] (<span style="color: #909090;">3237 сымб. → </span>4532 сымб.) # [[Тэктоніка пліт]] (<span style="color: #909090;">3261 сымб. → </span>4565 сымб.) # [[Лягарытм]] (<span style="color: #909090;">3278 сымб. → </span>4589 сымб.) # [[Амазонка]] (<span style="color: #909090;">3278 сымб. → </span>4589 сымб.) # [[Сымэтрыя]] (<span style="color: #909090;">3280 сымб. → </span>4592 сымб.) # [[Бог]] (<span style="color: #909090;">3291 сымб. → </span>4607 сымб.) # [[Склад]] (<span style="color: #909090;">3295 сымб. → </span>4613 сымб.) # [[Шыізм]] (<span style="color: #909090;">3298 сымб. → </span>4617 сымб.) # [[Скульптура]] (<span style="color: #909090;">3310 сымб. → </span>4634 сымб.) # [[Сымфонія]] (<span style="color: #909090;">3336 сымб. → </span>4670 сымб.) # [[Флейта]] (<span style="color: #909090;">3346 сымб. → </span>4684 сымб.) # [[Тэорыя лікаў]] (<span style="color: #909090;">3347 сымб. → </span>4686 сымб.) # [[Жывёлы]] (<span style="color: #909090;">3349 сымб. → </span>4689 сымб.) # [[Жанчына]] (<span style="color: #909090;">3354 сымб. → </span>4696 сымб.) # [[Флямэнка]] (<span style="color: #909090;">3367 сымб. → </span>4714 сымб.) # [[Псыхалёгія]] (<span style="color: #909090;">3373 сымб. → </span>4722 сымб.) # [[Гадзіньнік]] (<span style="color: #909090;">3376 сымб. → </span>4726 сымб.) # [[Эпістэмалёгія]] (<span style="color: #909090;">3378 сымб. → </span>4729 сымб.) # [[Страваваньне]] (<span style="color: #909090;">3378 сымб. → </span>4729 сымб.) # [[Гастраэнтэрыт]] (<span style="color: #909090;">3385 сымб. → </span>4739 сымб.) # [[Сьлепата]] (<span style="color: #909090;">3394 сымб. → </span>4752 сымб.) # [[Біялягічная клясыфікацыя]] (<span style="color: #909090;">3410 сымб. → </span>4774 сымб.) # [[Павукі]] (<span style="color: #909090;">3411 сымб. → </span>4775 сымб.) # [[Біятэхналёгія]] (<span style="color: #909090;">3424 сымб. → </span>4794 сымб.) # [[Рыс]] (<span style="color: #909090;">3438 сымб. → </span>4813 сымб.) # [[Арка]] (<span style="color: #909090;">3441 сымб. → </span>4817 сымб.) # [[Магніт]] (<span style="color: #909090;">3470 сымб. → </span>4858 сымб.) # [[Жалезны век]] (<span style="color: #909090;">3479 сымб. → </span>4871 сымб.) # [[Этыка]] (<span style="color: #909090;">3480 сымб. → </span>4872 сымб.) # [[Біяхімія]] (<span style="color: #909090;">3482 сымб. → </span>4875 сымб.) # [[Інфармацыя]] (<span style="color: #909090;">3495 сымб. → </span>4893 сымб.) # [[Паўзуны]] (<span style="color: #909090;">3496 сымб. → </span>4894 сымб.) # [[Камунізм]] (<span style="color: #909090;">3506 сымб. → </span>4908 сымб.) # [[Сунізм]] (<span style="color: #909090;">3510 сымб. → </span>4914 сымб.) # [[Закон захаваньня энэргіі]] (<span style="color: #909090;">3523 сымб. → </span>4932 сымб.) # [[Кветка]] (<span style="color: #909090;">3524 сымб. → </span>4934 сымб.) # [[Чалавек]] (<span style="color: #909090;">3526 сымб. → </span>4936 сымб.) # [[Мёд]] (<span style="color: #909090;">3529 сымб. → </span>4941 сымб.) # [[Эвалюцыя]] (<span style="color: #909090;">3534 сымб. → </span>4948 сымб.) # [[Сталь]] (<span style="color: #909090;">3537 сымб. → </span>4952 сымб.) # [[Інфармацыйныя тэхналёгіі]] (<span style="color: #909090;">3542 сымб. → </span>4959 сымб.) # [[Паўправаднік]] (<span style="color: #909090;">3556 сымб. → </span>4978 сымб.) # [[Агульная тэорыя адноснасьці]] (<span style="color: #909090;">3563 сымб. → </span>4988 сымб.) # [[Нэматоды]] (<span style="color: #909090;">3565 сымб. → </span>4991 сымб.) # [[Вікінгі]] (<span style="color: #909090;">3576 сымб. → </span>5006 сымб.) # [[Монатэізм]] (<span style="color: #909090;">3578 сымб. → </span>5009 сымб.) # [[Раўнаньне]] (<span style="color: #909090;">3583 сымб. → </span>5016 сымб.) # [[Вусякі]] (<span style="color: #909090;">3591 сымб. → </span>5027 сымб.) # [[Драўніна]] (<span style="color: #909090;">3598 сымб. → </span>5037 сымб.) # [[Шлюб]] (<span style="color: #909090;">3603 сымб. → </span>5044 сымб.) # [[Джэймз Прэскат Джоўль]] (<span style="color: #909090;">3614 сымб. → </span>5060 сымб.) # [[Цунамі]] (<span style="color: #909090;">3617 сымб. → </span>5064 сымб.) # [[Тэарэма Пітагора]] (<span style="color: #909090;">3618 сымб. → </span>5065 сымб.) # [[Мора]] (<span style="color: #909090;">3630 сымб. → </span>5082 сымб.) # [[Тоўстая кішка]] (<span style="color: #909090;">3642 сымб. → </span>5099 сымб.) # [[Аўстралія і Акіянія]] (<span style="color: #909090;">3650 сымб. → </span>5110 сымб.) # [[Моцнае ўзаемадзеяньне]] (<span style="color: #909090;">3658 сымб. → </span>5121 сымб.) # [[Паскарэньне]] (<span style="color: #909090;">3671 сымб. → </span>5139 сымб.) # [[СНІД]] (<span style="color: #909090;">3676 сымб. → </span>5146 сымб.) # [[Барабан]] (<span style="color: #909090;">3680 сымб. → </span>5152 сымб.) # [[Манархія]] (<span style="color: #909090;">3685 сымб. → </span>5159 сымб.) # [[Вялікая кітайская сьцяна]] (<span style="color: #909090;">3685 сымб. → </span>5159 сымб.) # [[Умар ібн аль-Хатаб]] (<span style="color: #909090;">3698 сымб. → </span>5177 сымб.) # [[Нанатэхналёгіі]] (<span style="color: #909090;">3707 сымб. → </span>5190 сымб.) # [[Нос]] (<span style="color: #909090;">3728 сымб. → </span>5219 сымб.) # [[Дыёд]] (<span style="color: #909090;">3747 сымб. → </span>5246 сымб.) # [[Чорнае мора]] (<span style="color: #909090;">3748 сымб. → </span>5247 сымб.) # [[Акулы]] (<span style="color: #909090;">3757 сымб. → </span>5260 сымб.) # [[Дэзоксырыбануклійная кісьля]] (<span style="color: #909090;">3760 сымб. → </span>5264 сымб.) # [[Эндакрынная сыстэма]] (<span style="color: #909090;">3778 сымб. → </span>5289 сымб.) # [[Мангольская імпэрыя]] (<span style="color: #909090;">3783 сымб. → </span>5296 сымб.) # [[Ідэалёгія]] (<span style="color: #909090;">3790 сымб. → </span>5306 сымб.) # [[Фізыялёгія дыханьня]] (<span style="color: #909090;">3792 сымб. → </span>5309 сымб.) # [[Ганчарства]] (<span style="color: #909090;">3800 сымб. → </span>5320 сымб.) # [[Арганізм]] (<span style="color: #909090;">3814 сымб. → </span>5340 сымб.) # [[Газ]] (<span style="color: #909090;">3824 сымб. → </span>5354 сымб.) # [[Фізычная хімія]] (<span style="color: #909090;">3826 сымб. → </span>5356 сымб.) # [[Частасьць]] (<span style="color: #909090;">3827 сымб. → </span>5358 сымб.) # [[Расьліны]] (<span style="color: #909090;">3828 сымб. → </span>5359 сымб.) # [[Абрам]] (<span style="color: #909090;">3830 сымб. → </span>5362 сымб.) # [[Раман]] (<span style="color: #909090;">3837 сымб. → </span>5372 сымб.) # [[Грамадзянская вайна]] (<span style="color: #909090;">3848 сымб. → </span>5387 сымб.) # [[Паўднёва-Кітайскае мора]] (<span style="color: #909090;">3850 сымб. → </span>5390 сымб.) # [[Прамысловасьць]] (<span style="color: #909090;">3858 сымб. → </span>5401 сымб.) # [[Цяжарнасьць чалавека]] (<span style="color: #909090;">3859 сымб. → </span>5403 сымб.) # [[Хмара]] (<span style="color: #909090;">3861 сымб. → </span>5405 сымб.) # [[Юдаізм]] (<span style="color: #909090;">3866 сымб. → </span>5412 сымб.) # [[Цьвёрдае цела]] (<span style="color: #909090;">3866 сымб. → </span>5412 сымб.) # [[Каляндар]] (<span style="color: #909090;">3878 сымб. → </span>5429 сымб.) # [[Проза]] (<span style="color: #909090;">3885 сымб. → </span>5439 сымб.) # [[Веды]] (<span style="color: #909090;">3892 сымб. → </span>5449 сымб.) # [[Дзюдо]] (<span style="color: #909090;">3901 сымб. → </span>5461 сымб.) # [[Глухата]] (<span style="color: #909090;">3910 сымб. → </span>5474 сымб.) # [[Галаўны мозаг]] (<span style="color: #909090;">3920 сымб. → </span>5488 сымб.) # [[Выбуховае рэчыва]] (<span style="color: #909090;">3930 сымб. → </span>5502 сымб.) # [[Вялікі бар’ерны рыф]] (<span style="color: #909090;">3931 сымб. → </span>5503 сымб.) # [[Яблык]] (<span style="color: #909090;">3935 сымб. → </span>5509 сымб.) # [[Халодная вайна]] (<span style="color: #909090;">3945 сымб. → </span>5523 сымб.) # [[Ісьціна]] (<span style="color: #909090;">3964 сымб. → </span>5550 сымб.) # [[Рэальнасьць]] (<span style="color: #909090;">3964 сымб. → </span>5550 сымб.) # [[Самба]] (<span style="color: #909090;">3993 сымб. → </span>5590 сымб.) # [[Прыручэньне]] (<span style="color: #909090;">3999 сымб. → </span>5599 сымб.) # [[Водарасьці]] (<span style="color: #909090;">4004 сымб. → </span>5606 сымб.) # [[Лацінская мова]] (<span style="color: #909090;">4007 сымб. → </span>5610 сымб.) # [[Сьмяротная кара]] (<span style="color: #909090;">4041 сымб. → </span>5657 сымб.) # [[Грызуны]] (<span style="color: #909090;">4041 сымб. → </span>5657 сымб.) # [[Агонь]] (<span style="color: #909090;">4050 сымб. → </span>5670 сымб.) # [[Бясконцасьць]] (<span style="color: #909090;">4062 сымб. → </span>5687 сымб.) # [[Цывілізацыя]] (<span style="color: #909090;">4067 сымб. → </span>5694 сымб.) # [[Кўамэ Нкрума]] (<span style="color: #909090;">4078 сымб. → </span>5709 сымб.) # [[Функцыя (матэматыка)]] (<span style="color: #909090;">4081 сымб. → </span>5713 сымб.) # [[Інфаркт міякарда]] (<span style="color: #909090;">4107 сымб. → </span>5750 сымб.) # [[Дымны порах]] (<span style="color: #909090;">4129 сымб. → </span>5781 сымб.) # [[Права]] (<span style="color: #909090;">4130 сымб. → </span>5782 сымб.) # [[Кругазварот вады]] (<span style="color: #909090;">4130 сымб. → </span>5782 сымб.) # [[Рок-музыка]] (<span style="color: #909090;">4132 сымб. → </span>5785 сымб.) # [[Эмпайр-Стэйт-Білдынг]] (<span style="color: #909090;">4138 сымб. → </span>5793 сымб.) # [[Электрамагнітнае выпраменьваньне]] (<span style="color: #909090;">4156 сымб. → </span>5818 сымб.) # [[Матэрыялізм]] (<span style="color: #909090;">4160 сымб. → </span>5824 сымб.) # [[Тэорыя мностваў]] (<span style="color: #909090;">4162 сымб. → </span>5827 сымб.) # [[Халіфат Абасыдаў]] (<span style="color: #909090;">4164 сымб. → </span>5830 сымб.) # [[Скура]] (<span style="color: #909090;">4175 сымб. → </span>5845 сымб.) # [[Грып]] (<span style="color: #909090;">4188 сымб. → </span>5863 сымб.) # [[Квантавая мэханіка]] (<span style="color: #909090;">4188 сымб. → </span>5863 сымб.) # [[Клясычная мэханіка]] (<span style="color: #909090;">4198 сымб. → </span>5877 сымб.) # [[Трансфарматар]] (<span style="color: #909090;">4212 сымб. → </span>5897 сымб.) # [[Сат’яджыт Рай]] (<span style="color: #909090;">4217 сымб. → </span>5904 сымб.) # [[Антанін Леапольд Дворжак]] (<span style="color: #909090;">4227 сымб. → </span>5918 сымб.) # [[Гара]] (<span style="color: #909090;">4228 сымб. → </span>5919 сымб.) # [[Фэрмэнты]] (<span style="color: #909090;">4252 сымб. → </span>5953 сымб.) # [[Плоць]] (<span style="color: #909090;">4266 сымб. → </span>5972 сымб.) # [[Кандэнсатар]] (<span style="color: #909090;">4275 сымб. → </span>5985 сымб.) # [[Мастацтва вайны]] (<span style="color: #909090;">4277 сымб. → </span>5988 сымб.) # [[Зносіны]] (<span style="color: #909090;">4278 сымб. → </span>5989 сымб.) # [[Вайна]] (<span style="color: #909090;">4281 сымб. → </span>5993 сымб.) # [[Аснова (хімія)]] (<span style="color: #909090;">4287 сымб. → </span>6002 сымб.) # [[Шкілет]] (<span style="color: #909090;">4288 сымб. → </span>6003 сымб.) # [[Срэбра]] (<span style="color: #909090;">4307 сымб. → </span>6030 сымб.) # [[Неарганічная хімія]] (<span style="color: #909090;">4320 сымб. → </span>6048 сымб.) # [[Вялікая дэпрэсія]] (<span style="color: #909090;">4320 сымб. → </span>6048 сымб.) # [[Акіян]] (<span style="color: #909090;">4326 сымб. → </span>6056 сымб.) # [[Кітайскае пісьмо]] (<span style="color: #909090;">4334 сымб. → </span>6068 сымб.) # [[Даасізм]] (<span style="color: #909090;">4343 сымб. → </span>6080 сымб.) # [[Сысуны]] (<span style="color: #909090;">4345 сымб. → </span>6083 сымб.) # [[Сярэдні Ўсход]] (<span style="color: #909090;">4348 сымб. → </span>6087 сымб.) # [[Кніга]] (<span style="color: #909090;">4363 сымб. → </span>6108 сымб.) # [[Бактэрыі]] (<span style="color: #909090;">4370 сымб. → </span>6118 сымб.) # [[Янцзы]] (<span style="color: #909090;">4370 сымб. → </span>6118 сымб.) # [[Затаўка]] (<span style="color: #909090;">4374 сымб. → </span>6124 сымб.) # [[Рэгі]] (<span style="color: #909090;">4377 сымб. → </span>6128 сымб.) # [[Камплексны лік]] (<span style="color: #909090;">4383 сымб. → </span>6136 сымб.) # [[Кампутар]] (<span style="color: #909090;">4392 сымб. → </span>6149 сымб.) # [[Музыка]] (<span style="color: #909090;">4394 сымб. → </span>6152 сымб.) # [[Нэкропаль Гізы]] (<span style="color: #909090;">4402 сымб. → </span>6163 сымб.) # [[Эмоцыя]] (<span style="color: #909090;">4412 сымб. → </span>6177 сымб.) # [[Конга (рака)]] (<span style="color: #909090;">4412 сымб. → </span>6177 сымб.) # [[Партугальская мова]] (<span style="color: #909090;">4425 сымб. → </span>6195 сымб.) # [[Апартэід]] (<span style="color: #909090;">4429 сымб. → </span>6201 сымб.) # [[Грыгарыянскі каляндар]] (<span style="color: #909090;">4435 сымб. → </span>6209 сымб.) # [[Шумэр]] (<span style="color: #909090;">4436 сымб. → </span>6210 сымб.) # [[Камары]] (<span style="color: #909090;">4440 сымб. → </span>6216 сымб.) # [[Імунная сыстэма]] (<span style="color: #909090;">4443 сымб. → </span>6220 сымб.) # [[Арганічная хімія]] (<span style="color: #909090;">4446 сымб. → </span>6224 сымб.) # [[Алмаз]] (<span style="color: #909090;">4446 сымб. → </span>6224 сымб.) # [[Пальная зброя]] (<span style="color: #909090;">4454 сымб. → </span>6236 сымб.) # [[Тонкая кішка]] (<span style="color: #909090;">4462 сымб. → </span>6247 сымб.) # [[Час]] (<span style="color: #909090;">4463 сымб. → </span>6248 сымб.) # [[Плошча]] (<span style="color: #909090;">4468 сымб. → </span>6255 сымб.) # [[Зьмеі]] (<span style="color: #909090;">4473 сымб. → </span>6262 сымб.) # [[Кампутарная гульня]] (<span style="color: #909090;">4492 сымб. → </span>6289 сымб.) # [[Шпуля індуктыўнасьці]] (<span style="color: #909090;">4531 сымб. → </span>6343 сымб.) # [[Вуза]] (<span style="color: #909090;">4533 сымб. → </span>6346 сымб.) # [[Віды пад пагрозай выміраньня]] (<span style="color: #909090;">4538 сымб. → </span>6353 сымб.) # [[Вялікія азёры]] (<span style="color: #909090;">4539 сымб. → </span>6355 сымб.) # [[Глябалізацыя]] (<span style="color: #909090;">4545 сымб. → </span>6363 сымб.) # [[Палітыка]] (<span style="color: #909090;">4557 сымб. → </span>6380 сымб.) # [[Аповесьць пра Гэндзі]] (<span style="color: #909090;">4561 сымб. → </span>6385 сымб.) # [[Кот]] (<span style="color: #909090;">4575 сымб. → </span>6405 сымб.) # [[Літаратура]] (<span style="color: #909090;">4579 сымб. → </span>6411 сымб.) # [[Ёган Гутэнбэрг]] (<span style="color: #909090;">4586 сымб. → </span>6420 сымб.) # [[Паэзія]] (<span style="color: #909090;">4588 сымб. → </span>6423 сымб.) # [[Адам Сьміт]] (<span style="color: #909090;">4599 сымб. → </span>6439 сымб.) # [[Цынь Шыхуандзі]] (<span style="color: #909090;">4606 сымб. → </span>6448 сымб.) # [[Мастацкая выдумка]] (<span style="color: #909090;">4610 сымб. → </span>6454 сымб.) # [[Поліяміеліт]] (<span style="color: #909090;">4611 сымб. → </span>6455 сымб.) # [[Кантынэнт]] (<span style="color: #909090;">4625 сымб. → </span>6475 сымб.) # [[Мультыплікацыя]] (<span style="color: #909090;">4638 сымб. → </span>6493 сымб.) # [[Сэкунда]] (<span style="color: #909090;">4643 сымб. → </span>6500 сымб.) # [[Спэцыяльная тэорыя адноснасьці]] (<span style="color: #909090;">4649 сымб. → </span>6509 сымб.) # [[Зброя]] (<span style="color: #909090;">4681 сымб. → </span>6553 сымб.) # [[Мэтабалізм]] (<span style="color: #909090;">4707 сымб. → </span>6590 сымб.) # [[Падводная лодка]] (<span style="color: #909090;">4719 сымб. → </span>6607 сымб.) # [[Вікторыя (возера)]] (<span style="color: #909090;">4735 сымб. → </span>6629 сымб.) # [[Арэхі]] (<span style="color: #909090;">4741 сымб. → </span>6637 сымб.) # [[Матэматычны аналіз]] (<span style="color: #909090;">4742 сымб. → </span>6639 сымб.) # [[Сельская гаспадарка]] (<span style="color: #909090;">4745 сымб. → </span>6643 сымб.) # [[Батаніка]] (<span style="color: #909090;">4759 сымб. → </span>6663 сымб.) # [[Сьмерць]] (<span style="color: #909090;">4770 сымб. → </span>6678 сымб.) # [[Праграмнае забесьпячэньне]] (<span style="color: #909090;">4787 сымб. → </span>6702 сымб.) # [[Міталёгія]] (<span style="color: #909090;">4802 сымб. → </span>6723 сымб.) # [[Гольф]] (<span style="color: #909090;">4804 сымб. → </span>6726 сымб.) # [[Мінэрал]] (<span style="color: #909090;">4807 сымб. → </span>6730 сымб.) # [[Папера]] (<span style="color: #909090;">4828 сымб. → </span>6759 сымб.) # [[Мурашкі (вусякі)]] (<span style="color: #909090;">4834 сымб. → </span>6768 сымб.) # [[Мэнструацыя]] (<span style="color: #909090;">4842 сымб. → </span>6779 сымб.) # [[Райн]] (<span style="color: #909090;">4842 сымб. → </span>6779 сымб.) # [[Геамэтрыя]] (<span style="color: #909090;">4845 сымб. → </span>6783 сымб.) # [[Розум]] (<span style="color: #909090;">4859 сымб. → </span>6803 сымб.) # [[Слова]] (<span style="color: #909090;">4862 сымб. → </span>6807 сымб.) # [[Археі]] (<span style="color: #909090;">4873 сымб. → </span>6822 сымб.) # [[Грамадзтва]] (<span style="color: #909090;">4899 сымб. → </span>6859 сымб.) # [[Мова]] (<span style="color: #909090;">4899 сымб. → </span>6859 сымб.) # [[Гародніна]] (<span style="color: #909090;">4911 сымб. → </span>6875 сымб.) # [[Інваліднасьць]] (<span style="color: #909090;">4919 сымб. → </span>6887 сымб.) # [[Леў Талстой]] (<span style="color: #909090;">4935 сымб. → </span>6909 сымб.) # [[Каляніялізм]] (<span style="color: #909090;">4936 сымб. → </span>6910 сымб.) # [[Сьнег]] (<span style="color: #909090;">4950 сымб. → </span>6930 сымб.) # [[Цына]] (<span style="color: #909090;">4971 сымб. → </span>6959 сымб.) # [[Мая]] (<span style="color: #909090;">4978 сымб. → </span>6969 сымб.) # [[Паўднёвы полюс]] (<span style="color: #909090;">5006 сымб. → </span>7008 сымб.) # [[Статуя Свабоды]] (<span style="color: #909090;">5024 сымб. → </span>7034 сымб.) # [[Фэмінізм]] (<span style="color: #909090;">5031 сымб. → </span>7043 сымб.) # [[Вулькан]] (<span style="color: #909090;">5075 сымб. → </span>7105 сымб.) # [[Ячмень звычайны]] (<span style="color: #909090;">5080 сымб. → </span>7112 сымб.) # [[Часавы пас]] (<span style="color: #909090;">5083 сымб. → </span>7116 сымб.) # [[Лёгкая атлетыка]] (<span style="color: #909090;">5091 сымб. → </span>7127 сымб.) # [[Віхраслуп]] (<span style="color: #909090;">5111 сымб. → </span>7155 сымб.) # [[Міжземнае мора]] (<span style="color: #909090;">5117 сымб. → </span>7164 сымб.) # [[Дыктатура]] (<span style="color: #909090;">5124 сымб. → </span>7174 сымб.) # [[Плястмаса]] (<span style="color: #909090;">5129 сымб. → </span>7181 сымб.) # [[Лёгіка]] (<span style="color: #909090;">5135 сымб. → </span>7189 сымб.) # [[Джавагарлал Нэру]] (<span style="color: #909090;">5138 сымб. → </span>7193 сымб.) # [[Нагарджуна]] (<span style="color: #909090;">5145 сымб. → </span>7203 сымб.) # [[Расізм]] (<span style="color: #909090;">5158 сымб. → </span>7221 сымб.) # [[Пісьменнасьць]] (<span style="color: #909090;">5165 сымб. → </span>7231 сымб.) # [[Кола]] (<span style="color: #909090;">5174 сымб. → </span>7244 сымб.) # [[Ганг]] (<span style="color: #909090;">5182 сымб. → </span>7255 сымб.) # [[Сьвіньня]] (<span style="color: #909090;">5228 сымб. → </span>7319 сымб.) # [[Місысыпі (рака)]] (<span style="color: #909090;">5228 сымб. → </span>7319 сымб.) # [[Вінаград (ягада)]] (<span style="color: #909090;">5230 сымб. → </span>7322 сымб.) # [[Вэнэрычныя хваробы]] (<span style="color: #909090;">5238 сымб. → </span>7333 сымб.) # [[Сэнсорная сыстэма]] (<span style="color: #909090;">5263 сымб. → </span>7368 сымб.) # [[Бібліятэка]] (<span style="color: #909090;">5270 сымб. → </span>7378 сымб.) # [[Лінейная альгебра]] (<span style="color: #909090;">5289 сымб. → </span>7405 сымб.) # [[Альпы]] (<span style="color: #909090;">5309 сымб. → </span>7433 сымб.) # [[Газэта]] (<span style="color: #909090;">5314 сымб. → </span>7440 сымб.) # [[Брагмагупта]] (<span style="color: #909090;">5321 сымб. → </span>7449 сымб.) # [[Сусьветнае павуціньне]] (<span style="color: #909090;">5322 сымб. → </span>7451 сымб.) # [[Вежа]] (<span style="color: #909090;">5331 сымб. → </span>7463 сымб.) # [[Акбар Вялікі]] (<span style="color: #909090;">5363 сымб. → </span>7508 сымб.) # [[Маса]] (<span style="color: #909090;">5376 сымб. → </span>7526 сымб.) # [[Матэматыка]] (<span style="color: #909090;">5397 сымб. → </span>7556 сымб.) # [[Лекі]] (<span style="color: #909090;">5414 сымб. → </span>7580 сымб.) # [[Рэспубліка]] (<span style="color: #909090;">5415 сымб. → </span>7581 сымб.) # [[Тамаш Аквінскі]] (<span style="color: #909090;">5475 сымб. → </span>7665 сымб.) # [[Вакцына]] (<span style="color: #909090;">5478 сымб. → </span>7669 сымб.) # [[Штучны інтэлект]] (<span style="color: #909090;">5484 сымб. → </span>7678 сымб.) # [[Галакост]] (<span style="color: #909090;">5484 сымб. → </span>7678 сымб.) # [[Індуізм]] (<span style="color: #909090;">5490 сымб. → </span>7686 сымб.) # [[Плод]] (<span style="color: #909090;">5521 сымб. → </span>7729 сымб.) # [[Эль Ніньнё]] (<span style="color: #909090;">5541 сымб. → </span>7757 сымб.) # [[Прыматы]] (<span style="color: #909090;">5568 сымб. → </span>7795 сымб.) # [[Пчолы]] (<span style="color: #909090;">5589 сымб. → </span>7825 сымб.) # [[Ультрафіялетавае выпраменьваньне]] (<span style="color: #909090;">5610 сымб. → </span>7854 сымб.) # [[Фрыдрых Ніцшэ]] (<span style="color: #909090;">5699 сымб. → </span>7979 сымб.) # [[Лес]] (<span style="color: #909090;">5725 сымб. → </span>8015 сымб.) # [[Сыкхізм]] (<span style="color: #909090;">5755 сымб. → </span>8057 сымб.) # [[Імпэрыя Гупта]] (<span style="color: #909090;">5785 сымб. → </span>8099 сымб.) # [[Хімічнае злучэньне]] (<span style="color: #909090;">5797 сымб. → </span>8116 сымб.) # [[Каліграфія]] (<span style="color: #909090;">5854 сымб. → </span>8196 сымб.) # [[Мэталюргія]] (<span style="color: #909090;">5861 сымб. → </span>8205 сымб.) # [[Мужчына]] (<span style="color: #909090;">5864 сымб. → </span>8210 сымб.) # [[Нацыяналізм]] (<span style="color: #909090;">5886 сымб. → </span>8240 сымб.) # [[Жывапіс]] (<span style="color: #909090;">5913 сымб. → </span>8278 сымб.) # [[Пустэльня]] (<span style="color: #909090;">5938 сымб. → </span>8313 сымб.) # [[Інтэрнэт]] (<span style="color: #909090;">5942 сымб. → </span>8319 сымб.) # [[Хімічны элемэнт]] (<span style="color: #909090;">5952 сымб. → </span>8333 сымб.) # [[Балтыйскае мора]] (<span style="color: #909090;">6006 сымб. → </span>8408 сымб.) # [[Надвор’е]] (<span style="color: #909090;">6046 сымб. → </span>8464 сымб.) # [[Капіталізм]] (<span style="color: #909090;">6054 сымб. → </span>8476 сымб.) # [[Арабскае пісьмо]] (<span style="color: #909090;">6075 сымб. → </span>8505 сымб.) # [[Смак]] (<span style="color: #909090;">6079 сымб. → </span>8511 сымб.) # [[Абрагам Лінкальн]] (<span style="color: #909090;">6108 сымб. → </span>8551 сымб.) # [[Кулямёт]] (<span style="color: #909090;">6108 сымб. → </span>8551 сымб.) # [[Арганізацыя Аб’яднаных Нацыяў]] (<span style="color: #909090;">6126 сымб. → </span>8576 сымб.) # [[Санскрыт]] (<span style="color: #909090;">6136 сымб. → </span>8590 сымб.) # [[Гармоны]] (<span style="color: #909090;">6157 сымб. → </span>8620 сымб.) # [[Грыбы]] (<span style="color: #909090;">6182 сымб. → </span>8655 сымб.) # [[Марксізм]] (<span style="color: #909090;">6188 сымб. → </span>8663 сымб.) # [[Медзь]] (<span style="color: #909090;">6195 сымб. → </span>8673 сымб.) # [[Радыё]] (<span style="color: #909090;">6202 сымб. → </span>8683 сымб.) # [[Арабская мова]] (<span style="color: #909090;">6215 сымб. → </span>8701 сымб.) # [[Парасілавая ўстаноўка]] (<span style="color: #909090;">6231 сымб. → </span>8723 сымб.) # [[Паводзіны]] (<span style="color: #909090;">6252 сымб. → </span>8753 сымб.) # [[Нэрва]] (<span style="color: #909090;">6322 сымб. → </span>8851 сымб.) # [[Авечка]] (<span style="color: #909090;">6324 сымб. → </span>8854 сымб.) # [[Чарлз Дарвін]] (<span style="color: #909090;">6328 сымб. → </span>8859 сымб.) # [[Чжу Сі]] (<span style="color: #909090;">6353 сымб. → </span>8894 сымб.) # [[Амэрыканскі даляр]] (<span style="color: #909090;">6370 сымб. → </span>8918 сымб.) # [[Лібэралізм]] (<span style="color: #909090;">6416 сымб. → </span>8982 сымб.) # [[Плаціна]] (<span style="color: #909090;">6444 сымб. → </span>9022 сымб.) # [[Лікавы аналіз]] (<span style="color: #909090;">6454 сымб. → </span>9036 сымб.) # [[Содні]] (<span style="color: #909090;">6457 сымб. → </span>9040 сымб.) # [[Імпэрыя інкаў]] (<span style="color: #909090;">6482 сымб. → </span>9075 сымб.) # [[Валюта]] (<span style="color: #909090;">6500 сымб. → </span>9100 сымб.) # [[Клясычная музыка]] (<span style="color: #909090;">6501 сымб. → </span>9101 сымб.) # [[Цацка]] (<span style="color: #909090;">6512 сымб. → </span>9117 сымб.) # [[Індустрыяльная рэвалюцыя]] (<span style="color: #909090;">6513 сымб. → </span>9118 сымб.) # [[Недаяданьне]] (<span style="color: #909090;">6523 сымб. → </span>9132 сымб.) # [[Скрыпка]] (<span style="color: #909090;">6547 сымб. → </span>9166 сымб.) # [[Люі Пастэр]] (<span style="color: #909090;">6548 сымб. → </span>9167 сымб.) # [[Грошы]] (<span style="color: #909090;">6574 сымб. → </span>9204 сымб.) # [[Марк Твэн]] (<span style="color: #909090;">6599 сымб. → </span>9239 сымб.) # [[Лао-Цзы]] (<span style="color: #909090;">6656 сымб. → </span>9318 сымб.) # [[Брытанская імпэрыя]] (<span style="color: #909090;">6680 сымб. → </span>9352 сымб.) # [[Жалеза]] (<span style="color: #909090;">6721 сымб. → </span>9409 сымб.) # [[Хуанхэ]] (<span style="color: #909090;">6741 сымб. → </span>9437 сымб.) # [[Збожжа]] (<span style="color: #909090;">6784 сымб. → </span>9498 сымб.) # [[Беднасьць]] (<span style="color: #909090;">6793 сымб. → </span>9510 сымб.) # [[Тытунь]] (<span style="color: #909090;">6801 сымб. → </span>9521 сымб.) # [[Атлусьценьне]] (<span style="color: #909090;">6834 сымб. → </span>9568 сымб.) # [[Сафокл]] (<span style="color: #909090;">6856 сымб. → </span>9598 сымб.) # [[Падатак]] (<span style="color: #909090;">6856 сымб. → </span>9598 сымб.) # [[Песьня]] (<span style="color: #909090;">6914 сымб. → </span>9680 сымб.) # [[Вэнэра]] (<span style="color: #909090;">6917 сымб. → </span>9684 сымб.) # [[Рэзыстар]] (<span style="color: #909090;">6922 сымб. → </span>9691 сымб.) # [[Кроў]] (<span style="color: #909090;">6957 сымб. → </span>9740 сымб.) # [[Мяса]] (<span style="color: #909090;">6975 сымб. → </span>9765 сымб.) # [[Аднаўляльная энэргія]] (<span style="color: #909090;">7015 сымб. → </span>9821 сымб.) # [[Культура]] (<span style="color: #909090;">7031 сымб. → </span>9843 сымб.) # [[Кітайская мова]] (<span style="color: #909090;">7044 сымб. → </span>9862 сымб.) # [[Іліяда]] (<span style="color: #909090;">7044 сымб. → </span>9862 сымб.) # [[Лік]] (<span style="color: #909090;">7045 сымб. → </span>9863 сымб.) # [[Гіндустані]] (<span style="color: #909090;">7143 сымб. → </span>10000 сымб.) # [[Млечны Шлях]] (<span style="color: #909090;">7218 сымб. → </span>10105 сымб.) # [[Жытло]] (<span style="color: #909090;">7225 сымб. → </span>10115 сымб.) # [[Дынастыя Хань]] (<span style="color: #909090;">7227 сымб. → </span>10118 сымб.) # [[Дзіця]] (<span style="color: #909090;">7242 сымб. → </span>10139 сымб.) # [[Панамскі канал]] (<span style="color: #909090;">7261 сымб. → </span>10165 сымб.) # [[Марка Полё]] (<span style="color: #909090;">7267 сымб. → </span>10174 сымб.) # [[Сабака]] (<span style="color: #909090;">7271 сымб. → </span>10179 сымб.) # [[Мэтал]] (<span style="color: #909090;">7278 сымб. → </span>10189 сымб.) # [[Дагістарычны час]] (<span style="color: #909090;">7301 сымб. → </span>10221 сымб.) # [[Інсульт]] (<span style="color: #909090;">7307 сымб. → </span>10230 сымб.) # [[Сярэднявечча]] (<span style="color: #909090;">7309 сымб. → </span>10233 сымб.) # [[Цукровы дыябэт]] (<span style="color: #909090;">7319 сымб. → </span>10247 сымб.) # [[Канфуцыянства]] (<span style="color: #909090;">7323 сымб. → </span>10252 сымб.) # [[Нагіб Махфуз]] (<span style="color: #909090;">7341 сымб. → </span>10277 сымб.) # [[Дыпляматыя]] (<span style="color: #909090;">7373 сымб. → </span>10322 сымб.) # [[Рака]] (<span style="color: #909090;">7391 сымб. → </span>10347 сымб.) # [[Нэрвовая сыстэма]] (<span style="color: #909090;">7394 сымб. → </span>10352 сымб.) # [[Птушкі]] (<span style="color: #909090;">7394 сымб. → </span>10352 сымб.) # [[Дынастыя Цын]] (<span style="color: #909090;">7420 сымб. → </span>10388 сымб.) # [[Ангкор-Ват]] (<span style="color: #909090;">7421 сымб. → </span>10389 сымб.) # [[Меч]] (<span style="color: #909090;">7425 сымб. → </span>10395 сымб.) # [[Ёган Сэбастыян Бах]] (<span style="color: #909090;">7434 сымб. → </span>10408 сымб.) # [[Эрнэст Рэзэрфорд]] (<span style="color: #909090;">7450 сымб. → </span>10430 сымб.) # [[Псыхічны разлад]] (<span style="color: #909090;">7457 сымб. → </span>10440 сымб.) # [[Цьвёрды дыск]] (<span style="color: #909090;">7473 сымб. → </span>10462 сымб.) # [[Аналітычная хімія]] (<span style="color: #909090;">7481 сымб. → </span>10473 сымб.) # [[Вярблюд]] (<span style="color: #909090;">7485 сымб. → </span>10479 сымб.) # [[Стыхійнае бедзтва]] (<span style="color: #909090;">7498 сымб. → </span>10497 сымб.) # [[Байкал]] (<span style="color: #909090;">7516 сымб. → </span>10522 сымб.) # [[Залежнасьць]] (<span style="color: #909090;">7524 сымб. → </span>10534 сымб.) # [[Геаграфія]] (<span style="color: #909090;">7541 сымб. → </span>10557 сымб.) # [[Карл Лінэй]] (<span style="color: #909090;">7550 сымб. → </span>10570 сымб.) # [[Канстытуцыя]] (<span style="color: #909090;">7562 сымб. → </span>10587 сымб.) # [[Душа]] (<span style="color: #909090;">7583 сымб. → </span>10616 сымб.) # [[Паветранае судна]] (<span style="color: #909090;">7590 сымб. → </span>10626 сымб.) # [[Правы чалавека]] (<span style="color: #909090;">7596 сымб. → </span>10634 сымб.) # [[Выкапнёвае паліва]] (<span style="color: #909090;">7634 сымб. → </span>10688 сымб.) # [[Каталіцкая Царква]] (<span style="color: #909090;">7646 сымб. → </span>10704 сымб.) # [[Трыганамэтрыя]] (<span style="color: #909090;">7659 сымб. → </span>10723 сымб.) # [[Эпас пра Гільгамэша]] (<span style="color: #909090;">7663 сымб. → </span>10728 сымб.) # [[Імануіл Кант]] (<span style="color: #909090;">7665 сымб. → </span>10731 сымб.) # [[Руаль Амундсэн]] (<span style="color: #909090;">7682 сымб. → </span>10755 сымб.) # [[Джон Лок]] (<span style="color: #909090;">7691 сымб. → </span>10767 сымб.) # [[Вакуўм]] (<span style="color: #909090;">7714 сымб. → </span>10800 сымб.) # [[Сорга двухколернае]] (<span style="color: #909090;">7716 сымб. → </span>10802 сымб.) # [[Плаваньне]] (<span style="color: #909090;">7718 сымб. → </span>10805 сымб.) # [[Пратысты]] (<span style="color: #909090;">7723 сымб. → </span>10812 сымб.) # [[Стэнлі Кубрык]] (<span style="color: #909090;">7778 сымб. → </span>10889 сымб.) # [[Карл Вялікі]] (<span style="color: #909090;">7814 сымб. → </span>10940 сымб.) # [[Філязофія]] (<span style="color: #909090;">7814 сымб. → </span>10940 сымб.) # [[Транзыстар]] (<span style="color: #909090;">7816 сымб. → </span>10942 сымб.) # [[Ёзэф Гайдн]] (<span style="color: #909090;">7818 сымб. → </span>10945 сымб.) # [[Сацыялізм]] (<span style="color: #909090;">7846 сымб. → </span>10984 сымб.) # [[Атлянтычны акіян]] (<span style="color: #909090;">7850 сымб. → </span>10990 сымб.) # [[Адраджэньне]] (<span style="color: #909090;">7856 сымб. → </span>10998 сымб.) # [[Канфуцый]] (<span style="color: #909090;">7858 сымб. → </span>11001 сымб.) # [[Бэйсбол]] (<span style="color: #909090;">7868 сымб. → </span>11015 сымб.) # [[Ціхі акіян]] (<span style="color: #909090;">7875 сымб. → </span>11025 сымб.) # [[Галубовыя]] (<span style="color: #909090;">7879 сымб. → </span>11031 сымб.) # [[Гравітацыя]] (<span style="color: #909090;">7881 сымб. → </span>11033 сымб.) # [[Людвіг Вітгенштайн]] (<span style="color: #909090;">7894 сымб. → </span>11052 сымб.) # [[Вадкасьць]] (<span style="color: #909090;">7894 сымб. → </span>11052 сымб.) # [[Сыстэма каардынат]] (<span style="color: #909090;">7898 сымб. → </span>11057 сымб.) # [[Труба]] (<span style="color: #909090;">7905 сымб. → </span>11067 сымб.) # [[Вуха]] (<span style="color: #909090;">7922 сымб. → </span>11091 сымб.) # [[Радыяактыўнасьць]] (<span style="color: #909090;">7928 сымб. → </span>11099 сымб.) # [[Сыма Цянь]] (<span style="color: #909090;">7967 сымб. → </span>11154 сымб.) # [[Алюмін]] (<span style="color: #909090;">7971 сымб. → </span>11159 сымб.) # [[Арабская ліга]] (<span style="color: #909090;">7976 сымб. → </span>11166 сымб.) # [[Астэроід]] (<span style="color: #909090;">7986 сымб. → </span>11180 сымб.) # [[Гімалаі]] (<span style="color: #909090;">7986 сымб. → </span>11180 сымб.) # [[Месяц (спадарожнік)]] (<span style="color: #909090;">7996 сымб. → </span>11194 сымб.) # [[Пнэўманія]] (<span style="color: #909090;">7997 сымб. → </span>11196 сымб.) # [[Земнаводныя]] (<span style="color: #909090;">8000 сымб. → </span>11200 сымб.) # [[Марыя Складоўская-Кюры]] (<span style="color: #909090;">8006 сымб. → </span>11208 сымб.) # [[Хлеб]] (<span style="color: #909090;">8006 сымб. → </span>11208 сымб.) # [[Кукуруза]] (<span style="color: #909090;">8040 сымб. → </span>11256 сымб.) # [[Макс Плянк]] (<span style="color: #909090;">8043 сымб. → </span>11260 сымб.) # [[Мастацтва]] (<span style="color: #909090;">8045 сымб. → </span>11263 сымб.) # [[Мэтар]] (<span style="color: #909090;">8089 сымб. → </span>11325 сымб.) # [[Азот]] (<span style="color: #909090;">8102 сымб. → </span>11343 сымб.) # [[Горад]] (<span style="color: #909090;">8123 сымб. → </span>11372 сымб.) # [[Абвадненьне]] (<span style="color: #909090;">8130 сымб. → </span>11382 сымб.) # [[Сафійскі сабор (Канстантынопаль)]] (<span style="color: #909090;">8131 сымб. → </span>11383 сымб.) # [[Фэрнан Магелан]] (<span style="color: #909090;">8148 сымб. → </span>11407 сымб.) # [[Электрамагнітнае ўзаемадзеяньне]] (<span style="color: #909090;">8155 сымб. → </span>11417 сымб.) # [[Плянэта]] (<span style="color: #909090;">8167 сымб. → </span>11434 сымб.) # [[Шруба]] (<span style="color: #909090;">8169 сымб. → </span>11437 сымб.) # [[Ўінстан Чэрчыль]] (<span style="color: #909090;">8171 сымб. → </span>11439 сымб.) # [[Франц Шубэрт]] (<span style="color: #909090;">8176 сымб. → </span>11446 сымб.) # [[Юры Гагарын]] (<span style="color: #909090;">8189 сымб. → </span>11465 сымб.) # [[Кітападобныя]] (<span style="color: #909090;">8203 сымб. → </span>11484 сымб.) # [[Інд]] (<span style="color: #909090;">8224 сымб. → </span>11514 сымб.) # [[Тымур]] (<span style="color: #909090;">8229 сымб. → </span>11521 сымб.) # [[Касьмічны палёт]] (<span style="color: #909090;">8239 сымб. → </span>11535 сымб.) # [[Пшаніца]] (<span style="color: #909090;">8295 сымб. → </span>11613 сымб.) # [[Блюз]] (<span style="color: #909090;">8321 сымб. → </span>11649 сымб.) # [[Дождж]] (<span style="color: #909090;">8324 сымб. → </span>11654 сымб.) # [[Размнажэньне]] (<span style="color: #909090;">8326 сымб. → </span>11656 сымб.) # [[Фундамэнталізм]] (<span style="color: #909090;">8338 сымб. → </span>11673 сымб.) # [[Экалёгія]] (<span style="color: #909090;">8344 сымб. → </span>11682 сымб.) # [[Адукацыя]] (<span style="color: #909090;">8356 сымб. → </span>11698 сымб.) # [[Фрыда Калё]] (<span style="color: #909090;">8357 сымб. → </span>11700 сымб.) # [[Чэ Гевара]] (<span style="color: #909090;">8379 сымб. → </span>11731 сымб.) # [[Японская мова]] (<span style="color: #909090;">8412 сымб. → </span>11777 сымб.) # [[Самагубства]] (<span style="color: #909090;">8420 сымб. → </span>11788 сымб.) # [[Фартэпіяна]] (<span style="color: #909090;">8451 сымб. → </span>11831 сымб.) # [[Тым Бэрнэрз-Лі]] (<span style="color: #909090;">8463 сымб. → </span>11848 сымб.) # [[Гішпанская мова]] (<span style="color: #909090;">8480 сымб. → </span>11872 сымб.) # [[Гай Юліюс Цэзар]] (<span style="color: #909090;">8496 сымб. → </span>11894 сымб.) # [[Арытмэтыка]] (<span style="color: #909090;">8513 сымб. → </span>11918 сымб.) # [[Партэнон]] (<span style="color: #909090;">8531 сымб. → </span>11943 сымб.) # [[Свойскі бык]] (<span style="color: #909090;">8538 сымб. → </span>11953 сымб.) # [[Гэнры Форд]] (<span style="color: #909090;">8544 сымб. → </span>11962 сымб.) # [[Слабое ўзаемадзеяньне]] (<span style="color: #909090;">8549 сымб. → </span>11969 сымб.) # [[Імавернасьць]] (<span style="color: #909090;">8575 сымб. → </span>12005 сымб.) # [[Ніл Армстранг]] (<span style="color: #909090;">8589 сымб. → </span>12025 сымб.) # [[Плятон]] (<span style="color: #909090;">8594 сымб. → </span>12032 сымб.) # [[Кіляграм]] (<span style="color: #909090;">8604 сымб. → </span>12046 сымб.) # [[Мікалай Капэрнік]] (<span style="color: #909090;">8631 сымб. → </span>12083 сымб.) # [[Іслам]] (<span style="color: #909090;">8632 сымб. → </span>12085 сымб.) # [[Кароткія нарды]] (<span style="color: #909090;">8632 сымб. → </span>12085 сымб.) # [[Рыхард Вагнэр]] (<span style="color: #909090;">8641 сымб. → </span>12097 сымб.) # [[Іўрыт]] (<span style="color: #909090;">8645 сымб. → </span>12103 сымб.) # [[Трапічны цыклён]] (<span style="color: #909090;">8646 сымб. → </span>12104 сымб.) # [[Грэцкая мова]] (<span style="color: #909090;">8648 сымб. → </span>12107 сымб.) # [[Палітычная партыя]] (<span style="color: #909090;">8656 сымб. → </span>12118 сымб.) # [[Паўночны полюс]] (<span style="color: #909090;">8660 сымб. → </span>12124 сымб.) # [[Гітара]] (<span style="color: #909090;">8663 сымб. → </span>12128 сымб.) # [[Грамадзянская вайна ў ЗША]] (<span style="color: #909090;">8678 сымб. → </span>12149 сымб.) # [[Бавоўна]] (<span style="color: #909090;">8713 сымб. → </span>12198 сымб.) # [[Каменны век]] (<span style="color: #909090;">8723 сымб. → </span>12212 сымб.) # [[Нэльсан Мандэла]] (<span style="color: #909090;">8746 сымб. → </span>12244 сымб.) # [[Рабства]] (<span style="color: #909090;">8753 сымб. → </span>12254 сымб.) # [[Тэмпэратура]] (<span style="color: #909090;">8756 сымб. → </span>12258 сымб.) # [[Сынан]] (<span style="color: #909090;">8765 сымб. → </span>12271 сымб.) # [[Джэймз Кларк Максўэл]] (<span style="color: #909090;">8784 сымб. → </span>12298 сымб.) # [[Хранічная абструктыўная хвароба лёгкіх]] (<span style="color: #909090;">8793 сымб. → </span>12310 сымб.) # [[Брусэльскі сталічны рэгіён]] (<span style="color: #909090;">8816 сымб. → </span>12342 сымб.) # [[Эрнан Картэс]] (<span style="color: #909090;">8835 сымб. → </span>12369 сымб.) # [[Садружнасьць нацыяў]] (<span style="color: #909090;">8836 сымб. → </span>12370 сымб.) # [[Вуглярод]] (<span style="color: #909090;">8841 сымб. → </span>12377 сымб.) # [[Фізыка]] (<span style="color: #909090;">8880 сымб. → </span>12432 сымб.) # [[Арыстотэль]] (<span style="color: #909090;">8881 сымб. → </span>12433 сымб.) # [[Вайна ў Віетнаме]] (<span style="color: #909090;">8914 сымб. → </span>12480 сымб.) # [[Шакаляд]] (<span style="color: #909090;">8922 сымб. → </span>12491 сымб.) # [[Ядзерная энэргетыка]] (<span style="color: #909090;">8967 сымб. → </span>12554 сымб.) # [[Эндзі Ўоргал]] (<span style="color: #909090;">9017 сымб. → </span>12624 сымб.) # [[Фатаграфія]] (<span style="color: #909090;">9024 сымб. → </span>12634 сымб.) # [[Эвэрэст]] (<span style="color: #909090;">9056 сымб. → </span>12678 сымб.) # [[Спорт]] (<span style="color: #909090;">9069 сымб. → </span>12697 сымб.) # [[Дыфэрэнцыйнае раўнаньне]] (<span style="color: #909090;">9071 сымб. → </span>12699 сымб.) # [[Чанак’я]] (<span style="color: #909090;">9081 сымб. → </span>12713 сымб.) # [[Інгмар Бэргман]] (<span style="color: #909090;">9082 сымб. → </span>12715 сымб.) # [[Гульня]] (<span style="color: #909090;">9090 сымб. → </span>12726 сымб.) # [[Кава]] (<span style="color: #909090;">9102 сымб. → </span>12743 сымб.) # [[Дэмакратыя]] (<span style="color: #909090;">9109 сымб. → </span>12753 сымб.) # [[Мэсапатамія]] (<span style="color: #909090;">9187 сымб. → </span>12862 сымб.) # [[Вялікі выбух]] (<span style="color: #909090;">9208 сымб. → </span>12891 сымб.) # [[Від (біялёгія)]] (<span style="color: #909090;">9208 сымб. → </span>12891 сымб.) # [[Віно]] (<span style="color: #909090;">9217 сымб. → </span>12904 сымб.) # [[Марсэль Пруст]] (<span style="color: #909090;">9231 сымб. → </span>12923 сымб.) # [[Волга]] (<span style="color: #909090;">9233 сымб. → </span>12926 сымб.) # [[Рафаэль]] (<span style="color: #909090;">9238 сымб. → </span>12933 сымб.) # [[Джэймз Джойс]] (<span style="color: #909090;">9245 сымб. → </span>12943 сымб.) # [[Сымон Балівар]] (<span style="color: #909090;">9267 сымб. → </span>12974 сымб.) # [[Ганс Крыстыян Андэрсэн]] (<span style="color: #909090;">9288 сымб. → </span>13003 сымб.) # [[Культурная соя]] (<span style="color: #909090;">9288 сымб. → </span>13003 сымб.) # [[Суставаногія]] (<span style="color: #909090;">9338 сымб. → </span>13073 сымб.) # [[Прырода]] (<span style="color: #909090;">9347 сымб. → </span>13086 сымб.) # [[Архітэктура]] (<span style="color: #909090;">9364 сымб. → </span>13110 сымб.) # [[Жан-Поль Сартр]] (<span style="color: #909090;">9375 сымб. → </span>13125 сымб.) # [[Нямецкая мова]] (<span style="color: #909090;">9412 сымб. → </span>13177 сымб.) # [[Малекула]] (<span style="color: #909090;">9425 сымб. → </span>13195 сымб.) # [[Тэлефон]] (<span style="color: #909090;">9454 сымб. → </span>13236 сымб.) # [[Мысьленьне]] (<span style="color: #909090;">9494 сымб. → </span>13292 сымб.) # [[Зыгмунд Фройд]] (<span style="color: #909090;">9511 сымб. → </span>13315 сымб.) # [[Хорхэ Люіс Борхэс]] (<span style="color: #909090;">9540 сымб. → </span>13356 сымб.) # [[Ровар]] (<span style="color: #909090;">9581 сымб. → </span>13413 сымб.) # [[Рымская імпэрыя]] (<span style="color: #909090;">9597 сымб. → </span>13436 сымб.) # [[Крыжовыя паходы]] (<span style="color: #909090;">9601 сымб. → </span>13441 сымб.) # [[Вінцэнт ван Гог]] (<span style="color: #909090;">9657 сымб. → </span>13520 сымб.) # [[Саладын]] (<span style="color: #909090;">9738 сымб. → </span>13633 сымб.) # [[Паўднёвы акіян]] (<span style="color: #909090;">9750 сымб. → </span>13650 сымб.) # [[Бэнгальская мова]] (<span style="color: #909090;">9802 сымб. → </span>13723 сымб.) # [[Джэфры Чосэр]] (<span style="color: #909090;">9808 сымб. → </span>13731 сымб.) # [[Сяргей Эйзэнштэйн]] (<span style="color: #909090;">9864 сымб. → </span>13810 сымб.) # [[Франц Кафка]] (<span style="color: #909090;">9878 сымб. → </span>13829 сымб.) # [[Агрэгатны стан]] (<span style="color: #909090;">9887 сымб. → </span>13842 сымб.) # [[Джаваньні П’ерлюіджы да Палестрына]] (<span style="color: #909090;">9900 сымб. → </span>13860 сымб.) # [[Рыбы]] (<span style="color: #909090;">9925 сымб. → </span>13895 сымб.) # [[Матэматычны доказ]] (<span style="color: #909090;">10026 сымб. → </span>14036 сымб.) # [[Марлен Дытрых]] (<span style="color: #909090;">10030 сымб. → </span>14042 сымб.) # [[Абу Нувас]] (<span style="color: #909090;">10066 сымб. → </span>14092 сымб.) # [[Нобэлеўская прэмія]] (<span style="color: #909090;">10075 сымб. → </span>14105 сымб.) # [[Суэцкі канал]] (<span style="color: #909090;">10076 сымб. → </span>14106 сымб.) # [[Астраномія]] (<span style="color: #909090;">10084 сымб. → </span>14118 сымб.) # [[Джэймз Кук]] (<span style="color: #909090;">10104 сымб. → </span>14146 сымб.) # [[Ота фон Бісмарк]] (<span style="color: #909090;">10145 сымб. → </span>14203 сымб.) # [[Друк]] (<span style="color: #909090;">10145 сымб. → </span>14203 сымб.) # [[Вадарод]] (<span style="color: #909090;">10160 сымб. → </span>14224 сымб.) # [[Кісьля]] (<span style="color: #909090;">10184 сымб. → </span>14258 сымб.) # [[Рэгбі]] (<span style="color: #909090;">10189 сымб. → </span>14265 сымб.) # [[Міжнародны Суд ААН]] (<span style="color: #909090;">10225 сымб. → </span>14315 сымб.) # [[Дыега Вэляскес]] (<span style="color: #909090;">10226 сымб. → </span>14316 сымб.) # [[Магнітнае поле]] (<span style="color: #909090;">10236 сымб. → </span>14330 сымб.) # [[Дзяржава]] (<span style="color: #909090;">10259 сымб. → </span>14363 сымб.) # [[Цукар]] (<span style="color: #909090;">10276 сымб. → </span>14386 сымб.) # [[Кірыліца]] (<span style="color: #909090;">10322 сымб. → </span>14451 сымб.) # [[Год]] (<span style="color: #909090;">10331 сымб. → </span>14463 сымб.) # [[Натуральная воспа]] (<span style="color: #909090;">10335 сымб. → </span>14469 сымб.) # [[Луіс Армстранг]] (<span style="color: #909090;">10365 сымб. → </span>14511 сымб.) # [[Хімія]] (<span style="color: #909090;">10388 сымб. → </span>14543 сымб.) # [[Прыгажосьць]] (<span style="color: #909090;">10392 сымб. → </span>14549 сымб.) # [[Капітал]] (<span style="color: #909090;">10408 сымб. → </span>14571 сымб.) # [[Сакрат]] (<span style="color: #909090;">10419 сымб. → </span>14587 сымб.) # [[Атам]] (<span style="color: #909090;">10461 сымб. → </span>14645 сымб.) # [[Акіра Курасава]] (<span style="color: #909090;">10496 сымб. → </span>14694 сымб.) # [[Анархізм]] (<span style="color: #909090;">10515 сымб. → </span>14721 сымб.) # [[Кацусіка Хакусай]] (<span style="color: #909090;">10558 сымб. → </span>14781 сымб.) # [[Этаноль]] (<span style="color: #909090;">10559 сымб. → </span>14783 сымб.) # [[Карл Маркс]] (<span style="color: #909090;">10598 сымб. → </span>14837 сымб.) # [[Плязма]] (<span style="color: #909090;">10602 сымб. → </span>14843 сымб.) # [[Аборт]] (<span style="color: #909090;">10611 сымб. → </span>14855 сымб.) # [[Джордж Вашынгтон]] (<span style="color: #909090;">10612 сымб. → </span>14857 сымб.) # [[Галілео Галілей]] (<span style="color: #909090;">10621 сымб. → </span>14869 сымб.) # [[Анды]] (<span style="color: #909090;">10647 сымб. → </span>14906 сымб.) # [[Эпілепсія]] (<span style="color: #909090;">10786 сымб. → </span>15100 сымб.) # [[Купал]] (<span style="color: #909090;">10798 сымб. → </span>15117 сымб.) # [[Калідаса]] (<span style="color: #909090;">10825 сымб. → </span>15155 сымб.) # [[Сям’я]] (<span style="color: #909090;">10881 сымб. → </span>15233 сымб.) # [[Майкл Фарадэй]] (<span style="color: #909090;">10887 сымб. → </span>15242 сымб.) # [[Ігар Стравінскі]] (<span style="color: #909090;">10894 сымб. → </span>15252 сымб.) # [[Нігер (рака)]] (<span style="color: #909090;">10900 сымб. → </span>15260 сымб.) # [[Альгарытм]] (<span style="color: #909090;">10965 сымб. → </span>15351 сымб.) # [[Альбрэхт Дурэр]] (<span style="color: #909090;">10974 сымб. → </span>15364 сымб.) # [[Золата]] (<span style="color: #909090;">11021 сымб. → </span>15429 сымб.) # [[Шагнамэ]] (<span style="color: #909090;">11037 сымб. → </span>15452 сымб.) # [[Ніл]] (<span style="color: #909090;">11093 сымб. → </span>15530 сымб.) # [[Галаўны боль]] (<span style="color: #909090;">11142 сымб. → </span>15599 сымб.) # [[Тэлебачаньне]] (<span style="color: #909090;">11150 сымб. → </span>15610 сымб.) # [[Футбол]] (<span style="color: #909090;">11206 сымб. → </span>15688 сымб.) # [[Карэйская мова]] (<span style="color: #909090;">11208 сымб. → </span>15691 сымб.) # [[Пэрыядычная сыстэма хімічных элемэнтаў]] (<span style="color: #909090;">11227 сымб. → </span>15718 сымб.) # [[Пі]] (<span style="color: #909090;">11304 сымб. → </span>15826 сымб.) # [[Вока]] (<span style="color: #909090;">11331 сымб. → </span>15863 сымб.) # [[Гафіз]] (<span style="color: #909090;">11368 сымб. → </span>15915 сымб.) # [[Нэптун]] (<span style="color: #909090;">11374 сымб. → </span>15924 сымб.) # [[Навука]] (<span style="color: #909090;">11432 сымб. → </span>16005 сымб.) # [[Габрыель Гарсія Маркес]] (<span style="color: #909090;">11502 сымб. → </span>16103 сымб.) # [[Фашызм]] (<span style="color: #909090;">11544 сымб. → </span>16162 сымб.) # [[Магатма Гандзі]] (<span style="color: #909090;">11560 сымб. → </span>16184 сымб.) # [[Вецер]] (<span style="color: #909090;">11636 сымб. → </span>16290 сымб.) # [[Гарбата]] (<span style="color: #909090;">11651 сымб. → </span>16311 сымб.) # [[Сухоты]] (<span style="color: #909090;">11702 сымб. → </span>16383 сымб.) # [[Гален]] (<span style="color: #909090;">11707 сымб. → </span>16390 сымб.) # [[Курыца]] (<span style="color: #909090;">11730 сымб. → </span>16422 сымб.) # [[Энэргія]] (<span style="color: #909090;">11758 сымб. → </span>16461 сымб.) # [[Давід Гільбэрт]] (<span style="color: #909090;">11769 сымб. → </span>16477 сымб.) # [[Тэрмадынаміка]] (<span style="color: #909090;">11776 сымб. → </span>16486 сымб.) # [[Аль-Газалі]] (<span style="color: #909090;">11823 сымб. → </span>16552 сымб.) # [[Сок]] (<span style="color: #909090;">11844 сымб. → </span>16582 сымб.) # [[Эўклід]] (<span style="color: #909090;">11886 сымб. → </span>16640 сымб.) # [[Пэрсыдзкая мова]] (<span style="color: #909090;">11919 сымб. → </span>16687 сымб.) # [[Рухавік унутранага згараньня]] (<span style="color: #909090;">11996 сымб. → </span>16794 сымб.) # [[Мэрылін Манро]] (<span style="color: #909090;">12114 сымб. → </span>16960 сымб.) # [[Паўднёвая Амэрыка]] (<span style="color: #909090;">12121 сымб. → </span>16969 сымб.) # [[Чарлі Чаплін]] (<span style="color: #909090;">12124 сымб. → </span>16974 сымб.) # [[Нікалё Мак’явэльлі]] (<span style="color: #909090;">12142 сымб. → </span>16999 сымб.) # [[Альгебра]] (<span style="color: #909090;">12219 сымб. → </span>17107 сымб.) # [[Сонца]] (<span style="color: #909090;">12265 сымб. → </span>17171 сымб.) # [[Майсей]] (<span style="color: #909090;">12376 сымб. → </span>17326 сымб.) # [[Дунай]] (<span style="color: #909090;">12394 сымб. → </span>17352 сымб.) # [[Імпэрыялізм]] (<span style="color: #909090;">12465 сымб. → </span>17451 сымб.) # [[Малако]] (<span style="color: #909090;">12487 сымб. → </span>17482 сымб.) # [[Франсіска Гоя]] (<span style="color: #909090;">12578 сымб. → </span>17609 сымб.) # [[Атэізм]] (<span style="color: #909090;">12579 сымб. → </span>17611 сымб.) # [[Сулейман I]] (<span style="color: #909090;">12584 сымб. → </span>17618 сымб.) # [[Людвіг ван Бэтговэн]] (<span style="color: #909090;">12602 сымб. → </span>17643 сымб.) # [[Джэймз Ўат]] (<span style="color: #909090;">12618 сымб. → </span>17665 сымб.) # [[Геалёгія]] (<span style="color: #909090;">12624 сымб. → </span>17674 сымб.) # [[Эўра]] (<span style="color: #909090;">12800 сымб. → </span>17920 сымб.) # [[Адольф Гітлер]] (<span style="color: #909090;">12845 сымб. → </span>17983 сымб.) # [[Урад]] (<span style="color: #909090;">12983 сымб. → </span>18176 сымб.) # [[Жыцьцё]] (<span style="color: #909090;">13009 сымб. → </span>18213 сымб.) # [[Азартная гульня]] (<span style="color: #909090;">13015 сымб. → </span>18221 сымб.) # [[Суахілі]] (<span style="color: #909090;">13063 сымб. → </span>18288 сымб.) # [[Танец]] (<span style="color: #909090;">13142 сымб. → </span>18399 сымб.) # [[Малійская імпэрыя]] (<span style="color: #909090;">13178 сымб. → </span>18449 сымб.) # [[Зорка]] (<span style="color: #909090;">13336 сымб. → </span>18670 сымб.) # [[Джордж Байран]] (<span style="color: #909090;">13398 сымб. → </span>18757 сымб.) # [[Рэлігія]] (<span style="color: #909090;">13404 сымб. → </span>18766 сымб.) # [[Готфрыд Ляйбніц]] (<span style="color: #909090;">13468 сымб. → </span>18855 сымб.) # [[Чарлз Дыкенз]] (<span style="color: #909090;">13484 сымб. → </span>18878 сымб.) # [[Арктычны акіян]] (<span style="color: #909090;">13705 сымб. → </span>19187 сымб.) # [[Томас Эдысан]] (<span style="color: #909090;">13856 сымб. → </span>19398 сымб.) # [[Мацуо Басё]] (<span style="color: #909090;">13925 сымб. → </span>19495 сымб.) # [[Уладзімер Ленін]] (<span style="color: #909090;">13932 сымб. → </span>19505 сымб.) # [[Колер]] (<span style="color: #909090;">13969 сымб. → </span>19557 сымб.) # [[Рак (захворваньне)]] (<span style="color: #909090;">14078 сымб. → </span>19709 сымб.) # [[Зямля]] (<span style="color: #909090;">14086 сымб. → </span>19720 сымб.) # [[Гамэр]] (<span style="color: #909090;">14188 сымб. → </span>19863 сымб.) # [[Хвароба Альцгаймэра]] (<span style="color: #909090;">14220 сымб. → </span>19908 сымб.) # [[Гіп-гоп]] (<span style="color: #909090;">14384 сымб. → </span>20138 сымб.) # [[Шкло]] (<span style="color: #909090;">14513 сымб. → </span>20318 сымб.) # [[Роза Люксэмбург]] (<span style="color: #909090;">14625 сымб. → </span>20475 сымб.) # [[Яганэс Брамс]] (<span style="color: #909090;">14858 сымб. → </span>20801 сымб.) # [[Машына]] (<span style="color: #909090;">14871 сымб. → </span>20819 сымб.) # [[Лё Карбюзье]] (<span style="color: #909090;">14959 сымб. → </span>20943 сымб.) # [[Ацтэкі]] (<span style="color: #909090;">15037 сымб. → </span>21052 сымб.) # [[Аўгустын]] (<span style="color: #909090;">15160 сымб. → </span>21224 сымб.) # [[Ібн Хальдун]] (<span style="color: #909090;">15234 сымб. → </span>21328 сымб.) # [[Ібн Батута]] (<span style="color: #909090;">15332 сымб. → </span>21465 сымб.) # [[Лацінскае пісьмо]] (<span style="color: #909090;">15342 сымб. → </span>21479 сымб.) # [[Георг Вільгельм Фрыдрых Гэгель]] (<span style="color: #909090;">15393 сымб. → </span>21550 сымб.) # [[Біблія]] (<span style="color: #909090;">15408 сымб. → </span>21571 сымб.) # [[Альфрэд Гічкок]] (<span style="color: #909090;">15429 сымб. → </span>21601 сымб.) # [[Тысяча і адна ноч]] (<span style="color: #909090;">15461 сымб. → </span>21645 сымб.) # [[Сыр]] (<span style="color: #909090;">15466 сымб. → </span>21652 сымб.) # [[ГЭС Тры цясьніны]] (<span style="color: #909090;">15488 сымб. → </span>21683 сымб.) # [[Ізраіль]] (<span style="color: #909090;">15602 сымб. → </span>21843 сымб.) # [[Грэцкі альфабэт]] (<span style="color: #909090;">15742 сымб. → </span>22039 сымб.) # [[Ўолт Дыснэй]] (<span style="color: #909090;">16007 сымб. → </span>22410 сымб.) # [[Міжнародны валютны фонд]] (<span style="color: #909090;">16011 сымб. → </span>22415 сымб.) # [[Канал]] (<span style="color: #909090;">16048 сымб. → </span>22467 сымб.) # [[Леанарда да Вінчы]] (<span style="color: #909090;">16107 сымб. → </span>22550 сымб.) # [[Пераклад]] (<span style="color: #909090;">16161 сымб. → </span>22625 сымб.) # [[Фёдар Дастаеўскі]] (<span style="color: #909090;">16314 сымб. → </span>22840 сымб.) # [[Фэдэрыка Фэліні]] (<span style="color: #909090;">16351 сымб. → </span>22891 сымб.) # [[Асманская імпэрыя]] (<span style="color: #909090;">16367 сымб. → </span>22914 сымб.) # [[Карыбскае мора]] (<span style="color: #909090;">16429 сымб. → </span>23001 сымб.) # [[Паўночнае мора]] (<span style="color: #909090;">16492 сымб. → </span>23089 сымб.) # [[Індыйскі акіян]] (<span style="color: #909090;">16554 сымб. → </span>23176 сымб.) # [[Клімат]] (<span style="color: #909090;">16615 сымб. → </span>23261 сымб.) # [[Цытрус]] (<span style="color: #909090;">16682 сымб. → </span>23355 сымб.) # [[Ядзерная зброя]] (<span style="color: #909090;">16838 сымб. → </span>23573 сымб.) # [[Аль-Харэзьмі]] (<span style="color: #909090;">17459 сымб. → </span>24443 сымб.) # [[Жанна д’Арк]] (<span style="color: #909090;">17529 сымб. → </span>24541 сымб.) # [[Шарль дэ Голь]] (<span style="color: #909090;">17630 сымб. → </span>24682 сымб.) # [[Асацыяцыя дзяржаваў Паўднёва-Ўсходняй Азіі]] (<span style="color: #909090;">17788 сымб. → </span>24903 сымб.) # [[Інжынэрная справа]] (<span style="color: #909090;">18071 сымб. → </span>25299 сымб.) # [[Сахара]] (<span style="color: #909090;">18181 сымб. → </span>25453 сымб.) # [[Мартын Гайдэгер]] (<span style="color: #909090;">18263 сымб. → </span>25568 сымб.) # [[Афрыканскі зьвяз]] (<span style="color: #909090;">18283 сымб. → </span>25596 сымб.) # [[Макс Вэбэр]] (<span style="color: #909090;">18456 сымб. → </span>25838 сымб.) # [[Дыскрымінацыя]] (<span style="color: #909090;">18460 сымб. → </span>25844 сымб.) # [[Аўстралія]] (<span style="color: #909090;">18580 сымб. → </span>26012 сымб.) # [[Ежа]] (<span style="color: #909090;">18908 сымб. → </span>26471 сымб.) # [[Этыёпія]] (<span style="color: #909090;">18988 сымб. → </span>26583 сымб.) # [[Базыліка Сьвятога Пятра]] (<span style="color: #909090;">19006 сымб. → </span>26608 сымб.) # [[Здароўе]] (<span style="color: #909090;">19381 сымб. → </span>27133 сымб.) # [[Танзанія]] (<span style="color: #909090;">19438 сымб. → </span>27213 сымб.) # [[Анры Матыс]] (<span style="color: #909090;">19497 сымб. → </span>27296 сымб.) # [[Дантэ Аліг’еры]] (<span style="color: #909090;">19672 сымб. → </span>27541 сымб.) # [[Куба]] (<span style="color: #909090;">19812 сымб. → </span>27737 сымб.) # [[Політэізм]] (<span style="color: #909090;">19829 сымб. → </span>27761 сымб.) # [[Кіліманджара]] (<span style="color: #909090;">19863 сымб. → </span>27808 сымб.) # [[Сусьвет]] (<span style="color: #909090;">19910 сымб. → </span>27874 сымб.) # [[Ум Кульсум]] (<span style="color: #909090;">19912 сымб. → </span>27877 сымб.) # [[Віетнам]] (<span style="color: #909090;">20101 сымб. → </span>28141 сымб.) # [[Дэмакратычная Рэспубліка Конга]] (<span style="color: #909090;">20336 сымб. → </span>28470 сымб.) # [[Сунь Ятсэн]] (<span style="color: #909090;">20598 сымб. → </span>28837 сымб.) # [[Касьпійскае мора]] (<span style="color: #909090;">20667 сымб. → </span>28934 сымб.) # [[Тэніс]] (<span style="color: #909090;">20780 сымб. → </span>29092 сымб.) # [[Людовік XIV]] (<span style="color: #909090;">20795 сымб. → </span>29113 сымб.) # [[Банглядэш]] (<span style="color: #909090;">20858 сымб. → </span>29201 сымб.) # [[Ёсіф Сталін]] (<span style="color: #909090;">20951 сымб. → </span>29331 сымб.) # [[Бангкок]] (<span style="color: #909090;">21000 сымб. → </span>29400 сымб.) # [[Сусьветная арганізацыя здароўя]] (<span style="color: #909090;">21115 сымб. → </span>29561 сымб.) # [[Сымона дэ Бавуар]] (<span style="color: #909090;">21533 сымб. → </span>30146 сымб.) # [[Армія]] (<span style="color: #909090;">21550 сымб. → </span>30170 сымб.) # [[Ёган Вольфганг фон Гётэ]] (<span style="color: #909090;">21557 сымб. → </span>30180 сымб.) # [[Жак Карт’е]] (<span style="color: #909090;">21603 сымб. → </span>30244 сымб.) # [[Ашока]] (<span style="color: #909090;">21736 сымб. → </span>30430 сымб.) # [[Гаўтама Буда]] (<span style="color: #909090;">21745 сымб. → </span>30443 сымб.) # [[Алан Т’юрынг]] (<span style="color: #909090;">21755 сымб. → </span>30457 сымб.) # [[Пітэр Паўль Рубэнс]] (<span style="color: #909090;">21762 сымб. → </span>30467 сымб.) # [[Фрэнк Лойд Райт]] (<span style="color: #909090;">21816 сымб. → </span>30542 сымб.) # [[Апэрацыйная сыстэма]] (<span style="color: #909090;">21834 сымб. → </span>30568 сымб.) # [[Паблё Пікаса]] (<span style="color: #909090;">21867 сымб. → </span>30614 сымб.) # [[Польшча]] (<span style="color: #909090;">21868 сымб. → </span>30615 сымб.) # [[Го]] (<span style="color: #909090;">21882 сымб. → </span>30635 сымб.) # [[Міжнародны рух Чырвонага Крыжа і Чырвонага Паўмесяца]] (<span style="color: #909090;">21896 сымб. → </span>30654 сымб.) # [[Джакама Пучыні]] (<span style="color: #909090;">21956 сымб. → </span>30738 сымб.) # [[Сонечная сыстэма]] (<span style="color: #909090;">21999 сымб. → </span>30799 сымб.) # [[Малярыя]] (<span style="color: #909090;">22062 сымб. → </span>30887 сымб.) # [[Француская рэвалюцыя]] (<span style="color: #909090;">22064 сымб. → </span>30890 сымб.) # [[Сынгапур]] (<span style="color: #909090;">22079 сымб. → </span>30911 сымб.) # [[Дыназаўр]] (<span style="color: #909090;">22117 сымб. → </span>30964 сымб.) # [[Леанард Ойлер]] (<span style="color: #909090;">22121 сымб. → </span>30969 сымб.) # [[Ерусалім]] (<span style="color: #909090;">22149 сымб. → </span>31009 сымб.) # [[Вэргіліюс]] (<span style="color: #909090;">22172 сымб. → </span>31041 сымб.) # [[Галяктыка]] (<span style="color: #909090;">22175 сымб. → </span>31045 сымб.) # [[Джон Мэйнард Кейнз]] (<span style="color: #909090;">22178 сымб. → </span>31049 сымб.) # [[Фрыдэрык Шапэн]] (<span style="color: #909090;">22185 сымб. → </span>31059 сымб.) # [[Энцыкляпэдыя]] (<span style="color: #909090;">22190 сымб. → </span>31066 сымб.) # [[Віктор Юго]] (<span style="color: #909090;">22210 сымб. → </span>31094 сымб.) # [[Турэцкая мова]] (<span style="color: #909090;">22292 сымб. → </span>31209 сымб.) # [[Лізавета I]] (<span style="color: #909090;">22302 сымб. → </span>31223 сымб.) # [[Сатурн]] (<span style="color: #909090;">22305 сымб. → </span>31227 сымб.) # [[Канстантын I Вялікі]] (<span style="color: #909090;">22327 сымб. → </span>31258 сымб.) # [[Танк]] (<span style="color: #909090;">22331 сымб. → </span>31263 сымб.) # [[Хрысьціянства]] (<span style="color: #909090;">22341 сымб. → </span>31277 сымб.) # [[Авідыюс]] (<span style="color: #909090;">22343 сымб. → </span>31280 сымб.) # [[Піва]] (<span style="color: #909090;">22409 сымб. → </span>31373 сымб.) # [[Дынастыя Тан]] (<span style="color: #909090;">22412 сымб. → </span>31377 сымб.) # [[Сыднэй]] (<span style="color: #909090;">22417 сымб. → </span>31384 сымб.) # [[Уран]] (<span style="color: #909090;">22492 сымб. → </span>31489 сымб.) # [[Франклін Дэлана Рузвэлт]] (<span style="color: #909090;">22519 сымб. → </span>31527 сымб.) # [[Мэркурый]] (<span style="color: #909090;">22525 сымб. → </span>31535 сымб.) # [[Транспарт]] (<span style="color: #909090;">22582 сымб. → </span>31615 сымб.) # [[Француская мова]] (<span style="color: #909090;">22619 сымб. → </span>31667 сымб.) # [[Міжнародная сыстэма СІ]] (<span style="color: #909090;">22646 сымб. → </span>31704 сымб.) # [[Багдад]] (<span style="color: #909090;">22656 сымб. → </span>31718 сымб.) # [[Мухамад]] (<span style="color: #909090;">22663 сымб. → </span>31728 сымб.) # [[Сэул]] (<span style="color: #909090;">22697 сымб. → </span>31776 сымб.) # [[Ёган Кеплер]] (<span style="color: #909090;">22737 сымб. → </span>31832 сымб.) # [[Дака]] (<span style="color: #909090;">22750 сымб. → </span>31850 сымб.) # [[Лі Бо]] (<span style="color: #909090;">22869 сымб. → </span>32017 сымб.) # [[Архімэд]] (<span style="color: #909090;">22871 сымб. → </span>32019 сымб.) # [[Юпітэр]] (<span style="color: #909090;">22884 сымб. → </span>32038 сымб.) # [[Карачы]] (<span style="color: #909090;">22885 сымб. → </span>32039 сымб.) # [[Рэнэ Дэкарт]] (<span style="color: #909090;">22940 сымб. → </span>32116 сымб.) # [[Карл Фрыдрых Гаўс]] (<span style="color: #909090;">22961 сымб. → </span>32145 сымб.) # [[Мартын Лютэр Кінг]] (<span style="color: #909090;">23001 сымб. → </span>32201 сымб.) # [[Авіцэна]] (<span style="color: #909090;">23006 сымб. → </span>32208 сымб.) # [[Ліпіды]] (<span style="color: #909090;">23052 сымб. → </span>32273 сымб.) # [[Рэвалюцыя 1917 году ў Расеі]] (<span style="color: #909090;">23062 сымб. → </span>32287 сымб.) # [[Мікелянджэлё]] (<span style="color: #909090;">23076 сымб. → </span>32306 сымб.) # [[Эканоміка]] (<span style="color: #909090;">23094 сымб. → </span>32332 сымб.) # [[Фільм]] (<span style="color: #909090;">23103 сымб. → </span>32344 сымб.) # [[Мартын Лютэр]] (<span style="color: #909090;">23104 сымб. → </span>32346 сымб.) # [[Антарктыда]] (<span style="color: #909090;">23198 сымб. → </span>32477 сымб.) # [[Сінтаізм]] (<span style="color: #909090;">23205 сымб. → </span>32487 сымб.) # [[Мігель Сэрвантэс]] (<span style="color: #909090;">23240 сымб. → </span>32536 сымб.) # [[Старажытны Эгіпет]] (<span style="color: #909090;">23268 сымб. → </span>32575 сымб.) # [[Токіё]] (<span style="color: #909090;">23284 сымб. → </span>32598 сымб.) # [[Анатомія]] (<span style="color: #909090;">23291 сымб. → </span>32607 сымб.) # [[Эрвін Шрэдынгер]] (<span style="color: #909090;">23320 сымб. → </span>32648 сымб.) # [[Антон Чэхаў]] (<span style="color: #909090;">23323 сымб. → </span>32652 сымб.) # [[Бізантыйская імпэрыя]] (<span style="color: #909090;">23333 сымб. → </span>32666 сымб.) # [[Тайлянд]] (<span style="color: #909090;">23339 сымб. → </span>32675 сымб.) # [[Калката]] (<span style="color: #909090;">23430 сымб. → </span>32802 сымб.) # [[Багата]] (<span style="color: #909090;">23532 сымб. → </span>32945 сымб.) # [[Мумбаі]] (<span style="color: #909090;">23559 сымб. → </span>32983 сымб.) # [[Дынастыя Мін]] (<span style="color: #909090;">23576 сымб. → </span>33006 сымб.) # [[Мальер]] (<span style="color: #909090;">23651 сымб. → </span>33111 сымб.) # [[Аргентына]] (<span style="color: #909090;">23663 сымб. → </span>33128 сымб.) # [[Расейская мова]] (<span style="color: #909090;">23675 сымб. → </span>33145 сымб.) # [[Мэксыка]] (<span style="color: #909090;">23685 сымб. → </span>33159 сымб.) # [[Ісак Ньютан]] (<span style="color: #909090;">23715 сымб. → </span>33201 сымб.) # [[Дамаск]] (<span style="color: #909090;">23736 сымб. → </span>33230 сымб.) # [[Рэінкарнацыя]] (<span style="color: #909090;">23764 сымб. → </span>33270 сымб.) # [[Аўганістан]] (<span style="color: #909090;">23795 сымб. → </span>33313 сымб.) # [[Дэлі]] (<span style="color: #909090;">23819 сымб. → </span>33347 сымб.) # [[Пэкін]] (<span style="color: #909090;">23821 сымб. → </span>33349 сымб.) # [[Саудаўская Арабія]] (<span style="color: #909090;">23841 сымб. → </span>33377 сымб.) # [[Старажытная Грэцыя]] (<span style="color: #909090;">23982 сымб. → </span>33575 сымб.) # [[Найробі]] (<span style="color: #909090;">24039 сымб. → </span>33655 сымб.) # [[Мост]] (<span style="color: #909090;">24055 сымб. → </span>33677 сымб.) # [[Рыю-дэ-Жанэйру]] (<span style="color: #909090;">24100 сымб. → </span>33740 сымб.) # [[Вальтэр]] (<span style="color: #909090;">24115 сымб. → </span>33761 сымб.) # [[Ўільям Шэксьпір]] (<span style="color: #909090;">24191 сымб. → </span>33867 сымб.) # [[Сальвадор Далі]] (<span style="color: #909090;">24211 сымб. → </span>33895 сымб.) # [[Бронзавы век]] (<span style="color: #909090;">24265 сымб. → </span>33971 сымб.) # [[Іран]] (<span style="color: #909090;">24270 сымб. → </span>33978 сымб.) # [[Банан (плод)]] (<span style="color: #909090;">24344 сымб. → </span>34082 сымб.) # [[Турэччына]] (<span style="color: #909090;">24349 сымб. → </span>34089 сымб.) # [[Мэхіка]] (<span style="color: #909090;">24407 сымб. → </span>34170 сымб.) # [[Будызм]] (<span style="color: #909090;">24434 сымб. → </span>34208 сымб.) # [[Электроніка]] (<span style="color: #909090;">24482 сымб. → </span>34275 сымб.) # [[Скалістыя горы]] (<span style="color: #909090;">24489 сымб. → </span>34285 сымб.) # [[Чжэн Хэ]] (<span style="color: #909090;">24644 сымб. → </span>34502 сымб.) # [[Пратэстанцтва]] (<span style="color: #909090;">24675 сымб. → </span>34545 сымб.) # [[Эўропа]] (<span style="color: #909090;">24678 сымб. → </span>34549 сымб.) # [[Тадж Магал]] (<span style="color: #909090;">24684 сымб. → </span>34558 сымб.) # [[Дзьмітры Мендзялееў]] (<span style="color: #909090;">24712 сымб. → </span>34597 сымб.) # [[Дрэва]] (<span style="color: #909090;">24747 сымб. → </span>34646 сымб.) # [[Бялкі]] (<span style="color: #909090;">24801 сымб. → </span>34721 сымб.) # [[Арабска-ізраільскі канфлікт]] (<span style="color: #909090;">24807 сымб. → </span>34730 сымб.) # [[Гандаль]] (<span style="color: #909090;">24824 сымб. → </span>34754 сымб.) # [[Джакарта]] (<span style="color: #909090;">24858 сымб. → </span>34801 сымб.) # [[Індыя]] (<span style="color: #909090;">25054 сымб. → </span>35076 сымб.) # [[Нігерыя]] (<span style="color: #909090;">25083 сымб. → </span>35116 сымб.) # [[Кітай]] (<span style="color: #909090;">25140 сымб. → </span>35196 сымб.) # [[Мэка]] (<span style="color: #909090;">25191 сымб. → </span>35267 сымб.) # [[Біялёгія]] (<span style="color: #909090;">25212 сымб. → </span>35297 сымб.) # [[Ангельская мова]] (<span style="color: #909090;">25312 сымб. → </span>35437 сымб.) # [[Карабель]] (<span style="color: #909090;">25428 сымб. → </span>35599 сымб.) # [[Зараастрызм]] (<span style="color: #909090;">25469 сымб. → </span>35657 сымб.) # [[Тлен]] (<span style="color: #909090;">25559 сымб. → </span>35783 сымб.) # [[Паўднёва-Афрыканская Рэспубліка]] (<span style="color: #909090;">25629 сымб. → </span>35881 сымб.) # [[Майкл Джэксан]] (<span style="color: #909090;">25696 сымб. → </span>35974 сымб.) # [[Марс]] (<span style="color: #909090;">25780 сымб. → </span>36092 сымб.) # [[Ватыкан]] (<span style="color: #909090;">25829 сымб. → </span>36161 сымб.) # [[Першая сусьветная вайна]] (<span style="color: #909090;">26005 сымб. → </span>36407 сымб.) # [[Антоніё Вівальдзі]] (<span style="color: #909090;">26199 сымб. → </span>36679 сымб.) # [[Эгіпет]] (<span style="color: #909090;">26379 сымб. → </span>36931 сымб.) # [[Тэгеран]] (<span style="color: #909090;">26438 сымб. → </span>37013 сымб.) # [[Аўтамабіль]] (<span style="color: #909090;">26514 сымб. → </span>37120 сымб.) # [[Хуткасьць сьвятла]] (<span style="color: #909090;">26663 сымб. → </span>37328 сымб.) # [[Георг Фрыдрых Гэндэль]] (<span style="color: #909090;">26975 сымб. → </span>37765 сымб.) # [[Лагас]] (<span style="color: #909090;">26976 сымб. → </span>37766 сымб.) # [[Судан]] (<span style="color: #909090;">27068 сымб. → </span>37895 сымб.) # [[Вашку да Гама]] (<span style="color: #909090;">27792 сымб. → </span>38909 сымб.) # [[Жан-Жак Русо]] (<span style="color: #909090;">28096 сымб. → </span>39334 сымб.) # [[Мустафа Кемаль Ататурк]] (<span style="color: #909090;">28159 сымб. → </span>39423 сымб.) # [[Японія]] (<span style="color: #909090;">29075 сымб. → </span>40705 сымб.) # [[Нацысцкая Нямеччына]] (<span style="color: #909090;">29151 сымб. → </span>40811 сымб.) # [[Паўночная Амэрыка]] (<span style="color: #909090;">29314 сымб. → </span>41040 сымб.) # [[Тэхналёгія]] (<span style="color: #909090;">29652 сымб. → </span>41513 сымб.) # [[Эўрапейскі Зьвяз]] (<span style="color: #909090;">29982 сымб. → </span>41975 сымб.) # [[Вада]] (<span style="color: #909090;">30372 сымб. → </span>42521 сымб.) # [[Баскетбол]] (<span style="color: #909090;">30657 сымб. → </span>42920 сымб.) # [[Швайцарыя]] (<span style="color: #909090;">30660 сымб. → </span>42924 сымб.) # [[Ірак]] (<span style="color: #909090;">30866 сымб. → </span>43212 сымб.) # [[Сара Бэрнар]] (<span style="color: #909090;">31391 сымб. → </span>43947 сымб.) # [[Энрыка Фэрмі]] (<span style="color: #909090;">31649 сымб. → </span>44309 сымб.) # [[Застуда]] (<span style="color: #909090;">31680 сымб. → </span>44352 сымб.) # [[Атэны]] (<span style="color: #909090;">31871 сымб. → </span>44619 сымб.) # [[The Beatles]] (<span style="color: #909090;">31882 сымб. → </span>44635 сымб.) # [[Мэдыцына]] (<span style="color: #909090;">31921 сымб. → </span>44689 сымб.) # [[Кансэрватызм]] (<span style="color: #909090;">32008 сымб. → </span>44811 сымб.) # [[Пётар Чайкоўскі]] (<span style="color: #909090;">32079 сымб. → </span>44911 сымб.) # [[Гішпанія]] (<span style="color: #909090;">32166 сымб. → </span>45032 сымб.) # [[Цягліцы]] (<span style="color: #909090;">32174 сымб. → </span>45044 сымб.) # [[Санкт-Пецярбург]] (<span style="color: #909090;">32242 сымб. → </span>45139 сымб.) # [[Арганізацыя Аб’яднаных Нацыяў па пытаньнях адукацыі, навукі і культуры]] (<span style="color: #909090;">33118 сымб. → </span>46365 сымб.) # [[Чынгісхан]] (<span style="color: #909090;">33122 сымб. → </span>46371 сымб.) # [[Азія]] (<span style="color: #909090;">33296 сымб. → </span>46614 сымб.) # [[Дыялектыка]] (<span style="color: #909090;">33477 сымб. → </span>46868 сымб.) # [[Вольфганг Амадэй Моцарт]] (<span style="color: #909090;">33873 сымб. → </span>47422 сымб.) # [[Эйфэлева вежа]] (<span style="color: #909090;">34681 сымб. → </span>48553 сымб.) # [[Аляксандар Пушкін]] (<span style="color: #909090;">34761 сымб. → </span>48665 сымб.) # [[Афрыка]] (<span style="color: #909090;">35086 сымб. → </span>49120 сымб.) # [[Масква]] (<span style="color: #909090;">35575 сымб. → </span>49805 сымб.) # [[Кір II]] (<span style="color: #909090;">35642 сымб. → </span>49899 сымб.) # [[Бульба]] (<span style="color: #909090;">35647 сымб. → </span>49906 сымб.) # [[Джэйн Остын]] (<span style="color: #909090;">35786 сымб. → </span>50100 сымб.) # [[Сусьветная гандлёвая арганізацыя]] (<span style="color: #909090;">35881 сымб. → </span>50233 сымб.) # [[Кейптаўн]] (<span style="color: #909090;">36461 сымб. → </span>51045 сымб.) # [[Ісус Хрыстос]] (<span style="color: #909090;">36531 сымб. → </span>51143 сымб.) # [[Нікола Тэсла]] (<span style="color: #909090;">36540 сымб. → </span>51156 сымб.) # [[Стамбул]] (<span style="color: #909090;">36584 сымб. → </span>51218 сымб.) # [[Ганконг]] (<span style="color: #909090;">37507 сымб. → </span>52510 сымб.) # [[Кіншаса]] (<span style="color: #909090;">37538 сымб. → </span>52553 сымб.) # [[Глябальнае пацяпленьне]] (<span style="color: #909090;">38029 сымб. → </span>53241 сымб.) # [[Альбэрт Айнштайн]] (<span style="color: #909090;">38873 сымб. → </span>54422 сымб.) # [[Калізэй]] (<span style="color: #909090;">38896 сымб. → </span>54454 сымб.) # [[Саюз Савецкіх Сацыялістычных Рэспублік]] (<span style="color: #909090;">39963 сымб. → </span>55948 сымб.) # [[Гісторыя]] (<span style="color: #909090;">41456 сымб. → </span>58038 сымб.) # [[Алімпійскія гульні]] (<span style="color: #909090;">41477 сымб. → </span>58068 сымб.) # [[Сусьветны банк]] (<span style="color: #909090;">41676 сымб. → </span>58346 сымб.) # [[Рабіндранат Тагор]] (<span style="color: #909090;">42836 сымб. → </span>59970 сымб.) # [[Рэмбрант]] (<span style="color: #909090;">44461 сымб. → </span>62245 сымб.) # [[Мао Дзэ-дун]] (<span style="color: #909090;">44935 сымб. → </span>62909 сымб.) # [[Расея]] (<span style="color: #909090;">45417 сымб. → </span>63584 сымб.) # [[Канада]] (<span style="color: #909090;">46191 сымб. → </span>64667 сымб.) # [[Вена]] (<span style="color: #909090;">46921 сымб. → </span>65689 сымб.) # [[Шанхай]] (<span style="color: #909090;">48989 сымб. → </span>68585 сымб.) # [[Хрыстафор Калюмб]] (<span style="color: #909090;">51150 сымб. → </span>71610 сымб.) # [[Злучаныя Штаты Амэрыкі]] (<span style="color: #909090;">51408 сымб. → </span>71971 сымб.) # [[Шахматы]] (<span style="color: #909090;">52940 сымб. → </span>74116 сымб.) # [[Джузэпэ Вэрдзі]] (<span style="color: #909090;">53080 сымб. → </span>74312 сымб.) # [[Аўстрыя]] (<span style="color: #909090;">53739 сымб. → </span>75235 сымб.) # [[Рэфармацыя]] (<span style="color: #909090;">53786 сымб. → </span>75300 сымб.) # [[Бэрлін]] (<span style="color: #909090;">54057 сымб. → </span>75680 сымб.) # [[Лос-Анджэлес]] (<span style="color: #909090;">56606 сымб. → </span>79248 сымб.) # [[Дубай]] (<span style="color: #909090;">56640 сымб. → </span>79296 сымб.) # [[Альжыр]] (<span style="color: #909090;">56691 сымб. → </span>79367 сымб.) # [[Парыж]] (<span style="color: #909090;">57056 сымб. → </span>79878 сымб.) # [[Амстэрдам]] (<span style="color: #909090;">57097 сымб. → </span>79936 сымб.) # [[Густаў Малер]] (<span style="color: #909090;">58733 сымб. → </span>82226 сымб.) # [[Сан-Паўлу]] (<span style="color: #909090;">59025 сымб. → </span>82635 сымб.) # [[Нідэрлянды]] (<span style="color: #909090;">60673 сымб. → </span>84942 сымб.) # [[Арганізацыя краін-экспартэраў нафты]] (<span style="color: #909090;">62400 сымб. → </span>87360 сымб.) # [[Аляксандар Македонскі]] (<span style="color: #909090;">63234 сымб. → </span>88528 сымб.) # [[Украіна]] (<span style="color: #909090;">63657 сымб. → </span>89120 сымб.) # [[Мадрыд]] (<span style="color: #909090;">66619 сымб. → </span>93267 сымб.) # [[Каір]] (<span style="color: #909090;">69502 сымб. → </span>97303 сымб.) # [[Лёндан]] (<span style="color: #909090;">70504 сымб. → </span>98706 сымб.) # [[Італія]] (<span style="color: #909090;">71393 сымб. → </span>99950 сымб.) # [[Пётар I]] (<span style="color: #909090;">73782 сымб. → </span>103295 сымб.) # [[Другая сусьветная вайна]] (<span style="color: #909090;">74800 сымб. → </span>104720 сымб.) # [[Напалеон I Банапарт]] (<span style="color: #909090;">76814 сымб. → </span>107540 сымб.) # [[Рым]] (<span style="color: #909090;">79729 сымб. → </span>111621 сымб.) # [[Арганізацыя Паўночнаатлянтычнай дамовы]] (<span style="color: #909090;">80951 сымб. → </span>113331 сымб.) # [[Актавіян Аўгуст]] (<span style="color: #909090;">83740 сымб. → </span>117236 сымб.) # [[Буэнас-Айрэс]] (<span style="color: #909090;">85028 сымб. → </span>119039 сымб.) # [[Нямеччына]] (<span style="color: #909090;">90224 сымб. → </span>126314 сымб.) # [[Партугалія]] (<span style="color: #909090;">92396 сымб. → </span>129354 сымб.) # [[Калюмбія]] (<span style="color: #909090;">93460 сымб. → </span>130844 сымб.) # [[Інданэзія]] (<span style="color: #909090;">96748 сымб. → </span>135447 сымб.) # [[Пакістан]] (<span style="color: #909090;">96832 сымб. → </span>135565 сымб.) # [[Рэспубліка Карэя]] (<span style="color: #909090;">98121 сымб. → </span>137369 сымб.) # [[Вялікабрытанія]] (<span style="color: #909090;">101832 сымб. → </span>142565 сымб.) # [[Цягнік]] (<span style="color: #909090;">102352 сымб. → </span>143293 сымб.) # [[Вашынгтон (акруга Калюмбія)]] (<span style="color: #909090;">103706 сымб. → </span>145188 сымб.) # [[Нью-Ёрк]] (<span style="color: #909090;">109853 сымб. → </span>153794 сымб.) # [[Бразылія]] (<span style="color: #909090;">111082 сымб. → </span>155515 сымб.) # [[Чорная дзірка]] (<span style="color: #909090;">116987 сымб. → </span>163782 сымб.) # [[Францыя]] (<span style="color: #909090;">125799 сымб. → </span>176119 сымб.) # [[Філіпіны]] (<span style="color: #909090;">128232 сымб. → </span>179525 сымб.) # [[Сьвятая Рымская імпэрыя]] (<span style="color: #909090;">162545 сымб. → </span>227563 сымб.) sqmxf01me1j5f70j4op7esxoyjf4xcu 0 92498 2668983 2621245 2026-05-10T09:36:36Z Dymitr 10914 крыніца — https://uk.wikipedia.org/wiki/Короткі_нарди?oldid=47825045 2668983 wikitext text/x-wiki [[Файл:Backgammon lg.jpg|значак|Набор для гульні ў нарды, які ўключае ў сябе гульнявую дошку, па 15 шашак двух колераў, дзьве пары [[гульнявыя косткі|гульнявых костак]], куб падваеньня і шклянкі для выкіданьня гульнявых костак.]] '''Кароткія на́рды''' — [[настольная гульня]] для двух гульцоў, адзін з найбольш папулярных відаў гульні ў нарды. Гульнявое поле складаецца з дваццаці чатырох вузкіх трохкутнікаў, якія называюцца пунктамі. Трохкутнікі чаргуюцца па колеры і аб’яднаныя ў чатыры групы па шэсьць трохкутнікаў у кожнай. Пункты нумаруюцца для кожнага гульца асобна, пачынаючы з дома дадзенага гульца. Самы далёкі пункт зьяўляецца 24-м пунктам, ён таксама зьяўляецца першым пунктам апанэнта. Для белых нумарацыя пунктаў зробленая паводле гадзіньнікавай стрэлкі, для чорных — супраць гадзіньнікавай стрэлкі. Гульнявыя фішкі рухаюцца ў адпаведнасьці з вынікам кіданьня [[гульнявыя косткі|гульнявых костак]], гулец перамагае, калі перамесьціць усе свае фішкі з гульнявога поля раней за суперніка. Існуе вялікая колькасьць розных варыянтаў [[нарды|нардаў]], але большасбць зь іх маюць агульныя характэрныя рысы. Кароткія нарды адносяцца да клясы настольных гульняў, зьяўляючыся адным з самых старажытных відаў такіх гульняў. Хоць шанцаваньне мае значны ўплыў на вынік гульні, [[стратэгія]] гуляе важную ролю ў доўгатэрміновым пэрспэктыве<ref>[https://web.archive.org/web/20110314131358/http://www.backgammon.org/articles/backgammonluckskill «Backgammon Luck vs Skill»]. backgammon.org</ref>. Пры кожным кідку гульнявых костак гулец павінен выбіраць паміж магчымымі варыянтамі хадоў сваімі шашкамі, пры гэтым прымаючы да ўвагі магчымыя контар-хады апанэнта. Існуе ўсталяваны набор тыпавых тактык і магчымых варыянтаў. Як і [[шахматы]], нарды зь вялікай цікавасьцю вывучаюцца кампутарнай навукай. Сьледзтвам такіх дасьледаваньняў сталі [[праграма|кампутарныя праграмы]] для гульні ў нарды, якія перамагаюць лепшых «жывых» гульцоў сьвету. == Гісторыя == Гісторыя нардаў налічвае каля 5 тысяч гадоў і пачалася прыкладна ў той жа час, што і гісторыя [[шахматы|шахматаў]]. Найбольш шырока распаўсюджаная вэрсія сьцьвярджае, што гульня паходзіць з [[Мэсапатамія|Мэсапатаміі]]<ref name="Wilkinson">Wilkinson, Charles K (May 1943). ''«Chessmen and Chess»''. The Metropolitan Museum of Art Bulletin. New Series 1 (9). — С. 271—279. — [[DOI]]:[https://doi.org/10.2307%2F3257111 10.2307/3257111]. [[https://www.jstor.org/stable/3257111|JSTOR 3257111]].</ref><ref name="Murray">Murray, H. J. R. (1952). ''«A History of Board-Games Other than Chess»''. Hacker Art Books. — ISBN 978-0-87817-211-5.</ref><ref>Chris Bray (14 February 2011). [https://books.google.com/books?id=0SoloeOOtSkC&pg=PP31 ''«Backgammon For Dummies»'']. John Wiley & Sons. — С. 31. — ISBN 978-1-119-99674-3.</ref><ref>Chris Bray (2012). [https://books.google.com/books?id=m6PfAwAAQBAJ&pg=PA6 ''«Backgammon to Win»'']. Lulu Com. — С. 6. — ISBN 978-1-291-01965-0.</ref>, многія іншыя вэрсіі адносяць месца паходжаньня гэтай гульні да [[Індыя|Індыі]], амаль да ўсіх краінаў [[Цэнтральная Азія|Цэнтральнай Азіі]] і [[Блізкі Ўсход|Блізкага Ўсходу]], альбо да [[Эгіпет|Эгіпту]]. Часьцяком гісторыі ахутаныя прыгожымі легендамі. Праз узаемапранікненьне культураў гульні, падобныя на нарды, распаўсюдзіліся практычна па ўсім краінам на ўзьбярэжжы [[Міжземнае мора|Міжземнага мора]]. [[Старажытная Грэцыя|Старажытныя грэкі]] пачалі гуляць у іх раней за старажытных рымлянаў, а пасьля гульня распаўсюдзілася сярод цюркскіх народаў. З раньняга сярэднявечча нарды ў Эўропе амаль забыліся. Іхнае адраджэньне пачалося ў рэгіёне у канцы XI стагодзьдзя і ўжо ў пачатку XVII стагодзьдзя нарды атрымалі неафіцыйны статус гульні каралёў. У 1743 годзе ў Ангельшчыне былі ўведзеныя адзіныя правілы, а гульня атрымала ангельскую назву бэкгэман ({{мова-en|backgammon|скарочана}}), то бок кароткія нарды. Менавіта гэтая вэрсія гульні атрымала шырокае распаўсюд у Эўропе і Амэрыцы. Захавалася таксама клясычная вэрсія, якая з старажытнасьці захавала амаль першапачатковы выгляд, які мае назву [[доўгія нарды]]<ref>''«История нардов мира»''. Коммерсантъ Спорт, № 214/П (2817).</ref>. === Пэрсія === [[Файл:Buzurgmihr-nard.jpg|значак|[[Бурзо]] дэманструе раджы гульню ў нарды.]] Знаходкі, знойдзеныя падчас раскопак гораду [[Шагры-Сухтэ]] ў [[Іран]]е, сьведчаць аб тым, што гульня ў нарды існавала ў рэгіёне каля 3000 году да нашае эры. Да знаходак можна аднесьці дзьве гульнявыя дошкі, некалькі гульнявых костак і 60 фішак. На сёньня гэта самыя старыя асобнікі гульні, узрост якіх сягае 5200 гадоў, што робіць іх на 100-200 гадоў больш старэйшымі за аналягічныя знаходкі ў месцы [[Ур]]. Дошкі зроблены з чорнага дрэва, а фішкі зроблены з [[агат]]у і [[біруза|бірузы]]<ref>[https://web.archive.org/web/20101129194822/http://www.payvand.com/news/04/dec/1029.html ''«World's Oldest Backgammon Discovered In Burnt City»'']. Payvand News.</ref><ref>Schädler , Dunn-Vaturi, Ulrich , Anne-Elizabeth. [http://www.iranicaonline.org/articles/board-games-in-pre-islamic-persia ''«Board games in pre-Islamic Persia»'']. Encyclopædia Iranica.</ref>. Іранскі гісторык [[Турадж Дар’яі]] адзначае, што нарды ўпершыню ўзгадваюцца ў працы індыйскага аўтара [[Бгартрыгары]], складзенай у канцы VI ці пачатку VII стагодзьдзяў. Пра індыйскае паходжаньне гульні дадаткова сьведчаць выкарыстаньне ў ёй кідальных кутасаў, бо кутасы і [[азартная гульня|азартныя гульні]] былі досыць улюбёным заняткам у старажытнай [[Індыя|Індыі]]. Але правілы гэтае гульні ўпершыню зьявіліся ў тэксьце на пэрсыдзкай мовы «Тлумачэньне да шахматаў і вынаходзтва нардаў», складзеным у VI стагодзьдзі за часам панаваньня сасанідзкага караля [[Хасроў I|Хасрова I]]. У гэтым тэксьце вынаходзтва нардаў прыпісваецца пэрсыдзкаму мудрацу [[Борзуя]], які служыў міністрам пры двары Хасрова I. Нарды, паводле гэтай вэрсіі, павінны былі стаць выклікам іншым індыйскім мудрацам<ref>Daryaee, Touraj (2006) in ''«Backgammon»'' у ''«Medieval Islamic Civilization: An Encyclopedia»'' ed. Meri, Josef W. & Bacharach, Jere L, Taylor & Francis. — С. 88—89. — ISBN 0415966906.</ref>. У XI стагодзьдзі пэрсыдзкі паэт [[Фірдаўсі]] ў сваім творы «[[Шагнамэ]]» распавёў, што вынаходнікам нардаў быў [[Бурзо]] ў VI стагодзьдзі. Ён апісаў сустрэчу, на якой прысутнічалі Бурзо і раджа, які прыехаў зь Індыі. Раджа прадставіў шахматы, а Бурзо прадэманстраваў замежнаму госьцю нарды, вырабленыя з слановай косткі і [[цікавае дрэва|цікавага дрэва]]<ref name="Wilkinson"/><ref name="Murray"/>. Пэрсыдзкая вэрсія гульні, вядомая як доўгія нарды, цяпер распаўсюджаная ў краінах Цэнтральнай Азіі і мае некаторыя адрозьненьні ў правілах у параўнаньні з кароткімі нардамі, якія папулярныя ў Эўропе і Амэрыцы. === Мэсапатамія === Настольная гульня, якая магла стаць папярэднікам нардаў, існавала ў [[Мэсапатамія|Мэсапатаміі]]. Гэта [[Каралеўская гульня Ур]], дошка для гульні ў якую была знойдзеная падчас раскопак у 1926 годзе ў каралеўскіх магільнях Ур. Гэтая дошка, як мяркуецца, была зроблена 5 тысяч гадоў таму і ў цяперашні час зьяўляецца другой з найбольш старажытных знаходак пасьля дошкаў, знойдзеных на тэрыторыі сучаснага [[Іран]]у. Правілы гэтае гульні вядомыя з [[клінапіс]]най таблічкі з [[Бабілён]]у, дзе згадваецца, што дошкі таксама выкарыстоўваліся для прадказаньня будучага лёсу<ref name="ukr">[http://www.nbuv.gov.ua/portal/soc_gum/naukma/Tik/2010_101/08_strelnyk_mo.pdf ''Стрельник М. О., Сорокіна С. А., Хомчик М. А.'' Ігри давнього населення України]</ref>. У Каралеўскую гульню Ур па-ранейшаму гуляюць у [[Ірак]]у, [[Лібан]]е, [[Эгіпет|Эгіпце]], [[Сырыя|Сырыі]], [[Ярданія|Ярданіі]] і іншых арабскіх дзяржавах<ref>[http://www.bbc.co.uk/history/ancient/cultures/mesopotamia_gallery_09.shtml ''«Assyrian guardian figure»'']. BBC.</ref><ref>Leland Graham; Isabelle McCoy (28 August 2008). [https://books.google.com/books?id=qfJpAgAAQBAJ&pg=PA85 ''«A New Trip Around the World, Grades K - 5: Activities Across the Curriculum for Cuba, the United Kingdom, Afghanistan, Chile, Iraq, Puerto Rico, Ghana, Morocco, Norway, Guatemala, Spain, and Peru»'']. Carson-Dellosa Publishing. — С. 85. — ISBN 978-1-60418-594-2.</ref>. === Старажытны Эгіпет === [[Файл:Maler der Grabkammer der Nefertari 003.jpg|значак|зьлева|Ніфэртыці гуляе ў сэнэт.]] У [[Старажытны Эгіпет|Старажытным Эгіпце]] была пашыраная гульня [[сэнэт]], якую згадваюць пры разглядзе пытаньня паходжаньня нардаў. Найстарэйшыя запісы пра сэнэт стасуюцца Трэцяй дынастыі (2686—2613 гадоў да н. э.). Гульнявыя наборы для гэтай гульні захаваліся ў выдатным стане, у прыватнасьці, набор сэнэта, знойдзены ў магіле [[Тутанхамон]]а. Таксама сярод росьпісаў магільняў і барэльефаў было знойдзена шмат выяваў гульцоў у працэсе гульні. Сэнэт, на думку большасьці сучасных навукоўцаў, стасуецца да [[гульня навыперадкі|гульняў навыперадкі]] і ёсьць далёкім «продкам» нардаў<ref name="ukr"/>. У яго гулялі на дошцы 3 × 10, а не 2 × (6+6), а правілы гульні дакладна невядомыя. Аднак лічыцца, што сэнэт была першай гульнёй у гісторыі чалавецтва, у якой, як і ў нардах, выкарыстоўваліся [[гульнявы кубік|гульнявыя кубікі]], але якая ня зводзілася да простага параўнаньня вынікаў іхняга кіданьня. Паказаньні кубікаў выкарыстоўваліся дзеля перамяшчэньня фігураў на дошцы, прычым гульцы мелі выбар, што несумненна падобна на нарды. === Старажытны Рым === У [[Старажытны Рым|Старажытным Рыме]] існавала некалькі гульняў, падобных да нардаў. Дзеля гульні ў дванаццаць радкоў, выкарыстоўвалася дошка, якая складалася з трох радоў па 12 палёў. Фігуркі рухаліся шэрагамі ў адпаведнасьці з вынікамі кіданьня кубікаў. Яшчэ адной падобнай гульнёй была [[табула]], якая, верагодна, прыйшла ў Рым з [[Старажытная Грэцыя|Грэцыі]]. Упершыню яна згадваецца ў пісьмовых крыніцах у V стагодзьдзі да н. э. На малюнку, датаваным 200 годам да н. э., гульня і гульцы намаляваныя ў дробязах. З гэтага малюнка відаць, што дошка паводле сваёй структуры дакладна супадае з сучаснай дошкай для нардаў, і ў кожнага гульца ў распараджэньні было 15 фігурак, то бок столькі ж, колькі і ў нардах, а найбольшая розьніца была ў інвэнтары, бо колькасьць кубікаў у табулы сягае трох. Гэтую гульню любілі некаторыя імпэратары, у прыватнасьці [[Нэрон]] і [[Кляўдыюс (імпэратар рымскі)|Кляўдыюс]]. Рымскія заваёвы прынесьлі табулу на [[Блізкі Ўсход]], дзе яна, магчыма, паступова ператварылася ў сучасныя доўгія нарды. === Эўропа === [[Файл:Codex Manesse 262v Herr Goeli.jpg|значак|Мініятура ў [[Манэскі кодэкс|Манэскім кодэксе]] XIV стагодзьдзя.]] Гульня ў настольныя гульні зьявілася ў [[Францыя|Францыі]] ў XI стагодзьдзі і адразу ж набыла шырокую папулярнасьць. У 1254 годзе [[Людовік IX]] выдаў указ аб забароне гульні. У такую ж гульню гулялі ў Нямеччыне ў XII стагодзьдзі, а ў XIII стагодзьдзі яна дасягнула Ісьляндыі. У Гішпаніі рукапіс караля [[Альфонса X]], складзены ў 1283 годзе, апісвае правілы некалькіх настольных гульняў з кубікамі. У XVII стагодзьдзі настольныя гульні былі шырока распаўсюджаныя ў [[Швэцыя|Швэцыі]]. Сярод рэчаў афіцэраў патанулага карабля «[[Ваза (карабель)|Ваза]]» былі знойдзеныя драўляная дошка і шашкі. Нарды часта зьяўляліся на карцінах таго часу, галоўным чынам у працах галяндзкіх і нямецкіх мастакоў, сярод якіх былі [[Адрыян ван Остадэ]], [[Ян Стээн]], [[Геранімус Босх]]. Нарды намаляваныя на карціне ''«Шулеры»'' [[Караваджа]]. У [[Ангельшчына|Ангельшчыне]] ў XVI стагоддзі закон і царкоўныя каноны забаранялі гуляць у настольныя гульні, але ўжо ў XVIII стагодзьдзі нарды сталі вельмі папулярнымі сярод ангельскага духавенства. У 1743 годзе быў апублікаваны ''«Кароткі трактат пра гульню ў нарды»''. У ім апісваліся правілы і стратэгія гульні, але ён таксама быў забаронены. == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Вонкавыя спасылкі == * [https://web.archive.org/web/20100725021026/http://backgammon.ru/info.php?id=2 Правілы гульні]. {{ref-ru}} * [https://web.archive.org/web/20130310081746/http://ruwinners.com/how-win/nardy-online.html Віды кароткіх нардаў і правілы гульні]. {{ref-ru}} * [http://www.usbgf.org/ Амэрыканская фэдэрацыя кароткіх нардаў]. {{ref-en}} * [http://www.bwcmc.com/ Чэмпіянат сьвету па кароткім нардам]. {{ref-en}} * [https://web.archive.org/web/20120416010526/http://avesta.tripod.com/pehlev/Chatrang-namag.htm «Тлумачэньне шахмат і вынаходзтва нардаў»]. {{ref-ru}} [[Катэгорыя:Гульні на дошцы]] [[Катэгорыя:Вікіпэдыя:Істотныя артыкулы]] 5w0dzq6ube9tfg24rpaizk3l9iwxje6 0 93134 2668969 2538088 2026-05-10T07:58:01Z Dymitr 10914 крыніца — https://en.wikipedia.org/wiki/Hematology?oldid=1352359079 2668969 wikitext text/x-wiki {{Картка зь ВікіЗьвестак}} '''Гематалёгія''' ({{мова-el|haima, haimatos}} «кроў» + {{мова-el|logos}} «вучэньне, навука») — разьдзел нутраных хваробаў, які вывучае [[этыялёгія|этыялёгію]], [[патагенэз]] і клінічныя праявы захворваньняў сыстэмы [[кроў|крыві]] і распрацоўвае мэтады іх дыягностыкі, лячэньня і прафіляктыкі. Яно ўлучае лячэньне хваробаў, якія закранаюць працэс утварэньня крыві і ейных кампанэнтаў, як то [[крывяная вуза|крывяныя вузы]], [[гемаглябін]], крывяныя бялкі, [[шпік]], [[трамбацыт]]ы, [[крыяносныя судзіны]], [[каса (анатомія)|каса]] і мэханізм [[згусаньне крыві|згусаньня крыві]]. Да такіх хваробаў могуць належаць [[гемафілія]], [[сэрпападобная анэмія]], крывяныя згусткі ([[тромб]]ы), іншыя парушэньні згусаньня, а таксама рак крыві, сярод якіх вылучаюцца [[леўкоз]], [[шматлікая міялёма]] і [[лімфома]]<ref>{{спасылка|спасылка=https://www.ama-assn.org/specialty/hematology|загаловак=Hematology|выдавецтва=American Medical Association|копія=https://web.archive.org/web/20200724145155/https://www.ama-assn.org/specialty/hematology|дата копіі=24.07.2020}}</ref>. Лябараторны аналіз крыві часта ладзіцца мэдычным тэхнолягам або адмыслоўцам мэдычнай лябараторыі. Захворваньні арганізма выяўляюцца і зьменамі складу крыві, што выяўляюць дасьледаваньні крыві. == Крыніцы == {{Крыніцы}} {{Накід:Мэдыцына}} [[Катэгорыя:Гематалёгія| ]] aer2yuxyy9nieykl29skrirthm42koe 0 95691 2668968 1997158 2026-05-10T07:40:42Z Dymitr 10914 крыніца — https://en.wikipedia.org/wiki/Signs_and_symptoms?oldid=1339099319 2668968 wikitext text/x-wiki [[Файл:Standardized-Patient-Program-examining-t he-abdomen.jpg|значак|Стандартызаваная праграма абсьледаваньня бруха пацыентаў, дзеля выяўленьня сымптомаў.]] '''Сымпто́м''' (ад {{мова-el|Σύμπτομα|скарочана}} — выпадак, супадзеньне, прыкмета) — адна асобная прыкмета, прыватная праява якога-небудзь захворваньня, [[паталёгія|паталягічнага]] стану або парушэньня якога-небудзь працэсу жыцьцядзейнасьці, адная асобная канкрэтная скарга хворага. Сымптом таксама вызначаецца як любая прыкметная зьмена ў арганізьме або ягоных функцыях, якая выяўляецца на падставе скаргаў пацыента (суб’ектыўны сымптом) або падчас агляду [[лекар]]ам (аб’ектыўны сымптом). Сымптом можа быць і аб’ектыўнай клінічнай прыкметай<ref>«Definition: 'Sign'». Stedman’s Medical Dictionary. Lippincott Williams & Wilkins via Medilexicon International Ltd.’s.</ref>, гэта значыць выразна выяўленай ня толькі самім пацыентам, але і любой іншай асобай, асабліва лекарам, да або падчас фізычнага агляду хворага. Сымптомам, напрыклад, можа быць павышаная або паніжаная тэмпэратура, зьменены [[крывяны ціск]], або анамальныя праявы на [[мэдычная візуалізацыя|мэдычнай візуалізацыі]]. Таксама сымптомам ёсьць нешта незвычайнае, што адчувае чалавек, напрыклад адчуваньне [[ліхаманка|ліхаманкі]], [[галаўны боль]] або іншыя болі ў целе<ref>{{спасылка|спасылка=https://www.nhsinform.scot/symptoms-and-self-help/body-parts|загаловак=Symptoms and self-help guides by body part|выдавецтва=NHS inform|копія=https://web.archive.org/web/20220213213620/https://www.nhsinform.scot/symptoms-and-self-help/body-parts|дата копіі=13.02.2022}}</ref>. Сымптомы могуць быць вынікам рэакцыі [[імунная сыстэма|імуннай сыстэмы]] на [[інфэкцыя|інфэкцыю]], фізычнай праявы паталягічнага стану арганізму або дзеяньня ўжытага рэчыва<ref>{{спасылка|спасылка=http://needtoknow.nas.edu/id/infection/how-pathogens-make-us-sick/#:~:text=White%20blood%20cells,%20antibodies,%20and,the%20infection%20from%20the%20body.|загаловак=How Infection Works, How Pathogens Make Us Sick — The National Academies|выдавецтва=needtoknow.nas.edu}}</ref><ref>{{спасылка|спасылка=https://my.clevelandclinic.org/health/diseases/17724-infectious-diseases|загаловак=Infectious Diseases|выдавецтва=Cleveland Clinic|дата публікацыі=06.2022}}</ref><ref>{{спасылка|спасылка=https://my.clevelandclinic.org/health/body/21196-immune-system|загаловак=Immune System|выдавецтва=Cleveland Clinic|дата публікацыі=10.2023}}</ref>. Хоць сымптомы часта ўказваюць на [[хвароба|хваробу]], яны не заўсёды маюць дыягнастычную значнасьць і могуць быць ідыяпатычнымі ў сваёй прыродзе<ref>{{спасылка|спасылка=https://my.clevelandclinic.org/health/articles/idiopathic|загаловак=Idiopathic|выдавецтва=The Cleveland Clinic|дата публікацыі=05.2025}}</ref>. == Крыніцы == {{Крыніцы}} {{Накід}} [[Катэгорыя:Сымптомы захворваньняў| ]] jizoizils43qdkyfus3j8hsh3lrodh7 0 96204 2668898 2278730 2026-05-09T15:33:38Z Dymitr 10914 крыніца — https://en.wikipedia.org/wiki/Cedrus?oldid=1350226307 2668898 wikitext text/x-wiki {{Таксанамічная інфармацыя | Царства = [[Расьліны]] | Кляса = [[Хвойныя]] | Парадак = [[Хвоі]] | Сямейства = [[Хваёвыя]] | Род = Кедр }} [[Файл:Cèdre du Liban Barouk 2005.jpg|thumb|Кедр лібанскі]] '''Кедр''' (''Cedrus'') — род [[голанасенныя|голанасенных]] расьлінаў сямейства [[хваёвыя|хваёвых]], распаўсюджаных у [[Міжземнамор’е|Міжземнамор’і]] і [[Гімалаі|Гімалаях]]<ref>Farjon, A. (1990). «Pinaceae. Drawings and Descriptions of the Genera». Koeltz Scientific Books. — ISBN 3-87429-298-3.</ref>. Усяго ў родзе налічваецца пяць таксонаў, колькасьць відаў вагаецца ад двух да чатырох. Часьцей за ўсё згадваюць два віды, як то [[кедр гімалайскі]] і [[кедр лібанскі]], а апошні зь іх ёсьць нацыянальным сымбалем [[Лібан]]у, што адлюстравана на сьцягу гэтае краіны. Дрэвы кедру звычайна вырастаюць высокімі, з цыліндрычным комлем і шырокай ліставой каронай. Іголкі растуць у вязцы, у якой налічваецца 15—45 іголак, якія могуць быць ярка-зялёнымі або сіне-зялёнымі. Калі шышкі дасягаюць сваёй найбольшых памераў, яны раскрываюцца, вызваляючы насеньне. І [[пылок]], і насеньне разьносяцца ветрам. Кедры часта высаджваюцца як дэкаратыўныя дрэвы у парках і вялікіх садах, а часам вырошчваюцца як [[бансай]]. Кедравая драўніна і кедравае масла натуральна адпужваюць [[молі|моляў]] і маюць прыемны, доўга трывалы водар. == Крыніцы == {{Крыніцы}} {{Накід:Біялёгія}} [[Катэгорыя:Дрэвы]] 9t8414nywb2xwcgb5uahkl65nw5zzxq 0 96820 2668927 2304622 2026-05-09T20:26:48Z Dymitr 10914 крыніца — https://en.wikipedia.org/wiki/Strait_of_Otranto?oldid=1341857439 2668927 wikitext text/x-wiki {{Вадаём}} '''Атра́нта''' ({{Мова-it|Canale d’Otranto}}) — [[пратока]] паміж узьбярэжжамі [[Італія|Італіі]] і [[Альбанія|Альбаніі]], злучае [[Адрыятычнае мора|Адрыятычнае]] і [[Іянічнае мора]]. Названая так ад гораду [[Атранта]] ў Італіі. Шырыня 75 км, максымальная глыбіня — 850 м. Ейная шырыня паміж мысам Атранта на ўсходзе [[Салентына]] ў Італіі і паўвостравам [[Карабуруні]] на захадзе Альбаніі складае менш за 72 км<ref>{{кніга|аўтар=Frank K. McKinney|спасылка=https://books.google.com/books?id=TuxEf_Yn4YkC&pg=PA29|загаловак=The Northern Adriatic Ecosystem: Deep Time in a Shallow Sea|выдавецтва=Columbia University Press|год=2007|isbn=978-0-231-13242-8}}</ref>. == Гісторыя == [[Файл:Otranto porto2.jpg|значак|зьлева|Атранцкая бухта.]] З даўніх часоў пратока мела жыцьцёва важнае стратэгічнае значэньне. Рымляне выкарыстоўвалі яе дзеля транспартаваньня сваіх войскаў на ўсход. Легіёны маршам рушылі да [[Брындызі]], адкуль да тэрыторыі сучаснай Альбаніі быў усяго аднадзённы марскі пераезд, а затым яны маглі рухацца на ўсход [[Эгнатыевы шлях|Эгнатыевым шляхам]]. === У час Першай сусьветнай вайны === У час [[Першая сусьветная вайна|Першай сусьветнай вайны]] пратока займела стратэгічную значнасьць. Хаўрусныя флёты Італіі, [[Францыя|Францыі]] і [[Вялікабрытанія|Вялікабрытаніі]], блякуючы пратоку перадусім лёгкімі марскімі сіламі і лёгка ўзброенымі рыбалавецкімі чоўнамі, перашкаджалі асьцярожнаму аўстра-вугорскаму флёту вольна выходзіць у [[Міжземнае мора]] і фактычна трымалі яго па-за марскім тэатрам вайны. Гэтая блякада была вядомая як [[Атранцкі бараж]]. Аднак гэтая блякада была вядомая сваёй малаэфэктыўнасьцю супраць нямецкіх і аўстрыйскіх падводных чоўнаў, што дзейнічалі з Адрыятычнага мора і цягам большай часткі вайны стваралі сур’ёзныя праблемы для хаўрусьнікаў ва ўсім [[Міжземнамор’е|Міжземнамор’і]]<ref>Willmott, H.P. (2003). «First World War». Dorling Kindersley. — С. 186.</ref>. == Крыніцы == {{Крыніцы}} {{Накід}} [[Катэгорыя:Пратокі Эўропы]] 3x3ceamznoqpgtyypskwrcqts6vl7c8 0 97065 2668934 2587355 2026-05-09T23:24:16Z ~2026-28047-46 97454 /* Вонкавыя спасылкі */ سكس 2668934 wikitext text/x-wiki {{Няма крыніц}} '''Сэксуальныя пазыцыі''' — спосабы ўзаемнага разьмяшчэньня палавых партнэраў дзеля заняткаў [[сэкс]]ам. [[Файл:Doggy style from behind.png|значак|Сэкс па-сабачаму, выгляд ззаду]] У адрозьненьне ад жывёлаў, людзі займаюцца [[сэкс]]ам ня толькі для працягу роду, але і для атрыманьня задавальненьня. У старажытнасьці сэксуальныя акты таксама насілі сакральны характар. Разнастайныя сэксуальныя пазыцыі апісаныя ў шматлікіх крыніцах розных культураў, пачынальна з старажытных часоў і да нашых дзён. Напрыклад, у пэрсыдзкіх рукапісах апісана больш за 400 розных сэксуальных пазыцыяў. Усе пазыцыі могуць быць умоўна аб’яднаныя ў некалькі вялікіх груп: мужчына зьверху, жанчына зьверху, мужчына ззаду, крыжападобныя пазыцыі, бакавыя пазыцыі, пазыцыі седзячы і стоячы, а таксама зьмяшаныя пазыцыі, напрыклад пазыцыя «лодачка», і атлетычныя пазыцыі, патрабавальныя дадатковага спрыту і збольшага адмысловай фізычнай падрыхтоўкі. == Дзіва == * Дзіва плоцкага каханьня == Вонкавыя спасылкі == * [https://sipb.pl.tl/%26%231051%3B%26%231102%3B%26%231073%3B%26%231072%3B%26%231076%3B%26%231079%3B%26%231077%3B%26%231081%3B%26%231089%3B%26%231090%3B%26%231074%3B%26%231072%3B.htm Плоцевы чын і яго апісаньне] * {{артыкул|спасылка=http://knihi.com/Judal_Marholin/Zancyna_j_seks_sto,_dzie_j_navosta.html|загаловак=Жанчына й сэкс: што, дзе й навошта|аўтар={{Падказка|Марголін Ю.|Юрась Бушлякоў}}|выданьне=ARCHE Пачатак|нумар=3 (4)|год=1999|арыгінал=سكس}} * {{спасылка|url=http://www.menshealth.com/sex-women/45-sex-positions-guys-should-know|загаловак=The 45 Best Sex Positions for Couples|выданьне=Men's Health|дата=29 сьнежня 2014|мова=en}} {{Сэксуальныя пазыцыі}} {{Сэкс}} [[Катэгорыя:Сэксуальныя пазыцыі]] d9muqmdzfk8u41qy36mdxlp3w6ra7s9 0 97993 2668919 2638032 2026-05-09T18:13:04Z Dymitr 10914 крыніца — https://en.wikipedia.org/wiki/Bronze?oldid=1350277012 2668919 wikitext text/x-wiki [[Файл:Bull's head ornament for a lyre MET DP260070.jpg|значак|Бычыная галава, зробленая з бронзы.]] '''Бро́нза''' (назва ад Брундызі — мястэчка, зь якога ў [[Рым]] прывозілі медзь) — [[стопак]] [[медзь|медзі]] з [[цына]]й, [[алюмін]]ам, [[крэмн]]ам, [[бэрыль (элемэнт)|бэрылем]] і іншымі элемэнтамі, за выняткам [[цынк]]у і [[нікель|нікелю]]. Часам у бронзу дадаюць немэталы, як то [[фосфар]], або мэталоіды, да прыкладу [[аршэнік]] або [[крэмн]]. Гэтыя дадаткі ствараюць шэрагаў стопкаў, некаторыя з каторых цяжэйшыя за чыстую медзь або маюць іншыя карысныя ўласьцівасьці, як то трываласьць, плястычнасьць або апрацоўвальнасьць. Археалягічны пэрыяд, калі бронза была найцяжэйшым мэталам у шырокім ужываньні, вядомы як [[бронзавы век]]. Пачатак гэтача часу ў заходняй [[Эўразія|Эўразіі]] традыцыйна датуецца сярэдзінай IV тысячагодзьдзя да н. э., а ў [[Кітай|Кітаі]] падыйшоў з пачаткам II тысячагодзьдзя да н. э.<ref>{{кніга|імя=Robert L.|прозьвішча=Thorp|загаловак=China in the Early Bronze Age: Shang Civilization|выдавецтва=University of Pennsylvania Press}}</ref> У іншых рэгіёнах меў распаўсюд пазьней. За бронзавым векам рушыў [[жалезны век]], які пачаўся блізу 1300 году да н. э. і ахапіў большую частку Эўразіі да 500 да н. э., але бронза працягвала выкарыстоўвацца значна шырэй, чым у сучаснасьці. Паколькі гістарычныя мастацкія творы часта вырабляліся з бронзы і [[латунь|латуні]] (стопку зь медзі і цынку) з розным мэталічным складам, сучасныя музэйныя і навуковыя апісаньні старых артэфактаў усё часьцей выкарыстоўваюць агульны тэрмін «медны стопак» замест назваў канкрэтных стопкаў. Гэта робіцца дзеля таго, каб пазьбегнуць памылак у базах зьвестак, якія могуць узьнікнуць праз рознагалосьсі або памылкі ў назвах гістарычных медных стопкаў<ref>{{спасылка|спасылка=https://www.britishmuseum.org/research/search_the_collection_database/term_details.aspx?scopeType=Terms&scopeId=18864|загаловак=British Museum, "Scope Note" for "copper alloy"|выдавецтва=British Museum|копія=https://web.archive.org/web/20140818004043/http://www.britishmuseum.org/research/search_the_collection_database/term_details.aspx?scopeType=Terms&scopeId=18864|дата копіі=18.08.2014}}</ref>. == Крыніцы == {{Крыніцы}} [[Катэгорыя:Бронза| ]] qjecvlwl2ggwx2jerqsvo0h5zft9oqp 0 98053 2668928 1768412 2026-05-09T20:37:22Z Dymitr 10914 крыніца — https://en.wikipedia.org/wiki/Orion_Nebula?oldid=1348525360 2668928 wikitext text/x-wiki {{Галяктыка}} '''Туманнасьць Арыёна''', '''[[Каталёг Мэсье|Мэсье]] M42''' — [[дыфузная туманнасьць]] у сузор’і [[Арыён (сузор’е)|Арыёна]]. Вядомая як сярэдняя «зорка» ў «мячы» Арыёна. Гэта адна з найярчэйшых туманнасьцяў, бачная голым вокам у начным небе пры бачнай зорнай велічыні 4,0. Яна месьціцца на адлегласьці ў 1267,0 ± 5,4 сьветлавых гадоў<ref>{{артыкул|аўтар=Kounkel, Marina; Hartmann, Lee; Loinard, Laurent; Ortiz-León, Gisela N.; Mioduszewski, Amy J.; Rodríguez, Luis F.; Dzib, Sergio A.; Torres, Rosa M.; Pech, Gerardo; Galli, Phillip A. B.; Rivera, Juana L.; Boden, Andrew F.; Briceño, Cesar; Tobin, John J.|загаловак=The Gould's Belt Distances Survey (GOBELINS) II. Distances and Structure toward the Orion Molecular Clouds|выданьне=The Astrophysical Journal|том=834|нумар=2|старонкі=142|год=2017|DOI=10.3847/1538-4357/834/2/142}}</ref><ref>{{артыкул|аўтар=Dzib, Sergio A.; Ordόñez-Toro, Jazmín; Loinard, Laurent; Kounkel, Marina; Ortiz-León, Gisela N.; Galli, Phillip A. B.; Rodríguez, Luis F.; Mioduszewski, Amy J.; Masqué, Josep M.; O'Kelly, Eoin; Forbrich, Jan; Moo-Herrera, Karla|загаловак=Dynamical masses of young stellar objects with the VLBA: DYNAMO-VLBA. Trigonometric parallaxes and proper motions of YSOs in Orion|выданьне=Astronomy & Astrophysics|год=16.03.2026|DOI=10.1051/0004-6361/202558169}}</ref> і ёсьць найбліжэйшай да [[Зямля|Зямлі]] вобласьцю фармаваньня масіўных зорак. Паводле ацэнак, M42 мае дыямэтар каля 25 сьветлавых гадоў, што адпавядае прыблізна 1° кутняга памеру на небе. Ейная маса сягае блізу 2 тысячам сонечных масаў. У старажытных тэкстах туманнасьць часта называлі Вялікай туманнасьцю ў Арыёне або Вялікай Арыёнавай туманнасьцю. Гэтая туманнасьць ёсьць адной з найбольш вывучаных і найбольш фатаграфаваных аб’ектаў начнога неба<ref>{{спасылка|спасылка=http://cfa-www.harvard.edu/press/pr0605.html|загаловак=Astronomers Spot The Great Orion Nebula's Successor|копія=https://web.archive.org/web/20060218083305/http://cfa-www.harvard.edu/press/pr0605.html|дата копіі=18.02.2006}}</ref>. Туманнасьць дала навукоўцам шмат ведаў пра працэс фармаваньня зорак і плянэтных сыстэмаў з воблакаў газу і пылу, у момант іхняга каляпсу. Астраномы беспасярэдне назіралі ў туманнасьці протаплянэтныя дыскі, [[карычневы карлік|карычневыя карлікі]], інтэнсіўныя і турбулентныя рухі газу, а таксама [[фотаіянізацыя|фотаіянізацыйныя]] эфэкты масіўных бліжэйшых зорак. == Крыніцы == {{Крыніцы}} {{Каталёг Мэсье}} {{Накід:Галяктыка}} {{Sky|05|35|17.3|-|05|23|28|1270}} [[Катэгорыя:Аб’екты Мэсье]] [[Катэгорыя:Арыён (сузор’е)]] hjra0osbkex6imgr7l32gvkoo0qally 0 101141 2668903 1952901 2026-05-09T16:13:46Z Dymitr 10914 крыніца — https://en.wikipedia.org/wiki/Tennessine?oldid=1353030290 2668903 wikitext text/x-wiki {{Хімічны элемэнт}} '''Тэ́нэс''', '''Ts'''<ref>http://www.jinr.ru/posts/priznan-prioritet-v-otkrytii-novyh-himicheskih-elementov-113-115-117-i-118/</ref> — сынтэтычны [[хімічны элемэнт]] з атамным нумарам 117<ref>{{кніга|загаловак=Dictionary of chemistry|месца=Oxford, United Kingdom; New York, NY|выдавецтва=Oxford University Press|год=2020|isbn=978-0-19-884122-7}}</ref>. Мае другі паводле велічыні атамны нумар, адную з найвялікшых атамных масаў сярод усіх вядомых элемэнтаў і ёсьць перадпапярэднім элемэнтам 7-га пэрыяду [[пэрыядычная сыстэма хімічных элемэнтаў|табліцы Мендзялеева]]. Названы ў гонар штату [[Тэнэсі]] ў [[Злучаныя Штаты Амэрыкі|ЗША]], дзе месьцяцца ключавыя навуковыя ўстановы, што бралі ўдзел у ягоным адкрыцьці. Вынаходніцтва тэнэсу было афіцыйна абвешчанае ў расейскай [[Дубна (Маскоўская вобласьць)|Дубне]] ў красавіку 2010 году расейска-амэрыканскай групай, што зрабіла яго найноўшым адкрытым элемэнтам. Адзін зь ягоных ізатопаў быў атрыманы беспасярэдне ў 2011 годзе, часткова пацьвердзіўшы вынікі экспэрымэнту. Экспэрымэнт быў пасьпяхова паўтораны той жа групай у 2012 годзе і сумеснай нямецка-амэрыканскай камандай у траўні 2014 году. У сьнежні 2015 году Аб’яднаная працоўная група [[Міжнародны зьвяз тэарэтычнай і дастасоўнай хіміі|Міжнароднага зьвязу тэарэтычнай і дастасоўнай хіміі]] і [[Міжнародны зьвяз тэарэтычнай і дастасоўнай фізыкі|Міжнароднага зьвязу тэарэтычнай і дастасоўнай фізыкі]], якая ацэньвае прэтэнзіі на адкрыцьцё новых элемэнтаў, прызнала элемэнт і надала прыярытэт расейска-амэрыканскай камандзе. У чэрвені 2016 году хімічная арганізацыя апублікавала заяву, што вынаходнікі прапанавалі назву тэнэс, якая і была афіцыйна зацьверджаная ў лістападзе 2016 году. Тэнэс можа знаходзіцца ў гэтак званым «[[востраў стабільнасьці|востраве стабільнасьці]]», канцэпцыі, якая тлумачыць, чаму некаторыя звышцяжкія элемэнты больш стабільныя, не зважаючы на агульную тэндэнцыю да зьніжэньня стабільнасьці для элемэнтаў цяжэйшых за [[бісмут]]. Атрыманая колькасьць атамаў тэнэсу існавала дзясяткі і сотні мілісэкундаў. Некаторыя ягоныя ўласьцівасьці могуць істотна розьніцца ад уласьцівасьцяў лягчэйшых [[галягены|галягенаў]] праз рэлятывісцкія эфэкты. У выніку тэнэс, верагодна, будзе лятучым мэталам, які ані ўтварае аніёнаў, ані дасягае высокіх [[ступень затляненьня|ступеняў затляненьня]]. Аднак некалькі ключавых уласьцівасьцяў, такіх як тэмпэратуры [[плаўленьне|плаўленьня]] і [[кіпеньне|кіпеньня]], а таксама першая [[энэргія іянізацыі]], чакаецца, будуць адпавядаць пэрыядычным тэндэнцыям галягенаў. == Крыніцы == {{Крыніцы}} {{Пэрыядычная сыстэма хімічных элемэнтаў}} [[Катэгорыя:Хімічныя элемэнты]] t5gqxcnad75xexxo6ognh6uwmnkmqz5 0 102261 2668920 1684303 2026-05-09T18:27:57Z Dymitr 10914 крыніца — https://be.wikipedia.org/wiki/Складовае_пісьмо?oldid=4745025 2668920 wikitext text/x-wiki '''Складовае пісьмо''', або '''сілябічнае пісьмо''' ({{мова-el|syllabe}} склад) — від [[пісьмо|пісьма]], у якім [[знак]] прадстаўляе [[фанэтыка|фанэтычны]] [[склад]]. У параўнаньні з ідэаграфічным пісьмом мае меней знакаў, дакладней перадае фанэтычную і [[граматыка|граматычную]] структуру [[мова|мовы]]. Такое пісьмо пачало фармавацца ў 2 тысячагодзьдзі да н. э. на аснове ідэаграфічнага, калі знакамі таго пачалі азначацца замест цэлых словаў асобныя склады. Сучаснымі прыкладамі складовага пісьма ёсьць [[сучаснае індыйскае пісьмо|індыйскае]], [[японскае пісьмо|японскае]], [[хангыль|карэйскае]]. Звычайна сымбаль у складовым пісьме ўяўляе сабою неабавязковы зычны, за якім ідзе галосны. У сярэднім складовыя літары складаюцца з 80—120 сымбалеў. [[Катэгорыя:Пісьменства]] eo1cvsisadzvgh9ysc84rca9bdq1zer 0 104771 2668937 2247336 2026-05-10T03:17:33Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2668937 wikitext text/x-wiki {{Асоба | імя = Анатоль Сьцяпанавіч Дзятлаў | арыгінал імя = {{мова-ru||скарочана}} Анатолий Степанович Дятлов | дата нараджэньня = {{Нарадзіўся|3|3|1931}} | месца нараджэньня = Атаманава, Краснаярскі край, [[СССР]] | грамадзянства = {{Сьцяг СССР}} [[СССР]], {{Сьцяг Украіны}} [[Украіна]] | дата сьмерці = {{Памёр|13|12|1995|гадоў = 64}} | месца сьмерці = | жонка = Ізабэла Іванаўна Дзятлава | узнагароды = {{Блёк узнагародаў|{{Ордэн Працоўнага Чырвонага Сьцягу}}|{{Ордэн Знак Пашаны}}}} }} {{Цёзкі}} '''Анато́ль Сьцяпа́навіч Дзя́тлаў''' (3 сакавіка 1931 — 13 сьнежня 1995) — колішні намесьнік галоўнага інжынэра па эксплюатацыі [[Чарнобыльская АЭС|Чарнобыльскай АЭС]]. Паводле афіцыйнай (усё больш аспрэчваемай у апошні час) вэрсіі прызнаны адным зь вінаватых у [[Чарнобыльская катастрофа|катастрофе на ЧАЭС]]. == Біяграфія == А. С. Дзятлаў нарадзіўся ў 1931 годзе, у сяле Атаманава Краснаярскага краю. У 1945 паступіў у Нарыльскі горна-матэлюргічны тэхнікум. У [[1953]]—[[1959]] навучаўся ў Маскоўскім інжынэрна-фізычным інстытуце па спэцыяльнасьці «аўтаматыка і электроніка», па сканчэньні атрымаў дыплём з адзнакай. Працаваў на суднабудаўнічым заводзе ім. Ленінскага камсамолу ў Камсамольску-на-Амуры. У [[1973]] перавёўся на Чарнобыльскую АЭС, якая яшчэ ўзводзілася. == Катастрофа на ЧАЭС == {{Асноўны артыкул|Чарнобыльская катастрофа}} Дзятлаў атрымаў вялікую дозу радыяцыі — каля 550 [[бэр]]<ref>{{Спасылка | аўтар = А.С.Дятлов.| прозьвішча = | імя = | аўтарlink = | суаўтары = | дата публікацыі = | url = http://lib.ru/MEMUARY/CHERNOBYL/dyatlow.txt| загаловак = Чернобыль. Как это было| фармат = | назва праекту = | выдавец = | дата = 17 красавіка 2011 | мова = | камэнтар = }}</ref>. Быў асуджаны на 10 гадоў калёніі агульнага рэжыму па артыкуле 220 ч. 2 УК УССР і, нягледзячы на захворваньні, у адпаведнасьці зь якімі асуджаны прыпыняе адбываньне пакараньня, быў этапаваны пасьля суда ў [[Кіеў]], у Лук’янаўскую турму і далей у калёнію ў пасёлак Крукава. Праз чатыры гады, пасьля афіцыйных лістоў за подпісам акадэміка [[Андрэй Сахараў|Сахарава]] і іншых самавітых дзеячоў навукі, быў датэрмінова вызвалены ў сувязі з захворваньнем. Лекаваўся ў апёкавым цэнтры ў [[Мюнхэн]]е. [[13 сьнежня]] [[1995]] г. Дзятлаў памёр ад сэрцавай няздатнасьці, што сталася сьледзтвам прамянёвай хваробы. А. С. Дзятлаў узнагароджаны ордэнамі [[Знак Пашаны]] і [[Ордэн Працоўнага Чырвонага Сьцяга СССР|Працоўнага Чырвонага Сьцягу]]. == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Вонкавыя спасылкі == * [http://www.lib.ru/MEMUARY/CHERNOBYL/dyatlow.txt «Чернобыль. Как это было»] {{ref-ru}} * [https://web.archive.org/web/20120607004526/http://pseudology.org/razbory/Diatlov/PR9.htm Успаміны пра Анатоля Сьцяпанавіча Дзятлава] * [https://web.archive.org/web/20100813101822/http://pripyat.com/ru/media/video_news/2006/04/04/722.html Фільм «За минуту до катастрофы»] * [http://pripyat.com/sm/site/fileslibrary/version/chernobyl_sud.chm Чарнобыльскі суд. Нарыс па матэрыялах суда над работнікамі ЧАЭС]{{Недаступная спасылка|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{Чарнобыльская катастрофа}} {{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Дзятлаў, Анатоль}} [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў Краснаярскім краі]] [[Катэгорыя:Выпускнікі Маскоўскага інжынэрна-фізычнага інстытуту]] [[Катэгорыя:Савецкія інжынэры]] [[Катэгорыя:Асобы, зьвязаныя з Чарнобыльскай АЭС]] [[Катэгорыя:Ліквідатары Чарнобыльскай катастрофы]] sxaymt3520cn0yesz3lu2r55k32ktpt 0 105872 2668869 1908438 2026-05-09T12:25:02Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2668869 wikitext text/x-wiki {{Навуковец |Месца нараджэньня =в. [[Забалацьце (Койданаўскі раён)|Забалацьце]], [[Койданаўскі раён]], [[Менская вобласьць]], [[Беларуская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка|БССР]] |Навуковая сфэра = [[гісторыя]] |Месца працы =[[Беларускі дзяржаўны ўнівэрсытэт|БДУ]] |Альма-матэр = БДУ |Навуковы кіраўнік =[[Алег Яноўскі]] |Знакамітыя вучні = |Вядомы як = |Узнагароды і прэміі = |Сайт = }} '''Ігар Аляксандравіч Валахановіч''' ([[1 лютага]] [[1971]], в. [[Забалацьце (Койданаўскі раён)|Забалацьце]], [[Койданаўскі раён]], [[Менская вобласьць]], [[Беларуская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка|БССР]]) — гісторык. Кандыдат гістарычных навук (1999). == Біяграфія == Закончыў [[Беларускі дзяржаўны ўнівэрсытэт]] (1993). Працаваў настаўнікам гісторыі ў Фаніпальскай СШ №1 (1993—1996). Пасьля абароны кандыдацкай дысэртацыі ''Антисоветское подполье на территории Беларуси в 1944—1953 гг.: организационная структура, программно-уставные положения и основные этапы деятельности''(навуковы кіраўнік — к.г.н [[Алег Яноўскі]]) працуе ў БДУ. Дасьледуе гісторыю антысавецкага падпольнага руху на тэрыторыі Беларусі ў 2-й палове 1940 — пачатку 1950-х гадоў, органаў дзяржбясьпекі Рэспублікі Беларусь. З 1996 cупрацоўнік цэнтральнага архіву [[Камітэт дзяржаўнай бясьпекі Рэспублікі Беларусь|КДБ Беларусі]]. Цяпер загадчык аддзелу цэнтральнага архіву КДБ Беларусі. == Творы == * Антисоветское подполье на территории Беларуси в 1944—1953 гг.: организационная структура, программно-уставные положения и основные этапы деятельности. Автореф. дис. на соиск. учен. степ. канд. ист. наук: 07.00.02 /БГУ/. Минск. 1999. 20 с. * [http://kamunikat.org/usie_knihi.html?pubid=14614 Валахановіч, А. І. Споведзь у надзеі застацца жывым (пра Браніслава Тарашкевіча) / А. І. Валахновіч, У. М. Міхнюк. — Мінск: БелНДІДАС,1999. — 197 с (у супрацы з Уладзімірам Міхнюком)] * Антисоветское подполье на территории Беларуси в 1944—1953 гг. Минск. БДУ. 2002. 144, [2] с. * Руководители органов государственной безопасности Беларуси. Краткий биографический справочник. /Составители: А. Р. Кулеш, Л. В. Пименов, И. А. Валаханович/ — Минск. Бел. Энциклопедия. 1997. — 42, [1] с. * Тайны похоронных досье. // Спецназ: сила духа, воли и тела. Журнал для посвятивших свою жизнь служению Отечеству. (Белорусская ассоциация ветеранов подразделений специального назначения войск МВД «Честь»). № 3. 2009. С. 30―31. == Літаратура == * {{Літаратура/Памяць/Койданаўскі раён|Валахановіч Ігар Аляксандравіч|605}} * Корзенко Г. В. Валаханович И. А. //Историки Беларуси в начале XXI столетия. Биобиблиографический справочник. — Мн.: «Беларуская наука»,2007. — с.56 == Вонкавыя спасылкі == * [https://web.archive.org/web/20190914130904/http://belarus8.tripod.com/hazeta/supraciw.htm Ёрш С. Рэцэнзія на кнігу Ігара Валахановіча «Антисоветское подполье на территории Беларуси в 1944—1953 гг.»] {{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Валахановіч, Ігар}} [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў Койданаўскім раёне]] [[Катэгорыя:Выпускнікі Беларускага дзяржаўнага ўнівэрсытэту]] [[Катэгорыя:Беларускія гісторыкі]] [[Катэгорыя:Выкладчыкі БДУ]] [[Катэгорыя:Кандыдаты гістарычных навук]] pciqwnavkpih1ikl7cjmnoitdn2yyn6 0 110812 2668940 2537425 2026-05-10T03:41:17Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2668940 wikitext text/x-wiki '''Анге́льска-белару́скае тавары́ства''' ({{Мова-en|Anglo-Belarusian Society}}) — [[Вялікая Брытанія|брытанская]] грамадзкая арганізацыя, якая існуе з мэтай пашырэньня кантактаў [[Беларусы ў Вялікай Брытаніі|беларускай дыяспары]] з брытанскімі арганізацыямі, а таксама распаўсюджваньня ведаў пра [[Беларусь]], беларускую гісторыю і культуру. == Гісторыя == Ангельска-беларускае таварыства было створанае 16 сакавіка 1954 году ў межах [[Згуртаваньне беларусаў у Вялікай Брытаніі|Згуртаваньня беларусаў у Вялікай Брытаніі]]. Першымі сябрамі Таварыства сталіся зацікаўленыя Беларусьсю прадстаўнікі брытанскіх палітычных і акадэмічных колаў, з якімі беларускай супольнасьцю былі наладжаныя сувязі ў 1950-х гадах. Гэтая зацікаўленасьць часткова тлумачылася тым, што падчас [[Халодная вайна|Халоднае вайны]] брытанскія беларусы ўвасаблялі для іншых брытанцаў «[[паняволеныя нацыі]]», якія знаходзіліся пад камуністычным кіраваньнем. Таварыства, нягледзячы на сваю “ангельскую” назву, ні ў якім разе не мела і не мае намеру выключыць са сваёй дзейнасьці [[Шатляндыя|Шкоцыю]], [[Ўэйлз]] і іншыя часткі [[Вялікабрытанія|Злучанага Каралеўства]].<ref name=":0">[https://web.archive.org/web/20210628165823/https://absociety.org.uk/about-anglo-belarusian-society/ History | Anglo-Belarusian Society] [Гісторыя | Ангельска-беларускае таварыства]</ref><ref name=":1">Гардзіенка Наталля. [https://kamunikat.org/?pubid=14870&fbclid=IwAR1ullj5QBA2ZljClB-uCiqtMIB6mW3fT1i93AGY_pLEH0MQ0cxGh4ONyus Беларусы ў Вялікабрытаніі]. Мінск: Згуртаванне беларусаў свету Бацькаўшчына, Медысонт, 2010, ст. 466–488. <nowiki>ISBN 978-985-6887-63-8</nowiki>.</ref> Першым прэзыдэнтам Таварыства быў [[Дэвід Ормсьбі-Гор]] ([[:en:David_Ormsby-Gore,_5th_Baron_Harlech|William David Ormsby-Gore]]), вядомы брытанскі дыплямат і палітык. Віцэ-прэзыдэнтам арганізацыі доўгі час была Фрэнсіс Ўорд (Frances Ward), лэдзі Фіпс (Phipps), сужэнка амбасадара Эрыка Фіпса. Яшчэ адной жанчынай у кіраўніцтве Таварыства стала [[Кэтрын Макмілан]] ([[:en:Katharine_Macmillan,_Viscountess_Macmillan_of_Ovenden|Katharine Macmillan]]), якая ў 1968 была абраная намесьніцай старшыні [[Кансэрватыўная партыя Вялікабрытаніі|Кансэрватыўнай партыі]]. Спачатку яна займала пасаду віцэ-прэзыдэнта Ангельска-беларускага таварыства, а пазьней – прэзыдэнта арганізацыі. Але гэтыя асобы выконвалі хутчэй сымбалічную ролю і давалі арганізацыі сваё імя і сувязі. Першым жа дзейным старшынём Таварыства быў [[Оберан Гербэрт]] ([[:en:Auberon_Herbert_(landowner)|Auberon Herbert]]), які “быў натхняльнікам і практычным рэалізатарам многіх праектаў”.<ref name=":1" /> Сярод першых культурніцкіх чыннасьцяў таварыства былі публікацыя часопіса пра Беларусь і арганізацыя канцэртаў беларускай царкоўнай музыкі, фальклёру і танцаў у холе Ўэстмінстэрскай катэдры ў 1950 гадах.<ref name=":0" /><ref name=":1" /> У 1965 годзе Таварыства пачало публікаваць англамоўны часопіс “[[The Journal of Belarusian Studies]]” ([[Беларуская мова|па-беларуску]]: "Часопіс беларускіх дасьледаваньняў”), уступ да першага нумара якога напісаў вядомы ангельскі філёляг [[Робэрт Оці]]. Часопіс распаўсюджваўся штогод ва ўнівэрсытэты, бібліятэкі і прыватным замоўцам у [[Вялікабрытанія|Вялікабрытаніі]], [[Злучаныя Штаты Амэрыкі|ЗША]], [[Саюз Савецкіх Сацыялістычных Рэспублік|Савецкім Саюзе]] і іншых краінах сьвету. Часопіс зьмяшчаў артыкулы пра беларускую літаратуру, мовазнаўства, гісторыю, мастацтва, а таксама хроніку падзеяў і бібліяграфію папярэдняго году. У 1965 годзе Таварыства таксама апублікавала буклет “An Introduction to Byelorussia” ([[Беларуская мова|па-беларуску]]: “Уводзіны ў Беларусь”). Таварыства і Часопіс многія дзесяцігодзьдзі зьяўляліся дасьледніцкай плятформай для тых, хто цікавіўся беларусазнаўчай тэматыкай. Сярод аўтараў Часопіса былі [[Гай Пікарда]], [[Вера Рыч]], [[Арнольд Макмілін]], [[Джым Дынглі]], біскуп [[Часлаў Сіповіч]], айцец [[Аляксандар Надсан]], [[Пітэр Джон Мэё]] і іншыя.<ref name=":1" /> Пасьля 1988 году выхад часопісу быў спынены, але адноўлены з 2013 году.<ref>[https://web.archive.org/web/20210624205814/https://naviny.belsat.eu/news/11097/ Вялікая Брытанія ўзнавіла беларускі часопіс пасля 24 гадоў маўчання], 2012.11.18</ref> == Сучаснасьць == Ангельска-беларускае таварыства па сёньняшні час зьяўляецца вядучай арганізацыяй, якая спрыяе распаўсюджваньню беларускай культуры і беларусазнаўства ў Брытаніі. Сярод сучасных мерапрыемстваў Таварыства можна адзначыць: * Штогодняе сьвяткаваньне [[Міжнародны дзень роднай мовы|Міжнароднага дня роднай мовы]], з удзелам дзеячаў беларускай культуры і чытаньнем вершаў на роднай мове; * Штогодняе сьвяткаваньне [[Купальле|Купальля]]; * Штогодняя [[Батлейка]] падчас [[Каляды|калядных]] сьвятаў; * Канцэрты, чытаньні, прадстаўленьні і іншыя мерапрыемствы.<ref>[https://www.schoeningh.de/view/journals/bela/8/2/article-p86_8.xml Annual report of the chairman of the Anglo-Belarusian Society for 2016]{{Недаступная спасылка|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} [Гадавая справаздача прэзыдэнта Ангельска-беларускага таварыства за 2016 год], Journal of Belarusian Studies. '''8''' (2): 86–87</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20210525092806/http://absociety.org.uk/2020/02/17/annual-report-of-the-chairman-of-the-anglo-belarusian-society-for-2019/ Annual Report of the Chairman of the Anglo-Belarusian Society for 2019 | Anglo-Belarusian Society] [Гадавая справаздача прэзыдэнта Ангельска-беларускага таварыства за 2019 год | Ангельска-беларускае таварыства]</ref> Дзейным прэзыдэнтам Таварыства зьяўляецца [[Алан Флаўэрз]].<ref>[https://web.archive.org/web/20210629023446/https://absociety.org.uk/people/ People | Anglo-Belarusian Society] [Асобы | Ангельска-беларускае таварыства]</ref> == Галерэя == <gallery> Файл:Kupala Night London.jpg|Купальле ў [[Лёндан|Лёндане]] ў чэрвені 2019 Файл:Batlejka St Cyril Church London.jpg|[[Батлейка]] ў [[Царква Сьвятога Кірылы Тураўскага і ўсіх сьвятых заступнікаў беларускага народу|Царкве Сьвятога Кірылы Тураўскага і ўсіх сьвятых заступнікаў беларускага народу]] ў сьнежні 2019 Файл:Pinsk Gentry Performance.jpg|[[Алан Флаўэрз]] прымае ўдзел у пастаноўцы "[[Пінская шляхта (п’еса)|Пінскай шляхты]]" у ліпені 2017 Файл:Concert Vaiciuskievic.jpg|Канцэрт [[Зьміцер Вайцюшкевіч|Зьмітра Вайцюшкевіча]] ў [[Лёндан|Лёндане]] летам 2019 </gallery> == Гл. таксама == * [[Беларуская бібліятэка і музэй імя Францішка Скарыны]] * [[Згуртаваньне беларусаў у Вялікай Брытаніі]] * [[Прафэсійнае згуртаваньне беларусаў Брытаніі (PUBB)]] *[[Беларусы ў Вялікабрытаніі]] ([[:en:Belarusians_in_the_United_Kingdom|Belarusians in the United Kingdom]]) == Крыніцы == <references /> [[Катэгорыя:Беларусы ў Вялікабрытаніі]] [[Катэгорыя:Арганізацыі беларускай дыяспары]] 9q5klahgc5cqr0xh0zmmijho2a4a17v 0 113151 2668911 2658714 2026-05-09T17:42:02Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2668911 wikitext text/x-wiki {{Футбольны клюб |Назва = АЕК Атэны |Лягатып = AEK Athens.svg |Горад = [[Атэны]], [[Грэцыя]] |Стадыён = [[Алімпійскі стадыён (Атэны)|Алімпійскі]] |Умяшчальнасьць = 69 618 |Чэмпіянат = {{Папярэдні футбольны сэзон Грэцыі|АЕКАтэныЛіга}} |Сэзон = {{Папярэдні футбольны сэзон Грэцыі|АЕКАтэныСэзон}} |Месца = {{Папярэдні футбольны сэзон Грэцыі|АЕКАтэны}} |Прыналежнасьць = Грэцкія }} '''АЕК''' ({{мова-el|AEK}}) — грэцкі футбольны клюб з гораду [[Атэны|Атэнаў]], але які фактычна базуецца ў прадмесьці [[Нэа-Філядэльфія]]. Заснаваны ў 1924 годзе грэцкімі ўцекачамі з [[Стамбул|Канстантынопалю]] пасьля [[Грэцка-турэцкая вайна (1919—1922)|Грэцка-турэцкай вайны 1919—1922 гадоў]]. AEK — адзін з трох самых пасьпяховых клюбаў у грэцкім футболе поруч з «[[Алімпіякос Пірэй|Алімпіякосам]]» і «[[Панатынаікос Атэны|Панатынаікосам]]». 13-разовы [[Чэмпіянат Грэцыі па футболе|чэмпіён Грэцыі]], 16-разовы ўладальнік [[Кубак Грэцыі па футболе|Кубка Грэцыі]]. == Гісторыя == [[Файл:Pera Club.jpg|значак|зьлева|Гульцы канстантынопальскага клюбу «Пэра», прадстаўнікі якога пазьней заклалі АЕК.]] Да [[Першая сусьветная вайна|Першай сусьветнай вайны]] грэкі мелі цэлы шэраг спартовых клюбаў у [[Стамбул|Канстантынопалі]], якія нават дамінавалі ў спартовых спаборніцтвах. Па Першай сусьветнай вайне, калі ў горадзе былі расквартаваныя францускія і ангельскія войскі, грэцкія клюбы рэгулярна бралі ўдзел у спаборніцтвах супраць сфармаваных з замежных войскаў камандамі. Адным з самых пасьпяховых тых клюбаў была каманда «Эрміс». Клюб яшчэ ў 1875 годзе быў закладзены грэцкай супольнасьцю [[Галята|Галяты]], і з 1880-х гадоў быў вядомы пад назвай «Пэра». Менавіта прадстаўнікі гэтага клюбу ды шэрагу іншых пазьней, пасьля [[Грэцка-турэцкая вайна (1919—1922)|Грэцка-турэцкай вайны 1919—1922 гадоў]], ужо ў [[Атэны|Атэнах]] заклалі новы клюб, які атрымаў назву АЕК. Новы футбольны клюб хутка здабыў папулярнасьць у 1920-я гады, у тым ліку дзякуючы канстантынопальскім уцекачам, палітычным сувязям і заможным сябрам клюбнай рады. Ня маючы ўласнай футбольнай пляцоўкі, AEK большасьць сваіх першых матчаў ладзіў у розных месцах вакол Атэнаў. Першым прэзыдэнтам AEKа быў абраны [[Канстантынас Спанудыс]]<ref>[https://www.sansimera.gr/biographies/644 «Konstantinos Spanoudis (1871–1941), biography»]{{Недаступная спасылка|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. Sansimera.</ref>, які працаваў журналістам і быў зьвязаны з грэцкім прэм’ер-міністрам [[Элефтэрыяс Бэнізэляс|Элефтэрыясам Бэнізэлясам]]. Ён жа запытаў урад вылучыць зямельны надзел клюбу, каб пабудаваць на ім спартовую пляцоўку. == Склад == : ''Актуальны на 22 лютага 2026 году'' {{Склад}} {{Гулец1|1|Q17399584|Бр|}} {{Гулец1|2|Q28077976|Аб|}} {{Гулец1|3|Q88225845|Аб|}} {{Гулец1|4|Q16239548|ПА|}} {{Гулец1|6|Q6179721|ПА|}} {{Гулец1|7|Q19960240|Нап|}} {{Гулец1|8|Q14432450|ПА|}} {{Гулец1|9|Q16979983|Нап|}} {{Гулец1|10|Q6298271|ПА|{{Падказка|ар.|арэнда}} [[Бэшыкташ Стамбул|Бэшыкташ]]}} {{Гулец1|11|Q39336454|Нап|}} {{Гулец1|12|Q56043421|Аб|}} {{Гулец1|13|Q18224489|ПА|}} {{Гулец1|15|Q110590124|Аб|}} {{Гулец1|17|Q114271272|ПА|}} {{Гулец1|18|Q20745021|ПА|}} {{Падзел складу}} {{Гулец1|19|Q15543156|ПА|}} {{Гулец1|20|Q7179088|ПА|капітан}} {{Гулец1|21|Q314227|Аб|}} {{Гулец1|22|Q5666126|Аб|}} {{Гулец1|23|Q53243096|ПА|}} {{Гулец1|25|Q27000690|Нап|}} {{Гулец1|29|Q24084212|Аб|}} {{Гулец|34|{{Сьцяг|Грэцыя}}|Аб|Хрыстас Касыдыс||2005}} {{Гулец1|37|Q93504|ПА|}} {{Гулец|41|{{Сьцяг|Грэцыя}}|Бр|Марыяс Баляматыс||2005}} {{Гулец1|44|Q108332550|Аб|}} {{Гулец1|80|Q114314882|ПА|}} {{Гулец|81|{{Сьцяг|Грэцыя}}|Бр|Ангеляс Ангелёпуляс||2003}} {{Гулец1|90|Q108451955|Нап|}} {{Гулец1|91|Q16524787|Бр|}} {{Канец складу}} == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Вонкавыя спасылкі == * [http://www.aekfc.gr/ Афіцыйны сайт] {{Супэрліга чэмпіянату Грэцыі па футболе}} [[Катэгорыя:АЕК Атэны| ]] gj10un7yov8o76s6ll5lurdtvhb3s7r 0 113945 2668921 2179160 2026-05-09T19:09:49Z Dymitr 10914 крыніца — https://en.wikipedia.org/wiki/Doping_in_sport?oldid=1351157977 2668921 wikitext text/x-wiki '''До́пінг''' ({{мова-en|doping}}, ад {{мова-en|dope|скарочана}} — даваць наркотыкі) — тэрмін мае ўжываньне ў [[спорт|спорце]] ня толькі да наркатычных рэчываў, але да любых рэчываў прыроднага ці сынтэтычнага паходжаньня, якія дазваляюць у выніку іхняга ўжываньня дамагчыся паляпшэньня спартовых вынікаў. Стасаваньне допінгу ўважаецца за спосаб [[махлярства]]. Паводле [[Сусьветны антыдопінгавы кодэкс|Сусьветнага антыдопінгавага кодэксу]], допінг вызначаецца як наяўнасьць аднаго або некалькіх парушэньняў антыдопінгавых правілаў, выкладзеных у адпаведных артыкулах кодэксу<ref>{{кніга|спасылка=https://www.wada-ama.org/|загаловак=World Anti-Doping Code|месца=Montreal, Quebec, Canada|выдавецтва=World Anti-Doping Agency|год=2021}}</ref>. Выкарыстаньне прэпаратаў дзеля павышэньня вынікаў лічыцца неэтычным і забаронена большасьцю міжнародных спартовых арганізацыяў, улучна зь [[Міжнародны алімпійскі камітэт|Міжнародным алімпійскім камітэтам]]. Больш за тое, спартоўцы або спартовыя праграмы, якія наўмысна робяць захады дзеля ўхіленьня ад выяўленьня ўжываньня допінгу, узмацняюць этычнае парушэньне праз адкрытае падманваньне і махлярства. Допінг у спорце сягае да вытокаў спорту. Ад старажытнага выкарыстаньня рэчываў у калясьнічных гонках да сучасных спрэчак наконт допінгу ў [[бэйсбол]]е, [[тэніс]]е, іншых відах спорту ды на розных спаборніцтвах, як то на [[Алімпійскія гульні|Алімпійскіх гульнях]], стаўленьне спартоўцаў да допінгу істотна адрозьнівалася ў розных краінах і эпохах. Агульная тэндэнцыя сярод уладаў і спартовых арганізацыяў апошніх дзесяцігодзьдзяў вызначаецца строгім рэгуляваньнем выкарыстаньня прэпаратаў у спорце. Асноўнымі прычынамі забароны ёсьць рызыкі для здароўя, роўнасьць магчымасьцяў для спартоўцаў і роля спорту як прыкладу таго, што грамадзтва можа жыць без [[наркотык]]аў. Антыдопінгавыя органы заяўляюць, што выкарыстаньне прэпаратаў, якія паляпшаюць вынікі, супярэчыць «духу спорту»<ref>{{артыкул|аўтар=Geeraets, Vincent|загаловак=Ideology, Doping and the Spirit of Sport|выданьне=Sport, Ethics and Philosophy|том=12|нумар=3|старонкі=255—271|год=2018|DOI=10.1080/17511321.2017.1351483}}</ref>. == Крыніцы == {{Крыніцы}} [[Катэгорыя:Допінг| ]] 7da01ndygxdztowapnnwai9hx8mysto 0 116002 2668967 2636498 2026-05-10T07:20:31Z Dymitr 10914 крыніца — https://uk.wikipedia.org/wiki/Юрист?oldid=44258710 2668967 wikitext text/x-wiki [[Файл:Theodor Kittelsen - Illustration for Johan Herman Wessel's poem Smeden og bageren (4).jpg|thumb|]] '''Пра́ўнік''' ці '''юры́сты'''<ref>[https://slounik.org/search?dict=&search=%D1%8E%D1%80%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B Юрысты]. Беларускі электронны слоўнік.</ref> — [[фізычная асоба]], якая мае [[прафэсія|прафэсійныя]] веды ў галіне [[Права|праўных]] навук, [[заканадаўства]] і практыкі ягонага ўжываньня. Таксама гэта той, хто аналізуе і камэнтуе прававыя нормы<ref>{{спасылка|спасылка=https://books.google.com/books?id=E2J8f2fyupcC|загаловак=Jurist|выдавецтва=Clarendon Press|назва праекту=A New English Dictionary on Historical Principles}}</ref><ref>{{кніга|аўтар=Vieto Piergiovanni|загаловак=Comparative Studies in Continental and Anglo-American Legal History|месца=Germany|выдавецтва=Duncker & Humblot|isbn=978-3428097562}}</ref>. Звычайна гэта спэцыяліст‑правазнаўца, найчасьцей, але не заўсёды, з фармальнай юрыдычнай адукацыяй, то бок з ступеньню ў галіне права, і часта гэта праўнік-практык. Першымі юрыстамі можна назваць рымскіх сьвятароў [[калегія пантыфікаў|пантыфікаў]]. Яны заклалі асновы прававога рэгуляваньня грамадзкага жыцьця, стварылі шырокую базу прэцэдэнтаў. Толькі празь некалькі стагодзьдзяў юрыспрудэнцыя сфармавалася як навука. Сучаснае паняцьце праўніка аб’ядноўвае ўсіх людзей, якія займаюцца рознай прафэсійнай юрыдычнай дзейнасьцю, а менавіта судзьдзяў, сьледчых, пракурораў, натарыюсаў, юрысконсультаў, адвакатаў. == Крыніцы == {{Крыніцы}} {{Накід}} [[Катэгорыя:Права]] [[Катэгорыя:Прафэсіі]] ewak563sbhbm3w7cqci8qubouiuumy3 0 116037 2668957 2620693 2026-05-10T06:17:42Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2668957 wikitext text/x-wiki {{Узброены канфлікт |Назва = Арабска-ізраільскі канфлікт |Частка = |Выява = Arab Israeli Conflict 6.png |Подпіс да выявы = <div style="background-color:#f0f0f0; text-align:left;"> {{Легенда|#99CC33|Ліга арабскіх дзяржаваў}} {{Легенда|#99CCFF|Ізраіль}} {{Легенда|#669933|Дзяржавы, якія ваявалі супраць Ізраілю}} {{Легенда|#CC0000|Заходні бераг ракі Ярдан і Сэктар Газа}} </div> |Дата = 1920/1948 — па сёньняшні дзень |Месца = [[Блізкі Ўсход]] |Прычына = |Вынік = Працягваецца |Тэрытарыяльныя зьмены = |Супернік1 = {{Сьцяг Ізраілю}} [[Ізраіль]] |Супернік2 = [[Файл:Flag of the Arab League.svg|23пкс]] [[Ліга арабскіх дзяржаваў]] |Камандуючыя1 = |Сілы1 = |Сілы2 = }} '''Арабска-ізраільскі канфлікт''' ({{мова-ar|الصراع العربي الإسرائيلي}}, {{мова-he|הסכסוך הישראלי-ערבי}}) — супрацьстаяньне паміж шэрагам [[арабы|арабскіх]] краінаў, а таксама арабскімі ваенізаванымі радыкальнымі групоўкамі, якія маюць падтрымку з боку часткі карэннага арабскага насельніцтва акупаваных [[Ізраіль|Ізраілем]] палестынскіх тэрыторыяў, з аднаго боку, і [[сіянісцкі рух|сіянісцкім рухам]], а затым і дзяржавай Ізраіль, з другога. Нягледзячы на тое, што дзяржава Ізраіль была створана толькі ў 1948 годзе, фактычна гісторыя канфлікту ахоплівае каля стагодзьдзя, пачынаючы з канца [[XIX стагодзьдзе|XIX стагодзьдзя]], калі быў закладзены палітычны сіянісцкі рух, які паклаў пачатак барацьбе габрэяў за стварэньне ўласнай дзяржавы. Пасьля распаду [[Асманская імпэрыя|Асманскай імпэрыі]] ў выніку ейнай паразы ў [[Першая сусьветная вайна|Першай сусьветнай вайне]] канфлікт паміж габрэямі-сіяністамі й арабскім насельніцтвам [[Палестына|Палестыны]] зводзіўся, галоўным чынам, да дамаганьняў да тэрытарыяльнага кантролю падмандатнай Палестыны. У ходзе напаленай сытуацыі ў другой чвэрці [[XX стагодзьдзе|XX стагодзьдзя]] да геапалітычнага складніку дадаліся таксама рэлігійны й культурны аспэкты, якія ўзмацняюць міжнацыянальную варажнечу. У 1948 годзе суседнія арабскія краіны абвесьцілі вайну створанай габрэйскай дзяржаве. Такім чынам, канфлікт выйшаў за межы Палестыны й перарос у канфлікт паміж Ізраілем і ўсімі астатнімі арабскімі дзяржавамі ў рэгіёне. Са складаньнем мірнай дамовы з [[Эгіпет|Эгіптам]] у 1979 годзе й [[Ярданія]]й у 1994 годзе лік варожых да Ізраілю дзяржаваў скараціўся. У рамках буйнамаштабнага арабска-ізраільскага канфлікту прынята вылучаць рэгіянальны [[палестына-ізраільскі канфлікт]], абумоўлены, у першую чаргу, сутыкненьнем тэрытарыяльных інтарэсаў габрэяў і арабаў, якія жывуць у Палестыне. У апошнія гады менавіта гэты канфлікт зьяўляецца крыніцай палітычнай напружанасьці й адкрытых узброеных сутыкненьняў у рэгіёне. == Гісторыя == === Канфлікты да 1948 году === У канцы [[XIX стагодзьдзе|XIX стагодзьдзя]] многія эўрапейскія габрэі куплялі зямлю ў асманскага султана й ягоных агентаў. У той час [[Ерусалім]] не выходзіў за межы гарадзкой сьцяны, у ім налічвалася ўсяго некалькі дзясяткаў тысячаў чалавек. У тыя часы [[габрэі]] стваралі свае паселішчы, [[кібуц]]ы, у якім жылі толькі прадстаўнікі габрэйскай нацыі. Да [[Першая сусьветная вайна|Першай сусьветнай вайны]], [[Блізкі Ўсход]], уключаючы [[Палестына|Палестыну]], быў пад кантролем [[Асманская імпэрыя|Асманскай імпэрыі]] амаль 500 гадоў. У апошнія гады сваёй імпэрыі [[туркі]] пачалі падтрымліваць ідэю пры турэцкую этнічную ідэнтычнасьць, сьцьвярджаючы пра прывіліяванае становішча туркаў у межах імпэрыі, што прывяло ў выніку да дыскрымінацыі ў дачыненьні да [[арабы|арабаў]]<ref>Fraser, T.G. «The Middle East: 1914-1979». St. Martin’s Press, New York. (1980) Pg. 2</ref>. Абяцаньне вызваленьня ад асманаў прымусіла шматлікіх габрэяў і арабаў падтрымаць хаўрусьніцкія дзяржавы падчас Першай сусьветнай вайны, што прывяло да зьяўленьня шырокага арабскага нацыяналізму. [[Файл:Havlagah bus during 1936-1939 Arab revolt-British Mandate of Palestine.jpg|міні|250пкс|зьлева|Габрэйскі аўтобус абсталяваны дротам, які абараняе шкло ад камянёў і гранатаў. Канец 1930-х.]] У 1915—1916 гадох, падчас Першай сусьветнай вайны, брытанскі вярхоўны камісар у [[Эгіпет|Эгіпце]], сэр [[Генры Макмагон]], таемна перапісваўся з [[Хусэйн ібн Алі|Хусэйнам ібн Алі]], асманскім губэрнатарам [[Мэка|Мэкі]] й [[Мэдына|Мэдыны]]. МакМагон пераканаў Хусэйна весьці арабскае паўстаньне супраць Асманскай імпэрыі, якая ў тыя часы зьяўлялася хаўрусьнікам [[Нямеччына|Нямеччыны]]. МакМахон абяцаў, што калі арабы падтрымаюць [[Вялікабрытанія|Вялікабрытанію]] ў вайне, брытанскі ўрад будзе падтрымліваць стварэньне незалежнай арабскай дзяржавы пад Хашыміцкім панаваньнем у арабскіх правінцыях Асманскай імпэрыі, уключаючы Палестыну. Арабскае паўстаньне на чале з [[Томас Эдўард Лоўрэнс|Томасам Эдўардам Лоўрэнсам]] і сынам Хусэйна Фэйсалам пасьпяхова скончылася й Брытанія ўзяла пад свой кантроль большую частку арабскіх правінцыяў Асманскай імпэрыі. У 1917 годзе брытанскі ўрад выдаў [[Дэклярацыя Бальфура|Дэклярацыю Бальфура]], у якой гаварылася, што ўрад добразычліва разглядае «стварэньне ў Палестыне нацыянальнай дзяржавы для габрэйскага народу». Дэклярацыя была выпушчана ў выніку веры некаторых чальцоў урада, у тым ліку прэм’ер-міністра [[Дэйвід Лойд Джордж|Лойда Джорджа]], што габрэйская падтрымка неабходная для перамогі ў вайне. Тым ня менш, заява выклікала вялікі непакой у арабскім сьвеце<ref>Segev, Tom (2000): «One Palestine, Complete», pp. 48-49, Abacus, {{ISBN|0-349-11286-X}}.</ref>. Пасьля вайны, тэрыторыя перайшла пад брытанскае праўленьне ў якасьці брытанскага мандата ў Палестыне. Вобласьці, якія былі даручаны Брытаніі, уключала тэрыторыі сёньняшніх [[Ізраіль|Ізраілю]], [[Ярданія|Ярданіі]], [[Заходні бераг ракі Ярдан]] і [[сэктар Газа]]. Менавіта ў гэты момант габрэйская іміграцыя ў Палестыну значна павялічылася. Да 1931 году 17% насельніцтва Палестыны былі габрэямі, павялічыўшыся на шэсьць адсоткаў з 1922 году<ref>Lesch, Ann M. and Tschirgi, Dan. «Origins and Development of the Arab-Israeli Conflict». Greenwood Press: West Port, Connecticut. (1998). Pg. 47</ref>. Габрэйская іміграцыя павялічылася неўзабаве пасьля прыходу да ўлады [[нацысты|нацыстаў]] у [[Трэці Райх|Нямеччыне]], у выніку чаго габрэйскае насельніцтва ў Палестыне павялічылася ў два разы{{Зноска|Smith|2004|Smith|129}}. Палестынскыя арабы палічылі гэта хуткі прыток габрэйскіх імігрантаў як пагрозу сваёй радзімы й сваёй ідэнтычнасьці як народа. Больш за тое, габрэйская палітыка была накіравана на выкуп зямлі й забарону занятасьці арабаў на аб’ектах прамысловасьці й фэрмах, якія належалі габрэям, што вельмі абурыла палестынскую арабскую абшчыну<ref>Lesch, Ann M. and Tschirgi, Dan. «Origins and Development of the Arab-Israeli Conflict». Greenwood Press: West Port, Connecticut. (1998). Pg.47,51</ref>. Дэманстрацыі з пратэстамі да існай сытуацыі былі праведзены яшчэ ў 1920 годзе. Пратэстуючыя выступалі супраць таго, што для габрэйскіх імігрантаў былі ўстаноўлены прэфэрэнцыі брытанскім мандатам. Гэтае абурэньне прывяло да выбухаў гвалту. У сакавіку 1920 году першы гвалтоўны інцыдэнт адбыўся ў [[Тэль-Хай]], і ў тым жа годзе пачаліся беспарадкі ў [[Ерусалім]]е. У 1922 годзе [[Ўінстан Чэрчыль]] у сваёй «[[Белая кніга Чэрчыля 1922 году|Белай кнізе]]» паспрабаваў супакоіць арабскае насельніцтва, адмаўляючы, што стварэньне габрэйскай дзяржавы было намерам Дэклярацыі Бальфура. У 1929 годзе пасьля дэманстрацыі палітычнай партыі [[Бэйтар]], якая была ачолена [[Уладзімер Жабацінскі|Уладзімерам Жабацінскім]] ў [[Сьцяна Плачу|Сьцяны Плачу]], у Ерусаліме пачаліся масавыя беспарадкі, якія пашырыліся на ўсю Палестыну. У выніку 67 габрэяў былі забіты ў горадзе [[Хэўрон]], што стала вядома як [[Гвалт у Хэўроне 1929 году|Гвалт у Хэўроне]]. На працягу тыдня гвалтаў, па меншай меры 116 арабаў і 133 габрэяў<ref>San Francisco Chronicle, Aug. 9, 2005, «A Time of Change; Israelis, Palestinians and the Disengagement»</ref> былі забітыя й 339 параненыя<ref>NA 59/8/353/84/867n, 404 Wailing Wall/279 and 280, Archdale Diary and Palestinian Police records.</ref>. У 1930-х гадох [[Із ад-Дын аль-Касам]] арганізаваў і стварыў ваенізаваную арганізацыю «[[Чорная Рука]]», якая мела антысіянісцкія й антыбрытанскія настроі. Ён завэрбаваў і арганізаваў ваенную падрыхтоўку для сялянаў і да 1935 году ён прыцягнуў у шэрагі сваёй арганізацыі ад 200 да 800 чалавек. Баявыя разьлікі былі ўзброены бомбамі й агнястрэльнай зброяй, якую яны выкарыстоўвалі, каб забіваць сіянісцкіх пасяленцаў у гэтым раёне, а таксама бралі ўдзел у кампаніях вандалізму ў габрэйскіх паселішчах<ref>Segev, Tom (1999). «One Palestine, Complete». Metropolitan Books. pp. 360–362. {{ISBN|0805048480}}.</ref>. Да 1936 году, эскаляцыя напружанасьці прывяла да [[Арабскае паўстаньне 1936—1939 гадоў|арабскага паўстаньня ў 1936—1939 гадох]] у Палестыне<ref>Lesch, Ann M. and Tschirgi, Dan. «Origins and Development of the Arab-Israeli Conflict». Greenwood Press: West Port, Connecticut. (1998). Pg.</ref>. [[Файл:UN Partition Plan For Palestine 1947.svg|міні|Плян ААН па падзеле Палестыны.]] У адказ на арабскі ціск<ref>[http://www.accessmylibrary.com/article-1G1-53356391/struggle-against-jewish-immigration.html «The Struggle against Jewish Immigration to Palestine»]. Middle Eastern Studies. July 1, 1998.</ref>, Брытанскія ўлады значна скарацілі лік габрэйскіх імігрантаў у Палестыну. Гэтыя абмежаваньні засталіся ў сіле да заканчэньня тэрміну дзеяньня мандата, у пэрыяд, які супаў з уцёкамі габрэяў з [[Эўропа|Эўропы]] ад нацыстаў. Як сьледзтва, большасьць габрэйскіх перасяленцаў прыязджалі ў Палестыну незаконна, што прывяло да далейшага павілічэньня напружанасьці ў рэгіёне. Пасьля некалькіх няўдалых спробаў вырашыць праблему дыпляматычным шляхам, брытанскія ўлады спыталіся да створанай [[Арганізацыя Аб’яднаных Нацый|Арганізацыі Аб’яднаных Нацый]] за дапамогай. 15 траўня 1947 году ААН прызначыў камітэт, які складаўся з прадстаўнікоў адзінаццаці дзяржаваў. Для таго, каб камітэт меў больш нэўтральную пазыцыю, ні адна зь вялікіх дзяржаваў у ім прадстаўлена не была{{Зноска|Smith|2004|Smith|186}}. Пасьля пяці тыдняў дасьледаваньняў сытуацыі ў Палестыне, камісія рэкамэндавала стварыць дзяржавы для габрэяў і арабаў у Палестыне. Гэтае рашэньне пра стварэньне «дзьвюх дзяржаваў» было прынята [[Плян ААН па падзелу Палестыны|181-й рэзалюцыяй]] [[Генэральная Асамблея ААН|Генэральнай Асамблеі ААН]] у лістападзе 1947 году 33 галасамі «за» й 13 «супраць», пры гэтым 10 чальцоў устрымаліся. Арабскія дзяржавы, якія складалі [[Ліга арабскіх дзяржаваў|Лігу арабскіх дзяржаваў]], прагаласавалі супраць. У той жа час, у Палестыне арабы й габрэі пачалі адктырую барацьбу за кантроль пад стратэгічнымі пазыцыямі ў рэгіёне. Паводле дадзеных гвалты назіраліся з абедзьвюх бакоў<ref>Fraser, T.G. «The Middle East: 1914-1979». St. Martin’s Press, New York. (1980). Pg. 41</ref>. За некалькі месяцаў да заканчэньня тэрміну дзеяньня мандата ізраільская арганізацыя самаабароны [[Хагана]] распачала шэраг наступаў, у выніку якіх яны атрымалі кантроль над усёй тэрыторыяй, якая прызначалася ААН для габрэйскай дзяржавы. Але разам з тым значна павялічыўся лік уцекачоў з захопленых гарадоў, як то [[Твэрыя]], [[Хайфа]], [[Цфат]], [[Бэйт-Шыан]] і [[Яфа]]. У пачатку 1948 году Вялікабрытанія абвесьціла пра свой цьвёрды намер спыніць дзеяньне свайго мандата ў Палестыне 14 траўня<ref>Stefan Brooks (2008). «Palestine, British Mandate for». In Spencer C. Tucker. The Encyclopedia of the Arab-Israeli Conflict. 3. Santa Barbara, California: ABC- CLIO. pp. 770. {{ISBN|978-1-85109-842-2}}.</ref>. У адказ на гэта прэзыдэнт [[Злучаныя Штаты Амэрыкі|ЗША]] [[Гары С. Труман|Гары Труман]] выступіў з заявай 25 сакавіка й прапанаваў узяць апеку над тэрыторыяй ААН, заявіўшы, што вырашыць сытуацыю мірным шляхам у абодвух народаў не атрымаеца. 14 траўня 1948 году, у дзень афіцыйнага заканчэньня мандата й за дзень да гэтага вялікая частка брытанскага войска сышла, а [[Ізраіль]] абвесьціў пра сваю незалежнасьць і сувэрэнітэт, аднак не пазначыў свае межы. На наступны дзень, Ліга арабскіх дзяржаваў афіцыйна пацьвердзіла сваю нязгоду з плянам стварэньня «дзьвюх дзяржаваў» у лісьце да ААН<ref>[http://www.ibiblio.org/sullivan/docs/ArabStatement1948.html «Statement by the Arab League States Following the Establishment of the State of Israel»]. 15 May 1948.</ref>. У гэты дзень арміі [[Эгіпет|Эгіпту]], [[Лібан]]у, [[Сырыя|Сырыі]], [[Ярданія|Ярданіі]] й [[Ірак]]у ўварваліся на тэрыторыю вызначанай арабскай часткі Палестыны, паклаўшы тым самым пачатак [[Арабска-ізраільская вайна 1948 году|арабска-ізраільскай вайны]]. Ізраільскія сілы абароны адбілі ў войска арабскіх краінаў часткі акупаваных тэрыторыяў, пашырыўшы тым самым свае межы за першапачатковы падзелу ААН{{Зноска|Smith|2004|Smith|198}}. Да сьнежня 1948 году Ізраіль кантраляваў большую частку Палестыны на захад ад ракі [[Ярдан]]. Астатняя частка была пад кантролем рэгулярнай арміі [[Ярданія|Ярданіі]], гэтая вобласьць атрымала назву [[Заходні бераг ракі Ярдан|Заходняга берага]], а [[сэктар Газа]] кантраляваўся [[Эгіпет|Эгіптам]]. Да й падчас гэтага канфлікту каля 713 тысячаў палестынскіх арабаў пакінулі свае паселішчы й сталіся ўцекачамі, у прыватнасьці, з-за абяцаньня ад арабскіх лідэраў, што яны змогуць вярнуцца, калі вайна ўжо пераможана. Многія палестынцы беглі з раёнаў бо былі напалоханы гвалтамі, якія праводзіліся ізраільскімі ваенізаванымі атрадамі, як то [[Іргун]] і [[Лехі]], у дачыненьні да цывільнага арабскага насельніцтва. Вайна скончылася складаньнем мірнай дамовы ў 1949 годзе паміж Ізраілем і кожным зь ягоным арабскім суседам. === Пэрыяд з 1948 па 1967 гады === Да прыняцьця Арганізацыяй Аб’яднаных Нацыяў рэзалюцыі нумар 181 у лістападзе 1947 году й абвяшчэньня дзяржавы Ізраіль у траўні 1948 году, у шэрагу арабскіх краінаў былі прыняты дыскрымінацыйныя меры ў дачыненьні да мясцовага габрэйскага насельніцтва. Статус габрэйскіх грамадзянаў у арабскіх дзяржавах рэзка пагоршыўся зь цягам арабска-ізраільскага канфлікту 1948 году. Асноўныя антыгабрэйскія беспарадкі ўспыхнулі ўва ўсім арабскім сьвеце ў сьнежні 1947 году, габрэйскія абшчыны асабліва моцна пацярпелі ў [[Сырыя|Сырыі]] й [[Адэн]]е, дзе было зафіксавана сотні забітых і параненых. Да сярэдзіны 1948 году, амаль усе габрэйскія абшчыны ў арабскіх краінах пацярпелі ад нападаў і іхны стан рэзка пагоршыўся. Габрэі ў адпаведнасьці зь [[іслам]]скімі рэжымамі былі адарваныя ад свайго даўняга жыхарства альбо сталі палітычнымі закладнікамі арабска-ізраільскага канфлікту. У выніку, вялікая колькасьць габрэяў беглі альбо былі вымушаныя эміграваць з арабскіх краінаў і некаторых мусульманскіх краінаў. Антыгабрэйскі гвалт й перасьлед стаў ініцыятарам першай хвалі зыходу й многіх наступных. У [[Лібія|Лібіі]] габрэі былі пазбаўленыя грамадзянства, а таксама ў [[Ірак]]у, дзе іхняя маёмасьць была канфіскавана<ref>Aharoni, Ada (Volume 15, Number 1/March 2003). [https://wayback.archive-it.org/all/20171010103058/http://taylorandfrancis.metapress.com/content/w91udxrhc7cf5a86 «The Forced Migration of Jews from Arab Countries»]. Routledge, part of the Taylor & Francis Group.</ref>. Эгіпет выгнаў вялікую частку сваёй габрэйскай абшчыны ў 1956 годзе, у той час як [[Альжыр]] пазбавіў сваіх габрэяў грамадзянства толькі пасьля здабыцьця незалежнасьці ў 1962 годзе. Большасьць зь іх бегла ў сувязі з пагаршэньнем палітычнага становішча, аднак некаторыя эмігравалі па ідэалягічных чыньніках<ref>[https://web.archive.org/web/20200726101723/http://repec.iza.org/RePEc/Discussionpaper/dp89.pdf «Aliyeh to Israel: Immigration under Conditions of Adversity»] - Shoshana Neumann, Bar-Ilan University, page 10.</ref>. Больш за 700 тысячаў габрэяў эмігравала ў Ізраіль паміж 1948 і 1952 гадамі й прыкладна 285 тысячаў зь іх прыехалі з арабскіх краінаў<ref>[https://web.archive.org/web/20081011030256/http://www.jewishagency.org/JewishAgency/English/Jewish+Education/Compelling+Content/Jewish+History/Zionist+History/Zionist+Aliyot/1940s.htm «Jewish History. 1940s»]. Jewish Agency for Israel.</ref>. Да канца 1960-х гадоў, больш за 850 тысячаў габрэяў пакінулі родныя мясьціны прыкладна зь дзесяці арабскіх краінаў. Сёньня, менш за 7 тысячаў габрэяў застаюцца ў гэтых краінах на сталым жыхарстве. Індывідуальная й камунальная маёмасьць была канфіскавана без кампэнсацыі<ref>Irwin Cotler: [https://web.archive.org/web/20110723122034/http://spme.net/cgi-bin/articles.cgi?ID=3471 «Jewish refugees from Arab countries: The case for rights and redress»]</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20081204032630/http://www.meforum.org/article/263 «Why Jews Fled the Arab Countries»]. Ya'akov Meron. Middle East Quarterly, September 1995</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20100925135511/http://jimena.org/faq/faq.htm#3 «Jews in Grave Danger in All Moslem Lands»]. The New York Times, May 16, 1948</ref>. У цяперашні час гэтыя габрэі-імігратны й іхныя нашчадкаў, складаюць 41% ад агульнага насельніцтва Ізраілю<ref>[https://web.archive.org/web/20080110192141/http://www.haaretz.com/hasen/spages/941518.html «All I wanted was justice»] - Adi Schwarz, Haaretz.</ref>. [[Файл:6dayswar1.jpg|міні|зьлева|Ізраільскія жаўнеры ля зьнішчанага эгіпецкага самалёту.]] У выніку перамогі Ізраілю ў вайне за незалежнасьць 1948 году, арабы, якія пакінулі свае дамы на габрэйскай тэрыторыі, не змаглі вярнуцца ў родныя мясьціны. Акрамя таго, любы габрэі на Заходнім беразе альбо ў сэктары Газы быў выгнаны са сваёй маёмасьці й жылых дамоў у Ізраіль. Палестынскія ўцекачы, ёсьць пашчадкі тых, хто сышоў, і адказнасьць за іхны зыход ёсьць прадмет спрэчкі паміж ізраільскім і палестынскім бокам<ref>Morris, Benny (2004). «The Birth of the Palestinian Refugee Problem Revisited». Cambridge University Press. P.114</ref>. У 1956 годзе Эгіпет зачыніў [[Тыранскі праліў]] для праходу ізраільскіх суднаў і блякаваў [[Акабскі заліў]] у парушэньне [[Канстантынопальская канвэнцыя 1888 году|Канстантынопальскай канвэнцыі 1888 году]]. Многія сьцьвярджалі, што гэта ёсьць таксама парушэньнем мірнага пагадненьня 1949 году<ref>Howard M. Sachar. «A History of Israel from the Rise of Zionism to Our Time». Alfred A. Knopf (New York). 1976. p. 455. {{ISBN|0-394-28564-5}}.</ref><ref>[http://www.state.gov/r/pa/ei/bgn/3581.htm «Background Note: Israel»]. US State Department.</ref>. 26 ліпеня 1956 году Эгіпет нацыяналізаваў кампанію [[Суэцкі канал|Суэцкага канала]] й зачыніў канал для ізраільскіх суднаў<ref>[http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/july/26/newsid_2701000/2701603.stm «1956: Egypt Seizes Suez Canal»]. British Broadcasting Service.</ref>. Ізраіль адказаў 29 кастрычніка 1956 году, уварваўшыся на [[Сынайскі паўвостраў]] пры брытанскай і францускай падтрымцы. Падчас крызы Суэцкага канала, Ізраіль захапіў сэктар Газы й Сынайскі паўвостраў, але з-за ціску з боку [[ЗША]] й Арганізацыі Аб’яднаных Нацыяў быў вымушаны спыніць далейшы наступ<ref>[https://web.archive.org/web/20021217025345/http://www.mideastweb.org/ga997.htm «UN GA Resolution 997»]. Mideast Web.</ref>. Ізраіль пагадзіўся вывесьці войскі з тэрыторыі Эгіпта, які пагадзіўся свабоду суднаходзтва ў рэгіёне й дэмілітарызацыі Сыная, дзеля кантралю за якой ААН разгарнула спэцыяльную камісію<ref>[https://web.archive.org/web/20091028083048/http://encarta.msn.com/encyclopedia_761575008_10/Israel.html «Israel - MSN Encarta»].</ref>. Аднак камісія працавала толькі з боку эгіпецкай мяжы ў той час, калі Ізраіль адмовіўся дазволіць працаваць на сваёй тэрыторыі<ref>[https://web.archive.org/web/20090402152503/http://www.un.org/Depts/dpko/dpko/co_mission/unef1backgr2.html «First United Nations Emergency Force»]. Unef I - Background</ref>. 19 траўня 1967 году, Эгіпет выгнаў назіральнікаў ААН, і перакінуў каля 100 тысячаў жаўнераў на Сынайскі паўвостраў да ізраільскай мяжы<ref>Lorch, Netanel (2003-09-02). [http://www.mfa.gov.il/MFA/History/Modern+History/Centenary+of+Zionism/The+Arab-Israeli+Wars.htm «The Arab-Israeli Wars»]. Israeli Ministry of Foreign Affairs.</ref>. Ён зноўку зачыніў [[Тыранскі праліў]] для праходу ізраільскіх суднаў<ref>«Egypt Closes Gulf Of Aqaba To Israel Ships: Defiant move by Nasser raises Middle East tension», The Times, Tuesday, May 23, 1967; pg. 1; Issue 56948</ref>, вярнуўшы сытуацыю 1956 году, калі Ізраіль быў блякаваны. 30 траўня 1967 году, [[Ярданія]] падпісала пакт аб узаемнай абароне з Эгіптам. 5 чэрвеня Ізраіль пачаў наступ на Эгіпет. ВПС Ізраілю зьнішчылі большую частку эгіпецкіх ВПС падчас нечаканага нападу, а затым павярнуліся на ўсход і зьнішчылі вайсковыя самалёты Ярданіі, [[Сырыя|Сырыі]] й [[Ірак]]у. Гэтая падзея стала найважнейшым элемэнтам перамогі Ізраілю ў [[Шасьцідзённая вайна|Шасьцідзённай вайне]]<ref>[https://web.archive.org/web/20070219000135/http://www.kinghussein.gov.jo/his_periods3.html «The Disaster of 1967»]. The Jordanian Government.</ref>. У канцы вайны, Ізраіль атрымаў кантроль над Сынайскага паўвостравам, сэктарам Газы, Заходнім берагам, [[Ерусалім|Усходнім Ерусалімам]], [[фэрмы Шэбаа|фэрмамі Шэбаа]] й [[Галянскія вышыні|Галянскімі вышынямі]]. Вынікі вайны ўплываюць на геапалітыку рэгіёну й па сёньняшні дзень. === Напружаньне 1967—1970 гадоў === [[Файл:Bridge Crossing.jpg|міні|Эгіпецкія вайскоўцы перапраўляюцца праз Суэцкі канал 7 кастрычніка 1973 году.]] У канцы жніўня 1967 году арабскія лідэры ​​сустрэліся ў [[Хартум]]е ў адказ на вайну, каб абмеркаваць і скласьці агульную пазыцыю арабаў у адносінах да Ізраілю. Яны дасягнулі [[Хартумская рэзалюцыя|кансэнсусу]], што не павінна быць ні прызнаньня, ні міру, ні перамоваў зь дзяржавай Ізраіль. Гэтая пазыцыя вядомая як «тры не»<ref>[https://web.archive.org/web/20070928001621/http://www.sis.gov.eg/En/Politics/Presidency/President/Interview/000001/0401050300000000000154.htm «President Mubarak Interview with Israeli TV»]. Egyptian State Information Service.</ref>. У 1969 годзе Эгіпет распачаў вайну да зьнясіленьня з мэтай вычарпаць сілы Ізраілю, каб вярнуць назад Сынайскі паўвостраў, які быў захоплены ізраільскім войскам падчас Шасьцідзённай вайны<ref>[http://www.britannica.com/eb/article-219430/Israel «Israel: The War of Attrition»]. Encyclopædia Britannica.</ref>. Вайна скончылася пасьля сьмерці [[Гамаль Абдул Насэр|Гамаля Абдула Насэра]] ў 1970 годзе. Наступны кіраўнік Эгіпту [[Анвар Садат]] зьмяніў тактыку, спрабуючы наладзіць станоўчыя адносіны з ЗША, спадзеючыся, што яны будуць аказваць ціск на Ізраіль з мэтай вяртаньня зямляў. У выніку з Эгіпту былі выгнаныя 15 тысяч савецкіх вайсковых дарадцаў. 6 кастрычніка 1973 году Сырыя й Эгіпет зладзілі нечаканы напад на Ізраіль у дзень [[Ём-Кіпур]]у, сьвятога дня габрэйскага календару. Ізраільскія вайскоўцы не былі падрыхтаваныя да гэтага, і ізраільскаму камандваньню спатрэбілася каля трох дзён дзеля поўнай мабілізацыі<ref name="kippurWarBritannica">[http://www.britannica.com/eb/article-219432/Israel «Israel: The Yom Kippur War»]. Encyclopædia Britannica.</ref><ref name="encarta">[https://web.archive.org/web/20031205103623/http://encarta.msn.com/encyclopedia_761564886/Arab-Israeli_War_of_1973.html «Arab-Israeli War of 1973»]. Encarta Encyclopedia.</ref>. Гэта прымусіла іншыя арабскія дзяржавы накіраваць войскі для ўзмацненьня сілаў эгіпцянаў і сырыйцаў. Акрамя таго, гэтыя арабскія краіны пагадзіліся ўвесьці нафтавае эмбарга на прамысловыя краіны, уключаючы ЗША, [[Японія|Японію]] і краіны [[Заходняя Эўропа|Заходняй Эўропы]], стварыўшы ціск на эканомікі разьвітых краінаў. Гэтыя краіны АПЭК у чатыры разы павялічылі цану на нафту і выкарыстоўвалі яе як палітычную зброю, каб атрымаць падтрымку супраць Ізраілю{{Зноска|Smith|2004|Smith|329}}. [[Вайна Ём-Кіпур]] прадугледжвала ўскоснае супрацьстаяньне ЗША і СССР. Калі Ізраіль разгарнуў сілы дзеля адпору, СССР пагражаў ваеннай інтэрвэнцыяй. 25 кастрычніка ЗША, насьцярожаныя магчымай ядзернай вайной, дамовіліся аб спыненьні агню<ref name="kippurWarBritannica"/><ref name="encarta"/>. == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} == Літаратура == * {{Кніга |аўтар = Smith, Charles D. |частка = |загаловак = Palestine and the Arab Israeli Conflict: A History With Documents |арыгінал = |спасылка = |выданьне = |месца = Boston |выдавецтва = Bedford/St. Martin’s |год = 2004 |том = |старонкі = |старонак = |isbn = 978-1457613487 |ref = Smith }} == Вонкавыя спасылкі == * [https://eleven.co.il/article/15544 Государство Израиль. Израиль и палестинская проблема]. Артыкул з электроннай габрэйскай энцыкляпэдыі. * [http://www.bbc.co.uk/russian/specials/mideast_timeline/2000.stm История конфликта]. [[Russian BBC]]. * [https://web.archive.org/web/20100605162725/http://www.cfr.org/publication/13850/ Crisis Guide: The Israeli-Palestinian Conflict from the Council on Foreign Relations]. * [https://web.archive.org/web/20030509045344/http://www.cnn.com/SPECIALS/2003/mideast/ Mideast: Land of Conflict]. CNN.com [[Катэгорыя:Гісторыя Ізраілю]] [[Катэгорыя:Гісторыя Палестыны]] [[Катэгорыя:Вікіпэдыя:Істотныя артыкулы]] m93nbinl0xvhcsmrjusttui2xhpolyt 0 123577 2668923 2621835 2026-05-09T19:41:36Z Rotondus 11902 дапаўненьне 2668923 wikitext text/x-wiki {{кампанія |назва = «Мінатор-Сэрвіс» |лягатып = |тып = [[унітарнае прадпрыемства]] |лістынг на біржы = |дэвіз = |заснаваная = [[1991]] |заснавальнікі = |краіна = [[Беларусь]] |разьмяшчэньне = [[Менск]] |адрас = Радыяльная вул., д. 40 |ключавыя фігуры = |галіна = [[навукова-дасьледчыя й дасьведчана-канструктарскія працы]][[машынабудаваньне]], |прадукцыя = [[бронетэхніка]], [[самаходная тэхніка ваеннага прызначэньня]], запчасткі |паслугі = [[абслугоўваньне]] й [[рамонт]] баявых машынаў |абарачэньне = |апэрацыйны прыбытак = |чысты прыбытак = |лік супрацоўнікаў = |матчына кампанія = |даччыныя кампаніі = |аўдытар = |сайт = [http://minotor-service.by/ minotor-service.by] }} '''«Мінатор-Сэрвіс»''' — [[прадпрыемства]] Беларусі, разьмешчанае ў [[Менск]]у й якое займаецца [[НДВКП|распрацоўкаю]], [[вытворчасьць|вытворчасьцю]], [[Мадэрнізацыя|мадэрнізацыяю]], [[рамонт]]ам і [[абслугоўваньне]]м баявых гусенічных машынаў, а таксама пастаўкаю запасных часткаў для апошніх. Зьяўляецца адным зь вядучых прадпрыемстваў [[Ваенна-прамысловы комплекс|ваенна-прамысловага комплексу]] краіны<ref>{{Артыкул| аўтар = Мікалай Пачаткоўцаў| загаловак = Досьвед баявых дзеяньняў і лякальных войнаў — у новых распрацоўках «Мінатор-Сэрвіс»| спасылка = http://arms-tass.su/data/Files/File/7.pdf| мова = | выданьне = Абаронныя тэхналёгіі| тып = часопіс| месца = [[Абу Дабі]]| выдавецтва = [[ІТАР-ТАСС|АРМС-ТАСС]]|год = 2003| том = | нумар = 1| старонкі = 60}}</ref>. Па ўласнай заяве «Мінатор-Сэрвіс», на сёньняшні дзень яно зьяўляецца адзіным беларускім прадпрыемствам, якое выконвае сэрыйны рамонт і абслугоўваньне ваеннае тэхнікі па замове [[Міністэрства абароны Расейскае Фэдэрацыі]]. Паводле зьвестак {{Артыкул у іншым разьдзеле|Беларускі расьсьледавальніцкі цэнтар|Беларускага расьсьледавальніцкага цэнтру|be|Беларускі расследавальніцкі цэнтр}}, з 2022 па 2025 «Мінатор-Сэрвіс» паставіў расейскім абаронным кампаніям камплектуючых, якія могуць выкарыстоўвацца ў вытворчасьці вайсковай тэхнікі, амаль на 1,2 млн даляраў<ref>{{cite web|url=https://news.zerkalo.io/economics/126110.html|title=Этому бизнесу удается усидеть на нескольких стульях — обслуживать оборонку России, обходить санкции и работать в ЕС и США|work={{Артыкул у іншым разьдзеле|Zerkalo.io||be}}|language=ru}}</ref>. == Прадукцыя == === Распрацоўка === * [[БРДМ 2Т]] — [[баявая выведвальная машына]]/[[лёгкі танк]]. * [[ТГМ 3Т]] — хуткаходнае гусенічнае шасі. * [[ИМТ-72]] — імітацыйны макет танку [[Т-72]]. * [[ТМПК]] — транспартная машына пярэдняга краю на базе [[МТ-Ілбу]]. * [[ППМП]] — перасоўны пункт медыцынскае дапамогі на базе МТ-Ілбу. * [[ГЛ-120]] — [[самаходны мінамёт]] на базе МТ-Ілбу. * [[ТЗМ-122]] — транспартна-зараджалая машына на базе МТ-Ілбу. * [[МТП-300Т]] — [[машына тэхнічнае дапамогі]]. * БМ-30 — аднамесны баявы модуль. * [[СТК-59ГМС]] — перасоўны зварачна-тэхналягічны комплекс на базе [[АТС-59Г]]. * Машына тэхнічнае дапамогі === Мадэрнізацыя === * Мадэрнізацыя [[БТР-70]] і стварэньне машынаў на яго базе. * Мадэрнізацыя [[БТР-50ПК]], [[БТР-50ПУ]] і [[ПТ-76]]. * Мадэрнізацыя [[ЗСУ-23-4 «Шылка»]]. === Запчасткі === Прадпрыемства вырабляе запасныя часткі для наступных машынаў і сыстэмаў: * [[Танк]]аў ПТ-76, [[Т-54/55]], [[Т-62]] і [[Т-72]]. * [[БМП-1]] і [[БМП-2]]. * [[Бронетранспарцёр]]аў БТР-50, [[БТР-60]], БТР-70 і [[БТР-80]], [[MT-ЛБ]] і MT-Ілбу. * [[Артылерыйскі цягач|Артылерыйскіх цягачоў]] [[АТС-59]] і [[АТС-59Г]]. * Грузавых самаходаў [[ЗІЛ-130]], [[ЗІЛ-131]], [[МАЗ-543]], [[Урал-375]]. * Пантонных сыстэмаў ГСП і [[Плывучы транспарцёр сярэдні|ПТС-М]]. * Радыёлякатараў. * [[ЗСУ-23-4 «Шылка»]], [[ЗРПК]] [[2К22 «Тунгуска»]], [[ЗРК]] «[[З-75|Волга]]», [[З-125|«Нява»/«Печора»]], «[[Куб (зенітны ракетны комплекс)|Куб]]» і «[[Страла-10]]». == Удзел у выставах == * [[International Defence Exhibition|IDEX]]-1999 * [[Міжнародны авіяцыйна-касмічны салён|МАКС]]-1999 * IDEX-2001 * [[Менскі салён абароннае прамысловасьці|MILEX]]-2001 * IDEX-2003 * SOFEX-2004 * MILEX-2005 * MILEX-2007 * MILEX-2009 * [[ВТТВ]]-Омск-2009 == Санкцыі == У 2022 годзе прадпрыемства трапіла у [[сьпіс спэцыяльна вызначаных грамадзянаў і заблякаваных асобаў]] [[Злучаныя Штаты Амэрыкі|ЗША]], а таксама ў санкцыйныя сьпісы [[Аўстралія|Аўстраліі]], [[Вялікабрытанія|Вялікабрытаніі]], [[Канада|Канады]], [[Новая Зэляндыя|Новай Зэляндыі]], [[Швайцарыя|Швайцарыі]], [[Украіна|Украіны]], [[Эўрапейскі Зьвяз|Эўрапейскага Зьвязу]] ды [[Японія|Японіі]]<ref>[https://web.archive.org/web/20230417204025/https://sanctions.nazk.gov.ua/sanction-company/406/ Виробничо-торгівельне приватне унітарне підприємство "Мінотор-сервіс"]</ref>. == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Літаратура == * {{Артыкул | аўтар = Мікалай Пачаткоўцаў | загаловак = Досьвед баявых дзеяньняў і лякальных войнаў — у новых распрацоўках «Мінатор-Сэрвіс» | спасылка = http://arms-tass.su/data/Files/File/7.pdf | мова = | выданне = Абаронныя тэхналёгіі | месца = [[Абу Дабі]] | выдавецтва = [[ІТАР-ТАСС|АРМС-ТАСС]] | тып = часопіс | год = 2003 | том = 1 | нумар = 1 | старонкі = 60-62 }} * {{артыкул | аўтар = | загаловак = Прадпрыемства «Мінатор-Сэрвіс» | спасылка = http://arms-tass.su/data/Files/File/48.pdf | мова = | выданне = Рынкі ўзбраеньняў | месца = | выдавецтва = [[ІТАР-ТАСС|АРМС-ТАСС]] | тып = часопіс | год = 2005 | том = 5 | нумар = 3 | старонкі = 21-22 }} == Вонкавыя спасылкі == * [https://web.archive.org/web/20111205173603/http://www.minotor-service.by/ Афіцыйны сайт «Мінатор-Сэрвіс». Распрацоўка, вытворчасьць, мадэрнізацыя й абслугоўваньне ваеннае тэхнікі] * [https://web.archive.org/web/20120630062858/http://www.minotor-service.com/ru/index.html Афіцыйны сайт прадпрыемства (стары)] [[Катэгорыя:Абарончыя кампаніі]] [[Катэгорыя:Вытворцы бронетэхнікі]] [[Катэгорыя:Прадпрыемствы Менску]] [[Катэгорыя:Беларускія юрыдычныя асобы ў сьпісе СВГ]] [[Катэгорыя:Беларускія юрыдычныя асобы ў Чорным сьпісе ЭЗ]] d4r04y44pqk78t2utlwqhqwfl0w0ta5 0 129929 2668979 2036711 2026-05-10T08:58:37Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2668979 wikitext text/x-wiki '''Атамізм''' — [[натурфілязофія|натурфілязофская]] і фізычная тэорыя, паводле якой пачуцьцёва ўспрымальныя (матэрыяльныя) рэчы складаюцца з хімічна непадзельных часьцінак — [[атам]]аў. Узьнікла ў старажытнагрэцкай філязофіі. Далейшае разьвіцьцё атрымала ў філязофіі і навуцы Сярэднявечча і Новага часу. == Гісторыя == У рабаўладальніцкім грамадзтве [[Асырыя|Асырыі]], [[Старажытная Грэцыя|Грэцыі]], [[Старажытны Рым|Рыму]], [[Індыя|Індыі]], [[Кітай|Кітаю]] паўстала натурфілязофская атамістыка. Выбітнымі прадстаўнікамі старажытнай атамістыкі былі [[Леўкіп]], [[Дэмакрыт]], [[Люкрэцыюс]], [[Канада (мысьляр)|Канада]], [[Ван Чун]]. Іхныя ідэі былі вынікам тэарэтычнага асэнсаваньня вынікаў назіраньня за такімі зьявамі прыроды, як то [[выпарэньне]], [[дыфузія]] і да гэтак далей. Прадстаўнікі натурфілязофскай атамістыкі лічылі, што атамы — маленькія непадзельныя часьцінкі [[матэрыя|матэрыі]], зь якіх пабудаваны ўсе целы прыроды. Якасна новым этапам разьвіцьця ведаў пра будову матэрыі была мэханічная атамістыка, стваральнікамі якой былі [[Ісак Ньютан|Ньютан]], [[П’ер Гасэндзі|Гасэндзі]] і іншыя, адраджаюцца ідэі натурфілязофскай атамістыкі на аснове дасягненьняў [[клясычная мэханіка|клясычнай мэханікі]]. У мэханічнай атамістыцы атамы таксама разглядаліся як непадзельныя, вечныя часьцінкі матэрыі, якія ўзаемадзейнічаюць па законах макраскапічнай мэханікі. Паколькі электрычныя і хімічныя зьявы цяжка растлумачыць мэханічным узаемадзеяньнем атамаў, то ў навуку пранікаюць ідэалістычныя ўяўленьні пра нематэрыяльныя вадкасьці — [[флюіды]]. Адной з праяваў [[ідэалізм]]у ў атамістыкі было вучэньне [[Готфрыд Ляйбніц|Ляйбніца]] пра манады — духоўныя атамы, якія зьяўляюцца цэнтрамі дзеяньня духоўных сілаў. Наступным этапам разьвіцьця атамістыкі былі працы [[Міхаіл Ламаносаў|Ламаносава]], які заклаў асновы хімічнай і фізычнай атамістыкі. Ламаносаў адкрыў закон захаваньня масы рэчыва, які ўвайшоў у клясычную хімію як закон захаваньня масы пры [[хімічная рэакцыя|хімічных рэакцыях]]. Гэты закон даў [[хімія|хіміі]] слушны мэтад аналізу хімічных рэакцыяў, які стаў асновай колькаснага аналізу. Ламаносаў увёў у навуку побач з атамам панятак [[малекула|малекулы]]. Ідэі Ламаносава аказалі вялікі ўплыў на далейшае разьвіцьцё фізычнай і хімічнай атамістыкі. == Вонкавыя спасылкі == * [https://web.archive.org/web/20160411071736/http://xtf.lib.virginia.edu/xtf/view?docId=DicHist%2FuvaBook%2Ftei%2FDicHist1.xml%3Bchunk.id%3Ddv1-21 Атамізм]. Слоўнік гісторыі ідэяў * [http://plato.stanford.edu/entries/democritus/ Артыкул], прысьвечаны традыцыйнаму грэцкаму атамізму * [http://plato.stanford.edu/entries/atomism-modern/ Атамізм ад XVII па XX стагодзьдзе]. Stanford Encyclopedia of Philosophy [[Катэгорыя:Філязофскія кірункі і школы]] [[Катэгорыя:Старажытнагрэцкая філязофія]] [[Катэгорыя:Філязофія прыроды]] [[Катэгорыя:Атамная фізыка]] [[Катэгорыя:Гісторыя хіміі]] qrt2qbqvsnk23h9g16akbqmbgkrx9nj 0 139830 2668955 2581075 2026-05-10T05:53:16Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2668955 wikitext text/x-wiki [[Файл:Antiochia su Oronte.PNG|значак|Антыёхія ў часы Бізантыі.]] [[Файл:Antiochmap2.PNG|значак|Антыёхія на мапе Турэччыны.]] '''Антыёхія-на-Аронце''' ({{lang-grc|Ἀντιόχεια ἡ ἐπὶ Ὀρόντου}}) — старажытны [[элінізм|эліністычны]] горад ў [[Старажытная Сырыя|Старажытнай Сырыі]] (сучасная [[Антак’я]] на тэрыторыі сучаснай [[Турэччына|Турэччыны]]). Адзін з 16 вядомых старажытных гарадоў з такім назовам, але самы слынны. == Антыёхія ў старажытнасьці == Антыёхія была адной з сталіцаў [[імпэрыя Сэлеўкідаў|дзяржавы Сэлеўкідаў]]. Заснаваная [[Сэлеўк I Нікатар|Сэлеўкам I Нікатарам]] на левым беразе ракі [[Эль-Асі|Аронт]] (у наш час называецца Асі) у 300 годзе да н. э., у часы [[Дыядохі|войнаў дыядохаў]], пасьля [[Бітва пры Іпсе|бітвы пры Іпсе]]. Горад быў падзелены на 4 кварталы, кожны зь якіх быў абкружаны асобнай сьцяной, а разам яны былі абнесеныя высокім і умацаваным мурам. Месьцячыся на скрыжаваньні караванных шляхоў, Антыёхія кантралявала гандаль паміж Усходам і Захадам. У гады росквіту ў горадзе жыло больш за 500 тысяч чалавек. Пазьней Антыёхія на невялікі час увайшла ў склад [[Армэнія|Армэніі]], потым (з 64 году да н. э.) стала рэзыдэнцыяй намесьніка [[Старажытны Рым|рымскай]] правінцыі [[Сырыя (рымская правінцыя)|Сырыя]]. Антыёхія была чацьвертым паводле велічыні горадам [[Рымская імпэрыя|Рымскай імпэрыі]] пасьля [[Рым]]у, [[Эфэс (горад)|Эфэсу]] і [[Александрыя|Александрыі]], а таксама другім паводле велічыні горадам ва [[Усходняя Рымская імпэрыя|Ўсходняй Рымскай імпэрыі]] і [[Бізантыйская імпэрыя|Бізантыйскай імпэрыі]]. У палацы Сэлеўка жылі [[Гнэй Пампэй]] і [[Комад]], які арганізаваў тут [[Алімпійскія гульні]]. [[Файл:Tyche Antioch Vatican Inv2672.jpg|значак|зьлева|[[Тыхэ]] ([[Фартуна]]) гораду Антыёхіі. Рымская копія з грэцкага арыгінала I стагодзьдзе [[Галерэя кандэлябраў]], [[Ватыкан]]. Багіня ўвянчаная крапаснымі сьценамі гораду, а ля ейных ног плыве юнак, які сымбалізуе раку Аронт.]] Паводле Новага Запавету, пасьлядоўнікі [[Ісус Хрыстос|Хрыста]] ўпершыню пачалі называцца [[хрысьціянства|хрысьціянамі]] менавіта ў Антыёхіі ({{Біблія|Дзеян|11:26}}). Пазьней Антыёхія пачала звацца калыскай хрысьціянскага багаслоўя, зь ёй павязана [[Антыяхійская школа багаслоўя]]. Тут нарадзіўся і пачынаў служэньне прапаведнік [[Ян Залатавуст]]. У Антыёхіі быў цэнтар адной з чатырох найстаражытных [[Аўтакефальная царква|аўтакефальных цэркваў]] — [[Антыяхійская праваслаўная царква|Антыяхійскай царквы]] (пасьля заняпаду гораду цэнтар патрыярхату быў перанесены ў [[Дамаск]]). Эвангеліст Лука, паводле паданьняў, якія захаваліся ў некаторых старажытных царкоўных пісьменьнікаў, нарадзіўся ў Антыёхіі. == Антыёхія пад уладай Бізантыі == У IV—VII стагодзьдзях Антыёхія ўваходзіла ў склад [[Бізантыйская імпэрыя|Бізантыйскай імпэрыі]]. Цягам другой паловы IV стагодзьдзя Антыёхія набыла ролю найбуйнейшага культурнага і інтэлектуальнага цэнтру рымска-бізантыйскага Ўсходу. Тут квітнела рытарычная школа [[Лібаніюс]]а, адным з выхаванцаў якой стаў сьвяты Ян Залатавуст. З Антыёхіяй быў павязаны паходжаньнем найбуйнейшы позьнярымскі гісторык [[Аміян Марцэлін]]. Наведаўшы Антыёхію перад Пэрсыдзкім паходам імпэратар [[Флявіюс Кляўдыюс Юліян|Юліян]] пераканаўся ў марнасьці высілкаў па адраджэньні традыцыйнага паганства. Тут жа жыў у VI стагодзьдзі аўтар «Хранаграфіі» ад стварэньня сьвету да [[Юстыніян]]а [[Ян Маляля]]. У горадзе бурліла муніцыпальнае жыцьцё, канкуравалі мясцовыя «партыі цырка», працягвалі ладзіцца конскія спаборніцтвы і іншыя гледзішчы. Тут былі ўзьведзеныя велічныя хрысьціянскія храмы, у т. л. «Вялікая царква», асьвячоная ў 341 годзе, а таксама храм сьвятой Тэклы, мартырыюм мучаніка [[Бабіла Антыяхійскі|Бабілы]] і іншыя. У прыгарадным раёне Дафны былі пабудаваныя шматлікія вілы заможных мяшчанаў, упрыгожаныя цудоўнымі мазаікамі. Пераважала грэкамоўнае насельніцтва, якое мела ўласную муніцыпальную арганізацыю, але ў горадзе пражывалі таксама і сырыйцы. У раньнебізантыйскі час тут часта здараліся разбуральныя прыродныя стыхійныя бедзтвы. Горад, які пацярпеў ад моцнага землетруса, у VI стагодзьдзі быў на кароткі час заваяваны і разбураны [[іран]]скім шахам [[Хасроў I Анушырван|Хасровам I Анушырванам]]. [[Юстыніян I]] аднавіў Антыёхію. Напачатку VII стагодзьдзя падчас бізантыйска-іранскіх войнаў пэрсы таксама захоплівалі горад. У 637 годзе Антыёхія была на працяглы час захопленая арабамі-мусульманамі. У 969 годзе Антыёхія была вернутая ў склад Бізантыі. Неўзабаве Антыёхія стала цэнтрам тэмы на чале з [[дука (тытул)|дукам]], які ачоліў войскі імпэрыі на ўсходняй мяжы. Пасьля разгромнай [[Бітва пад Манцыкертам (1071)|паразы бізантыйскай арміі пры Манцыкерце]] ў 1071 годзе імпэратар [[Раман IV Дыяген]] вымушаны быў у абмен на свабоду аддаць Антыёхію [[туркі-сэльджукі|туркам-сэльджукам]]. Аднак у горадзе заставаўся бізантыйскі гарнізон і намесьнік. У 1076 годзе горад перайшоў пад уладу [[Філярэт Брахаміюс|Філярэта Брахаміюса]]. 12 сьнежня 1084 году горад быў захоплены [[Румскі султанат|Румскім султанам]] Сулейманам ібн Кутлумышам (цытадэль гораду здалася празь месяц). Затым Антыёхія перайшла пад уладу [[Мэлік-шаг]]а, які прызначыў туды свайго намесьніка. == Антыяхійскае княства == [[Файл:AntiochRamparts.jpg|значак|Гарадзкія муры ў часы крыжакоў.]] Пасьля доўгай аблогі крыжакі ўзялі Антыёхію ў 1098 годзе, але не перадалі горад Бізантыі, а заснавалі тут сваю дзяржаву — [[Антыяхійскае княства]], якое існавала да 1268 году. Пасьля ягонага зьнішчэньня горад страціў сваё значэньне. == Сучаснае становішча == У наш час Антыёхія ўяўляе сабою горад [[Антак’я]], цэнтар [[Турэччына|турэцкага]] [[вілает]]у [[Хатай (правінцыя)|Хатай]] (з 1516 году). == Літаратура == * ''Смбат Спарапет''. Летопись / Пер. с древнеармянского; предисл. и примеч. А. Г. Галстяна. Ереван: Айастан, 1974. * ''Степаненко В. П.'' [https://web.archive.org/web/20121012085815/http://www.peeep.us/bb3c6756 Государство Филарета Варажнуни] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20121012085815/http://www.peeep.us/bb3c6756 |date=12 кастрычніка 2012 }} // Античная древность и средние века. Свердловск, 1975. Вып. 12. С. 86—103. * ''Степаненко В. П.'' К датировке печати Тавтука, проедра и катепана Самосаты // Античная древность и средние века. 1995. Вып. 27. С. 58—64 * [http://krotov.info/acts/10/porfirog/yahya.html ''Яхья Антиохийский'' Летопись (извлечения)]{{Недаступная спасылка|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * Bouchier Ed. S. [http://books.google.ru/books?id=faoyAAAAMAAJ&q=History+Antioch&dq=History+Antioch&pgis=1 A short history of Antioch: 300 B. C.-A. D. 1268]. 1921. * Downey G. Ancient Antioch. Norman, 1963. * Liebeschuetz J. H. W. G. Antioch: City and Imperial Administration in the Later Roman Empire. Oxf., 1972. * ''Wallace-Hadrill D. S.'' [http://books.google.ru/books?id=BqBOAAAAIAAJ Christian Antioch: a study of early Christian thought in the East]. 1982. * Cribiore R. The School of Libanius in Late Antique Antioch. Princeton: Princeton University Press, 2007. * Курбатов Г. Л. Основные проблемы внутреннего развития византийского города: (Антиохия в IV в.). Л., 1971. * Antioch-on-the-Orontes: The Excavations. L.; Princeton, 1934—1972. Vol. 1-5. == Вонкавыя спасылкі == * [http://www.sacred-destinations.com/turkey/antioch.html Антыёхія]. Sacred Destinations. [[Катэгорыя:Антыёхія| ]] kv1qmm1mqk3nr0o4cvhknr5q4w6yxzk 0 142250 2668990 2519929 2026-05-10T10:03:11Z SergeiSEE 38150 дапаўненьне Вонкавыя спасылкі 2668990 wikitext text/x-wiki {{Музэй | Назва = Літаратурны музэй Петруся Броўкі | Арыгінальная назва = | Выява = Miensk Marksa 01.jpg | Апісаньне выявы = | Філія = | Філіі = | Горад = Менск | Краіна = Беларусь | Тэматыка калекцыі = | Велічыня калекцыі = | Плошча экспазыцыі = 218 кв.м | Дата стварэньня = | Год стварэньня = | Пасада дырэктара = | Дырэктар = | Адрас = [[Вуліца Карла Маркса (Менск)|вул. К. Маркса]], 30 220030, г. [[Менск]] | Сайт = [http://brouka.museum.by/be Афіцыйная бачына] | Шырата паўшар'е = паўночнае | Шырата градусаў = 53 | Шырата хвілінаў = 53 | Шырата сэкундаў = 57.54 | Даўгата паўшар'е = усходняе | Даўгата градусаў = 27 | Даўгата хвілінаў = 33 | Даўгата сэкундаў = 39.33 | Пазыцыя подпісу на мапе = | Водступ подпісу на мапе = }} '''Літарату́рны музэ́й Петруся́ Бро́ўкі''' — музэй, прысьвечаны беларускаму савецкаму пісьменьніку [[Пятрусь Броўка|Петрусю Броўку]]. == Гісторыя == Музэй адкрыты «[[Дом Сьвянціцкага|у доме № 30 па вуліцы К. Маркса ў г. Менску]]» паводле Пастановы Савету Міністраў Рэспублікі Беларусь ад 10 ліпеня 1980 № 256 «Аб увекавечаньні памяці народнага паэта БССР П. У. Броўкі (Петруся Броўкі)». Паводле гэтай жа Пастановы адкрыты [[дом-музэй Петруся Броўкі]] ([[Пуцілкавічы]] Ўшацкага раёну Віцебскай вобласьці). Структура й штат музэю былі зацьверджаныя [[Міністэрства культуры БССР|Міністэрствам культуры БССР]] па ўзгадненьні зь [[Міністэрства фінансаў БССР|Міністэрствам фінансаў БССР]]. == Літаратура == * Броўкі Петруся літаратурны музэй / / Энцыкляпэдыя гісторыі Беларусі. — Мн., 1994. — Т. 2 . — С. 81. * Стафановіч М. Цёплыя ўражаньні / / Культура. — 1996. — 26 лістап. — 2 сьнеж. (№ 47). * Марціновіч А. Запрашае дом паэта / / ЛіМ. — 1985. — 4 студз. == Вонкавыя спасылкі == * [https://brouka.museum.by/be Афіцыйная бачына] * {{Спасылка | аўтар = Зьміцер Юркевіч. Карына Кушчанка. | прозьвішча = | імя = | аўтарlink = | суаўтары = | дата публікацыі = 30 красавіка 2026 | url = https://www.youtube.com/watch?v=k9cinqAPn-8 | копія = | дата копіі = | загаловак = Літаратурны музээй Пятруся Броўкі | фармат = | назва праекту = «Літаратурнае падарожжа» | выдавец =[[Культура (радыё)|Рыдыё Кальтура]] | дата доступу = | accessyear = | мова = | камэнтар = }} {{Музэі Менску}} [[Катэгорыя:Музэі Менску]] c1f948541ckn1ph4sr2bhw30c92etlv 0 155538 2668997 2641181 2026-05-10T11:16:27Z SergeiSEE 38150 дапаўненьне Вонкавыя спасылкі 2668997 wikitext text/x-wiki {{Цёзкі|Мажэйка}} {{Навуковец |Імя = Зінаіда Якаўлеўна Мажэйка |Арыгінал імя = |Фота = Zinaida Mažejka.jpg |Шырыня = |Подпіс = |Месца нараджэньня = [[Ворша]], [[Беларуская ССР]], [[СССР]] |Месца сьмерці = [[Менск]], [[Беларусь]] |Навуковая сфэра = этна[[музыкалёгія]], [[фальклярыстыка]], аўдыёвізуальная [[антрапалёгія]] |Месца працы = [[Інстытут мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклёру імя Кандрата Крапівы]] [[НАНБ]] |Альма-матэр = [[Беларуская дзяржаўная кансэрваторыя]] (1961) |Навуковы кіраўнік = |Знакамітыя вучні = |Вядомы як = этнамузыколяг |Узнагароды і прэміі = [[Дзяржаўная прэмія Рэспублікі Беларусь]] (1994) |Сайт = }} '''Зінаіда Якаўлеўна Мажэйка''' (6 сьнежня 1933; [[Ворша]], [[Віцебская вобласьць]], Беларусь — 8 сакавіка 2014; Менск, Беларусь<ref>{{Навіна|аўтар=|загаловак=Памерла заснавальніца беларускай этнамузыкалёгіі Зінаіда Мажэйка|спасылка=http://tuzinfm.by/article/639/pamierla-dasledcyca-bielaruskaha-falkloru-zinajida.html|выдавец=[[Тузін гітоў]]|дата публікацыі=11 сакавіка 2014|дата доступу=28 красавіка 2014}}</ref>) — беларуская этнамузыказнаўца. Доктар [[мастацтвазнаўства]] (1992). [[Заслужаны дзяяч мастацтваў Беларусі|Заслужаны дзяяч мастацтваў БССР]] (1987). Уваходзіць у сьпіс 200 найбольш вядомых жанчын-інтэлектуалаў сьвету<ref>{{Навіна|аўтар=|загаловак=Вянок памяці: Зінаіда Мажэйка|спасылка=http://www.svaboda.by/articleprintview/25293260.html|выдавец=[[Свабода (радыё)|Радыё «Свабода»]]|дата публікацыі=11 сакавіка 2014|дата доступу=28 красавіка 2014}}</ref>. == Біяграфія == У 1961 годзе скончыла Беларускую кансэрваторыю. 3 1962 году ў [[Інстытут мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклёру|Інстытуце мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклёру]] [[НАН Беларусі]]. Працавала ў галіне тэарэтычнай этнамузыкалёгіі і практычнай [[фальклярыстыка|фальклярыстыкі]]. Асноўныя дасьледаваньні прысьвечаныя сыстэмнай тыпалёгіі беларускага песеннага [[фальклёр]]у, яго арэальным і сацыялягічным аспэктам. Арганізатар музычна-этнаграфічных канцэртаў, падрыхтавала грампласьцінкі, у тым ліку „Музычны фальклёр [[Палесьсе|Беларускага Палесься]]“ (Гран-пры [[ЮНЭСКА]] 1988 г.), распрацоўвала праграмы аўдыёвізуальнай [[антрапалёгія|антрапалёгіі]] (сцэнары да 6 музычна-этнаграфічных фільмаў). == Фільмаграфія == Была сцэнарысткай і палявой рэжысэркай дакумэнтальных музычна-антрапалягічных кінафільмаў: * „Палескія калядкі“ ([[Беларусьфільм]], «Летапіс», 1972) * „Голоса веков“ (Беларусьфільм, «Летапіс», 1979) * „Память столетий“ (Беларусьфільм, «Летапіс», 1982) * „Крывыя вечары“ (Беларусьфільм, «Летапіс», 1993) * „Рух зямлі“ (Беларусьфільм, «Летапіс», 1999) == Асноўныя працы == * Песенная культура [[Палесьсе|Беларускага Палесься]] (1971) * Песьні беларускага Паазер’я (1981) * Каляндарна-песенная культура Беларусі: Вопыт сыстэмна-тыпалягічнага дасьледаваньня (1985) * Вясельле: Мелодыі (у суаўт., 1990) * Народна-песенная культура Беларусі ў агульнаславянскім кантэксьце: Да пытаньня параўнальных дасьледаваньняў на ўзроўні песенных сыстэмаў (1998) * Песьні Беларускага Падняпроўя (у суаўт., 1999) * Экология традиционной народно-музыкальной культуры (2011) == Літаратура == * {{Артыкул| аўтар = Гутарыла Аляксандра Захарэнка.| загаловак = Зінаіда Мажэйка: «Усё даецца з боем…» | спасылка = https://kamunikat.org/litaratura-i-mastatstva-gazeta-tvorchay-inteligentsyi-belarusi-30-4062-2000| мова = | выданьне =[[Літаратура і мастацтва]] | тып = газэта | год = 2000, 28 ліпеня | том = | нумар = 30 (4062) | старонкі = 11 | issn = | архіўная спасылка = | недасяжны}} * Мажэйка Зінаіда Якаўлеўна // Памяць. Орша і Аршанскі раён: гісторыка-дакументальная хроніка гарадоў і раёнаў Беларусі : у 2 кн. / рэдкал.: Г. П. Пашкоў [і інш.]. — Мн., 2000. — Кн. 2. — С. 435. * [https://web.archive.org/web/20150704223725/http://www.imef.basnet.by/pubkik.html Филиал «Институт искусствоведения, этнографии и фольклора имени Кондрата Крапивы» — Список публикаций сотрудников] * Мажэйка Зінаіда Якаўлеўна. Да 50-годдзя навуковай і творчай дзейнасці. — Мінск: Тэхналогія, 2013. 141 с. == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Вонкавыя спасылкі == * {{Спасылка | аўтар = Ліка Юр’ева. | прозьвішча = | імя = | аўтарlink = | суаўтары = | дата публікацыі = 5 листапада 2025 | url = https://budzma.org/news/zinaida-mazheyka.html | копія = | дата копіі = | загаловак = Зінаіда Мажэйка: першая беларуская прадзюсарка этнічнай музыкі | фармат = | назва праекту = | выдавец = «[[Будзьма беларусамі!]]» | дата доступу = | accessyear = | мова = | камэнтар = }} * [http://mvastracons.ru/?p=16063#more-16063 Ушла из жизни МАЖЭЙКА Зінаіда Якаўлеўна] {{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Мажэйка, Зінаіда}} [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў Воршы]] [[Катэгорыя:Беларускія музыказнаўцы]] [[Катэгорыя:Заслужаныя дзеячы мастацтваў Беларусі]] [[Катэгорыя:Дактары мастацтвазнаўства]] [[Катэгорыя:Ляўрэаты Дзяржаўнай прэміі Рэспублікі Беларусь]] 3uemhzpevsp94oc4bm0hhko981npgro 0 156653 2668981 2368556 2026-05-10T09:17:45Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2668981 wikitext text/x-wiki [[Файл:Lieber Augustin.JPG|міні|250пкс|Помнік Аўгустыну ў Вене]] {{Вонкавыя мэдыяфайлы | загаловак = O, du lieber Augustin | аўдыё1 = [http://ololo.fm/search/Oktoberfest/Oh,+Du+Lieber+Augustin# O, du lieber Augustin] }} '''Ах, мой мі́лы Аўгусты́н''' ({{мова-de|O, du lieber Augustin}}; сустракаюцца розначытаньні «Ah, du lieber Augustin», «O du lieber Augustin» і г. д.) — папулярная [[Аўстрыя|аўстрыйская]] народная песьня. Лічыцца, што яна была напісаная ў [[Вена|Вене]] падчас [[эпідэмія|эпідэміі]] [[чума|чумы]] [[1678]]—[[1679]] рр. Аўтарства гэтай песьні прыпісваецца нейкаму Аўгустыну Н. == Гісторыя ўзьнікненьня == Паводле існай легенды, Аўгустын Н., які жыў у [[Вена|Вене]], быў сьпяваком, вядомым таксама сваім [[Алькагалізм|прыхільнасьцю да алькаголю]]. Аднойчы Аўгустын выйшаў уначы з карчмы ў стане моцнага ап’яненьня й зваліўся ў яму, куды скідалі падрыхтаваныя для [[Пахаваньне|пахаваньня]] [[труп]]ы памерлых ад чумы гараджанаў. У яме Аўгустын і заснуў. Раніцай, прачнуўшыся, ён выбраўся зь ямы. Дзякуючы «ўнутранай дэзінфэкцыі» ён умудрыўся ня толькі не захварэць на чуму, але нават не падхапіць катару. Паводле іншай вэрсіі, прачнуўшыся, Аўгустын спалохаўся, стаў клікаць на дапамогу і, каб даказаць гараджанам сваю прыналежнасьць да сьвету жывых, стаў сьпяваць песьні. Па іроніі лёсу, Аўгустын памёр [[11 сакавіка]] [[1685 год|1685 року]] ад [[Ап’яненьне|атручваньня алькаголем]] ва ўзросьце 35 рокаў<ref>[https://web.archive.org/web/20090503214927/http://www.vilavi.ru/pes/150606/150606.shtml Старая-старая казка. «Ах, мой мілы Аўгустын…»]</ref>, пра што сьведчыць запіс у царкоўнай кнізе<ref>[http://www.augustin.ws/ www.augustin.ws]</ref>. Упершыню словы песьні «O, Du Lieber Augustin» былі надрукаваныя ў [[1788 год|1788 року]]<ref>James J. Fuld's «The Book of World-Famous Music: Classical, Popular, and Folk». Dover, 1966/1995.</ref>. У Вене, недалёка ад меркаванага месца пахаваньня Аўгустына, на скрыжаваньні вуліцаў Нойштыфтгасэ ({{мова-de|Neustiftgasse|скарочана}}) і Келермангасэ ({{мова-de|Kellermanngasse|скарочана}}) у [[1908]] року яму ўсталяваны [[помнік]]-[[фантан]] (аўтар — доктар Карл Люгэр)<ref>[http://www.werbeka.com/wien/sagen/augustin.htm Der liebe Augustin]</ref>. == Тэкст == [[Файл:Ach Du Lieber Augustin.jpg|міні|350пкс|«Ach Du Lieber Augustin». Ноты для [[губная гармоніка|губной гармонікі]]]] {|class="toccolours" cellpadding="10" rules="cols" ![[Нямецкая мова|Арыгінальны тэкст]]!![[Беларуская мова|Даслоўны беларускі пераклад]]!!Беларускі пераклад{{Заўвага|Пераклад далёкі ад зьместу арыгіналу, але больш дакладна перадае сэнс тэксту.}} |- | <poem>O, du lieber Augustin, Augustin, Augustin, O, du lieber Augustin, Alles ist hin. Geld ist weg, Mensch (Mad'l) ist weg, Alles weg, Augustin. O, du lieber Augustin, Alles ist hin. Rock ist weg, Stock ist weg, Augustin liegt im Dreck, O, du lieber Augustin, Alles ist hin. Und selbst das reiche Wien, Hin ist’s wie Augustin; Weint mit mir im gleichen Sinn, Alles ist hin! Jeder Tag war ein Fest, Und was jetzt? Pest, die Pest! Nur ein gro?' Leichenfest, Das ist der Rest. Augustin, Augustin, Leg' nur ins Grab dich hin! Oh, du lieber Augustin, Alles ist hin!</poem> | <poem>Ах, дарагі ты Аўгустыне, Аўгустыне, Аўгустыне, Ах, дарагі ты Аўгустыне, Усё зьнікла. Грошы зьніклі, чалавек (дзяўчына) зьнік(ла), Усё зьнікла, Аўгустыне! Ах, дарагі ты Аўгустыне, Усё зьнікла. Адзёжы няма, сям'і больш няма, Аўгустын ляжыць у брудзе. Ах, дарагі ты Аўгустыне, Усё зьнікла. І нават багатая Вена Зьнікла, як і Аўгустын; Плачце са мною разам, Усё зьнікла! Кожны дзень быў сьвятам, І што зараз? Чума, адна чума! Толькі вялікія пахаваньні, Вось і ўсё. Аўгустыне, Аўгустыне, Карацей, кладзіся ў магілу! Ах, дарагі ты Аўгустыне, Усё зьнікла!</poem> | <poem>О мой мілы Аўгустыне, Аўгустыне, Аўгустыне, О мой мілы Аўгустын, усё Зьнікла, як дым! Скончыліся грошы, каханая зьнікла! О мой мілы Аўгустын, Нічога няма! Зьнікла адзёжа, зьнік гаманец, Аўгустын у бруд упаў! О мой мілы Аўгустыне, Сьвет увесь прапаў! Вена памірае, Як той Аўгустын; Плача, як усе, Зьнікла, як дым! Сьвята было ў нас, Цяпер ужо няма. Толькі вялікія пахаваньні, Бо ўсюды чума. Аўгустыне, Аўгустыне, Аўгустыен, Магілу знайшоў! О мой мілы Аўгустыне, сьвет Прахам пайшоў!</poem> |} == Культурны ўплыў == [[Файл:Plague Column in Vienna.jpg|міні|250пкс|Чумны слуп у Вене]] * У [[Вена|Вене]] шэраг піцейных установаў і гатэляў носяць назву «Мілы Аўгустын». * Мэлёдыю песьні гуляе чароўны збанок у казцы [[Ганс Крыстыян Андэрсэн|Г. К. Андэрсэна]] «Сьвінапас». * З [[1770]] року мэлёдыю песьні вызвоньвалі куранты [[Спаская вежа|Спаскай Вежы]] [[Крэмль|Маскоўскага Крамлю]]. Цікаўна, што ў 1770 годзе ў Маскве пачалася эпідэмія чумы, якая дасягнулая свайго апагею да [[1771]] року<ref>[https://web.archive.org/web/20090609074015/http://www.it-med.ru/library/ch/chuma_1.htm Чума]</ref>. * У [[1905]] року [[Густаў Майрынк]] выдаваў у Вене часопіс «Мілы Аўгустын». * Першае згадваньне «Аўгустына» ў [[кінэматограф|кіно]] належыць да [[1922]] року, калі выйшаў [[Аўстрыя|аўстрыйскі]] фільм «Oh, du lieber Augustin» (рэж. Г. К. Брэслаўэр) * У [[1940]] року ў [[Нямеччына|Нямеччыне]] выйшаў фільм «''Der liebe Augustin''» Вэрнэра Іма паводле раману Горста Гэйсьлера. Галоўную ролю выканаў Паўль Гербігэр. У [[1960]] року Рольфам Тыле быў зьняты яго рэмэйк «''Der liebe Augustin''». * У грамзапісы [[Леанід Уцёсаў|Леаніда Ўцёсава]] [[1943]] року «Песенка пра нацыстаў» («З Бэрлінскага кічману…») (Ф. Кэльман (М. Фэркельман) — І. Фрадкін) ва ўступе скарыстаны матыў песьні «O, du lieber Augustin». == Факты == * Літара «N» замест прозьвішча Аўгустына — вынік дзейнасьці царкоўнай бюракратыі. Паводле прынятага парадку афармленьня памерлых, у царкоўных кнігах абавязкова павінныя былі быць запісаныя імя і прозьвішча нябожчыка. Калі ж прозьвішча па якім-небудзь чыньніку была невядомае, замест яе запісвалася лацінская «N» ({{мова-de|namenlos|скарочана}} — «безыменны»). == Заўвагі == {{Заўвагі}} == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Вонкавыя спасылкі == * [http://www.singenundspielen.de/id261.htm Oh du lieber Augustin] * [http://ingeb.org/Lieder/achdulie.html Песьня і яе пераклады] * [http://www.jamendo.com/en/track/451206/augustin%20 The Racoons — Augustin]{{Недаступная спасылка|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [https://web.archive.org/web/20090202172256/http://deutsches.narod.ru/text2/o_du_lieber_augustin.htm Скарочаны, поўны тэкст песьні і музычныя ўрыўкі.] * [http://www.youtube.com/watch?v=p_SxPYhB_Bw «Ach Du Lieber Augustin»: Сола на губной гармоніцы на Youtube] * [http://espanol.video.yahoo.com/watch/5033759/13382780 Выкананьне «Ach Du Lieber Augustin»]{{Недаступная спасылка|date=January 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} [[Катэгорыя:Нямецкая музыка]] [[Катэгорыя:Вена]] gwacd6nxq9ednddtl7z200ay7sjiq08 0 163403 2668942 2630483 2026-05-10T03:49:45Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2668942 wikitext text/x-wiki {{Футбаліст}} '''Андзі Нахар''' ({{мова-es|Andy Najar}}; {{Н}} 16 сакавіка 1993 году, [[Чалютэка]], [[Гандурас]]) — [[гандурас]]кі футбаліст, абаронца клюбу «[[Нэшвіл (футбольны клюб)|Нэшвіл]]» з [[МЛС]] і [[Зборная Гандурасу па футболе|нацыянальнай зборнай Гандурасу]]. == Кар’ера == Нарадзіўся ў Гандурасе, аднак у 13-гадовым узросьце разам зь сям’ёй зьехаў у ЗША, дзе і пачаў займацца футболам. У 2008 годзе далучыўся да акадэміі клюбу «[[Дзі Сі Юнайтэд Вашынгтон|Дзі Сі Юнайтэд]]», за які дэбютаваў у 2010 годзе. 7 студзеня 2013 году перайшоў у табар бэльгійскага «[[Андэрлехт Брусэль|Андэрлехту]]». Аднак дэбютаваў толькі 2 жніўня ў матчы супраць «[[Сэркль Бруге]]». Андзі меў магчымасьць выступаць за [[Зборная ЗША па футболе|зборную ЗША]], аднак абраў выступы за [[Зборная Гандурасу па футболе|зборную Гандурасу]]. Дэбют гульца прыпаў на 3 верасьня 2011 году на матч супраць [[Зборная Калюмбіі па футболе|зборнай Калюмбіі]]<ref>[http://www.blackandredunited.com/2011/9/3/2401781/dc-united-international-round-up-andy-najar-debuts-honduras-bill-hamid-chris-pontius-usmnt D.C. United International Round-Up: Andy Najar Debuts For Honduras]{{Недаступная спасылка|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. Black and Red United</ref>. == Дасягненьні == '''«Андэрлехт»''': * [[Чэмпіянат Бэльгіі па футболе|Чэмпіён Бэльгіі]]: 2013, 2014, 2017 * Уладальнік [[Кубак Бэльгіі па футболе|Кубка Бэльгіі]]: 2013, 2014 == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Вонкавыя спасылкі == * {{Transfermarkt}} * [http://www.national-football-teams.com/player/44931.html Статыстыка] на National Football Teams {{Навігацыйная група |назоў = Нахар у складзе [[Зборная Гандурасу па футболе|зборнай Гандурасу]] на [[Чэмпіянат сьвету па футболе|чэмпіянатах сьвету]], [[Залаты кубак КОНКАКАФ|Залатых кубках КОНКАКАФ]] |стыль_назова = background-color: {{Колер|Гандурас}}; |Гандурас на ЗК КОНКАКАФ-2013 |Гандурас на ЧС-2014 |Гандурас на ЗК КОНКАКАФ-2015 }} {{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Нахар, Андзі}} [[Катэгорыя:Гандураскія футбалісты]] [[Катэгорыя:Гандураскія футбалісты і футбалісткі на Алімпійскіх гульнях]] [[Катэгорыя:Футбалісты і футбалісткі на летніх Алімпійскіх гульнях 2012 году]] em8q9o437z9dfsvdi8ohfrumqcvuqcs 0 180184 2668925 2609830 2026-05-09T19:51:49Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2668925 wikitext text/x-wiki '''[[Адукацыя|Адука́цыя]] ў Беларусі''' ([[Асьвета|асьве́та]] ў Белару́сі) — навучаньне і выхаваньне ў Беларусі ў зацікаўленасьцях навучэнцаў, накіраваныя на засваеньне імі [[Веды|ведаў]], уменьняў і навыкаў. Паводле 12-га артыкула Кодэксу Рэспублікі Беларусь «Аб адукацыі» ад 23 студзеня 2011 году, асноўная [[адукацыя]] ў Рэспубліцы Беларусь улучае ў сябе 6 узроўняў: дашкольную, агульную сярэднюю, [[Прафэсійна-тэхнічная адукацыя|прафэсійна-тэхнічную]], сярэднюю спэцыяльную, вышэйшую і пасьляўнівэрсытэцкую адукацыю. Дадатковая асьвета падзяляецца на 2 віды: для дзяцей і моладзі і для дарослых. Адмысловае (спэцыяльнае) навучаньне прызначаецца для людзей зь цялеснымі і душэўнымі парушэньнямі зь іх улікам і для іх выпраўленьня і ажыцьцяўляецца на дашкольным і агульным сярэднім узроўнях. Паводле 17-га артыкула Кодэксу «Аб адукацыі», «Профілі адукацыі, напрамкі адукацыі, спэцыяльнасьці, напрамкі спэцыяльнасцяў, спэцыялізацыі вызначаюцца ў адпаведнасьці з Агульнадзяржаўным клясыфікатарам Рэспублікі Беларусь „Спэцыяльнасьці і кваліфікацыі“» (АКРБ 011—2009), зацьверджаным Пастановай [[Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь]] ад 2 чэрвеня 2009 году № 36 для прафэсійна-тэхнічнай, сярэдняй спэцыяльнай і вышэйшай асьветы. Тым часам «Адукацыйныя праграмы пасляўнівэрсытэцкай адукацыі рэалізуюцца па спэцыяльнасьцях, якія адпавядаюць намэнклятуры спэцыяльнасьцяў навуковых работнікаў Рэспублікі Беларусь, якая зацьвярджаецца [[Найвышэйшая атэстацыйная камісія Рэспублікі Беларусь|Найвышэйшай атэстацыйнай камісіяй Рэспублікі Беларусь]]»<ref name="к">{{Навіна|аўтар=А.Лукашэнка|загаловак=Кодэкс Рэспублікі Беларусь «Аб адукацыі» ад 23 студзеня 2011 году № 243-З|спасылка=http://www.pravo.by/document/?guid=3871&p0=hk1100243|выдавец=Нацыянальны прававы інтэрнэт-партал Рэспублікі Беларусь|мова=ru|дата публікацыі=17 студзеня 2014|копія=http://etalonline.by/?type=text&regnum=Hk1100243#load_text_none_1_|дата копіі=17 студзеня 2014|дата доступу=1 сакавіка 2017}}</ref>. == Віды == * ''Вочная''. Прадугледжвае пастаянны асабісты ўдзел навучэнца ў занятках і атэстацыі. ** Дзённая. Атрыманьне асьветы ёсьць асноўным заняткам навучэнца. ** Вечаровая. Асьвета спалучаецца зь іншым відам занятасьці. * ''Завочная''. Прадугледжвае самастойнае засвойваньне зьместу адукацыйнай праграмы і асабісты ўдзел толькі ў іспытах. ** Дыстанцыйная. Пераважна з выкарыстаньнем [[Інфармацыйныя тэхналёгіі|інфармацыйна-камунікацыйных тэхналёгіяў]] (праз сродкі [[Сувязь (тэхніка)|сувязі]]). * ''Сушукальніцтва''. Самастойнае засвойваньне зьместу адукацыйнай праграмы і асабісты ўдзел толькі ў іспытах пры пасьляўнівэрсытэцкай адукацыі<ref name="к"/>. == Установы == Паводле 19-га артыкула Кодэксу «Аб адукацыі», установы асьветы падзяляюцца на 12 відаў: 1) дашкольнай адукацыі, 2) агульнай сярэдняй, 3) [[Прафэсійна-тэхнічная адукацыя|прафэсійна-тэхнічнай]], 4) сярэдняй спэцыяльнай, 5) [[Вышэйшая навучальная ўстанова|вышэйшай]], 6) спэцыяльнай адукацыі, 7) дадатковай адукацыі дзяцей і моладзі, 8) дадатковай адукацыі дарослых, 9) выхаваўча-аздараўленчая ўстанова адукацыі, 10) сацыяльна-пэдадагічная ўстанова, 11) спэцыяльная навучальна-выхаваўчая ўстанова, 12) спэцыяльная лекавальна-выхаваўчая ўстанова. 8 з 12 відаў зьяўляюцца навучальнымі ўстановамі (2—6, 8, 11—12). [[Савет міністраў Рэспублікі Беларусь|Урад Рэспублікі Беларусь]] зацьвярджае Ўставу на від установы асьветы. [[Прэзыдэнт Беларусі]] зацьвярджае Ўставы на кадэцкую і сувораўскую вучэльні. [[Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь]] зацьвярджае Ўставу на адасобленае падразьдзяленьне ўстановы асьветы<ref name="к"/>. Таксама прадугледжваецца, што «толькі дзяржаўнымі» могуць быць: «Установы адукацыі, якія ажыцьцяўляюць падрыхтоўку кадраў па спэцыяльнасьцях для [[Узброеныя сілы Рэспублікі Беларусь|Узброеных сілаў Рэспублікі Беларусь]], іншых войскаў і воінскіх фармаваньняў Рэспублікі Беларусь, органаў унутраных спраў Рэспублікі Беларусь, [[Сьледчы камітэт Рэспублікі Беларусь|Сьледчага камітэта Рэспублікі Беларусь]], Дзяржаўнага камітэта судовых экспэртызаў Рэспублікі Беларусь, органаў фінансавых рассьледаваньняў [[Камітэт дзяржаўнага кантролю Рэспублікі Беларусь|Камітэта дзяржаўнага кантролю Рэспублікі Беларусь]], органаў і [[Міністэрства па надзвычайных сытуацыях Рэспублікі Беларусь|падразьдзяленьняў па надзвычайных сытуацыях Рэспублікі Беларусь]], грамадзянскай авіяцыі, спэцыялізаваныя ліцэі, сувораўскія вучэльні, кадэцкія вучэльні, сярэднія школы і прафэсійна-тэхнічныя вучэльні, якія знаходзяцца на тэрыторыі папраўчых установаў крымінальна-выканаўчай сыстэмы [[Міністэрства ўнутраных справаў Рэспублікі Беларусь]], рэспубліканскіх унітарных вытворчых прадпрыемстваў Дэпартамэнта выкананьня пакараньняў Міністэрства ўнутраных справаў Рэспублікі Беларусь, лекавальна-працоўных прафілякторыяў Міністэрства ўнутраных справаў Рэспублікі Беларусь, спэцыяльныя навучальна-выхаваўчыя ўстановы і спэцыяльныя лекавальна-выхаваўчыя ўстановы»<ref name="к"/>. 18 ліпеня 2011 году Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь ухваліла Пастанову № 84 «Аб зацьвярджэньні Палажэньня аб савеце ўстановы адукацыі», паводле якога «Колькасны склад савета ўтвараецца ў наступнай прапорцыі: * ''25% — прадстаўнікі навучэнцаў установы адукацыі, іх законных прадстаўнікоў''; * 75% — прадстаўнікі кіраўнікоў структурных падразьдзяленьняў установаў адукацыі, пэдагагічных і іншых работнікаў установы адукацыі, мясцовых [[Выканаўчая ўлада|выканаўчых]] і распарадчых органаў, іншых дзяржаўных органаў, арганізацыяў-заказчыкаў кадраў, [[Грамадзкае аб’яднаньне|грамадзкіх аб’яднаньняў]]»<ref>{{Артыкул|аўтар=[[Сяргей Маскевіч]].|загаловак=Пастанова Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь ад 18 ліпеня 2011 г. № 84 «Аб зацьвярджэньні Палажэньня аб савеце ўстановы адукацыі»|спасылка=http://edu.gov.by/doc-3251183|мова=ru|выданьне=Нацыянальны рэестар прававых актаў Рэспублікі Беларусь|тып=|год=2011|нумар=[http://www.pravo.by/pdf/2011-95/2011-95 (033-055).pdf 95]|старонкі=50-54|issn=}}</ref>. Аднак на студзень 2014 г. адзначалася парушэньне ўмовы пра 25%-ае прадстаўніцтва навучэнцаў у саветах ВНУ Беларусі<ref name="ч"/>. == Навучэнцы == Паводле 30-га артыкула Кодэксу «Аб адукацыі», налічвалася 10 відаў навучэнцаў. * ''Выхаванец''. Засвойвае дашкольную асьвету, у тым ліку спэцыяльную. * ''Вучань''. Атрымлівае агульную сярэднюю (у тым ліку спэцыяльную), [[Прафэсійна-тэхнічная адукацыя|прафэсійна-тэхнічную]] або сярэднюю спэцыяльную асьвету, ці дадатковую асьвету для дзяцей і моладзі. * ''Курсант''. Атрымальнік сярэдняй спэцыяльнай або 1-й вышэйшай асьветы па спэцыяльнасьці для [[Узброеныя сілы Рэспублікі Беларусь|Ўзброеных сілаў Рэспублікі Беларусь]], іншых войскаў і воінскіх фармаваньняў Рэспублікі Беларусь, органаў унутраных спраў Рэспублікі Беларусь, Сьледчага камітэта Рэспублікі Беларусь, Дзяржаўнага камітэта судовых экспэртызаў Рэспублікі Беларусь, органаў фінансавых рассьледаваньняў [[Камітэт дзяржаўнага кантролю Рэспублікі Беларусь|Камітэта дзяржаўнага кантролю Рэспублікі Беларусь]], органаў і [[Міністэрства па надзвычайных сытуацыях Рэспублікі Беларусь|падразьдзяленьняў па надзвычайных сытуацыях Рэспублікі Беларусь]] і грамадзянскай авіяцыі. * ''[[Студэнт]]''. Засвойвае вышэйшую асьвету. * ''Стажор''. Праходзіць стажаваньне ў якасьці адмыслоўца. * ''Магістрант''. Студэнт на 2-й ступені вышэйшай асьветы. * ''Слухач''. Вайсковы [[афіцэр]] або шараговец невайсковага ведамства, які атрымлівае 1-ю вышэйшую асьвету па профілі «[[ахова здароўя]]», вышэйшую адукацыю 2-й ступені або наступную вышэйшую асьвету па спэцыяльнасьці для Ўзброеных сілаў Рэспублікі Беларусь, іншых войскаў і воінскіх фармаваньняў Рэспублікі Беларусь, органаў унутраных спраў Рэспублікі Беларусь, Сьледчага камітэта Рэспублікі Беларусь, Дзяржаўнага камітэта судовых экспэртызаў Рэспублікі Беларусь, органаў фінансавых рассьледаваньняў Камітэта дзяржаўнага кантролю Рэспублікі Беларусь, органаў і падразьдзяленьняў па надзвычайных сытуацыях Рэспублікі Беларусь. Таксама чыноўнік, які атрымлівае вышэйшую асьвету 1-й ступені ў [[Акадэмія кіраваньня пры прэзыдэнце Рэспублікі Беларусь|Акадэміі кіраваньня пры прэзыдэнце Рэспублікі Беларусь]]. Атрымальнік дадатковай асьветы для дарослых. * ''Асьпірант'' ([[ад’юнкт]]). Засвойвае асьвету ў асьпірантуры (ад’юнктуры) для атрыманьня навуковай кваліфікацыі «дасьледнік». * ''Сушукальнік''. Засвойвае пасьляўнівэрсытэцкую асьвету ў выглядзе сушукальніцтва. * ''Дактарант''. Атрымальнік асьветы ў [[Дактарантура|дактарантуры]] ў дзённым выглядзе<ref name="к"/>. == Падручнікі і стыпэндыя == Паводле 39-га артыкула Кодэксу «Аб адукацыі» 2011 году, Урад Рэспублікі Беларусь устанаўлівае памер і парадак аплаты за карыстаньне падручнікамі падчас дашкольнай і агульнай сярэдняй асьветы. Установы [[Прафэсійна-тэхнічная адукацыя|прафэсійна-тэхнічнай]], сярэдняй спэцыяльнай і вышэйшай асьветы закладаюць плату за падручнікі ў цану навучаньня. 42-і артыкул Кодэксу «Аб адукацыі» прадугледжваў [[Стыпэндыя|стыпэндыю]] для падтрымкі «пасьпяховых навучэнцаў у дзённай форме» навучаньня пры атрыманьні прафэсійна-тэхнічнай, сярэдняй спэцыяльнай, вышэйшай і пасьляўнівэрсытэцкай асьветы. Стыпэндыі падзяляюцца на 8 відаў. * ''Навучальная''. Па выніках навучаньня ў паўгодзьдзі. * ''Асьпіранцкая'' (дактаранцкая). Падчас дзённага навучаньня. * ''Сацыяльная''. Прызначаецца пры адсутнасьці навучальнай дзецям-сіротам, [[інвалід]]ам, [[Цяжарнасьць|цяжарным]] жанчынам, [[бацька]]м непаўналетніх дзяцей і хворым на [[сухоты]]. * ''Прэзыдэнцкая''. Пры выдатнай пасьпяховасьці цягам усяго навучаньня, выніковасьці навуковага [[Дасьледаваньне|дасьледаваньня]] і творчасьці. * ''Спэцыяльная''. Выплочваецца вэтэранам. * ''Імянная''. Прысьвячаецца азначанай постаці ў адмысловай галіне. Надаецца за высокую выніковасьць у навучаньні і дасьледаваньні. * ''Пэрсанальная''. Надаецца радай [[ВНУ]] за пасьпяховую распрацоўку. * ''Кіраўнічая''. Выплочваецца чыноўнікам падчас дзённага навучаньня ў [[Акадэмія кіраваньня пры прэзыдэнце Рэспублікі Беларусь|Акадэміі кіраваньня пры прэзыдэнце Рэспублікі Беларусь]]<ref name="к"/>. == Дамовы і разьмеркаваньне == У 59-м артыкуле Кодэксу «Аб адукацыі» 2011 году налічваецца 18 відаў дамовы пра [[Прафэсійна-тэхнічная адукацыя|прафэсійна-тэхнічную]], сярэднюю спэцыяльную, вышэйшую і пасьляўнівэрсытэцкую адукацыю. [[Дамова]] можа ажыцьцяўляцца трыма спосабамі: «на платнай аснове», «за кошт сродкаў рэспубліканскага (мясцовага) [[бюджэт]]у» або «мэтава». Асьвета паводле дамовы можа прадугледжваць: платныя паслугі ў вобласьці асьветы; стажаваньне кіраўніка або адмыслоўца; прафэсійную падрыхтоўку работніка або службоўца; павышэньне кваліфікацыі работніка, службоўца або кіраўніка; перападрыхтоўку работніка, службоўца або кіраўніка; падрыхтоўку адмыслоўца, работніка або службоўца, у тым ліку мэтавую, ці навукоўца (дасьледніка). Паводле 83-га артыкула, пасьля атрыманьня сярэдняй спэцыяльнай асьветы і вышэйшай асьветы 1-й і 2-й ступеняў «за кошт сродкаў рэспубліканскага і мясцовых бюджэтаў» на выпускніка накладаецца 2-гадовы «тэрмін абавязковай працы па разьмеркаваньні», «якое ажыцьцяўляецца дзяржаўнай установай адукацыі». У выпадку прафэсійна-тэхнічнай асьветы такі тэрмін складае 1 год адпрацоўкі. Паводле 84-га артыкула, «Тэрмін абавязковай працы пры накіраваньні на працу для выпускнікоў, якія атрымалі пасьляўнівэрсытэцкую адукацыю 1-й прыступкі (асьпірантура) за кошт сродкаў рэспубліканскага бюджэту, усталёўваецца 2 гады, для выпускнікоў, якія атрымалі пасьляўнівэрсытэцкую адукацыю 2-й прыступкі (дактарантура) за кошт сродкаў рэспубліканскага бюджэту, — 1 год»<ref name="к"/>. == Узроўні == На 2016 год 99,7% дарослага [[насельніцтва Беларусі]] (старэй за 18 гадоў) былі [[Пісьменнасьць|пісьменнымі]]. Ахоп базавай (9 клясаў), агульнай сярэдняй і прафэсійнай асьветай складаў 98% занятага насельніцтва краіны<ref>{{Навіна|аўтар=|загаловак=Сыстэма адукацыі|спасылка=http://edu.gov.by/be/page-22051|выдавец=[[Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь]]|дата публікацыі=2016|дата доступу=3 сакавіка 2017}}</ref>. У больш як 8000 установаў асьветы налічвалася больш за 3 млн навучэнцаў (1/3 насельніцтва) і каля 430 000 выкладнікаў, выхавальнікаў і настаўнікаў (7 навучэнцаў на 1). З 2002/2003 навучальнага году ўвялі 10-бальны парадак адзнакі ведаў у сярэдніх школах, прафэсійна-тэхнічных, сярэдніх спэцыяльных і [[Вышэйшая навучальная ўстанова|вышэйшых навучальных установах]] замест 5-бальнага<ref name="п">{{Навіна|аўтар=|загаловак=Школьная і дашкольная адукацыя|спасылка=http://president.gov.by/by/school_by/|выдавец=Прэс-служба прэзыдэнта Рэспублікі Беларусь|дата публікацыі=2016|дата доступу=3 сакавіка 2017}}</ref>. Паводле 90-га артыкула Кодэксу «Аб адукацыі» 2011 году, «Пры атрыманьні прафэсійна-тэхнічнай, сярэдняй спэцыяльнай і вышэйшай адукацыі вывучэньне беларускай мовы навучэнцамі, за выключэньнем асобных катэгорыяў асобаў з асаблівасьцямі псыха-фізычнага разьвіцьця, вызначаных Міністэрствам адукацыі Рэспублікі Беларусь, зьяўляецца абавязковым»<ref name="к"/>. === Дашкольны === На 2016 год дашкольная асьвета была 1-м узроўнем асьветы, прызначаным для дзяцей ва ўзросьце ад 2 месяцаў да 6 гадоў. Ажыцьцяўлялася ў [[Ясьлі|ясьлях]], [[Дзіцячы сад|дзіцячых садах]] і дашкольных асяродках разьвіцьця дзяцей. Улучала догляд, [[выхаваньне]], навучаньне і аздараўленьне. Ахоп дашкольнай асьветай складаў 28% для дзяцей ва ўзросьце да 3 гадоў і 93,3% — ад 3 да 6 гадоў, у тым ліку ў сельскай мясцовасьці — 68,7%<ref name="п"/>. Ахоп дзяцей 5-гадовага ўзросту падрыхтоўкай да школы быў поўным. У 3951 установе дашкольнай асьветы (ясьлі, ясьлі-сады, дзіцячы сады, санаторныя ясьлі-сады і дзіцячыя ясьлі сады, спэцыяльныя [[дашкольныя ўстановы]] і дашкольныя асяродкі разьвіцьця дзяцей) 55,6 тыс. выхавальнікаў даглядалі 409,8 тыс. дзяцей раньняга і дашкольнага ўзросту (1 выхавальнік на 8 дзяцей). На запыт бацькоў ва ўстановах дашкольнай адукацыі працавалі групы на платнай аснове<ref>{{Навіна|аўтар=|загаловак=Дашкольная адукацыя|спасылка=http://edu.gov.by/be/page-25841|выдавец=Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь|дата публікацыі=2016|дата доступу=3 сакавіка 2017}}</ref>. === Агульны сярэдні === На 2016 год агульная сярэдняя асьвета зьяўлялася 2-м узроўнем асноўнай асьветы, пачыналася з 6 гадоў і была абавязковай да 9-й клясы (агульная базавая асьвета). Прадугледжвала авалодваньне асновамі [[Навука|навук]], [[Афіцыйная мова|дзяржаўнымі мовамі]] Рэспублікі Беларусь ([[Беларуская мова|беларускай]] і [[Расейская мова|расейскай]]), навыкамі працаўладкаваньня і падрыхтоўку да працягу асьветы. Сканчэньне базавай школы (9 клясаў) давала права працягнуць навучаньне ў [[каледж]]ы, [[Ліцэй|ліцэі]] і прафэсійна-тэхнічнай вучэльні, дзе сярэдняя асьвета спалучаецца з прафэсійнай падрыхтоўкай. Пры жаданьні атрыманьне агульнай сярэднай асьветы дапускалася і ў школе. Пасьведчаньне (атэстат) аб агульнай сярэдняй адукацыі дае права на паступленьне ў [[Вышэйшая навучальная ўстанова|вышэйшую навучальную ўстанову]]<ref name="п"/>. Агульная сярэдняя асьвета ўлучае 3 прыступкі (ступені): 1) пачатковая (1—4 клясы); 2) базавая (5—9 клясы); 3) сярэдняя (10—11 клясы; у вечаровых школах і клясах 10—12 клясы). Агульная базавая асьвета складаецца з 1-й і 2-й ступеняў агульнай сярэдняй асьветы. Абедзьве дзяржаўныя мовы (беларуская і расейская) зьяўляліся абавязкоымі для вывучэньня разам з адной замежнай — [[Ангельская мова|ангельскай]], [[Гішпанская мова|гішпанскай]], [[Кітайская мова|кітайскай]], [[Нямецкая мова|нямецкай]] або [[Француская мова|францускай]]. Вучні зь ліку [[Летувісы|летувіскай]], [[Палякі|польскай]] і [[Украінцы|ўкраінскай]] этнічных меншасьцяў таксама вывучалі [[Родная мова|родную мову]], [[Культура|культуру]] і [[Звычай|звычаі]] сваёй [[Народнасьць|народнасьці]]. Разам з абавязковымі прадметамі навучальны плян прадугледжвае факультатыўныя заняткі на жаданьне вучняў у групах па 3—5 чалавек<ref name="ш">{{Навіна|аўтар=|загаловак=Агульная сярэдняя адукацыя|спасылка=http://edu.gov.by/be/page-25851|выдавец=Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь|дата публікацыі=2016|дата доступу=3 сакавіка 2017}}</ref>. У 2015/2016 навучальным годзе 958,8 тыс. вучняў навучаліся ў 3038 школах, у тым ліку ў 212 [[гімназія]]х (7%) і 29 агульнаадукацыйных ліцэях (1%) з асвойваньнем навучальнай праграмы на павышаным узроўні. З 2015/2016 нав. г. на 3-й ступені агульнай сярэдняй асьветы (10—11 клясы) увялі профільнае навучаньне. У выніку з 1 верасьня 2015 г. у 1118 установах агульнай сярэдняй асьветы (36,8%) адчынілі 10-я профільныя клясы. Каля 29 000 вучняў 10-х клясаў (1/3) сталі вывучаць навучальныя прадметы на павышаным узроўні. З 2015/2016 нав. г. дзейнічалі 103 профільныя клясы [[Пэдагогіка|пэдагагічнай]] накіраванасьці, дзе 1220 вучняў засвойвалі навучальныя прадметы на павышаным узроўні. З 2016 г. вярнулі навучальны прадмет «Асновы бясьпекі жыцьцядзейнасьці»<ref name="ш"/>. === Прафэсійна-тэхнічны === Прафэсійна-тэхнічная асьвета ўтварала 3-і ўзровень асноўнай асьветы, які прадугледжваў атрыманьне адмысловай практычнай і тэарэтычнай падрыхтоўкі з прысваеньнем кваліфікацыі работніка або службоўца. На 2016 год больш за 100 000 вучняў праходзілі падрыхтоўку ў 219 установах прафэсійна-тэхнічнай асьветы па 102 навучальных спэцыяльнасьцях, якія ўлучалі 430 [[прафэсія]]ў. Больш за 90% вучэльняў былі шматпрофільнымі. 1/4 выпускнікоў мела падрыхтоўку з павышаным узроўнем кваліфікацыі. Больш за 96% залічаных вучняў навучаліся на падставе дамоваў з установамі-заказчыкамі кадраў<ref>{{Навіна|аўтар=|загаловак=Прафэсійна-тэхнічная адукацыя|спасылка=http://edu.gov.by/be/page-25891|выдавец=Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь|дата публікацыі=2016|дата доступу=3 сакавіка 2017}}</ref>. === Сярэдні спэцыяльны === [[Сярэдняя спэцыяльная асьвета]] ёсьць 4-м узроўнем асьветы, які дае практычную і тэарэтычную падрыхтоўку з прысваеньнем кваліфікацыі адмыслоўца і работніка. Згодна са 188-м артыкулам Кодэксу «Аб адукацыі» 2011 году магла ажыцьцяўцца, як у ССНУ, так і ў каледжах мастацтваў і вучэльнях алімпійскага рэзэрву. Паводле 190-га артыкула, «Тэрмін атрыманьня сярэдняй спэцыяльнай адукацыі ў дзённай форме атрыманьня адукацыі складае: на аснове агульнай базавай адукацыі — ад 3-х да 4-х гадоў». Пасьведчаньне (атэстат) аб сярэдняй спэцыяльнай адукацыі дае права на паступленьне ў [[Вышэйшая навучальная ўстанова|вышэйшую навучальную ўстанову]]<ref name="п"/>. === Вышэйшы === [[Файл:BSU Physics Faculty.jpg|thumb|[[Фізычны факультэт БДУ]]]] На 2016 год усе дзяржаўныя і ''[[Прыватная ўласнасьць|прыватныя]]'' ўстановы [[Вышэйшая адукацыя|вышэйшай адукацыі]] падпарадкоўваліся [[Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь|Міністэрству адукацыі Рэспублікі Беларусь]]. Залічэньне ў [[ВНУ]] ажыцьцяўлялі па конкурсе на аснове вынікаў [[Цэнтралізаванае тэставаньне|цэнтралізаванага тэставаньня]]. Існавала 5 відаў ВНУ: клясычны [[унівэрсытэт|ўнівэрсытэт]], профільны ўнівэрсытэт, [[акадэмія]], інстытут і вышэйшы каледж. У траўні 2015 году ўрад Беларусі стаў удзельнікам [[Балёнскі працэс|Балёнскага працэсу]] ў выглядзе Эўрапейскай прасторы вышэйшай адукацыі паводле [[Лісабон]]скага пагадненьня «Аб прызнаньні кваліфікацыяў датычна вышэйшай адукацыі ў Эўрапейскім рэгіёне» ад 11 красавіка 1997 году<ref name="у">{{Навіна|аўтар=|загаловак=Вышэйшыя навучальныя ўстановы|спасылка=http://president.gov.by/by/university_by/|выдавец=Прэс-служба прэзыдэнта Рэспублікі Беларусь|дата публікацыі=2016|дата доступу=3 сакавіка 2017}}</ref>. Падрыхтоўка ў ВНУ пераважна складала 5 гадоў. На 2017 год у Беларусі налічвалася больш за 50 установаў вышэйшай асьветы<ref>{{Навіна|аўтар=|загаловак=Адукацыя ў Беларусі|спасылка=http://www.belarus.by/by/about-belarus/education?_print=1|выдавец=Belarus.by|дата публікацыі=2017|дата доступу=3 сакавіка 2017}}</ref>. У 2013/2014 навучальным годзе было 430 тыс. [[студэнт]]аў. 85% моладзі атрымлівалі вышэйшую асьвету. 1,5% студэнтаў складалі магістранты<ref>{{Артыкул|аўтар=[[Мікалай Анішчук]].|загаловак=Прымусовыя людзі не прыдатныя да рэформаў|спасылка=http://novychas.by/hramadstva/prymusovyja_liudzi_nie_prydatn|выданьне=[[Новы час (газэта)|Новы час]]|тып=газэта|год=25 ліпеня 2014|нумар=[http://novychas.by/pdf/nch_2014_29.pdf 29 (398)]|старонкі=4|issn=2218-2244}}</ref>. У 2014/2015 нав.г. студэнты складалі 4% [[насельніцтва Беларусі]], што было 4-м паказьнікам сярод краінаў сьвету. Палова студэнтаў атрымлівала вышэйшую асьвету завочна. 53% студэнтаў плацілі за сваё навучаньне ў дзяржаўных ВНУ, 34% — навучаліся за кошт бюджэтных сродкаў з наступнай 2-гадовай адпрацоўкай па разьмеркаваньні, 13% — праходзілі мэтавую падрыхтоўку за кошт сродкаў прадпрыемстваў-наймальнікаў, што прадугледжвала ў наступным больш працяглую адпрацоўку. Студэнты пераважна вывучалі [[зносіны]], [[права]], эканоміку і арганізацыю вытворчасьці ([[мэнэджмэнт]]). Да 95% студэнтаў прыватных ВНУ атрымлівалі грамадзка-гаспадарчую асьвету. ВНУ Беларусі рыхтавалі на 1-й ступені навучаньня ([[бакаляўр]]) па 382 спэцыяльнасьцях, па 2-й ступені (магістар) — па 331 спэцыяльнасьці<ref>{{Артыкул|аўтар=Надзея Нікалаева.|загаловак=Балёнскі працэс: набыць новае і не страціць найлепшае|спасылка=http://www.zviazda.by/be/news/20150512/1431378926-balonski-praces-nabyc-novae-i-ne-stracic-naylepshae|выданьне=[[Зьвязда]]|тып=газэта|год=12 траўня 2015|нумар=[http://www.zviazda.by/be/number/87-27945 87 (27945)]|старонкі=[http://www.zviazda.by/sites/default/files/pdf/2015/05/ZV_20150512_05.pdf 5]|issn=1990-763x}}</ref>. Паводле 208-га артыкула Кодэксу Рэспублікі Беларусь «Аб адукацыі» 2011 году, «Асноўным органам самакіраваньня ўстановы вышэйшай адукацыі зьяўляецца савет, які ўзначальвае яе кіраўнік». Таксама «можа стварацца апякунскі савет і ''на рашэньне прэзыдэнта'' Рэспублікі Беларусь могуць стварацца ''іншыя'' органы самакіраваньня»<ref name="к"/>. Пры канцы 2012 году прадстаўнікі студэнцкага самакіраваньня з большасьці ВНУ Беларусі стварылі «Братэрства арганізатараў студэнцкага самакіраваньня» на чале з выпусьніком [[Юрыдычны факультэт БДУ|юрыдычнага факультэту]] і асьпірантуры БДУ [[Сяргей Варанкевіч|Сяргеем Варанкевічам]]. На студзень 2014 году Студэнцкі саюз БДУ быў адзіным, які меў улік у якасьці [[Юрыдычная асоба|юрыдычнай асобы]], што дазваляла атрымліваць грашовыя ахвяраваньні, узносы і паступленьні ад праведзеных мерапрыемстваў<ref name="ч"/>. === Пасьляўнівэрсытэцкі === На 2016 год [[ВНУ]] і навуковыя ўстановы [[Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь]] рыхтавалі выкладнікаў, дасьледнікаў і навукоўцаў у [[Асьпірантура|асьпірантуры]] і [[Дактарантура|дактарантуры]]<ref name="у"/>. Паводле 220-га артыкула Кодэксу «Аб адукацыі» 2011 году, тэрмін атрыманьня пасьляўнівэрсытэцкай асьветы складае ў дзённым выглядзе — да 3 гадоў, завочна — да 4 гадоў, у выглядзе сушукальніцтва — да 5 гадоў. == Дадатковая адукацыя == 231-ы артыкул Кодэксу Рэспублікі Беларусь «Аб адукацыі» вылучаў 2 віды ўстановаў дадатковай асьветы для дзяцей і моладзі: палац і школу мастацтваў. 245-ы артыкул прадугледжваў 5 відаў установаў дадатковай асьветы для дарослых: акадэмія пасьлядыплёмнай адукацыі; інстытут павышэньня кваліфікацыі і перападрыхтоўкі,; інстытут разьвіцьця адукацыі; асяродак павышэньня кваліфікацыі кіраўнікоў і адмыслоўцаў; асяродак перападрыхтоўкі работнікаў. У лютым 2016 году [[Акадэмія пасьлядыплёмнай адукацыі]] сумесна з грамадзкім аб’яднаньнем «Беларуская асацыяцыя „Конкурс“» правяла гульнявы конкурс «Бусьлік» па беларускай мове і літаратуры сярод 103 699 вучняў 2-11 клясаў<ref>{{Навіна|аўтар=|загаловак=Дадатковая адукацыя: інфармацыя аб вывучэньні беларускай мовы|спасылка=http://edu.gov.by/be/page-25901|выдавец=Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь|дата публікацыі=2016|дата доступу=3 сакавіка 2017}}</ref>. На чэрвень 2012 году ва ўстановах дадатковай асьветы (пазашкольнага навучаньня) займаўся кожны другі школьнік. 381 установа дадатковай асьветы дзейнічала ў галіне адукацыі і звыш 500 — у галіне [[Культура|культуры]]<ref>{{Артыкул|аўтар=Сьвятлана Барысенка.|загаловак=Неўладкаваных дзяцей выяўляюць і ЖЭС, і МНС|спасылка=http://old.zviazda.by/ru/archive/article.php?id=97900|выданьне=[[Зьвязда]]|тып=газэта|год=1 чэрвеня 2012|нумар=[http://old.zviazda.by/ru/archive/?idate=2012-06-01 103 (27218)]|старонкі=[http://old.zviazda.by/a2ttachments/97922/1cher-2.indd.pdf 2]|issn=1990-763x}}</ref>. == Спэцыяльная адукацыя == Паводле 261-га артыкула Кодэксу Рэспублікі Беларусь «Аб адукацыі», установы спэцыяльнай асьветы прызначаліся для асобаў з 7 відамі парушэньняў: розуму, маўленьня, [[слых]]у, [[зрок]]у, душэўнага разьвіцьця (цяжкасьцямі ў навучаньні), апорна-рухальнага апарату, душэўнага і цялеснага здароўя. На 2016 год каля 7000 дзяцей з душэўнымі і цялеснымі парушэньнямі навучаліся і атрымлівалі догляд у 143 асяродках карэкцыйна-разьвівальнага навучаньня і рэабілітацыі. Больш за 1000 дзяцей з парушэньнямі разьвіцьця атрымлівалі раньні лекавальны догляд. 62% дзяцей з парушэньнямі разьвіцьця, якія атрымлівалі спэцыяльнае навучаньне, адначасна навучаліся ва ўстановах агульнай сярэдняй адукацыі. Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь мела банк дадзеных пра 127 тыс. дзяцей з парушэньнямі душэўнага і цялеснага разьвіцьця<ref>{{Навіна|аўтар=|загаловак=Спэцыяльная адукацыя|спасылка=http://edu.gov.by/be/page-25911|выдавец=Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь|дата публікацыі=2016|дата доступу=3 сакавіка 2017}}</ref>. == Мінуўшчына == [[Файл:Druja, Barysaŭ kamień. Друя, Барысаў камень (1896).jpg|значак|270пкс|Барысаў камень каля [[Друя|Друі]] ([[Аляксей Сапуноў]], 1896)]] Да зьяўленьня [[пісьменства]] асьвета ў Беларусі грунтавалася на ведах народнага выхаваньня і выяўлялася ў працоўным навучаньні і авалодваньні навыкамі [[земляробства]], [[будаўніцтва]] і рамёстваў. З узьнікненьнем пісьменства і кніжнасьці асьвета пашыраецца ў X—XIII стагодзьдзях. Асяродкамі асьветы сталі школы і [[Бібліятэка|бібліятэкі]] пры [[Хрысьціянства|хрысьціянскіх]] [[манастыр]]ах і цэрквах, дзе вялося летапісаньне. У XI стагодзьдзі ў [[Сафійскі сабор (Полацак)|Сафійскім саборы Полацка]] (Полацкае княства; цяпер [[Віцебская вобласьць]]) стварылі школу і найбольш старажытную ў Беларусі бібліятэку, дзе захоўвалі і перапісвалі кнігі на [[Стараславянская мова|стараславянскай]] і [[Грэцкая мова|грэцкай]] мовах. Тамсама вялі [[летапіс]]аньне Полацкай зямлі. Тагачасныя помнікі пісьменства і асьветы ўлучалі: [[Крыж Эўфрасіньні Полацкай|крыж]] працы [[Лазар Богша|Лазара Богшы]] (1161 г.) для [[Спаса-Эўфрасіньнеўскі манастыр|Спаса-Эўфрасіньнеўскага манастыра]] ў Полацку, [[Барысавы камяні]], берасьцяныя граматы, знойдзеныя ў [[Віцебск]]у (Полацкая зямля) і [[Амсьціслаў|Мсьціславе]] ([[Смаленскае княства]]; цяпер [[Магілёўская вобласьць]]), і [[Тураўскае Эвангельле]] ([[Тураўскае княства]]; цяпер [[Жыткавіцкі раён]], [[Гомельская вобласьць]]), якое было найстаражытнейшым на землях [[Усходнія славяне|усходніх славянаў]] (Усходняя Эўропа). Буйнейшымі асьветнікамі [[Высокае Сярэднявечча|высокасярэднявечнай]] Беларусі былі [[Эўфрасіньня Полацкая]] (1101—1167) і [[Кірыла Тураўскі]] (1113—1182). У кніжніцах (бібліятэках) пры манастырах і цэрквах пераважалі жыцьцяпісы хрысьціянскіх сьвятых, павучаньні і летапісы<ref name="б">{{Кніга|аўтар=[[Сьвятлана Снапкоўская]].|частка=Асьвета|загаловак=[[Беларуская энцыкляпэдыя]] ў 18 тамах|арыгінал=|спасылка=http://files.knihi.com/Slounik/02/enc/Bielaruskaja_encyklapedyja.torrent|адказны=гал.рэд. [[Генадзь Пашкоў]]|выданьне=|месца=Менск|выдавецтва=[[Беларуская энцыкляпэдыя імя Петруся Броўкі]]|год=1999|том=2|старонкі=24-25|старонак=480|сэрыя=|isbn=985-11-0061-7|наклад=10 000}}</ref>. [[Файл:Віцебская берасцяная грамата.jpg|значак|280пкс|Віцебская берасьцяная грамата XIII ст.]] === Вялікае Княства Літоўскае === [[Афіцыйная мова|Афіцыйнай мовай]] на ўсіх землях Вялікага Княства Літоўскага стала [[Старабеларуская мова|старабеларуская]], на якой вялі справаводзтва і судаводзтва. Ёй пісалі ўсе 3 [[Статуты Вялікага Княства Літоўскага]] 1529, 1566 і 1588 гадоў, граматы [[Сьпіс вялікіх князёў літоўскіх|вялікага князя літоўскага]], пастановы [[Сойм]]а ВКЛ, летапісы ([[Літоўская мэтрыка]]) і мастацкія творы. На землях Беларусі адбылася [[вэстэрнізацыя]] і перанакіраваньне культурна-духоўных стасункаў зь [[Бізантыйская імпэрыя|Бізантыйскай імпэрыі]] (Усходнерымскай) на суседнія [[балты]]йскія землі і [[Цэнтральная Эўропа|Сярэднюю Эўропу]]. Склалася беларуска-літоўскае летапісаньне. У XIV—XVI стагодзьдзях асьвета, пісьменства і кніжнасьць пашырыліся сярод [[месьціч]]аў і [[Шляхта|шляхты]] ў выніку росту разнастайнасьці рамёстваў у [[места]]х і [[Фэадалізм|фэадальнага]] землеўладаньня. Асяродкі кніжнага пісьменства і рукапісныя майстэрні ([[скрыпторы]]і) дзейнічалі пры [[Праваслаўе|праваслаўных]] манастырах [[Наваградак|Наваградка]] (цяпер [[Гарадзенская вобласьць]]), Полацка, [[Вільня|Вільні]] (цяпер [[Летува]]) і Віцебска. Істотнае ўзбагачэньне зазналі кніжніцы праваслаўных манастыроў: [[Дабравешчанская царква (Супрасьль)|Дабравешчанскі манастыр]] у [[Супрасьль|Супрасьлі]] ([[Гарадзенскі павет]], [[Троцкае ваяводзтва]]; цяпер [[Беластоцкі павет]], [[Падляскае ваяводзтва]], Польшча), [[Траецкая царква (Вільня)|Сьвятатраецкі манастыр]] у Вільні і Траецкі манастыр у [[Слуцк]]у ([[Наваградзкае ваяводзтва]]; цяпер [[Менская вобласьць]]). З 1490-х гадоў на землях Беларусі пачалося [[Адраджэньне]], што прывяло да пашырэньня [[Гуманізм|гуманістычнай]] асьветы<ref name="б"/>. У XVI—XVII стагодзьдзях утварылі бібліятэкі пры навучальных установах: [[Віленская акадэмія]] і [[Калегіюм езуітаў (Полацак)|Полацкі езуіцкі калегіюм]]. Адукаваная шляхта, асабліва [[магнат]]ы ([[Хадкевічы]], [[Алелькавічы]], [[Сапегі]], [[Агінскія]], [[Радзівілы]] і [[Храптовічы]]), стварала прыватныя бібліятэкі. З пачаткам [[Рэфармацыя|Рэфармацыі]] і ўздымам [[Пратэстанцтва ў Вялікім Княстве Літоўскім|пратэстанцтва]] адбываецца станаўленьне кнігадрукаваньня. Найбольшы ўклад у справу кніжнай асьветы і культуры [[беларус]]кай [[Народнасьць|народнасьці]] зрабілі [[Францішак Скарына]], [[Сымон Будны]], браты [[Лаўрэнці Зізані]] і [[Стафан Зізані]], [[Васіль Цяпінскі]], [[Мікола Гусоўскі]], [[Іван Фёдараў]], [[Пётра Мсьціславец]], [[Сьпірыдон Собаль]] і [[Леў Сапега]]. Школьная асьвета была саслоўна-канфэсійнай. У хрысьціянаў існавалі [[Каталіцтва|каталіцкія]] ([[Езуіты|езуіцкія]]), праваслаўныя ([[Брацкія школы ў Вялікім Княстве Літоўскім|брацкія]]), пратэстанцкія і [[Уніяцтва|ўніяцкія]] школы. Таксама працавалі [[Іслам|мусульманскія]] і [[Юдаізм|юдэйскія]] школы. Сьвецкае навучаньне дзяцей [[Сялянства|сялянаў]] і [[рамесьнік]]аў ажыцьцяўлялі прыватныя школы<ref name="б"/>. Пасьля ўтварэньня ў 1569 годзе [[Рэч Паспалітая|Рэчы Паспалітай]] з [[Польскае Каралеўства (1385—1569)|Польскім каралеўствам]] у ВКЛ пачалася [[Контрарэфармацыя]] і пашырыліся каталіцкія калегіюмы, якія давалі сярэднюю адукацыю. У 1570 г. першым заснавалі Віленскі езуіцкі калегіюм, які вялікі князь літоўскі [[Стэфан Баторы]] (1575—1586) ў 1579 г. пераўтварыў у Віленскую езуіцкую акадэмію, што стала 1-й [[Вышэйшая навучальная ўстанова|вышэйшай навучальнай установай]] у ВКЛ. Езуіцкія калегіюмы існавалі ў Полацку (1580), [[Касьцёл Божага Цела і калегіюм езуітаў (Нясьвіж)|Нясьвіжы]] (1588), [[Касьцёл Езуса і Сьвятога Казімера і калегіюм езуітаў (Берасьце)|Берасьці]] (1633), [[Касьцёл Сьвятога Міхала Арханёла і калегіюм езуітаў (Ворша)|Воршы]] (1634), [[Касьцёл Сьвятога Станіслава і калегіюм езуітаў (Пінск)|Пінску]] (1638), [[Гарадзенскі езуіцкі калегіюм|Горадні]] (1664), [[Касьцёл Сьвятога Язэпа і калегіюм езуітаў (Віцебск)|Віцебску]] (1682) і [[Менскі езуіцкі калегіюм|Менску]] (1723). З 1750-х гадоў на землі Беларусі распаўсюдзілася [[Асьветніцтва]]. У каталіцкіх [[Піяры|піярскіх]] школах пашырылі вывучэньне [[прыродазнаўства]] і [[Гуманітарныя навукі|гуманітарных навук]], [[Эстэтыка|эстэтычнае]] і фізычнае выхаваньне. 14 кастрычніка 1773 г. [[Сойм Рэчы Паспалітай]] заснаваў [[Адукацыйная камісія|Адукацыйную камісію]] для кіраваньня калегіюмамі Таварыства Ісуса, распушчанага рымскім папам. У выніку вырас лік пачатковых і сярэдніх школ, якія сталі сьвецкімі<ref name="б"/>. === Расейская імпэрыя === [[Файл:GreatCourtyard.jpg|значак|260пкс|Вялікі двор [[Віленскі ўнівэрсытэт|Віленскага ўнівэрсытэту]] з [[Касьцёл Сьвятога Яна Хрысьціцеля і Сьвятога Яна Апостала і Эвангеліста (Вільня)|касьцёлам Сьвв. Янаў]] (1850 г.)]] У выніку [[Трэці падзел Рэчы Паспалітай|трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай]] тэрыторыя Беларусі была захопленая Расейскай імпэрыяй. 24 студзеня 1803 г. расейскі імпэратар [[Аляксандар I Раманаў|Аляксандар I]] (1801—1825) падпісаў загад аб стварэньні [[Віленская навучальная акруга|Віленскай навучальнай акругі]] (1803—1823), што ахоплівала 8 губэрняў: [[Валынская губэрня|Валынскую]], [[Віленская губэрня|Віленскую]], [[Віцебская губэрня|Віцебскую]], [[Гарадзенская губэрня|Гарадзенскую]], [[Кіеўская губэрня|Кіеўскую]], [[Магілёўская губэрня|Магілёўскую]], [[Менская губэрня|Менскую]] і [[Падольская губэрня|Падольскую]]. 16 красавіка 1803 г. Аляксандар І падпісаў загад аб пераўтварэньні Галоўнай віленскай школы ў імпэратарскі Віленскі ўнівэрсытэт, якому 18 траўня падпарадкаваў навучальныя ўстановы Віленскай навучальнай акругі. За 1803—1823 гады існаваньня Віленскай навучальнай акругі лік сьвецкіх агульнаадукацыйных школ вырас за кошт скарачэньня ліку манастырскіх вучэльняў. У выніку на землях Беларусі сярэднія агульнаадукацыйныя школы сталі адначасна прымаць дзяцей [[Купец|купцоў]], мяшчанаў, разначынцаў ([[інтэлігенцыя]]) і шляхты. Зьявіліся жаночыя школы<ref name="б"/>. 12 студзеня 1812 году расейскі імпэратар [[Аляксандар I Раманаў|Аляксандар I]] у выніку намаганьняў сьвецкіх колаў Беларусі выдаў указ пра адкрыцьцё ў Полацку вышэйшай навучальнай установы. 10 чэрвеня адбылося адкрыцьцё [[Калегіюм езуітаў (Полацак)#Гісторыя#Ператварэньне ў акадэмію|Полацкай акадэміі]]. Са сьценаў акадэміі пачалі свой шлях гісторык і архэоляг [[Канстанцін Тышкевіч]], астраном і філёзаф [[Юзаф Накцыяновіч]], пісьменьнікі [[Юзаф Масальскі]] і [[Ян Баршчэўскі]], жывапісец [[Валянцін Ваньковіч]]. Навучальныя ўстановы на захопленых Расеяй землях рабіліся асяродкамі апазыцыі калянізатарам. Расейскія ўлады адчулі небясьпеку і ў сакавіку 1820 году зачынілі акадэмію. Некалькі тысячаў тамоў акадэмічнай бібліятэкі вывезьлі ў Расею<ref>''[[Уладзімер Арлоў (гісторык)|Арлоў У]].'' [http://knihi.com/Uladzimir_Arlou/Dziesiac_viakou_bielaruskaj_historyi.html Дзесяць вякоў беларускай гісторыі] (862―1918): Падзеі. Даты. Ілюстрацыі. / У. Арлоў, Г. Сагановіч. ― Вільня: «Наша Будучыня», 1999. ― с. 172—173</ref>. 1 траўня 1832 г. расейскі імпэратар [[Мікалай I]] (1825—1855) закрыў Віленскі ўнівэрсытэт за ўдзел шэрагу выкладнікаў у [[Паўстаньне 1830—1831 гадоў|Лістападаўскім паўстаньні 1830—1831 гадоў]]. У 1848 г. адкрылі [[Беларуская дзяржаўная сельскагаспадарчая акадэмія|Горыгорацкі земляробчы інстытут]] ([[Магілёўская губэрня]]; цяпер [[Магілёўская вобласьць]]). На пачатак 1860 г. на землях Беларусі існавала 576 навучальных установаў, у тым ліку 1 вышэйшая (Горыгорацкі земляробчы інстытут), 12 сярэдніх і 25 няпоўных сярэдніх (базавых) мужчынскіх вучэльняў, 45 жаночых вучэльняў і больш за 400 пачатковых школ, дзе навучаліся 16,5 тыс. чалавек (0,5% [[насельніцтва Беларусі]]). 80% настаўнікаў гімназіяў і павятовых вучэльняў мелі сьвецкую адукацыю. Больш за палову настаўнікаў скончылі вышэйшыя і адмысловыя настаўніцкія ўстановы<ref name="б"/>. [[Файл:Napoleon Orda-Institute of Agriculture, Horki.jpg|значак|260пкс|[[Беларуская дзяржаўная сельскагаспадарчая акадэмія|Горы-Горацкі земляробчы інстытут]]. Малюнак [[Напалеон Орда|Н. Орды]]. Другая палова XIX ст.]] Пасьля [[Паўстаньне 1863—1864 гадоў|паўстаньня Каліноўскага 1863—1864 гадоў]] расейскія ўлады закрылі [[Беларуская дзяржаўная сельскагаспадарчая акадэмія|Горы-Горацкі земляробчы інстытут]], Наваградзкую гімназію ([[Гарадзенская губэрня]]), Маладэчанскую і Сьвіслацкую прагімназіі, закрылі польскамоўныя школы і большасьць прыватных вучэльняў. У 1884 г. пачатковыя школы (народныя вучэльні) Міністэрства народнай асьветы Расейскай імпэрыі падпарадкавалі [[Расейская праваслаўная царква|Расейскай праваслаўнай царкве]] паводле Палажэньня аб царкоўнапрыходзкіх школах. З 1860-х гадоў адкрылі настаўніцкія сэмінарыі ў [[Маладэчанская настаўніцкая сэмінарыя|Маладэчне]] (1864), Полацку (1872), [[Нясьвіж]]ы (1875) і [[Сьвіслач (горад)|Сьвіслачы]], царкоўна-настаўніцкія школы і жаночыя [[Япархія|епархіяльныя]] вучэльні. Паводле перапісу 1897 г. на землях Беларусі налічылі 25,7% пісьменнага насельніцтва ва ўзросьце ад 10 гадоў. Цягам 1900—1914 гадоў лік пачатковых і сярэдніх школ істотна вырас за кошт адкрыцьця земскіх школ, 5 настаўніцкіх сэмінарыяў і 3 інстытутаў у [[Віцебскі дзяржаўны ўнівэрсытэт|Віцебску]] (1910), [[Магілёўскі дзяржаўны ўнівэрсытэт імя Аркадзя Куляшова|Магілёве]] (1913) і [[Беларускі дзяржаўны пэдагагічны ўнівэрсытэт імя Максіма Танка|Менску]] (1914). Пачаўся грамадзкі рух настаўнікаў за пераўтварэньні ў народнай асьвеце. Яго ўдзельнікі адкрылі падпольныя беларускамоўныя школы і стварылі беларускамоўныя падручнікі ([[Вацлаў Іваноўскі]], [[Карусь Каганец]], [[Цётка]], [[Якуб Колас]] і [[Вацлаў Ластоўскі]]). Таксама заснавалі настаўніцкія таварыствы. Выдавалі пэдагагічныя працы ([[Фядот Кудрынскі]], [[Зьміцер Сьцяпура]], [[Еўдакім Раманаў]] і [[Клаўдый Ціхаміраў]])<ref name="б"/>. === Савецкі час === У студзені 1919 г. стварылі Народны камісарыят асьветы [[Беларуская ССР|Беларускай ССР]]. У красавіку 1919 г. аднавілі Горы-Горацкі земляробчы інстытут. 30 кастрычніка 1921 г. адкрылі [[Беларускі дзяржаўны ўнівэрсытэт]]. Цягам 1920-х гадоў у Беларускай ССР большасьць насельніцтва стала [[Пісьменнасьць|пісьменным]]. Адначасна ў рамках [[Беларусізацыя|беларусізацыі]] большасьць школ і частку [[тэхнікум]]аў і [[ВНУ]] перавялі на [[Беларуская мова|беларускую мову]] навучаньня. У 1930-я гады Беларуская ССР перайшла да ўсеагульнай абавязковай пачатковай асьветы. У гарадах усеагульнай і абавязковай стала 7-гадовая асьвета. У 1935 г. у Беларускай ССР згарнулі беларусізацыю асьветы. У [[Заходняя Беларусь|Заходняй Беларусі]] беларускамоўныя школы адкрывала [[Таварыства беларускай школы]]<ref name="б"/>. У 1945—1955 гадох у Беларускай ССР ажыцьцявілі абавязковую пачатковую асьвету і перайшлі да ўсеагульнай 7-гадовай асьветы. 4 студзеня 1959 г. сяброўка Прэзыдыюма Цэнтральнага камітэту [[КПСС]] [[Кацярына Фурцава]] даслала з Масквы тэлеграму ва ўрад БССР з патрабаваньнем пераводу навучаньня на расейскую мову<ref>{{Артыкул|аўтар=Вераніка Канюта.|загаловак=Клясыкі гавораць|спасылка=http://www.zviazda.by/be/news/20140221/1392932685-klasiki-gavorac|выданьне=[[Зьвязда]]|тып=газэта|год=21 лютага 2014|нумар=[http://www.zviazda.by/be/number/33-27643 33 (27643)]|старонкі=[http://www.zviazda.by/sites/default/files/pdf/2014/02/21lut-6.indd_.pdf 6]|issn=1990-763x}}</ref>. У выніку да 1961 году ўсе беларускамоўныя школы ў раённых цэнтрах Беларускай ССР гвалтам [[Русіфікацыя Беларусі|русіфікавалі]]. Да паступовай русіфікацыі агульнаадукацыйнай школы таксама прывяло наданьне дзецям іншаземцаў права адмовы ад адукацыі на мове краіны пражываньня. Да 1979 г. перайшлі да ўсеагульнай сярэдняй адукацыі. У 1984 г. усеагульная 11-гадовая (4 + 5 + 2) усеагульная сярэдняя адукацыя. У 1989 г. у расейскамоўных школах было 80% вучняў, у беларускамоўных — 20%<ref name="б"/>. У 1989 годзе ў Менску заснавалі грамадзкае аб’яднаньне «[[Задзіночаньне беларускіх студэнтаў]]», якое атрымала дзяржаўны ўлік у 1992 годзе ўжо ў незалежнай Беларусі. === Незалежнасьць === Закон «Аб адукацыі ў Рэспубліцы Беларусь» 1991 году ўсталяваў абавязковую базавую 9-гадовую асьвету<ref name="б" />. 3 сьнежня 2001 г. [[Вярхоўны суд Рэспублікі Беларусь]] пазбавіў «Задзіночаньне беларускіх студэнтаў» дзяржаўнага ўліку на позву [[Міністэрства юстыцыі Рэспублікі Беларусь]]. У 2004 годзе ў ВНУ Беларусі навучаліся 365 704 чалавекі, зь іх 307 337 (84%) — у дзяржаўных і 58 367 (16%) — у прыватных. Мужчыны складалі 43% студэнтаў. 59% першакурсьнікаў прынялі на дзённае навучаньне за дзяржаўны (бюджэтны) кошт з наступнай адпрацоўкай. 2,3% студэнтаў дзённага навучаньня атрымлівалі асьвету ў дзяржаўных ВНУ на беларускай мове. 87,5% студэнтаў, якія навучаліся за дзяржаўны кошт, атрымлівалі стыпэндыю: 84% — навучальную ($28,2), 3% — грамадзкую (сацыяльную; $22,7) і 0,3% — імянную ($65)<ref>{{Артыкул|аўтар=Надзея Нікалаева.|загаловак=Хто ты, сёньняшні «эўрастудэнт»|спасылка=http://www.zviazda.by/be/news/20140227/1393451694-hto-ty-syonnyashni-eurostudent|выданьне=Чырвонка|тып=|год=27 лютага 2014|нумар=4 (15739)|старонкі=[http://www.zviazda.by/sites/default/files/pdf/2014/02/27lut-5.indd_.pdf 1]-[http://www.zviazda.by/sites/default/files/pdf/2014/02/27lut-6.indd_.pdf 2]|issn=}}</ref>. 27 ліпеня 2004 г. Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь скасавала дазвол [[Эўрапейскі гуманітарны ўнівэрсытэт|Эўрапейскаму гуманітарнаму ўнівэрсытэту]] на аказаньне адукацыйных паслуг, які ў выніку ў верасьні 2005 году перанёс сваю дзейнасьць зь Менску ў [[Вільня|Вільню]] (Летува) і атрымаў там 10 сакавіка 2006 году дзяржаўны ўлік. У 2006/2007 навучальным годзе па-беларуску навучалася 245 900 вучняў (21,5% ад агульнай колькасьці)<ref name="н"/>. Пасьля [[Джынсавая рэвалюцыя|акцыяў пратэсту]] супраць вынікаў прэзыдэнцкіх выбараў у Беларусі 2006 году ўрад Польшчы заснаваў [[Стыпэндыяльная праграма імя Кастуся Каліноўскага|Стыпэндыяльную праграму імя Кастуся Каліноўскага]] для беларускіх студэнтаў, адлічаных з ВНУ па палітычных матывах, каб тыя здолелі атрымаць вышэйшую адукацыю ў Польшчы. У 2017 годзе праграма адноўленая з-за ўзнаўленьня палітычных рэпрэсіяў<ref>[http://nn.by/?c=ar&i=192160 Польшча аднавіла набор на праграму Каліноўскага] // [[Наша ніва]]</ref>. 11 ліпеня 2007 году А.Лукашэнка падпісаў Закон Рэспублікі Беларусь «Аб вышэйшай адукацыі», які прадугледжваў стварэньне і выбраньне органаў студэнцкага самакіраваньня. 13 студзеня 2011 г. А.Лукашэнка падпісаў Кодэкс Рэспублікі Беларусь «Аб адукацыі», які замяніў 5 адукацыйных законаў (у тым ліку «Аб вышэйшай адукацыі») і дзе адсутнічала згадка пра студэнцкае самакіраваньне<ref name="ч">{{Артыкул|аўтар=Надзея Нікалаева.|загаловак=Ці ёсьць будучыня ў студэнцкага самакіраваньня|спасылка=http://www.zviazda.by/be/news/20140130/1391031621-ci-yosc-buduchynya-u-studenckaga-samakiravannya|выданьне=Чырвонка|тып=|год=30 студзеня 2014|нумар=2 (15737)|старонкі=[http://www.zviazda.by/sites/default/files/pdf/2014/01/ZV_20140130_06.pdf 2]|issn=}}</ref>. У 2016/2017 навучальным годзе па-беларуску навучалася 128 600 вучняў (толькі 13,3% ад агульнай колькасьці)<ref name="н">{{Артыкул|аўтар=[[Ягор Марціновіч]].|загаловак=Моўная катастрофа: за 10 гадоў колькасьць беларускамоўных школьнікаў скарацілася ўдвая|спасылка=http://m.nn.by/articles/191559/|выданьне=[[Наша ніва]]|тып=газэта|год=7 чэрвеня 2017|нумар=[http://pdf.kamunikat.org/44446-1.pdf 6 (969)]|старонкі=2|issn=1819-1614}}</ref>. ==== Русіфікацыя адукацыі ==== ''Глядзіце таксама: [[Русіфікацыя Беларусі]]'' ===== Сярэдняя адукацыя ===== У 1994/1995 навучальным годзе ў беларускамоўныя клясы паступілі 76% вучняў, што было найвышэйшым паказьнікам ад часу здабыцьця незалежнасьці Рэспублікай Беларусь і складала на 3% менш за дзель беларусаў у насельніцтве паводле [[Перапіс насельніцтва|перапісу]] 1989 году. Пасьля прыходу да ўлады [[Аляксандар Лукашэнка]] аднавіў [[Русіфікацыя Беларусі|русіфікатарскую палітыку]] савецкай і расейскай імпэрскай эпохі<ref>[https://novychas.by/hramadstva/nacyjanalnaja-katastrofa-na-tle-mjakkaj-belarusiza Нацыянальная катастрофа на тле мяккай беларусізацыі] // [[Новы час (газэта)|Новы час]]</ref>. У 1996/1997 навучальным годзе ў беларускамоўных школах навучаліся 19,4% вучняў. У Менску адсутнічалі беларускамоўныя школы. У Менскай вобласьці быў 61% вучняў у 1-х беларускамоўных клясах<ref>{{Артыкул|аўтар=[[Цімур Кудзеяр]].|загаловак=Беларуская мова ў школах: што стаіць за статыстыкай|спасылка=|выданьне=[[Зьвязда]]|тып=газэта|год=25 лютага 1997|нумар=38 (23139)|старонкі=4|issn=1990-763x}}</ref>. У 1994/1995 навучальным годзе ў Менску 58% школьнікаў у 1-х клясах навучаліся на беларускай мове. У 1995/1996 нав.г. засталося 20%. У 1996/1997 — 12%. У 1997/1998 — 7,3%. У 1998/1999 — 5,3%. У 1999 г. у сталіцы Беларусі было 152 беларускамоўныя выпускнікі школ (1%)<ref>{{Артыкул|аўтар=Тацяна Антонава.|загаловак=Моўныя пытаньні ў Беларусі|спасылка=|выданьне=Зьвязда|тып=газэта|год=10 красавіка 1999|нумар=59 (23660)|старонкі=4-5|issn=1990-763x}}</ref>. У 1999/2000 навучальным годзе набор вучняў у 1-я клясы з навучаньнем на беларускай мове вырас у 4 з 6 вобласьцяў параўнальна з 1998/1999 нав.г.: [[Берасьцейская вобласьць|Берасьцейская]] — з 24,8% да 29%, [[Віцебская вобласьць|Віцебская]] — з 21,4% да 26%, [[Гомельская вобласьць|Гомельская]] — з 16,6% да 20,4%, [[Магілёўская вобласьць|Магілёўская]] — з 19,9% да 22,4%. На люты 2001 году ў Беларусі было 1 496 417 школьнікаў, зь іх звыш 435 000 (29%) навучаліся па-беларуску. 70,9% навучаліся па-расейску, тады як у 2000 г. іх было 70%<ref>{{Артыкул|аўтар=[[Уладзімер Хількевіч]].|загаловак=Алесь Лозка: «Саромеемся прызнацца, што роднай мове патрэбна абарона з боку дзяржавы»|спасылка=|выданьне=[[Зьвязда]]|тып=газэта|год=7 сакавіка 2001|нумар=49-50 (24165-24166)|старонкі=5|issn=1990-763x}}</ref>. У 2006/2007 навучальным годзе па-беларуску навучалася 245 900 вучняў (21,5% ад агульнай колькасьці). У 2016/2017 навучальным годзе па-беларуску навучалася 128 600 вучняў (толькі 13,3% ад агульнай колькасьці)<ref>Марціновіч Я. [http://nn.by/?c=ar&i=191559 Моўная катастрофа: за 10 гадоў колькасць беларускамоўных школьнікаў скарацілася ўдвая] // [[Наша Ніва]], 31 траўня 2017 г.</ref>. Пераважная большасьць беларускамоўных школаў знаходзіцца ў сельскай мясцовасьці, якія паступова зачыняюцца праз адток насельніцтва ў гарады. Штогод у Беларусі зачыняецца каля 100 невялікіх школаў, большасьць зь якіх беларускамоўная. Назіраецца тэндэнцыя пераводу вучняў згаданых школаў у расейскамоўныя школы. Такім чынам, адбываецца страта навучаньня па-беларуску<ref>[https://web.archive.org/web/20200927040912/https://www.brestspring.com/design/print.php?year=2012&print=5808 Алег Трусаў: Скарачэнне беларускамоўных школ можа прывесці да выраджэння нацыі] // Берасьцейская вясна</ref>. {| class="wikitable" ! colspan="13" |Разьмеркаваньне навучэнцаў дзённых установаў агульнай сярэдняй адукацыі паводле мовы навучаньня<ref>[https://web.archive.org/web/20181130142924/https://news.tut.by/society/246883.html Ці патрэбны беларусам беларускамоўныя школы?], [[TUT.BY]], 22 жніўня 2011 г.</ref><ref>[http://www.nastaunik.info/news/12461 Інфаграфіка: толькі 19% школьнікаў навучаюцца па-беларуску, у Менску — 2%]{{Недаступная спасылка|date=April 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, НАСТАЎНІК.INFO, 1 верасьня 2011 г.</ref> |- ! !1994/95 !1996/97 !1998/99 !2000/01 !2002/03 !2004/05 !2006/07 !2008/09 !2010/11 !2012/13 !2014/15 !2016/17 |- |Беларуская (%) |29 {{Рост}} |33 {{Рост}} |31 {{Спад}} |29 {{Спад}} |26 {{Спад}} |24 {{Спад}} |22 {{Спад}} |20 {{Спад}} |19 {{Спад}} |17 {{Спад}} |15 {{Спад}} |13 {{Спад}} |- |Расейская (%) |71 {{Спад}} |67 {{Спад}} |69 {{Рост}} |71 {{Рост}} |74 {{Рост}} |76 {{Рост}} |78 {{Рост}} |80 {{Рост}} |81 {{Рост}} |83 {{Рост}} |85 {{Рост}} |87 {{Рост}} |} На люты 2019 году ў абласных цэнтрах Беларусі (з выняткам [[Менск]]у) не было ніводнае беларускамоўнае школы, існавалі толькі асобныя беларускія клясы. Колькасьць дзяцей у гэтых клясах вагалася ад пяці да двух дзясяткаў. Агулам ва ўсіх абласных цэнтрах Беларусі не налічвалася і трох сотняў дзяцей, якія навучаюцца цалкам па-беларуску. З 118 беларускіх раённых цэнтраў толькі ў двух зь іх ёсьць беларускамоўная школа — у [[Барысаў|Барысаве]] (гімназія №2) і [[Янаў|Янаве]] (сярэдняя школа № 4). Разам з тым, у барысаўскай гімназіі №2 беларускамоўная толькі пачатковая школа<ref name = "Liberty_Review">[https://www.svaboda.org/a/vucycca-na-rodnaj-movie-8-faktau-pra-bielaruskija-skoly/29051058.html Вучыцца на роднай мове. 8 фактаў пра беларускія школы] // [[Радыё Свабода]]</ref>. З 277 сярэдніх навучальных установаў [[Менск]]у толькі 7 — беларускамоўныя<ref>[https://belsat.eu/programs/13-3-belarusau-deklarue-shto-ne-umee-chytats-pa-belarusku 13,3% беларусаў дэкларуе, што не ўмее чытаць па-беларуску], [[Белсат]], 21 лютага 2019 г.</ref>. У сярэдняй школе № 190, якая ўваходзіць у лік згаданых сямі беларускамоўных школаў Менску, адбываецца набор як у беларускамоўныя, так і ў расейскамоўныя клясы<ref>[https://web.archive.org/web/20191217152444/http://sch190.minsk.edu.by/ru/main.aspx?guid=1231 Мікрараён ДУА «Сярэдняя школа № 190 г. Мінска»] // Дзяржаўная ўстанова адукацыі «Сярэдняя школа №190 г. Мінска»</ref>. Такім чынам, у сталіцы, абласных і раённых цэнтрах Рэспублікі Беларусь маецца ўсяго 6 беларускамоўных школаў: # Гімназія № 4 (вуліца Кунцаўшчына, 18 — г. [[Менск]], [[Фрунзэнскі раён (Менск)|Фрунзенскі раён]]) # Гімназія № 9 (вуліца Сядых, 10 — г. [[Менск]], [[Першамайскі раён (Менск)|Першамайскі раён]]) # Гімназія № 14 (вуліца Васьняцова, 10 — г. [[Менск]], [[Заводзкі раён (Менск)|Заводзкі раён]]) # Гімназія № 23 (праспэкт Незалежнасьці, 45 — г. [[Менск]], [[Савецкі раён (Менск)|Савецкі раён]]) # Гімназія № 28 (праспэкт Ракасоўскага, 93 — г. [[Менск]], [[Ленінскі раён (Менск)|Ленінскі раён]]) # Сярэдняя школа № 60 (вуліца Карла Лібкнэхта, 82 — г. [[Менск]], [[Маскоўскі раён (Менск)|Маскоўскі раён]]) # Сярэдняя школа № 4 (вуліца Савецкая, 78 — г. [[Янаў]]) {| class="wikitable" style="text-align: center; |+ Колькасьць беларускамоўных школаў у сталіцы, абласных і раённых цэнтрах Беларусі (2019) ! Населены пункт ! Колькасьць беларускамоўных школаў ! Агульная колькасьць школаў ! Адсотак беларускамоўных школаў |- ! scope=row | Менск | 6 | 277 | 2.17% |- ! scope=row | Берасьце | 0 | 37 | 0% |- ! scope=row | Віцебск | 0 | 48 | 0% |- ! scope=row | Гародня | 0 | 42 | 0% |- ! scope=row | Гомель | 0 | 53 | 0% |- ! scope=row | Магілёў | 0 | 47 | 0% |- ! scope=row | Раённыя цэнтры агулам<br /> (за выняткам сталіцы і абласных цэнтраў) | 1^'''*''' | ~ 920 | 0.11% |- | colspan="4" style="text-align: left;" | ^'''*''' у [[Янаў|Янаве]] (сярэдняя школа № 4)<ref name="Liberty_Review"/> |} ===== Вышэйшая адукацыя ===== Усе 43 дзяржаўныя і 9 прыватных [[ВНУ]] Беларусі расейскамоўныя<ref>{{Кніга|аўтар=[[Станіслаў Суднік|Суднік С.]], [[Тацяна Вабішчэвіч|Вабішчэвіч Т.]]|частка=|загаловак=Летапіс дзейнасьці грамадзкага аб'яднаньня «Таварыства беларускай мовы імя Францішка Скарыны». 1989-2009|арыгінал=|спасылка=http://www.tbm-mova.by/files/blocks/летапіс%20тбм%202009.pdf|адказны=рэд. [[Алег Трусаў]]|выданьне=|месца=[[Ліда]]|выдавецтва=[[Наша слова]]|год=2009|том=|старонкі=110|старонак=164|сэрыя=|isbn=|наклад=299}}</ref>. У 2014/2015 навучальным годзе чыста на беларускай мове навучалася 0,1% студэнтаў<ref>Студзінская І. [https://www.svaboda.org/a/www.svaboda.nym.ie/a/27455486.html Беларускамоўных школьнікаў усё меней, па-беларуску навучаецца 0,1% студэнтаў], [[Радыё Свабода]], 30 сьнежня 2015 г.</ref>. Колькасьць студэнтаў, якія навучаюцца па-беларуску ў дзяржаўных установах адукацыі, з 1990-х гадоў да 2017 году ўпала ў 103 разы<ref name="zautra">Калеснічэнка Н. [https://web.archive.org/web/20190421103524/http://www.zautra.by/art.php?sn_nid=30315 Даследаванне: На беларускай мове ў дзяржаўных ВНУ навучаецца 291 студэнт!], Заўтра тваёй краіны, 15 лютага 2019 г.</ref>. Гэтая статыстыка зманлівая, насамрэч на беларускай мове выкладаюць толькі беларускую мову, часам гісторыю Беларусі на гістарычных факультэтах, а таксама паадзінкавыя выкладчыкі, нягледзячы на неспрыяльныя ўмовы, выкладаюць па-беларуску свае прадметы, часьцей за ўсё гэта філёлягі на беларускіх катэдрах, і вельмі рэдка прафэсары ў дакладных навуках. Хаця Таварыству беларускай мовы ўдалося зарэгістраваць арганізацыю, якая ўтрымлівае ў назьве слова «ўнівэрсытэт», але ніякіх правоў весьці вышэйшую асьветную дзейнасьць гэтая арганізацыя ня мае, і адсутнічае ў сьпісе ўстановаў вышэйшай адукацыі на сайце Міністэрства адукацыі Беларусі<ref>[https://edu.gov.by/sistema-obrazovaniya/glavnoe-upravlenie-professionalnogo-obrazovaniya/abiturientu/postupayushchim-v-uchrezhdeniya-vysshego-obrazovaniya/uchrezhdeniya-vysshego-obrazovaniya/index.php?sphrase_id=121237 Учреждения высшего образования]{{Недаступная спасылка|date=May 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, [[Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь]]</ref>. == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} == Літаратура == * {{Кніга|аўтар=[[Уладзімер Ляхоўскі]].|частка=|загаловак=Школьная адукацыя ў Беларусі падчас нямецкай акупацыі 1915—1918 гг.|арыгінал=|спасылка=http://pdf.kamunikat.org/20887-1.pdf|адказны=|выданьне=|месца=[[Беласток]]|выдавецтва=[[Беларускае гістарычнае таварыства]]|год=2010|том=|старонкі=|старонак=340|сэрыя=|isbn=83-60456-25-9|наклад=}} == Вонкавыя спасылкі == * [https://web.archive.org/web/20171001023242/http://edu.gov.by/be Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь] ** [https://web.archive.org/web/20170322021557/http://www.adu.by/be/ «Нацыянальны інстытут адукацыі» Мінадукацыі Беларусі] ** [https://web.archive.org/web/20170331074000/http://www.asabliva.by/be/main.aspx Упраўленьне спэцыяльнай адукацыі Мінадукацыі Беларусі] * [https://web.archive.org/web/20220306073824/https://vak.gov.by/be Найвышэйшая атэстацыйная камісія Рэспублікі Беларусь] * [https://adukacyja.info/ «Адукацыя — стыль жыцьця»]{{Недаступная спасылка|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [https://web.archive.org/web/20140320114809/http://adukatar.net/ Асацыяцыя дадатковай адукацыі і асьветы] * {{Навіна|аўтар=|загаловак=Адукацыя|спасылка=http://www.zviazda.by/be/adukacyya|выдавец=Газэта «[[Зьвязда]]»|дата публікацыі=25 лютага 2017|копія=http://www.zviazda.by/be/tags/adukacyya|дата копіі=16 лютага 2017|дата доступу=3 сакавіка 2017}} * [http://www.nastaunik.info/ Партал для настаўнікаў] * [http://generation.by/news-tag=%E0%E4%F3%EA%E0%F6%FB%FF Адукацыя // Generation.by] * [https://web.archive.org/web/20170126110519/http://mova.na.by/adukacyja.html Адукацыя // Беларуская мова ў інтэрнэце] * [https://abiturient.by/specialities_main_list Спэцыяльнасьці паводле Агульнадзяржаўнага клясыфікатара (АКРБ)]{{ref-ru}} * [https://web.archive.org/web/20170613053030/http://gimnaziya3.by/o-gimnazii/informacionnoe-obespechenie/35-o-gimnazii/informacionnoe-obespechenie/75 Палажэньне аб установе агульнай сярэдняй адукацыі] * [http://ol2.stolin.edu.by/be/main.aspx?guid=13241 Статут школы]{{Недаступная спасылка|date=January 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{Беларусь у тэмах}} {{Добры артыкул}} [[Катэгорыя:Адукацыя Беларусі| ]] hno30jgrzrrnrhxkedblqgyrjv3p9jw 0 180510 2668982 2625714 2026-05-10T09:32:19Z Дамінік 64057 /* Карона Каралеўства Польскага */ 2668982 wikitext text/x-wiki {{Іншыя значэньні|Савічы}} {{Населены пункт/Беларусь |Назва = Савічы |Статус = вёска |Назва ў родным склоне = Савічаў |Трансьлітараваная назва = Savіčy |Герб = |Сьцяг = |Гімн = |Дата заснаваньня = перад 1512 годам |Першыя згадкі = |Статус з = |Магдэбурскае права = |Былая назва = |Мясцовая назва = |Вобласьць = [[Гомельская вобласьць|Гомельская]] |Раён = [[Брагінскі раён|Брагінскі]] |Сельсавет = [[Чамярыскі сельсавет|Чамярыскі]] |Гарадзкі савет = |Старшыня гарвыканкаму = |Пасада кіраўніка = |Кіраўнік = |Плошча = |Крыніца плошчы = |Вышыня = |Унутраны падзел = |Колькасьць насельніцтва = 17 |Год падліку колькасьці = 2023 |Крыніца колькасьці насельніцтва = |Этнічны склад насельніцтва = |Год падліку этнічнага складу = |Нацыянальны склад насельніцтва = |Год падліку нацыянальнага складу = |Колькасьць двароў = |Год падліку колькасьці двароў = |Крыніца колькасьці двароў = |Паштовы індэкс = |СААТА = |Выява = |Апісаньне выявы = |Шырата градусаў = 51 |Шырата хвілінаў = 37 |Шырата сэкундаў = 27 |Даўгата градусаў = 30 |Даўгата хвілінаў = 18 |Даўгата сэкундаў = 33 |Пазыцыя подпісу на мапе = зьверху |Водступ подпісу на мапе = 2.4 |Commons = |Сайт = }} '''Са́вічы'''<ref>{{Літаратура/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Гомельская вобласьць}} С. 77</ref> — вёска ў [[Брагінскі раён|Брагінскім раёне]] [[Гомельская вобласьць|Гомельскай вобласьці]]. Уваходзіць у склад [[Чамярыскі сельсавет|Чамярыскага сельсавету]]. == Гісторыя == === Вялікае Княства Літоўскае === Упершыню паселішча згаданае 7 (17) сакавіка 1512 году<ref>НГАБ у Менску. Ф. 1728. Воп. 1. Спр. 19. А. 1049-1049адв.</ref>{{заўвага|Поўны зьмест дакумэнту гл.:<ref>[http://hojniki.ucoz.ru/index/braginski_akt_1512_g/0-140# С. Бельскі. Акт абмежаваньня Брагінскай воласьці]; Бельскі С. В. З гісторыі ўладароў і маёнткаў Брагіншчыны XVI—XVIII стст. // Брагинщина в контексте истории белорусско-украинского пограничья: сборник научных статей / редкол. А. Д. Лебедев (отв. ред.). — Минск: Четыре четверти, 2018. С. 9—11</ref> }}, калі кароль [[Жыгімонт Стары]] падараваў [[Брагін|Брагінскую]] воласьць князю Міхайлу Васільевічу [[Збараскія|Збараскаму]], родапачынальніку князёў [[Вішнявецкія|Вішнявецкіх]]:{{пачатак цытаты}}''«Лета Божага тысяча пяцьсот дванаццатага месяца марца сёмага дня_За Указам Гасударскім Найясьнейшага Караля Яго Міласьці Зыгмонта, а за паданым чалабіцьцем князя Міхайла Васілевіча Збараскага, я, Іван Андрэевіч Кміцічаў, дзяржаўца трактамірскі і дымірскі, дваранін Яго Міласьці Каралеўскай,.. аглядаў я рубеж той воласьці, каторая пачынаецца з гары рэчкаю Брагінкаю ўніз да ракі Дняпра, а Дняпром угору да сяла Брагінскага Галэк, ад таго сяла ідучы да места Брагіня ад рогу вострава Юркоўскага… у востраў Жэрдзен Савенскі ў Хвашчы востраў Брагінскі…''{{канец цытаты}} З гэтага вынікае, што сяла Савічаў востраў Жэрдзен{{заўвага|Будучая вёска [[Жэрднае]] ў межах сучаснага Брагінскага раёну.}} быў памежным з воласьцю Брагінскай урочышчам, прыналежным да [[Любеч|Любецкай]] воласьці [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]]. Напярэдадні падпісаньня акту [[Люблінская унія|Люблінскай уніі]] ўказам караля і вялікага князя [[Жыгімонт Аўгуст|Жыгімонта Аўгуста]] ад 6 чэрвеня 1569 году [[Кіеўскае ваяводзтва]], названае княствам (разам зь Любечам і Савічамі), як раней Падляская і Валынская землі, было далучана («''вернута''») да [[Карона Каралеўства Польскага|Кароны Польскай]]<ref>Volumina Legum. Tom II. — Petersburg: Nakładem i drukiem Józafata Ohryzki, 1859. S. 77 — 87; Падалінскі У. // Беларускі гістарычны агляд. — 2012. Т. 19. С. 329—337 (Рэцэнзія на кн.: Litwin H. Równi do równych: kijowska reprezentacja sejmowa 1569—1648. — Warszawa, 2009)</ref>. === Карона Каралеўства Польскага ў Рэчы Паспалітай === Надалей Савічы прысутныя ў падатковым рэестры ад 6 студзеня 1571 году як сяло воласьці Любецкага замку ў Кіеўскім ваяводзтве Кароны. Тады ў ім налічвалася 6 паўнавартых дымоў (×6 — прыкладна 36 жыхароў), а яшчэ жылі людзі ўбогія, усяго 23 чалавекі, няздольныя плаціць зусім<ref>Źródła dziejowe. T. XX. Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym; T. IX: Ziemie ruskie. Ukraina (Kijów — Bracław) / A. Jabłonowski — Warszawa, 1894. Wykazy… S. 30</ref>. 2-м жніўня 1578 году датаваны прывілей караля [[Стэфан Баторы|Стэфана Баторыя]] пану Станіславу Клапоцкаму на сёлы ў Любецкім старостве — Савічы і Хракавічы<ref>Руська (Волинська) метрика [Текст]: регести документів Коронної канцелярії для укр. земель (Волинське, Київське, Брацлавське, Чернігівське воєводства) 1569-1673 / Держ. ком. арх. України, Центр. держ. істор. арх. України, м. Київ, Ін-т укр. археографії та джерелознавства ім. М. С. Грушевського НАН України, Генер. дирекція держ. арх., Голов. арх. давніх актів ; ред. і упоряд Г. Боряк [та ін.] ; передм. П. К. Грімстед. — Київ, 2002. С. 295</ref>. Згаданая вёска Савічы ў люстрацыі старостваў Кіеўскага ваяводзтва 1616 году. Належала яна да Любецкай воласьці аднаіменнага староства, якое пажыцьцёва трымаў пан Мікалай Струсь. Агульны пабор з 24 савіцкіх падданых складаў 171 злоты і 20 грошаў<ref>Архив Юго-Западной России. Ч. 7. Т. 1. Акты о заселении Юго-Западной России. — Киев, 1886. С. 296, 299</ref>. Маецца зьвестка пра Савічы і ў датаваным 15 лютага 1754 году запісе «wieczystego prawa darownego» на добра [[Старая Ёлча|Ёлча]], [[Бярозкі (Брагінскі раён)|Бярозкі]], Савічы, [[Грушнае]] «і іншых»{{заўвага|У гістарычна-генэалягічных і маёнтковых матэрыялах Сапегаў удакладняецца, што добры Ёлча складаліся з фальварку Савічы і вёсак Бярозкі (Berezno), Грушнае, Крукі, Перкі з слабодкай Кулажын alias Radzyn<ref>Sapiehowie: materjały historyczno-genealogiczne i majątkowe. T. 3. – Petersburg, 1894. S. 313</ref>{{заўвага|Апошнія дзьве назвы, аднак, мелі розныя паселішчы, зь якіх [[Радзін]] панам Сапегам даўно не належаў.}}.}}, відавочна, прыналежных да Ёлчанскага ключа{{Заўвага|Ёсьць згадка пра інвэнтар Ёлчанскага ключа 1771 году<ref>Аrchiwum Główny Akt Dawnych w Warszawie. Аrchiwum Рrozorów і Jelskich (надалей: APiJ). Sygn. 1. S. 1</ref>}}, ад падканцлера літоўскага графа [[Міхал Антоні Сапега|Міхала Сапегі]] войскаму ашмянскаму пану Францішку Ракіцкаму, за подпісам вялікага канцлера літоўскага князя [[Міхал Фрыдэрык Чартарыйскі|Міхала Чартарыйскага]], замацаваным вялікай пячаткай<ref>АРіJ. Sygn. 1. S. 205</ref>. === Расейская імпэрыя === [[Файл:Фальварак і вёска Пучын на схематычным пляне Рэчыцкага павету 1800 г.png|значак|зьлева|вёска Савічы на схематычным пляне Рэчыцкага павету, складзеным каля 1800 г.]][[Файл:Савічы, Пучын на мапе Ф. Шубэрта сярэдзіны XIX ст.jpg|значак|Савічы, Пучын, Нежыхаў і двор Жэрднае на мапе Ф. Шубэрта і П. Тучкова сярэдзіны XIX ст.]] У выніку другога падзелу [[Рэч Паспалітая|Рэчы Паспалітай]] (1793) Савічы апынуліся ў межах Рэчыцкай акругі Чарнігаўскага намесьніцтва (губэрні), з 1796 году ў складзе тэрытарыяльна ўпарадкаванага [[Рэчыцкі павет (Расейская імпэрыя)|Рэчыцкага павету]] Маларасейскай, а з 29 жніўня 1797 году [[Менская губэрня|Менскай губэрні]] [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]]<ref>Насевіч В., Скрыпчанка Т. Рэчыцкі павет / В. Насевіч, Т. Скрыпчанка // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі: у 6 т. — Т. 6. Кн. 1. — Мінск: БелЭн, 2001. С. 181—182</ref>. З крыніцы, заснаванай на матэрыялах рэвізіі 1795 году, вядома, што сяло Грушна, слабада Нежыхаў, вёскі Савічы, Калыбань, Піркі, Капоранка, Крукі, Кулажын, хутар Чэрнеў і іншыя былі ў заставе ў пана Ігнацыя Шышкі, а належалі (зноў жа застаўным правам) ротмістру троцкаму пану Валенцію Зялёнку<ref>Петреченко І. Є. «Камеральное описание… Речицкой округи» 1796 р.: інформаційний потенціал пам’ятки // Днепровский паром. Природное единство и историко-культурное взаимодействие белорусско-украинского пограничья / Материалы международной конференции (26-27 апреля 2018 г., г. Гомель). — Минск: Четыре четверти, 2018. С. 73</ref>. У парэформавы пэрыяд Савічы – цэнтар воласьці Рэчыцкага павету. === Найноўшы час === 9 лютага 1918 году, яшчэ да падпісаньня [[Берасьцейскі мір|Берасьцейскай мірнай дамовы]] з бальшавіцкай Расеяй (3 сакавіка), [[Нямецкая імпэрыя|Нямеччына]] перадала паўднёвую частку Беларусі [[Украінская Народная Рэспубліка|Украінскай Народнай Рэспубліцы]]. У адказ на гэта 9 сакавіка [[Другая Устаўная грамата|Другой Устаўной граматай]] тэрыторыя абвяшчалася часткай [[Беларуская Народная Рэспубліка|Беларускай Народнай Рэспублікі]]. Савічы, аднак, апынуліся ў складзе часова створанай 15 чэрвеня Палескай губэрні з цэнтрам у Рэчыцы, з кастрычніка — у Мазыры. Ад 18 траўня тут дзейнічала «варта [[Украінская дзяржава|Украінскай Дзяржавы]]» гэтмана [[Павал Скарападзкі|Паўла Скарападзкага]]<ref>Ціхаміраў А. В. Станаўленне і развіццё беларуска-украінскіх адносін у 1918—1920 гг. // Веснік БДУ. Сер. 3. 2005. № 3. С. 28 — 32; Грицкевич А. П. Борьба за Украину, 1917—1921 / А. П. Грицкевич; под науч. ред. А. Е. Тараса. — Минск: Современная школа, 2011. С. 92 — 93; Ільїн О. Західне Полісся в Українській Державі гетьмана Скоропадського (Історія в документах) / О. Ільїн // Над Бугом і Нарвою : український часопис Підляшшя. — 2014. № 3. С. 42; Замойский А. С. Брагин и местечки юго-восточной Беларуси в условиях перехода от войны к миру. 1918—1922. // Брагинщина в контексте истории белорусско-украинского пограничья. — С. 85</ref>. 1 студзеня 1919 г., згодна з пастановай І зьезду КП(б) Беларусі Савічы ўвайшлі ў склад [[Сацыялістычная Савецкая Рэспубліка Беларусі|Сацыялістычнай Савецкай Рэспублікі Беларусі]], аднак 16 студзеня вёска разам зь іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі перададзена ў склад [[РСФСР]]. 1 сьнежня 2009 году перададзеная зь ліквідаванага [[Хракавіцкі сельсавет|Хракавіцкага сельсавету]] ў склад [[Чамярыскі сельсавет|Чамярыскага сельсавету]]<ref>[https://web.archive.org/web/20131029210409/http://www.pravo.by/pdf/2009-309/2009-309(003-022).pdf «Об изменении административно-территориального устройства Брагинского района Гомельской области». Решение Гомельского областного Совета депутатов от 1 декабря 2009 г. № 276]{{Ref-ru}}</ref>. == Насельніцтва == * 1999 год — 113 чалавек * 2004 год — 86 чалавек * 2010 год — 42 чалавекі * 2019 год — 27 чалавек * 2023 год — 17 чалавек<ref>[https://web.archive.org/web/20230611102720/http://bragin.gomel-region.by/ru/chemerissky/ Чамярыскі сельсавет]</ref> == Заўвагі == {{Заўвагі}} == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} == Літаратура == * {{Літаратура/ГВБ|1-1}} {{Чамярыскі сельсавет}} {{Брагінскі раён}} [[Катэгорыя:Чамярыскі сельсавет]] [[Катэгорыя:Населеныя пункты Брагінскага раёну]] [[Катэгорыя:Населеныя пункты Беларусі, адселеныя з-за катастрофы на ЧАЭС]] p3yx5r1efcpgosqose1dspl1u4l5stw 2668984 2668982 2026-05-10T09:38:26Z Дамінік 64057 2668984 wikitext text/x-wiki {{Іншыя значэньні|Савічы}} {{Населены пункт/Беларусь |Назва = Савічы |Статус = вёска |Назва ў родным склоне = Савічаў |Трансьлітараваная назва = Savіčy |Герб = |Сьцяг = |Гімн = |Дата заснаваньня = перад 1512 годам |Першыя згадкі = |Статус з = |Магдэбурскае права = |Былая назва = |Мясцовая назва = |Вобласьць = [[Гомельская вобласьць|Гомельская]] |Раён = [[Брагінскі раён|Брагінскі]] |Сельсавет = [[Чамярыскі сельсавет|Чамярыскі]] |Гарадзкі савет = |Старшыня гарвыканкаму = |Пасада кіраўніка = |Кіраўнік = |Плошча = |Крыніца плошчы = |Вышыня = |Унутраны падзел = |Колькасьць насельніцтва = 17 |Год падліку колькасьці = 2023 |Крыніца колькасьці насельніцтва = |Этнічны склад насельніцтва = |Год падліку этнічнага складу = |Нацыянальны склад насельніцтва = |Год падліку нацыянальнага складу = |Колькасьць двароў = |Год падліку колькасьці двароў = |Крыніца колькасьці двароў = |Паштовы індэкс = |СААТА = |Выява = |Апісаньне выявы = |Шырата градусаў = 51 |Шырата хвілінаў = 37 |Шырата сэкундаў = 27 |Даўгата градусаў = 30 |Даўгата хвілінаў = 18 |Даўгата сэкундаў = 33 |Пазыцыя подпісу на мапе = зьверху |Водступ подпісу на мапе = 2.4 |Commons = |Сайт = }} '''Са́вічы'''<ref>{{Літаратура/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Гомельская вобласьць}} С. 77</ref> — вёска ў [[Брагінскі раён|Брагінскім раёне]] [[Гомельская вобласьць|Гомельскай вобласьці]]. Уваходзіць у склад [[Чамярыскі сельсавет|Чамярыскага сельсавету]]. == Гісторыя == === Вялікае Княства Літоўскае === Упершыню паселішча згаданае 7 (17) сакавіка 1512 году<ref>НГАБ у Менску. Ф. 1728. Воп. 1. Спр. 19. А. 1049-1049адв.</ref>{{заўвага|Поўны зьмест дакумэнту гл.:<ref>[http://hojniki.ucoz.ru/index/braginski_akt_1512_g/0-140# С. Бельскі. Акт абмежаваньня Брагінскай воласьці]; Бельскі С. В. З гісторыі ўладароў і маёнткаў Брагіншчыны XVI—XVIII стст. // Брагинщина в контексте истории белорусско-украинского пограничья: сборник научных статей / редкол. А. Д. Лебедев (отв. ред.). — Минск: Четыре четверти, 2018. С. 9—11</ref> }}, калі кароль [[Жыгімонт Стары]] падараваў [[Брагін|Брагінскую]] воласьць князю Міхайлу Васільевічу [[Збараскія|Збараскаму]], родапачынальніку князёў [[Вішнявецкія|Вішнявецкіх]]:{{пачатак цытаты}}''«Лета Божага тысяча пяцьсот дванаццатага месяца марца сёмага дня_За Указам Гасударскім Найясьнейшага Караля Яго Міласьці Зыгмонта, а за паданым чалабіцьцем князя Міхайла Васілевіча Збараскага, я, Іван Андрэевіч Кміцічаў, дзяржаўца трактамірскі і дымірскі, дваранін Яго Міласьці Каралеўскай,.. аглядаў я рубеж той воласьці, каторая пачынаецца з гары рэчкаю Брагінкаю ўніз да ракі Дняпра, а Дняпром угору да сяла Брагінскага Галэк, ад таго сяла ідучы да места Брагіня ад рогу вострава Юркоўскага… у востраў Жэрдзен Савенскі ў Хвашчы востраў Брагінскі…''{{канец цытаты}} З гэтага вынікае, што сяла Савічаў востраў Жэрдзен{{заўвага|Будучая вёска [[Жэрднае]] ў межах сучаснага Брагінскага раёну.}} быў памежным з воласьцю Брагінскай урочышчам, прыналежным да [[Любеч|Любецкай]] воласьці [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]]. Напярэдадні падпісаньня акту [[Люблінская унія|Люблінскай уніі]] ўказам караля і вялікага князя [[Жыгімонт Аўгуст|Жыгімонта Аўгуста]] ад 6 чэрвеня 1569 году [[Кіеўскае ваяводзтва]], названае княствам (разам зь Любечам і Савічамі), як раней Падляская і Валынская землі, было далучана («''вернута''») да [[Карона Каралеўства Польскага|Кароны Польскай]]<ref>Volumina Legum. Tom II. — Petersburg: Nakładem i drukiem Józafata Ohryzki, 1859. S. 77 — 87; Падалінскі У. // Беларускі гістарычны агляд. — 2012. Т. 19. С. 329—337 (Рэцэнзія на кн.: Litwin H. Równi do równych: kijowska reprezentacja sejmowa 1569—1648. — Warszawa, 2009)</ref>. === Карона Каралеўства Польскага ў Рэчы Паспалітай === Надалей Савічы прысутныя ў падатковым рэестры ад 6 студзеня 1571 году як сяло воласьці Любецкага замку ў Кіеўскім ваяводзтве Кароны. Тады ў ім налічвалася 6 паўнавартых дымоў (×6 — прыкладна 36 жыхароў), а яшчэ жылі людзі ўбогія, усяго 23 чалавекі, няздольныя плаціць зусім<ref>Źródła dziejowe. T. XX. Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym; T. IX: Ziemie ruskie. Ukraina (Kijów — Bracław) / A. Jabłonowski — Warszawa, 1894. Wykazy… S. 30</ref>. 2-м жніўня 1578 году датаваны прывілей караля [[Стэфан Баторы|Стэфана Баторыя]] пану Станіславу Клапоцкаму на сёлы ў Любецкім старостве — Савічы і Хракавічы<ref>Руська (Волинська) метрика [Текст]: регести документів Коронної канцелярії для укр. земель (Волинське, Київське, Брацлавське, Чернігівське воєводства) 1569-1673 / Держ. ком. арх. України, Центр. держ. істор. арх. України, м. Київ, Ін-т укр. археографії та джерелознавства ім. М. С. Грушевського НАН України, Генер. дирекція держ. арх., Голов. арх. давніх актів ; ред. і упоряд Г. Боряк [та ін.] ; передм. П. К. Грімстед. — Київ, 2002. С. 295</ref>. Згаданая вёска Савічы ў люстрацыі старостваў Кіеўскага ваяводзтва 1616 году. Належала яна да Любецкай воласьці аднаіменнага староства, якое пажыцьцёва трымаў пан Мікалай Струсь. Агульны пабор з 24 савіцкіх падданых складаў 171 злоты і 20 грошаў<ref>Архив Юго-Западной России. Ч. 7. Т. 1. Акты о заселении Юго-Западной России. — Киев, 1886. С. 296, 299</ref>. Маецца зьвестка пра Савічы і ў датаваным 15 лютага 1754 году запісе «wieczystego prawa darownego» на добра [[Старая Ёлча|Ёлча]], [[Бярозкі (Брагінскі раён)|Бярозкі]], Савічы, [[Грушнае]] «і іншых»{{заўвага|У гістарычна-генэалягічных і маёнтковых матэрыялах Сапегаў удакладняецца, што добры Ёлча складаліся з фальварку Савічы і вёсак Бярозкі (Berezno), Грушнае, Крукі, Перкі з слабодкай Кулажын alias Radzyn<ref>Sapiehowie: materjały historyczno-genealogiczne i majątkowe. T. 3. – Petersburg, 1894. S. 313</ref>{{заўвага|Апошнія дзьве назвы, аднак, мелі розныя паселішчы, зь якіх [[Радзін]] панам Сапегам даўно не належаў.}}.}}, відавочна, прыналежных да Ёлчанскага ключа{{Заўвага|Ёсьць згадка пра інвэнтар Ёлчанскага ключа 1771 году<ref>Аrchiwum Główny Akt Dawnych w Warszawie. Аrchiwum Рrozorów і Jelskich (надалей: APiJ). Sygn. 1. S. 1</ref>}}, ад падканцлера літоўскага графа [[Міхал Антоні Сапега|Міхала Сапегі]] войскаму ашмянскаму пану Францішку Ракіцкаму, за подпісам вялікага канцлера літоўскага князя [[Міхал Фрыдэрык Чартарыйскі|Міхала Чартарыйскага]], замацаваным вялікай пячаткай<ref>АРіJ. Sygn. 1. S. 205</ref>. === Расейская імпэрыя === [[Файл:Фальварак і вёска Пучын на схематычным пляне Рэчыцкага павету 1800 г.png|значак|зьлева|170пкс|вёска Савічы на схематычным пляне Рэчыцкага павету, складзеным каля 1800 г.]][[Файл:Савічы, Пучын на мапе Ф. Шубэрта сярэдзіны XIX ст.jpg|значак|170пкс|Савічы, Пучын, Нежыхаў і двор Жэрднае на мапе Ф. Шубэрта і П. Тучкова з праўкамі 1860-х гг.]] У выніку другога падзелу [[Рэч Паспалітая|Рэчы Паспалітай]] (1793) Савічы апынуліся ў межах Рэчыцкай акругі Чарнігаўскага намесьніцтва (губэрні), з 1796 году ў складзе тэрытарыяльна ўпарадкаванага [[Рэчыцкі павет (Расейская імпэрыя)|Рэчыцкага павету]] Маларасейскай, а з 29 жніўня 1797 году [[Менская губэрня|Менскай губэрні]] [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]]<ref>Насевіч В., Скрыпчанка Т. Рэчыцкі павет / В. Насевіч, Т. Скрыпчанка // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі: у 6 т. — Т. 6. Кн. 1. — Мінск: БелЭн, 2001. С. 181—182</ref>. З крыніцы, заснаванай на матэрыялах рэвізіі 1795 году, вядома, што сяло Грушна, слабада Нежыхаў, вёскі Савічы, Калыбань, Піркі, Капоранка, Крукі, Кулажын, хутар Чэрнеў і іншыя былі ў заставе ў пана Ігнацыя Шышкі, а належалі (зноў жа застаўным правам) ротмістру троцкаму пану Валенцію Зялёнку<ref>Петреченко І. Є. «Камеральное описание… Речицкой округи» 1796 р.: інформаційний потенціал пам’ятки // Днепровский паром. Природное единство и историко-культурное взаимодействие белорусско-украинского пограничья / Материалы международной конференции (26-27 апреля 2018 г., г. Гомель). — Минск: Четыре четверти, 2018. С. 73</ref>. У парэформавы пэрыяд Савічы – цэнтар воласьці Рэчыцкага павету. === Найноўшы час === 9 лютага 1918 году, яшчэ да падпісаньня [[Берасьцейскі мір|Берасьцейскай мірнай дамовы]] з бальшавіцкай Расеяй (3 сакавіка), [[Нямецкая імпэрыя|Нямеччына]] перадала паўднёвую частку Беларусі [[Украінская Народная Рэспубліка|Украінскай Народнай Рэспубліцы]]. У адказ на гэта 9 сакавіка [[Другая Устаўная грамата|Другой Устаўной граматай]] тэрыторыя абвяшчалася часткай [[Беларуская Народная Рэспубліка|Беларускай Народнай Рэспублікі]]. Савічы, аднак, апынуліся ў складзе часова створанай 15 чэрвеня Палескай губэрні з цэнтрам у Рэчыцы, з кастрычніка — у Мазыры. Ад 18 траўня тут дзейнічала «варта [[Украінская дзяржава|Украінскай Дзяржавы]]» гэтмана [[Павал Скарападзкі|Паўла Скарападзкага]]<ref>Ціхаміраў А. В. Станаўленне і развіццё беларуска-украінскіх адносін у 1918—1920 гг. // Веснік БДУ. Сер. 3. 2005. № 3. С. 28 — 32; Грицкевич А. П. Борьба за Украину, 1917—1921 / А. П. Грицкевич; под науч. ред. А. Е. Тараса. — Минск: Современная школа, 2011. С. 92 — 93; Ільїн О. Західне Полісся в Українській Державі гетьмана Скоропадського (Історія в документах) / О. Ільїн // Над Бугом і Нарвою : український часопис Підляшшя. — 2014. № 3. С. 42; Замойский А. С. Брагин и местечки юго-восточной Беларуси в условиях перехода от войны к миру. 1918—1922. // Брагинщина в контексте истории белорусско-украинского пограничья. — С. 85</ref>. 1 студзеня 1919 г., згодна з пастановай І зьезду КП(б) Беларусі Савічы ўвайшлі ў склад [[Сацыялістычная Савецкая Рэспубліка Беларусі|Сацыялістычнай Савецкай Рэспублікі Беларусі]], аднак 16 студзеня вёска разам зь іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі перададзена ў склад [[РСФСР]]. 1 сьнежня 2009 году перададзеная зь ліквідаванага [[Хракавіцкі сельсавет|Хракавіцкага сельсавету]] ў склад [[Чамярыскі сельсавет|Чамярыскага сельсавету]]<ref>[https://web.archive.org/web/20131029210409/http://www.pravo.by/pdf/2009-309/2009-309(003-022).pdf «Об изменении административно-территориального устройства Брагинского района Гомельской области». Решение Гомельского областного Совета депутатов от 1 декабря 2009 г. № 276]{{Ref-ru}}</ref>. == Насельніцтва == * 1999 год — 113 чалавек * 2004 год — 86 чалавек * 2010 год — 42 чалавекі * 2019 год — 27 чалавек * 2023 год — 17 чалавек<ref>[https://web.archive.org/web/20230611102720/http://bragin.gomel-region.by/ru/chemerissky/ Чамярыскі сельсавет]</ref> == Заўвагі == {{Заўвагі}} == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} == Літаратура == * {{Літаратура/ГВБ|1-1}} {{Чамярыскі сельсавет}} {{Брагінскі раён}} [[Катэгорыя:Чамярыскі сельсавет]] [[Катэгорыя:Населеныя пункты Брагінскага раёну]] [[Катэгорыя:Населеныя пункты Беларусі, адселеныя з-за катастрофы на ЧАЭС]] ftaw916zy1nx6jpq6f3aiyt62x7gdqq 2668985 2668984 2026-05-10T09:47:55Z Дамінік 64057 /* Расейская імпэрыя */ 2668985 wikitext text/x-wiki {{Іншыя значэньні|Савічы}} {{Населены пункт/Беларусь |Назва = Савічы |Статус = вёска |Назва ў родным склоне = Савічаў |Трансьлітараваная назва = Savіčy |Герб = |Сьцяг = |Гімн = |Дата заснаваньня = перад 1512 годам |Першыя згадкі = |Статус з = |Магдэбурскае права = |Былая назва = |Мясцовая назва = |Вобласьць = [[Гомельская вобласьць|Гомельская]] |Раён = [[Брагінскі раён|Брагінскі]] |Сельсавет = [[Чамярыскі сельсавет|Чамярыскі]] |Гарадзкі савет = |Старшыня гарвыканкаму = |Пасада кіраўніка = |Кіраўнік = |Плошча = |Крыніца плошчы = |Вышыня = |Унутраны падзел = |Колькасьць насельніцтва = 17 |Год падліку колькасьці = 2023 |Крыніца колькасьці насельніцтва = |Этнічны склад насельніцтва = |Год падліку этнічнага складу = |Нацыянальны склад насельніцтва = |Год падліку нацыянальнага складу = |Колькасьць двароў = |Год падліку колькасьці двароў = |Крыніца колькасьці двароў = |Паштовы індэкс = |СААТА = |Выява = |Апісаньне выявы = |Шырата градусаў = 51 |Шырата хвілінаў = 37 |Шырата сэкундаў = 27 |Даўгата градусаў = 30 |Даўгата хвілінаў = 18 |Даўгата сэкундаў = 33 |Пазыцыя подпісу на мапе = зьверху |Водступ подпісу на мапе = 2.4 |Commons = |Сайт = }} '''Са́вічы'''<ref>{{Літаратура/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Гомельская вобласьць}} С. 77</ref> — вёска ў [[Брагінскі раён|Брагінскім раёне]] [[Гомельская вобласьць|Гомельскай вобласьці]]. Уваходзіць у склад [[Чамярыскі сельсавет|Чамярыскага сельсавету]]. == Гісторыя == === Вялікае Княства Літоўскае === Упершыню паселішча згаданае 7 (17) сакавіка 1512 году<ref>НГАБ у Менску. Ф. 1728. Воп. 1. Спр. 19. А. 1049-1049адв.</ref>{{заўвага|Поўны зьмест дакумэнту гл.:<ref>[http://hojniki.ucoz.ru/index/braginski_akt_1512_g/0-140# С. Бельскі. Акт абмежаваньня Брагінскай воласьці]; Бельскі С. В. З гісторыі ўладароў і маёнткаў Брагіншчыны XVI—XVIII стст. // Брагинщина в контексте истории белорусско-украинского пограничья: сборник научных статей / редкол. А. Д. Лебедев (отв. ред.). — Минск: Четыре четверти, 2018. С. 9—11</ref> }}, калі кароль [[Жыгімонт Стары]] падараваў [[Брагін|Брагінскую]] воласьць князю Міхайлу Васільевічу [[Збараскія|Збараскаму]], родапачынальніку князёў [[Вішнявецкія|Вішнявецкіх]]:{{пачатак цытаты}}''«Лета Божага тысяча пяцьсот дванаццатага месяца марца сёмага дня_За Указам Гасударскім Найясьнейшага Караля Яго Міласьці Зыгмонта, а за паданым чалабіцьцем князя Міхайла Васілевіча Збараскага, я, Іван Андрэевіч Кміцічаў, дзяржаўца трактамірскі і дымірскі, дваранін Яго Міласьці Каралеўскай,.. аглядаў я рубеж той воласьці, каторая пачынаецца з гары рэчкаю Брагінкаю ўніз да ракі Дняпра, а Дняпром угору да сяла Брагінскага Галэк, ад таго сяла ідучы да места Брагіня ад рогу вострава Юркоўскага… у востраў Жэрдзен Савенскі ў Хвашчы востраў Брагінскі…''{{канец цытаты}} З гэтага вынікае, што сяла Савічаў востраў Жэрдзен{{заўвага|Будучая вёска [[Жэрднае]] ў межах сучаснага Брагінскага раёну.}} быў памежным з воласьцю Брагінскай урочышчам, прыналежным да [[Любеч|Любецкай]] воласьці [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]]. Напярэдадні падпісаньня акту [[Люблінская унія|Люблінскай уніі]] ўказам караля і вялікага князя [[Жыгімонт Аўгуст|Жыгімонта Аўгуста]] ад 6 чэрвеня 1569 году [[Кіеўскае ваяводзтва]], названае княствам (разам зь Любечам і Савічамі), як раней Падляская і Валынская землі, было далучана («''вернута''») да [[Карона Каралеўства Польскага|Кароны Польскай]]<ref>Volumina Legum. Tom II. — Petersburg: Nakładem i drukiem Józafata Ohryzki, 1859. S. 77 — 87; Падалінскі У. // Беларускі гістарычны агляд. — 2012. Т. 19. С. 329—337 (Рэцэнзія на кн.: Litwin H. Równi do równych: kijowska reprezentacja sejmowa 1569—1648. — Warszawa, 2009)</ref>. === Карона Каралеўства Польскага ў Рэчы Паспалітай === Надалей Савічы прысутныя ў падатковым рэестры ад 6 студзеня 1571 году як сяло воласьці Любецкага замку ў Кіеўскім ваяводзтве Кароны. Тады ў ім налічвалася 6 паўнавартых дымоў (×6 — прыкладна 36 жыхароў), а яшчэ жылі людзі ўбогія, усяго 23 чалавекі, няздольныя плаціць зусім<ref>Źródła dziejowe. T. XX. Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym; T. IX: Ziemie ruskie. Ukraina (Kijów — Bracław) / A. Jabłonowski — Warszawa, 1894. Wykazy… S. 30</ref>. 2-м жніўня 1578 году датаваны прывілей караля [[Стэфан Баторы|Стэфана Баторыя]] пану Станіславу Клапоцкаму на сёлы ў Любецкім старостве — Савічы і Хракавічы<ref>Руська (Волинська) метрика [Текст]: регести документів Коронної канцелярії для укр. земель (Волинське, Київське, Брацлавське, Чернігівське воєводства) 1569-1673 / Держ. ком. арх. України, Центр. держ. істор. арх. України, м. Київ, Ін-т укр. археографії та джерелознавства ім. М. С. Грушевського НАН України, Генер. дирекція держ. арх., Голов. арх. давніх актів ; ред. і упоряд Г. Боряк [та ін.] ; передм. П. К. Грімстед. — Київ, 2002. С. 295</ref>. Згаданая вёска Савічы ў люстрацыі старостваў Кіеўскага ваяводзтва 1616 году. Належала яна да Любецкай воласьці аднаіменнага староства, якое пажыцьцёва трымаў пан Мікалай Струсь. Агульны пабор з 24 савіцкіх падданых складаў 171 злоты і 20 грошаў<ref>Архив Юго-Западной России. Ч. 7. Т. 1. Акты о заселении Юго-Западной России. — Киев, 1886. С. 296, 299</ref>. Маецца зьвестка пра Савічы і ў датаваным 15 лютага 1754 году запісе «wieczystego prawa darownego» на добра [[Старая Ёлча|Ёлча]], [[Бярозкі (Брагінскі раён)|Бярозкі]], Савічы, [[Грушнае]] «і іншых»{{заўвага|У гістарычна-генэалягічных і маёнтковых матэрыялах Сапегаў удакладняецца, што добры Ёлча складаліся з фальварку Савічы і вёсак Бярозкі (Berezno), Грушнае, Крукі, Перкі з слабодкай Кулажын alias Radzyn<ref>Sapiehowie: materjały historyczno-genealogiczne i majątkowe. T. 3. – Petersburg, 1894. S. 313</ref>{{заўвага|Апошнія дзьве назвы, аднак, мелі розныя паселішчы, зь якіх [[Радзін]] панам Сапегам даўно не належаў.}}.}}, відавочна, прыналежных да Ёлчанскага ключа{{Заўвага|Ёсьць згадка пра інвэнтар Ёлчанскага ключа 1771 году<ref>Аrchiwum Główny Akt Dawnych w Warszawie. Аrchiwum Рrozorów і Jelskich (надалей: APiJ). Sygn. 1. S. 1</ref>}}, ад падканцлера літоўскага графа [[Міхал Антоні Сапега|Міхала Сапегі]] войскаму ашмянскаму пану Францішку Ракіцкаму, за подпісам вялікага канцлера літоўскага князя [[Міхал Фрыдэрык Чартарыйскі|Міхала Чартарыйскага]], замацаваным вялікай пячаткай<ref>АРіJ. Sygn. 1. S. 205</ref>. === Пад уладай Расейскай імпэрыі === [[Файл:Фальварак і вёска Пучын на схематычным пляне Рэчыцкага павету 1800 г.png|значак|зьлева|170пкс|вёска Савічы на схематычным пляне Рэчыцкага павету, складзеным каля 1800 г.]][[Файл:Савічы, Пучын на мапе Ф. Шубэрта сярэдзіны XIX ст.jpg|значак|170пкс|Савічы, Пучын, Нежыхаў і двор Жэрднае на мапе Ф. Шубэрта і П. Тучкова з праўкамі 1860-х гг.]] У выніку другога падзелу [[Рэч Паспалітая|Рэчы Паспалітай]] (1793) Савічы апынуліся ў межах Рэчыцкай акругі Чарнігаўскага намесьніцтва (губэрні), з 1796 году ў складзе тэрытарыяльна ўпарадкаванага [[Рэчыцкі павет (Расейская імпэрыя)|Рэчыцкага павету]] Маларасейскай, а з 29 жніўня 1797 году [[Менская губэрня|Менскай губэрні]] [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]]<ref>Насевіч В., Скрыпчанка Т. Рэчыцкі павет / В. Насевіч, Т. Скрыпчанка // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі: у 6 т. — Т. 6. Кн. 1. — Мінск: БелЭн, 2001. С. 181—182</ref>. З крыніцы, заснаванай на матэрыялах рэвізіі 1795 году, вядома, што сяло Грушна, слабада Нежыхаў, вёскі Савічы, Калыбань, Піркі, Капоранка, Крукі, Кулажын, хутар Чэрнеў і іншыя былі ў заставе ў пана Ігнацыя Шышкі, а належалі (зноў жа застаўным правам) ротмістру троцкаму пану Валенцію Зялёнку<ref>Петреченко І. Є. «Камеральное описание… Речицкой округи» 1796 р.: інформаційний потенціал пам’ятки // Днепровский паром. Природное единство и историко-культурное взаимодействие белорусско-украинского пограничья / Материалы международной конференции (26-27 апреля 2018 г., г. Гомель). — Минск: Четыре четверти, 2018. С. 73</ref>. У парэформавы пэрыяд Савічы – цэнтар воласьці Рэчыцкага павету. === Найноўшы час === 9 лютага 1918 году, яшчэ да падпісаньня [[Берасьцейскі мір|Берасьцейскай мірнай дамовы]] з бальшавіцкай Расеяй (3 сакавіка), [[Нямецкая імпэрыя|Нямеччына]] перадала паўднёвую частку Беларусі [[Украінская Народная Рэспубліка|Украінскай Народнай Рэспубліцы]]. У адказ на гэта 9 сакавіка [[Другая Устаўная грамата|Другой Устаўной граматай]] тэрыторыя абвяшчалася часткай [[Беларуская Народная Рэспубліка|Беларускай Народнай Рэспублікі]]. Савічы, аднак, апынуліся ў складзе часова створанай 15 чэрвеня Палескай губэрні з цэнтрам у Рэчыцы, з кастрычніка — у Мазыры. Ад 18 траўня тут дзейнічала «варта [[Украінская дзяржава|Украінскай Дзяржавы]]» гэтмана [[Павал Скарападзкі|Паўла Скарападзкага]]<ref>Ціхаміраў А. В. Станаўленне і развіццё беларуска-украінскіх адносін у 1918—1920 гг. // Веснік БДУ. Сер. 3. 2005. № 3. С. 28 — 32; Грицкевич А. П. Борьба за Украину, 1917—1921 / А. П. Грицкевич; под науч. ред. А. Е. Тараса. — Минск: Современная школа, 2011. С. 92 — 93; Ільїн О. Західне Полісся в Українській Державі гетьмана Скоропадського (Історія в документах) / О. Ільїн // Над Бугом і Нарвою : український часопис Підляшшя. — 2014. № 3. С. 42; Замойский А. С. Брагин и местечки юго-восточной Беларуси в условиях перехода от войны к миру. 1918—1922. // Брагинщина в контексте истории белорусско-украинского пограничья. — С. 85</ref>. 1 студзеня 1919 г., згодна з пастановай І зьезду КП(б) Беларусі Савічы ўвайшлі ў склад [[Сацыялістычная Савецкая Рэспубліка Беларусі|Сацыялістычнай Савецкай Рэспублікі Беларусі]], аднак 16 студзеня вёска разам зь іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі перададзена ў склад [[РСФСР]]. 1 сьнежня 2009 году перададзеная зь ліквідаванага [[Хракавіцкі сельсавет|Хракавіцкага сельсавету]] ў склад [[Чамярыскі сельсавет|Чамярыскага сельсавету]]<ref>[https://web.archive.org/web/20131029210409/http://www.pravo.by/pdf/2009-309/2009-309(003-022).pdf «Об изменении административно-территориального устройства Брагинского района Гомельской области». Решение Гомельского областного Совета депутатов от 1 декабря 2009 г. № 276]{{Ref-ru}}</ref>. == Насельніцтва == * 1999 год — 113 чалавек * 2004 год — 86 чалавек * 2010 год — 42 чалавекі * 2019 год — 27 чалавек * 2023 год — 17 чалавек<ref>[https://web.archive.org/web/20230611102720/http://bragin.gomel-region.by/ru/chemerissky/ Чамярыскі сельсавет]</ref> == Заўвагі == {{Заўвагі}} == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} == Літаратура == * {{Літаратура/ГВБ|1-1}} {{Чамярыскі сельсавет}} {{Брагінскі раён}} [[Катэгорыя:Чамярыскі сельсавет]] [[Катэгорыя:Населеныя пункты Брагінскага раёну]] [[Катэгорыя:Населеныя пункты Беларусі, адселеныя з-за катастрофы на ЧАЭС]] 7uj90qecg29sqhg3wvqiqt7ztlodxkb 2668986 2668985 2026-05-10T09:50:54Z Дамінік 64057 2668986 wikitext text/x-wiki {{Іншыя значэньні|Савічы}} {{Населены пункт/Беларусь |Назва = Савічы |Статус = вёска |Назва ў родным склоне = Савічаў |Трансьлітараваная назва = Savіčy |Герб = |Сьцяг = |Гімн = |Дата заснаваньня = перад 1512 годам |Першыя згадкі = |Статус з = |Магдэбурскае права = |Былая назва = |Мясцовая назва = |Вобласьць = [[Гомельская вобласьць|Гомельская]] |Раён = [[Брагінскі раён|Брагінскі]] |Сельсавет = [[Чамярыскі сельсавет|Чамярыскі]] |Гарадзкі савет = |Старшыня гарвыканкаму = |Пасада кіраўніка = |Кіраўнік = |Плошча = |Крыніца плошчы = |Вышыня = |Унутраны падзел = |Колькасьць насельніцтва = 17 |Год падліку колькасьці = 2023 |Крыніца колькасьці насельніцтва = |Этнічны склад насельніцтва = |Год падліку этнічнага складу = |Нацыянальны склад насельніцтва = |Год падліку нацыянальнага складу = |Колькасьць двароў = |Год падліку колькасьці двароў = |Крыніца колькасьці двароў = |Паштовы індэкс = |СААТА = |Выява = |Апісаньне выявы = |Шырата градусаў = 51 |Шырата хвілінаў = 37 |Шырата сэкундаў = 27 |Даўгата градусаў = 30 |Даўгата хвілінаў = 18 |Даўгата сэкундаў = 33 |Пазыцыя подпісу на мапе = зьверху |Водступ подпісу на мапе = 2.4 |Commons = |Сайт = }} '''Са́вічы'''<ref>{{Літаратура/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Гомельская вобласьць}} С. 77</ref> — вёска ў [[Брагінскі раён|Брагінскім раёне]] [[Гомельская вобласьць|Гомельскай вобласьці]]. Уваходзіць у склад [[Чамярыскі сельсавет|Чамярыскага сельсавету]]. == Гісторыя == === Вялікае Княства Літоўскае === Упершыню паселішча згаданае 7 (17) сакавіка 1512 году<ref>НГАБ у Менску. Ф. 1728. Воп. 1. Спр. 19. А. 1049-1049адв.</ref>{{заўвага|Поўны зьмест дакумэнту гл.:<ref>[http://hojniki.ucoz.ru/index/braginski_akt_1512_g/0-140# С. Бельскі. Акт абмежаваньня Брагінскай воласьці]; Бельскі С. В. З гісторыі ўладароў і маёнткаў Брагіншчыны XVI—XVIII стст. // Брагинщина в контексте истории белорусско-украинского пограничья: сборник научных статей / редкол. А. Д. Лебедев (отв. ред.). — Минск: Четыре четверти, 2018. С. 9—11</ref> }}, калі кароль [[Жыгімонт Стары]] падараваў [[Брагін|Брагінскую]] воласьць князю Міхайлу Васільевічу [[Збараскія|Збараскаму]], родапачынальніку князёў [[Вішнявецкія|Вішнявецкіх]]:{{пачатак цытаты}}''«Лета Божага тысяча пяцьсот дванаццатага месяца марца сёмага дня_За Указам Гасударскім Найясьнейшага Караля Яго Міласьці Зыгмонта, а за паданым чалабіцьцем князя Міхайла Васілевіча Збараскага, я, Іван Андрэевіч Кміцічаў, дзяржаўца трактамірскі і дымірскі, дваранін Яго Міласьці Каралеўскай,.. аглядаў я рубеж той воласьці, каторая пачынаецца з гары рэчкаю Брагінкаю ўніз да ракі Дняпра, а Дняпром угору да сяла Брагінскага Галэк, ад таго сяла ідучы да места Брагіня ад рогу вострава Юркоўскага… у востраў Жэрдзен Савенскі ў Хвашчы востраў Брагінскі…''{{канец цытаты}} З гэтага вынікае, што сяла Савічаў востраў Жэрдзен{{заўвага|Будучая вёска [[Жэрднае]] ў межах сучаснага Брагінскага раёну.}} быў памежным з воласьцю Брагінскай урочышчам, прыналежным да [[Любеч|Любецкай]] воласьці [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]]. Напярэдадні падпісаньня акту [[Люблінская унія|Люблінскай уніі]] ўказам караля і вялікага князя [[Жыгімонт Аўгуст|Жыгімонта Аўгуста]] ад 6 чэрвеня 1569 году [[Кіеўскае ваяводзтва]], названае княствам (разам зь Любечам і Савічамі), як раней Падляская і Валынская землі, было далучана («''вернута''») да [[Карона Каралеўства Польскага|Кароны Польскай]]<ref>Volumina Legum. Tom II. — Petersburg: Nakładem i drukiem Józafata Ohryzki, 1859. S. 77 — 87; Падалінскі У. // Беларускі гістарычны агляд. — 2012. Т. 19. С. 329—337 (Рэцэнзія на кн.: Litwin H. Równi do równych: kijowska reprezentacja sejmowa 1569—1648. — Warszawa, 2009)</ref>. === Карона Каралеўства Польскага ў Рэчы Паспалітай === [[Файл:Савічы ў рэестры 1571 г.jpg|значак|зьлева|170пкс|Савічы ў рэестры 1571 г.]] Надалей Савічы прысутныя ў падатковым рэестры ад 6 студзеня 1571 году як сяло воласьці Любецкага замку ў Кіеўскім ваяводзтве Кароны. Тады ў ім налічвалася 6 паўнавартых дымоў (×6 — прыкладна 36 жыхароў), а яшчэ жылі людзі ўбогія, усяго 23 чалавекі, няздольныя плаціць зусім<ref>Źródła dziejowe. T. XX. Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym; T. IX: Ziemie ruskie. Ukraina (Kijów — Bracław) / A. Jabłonowski — Warszawa, 1894. Wykazy… S. 30</ref>. 2-м жніўня 1578 году датаваны прывілей караля [[Стэфан Баторы|Стэфана Баторыя]] пану Станіславу Клапоцкаму на сёлы ў Любецкім старостве — Савічы і Хракавічы<ref>Руська (Волинська) метрика [Текст]: регести документів Коронної канцелярії для укр. земель (Волинське, Київське, Брацлавське, Чернігівське воєводства) 1569-1673 / Держ. ком. арх. України, Центр. держ. істор. арх. України, м. Київ, Ін-т укр. археографії та джерелознавства ім. М. С. Грушевського НАН України, Генер. дирекція держ. арх., Голов. арх. давніх актів ; ред. і упоряд Г. Боряк [та ін.] ; передм. П. К. Грімстед. — Київ, 2002. С. 295</ref>. Згаданая вёска Савічы ў люстрацыі старостваў Кіеўскага ваяводзтва 1616 году. Належала яна да Любецкай воласьці аднаіменнага староства, якое пажыцьцёва трымаў пан Мікалай Струсь. Агульны пабор з 24 савіцкіх падданых складаў 171 злоты і 20 грошаў<ref>Архив Юго-Западной России. Ч. 7. Т. 1. Акты о заселении Юго-Западной России. — Киев, 1886. С. 296, 299</ref>. Маецца зьвестка пра Савічы і ў датаваным 15 лютага 1754 году запісе «wieczystego prawa darownego» на добра [[Старая Ёлча|Ёлча]], [[Бярозкі (Брагінскі раён)|Бярозкі]], Савічы, [[Грушнае]] «і іншых»{{заўвага|У гістарычна-генэалягічных і маёнтковых матэрыялах Сапегаў удакладняецца, што добры Ёлча складаліся з фальварку Савічы і вёсак Бярозкі (Berezno), Грушнае, Крукі, Перкі з слабодкай Кулажын alias Radzyn<ref>Sapiehowie: materjały historyczno-genealogiczne i majątkowe. T. 3. – Petersburg, 1894. S. 313</ref>{{заўвага|Апошнія дзьве назвы, аднак, мелі розныя паселішчы, зь якіх [[Радзін]] панам Сапегам даўно не належаў.}}.}}, відавочна, прыналежных да Ёлчанскага ключа{{Заўвага|Ёсьць згадка пра інвэнтар Ёлчанскага ключа 1771 году<ref>Аrchiwum Główny Akt Dawnych w Warszawie. Аrchiwum Рrozorów і Jelskich (надалей: APiJ). Sygn. 1. S. 1</ref>}}, ад падканцлера літоўскага графа [[Міхал Антоні Сапега|Міхала Сапегі]] войскаму ашмянскаму пану Францішку Ракіцкаму, за подпісам вялікага канцлера літоўскага князя [[Міхал Фрыдэрык Чартарыйскі|Міхала Чартарыйскага]], замацаваным вялікай пячаткай<ref>АРіJ. Sygn. 1. S. 205</ref>. === Пад уладай Расейскай імпэрыі === [[Файл:Фальварак і вёска Пучын на схематычным пляне Рэчыцкага павету 1800 г.png|значак|зьлева|170пкс|Вёска Савічы на схематычным пляне Рэчыцкага павету, складзеным каля 1800 г.]][[Файл:Савічы, Пучын на мапе Ф. Шубэрта сярэдзіны XIX ст.jpg|значак|170пкс|Савічы, Пучын, Нежыхаў і двор Жэрднае на мапе Ф. Шубэрта і П. Тучкова з праўкамі 1860-х гг.]] У выніку другога падзелу [[Рэч Паспалітая|Рэчы Паспалітай]] (1793) Савічы апынуліся ў межах Рэчыцкай акругі Чарнігаўскага намесьніцтва (губэрні), з 1796 году ў складзе тэрытарыяльна ўпарадкаванага [[Рэчыцкі павет (Расейская імпэрыя)|Рэчыцкага павету]] Маларасейскай, а з 29 жніўня 1797 году [[Менская губэрня|Менскай губэрні]] [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]]<ref>Насевіч В., Скрыпчанка Т. Рэчыцкі павет / В. Насевіч, Т. Скрыпчанка // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі: у 6 т. — Т. 6. Кн. 1. — Мінск: БелЭн, 2001. С. 181—182</ref>. З крыніцы, заснаванай на матэрыялах рэвізіі 1795 году, вядома, што сяло Грушна, слабада Нежыхаў, вёскі Савічы, Калыбань, Піркі, Капоранка, Крукі, Кулажын, хутар Чэрнеў і іншыя былі ў заставе ў пана Ігнацыя Шышкі, а належалі (зноў жа застаўным правам) ротмістру троцкаму пану Валенцію Зялёнку<ref>Петреченко І. Є. «Камеральное описание… Речицкой округи» 1796 р.: інформаційний потенціал пам’ятки // Днепровский паром. Природное единство и историко-культурное взаимодействие белорусско-украинского пограничья / Материалы международной конференции (26-27 апреля 2018 г., г. Гомель). — Минск: Четыре четверти, 2018. С. 73</ref>. У парэформавы пэрыяд Савічы – цэнтар воласьці Рэчыцкага павету. === Найноўшы час === 9 лютага 1918 году, яшчэ да падпісаньня [[Берасьцейскі мір|Берасьцейскай мірнай дамовы]] з бальшавіцкай Расеяй (3 сакавіка), [[Нямецкая імпэрыя|Нямеччына]] перадала паўднёвую частку Беларусі [[Украінская Народная Рэспубліка|Украінскай Народнай Рэспубліцы]]. У адказ на гэта 9 сакавіка [[Другая Устаўная грамата|Другой Устаўной граматай]] тэрыторыя абвяшчалася часткай [[Беларуская Народная Рэспубліка|Беларускай Народнай Рэспублікі]]. Савічы, аднак, апынуліся ў складзе часова створанай 15 чэрвеня Палескай губэрні з цэнтрам у Рэчыцы, з кастрычніка — у Мазыры. Ад 18 траўня тут дзейнічала «варта [[Украінская дзяржава|Украінскай Дзяржавы]]» гэтмана [[Павал Скарападзкі|Паўла Скарападзкага]]<ref>Ціхаміраў А. В. Станаўленне і развіццё беларуска-украінскіх адносін у 1918—1920 гг. // Веснік БДУ. Сер. 3. 2005. № 3. С. 28 — 32; Грицкевич А. П. Борьба за Украину, 1917—1921 / А. П. Грицкевич; под науч. ред. А. Е. Тараса. — Минск: Современная школа, 2011. С. 92 — 93; Ільїн О. Західне Полісся в Українській Державі гетьмана Скоропадського (Історія в документах) / О. Ільїн // Над Бугом і Нарвою : український часопис Підляшшя. — 2014. № 3. С. 42; Замойский А. С. Брагин и местечки юго-восточной Беларуси в условиях перехода от войны к миру. 1918—1922. // Брагинщина в контексте истории белорусско-украинского пограничья. — С. 85</ref>. 1 студзеня 1919 г., згодна з пастановай І зьезду КП(б) Беларусі Савічы ўвайшлі ў склад [[Сацыялістычная Савецкая Рэспубліка Беларусі|Сацыялістычнай Савецкай Рэспублікі Беларусі]], аднак 16 студзеня вёска разам зь іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі перададзена ў склад [[РСФСР]]. 1 сьнежня 2009 году перададзеная зь ліквідаванага [[Хракавіцкі сельсавет|Хракавіцкага сельсавету]] ў склад [[Чамярыскі сельсавет|Чамярыскага сельсавету]]<ref>[https://web.archive.org/web/20131029210409/http://www.pravo.by/pdf/2009-309/2009-309(003-022).pdf «Об изменении административно-территориального устройства Брагинского района Гомельской области». Решение Гомельского областного Совета депутатов от 1 декабря 2009 г. № 276]{{Ref-ru}}</ref>. == Насельніцтва == * 1999 год — 113 чалавек * 2004 год — 86 чалавек * 2010 год — 42 чалавекі * 2019 год — 27 чалавек * 2023 год — 17 чалавек<ref>[https://web.archive.org/web/20230611102720/http://bragin.gomel-region.by/ru/chemerissky/ Чамярыскі сельсавет]</ref> == Заўвагі == {{Заўвагі}} == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} == Літаратура == * {{Літаратура/ГВБ|1-1}} {{Чамярыскі сельсавет}} {{Брагінскі раён}} [[Катэгорыя:Чамярыскі сельсавет]] [[Катэгорыя:Населеныя пункты Брагінскага раёну]] [[Катэгорыя:Населеныя пункты Беларусі, адселеныя з-за катастрофы на ЧАЭС]] g0y89967r8r4v1ayy7iiujtsoa59ihz 2668987 2668986 2026-05-10T09:52:10Z Дамінік 64057 /* Карона Каралеўства Польскага ў Рэчы Паспалітай */ 2668987 wikitext text/x-wiki {{Іншыя значэньні|Савічы}} {{Населены пункт/Беларусь |Назва = Савічы |Статус = вёска |Назва ў родным склоне = Савічаў |Трансьлітараваная назва = Savіčy |Герб = |Сьцяг = |Гімн = |Дата заснаваньня = перад 1512 годам |Першыя згадкі = |Статус з = |Магдэбурскае права = |Былая назва = |Мясцовая назва = |Вобласьць = [[Гомельская вобласьць|Гомельская]] |Раён = [[Брагінскі раён|Брагінскі]] |Сельсавет = [[Чамярыскі сельсавет|Чамярыскі]] |Гарадзкі савет = |Старшыня гарвыканкаму = |Пасада кіраўніка = |Кіраўнік = |Плошча = |Крыніца плошчы = |Вышыня = |Унутраны падзел = |Колькасьць насельніцтва = 17 |Год падліку колькасьці = 2023 |Крыніца колькасьці насельніцтва = |Этнічны склад насельніцтва = |Год падліку этнічнага складу = |Нацыянальны склад насельніцтва = |Год падліку нацыянальнага складу = |Колькасьць двароў = |Год падліку колькасьці двароў = |Крыніца колькасьці двароў = |Паштовы індэкс = |СААТА = |Выява = |Апісаньне выявы = |Шырата градусаў = 51 |Шырата хвілінаў = 37 |Шырата сэкундаў = 27 |Даўгата градусаў = 30 |Даўгата хвілінаў = 18 |Даўгата сэкундаў = 33 |Пазыцыя подпісу на мапе = зьверху |Водступ подпісу на мапе = 2.4 |Commons = |Сайт = }} '''Са́вічы'''<ref>{{Літаратура/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Гомельская вобласьць}} С. 77</ref> — вёска ў [[Брагінскі раён|Брагінскім раёне]] [[Гомельская вобласьць|Гомельскай вобласьці]]. Уваходзіць у склад [[Чамярыскі сельсавет|Чамярыскага сельсавету]]. == Гісторыя == === Вялікае Княства Літоўскае === Упершыню паселішча згаданае 7 (17) сакавіка 1512 году<ref>НГАБ у Менску. Ф. 1728. Воп. 1. Спр. 19. А. 1049-1049адв.</ref>{{заўвага|Поўны зьмест дакумэнту гл.:<ref>[http://hojniki.ucoz.ru/index/braginski_akt_1512_g/0-140# С. Бельскі. Акт абмежаваньня Брагінскай воласьці]; Бельскі С. В. З гісторыі ўладароў і маёнткаў Брагіншчыны XVI—XVIII стст. // Брагинщина в контексте истории белорусско-украинского пограничья: сборник научных статей / редкол. А. Д. Лебедев (отв. ред.). — Минск: Четыре четверти, 2018. С. 9—11</ref> }}, калі кароль [[Жыгімонт Стары]] падараваў [[Брагін|Брагінскую]] воласьць князю Міхайлу Васільевічу [[Збараскія|Збараскаму]], родапачынальніку князёў [[Вішнявецкія|Вішнявецкіх]]:{{пачатак цытаты}}''«Лета Божага тысяча пяцьсот дванаццатага месяца марца сёмага дня_За Указам Гасударскім Найясьнейшага Караля Яго Міласьці Зыгмонта, а за паданым чалабіцьцем князя Міхайла Васілевіча Збараскага, я, Іван Андрэевіч Кміцічаў, дзяржаўца трактамірскі і дымірскі, дваранін Яго Міласьці Каралеўскай,.. аглядаў я рубеж той воласьці, каторая пачынаецца з гары рэчкаю Брагінкаю ўніз да ракі Дняпра, а Дняпром угору да сяла Брагінскага Галэк, ад таго сяла ідучы да места Брагіня ад рогу вострава Юркоўскага… у востраў Жэрдзен Савенскі ў Хвашчы востраў Брагінскі…''{{канец цытаты}} З гэтага вынікае, што сяла Савічаў востраў Жэрдзен{{заўвага|Будучая вёска [[Жэрднае]] ў межах сучаснага Брагінскага раёну.}} быў памежным з воласьцю Брагінскай урочышчам, прыналежным да [[Любеч|Любецкай]] воласьці [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]]. Напярэдадні падпісаньня акту [[Люблінская унія|Люблінскай уніі]] ўказам караля і вялікага князя [[Жыгімонт Аўгуст|Жыгімонта Аўгуста]] ад 6 чэрвеня 1569 году [[Кіеўскае ваяводзтва]], названае княствам (разам зь Любечам і Савічамі), як раней Падляская і Валынская землі, было далучана («''вернута''») да [[Карона Каралеўства Польскага|Кароны Польскай]]<ref>Volumina Legum. Tom II. — Petersburg: Nakładem i drukiem Józafata Ohryzki, 1859. S. 77 — 87; Падалінскі У. // Беларускі гістарычны агляд. — 2012. Т. 19. С. 329—337 (Рэцэнзія на кн.: Litwin H. Równi do równych: kijowska reprezentacja sejmowa 1569—1648. — Warszawa, 2009)</ref>. === Карона Каралеўства Польскага ў Рэчы Паспалітай === [[Файл:Савічы ў рэестры 1571 г.jpg|значак|зьлева|170пкс|Савічы ў рэестры 1571 г.]] Надалей Савічы прысутныя ў падатковым рэестры ад 6 студзеня 1571 году як сяло воласьці Любецкага замку ў Кіеўскім ваяводзтве Кароны. Тады ў ім налічвалася 6 паўнавартых дымоў (×6 — прыкладна 36 жыхароў), а яшчэ жылі людзі ўбогія, усяго 23 чалавекі, няздольныя плаціць зусім<ref>Центральний державний історичний архів України в м. Києві. Ф. 44. Оп. 1. Спр. 1. А. 474зв.-475; Źródła dziejowe. T. XX. Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym; T. IX: Ziemie ruskie. Ukraina (Kijów — Bracław) / A. Jabłonowski — Warszawa, 1894. Wykazy… S. 30</ref>. 2-м жніўня 1578 году датаваны прывілей караля [[Стэфан Баторы|Стэфана Баторыя]] пану Станіславу Клапоцкаму на сёлы ў Любецкім старостве — Савічы і Хракавічы<ref>Руська (Волинська) метрика [Текст]: регести документів Коронної канцелярії для укр. земель (Волинське, Київське, Брацлавське, Чернігівське воєводства) 1569-1673 / Держ. ком. арх. України, Центр. держ. істор. арх. України, м. Київ, Ін-т укр. археографії та джерелознавства ім. М. С. Грушевського НАН України, Генер. дирекція держ. арх., Голов. арх. давніх актів ; ред. і упоряд Г. Боряк [та ін.] ; передм. П. К. Грімстед. — Київ, 2002. С. 295</ref>. Згаданая вёска Савічы ў люстрацыі старостваў Кіеўскага ваяводзтва 1616 году. Належала яна да Любецкай воласьці аднаіменнага староства, якое пажыцьцёва трымаў пан Мікалай Струсь. Агульны пабор з 24 савіцкіх падданых складаў 171 злоты і 20 грошаў<ref>Архив Юго-Западной России. Ч. 7. Т. 1. Акты о заселении Юго-Западной России. — Киев, 1886. С. 296, 299</ref>. Маецца зьвестка пра Савічы і ў датаваным 15 лютага 1754 году запісе «wieczystego prawa darownego» на добра [[Старая Ёлча|Ёлча]], [[Бярозкі (Брагінскі раён)|Бярозкі]], Савічы, [[Грушнае]] «і іншых»{{заўвага|У гістарычна-генэалягічных і маёнтковых матэрыялах Сапегаў удакладняецца, што добры Ёлча складаліся з фальварку Савічы і вёсак Бярозкі (Berezno), Грушнае, Крукі, Перкі з слабодкай Кулажын alias Radzyn<ref>Sapiehowie: materjały historyczno-genealogiczne i majątkowe. T. 3. – Petersburg, 1894. S. 313</ref>{{заўвага|Апошнія дзьве назвы, аднак, мелі розныя паселішчы, зь якіх [[Радзін]] панам Сапегам даўно не належаў.}}.}}, відавочна, прыналежных да Ёлчанскага ключа{{Заўвага|Ёсьць згадка пра інвэнтар Ёлчанскага ключа 1771 году<ref>Аrchiwum Główny Akt Dawnych w Warszawie. Аrchiwum Рrozorów і Jelskich (надалей: APiJ). Sygn. 1. S. 1</ref>}}, ад падканцлера літоўскага графа [[Міхал Антоні Сапега|Міхала Сапегі]] войскаму ашмянскаму пану Францішку Ракіцкаму, за подпісам вялікага канцлера літоўскага князя [[Міхал Фрыдэрык Чартарыйскі|Міхала Чартарыйскага]], замацаваным вялікай пячаткай<ref>АРіJ. Sygn. 1. S. 205</ref>. === Пад уладай Расейскай імпэрыі === [[Файл:Фальварак і вёска Пучын на схематычным пляне Рэчыцкага павету 1800 г.png|значак|зьлева|170пкс|Вёска Савічы на схематычным пляне Рэчыцкага павету, складзеным каля 1800 г.]][[Файл:Савічы, Пучын на мапе Ф. Шубэрта сярэдзіны XIX ст.jpg|значак|170пкс|Савічы, Пучын, Нежыхаў і двор Жэрднае на мапе Ф. Шубэрта і П. Тучкова з праўкамі 1860-х гг.]] У выніку другога падзелу [[Рэч Паспалітая|Рэчы Паспалітай]] (1793) Савічы апынуліся ў межах Рэчыцкай акругі Чарнігаўскага намесьніцтва (губэрні), з 1796 году ў складзе тэрытарыяльна ўпарадкаванага [[Рэчыцкі павет (Расейская імпэрыя)|Рэчыцкага павету]] Маларасейскай, а з 29 жніўня 1797 году [[Менская губэрня|Менскай губэрні]] [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]]<ref>Насевіч В., Скрыпчанка Т. Рэчыцкі павет / В. Насевіч, Т. Скрыпчанка // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі: у 6 т. — Т. 6. Кн. 1. — Мінск: БелЭн, 2001. С. 181—182</ref>. З крыніцы, заснаванай на матэрыялах рэвізіі 1795 году, вядома, што сяло Грушна, слабада Нежыхаў, вёскі Савічы, Калыбань, Піркі, Капоранка, Крукі, Кулажын, хутар Чэрнеў і іншыя былі ў заставе ў пана Ігнацыя Шышкі, а належалі (зноў жа застаўным правам) ротмістру троцкаму пану Валенцію Зялёнку<ref>Петреченко І. Є. «Камеральное описание… Речицкой округи» 1796 р.: інформаційний потенціал пам’ятки // Днепровский паром. Природное единство и историко-культурное взаимодействие белорусско-украинского пограничья / Материалы международной конференции (26-27 апреля 2018 г., г. Гомель). — Минск: Четыре четверти, 2018. С. 73</ref>. У парэформавы пэрыяд Савічы – цэнтар воласьці Рэчыцкага павету. === Найноўшы час === 9 лютага 1918 году, яшчэ да падпісаньня [[Берасьцейскі мір|Берасьцейскай мірнай дамовы]] з бальшавіцкай Расеяй (3 сакавіка), [[Нямецкая імпэрыя|Нямеччына]] перадала паўднёвую частку Беларусі [[Украінская Народная Рэспубліка|Украінскай Народнай Рэспубліцы]]. У адказ на гэта 9 сакавіка [[Другая Устаўная грамата|Другой Устаўной граматай]] тэрыторыя абвяшчалася часткай [[Беларуская Народная Рэспубліка|Беларускай Народнай Рэспублікі]]. Савічы, аднак, апынуліся ў складзе часова створанай 15 чэрвеня Палескай губэрні з цэнтрам у Рэчыцы, з кастрычніка — у Мазыры. Ад 18 траўня тут дзейнічала «варта [[Украінская дзяржава|Украінскай Дзяржавы]]» гэтмана [[Павал Скарападзкі|Паўла Скарападзкага]]<ref>Ціхаміраў А. В. Станаўленне і развіццё беларуска-украінскіх адносін у 1918—1920 гг. // Веснік БДУ. Сер. 3. 2005. № 3. С. 28 — 32; Грицкевич А. П. Борьба за Украину, 1917—1921 / А. П. Грицкевич; под науч. ред. А. Е. Тараса. — Минск: Современная школа, 2011. С. 92 — 93; Ільїн О. Західне Полісся в Українській Державі гетьмана Скоропадського (Історія в документах) / О. Ільїн // Над Бугом і Нарвою : український часопис Підляшшя. — 2014. № 3. С. 42; Замойский А. С. Брагин и местечки юго-восточной Беларуси в условиях перехода от войны к миру. 1918—1922. // Брагинщина в контексте истории белорусско-украинского пограничья. — С. 85</ref>. 1 студзеня 1919 г., згодна з пастановай І зьезду КП(б) Беларусі Савічы ўвайшлі ў склад [[Сацыялістычная Савецкая Рэспубліка Беларусі|Сацыялістычнай Савецкай Рэспублікі Беларусі]], аднак 16 студзеня вёска разам зь іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі перададзена ў склад [[РСФСР]]. 1 сьнежня 2009 году перададзеная зь ліквідаванага [[Хракавіцкі сельсавет|Хракавіцкага сельсавету]] ў склад [[Чамярыскі сельсавет|Чамярыскага сельсавету]]<ref>[https://web.archive.org/web/20131029210409/http://www.pravo.by/pdf/2009-309/2009-309(003-022).pdf «Об изменении административно-территориального устройства Брагинского района Гомельской области». Решение Гомельского областного Совета депутатов от 1 декабря 2009 г. № 276]{{Ref-ru}}</ref>. == Насельніцтва == * 1999 год — 113 чалавек * 2004 год — 86 чалавек * 2010 год — 42 чалавекі * 2019 год — 27 чалавек * 2023 год — 17 чалавек<ref>[https://web.archive.org/web/20230611102720/http://bragin.gomel-region.by/ru/chemerissky/ Чамярыскі сельсавет]</ref> == Заўвагі == {{Заўвагі}} == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} == Літаратура == * {{Літаратура/ГВБ|1-1}} {{Чамярыскі сельсавет}} {{Брагінскі раён}} [[Катэгорыя:Чамярыскі сельсавет]] [[Катэгорыя:Населеныя пункты Брагінскага раёну]] [[Катэгорыя:Населеныя пункты Беларусі, адселеныя з-за катастрофы на ЧАЭС]] czulq159bk7dsf5qixfvhie8xepxvye 2668989 2668987 2026-05-10T09:57:27Z Дамінік 64057 /* Карона Каралеўства Польскага ў Рэчы Паспалітай */ 2668989 wikitext text/x-wiki {{Іншыя значэньні|Савічы}} {{Населены пункт/Беларусь |Назва = Савічы |Статус = вёска |Назва ў родным склоне = Савічаў |Трансьлітараваная назва = Savіčy |Герб = |Сьцяг = |Гімн = |Дата заснаваньня = перад 1512 годам |Першыя згадкі = |Статус з = |Магдэбурскае права = |Былая назва = |Мясцовая назва = |Вобласьць = [[Гомельская вобласьць|Гомельская]] |Раён = [[Брагінскі раён|Брагінскі]] |Сельсавет = [[Чамярыскі сельсавет|Чамярыскі]] |Гарадзкі савет = |Старшыня гарвыканкаму = |Пасада кіраўніка = |Кіраўнік = |Плошча = |Крыніца плошчы = |Вышыня = |Унутраны падзел = |Колькасьць насельніцтва = 17 |Год падліку колькасьці = 2023 |Крыніца колькасьці насельніцтва = |Этнічны склад насельніцтва = |Год падліку этнічнага складу = |Нацыянальны склад насельніцтва = |Год падліку нацыянальнага складу = |Колькасьць двароў = |Год падліку колькасьці двароў = |Крыніца колькасьці двароў = |Паштовы індэкс = |СААТА = |Выява = |Апісаньне выявы = |Шырата градусаў = 51 |Шырата хвілінаў = 37 |Шырата сэкундаў = 27 |Даўгата градусаў = 30 |Даўгата хвілінаў = 18 |Даўгата сэкундаў = 33 |Пазыцыя подпісу на мапе = зьверху |Водступ подпісу на мапе = 2.4 |Commons = |Сайт = }} '''Са́вічы'''<ref>{{Літаратура/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Гомельская вобласьць}} С. 77</ref> — вёска ў [[Брагінскі раён|Брагінскім раёне]] [[Гомельская вобласьць|Гомельскай вобласьці]]. Уваходзіць у склад [[Чамярыскі сельсавет|Чамярыскага сельсавету]]. == Гісторыя == === Вялікае Княства Літоўскае === Упершыню паселішча згаданае 7 (17) сакавіка 1512 году<ref>НГАБ у Менску. Ф. 1728. Воп. 1. Спр. 19. А. 1049-1049адв.</ref>{{заўвага|Поўны зьмест дакумэнту гл.:<ref>[http://hojniki.ucoz.ru/index/braginski_akt_1512_g/0-140# С. Бельскі. Акт абмежаваньня Брагінскай воласьці]; Бельскі С. В. З гісторыі ўладароў і маёнткаў Брагіншчыны XVI—XVIII стст. // Брагинщина в контексте истории белорусско-украинского пограничья: сборник научных статей / редкол. А. Д. Лебедев (отв. ред.). — Минск: Четыре четверти, 2018. С. 9—11</ref> }}, калі кароль [[Жыгімонт Стары]] падараваў [[Брагін|Брагінскую]] воласьць князю Міхайлу Васільевічу [[Збараскія|Збараскаму]], родапачынальніку князёў [[Вішнявецкія|Вішнявецкіх]]:{{пачатак цытаты}}''«Лета Божага тысяча пяцьсот дванаццатага месяца марца сёмага дня_За Указам Гасударскім Найясьнейшага Караля Яго Міласьці Зыгмонта, а за паданым чалабіцьцем князя Міхайла Васілевіча Збараскага, я, Іван Андрэевіч Кміцічаў, дзяржаўца трактамірскі і дымірскі, дваранін Яго Міласьці Каралеўскай,.. аглядаў я рубеж той воласьці, каторая пачынаецца з гары рэчкаю Брагінкаю ўніз да ракі Дняпра, а Дняпром угору да сяла Брагінскага Галэк, ад таго сяла ідучы да места Брагіня ад рогу вострава Юркоўскага… у востраў Жэрдзен Савенскі ў Хвашчы востраў Брагінскі…''{{канец цытаты}} З гэтага вынікае, што сяла Савічаў востраў Жэрдзен{{заўвага|Будучая вёска [[Жэрднае]] ў межах сучаснага Брагінскага раёну.}} быў памежным з воласьцю Брагінскай урочышчам, прыналежным да [[Любеч|Любецкай]] воласьці [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]]. Напярэдадні падпісаньня акту [[Люблінская унія|Люблінскай уніі]] ўказам караля і вялікага князя [[Жыгімонт Аўгуст|Жыгімонта Аўгуста]] ад 6 чэрвеня 1569 году [[Кіеўскае ваяводзтва]], названае княствам (разам зь Любечам і Савічамі), як раней Падляская і Валынская землі, было далучана («''вернута''») да [[Карона Каралеўства Польскага|Кароны Польскай]]<ref>Volumina Legum. Tom II. — Petersburg: Nakładem i drukiem Józafata Ohryzki, 1859. S. 77 — 87; Падалінскі У. // Беларускі гістарычны агляд. — 2012. Т. 19. С. 329—337 (Рэцэнзія на кн.: Litwin H. Równi do równych: kijowska reprezentacja sejmowa 1569—1648. — Warszawa, 2009)</ref>. === Карона Каралеўства Польскага ў Рэчы Паспалітай === [[Файл:Савічы ў рэестры 1571 г.jpg|значак|зьлева|170пкс|Савічы ў рэестры 1571 г.]] Надалей Савічы прысутныя ў падатковым рэестры ад 6 студзеня 1571 году як сяло воласьці Любецкага замку ў Кіеўскім ваяводзтве Кароны. Тады ў ім налічвалася 6 паўнавартых дымоў (×6 — прыкладна 36 жыхароў), зь якіх выбрана было па 20 грошаў. А яшчэ жылі людзі нэндзныя (убогія), усяго 23 чалавекі, няздольныя плаціць зусім<ref>Центральний державний історичний архів України в м. Києві. Ф. 44. Оп. 1. Спр. 1. А. 474зв.-475; Źródła dziejowe. T. XX. Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym; T. IX: Ziemie ruskie. Ukraina (Kijów — Bracław) / A. Jabłonowski — Warszawa, 1894. Wykazy… S. 30</ref>. 2-м жніўня 1578 году датаваны прывілей караля [[Стэфан Баторы|Стэфана Баторыя]] пану Станіславу Клапоцкаму на сёлы ў Любецкім старостве — Савічы і Хракавічы<ref>Руська (Волинська) метрика [Текст]: регести документів Коронної канцелярії для укр. земель (Волинське, Київське, Брацлавське, Чернігівське воєводства) 1569-1673 / Держ. ком. арх. України, Центр. держ. істор. арх. України, м. Київ, Ін-т укр. археографії та джерелознавства ім. М. С. Грушевського НАН України, Генер. дирекція держ. арх., Голов. арх. давніх актів ; ред. і упоряд Г. Боряк [та ін.] ; передм. П. К. Грімстед. — Київ, 2002. С. 295</ref>. Згаданая вёска Савічы ў люстрацыі старостваў Кіеўскага ваяводзтва 1616 году. Належала яна да Любецкай воласьці аднаіменнага староства, якое пажыцьцёва трымаў пан Мікалай Струсь. Агульны пабор з 24 савіцкіх падданых складаў 171 злоты і 20 грошаў<ref>Архив Юго-Западной России. Ч. 7. Т. 1. Акты о заселении Юго-Западной России. — Киев, 1886. С. 296, 299</ref>. Маецца зьвестка пра Савічы і ў датаваным 15 лютага 1754 году запісе «wieczystego prawa darownego» на добра [[Старая Ёлча|Ёлча]], [[Бярозкі (Брагінскі раён)|Бярозкі]], Савічы, [[Грушнае]] «і іншых»{{заўвага|У гістарычна-генэалягічных і маёнтковых матэрыялах Сапегаў удакладняецца, што добры Ёлча складаліся з фальварку Савічы і вёсак Бярозкі (Berezno), Грушнае, Крукі, Перкі з слабодкай Кулажын alias Radzyn<ref>Sapiehowie: materjały historyczno-genealogiczne i majątkowe. T. 3. – Petersburg, 1894. S. 313</ref>{{заўвага|Апошнія дзьве назвы, аднак, мелі розныя паселішчы, зь якіх [[Радзін]] панам Сапегам даўно не належаў.}}.}}, відавочна, прыналежных да Ёлчанскага ключа{{Заўвага|Ёсьць згадка пра інвэнтар Ёлчанскага ключа 1771 году<ref>Аrchiwum Główny Akt Dawnych w Warszawie. Аrchiwum Рrozorów і Jelskich (надалей: APiJ). Sygn. 1. S. 1</ref>}}, ад падканцлера літоўскага графа [[Міхал Антоні Сапега|Міхала Сапегі]] войскаму ашмянскаму пану Францішку Ракіцкаму, за подпісам вялікага канцлера літоўскага князя [[Міхал Фрыдэрык Чартарыйскі|Міхала Чартарыйскага]], замацаваным вялікай пячаткай<ref>АРіJ. Sygn. 1. S. 205</ref>. === Пад уладай Расейскай імпэрыі === [[Файл:Фальварак і вёска Пучын на схематычным пляне Рэчыцкага павету 1800 г.png|значак|зьлева|170пкс|Вёска Савічы на схематычным пляне Рэчыцкага павету, складзеным каля 1800 г.]][[Файл:Савічы, Пучын на мапе Ф. Шубэрта сярэдзіны XIX ст.jpg|значак|170пкс|Савічы, Пучын, Нежыхаў і двор Жэрднае на мапе Ф. Шубэрта і П. Тучкова з праўкамі 1860-х гг.]] У выніку другога падзелу [[Рэч Паспалітая|Рэчы Паспалітай]] (1793) Савічы апынуліся ў межах Рэчыцкай акругі Чарнігаўскага намесьніцтва (губэрні), з 1796 году ў складзе тэрытарыяльна ўпарадкаванага [[Рэчыцкі павет (Расейская імпэрыя)|Рэчыцкага павету]] Маларасейскай, а з 29 жніўня 1797 году [[Менская губэрня|Менскай губэрні]] [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]]<ref>Насевіч В., Скрыпчанка Т. Рэчыцкі павет / В. Насевіч, Т. Скрыпчанка // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі: у 6 т. — Т. 6. Кн. 1. — Мінск: БелЭн, 2001. С. 181—182</ref>. З крыніцы, заснаванай на матэрыялах рэвізіі 1795 году, вядома, што сяло Грушна, слабада Нежыхаў, вёскі Савічы, Калыбань, Піркі, Капоранка, Крукі, Кулажын, хутар Чэрнеў і іншыя былі ў заставе ў пана Ігнацыя Шышкі, а належалі (зноў жа застаўным правам) ротмістру троцкаму пану Валенцію Зялёнку<ref>Петреченко І. Є. «Камеральное описание… Речицкой округи» 1796 р.: інформаційний потенціал пам’ятки // Днепровский паром. Природное единство и историко-культурное взаимодействие белорусско-украинского пограничья / Материалы международной конференции (26-27 апреля 2018 г., г. Гомель). — Минск: Четыре четверти, 2018. С. 73</ref>. У парэформавы пэрыяд Савічы – цэнтар воласьці Рэчыцкага павету. === Найноўшы час === 9 лютага 1918 году, яшчэ да падпісаньня [[Берасьцейскі мір|Берасьцейскай мірнай дамовы]] з бальшавіцкай Расеяй (3 сакавіка), [[Нямецкая імпэрыя|Нямеччына]] перадала паўднёвую частку Беларусі [[Украінская Народная Рэспубліка|Украінскай Народнай Рэспубліцы]]. У адказ на гэта 9 сакавіка [[Другая Устаўная грамата|Другой Устаўной граматай]] тэрыторыя абвяшчалася часткай [[Беларуская Народная Рэспубліка|Беларускай Народнай Рэспублікі]]. Савічы, аднак, апынуліся ў складзе часова створанай 15 чэрвеня Палескай губэрні з цэнтрам у Рэчыцы, з кастрычніка — у Мазыры. Ад 18 траўня тут дзейнічала «варта [[Украінская дзяржава|Украінскай Дзяржавы]]» гэтмана [[Павал Скарападзкі|Паўла Скарападзкага]]<ref>Ціхаміраў А. В. Станаўленне і развіццё беларуска-украінскіх адносін у 1918—1920 гг. // Веснік БДУ. Сер. 3. 2005. № 3. С. 28 — 32; Грицкевич А. П. Борьба за Украину, 1917—1921 / А. П. Грицкевич; под науч. ред. А. Е. Тараса. — Минск: Современная школа, 2011. С. 92 — 93; Ільїн О. Західне Полісся в Українській Державі гетьмана Скоропадського (Історія в документах) / О. Ільїн // Над Бугом і Нарвою : український часопис Підляшшя. — 2014. № 3. С. 42; Замойский А. С. Брагин и местечки юго-восточной Беларуси в условиях перехода от войны к миру. 1918—1922. // Брагинщина в контексте истории белорусско-украинского пограничья. — С. 85</ref>. 1 студзеня 1919 г., згодна з пастановай І зьезду КП(б) Беларусі Савічы ўвайшлі ў склад [[Сацыялістычная Савецкая Рэспубліка Беларусі|Сацыялістычнай Савецкай Рэспублікі Беларусі]], аднак 16 студзеня вёска разам зь іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі перададзена ў склад [[РСФСР]]. 1 сьнежня 2009 году перададзеная зь ліквідаванага [[Хракавіцкі сельсавет|Хракавіцкага сельсавету]] ў склад [[Чамярыскі сельсавет|Чамярыскага сельсавету]]<ref>[https://web.archive.org/web/20131029210409/http://www.pravo.by/pdf/2009-309/2009-309(003-022).pdf «Об изменении административно-территориального устройства Брагинского района Гомельской области». Решение Гомельского областного Совета депутатов от 1 декабря 2009 г. № 276]{{Ref-ru}}</ref>. == Насельніцтва == * 1999 год — 113 чалавек * 2004 год — 86 чалавек * 2010 год — 42 чалавекі * 2019 год — 27 чалавек * 2023 год — 17 чалавек<ref>[https://web.archive.org/web/20230611102720/http://bragin.gomel-region.by/ru/chemerissky/ Чамярыскі сельсавет]</ref> == Заўвагі == {{Заўвагі}} == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} == Літаратура == * {{Літаратура/ГВБ|1-1}} {{Чамярыскі сельсавет}} {{Брагінскі раён}} [[Катэгорыя:Чамярыскі сельсавет]] [[Катэгорыя:Населеныя пункты Брагінскага раёну]] [[Катэгорыя:Населеныя пункты Беларусі, адселеныя з-за катастрофы на ЧАЭС]] eranu1y4mei5gcf5ibz4t7xhzhgmrxn 2668995 2668989 2026-05-10T10:52:47Z Дамінік 64057 /* Карона Каралеўства Польскага ў Рэчы Паспалітай */ 2668995 wikitext text/x-wiki {{Іншыя значэньні|Савічы}} {{Населены пункт/Беларусь |Назва = Савічы |Статус = вёска |Назва ў родным склоне = Савічаў |Трансьлітараваная назва = Savіčy |Герб = |Сьцяг = |Гімн = |Дата заснаваньня = перад 1512 годам |Першыя згадкі = |Статус з = |Магдэбурскае права = |Былая назва = |Мясцовая назва = |Вобласьць = [[Гомельская вобласьць|Гомельская]] |Раён = [[Брагінскі раён|Брагінскі]] |Сельсавет = [[Чамярыскі сельсавет|Чамярыскі]] |Гарадзкі савет = |Старшыня гарвыканкаму = |Пасада кіраўніка = |Кіраўнік = |Плошча = |Крыніца плошчы = |Вышыня = |Унутраны падзел = |Колькасьць насельніцтва = 17 |Год падліку колькасьці = 2023 |Крыніца колькасьці насельніцтва = |Этнічны склад насельніцтва = |Год падліку этнічнага складу = |Нацыянальны склад насельніцтва = |Год падліку нацыянальнага складу = |Колькасьць двароў = |Год падліку колькасьці двароў = |Крыніца колькасьці двароў = |Паштовы індэкс = |СААТА = |Выява = |Апісаньне выявы = |Шырата градусаў = 51 |Шырата хвілінаў = 37 |Шырата сэкундаў = 27 |Даўгата градусаў = 30 |Даўгата хвілінаў = 18 |Даўгата сэкундаў = 33 |Пазыцыя подпісу на мапе = зьверху |Водступ подпісу на мапе = 2.4 |Commons = |Сайт = }} '''Са́вічы'''<ref>{{Літаратура/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Гомельская вобласьць}} С. 77</ref> — вёска ў [[Брагінскі раён|Брагінскім раёне]] [[Гомельская вобласьць|Гомельскай вобласьці]]. Уваходзіць у склад [[Чамярыскі сельсавет|Чамярыскага сельсавету]]. == Гісторыя == === Вялікае Княства Літоўскае === Упершыню паселішча згаданае 7 (17) сакавіка 1512 году<ref>НГАБ у Менску. Ф. 1728. Воп. 1. Спр. 19. А. 1049-1049адв.</ref>{{заўвага|Поўны зьмест дакумэнту гл.:<ref>[http://hojniki.ucoz.ru/index/braginski_akt_1512_g/0-140# С. Бельскі. Акт абмежаваньня Брагінскай воласьці]; Бельскі С. В. З гісторыі ўладароў і маёнткаў Брагіншчыны XVI—XVIII стст. // Брагинщина в контексте истории белорусско-украинского пограничья: сборник научных статей / редкол. А. Д. Лебедев (отв. ред.). — Минск: Четыре четверти, 2018. С. 9—11</ref> }}, калі кароль [[Жыгімонт Стары]] падараваў [[Брагін|Брагінскую]] воласьць князю Міхайлу Васільевічу [[Збараскія|Збараскаму]], родапачынальніку князёў [[Вішнявецкія|Вішнявецкіх]]:{{пачатак цытаты}}''«Лета Божага тысяча пяцьсот дванаццатага месяца марца сёмага дня_За Указам Гасударскім Найясьнейшага Караля Яго Міласьці Зыгмонта, а за паданым чалабіцьцем князя Міхайла Васілевіча Збараскага, я, Іван Андрэевіч Кміцічаў, дзяржаўца трактамірскі і дымірскі, дваранін Яго Міласьці Каралеўскай,.. аглядаў я рубеж той воласьці, каторая пачынаецца з гары рэчкаю Брагінкаю ўніз да ракі Дняпра, а Дняпром угору да сяла Брагінскага Галэк, ад таго сяла ідучы да места Брагіня ад рогу вострава Юркоўскага… у востраў Жэрдзен Савенскі ў Хвашчы востраў Брагінскі…''{{канец цытаты}} З гэтага вынікае, што сяла Савічаў востраў Жэрдзен{{заўвага|Будучая вёска [[Жэрднае]] ў межах сучаснага Брагінскага раёну.}} быў памежным з воласьцю Брагінскай урочышчам, прыналежным да [[Любеч|Любецкай]] воласьці [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]]. Напярэдадні падпісаньня акту [[Люблінская унія|Люблінскай уніі]] ўказам караля і вялікага князя [[Жыгімонт Аўгуст|Жыгімонта Аўгуста]] ад 6 чэрвеня 1569 году [[Кіеўскае ваяводзтва]], названае княствам (разам зь Любечам і Савічамі), як раней Падляская і Валынская землі, было далучана («''вернута''») да [[Карона Каралеўства Польскага|Кароны Польскай]]<ref>Volumina Legum. Tom II. — Petersburg: Nakładem i drukiem Józafata Ohryzki, 1859. S. 77 — 87; Падалінскі У. // Беларускі гістарычны агляд. — 2012. Т. 19. С. 329—337 (Рэцэнзія на кн.: Litwin H. Równi do równych: kijowska reprezentacja sejmowa 1569—1648. — Warszawa, 2009)</ref>. === Карона Каралеўства Польскага ў Рэчы Паспалітай === [[Файл:Савічы ў рэестры 1571 г.jpg|значак|зьлева|170пкс|Савічы ў рэестры 1571 г.]] Надалей Савічы прысутныя ў падатковым рэестры ад 6 студзеня 1571 году як сяло воласьці Любецкага замку ў Кіеўскім ваяводзтве Кароны. Тады ў ім налічвалася 6 паўнавартых дымоў (×6 — каля 36 жыхароў), зь якіх выбрана было па 20 грошаў. А яшчэ жылі людзі нэндзныя (убогія), усяго 23 чалавекі, няздольныя плаціць зусім<ref>Центральний державний історичний архів України в м. Києві. Ф. 44. Оп. 1. Спр. 1. А. 474зв.-475; Źródła dziejowe. T. XX. Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym; T. IX: Ziemie ruskie. Ukraina (Kijów — Bracław) / A. Jabłonowski — Warszawa, 1894. Wykazy… S. 30</ref>. 2-м жніўня 1578 году датаваны прывілей караля [[Стэфан Баторы|Стэфана Баторыя]] пану Станіславу Клапоцкаму на сёлы ў Любецкім старостве — Савічы і Хракавічы<ref>Руська (Волинська) метрика [Текст]: регести документів Коронної канцелярії для укр. земель (Волинське, Київське, Брацлавське, Чернігівське воєводства) 1569-1673 / Держ. ком. арх. України, Центр. держ. істор. арх. України, м. Київ, Ін-т укр. археографії та джерелознавства ім. М. С. Грушевського НАН України, Генер. дирекція держ. арх., Голов. арх. давніх актів ; ред. і упоряд Г. Боряк [та ін.] ; передм. П. К. Грімстед. — Київ, 2002. С. 295</ref>. Згаданая вёска Савічы ў люстрацыі старостваў Кіеўскага ваяводзтва 1616 году. Належала яна да Любецкай воласьці аднаіменнага староства, якое пажыцьцёва трымаў пан Мікалай Струсь. Агульны пабор з 24 савіцкіх падданых складаў 171 злоты і 20 грошаў<ref>Архив Юго-Западной России. Ч. 7. Т. 1. Акты о заселении Юго-Западной России. — Киев, 1886. С. 296, 299</ref>. Маецца зьвестка пра Савічы і ў датаваным 15 лютага 1754 году запісе «wieczystego prawa darownego» на добра [[Старая Ёлча|Ёлча]], [[Бярозкі (Брагінскі раён)|Бярозкі]], Савічы, [[Грушнае]] «і іншых»{{заўвага|У гістарычна-генэалягічных і маёнтковых матэрыялах Сапегаў удакладняецца, што добры Ёлча складаліся з фальварку Савічы і вёсак Бярозкі (Berezno), Грушнае, Крукі, Перкі з слабодкай Кулажын alias Radzyn<ref>Sapiehowie: materjały historyczno-genealogiczne i majątkowe. T. 3. – Petersburg, 1894. S. 313</ref>{{заўвага|Апошнія дзьве назвы, аднак, мелі розныя паселішчы, зь якіх [[Радзін]] панам Сапегам даўно не належаў.}}.}}, відавочна, прыналежных да Ёлчанскага ключа{{Заўвага|Ёсьць згадка пра інвэнтар Ёлчанскага ключа 1771 году<ref>Аrchiwum Główny Akt Dawnych w Warszawie. Аrchiwum Рrozorów і Jelskich (надалей: APiJ). Sygn. 1. S. 1</ref>}}, ад падканцлера літоўскага графа [[Міхал Антоні Сапега|Міхала Сапегі]] войскаму ашмянскаму пану Францішку Ракіцкаму, за подпісам вялікага канцлера літоўскага князя [[Міхал Фрыдэрык Чартарыйскі|Міхала Чартарыйскага]], замацаваным вялікай пячаткай<ref>АРіJ. Sygn. 1. S. 205</ref>. === Пад уладай Расейскай імпэрыі === [[Файл:Фальварак і вёска Пучын на схематычным пляне Рэчыцкага павету 1800 г.png|значак|зьлева|170пкс|Вёска Савічы на схематычным пляне Рэчыцкага павету, складзеным каля 1800 г.]][[Файл:Савічы, Пучын на мапе Ф. Шубэрта сярэдзіны XIX ст.jpg|значак|170пкс|Савічы, Пучын, Нежыхаў і двор Жэрднае на мапе Ф. Шубэрта і П. Тучкова з праўкамі 1860-х гг.]] У выніку другога падзелу [[Рэч Паспалітая|Рэчы Паспалітай]] (1793) Савічы апынуліся ў межах Рэчыцкай акругі Чарнігаўскага намесьніцтва (губэрні), з 1796 году ў складзе тэрытарыяльна ўпарадкаванага [[Рэчыцкі павет (Расейская імпэрыя)|Рэчыцкага павету]] Маларасейскай, а з 29 жніўня 1797 году [[Менская губэрня|Менскай губэрні]] [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]]<ref>Насевіч В., Скрыпчанка Т. Рэчыцкі павет / В. Насевіч, Т. Скрыпчанка // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі: у 6 т. — Т. 6. Кн. 1. — Мінск: БелЭн, 2001. С. 181—182</ref>. З крыніцы, заснаванай на матэрыялах рэвізіі 1795 году, вядома, што сяло Грушна, слабада Нежыхаў, вёскі Савічы, Калыбань, Піркі, Капоранка, Крукі, Кулажын, хутар Чэрнеў і іншыя былі ў заставе ў пана Ігнацыя Шышкі, а належалі (зноў жа застаўным правам) ротмістру троцкаму пану Валенцію Зялёнку<ref>Петреченко І. Є. «Камеральное описание… Речицкой округи» 1796 р.: інформаційний потенціал пам’ятки // Днепровский паром. Природное единство и историко-культурное взаимодействие белорусско-украинского пограничья / Материалы международной конференции (26-27 апреля 2018 г., г. Гомель). — Минск: Четыре четверти, 2018. С. 73</ref>. У парэформавы пэрыяд Савічы – цэнтар воласьці Рэчыцкага павету. === Найноўшы час === 9 лютага 1918 году, яшчэ да падпісаньня [[Берасьцейскі мір|Берасьцейскай мірнай дамовы]] з бальшавіцкай Расеяй (3 сакавіка), [[Нямецкая імпэрыя|Нямеччына]] перадала паўднёвую частку Беларусі [[Украінская Народная Рэспубліка|Украінскай Народнай Рэспубліцы]]. У адказ на гэта 9 сакавіка [[Другая Устаўная грамата|Другой Устаўной граматай]] тэрыторыя абвяшчалася часткай [[Беларуская Народная Рэспубліка|Беларускай Народнай Рэспублікі]]. Савічы, аднак, апынуліся ў складзе часова створанай 15 чэрвеня Палескай губэрні з цэнтрам у Рэчыцы, з кастрычніка — у Мазыры. Ад 18 траўня тут дзейнічала «варта [[Украінская дзяржава|Украінскай Дзяржавы]]» гэтмана [[Павал Скарападзкі|Паўла Скарападзкага]]<ref>Ціхаміраў А. В. Станаўленне і развіццё беларуска-украінскіх адносін у 1918—1920 гг. // Веснік БДУ. Сер. 3. 2005. № 3. С. 28 — 32; Грицкевич А. П. Борьба за Украину, 1917—1921 / А. П. Грицкевич; под науч. ред. А. Е. Тараса. — Минск: Современная школа, 2011. С. 92 — 93; Ільїн О. Західне Полісся в Українській Державі гетьмана Скоропадського (Історія в документах) / О. Ільїн // Над Бугом і Нарвою : український часопис Підляшшя. — 2014. № 3. С. 42; Замойский А. С. Брагин и местечки юго-восточной Беларуси в условиях перехода от войны к миру. 1918—1922. // Брагинщина в контексте истории белорусско-украинского пограничья. — С. 85</ref>. 1 студзеня 1919 г., згодна з пастановай І зьезду КП(б) Беларусі Савічы ўвайшлі ў склад [[Сацыялістычная Савецкая Рэспубліка Беларусі|Сацыялістычнай Савецкай Рэспублікі Беларусі]], аднак 16 студзеня вёска разам зь іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі перададзена ў склад [[РСФСР]]. 1 сьнежня 2009 году перададзеная зь ліквідаванага [[Хракавіцкі сельсавет|Хракавіцкага сельсавету]] ў склад [[Чамярыскі сельсавет|Чамярыскага сельсавету]]<ref>[https://web.archive.org/web/20131029210409/http://www.pravo.by/pdf/2009-309/2009-309(003-022).pdf «Об изменении административно-территориального устройства Брагинского района Гомельской области». Решение Гомельского областного Совета депутатов от 1 декабря 2009 г. № 276]{{Ref-ru}}</ref>. == Насельніцтва == * 1999 год — 113 чалавек * 2004 год — 86 чалавек * 2010 год — 42 чалавекі * 2019 год — 27 чалавек * 2023 год — 17 чалавек<ref>[https://web.archive.org/web/20230611102720/http://bragin.gomel-region.by/ru/chemerissky/ Чамярыскі сельсавет]</ref> == Заўвагі == {{Заўвагі}} == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} == Літаратура == * {{Літаратура/ГВБ|1-1}} {{Чамярыскі сельсавет}} {{Брагінскі раён}} [[Катэгорыя:Чамярыскі сельсавет]] [[Катэгорыя:Населеныя пункты Брагінскага раёну]] [[Катэгорыя:Населеныя пункты Беларусі, адселеныя з-за катастрофы на ЧАЭС]] 358ln0qfvd8nebajp1w85huvf1no95n 0 194339 2668956 2602860 2026-05-10T06:16:21Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2668956 wikitext text/x-wiki {{Вайна |Назва = Араба-ізраільская вайна |Частка = |Выява = Raising the Ink Flag at Umm Rashrash (Eilat).jpg |Подпіс да выявы = Капітан [[Абрагам Адан|Абрагам «Брэн» Адан]] уздымае [[Чарнільны сьцяг]] на Ум Рашрашы (цяпер у [[Эйлят|Эйляце]]) у знак сканчэньня вайны |Дата = 15 траўня 1948 — 10 сакавіка 1949 |Месца = Колішні [[Брытанскі мандат у Палестыне]], [[Сынайскі паўвостраў]], [[паўднёвы Лібан]] |Прычына = |Вынік = {{Просты сьпіс| * Перамога Ізраілю * Частковая перамога Ярданіі * Параза палестынскіх арабаў * параза Эгіпту * стратэгічная параза [[Арабская ліга|Арабскай лігі]] * [[Мірныя пагадненьні 1949 году|Замірэньне 1949 року]] }} |Тэрытарыяльныя зьмены = {{Просты сьпіс| * [[Ізраіль]] захаваў тэрыторыі, прызначаныя яму паводле прынятага ААН [[Плян ААН па падзеле Палестыны|Пляну падзелу Палестыны]], і заваяваў 50% тэрыторыяў, прызначаных арабскай дзяржаве * Ярданія авалодала [[Заходні бераг|Заходнім берагам]] * Эгіпет акупаваў [[Сэктар Газа]] }} |Супернік1 = '''{{Сьцягафікацыя|Ізраіль}}''' ---- '''Да 26 траўня 1948:''' * [[Хагана]] * [[Пальмах]] * [[Іргун]] * [[Лэхі]] ---- '''Пасьля 26 траўня 1948:'''<br />[[Файл:Badge of the Israel Defense Forces.svg|22пкс]] [[Сілы абароны Ізраілю]] * [[Файл:Flag of Druze.svg|22пкс|border]] [[Меч (батальён)|Падразьдзяленьне меншасьцяў]] ---- '''Замежныя валянтэры:'''<br />[[Махаль]] |Супернік2 = {{Згорнуты сьпіс |загаловак = {{Сьцягафікацыя|Арабская ліга}} |{{Сьцягафікацыя|Каралеўства Эгіпет|памер = 22пкс}} |{{Сьцягафікацыя|Ярданія|памер = 22пкс}} |{{Сьцягафікацыя|Каралеўства Ірак|памер = 22пкс}} |{{Сьцягафікацыя|Сырыйская рэспубліка|памер = 22пкс}} |{{Сьцягафікацыя|Лібан|памер = 22пкс}} |{{Сьцягафікацыя|Саудаўская Арабія|1938|памер = 22пкс}} |{{Сьцягафікацыя|Емэнскае мутавакіліцкае каралеўства|памер = 22пкс}} }} ---- '''Нерэгулярныя:'''<br />{{Сьцяг|Усепалестынскі пратэктарат|памер = 22пкс}} [[Армія Сьвятой вайны]]<br />[[Файл:Arab Liberation Army (bw).svg|22пкс]] [[Арабская вызвольная армія]] ---- '''Замежныя валянтэры:'''<br />[[Файл:Flag of the Muslim Brotherhood.png|22пкс]] [[Браты-мусульмане]]<br />{{Сьцягафікацыя|Пакістан|памер = 22пкс}}<br />[[Файл:Flag of Anglo-Egyptian Sudan.svg|50пкс]] [[Ангельска-эгіпецкі Судан|Судан]] |Супернік3 = |Супернік4 = |Камандуючыя1 = '''Палітыкі:'''<br /> {{Сьцяг|Ізраіль}} [[Давід Бэн-Гурыён]]<br /> '''Вайскоўцы:'''<br /> {{Сьцяг|Ізраіль}} [[Ісраэль Галілі]]<br /> {{Сьцяг|Ізраіль}} [[Яакаў Доры]]<br /> {{Сьцяг|Ізраіль}} [[Ігаэль Ядын]]<br /> {{Сьцяг|Ізраіль}} [[Давід Маркус]]{{Загінуў у баі}}<br /> {{Сьцяг|Ізраіль}} [[Ігаль Алон]]<br /> {{Сьцяг|Ізраіль}} [[Іцхак Рабін]]<br /> {{Сьцяг|Ізраіль}} [[Давід Шалтыель]]<br /> {{Сьцяг|Ізраіль}} [[Машэ Даян]]<br /> {{Сьцяг|Ізраіль}} [[Шымон Авідан]]<br/> {{Сьцяг|Ізраіль}} [[Машэ Кармэль]] {{Сьцяг|Ізраіль}} [[Іцхак Садэ]] |Камандуючыя2 = '''Палітыкі:''' <br /> {{Сьцяг|Арабская ліга}}{{Сьцяг|Каралеўства Эгіпет}} [[Абдул Рахман Хасан Азам|Азам Паша]]<br /> {{Сьцяг|Каралеўства Эгіпет}} Кароль [[Фарук I]]<br /> {{Сьцяг|Ярданія}} [[Абдала I бін аль-Хусэйн|кароль Абдала I]]<br /> {{Сьцяг|Каралеўства Ірак}} [[Музахім аль-Баджаджы]]<br /> {{Сьцяг|Сырыйская рэспубліка}} [[Хусьні аль-Заім]]<br /> {{Сьцяг|Усепалестынскі пратэктарат}} Хадж [[Амін аль-Хусэйні]]<br /> '''Вайскоўцы:''' <br /> {{Сьцяг|Каралеўства Эгіпет}} [[Ахмэд Аль аль-Мваві]]<br /> {{Сьцяг|Каралеўства Эгіпет}} [[Махамад Нагіб]]<br /> {{Сьцяг|Ярданія}} [[Джон Багот Глаб]]<br /> {{Сьцяг|Ярданія}} [[Хабіс аль-Маджалі]]<br /> [[Файл:Flag of Hejaz (1917).svg|border|22пкс|link=Армія Сьвятой вайны]] [[Хасан Салама]]{{Загінуў у баі}}<br /> [[Файл:Arab Liberation Army (bw).svg|25пкс|link=Арабская вызвольная армія]] [[Фаўзі аль-Кавукджы]] |Камандуючыя3 = |Камандуючыя4 = |Сілы1 = '''Ізраіль''': 29 677 (пачаткова)<br>117 500 (канчаткова) |Сілы2 = '''Эгіпет''': 10 000 пачаткова, пасьля 20 000<br />'''Ірак''': 3000 пачаткова, пасьля 15 000—18 000<br />'''Сырыя''': 2500—5000<br />'''Трансярданія''': 8000—12 000<br />'''Лібан''': 1000<br />'''Саудаўская Арабія''': 800—1200<br />'''Емэн''': 300<br />'''Арабская вызвольная армія''': 3500—6000<br />'''Агулам:'''<br> 13 000 (пачаткова)<br>51 100 (мінімум)<br>63 500 (максымум) |Сілы3 = |Сілы4 = |Страты1 = 6373 забітыя (зь іх 2400 цывільных) |Страты2 = ''вайскоўцы:''<br>3700—7000 забітыя<br>''палестынскія арабы:''<br>3000—13 000 забітыя (паўстанцы і цывільныя) |Страты3 = |Страты4 = |Агульныя страты = |Дадаткі = }} {{Бітвы араба-ізраільскай вайны 1948—1949 гадоў}} '''Араба-ізраільская вайна 1948—1949 гадоў''', альбо '''Першая араба-ізраільская вайна''' — узброены канфлікт між [[Дзяржава Ізраіль|Дзяржавай Ізраілю]] і збройнай кааліцыяй арабскіх дзяржаваў за кантроль над Палестынай. Напружанасьць і канфлікт між арабамі ды [[Ішуў|жыдамі]] існавалі яшчэ з часоў [[Балфурская дэклярацыя|Балфурскай дэклярацыі]] і стварэньня [[Брытанскі мандат у Палестыне|брытанскага мандату ў Палестыне]]. Брытанскае кіраўніцтва не задавальняла ні арабаў, ні жыдоў. Першыя [[Арабскае паўстаньне (1936—1939)|бунтавалі ў 1936—1939]], другія — [[Юдэйскае паўстаньне (1944—1947)|у 1944—1947]]. У 1947 выбухнула [[Грамадзянская вайна ў мандатнай Палестыне (1947—1948)|грамадзянская вайна]], зьвязаная з [[Плян ААН па падзеле Палестыны|прынятым ААН плянам]] па падзеле Палестыны на тры зоны: арабскую дзяржаву, жыдоўскую дзяржаву і Спэцыяльны міжнародны рэжым для [[Ерусалім]]у і [[Бэтлеем]]у. 15 траўня 1948, наступнага дня пасьля [[Дэклярацыя незалежнасьці Ізраілю|абвяшчэньня незалежнасьці Ізраілю]], грамадзянская вайна пераўтварылася ў міждзяржаўны канфлікт з арабскімі дзяржавамі. У Палестыну ўварваліся злучаныя войскі [[Каралеўства Эгіпет|Эгіпту]], [[Ярданія|Ярданіі]] і [[Сырыйская рэспубліка (1946—1963)|Сырыі]], а таксама экспэдыцыйныя войскі [[Каралеўства Ірак|Іраку]]. Яны занялі арабскую частку ды атакавалі ізраільскія войскі і жыдоўскія паселішчы. У выніку вайны Ізраіль утрымаў кантроль над усёй жыдоўскай часткай, а таксама амаль 60% тэрыторыі прапанаванай арабскай дзяржавы улучна зь [[Яфа]]й, [[Лод|Лудай]], [[Рамла|Рамле]], [[Галілея]]й, часткова [[Нэгеў|Нэгевам]], шырокай паласой уздоўж дарогі [[Тэль-Авіў]] — [[Ерусалім]], Заходнім Ерусалімам і часткай тэрыторыяў [[Заходні бераг|Заходняга берагу]]. Рэшту былога Брытанскага мандату [[Анэксія|анэксавала]] [[Ярданія|Трансярданія]], а [[Узброеныя сілы Эгіпту|эгіпецкія войскі]] захапілі [[Сэктар Газа]]. Канфлікт выклікаў вялікія дэмаграфічныя зьмены на Сярэднім Усходзе. Каля 700 000 палестынскіх арабаў [[Палестынскі выхад (1948)|зьбеглі ці былі выгнаныя]] з тэрыторыі, якая перайшла да Ізраілю. Цягам трох гадоў пасьля вайны каля 700 000 жыдоў імігравалі ў Ізраілю, таксама пераважна [[Сыход жыдоў з арабскіх краінаў|выгнаныя]] з сваіх мясьцінаў на Сярэднім Усходзе. == Вонкавыя спасылкі == * {{YouTube|HHmBiATUono|Дакумэнтальны фільм пра вайну за незалежнасьць Ізраілю}} * [https://web.archive.org/web/20141115100454/http://www.mideastweb.org/briefhistory.htm Гісторыя Палестыны, Ізраілю і ізраільска-палестынскага канфлікту] * [http://news.bbc.co.uk/1/hi/in_depth/middle_east/israel_and_the_palestinians/key_documents/1681322.stm Плян падзелу Палестыны] * [https://web.archive.org/web/20090830023223/http://users.ox.ac.uk/~ssfc0005/Israel%20and%20the%20Arab%20Coalition%20in%2019481.html Ізраіль і арабская кааліцыя ў 1948 року] {{Войны Ізраілю}} {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Араба-ізраільская вайна (1948—1949)| ]] [[Катэгорыя:1948 год у Ізраілі]] [[Катэгорыя:1948 год у Эгіпце]] [[Катэгорыя:1948 год у Сырыі]] [[Катэгорыя:Палестынскі выхад (1948)]] [[Катэгорыя:Войны за незалежнасьць]] hv61pegr36iyuien0nudhivuvkro2ik 0 194406 2668988 2586234 2026-05-10T09:55:20Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2668988 wikitext text/x-wiki «'''Аўтазаводзец'''», Аўтазаводзец-Джэнці — беларускі баскетбольны клюб зь [[Менск]]у. Стала першым пераможцам [[Кубак Беларусі па баскетболе|Кубку Беларусі па баскетболе]] ў 1997 годзе. Працуе на базе СДЮСШ г. Менску. У 1997 і 1999 — уладальнік Кубку Беларусі. За каманду выступалі [[Мікалай Бузьлякоў]] (пасьля трэнэр «[[Гомель-Сож]]») і [[Яўген Пустагвар]] (бацька гульца нацыянальнай зборнай [[Аляксандар Пустагвар|Аляксандра Пустагвара]]). Трэнэраваў «Аўтазаводзец» Андрэй Сныцін, бацька [[Кацярына Сныціна|Кацярын Сныцінай]]<ref>[https://web.archive.org/web/20180301230104/https://by.tribuna.com/tribuna/blogs/wbaskettnews/1532331.html Каким белорусский баскетбол был 20 лет назад: турниры будущих звезд], tribuna.com 9-01-2018</ref>. == Дасягненьні == '''[[Чэмпіянат Беларусі па баскетболе]]''' * [[Файл:Bronze medal icon.svg|15px]] '''Бронзавы прызэр (4)''' 1994, 1995, 1996, 1999 '''[[Кубак Беларусі па баскетболе]]''' * [[Файл:Gold medal icon.svg|15px]] '''Пераможца (2)''' — 1997, 1999. * Чацьвёртае месца (2)''' — 1998, 2000. == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Вонкавыя спасылкі == {{Накід}} [[Катэгорыя:Беларускія баскетбольныя клюбы]] [[Катэгорыя:Спорт у Менску]] sw7i71rlz2qow5p0rrl32n6zlfzrko1 0 195512 2668992 2563771 2026-05-10T10:42:21Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2668992 wikitext text/x-wiki {{Футбаліст}} '''Багдан Садоўскі''' (нарадзіўся 1 жніўня 1999 году) — беларускі футбаліст, паўабаронца. == Кар’ера == Выхаванец мазырскага футболу. Некаторы час займаўся таксама ў пастаўскай акадэміі [[ПМЦ Паставы|ПМЦ]]. З 2015 году пачаў гуляць за дубль «[[Славія Мазыр|Славіі]]», дзе хутка стаў адным з асноўных гульцоў. У канцы 2016 году атрымаў траўму, празь якую выбыў на 10 месяцаў. У жніўні 2017 году перайшоў у берасьцейскае «[[Дынама Берасьце|Дынама]]», падпісаўшы кантракт на 2,5 гады<ref>{{cite web|date = |url = https://by.tribuna.com/football/1054130468.html |title = Садовский и Павлюченко подписали контракты с брестским «Динамо» |website = by.tribuna.com |access-date = |language = ru}}</ref>. У берасьцейскім клюбе таксама пачаў гуляць за дубль, а ў 2018 годзе ўжо прыцягваўся да асноўнай каманды новым трэнэрам [[Аляксей Шпілеўскі|Аляксеем Шпілеўскім]]. 16 ліпеня 2018 году дэбютаваў у Найвышэйшай лізе, выйшаўшы на замену ў другім тайме замест [[Арцём Мілеўскі|Арцёма Мілеўскага]] ў матчы супраць салігорскага «[[Шахцёр Салігорск|Шахцёра]]» (1:3) у прысутнасьці [[Дыега Марадона|Дыега Марадоны]]. У хуткім часе Шпілеўскі быў звольнены, і ў жніўні 2018 году Садоўскі далучыўся да [[Энэргетык-БДУ Менск|«Энэргетыка»-БДУ]]<ref>{{cite web|date = 2018-08-21|url = https://football.by/news/116975 |title = Богдан Садовский перешел в "Энергетик-БГУ" |website = football.by |access-date = 2020-06-06 |language = ru |archive-url=https://web.archive.org/web/20200606131444/https://football.by/news/116975.html |archive-date=2020-06-06 |url-status=dead }}</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20210624035728/https://by.tribuna.com/tribuna/blogs/vzglyadstribuny/2229501.html Интервью экс-полузащитника «Динамо-Брест» Богдана Садовского]{{Ref-ru}}</ref>. Аднак, неўзабаве атрымаў пашкоджаньне, празь якое выбыў на працяглы час. У выніку пакінуў клюб, гэтак і не згуляўшы за яго<ref>[https://web.archive.org/web/20200923080525/https://by.tribuna.com/tribuna/blogs/nosinemu/2452523.html Куда пропал парень, которым в Бресте хотели заменить Милевского? Ситуация очень сложная]{{Ref-ru}}</ref>. У ліпені 2019 году, акрыяўшы ад траўмы, склаў працоўную ўгоду з «[[Смаргонь (футбольны клюб)|Смаргоньню]]»<ref>{{cite web|date = 2019-07-19|url = https://football.by/news/129186 |title = "Сморгонь" объявила о пяти новичках |website = football.by |access-date = 2024-04-18 |language = ru}}</ref>. У сакавіку 2020 году пасьля прагляду стаў гульцом берасьцейскага «[[Рух Берасьце|Руху]]»<ref>{{cite web|date = 2020-03-05|url = https://football.by/news/137365 |title = Богдан Садовский заключил контракт с "Рухом" |website = football.by |access-date = 2024-04-18 |language = ru}}</ref>. Часьцей заставаўся на лаўцы запасных або выходзіў на замену, часам зьяўляўся ў першай адзінаццатцы каманды, а таксама прыцягваўся да дубля. У лютым 2021 году па заканчэньні кантракту пакінуў каманду<ref>{{cite web|date = 2021-02-06|url = https://football.by/news/148393 |title = Богдан Садовский покинул "Рух" по окончании срока действия контракта |website = football.by |access-date = 2024-04-18 |language = ru}}</ref>. У ліпені 2021 году зноў далучыўся да «Смаргоні»<ref>{{cite web|date = |url = https://by.tribuna.com/football/1099180389.html |title = Богдан Садовский перешел в «Сморгонь» |website = by.tribuna.com |access-date = |language = ru}}</ref>, аднак ужо празь некалькі тыдняў пакінуў каманду, пасьпеўшы згуляць толькі за дубль. == Статыстыка == {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- !rowspan="2"| Клюб !!rowspan="2"| Сэзон !!colspan="3"| Чэмпіянат |- ! Дывізіён !! Матчы !! Галы |- | [[Дынама Берасьце]] || [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2018 году|2018]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2018 году|Найвышэйшая ліга]] || 2 || 0 |} == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Вонкавыя спасылкі == * [https://web.archive.org/web/20180718001418/https://www.pressball.by/footballstat/bogdan_sadovski/ Статыстыка «ПБ-Инфо»]{{Ref-ru}} {{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Садоўскі, Багдан}} [[Катэгорыя:Беларускія футбалісты]] [[Катэгорыя:Футбалісты клюбу «Дынама» Берасьце]] [[Катэгорыя:Футбалісты клюбу «Смаргонь»]] [[Катэгорыя:Футбалісты клюбу «Рух» Берасьце]] 7zwggekljbpo30x4pfgv9wcxbxybc86 0 225681 2668890 2544817 2026-05-09T15:03:51Z Boja02 53874 /* */ 2668890 wikitext text/x-wiki {{Палітык |імя = Румэн Радзеў |арыгінал_імя = {{мова-bg|Румен Георгиев Радев}} |жанчына = |выява = Official portrait of Rumen Radev (2026).jpg |памер = |подпіс_пад_выявай = |пасада = 5-ы Прэзыдэнт Баўгарыі |пачатак_тэрміну = 22 студзеня 2017 году |канец_тэрміну = дасюль |прэзыдэнт = |прэм’ер-міністар = |папярэднік = [[Росен Плеўняліеў]] |наступнік = |пасада2 = |пачатак_тэрміну2 = |канец_тэрміну2 = |папярэднік2 = |наступнік2 = |прэм’ер-міністар2 = |прэзыдэнт2 = |пасада3 = |пачатак_тэрміну3 = |канец_тэрміну3 = |папярэднік3 = |наступнік3 = |прэм’ер-міністар3 = |прэзыдэнт3 = }} '''Румэн Радзеў''' ({{мова-bg|Румен Георгиев Радев}}; {{Н}} 18 чэрвеня 1963) — прэзыдэнт Баўгарыі, гэнерал-маёр. == Жыцьцяпіс == Нарадзіўся 18 чэрвеня 1963 году ў Дзімітраўградзе. У 1982 годзе скончыў матэматычную школу ў [[Хаскава]] з залатым мэдалём. У 1987 годзе скончыў баўгарскі Ўнівэрсытэт паветраных сіл імя Георгія Бенкоўскага як лепшы выпускнік. У 1992 годзе скончыў эскадронную афіцэрскую школу «Максвел» у Злучаных Штатах Амэрыкі. У 2003 годзе скончыў ваенна-паветраны каледж у Максьвел АФБ у ЗША як магістр стратэгічных дасьледаваньняў з адзнакай. {{Бібліяінфармацыя}} {{Прэзыдэнты Баўгарыі}} {{Парады артыкулу|кароткі артыкул|няма крыніцаў}} {{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Радзеў, Румэн}} [[Катэгорыя:Прэзыдэнты Баўгарыі]] 5tlopstj73n3h4hyj4cf9cpq9pgi13e 0 233711 2668905 2603971 2026-05-09T16:29:50Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2668905 wikitext text/x-wiki {{Навуковец}} '''Іры́на Сьцяпа́наўна Абе́льская''' ({{Н}} 1965, [[Берасьце]], [[БССР]]) — [[Беларусь|беларуская]] [[пэдыятар]] і [[эндакрыноляг]]. Маці малодшага сына [[Аляксандар Лукашэнка|Аляксандра Лукашэнкі]] [[Мікалай Лукашэнка|Мікалая]]. [[Доктар мэдыцынскіх навук|Доктарка мэдыцынскіх навук]]. == Жыцьцяпіс == Ірына Абельская паходзіць зь сям’і мэдыкаў. Маці, [[Людміла Пастаялка]] (1941—2007), была [[Міністэрства аховы здароўя Рэспублікі Беларусі|міністрам аховы здароўя Беларусі]] (2002—2005)<ref name="tutby" />. Цётка і брат Ірыны Андрэй Пастаялка — таксама лекары. Бацька, Сьцяпан Пастаялка, у 1952 року быў арыштаваны разам з бацькамі і братам за дапамогу [[Арганізацыя ўкраінскіх нацыяналістаў|Арганізацыі ўкраінскіх нацыяналістаў]], асуджаны за «здраду Радзіме» і «ўдзел у арганізацыі ці падрыхтоўцы контрарэвалюцыйных дзеяньняў». Пасьля вызваленьня працаваў у «[[Берасьцеэнэрга]]». Рэабілітаваны 29 ліпеня 1992 року рашэньнем прэзыдыюму [[Берасьцейскі абласны суд|Берасьцейскага абласнога суду]]<ref>{{cite web|url=https://belaruspartisan.by/politic/233699/|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201008220843/https://belaruspartisan.by/politic/233699/|archivedate=2020-10-08|title=Отца Абельской осудили на 25 лет за «антисоветскую деятельность»|work=[[Белорусский партизан]]|url-status=dead|language=ru}}</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20201008103058/http://lists.memo.ru/d27/f175.htm Списки жертв, Общество «Мемориал», проект «Жертвы политического террора в СССР», 2007.]</ref>. Ірына Абельская скончыла катэдру пэдыятрыі [[Беларускі дзяржаўны мэдычны ўнівэрсытэт|Менскага дзяржаўнага мэдыцынскага інстытуту]] (1988) па спэцыяльнасьці «пэдыятрыя», а таксама [[Інтэрнатура|інтэрнатуру]] ў 3-й дзіцячай муніцыпальнай клінічнай бальніцы Менску. Працавала пэдыятрам у менскай 25-й дзіцячай лякарні. У 1992—1994 — эндакрыноляг гарадзкой эндакрыналягічнай лякарні і лекар [[Ультрагукавое дасьледаваньне|ультрагукавой дыягностыкі]] ў Менскім дыягнастычным цэнтры (паводле іншых зьвестак, у 1990—1994 роках працавала кансультантам-эндакрынолягам [[9-я гарадзкая клінічная лякарня|9-й гарадзкой клінічнай лякарні]]). У 1994—2001 роках — лекарка Рэспубліканскай больніцы Галоўнай управы лекава-прафіляктычных і санаторна-курортных установаў [[Адміністрацыя прэзыдэнта Рэспублікі Беларусі|Адміністрацыі прэзыдэнта Беларусі]], асабістая лекарка [[Аляксандар Лукашэнка|Аляксандра Лукашэнкі]]<ref>{{cite web|url=http://who.bdg.by/obj.php?&kod=364|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141227224801/http://who.bdg.by/obj.php?&kod=364|archivedate=2014-12-27|title=Кто есть кто в Республике Беларусь, 2007|work=[[Белорусская деловая газета]]|url-status=dead|language=ru}}</ref><ref name="Кирсанова" />. У 2001 року прызначаная галоўнай лекаркай Рэспубліканскага мэдыцынскага цэнтру [[Кіраўніцтва справамі прэзыдэнта Рэспублікі Беларусь]]. У 2004 року атрымала ступень кандыдата мэдычных навук, абараніўшы дысэртацыю па тэме «Рэнтгенадыягностыка на этапах мэдычнай рэабілітацыі хворых з астэахандрозам шыйнага аддзелу хрыбетніка». У красавіку 2007 року адстаўленая з пасады. У 2007—2009 роках працавала ў аддзяленьні ультрагукавой дыягностыкі Менскага гарадзкога дыягнастычнага цэнтру. 2 лістапада 2009 року зноў прызначаная галоўнай лекаркай Рэспубліканскага мэдычнага цэнтру Кіраўніцтва справамі прэзыдэнта. У 2011 року ў [[Беларуская мэдыцынская акадэмія пасьлядыплёмнай адукацыі|Беларускай мэдыцынскай акадэміі пасьлядыплёмнай адукацыі]] абараніла доктарскую дысэртацыю па тэме «Шыйны остэахандроз: прамянёвая візуалізацыя і тэхналёгія мэдычнай рэабілітацыі пацыентаў»<ref name="tutby">{{cite web|url=https://news.tut.by/society/500773.html|title=Главврач лечкомиссии Ирина Абельская: Горжусь тем, что по работе общаюсь с выдающимися людьми|work=[[TUT.BY]]|author=Ульяна Бобоед|date=2016-06-17|archiveurl=http://web.archive.org/web/20160706223658/https://news.tut.by/society/500773.html|archivedate=2017-09-22|language=ru}}</ref>. == Асабовае жыцьцё == Падчас навучаньня ў Менскім дзяржаўным мэдычным інстытуце Ірына Пастаялка сустрэла свайго будучага мужа Яўгена Абельскага. Неўзабаве яна выйшла замуж і нарадзіла сына Дзьмітрыя, аднак шлюб працягваўся нядоўга. Дзьмітры Абельскі скончыў [[Ліцэй Беларускага дзяржаўнага ўнівэрсытэту]] і [[мэдычны факультэт БДУ]], атрымаўшы адукацыю [[Афтальмалёгія|афтальмоляга]], працаваў у афтальмалягічным цэнтры, у 2017 року абараніў кандыдацкую дысэртацыю на тэму «Хірургічнае лекаваньне міяпіі і міяпічнага [[астыгматызм]]у мэтадам [[фэмта]]-[[ЛАСІК]] з выкарыстаньнем зьвестак [[Абэрамэтрыя|абэрамэтрыі]]», дацэнт катэдры афтальмалёгіі Беларускай мэдыцынскай акадэміі пасьлядыплёмнай адукацыі<ref>[https://web.archive.org/web/20180505070551/https://clinicsbel.by/doctora/oftalmologiya-doctora/abelskij-dmitrij-evgenevich.html Абельский Дмитрий Евгеньевич]</ref><ref>{{cite web|url=https://belaruspartisan.by/politic/468528/|title=Братья встретились: Коля Лукашенко и Дмитрий Абельский вместе сходили на футбол|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201007205241/https://belaruspartisan.by/politic/468528/|archivedate=7 кастрычніка 2020|work=[[Белорусский партизан]]|date=27.06.2019|url-status=dead|language=ru}}</ref>. У 1994 року пасьля абраньня Аляксандра Лукашэнкі прэзыдэнтам Беларусі ягоная адміністрацыя пачала шукаць асабістага лекара, пажадана жанчыну векам каля 30 гадоў, разьведзеную і зь дзіцем. Увосені 1994 року Ірыну Абельскую залічылі ў штат Рэспубліканскай больніцы Галоўнай управы лекава-прафіляктычных і санаторна-курортных установаў Адміністрацыі прэзыдэнта Беларусі («лекавая камісія»). З тае пары яна пастаянна суправаджала Лукашэнку, нават у міжнародных візытах. 31 жніўня 2004 року ад Аляксандра Лукашэнкі нарадзіла пазашлюбнага сына [[Мікалай Лукашэнка|Мікалая]]<ref name="Кирсанова">{{cite web |url=https://lenta.ru/articles/2016/09/05/belorussiya_malysh/ |title=Маленький принц |author=Татьяна Кирсанова |date=2016-09-05 |work=Lenta.ru |accessdate=2018-07-28 |language=ru}}}</ref><ref name="Шеремет">{{cite web |url=https://www.kommersant.ru/doc/1171010 |title=Маленький принц |author=Павел Шеремет |date=2009-05-18 |work=[[Огонёк]] |accessdate=2018-07-28 |language=ru}}</ref><ref name="naviny">{{cite web |url=https://www.naviny.media/article/20170831/1504157459-den-rozhdeniya-nikolaya-lukashenko-chto-my-znaem-o-syne-prezidenta |title=День рождения Николая Лукашенко. Что мы знаем о сыне президента |date=2017-08-31 |website=[[Naviny.by]] |author=Елена Спасюк |accessdate=2018-05-27 |archive-date=2020-10-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201008061610/https://www.naviny.media/article/20170831/1504157459-den-rozhdeniya-nikolaya-lukashenko-chto-my-znaem-o-syne-prezidenta |url-status=dead |language=ru }}</ref><ref name=proekt>[https://www.proekt.media/narrative/zhenschiny-lukashenko/ Право первой ночи. Рассказ о том, как Александр Лукашенко выбирал женщин], «Проект», 07.08.2020.</ref>. Паводле зьвестак {{Артыкул у іншым разьдзеле|Беларускі расьсьледавальніцкі цэнтар|Беларускага расьсьледавальніцкага цэнтру|be|Беларускі расследавальніцкі цэнтр}}, Абельская зьяўляецца заснавальніцай Менскай міжнароднай гімназіі — элітнай прыватнай школы ў Драздах, месца навучаньня Мікалая Лукашэнкі і трох дачок [[Дзьмітры Лукашэнка|Дзьмітрыя Лукашэнкі]]<ref>{{cite web|url=https://www.dw.com/ru/elitnaa-skola-dla-semi-lukasenko-cto-o-nej-uznali-rassledovateli/a-62974798|title=Элитная школа для семьи Лукашенко. Что о ней известно|work=[[Deutsche Welle]]|date=2022-08-30|author=Ольга Стефанович|language=ru}}</ref>. Сяброўка [[Савет Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь|Савету Рэспублікі]] 8-га скліканьня<ref>{{cite web|url=https://reform.news/mamu-koli-vydvigajut-v-senatory|title=Маму Коли выдвигают в сенаторы|work={{Артыкул у іншым разьдзеле|Reform.by||be}}|language=ru}}</ref>. == Узнагароды == * [[Ордэн Пашаны (Беларусь)|Ордэн Пашаны]] (26 лістапада 2018)<ref>{{cite web|url=https://www.naviny.media/new/20181127/1543339775-vladimir-makey-udostoen-ordena-otechestva-irina-abelskaya-ordena-pocheta|title=Владимир Макей удостоен ордена Отечества, Ирина Абельская — ордена Почёта|work=[[Naviny.by]]|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201008203323/https://www.naviny.media/new/20181127/1543339775-vladimir-makey-udostoen-ordena-otechestva-irina-abelskaya-ordena-pocheta|archivedate=2020-10-08|date=27.11.2018|url-status=dead|language=ru}}</ref> * [[Заслужаны лекар Рэспублікі Беларусь]] (19 ліпеня 2024)<ref>{{cite web|url=https://reform.news/lukashenko-prisvoil-abelskoj-zvanie-zasluzhennogo-vracha-belarusi|title=Лукашенко присвоил Абельской звание заслуженного врача Беларуси|work={{Артыкул у іншым разьдзеле|Reform.by||be}}|language=ru}}</ref> == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Вонкавыя спасылкі == * [https://web.archive.org/web/20200925182550/https://belmapo.by/abelskaya-irina-stepanovna.html Профіль] {{ref-ru}} на бачыне Беларускай мэдычнай акадэміі пасьлядыплёмнай адукацыі {{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Абельская, Ірына Сьцяпанаўна}} [[Катэгорыя:Выкладчыкі БДМУ]] [[Катэгорыя:Выпускнікі Беларускага дзяржаўнага мэдычнага ўнівэрсытэту]] [[Катэгорыя:Дактары мэдычных навук]] [[Катэгорыя:Беларускія пэдыятры]] [[Катэгорыя:Беларускія эндакрынолягі]] [[Катэгорыя:Сябры Савету Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 8-га скліканьня]] tjzmb0ilmjixb9mne1t663jfde7757e 0 236004 2668953 2524749 2026-05-10T05:13:36Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2668953 wikitext text/x-wiki {{Палітык}} '''Анто́н Васі́левіч Дубі́на''' (16 студзеня 1885 — 30 кастрычніка 1937) — дзяржаўны дзяяч БССР. == Біяграфія == Нарадзіўся 16 студзеня 1885 году ў горадзе [[Вяліж]]. З 1902 году працаваў тэлеграфістам. Удзельнік рэвалюцыі 1905—1907 гадоў, а таксама Першай сусьветнай вайны. З 1918 году ўступіў у Чырвоную Армію. Ваенны камісар Ігуменскага, Менскага паветаў, ваенны камісар Менску, гомельскі губэрнскі камісар. Узнагароджаны ордэнам Чырвонага Сьцяга ў 1922 годзе<ref name=":0">https://nkvd.memo.ru/index.php/%D0%94%D1%83%D0%B1%D0%B8%D0%BD%D0%B0,_%D0%90%D0%BD%D1%82%D0%BE%D0%BD_%D0%92%D0%B0%D1%81%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87{{Недаступная спасылка|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. Ваенкам 2-й стралковай і 7-й кавалерыйскай дывізіі, намесьнік наркама, наркам па ваенных справах БССР. З 1925 году старшыня Магілёўскага акруговага выканкаму, упаўнаважаны Наркамату сувязі СССР па БССР, старшыня ЦК Асавіяхіму БССР. Сябра ЦК КП (б) Б з 1925 году. Сябра ЦВК БССР у 1920—1921, 1924—1937 гадах, кандыдат у сябры ЦВК СССР у 1925-29 гадах<ref>http://www.knowbysight.info/DDD/17206.asp</ref>. На загад Вайсковай калегіі Вярхоўнага суда СССР рэпрэсаваны<ref name=":0" />. == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Літаратура == * {{Літаратура/БелЭн|6}} {{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Дубіна, Антон Васілевіч}} [[Катэгорыя:Народныя камісары па ваенных справах БССР]] [[Катэгорыя:Члены ЦВК БССР]] [[Катэгорыя:Сябры ЦК КПБ]] jlar39n8hp8nzqjmfcnm226nw9mw1dl 0 242442 2668880 2667620 2026-05-09T14:34:19Z Дамінік 64057 2668880 wikitext text/x-wiki {{Іншыя значэньні|Дворышча}} {{Населены пункт/Беларусь |Назва = Дворышча |Статус = вёска |Назва ў родным склоне = Дворышча |Назва па-расейску = |Трансьлітараваная назва = Dvoryšča |Герб = |Сьцяг = |Гімн = |Дата заснаваньня = перад 1590 годам |Першыя згадкі = |Статус з = |Магдэбурскае права = |Былая назва = |Мясцовая назва = |Вобласьць = [[Гомельская вобласьць|Гомельская]] |Раён = [[Хвойніцкі раён|Хвойніцкі]] |Сельсавет = [[Судкоўскі сельсавет|Судкоўскі]] |Гарадзкі савет = |Старшыня гарвыканкаму = |Пасада кіраўніка = |Кіраўнік = |Плошча = |Крыніца плошчы = |Вышыня = |Унутраны падзел = |Колькасьць насельніцтва = |Год падліку колькасьці = |Крыніца колькасьці насельніцтва = |Этнічны склад насельніцтва = |Год падліку этнічнага складу = |Нацыянальны склад насельніцтва = |Год падліку нацыянальнага складу = |Колькасьць двароў = |Год падліку колькасьці двароў = |Крыніца колькасьці двароў = |Паштовы індэкс = |СААТА = |Выява = |Апісаньне выявы = |Шырата градусаў = 51 |Шырата хвілінаў = 51 |Шырата сэкундаў = 43 |Даўгата градусаў = 29 |Даўгата хвілінаў = 55 |Даўгата сэкундаў = 07 |Пазыцыя подпісу на мапе = зьлева |Водступ подпісу на мапе = |Commons = |Сайт = }} '''Дворышча'''<ref>{{Літаратура/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Гомельская вобласьць}}</ref> — [[вёска]] ў [[Беларусь|Беларусі]], на Кажушкаўскім канале. Уваходзіць у склад [[Судкоўскі сельсавет|Судкоўскага сельсавету]] [[Хвойніцкі раён|Хвойніцкага раёну]] [[Гомельская вобласьць|Гомельскай вобласьці]]. Насельніцтва на 2021 год — 258 чалавек. Знаходзіцца за 5 км на паўднёвы захад ад места і чыгуначнай станцыі [[Хвойнікі|Хвойнікаў]]. == Гісторыя == === Карона Каралеўства Польскага ў Рэчы Паспалітай === [[File:POL COA Bończa.svg|100пкс|значак|зьлева|Герб «Бонча» роду Харлінскіх.]] Упершыню паселішча згаданае ў судовым акце ад 30 скавіка 1590 года{{заўвага|Не з XVIII ст., як пісаў С. В. Марцэлеў<ref name="fn1">{{Літаратура/Гарады і вёскі Беларусі|2-2}} С. 439—440</ref>}}. Гэта пратэст, заяўлены ў Кіеўскім [[Гродзкі суд|гродзкім судзе]] панам кіеўскім падкаморым Шчасным Харлінскім на адрас князя Аляксандра Вішнявецкага, старосты чаркаскага, і губэрнатара яго [[Брагін|Брагінскага маёнтку]] Кірыяна Вайніловіча за насланьне падданых брагінскіх на вёскі Дворышча і [[Стралічаў]], да [[Астрагляды|ключа Астраглядавіцкага]] прыналежныя, зьбіцьцё і калечаньне людзей, забраньне коней і быдла, пашкоджаньне камораў, учыненьне розных гвалтаў<ref>Аrchiwum Główny Akt Dawnych. Аrchiwum Рrozorów і Jelskich (далей: AGAD. APiJ). Sygn. 1. S. 8</ref>. Ад гэтага часу і да рэформавага ўжо ў Расейскай імпэрыі пэрыяду Дворышча належала тым самым {{падказка|дзедзічам|спадчынным уладальнікам}}, што і Астраглядавічы з [[Хвойнікі|Хвойнікамі]], г. зн. пасьля Харлінскіх — [[Мікалай Абрамовіч|Мікалаю Абрамовічу (Абрагамовічу)]], [[Максыміліян Бжазоўскі|Максыміліяну Бжазоўскаму]], князям Шуйскім, сямейству Прозараў<ref>Бельскі С. В. З гісторыі ўладароў і маёнткаў Брагіншчыны XVI—XVIII стст. // Брагинщина в контексте истории белорусско-украинского пограничья: сборник научных статей / редкол. А. Д. Лебедев (отв. ред.) [и др.]. — Минск: Четыре четверти, 2018. С. 12—18</ref>. 20 чэрвеня 1600 году Шчасны Харлінскі выдаў свайму сыну Мікалаю ''zapis wieczysty'', 26 чэрвеня ў Люблінскім трыбунале прызнаны, на добры ў [[Кіеўскае ваяводзтва|Кіеўскім ваяводзтве]] [[Карона Каралеўства Польскага|Кароны Польскай]]: двор [[Астрагляды|Астраглядавічы]] з прыналежнымі да яго «прыселкамі» — сёламі Астраглядавічы, Хвойнікі, Дворышча, [[Храпкаў]] і яшчэ дзевяцю паселішчамі, а таксама на двор і частку зь сямі пляцаў у Кіеве<ref>Źródła dziejowe (далей: ŹD). T. XXI. Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym. T. X. Ziemie ruskie. Ukraina (Kijów — Bracław). Dział II-gi. / Opisane przez Aleksandra Jabłonowskiego. — Warszawa, 1894. S. 60; AGAD. APiJ. Sygn. 1. S. 46 — 47</ref>. Пры размежаваньні Кіеўскага ваяводзтва Каралеўства Польскага і Мазырскага павету Вялікага Княства Літоўскага ў сьнежні 1621 — студзені 1622 гадоў сёлы Дворышча, Храпкаў, [[Навасёлкі (Хвойніцкі раён)|Навасёлкі]], мястэчка і вёску Хвойнікі, сяло [[Вялікі Бор (Хвойніцкі раён)|Вялікі Бор]] пана Мікалая Харлінскага паны камісары згодна запісалі прыналежнымі да ваяводзтва Кіеўскага<ref>ŹD. T. XX. Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym. T. IX. Dział I-szy. — Warszawa, 1894. S. 96 — 97; Крикун Н. Г. Административно-территориальное устройство Правобережной Украины в XV—XVIII вв. — Киев, 1992. С. 142—145.</ref>. У судовым дэкрэце ад 7 чэрвеня 1623 году ўдава Гальшка Харлінская абвінавачвала паноў Станіслава, Юрыя і астатніх Харлінскіх, родных братоў і сваякоў мужа Мікалая, за гвалтоўны наезд на замак і вёску Астраглядавічы, мястэчка Новы Харленж (Хвойнікі), вёскі Хвойнікі, Дворышча, Храпкаў, [[Руднае (Гомельская вобласьць)|Руднае]], Стралічаў, [[Паселічы]], [[Малішаў (Хвойніцкі раён)|Малішаў]]{{заўвага|Яшчэ названыя 15 паселішчаў, акрамя «іншых вёсак і прыселкаў».}}<ref>ŹD. T. XXI. S. 637</ref>. Згодна з тарыфам падымнага падатку, у 1628 годзе з 8 дымоў [[Дым (адзінка падаткаабкладаньня)|дымоў]] (×6 — каля 48 жыхароў) застаўных вёсак Дворышча і Навасёлкі пан Зыгмунт Копець мусіў плаціць па тры злотыя — усяго за шэсьць пабораў 24 зл.<ref>Архив Юго-Западной России (далей: Архив ЮЗР). Ч. 7. Т. 1: Акты о заселении Юго-Западной России. — Киев, 1886. С. 397</ref>. 8 ліпеня 1631 году запісам у актах Кіеўскага земскага суда{{заўвага|22 жніўня 1631 г. тое зроблена і ў [[Жытомір|Жытомірскім]] гродзкім судзе.}} нарэшце засьведчана пагадненьне на саступку часткі Астраглядаўскіх добраў Шчасным, сынам Станіслава, Харлінскім пану Лукашу Мадлішэўскаму, новаму мужу ўдавы Гальшкі, за суму ў 60 000 польскіх злотых. Сярод паселішчаў у дакумэнце названае і Дворышча<ref>AGAD. APiJ. Sygn. 1. S. 59</ref>. [[Файл:Маёнтак М. Абрамовіча ў рэестры 1634 г.jpg|значак|зьлева|170пкс|Маёнтак М. Абрамовіча ў рэестры 1634 г.]][[Файл:Маёнтак М. Абрамовіча ў 1640 г.jpg|значак|170пкс|Маёнтак М. Абрамовіча ў 1640 г.]][[Файл:Анатацыя акту продажу добраў М. Абрамовіча ў 1646 г.png|значак|зьлева|170пкс|Дворышча (''Uworzyszcza'') у анатацыі да акту продажу добраў М. Абрамовіча ў 1646 г.]][[Файл:Хвойніцкая воласьць. 1683 г.jpg|значак|170px|Дворышча ў люстрацыі 1683 г.]] Згодна з дакумэнтам пад назвай «Regestr wybirania podymnego jednego w powiecie Owruckim w roku... 1634», пан Мікалай Абрамовіч «ze wsi Dworiszcz z Nowosiełok z dymów sta dwadziestu z Rudnego z dymów piąciu» плаціў па 15 грошаў з кожнага дыму, усяго — 62 злотых і 15 грошаў<ref>Центральний державний історичний архів України в м. Києві (ЦДІАУК). Ф. 11. Опис 1. Справа 9. А. 928; Сергій Шинкар. Подимний податок Овруцького повіту від 1634 року: на що збирала гроші місцева шляхта? // Літопис Волині. Всеукраїнський науковий часопис. Число 16. — Луцьк: Східноєвропейський національний університет імені Лесі Українки, 2016. С. 107—115. Додаток. С. 112</ref>. 16 красавіка 1637 году М. Абрамовіч за плату ў 12 000 злотых перадаў фальварак і сяло Руднае ды сёлы Дворышча і Навасёлкі на тры гады ў карыстаньне зямяніну Стэфану Воўку<ref>Sumariusz Metryki Koronnej. Księga wpisów MK184 z Archiwum Głównego Akt Dawnych [Electronic resource] / Oprac. Janusz Dąbrowski. № 62 – Mode of access: [http://www.agad.gov.pl/inwentarze/6SumariuszMK184.pdf]</ref>. Паводле тарыфу падымнага «dwoiego» Кіеўскага ваяводзтва 1640 году, С. Воўк з 77 дымоў сяла Дворышча выплачваў 77 злотых<ref>ЦДІАУК. Ф. 11. Оп. 1. Спр 9. А. 876; Archiwum Państwowe w Krakowie. Archiwum Młynowskie Chodkiewiczów. Mikr. № J – 14970. Sygn. 404. S. 197</ref>. 24 сьнежня 1642 году ад імя Мікалая Абрамовіча складзены запіс «вечнага продажу» пагразлых у даўгах Астраглядавічаў і Хвойнікаў (і Дворышча) кіеўскаму падстолію [[Максыміліян Бжазоўскі|Максыміліяну Бжазоўскаму]], пра што Лукаш Мадлішэўскі выказваў клопат яшчэ ў лісьце ад 29 чэрвеня 1641 году. Але канчаткова гэтая справа была ўлагоджаная ажно 17 красавіка 1646 году, прытым названая сума ў 200 000 злотых<ref>AGAD. APiJ. Sygn. 1. S. 67-68; Інстытут рукапісу Нацыянальнай бібліятэкі Украіны імя У. І. Вярнадзкага (ІР НБУВ). Ф. 1. Спр. 4104. № 2881</ref>. 26 чэрвеня 1664 году дачка нябожчыка Максыміліяна Бжазоўскага, берасьцейскага ваяводы, Зофія перапісала спадчынныя маёнткі ў Кароне (Астраглядавічы з Хвойнікамі і Дворышчам таксама) і Берасьцейшчыне на мужа, князя [[Канстанцін Ян Шуйскі|Канстанціна Яна Шуйскага]]<ref>AGAD. APiJ. Sygn. 1. S. 69.</ref>. [[File:Герб князёў Шуйскіх.png|100пкс|значак|Герб Сьвяты Юры (Георгі Пераможац) князёў Шуйскіх{{Заўвага|Выява з надмагільля Віталіса Шуйскага (†1. VI. 1849) у в. Чыжэўшчына (былыя Крупчыцы) Жабінкаўскага р-ну Берасьцейшчыны. Фота Анатоля Бензярука.}}.]][[Файл:Павіннасьці жыхароў Дворышча ў 1716 г.png|значак|зьлева|170пкс|Павіннасьці жыхароў Дворышча ў 1716 г.]] Паводле люстрацыі падымнага падатку Оўруцкага павету Кіеўскага ваяводзтва 1683 году, з 17 дымоў вёскі Дворышча{{заўвага|выдаўцы дакумэнту ў 1886 г. прыпісалі Дворышчу 5 малішаўскіх двароў, а сам Малішаў прапусьцілі. Іх не зусім не зьбянтэжыла, што з Дворышча выбіралася тая ж сума ў 3 злотых, што і з 18 дымоў вёскі [[Краснасельле (Хвойніцкі раён)|Краснасельле]]<ref>Архив Юго-Западной России (далей: Архив ЮЗР). Ч. 7. Т. 1: Акты о заселении Юго-Западной России. — Киев, 1886. С. 488—489, 505</ref>.}} Хвойніцкай воласьці князя Шуйскага выплачвалася 3 злотых<ref>ЦДІАУК. Ф. 15. Оп. 1. Спр. 3. А. 734</ref>. На 1698 год, як вынікае з інвэнтара маёнтку Хвойнікі, перададзенага князем Дамінікам Шуйскім, берасьцейскім харунжым, у кіраваньне пану Зыгмунту Шукшце, у Дворышчы было 12 двароў. 6 днём лютага 1711 году датаваная судовая скарга шляхцічаў Аляксандра і Базыля Нячай-Грузевічаў на князя Дамініка Шуйскага за жорсткае зьбіцьцё яго людзьмі падаўцаў скаргі і іх сялянаў пры наезьдзе і захопе ў пацярпелых вёсак Дворышча, Навасёлкі і Храпкаў{{заўвага|Напэўна, Грузевічы трымалі іх толькі з-за даўгоў Шуйскага, бо належалі яны да Хвойніцкіх добраў.}}<ref>Описи актовых книг Киевского центрального архива (далей: Описи). — № 28 / Сост. И. Каманин — Киев, 1883. С. 7</ref>. У рэвізіі году 1716-га сказана, што з двара баярына Міхеда Колба{{заўвага|Выплачваў 6 злотых; астатнія павіннасьці яго не датычыліся.}}, з 27 двароў {{падказка|цяглых|У XV — XVIII стст. катэгорыя фэўдальна-залежных сялянаў, асноўнай павіннасьцю якіх была апрацоўка паншчыны.}} і 4 агароднікаў з Загальскага староства, якія жылі ў Дворышчы, за папярэднюю пасэсію скарбнік берасьцейскі Станіслаў Шуйскі выбраў 205 злотых, хоць тыя, акрамя [[дзякла]] жытам, грэчкай, талькамі{{заўвага|Талькай называлі маток прадзіва, які атрымліваўся з 1 фунта (450 г.) лёну}} нітак, курамі, мусілі плаціць значна меней — 138 зл., 15 грошаў; гэта азначае, што паборы выконваліся выключна грашыма. 25 лютага 1719 году, як і пастанавіў раней Жытомірскі гродзкі суд, адбылася часовая перадача вёскі Дворышча і фальварку пры сяле Храпкаў, прыналежных князю Д. Шуйскаму, але арандаваных валоскім біскупам Юзафатам Парышэвічам, спадчыньнікам чарнігаўскага падкаморага Канстанціна Залескага{{заўвага|Зноў жа за даўгі.}}<ref>Описи. — № 34 / Сост. А. И. Савенко — Киев, 1906. С. 6</ref>. Згодна з інвэнтаром 1721 году, калі абцяжараны даўгамі маёнтак ад {{падказка|пасэсара|Пасэсар — часовы ўладальнік.}} біскупа Юзафата Парышэвіча перайшоў дзедзічнаму ўладальніку князю Мікалаю Шуйскаму, харунжычу берасьцейскаму, з 30 двароў вёскі Дворышча, акрамя дзякла, выплачвалася чыншу 132 злотых. Паншчыну адпрацоўвалі «iako na włokach» ад Вялікадня (Wielkiej Nocy) да сьв. Міхайлы па тры дні, ад Міхайлы да Вялікадня па два дні, гвалты адбывалі, грэблі масьцілі, з падводамі езьдзілі або грашыма адкупаліся, «быдла рагатага і нерагатага», птушку, як і збожжа ярыннага давалі. {{Падказка|Ачковага|Грашовая даніна за валоданьне пасекай.}} плацілі па 4 з паловай грошы «dobrej monety» з кожнага вулею. Прозьвішчы жыхароў: Якун (Якуненка), Пінчук, Іванчанка, Піліпенка, Белаш, Брыцько, Сьцепаненка, Мікуленка, Мошанка (Мошчанка), Керус, Лобан, Дзямідзенка, Сяменчанка, Лешчанка, Аўсянік, Ціток, Гладзенка, Сіроценка (Сіраценка)<ref>НГАБ у Мінску. Ф. 320. Воп. 1. Спр. 1. А. 119, 120, 123, 124, 124адв., 131, 140адв., 143адв.</ref>. У тарыфе падымнага падатку Кіеўскага ваяводзтва 1734 году сказана, што вёска Дворышча ў складзе Хвойніцкай воласьці належала князю Ігнацыю Шуйскаму, харунжычу берасьцейскаму<ref>Тарифи подимного податку, сеймикові лауди і люстрації Київського воєводства першої половини XVIII століття. /Вид. друге, доп. Укл. Конрад Жеменецький. — Біла Церква, 2015. С. 285</ref>. Паводле зьвестак на 1748 год ксяндза Караля Непамуцэна Арлоўскага, Дворышча было сярод паселішчаў, частка жыхароў якіх (зь ліку шляхты і яе службы) належала да Астраглядавіцкай парафіі Оўруцкага дэканату Кіеўскай дыяцэзіі<ref>Ks. Orłowski K. N. Defensa biskupstwa y dyecezyi Kiiowskiey. — Lwów, 1748. S. 148</ref>. У 1754 годзе з 47 двароў (×6 — прыкладна 282 жыхары) вёскі Дворышча Хвойніцкага маёнтку «do grodu» ([[Оўруч|Оўруцкага замку]]) выплачвалася 7 злотых і 9 грошаў, «na milicję» (на вайсковыя патрэбы павету і ваяводзтва) 29 злотых і 6 грошаў<ref>Тариф подимного податку Київського воєводства 1754 року. / Опрацював Конрад Жеменецький. — Біла Церква, 2015. С. 192</ref>. [[Файл:Няпоўны сьпіс габрэяў у Брагіне. 1784 г.jpg|значак|зьлева|170px|Габрэі ў Дворышчы. 1784 г.]] Згодна зь перапісамі габрэйскага насельніцтва 1765, 1778 і 1784 гадоў, у Дворышчы пражывала адпаведна 5, 5 і 3 głowy, што належалі да Хвойніцкага кагалу і зь якіх выбіралася пагалоўшчына<ref>Архив ЮЗР. Ч. 5. Т. 2. Переписи еврейского населения в юго-западном крае в 1765—1791 гг. — Киев, 1890. С. 301, 391, 710</ref>. === Пад уладай Расейскай імпэрыі === [[File:Герб уласны роду Прозараў.png|100пкс|значак|зьлева|Герб уласны роду Прозараў.]][[Файл:Настольле і Хвойнікі на пляне Гэнэральнага межаваньня 1797 г.jpg|значак|170пкс|Дворышча на схематычным пляне Рэчыцкага павету 1800 г.]] Пасьля [[Другі падзел Рэчы Паспалітай|другога падзелу Рэчы Паспалітай]] (1793) Дворышча — у межах Рэчыцкай акругі Чарнігаўскага намесьніцтва (губэрні), з 1796 году ў складзе адноўленага [[Рэчыцкі павет (Расейская імпэрыя)|Рэчыцкага павету]] Маларасейскай, а з 29 жніўня 1797 году [[Менская губэрня|Менскай губэрні]] [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]]<ref>Насевіч, В., Скрыпчанка, Т. Рэчыцкі павет / В. Насевіч, Т. Скрыпчанка // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі: у 6 т. — Т. 6. Кн. 1. — Мінск: БелЭн, 2001. C. 181—182</ref>. Згодна з рэвізіяй 1795 году, у Дворышчы налічвалася 83 двары, у якіх жылі 305 мужчын і 292 жанчыны зь людзей прыгоннага стану. Вёска з дваром Юзафавым была аддадзена панамі Прозарамі ў трохгадовую арэнду братам Мацею, рэчыцкаму павятоваму ротмістру, і Феліксу, рэгенту, Ястржэмбскім за 1 500 чырвоных злотых, пачынаючы з 2 красавіка 1794 году<ref>НГАБ. Ф. 333. Воп.9. Спр. 59. А. 246—260; Петреченко І. Є. «Камеральное описание… Речицкой округи» 1796 р.: інформаційний потенціал пам’ятки // Днепровский паром. Природное единство и историко-культурное взаимодействие белорусско-украинского пограничья / Материалы международной конференции (26-27 апреля 2018 г., г. Гомель). — Минск, 2018. С. 72</ref>. У сьпісе рэкрутаў Менскай губэрні, якія загінулі або памерлі на вайсковай службе ў 1808 — 1815 гадох, знойдзеным у НГАБ гісторыкам Уладзімерам Лякіным, сярод тых, хто загінуў у Барадзінскай бітве 26 жніўня 1812 году, названы грэнадзёр Сібірскага палка Арцём Навумаў Мельнік зь вёскі Дворышча, прыгонны абозных Прозараў<ref>[http://hojniki.ucoz.ru/index/nashi_zemljaki_na_borodinskom_pole/0-89 В. Лякин. Наши земляки на Бородинском поле]</ref>. Да 1834 году жыхары Дворышча зьяўляліся прыхаджанамі Сьвята-Мікалаеўскай царквы ў Храпкаве, а ў наступным 1835 годзе ўжо прыпісаныя да прыходу Загальскай Сьвята-Траецкай царквы. Інвэнтар Юзафаўскага (Езапоўскага) маёнтку 1844 года засьведчыў прыналежнасць Дворышча пану Юзафу, сыну Караля, Прозару<ref>НГАБ. Ф. 142. Воп. 1. Спр. 1481. А. 2 і наст.</ref>. У энцыкляпэдыі «Гарады і вёскі Беларусі» сказана, што на 1850 год у вёсцы было 80 двароў, 520 жыхароў<ref name="fn1"/>. «Список населённых мест Минской губернии на 1857 год» засьведчыў прыналежнасьць 522 жыхароў абодвух полаў вёскі Дворышча да прыходу Сьвята-Траецкай царквы ў Загальлі<ref>Расейскі дзяржаўны гістарычны архіў. Ф. 1290. Воп. 4. Спр. 79. А. 708</ref>. У парэформавы пэрыяд Дворышча — у Хвойніцкай воласьці. На пачатак 1870 года ў вёсцы налічвалася 264 гаспадары зь сялянаў-уласьнікаў, прыпісаных да Дварышчанскага сельскага таварыства<ref>Список волостей, обществ и селений Минской губернии на 01. 01. 1870 г. — Минск, 1870. Л. 69</ref>. У ведамасьці Пакроўскай царквы ў Хвойніках на 1875 год сказана, што на той час ужо да яе прыходу належалі 308 асобаў мужчынскага і 313 асобаў жаночага полу, якія жылі ў 77 дварах вёскі Дворышча<ref>НГАБ. Ф. 136. Воп. 1. Спр. 40937. А. 234, 239адв.; гл. таксама: Минские епархиальные ведомости. — Минск, 1876. № 10. С. 458; Описание церквей и приходов Минской епархии. VIII. Речицкий уезд. — Минск, 1879. С. 140</ref>. У 1886 годзе ў вёсцы было 78 двароў, 620 жыхароў, працаваў конны млын<ref>Волости и важнейшие селения Европейской России. — С.-Петербург, 1886. Вып. 5. С. 113</ref>. Паводле перапісу 1897 году, у Дворышчы — 150 двароў, 918 жыхароў, школа граматы і хлебазапасны магазын<ref name="fn1"/>. На 1909 год у вёсцы было 183 двары, 1088 жыхароў<ref>Список населённых мест Минской губернии. / Сост. В. С. Ярмолович. — Минск, 1909. С. 49</ref>. === Найноўшы час === 9 лютага 1918 году, яшчэ да падпісаньня [[Берасьцейскі мір|Берасьцейскага міру]] з бальшавіцкай Расеяй (3 сакавіка), [[Нямецкая імпэрыя|Нямеччына]] перадала паўднёвую частку Беларусі [[Украінская Народная Рэспубліка|Украінскай Народнай Рэспубліцы]]. У адказ на гэта, 9 сакавіка [[Другая Устаўная грамата|Другой Устаўной граматай]] тэрыторыя абвешчана часткай [[Беларуская Народная Рэспубліка|Беларускай Народнай Рэспублікі]]. Дворышча, аднак, у складзе Хвойніцкай воласьці апынулася ў часова створанай 15 чэрвеня Палескай губэрні з цэнтрам у Рэчыцы, з кастрычніка — у Мазыры. З 18 траўня тут дзейнічала «варта [[Украінская дзяржава|Украінскай Дзяржавы]]» гэтмана [[Павал Скарападзкі|Паўла Скарападзкага]]<ref>Ціхаміраў А. В. Станаўленне і развіццё беларуска-украінскіх адносін у 1918—1920 гг. // Веснік БДУ. Сер. 3. 2005. № 3. С. 28 — 32; Грицкевич А. П. Борьба за Украину, 1917—1921 / А. П. Грицкевич; под науч. ред. А. Е. Тараса. — Минск: Современная школа, 2011. С. 92 — 93; Ільїн, О. Західне Полісся в Українській Державі гетьмана Скоропадського (Історія в документах) / О. Ільїн // Над Бугом і Нарвою : український часопис Підляшшя. — 2014. № 3. С. 42; Валентина Метлицька. Тимчасова німецька окупація та її вплив на долю східного Білоруського Полісся (березень 1918 — січень 1919 рр.). // Україна та Німеччина: міждержавні відносини: збірник наукових праць / ред. кол. Владислав Верстюк (гол.), Степан Віднянський, Руслан Пиріг, Ірина Матяш, Дмитро Вєдєнєєв, Володимир Бойко, Дмитро Казіміров. — Чернігів: Сіверський центр післядипломної освіти, 2018. С. 286—296 (артыкул беларускамоўны); Замойский А. С. Брагин и местечки юго-восточной Беларуси в условиях перехода от войны к миру. 1918—1922. // Брагинщина в контексте истории белорусско-украинского пограничья. С. 85</ref>. [[Файл:Храпкаў на карце генштаба РККА Беларусі і Літвы. 1935 г.jpg|значак|зьлева|170пкс|Дворышча на мапе генштаба [[Рабоча-Сялянская Чырвоная Армія|РККА]] Беларусі і Літвы. 1935 г.]] 1 студзеня 1919, згодна з пастановай І зьезду КП(б) Беларусі, Рэчыцкі павет увайшоў у склад [[Сацыялістычная Савецкая Рэспубліка Беларусі|Сацыялістычнай Савецкай Рэспублікі Беларусі]], але 16 студзеня разам зь іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі быў далучаны да [[РСФСР]]. Паводле запіскі «Сведения о количестве учащихся школ Хойникской волости Речицкого уезда», на 8 сьнежня 1920 і на 15 красавіка 1921 году ў Дварышчанскай школе першай ступені (г. зн. пачатковай) было адпаведна 37 і 72 вучні<ref>Дзяржаўны архіў Гомельскай вобласці. Ф. 68. Воп. 1. Спр. 16. А. 19</ref>. Пасля другога [[Узбуйненьне БССР|ўзбуйненьня БССР]] з 8 сьнежня 1926 году Дворышча — цэнтар сельсавету ў Хвойніцкім раёне [[Рэчыцкая акруга|Рэчыцкай акругі]] [[БССР]]. З 9 чэрвеня 1927 году ў складзе [[Гомельская акруга|Гомельскай акругі]]. 30 сьнежня 1927 году сельсавет узбуйнены праз далучэньне тэрыторыі скасаванага Руднаўскага сельсавету. У 1930 годзе ў Дворышчы было 247 двароў, 1338 жыхароў, арганізаваныя калгасы «Свабода» і імя К. Я. Варашылава, працавалі дзьве кузьні, ваўначоска. З 20 лютага 1938 году вёска ў складзе [[Палеская вобласьць|Палескай вобласьці]]. У гады Вялікай Айчыннай вайны на франтах і ў партызанскай барацьбе загінулі 173 жыхары. З 8 студзеня 1954 году — у складзе Гомельскай вобласьці. 16 ліпеня 1954 году да Дварышчанскага сельсавету далучана тэрыторыя скасаванага Навасёлкаўскага сельсавета<ref>Указ Президиума Верховного Совета БССР от 16 июля 1954 г. Об объединении сельских советов Гомельской области // Сборник законов Белорусской ССР и указов Президиума Верховного Совета Белорусской ССР: 1938—1955 гг. — Мн.: Изд. Президиума Верхов. Совета БССР, 1956. — 347 с.</ref>. У 1954/1955 навучальным годзе працавала яшчэ сямігадовая школа; з 1955/1956 н. г. яна стала сярэдняй<ref>Занальны дзяржаўны архіў у г. Рэчыцы . Ф. 3. Воп. 1. Спр. 10. А. 2. Спр. 12</ref>. Паводле перапісу 1959 года ў вёсцы налічвалася 1700 жыхароў. У складзе саўгаса «Судкова» (цэнтар — вёска Судкоў). Дзейнічалі аддзяленьне сельгастэхнікі, камбінат бытавога абслугоўваньня, сярэдняя школа, дом культуры, бібліятэка, фельчарска-акушэрскі пункт, аддзяленьне сувязі, крама<ref name="fn1"/>. У пачатку 1970-х гадоў у Дворышчы існавала царкоўная грамада «''истинно-православных христиан''» альбо «''непоминающих''» (катакомбнікаў), арганізаваная пазбаўленым сану сьвятаром Іосіфам Рынкевічам. 31 траўня 1973 года пад хатай мясцовай жыхаркі ўлады знайшлі падземную бетанаваную царкву з двума выхадамі: адзін праз пограб да каморы, другі — да калодзежу. Катакомбны храм быў багата ўпрыгожаны іконамі, меў бібліятэку ў 160 найменьняў кніг рэлігійнага зьместу, частка якіх была пазначана штампам Ленінградзкага музэю гісторыі рэлігіі і атэізму. Тамсама ў лёхах — немалы запас харчаваньня і богаслужэбнага віна. Рэлігійна абумоўленае непрыйманьне савецкай улады царкоўнай грамадой вёскі Дворышча прывяло яе не адно да разрыву з Маскоўскай патрыярхіяй, але, напрыклад, і да прынцыповай адмовы ад кантактаў з установамі аховы здароўя<ref>Слесарев А. В. "Уста Христовы, судья живых и мертвых, протоиерей и доктор богословия..." Сектантско-раскольническая деятельность бывшего священника Иосифа Ринкевича (1925-2008) // Сектоведение. Альманах. Том III. – Жировичи: Издательство Минской Духовной Семинарии, 2013. С. 52 – 54</ref>. 28 лістапада 1991 года далучана тэрыторыя скасаванага Тульгавіцкага сельсавету. 1 сьнежня 2009 г. у склад сельсавету перададзены 6 населеных пунктаў ([[Загальле (Гомельская вобласьць)|Загальле]], Загальская Слабада, Казялужжа, Клівы, [[Небытаў]], [[Паташня (Гомельская вобласьць)|Паташня]]) скасаванага Казялужскага сельсавету, а таксама пасёлкі Будаўнік і [[Езапоў]], якія знаходзіліся ў раённым падпарадкаваньні, вёска Храпкаў перададзена ў склад Барысаўшчынскага сельсавету, цэнтар перанесены ў аграгарадок Судкоў, сельсавет перайменаваны ў Судкоўскі<ref>[https://web.archive.org/web/20131029210409/http://www.pravo.by/pdf/2009-309/2009-309(003-022).pdf Решение Гомельского областного Совета депутатов от 1 декабря 2009 г. № 290 Об изменении административно-территориального устройства Хойникского района Гомельской области]</ref>. == Насельніцтва == * [[2021]] год — 103 двары, 258 жыхароў<ref>[https://web.archive.org/web/20211020015326/http://hoiniki.gov.by/ru/sudkovskiy/ Інфармацыя аб насельніцтве Судкоўскага сельсавету на 01.01.2021г.]</ref> == Забудова == Плян Дворышча складаецца з доўгай забудаванай з двух бакоў вуліцы, арыентаванай з паўднёвага захаду на паўночны ўсход, і некалькіх кароткіх простых вуліц з аднабаковай забудовай. Жылыя дамы пераважна драўляныя, сядзібнага тыпу<ref>{{Літаратура/Гарады і вёскі Беларусі|2-2к}}</ref>. == Асобы == * [[Алесь Лагвінец]] (нар. 1972) — беларускі грамадзка-палітычны дзяяч, палітоляг, перакладнік * [[Аляксандар Ціток]] (нар. 1967) — беларускі дзяржаўны дзяяч == Заўвагі == {{Заўвагі}} == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} == Літаратура == * {{Літаратура/БЭ|6}} * {{Літаратура/Гарады і вёскі Беларусі|2-2}} {{Судкоўскі сельсавет}} {{Хвойніцкі раён}} [[Катэгорыя:Судкоўскі сельсавет]] [[Катэгорыя:Населеныя пункты Хвойніцкага раёну]] stlkyzl8tjzjtzn4p09pformd6e3j85 2668881 2668880 2026-05-09T14:35:56Z Дамінік 64057 /* Карона Каралеўства Польскага ў Рэчы Паспалітай */ 2668881 wikitext text/x-wiki {{Іншыя значэньні|Дворышча}} {{Населены пункт/Беларусь |Назва = Дворышча |Статус = вёска |Назва ў родным склоне = Дворышча |Назва па-расейску = |Трансьлітараваная назва = Dvoryšča |Герб = |Сьцяг = |Гімн = |Дата заснаваньня = перад 1590 годам |Першыя згадкі = |Статус з = |Магдэбурскае права = |Былая назва = |Мясцовая назва = |Вобласьць = [[Гомельская вобласьць|Гомельская]] |Раён = [[Хвойніцкі раён|Хвойніцкі]] |Сельсавет = [[Судкоўскі сельсавет|Судкоўскі]] |Гарадзкі савет = |Старшыня гарвыканкаму = |Пасада кіраўніка = |Кіраўнік = |Плошча = |Крыніца плошчы = |Вышыня = |Унутраны падзел = |Колькасьць насельніцтва = |Год падліку колькасьці = |Крыніца колькасьці насельніцтва = |Этнічны склад насельніцтва = |Год падліку этнічнага складу = |Нацыянальны склад насельніцтва = |Год падліку нацыянальнага складу = |Колькасьць двароў = |Год падліку колькасьці двароў = |Крыніца колькасьці двароў = |Паштовы індэкс = |СААТА = |Выява = |Апісаньне выявы = |Шырата градусаў = 51 |Шырата хвілінаў = 51 |Шырата сэкундаў = 43 |Даўгата градусаў = 29 |Даўгата хвілінаў = 55 |Даўгата сэкундаў = 07 |Пазыцыя подпісу на мапе = зьлева |Водступ подпісу на мапе = |Commons = |Сайт = }} '''Дворышча'''<ref>{{Літаратура/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Гомельская вобласьць}}</ref> — [[вёска]] ў [[Беларусь|Беларусі]], на Кажушкаўскім канале. Уваходзіць у склад [[Судкоўскі сельсавет|Судкоўскага сельсавету]] [[Хвойніцкі раён|Хвойніцкага раёну]] [[Гомельская вобласьць|Гомельскай вобласьці]]. Насельніцтва на 2021 год — 258 чалавек. Знаходзіцца за 5 км на паўднёвы захад ад места і чыгуначнай станцыі [[Хвойнікі|Хвойнікаў]]. == Гісторыя == === Карона Каралеўства Польскага ў Рэчы Паспалітай === [[File:POL COA Bończa.svg|100пкс|значак|зьлева|Герб «Бонча» роду Харлінскіх.]] Упершыню паселішча згаданае ў судовым акце ад 30 скавіка 1590 года{{заўвага|Не з XVIII ст., як пісаў С. В. Марцэлеў<ref name="fn1">{{Літаратура/Гарады і вёскі Беларусі|2-2}} С. 439—440</ref>}}. Гэта пратэст, заяўлены ў Кіеўскім [[Гродзкі суд|гродзкім судзе]] панам кіеўскім падкаморым Шчасным Харлінскім на адрас князя Аляксандра Вішнявецкага, старосты чаркаскага, і губэрнатара яго [[Брагін|Брагінскага маёнтку]] Кірыяна Вайніловіча за насланьне падданых брагінскіх на вёскі Дворышча і [[Стралічаў]], да [[Астрагляды|ключа Астраглядавіцкага]] прыналежныя, зьбіцьцё і калечаньне людзей, забраньне коней і быдла, пашкоджаньне камораў, учыненьне розных гвалтаў<ref>Аrchiwum Główny Akt Dawnych. Аrchiwum Рrozorów і Jelskich (далей: AGAD. APiJ). Sygn. 1. S. 8</ref>. Ад гэтага часу і да рэформавага ўжо ў Расейскай імпэрыі пэрыяду Дворышча належала тым самым {{падказка|дзедзічам|спадчынным уладальнікам}}, што і Астраглядавічы з [[Хвойнікі|Хвойнікамі]], г. зн. пасьля Харлінскіх — [[Мікалай Абрамовіч|Мікалаю Абрамовічу (Абрагамовічу)]], [[Максыміліян Бжазоўскі|Максыміліяну Бжазоўскаму]], князям Шуйскім, сямейству Прозараў<ref>Бельскі С. В. З гісторыі ўладароў і маёнткаў Брагіншчыны XVI—XVIII стст. // Брагинщина в контексте истории белорусско-украинского пограничья: сборник научных статей / редкол. А. Д. Лебедев (отв. ред.) [и др.]. — Минск: Четыре четверти, 2018. С. 12—18</ref>. 20 чэрвеня 1600 году Шчасны Харлінскі выдаў свайму сыну Мікалаю ''zapis wieczysty'', 26 чэрвеня ў Люблінскім трыбунале прызнаны, на добры ў [[Кіеўскае ваяводзтва|Кіеўскім ваяводзтве]] [[Карона Каралеўства Польскага|Кароны Польскай]]: двор [[Астрагляды|Астраглядавічы]] з прыналежнымі да яго «прыселкамі» — сёламі Астраглядавічы, Хвойнікі, Дворышча, [[Храпкаў]] і яшчэ дзевяцю паселішчамі, а таксама на двор і частку зь сямі пляцаў у Кіеве<ref>Źródła dziejowe (далей: ŹD). T. XXI. Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym. T. X. Ziemie ruskie. Ukraina (Kijów — Bracław). Dział II-gi. / Opisane przez Aleksandra Jabłonowskiego. — Warszawa, 1894. S. 60; AGAD. APiJ. Sygn. 1. S. 46 — 47</ref>. Пры размежаваньні Кіеўскага ваяводзтва Каралеўства Польскага і Мазырскага павету Вялікага Княства Літоўскага ў сьнежні 1621 — студзені 1622 гадоў сёлы Дворышча, Храпкаў, [[Навасёлкі (Хвойніцкі раён)|Навасёлкі]], мястэчка і вёску Хвойнікі, сяло [[Вялікі Бор (Хвойніцкі раён)|Вялікі Бор]] пана Мікалая Харлінскага паны камісары згодна запісалі прыналежнымі да ваяводзтва Кіеўскага<ref>ŹD. T. XX. Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym. T. IX. Dział I-szy. — Warszawa, 1894. S. 96 — 97; Крикун Н. Г. Административно-территориальное устройство Правобережной Украины в XV—XVIII вв. — Киев, 1992. С. 142—145.</ref>. У судовым дэкрэце ад 7 чэрвеня 1623 году ўдава Гальшка Харлінская абвінавачвала паноў Станіслава, Юрыя і астатніх Харлінскіх, родных братоў і сваякоў мужа Мікалая, за гвалтоўны наезд на замак і вёску Астраглядавічы, мястэчка Новы Харленж (Хвойнікі), вёскі Хвойнікі, Дворышча, Храпкаў, [[Руднае (Гомельская вобласьць)|Руднае]], Стралічаў, [[Паселічы]], [[Малішаў (Хвойніцкі раён)|Малішаў]]{{заўвага|Яшчэ названыя 15 паселішчаў, акрамя «іншых вёсак і прыселкаў».}}<ref>ŹD. T. XXI. S. 637</ref>. Згодна з тарыфам падымнага падатку, у 1628 годзе з 8 дымоў [[Дым (адзінка падаткаабкладаньня)|дымоў]] (×6 — каля 48 жыхароў) застаўных вёсак Дворышча і Навасёлкі пан Зыгмунт Копець мусіў плаціць па тры злотыя — усяго за шэсьць пабораў 24 зл.<ref>Архив Юго-Западной России (далей: Архив ЮЗР). Ч. 7. Т. 1: Акты о заселении Юго-Западной России. — Киев, 1886. С. 397</ref>. 8 ліпеня 1631 году запісам у актах Кіеўскага земскага суда{{заўвага|22 жніўня 1631 г. тое зроблена і ў [[Жытомір|Жытомірскім]] гродзкім судзе.}} нарэшце засьведчана пагадненьне на саступку часткі Астраглядаўскіх добраў Шчасным, сынам Станіслава, Харлінскім пану Лукашу Мадлішэўскаму, новаму мужу ўдавы Гальшкі, за суму ў 60 000 польскіх злотых. Сярод паселішчаў у дакумэнце названае і Дворышча<ref>AGAD. APiJ. Sygn. 1. S. 59</ref>. [[Файл:Маёнтак М. Абрамовіча ў рэестры 1634 г.jpg|значак|зьлева|170пкс|Маёнтак М. Абрамовіча ў рэестры 1634 г.]][[Файл:Маёнтак М. Абрамовіча ў 1640 г.jpg|значак|170пкс|Маёнтак М. Абрамовіча ў 1640 г.]][[Файл:Анатацыя акту продажу добраў М. Абрамовіча ў 1646 г.png|значак|зьлева|170пкс|Дворышча (''Uworzyszcza'') у анатацыі да акту продажу добраў М. Абрамовіча ў 1646 г.]][[Файл:Хвойніцкая воласьць. 1683 г.jpg|значак|170px|Дворышча ў люстрацыі 1683 г.]] Згодна з дакумэнтам пад назвай «Regestr wybirania podymnego jednego w powiecie Owruckim w roku... 1634», пан Мікалай Абрамовіч «ze wsi Dworiszcz z Nowosiełok z dymów sta dwadziestu z Rudnego z dymów piąciu» плаціў па 15 грошаў з кожнага дыму, усяго — 62 злотых і 15 грошаў<ref>Центральний державний історичний архів України в м. Києві (ЦДІАУК). Ф. 11. Опис 1. Справа 9. А. 928; Сергій Шинкар. Подимний податок Овруцького повіту від 1634 року: на що збирала гроші місцева шляхта? // Літопис Волині. Всеукраїнський науковий часопис. Число 16. — Луцьк: Східноєвропейський національний університет імені Лесі Українки, 2016. С. 107—115. Додаток. С. 112</ref>. 16 красавіка 1637 году М. Абрамовіч за плату ў 12 000 злотых перадаў фальварак і сяло Руднае ды сёлы Дворышча і Навасёлкі на тры гады ў карыстаньне зямяніну Стэфану Воўку<ref>Sumariusz Metryki Koronnej. Księga wpisów MK184 z Archiwum Głównego Akt Dawnych [Electronic resource] / Oprac. Janusz Dąbrowski. № 62 – Mode of access: [http://www.agad.gov.pl/inwentarze/6SumariuszMK184.pdf]</ref>. Паводле тарыфу падымнага «dwoiego» Кіеўскага ваяводзтва 1640 году, С. Воўк з 77 дымоў сяла Дворышча выплачваў 77 злотых<ref>ЦДІАУК. Ф. 11. Оп. 1. Спр 9. А. 876; Archiwum Państwowe w Krakowie. Archiwum Młynowskie Chodkiewiczów. Mikr. № J – 14970. Sygn. 404. S. 197</ref>. 24 сьнежня 1642 году ад імя Мікалая Абрамовіча складзены запіс «вечнага продажу» пагразлых у даўгах Астраглядавічаў і Хвойнікаў (і Дворышча) кіеўскаму падстолію [[Максыміліян Бжазоўскі|Максыміліяну Бжазоўскаму]], пра што Лукаш Мадлішэўскі выказваў клопат яшчэ ў лісьце ад 29 чэрвеня 1641 году. Але канчаткова гэтая справа была ўлагоджаная ажно 17 красавіка 1646 году, прытым названая сума ў 200 000 злотых<ref>AGAD. APiJ. Sygn. 1. S. 67-68; Інстытут рукапісу Нацыянальнай бібліятэкі Украіны імя У. І. Вярнадзкага (ІР НБУВ). Ф. 1. Спр. 4104. № 2881</ref>. 26 чэрвеня 1664 году дачка нябожчыка Максыміліяна Бжазоўскага, берасьцейскага ваяводы, Зофія перапісала спадчынныя маёнткі ў Кароне (Астраглядавічы з Хвойнікамі і Дворышчам таксама) і Берасьцейшчыне на мужа, князя [[Канстанцін Ян Шуйскі|Канстанціна Яна Шуйскага]]<ref>AGAD. APiJ. Sygn. 1. S. 69.</ref>. [[File:Герб князёў Шуйскіх.png|100пкс|значак|Герб Сьвяты Юры (Георгі Пераможац) князёў Шуйскіх{{Заўвага|Выява з надмагільля Віталіса Шуйскага (†1. VI. 1849) у в. Чыжэўшчына (былыя Крупчыцы) Жабінкаўскага р-ну Берасьцейшчыны. Фота Анатоля Бензярука.}}.]][[Файл:Павіннасьці жыхароў Дворышча ў 1716 г.png|значак|зьлева|170пкс|Павіннасьці жыхароў Дворышча ў 1716 г.]] Паводле люстрацыі падымнага падатку Оўруцкага павету Кіеўскага ваяводзтва 1683 году, з 17 дымоў вёскі Дворышча{{заўвага|выдаўцы дакумэнту ў 1886 г. прыпісалі Дворышчу 5 малішаўскіх двароў, а сам Малішаў прапусьцілі. Іх не зусім не зьбянтэжыла, што з Дворышча выбіралася тая ж сума ў 3 злотых, што і з 18 дымоў вёскі [[Краснасельле (Хвойніцкі раён)|Краснасельле]]<ref>Архив Юго-Западной России (далей: Архив ЮЗР). Ч. 7. Т. 1: Акты о заселении Юго-Западной России. — Киев, 1886. С. 488—489, 505</ref>.}} Хвойніцкай воласьці князя Шуйскага выплачвалася 3 злотых<ref>ЦДІАУК. Ф. 15. Оп. 1. Спр. 3. А. 734</ref>. На 1698 год, як вынікае з інвэнтара маёнтку Хвойнікі, перададзенага князем Дамінікам Шуйскім, берасьцейскім харунжым, у кіраваньне пану Зыгмунту Шукшце, у Дворышчы было 12 двароў. 6 днём лютага 1711 году датаваная судовая скарга шляхцічаў Аляксандра і Базыля Нячай-Грузевічаў на князя Дамініка Шуйскага за жорсткае зьбіцьцё яго людзьмі падаўцаў скаргі і іх сялянаў пры наезьдзе і захопе ў пацярпелых вёсак Дворышча, Навасёлкі і Храпкаў{{заўвага|Напэўна, Грузевічы трымалі іх толькі з-за даўгоў Шуйскага, бо належалі яны да Хвойніцкіх добраў.}}<ref>Описи актовых книг Киевского центрального архива (далей: Описи). — № 28 / Сост. И. Каманин — Киев, 1883. С. 7</ref>. У рэвізіі году 1716-га сказана, што з двара баярына Міхеда Колба{{заўвага|Выплачваў 6 злотых; астатнія павіннасьці яго не датычыліся.}}, з 27 двароў {{падказка|цяглых|У XV — XVIII стст. катэгорыя фэўдальна-залежных сялянаў, асноўнай павіннасьцю якіх была апрацоўка паншчыны.}} і 4 агароднікаў з Загальскага староства, якія жылі ў Дворышчы, за папярэднюю пасэсію скарбнік берасьцейскі Станіслаў Шуйскі выбраў 205 злотых, хоць тыя, акрамя [[дзякла]] жытам, грэчкай, талькамі{{заўвага|Талькай называлі маток прадзіва, які атрымліваўся з 1 фунта (450 г.) лёну}} нітак, курамі, мусілі плаціць значна меней — 138 зл., 15 грошаў; гэта азначае, што паборы выконваліся выключна грашыма. 25 лютага 1719 году, як і пастанавіў раней Жытомірскі гродзкі суд, адбылася часовая перадача вёскі Дворышча і фальварку пры сяле Храпкаў, прыналежных князю Д. Шуйскаму, але арандаваных валоскім біскупам Юзафатам Парышэвічам, спадчыньнікам чарнігаўскага падкаморага Канстанціна Залескага{{заўвага|Зноў жа за даўгі.}}<ref>Описи. — № 34 / Сост. А. И. Савенко — Киев, 1906. С. 6</ref>. Згодна з інвэнтаром 1721 году, калі абцяжараны даўгамі маёнтак ад {{падказка|пасэсара|Пасэсар — часовы ўладальнік.}} біскупа Юзафата Парышэвіча перайшоў дзедзічнаму ўладальніку князю Мікалаю Шуйскаму, харунжычу берасьцейскаму, з 30 двароў вёскі Дворышча, акрамя дзякла, выплачвалася чыншу 132 злотых. Паншчыну адпрацоўвалі «iako na włokach» ад Вялікадня (Wielkiej Nocy) да сьв. Міхайлы па тры дні, ад Міхайлы да Вялікадня па два дні, гвалты адбывалі, грэблі масьцілі, з падводамі езьдзілі або грашыма адкупаліся, «быдла рагатага і нерагатага», птушку, як і збожжа ярыннага давалі. {{Падказка|Ачковага|Грашовая даніна за валоданьне пасекай.}} плацілі па 4 з паловай грошы «dobrej monety» з кожнага вулею. Прозьвішчы жыхароў: Якун (Якуненка), Пінчук, Іванчанка, Піліпенка, Белаш, Брыцько, Сьцепаненка, Мікуленка, Мошанка (Мошчанка), Керус, Лобан, Дзямідзенка, Сяменчанка, Лешчанка, Аўсянік, Ціток, Гладзенка, Сіроценка (Сіраценка)<ref>НГАБ у Мінску. Ф. 320. Воп. 1. Спр. 1. А. 119, 120, 123, 124, 124адв., 131, 140адв., 143адв.</ref>. [[Файл:Няпоўны сьпіс габрэяў у Брагіне. 1784 г.jpg|значак|зьлева|170px|Габрэі ў Дворышчы. 1784 г.]] У тарыфе падымнага падатку Кіеўскага ваяводзтва 1734 году сказана, што вёска Дворышча ў складзе Хвойніцкай воласьці належала князю Ігнацыю Шуйскаму, харунжычу берасьцейскаму<ref>Тарифи подимного податку, сеймикові лауди і люстрації Київського воєводства першої половини XVIII століття. /Вид. друге, доп. Укл. Конрад Жеменецький. — Біла Церква, 2015. С. 285</ref>. Паводле зьвестак на 1748 год ксяндза Караля Непамуцэна Арлоўскага, Дворышча было сярод паселішчаў, частка жыхароў якіх (зь ліку шляхты і яе службы) належала да Астраглядавіцкай парафіі Оўруцкага дэканату Кіеўскай дыяцэзіі<ref>Ks. Orłowski K. N. Defensa biskupstwa y dyecezyi Kiiowskiey. — Lwów, 1748. S. 148</ref>. У 1754 годзе з 47 двароў (×6 — прыкладна 282 жыхары) вёскі Дворышча Хвойніцкага маёнтку «do grodu» ([[Оўруч|Оўруцкага замку]]) выплачвалася 7 злотых і 9 грошаў, «na milicję» (на вайсковыя патрэбы павету і ваяводзтва) 29 злотых і 6 грошаў<ref>Тариф подимного податку Київського воєводства 1754 року. / Опрацював Конрад Жеменецький. — Біла Церква, 2015. С. 192</ref>. Згодна зь перапісамі габрэйскага насельніцтва 1765, 1778 і 1784 гадоў, у Дворышчы пражывала адпаведна 5, 5 і 3 głowy, што належалі да Хвойніцкага кагалу і зь якіх выбіралася пагалоўшчына<ref>Архив ЮЗР. Ч. 5. Т. 2. Переписи еврейского населения в юго-западном крае в 1765—1791 гг. — Киев, 1890. С. 301, 391, 710</ref>. === Пад уладай Расейскай імпэрыі === [[File:Герб уласны роду Прозараў.png|100пкс|значак|зьлева|Герб уласны роду Прозараў.]][[Файл:Настольле і Хвойнікі на пляне Гэнэральнага межаваньня 1797 г.jpg|значак|170пкс|Дворышча на схематычным пляне Рэчыцкага павету 1800 г.]] Пасьля [[Другі падзел Рэчы Паспалітай|другога падзелу Рэчы Паспалітай]] (1793) Дворышча — у межах Рэчыцкай акругі Чарнігаўскага намесьніцтва (губэрні), з 1796 году ў складзе адноўленага [[Рэчыцкі павет (Расейская імпэрыя)|Рэчыцкага павету]] Маларасейскай, а з 29 жніўня 1797 году [[Менская губэрня|Менскай губэрні]] [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]]<ref>Насевіч, В., Скрыпчанка, Т. Рэчыцкі павет / В. Насевіч, Т. Скрыпчанка // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі: у 6 т. — Т. 6. Кн. 1. — Мінск: БелЭн, 2001. C. 181—182</ref>. Згодна з рэвізіяй 1795 году, у Дворышчы налічвалася 83 двары, у якіх жылі 305 мужчын і 292 жанчыны зь людзей прыгоннага стану. Вёска з дваром Юзафавым была аддадзена панамі Прозарамі ў трохгадовую арэнду братам Мацею, рэчыцкаму павятоваму ротмістру, і Феліксу, рэгенту, Ястржэмбскім за 1 500 чырвоных злотых, пачынаючы з 2 красавіка 1794 году<ref>НГАБ. Ф. 333. Воп.9. Спр. 59. А. 246—260; Петреченко І. Є. «Камеральное описание… Речицкой округи» 1796 р.: інформаційний потенціал пам’ятки // Днепровский паром. Природное единство и историко-культурное взаимодействие белорусско-украинского пограничья / Материалы международной конференции (26-27 апреля 2018 г., г. Гомель). — Минск, 2018. С. 72</ref>. У сьпісе рэкрутаў Менскай губэрні, якія загінулі або памерлі на вайсковай службе ў 1808 — 1815 гадох, знойдзеным у НГАБ гісторыкам Уладзімерам Лякіным, сярод тых, хто загінуў у Барадзінскай бітве 26 жніўня 1812 году, названы грэнадзёр Сібірскага палка Арцём Навумаў Мельнік зь вёскі Дворышча, прыгонны абозных Прозараў<ref>[http://hojniki.ucoz.ru/index/nashi_zemljaki_na_borodinskom_pole/0-89 В. Лякин. Наши земляки на Бородинском поле]</ref>. Да 1834 году жыхары Дворышча зьяўляліся прыхаджанамі Сьвята-Мікалаеўскай царквы ў Храпкаве, а ў наступным 1835 годзе ўжо прыпісаныя да прыходу Загальскай Сьвята-Траецкай царквы. Інвэнтар Юзафаўскага (Езапоўскага) маёнтку 1844 года засьведчыў прыналежнасць Дворышча пану Юзафу, сыну Караля, Прозару<ref>НГАБ. Ф. 142. Воп. 1. Спр. 1481. А. 2 і наст.</ref>. У энцыкляпэдыі «Гарады і вёскі Беларусі» сказана, што на 1850 год у вёсцы было 80 двароў, 520 жыхароў<ref name="fn1"/>. «Список населённых мест Минской губернии на 1857 год» засьведчыў прыналежнасьць 522 жыхароў абодвух полаў вёскі Дворышча да прыходу Сьвята-Траецкай царквы ў Загальлі<ref>Расейскі дзяржаўны гістарычны архіў. Ф. 1290. Воп. 4. Спр. 79. А. 708</ref>. У парэформавы пэрыяд Дворышча — у Хвойніцкай воласьці. На пачатак 1870 года ў вёсцы налічвалася 264 гаспадары зь сялянаў-уласьнікаў, прыпісаных да Дварышчанскага сельскага таварыства<ref>Список волостей, обществ и селений Минской губернии на 01. 01. 1870 г. — Минск, 1870. Л. 69</ref>. У ведамасьці Пакроўскай царквы ў Хвойніках на 1875 год сказана, што на той час ужо да яе прыходу належалі 308 асобаў мужчынскага і 313 асобаў жаночага полу, якія жылі ў 77 дварах вёскі Дворышча<ref>НГАБ. Ф. 136. Воп. 1. Спр. 40937. А. 234, 239адв.; гл. таксама: Минские епархиальные ведомости. — Минск, 1876. № 10. С. 458; Описание церквей и приходов Минской епархии. VIII. Речицкий уезд. — Минск, 1879. С. 140</ref>. У 1886 годзе ў вёсцы было 78 двароў, 620 жыхароў, працаваў конны млын<ref>Волости и важнейшие селения Европейской России. — С.-Петербург, 1886. Вып. 5. С. 113</ref>. Паводле перапісу 1897 году, у Дворышчы — 150 двароў, 918 жыхароў, школа граматы і хлебазапасны магазын<ref name="fn1"/>. На 1909 год у вёсцы было 183 двары, 1088 жыхароў<ref>Список населённых мест Минской губернии. / Сост. В. С. Ярмолович. — Минск, 1909. С. 49</ref>. === Найноўшы час === 9 лютага 1918 году, яшчэ да падпісаньня [[Берасьцейскі мір|Берасьцейскага міру]] з бальшавіцкай Расеяй (3 сакавіка), [[Нямецкая імпэрыя|Нямеччына]] перадала паўднёвую частку Беларусі [[Украінская Народная Рэспубліка|Украінскай Народнай Рэспубліцы]]. У адказ на гэта, 9 сакавіка [[Другая Устаўная грамата|Другой Устаўной граматай]] тэрыторыя абвешчана часткай [[Беларуская Народная Рэспубліка|Беларускай Народнай Рэспублікі]]. Дворышча, аднак, у складзе Хвойніцкай воласьці апынулася ў часова створанай 15 чэрвеня Палескай губэрні з цэнтрам у Рэчыцы, з кастрычніка — у Мазыры. З 18 траўня тут дзейнічала «варта [[Украінская дзяржава|Украінскай Дзяржавы]]» гэтмана [[Павал Скарападзкі|Паўла Скарападзкага]]<ref>Ціхаміраў А. В. Станаўленне і развіццё беларуска-украінскіх адносін у 1918—1920 гг. // Веснік БДУ. Сер. 3. 2005. № 3. С. 28 — 32; Грицкевич А. П. Борьба за Украину, 1917—1921 / А. П. Грицкевич; под науч. ред. А. Е. Тараса. — Минск: Современная школа, 2011. С. 92 — 93; Ільїн, О. Західне Полісся в Українській Державі гетьмана Скоропадського (Історія в документах) / О. Ільїн // Над Бугом і Нарвою : український часопис Підляшшя. — 2014. № 3. С. 42; Валентина Метлицька. Тимчасова німецька окупація та її вплив на долю східного Білоруського Полісся (березень 1918 — січень 1919 рр.). // Україна та Німеччина: міждержавні відносини: збірник наукових праць / ред. кол. Владислав Верстюк (гол.), Степан Віднянський, Руслан Пиріг, Ірина Матяш, Дмитро Вєдєнєєв, Володимир Бойко, Дмитро Казіміров. — Чернігів: Сіверський центр післядипломної освіти, 2018. С. 286—296 (артыкул беларускамоўны); Замойский А. С. Брагин и местечки юго-восточной Беларуси в условиях перехода от войны к миру. 1918—1922. // Брагинщина в контексте истории белорусско-украинского пограничья. С. 85</ref>. [[Файл:Храпкаў на карце генштаба РККА Беларусі і Літвы. 1935 г.jpg|значак|зьлева|170пкс|Дворышча на мапе генштаба [[Рабоча-Сялянская Чырвоная Армія|РККА]] Беларусі і Літвы. 1935 г.]] 1 студзеня 1919, згодна з пастановай І зьезду КП(б) Беларусі, Рэчыцкі павет увайшоў у склад [[Сацыялістычная Савецкая Рэспубліка Беларусі|Сацыялістычнай Савецкай Рэспублікі Беларусі]], але 16 студзеня разам зь іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі быў далучаны да [[РСФСР]]. Паводле запіскі «Сведения о количестве учащихся школ Хойникской волости Речицкого уезда», на 8 сьнежня 1920 і на 15 красавіка 1921 году ў Дварышчанскай школе першай ступені (г. зн. пачатковай) было адпаведна 37 і 72 вучні<ref>Дзяржаўны архіў Гомельскай вобласці. Ф. 68. Воп. 1. Спр. 16. А. 19</ref>. Пасля другога [[Узбуйненьне БССР|ўзбуйненьня БССР]] з 8 сьнежня 1926 году Дворышча — цэнтар сельсавету ў Хвойніцкім раёне [[Рэчыцкая акруга|Рэчыцкай акругі]] [[БССР]]. З 9 чэрвеня 1927 году ў складзе [[Гомельская акруга|Гомельскай акругі]]. 30 сьнежня 1927 году сельсавет узбуйнены праз далучэньне тэрыторыі скасаванага Руднаўскага сельсавету. У 1930 годзе ў Дворышчы было 247 двароў, 1338 жыхароў, арганізаваныя калгасы «Свабода» і імя К. Я. Варашылава, працавалі дзьве кузьні, ваўначоска. З 20 лютага 1938 году вёска ў складзе [[Палеская вобласьць|Палескай вобласьці]]. У гады Вялікай Айчыннай вайны на франтах і ў партызанскай барацьбе загінулі 173 жыхары. З 8 студзеня 1954 году — у складзе Гомельскай вобласьці. 16 ліпеня 1954 году да Дварышчанскага сельсавету далучана тэрыторыя скасаванага Навасёлкаўскага сельсавета<ref>Указ Президиума Верховного Совета БССР от 16 июля 1954 г. Об объединении сельских советов Гомельской области // Сборник законов Белорусской ССР и указов Президиума Верховного Совета Белорусской ССР: 1938—1955 гг. — Мн.: Изд. Президиума Верхов. Совета БССР, 1956. — 347 с.</ref>. У 1954/1955 навучальным годзе працавала яшчэ сямігадовая школа; з 1955/1956 н. г. яна стала сярэдняй<ref>Занальны дзяржаўны архіў у г. Рэчыцы . Ф. 3. Воп. 1. Спр. 10. А. 2. Спр. 12</ref>. Паводле перапісу 1959 года ў вёсцы налічвалася 1700 жыхароў. У складзе саўгаса «Судкова» (цэнтар — вёска Судкоў). Дзейнічалі аддзяленьне сельгастэхнікі, камбінат бытавога абслугоўваньня, сярэдняя школа, дом культуры, бібліятэка, фельчарска-акушэрскі пункт, аддзяленьне сувязі, крама<ref name="fn1"/>. У пачатку 1970-х гадоў у Дворышчы існавала царкоўная грамада «''истинно-православных христиан''» альбо «''непоминающих''» (катакомбнікаў), арганізаваная пазбаўленым сану сьвятаром Іосіфам Рынкевічам. 31 траўня 1973 года пад хатай мясцовай жыхаркі ўлады знайшлі падземную бетанаваную царкву з двума выхадамі: адзін праз пограб да каморы, другі — да калодзежу. Катакомбны храм быў багата ўпрыгожаны іконамі, меў бібліятэку ў 160 найменьняў кніг рэлігійнага зьместу, частка якіх была пазначана штампам Ленінградзкага музэю гісторыі рэлігіі і атэізму. Тамсама ў лёхах — немалы запас харчаваньня і богаслужэбнага віна. Рэлігійна абумоўленае непрыйманьне савецкай улады царкоўнай грамадой вёскі Дворышча прывяло яе не адно да разрыву з Маскоўскай патрыярхіяй, але, напрыклад, і да прынцыповай адмовы ад кантактаў з установамі аховы здароўя<ref>Слесарев А. В. "Уста Христовы, судья живых и мертвых, протоиерей и доктор богословия..." Сектантско-раскольническая деятельность бывшего священника Иосифа Ринкевича (1925-2008) // Сектоведение. Альманах. Том III. – Жировичи: Издательство Минской Духовной Семинарии, 2013. С. 52 – 54</ref>. 28 лістапада 1991 года далучана тэрыторыя скасаванага Тульгавіцкага сельсавету. 1 сьнежня 2009 г. у склад сельсавету перададзены 6 населеных пунктаў ([[Загальле (Гомельская вобласьць)|Загальле]], Загальская Слабада, Казялужжа, Клівы, [[Небытаў]], [[Паташня (Гомельская вобласьць)|Паташня]]) скасаванага Казялужскага сельсавету, а таксама пасёлкі Будаўнік і [[Езапоў]], якія знаходзіліся ў раённым падпарадкаваньні, вёска Храпкаў перададзена ў склад Барысаўшчынскага сельсавету, цэнтар перанесены ў аграгарадок Судкоў, сельсавет перайменаваны ў Судкоўскі<ref>[https://web.archive.org/web/20131029210409/http://www.pravo.by/pdf/2009-309/2009-309(003-022).pdf Решение Гомельского областного Совета депутатов от 1 декабря 2009 г. № 290 Об изменении административно-территориального устройства Хойникского района Гомельской области]</ref>. == Насельніцтва == * [[2021]] год — 103 двары, 258 жыхароў<ref>[https://web.archive.org/web/20211020015326/http://hoiniki.gov.by/ru/sudkovskiy/ Інфармацыя аб насельніцтве Судкоўскага сельсавету на 01.01.2021г.]</ref> == Забудова == Плян Дворышча складаецца з доўгай забудаванай з двух бакоў вуліцы, арыентаванай з паўднёвага захаду на паўночны ўсход, і некалькіх кароткіх простых вуліц з аднабаковай забудовай. Жылыя дамы пераважна драўляныя, сядзібнага тыпу<ref>{{Літаратура/Гарады і вёскі Беларусі|2-2к}}</ref>. == Асобы == * [[Алесь Лагвінец]] (нар. 1972) — беларускі грамадзка-палітычны дзяяч, палітоляг, перакладнік * [[Аляксандар Ціток]] (нар. 1967) — беларускі дзяржаўны дзяяч == Заўвагі == {{Заўвагі}} == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} == Літаратура == * {{Літаратура/БЭ|6}} * {{Літаратура/Гарады і вёскі Беларусі|2-2}} {{Судкоўскі сельсавет}} {{Хвойніцкі раён}} [[Катэгорыя:Судкоўскі сельсавет]] [[Катэгорыя:Населеныя пункты Хвойніцкага раёну]] 053lpws5nsgqf3p47zfote963xdin7r 2668884 2668881 2026-05-09T14:46:14Z Дамінік 64057 2668884 wikitext text/x-wiki {{Іншыя значэньні|Дворышча}} {{Населены пункт/Беларусь |Назва = Дворышча |Статус = вёска |Назва ў родным склоне = Дворышча |Назва па-расейску = |Трансьлітараваная назва = Dvoryšča |Герб = |Сьцяг = |Гімн = |Дата заснаваньня = перад 1590 годам |Першыя згадкі = |Статус з = |Магдэбурскае права = |Былая назва = |Мясцовая назва = |Вобласьць = [[Гомельская вобласьць|Гомельская]] |Раён = [[Хвойніцкі раён|Хвойніцкі]] |Сельсавет = [[Судкоўскі сельсавет|Судкоўскі]] |Гарадзкі савет = |Старшыня гарвыканкаму = |Пасада кіраўніка = |Кіраўнік = |Плошча = |Крыніца плошчы = |Вышыня = |Унутраны падзел = |Колькасьць насельніцтва = |Год падліку колькасьці = |Крыніца колькасьці насельніцтва = |Этнічны склад насельніцтва = |Год падліку этнічнага складу = |Нацыянальны склад насельніцтва = |Год падліку нацыянальнага складу = |Колькасьць двароў = |Год падліку колькасьці двароў = |Крыніца колькасьці двароў = |Паштовы індэкс = |СААТА = |Выява = |Апісаньне выявы = |Шырата градусаў = 51 |Шырата хвілінаў = 51 |Шырата сэкундаў = 43 |Даўгата градусаў = 29 |Даўгата хвілінаў = 55 |Даўгата сэкундаў = 07 |Пазыцыя подпісу на мапе = зьлева |Водступ подпісу на мапе = |Commons = |Сайт = }} '''Дворышча'''<ref>{{Літаратура/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Гомельская вобласьць}}</ref> — [[вёска]] ў [[Беларусь|Беларусі]], на Кажушкаўскім канале. Уваходзіць у склад [[Судкоўскі сельсавет|Судкоўскага сельсавету]] [[Хвойніцкі раён|Хвойніцкага раёну]] [[Гомельская вобласьць|Гомельскай вобласьці]]. Насельніцтва на 2021 год — 258 чалавек. Знаходзіцца за 5 км на паўднёвы захад ад места і чыгуначнай станцыі [[Хвойнікі|Хвойнікаў]]. == Гісторыя == === Карона Каралеўства Польскага ў Рэчы Паспалітай === [[File:POL COA Bończa.svg|100пкс|значак|зьлева|Герб «Бонча» роду Харлінскіх.]] Упершыню паселішча згаданае ў судовым акце ад 30 скавіка 1590 года{{заўвага|Не з XVIII ст., як пісаў С. В. Марцэлеў<ref name="fn1">{{Літаратура/Гарады і вёскі Беларусі|2-2}} С. 439—440</ref>}}. Гэта пратэст, заяўлены ў Кіеўскім [[Гродзкі суд|гродзкім судзе]] панам кіеўскім падкаморым Шчасным Харлінскім на адрас князя Аляксандра Вішнявецкага, старосты чаркаскага, і губэрнатара яго [[Брагін|Брагінскага маёнтку]] Кірыяна Вайніловіча за насланьне падданых брагінскіх на вёскі Дворышча і [[Стралічаў]], да [[Астрагляды|ключа Астраглядавіцкага]] прыналежныя, зьбіцьцё і калечаньне людзей, забраньне коней і быдла, пашкоджаньне камораў, учыненьне розных гвалтаў<ref>Аrchiwum Główny Akt Dawnych. Аrchiwum Рrozorów і Jelskich (далей: AGAD. APiJ). Sygn. 1. S. 8</ref>. Ад гэтага часу і да рэформавага ўжо ў Расейскай імпэрыі пэрыяду Дворышча належала тым самым {{падказка|дзедзічам|спадчынным уладальнікам}}, што і Астраглядавічы з [[Хвойнікі|Хвойнікамі]], г. зн. пасьля Харлінскіх — [[Мікалай Абрамовіч|Мікалаю Абрамовічу (Абрагамовічу)]], [[Максыміліян Бжазоўскі|Максыміліяну Бжазоўскаму]], князям Шуйскім, сямейству Прозараў<ref>Бельскі С. В. З гісторыі ўладароў і маёнткаў Брагіншчыны XVI—XVIII стст. // Брагинщина в контексте истории белорусско-украинского пограничья: сборник научных статей / редкол. А. Д. Лебедев (отв. ред.) [и др.]. — Минск: Четыре четверти, 2018. С. 12—18</ref>. 20 чэрвеня 1600 году Шчасны Харлінскі выдаў свайму сыну Мікалаю ''zapis wieczysty'', 26 чэрвеня ў Люблінскім трыбунале прызнаны, на добры ў [[Кіеўскае ваяводзтва|Кіеўскім ваяводзтве]] [[Карона Каралеўства Польскага|Кароны Польскай]]: двор [[Астрагляды|Астраглядавічы]] з прыналежнымі да яго «прыселкамі» — сёламі Астраглядавічы, Хвойнікі, Дворышча, [[Храпкаў]] і яшчэ дзевяцю паселішчамі, а таксама на двор і частку зь сямі пляцаў у Кіеве<ref>Źródła dziejowe (далей: ŹD). T. XXI. Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym. T. X. Ziemie ruskie. Ukraina (Kijów — Bracław). Dział II-gi. / Opisane przez Aleksandra Jabłonowskiego. — Warszawa, 1894. S. 60; AGAD. APiJ. Sygn. 1. S. 46 — 47</ref>. Пры размежаваньні Кіеўскага ваяводзтва Каралеўства Польскага і Мазырскага павету Вялікага Княства Літоўскага ў сьнежні 1621 — студзені 1622 гадоў сёлы Дворышча, Храпкаў, [[Навасёлкі (Хвойніцкі раён)|Навасёлкі]], мястэчка і вёску Хвойнікі, сяло [[Вялікі Бор (Хвойніцкі раён)|Вялікі Бор]] пана Мікалая Харлінскага паны камісары згодна запісалі прыналежнымі да ваяводзтва Кіеўскага<ref>ŹD. T. XX. Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym. T. IX. Dział I-szy. — Warszawa, 1894. S. 96 — 97; Крикун Н. Г. Административно-территориальное устройство Правобережной Украины в XV—XVIII вв. — Киев, 1992. С. 142—145.</ref>. У судовым дэкрэце ад 7 чэрвеня 1623 году ўдава Гальшка Харлінская абвінавачвала паноў Станіслава, Юрыя і астатніх Харлінскіх, родных братоў і сваякоў мужа Мікалая, за гвалтоўны наезд на замак і вёску Астраглядавічы, мястэчка Новы Харленж (Хвойнікі), вёскі Хвойнікі, Дворышча, Храпкаў, [[Руднае (Гомельская вобласьць)|Руднае]], Стралічаў, [[Паселічы]], [[Малішаў (Хвойніцкі раён)|Малішаў]]{{заўвага|Яшчэ названыя 15 паселішчаў, акрамя «іншых вёсак і прыселкаў».}}<ref>ŹD. T. XXI. S. 637</ref>. Згодна з тарыфам падымнага падатку, у 1628 годзе з 8 дымоў [[Дым (адзінка падаткаабкладаньня)|дымоў]] (×6 — каля 48 жыхароў) застаўных вёсак Дворышча і Навасёлкі пан Зыгмунт Копець мусіў плаціць па тры злотыя — усяго за шэсьць пабораў 24 зл.<ref>Архив Юго-Западной России (далей: Архив ЮЗР). Ч. 7. Т. 1: Акты о заселении Юго-Западной России. — Киев, 1886. С. 397</ref>. 8 ліпеня 1631 году запісам у актах Кіеўскага земскага суда{{заўвага|22 жніўня 1631 г. тое зроблена і ў [[Жытомір|Жытомірскім]] гродзкім судзе.}} нарэшце засьведчана пагадненьне на саступку часткі Астраглядаўскіх добраў Шчасным, сынам Станіслава, Харлінскім пану Лукашу Мадлішэўскаму, новаму мужу ўдавы Гальшкі, за суму ў 60 000 польскіх злотых. Сярод паселішчаў у дакумэнце названае і Дворышча<ref>AGAD. APiJ. Sygn. 1. S. 59</ref>. [[Файл:Маёнтак М. Абрамовіча ў рэестры 1634 г.jpg|значак|зьлева|170пкс|Маёнтак М. Абрамовіча ў рэестры 1634 г.]][[Файл:Маёнтак М. Абрамовіча ў 1640 г.jpg|значак|170пкс|Маёнтак М. Абрамовіча ў 1640 г.]][[Файл:Анатацыя акту продажу добраў М. Абрамовіча ў 1646 г.png|значак|зьлева|170пкс|Дворышча (''Uworzyszcza'') у анатацыі да акту продажу добраў М. Абрамовіча ў 1646 г.]][[Файл:Хвойніцкая воласьць. 1683 г.jpg|значак|170px|Дворышча ў люстрацыі 1683 г.]] Згодна з дакумэнтам пад назвай «Regestr wybirania podymnego jednego w powiecie Owruckim w roku... 1634», пан Мікалай Абрамовіч «ze wsi Dworiszcz z Nowosiełok z dymów sta dwadziestu z Rudnego z dymów piąciu» плаціў па 15 грошаў з кожнага дыму, усяго — 62 злотых і 15 грошаў<ref>Центральний державний історичний архів України в м. Києві (ЦДІАУК). Ф. 11. Опис 1. Справа 9. А. 928; Сергій Шинкар. Подимний податок Овруцького повіту від 1634 року: на що збирала гроші місцева шляхта? // Літопис Волині. Всеукраїнський науковий часопис. Число 16. — Луцьк: Східноєвропейський національний університет імені Лесі Українки, 2016. С. 107—115. Додаток. С. 112</ref>. 16 красавіка 1637 году М. Абрамовіч за плату ў 12 000 злотых перадаў фальварак і сяло Руднае ды сёлы Дворышча і Навасёлкі на тры гады ў карыстаньне зямяніну Стэфану Воўку<ref>Sumariusz Metryki Koronnej. Księga wpisów MK184 z Archiwum Głównego Akt Dawnych [Electronic resource] / Oprac. Janusz Dąbrowski. № 62 – Mode of access: [http://www.agad.gov.pl/inwentarze/6SumariuszMK184.pdf]</ref>. Паводле тарыфу падымнага «dwoiego» Кіеўскага ваяводзтва 1640 году, С. Воўк з 77 дымоў сяла Дворышча выплачваў 77 злотых<ref>ЦДІАУК. Ф. 11. Оп. 1. Спр 9. А. 876; Archiwum Państwowe w Krakowie. Archiwum Młynowskie Chodkiewiczów. Mikr. № J – 14970. Sygn. 404. S. 197</ref>. 24 сьнежня 1642 году ад імя Мікалая Абрамовіча складзены запіс «вечнага продажу» пагразлых у даўгах Астраглядавічаў і Хвойнікаў (і Дворышча) кіеўскаму падстолію [[Максыміліян Бжазоўскі|Максыміліяну Бжазоўскаму]], пра што Лукаш Мадлішэўскі выказваў клопат яшчэ ў лісьце ад 29 чэрвеня 1641 году. Але канчаткова гэтая справа была ўлагоджаная ажно 17 красавіка 1646 году, прытым названая сума ў 200 000 злотых<ref>AGAD. APiJ. Sygn. 1. S. 67-68; Інстытут рукапісу Нацыянальнай бібліятэкі Украіны імя У. І. Вярнадзкага (ІР НБУВ). Ф. 1. Спр. 4104. № 2881</ref>. 26 чэрвеня 1664 году дачка нябожчыка Максыміліяна Бжазоўскага, берасьцейскага ваяводы, Зофія перапісала спадчынныя маёнткі ў Кароне (Астраглядавічы з Хвойнікамі і Дворышчам таксама) і Берасьцейшчыне на мужа, князя [[Канстанцін Ян Шуйскі|Канстанціна Яна Шуйскага]]<ref>AGAD. APiJ. Sygn. 1. S. 69.</ref>. [[File:Герб князёў Шуйскіх.png|100пкс|значак|Герб Сьвяты Юры (Георгі Пераможац) князёў Шуйскіх{{Заўвага|Выява з надмагільля Віталіса Шуйскага (†1. VI. 1849) у в. Чыжэўшчына (былыя Крупчыцы) Жабінкаўскага р-ну Берасьцейшчыны. Фота Анатоля Бензярука.}}.]][[Файл:Павіннасьці жыхароў Дворышча ў 1716 г.png|значак|зьлева|170пкс|Павіннасьці жыхароў Дворышча ў 1716 г.]] Паводле люстрацыі падымнага падатку Оўруцкага павету Кіеўскага ваяводзтва 1683 году, з 17 дымоў вёскі Дворышча{{заўвага|выдаўцы дакумэнту ў 1886 г. прыпісалі Дворышчу 5 малішаўскіх двароў, а сам Малішаў прапусьцілі. Іх не зусім не зьбянтэжыла, што з Дворышча выбіралася тая ж сума ў 3 злотых, што і з 18 дымоў вёскі [[Краснасельле (Хвойніцкі раён)|Краснасельле]]<ref>Архив Юго-Западной России (далей: Архив ЮЗР). Ч. 7. Т. 1: Акты о заселении Юго-Западной России. — Киев, 1886. С. 488—489, 505</ref>.}} Хвойніцкай воласьці князя Шуйскага выплачвалася 3 злотых<ref>ЦДІАУК. Ф. 15. Оп. 1. Спр. 3. А. 734</ref>. На 1698 год, як вынікае з інвэнтара маёнтку Хвойнікі, перададзенага князем Дамінікам Шуйскім, берасьцейскім харунжым, у кіраваньне пану Зыгмунту Шукшце, у Дворышчы было 12 двароў. 6 днём лютага 1711 году датаваная судовая скарга шляхцічаў Аляксандра і Базыля Нячай-Грузевічаў на князя Дамініка Шуйскага за жорсткае зьбіцьцё яго людзьмі падаўцаў скаргі і іх сялянаў пры наезьдзе і захопе ў пацярпелых вёсак Дворышча, Навасёлкі і Храпкаў{{заўвага|Напэўна, Грузевічы трымалі іх толькі з-за даўгоў Шуйскага, бо належалі яны да Хвойніцкіх добраў.}}<ref>Описи актовых книг Киевского центрального архива (далей: Описи). — № 28 / Сост. И. Каманин — Киев, 1883. С. 7</ref>. У рэвізіі году 1716-га сказана, што з двара баярына Міхеда Колба{{заўвага|Выплачваў 6 злотых; астатнія павіннасьці яго не датычыліся.}}, з 27 двароў {{падказка|цяглых|У XV — XVIII стст. катэгорыя фэўдальна-залежных сялянаў, асноўнай павіннасьцю якіх была апрацоўка паншчыны.}} і 4 агароднікаў з Загальскага староства, якія жылі ў Дворышчы, за папярэднюю пасэсію скарбнік берасьцейскі Станіслаў Шуйскі выбраў 205 злотых, хоць тыя, акрамя [[дзякла]] жытам, грэчкай, талькамі{{заўвага|Талькай называлі маток прадзіва, які атрымліваўся з 1 фунта (450 г.) лёну}} нітак, курамі, мусілі плаціць значна меней — 138 зл., 15 грошаў; гэта азначае, што паборы выконваліся выключна грашыма. 25 лютага 1719 году, як і пастанавіў раней Жытомірскі гродзкі суд, адбылася часовая перадача вёскі Дворышча і фальварку пры сяле Храпкаў, прыналежных князю Д. Шуйскаму, але арандаваных валоскім біскупам Юзафатам Парышэвічам, спадчыньнікам чарнігаўскага падкаморага Канстанціна Залескага{{заўвага|Зноў жа за даўгі.}}<ref>Описи. — № 34 / Сост. А. И. Савенко — Киев, 1906. С. 6</ref>. Згодна з інвэнтаром 1721 году, калі абцяжараны даўгамі маёнтак ад {{падказка|пасэсара|Пасэсар — часовы ўладальнік.}} біскупа Юзафата Парышэвіча перайшоў дзедзічнаму ўладальніку князю Мікалаю Шуйскаму, харунжычу берасьцейскаму, з 30 двароў вёскі Дворышча, акрамя дзякла, выплачвалася чыншу 132 злотых. Паншчыну адпрацоўвалі «iako na włokach» ад Вялікадня (Wielkiej Nocy) да сьв. Міхайлы па тры дні, ад Міхайлы да Вялікадня па два дні, гвалты адбывалі, грэблі масьцілі, з падводамі езьдзілі або грашыма адкупаліся, «быдла рагатага і нерагатага», птушку, як і збожжа ярыннага давалі. {{Падказка|Ачковага|Грашовая даніна за валоданьне пасекай.}} плацілі па 4 з паловай грошы «dobrej monety» з кожнага вулею. Прозьвішчы жыхароў: Якун (Якуненка), Пінчук, Іванчанка, Піліпенка, Белаш, Брыцько, Сьцепаненка, Мікуленка, Мошанка (Мошчанка), Керус, Лобан, Дзямідзенка, Сяменчанка, Лешчанка, Аўсянік, Ціток, Гладзенка, Сіроценка (Сіраценка)<ref>НГАБ у Мінску. Ф. 320. Воп. 1. Спр. 1. А. 119, 120, 123, 124, 124адв., 131, 140адв., 143адв.</ref>. [[Файл:Няпоўны сьпіс габрэяў у Брагіне. 1784 г.jpg|значак|зьлева|170px|Габрэі ў Дворышчы. 1784 г.]] У тарыфе падымнага падатку Кіеўскага ваяводзтва 1734 году сказана, што вёска Дворышча ў складзе Хвойніцкай воласьці належала князю Ігнацыю Шуйскаму, харунжычу берасьцейскаму<ref>Тарифи подимного податку, сеймикові лауди і люстрації Київського воєводства першої половини XVIII століття. /Вид. друге, доп. Укл. Конрад Жеменецький. — Біла Церква, 2015. С. 285</ref>. Паводле зьвестак на 1748 год ксяндза Караля Непамуцэна Арлоўскага, Дворышча было сярод паселішчаў, частка жыхароў якіх (зь ліку шляхты і яе службы) належала да Астраглядавіцкай парафіі Оўруцкага дэканату Кіеўскай дыяцэзіі<ref>Ks. Orłowski K. N. Defensa biskupstwa y dyecezyi Kiiowskiey. — Lwów, 1748. S. 148</ref>. У 1754 годзе з 47 двароў (×6 — прыкладна 282 жыхары) вёскі Дворышча Хвойніцкага маёнтку «do grodu» ([[Оўруч|Оўруцкага замку]]) выплачвалася 7 злотых і 9 грошаў, «na milicję» (на вайсковыя патрэбы павету і ваяводзтва) 29 злотых і 6 грошаў<ref>Тариф подимного податку Київського воєводства 1754 року. / Опрацював Конрад Жеменецький. — Біла Церква, 2015. С. 192</ref>. Згодна зь перапісамі габрэйскага насельніцтва 1765, 1778 і 1784 гадоў, у Дворышчы пражывала адпаведна 5, 5 і 3 głowy, што належалі да Хвойніцкага кагалу і зь якіх выбіралася пагалоўшчына<ref>ЦДІАУК. Ф. 11. Оп. 1. Спр. 87. А. 1108зв.; Архив ЮЗР. Ч. 5. Т. 2. Переписи еврейского населения в юго-западном крае в 1765—1791 гг. — Киев, 1890. С. 301, 391, 710</ref>. === Пад уладай Расейскай імпэрыі === [[File:Герб уласны роду Прозараў.png|100пкс|значак|зьлева|Герб уласны роду Прозараў.]][[Файл:Настольле і Хвойнікі на пляне Гэнэральнага межаваньня 1797 г.jpg|значак|170пкс|Дворышча на схематычным пляне Рэчыцкага павету 1800 г.]] Пасьля [[Другі падзел Рэчы Паспалітай|другога падзелу Рэчы Паспалітай]] (1793) Дворышча — у межах Рэчыцкай акругі Чарнігаўскага намесьніцтва (губэрні), з 1796 году ў складзе адноўленага [[Рэчыцкі павет (Расейская імпэрыя)|Рэчыцкага павету]] Маларасейскай, а з 29 жніўня 1797 году [[Менская губэрня|Менскай губэрні]] [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]]<ref>Насевіч, В., Скрыпчанка, Т. Рэчыцкі павет / В. Насевіч, Т. Скрыпчанка // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі: у 6 т. — Т. 6. Кн. 1. — Мінск: БелЭн, 2001. C. 181—182</ref>. Згодна з рэвізіяй 1795 году, у Дворышчы налічвалася 83 двары, у якіх жылі 305 мужчын і 292 жанчыны зь людзей прыгоннага стану. Вёска з дваром Юзафавым была аддадзена панамі Прозарамі ў трохгадовую арэнду братам Мацею, рэчыцкаму павятоваму ротмістру, і Феліксу, рэгенту, Ястржэмбскім за 1 500 чырвоных злотых, пачынаючы з 2 красавіка 1794 году<ref>НГАБ. Ф. 333. Воп.9. Спр. 59. А. 246—260; Петреченко І. Є. «Камеральное описание… Речицкой округи» 1796 р.: інформаційний потенціал пам’ятки // Днепровский паром. Природное единство и историко-культурное взаимодействие белорусско-украинского пограничья / Материалы международной конференции (26-27 апреля 2018 г., г. Гомель). — Минск, 2018. С. 72</ref>. У сьпісе рэкрутаў Менскай губэрні, якія загінулі або памерлі на вайсковай службе ў 1808 — 1815 гадох, знойдзеным у НГАБ гісторыкам Уладзімерам Лякіным, сярод тых, хто загінуў у Барадзінскай бітве 26 жніўня 1812 году, названы грэнадзёр Сібірскага палка Арцём Навумаў Мельнік зь вёскі Дворышча, прыгонны абозных Прозараў<ref>[http://hojniki.ucoz.ru/index/nashi_zemljaki_na_borodinskom_pole/0-89 В. Лякин. Наши земляки на Бородинском поле]</ref>. Да 1834 году жыхары Дворышча зьяўляліся прыхаджанамі Сьвята-Мікалаеўскай царквы ў Храпкаве, а ў наступным 1835 годзе ўжо прыпісаныя да прыходу Загальскай Сьвята-Траецкай царквы. Інвэнтар Юзафаўскага (Езапоўскага) маёнтку 1844 года засьведчыў прыналежнасць Дворышча пану Юзафу, сыну Караля, Прозару<ref>НГАБ. Ф. 142. Воп. 1. Спр. 1481. А. 2 і наст.</ref>. У энцыкляпэдыі «Гарады і вёскі Беларусі» сказана, што на 1850 год у вёсцы было 80 двароў, 520 жыхароў<ref name="fn1"/>. «Список населённых мест Минской губернии на 1857 год» засьведчыў прыналежнасьць 522 жыхароў абодвух полаў вёскі Дворышча да прыходу Сьвята-Траецкай царквы ў Загальлі<ref>Расейскі дзяржаўны гістарычны архіў. Ф. 1290. Воп. 4. Спр. 79. А. 708</ref>. У парэформавы пэрыяд Дворышча — у Хвойніцкай воласьці. На пачатак 1870 года ў вёсцы налічвалася 264 гаспадары зь сялянаў-уласьнікаў, прыпісаных да Дварышчанскага сельскага таварыства<ref>Список волостей, обществ и селений Минской губернии на 01. 01. 1870 г. — Минск, 1870. Л. 69</ref>. У ведамасьці Пакроўскай царквы ў Хвойніках на 1875 год сказана, што на той час ужо да яе прыходу належалі 308 асобаў мужчынскага і 313 асобаў жаночага полу, якія жылі ў 77 дварах вёскі Дворышча<ref>НГАБ. Ф. 136. Воп. 1. Спр. 40937. А. 234, 239адв.; гл. таксама: Минские епархиальные ведомости. — Минск, 1876. № 10. С. 458; Описание церквей и приходов Минской епархии. VIII. Речицкий уезд. — Минск, 1879. С. 140</ref>. У 1886 годзе ў вёсцы было 78 двароў, 620 жыхароў, працаваў конны млын<ref>Волости и важнейшие селения Европейской России. — С.-Петербург, 1886. Вып. 5. С. 113</ref>. Паводле перапісу 1897 году, у Дворышчы — 150 двароў, 918 жыхароў, школа граматы і хлебазапасны магазын<ref name="fn1"/>. На 1909 год у вёсцы было 183 двары, 1088 жыхароў<ref>Список населённых мест Минской губернии. / Сост. В. С. Ярмолович. — Минск, 1909. С. 49</ref>. === Найноўшы час === 9 лютага 1918 году, яшчэ да падпісаньня [[Берасьцейскі мір|Берасьцейскага міру]] з бальшавіцкай Расеяй (3 сакавіка), [[Нямецкая імпэрыя|Нямеччына]] перадала паўднёвую частку Беларусі [[Украінская Народная Рэспубліка|Украінскай Народнай Рэспубліцы]]. У адказ на гэта, 9 сакавіка [[Другая Устаўная грамата|Другой Устаўной граматай]] тэрыторыя абвешчана часткай [[Беларуская Народная Рэспубліка|Беларускай Народнай Рэспублікі]]. Дворышча, аднак, у складзе Хвойніцкай воласьці апынулася ў часова створанай 15 чэрвеня Палескай губэрні з цэнтрам у Рэчыцы, з кастрычніка — у Мазыры. З 18 траўня тут дзейнічала «варта [[Украінская дзяржава|Украінскай Дзяржавы]]» гэтмана [[Павал Скарападзкі|Паўла Скарападзкага]]<ref>Ціхаміраў А. В. Станаўленне і развіццё беларуска-украінскіх адносін у 1918—1920 гг. // Веснік БДУ. Сер. 3. 2005. № 3. С. 28 — 32; Грицкевич А. П. Борьба за Украину, 1917—1921 / А. П. Грицкевич; под науч. ред. А. Е. Тараса. — Минск: Современная школа, 2011. С. 92 — 93; Ільїн, О. Західне Полісся в Українській Державі гетьмана Скоропадського (Історія в документах) / О. Ільїн // Над Бугом і Нарвою : український часопис Підляшшя. — 2014. № 3. С. 42; Валентина Метлицька. Тимчасова німецька окупація та її вплив на долю східного Білоруського Полісся (березень 1918 — січень 1919 рр.). // Україна та Німеччина: міждержавні відносини: збірник наукових праць / ред. кол. Владислав Верстюк (гол.), Степан Віднянський, Руслан Пиріг, Ірина Матяш, Дмитро Вєдєнєєв, Володимир Бойко, Дмитро Казіміров. — Чернігів: Сіверський центр післядипломної освіти, 2018. С. 286—296 (артыкул беларускамоўны); Замойский А. С. Брагин и местечки юго-восточной Беларуси в условиях перехода от войны к миру. 1918—1922. // Брагинщина в контексте истории белорусско-украинского пограничья. С. 85</ref>. [[Файл:Храпкаў на карце генштаба РККА Беларусі і Літвы. 1935 г.jpg|значак|зьлева|170пкс|Дворышча на мапе генштаба [[Рабоча-Сялянская Чырвоная Армія|РККА]] Беларусі і Літвы. 1935 г.]] 1 студзеня 1919, згодна з пастановай І зьезду КП(б) Беларусі, Рэчыцкі павет увайшоў у склад [[Сацыялістычная Савецкая Рэспубліка Беларусі|Сацыялістычнай Савецкай Рэспублікі Беларусі]], але 16 студзеня разам зь іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі быў далучаны да [[РСФСР]]. Паводле запіскі «Сведения о количестве учащихся школ Хойникской волости Речицкого уезда», на 8 сьнежня 1920 і на 15 красавіка 1921 году ў Дварышчанскай школе першай ступені (г. зн. пачатковай) было адпаведна 37 і 72 вучні<ref>Дзяржаўны архіў Гомельскай вобласці. Ф. 68. Воп. 1. Спр. 16. А. 19</ref>. Пасля другога [[Узбуйненьне БССР|ўзбуйненьня БССР]] з 8 сьнежня 1926 году Дворышча — цэнтар сельсавету ў Хвойніцкім раёне [[Рэчыцкая акруга|Рэчыцкай акругі]] [[БССР]]. З 9 чэрвеня 1927 году ў складзе [[Гомельская акруга|Гомельскай акругі]]. 30 сьнежня 1927 году сельсавет узбуйнены праз далучэньне тэрыторыі скасаванага Руднаўскага сельсавету. У 1930 годзе ў Дворышчы было 247 двароў, 1338 жыхароў, арганізаваныя калгасы «Свабода» і імя К. Я. Варашылава, працавалі дзьве кузьні, ваўначоска. З 20 лютага 1938 году вёска ў складзе [[Палеская вобласьць|Палескай вобласьці]]. У гады Вялікай Айчыннай вайны на франтах і ў партызанскай барацьбе загінулі 173 жыхары. З 8 студзеня 1954 году — у складзе Гомельскай вобласьці. 16 ліпеня 1954 году да Дварышчанскага сельсавету далучана тэрыторыя скасаванага Навасёлкаўскага сельсавета<ref>Указ Президиума Верховного Совета БССР от 16 июля 1954 г. Об объединении сельских советов Гомельской области // Сборник законов Белорусской ССР и указов Президиума Верховного Совета Белорусской ССР: 1938—1955 гг. — Мн.: Изд. Президиума Верхов. Совета БССР, 1956. — 347 с.</ref>. У 1954/1955 навучальным годзе працавала яшчэ сямігадовая школа; з 1955/1956 н. г. яна стала сярэдняй<ref>Занальны дзяржаўны архіў у г. Рэчыцы . Ф. 3. Воп. 1. Спр. 10. А. 2. Спр. 12</ref>. Паводле перапісу 1959 года ў вёсцы налічвалася 1700 жыхароў. У складзе саўгаса «Судкова» (цэнтар — вёска Судкоў). Дзейнічалі аддзяленьне сельгастэхнікі, камбінат бытавога абслугоўваньня, сярэдняя школа, дом культуры, бібліятэка, фельчарска-акушэрскі пункт, аддзяленьне сувязі, крама<ref name="fn1"/>. У пачатку 1970-х гадоў у Дворышчы існавала царкоўная грамада «''истинно-православных христиан''» альбо «''непоминающих''» (катакомбнікаў), арганізаваная пазбаўленым сану сьвятаром Іосіфам Рынкевічам. 31 траўня 1973 года пад хатай мясцовай жыхаркі ўлады знайшлі падземную бетанаваную царкву з двума выхадамі: адзін праз пограб да каморы, другі — да калодзежу. Катакомбны храм быў багата ўпрыгожаны іконамі, меў бібліятэку ў 160 найменьняў кніг рэлігійнага зьместу, частка якіх была пазначана штампам Ленінградзкага музэю гісторыі рэлігіі і атэізму. Тамсама ў лёхах — немалы запас харчаваньня і богаслужэбнага віна. Рэлігійна абумоўленае непрыйманьне савецкай улады царкоўнай грамадой вёскі Дворышча прывяло яе не адно да разрыву з Маскоўскай патрыярхіяй, але, напрыклад, і да прынцыповай адмовы ад кантактаў з установамі аховы здароўя<ref>Слесарев А. В. "Уста Христовы, судья живых и мертвых, протоиерей и доктор богословия..." Сектантско-раскольническая деятельность бывшего священника Иосифа Ринкевича (1925-2008) // Сектоведение. Альманах. Том III. – Жировичи: Издательство Минской Духовной Семинарии, 2013. С. 52 – 54</ref>. 28 лістапада 1991 года далучана тэрыторыя скасаванага Тульгавіцкага сельсавету. 1 сьнежня 2009 г. у склад сельсавету перададзены 6 населеных пунктаў ([[Загальле (Гомельская вобласьць)|Загальле]], Загальская Слабада, Казялужжа, Клівы, [[Небытаў]], [[Паташня (Гомельская вобласьць)|Паташня]]) скасаванага Казялужскага сельсавету, а таксама пасёлкі Будаўнік і [[Езапоў]], якія знаходзіліся ў раённым падпарадкаваньні, вёска Храпкаў перададзена ў склад Барысаўшчынскага сельсавету, цэнтар перанесены ў аграгарадок Судкоў, сельсавет перайменаваны ў Судкоўскі<ref>[https://web.archive.org/web/20131029210409/http://www.pravo.by/pdf/2009-309/2009-309(003-022).pdf Решение Гомельского областного Совета депутатов от 1 декабря 2009 г. № 290 Об изменении административно-территориального устройства Хойникского района Гомельской области]</ref>. == Насельніцтва == * [[2021]] год — 103 двары, 258 жыхароў<ref>[https://web.archive.org/web/20211020015326/http://hoiniki.gov.by/ru/sudkovskiy/ Інфармацыя аб насельніцтве Судкоўскага сельсавету на 01.01.2021г.]</ref> == Забудова == Плян Дворышча складаецца з доўгай забудаванай з двух бакоў вуліцы, арыентаванай з паўднёвага захаду на паўночны ўсход, і некалькіх кароткіх простых вуліц з аднабаковай забудовай. Жылыя дамы пераважна драўляныя, сядзібнага тыпу<ref>{{Літаратура/Гарады і вёскі Беларусі|2-2к}}</ref>. == Асобы == * [[Алесь Лагвінец]] (нар. 1972) — беларускі грамадзка-палітычны дзяяч, палітоляг, перакладнік * [[Аляксандар Ціток]] (нар. 1967) — беларускі дзяржаўны дзяяч == Заўвагі == {{Заўвагі}} == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} == Літаратура == * {{Літаратура/БЭ|6}} * {{Літаратура/Гарады і вёскі Беларусі|2-2}} {{Судкоўскі сельсавет}} {{Хвойніцкі раён}} [[Катэгорыя:Судкоўскі сельсавет]] [[Катэгорыя:Населеныя пункты Хвойніцкага раёну]] bh9ik3s6yum7o6t0yocwm02vpemr15a 0 242722 2669000 2446242 2026-05-10T11:36:34Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2669000 wikitext text/x-wiki {{палітык}} '''Ба́мір Міртэза Топі''' ({{мова-sq|Bamir Myrteza Topi}} {{IPA|[baˈmiɾ ˈtɔpi]}}; {{Н}} 24 красавіка 1957, [[Тырана]])&nbsp;— [[прэзыдэнт Альбаніі]] з 24 ліпеня 2007 па 24 ліпеня 2012 году. == Жыцьцяпіс == Біёляг-вэтэрынар паводле прафэсіі. Сябар [[Дэмакратычная партыя Альбаніі|Дэмакратычнай партыі Альбаніі]], яе віцэ-старшыня, у [[Сход Альбаніі|парлямэнце]] з 1996 году, міністар сельскай гаспадаркі ў 1996—1997 гадах. Абраны кіраўніком дзяржавы з чацьвёртага разу пасьля палітычнага крызысу. Пасьля абраньня пакінуў партыю. === Раньняе жыцьцё і грамадзкая дзейнасьць === Вучыўся ў Сельскагаспадарчым унівэрсытэце Тыраны па спэцыяльнасьці вэтэрынар. Таксама ён атрымаў навуковае званьне доктара філязофіі. З 1984 па 1995 гады ён займаўся навуковай працай у Інстытуце вэтэрынарных навуковых дасьледаваньняў. У пэрыяд 1987—1990 гадоў праходзіў асьпірантуру ў Італіі, у галіне малекулярнай біялёгіі. Пасьля свайго вяртаньня з Італіі, Топі быў прызначаны кіраўніком аддзелу па бясьпецы харчовых прадуктаў і вэтэрынарыі ў Інстытуце вэтэрынарных навуковых дасьледаваньняў і прабыў у займаемай пасадзе да канца 1995 году. За час сваёй дзейнасьці ў гэтым інстытуце, у якасьці кіраўніка і навуковага супрацоўніка, Топі надаў сусьветны статус гэтай установе краіны. Таксама Топі праводзіў навуковую дзейнасьць у падрыхтоўцы навучальных праграм па таксыкалёгіі і фармакалёгіі па гэтых прадметах для студэнтаў і асьпірантаў факультэту вэтэрынарнай мэдыцыны і ў той жа час ён быў лектарам па гэтых прадметах каля дзесяці гадоў. У 1996 годзе быў прызначаны міністрам сельскай гаспадаркі і харчаваньня, і на гэтай пасадзе ён прабыў адзін год. Таксама ён быў абраны ў Асамблею Альбаніі ў якасьці кандыдата ад Дэмакратычнай партыі Альбаніі. Быў абраны віцэ-старшынём Дэмакратычнай партыі Альбаніі, якое ўзначальваў тады Салі Берыша. Стаў шырока прызнаным палітыкам, вядучым вельмі актыўную ролю ва ўрэгуляваньні крызысу ў адносінах паміж большасьцю і апазыцыяй, вызначыўся як герой палітычных дамоўленасьцей і розных парлямэнцкіх ініцыятыў. Мае званьне ганаровага прэзыдэнта [[Тырана (футбольны клюб)|футбольнага клюбу Тыраны]]. === На пасадзе прэзыдэнта === У 2007 годзе, Топі стаў кандыдатам ад Дэмакратычнай партыі на прэзыдэнцкіх выбарах 2007 году. Таксама дзьве партыі Хрысьціянска-дэмакратычная партыя Альбаніі і Рэспубліканская партыя Альбаніі падтрымалі яго кандыдатуру. Падчас галасаваньня, якое адбылося 8 ліпеня, Топі атрымаў 75 галасоў у парлямэнце, што было недастаткова, каб быць абраным прэзыдэнтам, пры мінімуме 84 галасах. Апазыцыя на чале з Сацыялістычнай партыяй, байкатавала галасаваньне<ref>[https://web.archive.org/web/20100914021748/http://www.iht.com/articles/ap/2007/07/09/europe/EU-POL-Albania-Presidential-Election.php «Albania edges toward elections after presidential vote fails»], Associated Press (''International Herald Tribune''), 9 July 2007.</ref>. Другі тур галасаваньня для абраньня прэзыдэнта адбыўся 10 ліпеня. Парлямэнт так і ня здолеў абраць прэзыдэнта, на гэты раз Топі атрымаў 74 галасы<ref>[https://web.archive.org/web/20070713200227/http://www.birn.eu.com/en/92/15/3556/ «Standoff in Parliamentary Ballot to Pick New Albanian President»] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20070713200227/http://www.birn.eu.com/en/92/15/3556/ |date=2007-07-13 }}, birn.eu.com, 11 July 2007.</ref>. 14 ліпеня адбылося чарговае галасаваньне і на гэты раз Топі атрымаў толькі 50 галасоў, у той час як Нэрытан Цэкала ад партыі Дэмакратычнай Альянс атрымаў 32 галасы сябраў парлямэнту<ref>[https://web.archive.org/web/20100914022255/http://www.iht.com/articles/ap/2007/07/14/europe/EU-POL-Albania-Presidential-Election.php «Albania opposition boycott prevents election of new president in 3rd round»], Associated Press (''International Herald Tribune''), 14 July 2007.</ref>. 20 ліпеня, у чацьвёртым туры галасаваньня, Топі падтрымалі некаторыя чальцы апазыцыі і ён атрымаў 85 галасоў і, такім чынам, быў абраны прэзыдэнтам Рэспублікі Альбаніі на 5-гадовы тэрмін. Ён быў прыведзены да прысягі 24 ліпеня<ref>[https://web.archive.org/web/20100914022300/http://www.iht.com/articles/ap/2007/07/24/europe/EU-POL-Albania-New-President.php «Albania’s new president Bamir Topi sworn in»], Associated Press (''International Herald Tribune''), 24 July 2007</ref>. Багна афіцыйна склаў зь сябе паўнамоцтвы віцэ-старшыні Дэмакратычнай партыі Альбаніі і выйшаў з партыі. == Крыніцы == {{крыніцы}} {{Бібліяінфармацыя}} {{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Топі, Бамір}} [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў Тыране]] [[Катэгорыя:Прэзыдэнты Альбаніі]] [[Катэгорыя:Альбанскія палітыкі]] 8mtwbz40uki4hr36fh8w9qlntwv6hh9 0 246879 2668993 2667230 2026-05-10T10:50:06Z Дамінік 64057 /* Каралеўства Польскае ў Рэчы Паспалітай */ 2668993 wikitext text/x-wiki {{Населены пункт/Беларусь |Назва = Старая Ёлча |Статус = вёска |Назва ў родным склоне = |Трансьлітараваная назва = Staraja Jołča |Герб = |Сьцяг = |Гімн = |Дата заснаваньня = |Першыя згадкі = 1571 |Статус з = |Магдэбурскае права = |Былая назва = |Мясцовая назва = |Вобласьць = [[Гомельская вобласьць|Гомельская]] |Раён = [[Брагінскі раён|Брагінскі]] |Сельсавет = [[Новаялчанскі сельсавет|Новаялчанскі]] |Гарадзкі савет = |Старшыня гарвыканкаму = |Пасада кіраўніка = |Кіраўнік = |Плошча = |Крыніца плошчы = |Вышыня = |Унутраны падзел = |Колькасьць насельніцтва = 113 |Год падліку колькасьці = 2004 |Крыніца колькасьці насельніцтва = |Этнічны склад насельніцтва = |Год падліку этнічнага складу = |Нацыянальны склад насельніцтва = |Год падліку нацыянальнага складу = |Колькасьць двароў = |Год падліку колькасьці двароў = |Крыніца колькасьці двароў = |Паштовы індэкс = |СААТА = |Выява = |Апісаньне выявы = |Шырата градусаў = 51 |Шырата хвілінаў = 31 |Шырата сэкундаў = 12 |Даўгата градусаў = 30 |Даўгата хвілінаў = 30 |Даўгата сэкундаў = 25 |Пазыцыя подпісу на мапе = зьверху |Водступ подпісу на мапе = 3.5 |Commons = |Сайт = }} '''Стара́я Ёлча'''<ref>{{Літаратура/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Гомельская вобласьць}}. Сустракаецца таксама варыянт '''Стара́я Іёлча'''.</ref> — [[вёска]] ў [[Брагінскі раён|Брагінскім раёне]] [[Гомельская вобласьць|Гомельскай вобласьці]]. Уваходзіць у склад [[Новаялчанскі сельсавет|Новаялчанскага сельсавету]]. == Геаграфія == Вёска разьмешчана за 39 км на паўднёвы ўсход ад [[Брагін]]а, за 2 км ад чыгуначнай станцыі Ёлча (на лініі [[Оўруч]] — [[Чарнігаў]]{{заўвага|Не Палтава, як у С. В. Марцэлева<ref name="fn1">{{Літаратура/Гарады і вёскі Беларусі|1-1}} С. 107 — 108</ref>}}), за 158 км ад [[Гомель|Гомеля]]. Транспартныя сувязі па прасёлкавай, затым па [[Дарога|аўтамабільнай дарозе]] [[Камарын]] — Брагін. На ўсходзе і поўначы возера [[Возера Ёлчанскае|Ёлчанскае]]. == Гісторыя == Выяўленае археолягамі [[Гарадзішча (археалягічны аб’ект)|гарадзішча]] канца I тысячагодзьдзя да н. э. — пачатка I тысячагодзьдзя н. э. і пазьнейшага часу (ва ўрочышчы Пасёлак) сьведчыць пра засяленьне тутэйшых месцаў з даўніх часоў. === Каралеўства Польскае ў Рэчы Паспалітай === [[Файл:Ёлча або Еўча ў рэестры 1571 г.jpg|зьлева|значак|170px|Ёлча або Еўча ў рэестры 1571 г.]] Ці не ўпершыню Ёлча (Jewcza) згаданая ў падатковым рэестры ад 6 студзеня 1571 году як сяло воласьці [[Любеч|Любецкага]] замку ў [[Кіеўскае ваяводзтва|Кіеўскім ваяводзтве]] [[Карона Каралеўства Польскага|Каралеўства Польскага]]. Тады ў ім налічвалася 10 дымоў (×6 — каля 60 жыхароў), зь якіх выбіралася па 20 грошаў<ref>Центральний державний історичний архів України в м. Києві. Ф. 44. Оп. 1. Спр. 1. А. 472; Źródła dziejowe. T. XX. Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym; T. IX: Ziemie ruskie. Ukraina (Kijów — Bracław) / A. Jabłonowski — Warszawa, 1894. Wykazy… S. 30</ref>. 7 кастрычніка 1596 году складзены судовы дэкрэт, што да захаваньня панам Войцехам Сасьніцкім службаў у Ёлчы і [[Бярозкі (Брагінскі раён)|Бярозках]], нададзеных каралём у пажыцьцёвую пасэсію пану Івану Лобасу, мужу названай у крыніцы Тацяны Лобасавай. У 1614 годзе чарговы пасэсар Рыгор Зван, са згоды караля, саступіў Ёлчу і Бярозкі на тых жа ўмовах князю Сямёну Лышко (Лычко) і яго жонцы пані Катарыне Каменскай<ref>Руська (Волинська) метрика [Текст]: регести документів Коронної канцелярії для укр. земель (Волинське, Київське, Брацлавське, Чернігівське воєводства) 1569-1673 / Держ. ком. арх. України, Центр. держ. істор. арх. України, м. Київ, Ін-т укр. археографії та джерелознавства ім. М. С. Грушевського НАН України, Генер. дирекція держ. арх., Голов. арх. давніх актів ; ред. і упоряд Г. Боряк [та ін.] ; передм. П. К. Грімстед. — Київ, 2002. С. 482; Кондратьєв І. Любецьке староство (XVІ — середина XVII ст.). — Чернігів: Видавець Лозовий В., 2014. С. 136 — 137, 151</ref>. У Ёлчы на 1616 год было 6 {{Падказка|службаў|1 служба прыходзілася на 2 двары і болей}}, зь якіх штогод разам зьбіралася 45 злотых, жыта 9 бочак, кожная па 15 грошаў, разам складалі 4 злотыя, 15 грошаў, з арандаваных млыноў Ёлчанскага і ў Бярозках яшчэ 120 злотых, за працу ў фальварку; усяго 178 злотых 15 грошаў<ref>Архив Юго-Западной России (Архив ЮЗР). Ч. 7. Т. 1. Акты о заселении Юго-Западной России. — Киев, 1886. С. 301—302</ref>. Згодна з падатковым рэестрам 1628 году, з 12 дымоў маёнтку Ёлча і Бярозкі пана Яна Мікалая Яніцкага скарб мусіў атрымаць па 3 злотыя, з 18 агароднікаў па паўтары злотыя, са сьвятара 6 злотых, з кола млыновага 3 злотыя<ref>Архив ЮЗР. Ч. 7. Т. 1. С. 394</ref>. Тая пасэсія была пацьверджана каралеўскім прывілеем ад 12 сакавіка 1631 году. Валодаў М. Яніцкі Ёлчай зь Бярозкамі і ў 1636 годзе<ref>Źródła dziejowe. T. V. Lustracye królewszczyzn ziem ruskich Wołynia, Podola i Ukrainy z piérwszéj połowy XVII wieku. / Wydał Aleksander Jabłonowski. — Warszawa, 1877. S. 208</ref>. Паводле тарыфу [[падымнае|падымнага]] «dwoiego» Кіеўскага ваяводзтва 1640 году, з 78 дымоў сяла Ёлча і сяла Бярозкі пана Міхала Ясьлікоўскага, скарбніка чарнігаўскага, выбіралася 78 злотых<ref>Archiwum Państwowe w Krakowie. Archiwum Młynowskie Chodkiewiczów. Mikr. № J – 14970. Sygn. 404. S. 210</ref>. 14 сьнежня 1656 году каралеўскім прывілеем Ёлча (Jołcza) і Бярозкі перададзеныя ў пажыцьцёвае валоданьне пану Лукашу Бялабжэскаму. 20 сакавіка 1659 году тыя ж добры пажыцьцёва падараваныя пану Юрыю Нячаю (Грузевічу<ref>Uruski S. Rodzina. Herbarz szlachty polskiej. — Warszawa, 1915. T. XII. S. 76</ref>) і жонцы яго пані Даміцэлі з Хадыкаў. 22 траўня 1660 году датаваны прывілей, якім пацьверджана пажыцьцёвае права на Ёлчу і Бярозкі сужэнства Лукаша і Ганны зь Сілічаў Бялабжэскіх. Але новымі каралеўскімі прывілеямі 1662, 1667, 1668 гадоў вёскі былі замацаваныя за панамі Нячаямі; адначасова скасаваныя ўсе папярэднія наданьні<ref>Аrchiwum Główny Akt Dawnych w Warszawie. Аrchiwum Рrozorów і Jelskich (далей: APiJ). Sygn. 1. S. 202</ref>. У 1683 годзе з 12 дымоў вёскі Ёлча пана Нячая да скарбу выплачваліся 2 злотыя<ref>Архив ЮЗР. Ч. 7. Т. 1. С. 490</ref>. У акце Оўруцкага гродзкага суда ад 28 чэрвеня 1687 году зазначана, што Ёлчу (Jołcza), Юркавічы і Хатучу, якія трымаў пан Нячай, у адрозьненьне ад места Брагіна, вёсак і хутароў пана Яна Канецпольскага, казакі палкоўніка Паўла Апостала Шчуроўскага сваім больш як паўгадавым пастоем не абцяжарвалі, хоць і мусілі («lubo tam powinni byli stać»)<ref>Архив ЮЗР. Ч. 3. Т. 2. Акты о казаках (1679—1716). — Киев, 1868. С. 153—154</ref>. Згаданая Ёлча (Juwcza) ў тарыфах падымнага падатку Кіеўскага ваяводзтва 1711 і 1714 гадоў. У 1734 годзе зь вёскі Ёлча да скарбу выплачваліся ўсяго 1 злоты і 7 з паловай (pułośma) грошаў, а гэта значыць, што ў ёй было хіба 8 двароў{{Заўвага|Толькі шаснаццатая частка дыму ў 120 двароў (7,5).}}<ref>Тарифи подимного податку, сеймикові лауди і люстрації Київського воєводства першої половини XVIII століття. /Вид. друге, доп. Укл. Конрад Жеменецький. — Біла Церква, 2015. С. 21, 22, 39, 40, 66, 75, 295</ref>. Паводле тарыфа 1754 году, з 40 двароў{{Заўвага|Усяго ў паселішчы налічвалася «puł ćwierci dymu», а 1 дым у той час складалі 320 двароў.}} (×6 — каля 240 жыхароў) вёскі Ёлча (Jełcza) «do grodu» (Оўруцкага замку) выплачвалася 6 злотых, 7 з паловай грошаў, «na milicję» (на вайсковыя патрэбы павету і ваяводзтва) 25 злотых<ref>Тариф подимного податку Київського воєводства 1754 року. /Опрацював Конрад Жеменецький. — Біла Церква, 2015. С. 187; гл. таксама: С. 13—15, 20—22</ref>. У апошніх двух выпадках прыналежнасьць паселішча пазначаная як спрэчная (in controverso). Але ўладальнік названы ў датаваным 15 лютага 1754 году запісе «wieczystego prawa darownego» на добры Ёлча (Jołcza), [[Бярозкі (Брагінскі раён)|Бярозкі]], [[Савічы (Брагінскі раён)|Савічы]], [[Грушнае|Грушна]] «і іншых», відавочна, прыналежных да Ёлчанскага ключа{{Заўвага|Ёсьць згадка пра інвэнтар Ёлчанскага ключа 1771 году<ref>APiJ. Sygn. 1. S. 1</ref>. На Гэнэральнай мапе «Беларускія землі ў канцы XVIII ст.» [[Вялікі гістарычны атляс Беларусі|Вялікага гістарычнага атлясу Беларусі]] Ёлча пазначаная як цэнтр аднаіменнага староства, а Савічы і Грушна па-за яго межамі<ref>Вялікі гістарычны атлас Беларусі ў 4-х тамах: Т. 2. — Мінск: Белкартаграфія, 2013. С. 122, 223</ref>. Але сярод старостваў Кіеўскага ваяводзтва такога не было. У арыгінальных крыніцах уладаньне, як ужо сказана, называлася Ёлчанскім ключом пры Ракіцкіх (1771 г. і раней) альбо нават і Ёлчанскім «графствам» {{Падказка|пры Страшэвічах|З прычыны недаросьласці Людвіка і Алаізія Рафала Ракіцкіх, сыноў пані Марыі, удавы па кашталяну менскаму Адаму Міхалу Ракіцкаму, якая ўзяла шлюб з маршалкам упіцкім панам Міхалам Страшэвічам.}} (1784 г.<ref>Акты, издаваемые Виленской археографической комиссией. — Вильна, 1914. Т. XXXVIII. Инвентари староств, имений, фольварков и деревень XVIII века. (1720—1798). С. 24, 25</ref>, таму што было не дзяржаўным, а прыватнаўласьніцкім маёнткам. Выдаўцы апошняга дакумэнта ў загалоўку адвольна назвалі тое «графства» «староствам», калі зь яго часова былі вылучаныя вёскі Капоранка і Нежыхаў на карысьць сужэнства Якуба і Гэлены з Міцкевічаў Зялёнкаў.}}, ад падканцлера літоўскага графа [[Міхал Антоні Сапега|Міхала Сапегі]] войскаму ашмянскаму пану Францішку Ракіцкаму, за подпісам вялікага канцлера літоўскага князя [[Міхал Фрыдэрык Чартарыйскі|Міхала Чартарыйскага]], замацаваным вялікай пячаткай<ref>АРіJ. Sygn. 1. S. 205</ref>. [[Файл:Ключ Ёлчанскі ў эксплікацыі да мапы Брагінскага графства 1683 г.jpg|зьлева|значак|170px|Ключ Ёлчанскі ў эксплікацыі да мапы Брагінскага графства 1683 г.]] У 1774 годзе ў Ёлчы ўзьведзены новы драўляны на падмурку з цэглы будынак Сьвята-Міхайлаўскай царквы{{Заўвага|Больш падрабязна пра Ёлчанскую царкву і прыход гл.<ref>Ростислав Бондаренко, священник. Два столетия назад в Старой Иолче был храм. // Маяк Палесся. 22 лістапада 2014</ref>.}}<ref>НГАБ у Мінску. Ф. 136. Спр. 573. А. 20</ref>. 27 днём жніўня 1783 году датаваная мапа Брагінскага графства, матэрыял для якой падрыхтаваў Станіслаў Віткоўскі. Асобна зьмешчаная эксплікацыя зь пералікам паселішчаў і ўгодзьдзяў Ёлчанскага ключа. Маёнткам на той час, з прычыны недаросласьці сыноў Людвіка і Алаізія Рафала ўдавы пані Марыі з Аскеркаў Ракіцкай, валодаў жанаты зь ёй пан Міхал Страшэвіч, маршалак упіцкі. === Пад уладай Расейскай імпэрыі === У выніку [[Другі падзел Рэчы Паспалітай|другога падзелу]] [[Рэч Паспалітая|Рэчы Паспалітай]] (1793) Ёлча — у межах Рэчыцкай акругі Чарнігаўскага намесьніцтва (губэрні), з 1796 году — у складзе адноўленага [[Рэчыцкі павет (Расейская імпэрыя)|Рэчыцкага павету]] Маларасейскай, а з 29 жніўня 1797 году — [[Менская губэрня|Менскай губэерні]] [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]]<ref>Насевіч В., Скрыпчанка Т. Рэчыцкі павет / В. Насевіч, Т. Скрыпчанка // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі: у 6 т. — Т. 6. Кн. 1. — Мінск: БелЭн, 2001. C. 181—182</ref>. З крыніцы, заснаванай на матэрыялах рэвізіі 1795 году, вядома, што сёлы Ёлча, Грушна, вёскі Бярозкі, Савічы, [[Галкі]] і іншыя былі ў заставе ў пана Ігнацыя Шышкі, а належалі (відавочна, зноў жа застаўным правам{{Заўвага|Далейшы лёс паселішчаў паказвае, што яны, як і раней, былі ўласнасьцю паноў Ракіцкіх, пакуль не перайшлі да Прозараў.}}) ротмістру троцкаму пану Валенцію Зялёнку<ref>Петреченко І. Є. «Камеральное описание… Речицкой округи» 1796 р.: інформаційний потенціал пам’ятки // Днепровский паром. Природное единство и историко-культурное взаимодействие белорусско-украинского пограничья / Материалы международной конференции (26-27 апреля 2018 г., г. Гомель). — Минск: Четыре четверти, 2018. С. 73</ref>. Ад 27 жніўня 1799 году аднаасобным уладальнікам Ёлчанскага ключа стаў пан Людвік Ракіцкі<ref>Минские губернаторы, вице-губернаторы и губернские предводители дворянства (1793–1917): биографический справочник / сост. Ю. Н. Снапковский; редкол.: В. И. Адамушко [и др.]. – Минск: Беларусь, 2016. С. 211</ref>. На 1811 год эканомам ў фальварку Ёлча названы Казімер Шчасновіч<ref>НГАБ. Ф. 333. Воп. 9. Спр. 263. А. 77</ref>. Паводле ведамасьці Сьвята-Міхайлаўскай царквы за 1818 год, сяло Ёлча і навакольныя вёскі належалі былому маршалку Менскай губэрні, стацкаму саветніку пану Людвіку Ракіцкаму<ref>НГАБ. Ф. 136. Воп. 1. Спр. 40523. А. 41</ref>. У канцы сьнежня 1831 году пан падкаморы рэчыцкі Ўладыслаў Прозар, жанаты з дачкой маршалка Л. Ракіцкага пані Тэкляй, заключыў кантракт у 9 100 рублёў серабром на продаж гарэлкі з фальваркавых бровараў у Хвойніках, Гарадзішчы і Ёлчы з бацькам і сынам Лейбай і Абрамам Шайковічамі<ref>НГАБ. Ф. 694. Воп. 7. Спр. 831. А. 9</ref>, якія ўважаліся першымі ў гэткага кшталту камэрцыі не адно ў Рэчыцкім павеце Менскай губэрні. [[Файл:Старая Ёлча і наваколлі на мапе Ф. Шубэрта. Сярэдзіна XIX ст.jpg|значак|зьлева|Старая Ёлча і наваколлі на мапе Шубэрта- Тучкова з праўкамі 1860-х гг.]] У 1850 годзе — уласнасьць паноў Прозараў. У «Списках населённых мест Минской губернии по уездам, приходам, еврейским обществам со сведениями об их расположении и народонаселении [Дело]: 1857 г.» засьведчана, што 244 жыхары сяла і 268 жыхароў вёскі Ёлча былі прыхаджанамі Сьвята-Міхайлаўскай царквы, 7 мужчын і 6 жанчын зьліку жыхароў фальварку Ёлча зьяўляліся парафіянамі Астраглядаўскага касьцёлу Унебаўзяцьця Найсьвяцейшай Панны Марыі<ref>Расейскі дзяржаўны гістарычны архіў. Ф. 1290. Воп. 4. Спр. 79. А. 381адв., 706</ref>. Ад 27 кастрычніка 1869 году маёнткам Ёлча з 13 597 дзесяцінамі ўгодзьдзяў валодалі расейскія купцы Якаў Аляксандравіч, Флор Аляксандравіч, Андрэй Аляксандравіч Селюковы. Тут дзейнічалі паравы з прыбыткам 2000 рублёў у год, два вадзяныя (200 р.), конны (80 р.) млыны, дзьве карчмы (160 р.)<ref>Памяць. Брагінскі раён. — Мінск: Мастацкая літаратура, 2003. С. 61</ref>. У сьпісе прыходаў і прычтаў па чатырох благачынных акругах (у межах Рэчыцкага павету) Менскай епархіі на 1876 год у складзе прычту Міхайлаўскай царквы ў Ёлчы названыя настаяцель а. Феафан Мінкевіч, в. а. штатнага псаломшчыка Аляксей Юрашкевіч і звышштатны Хведар Варсоба, просьфірня Еўфрасіньня Шнэк<ref>Минские епархиальные ведомости. — Минск, 1876. № 10. С. 456</ref>. На 1879 год да прыходу належалі 889 душ мужчынскага і 935 душ жаночага полу сялянскага саслоўя з жыхароў сяла Старая Ёлча, вёсак Новая Ёлча, Бярозкі, Кацічаў, Чэрнеў, Капорынка, Галкі, Вяльле, мястэчка Камарын; у архіве царквы захоўваліся мэтрычныя кнігі з 1755 году, эвангельлі выданьня 1773 і 1795 гадоў, спавядальныя сьпісы 1800 году<ref>Описание церквей и приходов Минской епархии. VIII. Речицкий уезд. — Минск, 1879. С. 74 — 75</ref>. Паводле «Спісу землеўладальнікаў Мінскай губерні» 1889 году, праваслаўны купец Флор Аляксандравіч Сялюк меў у Ёлчы 6975 дзесяцін зямлі. Згодна зь перапісам 1897 году, у сяле існавалі школа граматы, царква; побач — сядзіба Ёлча і бровар. Дзейнічалі параходная прыстань і паромная пераправа. На 1904 год сярод зямельных уласьнікаў Менскай губэрні, якія мелі 500 і болей дзесяцін, названы ўладальнік маёнтку Ёлча спадчынны ганаровы грамадзянін Аляксандар Флоравіч Сялюк<ref>Памятная книжка Минской губернии на 1904 г. – Минск: Издание Минского губернского статистического комитета, 1903. Приложение. С. 59</ref>. === Найноўшы час === 9 лютага 1918 году, яшчэ да падпісаньня [[Берасьцейскі мір|Берасьцейскай мірнай дамовы]] з бальшавіцкай Расеяй (3 сакавіка), Нямеччына перадала паўднёвую частку Беларусі [[Украінская Народная Рэспубліка|Украінскай Народнай Рэспубліцы]]. У адказ на гэта, 9 сакавіка [[Другая Устаўная грамата|Другой Устаўной граматай]] тэрыторыя абвяшчалася часткай [[Беларуская Народная Рэспубліка|Беларускай Народнай Рэспублікі]]. Старая Ёлча ў складзе Рэчыцкага павету, аднак, апынулася ў часова створанай 15 чэрвеня Палескай губэрні з цэнтрам у Рэчыцы, з кастрычніка — у Мазыры. З 18 траўня тут дзейнічала «варта [[Украінская дзяржава|Украінскай Дзяржавы]]» гэтмана [[Павал Скарападзкі|Паўла Скарападзкага]]<ref>Ціхаміраў А. В. Станаўленне і развіццё беларуска-украінскіх адносін у 1918—1920 гг. // Веснік БДУ. Сер. 3. 2005. № 3. С. 28 — 32; Грицкевич А. П. Борьба за Украину, 1917—1921 / А. П. Грицкевич; под науч. ред. А. Е. Тараса. — Минск: Современная школа, 2011. С. 92 — 93; Ільїн, О. Західне Полісся в Українській Державі гетьмана Скоропадського (Історія в документах) / О. Ільїн // Над Бугом і Нарвою : український часопис Підляшшя. — 2014. № 3. С. 42; Валентина Метлицька. Тимчасова німецька окупація та її вплив на долю східного Білоруського Полісся (березень 1918 — січень 1919 рр.). // Україна та Німеччина: міждержавні відносини: збірник наукових праць / ред. кол. Владислав Верстюк (гол.), Степан Віднянський, Руслан Пиріг, Ірина Матяш, Дмитро Вєдєнєєв, Володимир Бойко, Дмитро Казіміров. — Чернігів: Сіверський центр післядипломної освіти, 2018. С. 286—296 (артыкул беларускамоўны); Замойский А. С. Брагин и местечки юго-восточной Беларуси в условиях перехода от войны к миру. 1918—1922. // Брагинщина в контексте истории белорусско-украинского пограничья: сборник научных статей / редкол. А. Д. Лебедев. — Минск, 2018. С. 85</ref>. 1 студзеня 1919, згодна з пастановай І зьезду КП(б) Беларусі, Рэчыцкі павет увайшоў у склад [[Сацыялістычная Савецкая Рэспубліка Беларусі|Сацыялістычнай Савецкай Рэспублікі Беларусі]], але 16 студзеня разам зь іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі быў далучаны да [[РСФСР]]. Пасьля ўзьяднаньня з [[БССР]], ад 8 сьнежня 1926 да 30 сьнежня 1927 году вёска — цэнтар Стараялчанскага сельсавету [[Камарынскі раён|Камарынскага раёну]] [[Рэчыцкая акруга|Рэчыцкай акругі]] (з 9 чэрвеня 1927 году — [[Гомельская акруга|Гомельскай акругі]]). У 1929 годзе арганізаваны [[калгас]]. У час [[Другая сусьветная вайна|Другой сусьветнай вайны]] ў верасьні 1943 году акупанты спалілі тут 50 двароў і забілі 18 жыхароў. Вызвалена вёска 23 верасьня 1943 году. У 1959 годзе ў складзе саўгаса «Краснае» (цэнтар — вёска [[Краснае (Брагінскі раён)|Краснае]]). У 1962 годзе да Старой Ёлчы далучана вёска Прудавіца. == Насельніцтва == * '''XIX стагодзьдзе:''' 1850 год — 38 двароў; 1885 год — 32 двары, 130 жыхароў; 1897 год — 33 двары, 190 жыхароў. * '''XX стагодзьдзе:''' 1909 год — 52 двары, 369 жыхароў ''у вёсцы Ёлча'', 1 двор, 31 жыхар ''у маёнтку Ёлча;'' 1940 год — 150 двароў, 611 жыхароў; 1959 год — 334 жыхары. * '''XXI стагодзьдзе:''' 2004 год — 94 гаспадаркі, 185 жыхароў; 2006 год — 98 гаспадарак, 172 жыхары, зь якіх 13 — ва ўзросьце да 16 гадоў, 57 — у працаздольным і 102 — старэйшым за працаздольны. === Забудова === Пляніроўка складаецца з амаль просталінейнай вуліцы, арыентаванай з паўднёвага ўсходу на паўночны захад і перасякаемай каналам. На поўдні да галоўнай, далучаецца кароткая вуліца. Забудавана драўлянымі хатамі сядзібнага тыпу. == Заўвагі == {{Заўвагі}} == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} == Літаратура == * {{Літаратура/ГВБ|1-1}} {{Новаялчанскі сельсавет}} {{Брагінскі раён}} [[Катэгорыя:Новаялчанскі сельсавет]] [[Катэгорыя:Населеныя пункты Брагінскага раёну]] 32mgbf94nc89w66xeayz01irrdn1hm1 2668994 2668993 2026-05-10T10:51:09Z Дамінік 64057 /* Пад уладай Расейскай імпэрыі */ 2668994 wikitext text/x-wiki {{Населены пункт/Беларусь |Назва = Старая Ёлча |Статус = вёска |Назва ў родным склоне = |Трансьлітараваная назва = Staraja Jołča |Герб = |Сьцяг = |Гімн = |Дата заснаваньня = |Першыя згадкі = 1571 |Статус з = |Магдэбурскае права = |Былая назва = |Мясцовая назва = |Вобласьць = [[Гомельская вобласьць|Гомельская]] |Раён = [[Брагінскі раён|Брагінскі]] |Сельсавет = [[Новаялчанскі сельсавет|Новаялчанскі]] |Гарадзкі савет = |Старшыня гарвыканкаму = |Пасада кіраўніка = |Кіраўнік = |Плошча = |Крыніца плошчы = |Вышыня = |Унутраны падзел = |Колькасьць насельніцтва = 113 |Год падліку колькасьці = 2004 |Крыніца колькасьці насельніцтва = |Этнічны склад насельніцтва = |Год падліку этнічнага складу = |Нацыянальны склад насельніцтва = |Год падліку нацыянальнага складу = |Колькасьць двароў = |Год падліку колькасьці двароў = |Крыніца колькасьці двароў = |Паштовы індэкс = |СААТА = |Выява = |Апісаньне выявы = |Шырата градусаў = 51 |Шырата хвілінаў = 31 |Шырата сэкундаў = 12 |Даўгата градусаў = 30 |Даўгата хвілінаў = 30 |Даўгата сэкундаў = 25 |Пазыцыя подпісу на мапе = зьверху |Водступ подпісу на мапе = 3.5 |Commons = |Сайт = }} '''Стара́я Ёлча'''<ref>{{Літаратура/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Гомельская вобласьць}}. Сустракаецца таксама варыянт '''Стара́я Іёлча'''.</ref> — [[вёска]] ў [[Брагінскі раён|Брагінскім раёне]] [[Гомельская вобласьць|Гомельскай вобласьці]]. Уваходзіць у склад [[Новаялчанскі сельсавет|Новаялчанскага сельсавету]]. == Геаграфія == Вёска разьмешчана за 39 км на паўднёвы ўсход ад [[Брагін]]а, за 2 км ад чыгуначнай станцыі Ёлча (на лініі [[Оўруч]] — [[Чарнігаў]]{{заўвага|Не Палтава, як у С. В. Марцэлева<ref name="fn1">{{Літаратура/Гарады і вёскі Беларусі|1-1}} С. 107 — 108</ref>}}), за 158 км ад [[Гомель|Гомеля]]. Транспартныя сувязі па прасёлкавай, затым па [[Дарога|аўтамабільнай дарозе]] [[Камарын]] — Брагін. На ўсходзе і поўначы возера [[Возера Ёлчанскае|Ёлчанскае]]. == Гісторыя == Выяўленае археолягамі [[Гарадзішча (археалягічны аб’ект)|гарадзішча]] канца I тысячагодзьдзя да н. э. — пачатка I тысячагодзьдзя н. э. і пазьнейшага часу (ва ўрочышчы Пасёлак) сьведчыць пра засяленьне тутэйшых месцаў з даўніх часоў. === Каралеўства Польскае ў Рэчы Паспалітай === [[Файл:Ёлча або Еўча ў рэестры 1571 г.jpg|зьлева|значак|170px|Ёлча або Еўча ў рэестры 1571 г.]] Ці не ўпершыню Ёлча (Jewcza) згаданая ў падатковым рэестры ад 6 студзеня 1571 году як сяло воласьці [[Любеч|Любецкага]] замку ў [[Кіеўскае ваяводзтва|Кіеўскім ваяводзтве]] [[Карона Каралеўства Польскага|Каралеўства Польскага]]. Тады ў ім налічвалася 10 дымоў (×6 — каля 60 жыхароў), зь якіх выбіралася па 20 грошаў<ref>Центральний державний історичний архів України в м. Києві. Ф. 44. Оп. 1. Спр. 1. А. 472; Źródła dziejowe. T. XX. Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym; T. IX: Ziemie ruskie. Ukraina (Kijów — Bracław) / A. Jabłonowski — Warszawa, 1894. Wykazy… S. 30</ref>. 7 кастрычніка 1596 году складзены судовы дэкрэт, што да захаваньня панам Войцехам Сасьніцкім службаў у Ёлчы і [[Бярозкі (Брагінскі раён)|Бярозках]], нададзеных каралём у пажыцьцёвую пасэсію пану Івану Лобасу, мужу названай у крыніцы Тацяны Лобасавай. У 1614 годзе чарговы пасэсар Рыгор Зван, са згоды караля, саступіў Ёлчу і Бярозкі на тых жа ўмовах князю Сямёну Лышко (Лычко) і яго жонцы пані Катарыне Каменскай<ref>Руська (Волинська) метрика [Текст]: регести документів Коронної канцелярії для укр. земель (Волинське, Київське, Брацлавське, Чернігівське воєводства) 1569-1673 / Держ. ком. арх. України, Центр. держ. істор. арх. України, м. Київ, Ін-т укр. археографії та джерелознавства ім. М. С. Грушевського НАН України, Генер. дирекція держ. арх., Голов. арх. давніх актів ; ред. і упоряд Г. Боряк [та ін.] ; передм. П. К. Грімстед. — Київ, 2002. С. 482; Кондратьєв І. Любецьке староство (XVІ — середина XVII ст.). — Чернігів: Видавець Лозовий В., 2014. С. 136 — 137, 151</ref>. У Ёлчы на 1616 год было 6 {{Падказка|службаў|1 служба прыходзілася на 2 двары і болей}}, зь якіх штогод разам зьбіралася 45 злотых, жыта 9 бочак, кожная па 15 грошаў, разам складалі 4 злотыя, 15 грошаў, з арандаваных млыноў Ёлчанскага і ў Бярозках яшчэ 120 злотых, за працу ў фальварку; усяго 178 злотых 15 грошаў<ref>Архив Юго-Западной России (Архив ЮЗР). Ч. 7. Т. 1. Акты о заселении Юго-Западной России. — Киев, 1886. С. 301—302</ref>. Згодна з падатковым рэестрам 1628 году, з 12 дымоў маёнтку Ёлча і Бярозкі пана Яна Мікалая Яніцкага скарб мусіў атрымаць па 3 злотыя, з 18 агароднікаў па паўтары злотыя, са сьвятара 6 злотых, з кола млыновага 3 злотыя<ref>Архив ЮЗР. Ч. 7. Т. 1. С. 394</ref>. Тая пасэсія была пацьверджана каралеўскім прывілеем ад 12 сакавіка 1631 году. Валодаў М. Яніцкі Ёлчай зь Бярозкамі і ў 1636 годзе<ref>Źródła dziejowe. T. V. Lustracye królewszczyzn ziem ruskich Wołynia, Podola i Ukrainy z piérwszéj połowy XVII wieku. / Wydał Aleksander Jabłonowski. — Warszawa, 1877. S. 208</ref>. Паводле тарыфу [[падымнае|падымнага]] «dwoiego» Кіеўскага ваяводзтва 1640 году, з 78 дымоў сяла Ёлча і сяла Бярозкі пана Міхала Ясьлікоўскага, скарбніка чарнігаўскага, выбіралася 78 злотых<ref>Archiwum Państwowe w Krakowie. Archiwum Młynowskie Chodkiewiczów. Mikr. № J – 14970. Sygn. 404. S. 210</ref>. 14 сьнежня 1656 году каралеўскім прывілеем Ёлча (Jołcza) і Бярозкі перададзеныя ў пажыцьцёвае валоданьне пану Лукашу Бялабжэскаму. 20 сакавіка 1659 году тыя ж добры пажыцьцёва падараваныя пану Юрыю Нячаю (Грузевічу<ref>Uruski S. Rodzina. Herbarz szlachty polskiej. — Warszawa, 1915. T. XII. S. 76</ref>) і жонцы яго пані Даміцэлі з Хадыкаў. 22 траўня 1660 году датаваны прывілей, якім пацьверджана пажыцьцёвае права на Ёлчу і Бярозкі сужэнства Лукаша і Ганны зь Сілічаў Бялабжэскіх. Але новымі каралеўскімі прывілеямі 1662, 1667, 1668 гадоў вёскі былі замацаваныя за панамі Нячаямі; адначасова скасаваныя ўсе папярэднія наданьні<ref>Аrchiwum Główny Akt Dawnych w Warszawie. Аrchiwum Рrozorów і Jelskich (далей: APiJ). Sygn. 1. S. 202</ref>. У 1683 годзе з 12 дымоў вёскі Ёлча пана Нячая да скарбу выплачваліся 2 злотыя<ref>Архив ЮЗР. Ч. 7. Т. 1. С. 490</ref>. У акце Оўруцкага гродзкага суда ад 28 чэрвеня 1687 году зазначана, што Ёлчу (Jołcza), Юркавічы і Хатучу, якія трымаў пан Нячай, у адрозьненьне ад места Брагіна, вёсак і хутароў пана Яна Канецпольскага, казакі палкоўніка Паўла Апостала Шчуроўскага сваім больш як паўгадавым пастоем не абцяжарвалі, хоць і мусілі («lubo tam powinni byli stać»)<ref>Архив ЮЗР. Ч. 3. Т. 2. Акты о казаках (1679—1716). — Киев, 1868. С. 153—154</ref>. Згаданая Ёлча (Juwcza) ў тарыфах падымнага падатку Кіеўскага ваяводзтва 1711 і 1714 гадоў. У 1734 годзе зь вёскі Ёлча да скарбу выплачваліся ўсяго 1 злоты і 7 з паловай (pułośma) грошаў, а гэта значыць, што ў ёй было хіба 8 двароў{{Заўвага|Толькі шаснаццатая частка дыму ў 120 двароў (7,5).}}<ref>Тарифи подимного податку, сеймикові лауди і люстрації Київського воєводства першої половини XVIII століття. /Вид. друге, доп. Укл. Конрад Жеменецький. — Біла Церква, 2015. С. 21, 22, 39, 40, 66, 75, 295</ref>. Паводле тарыфа 1754 году, з 40 двароў{{Заўвага|Усяго ў паселішчы налічвалася «puł ćwierci dymu», а 1 дым у той час складалі 320 двароў.}} (×6 — каля 240 жыхароў) вёскі Ёлча (Jełcza) «do grodu» (Оўруцкага замку) выплачвалася 6 злотых, 7 з паловай грошаў, «na milicję» (на вайсковыя патрэбы павету і ваяводзтва) 25 злотых<ref>Тариф подимного податку Київського воєводства 1754 року. /Опрацював Конрад Жеменецький. — Біла Церква, 2015. С. 187; гл. таксама: С. 13—15, 20—22</ref>. У апошніх двух выпадках прыналежнасьць паселішча пазначаная як спрэчная (in controverso). Але ўладальнік названы ў датаваным 15 лютага 1754 году запісе «wieczystego prawa darownego» на добры Ёлча (Jołcza), [[Бярозкі (Брагінскі раён)|Бярозкі]], [[Савічы (Брагінскі раён)|Савічы]], [[Грушнае|Грушна]] «і іншых», відавочна, прыналежных да Ёлчанскага ключа{{Заўвага|Ёсьць згадка пра інвэнтар Ёлчанскага ключа 1771 году<ref>APiJ. Sygn. 1. S. 1</ref>. На Гэнэральнай мапе «Беларускія землі ў канцы XVIII ст.» [[Вялікі гістарычны атляс Беларусі|Вялікага гістарычнага атлясу Беларусі]] Ёлча пазначаная як цэнтр аднаіменнага староства, а Савічы і Грушна па-за яго межамі<ref>Вялікі гістарычны атлас Беларусі ў 4-х тамах: Т. 2. — Мінск: Белкартаграфія, 2013. С. 122, 223</ref>. Але сярод старостваў Кіеўскага ваяводзтва такога не было. У арыгінальных крыніцах уладаньне, як ужо сказана, называлася Ёлчанскім ключом пры Ракіцкіх (1771 г. і раней) альбо нават і Ёлчанскім «графствам» {{Падказка|пры Страшэвічах|З прычыны недаросьласці Людвіка і Алаізія Рафала Ракіцкіх, сыноў пані Марыі, удавы па кашталяну менскаму Адаму Міхалу Ракіцкаму, якая ўзяла шлюб з маршалкам упіцкім панам Міхалам Страшэвічам.}} (1784 г.<ref>Акты, издаваемые Виленской археографической комиссией. — Вильна, 1914. Т. XXXVIII. Инвентари староств, имений, фольварков и деревень XVIII века. (1720—1798). С. 24, 25</ref>, таму што было не дзяржаўным, а прыватнаўласьніцкім маёнткам. Выдаўцы апошняга дакумэнта ў загалоўку адвольна назвалі тое «графства» «староствам», калі зь яго часова былі вылучаныя вёскі Капоранка і Нежыхаў на карысьць сужэнства Якуба і Гэлены з Міцкевічаў Зялёнкаў.}}, ад падканцлера літоўскага графа [[Міхал Антоні Сапега|Міхала Сапегі]] войскаму ашмянскаму пану Францішку Ракіцкаму, за подпісам вялікага канцлера літоўскага князя [[Міхал Фрыдэрык Чартарыйскі|Міхала Чартарыйскага]], замацаваным вялікай пячаткай<ref>АРіJ. Sygn. 1. S. 205</ref>. [[Файл:Ключ Ёлчанскі ў эксплікацыі да мапы Брагінскага графства 1683 г.jpg|зьлева|значак|170px|Ключ Ёлчанскі ў эксплікацыі да мапы Брагінскага графства 1683 г.]] У 1774 годзе ў Ёлчы ўзьведзены новы драўляны на падмурку з цэглы будынак Сьвята-Міхайлаўскай царквы{{Заўвага|Больш падрабязна пра Ёлчанскую царкву і прыход гл.<ref>Ростислав Бондаренко, священник. Два столетия назад в Старой Иолче был храм. // Маяк Палесся. 22 лістапада 2014</ref>.}}<ref>НГАБ у Мінску. Ф. 136. Спр. 573. А. 20</ref>. 27 днём жніўня 1783 году датаваная мапа Брагінскага графства, матэрыял для якой падрыхтаваў Станіслаў Віткоўскі. Асобна зьмешчаная эксплікацыя зь пералікам паселішчаў і ўгодзьдзяў Ёлчанскага ключа. Маёнткам на той час, з прычыны недаросласьці сыноў Людвіка і Алаізія Рафала ўдавы пані Марыі з Аскеркаў Ракіцкай, валодаў жанаты зь ёй пан Міхал Страшэвіч, маршалак упіцкі. === Пад уладай Расейскай імпэрыі === У выніку [[Другі падзел Рэчы Паспалітай|другога падзелу]] [[Рэч Паспалітая|Рэчы Паспалітай]] (1793) Ёлча — у межах Рэчыцкай акругі Чарнігаўскага намесьніцтва (губэрні), з 1796 году — у складзе адноўленага [[Рэчыцкі павет (Расейская імпэрыя)|Рэчыцкага павету]] Маларасейскай, а з 29 жніўня 1797 году — [[Менская губэрня|Менскай губэерні]] [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]]<ref>Насевіч В., Скрыпчанка Т. Рэчыцкі павет / В. Насевіч, Т. Скрыпчанка // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі: у 6 т. — Т. 6. Кн. 1. — Мінск: БелЭн, 2001. C. 181—182</ref>. З крыніцы, заснаванай на матэрыялах рэвізіі 1795 году, вядома, што сёлы Ёлча, Грушна, вёскі Бярозкі, Савічы, [[Галкі]] і іншыя былі ў заставе ў пана Ігнацыя Шышкі, а належалі (відавочна, зноў жа застаўным правам{{Заўвага|Далейшы лёс паселішчаў паказвае, што яны, як і раней, былі ўласнасьцю паноў Ракіцкіх, пакуль не перайшлі да Прозараў.}}) ротмістру троцкаму пану Валенцію Зялёнку<ref>Петреченко І. Є. «Камеральное описание… Речицкой округи» 1796 р.: інформаційний потенціал пам’ятки // Днепровский паром. Природное единство и историко-культурное взаимодействие белорусско-украинского пограничья / Материалы международной конференции (26-27 апреля 2018 г., г. Гомель). — Минск: Четыре четверти, 2018. С. 73</ref>. Ад 27 жніўня 1799 году аднаасобным уладальнікам Ёлчанскага ключа стаў пан Людвік Ракіцкі<ref>Минские губернаторы, вице-губернаторы и губернские предводители дворянства (1793–1917): биографический справочник / сост. Ю. Н. Снапковский; редкол.: В. И. Адамушко [и др.]. – Минск: Беларусь, 2016. С. 211</ref>. На 1811 год эканомам ў фальварку Ёлча названы Казімер Шчасновіч<ref>НГАБ. Ф. 333. Воп. 9. Спр. 263. А. 77</ref>. Паводле ведамасьці Сьвята-Міхайлаўскай царквы за 1818 год, сяло Ёлча і навакольныя вёскі належалі былому маршалку Менскай губэрні, стацкаму саветніку пану Людвіку Ракіцкаму<ref>НГАБ. Ф. 136. Воп. 1. Спр. 40523. А. 41</ref>. У канцы сьнежня 1831 году пан падкаморы рэчыцкі Ўладыслаў Прозар, жанаты з дачкой маршалка Л. Ракіцкага пані Тэкляй, заключыў кантракт у 9 100 рублёў серабром на продаж гарэлкі з фальваркавых бровараў у Хвойніках, Гарадзішчы і Ёлчы з бацькам і сынам Лейбай і Абрамам Шайковічамі<ref>НГАБ. Ф. 694. Воп. 7. Спр. 831. А. 9</ref>, якія ўважаліся першымі ў гэткага кшталту камэрцыі не адно ў Рэчыцкім павеце Менскай губэрні. [[Файл:Старая Ёлча і наваколлі на мапе Ф. Шубэрта. Сярэдзіна XIX ст.jpg|значак|зьлева|170пкс|Старая Ёлча і наваколлі на мапе Шубэрта-Тучкова з праўкамі 1860-х гг.]] У 1850 годзе — уласнасьць паноў Прозараў. У «Списках населённых мест Минской губернии по уездам, приходам, еврейским обществам со сведениями об их расположении и народонаселении [Дело]: 1857 г.» засьведчана, што 244 жыхары сяла і 268 жыхароў вёскі Ёлча былі прыхаджанамі Сьвята-Міхайлаўскай царквы, 7 мужчын і 6 жанчын зьліку жыхароў фальварку Ёлча зьяўляліся парафіянамі Астраглядаўскага касьцёлу Унебаўзяцьця Найсьвяцейшай Панны Марыі<ref>Расейскі дзяржаўны гістарычны архіў. Ф. 1290. Воп. 4. Спр. 79. А. 381адв., 706</ref>. Ад 27 кастрычніка 1869 году маёнткам Ёлча з 13 597 дзесяцінамі ўгодзьдзяў валодалі расейскія купцы Якаў Аляксандравіч, Флор Аляксандравіч, Андрэй Аляксандравіч Селюковы. Тут дзейнічалі паравы з прыбыткам 2000 рублёў у год, два вадзяныя (200 р.), конны (80 р.) млыны, дзьве карчмы (160 р.)<ref>Памяць. Брагінскі раён. — Мінск: Мастацкая літаратура, 2003. С. 61</ref>. У сьпісе прыходаў і прычтаў па чатырох благачынных акругах (у межах Рэчыцкага павету) Менскай епархіі на 1876 год у складзе прычту Міхайлаўскай царквы ў Ёлчы названыя настаяцель а. Феафан Мінкевіч, в. а. штатнага псаломшчыка Аляксей Юрашкевіч і звышштатны Хведар Варсоба, просьфірня Еўфрасіньня Шнэк<ref>Минские епархиальные ведомости. — Минск, 1876. № 10. С. 456</ref>. На 1879 год да прыходу належалі 889 душ мужчынскага і 935 душ жаночага полу сялянскага саслоўя з жыхароў сяла Старая Ёлча, вёсак Новая Ёлча, Бярозкі, Кацічаў, Чэрнеў, Капорынка, Галкі, Вяльле, мястэчка Камарын; у архіве царквы захоўваліся мэтрычныя кнігі з 1755 году, эвангельлі выданьня 1773 і 1795 гадоў, спавядальныя сьпісы 1800 году<ref>Описание церквей и приходов Минской епархии. VIII. Речицкий уезд. — Минск, 1879. С. 74 — 75</ref>. Паводле «Спісу землеўладальнікаў Мінскай губерні» 1889 году, праваслаўны купец Флор Аляксандравіч Сялюк меў у Ёлчы 6975 дзесяцін зямлі. Згодна зь перапісам 1897 году, у сяле існавалі школа граматы, царква; побач — сядзіба Ёлча і бровар. Дзейнічалі параходная прыстань і паромная пераправа. На 1904 год сярод зямельных уласьнікаў Менскай губэрні, якія мелі 500 і болей дзесяцін, названы ўладальнік маёнтку Ёлча спадчынны ганаровы грамадзянін Аляксандар Флоравіч Сялюк<ref>Памятная книжка Минской губернии на 1904 г. – Минск: Издание Минского губернского статистического комитета, 1903. Приложение. С. 59</ref>. === Найноўшы час === 9 лютага 1918 году, яшчэ да падпісаньня [[Берасьцейскі мір|Берасьцейскай мірнай дамовы]] з бальшавіцкай Расеяй (3 сакавіка), Нямеччына перадала паўднёвую частку Беларусі [[Украінская Народная Рэспубліка|Украінскай Народнай Рэспубліцы]]. У адказ на гэта, 9 сакавіка [[Другая Устаўная грамата|Другой Устаўной граматай]] тэрыторыя абвяшчалася часткай [[Беларуская Народная Рэспубліка|Беларускай Народнай Рэспублікі]]. Старая Ёлча ў складзе Рэчыцкага павету, аднак, апынулася ў часова створанай 15 чэрвеня Палескай губэрні з цэнтрам у Рэчыцы, з кастрычніка — у Мазыры. З 18 траўня тут дзейнічала «варта [[Украінская дзяржава|Украінскай Дзяржавы]]» гэтмана [[Павал Скарападзкі|Паўла Скарападзкага]]<ref>Ціхаміраў А. В. Станаўленне і развіццё беларуска-украінскіх адносін у 1918—1920 гг. // Веснік БДУ. Сер. 3. 2005. № 3. С. 28 — 32; Грицкевич А. П. Борьба за Украину, 1917—1921 / А. П. Грицкевич; под науч. ред. А. Е. Тараса. — Минск: Современная школа, 2011. С. 92 — 93; Ільїн, О. Західне Полісся в Українській Державі гетьмана Скоропадського (Історія в документах) / О. Ільїн // Над Бугом і Нарвою : український часопис Підляшшя. — 2014. № 3. С. 42; Валентина Метлицька. Тимчасова німецька окупація та її вплив на долю східного Білоруського Полісся (березень 1918 — січень 1919 рр.). // Україна та Німеччина: міждержавні відносини: збірник наукових праць / ред. кол. Владислав Верстюк (гол.), Степан Віднянський, Руслан Пиріг, Ірина Матяш, Дмитро Вєдєнєєв, Володимир Бойко, Дмитро Казіміров. — Чернігів: Сіверський центр післядипломної освіти, 2018. С. 286—296 (артыкул беларускамоўны); Замойский А. С. Брагин и местечки юго-восточной Беларуси в условиях перехода от войны к миру. 1918—1922. // Брагинщина в контексте истории белорусско-украинского пограничья: сборник научных статей / редкол. А. Д. Лебедев. — Минск, 2018. С. 85</ref>. 1 студзеня 1919, згодна з пастановай І зьезду КП(б) Беларусі, Рэчыцкі павет увайшоў у склад [[Сацыялістычная Савецкая Рэспубліка Беларусі|Сацыялістычнай Савецкай Рэспублікі Беларусі]], але 16 студзеня разам зь іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі быў далучаны да [[РСФСР]]. Пасьля ўзьяднаньня з [[БССР]], ад 8 сьнежня 1926 да 30 сьнежня 1927 году вёска — цэнтар Стараялчанскага сельсавету [[Камарынскі раён|Камарынскага раёну]] [[Рэчыцкая акруга|Рэчыцкай акругі]] (з 9 чэрвеня 1927 году — [[Гомельская акруга|Гомельскай акругі]]). У 1929 годзе арганізаваны [[калгас]]. У час [[Другая сусьветная вайна|Другой сусьветнай вайны]] ў верасьні 1943 году акупанты спалілі тут 50 двароў і забілі 18 жыхароў. Вызвалена вёска 23 верасьня 1943 году. У 1959 годзе ў складзе саўгаса «Краснае» (цэнтар — вёска [[Краснае (Брагінскі раён)|Краснае]]). У 1962 годзе да Старой Ёлчы далучана вёска Прудавіца. == Насельніцтва == * '''XIX стагодзьдзе:''' 1850 год — 38 двароў; 1885 год — 32 двары, 130 жыхароў; 1897 год — 33 двары, 190 жыхароў. * '''XX стагодзьдзе:''' 1909 год — 52 двары, 369 жыхароў ''у вёсцы Ёлча'', 1 двор, 31 жыхар ''у маёнтку Ёлча;'' 1940 год — 150 двароў, 611 жыхароў; 1959 год — 334 жыхары. * '''XXI стагодзьдзе:''' 2004 год — 94 гаспадаркі, 185 жыхароў; 2006 год — 98 гаспадарак, 172 жыхары, зь якіх 13 — ва ўзросьце да 16 гадоў, 57 — у працаздольным і 102 — старэйшым за працаздольны. === Забудова === Пляніроўка складаецца з амаль просталінейнай вуліцы, арыентаванай з паўднёвага ўсходу на паўночны захад і перасякаемай каналам. На поўдні да галоўнай, далучаецца кароткая вуліца. Забудавана драўлянымі хатамі сядзібнага тыпу. == Заўвагі == {{Заўвагі}} == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} == Літаратура == * {{Літаратура/ГВБ|1-1}} {{Новаялчанскі сельсавет}} {{Брагінскі раён}} [[Катэгорыя:Новаялчанскі сельсавет]] [[Катэгорыя:Населеныя пункты Брагінскага раёну]] 2ilsruglqro5wwgh7p6ins8jzcfrbfk 0 262713 2668887 2641046 2026-05-09T14:56:39Z Дамінік 64057 /* Карона Каралеўства Польскага ў Рэчы Паспалітай */ 2668887 wikitext text/x-wiki {{Населены пункт/Беларусь |Назва = Рашаўцы |Статус = хутар |Назва ў родным склоне = Рашаўцаў |Назва па-расейску = |Трансьлітараваная назва = Rašaŭcy |Герб = |Сьцяг = |Гімн = |Дата заснаваньня = перад 1683 годам |Першыя згадкі = |Статус з = |Магдэбурскае права = |Былая назва = |Мясцовая назва = |Вобласьць = |Раён = |Сельсавет = |Гарадзкі савет = |Старшыня гарвыканкаму = |Пасада кіраўніка = |Кіраўнік = |Плошча = |Крыніца плошчы = |Вышыня = |Унутраны падзел = |Колькасьць насельніцтва = |Год падліку колькасьці = |Крыніца колькасьці насельніцтва = |Этнічны склад насельніцтва = |Год падліку этнічнага складу = |Нацыянальны склад насельніцтва = |Год падліку нацыянальнага складу = |Колькасьць двароў = |Год падліку колькасьці двароў = |Крыніца колькасьці двароў = |Паштовы індэкс = |СААТА = |Выява = |Апісаньне выявы = |Шырата градусаў = |Шырата хвілінаў = |Шырата сэкундаў = |Даўгата градусаў = |Даўгата хвілінаў = |Даўгата сэкундаў = |Пазыцыя подпісу на мапе = |Водступ подпісу на мапе = |Commons = |Сайт = }} '''Рашаўцы''' — даўні хутар; месьціўся каля сучаснага паселішча [[Марытон]], што ў Буркоўскім сельсавеце [[Брагінскі раён|Брагінскім раёну]] [[Гомельская вобласьць|Гомельскай вобласьці]] [[Беларусь|Беларусі]]. Перастаў існаваць да сярэдзіны XIX ст. == Гісторыя == === Карона Каралеўства Польскага ў Рэчы Паспалітай === [[File:Герб князёў Шуйскіх.png|100пкс|значак|зьлева|Герб «Сьвяты Юрый» (Георгій Перамаганосец) князёў Шуйскіх{{Заўвага|Выява з надмагільля Віталіса Шуйскага (†1. VI. 1849) у в. Чыжэўшчына (былыя Крупчыцы) Жабінкаўскага р-ну Берасьцейшчыны. Фота Анатоля Бензярука}}.]] Найранейшая зьвестка пра хутар Ruszowcy{{заўвага|Магчыма, уладальнікі, князі Шуйскія, заснавалі яго, пасяліўшы ў больш людным месцы, непадалёк ад Астрглядавічаў, жыхароў паўночнай лясной вёскі [[Рашаў]], згадванай сярод добраў паноў Харлінскіх яшчэ ў 1618 г.}} з 5 дымамі (×6 — каля 30 жыхароў), прыналежны да włości Choynickiej{{заўвага|Тут маецца на ўвазе прыватны маёнтак.}} князя [[Канстанцін Ян Шуйскі|Канстанціна Яна Шуйскага]], харунжага берасьцейскага, сустрэтая ў люстрацыі падымнага падатку [[Оўруч|Оўруцкага]] павету [[Кіеўскае ваяводзтва|Кіеўскага ваяводзтва]] [[Карона Каралеўства Польскага|Кароны Польскай]] 1683 года. Якая сума зь яго выплачвалася ня ўказана<ref>Архив Юго-Западной России (далей: Архив ЮЗР). Ч. 7. Т. 1: Акты о заселении Юго-Западной России. – Киев, 1886. С. 489</ref>. Наступная згадка ў інвэнтары Астраглядаўскага маёнтку пазначана 1698 годам, калі добры перадаваліся князем Дамінікам Шуйскім у кіраваньне пану Зыгмунту Шукшце. Тады 8 гаспадароў{{заўвага|Сярод іх удава Захарыха, насупраць імя якой пазнака — ubostwo.}} вёскі Рашаўцы выплачвалі чыншу 47 злотых і 7 з паловай грошаў, мядовай даніны 11 бельцаў, а іншыя павіннасьці выконвалі «''iako w Wielkim Boru''», г. зн. – па 3 дні на розных працах што да [[Паншчына|паншчыны]] і яшчэ падводная павіннасьць. Паводле рэвізіі Хвойніцкага маёнтку, завершанай 2 красавіка 1716 года, з тых жа 8 двароў выбіралася 55 злотых чыншу і 11 бельцаў мёду{{заўвага|Згодна з раскладам, зямянін Павел Паланкевіч аддаваў хіба 2 бельцы мёду, бо быў «''na wsłudze''», а чынш зьбіраўся толькі з 7 сялянскіх гаспадарак і мусіў быць меншым, – 43 злотых. Яшчэ 12 зл. дасталіся нядаўняму пасэсару князю Станіславу Шуйскаму, скарбніку берасьцейскаму?}}. Згодна з інвентаром маёнтку Хвойнікі cum attinentiis (з прылегласьцямі) ад 20 сакавіка 1721 года, пададзенага былым {{падказка|пасэсарам|часовым ўладальнікам, арандатарам}} біскупам валоскім Юзафатам Парышэвічам, плябанам астраглядавіцкім, князю Мікалаю, сыну Дамініка, Шуйскаму, падданыя зь вёскі Рашаўцы Сямён і Даніла Мазурэнкі, Якаў Добаш (Doboszczenko), Іван Макарчук, урочнік Сямён, Хрыч Захаранка, акрамя дзякла жытам, грэчкай і інш., выплачвалі 34 злотых, 15 грошаў чыншу, 7 бельцаў даніны мядовай, а адпрацовачныя павіннасьці выконвалі «''iak w Ostrohladowiczach''». Тутэйшы зямянін Панко Булыга «''z odczyny''» плаціў толькі 2 бельцы мёду, бо быў «''na wsłudze''»<ref>НГАБ у Менску. Ф. 320. Воп. 1. Спр. 1. А. 119, 120, 126адв., 127, 132адв., 142, 142адв.</ref>. Тарыф падымнага падатку Оўруцкага павету Кіеўскага ваяводзтва на 1734 год засьведчыў прыналежнасьць вёскі Рашаўцы (Rzeszowce) да маёнтку [[Хвойнікі]] князя Ігнацыя, сына Дамініка, Шуйскага<ref>Тарифи подимного податку, сеймикові лауди і люстрації Київського воєводства першої половини XVIII століття. /Вид. друге, доп. Укл. Конрад Жеменецький. — Біла Церква, 2015. С. 286</ref>. У 1754 годзе з 10 двароў (каля 60 жыхароў) хутара Рашаўцы (Ryszowce) Хвойніцкага маёнтку «do grodu» (Оўруцкага замку) выплачваліся 1 злоты і 17 грошаў, «na milicję» (на вайсковыя патрэбы павету і ваяводзтва) 6 злотых і 8 грошаў<ref>Тариф подимного податку Київського воєводства 1754 року. /Опрацював Конрад Жеменецький. — Біла Церква, 2015. С. 191</ref>. З дакумэнту Оўруцкага гродзкага суда, датаванага 14-м ліпеня 1763 года, вядома, што пасэсарам у Паселічах і Рашаўцах быў пан Рыфальскі. 19 жніўня 1765 і 25 лютага 1769 года адпаведна ад імя старосты ніжынскага князя Войцеха Шуйскага, апекуна, і старосты загальскага князя Адама Шуйскага, дзедзіча Хвойніцкіх і Астраглядаўскіх добраў, заяўленыя пратэсты на адрас пана Адама Міхала Ракіцкага, рэгента ВКЛ, за насланьне брагінскіх падданых на грунты вёсак Рашаўцы і Міхнавічы, халуп і хлявоў разбурэньне, сена і збожжа забраньне ды іншых розных гвалтаў учыненьне<ref>Аrchiwum Główne Akt Dawnych. Аrchiwum Рrozorów і Jelskich (далей: AGAD. APiJ). Sygn. 1. S. 73, 74, 76</ref>. [[Файл:Няпоўны сьпіс габрэяў у Брагіне. 1784 г.jpg|значак|170px|Габрэй-хрысьціянін у Рашаўцах. 1784 г.]] Паводле перапісаў габрэйскга насельніцтва 1765 і 1778 гадоў у Рашаўцах жылі адпаведна 7 і 2 чалавекі (głowy), плацельшчыкі пагалоўшчыны, якія належалі да Хвойніцкага кагалу, а ў 1784 годзе тут застаўся «chrzescianin na szynku», які пагалоўшчыне не падлягаў<ref>ЦДІАУК. Ф. 11. Оп. 1. Спр. 87. А. 1108зв.; Архив ЮЗР. Ч. 5. Т. 2. Переписи еврейского населения в юго-западном крае в 1765—1791 гг. — Киев, 1890. С. 301, 391, 710</ref>. Магчыма, на колькасць габрэяў у вёсцы, як і на прыняцьце хрысьціянства адным зь іх (напэўна, галавой сямейства), паўплывала [[Каліеўшчына]] 1768 года, што была апошнім і наймацнейшым уздымам гайдамацкага руху ва Ўкраіне. === Пад уладай Расейская імпэрыя === [[File:Герб уласны роду Прозараў.png|100пкс|значак|зьлева|Герб уласны роду Прозараў.]][[File:Рашаўцы ў расейскай рэвізіі 1795 г.jpg|значак|170пкс|Рашаўцы ў расейскай рэвізіі 1795 году.]][[File:Рашаўцы на схематычным пляне Рэчыцкага павету 1800 г.jpg|значак|170пкс|Рашаўцы на схематычным пляне Рэчыцкага павету 1800 г.]][[File:Рашаўцы ў касьцёльнай кнізе 1798 г.jpg|значак|170пкс|Рашаўцы ў касьцёльнай кнізе 1798 г.]] У выніку другога падзелу [[Рэч Паспалітая|Рэчы Паспалітай]] ([[1793]]) Рашаўцы ў складзе Рэчыцкай акругі апынулася ў межах Чарнігаўскага намесьніцтва (губэрні), з 1796 г. у складзе адміністрацыйна ўпарадкаванага [[Рэчыцкі павет (Менская губэрня)|Рэчыцкага павету]] Маларасейскай, а з 29 жніўня 1797 г. [[Менская губэрня|Менскай губэрні]] [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]]<ref>Насевіч В., Скрыпчанка Т. Рэчыцкі павет / В. Насевіч, Т. Скрыпчанка // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі: у 6 т. – Т. 6. Кн. 1. – Мінск: БелЭн, 2001. C. 181–182</ref>. У крыніцы, заснаванай на матэрыялах рэвізіі 1795 года, хутар Рашаўцы згаданы сярод уладаньняў пана ''Людвіка''{{заўвага|Тут, напэўна, дапушчана памылка прачытаньня тэксту рэвізіі, бо ў ёй згаданая Людвіка з князёў Шуйскіх Прозарава, жонка абознага Караля.}} Прозара, якія былі перайшлі «в казну», але потым «по высочайшему повелению» вернутыя пані Луізе{{Заўвага|Француская форма імя прысутнічае ў паперах імпэратрыцы Кацярыны ІІ, у лістах яе генэралаў і самой Людвікі Канстанцыі<ref>AGAD. APiJ. Sygn. 13. S. 3, 4, 76, 78, 97, 154, 158, 160; таксама гл. дакумэнты наступнага сэквэстру: Sygn. 14.</ref>}} Прозаравай<ref>Петреченко І. Є. «Камеральное описание… Речицкой округи» 1796 р.: інформаційний потенціал пам’ятки // Днепровский паром. Природное единство и историко-культурное взаимодействие белорусско-украинского пограничья / Материалы международной конференции (26-27 апреля 2018 г., г. Гомель). — Минск, 2018. С. 70 — 71</ref>, спадчыннай іх уладальніцы. Тады хутар меў 9 двароў з 16 душамі мужчынскага і 17 душамі жаночага полу падданых. Яго разам з слабадой Рашаў, вёскамі Вялікая і Малая [[Карчовае|Карчова]] трымаў у трохгадовай (02.04.1793–02.04.1796) арэндзе за плату ў 4077 злотых амсьціслаўскі стольнік Юстыніян, сын Юзафа, Фурс, а эканомам быў шляхціч Самуэль, сын Андрэя, Бараноўскі. Прозьвішчы жыхароў Рашаўцаў — Чыгіроўскі (Чыгарэўскі), Дубянок, Максімовіч, Дашук, Галдзецкі, Дзібінскі (Дубінскі), Танкевіч, Прыяздка, Васілеўскі<ref>НГАБ. Ф. 333. Воп.9. Спр. 59. А. 136-136адв., 198-200адв., 202-203</ref>. У мэтрычных запісах Астраглядавіцкай Сьвята-Траецкай царквы 1797 году засьведчана, што да яе прыходу належалі і Рашаўцы «владения господина Прозора»<ref>НГАБ. Ф. 136. Воп. 13. Спр. 494. А. 53адв, 54, 55 і інш.</ref>. У мэтрычным запісе Астраглядавіцкага касьцёлу Ўнебаўзяцьця Найсьвяцейшай Панны Марыі, пазначаным 10-м студзеня 1798 году, паведамляецца пра хрост ксяндзом-дамініканам Бруна Лявіцкім немаўляці Антаніны, дачкі шляхетных Яна і Юстыны Навіцкіх, кумамі пры тым выступілі Сільвэстар Бутовіч і Марыяна Малішэўская de villa Rzeszowce<ref>НГАБ. Ф. 1781. Воп. 27. Спр. 202. А. 186</ref>. Пражываньне ў Рашаўцах каталіцкай шляхты можа сьведчыць пра наяўнасьць там фальварку ўжо ў канцы XVIII ст. Паводле тэксту ведамасьці Астраглядавіцкай царквы 1804 году, Рашаўцы месьціліся за 3 вярсты ад яе<ref>НГАБ. Ф. 136. Воп. 1. Спр. 40442. А. 58</ref>. [[File:Прозараўскі ф. Маратон зь вёскамі Дуброўнае і Рашаўцы ў арэндзе ў Антонія Прыбароўскага. 1811 г.jpg|значак|зьлева|Прозараўскі ф. Маратон зь вёскамі Дуброўным і Рашаўцамі ў арэндзе ў Антонія Прыбароўскага. 1811 г.]] Пра хутар Рашаўцы маюцца зьвесткі ў сялянскай рэвізіі 1811 году<ref>НГАБ. Ф. 333. Воп. 9. Спр. 261. Ч. 2 А. 1046-1046адв. Спр. 262. А. 195адв.-196</ref>. Згодна з шляхецкай рэвізіяй, датаванай 3 сьнежня 1811 году, фальварак Маратон з 89 рэвізскімі душамі ў прыналежных да яго вёсках Дуброўнае і Рашаўцы трымаў у арэндзе ад паноў Прозараў Антоні Прыбароўскі (42 г.)<ref>НГАБ. Ф. 333. Воп. 9. Спр. 263. А. 183</ref>. У дакумэнце, пазначаным 13 сакавіка 1812 году, запісана, што той фальварак Маратон з прылегласьцямі, які належаў пані Людвіцы з князёў Шуйскіх, жонцы абознага Караля, Прозаравай, аддадзены ў трохгадовую арэнду былому паручніку войскаў польскіх пану Антонію Прыбароўскаму за штогадовую выплату 900 рублёў серабром<ref>AGAD. APiJ. Sygn. 14. S. 9</ref>. Прысутныя Рашаўцы на мапе-дзесяцівярстоўцы Ф. Шубэрта 1826-1840 гадоў. На 1834 год жыхарамі ў Рашаўцах — 24 мужчыны і 25 жанчын з прозьвішчамі Бандарэнка, Бардак, Дашук, Добыш, Галдзецкі, Гарэцкі, Чыгарэўскі<ref>НГАБ. Ф. 333. Воп. 9. Спр. 339. А. 837-841</ref>. [[File:Рашаўцы на мапе-дзесяцівярстоўцы Ф. Ф. Шубэрта. 1826-1840 гг.jpg|значак|170пкс|Рашаўцы на мапе Ф. Шубэрта.]] У мэтрычных кнігах Астраглядавіцкай царквы 1844 году колькі разоў згаданыя Рашаўскі фальварак і вёска Рашаўцы<ref>НГАБ. Ф. 136. Воп. 14. Спр. 425. А. 274адв., 275 адв., 276, 278, 288, 289адв.</ref>. Напэўна, гэта той фальварак, які паны Прозары называлі слаўным імем Маратон (Марафон){{заўвага|Мусіць, сытуацыя падобная той, якая склалася ў выпадку зь [[Берасьцечка (Гомельская вобласьць)|Берасьцечкам]], калі паны Прозары ўжывалі слаўнае імя [[Бітва пад Рацлавіцамі|Рацлавіца]], а сяляне трымаліся звыклага Берасьцечка. Розьніца, аднак, ёсьць, бо вёска Рашаўцы ў хуткім часе проста перастала існаваць, а фальварак застаўся...}}. У «Списках населённых мест Минской губернии по уездам, приходам, еврейским обществам со сведениями об их расположении и народонаселении [Дело]: 1857 г.», аднак, вёска Рашаўцы, што да прыходу царквы ў Астраглядавічах, ужо не названая<ref>Расейскі дзяржаўны гістарычны архіў. Ф. 1290. Воп. 4. Спр. 79. А. 700</ref>. == Заўвагі == {{Заўвагі}} == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} [[Катэгорыя:Колішнія населеныя пункты Брагінскага раёну]] [[Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XVII стагодзьдзі]] 957nv4ycad0xewb3mfaozjjah4cltxp 2668888 2668887 2026-05-09T15:01:36Z Дамінік 64057 2668888 wikitext text/x-wiki {{Населены пункт/Беларусь |Назва = Рашаўцы |Статус = хутар |Назва ў родным склоне = Рашаўцаў |Назва па-расейску = |Трансьлітараваная назва = Rašaŭcy |Герб = |Сьцяг = |Гімн = |Дата заснаваньня = перад 1683 годам |Першыя згадкі = |Статус з = |Магдэбурскае права = |Былая назва = |Мясцовая назва = |Вобласьць = |Раён = |Сельсавет = |Гарадзкі савет = |Старшыня гарвыканкаму = |Пасада кіраўніка = |Кіраўнік = |Плошча = |Крыніца плошчы = |Вышыня = |Унутраны падзел = |Колькасьць насельніцтва = |Год падліку колькасьці = |Крыніца колькасьці насельніцтва = |Этнічны склад насельніцтва = |Год падліку этнічнага складу = |Нацыянальны склад насельніцтва = |Год падліку нацыянальнага складу = |Колькасьць двароў = |Год падліку колькасьці двароў = |Крыніца колькасьці двароў = |Паштовы індэкс = |СААТА = |Выява = |Апісаньне выявы = |Шырата градусаў = |Шырата хвілінаў = |Шырата сэкундаў = |Даўгата градусаў = |Даўгата хвілінаў = |Даўгата сэкундаў = |Пазыцыя подпісу на мапе = |Водступ подпісу на мапе = |Commons = |Сайт = }} '''Рашаўцы''' — даўні хутар; месьціўся каля сучаснага паселішча [[Марытон]], што ў Буркоўскім сельсавеце [[Брагінскі раён|Брагінскім раёну]] [[Гомельская вобласьць|Гомельскай вобласьці]] [[Беларусь|Беларусі]]. Перастаў існаваць да сярэдзіны XIX ст. == Гісторыя == === Карона Каралеўства Польскага ў Рэчы Паспалітай === [[File:Герб князёў Шуйскіх.png|100пкс|значак|зьлева|Герб «Сьвяты Юрый» (Георгій Перамаганосец) князёў Шуйскіх{{Заўвага|Выява з надмагільля Віталіса Шуйскага (†1. VI. 1849) у в. Чыжэўшчына (былыя Крупчыцы) Жабінкаўскага р-ну Берасьцейшчыны. Фота Анатоля Бензярука}}.]] Найранейшая зьвестка пра хутар Ruszowcy{{заўвага|Магчыма, уладальнікі, князі Шуйскія, заснавалі яго, пасяліўшы ў больш людным месцы, непадалёк ад Астрглядавічаў, жыхароў паўночнай лясной вёскі [[Рашаў]], згадванай сярод добраў паноў Харлінскіх яшчэ ў 1618 г.}} з 5 дымамі (×6 — каля 30 жыхароў), прыналежны да włości Choynickiej{{заўвага|Тут маецца на ўвазе прыватны маёнтак.}} князя [[Канстанцін Ян Шуйскі|Канстанціна Яна Шуйскага]], харунжага берасьцейскага, сустрэтая ў люстрацыі падымнага падатку [[Оўруч|Оўруцкага]] павету [[Кіеўскае ваяводзтва|Кіеўскага ваяводзтва]] [[Карона Каралеўства Польскага|Кароны Польскай]] 1683 года. Якая сума зь яго выплачвалася ня ўказана<ref>Архив Юго-Западной России (далей: Архив ЮЗР). Ч. 7. Т. 1: Акты о заселении Юго-Западной России. – Киев, 1886. С. 489</ref>. Наступная згадка ў інвэнтары Астраглядаўскага маёнтку пазначана 1698 годам, калі добры перадаваліся князем Дамінікам Шуйскім у кіраваньне пану Зыгмунту Шукшце. Тады 8 гаспадароў{{заўвага|Сярод іх удава Захарыха, насупраць імя якой пазнака — ubostwo.}} вёскі Рашаўцы выплачвалі чыншу 47 злотых і 7 з паловай грошаў, мядовай даніны 11 бельцаў, а іншыя павіннасьці выконвалі «''iako w Wielkim Boru''», г. зн. – па 3 дні на розных працах што да [[Паншчына|паншчыны]] і яшчэ падводная павіннасьць. Паводле рэвізіі Хвойніцкага маёнтку, завершанай 2 красавіка 1716 года, з тых жа 8 двароў выбіралася 55 злотых чыншу і 11 бельцаў мёду{{заўвага|Згодна з раскладам, зямянін Павел Паланкевіч аддаваў хіба 2 бельцы мёду, бо быў «''na wsłudze''», а чынш зьбіраўся толькі з 7 сялянскіх гаспадарак і мусіў быць меншым, – 43 злотых. Яшчэ 12 зл. дасталіся нядаўняму пасэсару князю Станіславу Шуйскаму, скарбніку берасьцейскаму?}}. Згодна з інвентаром маёнтку Хвойнікі cum attinentiis (з прылегласьцямі) ад 20 сакавіка 1721 года, пададзенага былым {{падказка|пасэсарам|часовым ўладальнікам, арандатарам}} біскупам валоскім Юзафатам Парышэвічам, плябанам астраглядавіцкім, князю Мікалаю, сыну Дамініка, Шуйскаму, падданыя зь вёскі Рашаўцы Сямён і Даніла Мазурэнкі, Якаў Добаш (Doboszczenko), Іван Макарчук, урочнік Сямён, Хрыч Захаранка, акрамя дзякла жытам, грэчкай і інш., выплачвалі 34 злотых, 15 грошаў чыншу, 7 бельцаў даніны мядовай, а адпрацовачныя павіннасьці выконвалі «''iak w Ostrohladowiczach''». Тутэйшы зямянін Панко Булыга «''z odczyny''» плаціў толькі 2 бельцы мёду, бо быў «''na wsłudze''»<ref>НГАБ у Менску. Ф. 320. Воп. 1. Спр. 1. А. 119, 120, 126адв., 127, 132адв., 142, 142адв.</ref>. Тарыф падымнага падатку Оўруцкага павету Кіеўскага ваяводзтва на 1734 год засьведчыў прыналежнасьць вёскі Рашаўцы (Rzeszowce) да маёнтку [[Хвойнікі]] князя Ігнацыя, сына Дамініка, Шуйскага<ref>Тарифи подимного податку, сеймикові лауди і люстрації Київського воєводства першої половини XVIII століття. /Вид. друге, доп. Укл. Конрад Жеменецький. — Біла Церква, 2015. С. 286</ref>. У 1754 годзе з 10 двароў (каля 60 жыхароў) хутара Рашаўцы (Ryszowce) Хвойніцкага маёнтку «do grodu» (Оўруцкага замку) выплачваліся 1 злоты і 17 грошаў, «na milicję» (на вайсковыя патрэбы павету і ваяводзтва) 6 злотых і 8 грошаў<ref>Тариф подимного податку Київського воєводства 1754 року. /Опрацював Конрад Жеменецький. — Біла Церква, 2015. С. 191</ref>. З дакумэнту Оўруцкага гродзкага суда, датаванага 14-м ліпеня 1763 года, вядома, што пасэсарам у Паселічах і Рашаўцах быў пан Рыфальскі. 19 жніўня 1765 і 25 лютага 1769 года адпаведна ад імя старосты ніжынскага князя Войцеха Шуйскага, апекуна, і старосты загальскага князя Адама Шуйскага, дзедзіча Хвойніцкіх і Астраглядаўскіх добраў, заяўленыя пратэсты на адрас пана Адама Міхала Ракіцкага, рэгента ВКЛ, за насланьне брагінскіх падданых на грунты вёсак Рашаўцы і Міхнавічы, халуп і хлявоў разбурэньне, сена і збожжа забраньне ды іншых розных гвалтаў учыненьне<ref>Аrchiwum Główne Akt Dawnych. Аrchiwum Рrozorów і Jelskich (далей: AGAD. APiJ). Sygn. 1. S. 73, 74, 76</ref>. [[Файл:Няпоўны сьпіс габрэяў у Брагіне. 1784 г.jpg|злева|значак|170px|Габрэй-хрысьціянін у Рашаўцах. 1784 г.]] Паводле перапісаў габрэйскга насельніцтва 1765 і 1778 гадоў у Рашаўцах жылі адпаведна 7 і 2 чалавекі (głowy), плацельшчыкі пагалоўшчыны, якія належалі да Хвойніцкага кагалу, а ў 1784 годзе тут застаўся «chrzescianin na szynku», які пагалоўшчыне не падлягаў<ref>ЦДІАУК. Ф. 11. Оп. 1. Спр. 87. А. 1108зв.; Архив ЮЗР. Ч. 5. Т. 2. Переписи еврейского населения в юго-западном крае в 1765—1791 гг. — Киев, 1890. С. 301, 391, 710</ref>. Магчыма, на колькасць габрэяў у вёсцы, як і на прыняцьце хрысьціянства адным зь іх (напэўна, галавой сямейства), паўплывала [[Каліеўшчына]] 1768 года, што была апошнім і наймацнейшым уздымам гайдамацкага руху ва Ўкраіне. === Пад уладай Расейская імпэрыя === [[File:Герб уласны роду Прозараў.png|100пкс|значак|зьлева|Герб уласны роду Прозараў.]][[File:Рашаўцы ў расейскай рэвізіі 1795 г.jpg|значак|170пкс|Рашаўцы ў расейскай рэвізіі 1795 году.]][[File:Рашаўцы на схематычным пляне Рэчыцкага павету 1800 г.jpg|значак|170пкс|Рашаўцы на схематычным пляне Рэчыцкага павету 1800 г.]][[File:Рашаўцы ў касьцёльнай кнізе 1798 г.jpg|значак|170пкс|Рашаўцы ў касьцёльнай кнізе 1798 г.]] У выніку другога падзелу [[Рэч Паспалітая|Рэчы Паспалітай]] ([[1793]]) Рашаўцы ў складзе Рэчыцкай акругі апынулася ў межах Чарнігаўскага намесьніцтва (губэрні), з 1796 г. у складзе адміністрацыйна ўпарадкаванага [[Рэчыцкі павет (Менская губэрня)|Рэчыцкага павету]] Маларасейскай, а з 29 жніўня 1797 г. [[Менская губэрня|Менскай губэрні]] [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]]<ref>Насевіч В., Скрыпчанка Т. Рэчыцкі павет / В. Насевіч, Т. Скрыпчанка // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі: у 6 т. – Т. 6. Кн. 1. – Мінск: БелЭн, 2001. C. 181–182</ref>. У крыніцы, заснаванай на матэрыялах рэвізіі 1795 года, хутар Рашаўцы згаданы сярод уладаньняў пана ''Людвіка''{{заўвага|Тут, напэўна, дапушчана памылка прачытаньня тэксту рэвізіі, бо ў ёй згаданая Людвіка з князёў Шуйскіх Прозарава, жонка абознага Караля.}} Прозара, якія былі перайшлі «в казну», але потым «по высочайшему повелению» вернутыя пані Луізе{{Заўвага|Француская форма імя прысутнічае ў паперах імпэратрыцы Кацярыны ІІ, у лістах яе генэралаў і самой Людвікі Канстанцыі<ref>AGAD. APiJ. Sygn. 13. S. 3, 4, 76, 78, 97, 154, 158, 160; таксама гл. дакумэнты наступнага сэквэстру: Sygn. 14.</ref>}} Прозаравай<ref>Петреченко І. Є. «Камеральное описание… Речицкой округи» 1796 р.: інформаційний потенціал пам’ятки // Днепровский паром. Природное единство и историко-культурное взаимодействие белорусско-украинского пограничья / Материалы международной конференции (26-27 апреля 2018 г., г. Гомель). — Минск, 2018. С. 70 — 71</ref>, спадчыннай іх уладальніцы. Тады хутар меў 9 двароў з 16 душамі мужчынскага і 17 душамі жаночага полу падданых. Яго разам з слабадой Рашаў, вёскамі Вялікая і Малая [[Карчовае|Карчова]] трымаў у трохгадовай (02.04.1793–02.04.1796) арэндзе за плату ў 4077 злотых амсьціслаўскі стольнік Юстыніян, сын Юзафа, Фурс, а эканомам быў шляхціч Самуэль, сын Андрэя, Бараноўскі. Прозьвішчы жыхароў Рашаўцаў — Чыгіроўскі (Чыгарэўскі), Дубянок, Максімовіч, Дашук, Галдзецкі, Дзібінскі (Дубінскі), Танкевіч, Прыяздка, Васілеўскі<ref>НГАБ. Ф. 333. Воп.9. Спр. 59. А. 136-136адв., 198-200адв., 202-203</ref>. У мэтрычных запісах Астраглядавіцкай Сьвята-Траецкай царквы 1797 году засьведчана, што да яе прыходу належалі і Рашаўцы «владения господина Прозора»<ref>НГАБ. Ф. 136. Воп. 13. Спр. 494. А. 53адв, 54, 55 і інш.</ref>. У мэтрычным запісе Астраглядавіцкага касьцёлу Ўнебаўзяцьця Найсьвяцейшай Панны Марыі, пазначаным 10-м студзеня 1798 году, паведамляецца пра хрост ксяндзом-дамініканам Бруна Лявіцкім немаўляці Антаніны, дачкі шляхетных Яна і Юстыны Навіцкіх, кумамі пры тым выступілі Сільвэстар Бутовіч і Марыяна Малішэўская de villa Rzeszowce<ref>НГАБ. Ф. 1781. Воп. 27. Спр. 202. А. 186</ref>. Пражываньне ў Рашаўцах каталіцкай шляхты можа сьведчыць пра наяўнасьць там фальварку ўжо ў канцы XVIII ст. Паводле кліравой ведамасьці Астраглядавіцкай царквы 1804 году, Рашаўцы месьціліся за 3 вярсты ад яе<ref>НГАБ. Ф. 136. Воп. 1. Спр. 40442. А. 58</ref>. [[File:Прозараўскі ф. Маратон зь вёскамі Дуброўнае і Рашаўцы ў арэндзе ў Антонія Прыбароўскага. 1811 г.jpg|значак|зьлева|170px|Прозараўскі ф. Маратон зь вёскамі Дуброўным і Рашаўцамі ў арэндзе ў Антонія Прыбароўскага. 1811 г.]] Пра хутар Рашаўцы маюцца зьвесткі ў сялянскай рэвізіі 1811 году<ref>НГАБ. Ф. 333. Воп. 9. Спр. 261. Ч. 2 А. 1046-1046адв. Спр. 262. А. 195адв.-196</ref>. Згодна з шляхецкай рэвізіяй, датаванай 3 сьнежня 1811 году, фальварак Маратон з 89 рэвізскімі душамі ў прыналежных да яго вёсках Дуброўнае і Рашаўцы трымаў у арэндзе ад паноў Прозараў Антоні Прыбароўскі (42 г.)<ref>НГАБ. Ф. 333. Воп. 9. Спр. 263. А. 183</ref>. У дакумэнце, пазначаным 13 сакавіка 1812 году, запісана, што той фальварак Маратон з прылегласьцямі, які належаў пані Людвіцы з князёў Шуйскіх, жонцы абознага Караля, Прозаравай, аддадзены ў трохгадовую арэнду былому паручніку войскаў польскіх пану Антонію Прыбароўскаму за штогадовую выплату 900 рублёў серабром<ref>AGAD. APiJ. Sygn. 14. S. 9</ref>. Прысутныя Рашаўцы на мапе-дзесяцівярстоўцы Ф. Шубэрта 1826-1840 гадоў. На 1834 год жыхарамі ў Рашаўцах — 24 мужчыны і 25 жанчын з прозьвішчамі Бандарэнка, Бардак, Дашук, Добыш, Галдзецкі, Гарэцкі, Чыгарэўскі<ref>НГАБ. Ф. 333. Воп. 9. Спр. 339. А. 837-841</ref>. [[File:Рашаўцы на мапе-дзесяцівярстоўцы Ф. Ф. Шубэрта. 1826-1840 гг.jpg|значак|170пкс|Рашаўцы на мапе Ф. Шубэрта.]] У мэтрычных кнігах Астраглядавіцкай царквы 1844 году колькі разоў згаданыя Рашаўскі фальварак і вёска Рашаўцы<ref>НГАБ. Ф. 136. Воп. 14. Спр. 425. А. 274адв., 275 адв., 276, 278, 288, 289адв.</ref>. Напэўна, гэта той фальварак, які паны Прозары называлі слаўным імем Маратон (Марафон){{заўвага|Мусіць, сытуацыя падобная той, якая склалася ў выпадку зь [[Берасьцечка (Гомельская вобласьць)|Берасьцечкам]], калі паны Прозары ўжывалі слаўнае імя [[Бітва пад Рацлавіцамі|Рацлавіца]], а сяляне трымаліся звыклага Берасьцечка. Розьніца, аднак, ёсьць, бо вёска Рашаўцы ў хуткім часе проста перастала існаваць, а фальварак застаўся...}}. У «Списках населённых мест Минской губернии по уездам, приходам, еврейским обществам со сведениями об их расположении и народонаселении [Дело]: 1857 г.», аднак, вёска Рашаўцы, што да прыходу царквы ў Астраглядавічах, ужо не названая<ref>Расейскі дзяржаўны гістарычны архіў. Ф. 1290. Воп. 4. Спр. 79. А. 700</ref>. == Заўвагі == {{Заўвагі}} == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} [[Катэгорыя:Колішнія населеныя пункты Брагінскага раёну]] [[Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XVII стагодзьдзі]] hl75lxi7w0yggmrtinkz8874l62qdil 2668891 2668888 2026-05-09T15:18:11Z Дамінік 64057 /* Карона Каралеўства Польскага ў Рэчы Паспалітай */ 2668891 wikitext text/x-wiki {{Населены пункт/Беларусь |Назва = Рашаўцы |Статус = хутар |Назва ў родным склоне = Рашаўцаў |Назва па-расейску = |Трансьлітараваная назва = Rašaŭcy |Герб = |Сьцяг = |Гімн = |Дата заснаваньня = перад 1683 годам |Першыя згадкі = |Статус з = |Магдэбурскае права = |Былая назва = |Мясцовая назва = |Вобласьць = |Раён = |Сельсавет = |Гарадзкі савет = |Старшыня гарвыканкаму = |Пасада кіраўніка = |Кіраўнік = |Плошча = |Крыніца плошчы = |Вышыня = |Унутраны падзел = |Колькасьць насельніцтва = |Год падліку колькасьці = |Крыніца колькасьці насельніцтва = |Этнічны склад насельніцтва = |Год падліку этнічнага складу = |Нацыянальны склад насельніцтва = |Год падліку нацыянальнага складу = |Колькасьць двароў = |Год падліку колькасьці двароў = |Крыніца колькасьці двароў = |Паштовы індэкс = |СААТА = |Выява = |Апісаньне выявы = |Шырата градусаў = |Шырата хвілінаў = |Шырата сэкундаў = |Даўгата градусаў = |Даўгата хвілінаў = |Даўгата сэкундаў = |Пазыцыя подпісу на мапе = |Водступ подпісу на мапе = |Commons = |Сайт = }} '''Рашаўцы''' — даўні хутар; месьціўся каля сучаснага паселішча [[Марытон]], што ў Буркоўскім сельсавеце [[Брагінскі раён|Брагінскім раёну]] [[Гомельская вобласьць|Гомельскай вобласьці]] [[Беларусь|Беларусі]]. Перастаў існаваць да сярэдзіны XIX ст. == Гісторыя == === Карона Каралеўства Польскага ў Рэчы Паспалітай === [[File:Герб князёў Шуйскіх.png|100пкс|значак|зьлева|Герб «Сьвяты Юрый» (Георгій Перамаганосец) князёў Шуйскіх{{Заўвага|Выява з надмагільля Віталіса Шуйскага (†1. VI. 1849) у в. Чыжэўшчына (былыя Крупчыцы) Жабінкаўскага р-ну Берасьцейшчыны. Фота Анатоля Бензярука}}.]][[Файл:Брагін з прылегласьцямі. 1683 г.jpg|значак|170px|Хвойніцкая (рэшта) і Брагінская воласьць. 1683 г.]] Найранейшая зьвестка пра хутар Ruszowcy{{заўвага|Магчыма, уладальнікі, князі Шуйскія, заснавалі яго, пасяліўшы ў больш людным месцы, непадалёк ад Астрглядавічаў, жыхароў паўночнай лясной вёскі [[Рашаў]], згадванай сярод добраў паноў Харлінскіх яшчэ ў 1618 г.}} з 5 дымамі (×6 — каля 30 жыхароў), прыналежны да włości Choynickiej{{заўвага|Тут маецца на ўвазе прыватны маёнтак.}} князя [[Канстанцін Ян Шуйскі|Канстанціна Яна Шуйскага]], харунжага берасьцейскага, сустрэтая ў люстрацыі падымнага падатку [[Оўруч|Оўруцкага]] павету [[Кіеўскае ваяводзтва|Кіеўскага ваяводзтва]] [[Карона Каралеўства Польскага|Кароны Польскай]] 1683 года. Якая сума зь яго выплачвалася ня ўказана<ref>Центральний державний історичний архів України в м. Києві. Ф. 15. Опис 1. Справа 3. А. 734зв.; Архив Юго-Западной России (далей: Архив ЮЗР). Ч. 7. Т. 1: Акты о заселении Юго-Западной России. – Киев, 1886. С. 489</ref>. Наступная згадка ў інвэнтары Астраглядаўскага маёнтку пазначана 1698 годам, калі добры перадаваліся князем Дамінікам Шуйскім у кіраваньне пану Зыгмунту Шукшце. Тады 8 гаспадароў{{заўвага|Сярод іх удава Захарыха, насупраць імя якой пазнака — ubostwo.}} вёскі Рашаўцы выплачвалі чыншу 47 злотых і 7 з паловай грошаў, мядовай даніны 11 бельцаў, а іншыя павіннасьці выконвалі «''iako w Wielkim Boru''», г. зн. – па 3 дні на розных працах што да [[Паншчына|паншчыны]] і яшчэ падводная павіннасьць. Паводле рэвізіі Хвойніцкага маёнтку, завершанай 2 красавіка 1716 года, з тых жа 8 двароў выбіралася 55 злотых чыншу і 11 бельцаў мёду{{заўвага|Згодна з раскладам, зямянін Павел Паланкевіч аддаваў хіба 2 бельцы мёду, бо быў «''na wsłudze''», а чынш зьбіраўся толькі з 7 сялянскіх гаспадарак і мусіў быць меншым, – 43 злотых. Яшчэ 12 зл. дасталіся нядаўняму пасэсару князю Станіславу Шуйскаму, скарбніку берасьцейскаму?}}. Згодна з інвентаром маёнтку Хвойнікі cum attinentiis (з прылегласьцямі) ад 20 сакавіка 1721 года, пададзенага былым {{падказка|пасэсарам|часовым ўладальнікам, арандатарам}} біскупам валоскім Юзафатам Парышэвічам, плябанам астраглядавіцкім, князю Мікалаю, сыну Дамініка, Шуйскаму, падданыя зь вёскі Рашаўцы Сямён і Даніла Мазурэнкі, Якаў Добаш (Doboszczenko), Іван Макарчук, урочнік Сямён, Хрыч Захаранка, акрамя дзякла жытам, грэчкай і інш., выплачвалі 34 злотых, 15 грошаў чыншу, 7 бельцаў даніны мядовай, а адпрацовачныя павіннасьці выконвалі «''iak w Ostrohladowiczach''». Тутэйшы зямянін Панко Булыга «''z odczyny''» плаціў толькі 2 бельцы мёду, бо быў «''na wsłudze''»<ref>НГАБ у Менску. Ф. 320. Воп. 1. Спр. 1. А. 119, 120, 126адв., 127, 132адв., 142, 142адв.</ref>. Тарыф падымнага падатку Оўруцкага павету Кіеўскага ваяводзтва на 1734 год засьведчыў прыналежнасьць вёскі Рашаўцы (Rzeszowce) да маёнтку [[Хвойнікі]] князя Ігнацыя, сына Дамініка, Шуйскага<ref>Тарифи подимного податку, сеймикові лауди і люстрації Київського воєводства першої половини XVIII століття. /Вид. друге, доп. Укл. Конрад Жеменецький. — Біла Церква, 2015. С. 286</ref>. У 1754 годзе з 10 двароў (каля 60 жыхароў) хутара Рашаўцы (Ryszowce) Хвойніцкага маёнтку «do grodu» (Оўруцкага замку) выплачваліся 1 злоты і 17 грошаў, «na milicję» (на вайсковыя патрэбы павету і ваяводзтва) 6 злотых і 8 грошаў<ref>Тариф подимного податку Київського воєводства 1754 року. /Опрацював Конрад Жеменецький. — Біла Церква, 2015. С. 191</ref>. З дакумэнту Оўруцкага гродзкага суда, датаванага 14-м ліпеня 1763 года, вядома, што пасэсарам у Паселічах і Рашаўцах быў пан Рыфальскі. 19 жніўня 1765 і 25 лютага 1769 года адпаведна ад імя старосты ніжынскага князя Войцеха Шуйскага, апекуна, і старосты загальскага князя Адама Шуйскага, дзедзіча Хвойніцкіх і Астраглядаўскіх добраў, заяўленыя пратэсты на адрас пана Адама Міхала Ракіцкага, рэгента ВКЛ, за насланьне брагінскіх падданых на грунты вёсак Рашаўцы і Міхнавічы, халуп і хлявоў разбурэньне, сена і збожжа забраньне ды іншых розных гвалтаў учыненьне<ref>Аrchiwum Główne Akt Dawnych. Аrchiwum Рrozorów і Jelskich (далей: AGAD. APiJ). Sygn. 1. S. 73, 74, 76</ref>. [[Файл:Няпоўны сьпіс габрэяў у Брагіне. 1784 г.jpg|злева|значак|170px|Габрэй-хрысьціянін у Рашаўцах. 1784 г.]] Паводле перапісаў габрэйскга насельніцтва 1765 і 1778 гадоў у Рашаўцах жылі адпаведна 7 і 2 чалавекі (głowy), плацельшчыкі пагалоўшчыны, якія належалі да Хвойніцкага кагалу, а ў 1784 годзе тут застаўся «chrzescianin na szynku», які пагалоўшчыне не падлягаў<ref>ЦДІАУК. Ф. 11. Оп. 1. Спр. 87. А. 1108зв.; Архив ЮЗР. Ч. 5. Т. 2. Переписи еврейского населения в юго-западном крае в 1765—1791 гг. — Киев, 1890. С. 301, 391, 710</ref>. Магчыма, на колькасць габрэяў у вёсцы, як і на прыняцьце хрысьціянства адным зь іх (напэўна, галавой сямейства), паўплывала [[Каліеўшчына]] 1768 года, што была апошнім і наймацнейшым уздымам гайдамацкага руху ва Ўкраіне. === Пад уладай Расейская імпэрыя === [[File:Герб уласны роду Прозараў.png|100пкс|значак|зьлева|Герб уласны роду Прозараў.]][[File:Рашаўцы ў расейскай рэвізіі 1795 г.jpg|значак|170пкс|Рашаўцы ў расейскай рэвізіі 1795 году.]][[File:Рашаўцы на схематычным пляне Рэчыцкага павету 1800 г.jpg|значак|170пкс|Рашаўцы на схематычным пляне Рэчыцкага павету 1800 г.]][[File:Рашаўцы ў касьцёльнай кнізе 1798 г.jpg|значак|170пкс|Рашаўцы ў касьцёльнай кнізе 1798 г.]] У выніку другога падзелу [[Рэч Паспалітая|Рэчы Паспалітай]] ([[1793]]) Рашаўцы ў складзе Рэчыцкай акругі апынулася ў межах Чарнігаўскага намесьніцтва (губэрні), з 1796 г. у складзе адміністрацыйна ўпарадкаванага [[Рэчыцкі павет (Менская губэрня)|Рэчыцкага павету]] Маларасейскай, а з 29 жніўня 1797 г. [[Менская губэрня|Менскай губэрні]] [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]]<ref>Насевіч В., Скрыпчанка Т. Рэчыцкі павет / В. Насевіч, Т. Скрыпчанка // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі: у 6 т. – Т. 6. Кн. 1. – Мінск: БелЭн, 2001. C. 181–182</ref>. У крыніцы, заснаванай на матэрыялах рэвізіі 1795 года, хутар Рашаўцы згаданы сярод уладаньняў пана ''Людвіка''{{заўвага|Тут, напэўна, дапушчана памылка прачытаньня тэксту рэвізіі, бо ў ёй згаданая Людвіка з князёў Шуйскіх Прозарава, жонка абознага Караля.}} Прозара, якія былі перайшлі «в казну», але потым «по высочайшему повелению» вернутыя пані Луізе{{Заўвага|Француская форма імя прысутнічае ў паперах імпэратрыцы Кацярыны ІІ, у лістах яе генэралаў і самой Людвікі Канстанцыі<ref>AGAD. APiJ. Sygn. 13. S. 3, 4, 76, 78, 97, 154, 158, 160; таксама гл. дакумэнты наступнага сэквэстру: Sygn. 14.</ref>}} Прозаравай<ref>Петреченко І. Є. «Камеральное описание… Речицкой округи» 1796 р.: інформаційний потенціал пам’ятки // Днепровский паром. Природное единство и историко-культурное взаимодействие белорусско-украинского пограничья / Материалы международной конференции (26-27 апреля 2018 г., г. Гомель). — Минск, 2018. С. 70 — 71</ref>, спадчыннай іх уладальніцы. Тады хутар меў 9 двароў з 16 душамі мужчынскага і 17 душамі жаночага полу падданых. Яго разам з слабадой Рашаў, вёскамі Вялікая і Малая [[Карчовае|Карчова]] трымаў у трохгадовай (02.04.1793–02.04.1796) арэндзе за плату ў 4077 злотых амсьціслаўскі стольнік Юстыніян, сын Юзафа, Фурс, а эканомам быў шляхціч Самуэль, сын Андрэя, Бараноўскі. Прозьвішчы жыхароў Рашаўцаў — Чыгіроўскі (Чыгарэўскі), Дубянок, Максімовіч, Дашук, Галдзецкі, Дзібінскі (Дубінскі), Танкевіч, Прыяздка, Васілеўскі<ref>НГАБ. Ф. 333. Воп.9. Спр. 59. А. 136-136адв., 198-200адв., 202-203</ref>. У мэтрычных запісах Астраглядавіцкай Сьвята-Траецкай царквы 1797 году засьведчана, што да яе прыходу належалі і Рашаўцы «владения господина Прозора»<ref>НГАБ. Ф. 136. Воп. 13. Спр. 494. А. 53адв, 54, 55 і інш.</ref>. У мэтрычным запісе Астраглядавіцкага касьцёлу Ўнебаўзяцьця Найсьвяцейшай Панны Марыі, пазначаным 10-м студзеня 1798 году, паведамляецца пра хрост ксяндзом-дамініканам Бруна Лявіцкім немаўляці Антаніны, дачкі шляхетных Яна і Юстыны Навіцкіх, кумамі пры тым выступілі Сільвэстар Бутовіч і Марыяна Малішэўская de villa Rzeszowce<ref>НГАБ. Ф. 1781. Воп. 27. Спр. 202. А. 186</ref>. Пражываньне ў Рашаўцах каталіцкай шляхты можа сьведчыць пра наяўнасьць там фальварку ўжо ў канцы XVIII ст. Паводле кліравой ведамасьці Астраглядавіцкай царквы 1804 году, Рашаўцы месьціліся за 3 вярсты ад яе<ref>НГАБ. Ф. 136. Воп. 1. Спр. 40442. А. 58</ref>. [[File:Прозараўскі ф. Маратон зь вёскамі Дуброўнае і Рашаўцы ў арэндзе ў Антонія Прыбароўскага. 1811 г.jpg|значак|зьлева|170px|Прозараўскі ф. Маратон зь вёскамі Дуброўным і Рашаўцамі ў арэндзе ў Антонія Прыбароўскага. 1811 г.]] Пра хутар Рашаўцы маюцца зьвесткі ў сялянскай рэвізіі 1811 году<ref>НГАБ. Ф. 333. Воп. 9. Спр. 261. Ч. 2 А. 1046-1046адв. Спр. 262. А. 195адв.-196</ref>. Згодна з шляхецкай рэвізіяй, датаванай 3 сьнежня 1811 году, фальварак Маратон з 89 рэвізскімі душамі ў прыналежных да яго вёсках Дуброўнае і Рашаўцы трымаў у арэндзе ад паноў Прозараў Антоні Прыбароўскі (42 г.)<ref>НГАБ. Ф. 333. Воп. 9. Спр. 263. А. 183</ref>. У дакумэнце, пазначаным 13 сакавіка 1812 году, запісана, што той фальварак Маратон з прылегласьцямі, які належаў пані Людвіцы з князёў Шуйскіх, жонцы абознага Караля, Прозаравай, аддадзены ў трохгадовую арэнду былому паручніку войскаў польскіх пану Антонію Прыбароўскаму за штогадовую выплату 900 рублёў серабром<ref>AGAD. APiJ. Sygn. 14. S. 9</ref>. Прысутныя Рашаўцы на мапе-дзесяцівярстоўцы Ф. Шубэрта 1826-1840 гадоў. На 1834 год жыхарамі ў Рашаўцах — 24 мужчыны і 25 жанчын з прозьвішчамі Бандарэнка, Бардак, Дашук, Добыш, Галдзецкі, Гарэцкі, Чыгарэўскі<ref>НГАБ. Ф. 333. Воп. 9. Спр. 339. А. 837-841</ref>. [[File:Рашаўцы на мапе-дзесяцівярстоўцы Ф. Ф. Шубэрта. 1826-1840 гг.jpg|значак|170пкс|Рашаўцы на мапе Ф. Шубэрта.]] У мэтрычных кнігах Астраглядавіцкай царквы 1844 году колькі разоў згаданыя Рашаўскі фальварак і вёска Рашаўцы<ref>НГАБ. Ф. 136. Воп. 14. Спр. 425. А. 274адв., 275 адв., 276, 278, 288, 289адв.</ref>. Напэўна, гэта той фальварак, які паны Прозары называлі слаўным імем Маратон (Марафон){{заўвага|Мусіць, сытуацыя падобная той, якая склалася ў выпадку зь [[Берасьцечка (Гомельская вобласьць)|Берасьцечкам]], калі паны Прозары ўжывалі слаўнае імя [[Бітва пад Рацлавіцамі|Рацлавіца]], а сяляне трымаліся звыклага Берасьцечка. Розьніца, аднак, ёсьць, бо вёска Рашаўцы ў хуткім часе проста перастала існаваць, а фальварак застаўся...}}. У «Списках населённых мест Минской губернии по уездам, приходам, еврейским обществам со сведениями об их расположении и народонаселении [Дело]: 1857 г.», аднак, вёска Рашаўцы, што да прыходу царквы ў Астраглядавічах, ужо не названая<ref>Расейскі дзяржаўны гістарычны архіў. Ф. 1290. Воп. 4. Спр. 79. А. 700</ref>. == Заўвагі == {{Заўвагі}} == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} [[Катэгорыя:Колішнія населеныя пункты Брагінскага раёну]] [[Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XVII стагодзьдзі]] 05vse9vzyncii5qdh7476gzn7mi8gtf 2668892 2668891 2026-05-09T15:19:31Z Дамінік 64057 /* Карона Каралеўства Польскага ў Рэчы Паспалітай */ 2668892 wikitext text/x-wiki {{Населены пункт/Беларусь |Назва = Рашаўцы |Статус = хутар |Назва ў родным склоне = Рашаўцаў |Назва па-расейску = |Трансьлітараваная назва = Rašaŭcy |Герб = |Сьцяг = |Гімн = |Дата заснаваньня = перад 1683 годам |Першыя згадкі = |Статус з = |Магдэбурскае права = |Былая назва = |Мясцовая назва = |Вобласьць = |Раён = |Сельсавет = |Гарадзкі савет = |Старшыня гарвыканкаму = |Пасада кіраўніка = |Кіраўнік = |Плошча = |Крыніца плошчы = |Вышыня = |Унутраны падзел = |Колькасьць насельніцтва = |Год падліку колькасьці = |Крыніца колькасьці насельніцтва = |Этнічны склад насельніцтва = |Год падліку этнічнага складу = |Нацыянальны склад насельніцтва = |Год падліку нацыянальнага складу = |Колькасьць двароў = |Год падліку колькасьці двароў = |Крыніца колькасьці двароў = |Паштовы індэкс = |СААТА = |Выява = |Апісаньне выявы = |Шырата градусаў = |Шырата хвілінаў = |Шырата сэкундаў = |Даўгата градусаў = |Даўгата хвілінаў = |Даўгата сэкундаў = |Пазыцыя подпісу на мапе = |Водступ подпісу на мапе = |Commons = |Сайт = }} '''Рашаўцы''' — даўні хутар; месьціўся каля сучаснага паселішча [[Марытон]], што ў Буркоўскім сельсавеце [[Брагінскі раён|Брагінскім раёну]] [[Гомельская вобласьць|Гомельскай вобласьці]] [[Беларусь|Беларусі]]. Перастаў існаваць да сярэдзіны XIX ст. == Гісторыя == === Карона Каралеўства Польскага ў Рэчы Паспалітай === [[File:Герб князёў Шуйскіх.png|100пкс|значак|зьлева|Герб «Сьвяты Юрый» (Георгій Перамаганосец) князёў Шуйскіх{{Заўвага|Выява з надмагільля Віталіса Шуйскага (†1. VI. 1849) у в. Чыжэўшчына (былыя Крупчыцы) Жабінкаўскага р-ну Берасьцейшчыны. Фота Анатоля Бензярука}}.]][[Файл:Брагін з прылегласьцямі. 1683 г.jpg|значак|170px|Рашаўцы ў люстрацыі 1683 г.]] Найранейшая зьвестка пра хутар Ruszowcy{{заўвага|Магчыма, уладальнікі, князі Шуйскія, заснавалі яго, пасяліўшы ў больш людным месцы, непадалёк ад Астрглядавічаў, жыхароў паўночнай лясной вёскі [[Рашаў]], згадванай сярод добраў паноў Харлінскіх яшчэ ў 1618 г.}} з 5 дымамі (×6 — каля 30 жыхароў), прыналежны да włości Choynickiej{{заўвага|Тут маецца на ўвазе прыватны маёнтак.}} князя [[Канстанцін Ян Шуйскі|Канстанціна Яна Шуйскага]], харунжага берасьцейскага, сустрэтая ў люстрацыі падымнага падатку [[Оўруч|Оўруцкага]] павету [[Кіеўскае ваяводзтва|Кіеўскага ваяводзтва]] [[Карона Каралеўства Польскага|Кароны Польскай]] 1683 года. Якая сума зь яго выплачвалася ня ўказана<ref>Центральний державний історичний архів України в м. Києві. Ф. 15. Опис 1. Справа 3. А. 734зв.; Архив Юго-Западной России (далей: Архив ЮЗР). Ч. 7. Т. 1: Акты о заселении Юго-Западной России. – Киев, 1886. С. 489</ref>. Наступная згадка ў інвэнтары Астраглядаўскага маёнтку пазначана 1698 годам, калі добры перадаваліся князем Дамінікам Шуйскім у кіраваньне пану Зыгмунту Шукшце. Тады 8 гаспадароў{{заўвага|Сярод іх удава Захарыха, насупраць імя якой пазнака — ubostwo.}} вёскі Рашаўцы выплачвалі чыншу 47 злотых і 7 з паловай грошаў, мядовай даніны 11 бельцаў, а іншыя павіннасьці выконвалі «''iako w Wielkim Boru''», г. зн. – па 3 дні на розных працах што да [[Паншчына|паншчыны]] і яшчэ падводная павіннасьць. Паводле рэвізіі Хвойніцкага маёнтку, завершанай 2 красавіка 1716 года, з тых жа 8 двароў выбіралася 55 злотых чыншу і 11 бельцаў мёду{{заўвага|Згодна з раскладам, зямянін Павел Паланкевіч аддаваў хіба 2 бельцы мёду, бо быў «''na wsłudze''», а чынш зьбіраўся толькі з 7 сялянскіх гаспадарак і мусіў быць меншым, – 43 злотых. Яшчэ 12 зл. дасталіся нядаўняму пасэсару князю Станіславу Шуйскаму, скарбніку берасьцейскаму?}}. Згодна з інвентаром маёнтку Хвойнікі cum attinentiis (з прылегласьцямі) ад 20 сакавіка 1721 года, пададзенага былым {{падказка|пасэсарам|часовым ўладальнікам, арандатарам}} біскупам валоскім Юзафатам Парышэвічам, плябанам астраглядавіцкім, князю Мікалаю, сыну Дамініка, Шуйскаму, падданыя зь вёскі Рашаўцы Сямён і Даніла Мазурэнкі, Якаў Добаш (Doboszczenko), Іван Макарчук, урочнік Сямён, Хрыч Захаранка, акрамя дзякла жытам, грэчкай і інш., выплачвалі 34 злотых, 15 грошаў чыншу, 7 бельцаў даніны мядовай, а адпрацовачныя павіннасьці выконвалі «''iak w Ostrohladowiczach''». Тутэйшы зямянін Панко Булыга «''z odczyny''» плаціў толькі 2 бельцы мёду, бо быў «''na wsłudze''»<ref>НГАБ у Менску. Ф. 320. Воп. 1. Спр. 1. А. 119, 120, 126адв., 127, 132адв., 142, 142адв.</ref>. Тарыф падымнага падатку Оўруцкага павету Кіеўскага ваяводзтва на 1734 год засьведчыў прыналежнасьць вёскі Рашаўцы (Rzeszowce) да маёнтку [[Хвойнікі]] князя Ігнацыя, сына Дамініка, Шуйскага<ref>Тарифи подимного податку, сеймикові лауди і люстрації Київського воєводства першої половини XVIII століття. /Вид. друге, доп. Укл. Конрад Жеменецький. — Біла Церква, 2015. С. 286</ref>. У 1754 годзе з 10 двароў (каля 60 жыхароў) хутара Рашаўцы (Ryszowce) Хвойніцкага маёнтку «do grodu» (Оўруцкага замку) выплачваліся 1 злоты і 17 грошаў, «na milicję» (на вайсковыя патрэбы павету і ваяводзтва) 6 злотых і 8 грошаў<ref>Тариф подимного податку Київського воєводства 1754 року. /Опрацював Конрад Жеменецький. — Біла Церква, 2015. С. 191</ref>. З дакумэнту Оўруцкага гродзкага суда, датаванага 14-м ліпеня 1763 года, вядома, што пасэсарам у Паселічах і Рашаўцах быў пан Рыфальскі. 19 жніўня 1765 і 25 лютага 1769 года адпаведна ад імя старосты ніжынскага князя Войцеха Шуйскага, апекуна, і старосты загальскага князя Адама Шуйскага, дзедзіча Хвойніцкіх і Астраглядаўскіх добраў, заяўленыя пратэсты на адрас пана Адама Міхала Ракіцкага, рэгента ВКЛ, за насланьне брагінскіх падданых на грунты вёсак Рашаўцы і Міхнавічы, халуп і хлявоў разбурэньне, сена і збожжа забраньне ды іншых розных гвалтаў учыненьне<ref>Аrchiwum Główne Akt Dawnych. Аrchiwum Рrozorów і Jelskich (далей: AGAD. APiJ). Sygn. 1. S. 73, 74, 76</ref>. [[Файл:Няпоўны сьпіс габрэяў у Брагіне. 1784 г.jpg|злева|значак|170px|Габрэй-хрысьціянін у Рашаўцах. 1784 г.]] Паводле перапісаў габрэйскга насельніцтва 1765 і 1778 гадоў у Рашаўцах жылі адпаведна 7 і 2 чалавекі (głowy), плацельшчыкі пагалоўшчыны, якія належалі да Хвойніцкага кагалу, а ў 1784 годзе тут застаўся «chrzescianin na szynku», які пагалоўшчыне не падлягаў<ref>ЦДІАУК. Ф. 11. Оп. 1. Спр. 87. А. 1108зв.; Архив ЮЗР. Ч. 5. Т. 2. Переписи еврейского населения в юго-западном крае в 1765—1791 гг. — Киев, 1890. С. 301, 391, 710</ref>. Магчыма, на колькасць габрэяў у вёсцы, як і на прыняцьце хрысьціянства адным зь іх (напэўна, галавой сямейства), паўплывала [[Каліеўшчына]] 1768 года, што была апошнім і наймацнейшым уздымам гайдамацкага руху ва Ўкраіне. === Пад уладай Расейская імпэрыя === [[File:Герб уласны роду Прозараў.png|100пкс|значак|зьлева|Герб уласны роду Прозараў.]][[File:Рашаўцы ў расейскай рэвізіі 1795 г.jpg|значак|170пкс|Рашаўцы ў расейскай рэвізіі 1795 году.]][[File:Рашаўцы на схематычным пляне Рэчыцкага павету 1800 г.jpg|значак|170пкс|Рашаўцы на схематычным пляне Рэчыцкага павету 1800 г.]][[File:Рашаўцы ў касьцёльнай кнізе 1798 г.jpg|значак|170пкс|Рашаўцы ў касьцёльнай кнізе 1798 г.]] У выніку другога падзелу [[Рэч Паспалітая|Рэчы Паспалітай]] ([[1793]]) Рашаўцы ў складзе Рэчыцкай акругі апынулася ў межах Чарнігаўскага намесьніцтва (губэрні), з 1796 г. у складзе адміністрацыйна ўпарадкаванага [[Рэчыцкі павет (Менская губэрня)|Рэчыцкага павету]] Маларасейскай, а з 29 жніўня 1797 г. [[Менская губэрня|Менскай губэрні]] [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]]<ref>Насевіч В., Скрыпчанка Т. Рэчыцкі павет / В. Насевіч, Т. Скрыпчанка // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі: у 6 т. – Т. 6. Кн. 1. – Мінск: БелЭн, 2001. C. 181–182</ref>. У крыніцы, заснаванай на матэрыялах рэвізіі 1795 года, хутар Рашаўцы згаданы сярод уладаньняў пана ''Людвіка''{{заўвага|Тут, напэўна, дапушчана памылка прачытаньня тэксту рэвізіі, бо ў ёй згаданая Людвіка з князёў Шуйскіх Прозарава, жонка абознага Караля.}} Прозара, якія былі перайшлі «в казну», але потым «по высочайшему повелению» вернутыя пані Луізе{{Заўвага|Француская форма імя прысутнічае ў паперах імпэратрыцы Кацярыны ІІ, у лістах яе генэралаў і самой Людвікі Канстанцыі<ref>AGAD. APiJ. Sygn. 13. S. 3, 4, 76, 78, 97, 154, 158, 160; таксама гл. дакумэнты наступнага сэквэстру: Sygn. 14.</ref>}} Прозаравай<ref>Петреченко І. Є. «Камеральное описание… Речицкой округи» 1796 р.: інформаційний потенціал пам’ятки // Днепровский паром. Природное единство и историко-культурное взаимодействие белорусско-украинского пограничья / Материалы международной конференции (26-27 апреля 2018 г., г. Гомель). — Минск, 2018. С. 70 — 71</ref>, спадчыннай іх уладальніцы. Тады хутар меў 9 двароў з 16 душамі мужчынскага і 17 душамі жаночага полу падданых. Яго разам з слабадой Рашаў, вёскамі Вялікая і Малая [[Карчовае|Карчова]] трымаў у трохгадовай (02.04.1793–02.04.1796) арэндзе за плату ў 4077 злотых амсьціслаўскі стольнік Юстыніян, сын Юзафа, Фурс, а эканомам быў шляхціч Самуэль, сын Андрэя, Бараноўскі. Прозьвішчы жыхароў Рашаўцаў — Чыгіроўскі (Чыгарэўскі), Дубянок, Максімовіч, Дашук, Галдзецкі, Дзібінскі (Дубінскі), Танкевіч, Прыяздка, Васілеўскі<ref>НГАБ. Ф. 333. Воп.9. Спр. 59. А. 136-136адв., 198-200адв., 202-203</ref>. У мэтрычных запісах Астраглядавіцкай Сьвята-Траецкай царквы 1797 году засьведчана, што да яе прыходу належалі і Рашаўцы «владения господина Прозора»<ref>НГАБ. Ф. 136. Воп. 13. Спр. 494. А. 53адв, 54, 55 і інш.</ref>. У мэтрычным запісе Астраглядавіцкага касьцёлу Ўнебаўзяцьця Найсьвяцейшай Панны Марыі, пазначаным 10-м студзеня 1798 году, паведамляецца пра хрост ксяндзом-дамініканам Бруна Лявіцкім немаўляці Антаніны, дачкі шляхетных Яна і Юстыны Навіцкіх, кумамі пры тым выступілі Сільвэстар Бутовіч і Марыяна Малішэўская de villa Rzeszowce<ref>НГАБ. Ф. 1781. Воп. 27. Спр. 202. А. 186</ref>. Пражываньне ў Рашаўцах каталіцкай шляхты можа сьведчыць пра наяўнасьць там фальварку ўжо ў канцы XVIII ст. Паводле кліравой ведамасьці Астраглядавіцкай царквы 1804 году, Рашаўцы месьціліся за 3 вярсты ад яе<ref>НГАБ. Ф. 136. Воп. 1. Спр. 40442. А. 58</ref>. [[File:Прозараўскі ф. Маратон зь вёскамі Дуброўнае і Рашаўцы ў арэндзе ў Антонія Прыбароўскага. 1811 г.jpg|значак|зьлева|170px|Прозараўскі ф. Маратон зь вёскамі Дуброўным і Рашаўцамі ў арэндзе ў Антонія Прыбароўскага. 1811 г.]] Пра хутар Рашаўцы маюцца зьвесткі ў сялянскай рэвізіі 1811 году<ref>НГАБ. Ф. 333. Воп. 9. Спр. 261. Ч. 2 А. 1046-1046адв. Спр. 262. А. 195адв.-196</ref>. Згодна з шляхецкай рэвізіяй, датаванай 3 сьнежня 1811 году, фальварак Маратон з 89 рэвізскімі душамі ў прыналежных да яго вёсках Дуброўнае і Рашаўцы трымаў у арэндзе ад паноў Прозараў Антоні Прыбароўскі (42 г.)<ref>НГАБ. Ф. 333. Воп. 9. Спр. 263. А. 183</ref>. У дакумэнце, пазначаным 13 сакавіка 1812 году, запісана, што той фальварак Маратон з прылегласьцямі, які належаў пані Людвіцы з князёў Шуйскіх, жонцы абознага Караля, Прозаравай, аддадзены ў трохгадовую арэнду былому паручніку войскаў польскіх пану Антонію Прыбароўскаму за штогадовую выплату 900 рублёў серабром<ref>AGAD. APiJ. Sygn. 14. S. 9</ref>. Прысутныя Рашаўцы на мапе-дзесяцівярстоўцы Ф. Шубэрта 1826-1840 гадоў. На 1834 год жыхарамі ў Рашаўцах — 24 мужчыны і 25 жанчын з прозьвішчамі Бандарэнка, Бардак, Дашук, Добыш, Галдзецкі, Гарэцкі, Чыгарэўскі<ref>НГАБ. Ф. 333. Воп. 9. Спр. 339. А. 837-841</ref>. [[File:Рашаўцы на мапе-дзесяцівярстоўцы Ф. Ф. Шубэрта. 1826-1840 гг.jpg|значак|170пкс|Рашаўцы на мапе Ф. Шубэрта.]] У мэтрычных кнігах Астраглядавіцкай царквы 1844 году колькі разоў згаданыя Рашаўскі фальварак і вёска Рашаўцы<ref>НГАБ. Ф. 136. Воп. 14. Спр. 425. А. 274адв., 275 адв., 276, 278, 288, 289адв.</ref>. Напэўна, гэта той фальварак, які паны Прозары называлі слаўным імем Маратон (Марафон){{заўвага|Мусіць, сытуацыя падобная той, якая склалася ў выпадку зь [[Берасьцечка (Гомельская вобласьць)|Берасьцечкам]], калі паны Прозары ўжывалі слаўнае імя [[Бітва пад Рацлавіцамі|Рацлавіца]], а сяляне трымаліся звыклага Берасьцечка. Розьніца, аднак, ёсьць, бо вёска Рашаўцы ў хуткім часе проста перастала існаваць, а фальварак застаўся...}}. У «Списках населённых мест Минской губернии по уездам, приходам, еврейским обществам со сведениями об их расположении и народонаселении [Дело]: 1857 г.», аднак, вёска Рашаўцы, што да прыходу царквы ў Астраглядавічах, ужо не названая<ref>Расейскі дзяржаўны гістарычны архіў. Ф. 1290. Воп. 4. Спр. 79. А. 700</ref>. == Заўвагі == {{Заўвагі}} == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} [[Катэгорыя:Колішнія населеныя пункты Брагінскага раёну]] [[Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XVII стагодзьдзі]] 6lylkxly08plbfci85oqhc9yg9uk40n 2668893 2668892 2026-05-09T15:20:24Z Дамінік 64057 /* Карона Каралеўства Польскага ў Рэчы Паспалітай */ 2668893 wikitext text/x-wiki {{Населены пункт/Беларусь |Назва = Рашаўцы |Статус = хутар |Назва ў родным склоне = Рашаўцаў |Назва па-расейску = |Трансьлітараваная назва = Rašaŭcy |Герб = |Сьцяг = |Гімн = |Дата заснаваньня = перад 1683 годам |Першыя згадкі = |Статус з = |Магдэбурскае права = |Былая назва = |Мясцовая назва = |Вобласьць = |Раён = |Сельсавет = |Гарадзкі савет = |Старшыня гарвыканкаму = |Пасада кіраўніка = |Кіраўнік = |Плошча = |Крыніца плошчы = |Вышыня = |Унутраны падзел = |Колькасьць насельніцтва = |Год падліку колькасьці = |Крыніца колькасьці насельніцтва = |Этнічны склад насельніцтва = |Год падліку этнічнага складу = |Нацыянальны склад насельніцтва = |Год падліку нацыянальнага складу = |Колькасьць двароў = |Год падліку колькасьці двароў = |Крыніца колькасьці двароў = |Паштовы індэкс = |СААТА = |Выява = |Апісаньне выявы = |Шырата градусаў = |Шырата хвілінаў = |Шырата сэкундаў = |Даўгата градусаў = |Даўгата хвілінаў = |Даўгата сэкундаў = |Пазыцыя подпісу на мапе = |Водступ подпісу на мапе = |Commons = |Сайт = }} '''Рашаўцы''' — даўні хутар; месьціўся каля сучаснага паселішча [[Марытон]], што ў Буркоўскім сельсавеце [[Брагінскі раён|Брагінскім раёну]] [[Гомельская вобласьць|Гомельскай вобласьці]] [[Беларусь|Беларусі]]. Перастаў існаваць да сярэдзіны XIX ст. == Гісторыя == === Карона Каралеўства Польскага ў Рэчы Паспалітай === [[File:Герб князёў Шуйскіх.png|100пкс|значак|зьлева|Герб «Сьвяты Юрый» (Георгій Пераможац) князёў Шуйскіх{{Заўвага|Выява з надмагільля Віталіса Шуйскага (†1. VI. 1849) у в. Чыжэўшчына (былыя Крупчыцы) Жабінкаўскага р-ну Берасьцейшчыны. Фота Анатоля Бензярука}}.]][[Файл:Брагін з прылегласьцямі. 1683 г.jpg|значак|170px|Рашаўцы ў люстрацыі 1683 г.]] Найранейшая зьвестка пра хутар Ruszowcy{{заўвага|Магчыма, уладальнікі, князі Шуйскія, заснавалі яго, пасяліўшы ў больш людным месцы, непадалёк ад Астрглядавічаў, жыхароў паўночнай лясной вёскі [[Рашаў]], згадванай сярод добраў паноў Харлінскіх яшчэ ў 1618 г.}} з 5 дымамі (×6 — каля 30 жыхароў), прыналежны да włości Choynickiej{{заўвага|Тут маецца на ўвазе прыватны маёнтак.}} князя [[Канстанцін Ян Шуйскі|Канстанціна Яна Шуйскага]], харунжага берасьцейскага, сустрэтая ў люстрацыі падымнага падатку [[Оўруч|Оўруцкага]] павету [[Кіеўскае ваяводзтва|Кіеўскага ваяводзтва]] [[Карона Каралеўства Польскага|Кароны Польскай]] 1683 года. Якая сума зь яго выплачвалася ня ўказана<ref>Центральний державний історичний архів України в м. Києві. Ф. 15. Опис 1. Справа 3. А. 734зв.; Архив Юго-Западной России (далей: Архив ЮЗР). Ч. 7. Т. 1: Акты о заселении Юго-Западной России. – Киев, 1886. С. 489</ref>. Наступная згадка ў інвэнтары Астраглядаўскага маёнтку пазначана 1698 годам, калі добры перадаваліся князем Дамінікам Шуйскім у кіраваньне пану Зыгмунту Шукшце. Тады 8 гаспадароў{{заўвага|Сярод іх удава Захарыха, насупраць імя якой пазнака — ubostwo.}} вёскі Рашаўцы выплачвалі чыншу 47 злотых і 7 з паловай грошаў, мядовай даніны 11 бельцаў, а іншыя павіннасьці выконвалі «''iako w Wielkim Boru''», г. зн. – па 3 дні на розных працах што да [[Паншчына|паншчыны]] і яшчэ падводная павіннасьць. Паводле рэвізіі Хвойніцкага маёнтку, завершанай 2 красавіка 1716 года, з тых жа 8 двароў выбіралася 55 злотых чыншу і 11 бельцаў мёду{{заўвага|Згодна з раскладам, зямянін Павел Паланкевіч аддаваў хіба 2 бельцы мёду, бо быў «''na wsłudze''», а чынш зьбіраўся толькі з 7 сялянскіх гаспадарак і мусіў быць меншым, – 43 злотых. Яшчэ 12 зл. дасталіся нядаўняму пасэсару князю Станіславу Шуйскаму, скарбніку берасьцейскаму?}}. Згодна з інвентаром маёнтку Хвойнікі cum attinentiis (з прылегласьцямі) ад 20 сакавіка 1721 года, пададзенага былым {{падказка|пасэсарам|часовым ўладальнікам, арандатарам}} біскупам валоскім Юзафатам Парышэвічам, плябанам астраглядавіцкім, князю Мікалаю, сыну Дамініка, Шуйскаму, падданыя зь вёскі Рашаўцы Сямён і Даніла Мазурэнкі, Якаў Добаш (Doboszczenko), Іван Макарчук, урочнік Сямён, Хрыч Захаранка, акрамя дзякла жытам, грэчкай і інш., выплачвалі 34 злотых, 15 грошаў чыншу, 7 бельцаў даніны мядовай, а адпрацовачныя павіннасьці выконвалі «''iak w Ostrohladowiczach''». Тутэйшы зямянін Панко Булыга «''z odczyny''» плаціў толькі 2 бельцы мёду, бо быў «''na wsłudze''»<ref>НГАБ у Менску. Ф. 320. Воп. 1. Спр. 1. А. 119, 120, 126адв., 127, 132адв., 142, 142адв.</ref>. Тарыф падымнага падатку Оўруцкага павету Кіеўскага ваяводзтва на 1734 год засьведчыў прыналежнасьць вёскі Рашаўцы (Rzeszowce) да маёнтку [[Хвойнікі]] князя Ігнацыя, сына Дамініка, Шуйскага<ref>Тарифи подимного податку, сеймикові лауди і люстрації Київського воєводства першої половини XVIII століття. /Вид. друге, доп. Укл. Конрад Жеменецький. — Біла Церква, 2015. С. 286</ref>. У 1754 годзе з 10 двароў (каля 60 жыхароў) хутара Рашаўцы (Ryszowce) Хвойніцкага маёнтку «do grodu» (Оўруцкага замку) выплачваліся 1 злоты і 17 грошаў, «na milicję» (на вайсковыя патрэбы павету і ваяводзтва) 6 злотых і 8 грошаў<ref>Тариф подимного податку Київського воєводства 1754 року. /Опрацював Конрад Жеменецький. — Біла Церква, 2015. С. 191</ref>. З дакумэнту Оўруцкага гродзкага суда, датаванага 14-м ліпеня 1763 года, вядома, што пасэсарам у Паселічах і Рашаўцах быў пан Рыфальскі. 19 жніўня 1765 і 25 лютага 1769 года адпаведна ад імя старосты ніжынскага князя Войцеха Шуйскага, апекуна, і старосты загальскага князя Адама Шуйскага, дзедзіча Хвойніцкіх і Астраглядаўскіх добраў, заяўленыя пратэсты на адрас пана Адама Міхала Ракіцкага, рэгента ВКЛ, за насланьне брагінскіх падданых на грунты вёсак Рашаўцы і Міхнавічы, халуп і хлявоў разбурэньне, сена і збожжа забраньне ды іншых розных гвалтаў учыненьне<ref>Аrchiwum Główne Akt Dawnych. Аrchiwum Рrozorów і Jelskich (далей: AGAD. APiJ). Sygn. 1. S. 73, 74, 76</ref>. [[Файл:Няпоўны сьпіс габрэяў у Брагіне. 1784 г.jpg|злева|значак|170px|Габрэй-хрысьціянін у Рашаўцах. 1784 г.]] Паводле перапісаў габрэйскга насельніцтва 1765 і 1778 гадоў у Рашаўцах жылі адпаведна 7 і 2 чалавекі (głowy), плацельшчыкі пагалоўшчыны, якія належалі да Хвойніцкага кагалу, а ў 1784 годзе тут застаўся «chrzescianin na szynku», які пагалоўшчыне не падлягаў<ref>ЦДІАУК. Ф. 11. Оп. 1. Спр. 87. А. 1108зв.; Архив ЮЗР. Ч. 5. Т. 2. Переписи еврейского населения в юго-западном крае в 1765—1791 гг. — Киев, 1890. С. 301, 391, 710</ref>. Магчыма, на колькасць габрэяў у вёсцы, як і на прыняцьце хрысьціянства адным зь іх (напэўна, галавой сямейства), паўплывала [[Каліеўшчына]] 1768 года, што была апошнім і наймацнейшым уздымам гайдамацкага руху ва Ўкраіне. === Пад уладай Расейская імпэрыя === [[File:Герб уласны роду Прозараў.png|100пкс|значак|зьлева|Герб уласны роду Прозараў.]][[File:Рашаўцы ў расейскай рэвізіі 1795 г.jpg|значак|170пкс|Рашаўцы ў расейскай рэвізіі 1795 году.]][[File:Рашаўцы на схематычным пляне Рэчыцкага павету 1800 г.jpg|значак|170пкс|Рашаўцы на схематычным пляне Рэчыцкага павету 1800 г.]][[File:Рашаўцы ў касьцёльнай кнізе 1798 г.jpg|значак|170пкс|Рашаўцы ў касьцёльнай кнізе 1798 г.]] У выніку другога падзелу [[Рэч Паспалітая|Рэчы Паспалітай]] ([[1793]]) Рашаўцы ў складзе Рэчыцкай акругі апынулася ў межах Чарнігаўскага намесьніцтва (губэрні), з 1796 г. у складзе адміністрацыйна ўпарадкаванага [[Рэчыцкі павет (Менская губэрня)|Рэчыцкага павету]] Маларасейскай, а з 29 жніўня 1797 г. [[Менская губэрня|Менскай губэрні]] [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]]<ref>Насевіч В., Скрыпчанка Т. Рэчыцкі павет / В. Насевіч, Т. Скрыпчанка // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі: у 6 т. – Т. 6. Кн. 1. – Мінск: БелЭн, 2001. C. 181–182</ref>. У крыніцы, заснаванай на матэрыялах рэвізіі 1795 года, хутар Рашаўцы згаданы сярод уладаньняў пана ''Людвіка''{{заўвага|Тут, напэўна, дапушчана памылка прачытаньня тэксту рэвізіі, бо ў ёй згаданая Людвіка з князёў Шуйскіх Прозарава, жонка абознага Караля.}} Прозара, якія былі перайшлі «в казну», але потым «по высочайшему повелению» вернутыя пані Луізе{{Заўвага|Француская форма імя прысутнічае ў паперах імпэратрыцы Кацярыны ІІ, у лістах яе генэралаў і самой Людвікі Канстанцыі<ref>AGAD. APiJ. Sygn. 13. S. 3, 4, 76, 78, 97, 154, 158, 160; таксама гл. дакумэнты наступнага сэквэстру: Sygn. 14.</ref>}} Прозаравай<ref>Петреченко І. Є. «Камеральное описание… Речицкой округи» 1796 р.: інформаційний потенціал пам’ятки // Днепровский паром. Природное единство и историко-культурное взаимодействие белорусско-украинского пограничья / Материалы международной конференции (26-27 апреля 2018 г., г. Гомель). — Минск, 2018. С. 70 — 71</ref>, спадчыннай іх уладальніцы. Тады хутар меў 9 двароў з 16 душамі мужчынскага і 17 душамі жаночага полу падданых. Яго разам з слабадой Рашаў, вёскамі Вялікая і Малая [[Карчовае|Карчова]] трымаў у трохгадовай (02.04.1793–02.04.1796) арэндзе за плату ў 4077 злотых амсьціслаўскі стольнік Юстыніян, сын Юзафа, Фурс, а эканомам быў шляхціч Самуэль, сын Андрэя, Бараноўскі. Прозьвішчы жыхароў Рашаўцаў — Чыгіроўскі (Чыгарэўскі), Дубянок, Максімовіч, Дашук, Галдзецкі, Дзібінскі (Дубінскі), Танкевіч, Прыяздка, Васілеўскі<ref>НГАБ. Ф. 333. Воп.9. Спр. 59. А. 136-136адв., 198-200адв., 202-203</ref>. У мэтрычных запісах Астраглядавіцкай Сьвята-Траецкай царквы 1797 году засьведчана, што да яе прыходу належалі і Рашаўцы «владения господина Прозора»<ref>НГАБ. Ф. 136. Воп. 13. Спр. 494. А. 53адв, 54, 55 і інш.</ref>. У мэтрычным запісе Астраглядавіцкага касьцёлу Ўнебаўзяцьця Найсьвяцейшай Панны Марыі, пазначаным 10-м студзеня 1798 году, паведамляецца пра хрост ксяндзом-дамініканам Бруна Лявіцкім немаўляці Антаніны, дачкі шляхетных Яна і Юстыны Навіцкіх, кумамі пры тым выступілі Сільвэстар Бутовіч і Марыяна Малішэўская de villa Rzeszowce<ref>НГАБ. Ф. 1781. Воп. 27. Спр. 202. А. 186</ref>. Пражываньне ў Рашаўцах каталіцкай шляхты можа сьведчыць пра наяўнасьць там фальварку ўжо ў канцы XVIII ст. Паводле кліравой ведамасьці Астраглядавіцкай царквы 1804 году, Рашаўцы месьціліся за 3 вярсты ад яе<ref>НГАБ. Ф. 136. Воп. 1. Спр. 40442. А. 58</ref>. [[File:Прозараўскі ф. Маратон зь вёскамі Дуброўнае і Рашаўцы ў арэндзе ў Антонія Прыбароўскага. 1811 г.jpg|значак|зьлева|170px|Прозараўскі ф. Маратон зь вёскамі Дуброўным і Рашаўцамі ў арэндзе ў Антонія Прыбароўскага. 1811 г.]] Пра хутар Рашаўцы маюцца зьвесткі ў сялянскай рэвізіі 1811 году<ref>НГАБ. Ф. 333. Воп. 9. Спр. 261. Ч. 2 А. 1046-1046адв. Спр. 262. А. 195адв.-196</ref>. Згодна з шляхецкай рэвізіяй, датаванай 3 сьнежня 1811 году, фальварак Маратон з 89 рэвізскімі душамі ў прыналежных да яго вёсках Дуброўнае і Рашаўцы трымаў у арэндзе ад паноў Прозараў Антоні Прыбароўскі (42 г.)<ref>НГАБ. Ф. 333. Воп. 9. Спр. 263. А. 183</ref>. У дакумэнце, пазначаным 13 сакавіка 1812 году, запісана, што той фальварак Маратон з прылегласьцямі, які належаў пані Людвіцы з князёў Шуйскіх, жонцы абознага Караля, Прозаравай, аддадзены ў трохгадовую арэнду былому паручніку войскаў польскіх пану Антонію Прыбароўскаму за штогадовую выплату 900 рублёў серабром<ref>AGAD. APiJ. Sygn. 14. S. 9</ref>. Прысутныя Рашаўцы на мапе-дзесяцівярстоўцы Ф. Шубэрта 1826-1840 гадоў. На 1834 год жыхарамі ў Рашаўцах — 24 мужчыны і 25 жанчын з прозьвішчамі Бандарэнка, Бардак, Дашук, Добыш, Галдзецкі, Гарэцкі, Чыгарэўскі<ref>НГАБ. Ф. 333. Воп. 9. Спр. 339. А. 837-841</ref>. [[File:Рашаўцы на мапе-дзесяцівярстоўцы Ф. Ф. Шубэрта. 1826-1840 гг.jpg|значак|170пкс|Рашаўцы на мапе Ф. Шубэрта.]] У мэтрычных кнігах Астраглядавіцкай царквы 1844 году колькі разоў згаданыя Рашаўскі фальварак і вёска Рашаўцы<ref>НГАБ. Ф. 136. Воп. 14. Спр. 425. А. 274адв., 275 адв., 276, 278, 288, 289адв.</ref>. Напэўна, гэта той фальварак, які паны Прозары называлі слаўным імем Маратон (Марафон){{заўвага|Мусіць, сытуацыя падобная той, якая склалася ў выпадку зь [[Берасьцечка (Гомельская вобласьць)|Берасьцечкам]], калі паны Прозары ўжывалі слаўнае імя [[Бітва пад Рацлавіцамі|Рацлавіца]], а сяляне трымаліся звыклага Берасьцечка. Розьніца, аднак, ёсьць, бо вёска Рашаўцы ў хуткім часе проста перастала існаваць, а фальварак застаўся...}}. У «Списках населённых мест Минской губернии по уездам, приходам, еврейским обществам со сведениями об их расположении и народонаселении [Дело]: 1857 г.», аднак, вёска Рашаўцы, што да прыходу царквы ў Астраглядавічах, ужо не названая<ref>Расейскі дзяржаўны гістарычны архіў. Ф. 1290. Воп. 4. Спр. 79. А. 700</ref>. == Заўвагі == {{Заўвагі}} == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} [[Катэгорыя:Колішнія населеныя пункты Брагінскага раёну]] [[Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XVII стагодзьдзі]] 2zkmb0rfkkbnidbbhx4nado1cds7xdv 2668894 2668893 2026-05-09T15:22:54Z Дамінік 64057 /* Заўвагі */ 2668894 wikitext text/x-wiki {{Населены пункт/Беларусь |Назва = Рашаўцы |Статус = хутар |Назва ў родным склоне = Рашаўцаў |Назва па-расейску = |Трансьлітараваная назва = Rašaŭcy |Герб = |Сьцяг = |Гімн = |Дата заснаваньня = перад 1683 годам |Першыя згадкі = |Статус з = |Магдэбурскае права = |Былая назва = |Мясцовая назва = |Вобласьць = |Раён = |Сельсавет = |Гарадзкі савет = |Старшыня гарвыканкаму = |Пасада кіраўніка = |Кіраўнік = |Плошча = |Крыніца плошчы = |Вышыня = |Унутраны падзел = |Колькасьць насельніцтва = |Год падліку колькасьці = |Крыніца колькасьці насельніцтва = |Этнічны склад насельніцтва = |Год падліку этнічнага складу = |Нацыянальны склад насельніцтва = |Год падліку нацыянальнага складу = |Колькасьць двароў = |Год падліку колькасьці двароў = |Крыніца колькасьці двароў = |Паштовы індэкс = |СААТА = |Выява = |Апісаньне выявы = |Шырата градусаў = |Шырата хвілінаў = |Шырата сэкундаў = |Даўгата градусаў = |Даўгата хвілінаў = |Даўгата сэкундаў = |Пазыцыя подпісу на мапе = |Водступ подпісу на мапе = |Commons = |Сайт = }} '''Рашаўцы''' — даўні хутар; месьціўся каля сучаснага паселішча [[Марытон]], што ў Буркоўскім сельсавеце [[Брагінскі раён|Брагінскім раёну]] [[Гомельская вобласьць|Гомельскай вобласьці]] [[Беларусь|Беларусі]]. Перастаў існаваць да сярэдзіны XIX ст. == Гісторыя == === Карона Каралеўства Польскага ў Рэчы Паспалітай === [[File:Герб князёў Шуйскіх.png|100пкс|значак|зьлева|Герб «Сьвяты Юрый» (Георгій Пераможац) князёў Шуйскіх{{Заўвага|Выява з надмагільля Віталіса Шуйскага (†1. VI. 1849) у в. Чыжэўшчына (былыя Крупчыцы) Жабінкаўскага р-ну Берасьцейшчыны. Фота Анатоля Бензярука}}.]][[Файл:Брагін з прылегласьцямі. 1683 г.jpg|значак|170px|Рашаўцы ў люстрацыі 1683 г.]] Найранейшая зьвестка пра хутар Ruszowcy{{заўвага|Магчыма, уладальнікі, князі Шуйскія, заснавалі яго, пасяліўшы ў больш людным месцы, непадалёк ад Астрглядавічаў, жыхароў паўночнай лясной вёскі [[Рашаў]], згадванай сярод добраў паноў Харлінскіх яшчэ ў 1618 г.}} з 5 дымамі (×6 — каля 30 жыхароў), прыналежны да włości Choynickiej{{заўвага|Тут маецца на ўвазе прыватны маёнтак.}} князя [[Канстанцін Ян Шуйскі|Канстанціна Яна Шуйскага]], харунжага берасьцейскага, сустрэтая ў люстрацыі падымнага падатку [[Оўруч|Оўруцкага]] павету [[Кіеўскае ваяводзтва|Кіеўскага ваяводзтва]] [[Карона Каралеўства Польскага|Кароны Польскай]] 1683 года. Якая сума зь яго выплачвалася ня ўказана<ref>Центральний державний історичний архів України в м. Києві. Ф. 15. Опис 1. Справа 3. А. 734зв.; Архив Юго-Западной России (далей: Архив ЮЗР). Ч. 7. Т. 1: Акты о заселении Юго-Западной России. – Киев, 1886. С. 489</ref>. Наступная згадка ў інвэнтары Астраглядаўскага маёнтку пазначана 1698 годам, калі добры перадаваліся князем Дамінікам Шуйскім у кіраваньне пану Зыгмунту Шукшце. Тады 8 гаспадароў{{заўвага|Сярод іх удава Захарыха, насупраць імя якой пазнака — ubostwo.}} вёскі Рашаўцы выплачвалі чыншу 47 злотых і 7 з паловай грошаў, мядовай даніны 11 бельцаў, а іншыя павіннасьці выконвалі «''iako w Wielkim Boru''», г. зн. – па 3 дні на розных працах што да [[Паншчына|паншчыны]] і яшчэ падводная павіннасьць. Паводле рэвізіі Хвойніцкага маёнтку, завершанай 2 красавіка 1716 года, з тых жа 8 двароў выбіралася 55 злотых чыншу і 11 бельцаў мёду{{заўвага|Згодна з раскладам, зямянін Павел Паланкевіч аддаваў хіба 2 бельцы мёду, бо быў «''na wsłudze''», а чынш зьбіраўся толькі з 7 сялянскіх гаспадарак і мусіў быць меншым, – 43 злотых. Яшчэ 12 зл. дасталіся нядаўняму пасэсару князю Станіславу Шуйскаму, скарбніку берасьцейскаму?}}. Згодна з інвентаром маёнтку Хвойнікі cum attinentiis (з прылегласьцямі) ад 20 сакавіка 1721 года, пададзенага былым {{падказка|пасэсарам|часовым ўладальнікам, арандатарам}} біскупам валоскім Юзафатам Парышэвічам, плябанам астраглядавіцкім, князю Мікалаю, сыну Дамініка, Шуйскаму, падданыя зь вёскі Рашаўцы Сямён і Даніла Мазурэнкі, Якаў Добаш (Doboszczenko), Іван Макарчук, урочнік Сямён, Хрыч Захаранка, акрамя дзякла жытам, грэчкай і інш., выплачвалі 34 злотых, 15 грошаў чыншу, 7 бельцаў даніны мядовай, а адпрацовачныя павіннасьці выконвалі «''iak w Ostrohladowiczach''». Тутэйшы зямянін Панко Булыга «''z odczyny''» плаціў толькі 2 бельцы мёду, бо быў «''na wsłudze''»<ref>НГАБ у Менску. Ф. 320. Воп. 1. Спр. 1. А. 119, 120, 126адв., 127, 132адв., 142, 142адв.</ref>. Тарыф падымнага падатку Оўруцкага павету Кіеўскага ваяводзтва на 1734 год засьведчыў прыналежнасьць вёскі Рашаўцы (Rzeszowce) да маёнтку [[Хвойнікі]] князя Ігнацыя, сына Дамініка, Шуйскага<ref>Тарифи подимного податку, сеймикові лауди і люстрації Київського воєводства першої половини XVIII століття. /Вид. друге, доп. Укл. Конрад Жеменецький. — Біла Церква, 2015. С. 286</ref>. У 1754 годзе з 10 двароў (каля 60 жыхароў) хутара Рашаўцы (Ryszowce) Хвойніцкага маёнтку «do grodu» (Оўруцкага замку) выплачваліся 1 злоты і 17 грошаў, «na milicję» (на вайсковыя патрэбы павету і ваяводзтва) 6 злотых і 8 грошаў<ref>Тариф подимного податку Київського воєводства 1754 року. /Опрацював Конрад Жеменецький. — Біла Церква, 2015. С. 191</ref>. З дакумэнту Оўруцкага гродзкага суда, датаванага 14-м ліпеня 1763 года, вядома, што пасэсарам у Паселічах і Рашаўцах быў пан Рыфальскі. 19 жніўня 1765 і 25 лютага 1769 года адпаведна ад імя старосты ніжынскага князя Войцеха Шуйскага, апекуна, і старосты загальскага князя Адама Шуйскага, дзедзіча Хвойніцкіх і Астраглядаўскіх добраў, заяўленыя пратэсты на адрас пана Адама Міхала Ракіцкага, рэгента ВКЛ, за насланьне брагінскіх падданых на грунты вёсак Рашаўцы і Міхнавічы, халуп і хлявоў разбурэньне, сена і збожжа забраньне ды іншых розных гвалтаў учыненьне<ref>Аrchiwum Główne Akt Dawnych. Аrchiwum Рrozorów і Jelskich (далей: AGAD. APiJ). Sygn. 1. S. 73, 74, 76</ref>. [[Файл:Няпоўны сьпіс габрэяў у Брагіне. 1784 г.jpg|злева|значак|170px|Габрэй-хрысьціянін у Рашаўцах. 1784 г.]] Паводле перапісаў габрэйскга насельніцтва 1765 і 1778 гадоў у Рашаўцах жылі адпаведна 7 і 2 чалавекі (głowy), плацельшчыкі пагалоўшчыны, якія належалі да Хвойніцкага кагалу, а ў 1784 годзе тут застаўся «chrzescianin na szynku», які пагалоўшчыне не падлягаў<ref>ЦДІАУК. Ф. 11. Оп. 1. Спр. 87. А. 1108зв.; Архив ЮЗР. Ч. 5. Т. 2. Переписи еврейского населения в юго-западном крае в 1765—1791 гг. — Киев, 1890. С. 301, 391, 710</ref>. Магчыма, на колькасць габрэяў у вёсцы, як і на прыняцьце хрысьціянства адным зь іх (напэўна, галавой сямейства), паўплывала [[Каліеўшчына]] 1768 года, што была апошнім і наймацнейшым уздымам гайдамацкага руху ва Ўкраіне. === Пад уладай Расейская імпэрыя === [[File:Герб уласны роду Прозараў.png|100пкс|значак|зьлева|Герб уласны роду Прозараў.]][[File:Рашаўцы ў расейскай рэвізіі 1795 г.jpg|значак|170пкс|Рашаўцы ў расейскай рэвізіі 1795 году.]][[File:Рашаўцы на схематычным пляне Рэчыцкага павету 1800 г.jpg|значак|170пкс|Рашаўцы на схематычным пляне Рэчыцкага павету 1800 г.]][[File:Рашаўцы ў касьцёльнай кнізе 1798 г.jpg|значак|170пкс|Рашаўцы ў касьцёльнай кнізе 1798 г.]] У выніку другога падзелу [[Рэч Паспалітая|Рэчы Паспалітай]] ([[1793]]) Рашаўцы ў складзе Рэчыцкай акругі апынулася ў межах Чарнігаўскага намесьніцтва (губэрні), з 1796 г. у складзе адміністрацыйна ўпарадкаванага [[Рэчыцкі павет (Менская губэрня)|Рэчыцкага павету]] Маларасейскай, а з 29 жніўня 1797 г. [[Менская губэрня|Менскай губэрні]] [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]]<ref>Насевіч В., Скрыпчанка Т. Рэчыцкі павет / В. Насевіч, Т. Скрыпчанка // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі: у 6 т. – Т. 6. Кн. 1. – Мінск: БелЭн, 2001. C. 181–182</ref>. У крыніцы, заснаванай на матэрыялах рэвізіі 1795 года, хутар Рашаўцы згаданы сярод уладаньняў пана ''Людвіка''{{заўвага|Тут, напэўна, дапушчана памылка прачытаньня тэксту рэвізіі, бо ў ёй згаданая Людвіка з князёў Шуйскіх Прозарава, жонка абознага Караля.}} Прозара, якія былі перайшлі «в казну», але потым «по высочайшему повелению» вернутыя пані Луізе{{Заўвага|Француская форма імя прысутнічае ў паперах імпэратрыцы Кацярыны ІІ, у лістах яе генэралаў і самой Людвікі Канстанцыі<ref>AGAD. APiJ. Sygn. 13. S. 3, 4, 76, 78, 97, 154, 158, 160; таксама гл. дакумэнты наступнага сэквэстру: Sygn. 14.</ref>}} Прозаравай<ref>Петреченко І. Є. «Камеральное описание… Речицкой округи» 1796 р.: інформаційний потенціал пам’ятки // Днепровский паром. Природное единство и историко-культурное взаимодействие белорусско-украинского пограничья / Материалы международной конференции (26-27 апреля 2018 г., г. Гомель). — Минск, 2018. С. 70 — 71</ref>, спадчыннай іх уладальніцы. Тады хутар меў 9 двароў з 16 душамі мужчынскага і 17 душамі жаночага полу падданых. Яго разам з слабадой Рашаў, вёскамі Вялікая і Малая [[Карчовае|Карчова]] трымаў у трохгадовай (02.04.1793–02.04.1796) арэндзе за плату ў 4077 злотых амсьціслаўскі стольнік Юстыніян, сын Юзафа, Фурс, а эканомам быў шляхціч Самуэль, сын Андрэя, Бараноўскі. Прозьвішчы жыхароў Рашаўцаў — Чыгіроўскі (Чыгарэўскі), Дубянок, Максімовіч, Дашук, Галдзецкі, Дзібінскі (Дубінскі), Танкевіч, Прыяздка, Васілеўскі<ref>НГАБ. Ф. 333. Воп.9. Спр. 59. А. 136-136адв., 198-200адв., 202-203</ref>. У мэтрычных запісах Астраглядавіцкай Сьвята-Траецкай царквы 1797 году засьведчана, што да яе прыходу належалі і Рашаўцы «владения господина Прозора»<ref>НГАБ. Ф. 136. Воп. 13. Спр. 494. А. 53адв, 54, 55 і інш.</ref>. У мэтрычным запісе Астраглядавіцкага касьцёлу Ўнебаўзяцьця Найсьвяцейшай Панны Марыі, пазначаным 10-м студзеня 1798 году, паведамляецца пра хрост ксяндзом-дамініканам Бруна Лявіцкім немаўляці Антаніны, дачкі шляхетных Яна і Юстыны Навіцкіх, кумамі пры тым выступілі Сільвэстар Бутовіч і Марыяна Малішэўская de villa Rzeszowce<ref>НГАБ. Ф. 1781. Воп. 27. Спр. 202. А. 186</ref>. Пражываньне ў Рашаўцах каталіцкай шляхты можа сьведчыць пра наяўнасьць там фальварку ўжо ў канцы XVIII ст. Паводле кліравой ведамасьці Астраглядавіцкай царквы 1804 году, Рашаўцы месьціліся за 3 вярсты ад яе<ref>НГАБ. Ф. 136. Воп. 1. Спр. 40442. А. 58</ref>. [[File:Прозараўскі ф. Маратон зь вёскамі Дуброўнае і Рашаўцы ў арэндзе ў Антонія Прыбароўскага. 1811 г.jpg|значак|зьлева|170px|Прозараўскі ф. Маратон зь вёскамі Дуброўным і Рашаўцамі ў арэндзе ў Антонія Прыбароўскага. 1811 г.]] Пра хутар Рашаўцы маюцца зьвесткі ў сялянскай рэвізіі 1811 году<ref>НГАБ. Ф. 333. Воп. 9. Спр. 261. Ч. 2 А. 1046-1046адв. Спр. 262. А. 195адв.-196</ref>. Згодна з шляхецкай рэвізіяй, датаванай 3 сьнежня 1811 году, фальварак Маратон з 89 рэвізскімі душамі ў прыналежных да яго вёсках Дуброўнае і Рашаўцы трымаў у арэндзе ад паноў Прозараў Антоні Прыбароўскі (42 г.)<ref>НГАБ. Ф. 333. Воп. 9. Спр. 263. А. 183</ref>. У дакумэнце, пазначаным 13 сакавіка 1812 году, запісана, што той фальварак Маратон з прылегласьцямі, які належаў пані Людвіцы з князёў Шуйскіх, жонцы абознага Караля, Прозаравай, аддадзены ў трохгадовую арэнду былому паручніку войскаў польскіх пану Антонію Прыбароўскаму за штогадовую выплату 900 рублёў серабром<ref>AGAD. APiJ. Sygn. 14. S. 9</ref>. Прысутныя Рашаўцы на мапе-дзесяцівярстоўцы Ф. Шубэрта 1826-1840 гадоў. На 1834 год жыхарамі ў Рашаўцах — 24 мужчыны і 25 жанчын з прозьвішчамі Бандарэнка, Бардак, Дашук, Добыш, Галдзецкі, Гарэцкі, Чыгарэўскі<ref>НГАБ. Ф. 333. Воп. 9. Спр. 339. А. 837-841</ref>. [[File:Рашаўцы на мапе-дзесяцівярстоўцы Ф. Ф. Шубэрта. 1826-1840 гг.jpg|значак|170пкс|Рашаўцы на мапе Ф. Шубэрта.]] У мэтрычных кнігах Астраглядавіцкай царквы 1844 году колькі разоў згаданыя Рашаўскі фальварак і вёска Рашаўцы<ref>НГАБ. Ф. 136. Воп. 14. Спр. 425. А. 274адв., 275 адв., 276, 278, 288, 289адв.</ref>. Напэўна, гэта той фальварак, які паны Прозары называлі слаўным імем Маратон (Марафон){{заўвага|Мусіць, сытуацыя падобная той, якая склалася ў выпадку зь [[Берасьцечка (Гомельская вобласьць)|Берасьцечкам]], калі паны Прозары ўжывалі слаўнае імя [[Бітва пад Рацлавіцамі|Рацлавіца]], а сяляне трымаліся звыклага Берасьцечка. Розьніца, аднак, ёсьць, бо вёска Рашаўцы ў хуткім часе проста перастала існаваць, а фальварак застаўся...}}. У «Списках населённых мест Минской губернии по уездам, приходам, еврейским обществам со сведениями об их расположении и народонаселении [Дело]: 1857 г.», аднак, вёска Рашаўцы, што да прыходу царквы ў Астраглядавічах, ужо не названая<ref>Расейскі дзяржаўны гістарычны архіў. Ф. 1290. Воп. 4. Спр. 79. А. 700</ref>. == Заўвагі == {{Заўвагі|2}} == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} [[Катэгорыя:Колішнія населеныя пункты Брагінскага раёну]] [[Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XVII стагодзьдзі]] 5nr067ygwddbmarkl5keugv9x7vc6op 2668895 2668894 2026-05-09T15:26:34Z Дамінік 64057 /* Карона Каралеўства Польскага ў Рэчы Паспалітай */ 2668895 wikitext text/x-wiki {{Населены пункт/Беларусь |Назва = Рашаўцы |Статус = хутар |Назва ў родным склоне = Рашаўцаў |Назва па-расейску = |Трансьлітараваная назва = Rašaŭcy |Герб = |Сьцяг = |Гімн = |Дата заснаваньня = перад 1683 годам |Першыя згадкі = |Статус з = |Магдэбурскае права = |Былая назва = |Мясцовая назва = |Вобласьць = |Раён = |Сельсавет = |Гарадзкі савет = |Старшыня гарвыканкаму = |Пасада кіраўніка = |Кіраўнік = |Плошча = |Крыніца плошчы = |Вышыня = |Унутраны падзел = |Колькасьць насельніцтва = |Год падліку колькасьці = |Крыніца колькасьці насельніцтва = |Этнічны склад насельніцтва = |Год падліку этнічнага складу = |Нацыянальны склад насельніцтва = |Год падліку нацыянальнага складу = |Колькасьць двароў = |Год падліку колькасьці двароў = |Крыніца колькасьці двароў = |Паштовы індэкс = |СААТА = |Выява = |Апісаньне выявы = |Шырата градусаў = |Шырата хвілінаў = |Шырата сэкундаў = |Даўгата градусаў = |Даўгата хвілінаў = |Даўгата сэкундаў = |Пазыцыя подпісу на мапе = |Водступ подпісу на мапе = |Commons = |Сайт = }} '''Рашаўцы''' — даўні хутар; месьціўся каля сучаснага паселішча [[Марытон]], што ў Буркоўскім сельсавеце [[Брагінскі раён|Брагінскім раёну]] [[Гомельская вобласьць|Гомельскай вобласьці]] [[Беларусь|Беларусі]]. Перастаў існаваць да сярэдзіны XIX ст. == Гісторыя == === Карона Каралеўства Польскага ў Рэчы Паспалітай === [[File:Герб князёў Шуйскіх.png|100пкс|значак|зьлева|Герб «Сьвяты Юрый» (Георгій Пераможац) князёў Шуйскіх{{Заўвага|Выява з надмагільля Віталіса Шуйскага (†1. VI. 1849) у в. Чыжэўшчына (былыя Крупчыцы) Жабінкаўскага р-ну Берасьцейшчыны. Фота Анатоля Бензярука}}.]][[Файл:Брагін з прылегласьцямі. 1683 г.jpg|значак|170px|Рашаўцы ў люстрацыі 1683 г.]] Найранейшая зьвестка пра хутар Ruszowcy{{заўвага|Магчыма, уладальнікі, князі Шуйскія, заснавалі яго, пасяліўшы ў больш людным месцы, непадалёк ад Астрглядавічаў, жыхароў паўночнай лясной вёскі [[Рашаў]], згадванай сярод добраў паноў Харлінскіх яшчэ ў 1618 г.}} з 5 дымамі (×6 — каля 30 жыхароў), прыналежны да włości Choynickiej{{заўвага|Тут маецца на ўвазе прыватны маёнтак.}} князя [[Канстанцін Ян Шуйскі|Канстанціна Яна Шуйскага]], харунжага берасьцейскага, сустрэтая ў люстрацыі падымнага падатку [[Оўруч|Оўруцкага]] павету [[Кіеўскае ваяводзтва|Кіеўскага ваяводзтва]] [[Карона Каралеўства Польскага|Кароны Польскай]] 1683 года. Якая сума зь яго выплачвалася ня ўказана<ref>Центральний державний історичний архів України в м. Києві. Ф. 15. Опис 1. Справа 3. А. 734зв.; Архив Юго-Западной России (далей: Архив ЮЗР). Ч. 7. Т. 1: Акты о заселении Юго-Западной России. – Киев, 1886. С. 489</ref>. Наступная згадка ў інвэнтары Астраглядаўскага маёнтку пазначана 1698 годам, калі добры перадаваліся князем Дамінікам Шуйскім у кіраваньне пану Зыгмунту Шукшце. Тады 8 гаспадароў{{заўвага|Сярод іх удава Захарыха, насупраць імя якой пазнака — ubostwo.}} вёскі Рашаўцы выплачвалі чыншу 47 злотых і 7 з паловай грошаў, мядовай даніны 11 бельцаў, а іншыя павіннасьці выконвалі «''iako w Wielkim Boru''», г. зн. – па 3 дні на розных працах што да [[Паншчына|паншчыны]] і яшчэ падводная павіннасьць. Паводле рэвізіі Хвойніцкага маёнтку, завершанай 2 красавіка 1716 года, з тых жа 8 двароў выбіралася 55 злотых чыншу і 11 бельцаў мёду{{заўвага|Згодна з раскладам, зямянін Павел Паланкевіч аддаваў хіба 2 бельцы мёду, бо быў «''na wsłudze''», а чынш зьбіраўся толькі з 7 сялянскіх гаспадарак і мусіў быць меншым, – 43 злотых. Яшчэ 12 зл. дасталіся нядаўняму пасэсару князю Станіславу Шуйскаму, скарбніку берасьцейскаму?}}. Згодна з інвентаром маёнтку Хвойнікі cum attinentiis (з прылегласьцямі) ад 20 сакавіка 1721 года, пададзенага былым {{падказка|пасэсарам|часовым ўладальнікам, арандатарам}} біскупам валоскім Юзафатам Парышэвічам, плябанам астраглядавіцкім, князю Мікалаю, сыну Дамініка, Шуйскаму, падданыя зь вёскі Рашаўцы Сямён і Даніла Мазурэнкі, Якаў Добаш (Doboszczenko), Іван Макарчук, урочнік Сямён, Хрыч Захаранка, акрамя дзякла жытам, грэчкай і інш., выплачвалі 34 злотых, 15 грошаў чыншу, 7 бельцаў даніны мядовай, а адпрацовачныя павіннасьці выконвалі «''iak w Ostrohladowiczach''». Тутэйшы зямянін Панко Булыга «''z odczyny''» плаціў толькі 2 бельцы мёду, бо быў «''na wsłudze''»<ref>НГАБ у Менску. Ф. 320. Воп. 1. Спр. 1. А. 119, 120, 126адв., 127, 132адв., 142, 142адв.</ref>. Тарыф падымнага падатку Оўруцкага павету Кіеўскага ваяводзтва на 1734 год засьведчыў прыналежнасьць вёскі Рашаўцы (Rzeszowce) да маёнтку [[Хвойнікі]] князя Ігнацыя, сына Дамініка, Шуйскага<ref>Тарифи подимного податку, сеймикові лауди і люстрації Київського воєводства першої половини XVIII століття. /Вид. друге, доп. Укл. Конрад Жеменецький. — Біла Церква, 2015. С. 286</ref>. У 1754 годзе з 10 двароў (каля 60 жыхароў) хутара Рашаўцы (Ryszowce) Хвойніцкага маёнтку «do grodu» (Оўруцкага замку) выплачваліся 1 злоты і 17 грошаў, «na milicję» (на вайсковыя патрэбы павету і ваяводзтва) 6 злотых і 8 грошаў<ref>Тариф подимного податку Київського воєводства 1754 року. /Опрацював Конрад Жеменецький. — Біла Церква, 2015. С. 191</ref>. З дакумэнту Оўруцкага гродзкага суда, датаванага 14-м ліпеня 1763 года, вядома, што пасэсарам у Паселічах і Рашаўцах быў пан Рыфальскі. 19 жніўня 1765 і 25 лютага 1769 года адпаведна ад імя старосты ніжынскага князя Войцеха Шуйскага, апекуна, і старосты загальскага князя Адама Шуйскага, дзедзіча Хвойніцкіх і Астраглядаўскіх добраў, заяўленыя пратэсты на адрас пана Адама Міхала Ракіцкага, рэгента ВКЛ, за насланьне брагінскіх падданых на грунты вёсак Рашаўцы і Міхнавічы, халуп і хлявоў разбурэньне, сена і збожжа забраньне ды іншых розных гвалтаў учыненьне<ref>Аrchiwum Główne Akt Dawnych. Аrchiwum Рrozorów і Jelskich (далей: AGAD. APiJ). Sygn. 1. S. 73, 74, 76</ref>. [[Файл:Няпоўны сьпіс габрэяў у Брагіне. 1784 г.jpg|злева|значак|170px|Габрэй-хрысьціянін у Рашаўцах. 1784 г.]] Паводле перапісаў габрэйскга насельніцтва 1765 і 1778 гадоў у Рашаўцах жылі адпаведна 7 і 2 чалавекі (głowy), што належалі да Хвойніцкага кагалу і зь якіх зьбіралася пагалоўшчына. У 1784 годзе тут застаўся «chrzescianin na szynku», які пагалоўшчыне не падлягаў<ref>ЦДІАУК. Ф. 11. Оп. 1. Спр. 87. А. 1108зв.; Архив ЮЗР. Ч. 5. Т. 2. Переписи еврейского населения в юго-западном крае в 1765—1791 гг. — Киев, 1890. С. 301, 391, 710</ref>. Магчыма, на колькасць габрэяў у вёсцы, як і на прыняцьце хрысьціянства адным зь іх (пэўна, галавой сямейства), паўплывала [[Каліеўшчына]] 1768 года, што была апошнім і наймацнейшым уздымам гайдамацкага руху ва Ўкраіне. === Пад уладай Расейская імпэрыя === [[File:Герб уласны роду Прозараў.png|100пкс|значак|зьлева|Герб уласны роду Прозараў.]][[File:Рашаўцы ў расейскай рэвізіі 1795 г.jpg|значак|170пкс|Рашаўцы ў расейскай рэвізіі 1795 году.]][[File:Рашаўцы на схематычным пляне Рэчыцкага павету 1800 г.jpg|значак|170пкс|Рашаўцы на схематычным пляне Рэчыцкага павету 1800 г.]][[File:Рашаўцы ў касьцёльнай кнізе 1798 г.jpg|значак|170пкс|Рашаўцы ў касьцёльнай кнізе 1798 г.]] У выніку другога падзелу [[Рэч Паспалітая|Рэчы Паспалітай]] ([[1793]]) Рашаўцы ў складзе Рэчыцкай акругі апынулася ў межах Чарнігаўскага намесьніцтва (губэрні), з 1796 г. у складзе адміністрацыйна ўпарадкаванага [[Рэчыцкі павет (Менская губэрня)|Рэчыцкага павету]] Маларасейскай, а з 29 жніўня 1797 г. [[Менская губэрня|Менскай губэрні]] [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]]<ref>Насевіч В., Скрыпчанка Т. Рэчыцкі павет / В. Насевіч, Т. Скрыпчанка // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі: у 6 т. – Т. 6. Кн. 1. – Мінск: БелЭн, 2001. C. 181–182</ref>. У крыніцы, заснаванай на матэрыялах рэвізіі 1795 года, хутар Рашаўцы згаданы сярод уладаньняў пана ''Людвіка''{{заўвага|Тут, напэўна, дапушчана памылка прачытаньня тэксту рэвізіі, бо ў ёй згаданая Людвіка з князёў Шуйскіх Прозарава, жонка абознага Караля.}} Прозара, якія былі перайшлі «в казну», але потым «по высочайшему повелению» вернутыя пані Луізе{{Заўвага|Француская форма імя прысутнічае ў паперах імпэратрыцы Кацярыны ІІ, у лістах яе генэралаў і самой Людвікі Канстанцыі<ref>AGAD. APiJ. Sygn. 13. S. 3, 4, 76, 78, 97, 154, 158, 160; таксама гл. дакумэнты наступнага сэквэстру: Sygn. 14.</ref>}} Прозаравай<ref>Петреченко І. Є. «Камеральное описание… Речицкой округи» 1796 р.: інформаційний потенціал пам’ятки // Днепровский паром. Природное единство и историко-культурное взаимодействие белорусско-украинского пограничья / Материалы международной конференции (26-27 апреля 2018 г., г. Гомель). — Минск, 2018. С. 70 — 71</ref>, спадчыннай іх уладальніцы. Тады хутар меў 9 двароў з 16 душамі мужчынскага і 17 душамі жаночага полу падданых. Яго разам з слабадой Рашаў, вёскамі Вялікая і Малая [[Карчовае|Карчова]] трымаў у трохгадовай (02.04.1793–02.04.1796) арэндзе за плату ў 4077 злотых амсьціслаўскі стольнік Юстыніян, сын Юзафа, Фурс, а эканомам быў шляхціч Самуэль, сын Андрэя, Бараноўскі. Прозьвішчы жыхароў Рашаўцаў — Чыгіроўскі (Чыгарэўскі), Дубянок, Максімовіч, Дашук, Галдзецкі, Дзібінскі (Дубінскі), Танкевіч, Прыяздка, Васілеўскі<ref>НГАБ. Ф. 333. Воп.9. Спр. 59. А. 136-136адв., 198-200адв., 202-203</ref>. У мэтрычных запісах Астраглядавіцкай Сьвята-Траецкай царквы 1797 году засьведчана, што да яе прыходу належалі і Рашаўцы «владения господина Прозора»<ref>НГАБ. Ф. 136. Воп. 13. Спр. 494. А. 53адв, 54, 55 і інш.</ref>. У мэтрычным запісе Астраглядавіцкага касьцёлу Ўнебаўзяцьця Найсьвяцейшай Панны Марыі, пазначаным 10-м студзеня 1798 году, паведамляецца пра хрост ксяндзом-дамініканам Бруна Лявіцкім немаўляці Антаніны, дачкі шляхетных Яна і Юстыны Навіцкіх, кумамі пры тым выступілі Сільвэстар Бутовіч і Марыяна Малішэўская de villa Rzeszowce<ref>НГАБ. Ф. 1781. Воп. 27. Спр. 202. А. 186</ref>. Пражываньне ў Рашаўцах каталіцкай шляхты можа сьведчыць пра наяўнасьць там фальварку ўжо ў канцы XVIII ст. Паводле кліравой ведамасьці Астраглядавіцкай царквы 1804 году, Рашаўцы месьціліся за 3 вярсты ад яе<ref>НГАБ. Ф. 136. Воп. 1. Спр. 40442. А. 58</ref>. [[File:Прозараўскі ф. Маратон зь вёскамі Дуброўнае і Рашаўцы ў арэндзе ў Антонія Прыбароўскага. 1811 г.jpg|значак|зьлева|170px|Прозараўскі ф. Маратон зь вёскамі Дуброўным і Рашаўцамі ў арэндзе ў Антонія Прыбароўскага. 1811 г.]] Пра хутар Рашаўцы маюцца зьвесткі ў сялянскай рэвізіі 1811 году<ref>НГАБ. Ф. 333. Воп. 9. Спр. 261. Ч. 2 А. 1046-1046адв. Спр. 262. А. 195адв.-196</ref>. Згодна з шляхецкай рэвізіяй, датаванай 3 сьнежня 1811 году, фальварак Маратон з 89 рэвізскімі душамі ў прыналежных да яго вёсках Дуброўнае і Рашаўцы трымаў у арэндзе ад паноў Прозараў Антоні Прыбароўскі (42 г.)<ref>НГАБ. Ф. 333. Воп. 9. Спр. 263. А. 183</ref>. У дакумэнце, пазначаным 13 сакавіка 1812 году, запісана, што той фальварак Маратон з прылегласьцямі, які належаў пані Людвіцы з князёў Шуйскіх, жонцы абознага Караля, Прозаравай, аддадзены ў трохгадовую арэнду былому паручніку войскаў польскіх пану Антонію Прыбароўскаму за штогадовую выплату 900 рублёў серабром<ref>AGAD. APiJ. Sygn. 14. S. 9</ref>. Прысутныя Рашаўцы на мапе-дзесяцівярстоўцы Ф. Шубэрта 1826-1840 гадоў. На 1834 год жыхарамі ў Рашаўцах — 24 мужчыны і 25 жанчын з прозьвішчамі Бандарэнка, Бардак, Дашук, Добыш, Галдзецкі, Гарэцкі, Чыгарэўскі<ref>НГАБ. Ф. 333. Воп. 9. Спр. 339. А. 837-841</ref>. [[File:Рашаўцы на мапе-дзесяцівярстоўцы Ф. Ф. Шубэрта. 1826-1840 гг.jpg|значак|170пкс|Рашаўцы на мапе Ф. Шубэрта.]] У мэтрычных кнігах Астраглядавіцкай царквы 1844 году колькі разоў згаданыя Рашаўскі фальварак і вёска Рашаўцы<ref>НГАБ. Ф. 136. Воп. 14. Спр. 425. А. 274адв., 275 адв., 276, 278, 288, 289адв.</ref>. Напэўна, гэта той фальварак, які паны Прозары называлі слаўным імем Маратон (Марафон){{заўвага|Мусіць, сытуацыя падобная той, якая склалася ў выпадку зь [[Берасьцечка (Гомельская вобласьць)|Берасьцечкам]], калі паны Прозары ўжывалі слаўнае імя [[Бітва пад Рацлавіцамі|Рацлавіца]], а сяляне трымаліся звыклага Берасьцечка. Розьніца, аднак, ёсьць, бо вёска Рашаўцы ў хуткім часе проста перастала існаваць, а фальварак застаўся...}}. У «Списках населённых мест Минской губернии по уездам, приходам, еврейским обществам со сведениями об их расположении и народонаселении [Дело]: 1857 г.», аднак, вёска Рашаўцы, што да прыходу царквы ў Астраглядавічах, ужо не названая<ref>Расейскі дзяржаўны гістарычны архіў. Ф. 1290. Воп. 4. Спр. 79. А. 700</ref>. == Заўвагі == {{Заўвагі|2}} == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} [[Катэгорыя:Колішнія населеныя пункты Брагінскага раёну]] [[Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XVII стагодзьдзі]] 3sc2t7c26xfoq5n32ulqswfc25cwpn8 2668897 2668895 2026-05-09T15:27:52Z Дамінік 64057 /* Карона Каралеўства Польскага ў Рэчы Паспалітай */ 2668897 wikitext text/x-wiki {{Населены пункт/Беларусь |Назва = Рашаўцы |Статус = хутар |Назва ў родным склоне = Рашаўцаў |Назва па-расейску = |Трансьлітараваная назва = Rašaŭcy |Герб = |Сьцяг = |Гімн = |Дата заснаваньня = перад 1683 годам |Першыя згадкі = |Статус з = |Магдэбурскае права = |Былая назва = |Мясцовая назва = |Вобласьць = |Раён = |Сельсавет = |Гарадзкі савет = |Старшыня гарвыканкаму = |Пасада кіраўніка = |Кіраўнік = |Плошча = |Крыніца плошчы = |Вышыня = |Унутраны падзел = |Колькасьць насельніцтва = |Год падліку колькасьці = |Крыніца колькасьці насельніцтва = |Этнічны склад насельніцтва = |Год падліку этнічнага складу = |Нацыянальны склад насельніцтва = |Год падліку нацыянальнага складу = |Колькасьць двароў = |Год падліку колькасьці двароў = |Крыніца колькасьці двароў = |Паштовы індэкс = |СААТА = |Выява = |Апісаньне выявы = |Шырата градусаў = |Шырата хвілінаў = |Шырата сэкундаў = |Даўгата градусаў = |Даўгата хвілінаў = |Даўгата сэкундаў = |Пазыцыя подпісу на мапе = |Водступ подпісу на мапе = |Commons = |Сайт = }} '''Рашаўцы''' — даўні хутар; месьціўся каля сучаснага паселішча [[Марытон]], што ў Буркоўскім сельсавеце [[Брагінскі раён|Брагінскім раёну]] [[Гомельская вобласьць|Гомельскай вобласьці]] [[Беларусь|Беларусі]]. Перастаў існаваць да сярэдзіны XIX ст. == Гісторыя == === Карона Каралеўства Польскага ў Рэчы Паспалітай === [[File:Герб князёў Шуйскіх.png|100пкс|значак|зьлева|Герб «Сьвяты Юрый» (Георгій Пераможац) князёў Шуйскіх{{Заўвага|Выява з надмагільля Віталіса Шуйскага (†1. VI. 1849) у в. Чыжэўшчына (былыя Крупчыцы) Жабінкаўскага р-ну Берасьцейшчыны. Фота Анатоля Бензярука}}.]][[Файл:Брагін з прылегласьцямі. 1683 г.jpg|значак|170px|Рашаўцы ў люстрацыі 1683 г.]] Найранейшая зьвестка пра хутар Ruszowcy{{заўвага|Магчыма, уладальнікі, князі Шуйскія, заснавалі яго, пасяліўшы ў больш людным месцы, непадалёк ад Астрглядавічаў, жыхароў паўночнай лясной вёскі [[Рашаў]], згадванай сярод добраў паноў Харлінскіх яшчэ ў 1618 г.}} з 5 дымамі (×6 — каля 30 жыхароў), прыналежны да włości Choynickiej{{заўвага|Тут маецца на ўвазе прыватны маёнтак.}} князя [[Канстанцін Ян Шуйскі|Канстанціна Яна Шуйскага]], харунжага берасьцейскага, сустрэтая ў люстрацыі падымнага падатку [[Оўруч|Оўруцкага]] павету [[Кіеўскае ваяводзтва|Кіеўскага ваяводзтва]] [[Карона Каралеўства Польскага|Кароны Польскай]] 1683 года. Якая сума зь яго выплачвалася ня ўказана<ref>Центральний державний історичний архів України в м. Києві. Ф. 15. Опис 1. Справа 3. А. 734зв.; Архив Юго-Западной России (далей: Архив ЮЗР). Ч. 7. Т. 1: Акты о заселении Юго-Западной России. – Киев, 1886. С. 489</ref>. Наступная згадка ў інвэнтары Астраглядаўскага маёнтку пазначана 1698 годам, калі добры перадаваліся князем Дамінікам Шуйскім у кіраваньне пану Зыгмунту Шукшце. Тады 8 гаспадароў{{заўвага|Сярод іх удава Захарыха, насупраць імя якой пазнака — ubostwo.}} вёскі Рашаўцы выплачвалі чыншу 47 злотых і 7 з паловай грошаў, мядовай даніны 11 бельцаў, а іншыя павіннасьці выконвалі «''iako w Wielkim Boru''», г. зн. – па 3 дні на розных працах што да [[Паншчына|паншчыны]] і яшчэ падводная павіннасьць. Паводле рэвізіі Хвойніцкага маёнтку, завершанай 2 красавіка 1716 года, з тых жа 8 двароў выбіралася 55 злотых чыншу і 11 бельцаў мёду{{заўвага|Згодна з раскладам, зямянін Павел Паланкевіч аддаваў хіба 2 бельцы мёду, бо быў «''na wsłudze''», а чынш зьбіраўся толькі з 7 сялянскіх гаспадарак і мусіў быць меншым, – 43 злотых. Яшчэ 12 зл. дасталіся нядаўняму пасэсару князю Станіславу Шуйскаму, скарбніку берасьцейскаму?}}. Згодна з інвентаром маёнтку Хвойнікі cum attinentiis (з прылегласьцямі) ад 20 сакавіка 1721 года, пададзенага былым {{падказка|пасэсарам|часовым ўладальнікам, арандатарам}} біскупам валоскім Юзафатам Парышэвічам, плябанам астраглядавіцкім, князю Мікалаю, сыну Дамініка, Шуйскаму, падданыя зь вёскі Рашаўцы Сямён і Даніла Мазурэнкі, Якаў Добаш (Doboszczenko), Іван Макарчук, урочнік Сямён, Хрыч Захаранка, акрамя дзякла жытам, грэчкай і інш., выплачвалі 34 злотых, 15 грошаў чыншу, 7 бельцаў даніны мядовай, а адпрацовачныя павіннасьці выконвалі «''iak w Ostrohladowiczach''». Тутэйшы зямянін Панко Булыга «''z odczyny''» плаціў толькі 2 бельцы мёду, бо быў «''na wsłudze''»<ref>НГАБ у Менску. Ф. 320. Воп. 1. Спр. 1. А. 119, 120, 126адв., 127, 132адв., 142, 142адв.</ref>. Тарыф падымнага падатку Оўруцкага павету Кіеўскага ваяводзтва на 1734 год засьведчыў прыналежнасьць вёскі Рашаўцы (Rzeszowce) да маёнтку [[Хвойнікі]] князя Ігнацыя, сына Дамініка, Шуйскага<ref>Тарифи подимного податку, сеймикові лауди і люстрації Київського воєводства першої половини XVIII століття. /Вид. друге, доп. Укл. Конрад Жеменецький. — Біла Церква, 2015. С. 286</ref>. У 1754 годзе з 10 двароў (каля 60 жыхароў) хутара Рашаўцы (Ryszowce) Хвойніцкага маёнтку «do grodu» (Оўруцкага замку) выплачваліся 1 злоты і 17 грошаў, «na milicję» (на вайсковыя патрэбы павету і ваяводзтва) 6 злотых і 8 грошаў<ref>Тариф подимного податку Київського воєводства 1754 року. /Опрацював Конрад Жеменецький. — Біла Церква, 2015. С. 191</ref>. [[Файл:Няпоўны сьпіс габрэяў у Брагіне. 1784 г.jpg|злева|значак|170px|Габрэй-хрысьціянін у Рашаўцах. 1784 г.]] З дакумэнту Оўруцкага гродзкага суда, датаванага 14-м ліпеня 1763 года, вядома, што пасэсарам у Паселічах і Рашаўцах быў пан Рыфальскі. 19 жніўня 1765 і 25 лютага 1769 года адпаведна ад імя старосты ніжынскага князя Войцеха Шуйскага, апекуна, і старосты загальскага князя Адама Шуйскага, дзедзіча Хвойніцкіх і Астраглядаўскіх добраў, заяўленыя пратэсты на адрас пана Адама Міхала Ракіцкага, рэгента ВКЛ, за насланьне брагінскіх падданых на грунты вёсак Рашаўцы і Міхнавічы, халуп і хлявоў разбурэньне, сена і збожжа забраньне ды іншых розных гвалтаў учыненьне<ref>Аrchiwum Główne Akt Dawnych. Аrchiwum Рrozorów і Jelskich (далей: AGAD. APiJ). Sygn. 1. S. 73, 74, 76</ref>. Паводле перапісаў габрэйскга насельніцтва 1765 і 1778 гадоў у Рашаўцах жылі адпаведна 7 і 2 чалавекі (głowy), што належалі да Хвойніцкага кагалу і зь якіх зьбіралася пагалоўшчына. У 1784 годзе тут застаўся «chrzescianin na szynku», які пагалоўшчыне не падлягаў<ref>ЦДІАУК. Ф. 11. Оп. 1. Спр. 87. А. 1108зв.; Архив ЮЗР. Ч. 5. Т. 2. Переписи еврейского населения в юго-западном крае в 1765—1791 гг. — Киев, 1890. С. 301, 391, 710</ref>. Магчыма, на колькасць габрэяў у вёсцы, як і на прыняцьце хрысьціянства адным зь іх (пэўна, галавой сямейства), паўплывала [[Каліеўшчына]] 1768 года, што была апошнім і наймацнейшым уздымам гайдамацкага руху ва Ўкраіне. === Пад уладай Расейская імпэрыя === [[File:Герб уласны роду Прозараў.png|100пкс|значак|зьлева|Герб уласны роду Прозараў.]][[File:Рашаўцы ў расейскай рэвізіі 1795 г.jpg|значак|170пкс|Рашаўцы ў расейскай рэвізіі 1795 году.]][[File:Рашаўцы на схематычным пляне Рэчыцкага павету 1800 г.jpg|значак|170пкс|Рашаўцы на схематычным пляне Рэчыцкага павету 1800 г.]][[File:Рашаўцы ў касьцёльнай кнізе 1798 г.jpg|значак|170пкс|Рашаўцы ў касьцёльнай кнізе 1798 г.]] У выніку другога падзелу [[Рэч Паспалітая|Рэчы Паспалітай]] ([[1793]]) Рашаўцы ў складзе Рэчыцкай акругі апынулася ў межах Чарнігаўскага намесьніцтва (губэрні), з 1796 г. у складзе адміністрацыйна ўпарадкаванага [[Рэчыцкі павет (Менская губэрня)|Рэчыцкага павету]] Маларасейскай, а з 29 жніўня 1797 г. [[Менская губэрня|Менскай губэрні]] [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]]<ref>Насевіч В., Скрыпчанка Т. Рэчыцкі павет / В. Насевіч, Т. Скрыпчанка // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі: у 6 т. – Т. 6. Кн. 1. – Мінск: БелЭн, 2001. C. 181–182</ref>. У крыніцы, заснаванай на матэрыялах рэвізіі 1795 года, хутар Рашаўцы згаданы сярод уладаньняў пана ''Людвіка''{{заўвага|Тут, напэўна, дапушчана памылка прачытаньня тэксту рэвізіі, бо ў ёй згаданая Людвіка з князёў Шуйскіх Прозарава, жонка абознага Караля.}} Прозара, якія былі перайшлі «в казну», але потым «по высочайшему повелению» вернутыя пані Луізе{{Заўвага|Француская форма імя прысутнічае ў паперах імпэратрыцы Кацярыны ІІ, у лістах яе генэралаў і самой Людвікі Канстанцыі<ref>AGAD. APiJ. Sygn. 13. S. 3, 4, 76, 78, 97, 154, 158, 160; таксама гл. дакумэнты наступнага сэквэстру: Sygn. 14.</ref>}} Прозаравай<ref>Петреченко І. Є. «Камеральное описание… Речицкой округи» 1796 р.: інформаційний потенціал пам’ятки // Днепровский паром. Природное единство и историко-культурное взаимодействие белорусско-украинского пограничья / Материалы международной конференции (26-27 апреля 2018 г., г. Гомель). — Минск, 2018. С. 70 — 71</ref>, спадчыннай іх уладальніцы. Тады хутар меў 9 двароў з 16 душамі мужчынскага і 17 душамі жаночага полу падданых. Яго разам з слабадой Рашаў, вёскамі Вялікая і Малая [[Карчовае|Карчова]] трымаў у трохгадовай (02.04.1793–02.04.1796) арэндзе за плату ў 4077 злотых амсьціслаўскі стольнік Юстыніян, сын Юзафа, Фурс, а эканомам быў шляхціч Самуэль, сын Андрэя, Бараноўскі. Прозьвішчы жыхароў Рашаўцаў — Чыгіроўскі (Чыгарэўскі), Дубянок, Максімовіч, Дашук, Галдзецкі, Дзібінскі (Дубінскі), Танкевіч, Прыяздка, Васілеўскі<ref>НГАБ. Ф. 333. Воп.9. Спр. 59. А. 136-136адв., 198-200адв., 202-203</ref>. У мэтрычных запісах Астраглядавіцкай Сьвята-Траецкай царквы 1797 году засьведчана, што да яе прыходу належалі і Рашаўцы «владения господина Прозора»<ref>НГАБ. Ф. 136. Воп. 13. Спр. 494. А. 53адв, 54, 55 і інш.</ref>. У мэтрычным запісе Астраглядавіцкага касьцёлу Ўнебаўзяцьця Найсьвяцейшай Панны Марыі, пазначаным 10-м студзеня 1798 году, паведамляецца пра хрост ксяндзом-дамініканам Бруна Лявіцкім немаўляці Антаніны, дачкі шляхетных Яна і Юстыны Навіцкіх, кумамі пры тым выступілі Сільвэстар Бутовіч і Марыяна Малішэўская de villa Rzeszowce<ref>НГАБ. Ф. 1781. Воп. 27. Спр. 202. А. 186</ref>. Пражываньне ў Рашаўцах каталіцкай шляхты можа сьведчыць пра наяўнасьць там фальварку ўжо ў канцы XVIII ст. Паводле кліравой ведамасьці Астраглядавіцкай царквы 1804 году, Рашаўцы месьціліся за 3 вярсты ад яе<ref>НГАБ. Ф. 136. Воп. 1. Спр. 40442. А. 58</ref>. [[File:Прозараўскі ф. Маратон зь вёскамі Дуброўнае і Рашаўцы ў арэндзе ў Антонія Прыбароўскага. 1811 г.jpg|значак|зьлева|170px|Прозараўскі ф. Маратон зь вёскамі Дуброўным і Рашаўцамі ў арэндзе ў Антонія Прыбароўскага. 1811 г.]] Пра хутар Рашаўцы маюцца зьвесткі ў сялянскай рэвізіі 1811 году<ref>НГАБ. Ф. 333. Воп. 9. Спр. 261. Ч. 2 А. 1046-1046адв. Спр. 262. А. 195адв.-196</ref>. Згодна з шляхецкай рэвізіяй, датаванай 3 сьнежня 1811 году, фальварак Маратон з 89 рэвізскімі душамі ў прыналежных да яго вёсках Дуброўнае і Рашаўцы трымаў у арэндзе ад паноў Прозараў Антоні Прыбароўскі (42 г.)<ref>НГАБ. Ф. 333. Воп. 9. Спр. 263. А. 183</ref>. У дакумэнце, пазначаным 13 сакавіка 1812 году, запісана, што той фальварак Маратон з прылегласьцямі, які належаў пані Людвіцы з князёў Шуйскіх, жонцы абознага Караля, Прозаравай, аддадзены ў трохгадовую арэнду былому паручніку войскаў польскіх пану Антонію Прыбароўскаму за штогадовую выплату 900 рублёў серабром<ref>AGAD. APiJ. Sygn. 14. S. 9</ref>. Прысутныя Рашаўцы на мапе-дзесяцівярстоўцы Ф. Шубэрта 1826-1840 гадоў. На 1834 год жыхарамі ў Рашаўцах — 24 мужчыны і 25 жанчын з прозьвішчамі Бандарэнка, Бардак, Дашук, Добыш, Галдзецкі, Гарэцкі, Чыгарэўскі<ref>НГАБ. Ф. 333. Воп. 9. Спр. 339. А. 837-841</ref>. [[File:Рашаўцы на мапе-дзесяцівярстоўцы Ф. Ф. Шубэрта. 1826-1840 гг.jpg|значак|170пкс|Рашаўцы на мапе Ф. Шубэрта.]] У мэтрычных кнігах Астраглядавіцкай царквы 1844 году колькі разоў згаданыя Рашаўскі фальварак і вёска Рашаўцы<ref>НГАБ. Ф. 136. Воп. 14. Спр. 425. А. 274адв., 275 адв., 276, 278, 288, 289адв.</ref>. Напэўна, гэта той фальварак, які паны Прозары называлі слаўным імем Маратон (Марафон){{заўвага|Мусіць, сытуацыя падобная той, якая склалася ў выпадку зь [[Берасьцечка (Гомельская вобласьць)|Берасьцечкам]], калі паны Прозары ўжывалі слаўнае імя [[Бітва пад Рацлавіцамі|Рацлавіца]], а сяляне трымаліся звыклага Берасьцечка. Розьніца, аднак, ёсьць, бо вёска Рашаўцы ў хуткім часе проста перастала існаваць, а фальварак застаўся...}}. У «Списках населённых мест Минской губернии по уездам, приходам, еврейским обществам со сведениями об их расположении и народонаселении [Дело]: 1857 г.», аднак, вёска Рашаўцы, што да прыходу царквы ў Астраглядавічах, ужо не названая<ref>Расейскі дзяржаўны гістарычны архіў. Ф. 1290. Воп. 4. Спр. 79. А. 700</ref>. == Заўвагі == {{Заўвагі|2}} == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} [[Катэгорыя:Колішнія населеныя пункты Брагінскага раёну]] [[Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XVII стагодзьдзі]] 8wl2ioelegtetygotszz2tncxwirmwh 10 263899 2668959 2668266 2026-05-10T07:00:14Z DymitrBot 56484 абнаўленьне зьвестак 2668959 wikitext text/x-wiki <noinclude>'''Табліца абнаўляецца аўтаматычна, каб выправіць памылкі, калі ласка, зьвярніцеся да {{У|Dymitr}}.'''</noinclude> <onlyinclude>{{#invoke:Спартовая табліца|main|стыль=ВНП |крыніца = [https://www.premierleague.com/en/tables?competition=8&season=2025 Прэм’ер-Ліга] <!--Пачатак аўтаматызацыі.--> |абнаўленьне = 9 траўня 2026 году</small><!--Месцы камандаў.--> |парадак_камандаў=ARS, MCI, MUN, LIV, AVL, BOU, BHA, BRE, CHE, EVE, FUL, SUN, NEW, LEE, CRY, NFO, TOT, WHU, BUR, WOL <!--Вынікі камандаў.--> |перамогі_ARS=23 | нічыі_ARS=7 |паразы_ARS=5 |мз_ARS=67 |мп_ARS=26 |перамогі_MCI=22 | нічыі_MCI=8 |паразы_MCI=5 |мз_MCI=72 |мп_MCI=32 |перамогі_MUN=18 | нічыі_MUN=11 |паразы_MUN=7 |мз_MUN=63 |мп_MUN=48 |перамогі_LIV=17 | нічыі_LIV=8 |паразы_LIV=11 |мз_LIV=60 |мп_LIV=48 |перамогі_AVL=17 | нічыі_AVL=7 |паразы_AVL=11 |мз_AVL=48 |мп_AVL=44 |перамогі_BOU=13 | нічыі_BOU=16 |паразы_BOU=7 |мз_BOU=56 |мп_BOU=52 |перамогі_BHA=14 | нічыі_BHA=11 |паразы_BHA=11 |мз_BHA=52 |мп_BHA=42 |перамогі_BRE=14 | нічыі_BRE=9 |паразы_BRE=13 |мз_BRE=52 |мп_BRE=49 |перамогі_CHE=13 | нічыі_CHE=10 |паразы_CHE=13 |мз_CHE=55 |мп_CHE=49 |перамогі_EVE=13 | нічыі_EVE=9 |паразы_EVE=13 |мз_EVE=44 |мп_EVE=44 |перамогі_FUL=14 | нічыі_FUL=6 |паразы_FUL=16 |мз_FUL=44 |мп_FUL=50 |перамогі_SUN=12 | нічыі_SUN=12 |паразы_SUN=12 |мз_SUN=37 |мп_SUN=46 |перамогі_NEW=13 | нічыі_NEW=6 |паразы_NEW=16 |мз_NEW=49 |мп_NEW=51 |перамогі_LEE=10 | нічыі_LEE=13 |паразы_LEE=12 |мз_LEE=47 |мп_LEE=52 |перамогі_CRY=11 | нічыі_CRY=10 |паразы_CRY=13 |мз_CRY=36 |мп_CRY=42 |перамогі_NFO=11 | нічыі_NFO=9 |паразы_NFO=15 |мз_NFO=44 |мп_NFO=46 |перамогі_TOT=9 | нічыі_TOT=10 |паразы_TOT=16 |мз_TOT=45 |мп_TOT=54 |перамогі_WHU=9 | нічыі_WHU=9 |паразы_WHU=17 |мз_WHU=42 |мп_WHU=61 |перамогі_BUR=4 | нічыі_BUR=8 |паразы_BUR=23 |мз_BUR=35 |мп_BUR=71 |перамогі_WOL=3 | нічыі_WOL=9 |паразы_WOL=24 |мз_WOL=25 |мп_WOL=66 <!--Канец аўтаматызацыі.--> <!--Вызначэньне камандаў (спасылкі ў табліцы)--> |назва_ARS=[[Арсэнал Лёндан|Арсэнал]] |назва_AVL=[[Астан Віла Бірмінггэм|Астан Віла]] |назва_BOU=[[Борнмут (футбольны клюб)|Борнмут]] |назва_BHA=[[Брайтан энд Гоўв Альбіён]] |назва_BRE=[[Брэнтфард (футбольны клюб)|Брэнтфард]] |назва_BUR=[[Бэрнлі (футбольны клюб)|Бэрнлі]] |назва_CHE=[[Чэлсі Лёндан|Чэлсі]] |назва_CRY=[[Крыстал Пэлас Лёндан|Крыстал Пэлас]] |назва_EVE=[[Эвэртан Лівэрпул|Эвэртан]] |назва_FUL=[[Фулгэм (футбольны клюб)|Фулгэм]] |назва_LEE=[[Лідс Юнайтэд]] |назва_LIV=[[Лівэрпул (футбольны клюб)|Лівэрпул]] |назва_MCI=[[Манчэстэр Сіці]] |назва_MUN=[[Манчэстэр Юнайтэд]] |назва_NEW=[[Ньюкасл Юнайтэд]] |назва_NFO=[[Нотынггэм Форэст]] |назва_SUN=[[Сандэрлэнд (футбольны клюб)|Сандэрлэнд]] |назва_TOT=[[Тотэнгэм Готспур]] |назва_WHU=[[Ўэст Гэм Юнайтэд]] |назва_WOL=[[Ўулвэргэмптан Ўандэрэрз]] <!--Кваліфікацыі камандаў.--> |вынік1=CLLS |вынік2=CLLS |вынік3=CLLS |вынік4=CLLS |вынік5=ELLS |вынік18=REL |вынік19=REL |вынік20=REL <!--Настройкі і правілы табліцы--> |ліміт_паказу=5 |правілы_клясыфікацыі=1) Пункты; 2) Розьніца мячоў; 3) Забітыя мячы; 4) Пункты ў гульнях паміж сабою; 5) Гасьцявыя забітыя мячы ў гульнях паміж сабою; 6) Дадатковыя матчы (толькі пры неабходнасьці вызначэньня чэмпіёна, камандаў на выбываньне або камандаў, якія выходзяць у турніры УЭФА). <!--Вызначэньне слупка кваліфікацыі і паніжэньня--> |загаловак_слупка_вынікаў=QR |колер_CLLS=green1|тэкст_CLLS=[[Ліга чэмпіёнаў УЭФА 2026—2027 гадоў#Лігавы этап|Лігавы этап Лігі чэмпіёнаў]] |колер_ELLS=blue1 |тэкст_ELLS=[[Ліга Эўропы УЭФА 2026—2027 гадоў#Лігавы этап|Лігавы этап Лігі Эўропы]] |колер_REL=red1 |тэкст_REL=Паніжэньне ў [[Чэмпіянат футбольнай лігі Ангельшчыны 2026—2027 гадоў|Чэмпіёншып]] }}</onlyinclude> 8jlawy59599lsya5oad21t3w3awwwfz 0 265102 2668889 2668139 2026-05-09T15:02:41Z ~2026-28021-00 97439 2668889 wikitext text/x-wiki {{Імя |імя = Ґеза |лацінка = Gieza / Hieza |арыгінал = Geso |вымаўленьне = |мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]] |варыянт = Гіза, Гез, Гезь, Кезь, Гіса, Гіжа, Гесь, Кейза, Кейжа, Кіза, Кіжа |вытворныя = [[Каз]] |зьвязаныя = [[Геска]], [[Гезела]], [[Гізбэрт]], [[Гішвід]], [[Кезгайла]], [[Гесьмін]], [[Гезімунд (імя)|Гесімонт]] }} '''Геза''' (''Кейза'', ''Кейжа''), '''Гіза''' (''Гіжа'', ''Гіса'', ''Кіза'', ''Кіжа''), '''Гез''' (''Гезь'', ''Гесь'', ''Кезь'') — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча. == Паходжаньне == {{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}} Гейза, Геза, Геса, Гіза або Кеза (Geiso, Geso, Gesso<ref>к.и.н. А. С. Ануфриев, [http://hist.msu.ru/departments/8823/solinvictus/bd/data/bd_church_nobility_ottonian_dynasty.pdf База данных «Церковная знать в окружении государей Оттоновской династии»], Исторический факультет МГУ имени М. В. Ломоносова</ref>, Geso, Giso, Keso<ref>Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 110.</ref>) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Geiso+Kies+Giso#v=snippet&q=Geiso%20Kies%20Giso&f=false S. 589, 644].</ref>. Іменная аснова -гез- (-гіз-, -кез-) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] gais 'суліца, кап’ё'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 17.</ref>, германскага gaizá 'завостраны кій'<ref>Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 70.</ref>. Сярод [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] бытавалі імёны [[Геска]], [[Гезела|Гезела (Кезела)]], [[Гізбэрт|Гізбэрт (Гіжбэрт)]], [[Гішвід]], [[Гезімунд (імя)|Гесімонт (Гізымант)]]. Адзначаліся германскія імёны Geske, Gesela (Kisela), Gisbert, Gisoidis, Gesimund (Gismondus). Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены [[Польская акадэмія навук|Польскай акадэміяй навук]], адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскіх імёнаў Gizo (Gisz), Gizen (Gizin, Gisen)<ref>Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 7: Suplement. Rozwiązanie licznych zagadek staropolskiej antroponimii. — Kraków, 2002. S. 219.</ref>, Gismar (Gisemar), Gizebert, Kieswald, Keswin (Geskwin)<ref>Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 68—70, 289.</ref>. У [[Прусія|Прусіі]] бытавала імя ''Geze / Gesse / Gyse'' (1393 год)<ref>Pierson W. Altpreußischer Namenkodex // Zeitschrift für Preußische Geschichte und Landeskunde. — Berlin, 1873. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=ZrV-7V99ov8C&q=Geze#v=snippet&q=Geze&f=false S. 505].</ref><ref>Trautmann R. Die altpreußischen Personennamen. — Göttingen, 1925.[https://books.google.by/books?hl=ru&id=RdZD6OjYXgoC&q=Gesse#v=snippet&q=Gesse&f=false S. 32—33].</ref>. У 1619 годзе ў [[Каралявец]]кім унівэрсытэце навучаліся ''Michael Gissa, Marggrabouiensis Borussus… Constantinus Giese, Dantiscanus Borussus''<ref>Die matrikel der Universität Königsberg i. Pr. Bd. 1: Die Immatrikulationen von 1544—1656. — Leipzig, 1910. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=-sZYzw8knMEC&q=Gissa#v=snippet&q=Gissa&f=false S. 242, 247].</ref>. Германскія імёны Gise і Giseke гістарычна бытавалі ў [[Рыга|Рызе]]<ref>Hildebrand H. Das Rigische Schuldbuch (1286—1352). — St. Petersburg, 1872. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=9rxLAAAAYAAJ&q=Giseke#v=snippet&q=Giseke&f=false S. XL, 96].</ref>. Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''generosisque Juskone Gyzovicz'' (1461 год)<ref>{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-1к}} S. 273.</ref>; ''в бояръ керновских въ Юшка а в Кезя'' (21 чэрвеня 1510 году)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|8к}} P. 359.</ref>; ''подалъ Миколая Святковича Кгеза… светъка того Миколая Кгеза'' (4 лістапада 1428 году)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|225к}} P. 61.</ref>; ''Giza Stanislawowic'' (1558 год)<ref>Писцовая книга Гродненской экономии с прибавлениями, изданная Виленской Комиссией для разбора древних актов. Ч. 1. — Вильна, 1881. С. 407.</ref>; ''земянинъ повету Берестейско­го… жоны своее Томилы Гижовны'' (18 кастрычніка 1561 году)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|254к}} P. 247.</ref>; ''Мицъ Кгежовичъ… Иванъ Кгезъ'' (1566 год)<ref>Документы Московского архива Министерства юстиции. Т. 1. — М., 1897. С. 392.</ref>; ''Михалъ Кгиза'' (1567 год)<ref>Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=3Ih5AqeL2iwC&q=%40%D0%9A%D0%B3%D0%B8%D0%B7%D0%B0#v=snippet&q=%40%D0%9A%D0%B3%D0%B8%D0%B7%D0%B0&f=false С. 954].</ref>; ''Juchim Kis'' (1641 год)<ref>Ординация королевских пущ: в лесничествах бывшего Великого Княжества Литовского. — Вильна, 1871. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=jGdcAAAAcAAJ&q=Kis#v=snippet&q=Kis&f=false С. 170].</ref>; ''Grzegoż Giza'' (1675—1677 гады)<ref>Žemaičių vyskupijos vizitacija 1675—1677 m. // Fontes Historiae Lituaniae. Vol. X, 2011. P. 211.</ref>; ''Józef Kiziewicz… Balcer Kizewicz… Kiziewiczem'' (1690 год)<ref>Metryka Litewska. Rejestry podymnego Welkiego Ksiestwa. Księstwo Żmudzkie 1690 r. — Warszawa, 2009. S. 31, 35, 51.</ref>; ''Kieziewicz'' (1695 год)<ref>Walkowiak J. Współczesne nazwiska Polaków o możliwej genezie litewskiej nieobecne w LPŽ, poświadczone w kartotece antroponimicznej LKI // Onomastica (Wrocław). T. 64, 2020. S. 218.</ref>; ''Samuel Gesiewicz'' (1728 год)<ref>[https://www.genmetrika.eu/pasvalio_sant_1706-1729.html Pasvalio Šv. Jono Krikštytojo parapijos jungtuvių įrašai 1706—1729 m.], Nepriklausomas virtualus archyvas GENMETRIKA</ref>; ''Eva Gizowa'' (8 красавіка 1763 году)<ref>[https://www.genmetrika.eu/stakliskiu_mirties_1760_1764.html Stakliškių Švč. Trejybės bažnyčia, 1760—1764 m. mirties įrašai], Nepriklausomas virtualus archyvas GENMETRIKA</ref>; ''Bazyli Grzegorz Gieź'' (1814 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=B&w=22br&rid=B&search_lastname=Gie%C5%BA&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1&rpp1=&ordertable= Malewo (gr.-kat.)], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>{{Заўвага|Таксама: * Кізінь (адзначалася германскае імя Giesen<ref>Eule R. Germanische und fremde Personennamen als heutige deutsche Familiennamen // Festschrift zu dem fünfzigjährigen jubiläum des Friedrichs-realgymnasiums in Berlin. — Berlin, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=TTFOAAAAYAAJ&q=Giesecke#v=onepage&q=Giesecke&f=false S. 32].</ref>): ''Kiziniewicz z Strzałkowskich Marcijanna'' (1893 год)<ref>[https://genealogia.okiem.pl/artykul/22836/cmentarz-szawle-lit-siauliai-hist-saules-spis-grobow Cmentarz Szawle (lit. Šiauliai (hist. Saulės) - spis grobów], Fundacja Odtworzeniowa Dziedzictwa Narodowego</ref>; * Гізун, Кежун (адзначалася германскае імя Gizon<ref>[https://www.filae.com/nom-de-famille/GIZON.html Patronyme GIZON], Filae.com: Genealogy</ref>): ''Kieżun'' (1909 год)<ref>[https://kresy.genealodzy.pl/zbior/pdf/kosciol_kamieliszki.pdf Kościół Kiemieliszki — Spis parafian 1909 (F604-1-8950)]</ref>, Павал Гізун (1890—?) — [[беларусы|беларус]] з ваколіцаў [[Гарадзішча (Баранавіцкі раён)|Гарадзішча]], які [[Савецкія рэпрэсіі ў Беларусі|пацярпеў ад уладаў СССР]]<ref>[https://chumakou.com/projects/belarus1937/index4.html Беларусь: жертвы сталинских репрессий], Белорусский «Мемориал»</ref>; * Гесьвіл, Кесьвіл (адзначалася старажытнае германскае імя Gisoildis<ref>Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 110.</ref>): ''Кгесвил [[Гайла (імя)|Кгаилеявичъ]]'' (1528 год)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 165.</ref>, ''Agata Kieswil'' (1807 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=B&w=22br&rid=B&search_lastname=Kieswil&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1 Opsa], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>; * Кісьвін (адзначалася старажытнае германскае імя Gisoinus<ref>Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 110.</ref>): ''Кисвинусу у Медницох чоловекъ'' (1440—1492 гады)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|3к}} P. 50.</ref>; * Гезгалд, Гежгаўт (адзначалася германскае імя Giesguth<ref>[https://wiki.genealogy.net/Giesguth_(Familienname) Giesguth (Familienname)], GenWiki</ref>): ''Marina Giesgołdowna'' (1705 год)<ref>Sinkevičiūtė D. Dėl nesutrumpėjusių dvikamienių asmenvardžių kamieno gaud- variantų lietuvių kalboje // Baltistica. T. 48, Nr. 1 (2013). P. 120.</ref>, Гезгалды (Giezgołd) гербу [[Дубарог]] і Гезгаўты (Giezgowt) гербу [[Гіпацэнтаўр (герб)|Гіпацэнтаўр]] — літоўскія шляхецкія роды<ref>Gajl T. Herby Szlacheckie Rzeczypospolitej Obojga Narodow. — Gdańsk, 2003. S. 272.</ref>, Ґежґаўты — літоўскі шляхецкі род<ref>[http://www.nobility.by/families/g/index.shtml Сьпіс шляхецкіх родаў, прозьвішчы якіх пачынаюцца на Ґ], [[Згуртаваньне беларускай шляхты]]</ref>; * Кезгін, Кішкін (адзначалася старажытнае германскае імя Gisekin<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Gisekin#v=snippet&q=Gisekin&f=false S. 644].</ref>, пазьнейшае Giesken<ref>Rita Heuser, [https://www.namenforschung.net/dfd/woerterbuch/liste/?tx_dfd_names%5Bname%5D=144394&tx_dfd_names%5Baction%5D=show&tx_dfd_names%5Bcontroller%5D=Names&cHash=576d15ab26bc75851bca880d08e471ec Giesken], Digitales Familiennamenwörterbuch Deutschlands</ref>): ''людеи наших в Городенском повете в Жерославскои волости… Сенка Кишкиновича'' (5 чэрвеня 1511 году)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|9к}} P. 160.</ref>, ''Słuzba bartnikow Strazdow… Adam Kezgin'' (24 чэрвеня 1695 году)<ref>Lietuvos inventoriai XVII a. — Vilnius, 1962. P. 399.</ref>; * Кейсман (адзначалася старажытнае германскае імя Gezman<ref>Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 109.</ref>, пазьнейшае Kiessmann<ref>Gottschald M. Deutsche Namenkunde: Unsere Familiennamen nach ihrer Entstehung und Bedeutung. — Berlin, 2006. [https://books.google.by/books?id=FgHcPgx1QIYC&pg=PA203&dq=giseman+namenkunde&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&ved=2ahUKEwjr1an-09aJAxUWxQIHHYA_MPMQ6AF6BAgIEAI#v=onepage&q=giseman%20namenkunde&f=false S. 203].</ref>): на тэрыторыі цяперашняй [[Летува|Летувы]] фіксавалася прозьвішча Кейсман у [[Летувізацыя|летувізаванай форме]]<ref>Lietuvių pavardžių žodynas. T. 1. — Vilnius, 1985. P. 967.</ref>; * Кезмарк: ''ленътвоиту места Полоцкого Якубу Кезмарковичу'' (28 чэрвеня 1505 году)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|6к}} P. 56.</ref>; * Геждаўд: Геждаўды (Gieżdowd) — літоўскі шляхецкі род з [[Ашмянскі павет|Ашмянскага павету]]<ref>Ciechanowicz J. Rody rycerskie Wielkiego Księstwa Litewskiego. T. 3. — Rzeszów, 2001. S. 53.</ref>}}. == Носьбіты == * [[Геза]] ({{†}} 1011) — біскуп [[Турын]]у * Кезь — [[кернаў]]скі баярын, які ўпамінаецца ў 1510 годзе * Мікалай Сьвяткавіч Гез — [[Ліцьвіны|літоўскі баярын]], які ўпамінаецца ў 1528 годзе * Таміла Гіжаўна — [[берасьце]]йская [[Зямяне|зямянка]], якая ўпамінаецца ў 1561 годзе * Мікалай Гез — [[вількамір]]скі зямянін, які ўпамінаецца ў 1618 годзе<ref>Опись документов Виленского центрального архива древних актовых книг. Вып. 9. ― Вильна, 1912. С. 311.</ref> * Іван і Васіль Гісы — жыхары вёскі [[Жортай|Жортаю]] (каля [[Чашнікі|Чашнікаў]]), якія ўпамінаюцца ў 1632<ref>Яўген Анішчанка, [https://web.archive.org/web/20230804212612/http://www.arhisan.com/istochniki/opisaniya/1258-chashniki-inventar-1632-g Чашники инвентарь 1632 г.], Архіў гісторыка Анішчанкі, 8 сьнежня 2018 г.</ref> і 1633<ref>Яўген Анішчанка, [http://www.arhisan.com/istochniki/opisaniya/565-chashniki-1633-g-inventar-v-polotskom-voevodstve Чашники 1633 г. инвентарь в Полоцком воеводстве]{{Недаступная спасылка|date=June 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, Архіў гісторыка Анішчанкі, 25 лютага 2016 г.</ref> гадох * Ян Кеса — жыхар вёскі [[Каляданцы|Каляданцаў]] (каля [[Эйшышкі|Эйшышкаў]]), які ўпамінаецца ў 1775 годзе<ref>Яўген Анішчанка, [https://web.archive.org/web/20230810232021/http://www.arhisan.com/istochniki/opisaniya/338-inventar-ejshishskogo-starostva-1775-g инвентарь Эйшишского староства 1775 г.], Архіў гісторыка Анішчанкі, 5 сьнежня 2015 г.</ref> * Ёсіф Гіз (1900—?) — [[беларусы|беларус]] з ваколіцаў [[Карэлічы|Карэлічаў]], які [[Савецкія рэпрэсіі ў Беларусі|пацярпеў ад уладаў СССР]]<ref>[https://chumakou.com/projects/belarus1937/index4.html Беларусь: жертвы сталинских репрессий], Белорусский «Мемориал»</ref> * Іван Кейза (1902—?) — беларус з ваколіцаў [[Вярэнаў|Вярэнава]], які пацярпеў ад уладаў СССР<ref>[https://chumakou.com/projects/belarus1937/index11.html Беларусь: жертвы сталинских репрессий], Белорусский «Мемориал»</ref> Кейзы (Кейжы), Кіжэвічы і Кізевічы — літоўскія шляхецкія роды<ref>[http://www.nobility.by/families/k/index.shtml Сьпіс шляхецкіх родаў, прозьвішчы якіх пачынаюцца на К], [[Згуртаваньне беларускай шляхты]]</ref>. Гісічы (Gisicz) — прыгонныя вёсак [[Алянец|Алянцу]] і [[Акушкаўшчына|Акушкаўшчыны]], які ўпамінаюцца ў XIX стагодзьдзі<ref>Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2016. S. 317.</ref>. Гесэвіц (''Gessewitz''), Кейза (''Kiejza'', ''Kiejzo'') і Кейза-Кайзевіч (''Kiejzo-Kiejzewicz'') — прозьвішчы, гістарычна зафіксаваныя на тэрыторыі цяперашняй [[Летува|Летувы]]<ref>Lietuvių pavardžių žodynas. T. 1. — Vilnius, 1985. P. 660, 967.</ref>. На 1909 год існавала [[урочышча|ўрочышча]] Гезаўшчына ў Слонімскім павеце Гарадзенскай губэрні<ref>Список населенных мест Минской губернии. — Минск, 1909. С. 36.</ref>. На [[Браслаўскі павет|гістарычнай Браслаўшчыне]] існуе вёска [[Гізаўшчына]], у [[Прусія|гістарычнай Прусіі]] — [[Гезаў]]. == Заўвагі == {{Заўвагі}} == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} {{Германскія імёны-асновы}} {{Імёны з асновай гез}} [[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]] d2424yg41tfzhjjovt61wg5za6k7afu 10 265447 2668963 2668271 2026-05-10T07:00:21Z DymitrBot 56484 абнаўленьне зьвестак 2668963 wikitext text/x-wiki <noinclude>'''Табліца абнаўляецца аўтаматычна, каб выправіць памылкі, калі ласка, зьвярніцеся да {{У|Dymitr}}.'''</noinclude> {{#invoke:Спартовыя вынікі|main | крыніца = [https://www.premierleague.com/en/matches?competition=8&season=2025 Прэм’ер-Ліга] | абнаўленьне = 18 жніўня 2025 | стыль_матчаў = футбол |парадак_камандаў=ARS, AVL, BOU, BHA, BRE, BUR, CRY, LIV, LEE, MCI, MUN, NFO, NEW, SUN, TOT, WOL, WHU, FUL, CHE, EVE |скарачэньне_ARS=[[Арсэнал Лёндан|Арс]] |скарачэньне_AVL=[[Астан Віла Бірмінггэм|Аст]] |скарачэньне_BOU=[[Борнмут (футбольны клюб)|Бор]] |скарачэньне_BHA=[[Брайтан энд Гоўв Альбіён|Бра]] |скарачэньне_BRE=[[Брэнтфард (футбольны клюб)|Брэ]] |скарачэньне_BUR=[[Бэрнлі (футбольны клюб)|Бэр]] |скарачэньне_CHE=[[Чэлсі Лёндан|Чэл]] |скарачэньне_CRY=[[Крыстал Пэлас Лёндан|Кры]] |скарачэньне_EVE=[[Эвэртан Лівэрпул|Эвэ]] |скарачэньне_FUL=[[Фулгэм (футбольны клюб)|Фул]] |скарачэньне_LEE=[[Лідс Юнайтэд|Лід]] |скарачэньне_LIV=[[Лівэрпул (футбольны клюб)|Лів]] |скарачэньне_MCI=[[Манчэстэр Сіці|МСі]] |скарачэньне_MUN=[[Манчэстэр Юнайтэд|МЮ]] |скарачэньне_NEW=[[Ньюкасл Юнайтэд|Нью]] |скарачэньне_NFO=[[Нотынггэм Форэст|Нот]] |скарачэньне_SUN=[[Сандэрлэнд (футбольны клюб)|Сан]] |скарачэньне_TOT=[[Тотэнгэм Готспур|Тот]] |скарачэньне_WHU=[[Ўэст Гэм Юнайтэд|Ўэс]] |скарачэньне_WOL=[[Ўулвэргэмптан Ўандэрэрз|Ўул]] |назва_ARS=[[Арсэнал Лёндан|Арсэнал]] |назва_AVL=[[Астан Віла Бірмінггэм|Астан Віла]] |назва_BOU=[[Борнмут (футбольны клюб)|Борнмут]] |назва_BHA=[[Брайтан энд Гоўв Альбіён|Брайтан энд Гоўв]] |назва_BRE=[[Брэнтфард (футбольны клюб)|Брэнтфард]] |назва_BUR=[[Бэрнлі (футбольны клюб)|Бэрнлі]] |назва_CHE=[[Чэлсі Лёндан|Чэлсі]] |назва_CRY=[[Крыстал Пэлас Лёндан|Крыстал Пэлас]] |назва_EVE=[[Эвэртан Лівэрпул|Эвэртан]] |назва_FUL=[[Фулгэм (футбольны клюб)|Фулгэм]] |назва_LEE=[[Лідс Юнайтэд]] |назва_LIV=[[Лівэрпул (футбольны клюб)|Лівэрпул]] |назва_MCI=[[Манчэстэр Сіці]] |назва_MUN={{nobr|[[Манчэстэр Юнайтэд]]}} |назва_NEW=[[Ньюкасл Юнайтэд]] |назва_NFO=[[Нотынггэм Форэст]] |назва_SUN=[[Сандэрлэнд (футбольны клюб)|Сандэрлэнд]] |назва_TOT=[[Тотэнгэм Готспур]] |назва_WHU=[[Ўэст Гэм Юнайтэд]] |назва_WOL=[[Ўулвэргэмптан Ўандэрэрз|Ўулвэргэмптан]] <!--Пачатак аўтаматызацыі.--> |абнаўленьне = 9 траўня 2026 |матч_ARS_AVL=4:1 |матч_ARS_BHA=2:1 |матч_ARS_BOU=1:2 |матч_ARS_BRE=2:0 |матч_ARS_BUR= |матч_ARS_CHE=2:1 |матч_ARS_CRY=1:0 |матч_ARS_EVE=2:0 |матч_ARS_FUL=3:0 |матч_ARS_LEE=5:0 |матч_ARS_LIV=0:0 |матч_ARS_MCI=1:1 |матч_ARS_MUN=2:3 |матч_ARS_NEW=1:0 |матч_ARS_NFO=3:0 |матч_ARS_SUN=3:0 |матч_ARS_TOT=4:1 |матч_ARS_WHU=2:0 |матч_ARS_WOL=2:1 |матч_AVL_ARS=2:1 |матч_AVL_BHA=1:0 |матч_AVL_BOU=4:0 |матч_AVL_BRE=0:1 |матч_AVL_BUR=2:1 |матч_AVL_CHE=1:4 |матч_AVL_CRY=0:3 |матч_AVL_EVE=0:1 |матч_AVL_FUL=3:1 |матч_AVL_LEE=1:1 |матч_AVL_LIV= |матч_AVL_MCI=1:0 |матч_AVL_MUN=2:1 |матч_AVL_NEW=0:0 |матч_AVL_NFO=3:1 |матч_AVL_SUN=4:3 |матч_AVL_TOT=1:2 |матч_AVL_WHU=2:0 |матч_AVL_WOL=1:0 |матч_BHA_ARS=0:1 |матч_BHA_AVL=3:4 |матч_BHA_BOU=1:1 |матч_BHA_BRE=2:1 |матч_BHA_BUR=2:0 |матч_BHA_CHE=3:0 |матч_BHA_CRY=0:1 |матч_BHA_EVE=1:1 |матч_BHA_FUL=1:1 |матч_BHA_LEE=3:0 |матч_BHA_LIV=2:1 |матч_BHA_MCI=2:1 |матч_BHA_MUN= |матч_BHA_NEW=2:1 |матч_BHA_NFO=2:1 |матч_BHA_SUN=0:0 |матч_BHA_TOT=2:2 |матч_BHA_WHU=1:1 |матч_BHA_WOL=3:0 |матч_BOU_ARS=2:3 |матч_BOU_AVL=1:1 |матч_BOU_BHA=2:1 |матч_BOU_BRE=0:0 |матч_BOU_BUR=1:1 |матч_BOU_CHE=0:0 |матч_BOU_CRY=3:0 |матч_BOU_EVE=0:1 |матч_BOU_FUL=3:1 |матч_BOU_LEE=2:2 |матч_BOU_LIV=3:2 |матч_BOU_MCI= |матч_BOU_MUN=2:2 |матч_BOU_NEW=0:0 |матч_BOU_NFO=2:0 |матч_BOU_SUN=1:1 |матч_BOU_TOT=3:2 |матч_BOU_WHU=2:2 |матч_BOU_WOL=1:0 |матч_BRE_ARS=1:1 |матч_BRE_AVL=1:0 |матч_BRE_BHA=0:2 |матч_BRE_BOU=4:1 |матч_BRE_BUR=3:1 |матч_BRE_CHE=2:2 |матч_BRE_CRY= |матч_BRE_EVE=2:2 |матч_BRE_FUL=0:0 |матч_BRE_LEE=1:1 |матч_BRE_LIV=3:2 |матч_BRE_MCI=0:1 |матч_BRE_MUN=3:1 |матч_BRE_NEW=3:1 |матч_BRE_NFO=0:2 |матч_BRE_SUN=3:0 |матч_BRE_TOT=0:0 |матч_BRE_WHU=3:0 |матч_BRE_WOL=2:2 |матч_BUR_ARS=0:2 |матч_BUR_AVL= |матч_BUR_BHA=0:2 |матч_BUR_BOU=0:0 |матч_BUR_BRE=3:4 |матч_BUR_CHE=0:2 |матч_BUR_CRY=0:1 |матч_BUR_EVE=0:0 |матч_BUR_FUL=2:3 |матч_BUR_LEE=2:0 |матч_BUR_LIV=0:1 |матч_BUR_MCI=0:1 |матч_BUR_MUN=2:2 |матч_BUR_NEW=1:3 |матч_BUR_NFO=1:1 |матч_BUR_SUN=2:0 |матч_BUR_TOT=2:2 |матч_BUR_WHU=0:2 |матч_BUR_WOL= |матч_CHE_ARS=1:1 |матч_CHE_AVL=1:2 |матч_CHE_BHA=1:3 |матч_CHE_BOU=2:2 |матч_CHE_BRE=2:0 |матч_CHE_BUR=1:1 |матч_CHE_CRY=0:0 |матч_CHE_EVE=2:0 |матч_CHE_FUL=2:0 |матч_CHE_LEE=2:2 |матч_CHE_LIV=2:1 |матч_CHE_MCI=0:3 |матч_CHE_MUN=0:1 |матч_CHE_NEW=0:1 |матч_CHE_NFO=1:3 |матч_CHE_SUN=1:2 |матч_CHE_TOT= |матч_CHE_WHU=3:2 |матч_CHE_WOL=3:0 |матч_CRY_ARS= |матч_CRY_AVL=0:0 |матч_CRY_BHA=0:0 |матч_CRY_BOU=3:3 |матч_CRY_BRE=2:0 |матч_CRY_BUR=2:3 |матч_CRY_CHE=1:3 |матч_CRY_EVE= |матч_CRY_FUL=1:1 |матч_CRY_LEE=0:0 |матч_CRY_LIV=2:1 |матч_CRY_MCI=0:3 |матч_CRY_MUN=1:2 |матч_CRY_NEW=2:1 |матч_CRY_NFO=1:1 |матч_CRY_SUN=0:0 |матч_CRY_TOT=0:1 |матч_CRY_WHU=0:0 |матч_CRY_WOL=1:0 |матч_EVE_ARS=0:1 |матч_EVE_AVL=0:0 |матч_EVE_BHA=2:0 |матч_EVE_BOU=1:2 |матч_EVE_BRE=2:4 |матч_EVE_BUR=2:0 |матч_EVE_CHE=3:0 |матч_EVE_CRY=2:1 |матч_EVE_FUL=2:0 |матч_EVE_LEE=1:1 |матч_EVE_LIV=1:2 |матч_EVE_MCI=3:3 |матч_EVE_MUN=0:1 |матч_EVE_NEW=1:4 |матч_EVE_NFO=3:0 |матч_EVE_SUN= |матч_EVE_TOT=0:3 |матч_EVE_WHU=1:1 |матч_EVE_WOL=1:1 |матч_FUL_ARS=0:1 |матч_FUL_AVL=1:0 |матч_FUL_BHA=2:1 |матч_FUL_BOU=0:1 |матч_FUL_BRE=3:1 |матч_FUL_BUR=3:1 |матч_FUL_CHE=2:1 |матч_FUL_CRY=1:2 |матч_FUL_EVE=1:2 |матч_FUL_LEE=1:0 |матч_FUL_LIV=2:2 |матч_FUL_MCI=4:5 |матч_FUL_MUN=1:1 |матч_FUL_NEW= |матч_FUL_NFO=1:0 |матч_FUL_SUN=1:0 |матч_FUL_TOT=2:1 |матч_FUL_WHU=0:1 |матч_FUL_WOL=3:0 |матч_LEE_ARS=0:4 |матч_LEE_AVL=1:2 |матч_LEE_BHA= |матч_LEE_BOU=2:2 |матч_LEE_BRE=0:0 |матч_LEE_BUR=3:1 |матч_LEE_CHE=3:1 |матч_LEE_CRY=4:1 |матч_LEE_EVE=1:0 |матч_LEE_FUL=1:0 |матч_LEE_LIV=3:3 |матч_LEE_MCI=0:1 |матч_LEE_MUN=1:1 |матч_LEE_NEW=0:0 |матч_LEE_NFO=3:1 |матч_LEE_SUN=0:1 |матч_LEE_TOT=1:2 |матч_LEE_WHU=2:1 |матч_LEE_WOL=3:0 |матч_LIV_ARS=1:0 |матч_LIV_AVL=2:0 |матч_LIV_BHA=2:0 |матч_LIV_BOU=4:2 |матч_LIV_BRE= |матч_LIV_BUR=1:1 |матч_LIV_CHE=1:1 |матч_LIV_CRY=3:1 |матч_LIV_EVE=2:1 |матч_LIV_FUL=2:0 |матч_LIV_LEE=0:0 |матч_LIV_MCI=1:2 |матч_LIV_MUN=1:2 |матч_LIV_NEW=4:1 |матч_LIV_NFO=0:3 |матч_LIV_SUN=1:1 |матч_LIV_TOT=1:1 |матч_LIV_WHU=5:2 |матч_LIV_WOL=2:1 |матч_MCI_ARS=2:1 |матч_MCI_AVL= |матч_MCI_BHA=1:1 |матч_MCI_BOU=3:1 |матч_MCI_BRE=3:0 |матч_MCI_BUR=5:1 |матч_MCI_CHE=1:1 |матч_MCI_CRY= |матч_MCI_EVE=2:0 |матч_MCI_FUL=3:0 |матч_MCI_LEE=3:2 |матч_MCI_LIV=3:0 |матч_MCI_MUN=3:0 |матч_MCI_NEW=2:1 |матч_MCI_NFO=2:2 |матч_MCI_SUN=3:0 |матч_MCI_TOT=0:2 |матч_MCI_WHU=3:0 |матч_MCI_WOL=2:0 |матч_MUN_ARS=0:1 |матч_MUN_AVL=3:1 |матч_MUN_BHA=4:2 |матч_MUN_BOU=4:4 |матч_MUN_BRE=2:1 |матч_MUN_BUR=3:2 |матч_MUN_CHE=2:1 |матч_MUN_CRY=2:1 |матч_MUN_EVE=0:1 |матч_MUN_FUL=3:2 |матч_MUN_LEE=1:2 |матч_MUN_LIV=3:2 |матч_MUN_MCI=2:0 |матч_MUN_NEW=1:0 |матч_MUN_NFO= |матч_MUN_SUN=2:0 |матч_MUN_TOT=2:0 |матч_MUN_WHU=1:1 |матч_MUN_WOL=1:1 |матч_NEW_ARS=1:2 |матч_NEW_AVL=0:2 |матч_NEW_BHA=3:1 |матч_NEW_BOU=1:2 |матч_NEW_BRE=2:3 |матч_NEW_BUR=2:1 |матч_NEW_CHE=2:2 |матч_NEW_CRY=2:0 |матч_NEW_EVE=2:3 |матч_NEW_FUL=2:1 |матч_NEW_LEE=4:3 |матч_NEW_LIV=2:3 |матч_NEW_MCI=2:1 |матч_NEW_MUN=2:1 |матч_NEW_NFO=2:0 |матч_NEW_SUN=1:2 |матч_NEW_TOT=2:2 |матч_NEW_WHU= |матч_NEW_WOL=1:0 |матч_NFO_ARS=0:0 |матч_NFO_AVL=1:1 |матч_NFO_BHA=0:2 |матч_NFO_BOU= |матч_NFO_BRE=3:1 |матч_NFO_BUR=4:1 |матч_NFO_CHE=0:3 |матч_NFO_CRY=1:1 |матч_NFO_EVE=0:2 |матч_NFO_FUL=0:0 |матч_NFO_LEE=3:1 |матч_NFO_LIV=0:1 |матч_NFO_MCI=1:2 |матч_NFO_MUN=2:2 |матч_NFO_NEW= |матч_NFO_SUN=0:1 |матч_NFO_TOT=3:0 |матч_NFO_WHU=0:3 |матч_NFO_WOL=0:0 |матч_SUN_ARS=2:2 |матч_SUN_AVL=1:1 |матч_SUN_BHA=0:1 |матч_SUN_BOU=3:2 |матч_SUN_BRE=2:1 |матч_SUN_BUR=3:0 |матч_SUN_CHE= |матч_SUN_CRY=2:1 |матч_SUN_EVE=1:1 |матч_SUN_FUL=1:3 |матч_SUN_LEE=1:1 |матч_SUN_LIV=0:1 |матч_SUN_MCI=0:0 |матч_SUN_MUN=0:0 |матч_SUN_NEW=1:0 |матч_SUN_NFO=0:5 |матч_SUN_TOT=1:0 |матч_SUN_WHU=3:0 |матч_SUN_WOL=2:0 |матч_TOT_ARS=1:4 |матч_TOT_AVL=1:2 |матч_TOT_BHA=2:2 |матч_TOT_BOU=0:1 |матч_TOT_BRE=2:0 |матч_TOT_BUR=3:0 |матч_TOT_CHE=0:1 |матч_TOT_CRY=1:3 |матч_TOT_EVE= |матч_TOT_FUL=1:2 |матч_TOT_LEE= |матч_TOT_LIV=1:2 |матч_TOT_MCI=2:2 |матч_TOT_MUN=2:2 |матч_TOT_NEW=1:2 |матч_TOT_NFO=0:3 |матч_TOT_SUN=1:1 |матч_TOT_WHU=1:2 |матч_TOT_WOL=1:1 |матч_WHU_ARS= |матч_WHU_AVL=2:3 |матч_WHU_BHA=2:2 |матч_WHU_BOU=0:0 |матч_WHU_BRE=0:2 |матч_WHU_BUR=3:2 |матч_WHU_CHE=1:5 |матч_WHU_CRY=1:2 |матч_WHU_EVE=2:1 |матч_WHU_FUL=0:1 |матч_WHU_LEE= |матч_WHU_LIV=0:2 |матч_WHU_MCI=1:1 |матч_WHU_MUN=1:1 |матч_WHU_NEW=3:1 |матч_WHU_NFO=1:2 |матч_WHU_SUN=3:1 |матч_WHU_TOT=0:3 |матч_WHU_WOL=4:0 |матч_WOL_ARS=2:2 |матч_WOL_AVL=2:0 |матч_WOL_BHA=1:1 |матч_WOL_BOU=0:2 |матч_WOL_BRE=0:2 |матч_WOL_BUR=2:3 |матч_WOL_CHE=1:3 |матч_WOL_CRY=0:2 |матч_WOL_EVE=2:3 |матч_WOL_FUL= |матч_WOL_LEE=1:3 |матч_WOL_LIV=2:1 |матч_WOL_MCI=0:4 |матч_WOL_MUN=1:4 |матч_WOL_NEW=0:0 |матч_WOL_NFO=0:1 |матч_WOL_SUN=1:1 |матч_WOL_TOT=0:1 |матч_WOL_WHU=3:0 <!--Канец аўтаматызацыі.--> }} shwa0dpi93ux6muwzhl4798fdfjzxlk 0 270556 2668878 2668790 2026-05-09T14:18:23Z ~2026-28021-00 97439 /* Параўнальная табліца з германскімі адпаведнікамі */ 2668878 wikitext text/x-wiki '''Імёны старажытных ліцьвінаў''' (''літвінаў'', ''ліцьвіноў'') — засьведчаныя ў пісьмовых крыніцах [[Асабовае імя|асабовыя імёны]] тытульнага [[народ]]у [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]] — [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]]. == Германскія імёны == === Паходжаньне === [[Файл:Žygimont Kiejstutavič. Жыгімонт Кейстутавіч (1434, 1897).jpg|значак|Маестатная пячаць [[Жыгімонт Кейстутавіч|Жыгімонта Кейстутавіча]] з [[Гатычнае пісьмо|гатычным]] надпісам на [[Лацінская мова|лаціне]]: + s(igillum) + maiestatis + incliti + principis + d(omi)ni + '''sigismu(n)di''' + dei gracia + magni ducis lithwanie + russe''<ref>Gumowski M. Pieczecie Ksiazat Litewskich // Ateneum Wilenskie. Z. 3—4, 1930. S. 725.</ref>]] Даўнюю традыцыю атаясамліваньня мясцовых [[Беларуская мова|літоўскіх (беларускіх)]] формаў зь іх [[Германскія мовы|германскімі]] адпаведнікамі засьведчыла напісаньне імя [[Жыгімонт Люксэмбурскі|Жыгімонта Люксэмбурскага]] ў выкананым на загад [[Сьпіс польскіх манархаў|караля]] і [[Сьпіс вялікіх князёў літоўскіх|вялікага князя]] [[Казімер Ягелончык|Казімера Ягайлавіча]] кірылічным надпісе ў Сьвятакрыскай капліцы [[Вавэль|Кракаўскага каралеўскага замка]] (1471 год): «''…з пакаленьня Цэсарскага продка пранайясьнейшага '''[[Жыгімонт]]а''' Пана земь Ракускай, Чэскай, і Вугорскай''»<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 213.</ref><ref>Дашкевич Н. П. Заметки по истории Литовско-Русского государства. — Киев, 1885. С. 108.</ref>{{Заўвага|Таксама паводле [[Хроніка літоўская і жамойцкая|Хронікі літоўскай і жамойцкай]], «''за прозьбаю кроля [[Сьвятая Рымская імпэрыя|рымскага]] Жыгімонта''»<ref>ПСРЛ. Т. 32. — М., 1975. С. 81.</ref>}}. Тым часам яшчэ вялікі князь [[Жыгімонт Кейстутавіч]] (1365—1440) ва ўласных [[Лацінская мова|лацінамоўных]] дакумэнтах азначаў сябе германскім імём [[Жыгімонт|Sigismundus]]<ref>{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-1к}} S. 144, 153, 164.</ref>. Гэтае ж імя пасьлядоўна ўжывалі ў лацінамоўных дакумэнтах вялікія князі з дынастыі [[Ягайлавічы|Ягайлавічаў]] — [[Жыгімонт Стары]] і [[Жыгімонт Аўгуст]]. [[Файл:Vitaŭt Vialiki. Вітаўт Вялікі (XVIII).jpg|значак|Партрэт вялікага князя [[Вітаўт]]а ({{мова-la|Vitoldus|скарочана}}) зь [[Берасьце|Берасьця]]]] На тоеснасьць імя [[Вітаўт (імя)|Вітаўт]] з германскім імём ''Witold'' (''Witolt''), вядомым за шмат гадоў да зьяўленьня літоўскага вялікага князя, а таксама на сьведчаньне атаясамліваньня гэтых імёнаў — адпаведную германскаму імю [[Лацінская мова|лацінізацыю]] імя Вітаўта (''Witoldus'') — зьвяртае ўвагу польскі лінгвіст {{Артыкул у іншым разьдзеле|Юзэф Рэчэк||d|Q104416045}}. Ён жа зазначае, што германскія імёны на ''-old'' (або ''-аld'') бытавалі ў Польшчы яшчэ ў XIII—XIV стагодзьдзях<ref>Acta Baltico-Slavica. Nr. 8. — Warszawa, 1973. S. 211.</ref>. Тым часам сярод паноў [[Малдаўскае княства|Малдаўскага княства]] пашырылася імя ''Витолтъ'' (цалкам адпаведнае германскаму ''Witolt''), якое прыйшло ў Малдову не зь Вялікага Княства Літоўскага. Прытым гэтая форма імя ў малдаўскім пісьменстве адзначаецца раней за яе зьяўленьне ва ўкраінскім пісьмовых крыніцах<ref>Юркенас Ю. О появлении сочетания al вместо дифтонга au в литовских древних личных именах // Kalbotyra. Vol. XV, 1967. С. 55.</ref>. Гісторык [[Павал Урбан]] у сваёй кнізе «Старажытныя ліцьвіны» зьвяртае ўвагу на тое, што прускі храніст [[Віганд Марбурскі]] пісаў пра герцага Альгерда з [[Гогенштайн (Турынгія)|Гогенштайну]]{{Заўвага|{{мова-la|«Algardus comes de Hoensteyn»|скарочана}}<ref>Scriptores rerum Prussicarum. Bd. 2. — Leipzig, 1863. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=OsvtAAAAIAAJ&q=Algardus#v=snippet&q=Algardus&f=false S. 645].</ref>}}, тым часам пра аднаго з каралёў [[Ангельшчына|Ангельшчыны]] Альгерда{{Заўвага|''Allegart''}} VIII стагодзьдзя пісаў аўтар хронікі Ўсходняй [[Фрызія|Фрызіі]]<ref>{{Літаратура/Старажытныя ліцьвіны|1к}} С. 47.</ref>. Спэцыяліст у галіне [[Анамастыка|анамастыкі]] {{Артыкул у іншым разьдзеле|Аляксандра Суперанская||ru|Суперанская, Александра Васильевна}} тлумачыць імя [[Альгерд (імя)|Альгерд]] з германскіх моваў<ref>Суперанская А. В. Словарь русских личных имён: Сравнение. Происхождение. Написание. — М.: Айрис-пресс, 2005. С. 168.</ref>, такое ж тлумачэньне даецца ў беларускім «Слоўніку асабовых уласных імёнаў», выдадзеным у 2011 годзе<ref>{{Літаратура/Слоўнік асабовых уласных імёнаў (2011)|к}} С. 22.</ref>. Павал Урбан таксама зьвяртае ўвагу на тое, што аўтар хронікі Ўсходняй Фрызіі пад 1422 годам упамінае Любарта з [[Шмаленбург]]у{{Заўвага|''Lubbert tho Schmalenbrugge''<ref>Veteris aevi analecta, seu vetera monumenta. T. 4. — Hagae-Comitum, 1738. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=hAc0N4Of65EC&q=Lubbert+tho+Schmalenbrugge#v=snippet&q=Lubbert%20tho%20Schmalenbrugge&f=false P. 214].</ref>}}, а пад 1417 годам — іншага Любарта зь [[Мюнстэр (Вэстфалія)|Мюнстэру]]. Апроч таго, па 1328 годзе магістар Любарт Бол дзеіў у адной зь філіяў [[Тэўтонскі ордэн|Тэўтонскага ордэну]], што месьцілася ў месьце [[Утрэхт (горад)|Утрэхце]] ([[Нідэрлянды]]). Германскае паходжаньне імя [[Любарт (імя)|Любарт (''Lubart'', ''Lubard'', ''Lubert'')]] сьцьвяржаецца ў этымалягічным слоўніку старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзеным [[Польская акадэмія навук|Польскай акадэміяй навук]]<ref>Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 159.</ref>. Тое, што ліцьвіны былі «''аднаго народу''» з [[Готы|готамі]] і [[Гепіды|гепідамі]], «''на што імёны іх князёў і каралёў ясна паказваюць''», адзначаў [[Мацей Стрыйкоўскі]] ў сваёй [[Хроніка польская, літоўская, жамойцкая і ўсёй Русі|Хроніцы польскай, літоўскай, жамойцкай і ўсёй Русі]]. Ён падаваў [[Усходнегерманскія мовы|усходнегерманскія]] імёны і імёны ліцьвінаў у іх германскіх формах (''[[Альгімонт|Algimunt]]'', ''[[Германт|Germunt]]'', ''[[Рамант|Romunt]]'', ''[[Нарымонт (імя)|Narimunt]]'', ''[[Даўмонт (імя)|Dowmunt]]'', ''[[Скірмант|Skirmunt]]''), у тым ліку літоўскае імя ''Rodiswid'' і гепідзкае ''Rodiswida''{{Заўвага|Апроч таго, Мацей Стрыкоўскія падаваў такія вядомыя за яго часам імёны ліцьвінаў, як ''Videswid'' (адзначалася старажытнае германскае імя ''Wytsuit''<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=%40Wytsuit#v=snippet&q=%40Wytsuit&f=false S. 1573].</ref>), ''Moriwid'' (адзначалася германскае імя ''Marvid''<ref>Stemshaug O. Norsk Personnamnleksikon. — Oslo, 1982. S. 181.</ref>), ''Gyligin'' (адзначалася германскае імя ''Giligin''<ref>Sveriges medeltida personnamn. Hft. 7. — Uppsala, 1981. S. 228.</ref>), ''Aligin'' (адзначалася старажытнае германскае імя ''Alikin''<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Alikin#v=snippet&q=Alikin&f=false S. 80].</ref>)}}<ref>Kronika polska, litewska, żmódzka i wszystkiej Rusi Maciejá Stryjkowskiego. T. 1. — Warszawa, 1846. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=vUghAQAAMAAJ&q=co+i+imiona+i+nazwiska+ich+xi%C4%85%C5%BC%C4%85t+i+kr%C3%B3l%C3%B3w+ja%C5%9Bnie+ukazuj%C4%85+#v=snippet&q=co%20i%20imiona%20i%20nazwiska%20ich%20xi%C4%85%C5%BC%C4%85t%20i%20kr%C3%B3l%C3%B3w%20ja%C5%9Bnie%20ukazuj%C4%85&f=false S. 47].</ref>. На тоеснасьць імёнаў ліцьвінаў зь імёнамі [[Германцы|германцаў]] ([[герулы|герулаў]] і [[Лянгабарды|лянгабардаў]]) таксама зьвяртаў увагу [[Альбэрт Каяловіч]] у выдадзенай у 1650 годзе лацінамоўнай «Гісторыі Літвы»{{Заўвага|{{мова-la|«Quis enim Zivibundum, Algimundum, Narimundum audiens, non facile cogitet Herulum quempiam aut Longobardum nominari? Haec porro nomina Litvaniae principum sunt»|скарочана}}<ref>Historiae Litvanae. — Dantisci, 1650. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=FVsVAAAAQAAJ&q=Herulum+Longobardum+nominari#v=snippet&q=Herulum%20Longobardum%20nominari&f=false P. 7].</ref>}}. У гэтай жа працы ён упамінае [[Сьвінтарог (імя)|Сьвінтарога]] «''in campo Swintoroha''», у імі якога ўжывае неўласьцівае для [[Летувіская мова|летувіскай мовы]] [[Г|фрыкатыўнае ''г (h)'']], а іншыя імёны ліцьвінаў пасьлядоўна падае ў іх германскіх формах — [[Альгерд (імя)|''Olgerdus'']], [[Вітаўт (імя)|''Vitoldus'']], [[Гаштольд (імя)|''Gastoldus'']], [[Рымант|''Rimundus'']], [[Германт|''Germundus'']], ''Sigismundus'' і г. д. На вялікае падабенства імёнаў ліцьвінаў зь імёнамі германцаў (готаў) таксама зьвяртаў увагу {{Артыкул у іншым разьдзеле|Эварыст Андрэй Курапатніцкі||pl|Ewaryst Andrzej Kuropatnicki}} ў выдадзеным у 1789 годзе гербоўніку [[Карона Каралеўства Польскага|Каралеўства Польскага]] і Вялікага Княства Літоўскага{{Заўвага|{{мова-pl|«…bo wiadomo, że Gottowie z Gettami jeden narod, a dla viekszego dowodu jedneż prawie imiona Gottskie i Litewskie przytaczam Narymund, Doumund, Algimund, Pisimond, Germond, te są stare tey prowincyi nazwiska Gottskim podobne: Torysmond, Trasimond, Hunimond, Zygmont, i moc innych»|скарочана}}<ref>Wiadomość o kleynocie szlacheckim oraz herbach domów szlacheckich w Koronie Polskiey i Wielkim Ziestwie Litewskim. — Warszawa, 1789. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=PV5mAAAAMAAJ&q=nazwi%C5%BFka+Gott%C5%BFkim+podobne#v=snippet&q=nazwi%C5%BFka%20Gott%C5%BFkim%20podobne&f=false S. 30].</ref>}}. Гоцкае паходжаньне імёнаў ліцьвінаў сьцьвярджаў прафэсар [[Тарту|Дэрпцкага]] ўнівэрсытэту {{Артыкул у іншым разьдзеле|Канстантын Грэвінк||ru|Гревингк, Константин Иванович}} з спасылкай на нямецкага лінгвіста {{Артыкул у іншым разьдзеле|Леа Маер|Леа Маера|de|Leo Meyer (Sprachforscher)}}<ref> Über heidnische Gräber Russisch Litauens und einiger benachbarter Gegenden, insbesondere Lettlands und Weissrusslands / von C. Grewingk. — Dorpat, 1870. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=HDdQF4Sj-moC&q=meyer%20Gothischen#v=snippet&q=meyer%20Gothischen&f=false S. 91—93]</ref>. На германскі характар імёнаў ліцьвінаў і меркаванае германскае паходжаньне валадароў Літвы (падобна [[Нарманская тэорыя|валадарам Русі]]) зьвяртаў увагу дацкі гісторык {{Артыкул у іншым разьдзеле|Фрэдэрык Шырн||da|Frederik Schiern}}{{Заўвага|{{мова-da|«Hos de gamle litauiske Fyrster og Stormænd træffer man Navne som Gastold, Gedigold, Ringold, Rumbold, Witold, Dovmund, Narimund, Olgimund, Rimund, Skirmund, Skomund, Widimund, og maaskee kan det antages, at de herskende Slægter i Litauen havde været af germansk Oprindelse, som jo de varægiske Slægter, der grundede deres Herredømme i Rusland, vides at have stammet fra Skandinavien»|скарочана}}}}<ref>Schiern F. Nyere historiske Studier. — Kjøbenhavn, 1879. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=ySQob1hXWuwC&q=Skirmund#v=snippet&q=Skirmund&f=false S. 356].</ref>. Германскае ([[Паўночнагерманскія мовы|паўночнагерманскае]]) паходжаньне шэрагу літоўскіх шляхецкіх прозьвішчаў (у тым ліку на [[Жамойць|Жамойці]]) сьцьвярджалася ў артыкулах «Жамойць» [[Усеагульная энцыкляпэдыя Самуэля Аргельбранда|Усеагульнай энцыкляпэдыі Самуэля Аргельбранда]] (1868 год){{Заўвага|{{мова-pl|«[[Эйсімонт|Ejsmont]], [[Даўмонт (імя)|Dowmunt]], [[Манігерд|Mongird]], [[Нарвід|Norwid]], [[Мастаўт|Misztolt]], [[Даўконт|Dowkont]], [[Мільвід|Milwid]], [[Контаўт (імя)|Kontowt]], [[Даўгерд (імя)|Dowgird]], [[Гінтаўт|Gintowt]], [[Мільмонт|Milimont]], są to nazwiska skandynawskie»|скарочана}}<ref>Encyklopedyja powszechna. T. 28. — Warszawa, 1868. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=UMpLAQAAIAAJ&q=Gintowt+%2C+Milimont+nazwiska+skandynawskie#v=snippet&q=Gintowt%20%2C%20Milimont%20nazwiska%20skandynawskie&f=false S. 975].</ref>}} і «Літва» [[Геаграфічны слоўнік Каралеўства Польскага і іншых славянскіх краёў|Геаграфічнага слоўніка Каралеўства Польскага і іншых славянскіх краёў]] (1884 год){{Заўвага|{{мова-pl|«Ślady najazdu skandynawskiego pozostały do dziś na Żmudzi w podaniach i nazwie skandynawskiego brzmienia szlacheckich rodzin, np. Misztolt, Dowgird, Norwid, Dowkont i t. p.»|скарочана}}<ref>{{Літаратура/Геаграфічны слоўнік Каралеўства Польскага|5к}} [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_V/330 S. 330].</ref>}}{{Заўвага|Апроч таго, у ліцьвінаў бытавалі германскія імёны, якія раней адзначаліся ў [[Русіны|рускіх князёў і баяраў]]: [[Алег|Ольг (Алег)]], [[Аскольд (імя)|Яскольд (Аскольд)]], [[Ясмант|Ясмант (Асмунд)]], [[Уладзімер|Валадзімер]], [[Валадар|Валтар (Валадар)]], [[Гедзень]], [[Глеб]], [[Дзір]], [[Івар]], [[Ігар]], [[Лют]], [[Улеб]], [[Якун]] ды іншыя. Увогуле, яшчэ ў 1865 годзе датычна вялікіх князёў літоўскіх (Ягайлы і Вітаўта) адзначаўся неўласьцівы жамойтам «''касмапалітычны характар [[Нарманская тэорыя|нарманскіх]] князёў — прыбылых у Літву''»<ref>Соколов Н. И. Святая Жмудь // Вестник Западной России. Т. 2, 1865. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=9aAZAAAAYAAJ&q=%40%D0%BD%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8%D1%85%D1%8A#v=snippet&q=%40%D0%BD%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8%D1%85%D1%8A&f=false С. 226].</ref>}}. Высунутыя ў рэчышчы [[Летувізацыя|палітыкі летувізацыі]] тлумачэньні імёнаў ліцьвінаў зь летувіскай мовы рашуча адпрэчваў народжаны на [[Віленскае ваяводзтва|Віленшчыне]] лінвіст [[Уладзіслаў Юргевіч]] (1818—1898), які азначыў іх як «''кур’ёзныя''»<ref>Юргевич В. Опыт объяснения имён литовских князей // Чтения в императорском обществе истории и древностей российских. Кн. 3. — М., 1883. С. 28.</ref>. Для народжанага на [[Берасьцейскі павет|Берасьцейшчыне]] гісторыка [[Юзэф Эдвард Пузына|Юзэфа Эдварда Пузыны]] (1878—1949), які паходзіў з старажытнага княскага роду [[Пузыны|Пузынаў]], не выклікала сумневаў германскае (паўночнагерманскае) паходжаньне цэлага шэрагу імёнаў ліцьвінаў. Ён жа крытыкаваў прыпісваньне тым імёнам [[Балтыйскія мовы|балтыйскага]] паходжаньня{{Заўвага|{{мова-pl|«Dla mnie nie ulega wątpliwości, że cały szereg imion litewskich został prawie żywcem przejęty z języków skandynawskich. Do takich imion zaliczam w pierwszym rzędzie następująae: Olgierd <nowiki>=</nowiki> Algard, Lingweni <nowiki>=</nowiki> Langewin, Witold ~ Witowt <nowiki>=</nowiki> Withoud, Wojszwil <nowiki>=</nowiki> Wajswiltis <nowiki>=</nowiki> Wissewalde <nowiki>=</nowiki> Wsiewołod, wreszcie, nasz Budiwid <nowiki>=</nowiki> Putuwer <nowiki>=</nowiki> Butywidas <nowiki>=</nowiki> Budwietis <nowiki>=</nowiki> Botwid. <…> Nadto uważam za pochodne z języków skandynawskich imiona kończące się na wil względnie wiłaś, jak Dawiłas, Gintwiłas, Gerdwiłas, Radziwiłas etc. lub na mont (mantas) jak Narymont, Jamont, Skomont, Dowmont etc. Te ostatnie wydają mi się kształtowane według germańskiego wzoru jak Edmund, Egmont, Zygmunt. Przypisywanie tym imionom pochodzenia rdzennie bałtyckiego wydaje mi się bezcelowem naciąganiem rzeczywistości»|скарочана}}<ref>Puzyna J. Sukcesorowie Trojdena // Ateneum Wileńskie. Z. 1, 1938. S. 14—15.</ref>}}. Тое, што імёны літоўскіх князёў і баяраў мелі паўночнагерманскае, а не жамойцкае паходжаньне, адзначаў народжаны і выхаваны на [[Ашмянскі павет|Ашмяншчыне]] дзяржаўны дзяяч [[Сярэдняя Літва|Сярэдняй Літвы]] генэрал [[Люцыян Жалігоўскі]]<ref>Żeligowski L. Zapomniane prawdy. — Londyn, 1943. S. 23—25.</ref>. Францускі лінгвіст-[[Германістыка|германіст]] [[Раймонд Шмітляйн]] (1904—1974), які ў 1934—1938 гадох выкладаў ва [[Унівэрсытэт Вітаўта Вялікага|ўнівэрсытэце Вітаўта Вялікага]] ў [[Коўна|Коўне]], у сваім дакладзе<ref>Notes de toponymie lituanienne, dans Actes et Mémoires du premier Congrès International de Toponymie et d’ Anthroponymie. — Paris, 1938. P. 221.</ref> на Першым Міжнародным кангрэсе тапанімікі і антрапанімікі ў Парыжы (1938 год) зазначыў, што «''нават сёньня амаль усе літоўскія шляхецкія імёны маюць [[Гоцкая мова|гоцкае]] паходжаньне''»{{Заўвага|{{мова-fr|«Aujourd’hui encore, la presque totalité des noms de noblesse lituaniens sont d’origine gotique»|скарочана}}}}<ref>Schmittlein R. Voies et impasses de la toponymie lituanienne // Revue internationale d’onomastique. Nr. 2, 1958. P. 126.</ref>. На падставе ўласных шматгадовых дасьледаваньнях ён прыйшоў да высновы, што многія літоўскія ўласныя імёны альбо будуюцца паводле германскіх, альбо ёсьць запазычанымі з германскіх<ref>Юркенас Ю. Проблема отражения так называемых «древнеевропейских» элементов в антропонимии // Kalbotyra. № 33 (2), 1981. С. 28.</ref>. У 1948 годзе Раймонд Шмітляйн падкрэсьліваў, што [[Гіпотэза|гіпатэтычныя]] [[Балтыйскія мовы|балтыйскія]] этымалёгіі, якія з канца XIX стагодзьдзя распрацоўвалі пэўныя аўтары (у тым ліку [[Казімер Буга]] і [[Райнгольд Траўтман]]) ня маюць ніякай навуковай вартасьці{{Заўвага|{{мова-fr|«Tout ce qui a été dit depuis cinquante ans à ce sujet par Bezzenberger, Gerullis, Trautmann, Būga et Salys est absolument dénué de valeur»|скарочана}}}}<ref>Schmittlein R. Toponymes finnois et germaniques en Lituanie // Revue internationale d’onomastique. Nr. 2, 1948. P. 103.</ref>. Пераканаўчасьць пададзенай Раймондам Шмітляйнам аргумэнтацыі наконт літоўскіх імёнаў з [[Двухасноўнае імя|асновай]] ''-монт-'' ([[Жыгімонт]] ды іншыя) засьведчыў амэрыканскі лінгвіст [[Альфрэд Зэн]]<ref>Senn A. Zur Bildung litauischer Gewässernamen // Annali. Sezione Slava. Istituto Universitario Orientale di Napoli. 2 (1959). P. 46.</ref>. Па працяглым маўчаньні зь летувіскага боку<ref>Vanagas A. Raymond Schmittlein, Les noms d’eau de la Lituanie // Baltistica. Nr. 1, 1966. С. 97—98.</ref>, у 1966 годзе на старонках летувіскага савецкага часопісу «Baltistica» зьявілася рэцэнзія летувіскага савецкага тапаніміста [[Аляксандрас Ванагас|Аляксандраса Ванагаса]]<ref>Vanagas A. Raymond Schmittlein, Les noms d’eau de la Lituanie // Baltistica. Nr. 1, 1966. С. 97—102.</ref> з рэзкай крытыкай гэтых высноваў і наступнай заявай: «''што да повязі літоўскай антрапаніміі з германскай, то трэба падкрэсьліць складанасьць гэтага пытаньня''». Аднак прытым Ванагас мусіў быў прызнаць, што «''падабенства паміж некаторымі найбольш старажытнымі літоўскімі і германскімі антрапонімамі сапраўды існуе''»<ref>Юркенас Ю. Проблема отражения так называемых «древнеевропейских» элементов в антропонимии // Kalbotyra. № 33 (2), 1981. С. 28—29.</ref>. У 1989 годзе навуковая супольнасьць Летувы фактычна прызнала, што сэнс складаных імёнаў сярэднявечнай літоўскай шляхты цяжка патлумачыць з пункту гледжаньня летувіскай мовы<ref>Литва. Краткая энциклопедия. — Вильнюс, 1989. С. 121.</ref>{{Заўвага|У адпаведным выданьні (энцыкляпэдыя «Литва») гэта тлумачылася тым, што г.зв. «старажытныя летувіскія» двухасноўныя імёны (у адрозьнасьць ад аналягічных [[Славянскія мовы|славянскіх]]) нібы гістарычна страцілі сваю [[сэмантыка|сэмантыку]], тым часам летувіская мова (якую параўноўваюць з [[санскрыт]]ам і [[Старажытнагрэцкая мова|старажытнагрэцкай мовай]]) лічыцца адной з найбольш архаічных моваў, бо яна ў найбольшай ступені захавала асаблівасьці [[праіндаэўрапейская мова|праіндаэўрапейскай мовы]]<ref>[[Уладзімер Сьвяжынскі|Свяжынскі У.]] Літоўская мова // {{Літаратура/ЭВКЛ|2к}} С. 208.</ref>}}. Летувіскі эміграцыйны лінгвіст {{Артыкул у іншым разьдзеле|Ёзас Юркенас||lt|Juozas Jurkėnas}} у сваёй манаграфіі, выдадзенай у 2003 годзе, спасылаецца на дасьледаваньні Раймонда Шмітляйна і прызнае наяўнасьць вялікай колькасьці падобных адзінак у старажытнай літоўскай («''балтыйскай''») і германскай антрапаніміі, а таксама зазначае: «''мабыць, падабенства пералічаных адзінак у большасьці выпадкаў ня ёсьць толькі фармальным''» і што «''выпадковае падабенства вялікай колькасьці адзінак такой даўжыні ўяўляецца малаімаверным''»<ref>Юркенас Ю. Основы балтийской и славянской антропонимики. — Вильнюс, 2003. С. 38, 132, 164.</ref>{{Заўвага|Ёзас Юркенас тлумачыць гэта альбо вынікам агульнага параджальнага працэсу, альбо вынікам узаемнага ўплыву «балтыйскіх» і германскіх антрапанімічных радоў<ref>Юркенас Ю. Основы балтийской и славянской антропонимики. — Вильнюс, 2003. С. 108.</ref>. Аднак ён не падае хоць-якіх гістарычных сьведчаньняў або іншых аргумэнтаў на карысьць гіпатэтычнага ўплыву «старажытных балтаў» на старажытных германцаў}} ([[Гаўдземунда (імя)|Гаўдземунда]] — ''Gaudemund'', [[Вільгейда]] — ''Williheid'', [[Скірмант|Скірмунт]] — ''Sciremunt'', [[Таўцігерд|Тэўтыгерд]] — ''Teutgerdis'', [[Таўтвід]] — ''Teutwidis'', [[Румбольд]] — ''Rumbold'', [[Германт]] — ''Germont'', [[Валімонт]] — ''Walmont'', [[Мантыгерд (імя)|Мундыгерд]] — ''Mundgerd'', [[Монтвіл|Мунтвіл]] — ''Muntwil'', [[Талімонт (імя)|Талімунт]] — ''Talamund'', [[Эйсімонт|Эйсмунт]] — ''Eismund'', [[Саргоўд]] — ''Saregaud'', [[Відзігайла]] — ''Widigail'', [[Бірыбольд]] — ''Beribald'', [[Вісігерд (імя)|Вісігерд]] — ''Visigerd'', [[Вільгерд]] — ''Vilgerd'', [[Керстэн|Керстын]] — ''Kerstin'', [[Гендрута]] — ''Genedrudis'', [[Мантывін|Монтвін]] — ''Mondawin'', [[Відзімонт (імя)|Відзімонт]] — ''Widimunt'', [[Вілімонт]] — ''Willimunt'', [[Гаштольд (імя)|Гаштольд]] — ''Gastold'', [[Нартаўт|Нарталт]] — ''Nartolt'', [[Бартаўт|Барталт]] — ''Bartolt'' ды іншыя). Тое, што вялікая колькасьць германскіх адпаведнікаў не дазваляе лічыць такія супаданьні выпадковасьцю, Юркенас адзначыў яшчэ ў 1976 годзе<ref>Юркенас Ю. Балтийские антропоосновы LIAUB-, DAG-, GUD- // Повідомлення Української ономастичної комісії. Вип. 15. — Київ: Наукова думка, 1976. [https://books.google.by/books?id=HYM-AQAAIAAJ&q=%22+%D0%982+)+%D1%81%D0%B2%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D1%82%D0%B5%D0%BB%D1%8C%D1%81%D1%82%D0%B2%D1%83%D0%B5%D1%82+%D0%BE+%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%87%D0%B8%D0%B8+%D0%B2%D0%B5%D1%81%D1%8C%D0%BC%D0%B0+%22&dq=%22+%D0%982+)+%D1%81%D0%B2%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D1%82%D0%B5%D0%BB%D1%8C%D1%81%D1%82%D0%B2%D1%83%D0%B5%D1%82+%D0%BE+%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%87%D0%B8%D0%B8+%D0%B2%D0%B5%D1%81%D1%8C%D0%BC%D0%B0+%22&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&ved=2ahUKEwjHv4aks6OGAxX06wIHHWurCu0Q6AF6BAgHEAI С. 8].</ref>. Спэцыяліст у галіне анамастыкі [[Ігар Капылоў]] зьвяртае ўвагу на тое, што навуковая супольнасьць не прымае летувіскіх этымалёгіяў імёнаў ліцьвінаў<ref>Капылоў І. [http://csl.bas-net.by/press-nan/2012/08/08_yagaily.pdf Ягайлы] // [[Звязда]]. 8 жніўня 2012 г.</ref><ref>Капылоў І. [https://web.archive.org/web/20230122131427/https://news.arche.by/by/page/science/historya-navuka/8054 Гедзіміны] // [[Звязда]]. № 85, 8 мая 2012. С. 4.</ref><ref>Капылоў І. Радзівілы // [[Звязда]]. № 47 (27162), 13 сакавіка 2012 г.</ref>. Лінгвіст і літаратуразнаўца-[[Мэдыявістыка|мэдыявіст]] [[Аляксандар Бразгуноў]] разглядае літоўскі анамастыкон як славянска-заходнебалтыйскую рэцэпцыю германска-[[Кельцкія мовы|кельцкага]]{{Заўвага|Пра падабенства вялікай колькасьці кельцкіх і германскіх складаных антрапонімаў пісаў яшчэ нямецкі лінгвіст {{Артыкул у іншым разьдзеле|Ганс Краэ||en|Hans Krahe}}<ref>Юркенас Ю. Основы балтийской и славянской антропонимики. — Вильнюс, 2003. С. 36.</ref>}} іменаслова. Ён зьвяртае ўвагу на тое, што гіпотэзу пра летувіскі генэзіс імёнаў літоўскіх князёў і баяраў трэба адкінуць як навукова непраўдападобную з наступных прычынаў<ref>Бразгуноў А. Генезіс імёнаў вялікіх князёў літоўскіх // Беларуская анамастыка. Гісторыя і сучаснасць: матэрыялы Міжнароднай навуковай канферэнцыі (Менск, 20 красавіка 2010 г.) / Нацыянальная акадэмія навук Беларусі, Інстытут мовы і літаратуры імя Якуба Коласа і Янкі Купалы; рэдкал.: І. Капылоў і інш.]. — {{Менск (Мінск)}}: Права і эканоміка, 2010. С. 210.</ref>: * Нерэпрэзэнтатыўнасьць лексычнага фонду летувіскай мовы для вытлумачэньня падобных імёнаў{{Заўвага|Напрыклад, імя [[Гедзімін (імя)|Гедзімін]] нібы мусіць тлумачыцца ад летувіскіх словаў «журыцца» і «думка», імя [[Даўспрунг (імя)|Даўспрунг]] — ад «шмат» і «душыцца», імя [[Любарт (імя)|Любарт]] — ад «спыняць» і «лаяць», імя [[Гедыгольд|Гедыгоўд]] — ад «журыцца» і «лавіць», імя [[Скіргайла (імя)|Скіргайла]] — ад «вылучаць» і «шкадаваць»<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 9.</ref>. Дасьледнік Уладзімер Ягораў зьвяртае ўвагу на тое, што дзеля тлумачэньня зь летувіскай мовы імёнаў з [[Двухасноўнае імя|асновамі]] ''-віт-'' і ''-від-'' ([[Вітаўт (імя)|Вітаўт]], [[Віцень (імя)|Віцень]], [[Відзімонт (імя)|Відзімонт]], [[Будзівід (імя)|Будзівід]] і г. д.) летувіскія аўтары ўжываюць форму дзеяслова ў трэцяй асобе мінулага часу (''išvydo''), тым часам у [[інфінітыў|інфінітыве]] (''išvysti'' — убачыць) і аснове цяперашняга часу (''išvyst-'') гэтага ж дзеяслова няма спалучэньня ''vyd-''<ref>Егоров В. Б. [http://inbelhist.org/litva-versus-belarus-vzglyad-so-storony/ Литва versus Беларусь? Взгляд со стороны] // Великий миф маленькой Летувы: сборник статей / [[Анатоль Тарас|А. Е. Тарас]]. — IBIK, 2016.</ref>. Дасьледнік [[Іван Ласкоў]] зьвяртае ўвагу на тое, што ў [[Балтыйскія мовы|балтыйскіх мовах]] азначэньне заўсёды мусіць стаяць перад азначаным словам, таму пры тлумачэньні імёнаў з другой асновай ''-таўт-'' (Вітаўт, [[Бутаўт (імя)|Бутаўт]], [[Гаштольд (імя)|Гастаўт]], [[Гетаўт (імя)|Гетаўт]], [[Контаўт (імя)|Контаўт]] і г. д.) зь летувіскай мовы азначанае слова мае быць ''tauta'' — «народ», якое ні пры якіх азначэньнях ня можа быць імем чалавека, таму гэтыя імёны для летувісаў — чужыя<ref name="Laskou-1993">[[Іван Ласкоў|Ласкоў І.]] [https://adzharaj-kut.blogspot.com/2016/03/2016_6.html Жамойцкі тупік] // [[Літаратура і мастацтва]]. 17 верасьня 1993. С. 14—15.</ref>}} (прытым абсалютная большасьць словаў, запісаных у сучасным [[Вялікі слоўнік летувіскай мовы|Вялікім слоўніку летувіскай мовы]], нідзе не фіксуецца да XIX стагодзьдзя{{Заўвага|Напрыклад, слова ''mantà'' з асноўным значэньнем 'рухомая маёмасьць', ад якога ў рэчышчы палітыкі летувізацыі спрабуюць выводзіць германскую іменную аснову [[Мунд|-мунд- (-мунт-, -монт-)]], упершыню зьяўляецца толькі ў слоўніку 1894 году ў форме ''monta''<ref>Skardžius P. Lit. zweistämmige Personennamen mit mant- und mantà „bewegliche Habe“ // Zeitschrift für Slavische Philologie. Bd. 29, Nr. 1, 1960. S. 148.</ref>, тым часам адзіны выдадзены ў Вялікім Княстве Літоўскім летувіскі слоўнік [[Канстанцін Шырвід|Канстанціна Шырвіда]] не фіксуе летувіскіх словаў ''gailas'' (зь нібы застарэлым значэньнем 'моцны', якое спрабуюць зьвязваць з асновай [[Гайла (імя)|-гайл-]]), ''gedauti'' ([[Геда|-гед-]]), ''girdė́ti'' ([[Герда|-герд-]]), ''mintis'' ([[Мін|-мін-]]), ''tauta'' ([[Тэўда (імя)|-тэўт-]])}}<ref>Виргиниюс Мисюнас, [https://geraldika.ru/article/32700?fbclid=IwAR28m-i_KnAC_5VGdQo4pIQez1zx3I6BcS0mFsqLfZBX7VunHv0VXpquyZM Витис: возникновение литовского названия Погони], geraldika.ru, 2.10.2012 г.</ref>) * Перадача ў летувіскай мове націскнога ''о'' праз ''а''{{Заўвага|Як паказвае Іван Ласкоў, у беларускай мове (з улікам уласьцівага ёй [[Аканьне|аканьня]]) не магла адбывацца замена націскнога «а» на «о», то бок пры запісе «на слых» замена «Мант» на «Монт» была немагчымай. Адпаведна, летувіскія формы «Жыгімантас», «Нарымантас» і падобныя не маглі быць першаснымі<ref name="Laskou-1993"/>}} * Брак у двух[[Аснова слова|асноўных]] летувіскіх словах злучальных галосных{{Заўвага|Імёны [[Гедзімін (імя)|Гедз-і-мін]], [[Альгімонт|Альг-і-монт]], [[Карыбут (імя)|Кар-ы-бут]], [[Карыгайла (імя)|Кар-ы-гайла]], [[Мантыгайла (імя)|Мант-ы-гайла]], [[Радзівіл (імя)|Радз-і-віл]], [[Таўцівіл (імя)|Таўц-і-віл]] ды іншыя маюць неўласьцівыя для летувіскай мовы злучальныя галосныя<ref name="Laskou-1993"/>}} * Перакручваньне генэтычных асноваў імёнаў у летувіскай перадачы{{Заўвага|Напрыклад, імя [[Ягайла (імя)|Ягайла]] перарабляецца ў Ёгаля, каб патлумачыць яго ад [[Летувіская мова|лет.]] joti 'ехаць конна' і galia 'моц', імя [[Явойша]] — у Ёвайша, каб патлумачыць ад «ехаць конна» і «гасьцінны» і г. д.<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 9.</ref>}} Увогуле, сучасныя беларускія мовазнаўцы адзначаюць слушнасьць меркаваньня пра германска-кельцкае паходжаньне імёнаў ліцьвінаў<ref>Мезенка Г. Віцебшчына ва ўласных іменах: мінулае і сучаснасць. — Віцебск, 2006. С. 14.</ref>. Менскі дасьледнік Алёхна Дайліда зьвяртае ўвагу на тое, што ўсе імёны сярэднявечнай літоўскай шляхты натуральна тлумачацца з [[Усходнегерманскія мовы|усходнегерманскіх моваў]] і многія зь іх маюць поўныя адпаведнікі сярод усходнегерманскіх імёнаў. Сярод германскіх рысаў імёнаў ліцьвінаў ён адзначае захаваньне спалучэньняў ''-ск-'' і ''-св-'' (Скірмунт, [[Свалегед (імя)|Свальгед]]), уласьцівае для германскіх моваў і неўласьцівае для ўсходнебалтыйскіх, наяўнасьць дыфтонгу ''-эй-'' ([[Эйвільд]], [[Эймант]]), якога няма ў летувіскай мове, а таксама ўласьцівыя для германскіх імёнаў канчаткі ''-ен'' ([[Гердзень (імя)|Гердзень]], [[Тройдзень (імя)|Тройдзень]], [[Віцень (імя)|Віцень]]), ''-уд/-ут'' ([[Гердут (імя)|Гердуд]], [[Кейстут (імя)|Кейстут]], [[Яўнут (імя)|Яўнут]]) і ''-іла'', ''-ула'' ([[Вайдзіла (імя)|Вайдыла]], [[Віршыла|Віршула]]), якіх няма ў балтыйскіх імёнах<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 19.</ref>. На карысьць унутранага ўсходнегерманскага ([[Готы|гоцкага]]) уплыву ў [[Літва|Літве]] і яго ўзьдзеяньня на ўрадавым узроўні сьведчыць наяўнасьць вялікай колькасьці рэліктаў усходнегерманскай мовы ва ўрадавай лексыцы Вялікага Княства Літоўскага (сок, дзякла, скарб, скарга, шкода, харугва, скрыня, грунт, копа, бонда, рум ды іншае) — як і германізмаў у базавай лексыцы беларускай мовы (буда, дах, рада, дзякуй, боты, гмах, кошт, струмень, гвалт, варта, мусіць, трапіць, рахаваць ды іншае)<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 29—31.</ref>. Як падсумоўвае Алёхна Дайліда, ''«[[Летувізацыя|„Балтыйская“ тэорыя]] не пацьверджана нічым наогул (у тым ліку і імёнамі). Балтыйская тэорыя не адлюстроўвае ніякіх гістарычных рэаліяў, яна была проста снасткай палітычнага змаганьня [[Езуіты|езуітаў]] проці літоўскай [[Рэфармацыя ў Рэчы Паспалітай|Рэфармацыі]] і палітычнай моцы [[Вялікае Княства Літоўскае|Літоўскага гаспадарства]]. Разам з разбуральнай праграмай [[Контрарэфармацыя|Контрарэфармацыі]], распачатай па выбуху эвангеліцкага адраджэньня ў Літве, езуіты распачалі таксама [[Летувізацыя|цэлую ідэалягічную праграму перакручваньня гісторыі Літвы]]: заміж сапраўднай гісторыі [[Славянскія мовы|славянізацыі]] германскае шляхты Літвы (выкладзенай у літоўскіх летапісах і добра вядомай езуітам) езуіцкая тэорыя мусіла апавядаць пра паходжаньне літоўскае шляхты і створанага ёй гаспадарства ад мясцовых паўдзікіх балтыйскіх плямёнаў, што рабіла адзіным „цывілізацыйным“ чыньнікам гісторыі Літвы выняткова [[Каталіцкая Царква|Каталіцкую Царкву]] (з той жа мэтай езуіцкая прапаганда пачала пашыраць гратэскныя, чыста фантастычныя плёткі пра „балтыйскае [[паганства]]“ Літвы, якое нібы было галоўнай рэлігіяй ВКЛ да Крэўскай уніі). Калі за часоў ВКЛ гэтая тэорыя мела выгляд маргінальных калянавуковых практыкаваньняў, не прынятых літоўскай шляхтай, то па [[Падзелы Рэчы Паспалітай|падзелах Рэчы Паспалітай]] гэтая езуіцкая прапагандысцкая схема сталася ў XIX стагодзьдзі адзінай „навуковай“ вэрсіяй гісторыі Літвы»''<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 5, 16, 27—28, 61, 201.</ref>. === Параўнальная табліца з германскімі адпаведнікамі === {{Аўтанумарацыя табліцы | {{ {| cellspacing="1" cellpadding="10" style="width: 100%; margin: 0 0 1em 0; border: solid darkgray; border-width: 1px 1px 1px 1px; font-size: 90%; background-color: #fff;" |- bgcolor={{Колер|ВКЛ}} align="center" ! № !! Імя !! Тоеснае імя (зь перастаноўкай [[Двухасноўнае імя|асноваў]]) !! Германскі адпаведнік !! Германскі адпаведнік тоеснага імя{{Заўвага|Адпаведнікі зь перастаноўкай іменных асноваў прызнае летувіскі эміграцыйны лінгвіст {{Артыкул у іншым разьдзеле|Ёзас Юркенас||lt|Juozas Jurkėnas}}<ref>Юркенас Ю. Основы балтийской и славянской антропонимики. — Вильнюс, 2003. С. 108.</ref>}} |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Аба]]'''{{Заўвага|'''Вылучаным''' пазначаюцца імёны, якія маюць поўныя германскія адпаведнікі}} | — | ''Abo'' | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Абека|Абека (Абака)]]'''{{Заўвага|У дужках даюцца характэрныя варыяцыі імя паводле напісаньня ў гістарычных крыніцах}} | — | ''Abbeco'' (''Abbaco'') <br> Abo + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Абель]]''' | — | ''Abel'' (''Abilo'') <br> Abo + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Абор|Абор (Абар, Абэр, Абер)]]''' | | ''Abar'' (''Abor''{{Заўвага|name="Польшча"|Азначалася ў Польшчы, дзе германскія імёны бытавалі ўжо ў XIII ст.}}, Aber) <br> Abo + Heri (Hari) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Абуд|Абуд (Абод, Абут, Ябут)]]'''{{Заўвага|У інвэнтарах ВКЛ таксама азначаюцца наступныя чаргаваньні: Адам / Ядам (Адамава / Ядамава, Адамовіч / Ядамовіч)<ref>A. Vardų ir pavadinimų rodyklė // Istorijos archyvas. T. 1: XVI amžiaus Lietuvos inventoriai. — Kaunas, 1934. P. 1.</ref>, Андрэй / Яндрэй, Анікей / Янікей<ref>{{Літаратура/Вайсковыя попісы паспалітага рушэньня ВКЛ (2018)|к}} S. 387, 391, 425, 436.</ref>}} | | ''Abbud'' (''Abbod'', ''Abbott'') <br> Abo + Bodo (Budo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Абрат]]''' | | ''Abrada'' <br> Abo + Rado (Rato) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Агі|Агі (Ака, Ека, Яга, Яка)]]''' | — | ''Agi'' (''Egi'', ''Jag''{{Заўвага|name="Польшча"}}) | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Агіла|Агела (Агіль, Ягіл)]]''' | — | ''Agelo'' (''Agilus'', ''Egilo'') <br> Agi (Egi) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Аген|Аген (Агін, Ягін, Якін)]]''' | — | ''Agenus'' (''Agin'', ''Egen'', ''Ekino'') <br> Agi (Egi) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Якш|Якш (Агша)]]''' | — | ''Якша''{{Заўвага|Азначалася ў [[Наўгародзкая рэспубліка|Ноўгарадзе]]}} <br> Agi (Egi) + -sch- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Якбут]]''' | | ''Acbuto'' (''Acbod'') <br> Agi (Egi) + Boto (Buto) <br> Agi (Egi) + Bodo (Budo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ягвін|Ягвін (Яквін)]]''' | | ''Agwin'' (''Acwin'', ''Ecuin'') <br> Agi (Egi) + Wino | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ягайла (імя)|Ягайла (Ягейла, Ягела, Якейла, Агела, Агайла, Акайла, Ягіл)]]''' | | ''Aggalo'' (''Egelo'', ''Agela'', ''Eggel'', ''Egila'') <br> Agi (Jag) + Gailo (Gelo) <br> Agi (Jag) + -l- <br> ''Jogello'' (''Iagellus'', ''Jogallus'') <br> Jo + Gailo (Gelo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ягінт|Ягінт (Агінт, Эгінт, Егінт, Ягент)]]''' | | ''Aginto'' (''Egind'') <br> Agi (Egi) + Gento (Gendo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ягірд|Ягірд (Эгерд, Агірд, Эгірд, Егерт)]]''' | | ''Ægirdh'' (''Eggerd'', ''Agard'', ''Egert'', ''Aaggaard'') <br> Agi (Jag) + Gerd (Gardo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ягоўд|Ягоўд (Ягалд, Ягольт, Аколд)]]''' | | ''Agold'' (''Egold'', ''Egolt'', ''Agoult'') <br> Agi (Egi) + Waldo <br> Agi (Egi) + Goldo <br> ''Ágautr'' <br> Agi (Egi) + Gaudo (Gaut) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ягуці|Ягуці (Ягуць, Акут, Якуці, Якуць)]]''' | | ''Águti'' (''Akuti'') <br> Agi (Jag) + Gudo (Guta) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Акунд|Акунд (Якунт, Яконт)]]''' | | ''Agundia'' (''Jaconta'') <br> Agi (Jag) + Gunth (Cund) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Агар (імя)|Агар (Ягер)]] | | ''Agar'' (''Egiheri'') <br> Agi + Heri (Hari) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Акман|Акман (Якіман, Экман, Ягеман)]]''' | | ''Ackmann'' (''Akemann'', ''Eckmann'', ''Egiman'') <br> Agi (Egi) + Mann | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ягмін|Ягмін (Ягімін, Акмін, Якмін)]]''' | | ''Agminus'' (''Egiminus'', ''Jagmyn''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Jakmyn''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Agi (Egi) + Minno | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Агімонт|Агімонт (Агамонт)]]''' | | ''Agimunt'' (''Agamont'', ''Agamundus'', ''Egmont'') <br> Agi + Mund (Munt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ала (мужчынскае імя)|Ала (Ела)]]''' | — | ''Alo'' (''Allo'', ''Elo'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Алейка|Алейка (Алека)]]''' | — | ''Allecke'' (''Alico'') <br> Alo + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Аліта (імя)|Аліта (Алета, Алата)]]''' | — | ''Alitta'' (''Alathe'') <br> Alo + -t- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Аліш|Аліш (Альш, Гальш)]]''' | — | ''Allisch''{{Заўвага|name="Польшча"}} (''Alsch''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Halsch''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Alo + -sch- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Альбэрт|Альбэрт (Альберт, Аўбарт)]]''' | | ''Albert'' (''Albart'', ''Aubert') <br> Alo + Bert <br> Athal + Bert | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Альбут|Альбут (Альбот, Яльбут)]]''' | | ''Albot'' (''Elbot'', ''Albóðr'', ''Albutt'') <br> Alo + Boto (Buto) <br> Athal + Boto (Buto) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Альвін]]''' | | ''Alwin'' (''Alwini'') <br> Alo + Wino | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Альвіс]]''' | | ''Alvis'' (''Alois'') <br> Alo + Wis | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Альгерд (імя)|Альгерд (Альгерт, Альгард, Алігард, Альгарт, Гэльгерд, Гольгерт, Ольгерд, Альгірд)]]''' | | ''Algerd'' (''Algeard'', ''Algerðr'', ''Algert'', ''Algardus'', ''Algart'', ''Olgard'', ''Hallgerðr'', ''Halgardus'', ''Algiert'') <br> Alo + Gerd (Gardo) <br> Helgi (Alko) + Gerd (Gardo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Алгет|Алгет (Альгет, Элгет)]]''' | | ''Alget'' (''Aalgidis'') <br> Alo + Gedo (Geto) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Алігут|Алігут (Алгуць, Аўгут, Аўгуць)]]''' | | ''Algut'' (''Alugod'') <br> Alo + Gudo (Guta) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Альман|Альман (Алеман, Эльман)]]''' | | ''Alman'' (''Alemann'', ''Ellmann'') <br> Alo + Mann | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Альмін]]''' | | ''Almin'' (''Almen'') <br> Alo + Minno (Menno) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Яльмуд]]''' | | ''Alamud'' (''Almudis'') <br> Alo + Mot (Muta) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Аламунт|Аламунт (Альмонт, Эльмонт, Ялмонт)]]''' | | ''Alamunt'' (''Almunt'', ''Almond'', ''Elmund'') <br> Alo + Mund (Munt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Олда|Олда (Ольда, Голда, Оўда, Аўда)]]''' | — | ''Aldo'' (''Olda'', ''Holt''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> ''Audo'' | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Алдыка|Алдыка (Олдыка, Аўдзіка, Гольдзіка)]]''' | — | ''Aldiko'' <br> Aldo + -k- <br> ''Audeca'' <br> Audo + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Альдона|Альдона (Алдунь)]]''' | — | ''Aldona'' (''Aldun'', ''Aldonis'') <br> Aldo + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Аўтаўт]]''' | | ''Altolt'' (''Aldaud'') <br> Aldo + Waldo (Walt) <br> ''Autald'' <br> Audo (Auto) + Waldo (Walt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Яўтар|Яўтар (Алтар, Гаўтар)]]''' | | ''Althar'' (''Alterius'', ''Autier'') <br> Aldo (Holt) + Heri (Hari) <br> ''Authar'' (''Hauthar'', ''Hautar'') <br> Audo (Auto) + Heri (Hari) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Алег|Алько (Алек, Алех, Ольг, Эльг, Аўг)]]''' | — | ''Helgi'' (''Alko'', ''Alacho'', ''Elgo'', ''Algo'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вольга|Вольга (Олюшка, Олюхна)]]''' | — | ''Hélga'' (''Helca'', ''Helcha'', ''Alga''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Holga''{{Заўвага|name="Польшча"}}) | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Альгін|Альгін (Элькін, Аўгін, Яўгін, Вольгін)]]''' | — | ''Heligin'' (''Alkin'') <br> Helgi (Algo) + -n-<br> ''Augino'' <br> Augo + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Альгіш]]''' | — | ''Halgasch''{{Заўвага|name="Польшча"}} (''Halgas''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Helgi (Algo) + -sch- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | [[Альгмін|Альгмін (Альхімен, Алькмін, Алігімін)]] | [[Мінялк]] | Helgi (Algo) + Minno <br> ''Alechmannus'' (''Alkeman'') <br> Helgi (Alko) + Mann | Minno + Helgi (Alko) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Альгімонт|Альгімонт (Альгімунд, Альгімунт, Алькімонт, Аўгімонт, Аўгімунд, Аўгімунт)]]''' | | ''Algemundus'' (''Alkemund'', ''Alhmunt'', ''Alchemont'') <br> Helgi (Algo) + Mund (Munt) <br> ''Augemundus'' (''Augemundr'') <br> Augo + Mund (Munt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Амал|Амал (Амаль, Амуль, Аміль, Яміль)]]''' | — | ''Amal'' (''Amul'', ''Amil'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Яр (імя)|Яр (Ар)]]''' | — | ''Aro'' (''Ahr'') <br> Aro + Mann | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ярыла (імя)|Ярыла (Арэла, Арэль, Ярала, Эрэла)]]''' | — | ''Arila'' <br> Aro + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ярун|Ярун (Арун, Аруна)]]''' | — | ''Arun'' (''Eruni'', ''Aruna'') <br> Aro + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ярунд|Ярунд (Яранд, Аранд, Арант)]]''' | — | ''Jarund'' (''Arant'', ''Jarant'') <br> Aro + -nd- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Арбут|Арбут (Арбуд)]]''' | | ''Árbót'' (''Arbod'') <br> Aro + Boto (Buto) <br> Aro + Bodo (Budo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Арвід|Арвід (Ярвід, Арвіт)]]''' | | ''Arvid'' (''Arwit'') <br> Aro + Wido | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Арвіст|Арвіст (Гервіст)]]''' | | ''Ariovist'' (''Arwist'', ''Arwesth'') <br> Aro + West (Viste) <br> Heri (Hari) + West (Viste) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Арыгольд|Арыгольд (Арыгалд, Яргалт)]]''' | | ''Aregaudus'' <br> Aro + Gaudo <br> ''Hargold'' <br> Heri (Hari) + Goldo | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Арман|Арман (Арыман, Ярман, Ярыман, Яроман)]]''' | | ''Arman'' (''Ariman'') <br> Aro + Mann | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Армін (імя)|Ярмін (Армін, Ярэмін, Ярамін)]]''' | | ''Armin'' (''Arimin'') <br> Aro + Minno | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ярмуць|Ярмут (Ярмуць, Армуць)]]''' | | ''Armuth'' <br> Aro + Mot (Muto) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ярмунд|Ярмунд (Армант, Ярмонт)]]''' | | ''Armund'' (''Armunt'', ''Eremunt'') <br> Aro + Mund | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Яруд|Яруд (Арод, Арут, Ярут)]]''' | | ''Arodus'' (''Aruth'') <br> Aro + Hrodo (Ruodo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ярна|Ярна (Арн, Аран, Яран, Арнь, Ярань)]]''' | — | ''Arno'' (''Arn'', ''Aran'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Арнольд|Арнольд (Ярнольт)]]''' | | ''Arnold'' (''Arnolt'', ''Ernold'') <br> Aro (Arno) + Waldo (Walt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Арнат (імя)|Арнат (Эрнат)]]''' | | ''Arnad'' (''Arnato'') <br> Aro (Arno) + Hatho (Adi) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Арбш]]''' | — | ''Erbsch'' (''Erbisch'') <br> Arbo (Erbo) + -sch- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ярг]]''' | — | ''Argo'' | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Аргела|Аргела (Аргель, Яргель, Аргуль, Аргла, Яргла)]]''' | — | ''Argelo'' (''Argila'') <br> Argo + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ашка|Ашка (Яска, Еска, Еш)]]''' | — | ''Asco'' (''Asc'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Яскіль|Яскіль (Яскель, Яскал, Ашкела)]]''' | — | ''Ascila'' (''Eskil'', ''Eskel'', ''Ascalo'') <br> Asco + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Аскольд (імя)|Аскольд (Яскольд, Яскольт, Яскулд, Яскулт, Яшчолд)]]''' | | ''Askold'' (''Ascolt'', ''Aschhold'') <br> Asco + Waldo (Walt) <br> ''Höskuldr'' <br> Hatho + Sculd | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Азьвін|Азьвін (Ясьвін)]]''' | | ''Asvin'' (''Assuin'', ''Aschwin'') <br> Asco + Wino <br> Asi + Wino | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Аскера|Аскера (Аскер, Ашкер)]]''' | | ''Ascher'' (''Ascar'') <br> Asco + Heri (Hari) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Есьман|Есьман (Ясьман, Яшман, Ешман, Эсьман, Эсман)]]''' | | ''Eschmann'' (''Esmann'', ''Ascman'', ''Asman'') <br> Asco + Mann <br> Asi + Mann | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ясмант|Ясмант (Асмонт, Ашмонт, Есмунт, Ясмонт, Есьмант, Яшмант, Эсмунт)]]''' | | ''Asmunt'' (''Ascmund'', ''Eschmunt'') <br> Asco + Mund (Munt) <br> ''Osmond'' <br> Asi + Mund (Munt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ас (імя)|Ас (Азь)]]''' | — | ''Asi'' (''Aso'', ''Osi'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Азела|Азела (Ясіла, Ясель, Эзель)]]''' | — | ''Aselo'' (''Esilo'') <br> Asi + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Асен|Асен (Асін, Ясін, Ашын)]]''' | — | ''Asin'' (''Asen'') <br> Asi + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Азбут|Азбут (Язбут)]]''' | | ''Ásboð'' <br> Asi + Boto (Buto) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ясвад]]''' | | ''Asuad'' <br> Asi + Wado | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ясоўд]]''' | | ''Asold'' <br> Asi + Waldo | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ясьвід|Ясьвід (Ашвід)]]''' | | ''Asvid'' (''Esvid'', ''Ásviðr'') <br> Asi + Wido | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | [[Ясьвіл|Ясьвіл (Асьвіл, Ашвіла)]] | | Asi + Wilo | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ясьвільт]]''' | | ''Asvild'' <br> Asi + Wilto (Wildo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Азгайла]]''' | | ''Easgel'' (''Esgel'') <br> Asi + Gailo (Gelo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Яскаўт|Яскаўт (Язкаўт)]]''' | | ''Askaut'' (''Ásgautr'', ''Oskautr'') <br> Asi + Gaudo (Gaut) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эзгірд]]''' | | ''Esgerd'' (''Asgird'', ''Asgart'', ''Osgerd'') <br> Asi (Osi) + Gerd (Gardo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эзгін|Эзгін (Ашкін, Ажгін)]]''' | | ''Eskin'' <br> Asi + -kin <br> Asi + Ginno | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Осман|Асман (Осман, Ашман, Ясман)]]''' | | ''Osman'' (''Asman'') <br> Asi (Osi) + Mann | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Асьміна (імя)|Асьміна (Ашміна, Ашмена, Ясьмін, Яшмін, Эсьмін)]]''' | | ''Osminna'' <br> Asi (Osi) + Minno (Menno) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Асмот|Асмот (Ашмот, Ясмут)]]''' | | ''Asmot'' (''Asmuot'') <br> Asi + Mot | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Асінар (імя)|Ашнар]]''' | | ''Asnar'' (''Asinar'') <br> Asi + Noro | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Яст|Яст (Асьць, Яшт)]]''' | — | ''Ast'' (''Osta'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Асьцейка|Асьцейка (Асьцека, Осьцік, Ясьцейка)]]''' | — | ''Oustecha'' (''Ostike'') <br> Ast (Osta) + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Асьціла|Асьціла (Остэль)]]''' | — | ''Aostilo'' (''Ostell'') <br> Ast (Osta) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Яштальд|Яштальд (Яштоўт)]]''' | | ''Astald'' (''Ostald'', ''Astout'', ''Austaldus'') <br> Ast (Osta) + Waldo <br> Ast (Osta) + Teudo <br> Asi (Osi) + Teudo | ''Teudasia'' <br> Teudo + Asi |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Астар|Астар (Астэр, Ясьцер)]]''' | | ''Austerius'' (''Oster'', ''Astar''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Aster''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Ast (Osta) + Heri (Hari) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Астрат]]''' | | ''Ostrat'' (''Ostrad'', ''Austrad'') <br> Ast (Osta) + Rado (Rato) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бабіла|Бабіла (Бабіль, Бабела, Бабель)]]''' | — | ''Babilo'' (''Babel'') <br> Babo + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бат (імя)|Бат (Бад, Бадзь)]]''' | — | ''Bado'' (''Bato'', ''Bath'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Баціка|Баціка (Бадыка, Батка)]]''' | — | ''Badiko'' (''Battke'', ''Paticho'') <br> Bado (Bato) + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бадзіла|Бадзіла (Батыла, Батэла, Батуль)]]''' | — | ''Badila'' (''Bathel'') <br> Bado (Bato) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Батаўт]]''' | | ''Bathelt'' (''Badald'', ''Badaut'') <br> Bado (Bato) + Waldo (Walt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бадвіла|Батвіла (Батвіл)]]''' | | ''Badvil'' (''Baduila'') <br> Bado (Bato) + Wilo | ''Willibad'' <br> Wilo + Bado |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Батвін]]''' | | ''Batwin'' (''Badvin'') <br> Bado (Bato) + Wino | ''Winibad'' <br> Wino + Bado |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Батар|Батар (Батэр, Бадар)]]''' | | ''Bathari'' (''Bater'', ''Bader'') <br> Bado (Bato) + Heri (Hari) | ''Heribad'' <br> Heri + Bado |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Больд|Больд (Больт, Бальт, Болт, Баўд, Боўд)]]''' | — | ''Bald'' (''Boldt'', ''Bolte'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Балдыка|Балдыка (Бальдыка, Бальцік, Больцік, Болдык)]]''' | — | ''Baldiko'' (''Baldicke'', ''Baltichus'') <br> Bald (Bolte) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Больцель|Больцель (Баўдзель, Балціла)]]''' | — | ''Baldilo'' <br> Bald (Bolte) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бальцін|Бальцін (Бальтын, Балтэн)]]''' | — | ''Baltin'' (''Balden'') <br> Bald (Bolte) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Больдун|Больдун (Болтун, Бальцюн)]]''' | — | ''Baldun'' <br> Bald (Bolte) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Болташ]]''' | — | ''Boltsch'' <br> Bald (Bolte) + -sch- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бальдвін]]''' | | ''Baldwin'' <br> Bald + Wino | ''Winibald'' <br> Wino + Bald |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Больдаг]]''' | | ''Baldag'' <br> Bald (Bolte) + Dago | ''Dacbold'' <br> Dago + Bald |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бальтэр|Бальтэр (Болдэр, Балтр)]]''' | | ''Balterus'' (''Bolder'', ''Baldheri'') <br> Bald + Heri | ''Eribald'' (''Haribald'') <br> Heri + Bald |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бальтарт|Бальтарт (Балторт)]]''' | | ''Baltardus'' (''Balthart'') <br> Bald + Hardt (Hart) | ''Artbald'' (''Hartbald'') <br> Hardt (Hart) + Bald |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Балтман|Балтман (Бальман, Больман)]]''' | | ''Baldman'' (''Balman'', ''Bollmann'') <br> Bald + Mann | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Баўдамір]]''' | | ''Baldomer'' <br> Bald + Mero (Miro) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Болтрык|Болтрык (Бальтрык, Бальдрых, Боўтрык)]]''' | [[Рыбалт]] | ''Boldericus'' (''Baldrich'', ''Baldric'') <br> Bald (Boldt) + Rick | ''Ribald'' <br> Rick (Rih) + Bald |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | [[Балтрым|Балтрым (Баўтрым)]] | | Bald + Rim | ''Rimbald'' (''Rimbold'') <br> Rim + Bald |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Балтрун|Балтрун (Бальтрун)]]''' | | ''Baltrun'' (''Baldrun'') <br> Bald + Runo | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бальтрут|Бальтрут (Балтрот)]]''' | | ''Baltrudis'' <br> Bald + Trudo (Trut) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бар (імя)|Бар]]''' | — | ''Baro'' (''Paro'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Барэйка|Барэйка (Барака, Барэка, Барык, Парэйка, Парык)]]''' | — | ''Bareke'' (''Barocho'', ''Baricke'') <br> Baro + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Барыла|Барыла (Барэль, Парыла)]]''' | — | ''Barilo'' (''Barrell'', ''Parrell'') <br> Baro + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Барут (імя)|Барут (Баруць, Парут)]]''' | — | ''Baruthus'' (''Baruth''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Baro + -t- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Барвід|Барвід (Парвід)]]''' | | ''Barvid'' (''Barwidus'') <br> Baro + Wido | ''Widbor''{{Заўвага|name="Польшча"}} (''Widebor''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Wido + Baro |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Барвік]]''' | | ''Barwic'' (''Barwig'') <br> Baro + Wigo (Wic) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Барвін|Барвін (Борвін, Парвін)]]''' | [[Вінбор]] | ''Barwin''{{Заўвага|[[Старэйшая рыфмаваная хроніка]] пра «''Барвіна з земляў [[Вэнэды|вэнэдаў]]''» — [[Генрых Борвін I|Генрыха Борвіна I]]}} <br> Baro + Wino | ''Wimber'' <br> Wino + Bеro <br> Wino + Baro |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Барвойн]]''' | | ''Barwein'' (''Berwein'') <br> Baro + Wino (Weine) <br> Baro + Uuenna (Wona) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Баргайла|Баргайла (Баргаль, Баргель)]]''' | | ''Bargel''{{Заўвага|name="Польшча"}} <br> Baro + Gailo (Gelo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Барконт]]''' | | ''Pargunt'' (''Bercunt'') <br> Baro (Paro) + Gunth (Cund) <br> Biro (Bero) + Gunth (Cund) | ''Gundabari'' <br> Gunth (Cund) + Baro |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Парман]]''' | | ''Parmann'' (''Barmann'') <br> Baro (Paro) + Mann | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Барда|Барда (Барта)]]''' | — | ''Bardo'' (''Barto'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бардзіла|Бардзіла (Бартэль)]]''' | — | ''Bardilo'' (''Bartel'') <br> Bardo (Barto) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Барцін|Барцін (Бардзін)]]''' | — | ''Bardinus'' (''Barten''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Bardo (Barto) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бартаўт|Бартаўт (Барталт, Бартальт, Бартальд, Партаўт)]]''' | | ''Bartolt'' (''Bartout'', ''Bartold'') <br> Bardo (Barto) + Waldo (Walt) <br> Bert + Waldo (Walt) <br> Bardo + Teudo (Taut) | ''Teutbard'' <br> Teudo (Teuth) + Bard |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бень|Бень (Бін, Бінь)]]''' | — | ''Beno'' (''Ben'', ''Bino'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бінейка|Бінейка (Бенека, Беніка)]]''' | — | ''Binnecke'' (''Beneko'', ''Bennico'') <br> Beno (Bino) + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бінель|Бінель (Бэнэль)]]''' | — | ''Benilo'' <br> Beno (Bino) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Беняш|Беняш (Бенеш, Бенюш)]]''' | — | ''Bensch'' (''Byenyasch''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Benesch''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Benas''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Beno + -sch- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бінгель]]''' | | ''Bengel'' <br> Beno + Gailo (Gelo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бенат]]''' | | ''Bennato'' (''Bennat'') <br> Beno + Hatho (Adi) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бінэрт]]''' | | ''Benert'' (''Benehard'') <br> Beno (Bino) + Hardt (Hart) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бімунт]]''' | | ''Bemund'' <br> Beno (Bino) + Mund (Munt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бера|Бера (Біра)]]''' | — | ''Bero'' (''Biro'', ''Pero'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бірэйка|Бірэйка (Бэрэйка, Бярэйка, Берыка, Бірык, Бірка, Берка, Пірыка, Пірка)]]''' | — | ''Birico'' (''Berico'', ''Bereke'', ''Birke'', ''Piricho'', ''Pircho'') <br> Bero (Biro) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бірыла|Бірыла (Бярыла, Бярэла, Берыль, Бірыль, Біруль, Берла)]]''' | — | ''Berila'' (''Berela'', ''Berul'') <br> Bero (Biro) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бірын (імя)|Берэн (Бірын, Бірэн)]]''' | — | ''Beren'' (''Birin'') <br> Bero (Biro) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бірута (імя)|Бірута (Бірот, Бярута, Бірут, Біруць, Бэрот, Берут, Пірут, Перут)]]''' | — | ''Bierotte'' <br> Bero (Biro) + -t- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бірыбольд]]''' | | ''Beribald'' <br> Bero (Biro) + Bald (Boldt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бэрвольд|Бэрвольд (Бэрвальд, Бэрвэльт)]]''' | | ''Berwoldus'' (''Beroald'') <br> Bero + Wald | ''Waldpero'' <br> Wald + Biro (Bero) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бэрвід|Бэрвід (Бірвід)]]''' | | ''Berwid'' <br> Bero + Wido | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Пэрвайн|Пэрвайн (Пэрвэйн, Пярвойнь)]]''' | | ''Perwein'' <br> Bero (Pero) + Wino (Weine) <br> Bero (Pero) + Uuenna | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Беркін|Беркін (Беркен, Бергін, Пергін)]]''' | | ''Berekin'' (''Beregen'', ''Perkin'') <br> Bero + -kin <br> Bero + Ginno (Genno) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бірат|Бірат (Берэт, Бірэта, Перат)]]''' | | ''Beradt'' (''Bereth'', ''Perret'') <br> Bero (Biro) + Hatho (Adi) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бэргарт (імя)|Бэргарт]]''' | | ''Berhard'' <br> Bero + Hardt (Hart) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Перман|Перман (Бэрман, Пэрман, Парман, Бермень)]]''' | | ''Perman'' (''Berman'', ''Parmann'') <br> Bero (Pero) + Mann | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бэрымунд (імя)|Перамонт (Парымонт)]]''' | | ''Peremunt'' (''Bermondus'') <br> Bero (Pero) + Mund (Munt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ператрут]]''' | | ''Perethrud'' (''Beretrudis'') <br> Bero (Pero) + Trudo (Trut) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Берн|Берн (Бэрн, Бернь, Бірн)]]''' | — | ''Bern'' (''Pirn'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бірнейка|Бірнейка (Бернейка, Бернека, Бэрніка)]]''' | — | ''Birnico'' (''Bernico'', ''Bernecke'') <br> Bern (Pirn) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бярнут]]''' | — | ''Barnut''{{Заўвага|name="Польшча"}} <br> Bern + -t- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бернуш|Бернуш (Бернаш)]]''' | — | ''Bernasch''{{Заўвага|name="Польшча"}} (''Bernisch''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Bern + -sch- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бэрнат|Бэрнат (Бэрнад, Бернат, Барнат, Бернят, Парнат)]]''' | | ''Bernad'' (''Bernat'', ''Pernat'') <br> Bern + Joto <br> Bern + Hatho (Adi) <br> ''Bernard'' <br> Bern + Hardt | ''Hathubern'' <br> Hatho + Bern |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бэрнар|Бэрнар (Бернар, Барнар, Пернар)]]''' | | ''Bernar'' (''Bernhari'', ''Pernhari'') <br> Bern + Heri (Hari) | ''Erbern'' <br> Heri + Bern |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бэрнард|Бэрнард (Бярнард)]]''' | | ''Bernard'' (''Bernhard'') <br> Bern + Hardt | ''Hartbern'' <br> Hardt + Bern |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бергела|Бергела (Бергель, Бэргайла, Пергайла)]]''' | | ''Bergel'' (''Bieregel'') <br> Berga + Gailo (Gelo) <br> Bero + Gailo (Gelo) <br> Berga + -l- | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бэрт|Берт (Берць, Перць)]]''' | — | ''Bert'' (''Perht'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бэртыка]]''' | — | ''Bertike'' (''Berteka'') <br> Bert + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бертэль|Бертэль (Бэртэль, Перцель, Пірціль)]]''' | — | ''Bertel'' (''Pertilo'', ''Pirthilo'') <br> Bert + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бэртун]]''' | — | ''Berhtuni'' (''Perhtun'') <br> Bert + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Берташ|Берташ (Бертыш, Бірташ)]]''' | — | ''Bertsch'' <br> Bert + -sch- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бэртальд|Бэртальд (Бэртаўт, Біртаўт)]]''' | | ''Bertold'' (''Bertolt'', ''Bertaut'', ''Birtoldus'') <br> Bert + Waldo (Walt) <br> Bert + Teudo (Taut) | ''Woltbert'' <br> Waldo (Walt) + Bert <br> ''Teutbert'' <br> Teudo (Taut) + Bert |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Біе (імя)|Біе]]''' | — | ''Bie'' (''Biho'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | [[Бівойна|Бівойна (Бівайн, Бівэйн)]] | | ''Bivinus'' <br> Bie + Wino (Weine) <br> Bie + Uuenna (Wona) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Біят|Біят (Біён, Біюць)]]''' | | ''Byatt'' (''Bietto'') <br> Bie + Joto (Juto) <br> Bie + Hatho | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Біла (імя)|Біла (Біль)]]''' | — | ''Bilo'' (''Biel'', ''Pillo'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Біліка|Біліка (Білейка)]]''' | — | ''Biliko'' <br> Bilo + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Білін]]''' | — | ''Bilin'' <br> Bilo + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Більвін|Більвін (Пільвін)]]''' | | ''Biliwin'' (''Pilwine'') <br> Bilo (Pillo) + Wino | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Біляр|Біляр (Піляр)]]''' | | ''Biller'' (''Piller'', ''Bilihar'') <br> Bilo + Heri (Hari) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Більман|Більман (Біліман, Пілеман, Білмен)]]''' | | ''Billmann'' (''Biliman'', ''Pielemann'') <br> Bilo + Mann | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | [[Білімін|Білімін (Більмін)]] | | Bilo + Minno | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Білят|Білят (Пілят, Білат)]]''' | | ''Bilaeth'' (''Pillat'') <br> Bilo (Pillo) + Joto <br> Bilo (Pillo) + Hatho (Adi) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Біць|Біць (Біт, Бець)]]''' | — | ''Bitto'' (''Beto'', ''Bedo'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Біцейка|Біцейка (Бецейка, Бэтэйка, Біцік)]]''' | — | ''Beteke'' (''Bettika'') <br> Bitto (Beto) + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Біцель|Біцель (Бітэла, Бедэль)]]''' | — | ''Bitel'' (''Betilo'', ''Bedilo'') <br> Bitto (Beto) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Біцін|Біцін (Біцен)]]''' | — | ''Bitinus'' (''Bettin'') <br> Bitto (Beto) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бітаўт|Бітаўт (Біталт)]]''' | | ''Bitold'' (''Betald'', ''Bidaut'', ''Bitaut'') <br> Bitto (Beto) + Waldo (Walt) <br> Bitto (Beto) + Teudo (Taut) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бітар|Бітар (Бэтэр)]]''' | | ''Betharius'' <br> Bitto (Beto) + Heri (Hari) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бруна]]''' | — | ''Bruno'' | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Брунейка]]''' | — | ''Brunico'' (''Brunicho'') <br> Bruno + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бубела|Бубела (Бубель)]]''' | — | ''Bubilo'' (''Bobel'') <br> Bubo (Bobo) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бода|Буд (Буда, Бода, Будзь, Бодзь)]]''' | — | ''Bodo'' (''Budo'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Будзейка|Будзейка (Будзіка, Байдзейка)]]''' | — | ''Buddeke'' (''Bodico'', ''Bodeca'') <br> Bodo (Budo) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Будзіла|Будзіла (Будэль, Бодзель)]]''' | — | ''Budilo'' (''Bodilo'', ''Budel'', ''Bodel'') <br> Bodo (Budo) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Будзін|Будзін (Бодзен, Будэн, Бодзень, Будзень)]]''' | — | ''Budin'' (''Boden'', ''Budden'') <br> Bodo (Budo) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Будыш]]''' | — | ''Bodusz''{{Заўвага|name="Польшча"}} <br> Bodo (Budo) + -sch- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Будзівід (імя)|Будзівід (Будвід, Будзьвіт)]]''' | | ''Bodwidus'' <br> Bodo (Budo) + Wido | ''Widbod'' <br> Wid + Bodo |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Будзівіл|Будзівіл (Будавіл, Будвіл, Будзьвіл)]]''' | | ''Bauduilli'' <br> Bodo (Budo) + Wilo | ''Willibodo'' <br> Wilo + Bodo |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Будгін|Будгін (Будкін, Бутгін, Буткін, Боткін)]]''' | | ''Budgen'' (''Budekin'', ''Bodkin'', ''Botgen'') <br> Bodo (Budo) + -kin <br> Bodo (Budo) + Ginno | ''Genobod'' <br> Ginno (Genno) + Bodo |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | [[Будзікід (імя)|Будзікід (Будгед)]] | [[Гедбуд]] | Bodo (Budo) + Geda (Giddo) | Geda + Bodo (Budo) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Будар|Будар (Будэр, Бодар, Будр)]]''' | | ''Buder'' (''Boder'') <br> Bodo (Budo) + Heri (Hari) | ''Eribodo'' <br> Heri + Bodo |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Будрых|Будрых (Будрык)]]''' | | ''Buddrich'' (''Budrick'') <br> Bodo (Budo) + Rick (Rih) | ''Richbodo'' (''Ricbodo'') <br> Rick (Rih) + Bodo |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бота|Бут (Бута, Буць, Бот, Боць)]]''' | — | ''Boto'' (''Buto'', ''Poto'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Буцейка|Буцейка (Боцейка, Боцік, Бутыка)]]''' | — | ''Butecke'' (''Butecho'', ''Botic'', ''Buttke'') <br> Boto (Buto) + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Буціла|Буціла (Буцель, Боціла, Боцель)]]''' | — | ''Butila'' (''Butel'', ''Botilo'') <br> Boto (Buto) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Буцень|Буцень (Бутэн, Боцін, Боцінь)]]''' | — | ''Buten'' (''Botin'') <br> Boto (Buto) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Боч|Боч (Буч, Бутш)]]''' | — | ''Botsch'' <br> Boto + -sch- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бутаўт (імя)|Бутаўт (Буталт, Бутальд, Ботаўт, Ботальт, Бутэлць)]]''' | [[Вальбут]] <br> [[Тэўтабод (імя)|Таўбут]] | ''Butaldus'' (''Botaldus'', ''Boutaut'', ''Butaud'', ''Butaut'') <br> Boto (Buto) + Waldo (Walt) <br> Boto (Buto) + Teudo (Taut) | ''Waldbott'' <br> Waldo + Boto (Buto) <br> ''Teubod'' <br> Teudo (Taut) + Bodo (Budo) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бутвід|Бутвід (Ботвід)]]''' | [[Відбут]] | ''Butvid'' (''Botwid'') <br> Boto (Buto) + Wido | ''Wiboto'' <br> Wido + Boto (Buto) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бутавіт|Бутавіт (Буцівіт, Ботвіт)]]''' | | ''Botwith'' <br> Boto (Buto) + Wito | ''Witbot'' <br> Wito + Boto |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бутвіл|Бутвіл (Ботвіл)]]''' | [[Вільбут]] | ''Bauduilli'' <br> Bodo (Budo) + Wilo <br> Boto (Buto) + Wilo | ''Willebut'' (''Wilbot'') <br> Wilo + Boto (Buto) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бутвін|Бутвін (Ботвін, Ботвінь, Буцьвін, Бацьвін)]]''' | | ''Butwin'' (''Botwin'') <br> Boto (Buto) + Wino (Wini) <br> Bodo (Budo) + Wino | ''Uinebod'' <br> Wino + Bodo |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бутгель]]''' | [[Галбута]] | ''Baudugailus'' (''Baudigilus'') <br> Bodo (Budo) + Gailo (Gelo) <br> Boto (Buto) + Gailo (Gelo) | ''Galbot'' <br> Gailo (Galo) + Boto (Buto) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бутгер]]''' | [[Гербут]] | ''Butger'' (''Botgerus'', ''Bodeger'') <br> Boto (Buto) + Gero <br> Bodo + Gero | ''Gerboth'' (''Gerbodo'') <br> Boto (Buto) + Gero <br> Bodo + Gero |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бутар|Бутар (Бутэр)]]''' | [[Гарбут]] | ''Butter'' <br> Boto (Buto) + Heri (Hari) | ''Harboth'' <br> Heri (Hari) + Boto (Buto) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бутэрт]]''' | | ''Bottart'' (''Boutard'') <br> Boto (Buto) + Hardt (Hart) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бутман]]''' | | ''Buthmann'' (''Bothmann'') <br> Boto (Buto) + Mann | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бутмін|Бутмін (Буцьмін)]]''' | [[Мінбут]] | ''Butmen'' <br> Boto (Buto) + Minno <br> ''Budmyn'' <br> Bodo (Budo) + Minno | ''Menbodo'' <br> Minno (Menno) + Bodo (Budo) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бутнар|Бутнар (Бутэнэр)]]''' | [[Нарбут (імя)|Нарбут]] | ''Botner''{{Заўвага|name="Польшча"}} (''Buthneri''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Boto (Buto) + Noro (Nero) | ''Narbot'' (''Norpoth'', ''Nierbota''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Norpod'') <br> Noro + Boto (Buto) <br> Noro + Bodo (Budo) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ботрам|Ботрам (Бутрам)]]''' | | ''Bothram'' <br> Boto (Buto) + Ramo | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бутырык (імя)|Бутрык (Бутрыка, Путрык)]]''' | | ''Butariks'' (''Buttericus'', ''Botric'', ''Poterich'') <br> Boto (Buto) + Rick | ''Richboto'' <br> Rick (Rih) + Boto |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бутрым|Бутрым (Будрым, Батрым, Путрым)]]''' | [[Рымбут]] | ''Bauderrim'' <br> Bodo (Budo) + Rim <br> Boto (Buto) + Rim | ''Rimbotus'' (''Rembod'') <br> Rim + Boto (Buto) <br> Rim + Bodo (Budo) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ботэй]]''' | [[Эйбут]] | ''Bótey'' <br> Boto (Buto) + Eicho (Eich) | Eicho (Eich) + Boto (Buto) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Пацейка|Пацейка (Пуцейка, Пуціка, Падзейка)]]''' | — | ''Potico'' (''Putico'') <br> Boto (Poto) + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Пуціла|Пуціла (Путэль, Поцель)]]''' | — | ''Putilo'' (''Potilo'', ''Potel'') <br> Boto (Poto) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бой (імя)|Буй]]''' | — | ''Boio'' (''Búi'', ''Beie'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Буйка|Буйка (Бойка, Бейка)]]''' | — | ''Buyke'' (''Boiko'', ''Beiko'') <br> Boio (Beie) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | [[Буйвід|Буйвід (Бойвід, Бувід, Бевід)]] | | Boio (Búi) + Wido | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Боер|Боер (Бэер)]]''' | | ''Bojer'' (''Boyer'', ''Beieri'') <br> Boio (Beie) + Heri | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бумонт]]''' | | ''Bumund'' (''Boymund'', ''Boemonda'') <br> Boio (Búi) + Mund (Munt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бейнь|Бейна (Бейнь, Байнь)]]''' | — | ''Beino'' (''Beyn'', ''Bainus'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бэйнар|Бэйнар (Бэйнэр, Бейнар, Байнар, Бойнар)]]''' | | ''Beinher'' (''Bainarius'') <br> Beyn + Heri (Hari) <br> Boio (Beio) + Noro | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бэйнарт|Бэйнарт (Бэйнэрт, Бойнарт, Бойнерт)]]''' | | ''Beynart'' (''Beinert'') <br> Beyn + Hardt <br> Boio (Beio) + *Nard | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бранта]]''' | — | ''Branto'' (''Brando'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бунь|Бунь (Бонь)]]''' | — | ''Buno'' (''Bono'', ''Bun'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бунейка|Бунейка (Буніка, Боніка)]]''' | — | ''Bunico'' (''Bonica'') <br> Buno (Bono) + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бунар|Бунар (Бонар, Бунэр, Бонэр)]]''' | | ''Buner'' (''Bonarius'') <br> Buno (Bono) + Heri (Hari) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бурэйка]]''' | — | ''Buricho'' (''Buricke'') <br> Buro + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бурга|Бурга (Борг)]]''' | — | ''Burga'' | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бургела|Бургела (Бургель, Пургель)]]''' | | ''Burgela'' (''Burgel'', ''Burgala'') <br> Burga + Gailo (Gelo) | ''Gelburg'' <br> Gailo (Gelo) + Burga |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бука (імя)|Бука (Буга, Бук, Бок)]]''' | — | ''Bugo'' (''Bucco'', ''Bock'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Букель|Букель (Бугіль, Букола)]]''' | — | ''Bukilo'' (''Bucilo'') <br> Bugo (Bucco) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бугень|Бугень (Буген, Бугін, Букін, Букень, Бокін)]]''' | — | ''Bugen'' (''Bugin'', ''Bukin'') <br> Bugo (Bucco) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бугайла|Бугайла (Бугель)]]''' | | ''Bugellus'' <br> Bugo + Gailo (Gelo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бугар|Бугар (Богар, Багар, Букар)]]''' | | ''Buger'' (''Boger'') <br> Bugo (Bock) + Heri (Hari) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Буш|Буш (Бош, Бус, Бусь)]]''' | — | ''Boos'' (''Busch'', ''Boso'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бушка|Бушка (Буска, Боська, Бусека, Бушэйка, Бусейка, Бозейка, Босіка)]]''' | — | ''Buske'' (''Buseke'', ''Buschke'', ''Bosico'') <br> Boos (Boso) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бушыла|Бушыла (Бусіл, Бузель)]]''' | — | ''Busilo'' (''Büschel'', ''Busel'') <br> Boos + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бусінь|Бусінь (Бузэн)]]''' | — | ''Buosin'' <br> Boos + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бушман|Бушман (Бусман)]]''' | | ''Bussman'' <br> Boos (Busch) + Mann | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вэгер|Вэгер (Вакар, Вегер)]]''' | | ''Weger'' (''Wacaro'', ''Wagher'') <br> Wago (Wego) + Heri | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Войда|Войда (Вайда, Вад, Вэйда)]]''' | — | ''Waido'' (''Weido'', ''Waddo'', ''Woydo''{{Заўвага|name="Польшча"}}) | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вайдзіка|Вайдзіка (Вадэйка, Вайдзейка)]]''' | — | ''Vadiko'' <br> Waido (Waddo) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вайдзіла (імя)|Вайдыла (Вайдэль, Вэйдэль, Вайдэла, Вадыла, Вайтыль, Вадзела)]]''' | — | ''Wadila'' (''Weidel'', ''Wadelo'', ''Watilo'', ''Wadel'', ''Woydilo''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Waido (Waddo) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вайдзень|Вайдзень (Войдзін)]]''' | — | ''Waddin'' <br> Waido (Waddo) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Войдаўт]]''' | | ''Weidelt'' <br> Waido (Weido) + Waldo (Walt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вэйдэр|Вэйдэр (Вайдар)]]''' | | ''Weidher'' <br> Waido (Weido) + Heri | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вейдман|Вейдман (Вейдэман, Вайдман)]]''' | | ''Weidman'' (''Weideman'') <br> Waido (Weido) + Mann | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Войдат (імя)|Войдат (Водат, Вайдзята)]]''' | | ''Woydath''{{Заўвага|name="Польшча"}} <br> Waido + Joto <br> Waido + Hatho (Adi) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Валь]]''' | — | ''Wal'' (''Walo'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Валейка|Валейка (Валіка)]]''' | — | ''Waleicho'' (''Walica'') <br> Wal + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Валіла]]''' | — | ''Walilo'' <br> Wal + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Валін (імя)|Валін]]''' | — | ''Walin'' <br> Wal + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Валант|Валант (Валянт)]]''' | — | ''Waland'' <br> Wal + -nd- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Валат]]''' | — | ''Wallath'' <br> Wal + -t- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вальгун]]''' | | ''Walagoni'' (''Walahun'', ''Walegundis'') <br> Wal + Gunth (Gondo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вальда (імя)|Вальд (Валда, Вольд, Волад)]]''' | — | ''Waldo'' (''Walt'', ''Woldt'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вальцейка|Вальцейка (Вальдзейка, Волдзік, Уладзейка, Валодка, Вайлодка)]]''' | — | ''Waltiko'' (''Waldecke'', ''Waldiko'', ''Woldeke'') <br> Waldo (Walt) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вальдэн|Вальдэн (Вальцін)]]''' | — | ''Valdenus'' (''Waltino'', ''Waldin'') <br> Waldo + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Валтун|Валтун (Вяльтун, Вольдан, Вальдан)]]''' | — | ''Waltun'' (''Woldan''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Waldo (Walt) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вальбут|Вальбут (Вяльбот, Вольбат, Валібут)]]''' | [[Бутаўт (імя)|Бутаўт]] | ''Walbot'' (''Waldbott'') <br> Waldo (Walt) + Boto (Buto) <br> Wal (Walo) + Boto (Buto) | ''Butaldus'' (''Botaldus'') <br> Boto (Buto) + Waldo (Walt) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Волдат]]''' | [[Ятаўт]] | ''Waldad'' (''Valtat'', ''Walthad'') <br> Waldo (Walt) + Hatho (Had) | ''Atald'' (''Adalt'', ''Hathald'') <br> Hatho (Had) + Waldo (Walt) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Валадар|Валадар (Валтар, Вальтар)]]''' | | ''Walder'' (''Waltar'', ''Waldhar'') <br> Waldo (Walt) + Heri (Hari) | ''Erivald'' <br> Heri + Waldo |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Уладзімер|Валадзімер (Уладзімер, Валдымэр, Вальдымэр, Валдымір)]]''' | | ''Waldmer'' (''Valdemar'', ''Woldimar'') <br> Waldo + Mero (Maro) | ''Meruald'' <br> Mero + Waldo |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Валімонт|Валімонт (Вальмунт, Вальмунд)]]''' | [[Монтаўт]] | ''Walmont'' (''Walmunt'', ''Waltmunt'') <br> Waldo (Walt) + Mund (Munt) <br> ''Walamunt'' <br> Wal (Walo) + Mund (Munt) | ''Montaldus'' (''Mundoald'') <br> Mund (Munt) + Waldo (Walt) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Варда|Варда (Ворда, Верда)]]''' | — | ''Wardo'' (''Warto'', ''Werdo'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Варна (імя)|Варна]]''' | — | ''Warno'' (''Warin'', ''Werno'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Варнела]]''' | — | ''Warinela'' <br> Warno (Warin) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вярнат]]''' | | ''Warnad'' <br> Warno (Werno) + Hatho (Adi) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ваз|Ваз (Вас, Вазь, Вязь, Вяж)]]''' | — | ''Waso'' (''Weso'', ''Woso'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Васбут|Васбут (Вазбут, Вязбут)]]''' | | ''Wospot'' <br> Waso (Woso) + Boto (Buto) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вазгайла|Вазгайла (Вазгал, Васкайла, Вазгела, Вязгайла, Вяжгайла, Вайжгел)]]''' | | ''Vosgal''{{Заўвага|name="Польшча"}} <br> Waso (Woso) + Gailo (Galo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вазгір]]''' | | ''Wasger'' <br> Waso + Gero (Giro) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вазгерд]]''' | | ''Wassgaard'' <br> Waso + Gerd (Gardo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Важгін|Важгін (Васікін, Вашкін, Вашкен, Вазгін)]]''' | | ''Wesikin'' <br> Waso (Weso) + Ginno <br> Waso (Weso) + -kin | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Васмунт]]''' | | ''Wassmundt'' (''Wasmundus''') <br> Waso + Mund (Munt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вірт|Вірт (Вэрд)]]''' | — | ''Werta'' (''Wirt'', ''Werdo'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Верцейка|Верцейка (Верцека, Вірцейка)]]''' | — | ''Verdico'' (''Wirdika'') <br> Werta (Werdo) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Верцель|Верцель (Вірціла, Вірцель, Вірдзель)]]''' | — | ''Wertel'' (''Wirtele'', ''Wirdilo'') <br> Werta (Werdo) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вірцень|Вірцень (Вэртэн)]]''' | — | ''Wirtin'' (''Werdin'') <br> Werta (Werdo) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вівіла (імя)|Вівіла]]''' | — | ''Vivilo'' <br> Vivo + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вік (імя)|Вік (Віг)]]''' | — | ''Wigo'' (''Wic'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вігіла|Вігіла (Вікула, Вігла, Вігель)]]''' | — | ''Wigilo'' (''Wigulo'', ''Wikeli'', ''Wiegel'') <br> Wigo (Wic) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Віганд|Віганд (Вігант)]]''' | — | ''Wigand'' (''Wigant'') <br> Wigo + -nd- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вікша]]''' | — | ''Vycxza''{{Заўвага|name="Польшча"}} <br> Wigo (Wic) + -sch- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вігайла (імя)|Вігайла (Вігела, Вігал)]]''' | [[Гельвіх]] | ''Wigelo'' (''Wigal'') <br> Wigo + Gailo (Gelo) | ''Geilwihc'' (''Keilwic'') <br> Gailo (Gelo) + Wigo (Wic) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вігерд|Вігерд (Вігірд)]]''' | | ''Wigerd'' (''Wicgard'') <br> Wigo + Gerd (Gardo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вігінт|Вігінт (Вігент)]]''' | | ''Wigent'' <br> Wigo + Gento | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вігунт|Вігунт (Вігонт, Віконт)]]''' | | ''Wigunt'' (''Wicgunt'') <br> Wigo (Wic) + Gunth (Cund) | ''Guntwic'' <br> Gunth + Wigo (Wic) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вігер|Вігер (Вікар)]]''' | | ''Wiger'' (''Vikar'') <br> Wigo (Wic) + Heri (Hari) | ''Ervig'' <br> Heri + Wigo |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вігмант|Вігмант (Вімунт, Вімант, Вімунць, Вегімонт)]]''' | [[Мандывік]] | ''Wigmont'' (''Wihmunt'', ''Wimund'', ''Vimont'', ''Wegemund'') <br> Wigo (Wic) + Mund (Munt) | ''Mundivicus'' <br> Mund + Wigo (Wic) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вікерат]]''' | | ''Wicrat'' (''Wigerat'') <br> Wigo (Wic) + Rado (Rato) | ''Ratwig'' <br> Rado (Rato) + Wigo |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Від (імя)|Від (Віда)]]''' | — | ''Wido'' (''Wid'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Відзейка|Відзейка (Відыка, Ведзейка, Ведзік)]]''' | — | ''Wideke'' (''Wiedicke'', ''Wedeke'', ''Wiedek'') <br> Wido + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Відыла (імя)|Відул]]''' | — | ''Widulo'' (''Widilo'') <br> Wido + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Відын (імя)|Відзень (Відзін)]]''' | — | ''Widin'' <br> Wido + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Відун|Відун (Відзюн)]]''' | — | ''Widun'' (''Widuni'') <br> Wido + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Відут|Відут (Відута)]]''' | — | ''Widut'' <br> Wido + -t- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Відбут|Відбут (Вібут)]]''' | [[Бутвід]] | ''Widbod'' (''Wiboto'') <br> Wido + Bodo <br> Wido + Boto (Buto) | ''Botwid'' <br> Boto (Buto) + Wido |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Відаўт]]''' | | ''Widalt'' <br> Wido + Waldo (Walt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Відзігайла]]''' | [[Гальвід]] | ''Widigelus'' (''Widigail'') <br> Wido + Gailo (Gelo) | ''Gelvidis'' <br> Gailo (Gelo) + Wido |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Відугер|Відугер (Відгер, Відугір)]]''' | [[Гервід]] | ''Wideger'' (''Widger'') <br> Wido + Gero (Giro) | ''Gerwid'' <br> Gero + Wido |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Відзегірд|Відзегірд (Віцігерд)]]''' | [[Гірдзівід]] | ''Widgerd'' (''Vuitcardus'')) <br> Wido + Gerd (Gardo) | ''Gyrdvid'' <br> Gerd (Gyrd) + Wido |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Відзігін|Відзігін (Відукін, Ведзікен)]]''' | [[Гінвід]] | ''Widikin'' (''Widukin'', ''Wedigen'') <br> Wido + -kin <br> Wido + Ginno (Genno) | Ginno + Wido |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Відэр|Відэр (Вэдэр, Відар)]]''' | | ''Wider'' (''Weder'', ''Víðarr'', ''Wiedher'') <br> Wido + Heri | ''Ervid'' <br> Heri + Wido |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Відарт]]''' | [[Артавід]] | ''Vidart'' <br> Wido + Hardt (Hart) | ''Hartvid'' <br> Hardt (Ardo) + Wido |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Відукінд (імя)|Відгінт]]''' | | ''Widikint'' (''Wedigint'') <br> Wido + Kindo <br> Wido + Gento | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Відзіман]]''' | [[Манівід]] | ''Widiman'' <br> Wido + Mann | ''Manvidus'' <br> Mann + Wido |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | [[Відзімін (імя)|Відзімін]] | [[Мінвід]] | Wido + Minno | ''Minuit'' <br> Minno + Wido |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Відзімонт (імя)|Відзімонт (Відзімунд, Відмунд, Відмунт)]]''' | [[Мантывід (імя)|Мантывід]] | ''Widimunt'' (''Widmund'', ''Widimond'') <br> Wido + Mund (Munt) | Mund (Munt) + Wido |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Віт|Віт (Віта)]]''' | — | ''Wito'' (''Witt'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Віцейка|Віцейка (Вітэк, Вітка)]]''' | — | ''Witicha'' (''Witteke'', ''Wittke'') <br> Wito + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Віціла|Віціла (Вітэль, Вітуль)]]''' | — | ''Witila'' (''Witelo'', ''Witulo'') <br> Wito + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Віцень (імя)|Віцень (Вітэн, Вітын)]]''' | — | ''Wittenus'' (''Witin'') <br> Wito + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вітаўт (імя)|Вітаўт (Віталт, Вітаўд, Вітальд)]]''' | | ''Witolt'' (''Vitaut'', ''Witold'') <br> Wito + Waldo (Walt) <br> Wito + Teudo (Taut) | ''Teudwit'' <br> Teudo + Wito |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вітвін]]''' | | ''Witwin'' <br> Wito + Wino | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вітукін|Вітукін (Віткін)]]''' | | ''Wituchin'' (''Witikinus'') <br> Wito + -kin <br> Wito + Ginno | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вітар|Вітар (Вітэр)]]''' | | ''Witar'' (''Witer'', ''Withari'') <br> Wito + Heri (Hari) | ''Hariwit'' <br> Heri (Hari) + Wito |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вітарт|Вітарт (Вітард, Вітэрт, Віторт)]]''' | | ''Witart'' (''Witard'') <br> Wito + Hardt (Hart) <br> ''Witrud'' <br> Wito + Trudo (Trut) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вікінт (імя)|Вікінт]]''' | | ''Wikind'' (''Witikint'') <br> Wito + Kindo <br> Wigo (Wic) + Kindo | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вітмонт]]''' | | ''Witmund'' <br> Wito + Mund (Munt) | |- style="background:#EEEEEE " align="left" | 1 | '''[[Віцэр]]''' | | ''Wicer'' (''Wizhere'') <br> Wizo + Heri | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вела]]''' | — | ''Welo'' | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Велейка|Велейка (Велека, Веліка)]]''' | — | ''Weleka'' (''Weliko'') <br> Welo + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Велянт]]''' | — | ''Welant'' (''Weland'') <br> Welo + -nd- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Велют|Велют (Велут, Велюць)]]''' | — | ''Welut'' <br> Welo + -t- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вяльмонт|Вяльмонт (Велімунт)]]''' | | ''Welamunt'' <br> Welo + Mund (Munt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Велерат]]''' | | ''Welarat'' <br> Welo + Rado (Rato) <br> ''Wilrad'' <br> Wilo + Rado (Rato) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Віла|Віла (Віль)]]''' | — | ''Wilo'' (''Wili'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вілейка (імя)|Вілейка (Вілека, Вілік, Вілек)]]''' | — | ''Wilico'' (''Willeke'', ''Willeca'', ''Willicho'') <br> Wilo + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вілян]]''' | — | ''Willana'' (''Willan'') <br> Wilo + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вілень|Вілень (Вілін)]]''' | — | ''Wilennus'' (''Willin'') <br> Wilo + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вілун|Вілун (Вілюн)]]''' | — | ''Wilun'' <br> Wilo + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вілянт]]''' | — | ''Wilant'' (''Willand'') <br> Wilo + -nd- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Віляш|Віляш (Вілюш)]]''' | — | ''Willusch'' (''Vileša''{{Заўвага|name="Чэхія"}}, ''Willusius''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Wilasz''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Wilo + -sch- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вільбут]]''' | [[Бутвіл]] | ''Willebut'' <br> Wilo + Boto (Buto) | ''Bauduilli'' <br> Bodo (Budo) + Wilo <br> Boto (Buto) + Wilo |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | [[Вілгайла (імя)|Вілгайла (Вілігайла, Вілгал, Вільгела)]] | | ''Wilgils'' <br> Wilo + Gilo (< Gisel) <br> Wilo + Gailo | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вільгейда|Вільгейда (Вілейт)]]''' | | ''Williheid'' (''Wilhaidis'', ''Williheit'', ''Willet'') <br> Wilo + Heido (Haido) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вільгерд|Вільгерд (Вільгард, Вільгерт)]]''' | [[Гердвіл]] | ''Vilgerd'' (''Wilgeard'', ''Vilgard'', ''Wilgert'') <br> Wilo + Gerd (Gardo) | Gerd + Wilo |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вільгет]]''' | [[Гедзівіл]] | ''Wilgyth'' (''Wilgat'') <br> Wilo + Geda (Giddo) | Geda (Giddo) + Wilo |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вільгод|Вільгод (Вількот)]]''' | [[Гудвіл]] | ''Willegod'' (''Wilgotus'', ''Willigut'') <br> Wilo + Gudo (Godo) | ''Góðvili'' <br> Gudo (Godo) + Wilo |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вільгельм|Вілім (Вілем, Вілям, Вільгельм)]]''' | | ''Willem'' (''Wilhelm'') <br> Wilo + Helmo | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Віляўд|Віляўд (Вілгалд, Вілеўд)]]''' | | ''Wiliaud'' (''Wilgaut'') <br> Wilo + Gaud <br> ''Villald'' <br> Wilo + Waldo | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вількін|Вількін (Вількен)]]''' | [[Гінівіл (імя)|Гінівіл]] | ''Wilkin'' (''Wilken'', ''Willegin'') <br> Wilo + -kin <br> Wilo + Ginno | Ginno + Wilo |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Віліман|Віліман (Вілман, Вільман)]]''' | [[Манвіл]] | ''Wiliman'' (''Wilman'') <br> Wilo + Mann | Mann + Wilo |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вілімонт|Вілімонт (Вільмунт, Вільмонт)]]''' | [[Монтвіл]] | ''Wilmunt'' (''Villemont'', ''Wilmont'') <br> Wilo + Mund (Munt) | ''Muntwil'' <br> Mund (Munt) + Wilo |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вілят|Вілят (Віляд)]]''' | [[Ятвіл]] | ''Wiliatus'' (''Williad'') <br> Wilo + Joto <br> Wilo + Hatho (Adi) | ''Attavill'' <br> Hatho (Adi) + Wilo |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вільда|Вільта (Вільда, Вільць, Вільдзь)]]''' | — | ''Wilto'' (''Wildo'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вільцейка|Вільцейка (Вільдзік)]]''' | — | ''Wildike'' <br> Wilto (Wildo) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вілдзен|Вілдзен (Вілцен)]]''' | — | ''Vilden'' <br> Wilto (Wildo) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вілтаўт|Вілтаўт (Вілталт)]]''' | [[Таўцівіл (імя)|Таўцівіл]] | ''Wiltolt'' <br> Wilto + Waldo (Walt) <br> ''Wilithuta'' <br> Wilo + Teudo (Teuth) | ''Waldowildis'' <br> Waldo + Wilto (Wildo) <br> ''Theudowills'' <br> Teudo (Taut) + Wilo |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Віна (імя)|Віна]]''' | — | ''Wino'' (''Weine'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вінка]]''' | — | ''Winke'' (''Winika'', ''Winicho'') <br> Wino + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вінела|Вінела (Вінель)]]''' | — | ''Winela'' (''Winilo'') <br> Wino + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Віняш|Віняш (Вінаш)]]''' | — | ''Winsch'' (''Wiensch'') <br> Wino + -sch- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вінбор|Вінбор (Вінабер, Вімбар, Вімбэр)]]''' | [[Борвін|Борвін (Барвін)]] | ''Wimber'' <br> Wino + Baro <br> Wino + Bero | ''Barwin'' <br> Baro + Wino |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вінаўд|Вінаўд (Вінальд, Віняўт)]]''' | | ''Winoldus'' (''Wineuald'', ''Winolt'', ''Winoud'') <br> Wino + Waldo <br> ''Winiaud'' <br> Wino + Gaud | ''Waldwin'' <br> Waldo + Wino |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вінгер|Вінгер (Вінгір)]]''' | [[Гервін]] | ''Winger'' <br> Wino + Gero | ''Gerwin'' <br> Gero (Kero) + Wino |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вінгіль]]''' | | ''Winigilo'' <br> Wino + Gilo | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вінгольт]]''' | | ''Vingautr'' (''Winigaud'') <br> Wino + Gaudo (Gaut) <br> ''Wingolt'' <br> Wino + Goldo | ''Gautvin'' <br> Gaudo (Gaut) + Wino <br> ''Goldwine'' <br> Goldo + Wino |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вінар|Вінар (Вінер)]]''' | | ''Winear'' (''Wiener'') <br> Wino + Heri (Hari) | ''Harwin'' <br> Heri (Hari) + Wino |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вінарт]]''' | [[Эртвін]] | ''Winard'' (''Winhart'') <br> Wino + Hardt (Hart) | ''Hertwin'' <br> Hardt (Hart) + Wino |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вінмот]]''' | | ''Winimod'' <br> Wino + Mot (Moda) | ''Motwin'' <br> Mot + Wino |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вінстаўт]]''' | | ''Winstalt'' <br> Wino + Stalto | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вінда (імя)|Вінда (Віндзь, Вінць, Вэнт)]]''' | — | ''Windo'' (''Wind'', ''Wint'', ''Went'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Віндзейка|Віндзейка (Віндык)]]''' | — | ''Wendecke'' (''Wendico'') <br> Windo + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вінтыла|Вінтыла (Вентыла, Віндул)]]''' | — | ''Wintila'' (''Wentilo'', ''Windilo'') <br> Windo (Wint) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вінтаўт]]''' | [[Таўтвін]] | ''Wintold'' <br> Windo + Waldo (Walt) <br> Wino + Teudo (Taut) | ''Teutwin'' <br> Teudo (Taut) + Wino |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Віндэр|Віндэр (Вінтэр, Вінтар)]]''' | | ''Winder'' (''Windhere'', ''Winter'') <br> Windo + Heri | ''Hariovind'' <br> Heri (Hari) + Windo |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вера (мужчынскае імя)|Вера (Вара)]]''' | | ''Wero'' (''Varo'') | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вярэйка|Вярэйка (Верыка, Варыка)]]''' | | ''Wericho'' (''Werica'', ''Waraco'') <br> Wero (Varo) + -k- | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вірла|Вірла (Вэрела)]]''' | | ''Werle'' (''Warrell'') <br> Wero + -l- | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вірбольт]]''' | | ''Werbold'' (''Virboldus'') <br> Wero + Bald (Boldt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вербут|Вербут (Вербат, Вэрбут, Варбут, Вірбут)]]''' | | ''Werboto'' (''Warboto'') <br> Wero (Varo) + Boto (Buto) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Віргаўд]]''' | | ''Vergaut'' (''Werigoz''{{Заўвага|name="goz"}}) <br> Wero + Gaudo (Gaut) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вергель|Вергель (Варгель, Вэргель, Віргель)]]''' | | ''Wargel'' <br> Wero (Varo) + Gailo (Gelo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Варгіра]]''' | | ''Warger'' <br> Wero (Varo) + Gero (Giro) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Віргірд]]''' | | ''Wergerd'' (''Wirgardus'') <br> Wero + Gerd (Gardo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вергут|Вергут (Варгуць, Веркут)]]''' | | ''Vergot'' <br> Wero + Gudo (Got) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вірконт|Вірконт (Вярконт, Варакунць)]]''' | | ''Wercund'' (''Wergund'', ''Warigundis'') <br> Wero (Varo) + Gunth (Cund) | ''Gunthivera'' <br> Gunth + Wero |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вірмонт|Вірмонт (Вярмонт, Вэрэмунд)]]''' | | ''Vermunt'' (''Virmundis'', ''Veremund'') <br> Wero + Mund (Munt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Верза|Верза (Вэрза, Верша)]]''' | — | ''Werzo'' | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Віршыла|Віршыла (Вяршыла, Верзэль, Вершэль, Вэрсэль, Вэрсула)]]''' | — | ''Werzel'' <br> Werzo + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | [[Вірсімунд]] | | Werzo + Mund | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Віс|Віс (Вісь, Віж)]]''' | — | ''Wis'' (''Wiso'', ''Weise'', ''Waiso'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вішэка|Вішэка (Віска, Вішка, Вішэйка, Віжэйк, Вешка, Вяшэйка)]]''' | — | ''Wiseko'' (''Wischke'') <br> Wis + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Візіла (імя)|Вішэла (Вісель, Вісул, Віжэль, Весіла, Везела)]]''' | — | ''Wisilo'' (''Wizilo'', ''Wisel'', ''Wisulo'') <br> Wis + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вісень|Вісень (Віжын, Вішын, Вішнь)]]''' | — | ''Wisen'' (''Wisin'') <br> Wis + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вісун]]''' | — | ''Wisun'' <br> Wis + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вішынт|Вішынт (Высант)]]''' | — | ''Wisint'' (''Wisant'') <br> Wis + -nd- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вісбар|Вісбар (Вісебар, Візбар, Віжбар, Вежбар)]]''' | | ''Wisbar'' <br> Wis + Baro | ''Barwis'' <br> Baro + Wis |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вісівальд|Вісівальд (Вісевалод)]]''' | | ''Wiswald'' (''Wisewould'') <br> Wis + Waldo | ''Walvis'' <br> Waldo (Walt) + Wis |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вісьвіда|Вісьвіда (Вішвід, Вісавід)]]''' | | ''Wisvida'' (''Wiswith'') <br> Wis + Wido | ''Widuis'' <br> Wido + Wis |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вісьвіл|Вісьвіл (Весьвіл, Вішвіл)]]''' | | ''Uesuili'' <br> Wis + Wilo | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | [[Вісгайла|Вісгайла (Вісагайла, Візгайла, Віжгайла)]] | | Wis + Gailo | ''Gelvisa'' (''Galoisus'') <br> Gailo (Gelo) + Wis |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вісігаўд|Вісігаўд (Візгаўд, Візгаўт, Візгольд, Візкоўд)]]''' | | ''Wisogoz''{{Заўвага|name="goz"|У гэтай зафіксаванай у крыніцах форме адбыўся пераход gaud у goz (coz)<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. S. 609.</ref>}} <br> Wis + Gaud <br> ''Wisigold'' <br> Wis + Goldo | ''Gauduis'' <br> Gaud + Wis |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вісігер|Вісігер (Вісгер, Візгер, Віскер, Віскар, Вішкер, Візгір)]]''' | | ''Wisger'' (''Uuisager'', ''Wiscar'', ''Weisker'') <br> Wis + Gero (Kero) | ''Gervisa'' <br> Gero + Wis |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вісігерд (імя)|Вісігерд (Візгерд, Візгард, Візгерт, Вышгерд, Вісігірд, Візгірд, Вышгірт)]]''' | | ''Visigerd'' (''Wisgeard'', ''Wisigard'') <br> Wis + Gerd (Gardo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вісігін|Вісігін (Вісакін, Візкін, Вісеген, Візгін)]]''' | [[Гінівойша]] | ''Visekin'' (''Wissegen'', ''Wiseken'') <br> Wis + -kin <br> Wis + Ginno | ''Genuis'' <br> Ginno (Genno) + Wis |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | [[Візгінт|Візгінт (Вісагінт, Высагінт, Віскінт)]] | | Wis + Gento | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вісконт]]''' | | ''Wisgonda'' (''Wisagund'') <br> Wis + Gunth (Cund) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вісад|Вісад (Вішад)]]''' | | ''Wisad'' (''Wisod'') <br> Wis + Hatho (Adi) <br> Wis + Schat (Sado) | ''Aduisus'' (''Hadvisa'') <br> Hatho (Adi) + Wis |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вісман|Вісман (Вішман)]]''' | | ''Wisman'' <br> Wis + Mann | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | [[Вісьміл]] | | Wis + Milo | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вісімонт|Вісімонт (Вісімунт, Вісмунт, Візмунт, Вішмунт, Віжмонт, Вішмонт)]]''' | | ''Wisemund'' (''Wizmunt'') <br> Wis + Mund (Munt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вішымут|Вішымут (Вісімот)]]''' | | ''Vismuot'' (''Wismoda'') <br> Wis + Mot (Muto) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Віснар|Віснар (Візнэр, Вішнар, Вішнэр, Вішанар)]]''' | | ''Visnar'' (''Wisner'', ''Wisener'') <br> Wis + Noro | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Віст|Віст (Вест, Вешт)]]''' | — | ''West'' (''Viste'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вістэла]]''' | — | ''Wistila'' <br> West (Viste) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Віштэнь|Віштэнь (Вайштэнь)]]''' | — | ''Wisten'' <br> West (Viste) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вештар|Вештар (Вестр, Вістар, Віштар, Вэйштар)]]''' | | ''Vestarr'' (''Wistarius'') <br> West (Viste) + Heri (Hari) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вештарт|Вештарт (Віштарт, Вістарт, Вестэрт, Вештард, Віштард, Вейстарт, Вейштарт, Войштарт)]]''' | | ''Westhard'' (''Guistardus'') <br> West (Viste) + Hardt (Hart) <br> ''Wistrud'' <br> Wis + Trudo (Trut) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Войша]]''' | — | ''Waiso'' (''Voysch''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Woyscha''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> ''Weise'' (''Wiso'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Войшка|Войшка (Вейшэка, Вейсейка)]]''' | — | ''Weiske'' <br> Weise + -k- <br> | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вайшыла|Вайшыла (Войшэль, Вэйшэль)]]''' | — | ''Weisel'' <br> Wiso (Waiso) + -l- <br> ''Woschel'' <br> Waiso (Voysch) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | [[Войшын|Войшын (Войсін)]] | — | ''Vussin'' <br> Waiso (Voysch) + -n- <br> ''Wisin'' <br> Weise (Wiso) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | [[Войшывід|Войшывід (Войшвід, Вэйшвід, Вайшвіта)]] | | ''Wisvida'' (''Wiswith'') <br> Weise (Wiso) + Wido | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | [[Войшвіл (імя)|Войшвіл (Вошвіл, Вашвіла, Весьвіл)]] | | ''Uesuili'' <br> Weise (Wiso) + Wilo | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вайсар]]''' | | ''Weiser'' <br> Weise (Wiso) + Heri (Hari) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Войсят]]''' | | ''Woyssath''{{Заўвага|name="Польшча"}} (''Woyschat''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Waiso (Voysch) + Hatho (Adi) <br> ''Wisad'' <br> Weise (Wiso) + Hatho (Adi) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | [[Войшымунд|Войшымунд (Вайсмонт)]] | | ''Wasmundus'' <br> Waiso + Mund <br> ''Wisemund'' <br> Weise (Wiso) + Mund | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Войшнар|Войшнар (Вайснар, Вейшнар, Вэйшнэр, Вайшнар, Вашнар)]]''' | [[Нарывойша]] | ''Wießner'' <br> Weise (Wiso) + Noro | Noro + Voysch |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | [[Войшалк (імя)|Войшалк (Вышалк)]] | | Waiso (Voysch) + Scalc (Schelck) <br> Weise (Wiso) + Helgi (Algo) | ''Alguis'' <br> Helgi (Algo) + Wiso |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | [[Войштаўт|Войштаўт (Вештаўт, Выштальд, Вішталд, Вішталт)]] | | ''Westwalt'' <br> West + Waldo (Walt) <br> Waiso (Voysch) + Teudo (Taut) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Война]]''' | — | ''Uuenna'' (''Wona'', ''Woyna''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> ''Wino'' (''Weine'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вайнейка|Вайнейка (Ванейка, Ваніка, Вайнэка)]]''' | — | ''Vunnico'' (''Wonnecke'') <br> Uuenna (Wona) + -k- <br> ''Weinecke'' <br> Wino (Weine) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вайніла|Вайніла (Вайналь)]]''' | — | ''Weinel'' <br> Wino (Weine) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Войніш|Войніш (Войнюш)]]''' | — | ''Weinisch'' <br> Wino (Weine) + -sch- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Войнар|Войнар (Вонар, Вайнэр, Вэйнэр, Вэйнар)]]''' | | ''Wunar'' (''Wuyner''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Woyner''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Woynar''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Uuenna (Wona) + Heri (Hari) <br> ''Weiner'' <br> Wino (Weine) + Heri (Hari) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Войнат|Войнат (Войнад, Войнят)]]''' | | ''Voinot'' (''Wonat'') <br> Uuenna (Wona) + Joto <br> Uuenna (Wona) + Hatho (Adi) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Воланг]]''' | | ''Wolank'' <br> Wolo + Lango (Lancho) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вольман]]''' | | ''Wolman'' (''Wolaman'') <br> Wolo + Mann | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гавейка]]''' | — | ''Gauke'' <br> Gawo + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гавіла|Гавіла (Гавуль)]]''' | — | ''Gavilo'' (''Gaul'') <br> Gawo + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гавень|Гавень (Гавін)]]''' | — | ''Gawin'' <br> Gawo + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гаўвід]]''' | | ''Gauwida'' <br> Gawo + Wido | ''Widagauwo'' <br> Wido + Gawo |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гаўгонт|Гаўгонт (Галігунт, Галігонт, Галгонт, Галконт, Гяўгунт)]]''' | | ''Gavigunt'' <br> Gawo + Gunth (Gondo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гайла (імя)|Гайл (Гайль, Гейль, Гель)]]''' | — | ''Gailo'' (''Geilo'', ''Galo'', ''Gelo'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гелейка|Гелейка (Галейка, Гелека, Галека, Гайліка, Галка)]]''' | — | ''Geleko'' (''Galleke'', ''Geilke'', ''Galke'') <br> Gailo (Gelo) + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гейлін|Гейлін (Гайлін, Галін, Галень)]]''' | — | ''Gailin'' (''Geilin'', ''Galinno'') <br> Gailo (Galo) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гайлун|Гайлун (Гелун, Гелон)]]''' | — | ''Gelunus'' (''Galun'', ''Geluni'') <br> Gailo (Gelo) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Галбута|Галбута (Гельбат, Гелбут, Келбут)]]''' | [[Бутгель]] | ''Galbot'' <br> Gailo (Galo) + Boto (Buto) | ''Baudugailus'' (''Baudigilus'') <br> Bodo (Budo) + Gailo (Gelo) <br> Boto (Buto) + Gailo (Gelo) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гелёлд|Гелёлд (Гелальд)]]''' | | ''Geloldus'' (''Gelald'', ''Geilolt'', ''Kelolt'') <br> Gailo (Gelo) + Waldo (Walt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гальвід]]''' | [[Відзігайла]] | ''Gelvidis'' <br> Gailo (Gelo) + Wido | ''Widigelus'' (''Widigail'') <br> Wido + Gailo (Gelo) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гальвін|Гальвін (Гайльвін, Гельвін)]]''' | | ''Galvin'' (''Geilawina'', ''Gelwina'') <br> Gailo (Galo) + Wino | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гальвірд]]''' | | ''Geilwird'' <br> Gailo (Galo) + Werta (Werdo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гельвіх|Гельвіх (Кельвік)]]''' | [[Вігайла (імя)|Вігайла]] | ''Geilwich'' (''Kelwihc'') <br> Gailo (Gelo) + Wigo | ''Wigelo'' <br> Wigo + Gailo (Gelo) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гайлігін|Гайлігін (Келікін)]]''' | | ''Gelikin'' <br> Gailo (Gelo) + Ginno <br> Gailo (Gelo) + -kin | ''Gingel'' <br> Ginno + Gailo (Gelo) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гелігуд|Гелігуд (Гелгод, Гелгуд, Гелгут)]]''' | [[Гудзігал]] | ''Gelgod'' <br> Gailo (Gelo) + Guda (Godo) | ''Godegel'' <br> Guda (Godo) + Gailo (Gelo) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Галінт]]''' | | ''Galind'' (''Geilindis'') <br> Gailo (Galo) + Linto (Lindis) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гайліман|Гайліман (Галеман, Гельман, Кельман)]]''' | [[Мангайла]] | ''Gailamanns'' (''Galiman'', ''Gelman'', ''Kalmannus'') <br> Gailo (Gelo) + Mann | ''Manigel'' <br> Mann + Gailo (Gelo) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гайлімін|Гайлімін (Гальмін, Гельмін)]]''' | [[Мінігайла (імя)|Мінігайла]] | ''Geleminus'' (''Galmin'', ''Gaillemin'') <br> Gailo (Gelo) + Minno | ''Minigelus'' <br> Minno + Gailo (Gelo) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Галімонт|Галімонт (Галімунт)]]''' | [[Мантыгайла (імя)|Мантыгайла]] | ''Galmund'' (''Geilmundus'', ''Gelmund'') <br> Gailo (Gelo) + Mund (Munt) | ''Montigel'' <br> Mund (Munt) + Gailo (Gelo) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гала (імя)|Гала]]''' | — | ''Halo'' (''Helli'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Галека]]''' | — | ''Haleke'' (''Halika'') <br> Halo + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Галень|Галень (Гален)]]''' | — | ''Hallen'' <br> Halo + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Галабут|Галабут (Галабуд)]]''' | | ''Halboth'' (''Heliboto'') <br> Halo (Helli) + Boto (Buto) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гельман|Гельман (Гельмэн)]]''' | | ''Hallmann'' <br> Halo (Helli) + Mann | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гальмонт]]''' | | ''Hallmund'' (''Helmunt'') <br> Halo + Mund (Munt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ганус (імя)|Ганус (Гануш)]]''' | — | ''Hanus'' (''Johannes'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гаст|Гаст (Гест, Каст, Гасьць, Гашт, Гесьць, Кест, Гейст)]]''' | — | ''Gast'' (''Gest'', ''Cast'', ''Keast'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гасьцейка|Гасьцейка (Госьцік)]]''' | — | ''Gasticho'' (''Casticho'') <br> Gast (Cast) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гасьціла|Гастыла (Гастэла, Гастэль, Касьціла, Кастэль)]]''' | — | ''Gastila'' (''Gastel'', ''Kestilo'', ''Kastel'') <br> Gast + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Кесьцень|Кесьцень (Касьцін, Гасьцін, Гаштын)]]''' | — | ''Kesten'' (''Castinus'', ''Gastin'') <br> Gast (Gest) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | [[Кейстут (імя)|Кестут (Гестут, Кістут, Кейстут)]] | — | Gast (Keast) + -t- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Каштарт|Каштарт (Гастарт)]]''' | | ''Kastert'' (''Gastart'') <br> Gast (Cast) + Hardt (Hart) | ''Hartigast'' <br> Hardt (Hart) + Gast |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Кестарт|Кестарт (Гестарт, Гештарт, Кестэрт, Гейштарт)]]''' | | ''Gesterd'' (''Gisteard'') <br> Gast (Gest) + Hardt (Hart) <br> ''Gistrudis'' <br> Geso (Giso) + Trudo (Trut) | ''Thrudgis'' <br> Trudo (Trut) + Geso (Giso) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гестар|Гестар (Гестэра, Гештар, Гештэр, Гейштэр, Гейштар, Кестэр, Кейстар)]]''' | | ''Gester'' (''Gaster'', ''Caster'') <br> Gast (Gest) + Heri (Hari) | ''Herigast'' <br> Heri + Gast |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гаштольд (імя)|Гастаўд (Гашталт, Гаштольд, Каштаўт, Кашталт)]]''' | | ''Gastald'' (''Castald'', ''Gastaud'', ''Gastaut'') <br> Gast (Cast) + Waldo (Walt) <br> Gast (Cast) + Teudo | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гестаўт|Гестаўт (Гесталт, Гештаўт, Кешталт, Кестаўт, Кістаўт, Гестаўд, Гештаўд, Гіштаўт, Гейстаўт, Кейстаўт)]]''' | | ''Gistald'' (''Gestold''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Gast (Gest) + Waldo (Walt) <br> Geso (Giso) + Teudo (Taut) | ''Teutgis'' <br> Teudo (Teuth) + Geso (Giso) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гаўд|Гаўт (Гаўда, Гаўдзь, Галд, Галдзь)]]''' | — | ''Gaudo'' (''Gauto'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гаўдык|Гаўдык (Галдык, Гальдык, Калдык)]]''' | — | ''Gaudeck'' (''Gaudich'') <br> Gaudo + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гаўдзіла|Гаўдзіла (Гаўдэль, Гаўдзіль, Гальдзель)]]''' | — | ''Gaudila'' (''Gaudela'') <br> Gaudo + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гаўдзін|Гаўдзін (Голдзін)]]''' | — | ''Gaudin'' <br> Gaudo + -n-<br> ''Goldine'' <br> Goldo + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гаўдэш|Гаўдэш (Гольташ)]]''' | — | ''Gautsch'' <br> Gaudo + -sch- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гаўтоўт]]''' | | ''Gautald'' (''Gaudald'') <br> Gaudo (Gauto) + Waldo (Walt) | ''Waltgaud'' <br> Waldo (Walt) + Gaudo |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гаўтвід]]''' | | ''Gautwidus'' (''Gautvidr'') <br> Gaudo (Gauto) + Wido | ''Widegaud'' <br> Wido + Gaudo |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гоўдвік]]''' | | ''Goldwig'' <br> Gaudo + Wigo (Wic) <br> Goldo + Wigo (Wic) | ''Wihgoz''{{Заўвага|name="goz"}} <br> Wigo + Gaudo |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гаўтэр|Гаўтэр (Гоўтэр)]]''' | | ''Gauter'' <br> Gaudo + Heri | ''Herigaudis'' <br> Heri + Gaudo |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гаўдземунда (імя)|Гаўдземунда (Гаўдмонт, Каўдмонт)]]''' | | ''Gaudemund'' <br> Gaudo + Mund (Munt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гаўдэрых|Галтрык]]''' | | ''Gautrik'' (''Gautrikr'', ''Gaudericus'') <br> Gaudo (Gauto) + Rick <br> ''Goldric'' <br> Goldo + Rick | ''Richcoz''{{Заўвага|name="goz"}} <br> Rick (Rih) + Gaudo |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | [[Гаўдрым]] | [[Рымгальд]] | Gaudo + Rim | ''Rimigaud'' <br> Rim + Gaudo |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гаўдрут|Гаўдрут (Каўтруд)]]''' | | ''Gautrude'' <br> Gaudo + Trudo (Drutus) | ''Trutgaudus'' <br> Trudo + Gaudo |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Геда|Геда (Гет, Гіда, Гада)]]''' | — | ''Geda'' (''Geto'', ''Giddo'', ''Gaddo'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гедзейка|Гедзейка (Гадзейка, Гедыка, Гедык, Гадыка)]]''' | — | ''Gedicke'' (''Gädecke'', ''Gedeco''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Geda (Gaddo) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гедзель|Гедзель (Гадыла, Гідзель, Кіцела, Гаціла, Гатэль)]]''' | — | ''Gedel'' (''Gadilo'', ''Gitila'', ''Ketil'', ''Gattilo'', ''Gattel'', ''Catilo'') <br> Geda (Geto) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гедзень|Гедзень (Гедэн, Гадзін, Гедзін, Гецень, Гіцень)]]''' | — | ''Gedenus'' (''Gadinus'', ''Giddinus'', ''Getina'') <br> Geda (Giddo) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | [[Гедбуд|Гедбуд (Гедбод, Гедбут, Кедбут)]] | [[Будзікід (імя)|Будзікід]] | Geda + Bodo (Budo) | Bodo (Budo) + Geda (Giddo) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гадаальд|Гідульт (Гідаўд, Гедаўд)]]''' | | ''Gidoldus'' (''Gedoaldus'') <br> Geda (Giddo) + Waldo (Walt) | ''Wealdgyth'' <br> Waldo + Geda (Giddo) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гетаўт (імя)|Гетаўт (Геталт, Гетальд, Гітаўт, Кетаўт, Гатаўт)]]''' | | ''Getoldus'' (''Ketold'', ''Cataudo'') <br> Geda (Geto) + Waldo (Walt) <br> Geda (Geto) + Teudo (Taut) | ''Theotgit'' <br> Teudo (Teuth) + Geda (Giddo) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | [[Гедзівід|Гедзівід (Кедзівід, Гетвід)]] | | Geda + Wido | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | [[Гедзівіл|Гедзівіл (Гедвіл, Гетвіл, Гідвіл, Гадвіл, Кедвіл)]] | [[Вільгет]] | Geda (Giddo) + Wilo | ''Wilgyth'' <br> Wilo + Geda (Giddo) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гедвін]]''' | | ''Gedovin'' <br> Geda + Wino | ''Wynngeat'' <br> Wino + Geda |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гітэр|Гітэр (Гедэр, Гадэр, Гатар, Гедр, Гідр, Кецер, Кадэр)]]''' | | ''Getær'' (''Gader'', ''Gatharius'', ''Gidhari'') <br> Geda (Giddo) + Heri | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гітарт|Гітарт (Гедарт, Гетарт, Кітарт)]]''' | | ''Gidheard'' (''Gạddert'') <br> Geda (Giddo) + Hardt (Hart) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | [[Гедыгольд|Гедыгоўд (Гедыгольд, Кедкаўд, Кедкольд)]] | | Geda + Gaudo <br> Geda + Goldo | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гедгонт|Гедгонт (Гедконт, Кітконт)]]''' | | ''Gadagunti'' <br> Geda (Gaddo) + Gunth (Kunth) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гедзіман]]''' | | ''Gidman'' (''Gettman'') <br> Geda (Giddo) + Mann | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гедзімін (імя)|Гедзімін (Гідзімін, Гідмін, Кедзімен, Кедмін, Кідмін)]]''' | | ''Giddeminus'' <br> Geda (Giddo) + Minno | ''Mengede''{{Заўвага|{{Артыкул у іншым разьдзеле|Мэнгдэны|Менгеды (пазьней Мэнгдэны)|de|Mengden (Adelsgeschlecht)}} — [[Нямеччына|нямецкі]], пазьней [[Інфлянты|інфлянцкі]] шляхецкі род, які паходзіць з [[Вэстфалія|Вэстфаліі]]}} <br> Minno (Menno) + Geda |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гедмонт|Гедмонт (Кадзімонт, Гемонт)]]''' | | ''Gadamundus'' (''Gjetmund'', ''Gemundus'') <br> Geda (Gaddo) + Mund (Munt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гадарых|Гедрык]]''' | | ''Gedrich'' (''Gadric'') <br> Geda (Gaddo) + Rick (Rih) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гадзь|Гадзь (Ед, Едзь, Яд, Ядзь)]]''' | — | ''Hatho'' (''Had'', ''Hedo'', ''Adi'', ''Edo'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Адзейка|Адзейка (Адзіка, Гадыка, Ядзейка, Ядзека, Ядык, Гадэйка)]]''' | — | ''Adecho'' (''Adika'', ''Chadico'', ''Edica'') <br> Hatho (Adi) + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гаціла|Гаціла (Гадзіла, Адзель)]]''' | — | ''Hetilo'' (''Hadala'', ''Adela'') <br> Hatho (Adi) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ацень|Ацень (Едзін, Атэн)]]''' | — | ''Atten'' (''Edin'', ''Atin'') <br> Hatho (Adi) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ятаўт|Ятаўт (Атаўт, Гатаўт, Яталт, Яталд, Ятальд, Ядаўт, Ядальд)]]''' | [[Волдат]] | ''Atald'' (''Hathald'', ''Adalt'', ''Hadaud'') <br> Hatho (Had) + Waldo (Walt) | ''Waldad'' (''Walthad'') <br> Waldo (Walt) + Hatho (Had) <br> ''Teuthad'' <br> Teudo (Teuth) + Hatho (Had) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ятвід|Ятвід (Адвід, Едзівід, Гетвід)]]''' | | ''Atvid'' (''Adhuid'', ''Hadewidis'') <br> Hatho (Edo) + Wido | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ядвіга|Ядвіга (Ядовіг)]]''' | | ''Hadwig'' (''Hedwig'') <br> Hatho (Hedo) + Wigo | ''Wichad'' <br> Wigo (Wic) + Hatho (Hedo) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ятвіл|Ятвіл (Ядвіл, Ядвіла, Едзівіл, Гадвіл)]]''' | [[Вілят]] | ''Attavill'' (''Adovila'') <br> Hatho (Adi) + Wilo | ''Wiliatus'' (''Williad'') <br> Wilo + Hatho (Adi) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ядгаўд]]''' | | ''Hadegaud'' (''Adegaudus'') <br> Hatho (Adi) + Gaudo | ''Gauthaus''{{Заўвага|У гэтай зафіксаванай у крыніцах форме адбыўся пераход had у haus)<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=gauthaus#v=snippet&q=gauthaus&f=false S. 617, 789].</ref>}} <br> Gaudo (Gaut) + Hatho |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ядгін]]''' | [[Гінят]] | ''Hettgen'' (''Hedicken'') <br> Hatho (Adi) + Ginno (Genno) | ''Genat'' (''Gennat'', ''Kynath'') <br> Ginno (Genno) + Hatho (Adi) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ядаг|Ядаг (Адаўг, Адаўк, Ядаўг, Ядаўк, Ядалг)]]''' | | ''Adago'' (''Adaco'') <br> Hatho (Adi) + Dago <br> Hatho (Adi) + Daugo | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ядат|Ядат (Ядзят)]]''' | | ''Adat'' (''Adhad'') <br> Hatho (Adi) + Hatho (Adi) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гадар|Гадар (Ядар, Атар)]]''' | | ''Hader'' (''Adar'', ''Hathari'') <br> Hatho (Had) + Heri (Hari) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Атарт|Атарт (Етарт, Едэрт)]]''' | | ''Atard'' (''Adahart'') <br> Hatho (Adi) + Hardt (Hart) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гатман|Гатман (Адаман, Атман, Адамэн)]]''' | | ''Hadoman'' (''Adiman'', ''Athiman'') <br> Hatho (Adi) + Mann | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ятмонт|Ятмонт (Адамонт, Этмант)]]''' | | ''Etmunt'' (''Jatmund'', ''Adimondus'') <br> Hatho (Adi) + Mund (Munt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Атрант]]''' | | ''Aderando'' <br> Hatho (Adi) + Rando (Ranto) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гейман]]''' | | ''Heyman'' (''Hayman'') <br> Haimo (Heimo) + Mann | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Геймант|Геймант (Гаймунт)]]''' | | ''Haimund'' <br> Haimo (Heimo) + Mund (Munt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Генрых|Генрык]]''' | | ''Henric'' (''Heimirich'') <br> Haimo (Heimo) + Rick (Rih) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Індрых|Індрых (Індрык, Гендрык)]]''' | | ''Hindrich'' (''Heinrich'') <br> Haimo (Heimo) + Rick (Rih) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гайд|Гайд (Гайда, Гейда, Гайдзь, Гайць, Кейда, Кейт)]]''' | — | ''Gaidus'' (''Gaido'', ''Geide'', ''Geith'', ''Keith'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гайдэль|Гайдэль (Гейтыла)]]''' | — | ''Gaidel'' (''Geitel'') <br> Gaidus (Geith) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гейдзен|Гейдзен (Гайдзен, Гайдэн, Гайцен)]]''' | — | ''Gaidene'' (''Gaidinus'') <br> Gaidus (Geith) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гейдар]]''' | | ''Gaidheri'' (''Geiter'') <br> Gaidus (Geith) + Heri (Hari) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гейтарт|Гейтарт (Гайторт)]]''' | | ''Gaiterda'' <br> Gaidus (Geith) + Hardt (Hart) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гайдэман]]''' | | ''Geidemann'' <br> Gaidus + Mann | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гайда (імя)|Гайда (Гейда)]]''' | — | ''Heido'' (''Haido'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гайдэла|Гайдэла (Гайдэль)]]''' | — | ''Heidilo'' (''Heidel'') <br> Heido (Haido) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эйтвід]]''' | | ''Heidvid'' <br> Heido + Wido | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эйтгін|Эйтгін (Эйтыгін, Эйдыгін)]]''' | | ''Heitgin'' (''Heydekinus'') <br> Heido + Ginno (Genno) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гейдмант|Гейдмант (Гейтмант, Эйдмант, Эйтмант)]]''' | | ''Heidmundus'' <br> Heido + Mund (Munt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эйдрыг|Эйдрыг (Эйдрык)]]''' | | ''Eidrich'' (''Heitrig'', ''Heidericus'') <br> Heido + Rick | ''Rihheid'' <br> Rick (Rih) + Heido |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Геза (імя)|Гез (Гіза, Гіжа, Гесь, Кезь, Кейза)]]''' | — | ''Geso'' (''Giso'', ''Keso'', ''Geiso'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Геска|Гесека (Геска, Гізік, Кізік, Кейзік)]]''' | — | ''Giesecke'' (''Geske'', ''Kiessig'') <br> Geso (Giso) + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гізель|Гезела (Гізель, Кізіла, Кезела, Кізель)]]''' | — | ''Gesela'' (''Giesel'', ''Kisila'', ''Kisela'', ''Kiesel'') <br> Geso (Keso) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гізбэрт|Гізбэрт (Гізэбэрт, Гіжбэрт, Гісбарт)]]''' | | ''Gisbert'' (''Gisebert'') <br> Geso (Giso) + Bert | ''Berdegis'' <br> Bert + Geso (Giso) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | [[Кезгайла|Кезгайла (Гезгайла)]] | | Geso (Keso) + Gailo | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гішвід]]''' | | ''Gisoidis'' <br> Geso (Giso) + Wido | ''Widugis'' <br> Wido + Geso (Giso) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | [[Гесьмін|Гесьмін (Кесьмін, Кісьмен)]] | | Geso (Keso) + Minno (Menno) <br> ''Gezman'' <br> Geso (Keso) + Mann | ''Minegis'' <br> Minno + Geso (Giso) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гезімунд (імя)|Гесмонт (Гісімунт, Гізымант, Гіжымант, Гейсімонт, Гейсмонт)]]''' | | ''Gesimund'' (''Gesmondo'', ''Gisimund'', ''Gismondus'') <br> Geso (Giso) + Mund (Munt) | ''Mundegis'' <br> Mund + Geso (Giso) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гес]]''' | — | ''Haso'' (''Hesa'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гасьмір]]''' | | ''Hasmar'' (''Hessemer'') <br> Haso (Hesa) + Mero (Maro) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гелда|Гелда (Гілда, Гелдзь, Гільдзь)]]''' | — | ''Geldo'' (''Gildo'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гальтаўт|Гальтоўт (Гелдаўд, Гальтаўт, Гельтульд)]]''' | | ''Geltolt'' (''Galdualdus'') <br> Geldo + Waldo (Walt) | ''Waldgelt'' <br> Waldo + Geldo |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ільць]]''' | — | ''Hilto'' (''Ildia'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гільцін|Гільцін (Ільдзін)]]''' | — | ''Hiltin'' (''Ildin'') <br> Hilto (Ildia) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ілбуць|Ілбуць (Ілбудзь, Ільбуць)]]''' | | ''Ilbuth'' (''Ilbodus'', ''Hiltiboto'') <br> Hilto + Boto (Buto) | ''Buothilt'' <br> Boto (Buto) + Hilto |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ілгут]]''' | | ''Illgut'' (''Hiltgudis'') <br> Hilto + Gudo (Guta) | ''Guthildis'' <br> Gudo (Guta) + Hilto |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гільтэр]]''' | | ''Hilder'' <br> Hilto + Heri | ''Erhilt'' <br> Heri + Hilto |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гельтман|Гельтман (Гільман, Ільман)]]''' | | ''Heltmann'' (''Hillmann'', ''Ilmann'') <br> Hilto + Mann | ''Manehildis'' <br> Mann + Hilto |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гіка]]''' | — | ''Hico'' (''Hiko'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гікель]]''' | — | ''Hiccila'' <br> Hico (Hiko) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гінгіла|Гінгіла (Гінгела, Гінгала)]]''' | — | ''Gingel'' (''Gengel'') <br> Geng + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гента (імя)|Гінт (Гент, Генда)]]''' | — | ''Gento'' (''Gendo'', ''Gentt'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гінцейка|Гінцейка (Гендэк, Гендзік, Гіндзіка)]]''' | — | ''Gendecke'' (''Gentke'') <br> Gento (Gendo) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гентыла|Гентыла (Гендзела, Гіндзель, Гінтыла, Гінтэль)]]''' | — | ''Gentile'' (''Gendele'', ''Gindel'', ''Gentel'') <br> Gento (Gendo) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гінцін|Гінцін (Гендзін, Гінцень, Кінцен)]]''' | — | ''Genten'' (''Gendinus'') <br> Gento + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гінтш]]''' | — | ''Gentsch'' <br> Gento + -sch- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гінтаўт|Гінтаўт (Гінталт, Гентаўт, Кентаўт, Гантаўт, Кантаўт, Кінтаўт)]]''' | [[Таўцігін]] | ''Gentaltus'' (''Kentuald'', ''Gandualdus'', ''Candoaldo'') <br> Gento + Waldo (Walt) <br> Ginno (Genno) + Teudo (Taut) | ''Theudekin'' (''Deutgen'') <br> Teudo + Ginno |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гінтэр|Гінтэр (Гентар, Гандар, Гінтар, Кентар)]]''' | | ''Genter'' (''Genther'', ''Gander'') <br> Gento + Heri (Hari) | ''Erigand'' <br> Heri + Gento (Gando) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Кінтарт]]''' | | ''Genthardus'' (''Gentert'') <br> Gento + Hardt (Hart) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гендырых (імя)|Гендрык (Гендрых, Гандрык)]]''' | | ''Gendricus'' (''Gendrich'', ''Gandaricus'') <br> Gento (Gendo) + Rick | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гера|Гера (Кер, Гіра)]]''' | — | ''Gero'' (''Kero'', ''Giro'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Герэйка|Герэйка (Герыка, Герка, Гірэйка, Кірэйка, Кірык)]]''' | — | ''Gerico'' (''Gerecke'', ''Kericho'', ''Kiereck'') <br> Gero (Kero) + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Герыла|Герыла (Керыла, Керэль, Герла, Герэль, Геруль, Гірэла)]]''' | — | ''Gerilo'' (''Kerilo'', ''Kerelo'', ''Gerlo'') <br> Gero (Kero) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Герын|Герын (Гірын)]]''' | — | ''Gerin'' (''Girin'') <br> Gero (Giro) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Керун|Керун (Герун, Герон)]]''' | — | ''Keruni'' (''Gerun'', ''Geron'') <br> Gero (Kero) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Герута (імя)|Геруць (Геруд, Гаруць, Гіруць, Керут)]]''' | — | ''Geruthus'' (''Gerutha'') <br> Gero (Giro) + -t- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Керш|Керш (Гірш, Геруш, Кірш)]]''' | — | ''Kiersch'' (''Giersch'', ''Gierasch'') <br> Gero (Kero) + -sch- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гербут|Гербут (Гірбут, Гарбут, Кербут, Кірбут, Гірбуд, Гербудзь)]]''' | [[Бутгер]] | ''Gerboth'' (''Kerboto'', ''Gerbodo'', ''Garbutt'') <br> Gero (Kero) + Bodo (Budo) <br> Gero (Kero) + Boto (Buto) | ''Butger'' (''Botgerus'', ''Bodeger'') <br> Boto (Buto) + Gero <br> Bodo + Gero |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гервала]]''' | | ''Gerwala'' <br> Gero + Wal (Walo) | ''Walager'' <br> Wal (Walo) + Gero |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Геральд|Геральт (Геральд)]]''' | | ''Gerald'' <br> Gero + Waldo (Walt) | ''Waldger'' <br> Waldo + Gero |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гервід]]''' | [[Відугер]] | ''Gerwid'' (''Gervidh'') <br> Gero + Wido | ''Wideger'' (''Widger'') <br> Wido + Gero |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Кірвік]]''' | | ''Kerwic'' (''Gerwic'') <br> Gero (Kero) + Wigo (Wic) | ''Wicger'' <br> Wigo (Wic) + Gero |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гервіла|Гервіла (Гірвіл, Гервел)]]''' | | ''Gerwilo'' (''Garwilus'') <br> Gero (Giro) + Wilo | ''Vilgar'' <br> Wilo + Gero |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гервін|Гервін (Кервін, Гервен)]]''' | [[Вінгер]] | ''Gerwin'' (''Kerwin'', ''Girwin'', ''Gerwen'') <br> Gero (Kero) + Wino | ''Winger'' <br> Wido + Gero |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гервойна]]''' | | ''Geruuni'' <br> Gero + Uuenna (Wona) | ''Vunniger'' <br> Uuenna (Wona) + Gero |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гергард|Гіргарт]]''' | | ''Gerhard'' (''Girart'') <br> Gero (Giro) + Hardt (Hart) | ''Hartger'' <br> Hardt + Gero |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гер’ят|Гер’ят (Герат, Кір’ят)]]''' | | ''Gerath'' (''Gerjet'') <br> Gero + Hatho (Adi) <br> Gero + Joto | ''Hatger'' <br> Hatho + Gero |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Герод|Герод (Гірод)]]''' | [[Гродгар (імя)|Рутгер]] | ''Gaerod'' (''Girod'') <br> Gero + Hrodo (Roda) <br> Gero + Hatho | ''Rutger'' <br> Hrodo (Ruodo) + Gero |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Геркін|Геркін (Гіргін, Кіркін)]]''' | | ''Gerken'' (''Gerkinus'', ''Gergin'') <br> Gero (Kero) + -kin <br> Gero (Kero) + Ginno (Genno) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | [[Герконт|Герконт (Гіргонт, Гіркунт, Гірконт, Кірконт, Гірканд)]] | | Gero (Kero) + Gunth (Cund) | ''Cundker'' (''Gunngeir'') <br> Gunth (Cund) + Gero (Kero) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Керман (імя)|Керман (Герман)]]''' | | ''Kerman'' (''German'') <br> Gero (Kero) + Mann | ''Manger'' <br> Gero + Mann |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гермін|Гермін (Гірмін)]]''' | [[Мінгер]] | ''Germinus'' <br> Gero (Giro) + Minno | ''Minger'' <br> Minno (Menno) + Gero |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Германт|Германт (Гермунд, Гермунт, Гірмунт, Гармонт, Кірмонт)]]''' | | ''Germont'' (''Germund'', ''Germunt'', ''Girmunt'', ''Garimund'', ''Kermunt'') <br> Gero (Giro) + Mund (Munt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Керстэн|Керстэн (Керстын, Карштэн, Герштан)]]''' | [[Стангір]] | ''Kersten'' (''Kerstin'', ''Karsten'', ''Girstano''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Gero (Kero) + Steina (Sten) | ''Staniger'' (''Stanker'') <br> Steina (Stean) + Gero (Giro) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | [[Герстолт|Герстолт (Гірстолт, Герштаўт, Гірстоўт, Керстаўт)]] | | Gero (Giro) + Stalto | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гертруда|Гертруда (Гердруда)]]''' | | ''Gertrud'' (''Gerdrud'', ''Girtrudis'') <br> Gero + Trudo | ''Thrudger'' <br> Trudo + Gero |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гір|Гір (Гіра, Гары)]]''' | — | ''Heri'' (''Hiro'', ''Hari'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гірык]]''' | — | ''Hierica'' <br> Heri (Hiro) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гарыла (імя)|Гарыла (Герала, Гірыла)]]''' | — | ''Harilo'' (''Herilo'') <br> Heri (Hari) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гарын|Гарын (Гірын)]]''' | — | ''Herin'' <br> Heri (Hari) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гарыш|Гарыш (Гіраш)]]''' | — | ''Harisch'' (''Heresch''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Heri (Hari) + -sch- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гарбут|Гарбут (Гарбот, Гербут, Ербут)]]''' | [[Бутар]] | ''Harboth'' (''Herbothe'') <br> Heri (Hari) + Boto (Buto) | ''Butter'' <br> Boto (Buto) + Heri (Hari) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гербэрт]]''' | | ''Herbert'' <br> Heri + Bert | ''Berther'' <br> Bert + Heri |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ірвіл]]''' | | ''Irvil'' (''Iruil'') <br> Heri (Hiro) + Wilo | ''Wileri'' <br> Wilo + Heri |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Герман (імя)|Герман (Гірман, Гарман, Гермен)]]''' | [[Манар]] | ''Hermann'' (''Hirimann'', ''Harimann'') <br> Heri (Hiro) + Mann | ''Manarius'' (''Manahari'') <br> Mann + Heri (Hari) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ермін]]''' | | ''Ermin'' <br> Heri + Minno | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ермант|Ермант (Германт, Эрмант)]]''' | | ''Eremund'' (''Herimont'') <br> Heri + Mund (Munt) | ''Munter'' <br> Mund (Mutn) + Heri |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ерандзь]]''' | [[Рандар]] | ''Herrand'' <br> Heri (Hari) + Rando (Ranto) <br> Heri (Hari) + -nd- | ''Randhere'' (''Ranthar'') <br> Rando + Heri (Hari) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Герда|Герд (Гард, Гірд, Гердзь, Гардзь, Герт)]]''' | — | ''Gerd'' (''Geard'', ''Gardo'', ''Gyrd'', ''Gert'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гердзейка|Гердзейка (Гардзейка, Гірдзейка, Гертык)]]''' | — | ''Gerdeka'' (''Gardeke'', ''Gertke'') <br> Gerd + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гердзіла|Гердзіла (Гардзела, Гердзяла, Гардзель, Гердзель, Гірдыла)]]''' | — | ''Gardila'' (''Gerdele'', ''Gertil'') <br> Gerd (Gardo) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гердзень (імя)|Гердзень (Гірдзен, Гардзінь, Гердзін)]]''' | — | ''Gerden''{{Заўвага|name="Польшча"}} (''Girden''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Garden'', ''Gardin'', ''Gerdin'') <br> Gerd (Gert) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гердун|Гердун (Гердзюн, Гірдзюн)]]''' | — | ''Gerdun'' (''Gartuni'') <br> Gerd (Gardo) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гердут (імя)|Гердут (Кердут, Гердуць, Кердуць)]]''' | — | ''Kerdut'' <br> Gerd + -t- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гертаўт|Гертаўт (Гортаўт, Гіртаўт, Кіртаўт)]]''' | | ''Gertoldus'' (''Kartold'') <br> Gerd (Gardo) + Waldo (Walt) | ''Waldigardis'' <br> Waldo + Gerd (Gardo) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гірдзівід|Гірдзівід (Гірдвід, Кірдвід)]]''' | | ''Gyrdvid'' (''Gertwidus'') <br> Gerd (Gyrd) + Wido | ''Widgerd'' <br> Wido + Gerd |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | [[Гердвіл|Гердвіл (Гертвіл, Гірдзівіл, Кірдвіл)]] | [[Вільгерд]] | Gerd + Wilo | ''Wilgeard'' (''Vilgard'') <br> Wilo + Gerd (Gardo) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | [[Гердвойна|Гердвойна (Гірдвойна)]] | | ''Geardwine'' <br> Gerd + Wino (Weine) <br> Gerd + Uuenna (Wona) | ''Weingard'' <br> Wino (Weine) + Gerd (Gardo) <br> ''Vunnegart'' <br> Uuenna (Wona) + Gerd (Gardo) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гірдзімонт|Гірдзімонт (Кірдзімонт)]]''' | [[Мантыгерд (імя)|Мантыгерд]] | ''Gardmund'' (''Gertmund'') <br> Gerd (Gardo) + Mund (Munt) | ''Mundgerd'' <br> Mund + Gerd |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гардзь|Гардзь (Гарт, Арда)]]''' | — | ''Hardt'' (''Hart'', ''Ardo'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гардэль|Гардэль (Гертэль, Эртэль)]]''' | — | ''Hardell'' (''Hertilo'', ''Ertel'') <br> Hardt (Hart) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гардзіна (імя)|Гардзіна (Гардына)]]''' | — | ''Hardin'' (''Herden'') <br> Hardt + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Артавід]]''' | [[Відарт]] | ''Hartvid'' <br> Hardt (Ardo) + Wido | ''Vidart'' <br> Wido + Hardt (Hart) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эртвін]]''' | [[Вінарт]] | ''Hertwin'' (''Artwin'') <br> Hardt (Ardo) + Wino | ''Winhart'' <br> Wino + Hardt |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гартман|Гартман (Гертман, Эртман, Эрдман)]]''' | | ''Hartman'' (''Hertman'', ''Ertman'', ''Erdmann'') <br> Hardt + Mann | ''Manhardt'' <br> Mann + Hardt |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гіба|Гіба (Геба, Кеба, Гейба)]]''' | — | ''Gibo'' (''Gebo'', ''Kebo'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Кібейка|Кібейка (Гебейка, Гібік)]]''' | — | ''Kibicho'' (''Gebecke'', ''Gibico'') <br> Gibo (Kebo) + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Кібель|Кібель (Гібэль, Гебель)]]''' | — | ''Kiebel'' (''Giebel'', ''Gebel'') <br> Gibo (Kebo) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гібін|Гібін (Гебіна, Гебэн, Гібінь, Гібен, Кебень)]]''' | — | ''Gibin'' (''Gebino'', ''Gebeno'', ''Kebene'') <br> Gibo (Gebo) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Кібар|Кібар (Гібар, Кібір)]]''' | | ''Kiber'' (''Kebehere'', ''Gibahari'') <br> Gibo (Kebo) + Heri (Hiro) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Кібарт|Кібарт (Кібэрт, Гібарт)]]''' | | ''Kibart'' (''Kibbert'', ''Gibert'') <br> Gibo (Kebo) + Bert <br> Gibo (Kebo) + Hardt (Hart) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гіў]]''' | — | ''Givo'' (''Gevo'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гівейка]]''' | — | ''Givika'' (''Geuica'') <br> Givo + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гівін|Гівін (Гівень)]]''' | — | ''Givin'' <br> Givo + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гевалт|Гевалт (Гевалд, Гівалт)]]''' | | ''Gevald'' (''Givald'') <br> Givo (Gevo) + Waldo (Walt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Геверт|Геверт (Гівэрт, Ківэрт)]]''' | | ''Gewert'' <br> Givo (Gevo) + Hardt (Hart) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гіль (імя)|Гіль (Кіл)]]''' | — | ''Gilo'' (''Gill'', ''Kil'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гілейка|Гілейка (Гілік, Кілейка)]]''' | — | ''Gilleke'' <br> Gilo + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гілін|Гілін (Гілень)]]''' | — | ''Gillin'' <br> Gilo + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Кілбар]]''' | | ''Kilber'' (''Gilberia'') <br> Gilo (Kil) + Baro | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гілбут]]''' | | ''Gilbody'' <br> Gilo + Boto (Buto) <br> Gilo + Bodo (Budo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Кільман]]''' | | ''Killman'' (''Gillman'') <br> Gilo (Kil) + Mann | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гілімонт|Гілімонт (Гільмонт)]]''' | | ''Gilmondus'' (''Gilmont'', ''Gilimund'') <br> Gilo + Mund (Munt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гін|Гін (Гена, Кін, Кена, Кен, Гінь, Гень, Кінь)]]''' | — | ''Ginno'' (''Genno'', ''Gimmo'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гінейка|Гінейка (Гінка, Гінек, Генейка, Кінейка)]]''' | — | ''Gineke'' (''Genke'', ''Genike'') <br> Ginno (Genno) + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Генела|Генела (Генель, Гінела, Гінель, Генуль, Кінель)]]''' | — | ''Genilo'' (''Genellus'', ''Ginolo'') <br> Ginno (Genno) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Генут|Генут (Генюта)]]''' | — | ''Genut'' (''Geniut'') <br> Ginno (Genno) + -t- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Кінюш|Кінюш (Генюш, Кінш, Гінюш)]]''' | — | ''Kinosz''{{Заўвага|name="Польшча"}} (''Gennisch'') <br> Ginno (Genno) + -sch- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Кімбар|Кімбар (Кімбэр, Гімбар, Гімбэр)]]''' | | ''Gimber'' (''Cimber'') <br> Ginno + Baro | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Кімбарт|Кімбарт (Кімбэрт, Генбарт)]]''' | | ''Gimbert'' <br> Ginno (Genno) + Bert <br> ''Kinbardus'' <br> Ginno (Genno) + Bardo (Barto) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гінібут|Гінібут (Генбут, Гінбут, Кінбут, Гембут, Гімбут)]]''' | | ''Genobod'' (''Genbaud'') <br> Ginno + Bodo (Budo) <br> Gino + Boto (Buto) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гінеўт]]''' | | ''Ginaldus'' (''Genald'', ''Genaud'') <br> Ginno (Genno) + Waldo (Walt) | ''Waldgina'' <br> Waldo + Ginno |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гімольт]]''' | | ''Gemoldus'' (''Gimoldus''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Ginno (Gimmo) + Waldo (Walt) <br> Gemo + Waldo (Walt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | [[Гінвід]] | [[Відзігін]] | Ginno + Wido | ''Widikin'' (''Wedigen'') <br> Wido + -kin <br> Wido + Ginno (Genno) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | [[Гінівіл (імя)|Гінівіл (Кінвіл)]] | [[Вількін]] | Ginno + Wilo | ''Willikin'' (''Willegin'') <br> Wilo + -kin <br> Wilo + Ginno |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гінвін|Гінвін (Кінвін)]]''' | | ''Genuinus'' (''Kinewin'') <br> Ginno (Genno) + Wino | ''Winneken'' <br> Wino + Ginno |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Генавэфа|Генавіфа (Генавэва)]]''' | | ''Genovefa'' <br> Ginno (Genno) + Vivo (*Weif) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | [[Гінівойша]] | [[Вісігін]] | ''Genuis'' <br> Ginno (Genno) + Weise (Wiso) <br> Ginno + Waiso (Voysch) | ''Visekin'' <br> Wiso + Ginno |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гінят|Гінят (Генат, Гінат, Кінат, Кінят)]]''' | [[Ядгін]] | ''Genat'' (''Gennat'', ''Kynath'') <br> Ginno (Genno) + Hatho (Adi) <br> ''Genniod'' <br> Ginno (Genno) + Audo (Oto) | ''Hettgen'' (''Hedicken'') <br> Hatho (Adi) + Ginno (Genno) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Кінэр|Кінэр (Кінер)]]''' | | ''Kiener'' (''Ginerius'', ''Gener'') <br> Ginno (Genno) + Heri | ''Herekin'' <br> Heri + Ginno |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Кінэрт|Кінэрт (Кенарт, Генэрт)]]''' | | ''Kinnert'' (''Ginart'', ''Genard'') <br> Ginno (Genno) + Hardt (Hart) | ''Hartgen'' <br> Hardt (Hart) + Ginno (Genno) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Кінконт|Генконт (Кінконт)]]''' | | ''Gengundis'' (''Genegondis'') <br> Ginno (Genno) + Gunth (Cund) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гіман|Гіман (Кіман, Геман, Кеман)]]''' | | ''Gimiman'' (''Kinman'') <br> Ginno (Gimmo) + Mann | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Кімін|Кімін (Гімін)]]''' | | ''Gimmin'' <br> Ginno (Gimmo) + Minno <br> Ginno (Gimmo) + -n- | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Кімант|Кімант (Гімант, Кімунд, Кімунт)]]''' | | ''Kymund'' (''Ginmund'', ''Kinmonth'') <br> Ginno + Mund (Munt) <br> Gemo + Mund (Munt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гінет]]''' | | ''Genet'' (''Gennett'', ''Ginetta'') <br> Ginno (Genno) + Nieth | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гендрута|Гендрута (Гендруда, Гентруда, Гентрута, Кендрута)]]''' | | ''Genedrudis'' (''Gintrudis'') <br> Ginno (Genno) + Trudo (Trut) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гога|Гога (Гок)]]''' | — | ''Gogo'' (''Goki'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гогель|Гогель (Гугель, Кугель)]]''' | — | ''Goggilo'' (''Kugelo'') <br> Gogo + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Грода|Грот (Гродзь, Род, Руд, Родзь)]]''' | — | ''Hrodo'' (''Roda'', ''Ruodo'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рудзейка|Рудзейка (Родзейка, Рудзека, Родзіка, Рудзік)]]''' | — | ''Ruadicho'' (''Rodicho'', ''Hruodicho'', ''Rudek'') <br> Hrodo (Ruodo) + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рудзіла|Рудзіла (Рудзель, Родзель, Рудаль)]]''' | — | ''Rudila'' (''Rudela'', ''Hrodilo'', ''Ruadalo'') <br> Hrodo (Ruodo) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Родэлін]]''' | — | ''Rothelin'' (''Hrodelin'') <br> Hrodo (Roda) + lin | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Родзень|Родзень (Рудзін, Рудзень, Рутэн)]]''' | — | ''Roden'' (''Rudin'', ''Ruethen'', ''Hrodin'') <br> Hrodo (Roda) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рудаш|Рудаш (Рудзеш, Рудзіш)]]''' | — | ''Rudusch'' (''Rudeš''{{Заўвага||name="Чэхія"}}, ''Rudiš''{{Заўвага||name="Чэхія"}}, ''Rutsch'') <br> Hrodo (Ruodo) + -sch- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рудаўт|Рудаўт (Рудалт, Ротаўт)]]''' | | ''Rudolt'' (''Roudaut'', ''Rotaldus'', ''Rotaudus'', ''Hrotold'') <br> Hrodo (Ruodo) + Waldo (Walt) <br> Hrodo (Ruodo) + Teudo (Taut) | ''Theotrod'' <br> Teudo (Teuth) + Hrodo (Roda) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гродвіл|Гродвіл (Родвіл, Рудзівіл)]]''' | | ''Hrodwil'' (''Rudwill'') <br> Hrodo (Ruodo) + Wilo | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гродгаўд (імя)|Рогаўд (Рогаўт)]]''' | | ''Rogaudus'' (''Hrodgaud'', ''Rotgaud'') <br> Hrodo (Roda) + Gaudo (Gaut) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гродгар (імя)|Рутгер (Рудкір, Рукір)]]''' | [[Герод]] | ''Rutger'' (''Rudker'', ''Rucker'') <br> Hrodo (Ruodo) + Gero (Kero) | ''Gaerod'' (''Girod'') <br> Gero + Hrodo (Roda) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рудэр|Рудэр (Рутэр)]]''' | | ''Ruder'' (''Hroadhar'', ''Grotchar'') <br> Hrodo (Ruodo) + Heri (Hari) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Родаман|Родаман (Рудаман, Рудман, Рудамань)]]''' | | ''Rodoman'' (''Roudman'', ''Hrodman'') <br> Hrodo (Roda) + Mann | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Градзімонт|Градзімонт (Радмонт)]]''' | | ''Hrodmunt'' (''Rodmundus'', ''Rodomonte'') <br> Hrodo (Roda) + Mund (Munt) <br> ''Grodmundus'' | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гуда (імя)|Гут (Гуд, Гудзь, Гот, Года, Годзь)]]''' | — | ''Gudo'' (''Guta'', ''Got'', ''Godo'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гудзейка|Гудзейка (Гудзіка, Гудзека, Гадзейка, Годыка, Гатыка, Кудзейка)]]''' | — | ''Gudecke'' (''Gudike'', ''Godeko'', ''Godica'', ''Gutthica'', ''Kudicke'') <br> Gudo (Guta) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гудзіла|Гудзіла (Гадзіла, Годэль, Гутэль)]]''' | — | ''Gudila'' (''Godila'', ''Godel'', ''Güttel'') <br> Gudo (Guta) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гудан|Гудан (Годун, Гудон)]]''' | — | ''Godan'' (''Godun'') <br> Gudo (Godo) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гудзін|Гудзін (Гудзень, Годын, Гоцін, Гуцін)]]''' | — | ''Gudin'' (''Godenus'', ''Godin'', ''Gutin'') <br> Gudo (Guta) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Готаўт|Готаўт (Готалт, Гутаўт, Гутальт, Годаўт)]]''' | | ''Gotolt'' (''Gotaldus'', ''Godaut'') <br> Gudo (Godo) + Waldo (Walt) <br> Gudo (Godo) + Tuedo (Taut) | ''Waltgudis'' <br> Waldo (Walt) + Gudo <br> ''Theudeguto'' (''Theudigota'') <br> Teudo + Gudo (Guta) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Годвайн]]''' | | ''Gottwein'' (''Gutwein'') <br> Gudo (Godo) + Wino (Weine) <br> Gudo (Godo) + Uuenna (Wona) | ''Wunigodo'' <br> Uuenna (Wona) + Gudo (Godo) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гудвіл|Гудвіл (Гудзьвіл, Годвіль, Гадвіла)]]''' | [[Вільгод]] | ''Góðvili'' (''Goedwil'', ''Goteswillo'') <br> Gudo (Godo) + Wilo | ''Willegod'' (''Willigut'') <br> Wilo + Gudo (Godo) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гутвін|Гутвін (Годвін)]]''' | | ''Gutvinus'' (''Guduin'', ''Godoinus'') <br> Gudo (Guta) + Wino | ''Wingot'' <br> Wino + Gudo (Godo) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гудзігал]]''' | [[Гелігуд]] | ''Godegel'' <br> Guda (Godo) + Gailo (Gelo) | ''Gelgod'' <br> Gailo (Gelo) + Guda (Godo) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гутгер]]''' | | ''Gutgerius'' (''Cuotker'') <br> Gudo (Guta) + Gero (Kero) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гудзігерд|Гудзігерд (Гудгерд, Годгерд)]]''' | | ''Gudegerdus'' (''Godegardus'', ''Gudhgärdh'') <br> Gudo (Godo) + Gerd (Gardo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Готгін]]''' | | ''Göttgen'' (''Gotichin'', ''Godekin'') <br> Gudo (Guta) + -kin <br> Gudo (Guta) + Ginno | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гутар|Гутар (Гутэр, Гудар, Гудэр, Готэр, Гудр, Кудэр, Кутар)]]''' | | ''Guter'' (''Guder'', ''Guther'', ''Gutthar'', ''Gotter'', ''Kuder'', ''Kutter'') <br> Gudo (Guta) + Heri (Hari) | ''Herrguth'' <br> Heri + Gudo (Guta) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Готарт|Готарт (Готард)]]''' | | ''Gotard'' (''Gottert'', ''Godhard'') <br> Gudo (Godo) + Hardt (Hart) <br> ''Gotrudis'' <br> Gudo (Godo) + Trudo (Trut) | ''Hardgot'' <br> Hardt (Hart) + Gudo (Godo) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Глеб]]''' | | ''Goteleib'' (''Gudleifr'', ''Gottlieb'') <br> Gudo (Godo) + Leifi (Laybo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Готліб|Готліб (Годліб)]]''' | | ''Gottlieb'' (''Goteleib'') <br> Gudo (Godo) + Leifi (Laybo) <br> ''Gottlieb'' (''Gudilub'', ''Gudeliva'') <br> Gudo (Got) + Lubo (Libo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гудман|Гудман (Гутман, Годман)]]''' | [[Мангуд]] | ''Gudman'' (''Guotman'', ''Godman'') <br> Gudo (Godo) + Mann | ''Mangod'' <br> Mann + Gudo (Godo) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гудымін|Гудымін (Гудмін)]]''' | [[Мінгуд]] | ''Goudemen'' (''Gudmen'') <br> Gudo + Minno (Menno) | ''Mengodus'' <br> Minno (Menno) + Gudo (Godo) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гудмунд|Готмант]]''' | | ''Gutmunt'' (''Godmont'', ''Gotmundus'') <br> Gudo (Got) + Mund (Munt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Косман]]''' | | ''Cosman'' (''Gossmann'') <br> Guso (Goza) + Mann | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гошмант]]''' | | ''Gosmundus'' (''Gusimund'') <br> Guso (Goza) + Mund (Munt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гунт|Гунд (Гунда, Гунта, Кунда, Гонда, Конда, Конт, Конць, Кондзь)]]''' | — | ''Gunth'' (''Gundo'', ''Gondo'', ''Cund'', ''Kunth'', ''Contus'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Канцейка|Канцейка (Кандыка, Кундзік, Кунцік)]]''' | — | ''Cunthicho'' (''Cundicho'') <br> Gunth (Kunth) + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Кантэль|Кантэль (Гундзіла, Гунтуль)]]''' | — | ''Kuntilo'' (''Gundila'', ''Guntulo'', ''Gontella'') <br> Gunth (Kunth) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Контын|Контын (Кондзін, Кундзін, Гондын, Гунтын, Гундзін)]]''' | — | ''Cundin'' (''Contina'', ''Guntin'', ''Gundin'') <br> Gunth (Kunth) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Контун]]''' | — | ''Cunduni'' (''Gunduni'') <br> Gunth (Kunth) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Контуш|Контуш (Кунтыш, Кунтуш)]]''' | — | ''Cundisch''{{Заўвага|name="Польшча"}} (''Gondish'') <br> Gunth (Kunth) + -sch- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Контаўт (імя)|Контаўт (Гонтаўт, Конталт, Кунтаўт, Кунталт)]]''' | | ''Contaldus'' (''Gontald'', ''Gontaut'') <br> Gunth (Cund) + Waldo (Walt) <br> Gunth (Cund) + Teudo (Taut) <br> Cono + Teudo (Taut) | ''Waldegundis'' <br> Waldo + Gunth <br> ''Teutgundis'' <br> Teudo (Teuth) + Gunth |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Кандбут]]''' | | ''Gundbuth'' (''Gundboto'') <br> Gunth (Kunth) + Boto (Buto) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Контвід]]''' | | ''Gunduidis'' <br> Gunth (Kunth) + Wido | ''Widegundis'' <br> Wido + Gunth |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Кантыгерд]]''' | | ''Cundigart'' (''Guntegardis'') <br> Gunth (Kunth) + Gerd (Gardo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гунтэр|Гунтар (Гундар, Гонтар, Кунтэр, Контэр, Контар)]]''' | | ''Guntar'' (''Gundar'', ''Gontar'', ''Kunter'', ''Konter'', ''Contari'') <br> Gunth (Kunth) + Heri (Hari) | ''Harigundis'' <br> Heri (Hari) + Gunth (Gundo) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Кантмін|Кантмін (Гонтмін)]]''' | | ''Cundomenus'' <br> Gunth (Kunth) + Minno (Menno) | ''Menegundia'' <br> Minno (Menno) + Gunth |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гумонт]]''' | | ''Gummund'' (''Guntamund'', ''Cummunt'') <br> Gunth + Mund (Munt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Кандрат|Кандрат (Кундрат, Контрад, Контрат)]]''' | | ''Conttrat'' (''Kundrat'', ''Gundarat'') <br> Gunth (Kunth) + Rado (Rato) | ''Ratcunda'' <br> Rado (Rato) + Gunth (Kunth) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гундэрык (імя)|Кондрыка (Кандрыка)]]''' | [[Рыконт]] | ''Condricus'' (''Gunderic'') <br> Gunth (Kunth) + Rick <br> ''Candericus'' (''Gandaricus'') <br> Gento (Gando) + Rick | ''Rihcund'' <br> Rick (Rih) + Gunth (Kunth) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Кантрым]]''' | [[Рымконт]] | ''Gondarim'' <br> Gunth (Kunth) + Rim | ''Rimigundus'' <br> Rim + Gunth (Gundo) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Кантрыт]]''' | | ''Guntarith'' <br> Gunth (Kunth) + Rido | ''Riidgunt'' <br> Rido + Gunth |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гундыслаў]]''' | | ''Gundisalv'' <br> Gunth (Gundo) + Aluo <br> Gunth (Gundo) + Salvo | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Дабейка]]''' | — | ''Dabicho'' <br> Dabo + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Дабела|Дабела (Дабіль, Дабель)]]''' | — | ''Dabila'' <br> Dabo + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Дань|Дань (Дан)]]''' | — | ''Dano'' (''Denno'', ''Dann'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Данейка|Данейка (Даніка, Дэнэка, Дэнейка)]]''' | — | ''Danica'' (''Denecke'') <br> Dano (Denno) + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Данюш|Данюш (Даніш)]]''' | — | ''Danisch''{{Заўвага|name="Польшча"}} (''Danis''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Dano + -sch- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Дзенгель|Дзенгель (Дзінгель, Дзінгайла, Дангель, Дангела)]]''' | | ''Dengel'' (''Dingela'') <br> Dano (Denno) + Gailo (Gelo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Данар|Данар (Данэр)]]''' | | ''Danhari'' (''Danner'') <br> Dano + Heri (Hari) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Доўнарт]]''' | | ''Dannert'' (''Dännart'') <br> Dano + Hardt (Hart) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Данкель]]''' | — | ''Danckel'' (''Danchilo'') <br> Danco + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Дамуль|Дамуль (Дамель)]]''' | — | ''Damulo'' (''Damilo'') <br> Dammo + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Даўга|Даўга (Дава, Доўг, Доўк)]]''' | — | ''Daugo'' (''Davo'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Давейка|Давейка (Давіка)]]''' | — | ''Davico'' <br> Daugo (Davo) + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Даўгіла|Даўгіла (Дагіла, Догель)]]''' | — | ''Dagila'' (''Dahilo'', ''Degel'') <br> Daugo + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Даўбор|Даўбор (Даўбар, Даўбэр, Даўбір, Доўбэр, Дабар, Даўпар)]]''' | | ''Dauber'' (''Deuber'', ''Daber'') <br> Daugo (Davo) + Baro | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Даўбарт|Даўбарт (Даберт, Дэбэрт)]]''' | | ''Daubert'' <br> Daugo (Davo) + Bert | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Давіл|Давіл (Тавіл)]]''' | | ''Davila'' (''Dauwila'', ''Tauili'') <br> Daugo (Davo) + Wilo <br> Daugo (Davo) + -l- | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Давірд|Давірд (Тавірд)]]''' | | ''Daverdt'' <br> Daugo (Davo) + Werta (Werdo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Давінь]]''' | | ''Dawin'' (''Dauwin'') <br> Daugo (Davo) + Wino <br> Daugo (Davo) + -n- | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Давойна|Давойна (Дэвойна, Давойн, Давэйна, Давэйн)]]''' | | ''Dewein'' <br> Daugo (Davo) + Wino (Weine) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Даўгайла|Даўгайла (Дагала)]]''' | | ''Dagalo'' (''Dægel'') <br> Daugo (Davo) + Gailo (Galo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Даўгер|Даўгер (Даўер)]]''' | | ''Dauharjis'' (''Dauer'', ''Daherr'') <br> Daugo (Davo) + Heri (Hari) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Даўгерд (імя)|Даўгерд (Даўгард, Даўгірд, Дагірд)]]''' | | ''Daugaard'' <br> Daugo (Davo) + Gerd (Gardo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Даўгод|Даўгод (Дагут, Даўгот, Даўгут)]]''' | | ''Dagott'' <br> Daugo (Davo) + Gudo (Got) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Даўгоўд|Даўгоўд (Доўгаўд, Даўгольд)]]''' | | ''Dagaud'' <br> Daugo (Davo) + Gaudo <br> Daugo (Davo) + Goldo | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Даўгін|Даўгін (Даўкен, Даўген, Далгін)]]''' | | ''Dagin'' (''Dawkin'') <br> Daugo (Davo) + Ginno | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | [[Даўгінт|Даўгінт (Даўкінт, Даўгінд)]] | | Daugo (Davo) + Gento (Gendo) <br> Daugo (Davo) + Kindo | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Даўконт|Даўконт (Даўгонт, Даўкант, Дэкант, Даўкунт)]]''' | | ''Dagant'' (''Dachant'') <br> Daugo (Davo) + Gunth (Kunth) <br> Dago + Gento | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | [[Даўлюд|Даўлюд (Даўлід)]] | | Daugo (Davo) + Luido | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Даўмен|Даўмен (Даўман, Даўмін, Доўман)]]''' | [[Міндоўг (імя)|Міндаў]] | ''Dauman'' (''Daman'') <br> Daugo (Davo) + Mann <br> Daugo (Davo) + Minno (Menno) | ''Mindach'' <br> Minno + Daugo (Davo) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Даўмонт (імя)|Даўмонт (Даўмонд, Даўмунд, Даўмунт, Дамунт, Дамонт, Домунд)]]''' | | ''Damondus'' (''Damundus'') <br> Daugo (Davo) + Mund (Munt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Доўнар (імя)|Доўнар (Доўнэр, Дохнар)]]''' | | ''Douwner''{{Заўвага|name="Польшча"}} <br> Daugo (Davo) + Noro (Nero) <br> ''Dæghnar'' <br> Dago + Noro (Nero) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | [[Даўспрунг (імя)|Даўспрунг]] | | Daugo (Davo) + Spranco | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Даўят (імя)|Даўят (Даўют, Тавят)]]''' | | ''Dowyatt'' (''Daviato'') <br> Daugo (Davo) + Joto (Juto) <br> Daugo (Davo) + Hatho (Adi) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Дака (імя)|Дака (Дага)]]''' | — | ''Dago'' (''Dacco'', ''Taggo'', ''Daia'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Дагейка|Дагейка (Дакейка)]]''' | — | ''Dageke'' (''Dagiko'') <br> Dago (Dacco) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Дакіла|Дакіла (Дакель)]]''' | — | ''Dacilo'' (''Dacilus'', ''Dagilo'') <br> Dago (Dacco) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Дайль]]''' | — | ''Daila'' <br> Dago (Daia) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Дакінь|Дакінь (Дэген, Тагін)]]''' | — | ''Dacinus'' (''Daginus'', ''Taginus'') <br> Dago (Taggo) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Дакварда]]''' | | ''Dagward'' <br> Dago (Dacco) + Wardo | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Дагела|Дагела (Дагель, Дагайль)]]''' | | ''Dagela'' <br> Dago + Gailo (Gelo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Дэймонт|Дэймонт (Даймонт)]]''' | | ''Deimund'' (''Daymont'') <br> Dago (Daia) + Mund (Munt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Дэйна]]''' | — | ''Deina'' (''Dagena'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Дайнар|Дайнар (Дайнэр, Дэйнар, Дэйнэр)]]''' | | ''Deiner'' (''Degenher'') <br> Deina (Dagena) + Heri (Hari) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Дыдэла|Дыдэла (Дэдэла)]]''' | — | ''Dedela'' (''Dedila'') <br> Dedo + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Дорг (імя)|Дорг (Драга, Драка)]]''' | — | ''Drogo'' (''Drago'', ''Draco'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Даргіла|Даргіла (Драгіл, Драгул, Даргель)]]''' | — | ''Drogila'' (''Drogulus'') <br> Drogo + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Доргень|Доргень (Доргін)]]''' | — | ''Drogen'' (''Drogin'') <br> Drogo + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | [[Даргвойн|Даргвойн (Даргвайн)]] | | ''Dragwin'' <br> Drogo (Drago) + Wino (Weine) <br> Drogo + Uuenna (Wona) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Драгат|Драгат (Даргаць)]]''' | | ''Drogat'' <br> Drogo + Hatho (Adi) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Дзір|Дзір (Дыра, Тыр)]]''' | — | ''Diehr'' (''Dioro'', ''Tier'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Дзярэйка|Дзярэйка (Дзерык, Дэрэк, Церэйка, Цірык)]]''' | — | ''Diericke'' <br> Diehr + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Тырэль|Тырэль (Цірыль, Тырыла)]]''' | — | ''Tyrell'' <br> Diehr (Tier) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Тырун|Тырун (Цірун)]]''' | — | ''Teoruni'' <br> Diehr (Tier) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Тырыш|Тырыш (Дэрэш, Дэрш)]]''' | — | ''Thiersch'' (''Dirisch'', ''Dirsche'') <br> Diehr (Tier) + -sch- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Дырбут|Дырбут (Дзербут, Цірбут)]]''' | | ''Direbode'' <br> Diehr + Boto (Buto) <br> Diehr + Bodo (Budo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Тырольдзь]]''' | | ''Tirold'' (''Deorwald'') <br> Diehr (Tier) + Waldo | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Дэрвін|Дэрвін (Дзеравін, Дырвін, Дэрвінь, Дарвінь)]]''' | | ''Derwin'' (''Direwine'', ''Deorwine'') <br> Diehr + Wino | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Дзірман|Дзірман (Дырымен, Дзерман, Цірман, Дзірамін)]]''' | | ''Dierman'' (''Deormann'', ''Direman'', ''Derman'', ''Tiermann'') <br> Diehr + Mann | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Дзірмант|Дзірмант (Дырманд, Дзірмунт, Дырмунт, Дзермант, Цірмонт)]]''' | | ''Dyrmond'' (''Diermunt'', ''Deormund'', ''Tiermunt'') <br> Diehr (Dioro) + Mund (Munt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Дзерамер|Дзерамер (Дэрамэр)]]''' | | ''Diormerus'' (''Deormar'', ''Teormar'') <br> Diehr (Dioro) + Mero | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Дырмот]]''' | | ''Dyrmodh'' (''Deormod'') <br> Diehr (Dioro) + Mot (Moda) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | [[Дзірсун]] | | Diehr + Suno | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Дуніла]]''' | — | ''Dunila'' <br> Duno + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Дывіла]]''' | — | ''Divilo'' <br> Deiwe + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Іва]]''' | — | ''Ivo'' | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ібут]]''' | | ''Ibodus'' <br> Ivo + Boto (Buto) <br> Ivo + Bodo (Budo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Івар]]''' | | ''Ivar'' <br> Ivo + Heri (Hari) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ідзель]]''' | — | ''Idela'' (''Idilo'') <br> Ido + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Інга|Інка]]''' | — | ''Ingo'' (''Incho'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Інгіль]]''' | — | ''Ingilo'' <br> Ingo + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Імбар|Імбар (Імбэр)]]''' | | ''Imbor'' (''Imber'', ''Ingeborg'', ''Ingeburg'') <br> Ingo (Incho) + Burga | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ігар]]''' | | ''Inchar'' <br> Ingo (Incho) + Heri (Hari) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Інгела|Інгела (Інгель)]]''' | | ''Ingeila'' (''Ingel'') <br> Ingo + Gailo (Gelo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Эйса]]''' | — | ''Iso'' (''Heyse'', ''Eyse'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ізбут|Ізбут (Есбут, Эйсбут)]]''' | | ''Isbodus'' <br> Iso + Bodo (Budo) <br> Iso + Boto (Buto) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ісавін]]''' | | ''Isovin'' <br> Iso + Wino | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ісад]]''' | | ''Isada'' <br> Iso + Hatho (Adi) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ішман|Ішман (Ізман, Ісаман)]]''' | | ''Issmann'' (''Isaman'') <br> Iso + Mann | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Эйсман|Эйсман (Айсман, Эйсыман)]]''' | | ''Eismann'' (''Eisemann'') <br> Iso (Eisen) + Mann | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ізмунт|Ізмунт (Ісмант, Ішмант)]]''' | | ''Ismund'' (''Isimund'', ''Isemund'') <br> Iso + Mund (Munt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Эйсімонт|Эйсімонт (Эйсмант, Эйсмунт, Эйсмунд, Айсмант)]]''' | | ''Eismund'' (''Eisenmund'') <br> Iso (Eisen) + Mund (Munt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Кагель]]''' | — | ''Cagel'' (''Kagel'', ''Cagilo'') <br> Caco (Kage) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Каз|Каз (Казь, Гась)]]''' | — | ''Cazo'' (''Kas'', ''Gazo'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Казека|Казека (Казейка, Казіка)]]''' | — | ''Kaseke'' <br> Cazo (Kas) + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Казіль|Казіль (Казела, Гасель)]]''' | — | ''Cazilo'' <br> Cazo + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Казімер|Казімер (Казмар, Казьмер, Казімір)]]''' | | ''Gazmar'' (''Gasmarus'') <br> Cazo (Gazo) + Mero (Maro) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Кор|Кор (Кара, Кар)]]''' | — | ''Caro'' (''Kárr'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Карэйка (імя)|Карэйка (Карэка)]]''' | — | ''Kareke'' <br> Caro + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Карыла|Карыла (Карэла)]]''' | — | ''Karila'' <br> Caro + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Карыбут (імя)|Карыбут (Карыбот, Корбут, Карбот, Корбат, Карабут)]]''' | | ''Coributh''{{Заўвага|name="Польшча"}} (''Karbot''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Korbot''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Caro + Boto (Buto) <br> ''Karibaudis'' <br> Caro + Bodo (Budo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Карвіна (імя)|Карвіна (Карвін, Корвін)]]''' | | ''Caruin'' <br> Caro + Wino | ''Vinicar'' <br> Wino + Caro |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Карыгайла (імя)|Карыгайла]]''' | | ''Kargil'' <br> Caro + Gilo <br> ''Corgal''{{Заўвага|name="Польшча"}} <br> Caro + Gailo (Galo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Каргоўд|Каргоўд (Каргоўт)]]''' | | ''Caragolt'' <br> Caro + Goldo <br> Caro + Gaudo (Gaut) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Караман (імя)|Караман (Карман)]]''' | | ''Karaman'' (''Caroman'', ''Carman'') <br> Caro + Mann | ''Manakari'' <br> Mann + Caro |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Кармін (імя)|Кармін]]''' | | ''Carmin'' (''Karmin'') <br> Caro + Minno | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Карымонт|Карымонт (Карымунт, Кармонт)]]''' | | ''Caromond'' (''Karmunt'', ''Kárimundr'') <br> Caro + Mund (Munt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Карыят (імя)|Карыят]]''' | | ''Cariatto'' <br> Caro + Joto <br> Caro + Hatho (Adi) | ''Jutcar'' <br> Joto (Juto) + Caro |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Кароль (імя)|Кароль (Карэль, Караль)]]''' | — | ''Carolus'' (''Carellus'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Кінда]]''' | — | ''Kindo'' | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Кінціла|Кінціла (Кіндзель)]]''' | — | ''Kintilo'' (''Kindel'') <br> Kindo + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | [[Кінцібут]] | | Kindo + Boto (Buto) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | [[Кінцівіл]] | | Kindo + Wilo | ''Willekind'' <br> Wilo + Kindo |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Кіндэр]]''' | | ''Kinder'' (''Kinter'') <br> Kindo + Heri | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Кляўз|Кляўз (Кляўзь, Кляўс, Кляўш)]]''' | — | ''Klaus'' (''Nikolaus'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | [[Кляўзгайла]] | | Klaus + Gailo | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Кома (імя)|Кома]]''' | — | ''Como'' (''Gumo'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Куміла|Куміла (Гумель, Комель, Кумель)]]''' | — | ''Comela'' (''Gumila'') <br> Como (Gumo) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Камонт|Камонт (Комант)]]''' | | ''Comont'' <br> Como + Mund (Munt) <br> ''Camund'' <br> Camo + Mund (Munt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Кона|Кона (Куна, Кун)]]''' | — | ''Cono'' (''Cuno'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Кунейка|Кунейка (Кунік, Канейка, Коніка)]]''' | — | ''Kuniko'' (''Chunico'', ''Kunecke'', ''Konneke'') <br> Cono (Cuno) + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Куніла|Куніла (Кунела)]]''' | — | ''Chunulo'' (''Künel'') <br> Cono (Cuno) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Кунаш|Кунаш (Конаш)]]''' | — | ''Kühnsch'' (''Kunosch''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Konosz''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Cono (Cuno) + -sch- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | [[Конвід]] | | Cono + Wido | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Канвіл|Канвіл (Кунвіл)]]''' | | ''Convilus'' (''Convilius''){{Заўвага|Імя Convilius можа быць супольным для [[кельты|кельтаў]] і [[германцы|германцаў]] — як і імя [[Радзівіл (імя)|Ratwilius]]<ref>Schmittlein R. Les noms d’eau de la Lituanie (fin), le nom de Radziwill // Revue internationale d’onomastique. Nr. 4, 1964. P. 281—292.</ref>}} <br> Cono (Cuno) + Wilo | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Канігайла|Канігайла (Кунгель, Кунігель, Конгіл, Конкайл)]]''' | | ''Congallus'' (''Cungelus'', ''Kunigil'', ''Kunigel'') <br> Cono (Cuno) + Gailo (Gelo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | [[Конгенд]] | | Cono + Gento | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Конгер]]''' | | ''Kunger'' <br> Cono (Cuno) + Gero | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Кангерд|Кангерд (Конгірд)]]''' | | ''Cunigard'' <br> Cono (Cuno) + Gerd (Gardo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Кунат|Кунат (Конат)]]''' | | ''Kunat'' <br> Cono + Hatho (Adi) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Конер]]''' | | ''Koner'' (''Cunari'') <br> Cono (Cuno) + Heri (Hari) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Конарт|Конарт (Конерт, Кунэрт)]]''' | | ''Konert'' (''Kunert'', ''Conard'') <br> Cono (Cuno) + Hardt (Hart) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Конрад|Конрад (Конрат, Кунрад, Кунрат)]]''' | | ''Konrad'' (''Conrat'', ''Cunrad'', ''Cunrat'') <br> Cono (Cuno) + Rado | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Кондрут]]''' | | ''Cundrud'' <br> Cono (Cuno) + Trudo (Drutus) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Левік|Левік (Лявейка, Леўка)]]''' | — | ''Leuico'' (''Leweke'') <br> Leuo + -k- |— |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Левальд|Левальд (Левальт)]]''' | | ''Lewald'' (''Lewolt'') <br> Leuo + Waldo (Walt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Леварт]]''' | | ''Levard'' <br> Leuo + Hardt (Hart) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Леанард|Ленарт (Леанард, Ленард, Лінард, Лейнард, Лейнарт, Лейнэрт)]]''' | | ''Leonard'' (''Lennart'', ''Linard'') <br> Leon + Hardt (Hart) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Легарт]]''' | | ''Legart'' (''Legard'') <br> Laico (Lecke) + Gerd (Gardo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Лідэла]]''' | — | ''Ledila'' <br> Ledus (Leto) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Летаўт]]''' | | ''Letald'' (''Letold'', ''Letaudus'') <br> Ledus (Leto) + Waldo (Walt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ліба]]''' | — | ''Libo'' <br> ''Lubo'' | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Лібэка]]''' | — | ''Libicho'' <br> Libo + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Лібель]]''' | — | ''Libila'' <br> Libo + -l- <br> Lubo + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Лібельт]]''' | | ''Libolt'' <br> Libo + Waldo (Walt) <br> Lubo + Waldo (Walt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Лібэр]]''' | | ''Liberi'' (''Libheri'') <br> Libo + Heri <br> Lubo + Heri | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Лінда|Лінда (Ленць)]]''' | — | ''Lindis'' (''Linto'', ''Lend'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ліндзік|Ліндзік (Ліндзейка)]]''' | — | ''Lindicke'' (''Lindecke'') <br> Lindis + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ліндзін]]''' | — | ''Lendinus'' <br> Lindis (Lend) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Лода|Лода (Лота, Лёда, Лёт, Лоць)]]''' | — | ''Lodo'' (''Lotto'', ''Lott'', ''Chlodio'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Лодзейка|Лодзейка (Лодзік, Лоцейка)]]''' | — | ''Hlodico'' (''Lotichius'') <br> Lodo (Chlodio) + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Лобарт]]''' | | ''Lobert'' (''Chlodobert'') <br> Lodo (Chlodio) + Bert | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Лодальд]]''' | | ''Lodoald'' (''Chlodoald'') <br> Lodo (Chlodio) + Waldo | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Хлёдвіг|Лодвік (Людвік, Людзьвік)]]''' | | ''Lodwich'' (''Chlodwig'') <br> Lodo (Chlodio) + Wigo | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Лодвін|Лодвін (Лотвін)]]''' | | ''Lodwin'' (''Hlotwin'') <br> Lodo (Chlodio) + Wino | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Лодар|Лодар (Лотар)]]''' | | ''Loder'' (''Lotar'', ''Lodhari'') <br> Lodo + Heri (Hari) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Люб|Люб (Люба)]]''' | — | ''Lubo'' (''Liuba'', ''Leubo'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Любейка|Любейка (Любіка)]]''' | — | ''Lubbeke'' (''Liubbecha'', ''Lubbiko'') <br> Lubo + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Любель (імя)|Любель]]''' | — | ''Liubilo'' (''Liebel'') <br> Lubo + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Любень|Любень]]''' | — | ''Luben'' (''Lubin'') <br> Lubo + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Любш]]''' | — | ''Lubisch'' <br> Lubo + -sch- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Любар (імя)|Любар (Любэр)]]''' | | ''Luber'' <br> Lubo + Heri (Hari) | ''Erliub'' <br> Heri + Lubo |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Любарт (імя)|Любарт (Любэрт, Люпарт, Лібарт, Лібэрт)]]''' | | ''Lubert'' (''Lubart'', ''Lupert''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Lubo + Bert <br> ''Liubhart'' (''Liebert'') <br> Lubo + Hardt (Hart) <br> ''Liubardus'' <br> Lubo + Bardo (Barto) | ''Beretliub'' <br> Bert + Lubo <br> ''Hartlib'' <br> Hardt (Hart) + Lubo |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Лют|Лют (Люд)]]''' | — | ''Liudo'' (''Liuto'', ''Liut'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Людыка (імя)|Лютык (Людзіка, Людыка, Лідзейка, Лідака)]]''' | — | ''Ludica'' (''Liuticha'', ''Liedecke'') <br> Liudo (Liut) + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Людан]]''' | — | ''Liudan'' <br> Liudo + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Людзень|Людзень (Лютын)]]''' | — | ''Luden'' (''Liutin'', ''Liudin'') <br> Liudo (Liut) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Лютвін|Лютвін (Людвін)]]''' | | ''Liutwin'' (''Liuduin'', ''Litwin'') <br> Liudo + Wino | ''Winiliut'' <br> Wino + Liudo (Liut) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Літавор|Лютувер (Лютвар, Літавор, Літавар, Лювер)]]''' | | ''Liutwar'' (''Liutward'', ''Litwart'') <br> Liudo + Wardo (Warto) <br> ''Leudovera'' (''Litwara'') <br> Liudo + Wero (Varo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Лютгарда|Людгарда]]''' | | ''Leutgardis'' (''Liudgerda'') <br> Liudo + Gerd (Gardo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Лютэр (імя)|Лютар (Лютэр, Людар, Людэр, Літэр)]]''' | | ''Liuthar'' (''Liuter'', ''Liudar'', ''Liuder'', ''Litterius'') <br> Liudo (Liut) + Heri (Hari) | ''Herileut'' <br> Heri + Liudo (Liut) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Людкен]]''' | | ''Lüdken'' (''Luidikin'', ''Lütgen'') <br> Liudo + -kin <br> Liudo + Ginno (Genno) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Людміна]]''' | | ''Ludzmin''{{Заўвага|name="Польшча"}} <br> Liudo + Minno <br> ''Liudman'' <br> Liudo + Mann | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Люмонт|Люмонт (Лімонт)]]''' | | ''Liumunt'' (''Liutmund'') <br> Liudo (Liut) + Mund (Munt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Лянга|Лянга (Лянг, Лянк)]]''' | — | ''Lango'' (''Lang'', ''Lanck'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Лангін|Лангін (Ленгін)]]''' | — | ''Langin'' (''Lengin'') <br> Lango + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Лонгвін|Лангвін (Лонгвін, Лугвен)]]''' | | ''Langwin'' (''Langevin'') <br> Lango + Wino | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Лянгерд|Лянгерд (Лянгерд, Лянгерт, Лангерт, Лянгірдзь)]]''' | | ''Langarda'' (''Longard'') <br> Lango + Gerd (Gardo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | [[Лянгмін]] | | Lango + Minno <br> ''Langman'' <br> Lango + Mann | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Лянда|Лянда (Ланта, Ляндзь)]]''' | — | ''Lando'' (''Lanto'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Лянтэла]]''' | — | ''Landel'' (''Lendel'') <br> Lando (Lanto) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ландзіна|Ландзіна (Ляндзіна)]]''' | — | ''Landina'' <br> Lando + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Лямбэрт|Лямпэрт (Лямпарт, Лямбэрт, Лемберт)]]''' | | ''Lampert'' (''Lambert'') <br> Lando (Lanto) + Bert | ''Bertlanda'' <br> Bert + Lando |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мага]]''' | — | ''Mago'' (''Maco'', ''Megi'', ''Meco'', ''Meio'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Магейка]]''' | — | ''Mageyke'' (''Magico'') <br> Mago + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Макула|Макула (Мегіла, Макела, Макель, Мекель, Мікель)]]''' | — | ''Maccula'' (''Megilo'', ''Mackel'', ''Meckel'') <br> Mago (Maco) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мейла|Мейла (Мэйла, Майла)]]''' | — | ''Meilo'' (''Meil'') <br> Mago (Meio) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Магін|Магін (Мегін)]]''' | — | ''Magin'' (''Megin'') <br> Mago (Megi) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Магун]]''' | — | ''Maguno'' (''Magonus'') <br> Mago + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Магель|Магель (Мегаль, Магаль, Магала, Магайла)]]''' | | ''Megel'' (''Megele'') <br> Mago (Megi) + Gailo (Gelo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Магер]]''' | | ''Mager'' (''Magher'') <br> Mago + Heri | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Максьвіта]]''' | | ''Meguswind'' (''Mehsuint'') <br> Mago (Maco) + Suint (Suitha) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Маж|Маж (Маза, Мас, Маз, Мась, Меж, Мезь)]]''' | — | ''Mazo'' (''Mezo'', ''Maas'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мажэйка (імя)|Мажэйка (Мазейка, Мазека, Мажэка, Мажыка, Мяжэйка)]]''' | — | ''Mazecha'' (''Mazika'') <br> Mazo + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мажэла|Мажэла (Мазала, Мазель, Масіль, Мазуль, Мяжала)]]''' | — | ''Mazela'' (''Mazola'', ''Massall'', ''Massul'', ''Massila'') <br> Mazo (Maas) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мазан|Мазан (Мажан)]]''' | — | ''Massana'' <br> Mazo (Maas) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мазен]]''' | — | ''Massen'' <br> Mazo (Maas) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Масанд|Масанд (Масэнд)]]''' | — | ''Masenda'' <br> Mazo (Maas) + -nd- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Межгел|Межгел (Мазгіль, Мазгел)]]''' | | ''Mesgilo'' <br> Mazo (Mezo) + Gilo (Gill) <br> Masgo (Meske) + -l- | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | [[Мажырым|Мажырым (Мажрым, Мазрым)]] | | Mazo + Rim | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мала]]''' | — | ''Malo'' | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Малейка|Малейка (Маліка)]]''' | — | ''Malicho'' <br> Malo + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мальвід|Мальвід (Мальвіт)]]''' | | ''Malwida'' <br> Malo + Wido | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Малгуд]]''' | | ''Maalgodus'' <br> Malo + Gudo (Godo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мамейка]]''' | — | ''Mamecho'' <br> Mamo + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Маміла|Маміла (Мамель, Мамуль)]]''' | — | ''Mamila'' <br> Mamo + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ман|Ман (Мань)]]''' | — | ''Mann'' (''Manno'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Манейка|Манейка (Маніка, Манік)]]''' | — | ''Manniko'' (''Mannecho'') <br> Mann + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Маніла (імя)|Маніла (Маніль, Манель)]]''' | — | ''Manila'' (''Mannila'', ''Mannel'') <br> Mann + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Манівід|Манівід (Манвід)]]''' | [[Відзіман]] | ''Manvidus'' <br> Mann + Wido | ''Widiman'' <br> Wido + Mann |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | [[Манвіл|Манвіл (Манівіл)]] | [[Віліман]] | Mann + Wilo | ''Wiliman'' (''Wilman'') <br> Wilo + Mann |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Манівін]]''' | | ''Manewine'' (''Manwine'') <br> Wino + Mann | ''Winiman'' <br> Mann + Wino |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мангайла|Мангайла (Мангейла, Мангель)]]''' | [[Гайліман]] | ''Manigel'' <br> Mann + Gailo (Gelo) | ''Gailamanns'' <br> Mann + Gailo |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Манігерд|Манігерд (Манігірд, Мангірд, Манкірд)]]''' | | ''Manegardus'' (''Mangerðr'') <br> Mann + Gerd (Gardo) | ''Gartmann'' <br> Gerd (Gardo) + Mann |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мангін|Мангін (Манкін, Манген)]]''' | | ''Mannikin'' <br> Mann + -kin <br> Mann + Ginno (Genno) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мангуд|Мангуд (Мангут)]]''' | [[Гудман]] | ''Mangod'' (''Mangut'') <br> Mann + Gudo (Godo) | ''Guotman'' <br> Gudo + Mann |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Манар]]''' | [[Герман (імя)|Герман]] | ''Manarius'' (''Manahari'') <br> Mann + Heri (Hari) | ''Hermann'' (''Harimann'') <br> Heri (Hiro) + Mann |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Манят|Манят (Манат)]]''' | | ''Mannato'' <br> Mann + Joto <br> Mann + Hatho (Adi) | ''Hadoman'' <br> Hatho (Adi) + Mann |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мантур|Мантур (Мінтур)]]''' | | ''Mandur'' (''Mandor'') <br> Mann + Torro | ''Tormann'' <br> Torro + Mann |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Міркель|Міркель (Мэркель, Мэрхель, Мархіль)]]''' | — | ''Merkil'' (''Merkel'', ''Marchilo'') <br> Marcho + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Маркальд]]''' | | ''Marcold'' (''Marcald'') <br> Marcho + Waldo | ''Valadamarca'' <br> Waldo + Marcho |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Маргер]]''' | | ''Margger'' <br> Marcho + Ger | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Март (імя)|Март (Мерт)]]''' | — | ''Marti'' (''Mardo'', ''Merti'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Марціла|Марціла (Мартэла)]]''' | — | ''Martilo'' <br> Marti + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мардвін (імя)|Мардвін (Мортвін)]]''' | | ''Martoin'' (''Merduwinus'') <br> Marti (Mardo) + Wino | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Маста|Маста (Масьць, Машт, Міст)]]''' | — | ''Masto'' | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Масьціла|Масьціла (Масталь, Мастэль)]]''' | — | ''Mastilo'' (''Mastal'') <br> Masto + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Масьцін]]''' | — | ''Mastin'' <br> Masto + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мастаўт|Мастаўт (Масталт, Машталт, Мештаўт, Мішталт, Міштаўт)]]''' | | ''Mastoaldus'' <br> Masto + Waldo (Walt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | [[Масьцівіл|Масьцівіл (Маствіл, Моствіл)]] | | Masto + Wilo | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мат (імя)|Мат (Меда)]]''' | — | ''Matto'' (''Mado'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мадзейка|Мадзейка (Мадзека, Мядзейка, Мэдыка, Медзіка, Мацейка)]]''' | — | ''Madacho'' (''Mädecke'', ''Maticke'') <br> Matto (Mado) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Медзел|Медзел (Медзіла, Маціль)]]''' | — | ''Mädel'' (''Meddil'', ''Medulo'', ''Madelo'') <br> Matto (Mado) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Медзін|Медзін (Медзень, Мэдын)]]''' | — | ''Meddin'' (''Medden'') <br> Matto (Mado) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Матывік]]''' | | ''Matouigius'' (''Mathwig'', ''Medovicus'') <br> Matto (Mado) + Wigo (Wic) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Медвін]]''' | | ''Medwinus'' (''Matuvin'') <br> Matto (Mado) + Wino | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Матар]]''' | | ''Matter'' (''Mather'') <br> Matto + Heri (Hari) | ''Herimat''<br> Heri + Matto |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Медгін|Медгін (Метгін, Медакін)]]''' | | ''Matgen'' <br> Matto (Mado) + -kin <br> Matto (Mado) + Ginno (Genno) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Медрык|Медрык (Метрык, Матрык, Мітрык)]]''' | | ''Mederic'' (''Mēdrīc'', ''Metrick'', ''Mathrich'') <br> Matto (Mado) + Rick (Rih) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Магон]]''' | — | ''Magonus'' (''Maganus'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мэйн|Мэйн (Майн, Мейн, Мейнь)]]''' | — | ''Meyn'' (''Megin'', ''Meino'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мэйнэль|Мэйнэль (Майнэль)]]''' | — | ''Meynell'' <br> Meyn + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мейнуш]]''' | — | ''Mejnuš''{{Заўвага|name="Чэхія"}} (''Majnuš''{{Заўвага|name="Чэхія"}}) <br> Meyn + -sch- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мэйнар|Мэйнар (Майнар)]]''' | | ''Meinar'' <br> Meyn + Heri (Hari) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мэйнарт|Мэйнарт (Мэйнард, Мейнарт, Мэйнэрт, Мейнард, Майнарт, Майнард)]]''' | | ''Meinart'' (''Meynard'') <br> Meyn + Hardt (Hart) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Міл (імя)|Міл (Міла, Міль, Мель)]]''' | — | ''Milo'' (''Melus'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мілейка|Мілейка (Міліка, Мілека, Мелека)]]''' | — | ''Milleke'' (''Milike'', ''Melleko'') <br> Milo + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мілен|Мілен (Мелін, Мэлін, Мелен, Мелень, Мілень, Мілін)]]''' | — | ''Mellen'' (''Melin'') <br> Milo (Melus) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мельбут|Мельбут (Мільбут)]]''' | | ''Melbodo'' (''Mellobod'', ''Mellobaud'') <br> Milo (Melus) + Bodo (Budo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мільвід|Мільвід (Мельвід)]]''' | | ''Melvid'' (''Melewidis'') <br> Milo (Melus) + Wido | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мілар]]''' | | ''Milehar'' <br> Milo + Heri (Hari) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мелкід|Мелкід (Мільгед, Мільгет)]]''' | | ''Meligedius'' <br> Milo (Melus) + Geda (Giddo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мілкін|Мілкін (Мелькін, Мількен, Мільгін)]]''' | | ''Millikin'' <br> Milo (Melus) + Ginno <br> Milo + -kin | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мільконт|Мільконт (Мелькунт)]]''' | | ''Milgunt'' <br> Milo + Gunth (Kunth) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | [[Мільмонт|Мільмонт (Мэльмонт, Мільмунт)]] | | Milo + Mund (Munt) <br> ''Malmund'' <br> Malo + Mund (Munt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мілят|Мілят (Мілёт, Мялюта)]]''' | | ''Milliot'' (''Melot'') <br> Milo (Melus) + Joto (Juto) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мін|Мін (Мен, Мінь, Мень)]]''' | — | ''Minno'' (''Menno'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мінейка (імя)|Мінейка (Мініка, Мінка, Менейка, Меніка)]]''' | — | ''Minnico'' (''Meniko'') <br> Minno (Menno) + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мінела|Мінела (Меніль, Менюл)]]''' | — | ''Mennel'' (''Minel'', ''Minnul'') <br> Minno (Menno) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | [[Мінялк|Мінялк (Міналг, Мінаўг, Мінэльг, Менелк)]] | [[Альгмін]] | Minno + Helgi (Alko) | Helgi (Algo) + Minno |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мінбут]]''' | [[Бутмін]] | ''Menbodo'' <br> Minno (Menno) + Bodo (Budo) <br> Minno + Boto (Buto) | ''Butmen'' <br> Boto (Buto) + Minno <br> ''Budmyn'' <br> Bodo (Budo) + Minno |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мінаўт|Мінаўт (Міналт, Міналта, Меналта)]]''' | | ''Minolt'' (''Minaut'', ''Menalt'') <br> Minno + Waldo (Walt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мінвід|Мінвід (Мінвіт, Менвід)]]''' | [[Відзімін (імя)|Відзімін]] | ''Minuit'' <br> Minno + Wido <br> ''Meginwid'' <br> Meyn (Megin) + Wido | Wido + Minno |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мінігайла (імя)|Мінігайла (Мінгель, Мэнгель, Мэнгела)]]''' | [[Гайлімін]] | ''Minigelus'' (''Mengel'') <br> Minno (Menno) + Gailo (Gelo) | ''Geleminus'' <br> Gailo (Gelo) + Minno |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мінгіла]]''' | | ''Mengilo'' (''Menkilo'') <br> Minno (Menno) + Gilo | ''Gilmin'' (''Gilmen'') <br> Gilo + Minno |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мінгер]]''' | [[Гермін]] | ''Minger'' (''Menger'') <br> Minno (Menno) + Gero | ''Germinus'' <br> Gero (Giro) + Minno |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мінгірд]]''' | | ''Mingard'' <br> Minno + Gerd (Gardo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мінігаўд|Мінігаўд (Менгаўд, Мінгоўд, Менькоўт)]]''' | | ''Menegald'' (''Minegolt'') <br> Minno (Menno) + Goldo <br> ''Menigaut'' <br> Minno (Menno) + Gaudo (Gaut) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мінгін|Мінгін (Мінген, Менгін, Мэнкін)]]''' | | ''Mennigen'' (''Mennikin'', ''Minchin'') <br> Minno (Menno) + -kin <br> Minno (Menno) + Ginno (Genno) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мінгуд|Мінгуд (Мінгот)]]''' | [[Гудымін]] | ''Mengodus'' (''Mengotus'') <br> Minno (Menno) + Gudo (Godo) | ''Goudemen'' <br> Gudo + Minno (Menno) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мінар]]''' | | ''Minar'' (''Mennarius'') <br> Minno (Menno) + Heri (Hari) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мінард|Менарт (Мінард)]]''' | | ''Mennert'' (''Minnert'', ''Minard'') <br> Minno (Menno) + Hardt (Hart) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Міндоўг (імя)|Міндаў (Міндоўг, Міндак, Міндаг, Мендак, Мендаг, Мэндаг, Мэндах)]]''' | [[Даўмен]] | ''Mindach'' (''Mendoch'') <br> Minno (Menno) + Daugo (Davo) <br> Meyn + Dago | ''Dauman'' <br> Daugo (Davo) + Mann <br> Daugo (Davo) + Minno (Menno) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мінконт]]''' | [[Кантмін]] | ''Menegundia'' <br> Minno (Menno) + Gunth (Kunth) | ''Cundomenus'' <br> Gunth (Kunth) + Minno (Menno) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | [[Мінімонт|Мінімонт (Мінімунд, Мінімунт)]] | [[Мантымін]] | Minno + Mund (Munt) <br> ''Maginmund'' <br> Meyn (Megin) + Mund (Munt) | Mund (Munt) + Minno |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мінят|Мінят (Мінют)]]''' | | ''Miniatus'' <br> Minno + Joto (Juto) <br> Minno + Hatho (Adi) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мінда|Мінда (Мінта, Мента)]]''' | — | ''Manto'' (''Mende'', ''Minte'', ''Mente'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мінціла|Мінціла (Манціла, Мінтэль, Мендзіла, Міндзель)]]''' | — | ''Mindilo'' (''Mantillo'', ''Mintel'', ''Mendilo'') <br> Manto (Minte) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мінтаўт|Мінтаўт (Менталт)]]''' | [[Таўцімін]] | ''Mindelt'' (''Mendelt'', ''Mandelt'') <br> Manto (Minte) + Waldo (Walt) <br> Minno + Teudo (Taut) | Teudo (Taut) + Minno |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мендэр|Мендэр (Мэндэр, Мантэра, Міндэр, Мандэр, Мандр, Мінтар)]]''' | | ''Mender'' (''Mantarius'', ''Minder'') <br> Manto (Mende) + Heri (Hari) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мендрык|Мендрык (Мандрык, Міндрык, Мендрэк)]]''' | | ''Mendrick'' (''Mandariks'', ''Mendrich'') <br> Manto (Mende) + Rick | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Міра (імя)|Мера (Мер, Мар)]]''' | — | ''Mero'' (''Miro'', ''Maro'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мірэйка|Мірэйка (Мярэйка, Марэйка, Мерка, Мірка)]]''' | — | ''Mirica'' (''Mereko'', ''Marêke'', ''Mercke'') <br> Mero (Miro) + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мерула|Мерула (Марыла, Мерла, Марэла, Мірэла)]]''' | — | ''Merula'' (''Marilo'', ''Merlo'', ''Marellus'', ''Mirella'') <br> Mero + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мірын|Мірын (Марын, Мэрэн)]]''' | — | ''Marinus'' (''Merrin'', ''Mehren'') <br> Mero (Maro) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Міруш|Міруш (Маруш)]]''' | — | ''Merusch'' <br> Mero (Miro) + -sch- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Марбут]]''' | | ''Marbotte'' (''Meriboto'') <br> Mero (Maro) + Boto (Buto) | ''Botmar'' <br> Boto (Buto) + Mero (Maro) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мервін|Мервін (Марвін, Мірвін)]]''' | | ''Mervinus'' (''Maruin'') <br> Mero (Maro) + Wino | ''Winimar'' <br> Wino + Mero (Maro) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Маргела|Маргела (Маргель, Маргайла, Маргаль)]]''' | | ''Mergell'' <br> Mero (Maro) + Gailo (Gelo) | ''Geilamer'' (''Gelmer'') <br> Gailo (Gelo) + Mero |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Маркунт]]''' | | ''Margundis'' (''Mariconda'') <br> Mero (Maro) + Gunth (Kunth) | ''Gundemar'' (''Cundmar'') <br> Gunth (Kunth) + Mero (Maro) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мармонт|Мармонт (Марымонт, Мірмант)]]''' | | ''Marmundus'' (''Marmont'', ''Marimundo'', ''Miramunda'') <br> Mero (Maro) + Mund (Munt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мут|Мот (Мут, Мод, Моць)]]''' | — | ''Mot'' (''Muta'', ''Moda'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Моціка|Моціка (Мацейка, Моцейка, Муцейка)]]''' | — | ''Motico'' (''Muteke'') <br> Mot (Muta) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Маціла|Муціла (Мутэль, Маціла, Мацель)]]''' | — | ''Mutila'' (''Mutel'', ''Motilo'') <br> Mot (Muta) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мудзін|Мудзін (Мудын)]]''' | — | ''Modin'' (''Muttin'') <br> Mot (Muta) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мутаўт]]''' | | ''Muotolt'' <br> Mot (Muta) + Waldo (Walt) <br> Mot (Muta) + Teudo (Taut) | ''Teutmodus'' <br> Teudo (Teuth) + Mot |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мотвіл|Мотвіл (Модвіл)]]''' | | ''Moetwil'' <br> Mot (Muta) + Wilo | ''Willimot'' <br> Wilo + Mot |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мотар]]''' | | ''Motar'' (''Mothar'', ''Moter'') <br> Mot + Heri (Hari) | ''Herimot'' <br> Heri + Mot |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мус|Мус (Муш, Музь)]]''' | — | ''Mus''{{Заўвага|name="Польшча"}} (''Musz''{{Заўвага|name="Польшча"}}) | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мусіла|Мусіла (Мусель)]]''' | — | ''Musilo'' (''Musula'') <br> Mus + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мунд|Монт (Мунд, Мунт, Монд, Мундзь, Мондзь)]]''' | — | ''Mund'' (''Munt'', ''Mond'', ''Mont'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мандзейка|Мандзейка (Мундзейка, Монцека, Манцейка)]]''' | — | ''Mundicho'' (''Mondicus'') <br> Mund (Mont) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мундыла (імя)|Мантыла (Монтэль)]]''' | — | ''Muntilo'' (''Montel'') <br> Mund (Munt) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Монтуш|Монтуш (Монтш)]]''' | — | ''Muntsch'' <br> Mund (Mont) + -sch- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Монтаўт|Монтаўт (Монталт, Монталд, Мунталт)]]''' | [[Валімонт]] | ''Montald'' (''Montault'', ''Mundoald'') <br> Mund (Munt) + Waldo (Walt) <br> Mund (Munt) + Teudo (Taut) | ''Walmont'' (''Waltmunt'') <br> Waldo (Walt) + Mund (Munt) <br> ''Teutmunt'' <br> Teudo (Teuth) + Mund (Munt) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мандывік]]''' | [[Вігмант]] | ''Mundivicus'' <br> Mund + Wigo (Wic) | ''Wigmunt'' (''Wicmund'') <br> Wigo (Wic) + Mund (Munt) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | [[Мантывід (імя)|Мантывід (Мунтвід, Мондвід)]] | [[Відзімонт (імя)|Відзімонт]] | Mund (Munt) + Wido | ''Widmund'' <br> Wido + Mund (Munt) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Монтвіл|Монтвіл (Мунтвіл, Мондвіл)]]''' | [[Вілімонт]] | ''Muntwil'' <br> Mund (Munt) + Wilo | ''Wilmunt'' <br> Wilo + Mund (Munt) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мантывін]]''' | | ''Mondawin'' (''Mundawins'') <br> Mund (Munt) + Wino | ''Winimunt'' <br> Wino + Mund (Munt) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мантыгайла (імя)|Мантыгайла (Мантыгал, Мунтыгайла)]]''' | [[Галімонт]] | ''Montigel'' <br> Mund (Munt) + Gailo (Gelo) | ''Galmund'' <br> Gailo (Gelo) + Mund (Munt) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мантыгерд (імя)|Мантыгерд (Мунтыгерд, Мундыгерд, Мантыгард, Монтгард)]]''' | [[Гірдзімонт]] | ''Mundgerd'' (''Mundgerdr'') <br> Mund + Gerd | ''Gardmund'' (''Gertmund'') <br> Gerd (Gardo) + Mund (Munt) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мондар|Мондар (Мондэр, Монтар)]]''' | | ''Munder'' (''Munter'', ''Mundher'') <br> Mund (Munt) + Heri (Hari) | ''Hermunt'' (''Herimont'') <br> Heri + Mund (Mont) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Монтарт]]''' | | ''Mundert'' (''Mundhart'') <br> Mund (Munt) + Hardt (Hart) | ''Hardmunt'' (''Hartomund'') <br> Hardt (Hart) + Mund (Munt) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | [[Мантымін]] | [[Мінімонт]] | Mund (Munt) + Minno | Minno + Mund (Munt) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мундэрых (імя)|Мондрык]]''' | | ''Mondericus'' (''Mondrich'', ''Mundericus'') <br> Mund + Rick | ''Richmont'' <br> Rick (Rih) + Mund (Munt) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | [[Мантрым (імя)|Мантрым (Мунтрым, Мондрым)]] | [[Рымант]] | Mund (Munt) + Rim | ''Rimunt'' <br> Rim + Mund (Munt) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Нейка]]''' | — | ''Naicho'' (''Necke'', ''Nacho'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Нагела|Нагела (Нагель, Найгель, Найгайла)]]''' | | ''Nagel'' (''Nagal'') <br> Naicho (Nacho) + Gailo (Gelo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Наймант|Наймант (Нэймант, Намонт)]]''' | | ''Naimundus'' (''Neimundus'') <br> Naicho + Mund (Munt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Нань]]''' | — | ''Nanno'' (''Nenna'', ''Nannus'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Наніка]]''' | — | ''Nannicha'' <br> Nanno + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Нанарт|Нанарт (Нангарт, Ненарт, Нінарт)]]''' | | ''Nanhart'' (''Nennert'') <br> Nanno (Nenna) + Hardt (Hart) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Наць]]''' | — | ''Nath'' (''Nato'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Натар (імя)|Натар (Надэр, Нядар)]]''' | | ''Nater'' (''Nadhere'') <br> Nath + Heri (Hari) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Нед|Нед (Ніт, Нідзь, Нець]])''' | — | ''Nieth'' (''Nied'', ''Nid'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ніціла]]''' | — | ''Nitilo'' (''Nidilo'', ''Nittel'') <br> Nieth (Nid) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Нігайла|Нігайла (Негела, Нігал)]]''' | | ''Negele'' (''Niegel'') <br> Nieth + Gailo (Gelo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Нітар|Нітар (Нідэр, Нэйдэр)]]''' | | ''Nieter'' (''Nither'', ''Nidar'') <br> Nieth (Nid) + Heri (Hari) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Нітарт]]''' | | ''Nitart'' (''Nithart'') <br> Nieth + Hardt (Hart) | ''Hartnid'' <br> Hardt (Hart) + Nieth (Nid) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Нетымер]]''' | | ''Nitimerus'' (''Niemer'') <br> Nieth + Mero | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Нода|Нода (Нота, Ноць, Нут)]]''' | — | ''Noddo'' (''Noto'', ''Noth'', ''Nutte'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Нацейка|Нацейка (Надзейка)]]''' | — | ''Nothicho'' (''Nodiko'') <br> Noddo (Noto) + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Нацель]]''' | — | ''Notilo'' (''Nötel'', ''Noddilo'') <br> Noddo (Noto) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Нутаўт]]''' | | ''Notaldus'' (''Noteldus'') <br> Noddo (Nutte) + Teudo (Taut) <br> Noddo (Nutte) + Waldo (Walt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Нутар|Нутар (Нотар)]]''' | | ''Nudhari'' (''Nothar'') <br> Noddo (Nutte) + Heri (Hari) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Нор (імя)|Нор (Нар, Нер)]]''' | — | ''Noro'' (''Nero'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Нарэйка|Нарэйка (Нарыка, Норка)]]''' | — | ''Noriko'' (''Norke'') <br> Noro + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Нарэла|Нарэла (Нарэль)]]''' | — | ''Narelo'' <br> Noro (Nero) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Нерын|Нерын (Нерэн)]]''' | — | ''Nerin'' (''Norin'') <br> Noro (Nero) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Наруш|Наруш (Нарэш, Нарыш, Нараш)]]''' | — | ''Norusch''{{Заўвага|name="Польшча"}} (''Noreš''{{Заўвага|name="Чэхія"|Германска-славянскае імя, якое азначалася ў Чэхіі}}, ''Norisch''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Noro + -sch- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Нарбар]]''' | | ''Norber'' <br> Noro + Baro | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Норбэрт|Нарборт (Норбэрт)]]''' | | ''Norbert'' (''Nerbertus') <br> Noro (Nero) + Bert | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Нарбут (імя)|Нарбут (Нарбот, Норбут, Нарбуд, Нарыбут)]]''' | [[Бутнар]] | ''Narbot'' (''Norpoth'', ''Nierbota''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Norpod'') <br> Noro + Boto (Buto) <br> Noro + Bodo (Budo) | ''Botner''{{Заўвага|name="Польшча"}} (''Buthneri''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Boto (Buto) + Noro (Nero) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Нарвід|Нарвід (Норвід, Нервід)]]''' | | ''Norvid'' <br> Noro + Wido | ''Widhener'' <br> Wido + Noro (Nero) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Нарвіл]]''' | | ''Norvilus'' <br> Noro + Wilo | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | [[Нарывойша|Нарывойша (Нарвойш, Нарвэйша, Нарвэйш, Норвэйш, Нарвош)]] | [[Войшнар]] | Noro + Weise (Wiso) <br> Noro + Waiso (Voysch) | ''Wießner'' <br> Weise (Wiso) + Noro |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Наргайла|Наргайла (Наргейла, Наргела)]]''' | | ''Nargella'' <br> Noro (Nero) + Gailo (Gelo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Нарман|Нарман (Норман, Нармен)]]''' | | ''Norman'' (''Neriman'') <br> Noro + Mann | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Нарымонт (імя)|Нарымонт (Нарымунт, Нормунт, Нармунт)]]''' | | ''Normunt'' (''Normundus'') <br> Noro + Mund (Munt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Нарт|Нарт (Норда)]]''' | — | ''North'' (''Nardo'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Нартаўт|Нартаўт (Нартольт)]]''' | | ''Nartolt'' (''Nortold'') <br> North + Waldo (Walt) <br> Noro (Nero) + Teudo (Taut) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Нявіла|Нявіла (Нівіла, Навіла)]]''' | — | ''Newilo'' <br> Niwo (Nevo) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Нявойст]]''' | — | ''Neosta'' <br> Niwo (Nevo) + -st- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | [[Нявойна]] | | ''Nevin'' <br> Niwo (Nevo) + Wino (Weine) <br> Niwo (Nevo) + Uuenna (Wona) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Невярд]]''' | | ''Niviard'' (''Niewerth'') <br> Niwo (Nevo) + Hardt | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Неўрад]]''' | | ''Niwrat'' (''Neurodus'') <br> Niwo (Nevo) + Rado (Rato) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Нястольт]]''' | | ''Nistaldus'' <br> Nistio + Waldo <br> Niwo (Nevo) + Stalto | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ота]]''' | — | ''Oto'' (''Odo'', ''Audo'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Адыла|Аціла (Ятыла, Аўдзіла)]]''' | — | ''Otilo'' (''Audilo'') <br> Oto (Audo) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Одзін (імя)|Одзін]]''' | — | ''Odin'' <br> Oto (Odo) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Отаўт]]''' | | ''Ottolt'' <br> Oto + Waldo (Walt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Атгін]]''' | | ''Otken'' (''Oetgen'') <br> Oto + -kin <br> Oto + Ginno (Genno) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Атмут]]''' | | ''Otmot'' <br> Oto + Mot (Muto) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Адрык]]''' | | ''Odric'' <br> Oto (Odo) + Rick | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Окель]]''' | — | ''Ockel'' (''Okilo'') <br> Occo + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Пац|Пац (Пач)]]''' | — | ''Pazzo'' (''Patza'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Пацолт|Пацолт (Пецальт)]]''' | | ''Pazolt'' (''Petzold'') <br> Pazzo + Waldo (Walt) <br> Petz + Waldo (Walt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Прош|Прош (Прыш)]]''' | — | ''Brezzo'' (''Prosch'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | [[Прэзгінт|Прэзгінт (Брозгінт, Брызгінд, Брышгінт)]] | | Brezzo (Prosch) + Gento | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Прышмонт|Прышмонт (Прашмунт, Прэшмунт, Прызмант)]]''' | | ''Prosmund'' (''Brosmundus'') <br> Brezzo (Prosch) + Mund (Munt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рабан|Рабан (Рапан, Грабан)]]''' | — | ''Rabanus'' (''Rapan'', ''Hraban'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рапа (імя)|Рапа (Рап)]]''' | — | ''Rappo'' | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рапш]]''' | — | ''Rapsch'' <br> Rabanus (Rappo) + -sch- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рага|Рага (Рэга)]]''' | — | ''Rago'' (''Ragi'', ''Reggi'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рагіла|Рагіла (Рагул, Рагла)]]''' | — | ''Ragilo'' (''Regula'', ''Raggl'') <br> Rago (Reggi) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рагінь|Рагін (Рагіна, Рэгін, Рэгінь, Рагінь, Рагіня)]]''' | — | ''Ragenus'' (''Ragina'', ''Regin'') <br> Rago + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рагвалод (імя)|Рагвалод (Рэгвальд)]]''' | | ''Ragvald'' <br> Rago + Waldo | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рагайла|Рагайла (Рагела, Рагель, Рагаль, Рэгель)]]''' | | ''Ragel'' (''Rogello'', ''Regel'') <br> Rago (Reggi) + Gailo (Gelo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рыгмонт|Рыгмонт (Рыгмунт)]]''' | | ''Regimunt'' (''Ragemunt'') <br> Rago (Reggi) + Mund (Munt) <br> ''Rigmunt'' <br> Rick + Mund (Munt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Раган]]''' | — | ''Raganus'' | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рэйн (імя)|Рэйн (Райна, Рэйна, Рэйнь, Райнь)]]''' | — | ''Rein'' (''Raino'', ''Reyne'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рэйнальд|Рэйнальд (Рэйнальт, Рэгінальд)]]''' | | ''Reinald'' (''Raginald'') <br> Rein (Raganus) + Waldo | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рэнігер|Рэнігер (Рэнікер)]]''' | | ''Ranniger'' (''Renger'', ''Renker'', ''Ragingar'') <br> Rein (Raganus) + Gero | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рэйнар]]''' | | ''Reinar'' (''Raganhar'') <br> Rein (Raganus) + Heri (Hari) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Раймунд|Раймунд (Раймунт, Рэймунд, Рэймунт, Раймонт, Рэймант)]]''' | | ''Raimund'' (''Raymond'', ''Raginmund'') <br> Rein (Raganus) + Mund | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ракель|Ракель (Ракіль)]]''' | — | ''Rakila'' <br> Raco (Rako) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рад|Рад (Рат, Радзь)]]''' | — | ''Rado'' (''Rato'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Радзіка|Радзіка (Радзейка)]]''' | — | ''Radike'' (''Radeke'', ''Radacho'') <br> Rado + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Радзіла|Радзіла (Радзель, Радуль)]]''' | — | ''Radila'' (''Radel'', ''Radulus'') <br> Rado + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Радзень|Радзень (Рацін, Радзін)]]''' | — | ''Radin'' (''Rattin'', ''Radden'') <br> Rado (Rato) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Радун|Радун (Радон, Радзюн)]]''' | — | ''Raduni'' <br> Rado + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Радаш|Радаш (Радзюш, Радш, Раташ)]]''' | — | ''Radusch'' (''Ratsch'') <br> Rado (Rato) + -sch- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ратаўт|Ратаўт (Раталт, Раталд)]]''' | | ''Ratolt'' (''Ratald'', ''Rataud'') <br> Rado (Rato) + Waldo (Walt) <br> Rado + Teudo (Taut) | ''Waltrat'' <br> Waldo (Walt) + Rado (Rato) <br> ''Teudrad'' <br> Teudo (Teuth) + Rado |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Радзівіл (імя)|Радзівіл (Радвіл)]]''' | | ''Ratwilius'' <br> Rado (Rato) + Wilo | ''Wilrad'' <br> Wilo + Rado |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Радавін|Радавін (Радвін)]]''' | | ''Radowin'' (''Radwin'') <br> Rado + Wino | ''Winirad'' <br> Wino + Rado |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Радыгайла]]''' | | ''Ratgeil'' (''Redgell'') <br> Rado (Rato) + Gailo | ''Geilrad'' (''Gailrat'') <br> Gailo + Rado (Rato) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ратман (імя)|Ратман (Радман, Радзіман, Радаман, Радэман)]]''' | | ''Ratman'' (''Radman'', ''Rademann'') <br> Rado (Rato) + Mann | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | [[Радзімін|Радзімін (Радмін)]] | | Rado + Minno | ''Minrath'' (''Menrad'') <br> Rado (Rato) + Minno |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Радзімонт]]''' | | ''Radmunt'' (''Ratemund'') <br> Rado + Mund (Munt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Разела|Разела (Разель, Ражэла)]]''' | — | ''Razala'' (''Rassel'') <br> Razo (Rasse) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рам]]''' | — | ''Ramo'' | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Раміла|Раміла (Рамэль)]]''' | — | ''Ramilo'' (''Ramel''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Ramo + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рамут|Рамут (Рамот, Рамуць)]]''' | — | ''Ramut'' <br> Ramo + -t- <br> Ramo + Mot (Muta) | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рамша]]''' | — | ''Ramsch''{{Заўвага|name="Польшча"}} (''Ramysch''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Ramesch''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Rames''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Ramo + -sch- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рамаўт]]''' | | ''Ramaldus'' (''Ramolt'', ''Ramoudt'') <br> Ramo + Waldo (Walt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рамант|Рамант (Рамунт, Ромунт)]]''' | | ''Ramunt'' <br> Ramo + Mund (Munt) <br> ''Romont'' (''Romundus'') <br> Hrodo (Roda) + Mund (Munt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рань]]''' | — | ''Rano'' (''Rahn'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Раніла]]''' | — | ''Ranila'' <br> Rano + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ранвід]]''' | | ''Ranoid'' (''Ranvid'') <br> Rano + Wido | ''Widerannus'' <br> Wido + Rano |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ранда|Ранда (Рант, Рэнт, Рандзь)]]''' | — | ''Rando'' (''Ranto'', ''Rento'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рандзіла]]''' | — | ''Randilo'' <br> Rando + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рандзін]]''' | — | ''Randinus'' (''Randenus'') <br> Rando + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рандар|Рандар (Рандэр)]]''' | [[Ерандзь]] | ''Randhar'' (''Randhere'') <br> Rando + Heri (Hari) | ''Herrand'' (''Harranth'') <br> Heri (Hari) + Rando (Ranto) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рука (імя)|Рука (Рук)]]''' | — | ''Rucco'' (''Rocco'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рокіль|Рокіль (Рукель, Рукля)]]''' | — | ''Rocula'' (''Rochilo'', ''Rukiel''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Ruclo'') <br> Rucco (Rocco) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рукша]]''' | — | ''Rocksch'' <br> Rucco (Rocco) + -sch- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Руга]]''' | — | ''Rugo'' | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Руген (імя)|Руген (Ругін)]]''' | — | ''Rugin'' <br> Rugo + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рувіль]]''' | — | ''Rowilo'' | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рума|Рума (Рум, Ром, Ромь)]]''' | — | ''Rumo'' (''Ruom'', ''Rom'', ''Hruam'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рамейка|Рамейка (Румейка, Роміка)]]''' | — | ''Rümecke'' (''Hromiko'') <br> Rumo (Hruam) + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Румель|Румель (Ромель, Румуль)]]''' | — | ''Rummel'' (''Rommel'') <br> Rumo (Ruom) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Румін|Румін (Ромен)]]''' | — | ''Rumin'' (''Romenus'') <br> Rumo (Ruom) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ромат]]''' | — | ''Romatus'' <br> Rumo (Ruom) + -t- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Румш|Румш (Ромыш, Ромш)]]''' | — | ''Rumsch'' (''Römisch'') <br> Rumo + -sch- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Румбольд|Румбольд (Румпольд, Румбоўд, Рамбальт, Ромбаль)]]''' | | ''Rumbold'' (''Rumpolt'', ''Rumbaut'', ''Rumbolt'', ''Rumpel'') <br> Rumo + Bald (Boldt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ромбут|Ромбут (Румбут)]]''' | | ''Rombodus'' <br> Rumo (Ruom) + Bodo (Budo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рамвольт|Рамвольт (Румвольд, Рамульт, Ромальд, Рамуальд)]]''' | | ''Romualt'' (''Romuald'', ''Rumolt'', ''Romald'') <br> Rumo (Ruom) + Waldo (Walt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Руна (імя)|Руна (Рунь)]]''' | — | ''Runo'' (''Run'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рунейка|Рунейка (Руніка, Ранейка)]]''' | — | ''Runnecke'' (''Runica'') <br> Runo + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рупейка|Рупейка (Рупка)]]''' | — | ''Rupke'' <br> Rupo + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рост (імя)|Рост (Росьць, Русьць)]]''' | — | ''Rost'' (''Rust'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Русьцейка|Русьцейка (Росьцейка, Ростэк, Русьцік, Рушцейка)]]''' | — | ''Rosteck'' <br> Rost (Rust) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Расьціла]]''' | — | ''Rustil'' <br> Rost (Rust) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ростан]]''' | — | ''Rostan'' (''Ruston'') <br> Rost + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рустэн|Рустэн (Рустэнь, Ростэнь, Ростын)]]''' | — | ''Rusten'' (''Rosten'') <br> Rost (Rust) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ростаўт|Ростаўт (Росталт, Роштаўт)]]''' | | ''Rostoldus'' (''Rostaldus'', ''Rustoldus'') <br> Rost (Rust) + Waldo (Walt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рык|Рык (Рэйх)]]''' | — | ''Rick'' (''Rih'', ''Reiche'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рыхіла (імя)|Рыкель]]''' | — | ''Richilo'' (''Rikila'', ''Richela'') <br> Rick (Rih) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рыбалт|Рыбалт (Рыбальт)]]''' | [[Болтрык]] | ''Ribald'' <br> Rick (Rih) + Bald | ''Boldericus'' <br> Bald (Boldt) + Rick |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рыгала|Рыгала (Рыгель, Рыгайла, Рыкайла)]]''' | | ''Ricgela'' <br> Rick (Rih) + Gailo (Gelo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рыконт]]''' | [[Гундэрык (імя)|Кондрыка]] | ''Rihcund'' <br> Rick (Rih) + Gunth (Kunth) | ''Condricus'' <br> Gunth (Kunth) + Rick |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рыхлік]]''' | | ''Richlich'' <br> Rick (Rih) + *Lic | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рым (імя)|Рым]]''' | — | ''Rim'' (''Rimo'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рымейка|Рымейка (Рымка)]]''' | — | ''Rimicho'' <br> Rim + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рымель]]''' | — | ''Riemel'' (''Rimila'') <br> Rim + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рэмест]]''' | — | ''Rimisto'' (''Remistus'') <br> Rim + -st- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рымут|Рымут (Рымуць)]]''' | — | ''Rymut''{{Заўвага|name="Польшча"}} <br> Rim + -t- <br> Rim + Mot (Muta) | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рымша|Рымша (Рымуш, Рымаш)]]''' | — | ''Rymsza''{{Заўвага|name="Польшча"}} <br> Rim + -sch- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рымбут]]''' | [[Бутрым]] | ''Rimbotus'' (''Rembod'') <br> Rim + Boto (Buto) <br> Rim + Bodo (Budo) | ''Bauderrim'' <br> Bodo (Budo) + Rim |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рымальд]]''' | | ''Rimald'' <br> Rim + Wido | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | [[Рымавід (імя)|Рымавід (Рымвід, Рынвід)]] | | Rim + Wido <br> ''Rennuit'' <br> Rein + Wido | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | [[Рымгайла|Рымгайла (Рымегель, Рымгейла, Рымгел, Рымкайл)]] | | ''Rimagil'' (''Rimgils'') <br> Rim + Gilo (< Gisel) <br> Rim + Gailo | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рымгальд]]''' | [[Гаўдрым]] | ''Rimigaud'' <br> Rim + Gaudo | Gaudo + Rim |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рымар (імя)|Рымар (Рымер)]]''' | | ''Rimarus'' (''Rimer'') <br> Rim + Heri (Hari) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рымард]]''' | | ''Rimmert'' (''Rymard'', ''Rimhart'') <br> Rim + Hardt (Hart) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рымконт]]''' | [[Кантрым]] | ''Rimigundus'' <br> Rim + Gunth (Kunth) | ''Gondarim'' <br> Gunth (Kunth) + Rim |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рыман]]''' | | ''Rimann'' <br> Rim + Mann <br> Rick (Rih) + Mann | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рымант|Рымант (Рымунд, Рымунць, Рымонд)]]''' | [[Мантрым (імя)|Мантрым]] | ''Rimunt'' (''Rimund'') <br> Rim + Mund (Munt) | Mund (Munt) + Rim |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | [[Рымтаўт|Рымтаўт (Рымталт, Рынтаўт)]] | | Rim + Teudo (Teudo) <br> ''Rintolt'' (''Rindolt'') <br> Rindr + Waldo (Walt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рынк|Рынк (Рынка, Рынг)]]''' | — | ''Rinco'' (''Ringk'', ''Ringo'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рынгіла|Рынгель (Рынкель, Рынгала, Рынгайла)]]''' | — | ''Ringel'' (''Rinkel'', ''Ringilo'') <br> Rinco (Ringk) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рынкун]]''' | — | ''Ringun'' <br> Rinco (Ringk) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рынгольд (імя)|Рынгольд (Рынгальд, Рынгвальд)]]''' | | ''Ringold'' (''Ringwald'') <br> Rinco (Ringk) + Waldo | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рыда|Рыда (Рыд, Рыдзь)]]''' | — | ''Rido'' (''Rito'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рыдзіка|Рыдзіка (Рыдык)]]''' | — | ''Redeco'' <br> Rido + -k- <br> Rado + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рыдэль|Рыдэль (Рытэль)]]''' | — | ''Riedel'' <br> Rido (Rito) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рытэн]]''' | — | ''Rieden'' <br> Rido (Rito) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рытаўт]]''' | | ''Ritoldus'' (''Ritaud'') <br> Rido (Rito) + Waldo (Walt) | ''Waltrid'' <br> Waldo (Walt) + Rido <br> ''Theutrid'' <br> Teudo (Teuth) + Rido |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рыдмонт]]''' | | ''Redmund'' <br> Rido + Mund (Munt) <br> Rado + Mund (Munt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Саба]]''' | — | ''Saba'' (''Sabas'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Сабіла (імя)|Сабіла (Сабела, Сабуль, Забіла, Забела, Забель, Жабела)]]''' | — | ''Sabilo'' (''Sabel'', ''Sabulo'') <br> Saba + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Сабіна|Сабіна (Сабін)]]''' | — | ''Sabine'' <br> Saba + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Шабэр|Шабэр (Шабер)]]''' | | ''Sabherus'' <br> Saba + Heri | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сава (імя)|Сава]]''' | — | ''Soava'' | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Савіла|Савіла (Савула, Савала, Савуль, Саваль, Саўль, Завіла, Савель, Шавела)]]''' | — | ''Savilo'' (''Sauulo'', ''Savalo'', ''Saul'') <br> Soava + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Савігайла|Савігайла (Саўгел, Салгел)]]''' | | ''Savigello'' <br> Soava + Gailo (Gelo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Савігін|Савігін (Саўгін, Савукін, Саўген, Шаўген, Шаўкін, Жаўгін)]]''' | | ''Sawkin'' <br> Soava + -kin <br> Savas + Ginno | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Саўгут|Саўгут (Саўгуць)]]''' | | ''Savegotus'' (''Savegotis'') <br> Soava + Gudo (Godo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Саўконт]]''' | | ''Savegonte'' <br> Soava + Gunth (Cund) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | [[Савімонт]] | | Soava + Mund (Munt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Саўрык|Саўрык (Сеўрык)]]''' | | ''Savericus'' (''Severicus'') <br> Soava + Rim | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | [[Савірым]] | | Soava + Rim | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Сак|Сак (Зак, Шак, Жак, Зага, Жага)]]''' | — | ''Sack'' (''Sacco'', ''Saage'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Сакель|Сакель (Жакель, Жагіль, Шакель)]]''' | — | ''Sakel'' (''Sagilo'') <br> Sack + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Сакень|Сакень (Сакен, Шакен, Сакін)]]''' | — | ''Sacken'' <br> Sack + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Жагель|Жагель (Загала, Жагала, Сагайла, Жагайла)]]''' | | ''Sagel'' (''Sagalo'') <br> Sack (Saage) + Gailo (Gelo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Жагар|Жагар (Загар, Закар, Жакор)]]''' | | ''Sagar'' (''Sahker'') <br> Sack (Saage) + Heri (Hari) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сала (імя)|Сала (Шаль, Заль, Жоль)]]''' | — | ''Salvo'' (''Sallo'', ''Selo'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Салейка|Салейка (Салука, Салік, Салька, Шалейка, Залейка, Жалека, Жалейка, Сялейка)]]''' | — | ''Saleko'' (''Salucho'', ''Salico'', ''Selke'') <br> Salvo (Sallo) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Салін]]''' | — | ''Salina'' <br> Salvo (Sallo) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Салата (імя)|Салата (Саладзь)]]''' | | ''Saletho'' (''Salat'', ''Salado'') <br> Salvo (Sallo) + -t- | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сельвін|Сельвін (Шалавін)]]''' | | ''Selwin'' (''Salawins'', ''Seleuuin'') <br> Salvo (Selo) + Wino | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сальгер|Сальгер (Зальгер, Жалагер, Шалагір)]]''' | | ''Salger'' (''Salager'') <br> Salvo (Sallo) + Gero | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Салкірд|Салкірд (Саўгірд, Саўгард)]]''' | | ''Salgerd'' (''Salgerðr'', ''Salgard'') <br> Salvo (Sallo) + Gerd (Gyrd) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Саламан|Саламан (Сальман, Саліман, Шаламан, Саўман, Саламен)]]''' | | ''Salaman'' (''Salman'', ''Saleman'') <br> Salvo (Sallo) + Mann | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Жалмонт]]''' | | ''Salmond'' (''Salamund'') <br> Salvo (Sallo) + Mund (Munt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Сань]]''' | — | ''Sanno'' (''Senne'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Санель|Санель (Саніль, Сяніла, Сініла, Сенель, Сініль)]]''' | — | ''Sanilo'' (''Senilo'') <br> Sano (Senne) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | [[Сангушка|Сангаў (Сангушка)]] | | Sano + Gawo | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Санда|Санда (Санта, Занта, Шанда)]]''' | — | ''Sando'' | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сандзейка]]''' | — | ''Sandika'' <br> Sando + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Жандзель|Жандзель (Шэндзель)]]''' | — | ''Sandel'' (''Sendel'') <br> Sando + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сантаўт|Сантаўт (Жонтаўт)]]''' | | ''Santold'' <br> Sando + Waldo (Walt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Зантэр|Зантэр (Жантар, Сантыр, Шантэр, Зандэр, Зандар, Сандар, Шандэр, Шандар)]]''' | | ''Santer'' (''Sandheri'', ''Santari'') <br> Sando + Heri | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Шандрык]]''' | | ''Sandrih'' <br> Sando + Rick (Rih) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Сар|Сар (Сер, Сэр, Зара, Шар)]]''' | — | ''Sarus'' (''Serre'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Сарэйка|Сарэйка (Сарака, Зарык, Сярэйка, Сэрэйка, Серака, Шарэйка, Шарка, Жарэйка)]]''' | — | ''Saracho'' (''Saricho'', ''Serecho'') <br> Sarus (Serre) + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Сарала|Сарала (Зарала, Сарул, Серуль, Сарыла, Сарэла, Сарэль, Шэрэль)]]''' | — | ''Saralo'' (''Serulus'', ''Sarilo'', ''Sarelo'') <br> Sarus (Serre) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Сярбут|Сярбут (Сарбут)]]''' | | ''Serbutt'' (''Saraboto'') <br> Sarus (Serre) + Boto (Buto) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Сарвід|Сарвід (Зарвід, Сэрвід, Шэрвід)]]''' | | ''Sarvidis'' <br> Sarus + Wido | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Сарвіла|Сарвіла (Сярвіла, Сэрвіла, Шэрвіла)]]''' | | ''Sarvilo'' <br> Sarus + Wilo | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Саргель|Саргель (Саргейла, Саргайла, Сяргель, Сяргайла)]]''' | | ''Sargeli'' <br> Sarus + Gailo (Gelo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Саргонт]]''' | | ''Saragante'' <br> Sarus + Gunth | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Саргоўд|Саргоўд (Саргаўт, Сарголт)]]''' | | ''Saregaud'' <br> Sarus + Gaud | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Саргут|Саргут (Саргода, Саргот)]]''' | | ''Sargood'' <br> Sarus + Gudo (Got) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Сарман|Сарман (Шараман)]]''' | | ''Saraman'' <br> Sarus + Mann | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Сармонт|Сармонт (Шармонт, Жармонт)]]''' | | ''Sarmund'' (''Saramund'') <br> Sarus + Mund (Munt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | [[Застаўд (імя)|Застаўд (Застальд, Зашталд, Зашталт, Жостаўд, Жосталт, Жажтаўт, Шэйстаўт)]] | | Zeiz + Teudo | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Свала|Свала (Швала)]]''' | — | ''Swala'' | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | [[Свалегед (імя)|Свалегед (Сьвелегат)]] | | Swala + Gedo (Geto) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Жвангін|Жвангін (Звангін)]]''' | | ''Suanikin'' (''Schwankinna'') <br> Svano + -kin <br> Svano + Ginno | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Сьвінт|Сьвінта (Сьвіта, Сьвець, Жвін, Сьвен, Швінта)]]''' | — | ''Suint'' (''Swind'', ''Suitha'', ''Schwenn'', ''Schwindt'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Сьвінцейка|Сьвінцейка (Зьвініка, Сьвецека)]]''' | — | ''Suithiko'' (''Schwincke'', ''Schwindtke'') <br> Suint (Suitha) + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Сьвінтыла (імя)|Сьвінтэла (Сьвінтала, Швінтэль, Сьвітэль, Сьвідэль, Зьвіндзель, Зьвінель)]]''' | — | ''Svinthila'' (''Suitila'', ''Suentilo'') <br> Suint + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Сьвідон|Сьвідон (Сьвідун)]]''' | — | ''Suidun'' (''Switun'') <br> Suint + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Жывінбуд (імя)|Жывінбуд]]''' | | ''Switbodo'' <br> Suint (Suitha) + Bodo (Budo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | [[Сьвентагал|Сьвентагал (Зьвінгель, Жвінгель)]] | | Suint + Gailo | ''Galsuintha'' (''Gelsuint'') <br> Gailo (Gelo) + Suint |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Швендэр|Швендэр (Сьвіндэр, Сьвідэр, Свэндар, Сьвінтар, Швыдэр)]]''' | | ''Schwender'' (''Swindheri'', ''Swidher'', ''Schwieder'') <br> Suint (Suitha) + Heri | ''Heriswind'' <br> Heri + Suint (Swind) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | [[Сьвінтарог (імя)|Сьвінтарог (Сьвентарог, Швінтарог, Швентарог)]] | | Suint + Rago | ''Raginswinda'' <br> Rago + Suint (Swind) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | [[Сьвідрыгайла (імя)|Сьвідрыгайла (Сьветрыгайла, Швітрыгайла, Сьвідрыгела)]] | | Suedrik (Swithric) + Gailo (Gelo) <br> Suint + Ricgela <br> Suint (Suitha) + Rick (Rih) + Gailo (Gelo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Сьвінтаўт|Сьвінтаўт (Сьвентальд)]]''' | | ''Switald'' (''Swindolt'') <br> Suint (Suitha) + Waldo (Walt) <br> Suint (Suitha) + Teudo (Taut) | ''Waltswind'' <br> Waldo (Walt) + Suint (Swind) <br> ''Theutsuint'' <br> Teudo (Teuth) + Suint |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Зыбела|Зыбела (Сыбель)]]''' | — | ''Sibilo'' <br> Sibo + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Зіга (імя)|Жыга (Зыга, Жык, Жэга)]]''' | — | ''Sigo'' (''Sick'', ''Segga'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Зігіла (імя)|Жыгіла (Сыгіла, Сігіл, Шыгель, Жыгуль, Жыгла, Зегель, Зекель, Секіл)]]''' | — | ''Sigilo'' (''Segil'', ''Siekel'') <br> Sigo (Sick) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Жыгун|Жыгун (Зыгун, Жыгон)]]''' | — | ''Sigun'' (''Siguni'') <br> Sigo (Sick) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Зыбальт|Зыбальт (Зыбульт)]]''' | | ''Sibald'' (''Sibold'') <br> Sigo + Bald | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Жыбар|Жыбар (Зыбар, Зыбэр, Сібар, Сыбэр, Жыбэр, Шыбар, Шэбар)]]''' | | ''Siber'' (''Sibar'') <br> Sigo + Baro | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Жыбарт|Жыбарт (Жыбэрт, Зыбарт, Зыбэрт, Шыбарт, Жыбірт)]]''' | | ''Siebart'' (''Sybert'', ''Sigbert'') <br> Sigo + Bert | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Зігібут|Зігібут (Зыбут, Жыбуда, Жыбуць, Шыбот, Шыбут, Зэбут, Шэбут)]]''' | | ''Sigibot'' (''Sieboth'', ''Sibodo'') <br> Sigo (Segga) + Boto (Buto) <br> Sigo + Bodo (Budo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Жывальт|Жывальт (Зывальт, Зэвэльт)]]''' | | ''Siwaldus'' (''Sigiwald'') <br> Sigo + Waldo (Walt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Зіварт|Зіварт (Жыварт, Сіварт)]]''' | | ''Siwart'' (''Sigiward'') <br> Sigo + Wardo (Warto) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Жыгаўд|Жыгаўд (Шыгаўдзь)]]''' | | ''Sigaud'' <br> Sigo + Gaudo | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Зыгел|Зыгел (Зыгель, Зэгала, Сігель, Жыгель, Жыгала, Сігайла, Жыгайла)]]''' | | ''Sigelo'' (''Sigala'', ''Sigel'', ''Segel'') <br> Sigo (Segga) + Gailo (Gelo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Зэгерд|Зэгерд (Жыгарт, Сігірд)]]''' | | ''Segard'' (''Sigerd'', ''Sigart'', ''Sigird'', ''Siggard'') <br> Sigo (Segga) + Gerd (Gardo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Зыгер|Зыгер (Зыгар, Жыгер, Жыгар, Жыкар, Шыкер, Зэгар)]]''' | | ''Siger'' (''Sigher'', ''Sikar'') <br> Sigo (Sick) + Heri | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Жыгуць|Жыгуць (Жыгота)]]''' | | ''Sigot'' (''Sægut'') <br> Sigo + Gudo (Got) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Шыдаг]]''' | | ''Sidag'' (''Sigdag'') <br> Sigo + Dago | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Зыман|Зыман (Зыгман, Жыгман, Жыман, Зымань)]]''' | | ''Sieman'' (''Siegmann'') <br> Sigo + Mann | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Сімут|Сімут (Сымут, Шымут)]]''' | | ''Simot'' (''Sigimout'') <br> Sigo + Mot (Muta) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Жыгімонт|Жыгімонт (Зыгмунт, Жыкмонт, Зымонт, Сымунт, Сімонт)]]''' | | ''Sigimunt'' (''Sigimund'', ''Zygmont''{{Заўвага|name="Польшча"}}, Żygmont{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Simund'', ''Symont'') <br> Sigo + Mund (Munt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Зэгрыда]]''' | | ''Segrida'' (''Sigrida'') <br> Sigo (Segga) + Rido | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Шэйбар]]''' | | ''Seiber'' <br> *Seio + Baro | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сайбут|Сайбут (Сэйбот, Сейбут, Сэйбут, Шэйбут)]]''' | | ''Seyboth'' (''Seiboth'') <br> *Seio + Boto (Buto) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Зэйвальд|Зэйвальд (Жэйвэльт)]]''' | | ''Seywaldus'' (''Seivalt'') <br> *Seio + Waldo (Walt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Саймонт|Саймонт (Саймунт, Сеймант, Шэймант, Жаймонт)]]''' | | ''Seymund'' (''Seimund'') <br> *Seio + Mund (Munt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Зынь|Зынь (Сінь, Зын, Жынь, Жын)]]''' | — | ''Sino'' (''Sini'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Сінгер|Сінгер (Сынгер, Шынгер, Шынгір)]]''' | | ''Singer'' (''Singar'') <br> Sino + Gero | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Зінар]]''' | | ''Siner'' (''Sinner'') <br> Sino + Heri (Hari) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Зынгель|Зынгель (Жынгель, Жынгал, Жынгіль, Сынгайла, Сінгайла)]]''' | | ''Singel'' (''Singilo'') <br> Singo + -l- <br> ''Sinigala'' <br> Sino + Gailo (Galo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Жында|Жында (Зында)]]''' | — | ''Sindo'' (''Sindt'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сындык|Сындык (Сындзік, Сіндзік)]]''' | — | ''Sindico'' <br> Sindo + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Жындуль|Жындуль (Жындэль, Жынтэль)]]''' | — | ''Sindulus'' (''Sindel'', ''Sintela'') <br> Sindo + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Шымбольт]]''' | | ''Sinbald'' (''Sendebald'') <br> Sindo (Sindt) + Bald (Boldt) | ''Baltsint'' <br> Bald + Sindo (Sindt) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сынталт|Сынталт (Сынтаўт)]]''' | | ''Sintualdus'' (''Sindolt'') <br> Sindo + Waldo (Walt) | ''Waltsinda'' <br> Waldo (Walt) + Sindo |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сіндэр|Сіндэр (Сындэр, Шындэр, Шынтар)]]''' | | ''Sinder'' (''Sindheri'', ''Sintar'') <br> Sindo + Heri | ''Ersind'' <br> Heri + Sindo |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Скальк|Скальк (Скал, Сколк, Шальк)]]''' | | ''Scalc'' (''Schalch'', ''Schelck'') | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Скольберт]]''' | | ''Skolbert'' <br> Scalc (Schalch) + Bert | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | [[Скальбут]] | | Scalc (Schalch) + Boto (Buto) | ''Butaskalks'' <br> Boto (Buto) + Scalc |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Скаламонт (імя)|Скаламонт (Скамонд, Скамонт)]]''' | | ''Scelemundus'' (''Scelemondo'', ''Scemund'') <br> Scalc (Schalch) + Mund (Munt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Скольд]]''' | — | ''Sculd'' | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | [[Скалдвіл|Скалдвіл (Скаўдвіл)]] | | Sculd + Wilo | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Скаўгерд|Скаўгард (Сколгірд, Скаўдэгірд)]]''' | | ''Skowgard'' (''Skovgaard'', ''Skjaldgerðr'') <br> Sculd + Gerd (Gardo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Скера|Скера (Скіра)]]''' | — | ''Scira'' (''Sciri'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Скірыла|Скірыла (Скерэль, Скірэль, Скерла)]]''' | — | ''Scirilo'' (''Skerilo'') <br> Scira + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Скіран]]''' | — | ''Skerun'' <br> Scira + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Скірвін|Скірвін (Скервін)]]''' | | ''Scirwine'' (''Sherwin'') <br> Scira + Wino | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | [[Скіргайла (імя)|Скіргайла (Скірыгайла, Скіргал, Шыргал)]] | | Scira + Gailo | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Скірман]]''' | | ''Scirman'' (''Scearmann'') <br> Scira + Mann | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Скірмант|Скірмант (Скірымонт, Скірымунт, Скірмунт, Скірмунд)]]''' | | ''Sciremunt'' (''Skīrmund'') <br> Scira + Mund (Munt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Скудэр]]''' | | ''Scoder'' <br> Scot + Heri | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Сома (імя)|Сома (Сума)]]''' | — | ''Somo'' (''Sumo'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Саміла|Саміла (Суміла, Сумела, Сумель, Шуміла, Шумель)]]''' | — | ''Sumila'' <br> Somo (Sumo) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Соман|Соман (Суман, Шуман)]]''' | — | ''Sumuni'' <br> Somo (Sumo) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Сомалт]]''' | | ''Somald'' <br> Somo + Waldo (Walt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Сумонт|Сумонт (Самонт, Шумонт)]]''' | | ''Sommund'' <br> Somo + Mund (Munt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Стана|Стана (Штэйн)]]''' | — | ''Steina'' (''Stean'', ''Sten'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Станіка|Станіка (Станейка)]]''' | — | ''Steneke'' (''Steinicke'') <br> Steina (Stean) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | [[Станвіла]] | | Steina (Stean) + Wilo | ''Wilstan'' <br> Wilo + Steina (Stean) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Стангель]]''' | | ''Stengel'' (''Stangel'') <br> Steina (Stean) + Gailo (Gelo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Стангір|Стангір (Станкар, Штэнгер)]]''' | [[Керстэн]] | ''Staniger'' (''Stanker'', ''Stankar'', ''Steiniger'') <br> Steina (Stean) + Gero (Giro) | ''Kerstin'' (''Girstano''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Gero (Kero) + Steina (Sten) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Суг|Суг (Шук)]]''' | — | ''Sugo'' | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Сугінт|Сугінт (Сугент)]]''' | | ''Sugenti'' <br> Sugo + Gento <br> Sugo + -nd- | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Жугар|Жугар (Жугер)]]''' | | ''Sugarius'' (''Suger'') <br> Sugo + Heri (Hari) <br> ''Sutgarius'' <br> Sudo + Gero | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Суда|Суда (Сута, Судзь, Суць, Жудзь)]]''' | — | ''Sudo'' (''Suto'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Судзіла|Судзіла (Судзель, Суціла, Шудзіла)]]''' | — | ''Sudila'' (''Sudela'') <br> Sudo + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Судзень|Судзень (Судзін, Шудзень, Жудзін)]]''' | — | ''Suden'' <br> Sudo + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сударг]]''' | | ''Sudergo'' <br> Sudo + Argo | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Судар|Судар (Судзер, Сутар, Жудзер)]]''' | | ''Suderus'' (''Sudarius'', ''Sutari'') <br> Sudo + Heri (Hari) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сутарт]]''' | | ''Sutardus'' (''Suthardus'') <br> Sudo (Suto) + Hardt (Hart) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Судман]]''' | | ''Sudhman'' <br> Sudo + Mann | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Судымуд]]''' | | ''Sutmodis'' <br> Sudo (Suto) + Mot (Moda) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Судзімонт (імя)|Судзімонт (Судымунд, Судымунт)]]''' | | ''Sudhmund'' <br> Sudo + Mund (Munt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Зута|Зута (Зота, Жута, Жуць, Жоць)]]''' | — | ''Zuto'' (''Zotto'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Зутан]]''' | — | ''Zotan'' <br> Zuto (Zotto) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Жутаўт|Зутаўт (Зотаўт, Жутальт, Жутаўт)]]''' | | ''Zotolt'' <br> Zuto (Zotto) + Waldo (Walt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Суня|Суня (Шуня)]]''' | — | ''Sunja'' (''Sonna'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Соніка|Соніка (Шунейка)]]''' | — | ''Sonnica'' (''Sunneke'') <br> Sunja (Sonna) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сунела]]''' | — | ''Sunilo'' (''Sunila'') <br> Sunja + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сонбут]]''' | | ''Sonobodis'' <br> Sunja (Sonna) + Bodo (Budo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сунігайла (імя)|Сунігайла (Сунгал, Сангел, Шангайла, Зонгал, Жонгал)]]''' | | ''Sunigelo'' <br> Sunja + Gailo (Gelo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сунгард|Сунгард (Сонгард)]]''' | | ''Sungart'' (''Songarta'') <br> Sunja + Gerd (Gardo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сонгуць|Сонгуць (Жонкуць)]]''' | | ''Sungod'' (''Sunegod'') <br> Sunja (Sonna) + Gudo (Guta) | ''Godsune'' <br> Gudo + Sunno |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сонкін|Сонкін (Сунгін, Сонгін)]]''' | | ''Sunken'' <br> Sunja (Sonna) + -kin <br> Sunja (Sonna) + Ginno (Genno) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Сунда|Сунда (Сонда, Зунда, Жунд)]]''' | — | ''Sundo'' (''Sondo'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Сундаўт|Сундаўт (Сунтаўт, Сонтаўт)]]''' | | ''Sundolt'' (''Sunduald'') <br> Sundo + Waldo (Walt) <br> Sundo + Teudo (Daut) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Сундар]]''' | | ''Sunder'' (''Sunthar'') <br> Sundo + Heri (Hari) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Зусель]]''' | — | ''Susilo'' <br> Suso + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Сыр (імя)|Сыр (Сыса, Сур, Зыра)]]''' | — | ''Sirio'' (''Siso'', ''Surro'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Сірэйка|Сірэйка (Сірык, Сірка, Сырэйка, Шырэйка, Зырка, Жырка)]]''' | — | ''Sireke'' (''Sirica'') <br> Sirio + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Сырбут|Сырбут (Сірбут, Сурбот)]]''' | | ''Sirobodus'' (''Sisebut'') <br> Sirio (Siso) + Boto (Buto) <br> Sirio (Siso) + Bodo (Budo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Сырвід|Сырвід (Сырвіт, Сэрвіт, Шырвіт, Шырвід, Сурвід, Журвід)]]''' | | ''Sisuita'' (''Sesuito'') <br> Sirio (Siso) + Wido | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Сурвіла|Сурвіла (Сурвіл, Сурывіла, Шурвіла, Сырвіла, Шырвіл)]]''' | | ''Surville'' (''Servil'') <br> Sirio (Surro) + Wilo | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Сурвін|Сурвін (Жырвін)]]''' | | ''Surawine'' <br> Sirio (Surro) + Wino | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Сіргірд]]''' | | ''Sirigardus'' <br> Sirio + Gerd (Gardo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Сургонт|Сургонт (Сыргунт, Суркунт, Сургун, Сурконт, Сергант, Суркант)]]''' | | ''Sergunda'' (''Sisigunda'', ''Sesecundus'', ''Surrigvn'') <br> Sirio (Siso) + Gunth <br> ''Surgant'' <br> Sirio (Surro) + Gento | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Сіргоўд|Сіргоўд (Сургоўд, Сіргольд)]]''' | | ''Siriaud''{{Заўвага|у гэтай зафіксаванай у крыніцах форме g перайшло ў i}} <br> Sirio (Surro) + Gaud | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Сіргут|Сіргут (Сіргуд, Сыргут, Шыргут, Сургут)]]''' | | ''Sireguti'' (''Sergudo'', ''Sisagut'') <br> Sirio (Siso) + Gudo (Guta) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Сурман|Сурман (Шурман, Шурмен, Шырман)]]''' | | ''Surman'' <br> Sirio (Surro) + Mann | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | [[Сурмін|Сурмін (Шырмін)]] | | Sirio (Surro) + Minno | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Шырмер|Шырмер (Шышымар, Жыжмар, Жыжмэр)]]''' | | ''Sisimir'' <br> Sirio (Siso) + Mero (Miro) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Сысымунд|Сысымант (Сысмунт, Сірмонт, Шырмунт, Жырмант, Жырмунт)]]''' | | ''Sisemund'' (''Sirmont'', ''Sirmund'') <br> Sirio (Siso) + Mund (Munt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | [[Сір’ят|Сір’ят (Сыр’ят, Сур’ят)]] | | Sirio (Surro) + Joto <br> Sirio (Surro) + Hatho (Adi) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сіт (імя)|Сіт (Сіда, Сіць, Сідзь, Зыд, Зыдзь, Жыць, Жыд)]]''' | — | ''Sito'' (''Sido'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Жыдзейка|Жыдзейка (Жыдык, Сыдыка, Сідзіка, Сідзейка, Сядзейка)]]''' | — | ''Siddeke'' (''Siedeck'', ''Sidicho'') <br> Sito (Sido) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сіціла|Сіціла (Зыдэль, Жыдзель, Шытыла, Сяціла)]]''' | — | ''Sitil'' (''Sidila'', ''Siedel'') <br> Sito (Sido) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Зіцін|Зіцін (Жыцень, Жыдэн)]]''' | — | ''Sittin'' (''Sidden'') <br> Sito + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Жыдавін|Жыдавін (Зідавін)]]''' | | ''Sidewine'' <br> Sito (Sido) + Wino | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сыдэр|Сыдэр (Жыдар)]]''' | | ''Sidierius'' (''Seederius'') <br> Sito (Sido) + Heri | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Жытмунт|Жытмунт (Жытамонт)]]''' | | ''Sidimund'' <br> Sito (Sido) + Mund (Munt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Сявела]]''' | — | ''Sevila'' <br> Sevia + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Таль (імя)|Таль (Дала)]]''' | — | ''Talo'' (''Telo'', ''Dahl'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Талейка|Талейка (Таліка, Талька)]]''' | — | ''Taleke'' (''Taliko'', ''Talke'') <br> Talo + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Таліла|Таліла (Талела)]]''' | — | ''Thalilo'' (''Tellelli'') <br> Talo + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Дальна|Дальна (Дален, Тален)]]''' | — | ''Dalina'' (''Dallen'', ''Thalen'') <br> Talo (Dahl) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Талюш|Талюш (Талюша)]]''' | — | ''Talsche'' (''Dalusch''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Talo + -sch- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | [[Талівойша|Талівойша (Талівош, Тальвэш)]] | | Talo + Waiso (Voysch) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Дальман|Дальман (Тальман)]]''' | | ''Dalman'' (''Tallman'') <br> Talo (Dahl) + Mann | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Талмут]]''' | | ''Talamot'' (''Talmut'') <br> Talo + Mot (Muto) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Талімонт (імя)|Талімонт (Талімунт, Тальмонт, Далмунт)]]''' | | ''Talamundus'' (''Talmont'', ''Dalmund'') <br> Talo + Mund (Munt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Таліят|Таліят (Талет, Талят, Далят)]]''' | | ''Talet'' <br> Talo + Joto <br> Talo + Hatho (Adi) <br> Talo + -t- | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Тора (імя)|Тора (Тара, Тура)]]''' | — | ''Torro'' (''Tara'', ''Turo'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Турэйка|Турэйка (Турэка, Тарэйка)]]''' | — | ''Thureke'' <br> Torro (Turo) + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Турэла|Турэла (Турэль, Тарыла)]]''' | — | ''Turrell'' (''Darila'') <br> Torro (Turo) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Турын (імя)|Турын (Торень, Торн)]]''' | — | ''Torin'' <br> Torro (Turo) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Тарант|Тарант (Турант, Таранда)]]''' | — | ''Tourant'' (''Turant'', ''Tourand'', ''Tharanth'') <br> Torro (Turo) + -nd- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Тарут|Тарут (Таруць)]]''' | — | ''Tarut'' <br> Torro (Tara) + -t- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Дарбут]]''' | | ''Darebodus'' (''Thorbod'') <br> Torro (Tara) + Bodo (Budo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Торвальд (імя)|Таральд (Торальдзь, Таралд)]]''' | | ''Taruald'' (''Thorald'') <br> Torro + Waldo (Walt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Тарвід|Тарвід (Торвід, Дарвід)]]''' | | ''Torvid'' (''Darvid'') <br> Torro + Wido | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Дарвіл]]''' | | ''Tharuila'' (''Dorvil'') <br> Torro (Tara) + Wilo | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Турвін]]''' | | ''Thurwine'' (''Torvin'') <br> Torro (Turo) + Wino | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Торыгаўт]]''' | | ''Torgaut'' (''Þórgautr'') <br> Torro + Gaudo (Gaut) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Тарман|Тарман (Дарамен)]]''' | | ''Tormann'' <br> Torro + Mann | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Дармонт|Дармонт (Дормант)]]''' | | ''Darmundus'' (''Dormont'', ''Tormund'') <br> Torro (Tara) + Mund (Munt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Тэўда (імя)|Тоўт (Тэўт, Тэўць, Тоўць, Доўт, Доўда, Толт, Долт, Дзіт)]]''' | — | ''Teudo'' (''Teuth'', ''Deut'', ''Taut'', ''Daut'', ''Ditt'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Тыдзіка|Тыдзіка (Тоўтка, Тоўтык, Талцік, Толтык, Тытэйка, Тэтэйка, Доўтка)]]''' | — | ''Thiediko'' (''Theudiko'', ''Tetiko'') <br> Teudo (Teuth) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Тэўдыла (імя)|Таўціл (Тэўціл, Тоўтэль, Тальціл)]]''' | — | ''Teutilo'' <br> Teudo (Taut) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Дудан|Дудан (Даўтан)]]''' | — | ''Dudan'' (''Deotan'', ''Theudan'') <br> Teudo (Deut) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Таўтэн|Таўтэн (Таўдзін)]]''' | — | ''Teuten'' (''Teudin'', ''Theotin'') <br> Teudo (Taut) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Тыбарт]]''' | | ''Tiebert'' (''Teutbert'') <br> Teudo (Teuth) + Bert | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Тэўтабод (імя)|Таўбут (Дыбут, Цябот, Цебут, Табут)]]''' | [[Бутаўт (імя)|Бутаўт]] | ''Teubod'' (''Diebot'', ''Thiabod'', ''Teutbodus'') <br> Teudo (Taut) + Bodo (Budo) <br> Teudo (Teuth) + Boto (Buto) <br> ''Taboth'' <br> Dago + Boto (Buto) | ''Butaldus'' (''Botaldus'') <br> Boto (Buto) + Teudo (Taut) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Тоўтвал]]''' | | ''Teodwal'' <br> Teudo (Taut) + Wal | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Тэўдавальд (імя)|Тэльтаўт (Дзівалт, Дзевалт, Тывульт)]]''' | | ''Teutald'' (''Diwolt'', ''Dewalt'', ''Theudovald'') <br> Teudo (Deut) + Waldo (Walt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Таўтвід|Таўтвід (Таўдвід, Таўвід)]]''' | | ''Teutwidis'' (''Teudoidis'') <br> Teudo (Taut) + Wido | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Таўцівіл (імя)|Таўцівіл (Тэўтывіл, Таўдвіл, Даўтвіл, Даўдвіл)]]''' | [[Вілтаўт]] | ''Theudowills'' (''Theowilh'') <br> Teudo (Taut) + Wilo | ''Wiltolt'' <br> Wilo + Teudo (Taut) <br> Wilto + Teudo (Taut) <br> Wilto + Waldo (Walt) <br> ''Wilithuta'' <br> Wilo + Teudo (Teuth) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Таўтвін|Таўтвін (Тэтвін)]]''' | [[Вінтаўт]] | ''Teutwin'' (''Tietwin'') <br> Teudo (Taut) + Wino | ''Wintold'' <br> Wino + Teudo (Taut) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Тоўтэр|Тоўтэр (Доўтар, Даўтэр, Тытар)]]''' | | ''Theuter'' (''Deuter'', ''Thiether'') <br> Teudo (Teuth) + Heri (Hari) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Доўтарт|Доўтарт (Даўторт, Даўдэрт)]]''' | | ''Deutert'' (''Dautert'', ''Deudert'', ''Teuthart'') <br> Teudo (Daut) + Hardt (Hart) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Таўцігін|Таўцігін (Таўдзікін, Таўдгін, Таўткін, Таўдкін, Талцігін, Таўгін, Таўген)]]''' | [[Гінтаўт]] | ''Theudekin'' (''Deutgen'', ''Duethekin'') <br> Teudo (Deut) + -kin <br> Teudo (Deut) + Ginno | ''Gentaltus'' <br> Ginno (Genno) + Teudo (Taut) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Таўцігіл]]''' | | ''Theudigilius'' <br> Teudo (Taut) + Gilo | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Таўгінт|Таўгінт (Таўтгінт)]]''' | | ''Theogint'' <br> Teudo (Taut) + Gento | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Таўцігерд|Таўцігерд (Тэўтыгерд, Таўгірт)]]''' | | ''Teutgerdis'' (''Teutgardis'') <br> Teudo (Taut) + Gerd (Gardo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Тыдман|Тыдман (Дытман, Дзітман, Дзітмань)]]''' | | ''Tiedmann'' (''Ditman'', ''Teutman'') <br> Teudo (Deut) + Mann | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | [[Таўцімін|Таўцімін (Таўтмін)]] | | Teudo (Taut) + Minno | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Тэўдырых|Тыдрых (Тыдрык, Дытрых, Дыдрых, Дыдрык, Дзітрык, Дзетрык)]]''' | | ''Thidrich'' (''Ditricus'', ''Didrik'', ''Dettrich'', ''Theutrich'') <br> Teudo (Ditt) + Rick (Rih) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | [[Транята (імя)|Транята (Трайнята, Трайнят, Трайнат, Транят)]] | | Troannus + Joto <br> Troannus + Hatho (Adi) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Труда|Трут (Труць, Трод, Трот, Торт, Друт, Друта, Друць, Дорт)]]''' | — | ''Trudo'' (''Drutus'', ''Trut'', ''Drott'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Друцейка|Друцейка (Дардзейка)]]''' | — | ''Drudeke'' (''Drudico'') <br> Trudo (Drutus) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Тартыла|Тартыла (Трудзіла, Друціла, Друтэль, Друтыль)]]''' | — | ''Trudila'' (''Drudilo'', ''Drutel'') <br> Trudo (Trut) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Труцень|Труцень (Друтынь, Друцень, Туртын)]]''' | — | ''Trutin'' (''Thrudine'') <br> Trudo (Drutus) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Тройдзень (імя)|Тройдзень (Тройдзін)]]''' | — | ''Trodden'' (''Truiden'', ''Trodinus'') <br> Trudo + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | [[Тартавід]] | | Trudo (Trut) + Wido | ''Widrud'' <br> Wido + Trudo (Drutus) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | [[Дротвіл|Дротвіл (Друтвіл, Дродвіл)]] | | Trudo (Drutus) + Wilo | ''Wildrud'' <br> Wilo + Trudo (Drutus) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Трубіла]]''' | — | ''Trubilo'' <br> Trubo + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Туба]]''' | — | ''Tubo'' | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Тубела|Тубела (Тубіль, Тубель)]]''' | — | ''Tuobilo'' <br> Tubo + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Тола|Тола (Тула)]]''' | | ''Tollo'' (''Tulla'', ''Dolo'') | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Дольвін]]''' | | ''Dolwin'' (''Tulwine'') <br> Tollo (Dolo) + Wino | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Тульгаўд|Тульгаўд (Тулакалд)]]''' | | ''Dolcaudus'' <br> Tollo (Tulla) + Gaudo | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Дульмант|Дульмант (Доламунт, Долмант, Дольмант, Тольмант)]]''' | | ''Tolmunt'' <br> Tollo (Dolo) + Mund (Munt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Тума]]''' | — | ''Tumo'' (''Duomo'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Дамейка|Дамейка (Дамека)]]''' | — | ''Dommick'' (''Domec'', ''Domke'') <br> Tumo (Duomo) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Туміла|Туміла (Таміла, Туміль, Тумель, Думель)]]''' | — | ''Tuomila'' (''Tumila'', ''Dummel'') <br> Tumo (Duomo) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Домін]]''' | — | ''Domin'' <br> Tumo (Duomo) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Домаш|Домаш (Доміш, Тумаш)]]''' | — | ''Domisch'' (''Domas''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Dumas''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Tumo (Duomo) + -sch- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Тумар (імя)|Тумар (Тумер, Домар, Томар)]]''' | | ''Thumer'' (''Domarius'') <br> Tumo (Duomo) + Heri (Hari) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Даматурт]]''' | | ''Domedrudis'' <br> Tumo (Duomo) + Trudo (Trut) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Дундзіла]]''' | — | ''Tuntil'' <br> Tunto (Dundo) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Тот|Тот (Дода, Туць, Дуда)]]''' | — | ''Tota'' (''Tuoto'', ''Dodo'', ''Duda'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Туцейка|Туцейка (Дудзіка, Додык)]]''' | — | ''Tuoticha'' (''Doudiche'', ''Dodico'') <br> Tota (Tuoto, Dodo) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Тутыла|Тутыла (Дудэла, Дудэль)]]''' | — | ''Tuotilo'' (''Totila'', ''Dodilo'', ''Dudel'') <br> Tota (Tuoto, Dodo) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Дудзен|Дудзен (Дудзін)]]''' | — | ''Duden'' (''Dudin'', ''Dodin'') <br> Tota (Dodo, Tuoto) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Доман|Доман (Дотман)]]''' | | ''Domann'' (''Totman'') <br> Tota (Dodo) + Mann | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гуга|Гуга (Юга)]]''' | — | ''Hugo'' (''Ugo'', ''Ucho'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Убер|Убер (Губэр, Убэр, Убар)]]''' | | ''Uber'' (''Huber'') <br> Hugo (Ucho) + Baro <br> Oto + Baro | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Убарт|Убарт (Убэрт, Юбарт)]]''' | | ''Ubert'' <br> Hugo (Ucho) + Bert | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Югель|Югель (Угаль, Югайла)]]''' | | ''Hugel'' (''Hugal'', ''Jugellus'') <br> Hugo (Ucho) + Gailo (Gelo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Уграт]]''' | | ''Hughrat'' (''Hugirat'') <br> Hugo (Ucho) + Rado (Rato) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ань|Ань (Ана, Ень)]]''' | — | ''Ano'' (''Enno'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Энейка|Энейка (Эніка, Аніка, Яніка)]]''' | — | ''Enneco'' (''Ennika'', ''Annico'') <br> Ano (Enno) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Энель|Энель (Аніла)]]''' | — | ''Enilo'' (''Anilo'') <br> Ano (Enno) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Яноўд]]''' | | ''Ennold'' (''Analdus'') <br> Ano (Enno) + Waldo | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Янвін|Янвін (Анвін)]]''' | | ''Anwin'' (''Anoin'') <br> Ano + Wino | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | [[Увойна|Увойна (Увайн, Увайнь)]] | | ''Owine'' <br> Ano + Wino (Weine) <br> Ano + Uuenna (Wona) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Энгель|Энгель (Енгель, Ангель, Янгель, Янгайла)]]''' | | ''Engell'' (''Engela'', ''Angelus'', ''Angala'') <br> Ano (Enno) + Gailo (Gelo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ангот|Ангот (Анкуд, Янгут)]]''' | | ''Angodus'' (''Angot'') <br> Ano + Gudo (Got) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Анар|Анар (Янар)]]''' | | ''Anarr'' (''Anheri'', ''Enar'') <br> Ano + Heri (Hari) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Улеб]]''' | | ''Uleifr'' <br> Ano + Leifi (Laybo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Аліхвер|Аліфер (Аліхвер, Аліфір)]]''' | | ''Áleifr'' (''Olipher'') <br> Ano + Leifi | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Унгер|Унгер (Юнгер)]]''' | | ''Unger'' <br> Uno + Ger | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Унта]]''' | — | Unto (Undo) | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ундзіла|Ундзіла (Ундзель, Унтэль)]]''' | — | ''Undila'' (''Undela'') <br> Unto (Undo) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ундэр|Ундэр (Унтэр, Ундар)]]''' | | ''Untheri'' <br> Unto (Undo) + Heri | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ур]]''' | — | ''Uro'' (''Uhr'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Урыка]]''' | — | ''Urich'' <br> Uro + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Урвік]]''' | | ''Urwick'' <br> Uro + Wigo (Wic) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Урліх|Урліх (Урлік)]]''' | | ''Urlich'' <br> Uro + *Lic <br> Udal + Rick (Rih) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Урман|Урман (Урмэн, Юрман)]]''' | | ''Urmann'' <br> Uro + Mann | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ціла|Ціла (Ціль)]]''' | — | ''Tilo'' (''Zill'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Цілен]]''' | — | ''Zillen'' (''Zilina'') <br> Tilo + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Цільвін]]''' | | ''Tziliwin'' <br> Tilo (Zill) + Wino | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Цільмунт|Цільмунт (Цільмонт, Тыльмонт)]]''' | | ''Zilimund'' <br> Tilo (Zill) + Mund (Munt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | [[Цьвербут|Цьвербут (Цьвірыбут, Цьвірбот)]] | | Twerda + Boto (Buto) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | [[Цьвермунт]] | | Twerda + Mund (Munt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Шат|Шат (Шад, Шаць, Шадзь, Жад, Зад, Жат, Зат)]]''' | — | ''Schat'' (''Schad'', ''Scato'', ''Sado'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Шацейка|Шацейка (Шадзейка, Задэйка, Задыка)]]''' | — | ''Scazciho'' (''Schatko''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Schat (Schad) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Шаціла|Шаціла (Шацел)]]''' | — | ''Scazelo'' (''Schätzel'', ''Schadel'') <br> Schat + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | [[Шадзібор|Шадзібор (Шатбар, Шайтбар)]] | | Schat (Schad) + Baro | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Шадзівід|Шадзівід (Жадзівід, Задвід)]]''' | | ''Zedwyd''{{Заўвага|name="Польшча"}} <br> Schat (Sado) + Wido | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Жадзьвін]]''' | | ''Saduinus'' (''Sadwin'') <br> Schat (Sado) + Wino | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Эйка|Эйка (Айка)]]''' | — | ''Eicho'' (''Eich'', ''Aico'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Эйкель]]''' | — | ''Eichele'' <br> Eicho + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Эйгант]]''' | — | ''Eigant'' (''Aigant'') <br> Eicho + -nd- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Айгуста|Айгуста (Айгуст, Агуста, Агуст)]]''' | — | ''Eggusta'' <br> Agi (Eicho) + -st- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Эйбар (імя)|Эйбар]]''' | | ''Eyber'' <br> Eicho (Eich) + Baro | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Эйбарт|Эйбарт (Эбарт, Эбэрт, Эберт)]]''' | | ''Eibert'' (''Ebart'', ''Ebert'') <br> Eicho (Eich) + Bert | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Эйбут|Эйбут (Эйбат, Айбут, Эйбуд)]]''' | [[Ботэй]] | ''Acbuto'' (''Acbod'') <br> Agi (Eicho) + Bodo (Budo) <br> Eicho (Eich) + Boto (Buto) | ''Bótey'' <br> Boto (Buto) + Eicho (Eich) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Эварт|Эварт (Эйварт, Эвэрт)]]''' | | ''Ewart'' (''Eivard'', ''Ewert'') <br> Eicho (Eich) + Wardo (Warto) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Эйвід|Эйвід (Айвід)]]''' | | ''Övid'' (''Ecgwid'') <br> Eicho (Eich) + Wido | ''Viðey'' <br> Wido + Eicho (Eich) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Эйвільд|Эйвільд (Эйвільт, Эвільд, Эвільт, Айвільт)]]''' | | ''Evilda'' (''Agoildis'') <br> Eicho (Eich) + Wild | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Эйвінд|Эвінт]]''' | | ''Evind'' (''Eivind'') <br> Eicho (Eich) + Windo (Winito) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Эйгаўд|Эйгаўд (Эгаўдзь)]]''' | | ''Eygautr'' (''Øygautr'') <br> Eicho (Eich) + Gaudo (Gauto) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Эйгела|Эйгела (Эйгель, Айгель, Эгела, Эйгала, Эйгайла)]]''' | | ''Eigel'' (''Aigel'') <br> Eicho (Eich) + Gailo (Gelo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Эйгіл]]''' | | ''Eigil'' <br> Eicho (Eich) + Gilo | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Эйгер|Эйгер (Эгер)]]''' | | ''Eygeirr'' (''ØygæiRR'', ''Eigar'') <br> Eicho (Eich) + Ger | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Эйгерд|Эйгерд (Эйгард, Эгерд, Эйгірд, Айгірд)]]''' | | ''Eygerd'' (''Eygerðr'', ''Eigardus'', ''Eigaard'', ''Aigardus'') <br> Eicho (Eich) + Gerd (Gardo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Эйгін|Эйгін (Эйкін, Айгін, Эйген)]]''' | | ''Eigina'' (''Eikin'', ''Eigen'', ''Aikin'', ''Aigina'') <br> Eicho (Aico) + Ginno <br> Eicho (Aico) + -kin | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Эйгінт|Эйгінт (Эйгант, Эйгент, Эгінт)]]''' | | ''Eigint'' (''Eigant'') <br> Eicho (Eich) + Gento | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Эйгот]]''' | | ''Eygoti'' (''Eyguti'', ''Øyguti'') <br> Eicho (Eich) + Gudo (Got) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Эйкар]]''' | | ''Aiccarius'' <br> Eicho (Aico) + Caro <br> ''Eckher'' (''Aicher'') <br> Eicho (Aico) + Heri (Hari) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Эйруд]]''' | | ''Eirodus'' (''Eichrodus'') <br> Eicho (Eich) + Hrodo (Ruodo) | ''Rodney'' <br> Hrodo (Ruodo) + Eicho (Eich) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Эйман|Эйман (Эйхман, Айман)]]''' | | ''Eimann'' (''Eichmann'') <br> Eicho (Eich) + Mann | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Эймін|Эймін (Аймен)]]''' | | ''Eiminus'' (''Aimenus'', ''Aiminus'') <br> Eicho (Eich) + Minno (Menno) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Эймут]]''' | | ''Eimuth'' (''Eimuot'') <br> Eicho (Eich) + Mot (Muta) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Эймант|Эймант (Эймунд, Эймунт, Аймунт, Аймонт, Эйманд, Эмант)]]''' | | ''Eymunt'' (''Eymundus'', ''Aimont'', ''Eicmund'') <br> Eicho (Eich) + Mund (Munt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Эйнар|Эйнар (Айнар, Эйнэр, Энар)]]''' | | ''Einar'' (''Ainar'', ''Einher'', ''Enar'') <br> Eicho (Eich) + Noro <br> Eino + Heri (Hari) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Эрык|Эрык (Акрык, Ерык, Ірык, Арык)]]''' | | ''Erik'' (''Ackrich'', ''Erik'', ''Yric'', ''Orikus'') <br> Eicho (Aico) + Rick (Rih) | ''Ríkey'' <br> Rick + Eicho (Eich) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Эйрым|Эйрым (Айрым, Акрым, Эрым)]]''' | | ''Eckrim'' (''Agrim'') <br> Agi (Eich) + Rim | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Эйна]]''' | — | ''Eino'' (''Egino'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Эйнік]]''' | — | ''Einicke'' <br> Eino + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эйта|Эйта (Эйць, Эйдзь)]]''' | — | ''Eito'' (''Eido'', ''Aito'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эйціла|Эйціла (Эйдзіл)]]''' | — | ''Eitel'' (''Aidilo'') <br> Eito (Eido) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эйтун]]''' | — | ''Eidunn'' (''Aittuni'') <br> Eito (Eido) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эйтаўт|Эйтаўт (Айтаўт, Эйдаўт)]]''' | | ''Aitald'' (''Aitold'') <br> Eito (Aito) + Waldo (Walt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эйтвіл|Эйтвіл (Эйдвіл, Эйцьвіл)]]''' | | ''Eidoila'' <br> Eito (Eido) + Wilo | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эйтарт|Эйтарт (Айтарт, Этарт)]]''' | | ''Aitard'' (''Eidhart'', ''Ethardus'') <br> Eito (Aito) + Hardt (Hart) <br> ''Eyþrúður'' (''Aitrudis'') <br> Eicho (Aico) + Trudo (Trut) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эйтман]]''' | | ''Eitmann'' (''Eydtman'') <br> Eito + Mann | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | [[Эйтмін|Эйтмін (Эйцімін, Эйдмін, Этмін, Айтмін)]] | | Eito + Minno | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Эльзман]]''' | | ''Elsmann'' <br> Elis + Mann | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Алсмунт]]''' | | ''Ausmunds'' <br> Auso + Mund (Munt) <br> ''Elsmund'' <br> Elis + Mund (Munt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Янда|Янда (Ант, Энт. Янт)]]''' | — | ''Ando'' (''Ende'', ''Anto'', ''Ente'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эндзель|Эндзель (Андала, Янтуль)]]''' | — | ''Endil'' (''Andela'', ''Andala'') <br> Ando (Ende) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эндзінь|Эндзінь (Андзін)]]''' | — | ''Entin'' (''Anten'') <br> Ando (Ende) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Янтаўт]]''' | | ''Antolt'' <br> Ando (Anto) + Waldo (Walt) <br> Ando (Anto) + Teudo (Taut) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Антавіт]]''' | | ''Antvit'' (''Anduit'') <br> Ando (Anto) + Wito | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Андрат]]''' | | ''Andrad'' <br> Ando + Rado (Rato) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эндрык|Эндрых (Андрых, Андрык, Яндрык)]]''' | | ''Entrich'' (''Endrichs'', ''Andrich'', ''Andricus'') <br> Ando (Ende) + Rick (Rih) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Эрман|Эрман (Эрмэн, Ерман)]]''' | — | ''Erman'' (''Ermen'') |— |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эўдзіла|Эўдзіла (Эўціла)]]''' | — | ''Eudila'' <br> Euda + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Юнк|Юнк (Юнга)]]''' | — | ''Jungo'' (''Junk'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Юнгайла|Юнгайла (Юнгела, Юнгіл)]]''' | | ''Jungel'' <br> Jungo + Gailo (Gelo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Юнць|Юнць (Юнда)]]''' | — | ''Jundt'' | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Юндзіла|Юндзіла (Юндзель)]]''' | — | ''Jundel'' (''Juncila'', ''Junzila'') <br> Jundt + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Юсіла]]''' | — | ''Jusila'' <br> Joso + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ява (імя)|Ява (Ева)]]''' | — | ''Aevo'' (''Evo'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Явін|Явін (Авін)]]''' | — | ''Evin'' (''Awin'') <br> Aevo (Evo) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Яўбут]]''' | | ''Eubod'' <br> Aevo (Evo) + Bodo (Budo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Явалод|Яўлад (Евалт, Овальт)]]''' | | ''Ewald'' (''Avald'') <br> Aevo + Waldo <br> ''Hávaldr'' <br> Hatho + Waldo | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Явор|Явар (Явор, Овар)]]''' | | ''Awart'' <br> Aevo + Wardo (Warto) <br> ''Jovar'' (''Jovard'') <br> Jo + Wardo (Warto) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Явід]]''' | | ''Avid'' (''Áviðr'', ''Ovida'') <br> Aevo + Wido | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Явіл|Явіл (Авіла, Явіла)]]''' | | ''Avila'' <br> Aevo + Wilo <br> ''Jovila'' (''Juwilo'') <br> Jo + Wilo | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Явільт|Явільт (Авільт, Авілт, Явілт)]]''' | | ''Awild'' (''Avildis'') <br> Aevo + Wilto (Wildo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | [[Явойша]] | | ''Awise'' (''Êwiso'') <br> Aevo + Weise (Wiso) <br> Jo + Waiso (Voysch) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Явірт|Явірт (Явірд, Авірд)]]''' | | ''Æwirth'' (''Everd'') <br> Aevo + Werta (Wirt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Яўмонт|Яўмонт (Аўмонт)]]''' | | ''Eumund'' (''Awimund'') <br> Aevo + Mund (Munt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Еўна]]''' | — | ''Auno'' (''Euni'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Яўнут (імя)|Яўнут (Яўнуць)]]''' | — | ''Eunat'' <br> Auno (Euni) + -t- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ама|Ама (Ям)]]''' | — | ''Amo'' | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ямейка]]''' | — | ''Emmecke'' (''Ameke'') <br> Amo + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ямаўт]]''' | | ''Amolt'' (''Emmolt'', ''Emout'') <br> Amo + Waldo (Walt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Яман|Яман (Аман)]]''' | | ''Aman'' <br> Amo + Mann <br> Amo + -n- | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ямін|Ямін (Амін)]]''' | | ''Ammin'' (''Emino'') <br> Amo + Minno <br> Amo + -n- | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Амут|Амут (Ямуць)]]''' | | ''Amota'' (''Ammud'') <br> Amo + Mot (Muto) <br> Amo + -t- | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ямант|Ямант (Ямунд, Ямунт, Амонт)]]''' | | ''Amunt'' (''Ammundus'', ''Emunt'', ''Amont'', ''Amuntr'') <br> Amo + Mund (Munt) <br> ''Jomund'' <br> Jo + Mund (Munt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Якун|Якун (Акун, Якон, Акон)]]''' | | ''Hákon'' (Acun, Hacon) <br> HǫR + Cono (Cuno) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ят|Ят (Яць, Ют)]]''' | — | ''Joto'' (''Juto'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Юцейка|Юцейка (Ютка, Ютыка, Ятэйка, Ятэка, Юдзейка, Юдзека)]]''' | — | ''Jüttke'' (''Jüdicke'') <br> Joto (Juto) + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ютэль|Ютэль (Юдэль, Ядэла, Ёдэль)]]''' | — | ''Jutilo'' (''Judel'') <br> Joto (Juto) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Юцень|Юцень (Юдзін, Юцінь)]]''' | — | ''Jutten'' (''Judin'') <br> Joto (Juto) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ютша]]''' | — | ''Jutsche'' <br> Joto (Juto) + -sch- | — |- style="background:{{Колер|ВКЛ}}" height="2px" align="left" | 1 | colspan="4" | {{Заўвага|Апроч пададзеных у табліцы імёнаў, летувіскі лінгвіст Ёзас Юркенас таксама сьцьвярджае германскія адпаведнікі для наступных імёнаў (не падаючы спасылак на іх гістарычныя ўпаміны або з спасылкай на адзінкавы ўпамін у летувізаванай форме): Альвік — Alwih; Вінвіл — Vinovil; Вінмонт — Winemunt<ref>Юркенас Ю. Основы балтийской и славянской антропонимики. — Вильнюс, 2003. С. 107—108, 115, 121.</ref>; Бергаўд — Bercautius; Гельгаўд — Celgaud; Гудваль — Walagaudius; Мангаўд — Manegaud<ref>Юркенас Ю. Балтийские антропоосновы LIAUB-, DAG-, GUD- // Повідомлення Української ономастичної комісії. Вип. 15. — Київ: Наукова думка, 1976. [https://books.google.by/books?id=HYM-AQAAIAAJ&q=%22+Wala+gaud+ius+Gud++%22&dq=%22+Wala+gaud+ius+Gud++%22&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&ved=2ahUKEwjJnMKwuqOGAxVq_rsIHeFWA94Q6AF6BAgHEAI С. 8—9].</ref>, таксама расейская мовазнаўца Тацяна Тапарова (дачка [[Уладзімер Тапароў|Ўладзімева Тапарова]]) такім жа спосабам сьцьвярджае наступныя адпаведнікі: Таўтвальд — Theudoald; Вірвальда — Verald<ref>Топорова Т. В. Культура в зеркале языка: древнегерманские двучленные имена собственные. — Москва, 1996. С. 229.</ref>}} |} }}}} == Славянскія імёны == Ужо ў XIV — першай палове XV стагодзьдзяў адначаліся славянскія імёны ліцьвінаў: [[Віленскія мучанікі|Кумец, Круглец, Няжыла]], [[Рак (імя)|Рачко]], Некраш, Неруш, Воўчка, Жук, Качан, Братоша, Лугіна, Радзім, Чапурна ды іншыя<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 61, 187, 199—200.</ref>. Пазьней сярод ліцьвінаў пашырыліся такія славянскія імёны, як [[Дабрагост]], [[Дабяслаў]], [[Завіша]], [[Прадслаў (імя)|Прадслаў]] (Прадслаў [[Даўгерд (імя)|Даўгердавіч]], Прадслаў [[Даўгінт|Даўкінтавіч]], Прадслаў [[Шадзібор]]авіч), [[Станіслаў]], [[Судзівой]], [[Уладзіслаў]] ды іншыя. Як зазначае менскі дасьледнік Алёхна Дайліда, баярын-ліцьвін мог мець славянскае імя, а сыну зноў даць германскае: напрыклад, былі такія імёны, як Мантыгайла Жукевіч, Радзівіл Багданавіч, Даўмонт Воўкавіч, Юндыл Рачковіч. З Попісу войска Вялікага Княства Літоўскага 1528 году відаць, што бальшыню шляхты Літоўскае зямлі (у вузкім сэнсе) складалі шляхцічы з такімі славяна-германскімі імёнамі, — з чаго відаць, што чыста ўся германская шляхта Літвы цалкам славянізавалася<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 203.</ref>. Разам з тым, сярод славянскага з паходжаньня баярства часам сустракаліся германскія (гоцкія) імёны: [[Бутрым Якубавіч Неміровіч]], [[Гетаўт Каленікавіч]]. Апроч таго, сустракаліся імёны ліцьвінаў, утвораныя ў выніку спалучэньня германскіх і славянскіх асноваў (''Станквилъ{{Заўвага|У XIX стагодзьдзі на [[Троцкі павет|Троччыне]] адзначаліся шляхецкія прозьвішчы Стангвіла (Stangwiło) і Стонгвіл, Стэнгвіла або Стэнгвіл (Stongwił, Stengwiło, Stengwił)<ref>Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2022. S. 416, 418.</ref>}} [[Манвіл|Монвиловичъ]]''<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 83.</ref><ref>Юркенас, Ю. Основы балтийской и славянской антропонимики. — Вильнюс, 2003. С. 34.</ref>, ''Stazwiłowei''<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|1к}} P. 57.</ref><ref>Sinkevičiūtė D. Newly discovered Lithuanian compound names with first stem of Christian origin as witnesses of the intersection of pagan and Christian cultures // Onoma. Nr. 55, 2020. P. 158.</ref>{{Заўвага|Сярод іншага, у XIX ст. на [[Віленскі павет (ВКЛ)|Віленшчыне]] адзначалася прозьвішча Winsław ([[Віна (імя)|Win]]-sław)<ref>Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2016. S. 832.</ref>, а на [[Інфлянцкае ваяводзтва|Інфлянтах]] у XVII ст. — імя Rumsław ([[Рума|Rum]]-sław)<ref>Историко-юридические материалы, извлеченные из актовых книг губерний Витебской и Могилевской, хранящихся в Центральном архиве в Витебске. Вып. 31. — Витебск, 1903. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=cnoZAAAAYAAJ&q=Rums%C5%82aw#v=snippet&q=Rums%C5%82aw&f=false С. 434].</ref>}}). == Царкоўныя імёны == З пашырэньнем уплыву ў Вялікім Княства Літоўскім [[Канстантынопальская праваслаўная царква|Канстантынопальскай]] і [[Каталіцкая Царква|Рымскай]] цэркваў сярод ліцьвінаў пачалі бытаваць адпаведныя царкоўныя імёны. Ужо ў 1390 годзе пры двары [[Ягайла|Ягайлы]] служыў ліцьвін ({{мова-la|Lythuano|скарочана}}) [[Барыс]], лоўчыя ліцьвін [[Кузьма]] і ліцьвін [[Цімафей|Цімуш]]<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 60, 168.</ref>. Ліцьвін Барыс таксама ўпамінаецца ў 1394 годзе поруч зь вялікім князем [[Вітаўт]]ам<ref>[[Юры Бохан|Бохан Ю.]] Пласцінавы даспех ў Вялікім княстве Літоўскім у другой палове ХІV — канцы ХVІ ст. // Гістарычна-археалагічны зборнік / [[Інстытут гісторыі|Інстытут гісторыі АН Беларусі]]; Уклад. А. Мядзведзеў, А. Мяцельскі. — № 11. — {{Менск (Мінск)}}, 1997. [https://books.google.by/books?id=Bw4WAQAAMAAJ&q=%22%D0%BB%D1%96%D1%86%D0%B2%D1%96%D0%BD+%D0%B1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%81%22&dq=%22%D0%BB%D1%96%D1%86%D0%B2%D1%96%D0%BD+%D0%B1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%81%22&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwjv2ciIkOj8AhWZD-wKHdw1DnQQ6AF6BAgIEAI С. 72].</ref>. Менскі дасьледнік Алёхна Дайліда зьвяртае ўвагу на тое, што царкоўныя імёны часта ўжываліся ў народных формах: [[Іван]] — Івашка, [[Дзьмітры]] — Міцько, [[Мацьвей]] — Матысь або Мацко, [[Аляксей]] — Алёхна, [[Юры]] — Юшко ды іншыя<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 61.</ref>. Апроч таго, сярод ліцьвінаў даволі рана пачало бытаваць імя Барташ ([[Барташ Монтаўтавіч]], [[Барташ Табаравіч]] ды іншыя), якое ёсьць агульнай для славянаў і германцаў народнай формай царкоўнага імя [[Барталамей]]<ref>Hanks P. Dictionary of American Family Names. Vol. 1. — Oxford University Press, 2003. [https://books.google.by/books?id=FJoDDAAAQBAJ&pg=PA109&dq=bartosch+name&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwjO2sGM55r9AhUO7aQKHTTUCKgQ6AF6BAgGEAI#v=onepage&q=bartosch%20name&f=false P. 109].</ref>. З часам імёны кананізаваных Канстантынопальскай і Рымскай цэрквамі [[сьвяты]]х цалкам выціснулі большасьць сваіх германскіх і славянскіх папярэднікаў, якія працягнулі бытаваць у патранамічных прозьвішчах і прыдомках. == Балтыйскія імёны == Адзначаецца магчымасьць бытаваньня сярод ліцьвінаў імёнаў [[Балтыйскія мовы|балтыйскага]] паходжаньня, бо ліцьвіны сутыкаліся з балтыйскімі плямёнамі, жылі побач або ўперамешку зь імі. Таксама і выхадцы з балтыйскіх плямёнаў маглі запазычыць імёны ліцьвіноў<ref>{{Літаратура/Старажытныя ліцьвіны|1к}} С. 58.</ref>{{Заўвага|Адно з найстарэйшых сьведчаньняў запісу германскіх, славянскіх і царкоўных імёнаў у іх [[Летувіская мова|жамойцкіх (летувіскіх) формах]] — укладзеная ў 1506 годзе ў Планянах ([[Жамойць]]) лацінамоўная ўгода, сьведкамі якой выступілі «''Gorgys Golgontanys, Gabrialos Stanyonos, Janvsys Mychalanys, Rimos Mylgynanys, Barthlomyeyos Jacvbanys, Bvtrimos Mikanys, Mylvydos Seneythanys''»<ref>{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-3к}} S. 725.</ref>. Пазьней падобным жа спосабам жамойты запазычвалі хрысьціянскія імёны: напрыклад, у [[Попісы войска Вялікага Княства Літоўскага|попісе войска Вялікага Княства Літоўскага]] 1567 году ўпамінаюцца ''Петросъ Янойтисъ'', ''Стасюсъ Матеяйтись'', ''Лавриносъ Станойтисъ'', ''Миколаюсъ Кгрицойтисъ'', ''Яносъ Шимкойтисъ'', ''Петрашусъ Мартинойтисъ'', ''Якубосъ Янойтисъ'', ''Бенедыктасъ Ромашкойтисъ'', ''Лукашусъ Янойтисъ'', ''Миколисъ Кирдванисъ'', ''Бартошусъ Венцлавойтисъ'', ''Шимонасъ Янойтисъ'', ''Павилосъ Петройтисъ'', ''Андреюcъ Миколаяйтисъ'', ''Щепаносъ Юцайтисъ'', ''Селвестрасъ Велинайтисъ'', ''Петрасъ Матеевичъ'' ды іншыя жамойцкія баяры зь летувізаванымі хрысьціянскімі імёнамі<ref>Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=3Ih5AqeL2iwC&q=%40%D0%91%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D0%B4%D1%8B%D0%BA%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%8A#v=snippet&q=%40%D0%91%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D0%B4%D1%8B%D0%BA%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%8A&f=false С. 1267, 1270—1272, 1275, 1291, 1295, 1298, 1305—1306, 1320].</ref>}}. Сярод прыкладаў балтыйскіх з паходжаньня імёнаў можна адзначыць імя Жыбенцяй (''Жибентяи''; ад {{мова-lt|žibinti|скарочана}} 'паліць, асьвятляць', ''žibintas'' 'ліхтар') — аднаго з забойцаў вялікага князя [[Кейстут]]а<ref>Лицкевич О. В. «Летописец великих князей литовских» и «Повесть о Подолье»: опыт комплексного критического разбора. — СПб., 2019. С. 295, 435.</ref>. == Глядзіце таксама == * [[Нарманская тэорыя]] == Заўвагі == {{Заўвагі|2}} == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} == Літаратура == * [[Аляксандар Бразгуноў|Бразгуноў А.]] Генезіс імёнаў вялікіх князёў літоўскіх // Беларуская анамастыка. Гісторыя і сучаснасць: матэрыялы Міжнароднай навуковай канферэнцыі (Менск, 20 красавіка 2010 г.) / Нацыянальная акадэмія навук Беларусі, Інстытут мовы і літаратуры імя Якуба Коласа і Янкі Купалы; рэдкал.: І. Капылоў і інш.]. — {{Менск (Мінск)}}: Права і эканоміка, 2010. С. 209—213. * {{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)}} * [[Іван Ласкоў|Ласкоў І.]] [https://adzharaj-kut.blogspot.com/2016/03/2016_6.html Жамойцкі тупік] // [[Літаратура і мастацтва]]. 17 верасьня 1993. С. 14—15. * Мезенка Г. Віцебшчына ва ўласных іменах: мінулае і сучаснасць : вучэбны дапаможнік / Г. Мезенка, В. Ляшкевіч, Г. Семянькова; М-ва адукацыі РБ, УА «ВДУ імя П. М. Машэрава». — Віцебск: Выд-ва УА «ВДУ імя П. М. Машэрава», 2006. — 238 с — Бібліягр.: с. 194—214. — {{ISBN|985-425-660-X}}. * {{Літаратура/Старажытныя ліцьвіны|1}} * [[Вітаўт Чаропка|Чаропка В.]] [http://belhist.narod.ru/hist/gen2.html Паходжанне і радавод вялікіх князёў літоўскіх] // [[Беларускі гістарычны часопіс]]. № 6, 2001. С. 42—53. * Knudsen G. Danmarks gamle personnavne. Bd. 1: Fornavne. — København, 1948. — 1708 Sp. * Nielsen O. Olddanske personnavne. — Kjøbenhavn, 1883. — 118 s. * Bergh L. Ph. C. Historische beschouwing der Nederlandsche Eigennamen // Taalkundig magazijn of gemengde bijdragen tot de kennis der Nederduitsche taal. 4o Deel, 1842. S. 307—338, 541—578. * Björkman E. Nordische Personennamen in England in alt- und frühmittel-englischer Zeit: Ein Beitrag zur englischen Namenkunde. — Halle, 1910. — 244 S. * Brons B. Friesische Namen und Mitteilungen darüber. — Emden, 1877. — 162 S. * Bruckner W. Die Sprache der Langobarden. — Strassburg, 1895. — 338 S. * Dräger K. Deutscher Familiennamenatlas. Bd. 6: Familiennamen aus Rufnamen. — Berlin; Boston: De Gruyter, 2017. — 862 S. {{ISBN|978-3-11-042783-7}}. * Eule R. Germanische und fremde Personennamen als heutige deutsche Familiennamen // Festschrift zu dem fünfzigjährigen jubiläum des Friedrichs-realgymnasiums in Berlin. — Berlin, 1900. S. 1—80. * Felder E. Die Personennamen auf den merowingischen Münzen der Bibliothèque nationale de France. — München, 2003. — 219 S. {{ISBN|3-7696-0117-3}} * Förstemann E. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1.: Personennamen. — Bonn, 1900. — 1699 Sp. * Gamillscheg E. Romania Germanica. Bd. 1: Zu den ältesten Berührungen zwischen Römern und Germanen, Die Franken. — Berlin, 1970. — 474 S. * Gamillscheg E. Romania Germanica. Bd. 2: Die Ostgoten. Die Langobarden. Die altgermanischen Bestandteile des Ostromanischen. Altgermanisches im Alpenromanischen. — Berlin und Leipzig, 1935. — 329 S. * Gamillscheg E. Romania Germanica. Bd. 3: Die Burgunder, Schlußwort. — Berlin und Leipzig, 1936. — 252 S. * Gerchow J. Die Gedenküberlieferung der Angelsachsen. — Berlin; New York: Walter de Gruyter, 1988. — 417 S. {{ISBN|3-11-011935-8}}. * Gottschald M. Deutsche Namenkunde: Unsere Familiennamen nach ihrer Entstehung und Bedeutung. — Berlin, 2006. — 622 S. {{ISBN|978-3-11-018031-2}}. * Hartig J. Die münsterländischen Rufnamen im späten Mittelalter. — Köln; Graz: Böhlau, 1967. — 299 p. * Heintze A. Die deutschen Familien-Namen, geschichtlich, geographisch, sprachlich. — Halle, 1903. — 266 S. * Kapff R. Deutsche Vornamen: mit den von ihnen abstammenden Geschlechtsnamen sprachlich erläutert. — Nürtingen am Neckar, 1889. — 94 S. * Kaufmann H. Altdeutsches Namenbuch: Bd. 1. Altdeutsche Personennamen. Ergänzungsband. — München, 1968. — 437 S. * Kleemann S. Die Familiennamen Quedlinburgs und der Umgegend. — Quedlinburg, 1891. — 264 S. * Knorr W. Die Familiennamen des Fürstenthums Lübeck. — Entin, 1876. — 64 S. * Köbler G. Gotisches Wörterbuch. — Leiden, 1989. — 716 S. {{ISBN|90-04-09128-9}}. * Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 14, 1972. S. 1—245. * Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 15, 1973. S. 247—367. * Meyer-Lübke W. Romanische Namenstudien. I. Die altportugiesischen Personennamen germanischen Ursprungs // Sitzungsberichte der Philosophisch-Historischen Classe der Kaiserlichen Akademie der Wissenschaften. Bd. 149. — Wien, 1905. S. 1—102. * Naumann H. Altnordische Namenstudien. — Berlin, 1912. — 195 S. * Piel J. M., Kremer D. Hispano-gotisches Namenbuch. Der Niederschlag des Westgotischen in den alten und heutigen Personen- und Ortsnamen der Iberischen Halbinsel. — Heidelberg, 1976. — 399 S. * Reichert H. Lexikon der altgermanischen Namen. I. Teil: Text. — Wien: Verlag der Osterreichischen Akademie der Wissenschaften, 1987. — 874 S. {{ISBN|978-3-7001-0931-0}}. * Reichert H. Lexikon der altgermanischen Namen. II. Teil: Register. — Wien: Verlag der Osterreichischen Akademie der Wissenschaften, 1990. — 664 S. {{ISBN|978-3-7001-1718-6}}. * Schlaug W. Die altsächsischen Personennamen vor dem Jahre 1000. — Lund: C. W. K. Gleerup, 1962. — 197 S. * Schonfeld M. Wörterbuch der altgermanischen personen-und völkernamen. — Heidelberg, 1911. — 309 S. * Socin A. Mittelhochdeutsches Namenbuch. — Basel, 1903. — 787 S. * Barber H. British Family Names: Their Origin and Meaning, with Lists of Scandinavian, Frisian, Anglo-Saxon and Norman Names. — Longon, 1894. — 235 p. * Briggs K. An index to personal names in English place-names. — Nottingham: English Place-Name Society, 2023. — 305 p. {{ISBN|978-1-911640-04-2}}. * Ferguson R. Surnames as a Science. — London, 1883. — 235 p. * Ferguson R. The Teutonic Name-System applied to the Family Names of France, England & Germany. — London, 1864. — 606 p. * Forssner T. Continental-Germanic Personal Names in England in Old and Middle English Times. — Uppsala, 1916. — 289 p. * Searle W. G. Onomasticon anglo-saxonicum: A List of Anglo-Saxon Proper Names from the Time of Beda to that of King John. — Cambrigde, 1897. — 601 p. * Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. — 237 p. * Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule. T. III: Les noms de personnes contenus dans les noms de lieux. — Paris, 1985. — 563 p. {{ISBN|2-222-03427-2}}. * [[Раймонд Шмітляйн|Schmittlein R.]] Toponymes finnois et germaniques en Lituanie // Revue internationale d’onomastique. Nr. 2, 1948. P. 95—106. * Schmittlein R. Les noms d’eau de la Lituanie (suite) // Revue internationale d’onomastique. Nr. 1, 1964. P. 15—20. * Schmittlein R. Les noms d’eau de la Lituanie (suite) // Revue internationale d’onomastique. Nr. 2, 1964. P. 81—88. * Schmittlein R. Les noms d’eau de la Lituanie (suite) // Revue internationale d’onomastique. Nr. 3, 1964. P. 161—168. * Schmittlein R. Les noms d’eau de la Lituanie (fin), le nom de Radziwill // Revue internationale d’onomastique. Nr. 4, 1964. P. 281—292. * Schmittlein R. Les noms d’eau de la Lituanie // Proceedings of the Eighth International Congress of Onomastic Sciences. — De Gruyter Mouton, 1966. P. 469—480. * Boullón Agrelo A. I. Antroponimia medieval galega (ss. VIII—XII). — Tübingen: Niemeyer, 1999. — 565 p. {{ISBN|3-484-55512-2}}. * Francovich Onesti N. Vestigia longobarde in Italia (568—774). Lessico e Antroponimia. — Rom: Artemide, 1999. — 286 p. {{ISBN|8886291345}}. * Ray O. Vore navne: en etymologisk navnebok med fyldige utredninger. — Chicago, 1944. — 400 s. * Stemshaug O. Norsk Personnamnleksikon. — Oslo: Det Norske Samlaget, 1982. — 239 s. {{ISBN|82-521-2036-9}}. * [[Уладыслаў Сямковіч|Semkowicz W.]] O litewskich rodach bojarskich zbratanych ze szlachtą polską w Horodle roku 1413 // Miesięcznik Heraldyczny. Nr. 9—10, 11—12, 1913; Nr. 1—2, 3—4, 5—6, 1914. * Semkowicz W. O litewskich rodach bojarskich zbratanych ze szlachtą polską w Horodle roku 1413 // Rocznik Towarzystwa Heraldycznego we Lwowie. T. 5 (1920); T. 6 (1921—1923); T. 7 (1924—1925); T. 8 (1926—1927); T. 9 (1928—1929). * Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków: Wydawnictwo Naukowe DWN, 1997. {{ISBN|83-85579-14-1}}. * Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 7: Suplement. Rozwiązanie licznych zagadek staropolskiej antroponimii. — Kraków: Wydawnictwo Naukowe DWN, 2002. {{ISBN|83-87623-72-5}}. * Piel J. M. Sobre a formação dos nomes de mulher medievais hispano-visigodos // Confluência. N. 3, 1992. P. 79—106. * Юркенас Ю. Основы балтийской и славянской антропонимики. — Вильнюс, 2003. {{ISBN|9955-497-40-8}}. * Lind E. H. Norsk-isländska dopnamn ock fingerade namn från medeltiden. — Uppsala, 1915. — 1306 sp. * Peterson L. Nordiskt runnamnslexikon. — Uppsala: Institutet för språk och folkminnen, 2007. — 345 s. {{ISBN|978-91-7229-040-2}}. * Sveriges medeltida personnamn. Hft. 1—17. — Uppsala; Lund, 1967—2016. == Вонкавыя спасылкі == * [https://www.nordicnames.de/wiki/Main_Page Nordic Names] [[Катэгорыя:Беларусы]] [[Катэгорыя:Славяне]] [[Катэгорыя:Балты]] [[Катэгорыя:Гісторыя Беларусі]] [[Катэгорыя:Вялікае Княства Літоўскае]] ou00wc2q5gpd8xgtq4vkw1i89z3l4jv 10 272281 2668960 2668833 2026-05-10T07:00:15Z DymitrBot 56484 абнаўленьне зьвестак 2668960 wikitext text/x-wiki <noinclude>'''Табліца абнаўляецца аўтаматычна, каб выправіць памылкі, калі ласка, зьвярніцеся да {{У|Dymitr}}.'''</noinclude> <onlyinclude>{{#invoke:Спартовая табліца|main|стыль=ВНП |крыніца = [https://www.laliga.com/en-GB/laliga-easports/standing Ля Ліга] <!--Пачатак аўтаматызацыі.--> |абнаўленьне = 9 траўня 2026 году</small><!--Месцы камандаў.--> |парадак_камандаў=BAR, RMA, VIL, ATM, BET, CEL, GET, RSO, ATH, OSA, RAY, SEV, ELC, VAL, ESP, MAL, GIR, ALA, LEV, OVI <!--Вынікі камандаў.--> |перамогі_BAR=29 | нічыі_BAR=1 |паразы_BAR=4 |мз_BAR=89 |мп_BAR=31 |перамогі_RMA=24 | нічыі_RMA=5 |паразы_RMA=5 |мз_RMA=70 |мп_RMA=31 |перамогі_VIL=21 | нічыі_VIL=5 |паразы_VIL=8 |мз_VIL=64 |мп_VIL=39 |перамогі_ATM=19 | нічыі_ATM=6 |паразы_ATM=10 |мз_ATM=58 |мп_ATM=38 |перамогі_BET=13 | нічыі_BET=15 |паразы_BET=7 |мз_BET=54 |мп_BET=43 |перамогі_CEL=13 | нічыі_CEL=11 |паразы_CEL=11 |мз_CEL=49 |мп_CEL=44 |перамогі_GET=13 | нічыі_GET=5 |паразы_GET=16 |мз_GET=28 |мп_GET=36 |перамогі_RSO=11 | нічыі_RSO=11 |паразы_RSO=13 |мз_RSO=54 |мп_RSO=55 |перамогі_ATH=13 | нічыі_ATH=5 |паразы_ATH=16 |мз_ATH=40 |мп_ATH=50 |перамогі_OSA=11 | нічыі_OSA=9 |паразы_OSA=15 |мз_OSA=42 |мп_OSA=45 |перамогі_RAY=10 | нічыі_RAY=12 |паразы_RAY=12 |мз_RAY=35 |мп_RAY=41 |перамогі_SEV=11 | нічыі_SEV=7 |паразы_SEV=17 |мз_SEV=43 |мп_SEV=56 |перамогі_ELC=9 | нічыі_ELC=12 |паразы_ELC=14 |мз_ELC=46 |мп_ELC=54 |перамогі_VAL=10 | нічыі_VAL=9 |паразы_VAL=15 |мз_VAL=37 |мп_VAL=50 |перамогі_ESP=10 | нічыі_ESP=9 |паразы_ESP=16 |мз_ESP=38 |мп_ESP=53 |перамогі_MAL=10 | нічыі_MAL=8 |паразы_MAL=16 |мз_MAL=42 |мп_MAL=51 |перамогі_GIR=9 | нічыі_GIR=11 |паразы_GIR=14 |мз_GIR=36 |мп_GIR=51 |перамогі_ALA=9 | нічыі_ALA=10 |паразы_ALA=16 |мз_ALA=41 |мп_ALA=54 |перамогі_LEV=9 | нічыі_LEV=9 |паразы_LEV=17 |мз_LEV=41 |мп_LEV=57 |перамогі_OVI=6 | нічыі_OVI=10 |паразы_OVI=18 |мз_OVI=26 |мп_OVI=54 <!--Канец аўтаматызацыі.--> <!--Вызначэньне камандаў (спасылкі ў табліцы)--> |назва_ALA=[[Дэпартыва Алявэс Віторыя|Алявэс]] |назва_ATH=[[Атлетык Більбао]] |назва_ATM=[[Атлетыка Мадрыд]] |назва_BAR=[[Барсэлёна (футбольны клюб)|Барсэлёна]] |назва_BET=[[Рэал Бэтыс Сэвільля|Бэтыс]] |назва_CEL=[[Сэльта Віга|Сэльта]] |назва_ELC=[[Эльчэ (футбольны клюб)|Эльчэ]] |назва_ESP=[[Эспанёл Барсэлёна|Эспанёл]] |назва_GET=[[Хэтафэ (футбольны клюб)|Хэтафэ]] |назва_GIR=[[Жырона (футбольны клюб)|Жырона]] |назва_LEV=[[Левантэ Валенсія|Левантэ]] |назва_MAL=[[Мальёрка Пальма|Мальёрка]] |назва_OSA=[[Асасуна Памплёна|Асасуна]] |назва_OVI=[[Рэал Авіеда|Авіеда]] |назва_RAY=[[Раё Вальекана Мадрыд|Раё Вальекана]] |назва_RMA=[[Рэал Мадрыд]] |назва_RSO=[[Рэал Сасьедад Сан-Сэбастыян|Рэал Сасьедад]] |назва_SEV=[[Сэвільля (футбольны клюб)|Сэвільля]] |назва_VAL=[[Валенсія (футбольны клюб)|Валенсія]] |назва_VIL=[[Вільярэал (футбольны клюб)|Вільярэал]] <!--Кваліфікацыі камандаў.--> |вынік1=CLLS |вынік2=CLLS |вынік3=CLLS |вынік4=CLLS |вынік5=ELLS |вынік6=ECLPO |вынік18=REL |вынік19=REL |вынік20=REL <!--Настройкі і правілы табліцы--> |ліміт_паказу=5 |правілы_клясыфікацыі=1) Пункты; 2) Пункты ў гульнях паміж сабою; 3) Розьніца мячоў у гульнях паміж сабою; 4) Розьніца мячоў; 5) Забітыя мячы; 6) Пункты сумленнай гульні. <!--Вызначэньне слупка кваліфікацыі і паніжэньня--> |загаловак_слупка_вынікаў=QR |колер_CLLS=green1|тэкст_CLLS=[[Ліга чэмпіёнаў УЭФА 2026—2027 гадоў#Фаза адзінай лігі|Лігавы этап Лігі чэмпіёнаў]] |колер_ELLS=blue1 |тэкст_ELLS=[[Ліга Эўропы УЭФА 2026—2027 гадоў#Лігавы этап|Лігавы этап Лігі Эўропы]] |колер_ECLPO=yellow1 |тэкст_ECLPO=[[Ліга канфэрэнцыяў УЭФА 2026—2027 гадоў#Кваліфікацыйны раўнд плэй-оф|Раўнд плэй-оф Лігі канфэрэнцыяў]] |колер_REL=red1 |тэкст_REL=Паніжэньне ў Сэгунду }}</onlyinclude> r9p34rybzo4vz76ejojjwg6nn9ls93t 10 272283 2668961 2668835 2026-05-10T07:00:16Z DymitrBot 56484 абнаўленьне зьвестак 2668961 wikitext text/x-wiki <noinclude>'''Табліца абнаўляецца аўтаматычна, каб выправіць памылкі, калі ласка, зьвярніцеся да {{У|Dymitr}}.'''</noinclude> <onlyinclude>{{#invoke:Спартовая табліца|main|стыль=ВНП |крыніца = [https://www.legaseriea.it/en/serie-a/classifica Сэрыя А] <!--Пачатак аўтаматызацыі.--> |абнаўленьне = 9 траўня 2026 году</small><!--Месцы камандаў.--> |парадак_камандаў=INT, NAP, JUV, MIL, ROM, COM, ATA, LAZ, UDI, BOL, SAS, TOR, PAR, GEN, CAG, FIO, LEC, CRE, VER, PIS <!--Вынікі камандаў.--> |перамогі_INT=27 | нічыі_INT=4 |паразы_INT=5 |мз_INT=85 |мп_INT=31 |перамогі_NAP=21 | нічыі_NAP=7 |паразы_NAP=7 |мз_NAP=52 |мп_NAP=33 |перамогі_JUV=19 | нічыі_JUV=11 |паразы_JUV=6 |мз_JUV=59 |мп_JUV=30 |перамогі_MIL=19 | нічыі_MIL=10 |паразы_MIL=6 |мз_MIL=48 |мп_MIL=29 |перамогі_ROM=20 | нічыі_ROM=4 |паразы_ROM=11 |мз_ROM=52 |мп_ROM=29 |перамогі_COM=17 | нічыі_COM=11 |паразы_COM=7 |мз_COM=59 |мп_COM=28 |перамогі_ATA=14 | нічыі_ATA=13 |паразы_ATA=8 |мз_ATA=47 |мп_ATA=32 |перамогі_LAZ=13 | нічыі_LAZ=12 |паразы_LAZ=11 |мз_LAZ=39 |мп_LAZ=37 |перамогі_UDI=14 | нічыі_UDI=8 |паразы_UDI=14 |мз_UDI=45 |мп_UDI=46 |перамогі_BOL=14 | нічыі_BOL=7 |паразы_BOL=14 |мз_BOL=42 |мп_BOL=41 |перамогі_SAS=14 | нічыі_SAS=7 |паразы_SAS=15 |мз_SAS=44 |мп_SAS=46 |перамогі_TOR=12 | нічыі_TOR=8 |паразы_TOR=16 |мз_TOR=41 |мп_TOR=59 |перамогі_PAR=10 | нічыі_PAR=12 |паразы_PAR=13 |мз_PAR=25 |мп_PAR=42 |перамогі_GEN=10 | нічыі_GEN=10 |паразы_GEN=15 |мз_GEN=40 |мп_GEN=48 |перамогі_CAG=9 | нічыі_CAG=10 |паразы_CAG=17 |мз_CAG=36 |мп_CAG=51 |перамогі_FIO=8 | нічыі_FIO=13 |паразы_FIO=14 |мз_FIO=38 |мп_FIO=49 |перамогі_LEC=8 | нічыі_LEC=8 |паразы_LEC=20 |мз_LEC=24 |мп_LEC=48 |перамогі_CRE=6 | нічыі_CRE=10 |паразы_CRE=19 |мз_CRE=27 |мп_CRE=53 |перамогі_VER=3 | нічыі_VER=11 |паразы_VER=21 |мз_VER=24 |мп_VER=57 |перамогі_PIS=2 | нічыі_PIS=12 |паразы_PIS=21 |мз_PIS=25 |мп_PIS=63 <!--Канец аўтаматызацыі.--> <!--Вызначэньне камандаў (спасылкі ў табліцы)--> |назва_ATA=[[Аталянта Бэргама|Аталянта]] |назва_BOL=[[Балёньня (футбольны клюб)|Балёньня]] |назва_CAG=[[Кальяры (футбольны клюб)|Кальяры]] |назва_COM=[[Кома (футбольны клюб)|Кома]] |назва_CRE=[[Крэманэзэ Крэмона|Крэманэзэ]] |назва_FIO=[[Фіярэнтына Флярэнцыя|Фіярэнтына]] |назва_GEN=[[Джэноа Генуя|Джэноа]] |назва_INT=[[Інтэрнацыянале Мілян|Інтэрнацыянале]] |назва_JUV=[[Ювэнтус Турын|Ювэнтус]] |назва_LAZ=[[Ляцыё Рым|Ляцыё]] |назва_LEC=[[Леччэ (футбольны клюб)|Леччэ]] |назва_MIL=[[Мілян (футбольны клюб)|Мілян]] |назва_NAP=[[Напалі Нэапаль|Напалі]] |назва_PAR=[[Парма (футбольны клюб)|Парма]] |назва_PIS=[[Піза (футбольны клюб)|Піза]] |назва_ROM=[[Рома Рым|Рома]] |назва_SAS=[[Сасуолё (футбольны клюб)|Сасуолё]] |назва_TOR=[[Тарына Турын|Тарына]] |назва_UDI=[[Удынэзэ Ўдынэ|Удынэзэ]] |назва_VER=[[Эляс Вэрона|Вэрона]] <!--Кваліфікацыі камандаў.--> |вынік1=CLLS|вынік2=CLLS|вынік3=CLLS|вынік4=CLLS |вынік5=ELLS|вынік6=ECLPO |вынік18=REL |вынік19=REL |вынік20=REL <!--Настройкі і правілы табліцы--> |ліміт_паказу=5 |правілы_клясыфікацыі=1) Пункты; 2) Дадатковы матч для вызначэньня чэмпіёна і камандаў на паніжэньне; 3) Пункты ў гульнях паміж сабою; 4) Розьніца мячоў у гульнях паміж сабою; 5) Розьніца мячоў; 6) Забітыя мячы; 7) Лёсаваньне. <!--Вызначэньне слупка кваліфікацыі і паніжэньня--> |загаловак_слупка_вынікаў=QR |колер_CLLS=green1|тэкст_CLLS=[[Ліга чэмпіёнаў УЭФА 2026—2027 гадоў#Лігавы этап|Лігавы этап Лігі чэмпіёнаў]] |колер_ELLS=blue1 |тэкст_ELLS=[[Ліга Эўропы УЭФА 2026—2027 гадоў#Лігавы этап|Лігавы этап Лігі Эўропы]] |колер_ECLPO=yellow1 |тэкст_ECLPO=[[Ліга канфэрэнцыяў УЭФА 2026—2027 гадоў#Раўнд плэй-оф|Раўнд плэй-оф Лігі канфэрэнцыяў]] |колер_REL=red1 |тэкст_REL=Паніжэньне ў Сэрыю Б }}</onlyinclude> qvm0uz7sua038avh6mdkxubwnwd65zp 10 272286 2668964 2668840 2026-05-10T07:00:25Z DymitrBot 56484 абнаўленьне зьвестак 2668964 wikitext text/x-wiki <noinclude>'''Табліца абнаўляецца аўтаматычна, каб выправіць памылкі, калі ласка, зьвярніцеся да {{У|Dymitr}}.'''</noinclude> {{#invoke:Спартовыя вынікі|main |крыніца = [https://www.laliga.com/en-ES/laliga-easports/results Ля Ліга] |стыль_матчаў = футбол |парадак_камандаў= OVI,ALA,OSA,ATH,ATM,BAR,BET,VAL,VIL,GIR,LEV,MAL,RAY,RMA,RSO,SEV,CEL,GET,ELC,ESP |скарачэньне_ALA=[[Дэпартыва Алявэс Віторыя|Аля]] |скарачэньне_ATH=[[Атлетык Більбао|АтБ]] |скарачэньне_ATM=[[Атлетыка Мадрыд|АтМ]] |скарачэньне_BAR=[[Барсэлёна (футбольны клюб)|Бар]] |скарачэньне_BET=[[Рэал Бэтыс Сэвільля|Бэт]] |скарачэньне_CEL=[[Сэльта Віга|Сэл]] |скарачэньне_ELC=[[Эльчэ (футбольны клюб)|Эль]] |скарачэньне_ESP=[[Эспанёл Барсэлёна|Эсп]] |скарачэньне_GET=[[Хэтафэ (футбольны клюб)|Хэт]] |скарачэньне_GIR=[[Жырона (футбольны клюб)|Жыр]] |скарачэньне_LEV=[[Левантэ Валенсія|Лев]] |скарачэньне_MAL=[[Мальёрка Пальма|Мал]] |скарачэньне_OSA=[[Асасуна Памплёна|Аса]] |скарачэньне_OVI=[[Рэал Авіеда|Аві]] |скарачэньне_RAY=[[Раё Вальекана Мадрыд|Раё]] |скарачэньне_RMA=[[Рэал Мадрыд|РМд]] |скарачэньне_RSO=[[Рэал Сасьедад Сан-Сэбастыян|РС]] |скарачэньне_SEV=[[Сэвільля (футбольны клюб)|Сэв]] |скарачэньне_VAL=[[Валенсія (футбольны клюб)|Вал]] |скарачэньне_VIL=[[Вільярэал (футбольны клюб)|Віл]] |назва_ALA=[[Дэпартыва Алявэс Віторыя|Алявэс]] |назва_ATH=[[Атлетык Більбао]] |назва_ATM=[[Атлетыка Мадрыд]] |назва_BAR=[[Барсэлёна (футбольны клюб)|Барсэлёна]] |назва_BET=[[Рэал Бэтыс Сэвільля|Бэтыс]] |назва_CEL=[[Сэльта Віга|Сэльта]] |назва_ELC=[[Эльчэ (футбольны клюб)|Эльчэ]] |назва_ESP=[[Эспанёл Барсэлёна|Эспанёл]] |назва_GET=[[Хэтафэ (футбольны клюб)|Хэтафэ]] |назва_GIR=[[Жырона (футбольны клюб)|Жырона]] |назва_LEV=[[Левантэ Валенсія|Левантэ]] |назва_MAL=[[Мальёрка Пальма|Мальёрка]] |назва_OSA=[[Асасуна Памплёна|Асасуна]] |назва_OVI=[[Рэал Авіеда|Авіеда]] |назва_RAY=[[Раё Вальекана Мадрыд|Раё Вальекана]] |назва_RMA=[[Рэал Мадрыд]] |назва_RSO=[[Рэал Сасьедад Сан-Сэбастыян|Рэал Сасьедад]] |назва_SEV=[[Сэвільля (футбольны клюб)|Сэвільля]] |назва_VAL=[[Валенсія (футбольны клюб)|Валенсія]] |назва_VIL=[[Вільярэал (футбольны клюб)|Вільярэал]] <!--Пачатак аўтаматызацыі.--> |абнаўленьне = 9 траўня 2026 |матч_ALA_ATH=2:4 |матч_ALA_ATM=1:1 |матч_ALA_BAR= |матч_ALA_BET=2:1 |матч_ALA_CEL=0:1 |матч_ALA_ELC=3:1 |матч_ALA_ESP=2:1 |матч_ALA_GET=0:2 |матч_ALA_GIR=2:2 |матч_ALA_LEV=2:1 |матч_ALA_MAL=2:1 |матч_ALA_OSA=2:2 |матч_ALA_OVI=1:1 |матч_ALA_RAY= |матч_ALA_RMA=1:2 |матч_ALA_RSO=1:0 |матч_ALA_SEV=1:2 |матч_ALA_VAL=0:0 |матч_ALA_VIL=1:1 |матч_ATH_ALA=0:1 |матч_ATH_ATM=1:0 |матч_ATH_BAR=0:1 |матч_ATH_BET=2:1 |матч_ATH_CEL= |матч_ATH_ELC=2:1 |матч_ATH_ESP=1:2 |матч_ATH_GET=0:1 |матч_ATH_GIR=1:1 |матч_ATH_LEV=4:2 |матч_ATH_MAL=2:1 |матч_ATH_OSA=1:0 |матч_ATH_OVI=1:0 |матч_ATH_RAY=1:0 |матч_ATH_RMA=0:3 |матч_ATH_RSO=1:1 |матч_ATH_SEV=3:2 |матч_ATH_VAL= |матч_ATH_VIL=1:2 |матч_ATM_ALA=1:0 |матч_ATM_ATH=3:2 |матч_ATM_BAR=1:2 |матч_ATM_BET=0:1 |матч_ATM_CEL=0:1 |матч_ATM_ELC=1:1 |матч_ATM_ESP=4:2 |матч_ATM_GET=1:0 |матч_ATM_GIR= |матч_ATM_LEV=3:1 |матч_ATM_MAL=3:0 |матч_ATM_OSA=1:0 |матч_ATM_OVI=2:0 |матч_ATM_RAY=3:2 |матч_ATM_RMA=5:2 |матч_ATM_RSO=3:2 |матч_ATM_SEV=3:0 |матч_ATM_VAL=2:1 |матч_ATM_VIL=2:0 |матч_BAR_ALA=3:1 |матч_BAR_ATH=4:0 |матч_BAR_ATM=3:1 |матч_BAR_BET= |матч_BAR_CEL=1:0 |матч_BAR_ELC=3:1 |матч_BAR_ESP=4:1 |матч_BAR_GET=3:0 |матч_BAR_GIR=2:1 |матч_BAR_LEV=3:0 |матч_BAR_MAL=3:0 |матч_BAR_OSA=2:0 |матч_BAR_OVI=3:0 |матч_BAR_RAY=1:0 |матч_BAR_RMA= |матч_BAR_RSO=2:1 |матч_BAR_SEV=5:2 |матч_BAR_VAL=6:0 |матч_BAR_VIL=4:1 |матч_BET_ALA=1:0 |матч_BET_ATH=1:2 |матч_BET_ATM=0:2 |матч_BET_BAR=3:5 |матч_BET_CEL=1:1 |матч_BET_ELC= |матч_BET_ESP=0:0 |матч_BET_GET=4:0 |матч_BET_GIR=1:1 |матч_BET_LEV= |матч_BET_MAL=3:0 |матч_BET_OSA=2:0 |матч_BET_OVI=3:0 |матч_BET_RAY=1:1 |матч_BET_RMA=1:1 |матч_BET_RSO=3:1 |матч_BET_SEV=2:2 |матч_BET_VAL=2:1 |матч_BET_VIL=2:0 |матч_CEL_ALA=3:4 |матч_CEL_ATH=2:0 |матч_CEL_ATM=1:1 |матч_CEL_BAR=2:4 |матч_CEL_BET=1:1 |матч_CEL_ELC=3:1 |матч_CEL_ESP=0:1 |матч_CEL_GET=0:2 |матч_CEL_GIR=1:1 |матч_CEL_LEV= |матч_CEL_MAL=2:0 |матч_CEL_OSA=1:2 |матч_CEL_OVI=0:3 |матч_CEL_RAY=3:0 |матч_CEL_RMA=1:2 |матч_CEL_RSO=1:1 |матч_CEL_SEV= |матч_CEL_VAL=4:1 |матч_CEL_VIL=1:1 |матч_ELC_ALA=1:1 |матч_ELC_ATH=0:0 |матч_ELC_ATM=3:2 |матч_ELC_BAR=1:3 |матч_ELC_BET=1:1 |матч_ELC_CEL=2:1 |матч_ELC_ESP=2:2 |матч_ELC_GET= |матч_ELC_GIR=3:0 |матч_ELC_LEV=2:0 |матч_ELC_MAL=2:1 |матч_ELC_OSA=0:0 |матч_ELC_OVI=1:0 |матч_ELC_RAY=4:0 |матч_ELC_RMA=2:2 |матч_ELC_RSO=1:1 |матч_ELC_SEV=2:2 |матч_ELC_VAL=1:0 |матч_ELC_VIL=1:3 |матч_ESP_ALA=1:2 |матч_ESP_ATH= |матч_ESP_ATM=2:1 |матч_ESP_BAR=0:2 |матч_ESP_BET=1:2 |матч_ESP_CEL=2:2 |матч_ESP_ELC=1:0 |матч_ESP_GET=1:2 |матч_ESP_GIR=0:2 |матч_ESP_LEV=0:0 |матч_ESP_MAL=3:2 |матч_ESP_OSA=1:0 |матч_ESP_OVI=1:1 |матч_ESP_RAY=1:0 |матч_ESP_RMA=0:2 |матч_ESP_RSO= |матч_ESP_SEV=2:1 |матч_ESP_VAL=2:2 |матч_ESP_VIL=0:2 |матч_GET_ALA=1:1 |матч_GET_ATH=2:0 |матч_GET_ATM=0:1 |матч_GET_BAR=0:2 |матч_GET_BET=2:0 |матч_GET_CEL=0:0 |матч_GET_ELC=1:0 |матч_GET_ESP=0:1 |матч_GET_GIR=2:1 |матч_GET_LEV=1:1 |матч_GET_MAL= |матч_GET_OSA= |матч_GET_OVI=2:0 |матч_GET_RAY=0:2 |матч_GET_RMA=0:1 |матч_GET_RSO=1:2 |матч_GET_SEV=0:1 |матч_GET_VAL=0:1 |матч_GET_VIL=2:1 |матч_GIR_ALA=1:0 |матч_GIR_ATH=3:0 |матч_GIR_ATM=0:3 |матч_GIR_BAR=2:1 |матч_GIR_BET=2:3 |матч_GIR_CEL=1:2 |матч_GIR_ELC= |матч_GIR_ESP=0:0 |матч_GIR_GET=1:1 |матч_GIR_LEV=0:4 |матч_GIR_MAL=0:1 |матч_GIR_OSA=1:0 |матч_GIR_OVI=3:3 |матч_GIR_RAY=1:3 |матч_GIR_RMA=1:1 |матч_GIR_RSO= |матч_GIR_SEV=0:2 |матч_GIR_VAL=2:1 |матч_GIR_VIL=1:0 |матч_LEV_ALA=2:0 |матч_LEV_ATH=0:2 |матч_LEV_ATM=0:0 |матч_LEV_BAR=2:3 |матч_LEV_BET=2:2 |матч_LEV_CEL=1:2 |матч_LEV_ELC=3:2 |матч_LEV_ESP=1:1 |матч_LEV_GET=1:0 |матч_LEV_GIR=1:1 |матч_LEV_MAL= |матч_LEV_OSA=3:2 |матч_LEV_OVI=4:2 |матч_LEV_RAY=0:3 |матч_LEV_RMA=1:4 |матч_LEV_RSO=1:1 |матч_LEV_SEV=2:0 |матч_LEV_VAL=0:2 |матч_LEV_VIL=0:1 |матч_MAL_ALA=1:0 |матч_MAL_ATH=3:2 |матч_MAL_ATM=1:1 |матч_MAL_BAR=0:3 |матч_MAL_BET=1:2 |матч_MAL_CEL=1:1 |матч_MAL_ELC=3:1 |матч_MAL_ESP=2:1 |матч_MAL_GET=1:0 |матч_MAL_GIR=1:2 |матч_MAL_LEV=1:1 |матч_MAL_OSA=2:2 |матч_MAL_OVI= |матч_MAL_RAY=3:0 |матч_MAL_RMA=2:1 |матч_MAL_RSO=0:1 |матч_MAL_SEV=4:1 |матч_MAL_VAL=1:1 |матч_MAL_VIL= |матч_OSA_ALA=3:0 |матч_OSA_ATH=1:1 |матч_OSA_ATM= |матч_OSA_BAR=1:2 |матч_OSA_BET=1:1 |матч_OSA_CEL=2:3 |матч_OSA_ELC=1:1 |матч_OSA_ESP= |матч_OSA_GET=2:1 |матч_OSA_GIR=1:0 |матч_OSA_LEV=2:0 |матч_OSA_MAL=2:2 |матч_OSA_OVI=3:2 |матч_OSA_RAY=2:0 |матч_OSA_RMA=2:1 |матч_OSA_RSO=1:3 |матч_OSA_SEV=2:1 |матч_OSA_VAL=1:0 |матч_OSA_VIL=2:2 |матч_OVI_ALA= |матч_OVI_ATH=1:2 |матч_OVI_ATM=0:1 |матч_OVI_BAR=1:3 |матч_OVI_BET=1:1 |матч_OVI_CEL=0:0 |матч_OVI_ELC=1:2 |матч_OVI_ESP=0:2 |матч_OVI_GET= |матч_OVI_GIR=1:0 |матч_OVI_LEV=0:2 |матч_OVI_MAL=0:0 |матч_OVI_OSA=0:0 |матч_OVI_RAY=0:0 |матч_OVI_RMA=0:3 |матч_OVI_RSO=1:0 |матч_OVI_SEV=1:0 |матч_OVI_VAL=1:0 |матч_OVI_VIL=1:1 |матч_RAY_ALA=1:0 |матч_RAY_ATH=1:1 |матч_RAY_ATM=3:0 |матч_RAY_BAR=1:1 |матч_RAY_BET=0:0 |матч_RAY_CEL=1:1 |матч_RAY_ELC=1:0 |матч_RAY_ESP=1:0 |матч_RAY_GET=1:1 |матч_RAY_GIR= |матч_RAY_LEV=1:1 |матч_RAY_MAL=2:1 |матч_RAY_OSA=1:3 |матч_RAY_OVI=3:0 |матч_RAY_RMA=0:0 |матч_RAY_RSO=3:3 |матч_RAY_SEV=0:1 |матч_RAY_VAL=1:1 |матч_RAY_VIL= |матч_RMA_ALA=2:1 |матч_RMA_ATH= |матч_RMA_ATM=3:2 |матч_RMA_BAR=2:1 |матч_RMA_BET=5:1 |матч_RMA_CEL=0:2 |матч_RMA_ELC=4:1 |матч_RMA_ESP=2:0 |матч_RMA_GET=0:1 |матч_RMA_GIR=1:1 |матч_RMA_LEV=2:0 |матч_RMA_MAL=2:1 |матч_RMA_OSA=1:0 |матч_RMA_OVI= |матч_RMA_RAY=2:1 |матч_RMA_RSO=4:1 |матч_RMA_SEV=2:0 |матч_RMA_VAL=4:0 |матч_RMA_VIL=3:1 |матч_RSO_ALA=3:3 |матч_RSO_ATH=3:2 |матч_RSO_ATM=1:1 |матч_RSO_BAR=2:1 |матч_RSO_BET=2:2 |матч_RSO_CEL=3:1 |матч_RSO_ELC=3:1 |матч_RSO_ESP=2:2 |матч_RSO_GET=0:1 |матч_RSO_GIR=1:2 |матч_RSO_LEV=2:0 |матч_RSO_MAL=1:0 |матч_RSO_OSA=3:1 |матч_RSO_OVI=3:3 |матч_RSO_RAY=0:1 |матч_RSO_RMA=1:2 |матч_RSO_SEV=2:1 |матч_RSO_VAL= |матч_RSO_VIL=2:3 |матч_SEV_ALA=1:1 |матч_SEV_ATH=2:1 |матч_SEV_ATM=2:1 |матч_SEV_BAR=4:1 |матч_SEV_BET=0:2 |матч_SEV_CEL=0:1 |матч_SEV_ELC=2:2 |матч_SEV_ESP=2:1 |матч_SEV_GET=1:2 |матч_SEV_GIR=1:1 |матч_SEV_LEV=0:3 |матч_SEV_MAL=1:3 |матч_SEV_OSA=1:0 |матч_SEV_OVI=4:0 |матч_SEV_RAY=1:1 |матч_SEV_RMA= |матч_SEV_RSO=1:0 |матч_SEV_VAL=0:2 |матч_SEV_VIL=1:2 |матч_VAL_ALA=3:2 |матч_VAL_ATH=2:0 |матч_VAL_ATM=0:2 |матч_VAL_BAR= |матч_VAL_BET=1:1 |матч_VAL_CEL=2:3 |матч_VAL_ELC=1:1 |матч_VAL_ESP=3:2 |матч_VAL_GET=3:0 |матч_VAL_GIR=2:1 |матч_VAL_LEV=1:0 |матч_VAL_MAL=1:1 |матч_VAL_OSA=1:0 |матч_VAL_OVI=1:2 |матч_VAL_RAY= |матч_VAL_RMA=0:2 |матч_VAL_RSO=1:1 |матч_VAL_SEV=1:1 |матч_VAL_VIL=0:2 |матч_VIL_ALA=3:1 |матч_VIL_ATH=1:0 |матч_VIL_ATM= |матч_VIL_BAR=0:2 |матч_VIL_BET=2:2 |матч_VIL_CEL=2:1 |матч_VIL_ELC=2:1 |матч_VIL_ESP=4:1 |матч_VIL_GET=2:0 |матч_VIL_GIR=5:0 |матч_VIL_LEV=5:1 |матч_VIL_MAL=2:1 |матч_VIL_OSA=2:1 |матч_VIL_OVI=2:0 |матч_VIL_RAY=4:0 |матч_VIL_RMA=0:2 |матч_VIL_RSO=3:1 |матч_VIL_SEV= |матч_VIL_VAL=2:1 <!--Канец аўтаматызацыі.--> }} bg76bpdq8n9a2r145rn8s20k1jh87mo 10 272288 2668965 2668273 2026-05-10T07:00:27Z DymitrBot 56484 абнаўленьне зьвестак 2668965 wikitext text/x-wiki <noinclude>'''Табліца абнаўляецца аўтаматычна, каб выправіць памылкі, калі ласка, зьвярніцеся да {{У|Dymitr}}.'''</noinclude> {{#invoke:Спартовыя вынікі|main |крыніца = [https://www.legaseriea.it/en/serie-a Сэрыя А] |стыль_матчаў = футбол |парадак_камандаў= ATA,BOL,VER,GEN,INT,CAG,COM,CRE,LEC,LAZ,MIL,NAP,PAR,PIS,ROM,SAS,TOR,UDI,FIO,JUV |скарачэньне_ATA=[[Аталянта Бэргама|Ата]] |скарачэньне_BOL=[[Балёньня (футбольны клюб)|Бал]] |скарачэньне_CAG=[[Кальяры (футбольны клюб)|Кал]] |скарачэньне_COM=[[Кома (футбольны клюб)|Ком]] |скарачэньне_CRE=[[Крэманэзэ Крэмона|Крэ]] |скарачэньне_FIO=[[Фіярэнтына Флярэнцыя|Фія]] |скарачэньне_GEN=[[Джэноа Генуя|Джэ]] |скарачэньне_INT=[[Інтэрнацыянале Мілян|Інт]] |скарачэньне_JUV=[[Ювэнтус Турын|Ювэ]] |скарачэньне_LAZ=[[Ляцыё Рым|Ляц]] |скарачэньне_LEC=[[Леччэ (футбольны клюб)|Леч]] |скарачэньне_MIL=[[Мілян (футбольны клюб)|Міл]] |скарачэньне_NAP=[[Напалі Нэапаль|Нап]] |скарачэньне_PAR=[[Парма (футбольны клюб)|Пар]] |скарачэньне_PIS=[[Піза (футбольны клюб)|Піз]] |скарачэньне_ROM=[[Рома Рым|Ром]] |скарачэньне_SAS=[[Сасуолё (футбольны клюб)|Сас]] |скарачэньне_TOR=[[Тарына Турын|Тар]] |скарачэньне_UDI=[[Удынэзэ Ўдынэ|Уды]] |скарачэньне_VER=[[Эляс Вэрона|Вэр]] |назва_ATA=[[Аталянта Бэргама|Аталянта]] |назва_BOL=[[Балёньня (футбольны клюб)|Балёньня]] |назва_CAG=[[Кальяры (футбольны клюб)|Кальяры]] |назва_COM=[[Кома (футбольны клюб)|Кома]] |назва_CRE=[[Крэманэзэ Крэмона|Крэманэзэ]] |назва_FIO=[[Фіярэнтына Флярэнцыя|Фіярэнтына]] |назва_GEN=[[Джэноа Генуя|Джэноа]] |назва_INT=[[Інтэрнацыянале Мілян|Інтэрнацыянале]] |назва_JUV=[[Ювэнтус Турын|Ювэнтус]] |назва_LAZ=[[Ляцыё Рым|Ляцыё]] |назва_LEC=[[Леччэ (футбольны клюб)|Леччэ]] |назва_MIL=[[Мілян (футбольны клюб)|Мілян]] |назва_NAP=[[Напалі Нэапаль|Напалі]] |назва_PAR=[[Парма (футбольны клюб)|Парма]] |назва_PIS=[[Піза (футбольны клюб)|Піза]] |назва_ROM=[[Рома Рым|Рома]] |назва_SAS=[[Сасуолё (футбольны клюб)|Сасуолё]] |назва_TOR=[[Тарына Турын|Тарына]] |назва_UDI=[[Удынэзэ Ўдынэ|Удынэзэ]] |назва_VER=[[Эляс Вэрона|Вэрона]] <!--Пачатак аўтаматызацыі.--> |абнаўленьне = 9 траўня 2026 |матч_ATA_BOL= |матч_ATA_CAG=2:1 |матч_ATA_COM=1:1 |матч_ATA_CRE=2:1 |матч_ATA_FIO=2:0 |матч_ATA_GEN=0:0 |матч_ATA_INT=0:1 |матч_ATA_JUV=0:1 |матч_ATA_LAZ=0:0 |матч_ATA_LEC=4:1 |матч_ATA_MIL=1:1 |матч_ATA_NAP=2:1 |матч_ATA_PAR=4:0 |матч_ATA_PIS=1:1 |матч_ATA_ROM=1:0 |матч_ATA_SAS=0:3 |матч_ATA_TOR=2:0 |матч_ATA_UDI=2:2 |матч_ATA_VER=1:0 |матч_BOL_ATA=0:2 |матч_BOL_CAG=0:0 |матч_BOL_COM=1:0 |матч_BOL_CRE=1:3 |матч_BOL_FIO=1:2 |матч_BOL_GEN=2:1 |матч_BOL_INT= |матч_BOL_JUV=0:1 |матч_BOL_LAZ=0:2 |матч_BOL_LEC=2:0 |матч_BOL_MIL=0:3 |матч_BOL_NAP=2:0 |матч_BOL_PAR=0:1 |матч_BOL_PIS=4:0 |матч_BOL_ROM=0:2 |матч_BOL_SAS=1:1 |матч_BOL_TOR=0:0 |матч_BOL_UDI=1:0 |матч_BOL_VER=1:2 |матч_CAG_ATA=3:2 |матч_CAG_BOL=0:2 |матч_CAG_COM=1:2 |матч_CAG_CRE=1:0 |матч_CAG_FIO=1:1 |матч_CAG_GEN=3:3 |матч_CAG_INT=0:2 |матч_CAG_JUV=1:0 |матч_CAG_LAZ=0:0 |матч_CAG_LEC=0:2 |матч_CAG_MIL=0:1 |матч_CAG_NAP=0:1 |матч_CAG_PAR=2:0 |матч_CAG_PIS=2:2 |матч_CAG_ROM=1:0 |матч_CAG_SAS=1:2 |матч_CAG_TOR= |матч_CAG_UDI=0:2 |матч_CAG_VER=4:0 |матч_COM_ATA=0:0 |матч_COM_BOL=1:1 |матч_COM_CAG=0:0 |матч_COM_CRE=1:1 |матч_COM_FIO=1:2 |матч_COM_GEN=1:1 |матч_COM_INT=3:4 |матч_COM_JUV=2:0 |матч_COM_LAZ=2:0 |матч_COM_LEC=3:1 |матч_COM_MIL=1:3 |матч_COM_NAP=0:0 |матч_COM_PAR= |матч_COM_PIS=5:0 |матч_COM_ROM=2:1 |матч_COM_SAS=2:0 |матч_COM_TOR=6:0 |матч_COM_UDI=1:0 |матч_COM_VER=3:1 |матч_CRE_ATA=1:1 |матч_CRE_BOL=1:2 |матч_CRE_CAG=2:2 |матч_CRE_COM= |матч_CRE_FIO=1:4 |матч_CRE_GEN=0:0 |матч_CRE_INT=0:2 |матч_CRE_JUV=1:2 |матч_CRE_LAZ=1:2 |матч_CRE_LEC=2:0 |матч_CRE_MIL=0:2 |матч_CRE_NAP=0:2 |матч_CRE_PAR=0:0 |матч_CRE_PIS= |матч_CRE_ROM=1:3 |матч_CRE_SAS=3:2 |матч_CRE_TOR=0:0 |матч_CRE_UDI=1:1 |матч_CRE_VER=0:0 |матч_FIO_ATA= |матч_FIO_BOL=2:2 |матч_FIO_CAG=1:2 |матч_FIO_COM=1:2 |матч_FIO_CRE=1:0 |матч_FIO_GEN= |матч_FIO_INT=1:1 |матч_FIO_JUV=1:1 |матч_FIO_LAZ=1:0 |матч_FIO_LEC=0:1 |матч_FIO_MIL=1:1 |матч_FIO_NAP=1:3 |матч_FIO_PAR=0:0 |матч_FIO_PIS=1:0 |матч_FIO_ROM=1:2 |матч_FIO_SAS=0:0 |матч_FIO_TOR=2:2 |матч_FIO_UDI=5:1 |матч_FIO_VER=1:2 |матч_GEN_ATA=0:1 |матч_GEN_BOL=3:2 |матч_GEN_CAG=3:0 |матч_GEN_COM=0:2 |матч_GEN_CRE=0:2 |матч_GEN_FIO=2:2 |матч_GEN_INT=1:2 |матч_GEN_JUV=0:1 |матч_GEN_LAZ=0:3 |матч_GEN_LEC=0:0 |матч_GEN_MIL= |матч_GEN_NAP=2:3 |матч_GEN_PAR=0:0 |матч_GEN_PIS=1:1 |матч_GEN_ROM=2:1 |матч_GEN_SAS=2:1 |матч_GEN_TOR=3:0 |матч_GEN_UDI=0:2 |матч_GEN_VER=2:1 |матч_INT_ATA=1:1 |матч_INT_BOL=3:1 |матч_INT_CAG=3:0 |матч_INT_COM=4:0 |матч_INT_CRE=4:1 |матч_INT_FIO=3:0 |матч_INT_GEN=2:0 |матч_INT_JUV=3:2 |матч_INT_LAZ=2:0 |матч_INT_LEC=1:0 |матч_INT_MIL=0:1 |матч_INT_NAP=2:2 |матч_INT_PAR=2:0 |матч_INT_PIS=6:2 |матч_INT_ROM=5:2 |матч_INT_SAS=2:1 |матч_INT_TOR=5:0 |матч_INT_UDI=1:2 |матч_INT_VER= |матч_JUV_ATA=1:1 |матч_JUV_BOL=2:0 |матч_JUV_CAG=2:1 |матч_JUV_COM=0:2 |матч_JUV_CRE=5:0 |матч_JUV_FIO= |матч_JUV_GEN=2:0 |матч_JUV_INT=4:3 |матч_JUV_LAZ=2:2 |матч_JUV_LEC=1:1 |матч_JUV_MIL=0:0 |матч_JUV_NAP=3:0 |матч_JUV_PAR=2:0 |матч_JUV_PIS=4:0 |матч_JUV_ROM=2:1 |матч_JUV_SAS=1:1 |матч_JUV_TOR=0:0 |матч_JUV_UDI=3:1 |матч_JUV_VER=1:1 |матч_LAZ_ATA=0:2 |матч_LAZ_BOL=1:1 |матч_LAZ_CAG=2:0 |матч_LAZ_COM=0:3 |матч_LAZ_CRE=0:0 |матч_LAZ_FIO=2:2 |матч_LAZ_GEN=3:2 |матч_LAZ_INT=0:3 |матч_LAZ_JUV=1:0 |матч_LAZ_LEC=2:0 |матч_LAZ_MIL=1:0 |матч_LAZ_NAP=0:2 |матч_LAZ_PAR=1:1 |матч_LAZ_PIS= |матч_LAZ_ROM=0:1 |матч_LAZ_SAS=2:1 |матч_LAZ_TOR=3:3 |матч_LAZ_UDI=3:3 |матч_LAZ_VER=4:0 |матч_LEC_ATA=0:3 |матч_LEC_BOL=2:2 |матч_LEC_CAG=1:2 |матч_LEC_COM=0:3 |матч_LEC_CRE=2:1 |матч_LEC_FIO=1:1 |матч_LEC_GEN= |матч_LEC_INT=0:2 |матч_LEC_JUV=0:1 |матч_LEC_LAZ=0:0 |матч_LEC_MIL=0:2 |матч_LEC_NAP=0:1 |матч_LEC_PAR=1:2 |матч_LEC_PIS=1:0 |матч_LEC_ROM=0:2 |матч_LEC_SAS=0:0 |матч_LEC_TOR=2:1 |матч_LEC_UDI=2:1 |матч_LEC_VER=0:0 |матч_MIL_ATA= |матч_MIL_BOL=1:0 |матч_MIL_CAG= |матч_MIL_COM=1:1 |матч_MIL_CRE=1:2 |матч_MIL_FIO=2:1 |матч_MIL_GEN=1:1 |матч_MIL_INT=1:0 |матч_MIL_JUV=0:0 |матч_MIL_LAZ=1:0 |матч_MIL_LEC=1:0 |матч_MIL_NAP=2:1 |матч_MIL_PAR=0:1 |матч_MIL_PIS=2:2 |матч_MIL_ROM=1:0 |матч_MIL_SAS=2:2 |матч_MIL_TOR=3:2 |матч_MIL_UDI=0:3 |матч_MIL_VER=3:0 |матч_NAP_ATA=3:1 |матч_NAP_BOL= |матч_NAP_CAG=1:0 |матч_NAP_COM=0:0 |матч_NAP_CRE=4:0 |матч_NAP_FIO=2:1 |матч_NAP_GEN=2:1 |матч_NAP_INT=3:1 |матч_NAP_JUV=2:1 |матч_NAP_LAZ=0:2 |матч_NAP_LEC=2:1 |матч_NAP_MIL=1:0 |матч_NAP_PAR=0:0 |матч_NAP_PIS=3:2 |матч_NAP_ROM=2:2 |матч_NAP_SAS=1:0 |матч_NAP_TOR=2:1 |матч_NAP_UDI= |матч_NAP_VER=2:2 |матч_PAR_ATA=1:1 |матч_PAR_BOL=1:3 |матч_PAR_CAG=1:1 |матч_PAR_COM=0:0 |матч_PAR_CRE=0:2 |матч_PAR_FIO=1:0 |матч_PAR_GEN=0:0 |матч_PAR_INT=0:2 |матч_PAR_JUV=1:4 |матч_PAR_LAZ=0:1 |матч_PAR_LEC=0:1 |матч_PAR_MIL=2:2 |матч_PAR_NAP=1:1 |матч_PAR_PIS=1:0 |матч_PAR_ROM= |матч_PAR_SAS= |матч_PAR_TOR=2:1 |матч_PAR_UDI=0:2 |матч_PAR_VER=2:1 |матч_PIS_ATA=1:1 |матч_PIS_BOL=0:1 |матч_PIS_CAG=3:1 |матч_PIS_COM=0:3 |матч_PIS_CRE=1:0 |матч_PIS_FIO=0:0 |матч_PIS_GEN=1:2 |матч_PIS_INT=0:2 |матч_PIS_JUV=0:2 |матч_PIS_LAZ=0:0 |матч_PIS_LEC=1:2 |матч_PIS_MIL=1:2 |матч_PIS_NAP= |матч_PIS_PAR=0:1 |матч_PIS_ROM=0:1 |матч_PIS_SAS=1:3 |матч_PIS_TOR=0:1 |матч_PIS_UDI=0:1 |матч_PIS_VER=0:0 |матч_ROM_ATA=1:1 |матч_ROM_BOL=1:0 |матч_ROM_CAG=2:0 |матч_ROM_COM=1:0 |матч_ROM_CRE=3:0 |матч_ROM_FIO=4:0 |матч_ROM_GEN=3:1 |матч_ROM_INT=0:1 |матч_ROM_JUV=3:3 |матч_ROM_LAZ= |матч_ROM_LEC=1:0 |матч_ROM_MIL=1:1 |матч_ROM_NAP=0:1 |матч_ROM_PAR=2:1 |матч_ROM_PIS=3:0 |матч_ROM_SAS=2:0 |матч_ROM_TOR=0:1 |матч_ROM_UDI=2:0 |матч_ROM_VER=2:0 |матч_SAS_ATA=2:1 |матч_SAS_BOL=0:1 |матч_SAS_CAG=2:1 |матч_SAS_COM=2:1 |матч_SAS_CRE=1:0 |матч_SAS_FIO=3:1 |матч_SAS_GEN=1:2 |матч_SAS_INT=0:5 |матч_SAS_JUV=0:3 |матч_SAS_LAZ=1:0 |матч_SAS_LEC= |матч_SAS_MIL=2:0 |матч_SAS_NAP=0:2 |матч_SAS_PAR=1:1 |матч_SAS_PIS=2:2 |матч_SAS_ROM=0:1 |матч_SAS_TOR=0:1 |матч_SAS_UDI=3:1 |матч_SAS_VER=3:0 |матч_TOR_ATA=0:3 |матч_TOR_BOL=1:2 |матч_TOR_CAG=1:2 |матч_TOR_COM=1:5 |матч_TOR_CRE=1:0 |матч_TOR_FIO=0:0 |матч_TOR_GEN=2:1 |матч_TOR_INT=2:2 |матч_TOR_JUV= |матч_TOR_LAZ=2:0 |матч_TOR_LEC=1:0 |матч_TOR_MIL=2:3 |матч_TOR_NAP=1:0 |матч_TOR_PAR=4:1 |матч_TOR_PIS=2:2 |матч_TOR_ROM=0:2 |матч_TOR_SAS=2:1 |матч_TOR_UDI=1:2 |матч_TOR_VER=2:1 |матч_UDI_ATA=1:0 |матч_UDI_BOL=0:3 |матч_UDI_CAG=1:1 |матч_UDI_COM=0:0 |матч_UDI_CRE= |матч_UDI_FIO=3:0 |матч_UDI_GEN=1:2 |матч_UDI_INT=0:1 |матч_UDI_JUV=0:1 |матч_UDI_LAZ=1:1 |матч_UDI_LEC=3:2 |матч_UDI_MIL=0:3 |матч_UDI_NAP=1:0 |матч_UDI_PAR=0:1 |матч_UDI_PIS=2:2 |матч_UDI_ROM=1:0 |матч_UDI_SAS=1:2 |матч_UDI_TOR=2:0 |матч_UDI_VER=1:1 |матч_VER_ATA=3:1 |матч_VER_BOL=2:3 |матч_VER_CAG=2:2 |матч_VER_COM= |матч_VER_CRE=0:0 |матч_VER_FIO=0:1 |матч_VER_GEN=0:2 |матч_VER_INT=1:2 |матч_VER_JUV=1:1 |матч_VER_LAZ=0:1 |матч_VER_LEC=0:0 |матч_VER_MIL=0:1 |матч_VER_NAP=1:2 |матч_VER_PAR=1:2 |матч_VER_PIS=0:0 |матч_VER_ROM= |матч_VER_SAS=0:1 |матч_VER_TOR=0:3 |матч_VER_UDI=1:3 <!--Канец аўтаматызацыі.--> }} q0mgkmutp2m1eypq7nd309jue4iat6b 0 274861 2668924 2641491 2026-05-09T19:49:17Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2668924 wikitext text/x-wiki {{Футбаліст}} '''Адрыя́н Труфэ́р''' ({{мова-fr|Adrien Truffert}}; {{Н}} 20 лістапада 2001 году) — францускі футбаліст, левы абаронца ангельскага клюбу «[[Борнмут (футбольны клюб)|Борнмут]]» і нацыянальнай [[Зборная Францыі па футболе|зборнай Францыі]]. == Кар’ера == === Клюбная === Не зважаючы, што гулец нарадзіўся ў бэльгійскім [[Льеж]]ы, займацца футболам Труфэр пачаў у Францыі. У 2015 годзе далучыўся да структуры «[[Рэн (футбольны клюб)|Рэну]]». 28 траўня 2020 году склаў свой першы прафэсійны кантракт з клюбам<ref>[https://www.staderennais.com/premier-contrat-professionnel-pour-adrien-truffert «Premier contrat professionnel pour Adrien Truffert»]. Stade Rennais FC.</ref>. 19 верасьня таго ж году дэбютаваў у матчы [[Ліга 1 чэмпіянату Францыі па футболе|Лігі 1]] супраць клюбу «[[Манака (футбольны клюб)|Манака]]». Гулец зьявіўся на полі на 41-й хвіліне, замяніўшы [[Фэту Маўаса|Фэту Маўасу]]. Дзякуючы Труфэру, які здабыў гол у дэбюце і зрабіў выніковую перадачу, рэнцы сьвяткавалі перамогу зь лікам 2:1<ref>Lebastard, Evan (19.09.2020). [https://web.archive.org/web/20201024094541/https://www.francebleu.fr/sports/football/ligue-1-adrien-truffert-offre-la-victoire-au-stade-rennais-face-a-monaco-2-1-1600549976 «Adrien Truffert offre la victoire au Stade Rennais face à Monaco»]. France Bleu.</ref>. Празь некалькі тыдняў гулец зьявіўся матчы [[Ліга чэмпіёнаў УЭФА|Лігі чэмпіёнаў]] супраць «[[Краснадар (футбольны клюб)|Краснадару]]». 25 лютага 2021 году пасьля добрага пачатку сэзону ён працягнуў свой двухгадовы кантракт да 2025 году, хутка замацаваўшыся ў першай адзінаццатцы, не зважаючы на высокую канкурэнцыю на пазыцыі. У жніўні 2023 году склаў новую працоўную дамову да 2026 году. === Міжнародная === Гулец выклікаўся ў юнацкія і моладзевыя зборныя Францыі. 20 верасьня 2022 году абаронца быў упершыню выкліканы да нацыянальнай [[Зборная Францыі па футболе|зборнай Францыі]] на матчы [[Ліга нацыяў УЭФА|Лігі нацыяў]], каб замяніць траўмаванага [[Люка Дынь|Люку Дыня]]<ref>[https://web.archive.org/web/20230923214815/https://www.thesundaily.my/sport/uncapped-truffert-called-up-by-france-with-digne-injured-XC9848426 «Uncapped Truffert called up by France with Digne injured»]. The Sun.</ref>. == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Вонкавыя спасылкі == * {{Transfermarkt}} * {{Soccerway}} * {{Worldfootball}} {{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Труфэр, Адрыян}} [[Катэгорыя:Францускія футбалісты]] [[Катэгорыя:Францускія футбалісты і футбалісткі на Алімпійскіх гульнях]] [[Катэгорыя:Футбалісты і футбалісткі на летніх Алімпійскіх гульнях 2024 году]] [[Катэгорыя:Прызэры летніх Алімпійскіх гульняў 2024 году]] 79yi7z90wo5aw1djej4yg03eiq63mmf 0 276742 2668996 2651163 2026-05-10T11:05:13Z Дамінік 64057 /* Карона Каралеўства Польскага ў Рэчы Паспалітай */ 2668996 wikitext text/x-wiki {{Населены пункт/Беларусь |Назва = Старыя Хракавічы |Статус = вёска |Назва ў родным склоне = Старых Хракавічаў |Лацінка = Staryja Chrakavičy |Герб = |Сьцяг = |Гімн = |Дата заснаваньня = |Першыя згадкі = 1512 год |Статус з = |Магдэбурскае права = |Былая назва = востраў Хракаў, Хракавічы |Мясцовая назва = |Вобласьць = [[Гомельская вобласьць|Гомельская]] |Раён = [[Брагінскі раён|Брагінскі]] |Сельсавет = [[Чамярыскі сельсавет|Чамярыскі]] |Гарадзкі савет = |Старшыня гарвыканкаму = |Пасада кіраўніка = |Кіраўнік = |Плошча = |Крыніца плошчы = |Вышыня = |Унутраны падзел = |Колькасьць насельніцтва = 393 |Год падліку колькасьці = 2023 |Крыніца колькасьці насельніцтва = |Этнічны склад насельніцтва = |Год падліку этнічнага складу = |Нацыянальны склад насельніцтва = |Год падліку нацыянальнага складу = |Колькасьць двароў = |Год падліку колькасьці двароў = |Крыніца колькасьці двароў = |Паштовы індэкс = |СААТА = |Выява = |Апісаньне выявы = |Шырата градусаў = 51 |Шырата хвілінаў = 39 |Шырата сэкундаў = 49 |Даўгата градусаў = 30 |Даўгата хвілінаў = 26 |Даўгата сэкундаў = 19 |Пазыцыя подпісу на мапе = зьверху |Водступ подпісу на мапе = 3.5 |Сайт = }} '''Стары́я Хракаві́чы'''<ref>{{Літаратура/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Гомельская вобласьць|}}</ref> — вёска ў [[Брагінскі раён|Брагінскім раёне]] [[Гомельская вобласьць|Гомельскай вобласьці]]. Уваходзіць ў склад [[Чамярыскі сельсавет|Чамярыскага сельсавету]]. == Гісторыя == === Вялікае Княства Літоўскае === Упершыню будучая вёска згаданая як востраў Хракаў 7 (17) сакавіка 1512 году<ref>НГАБ у Менску. Ф. 1728. Воп. 1. Спр. 19. А. 1049—1049адв.</ref>{{заўвага|Поўны зьмест дакумэнту гл.:<ref>[http://hojniki.ucoz.ru/index/braginski_akt_1512_g/0-140# С. Бельскі. Акт абмежаваньня Брагінскай воласьці]; Бельскі С. В. З гісторыі ўладароў і маёнткаў Брагіншчыны XVI—XVIII стст. // Брагинщина в контексте истории белорусско-украинского пограничья: сборник научных статей / редкол. А. Д. Лебедев (отв. ред.). — Минск: Четыре четверти, 2018. С. 9—11</ref> }}, калі кароль [[Жыгімонт Стары]] падараваў [[Брагін]]скую воласьць князю Міхайлу Васільевічу [[Збараскія|Збараскаму]], родапачынальніку князёў [[Вішнявецкія|Вішнявецкіх]]:{{пачатак цытаты}}''Лета Божага тысяча пяцьсот дванаццатага месяца марца сёмага дня За Указам Гасударскім Найяснейшага Караля Яго Міласьці Зыгмонта, а за паданым чалабіцьцем князя Міхайла Васілевіча Збараскага, я, Іван Андрэевіч Кміцічаў, дзяржаўца трактамірскі і дымірскі, дваранін Яго Міласьці Каралеўскай, выехаўшы на імене воласьці Брагіня.., аглядаў я рубеж той воласьці, каторая пачынаецца з гары рэчкаю Брагінкаю ўніз да ракі Дняпра, а Дняпром угору да сяла Брагінскага [[Галкі|Галэк]], ад таго сяла ідучы да места Брагіня ад рогу вострава [[Старыя Юркавічы|Юркоўскага]] ў рэчку Быструю… і ў востраў Брагінскі Петкаўшчызна{{заўвага|Будучая вёска Пецькаўшчына на Брагіншчыне.}}.., з Мастка зноў балотам папалам уздоўж у Хвойку востраў Хракаў.., у тапіла Кулешаў у Яблонаў востраў Брагінскі, каторы папалам, адтуль у востраў Жэрдзен Савенскі ў Хвашчы востраў Брагінскі…''{{канец цытаты}} З гэтага вынікае, што востраў Хракаў, як і востраў сяла [[Савічы (Брагінскі раён)|Савічы]] [[Жэрднае|Жэрдзен]], быў памежным з воласьцю Брагінскай урочышчам, прыналежным да [[Любеч|Любецкай]] воласьці [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]]. А як востраў меў назву, дык ці на час згадкі, ці раней там магла існаваць сядзіба. Напярэдадні падпісаньня акту [[Люблінская унія|Люблінскай уніі]] ўказам караля і вялікага князя [[Жыгімонт Аўгуст|Жыгімонта Аўгуста]] ад 6 чэрвеня 1569 году [[Кіеўскае ваяводзтва]], названае княствам (разам зь Любечам і, напэўна, ужо ня востравам, а сялом Хракавічамі), як раней Падляская і Валынская землі, было далучана («''вернута''») да [[Карона Каралеўства Польскага|Кароны Польскай]]<ref>Volumina Legum. Tom II. — Petersburg: Nakładem i drukiem Józafata Ohryzki, 1859. S. 77 — 87; Падалінскі У. // Беларускі гістарычны агляд. — 2012. Т. 19. С. 329—337 (Рэцэнзія на кн.: Litwin H. Równi do równych: kijowska reprezentacja sejmowa 1569—1648. — Warszawa, 2009)</ref>. === Карона Каралеўства Польскага ў Рэчы Паспалітай === [[Файл:Дзяражычы і Хракавічы ў рэестры 1571 г.jpg|значак|зьлева|170 пкс|Дзяражычы і Хракавічы ў рэестры 1571 г.]] Надалей Chrekowicze прысутныя ў падатковым рэестры ад 6 студзеня 1571 году як сяло воласьці Любецкага замку ў Кіеўскім ваяводзтве Кароны. Тады ў ім налічвалася 6 дымоў (×6 — каля 36 жыхароў), зь якіх выбіралася па 20 грошаў<ref>Центральний державний історичний архів України в м. Києві. Ф. 44. Оп. 1. Спр. 1. А. 472зв.; Źródła dziejowe (далей: ŹD). T. XX. Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym; T. IX: Ziemie ruskie. Ukraina (Kijów — Bracław) / A. Jabłonowski — Warszawa, 1894. Wykazy… S. 30</ref>. 2-м жніўня 1578 году датаваны прывілей караля [[Стэфан Баторы|Стэфана Баторыя]] пану Станіславу Клапоцкаму на сёлы ў Любецкім старостве — Савічы і Хракавічы<ref>Руська (Волинська) метрика [Текст]: регести документів Коронної канцелярії для укр. земель (Волинське, Київське, Брацлавське, Чернігівське воєводства) 1569—1673 / Держ. ком. арх. України, Центр. держ. істор. арх. України, м. Київ, Ін-т укр. археографії та джерелознавства ім. М. С. Грушевського НАН України, Генер. дирекція держ. арх., Голов. арх. давніх актів; ред. і упоряд Г. Боряк [та ін.]; передм. П. К. Грімстед. — Київ, 2002. С. 295</ref>. [[Файл:Піркі ў люстрацыі 1622 г.jpg|значак|зьлева|170 пкс|Хракавічы сярод вёсак Любецкага староства ў люстрацыі 1622 г.]] Згаданыя Хракавічы (Chekowicze) і ў люстрацыі старостваў Кіеўскага ваяводзтва 1616 году. Належалі яны да Любецкай воласьці аднаіменнага староства, якое пажыцьцёва трымаў пан Мікалай Струсь. У вёсцы на той час было 42 падданых, агульны пабор зь якіх складаў 117 злотых і 5 грошаў<ref>Архив Юго-Западной России (далей: Архив ЮЗР). Ч. 7. Т. 1. Акты о заселении Юго-Западной России. — Киев, 1886. С. 296, 298</ref>. Акрамя таго, у крыніцы сказана, што службай у Лесічах і зямлёй{{заўвага|І. В. Кандрацьеў чамусьці ўгледзеў у ёй «службу», г. зн. людзей<ref>Кондратьєв І. В. Любецьке староство (XVI – середина XVII ст.). /І. В. Кондратьєв – Чернігівський національний педагогічний університет ім. Т. Г. Шевченка; Історико-археологічний музейний комплекс «Древній Любеч». – Чернігів: Видавець Лозовий В. М., 2014. С. 129</ref>}} у Хракавічах валодаў баярын Анахін Дзімітравіч ды мусіў «z tego służbę jednym koniem i insze powinności bojarskie do zamku lubeckiego odprawować». Атрымаў яе яшчэ ад астатняга з дынастыі Ягелонаў караля [[Жыгімонт Аўгуст|Жыгімонта Аўгуста]] († 1572). Права было пацьверджана трэйцім з абраных ужо каралёў — [[Жыгімонт Ваза|Жыгімонтам Вазай]]. У люстрацыі Любецкага староства 1622 году паведамляецца, што раней службу ў Лесішчах і зямлю ў Хракавічах трымалі пасэсары{{заўвага|Часовыя ўладальнікі.}} Гарчыновічы і Дзімітравічы. Але пасьля, зь невядомых прычынаў, іх страцілі, дзеля чаго даніны зь іх запісаныя былі да Хракавічаў і мусілі выплачвацца на карысьць Любецкага замку. Згодна з тарыфам падымнага падатку 1628 году, з 11 дымоў любецкага sioła Hrehowicz{{заўвага|Акрамя Хракавічаў, у складзе Любецкага староства не было сугучных назваў.}} скарб мусіў атрымаць па 3 злотых<ref>Архив ЮЗР. Ч. 7. Т. 1. С. 398</ref>. Названая вёска таксама ў люстрацыі 1636 году<ref>ŹD. T. V. Lustracye królewszczyzn ziem ruskich Wołynia, Podola i Ukrainy z piérwszéj połowy XVII wieku. / Wydał Aleksander Jabłonowski. — Warszawa, 1877. S. 88, 122, 123, 195</ref>. У візыце Брагінскага ўніяцкага дэканату на 22 студзеня 1740 году засьведчана, што жыхары 40 двароў у Хракавічах былі прыхаджанамі Грушнаўскай Сьвята-Пакроўскай царквы<ref>Апісаньне цэркваў Любарскага, Бердычаўскага, Чуднаўскага, Жытомірскага, Радамышальскага, Дымерскага, Оўруцкага, Брагінскага і Ястаўскага дэканатаў. 1730–1739 // Інстытут рукапісу Нацыянальнай бібліятэкі Украіны імя У. І. Вярнадзкага. Ф. 233. Спр. 19. А. 762, 764</ref>. === Пад уладай Расейскай імпэрыі === [[Файл:POL COA Judycki.svg|100пкс|значак|зьлева|Герб Радван зьменены роду Юдыцкіх.]] У выніку [[Другі падзел Рэчы Паспалітай|другога падзелу]] [[Рэч Паспалітая|Рэчы Паспалітай]] (1793) Хракавічы — у межах Рэчыцкай акругі Чарнігаўскага намесьніцтва (губэрні), з 1796 г. у складзе тэрытарыяльна ўпарадкаванага [[Рэчыцкі павет (Менская губэрня)|Рэчыцкага павету]] спачатку Маларасейскай, а з 29 жніўня 1797 г. [[Менская губэрня|Менскай губэрні]] [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]]<ref>Насевіч В., Скрыпчанка Т. Рэчыцкі павет / В. Насевіч, Т. Скрыпчанка // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі: у 6 т. — Т. 6. Кн. 1. — Мінск: БелЭн, 2001. C. 181—182</ref>. У крыніцы, заснаванай на зьвестках рэвізіі 1795 году, сказана, што сяло Хракавічы разам з Лоевам і іншымі добрамі належала генэралу-лейтэнанту польскай службы Юзафу Юдыцкаму<ref>Петреченко І. Є. «Камеральное описание… Речицкой округи» 1796 р.: інформаційний потенціал пам’ятки // Днепровский паром. Природное единство и историко-культурное взаимодействие белорусско-украинского пограничья / Материалы международной конференции (26-27 апреля 2018 г., г. Гомель). — Минск: Четыре четверти, 2018. С. 70</ref> === Найноўшы час === 9 лютага 1918 годe, яшчэ да падпісанmня Берасьцейскага міру з бальшавіцкай Расеяй (3 сакавіка), [[Нямецкая імпэрыя|Нямеччына]] перадала паўднёвую частку Беларусі [[Украінская Народная Рэспубліка|Украінскай Народнай Рэспубліцы]]. У адказ на гэта, 9 сакавіка [[Другая Устаўная грамата|Другой Устаўной граматай]] тэрыторыя абвешчана часткай [[Беларуская Народная Рэспубліка|Беларускай Народнай Рэспублікі]]. Хракавічы ў складзе Савіцкай воласьці Рэчыцкага павету, аднак, апынуліся ў часова створанай 15 чэрвеня Палескай губэрні з цэнтрам у Рэчыцы, з кастрычніка — у Мазыры. З 18 траўня тут дзейнічала «варта [[Украінская дзяржава|Украінскай Дзяржавы]]» гэтмана [[Павал Скарападзкі|Паўла Скарападзка]]га<ref>Ціхаміраў А. В. Станаўленне і развіццё беларуска-украінскіх адносін у 1918—1920 гг. // Веснік БДУ. Сер. 3. 2005. № 3. С. 28 — 32; Грицкевич А. П. Борьба за Украину, 1917—1921 / А. П. Грицкевич; под науч. ред. А. Е. Тараса. — Минск: Современная школа, 2011. С. 92 — 93; Ільїн, О. Західне Полісся в Українській Державі гетьмана Скоропадського (Історія в документах) / О. Ільїн // Над Бугом і Нарвою : український часопис Підляшшя. — 2014. № 3. С. 42; Валентина Метлицька. Тимчасова німецька окупація та її вплив на долю східного Білоруського Полісся (березень 1918 — січень 1919 рр.). // Україна та Німеччина: міждержавні відносини: збірник наукових праць / ред. кол. Владислав Верстюк (гол.), Степан Віднянський, Руслан Пиріг, Ірина Матяш, Дмитро Вєдєнєєв, Володимир Бойко, Дмитро Казіміров. — Чернігів: Сіверський центр післядипломної освіти, 2018. С. 286—296 (артыкул беларускамоўны)</ref>. 1 студзеня 1919, згодна з пастановай І зьезду КП(б) Беларусі Рэчыцкі павет увайшоў у склад [[Сацыялістычная Савецкая Рэспубліка Беларусі|Сацыялістычнай Савецкай Рэспублікі Беларусі]], але 16 студзеня разам зь іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі быў далучаны да [[РСФСР]]. == Насельніцтва == * 2023 год — 393 жыхары<ref>[https://web.archive.org/web/20230611102720/http://bragin.gomel-region.by/ru/chemerissky/ Чамярыскі сельсавет]</ref> == Заўвагі == {{Заўвагі}} == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} == Літаратура == * {{Літаратура/Гарады і вёскі Беларусі|1-1}} * Кондратьєв І. Любецьке староство (XVІ — середина XVII ст.). — Чернігів: Видавець Лозовий В., 2014 {{Парады артыкулу|няма катэгорыяў}} d5bnzgaaiw1tu5rao3culs5oauog5xp 0 277438 2668877 2591995 2026-05-09T14:17:35Z ~2026-28021-00 97439 2668877 wikitext text/x-wiki {{Імя |імя = Мервін |лацінка = Miervin |арыгінал = Mervin |вымаўленьне = |мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]] |утварэньне = [[Міра (імя)|Mero]] + [[Віна (імя)|Wino]] |варыянт = Мірвін, Марвін |вытворныя = |зьвязаныя = Winimar }} '''Мервін''' (''Мірвін'', ''Марвін'') — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча. == Паходжаньне == {{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}} Марвін або Мервін, пазьней Мэрэвін (Maruin, Meruin, Mervinus, Merevine) і Вінімар (Winimar) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Maruin%2C+Meruin%2C+Merevine#v=snippet&q=Maruin%2C%20Meruin%2C%20Merevine&f=false S. 1106, 1615].</ref><ref>Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 168.</ref>. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Міра (імя)|-мер- (-мар-, -мір-)]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Маргела]], [[Уладзімер|Валадзімер]], [[Нетымер]]; германскія імёны Mergell, Waldmer, Nitimerus) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] і [[Бургундзкая мова|бургундзкага]] meris 'славуты, выбітны'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 18.</ref>, а аснова [[Віна (імя)|-він-]] (імёны ліцьвінаў [[Бутвін]], [[Мантывін|Монтвін]], [[Радавін]]; германскія імёны Butwin, Mondawin, Radowin) — ад гоцкага wins 'сябар'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 17.</ref>. Адпаведнасьць імя Мярвойна германскаму імю Meruin (Maruin, Merevine, пазьней Meerwein) сьцьвердзіў францускі лінгвіст-[[Германістыка|германіст]] [[Раймонд Шмітляйн]], які на падставе шматгадовых дасьледаваньняў прыйшоў да высноваў пра германскае паходжаньне [[Ліцьвіны|літоўскіх]] уласных імёнаў<ref>Schmittlein R. Les noms d’eau de la Lituanie (suite) // Revue internationale d’onomastique. Nr. 2, 1964. P. 88.</ref>. Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''Мервино… Себестыянь Мервиньский з Мервина… Войтехъ Щесновичъ з Мервина… Янъ Липъчичъ з Мервина… Матей Климонтовичъ з Мервина… Петръ Климонтовичъ з Мервина''<ref>Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=3Ih5AqeL2iwC&q=%D0%9C%D0%B5%D1%80%D0%B2%D0%B8%D0%BD%D0%B0#v=snippet&q=%D0%9C%D0%B5%D1%80%D0%B2%D0%B8%D0%BD%D0%B0&f=false С. 1100—1101].</ref>, ''Бартошъ Степановичъ з Мирвина… Войтехъ Бартошевичъ з Мервина… Тофилъ Бартошевичъ з Мервина… Янъ Михаловичъ з Мервина… Вавърынець Михаловичъ з Мервина… Якубъ Бартошевичъ з Мервина… Станиславъ Бартошевичъ з Мервина… Троянъ Петровичъ з Мервина… Матей Яновичъ з Мервина… Матысъ Станиславовичъ з Мервина… Михалъ Якубовичъ з Мервина''<ref>Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=3Ih5AqeL2iwC&q=%40%D0%9C%D0%B8%D1%80%D0%B2%D0%B8%D0%BD%D0%B0#v=snippet&q=%40%D0%9C%D0%B8%D1%80%D0%B2%D0%B8%D0%BD%D0%B0&f=false С. 1129].</ref> (1567 год); ''Teresa Marwin'' (1848 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=B&w=22br&rid=B&search_lastname=Marwin&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1 Opsa], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>. == Носьбіты == На [[Наваградзкі павет|гістарычнай Наваградчыне]] існуе вёска [[Мервіны]]. У канцы XVIII ст. на [[Полацкае ваяводзтва|гістарычнай Полаччыне]] існавала шляхецкая [[Ваколіца (тып паселішча)|ваколіца]] Марвіна<ref>Анішчанка Я. Шляхецкія ваколіцы ўсходнебеларускіх губерняў 1783—1785 і 1798—1799 // Годнасьць. № 1 (3), 1997. С. 30.</ref>. На 1906 год існавала вёска Мервінкі ў Себескім павеце Віцебскай губэрні<ref>Список населенных мест Витебской губернии. Витебск, 1906. С. 375.</ref>. На [[Віцебскі павет|гістарычнай Віцебшчыне]] існуе вёска [[Мервіна]]. == Глядзіце таксама == * [[Міра (імя)|Міра]] * [[Віна (імя)|Віна]] == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} {{Імёны з асновай мер}} {{Імёны з асновай він}} [[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]] hzzx0rlg9lpdzvd00rqxqsdatu6cdwb 2668879 2668877 2026-05-09T14:18:38Z ~2026-28021-00 97439 2668879 wikitext text/x-wiki {{Імя |імя = Мервін |лацінка = Miervin |арыгінал = Mervin |вымаўленьне = |мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]] |утварэньне = [[Міра (імя)|Mero]] + [[Віна (імя)|Wino]] |варыянт = Марвін, Мірвін |вытворныя = |зьвязаныя = Winimar }} '''Мервін''' (''Марвін'', ''Мірвін'') — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча. == Паходжаньне == {{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}} Марвін або Мервін, пазьней Мэрэвін (Maruin, Meruin, Mervinus, Merevine) і Вінімар (Winimar) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Maruin%2C+Meruin%2C+Merevine#v=snippet&q=Maruin%2C%20Meruin%2C%20Merevine&f=false S. 1106, 1615].</ref><ref>Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 168.</ref>. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Міра (імя)|-мер- (-мар-, -мір-)]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Маргела]], [[Уладзімер|Валадзімер]], [[Нетымер]]; германскія імёны Mergell, Waldmer, Nitimerus) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] і [[Бургундзкая мова|бургундзкага]] meris 'славуты, выбітны'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 18.</ref>, а аснова [[Віна (імя)|-він-]] (імёны ліцьвінаў [[Бутвін]], [[Мантывін|Монтвін]], [[Радавін]]; германскія імёны Butwin, Mondawin, Radowin) — ад гоцкага wins 'сябар'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 17.</ref>. Адпаведнасьць імя Мярвойна германскаму імю Meruin (Maruin, Merevine, пазьней Meerwein) сьцьвердзіў францускі лінгвіст-[[Германістыка|германіст]] [[Раймонд Шмітляйн]], які на падставе шматгадовых дасьледаваньняў прыйшоў да высноваў пра германскае паходжаньне [[Ліцьвіны|літоўскіх]] уласных імёнаў<ref>Schmittlein R. Les noms d’eau de la Lituanie (suite) // Revue internationale d’onomastique. Nr. 2, 1964. P. 88.</ref>. Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''Мервино… Себестыянь Мервиньский з Мервина… Войтехъ Щесновичъ з Мервина… Янъ Липъчичъ з Мервина… Матей Климонтовичъ з Мервина… Петръ Климонтовичъ з Мервина''<ref>Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=3Ih5AqeL2iwC&q=%D0%9C%D0%B5%D1%80%D0%B2%D0%B8%D0%BD%D0%B0#v=snippet&q=%D0%9C%D0%B5%D1%80%D0%B2%D0%B8%D0%BD%D0%B0&f=false С. 1100—1101].</ref>, ''Бартошъ Степановичъ з Мирвина… Войтехъ Бартошевичъ з Мервина… Тофилъ Бартошевичъ з Мервина… Янъ Михаловичъ з Мервина… Вавърынець Михаловичъ з Мервина… Якубъ Бартошевичъ з Мервина… Станиславъ Бартошевичъ з Мервина… Троянъ Петровичъ з Мервина… Матей Яновичъ з Мервина… Матысъ Станиславовичъ з Мервина… Михалъ Якубовичъ з Мервина''<ref>Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=3Ih5AqeL2iwC&q=%40%D0%9C%D0%B8%D1%80%D0%B2%D0%B8%D0%BD%D0%B0#v=snippet&q=%40%D0%9C%D0%B8%D1%80%D0%B2%D0%B8%D0%BD%D0%B0&f=false С. 1129].</ref> (1567 год); ''Teresa Marwin'' (1848 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=B&w=22br&rid=B&search_lastname=Marwin&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1 Opsa], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>. == Носьбіты == На [[Наваградзкі павет|гістарычнай Наваградчыне]] існуе вёска [[Мервіны]]. У канцы XVIII ст. на [[Полацкае ваяводзтва|гістарычнай Полаччыне]] існавала шляхецкая [[Ваколіца (тып паселішча)|ваколіца]] Марвіна<ref>Анішчанка Я. Шляхецкія ваколіцы ўсходнебеларускіх губерняў 1783—1785 і 1798—1799 // Годнасьць. № 1 (3), 1997. С. 30.</ref>. На 1906 год існавала вёска Мервінкі ў Себескім павеце Віцебскай губэрні<ref>Список населенных мест Витебской губернии. Витебск, 1906. С. 375.</ref>. На [[Віцебскі павет|гістарычнай Віцебшчыне]] існуе вёска [[Мервіна]]. == Глядзіце таксама == * [[Міра (імя)|Міра]] * [[Віна (імя)|Віна]] == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} {{Імёны з асновай мер}} {{Імёны з асновай він}} [[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]] 04ormz8cgtdq7yxw69nd31v2bfmrb1u 0 296346 2668910 2654278 2026-05-09T17:19:08Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2668910 wikitext text/x-wiki {{Баскетбольны клюб |назва = Ўулвз |выява = BC Wolves logo.svg |памер_выявы = 200пкс |заснаваны = 2022 |расфармаваны = 2025 |краіна = [[Летува]] |мясьціна = [[Вільня]] |пляцоўка = [[Тўінзбэт-арэна]] |зьмяшчальнасьць = {{Лік|10800}} |уласьнік = |кіраўнік = |трэнэр = |чэмпіянат = [[Летувіская баскетбольная ліга|Летувы]] |сэзон = |становішча = |колер1 = #13CBCB |колер2 = black |колер3 = #BFBFBF |колер_тэксту = black |колер_фону = #13CBCB }} '''«Ўулвз»''' ({{мова-lt|Wolves}}) — колішні летувіскі баскетбольны клюб зь [[Вільня|Вільні]]. Каманда спаборнічае ў [[Летувіская баскетбольная ліга|Летувіскай баскетбольнай лізе]], прымаючы сваіх супернікаў на [[Тўінзбэт-арэна|Тўінзбэт-арэне]]. Клюб быў заснаваны ў 2022 годзе і расфармаваны ў 2025 годзе. == Гісторыя == Клюб быў заснаваны 2 чэрвеня 2022 году пад назвай «Ўулвз», што адсылае да мітычнага Жалезнага Ваўка і легенды заснаваньня [[Вільня|Вільні]]. Клюб адразу трапіў у [[Летувіская баскетбольная ліга|Летувіскую баскетбольную лігу]], бо атрымаў ліцэнзію ад былога клюбу «[[Дзукія Аліта|Дзукія]]» з [[Аліта|Аліты]]. Частка летувіскай баскетбольнай супольнасьці скептычна паставілася да новага клюбу, бо ён трапіў у наймацнейшую лігу за грашыма, а таксама празь меркаваную сувязь уладальніка клюбу з расейскім бізнэсам. 5 ліпеня 2022 году [[Рымас Курцінайціс]] быў афіцыйна абвешчаны галоўным трэнэрам клюбу. На наступны дзень была складзеная працоўная ўгоду з [[Адас Юшкявічус|Адасам Юшкявічусам]], які стаў першым гульцом у гісторыі клюбу. Таксама да клюбу далучыўся яшчэ цэлы шэраг моцных гульцоў, у тым ліку былая зорка «[[Рытас Вільня|Рытаса]]» і ўладальнік некалькіх рэкордаў лігі [[Міндаўгас Лукаўскіс]]. Свой першы афіцыйны матч «ваўкі» згулялі ў рамках [[Летувіская баскетбольная ліга|Летувіскай баскетбольнай лігі]], здабыўшы выязную перамогу над «[[Нявежыс Кейданы|Нявежысам]]» зь лікам 81:76. Клюб таксама браў удзел у адборачным раўндзе Кубка Эўропы ФІБА, дэбютаваўшы ў эўракубках. У першым раўндзе «Ўулвз» перамаглі грэцкі «[[Арыс Тэсалёнікі (баскетбольны клюб)|Арыс]]» зь лікам 88:77, але ў другім раўндзе саступілі баўгарскаму чэмпіёну «[[Рыльскі Спортыст Самакаў|Рыльскаму Спартысту]]» зь лікам 91:76, страціўшы шанец кваліфікавацца на турнір. У айчыннай лізе клюб сутыкнуўся зь цяжкасьцямі, але галоўным чынам дзякуючы легіянэрам Джэфры Тэйлару і Эрыку Бакнэру здолелі часткова выправіць становішча. Да таго ж навічкі ў рэгулярным сэзоне здабылі перамогі над «Рытасам» і «[[Жальгірыс Коўна|Жальгірысам]]». Таксама «ваўкі» адолелі «[[Леткабэліс Панявеж|Леткабэліс]]», што дапамагло ім узьняцца на трэці радок чэмпіянату. Асабліва вызначаўся Агмад Кейвэр, якога ўганаравалі тытулам найлепшага гульца рэгулярнага сэзону лігі. У плэй-оф, аднак, сталічная каманда зазнала паразу ў супрацьстаяньні зь «[[Янава (баскетбольны клюб)|Янава]]». 17 жніўня 2023 году да клюбу ў якасьці інвэстара далучыўся [[Ёнас Валанчунас]]<ref>[https://bcwolves.com/en/news/Lithuanian-national-team-captain-Jonas-Valanciunas-invests-in-BC-Wolves-321nbb «Lithuanian national team captain Jonas Valančiūnas invests in BC Wolves»]{{Недаступная спасылка|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. BC Wolves.</ref>. == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Вонкавыя спасылкі == * [https://www.bcwolves.com/ Афіцыйная бачына]. [[Катэгорыя:Летувіскія баскетбольныя клюбы]] [[Катэгорыя:Зьявіліся ў 2022 годзе]] [[Катэгорыя:2022 год у Летуве]] [[Катэгорыя:Зьніклі ў 2025 годзе]] 4w3ku96hm7jn0e7h7dkksa7ggpd6sib 0 297916 2668951 2657368 2026-05-10T05:08:56Z Дамінік 64057 /* Вялікае Княства Літоўскае */ 2668951 wikitext text/x-wiki {{Населены пункт/Украіна |Назва = Бышаў |Статус = сяло |Назва ў родным склоне = Бышава |Арыгінальная назва = Бишів |Лацінка = Byšaŭ |Герб = |Сьцяг = |Гімн = |Дата заснаваньня = перад 1568 годам |Першыя згадкі = |Статус з = |Магдэбурскае права = 1581 |Былая назва = |Вобласьць = [[Кіеўская вобласьць|Кіеўская]] |Аўтаномная рэспубліка = |Раён = [[Фастаўскі раён|Фастаўскі]] |Сельская рада = |Мэр = |Пасада кіраўніка = |Кіраўнік = |Плошча = |Крыніца плошчы = |Вышыня = |Унутраны падзел = |Колькасьць насельніцтва = |Год падліку колькасьці = |Крыніца колькасьці насельніцтва = |Тэндэнцыя колькасьці насельніцтва = |Колькасьць насельніцтва аглямэрацыі = |Год падліку колькасьці аглямэрацыі = |Крыніца колькасьці аглямэрацыі = |Этнічны склад насельніцтва = |Год падліку этнічнага складу = |Нацыянальны склад насельніцтва = |Год падліку нацыянальнага складу = |Колькасьць двароў = |Год падліку колькасьці двароў = |Паштовы індэкс = |Тэлефонны код = |КОАТУУ = |Аўтамабільны нумарны знак = |Выява = Wikiexpedition-Byshiv-1.jpg |Апісаньне выявы = |Шырата градусаў = 50 |Шырата хвілінаў = 16 |Шырата сэкундаў = 2 |Даўгата градусаў = 29 |Даўгата хвілінаў = 52 |Даўгата сэкундаў = 54 |Пазыцыя подпісу на мапе = |Водступ подпісу на мапе = |Commons = |Сайт = }} '''Бы́шаў''' ({{мова-uk|Би́шів}}) — сяло ў [[Фастаўскі раён|Фастаўскім раёне]] [[Кіеўская вобласьць|Кіеўскай вобласьці]] [[Украіна|Ўкраіны]]. Цэнтар сельскай тэрытарыяльнай грамады. Бліжэйшая чыгункавая станцыя — Фастаў, за 25 км. Насельніцтва — 2773 асобы. Дзень сяла — 14 кастрычніка. == Гісторыя == === Вялікае Княства Літоўскае === [[Файл:Запіс Фенны Любецкай Шчаснаму Харлінскаму. 1568 г.jpg|150пкс|значак|зьлева|Фрагмэнт запісу добраў Ф. Любецкай мужу Ш. Харлінскаму. 1568 г.]] Згаданы Бышаў у дароўнай грамаце ўнучкі пана [[Сямён Палазовіч|Сямёна Хведаравіча Полаза]] Фенны свайму другому, пасьля Мельхіёра Насілоўскага, мужу пану [[Шчасны Харлінскі|Шчаснаму Харлінскаму]], пісанай 6 сьнежня 1568 году<ref>Центральний державний історичний архів України в м. Києві (ЦДІАУК). Ф. 25. Опис 1. Справа 10. А. 411; Архив Юго-Западной России. Ч. VIII. Т. VI. Акты о землевладении в Юго-Западной России XVI—XVIII вв. — Киев, 1911. № LXXVI</ref>: {{пачатак цытаты}}''именя свое отчизные, дедизные, материстые у повете Киевскомъ лежачие, тоестъ… [[Хвойнікі|Хоиники]], [[Астрагляды|Остроглядовичи]], [[Навасёлкі (Хвойніцкі раён)|Новосюлки]], [[Гладкавічы|Глядковичи]], [[Хвосьніца|Хвостницу]], [[Стаўкі (Радамышальская грамада)|Ставокъ]], Сосновую, половица [[Лапатычы|Лопатина]], [[Загальцы|Загайцы]], [[Гастомель|Гостомълъ]], [[Вітачоў|Вытечов]], Бышов], [[Бугаеў (Кіеўская вобласьць)|Бугаювъ]], землю Злобицкую, три дворища в месте Киевскомъ, а дворище на котором был двор небожчика деда моего пана Семена Полоза, которые именя и дворища вышей мененые в той суме пенезей двохъ тысечей копъ грошей за живота и по животе матки небожчицы брат мой небожчикъ князь Богуш Любецкий, яко властную заставу свою на себе держалъ и тыхъ именей зо всими пожитки аж до живота свого уживал, а по животе его млти безпотомного оная сума две тысечи копъ грошей на (тыхъ) именяхъ записаная на мене пришла и спала…'' {{канец цытаты}} === Карона Каралеўства Польскага ў Рэчы Паспалітай === Шчасны Харлінскі, харунжы кіеўскі, быў паслом ад Кіеўскага павету на каранацыйным сойме 1576 году<ref>Posłowie ziemscy koronni 1493-1600. / Pod red. Ireny Kaniewskiej. – Warszawa, 2013. S. 249</ref>. 13 лютага 1581 году з волі абранага на тым сойме караля [[Стэфан Баторы|Стэфана Баторыя]] адбылося<ref>Білоус Наталія. Магдебурзькі привілеї Бишева та його власники // Краєзнавство. – Київ: Інститут історії, 2014. № 1. С. 58 – 63</ref>{{пачатак цытаты}}''Надане права [[Магдэбурскае права|майдеборского]] у местечку пана Харлинского, подкоморого киевъского Стефан Божю милостю корол полский, великий княз литовский, руский, пруский, мазовецкий, жомоитский, ифлянтский, княжа седмигродское. Ознаймуемы тым листомъ нашимъ всим вобец и каждому зособна, кому то ведат (–) належит. Иж мы на причину некоторых Пановъ Рад наших на сойме нинешнем при насъ будучих, а особливе маючи баченъе на заслуги урожоного Щастного Харлинъского, подкоморого земли Киевъское, в ыйменъю его власном в повете Киевском лежачом местечъку Бышеве, которое он там новоосажати почал для лацвейшого и лепшого запоможеня подданных его мещанъ там в том местечку осядаючих, з ласки нашое королевское надаемы и установямы право майдебурское тым способоми обычаем, яко в месте нашом Киевском. Ку тому теж надалисмы и постановили, якож надаем и постановляем тым листом нашим в томъто местечку его Бышеве ярмарки два у кождый рок один на ден и свято Святого Пророка Иле, а другий на денъ // и свято Светого Миколы месеца декабра шостого дня, а торгъ в кождый тыйдень у неделю. Которыи ярмарки мают стояти, будучи волными от всяких мыт и податковъ нашых через тыйден от зачатя ярмаркового. На которые-то ярмарки до того местечка его Бышева волно будет всим подданным нашимъ князским, панским и духовным, и всяким купцом с куплями и товары своими вшелякими ездит и торговат волно и безмытне от зачатя ярмаркового через тыйден. А он самъ и потомкове его, яко с торговъ и ярмарковъ в томъ местечку его Бышове уставленных, и от нас наданых всякие пожитки и доходы на себе брати и тое ласки и данины нашое на тые ярмарки и торги вышей описанные за тым листом нашимъ вечне уживати мают по тому, яко иные князе, панове, обыватели панствъ наших и земли Волынское з мест торговъ и ярмарковъ своих пожитковъ и доходов своихъ уживают, не уближаючи тымъ ни в чомъ праву посполитому, также правом и волностям иных мест наших. И на то есмо дали урожоному Щастному Харлинъскому, подкоморому киевскому и его потомкомъ тот наш лист, подписавши его рукою нашою, до которого на умоцненъе тое речи и печат нашу коронную привесити росказалисмы._Дан у Варшаве на сейме валном коронномъ, дня третегонадцат, месеца февраля, року по нароженъю Сына Божого тисяча пятъсотъ осмъдесят первого, а королеваня нашого року пятого.''{{канец цытаты}} Згодна з падатковым рэестрам Кіеўскай зямлі (ваяводзтва) на 1581 год, з 3 дымоў [[асадныя сяляне|асадных сялянаў]] Бышава пана Шчаснага Харлінскага, падкаморага кіеўскага, выбіралася па 15 грошаў<ref>Źródła dziejowe (далей: ZD). T. XX. Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym; T. IX: Ziemie ruskie. Ukraina (Kijów — Bracław). Dział I-szy. Opisane przez Aleksandra Jabłonowskiego. — Warszawa, 1894. Wykazy… S. 36, 37</ref>. У студзені 1654 году царскі слуга Леонтей Лопухин, пасланы з Масквы да Белацаркоўскага палку, прыводзіў да прысягі на вернасьць Расейскай дзяржаве жыхароў 20 местаў, сярод якіх былі [[Фастаў]]-«пуст», Бышаў-«пуст» і [[Рожаў]]-«пуст»<ref>Воссоединение Украины с Россией. Документы и материалы в трёх томах. Т. 3. 1651 — 1654 гг. — Москва: Изд. АН СССР, 1953. С. 517</ref>. Места Бышаў Яна Францішка Харленскага, чашніка ліўскага, пасьля лоўчага кіеўскага, згаданае ў тарыфах падымнага падатку Кіеўскага ваяводзтва 1711, 1714, 1715 гадоў; у тарыфе Кіеўскага павету 1724 году сказана, што тут было 70 двароў{{Заўвага|Усяго было «puł dymu, ćwerć, puł ćwerci», а 1 дым у той час для Кіеўскага павету — 80 двароў.}} (×6 — каля 420 жыхароў); згодна з тарыфам 1734 году, у месьце налічваўся 121 двор{{Заўвага|«Puł dyma, puł ćwerci, [z] pozostałej chałupy groszy pętnaście», а 1 дым у той час — 160 двароў.}} (×6 — каля 726 жыхароў)<ref>Тарифи подимного податку, сеймикові лауди і люстрації Київського воєводства першої половини XVIII століття. /Вид. друге, доп. Укл. Конрад Жеменецький. — Біла Церква, 2015. С. 18, 21, 36, 39, 63, 73, 99, 144, 243</ref>. Паводле тарыфу 1754 года, з 105 двароў{{Заўвага|Усяго — «ćwerć dyma, pułtory szesnastki» дыму, а 1 дым тады — 320 двароў.}} (каля 630 жыхароў) мястэчка Бышаў жытомірскага мечніка пана Юзафа Харленскага «do grodu» (Жытомірскага замку) выбіраліся 17 злотых і 7 грошаў, «do skarbu» — 78 злотых, 24 грошы<ref>Тариф подимного податку Київського воєводства 1754 року. /Опрацював Конрад Жеменецький. — Біла Церква, 2015. С. 56</ref>. === Пад уладай Расейскай імпэрыі === Пасьля [[Другі падзел Рэчы Паспалітай|другога падзелу Рэчы Паспалітай]] (1793) Бышаў апынуўся ў [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]]. З 1797 году мястэчка — у межах Кіеўскага павету Кіеўскай губэрні. [[Файл:Адміністративна мапа Київської округи УСРР, 1925.jpg|значак|зьлева|130px|Мапа Кіеўскай акругі УССР. 1925 г.]][[Файл:Бишів 1925.jpg|значак|130px|Бышаўскі раён на мапе Кіеўскай акругі. 1925 г.]] === Найноўшы час === У 1925 годзе мястэчка Бышаў — цэнтар аднайменнага раёну Кіеўскай акругі [[УССР]]. == Заўвагі == {{заўвагі}} == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} == Літаратура == * Edward Rulikowski. Byszów // Słownik geograficzny Krółewstwa Polskiego і innych krajów słowiańskich. — Warszawa, 1880. T. I. S. 515—517 * Похилевич Л. И. Сказания о населённых местностях Киевской губернии или Статистические, исторические и церковные заметки о всех деревнях, местечках и городах, в пределах губернии находящихся / Собрал Л. Похилевич. — Киев, 1864 (перавыданьне: Біла Церква: Видавець О. В. Пшонківський, 2005. — XXII+642 с, 8 іл.) [[Катэгорыя:Населеныя пункты Кіеўскай вобласьці]][[Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XVI стагодзьдзі]] 53einini60if6uene6bycqae571zw7i 2668952 2668951 2026-05-10T05:09:59Z Дамінік 64057 /* Вялікае Княства Літоўскае */ 2668952 wikitext text/x-wiki {{Населены пункт/Украіна |Назва = Бышаў |Статус = сяло |Назва ў родным склоне = Бышава |Арыгінальная назва = Бишів |Лацінка = Byšaŭ |Герб = |Сьцяг = |Гімн = |Дата заснаваньня = перад 1568 годам |Першыя згадкі = |Статус з = |Магдэбурскае права = 1581 |Былая назва = |Вобласьць = [[Кіеўская вобласьць|Кіеўская]] |Аўтаномная рэспубліка = |Раён = [[Фастаўскі раён|Фастаўскі]] |Сельская рада = |Мэр = |Пасада кіраўніка = |Кіраўнік = |Плошча = |Крыніца плошчы = |Вышыня = |Унутраны падзел = |Колькасьць насельніцтва = |Год падліку колькасьці = |Крыніца колькасьці насельніцтва = |Тэндэнцыя колькасьці насельніцтва = |Колькасьць насельніцтва аглямэрацыі = |Год падліку колькасьці аглямэрацыі = |Крыніца колькасьці аглямэрацыі = |Этнічны склад насельніцтва = |Год падліку этнічнага складу = |Нацыянальны склад насельніцтва = |Год падліку нацыянальнага складу = |Колькасьць двароў = |Год падліку колькасьці двароў = |Паштовы індэкс = |Тэлефонны код = |КОАТУУ = |Аўтамабільны нумарны знак = |Выява = Wikiexpedition-Byshiv-1.jpg |Апісаньне выявы = |Шырата градусаў = 50 |Шырата хвілінаў = 16 |Шырата сэкундаў = 2 |Даўгата градусаў = 29 |Даўгата хвілінаў = 52 |Даўгата сэкундаў = 54 |Пазыцыя подпісу на мапе = |Водступ подпісу на мапе = |Commons = |Сайт = }} '''Бы́шаў''' ({{мова-uk|Би́шів}}) — сяло ў [[Фастаўскі раён|Фастаўскім раёне]] [[Кіеўская вобласьць|Кіеўскай вобласьці]] [[Украіна|Ўкраіны]]. Цэнтар сельскай тэрытарыяльнай грамады. Бліжэйшая чыгункавая станцыя — Фастаў, за 25 км. Насельніцтва — 2773 асобы. Дзень сяла — 14 кастрычніка. == Гісторыя == === Вялікае Княства Літоўскае === [[Файл:Запіс Фенны Любецкай Шчаснаму Харлінскаму. 1568 г.jpg|150пкс|значак|зьлева|Фрагмэнт запісу добраў Ф. Любецкай мужу Ш. Харлінскаму. 1568 г.]] Згаданы Бышаў у дароўнай грамаце ўнучкі пана [[Сямён Палазовіч|Сямёна Хведаравіча Полаза]] Фенны свайму другому, пасьля Мельхіёра Насілоўскага, мужу пану [[Шчасны Харлінскі|Шчаснаму Харлінскаму]], пісанай 6 сьнежня 1568 году<ref>Центральний державний історичний архів України в м. Києві (ЦДІАУК). Ф. 25. Опис 1. Справа 10. А. 411; Архив Юго-Западной России. Ч. VIII. Т. VI. Акты о землевладении в Юго-Западной России XVI—XVIII вв. — Киев, 1911. № LXXVI</ref>: {{пачатак цытаты}}''именя свое отчизные, дедизные, материстые у повете Киевскомъ лежачие, тоестъ… [[Хвойнікі|Хоиники]], [[Астрагляды|Остроглядовичи]], [[Навасёлкі (Хвойніцкі раён)|Новосюлки]], [[Гладкавічы|Глядковичи]], [[Хвосьніца|Хвостницу]], [[Стаўкі (Радамышальская грамада)|Ставокъ]], Сосновую, половица [[Лапатычы|Лопатина]], [[Загальцы|Загайцы]], [[Гастомель|Гостомълъ]], [[Вітачоў|Вытечов]], Бышов], [[Бугаеў (Кіеўская вобласьць)|Бугаювъ]], землю Злобицкую, три дворища в месте Киевскомъ, а дворище на котором был двор небожчика деда моего пана Семена Полоза, которые именя и дворища вышей мененые в той суме пенезей двохъ тысечей копъ грошей за живота и по животе матки небожчицы брат мой небожчикъ князь Богуш Любецкий, яко властную заставу свою на себе держалъ и тыхъ именей зо всими пожитки аж до живота свого уживал, а по животе его млти безпотомного оная сума две тысечи копъ грошей на (тыхъ) именяхъ записаная на мене пришла и спала…'' {{канец цытаты}} Напярэдадні падпісаньня акту [[Люблінская унія|Люблінскай уніі]] ўказам караля [[Жыгімонт Аўгуст|Жыгімонта Аўгуста]] ад 6 чэрвеня 1569 году [[Кіеўскае ваяводзтва]] (і Бышаў з прылегласьцямі) было далучана да [[Карона Каралеўства Польскага|Кароны Польскай]]<ref>Volumina Legum (надалей: VL). Tom II. — Petersburg: Nakładem i drukiem Józafata Ohryzki, 1859. S. 84 — 87; Падалінскі У. // Беларускі гістарычны агляд. — 2012. Т. 19. С. 329—337 (Рэцэнзія на кн.: Litwin H. Równi do równych: kijowska reprezentacja sejmowa 1569—1648. — Warszawa, 2009)</ref>. === Карона Каралеўства Польскага ў Рэчы Паспалітай === Шчасны Харлінскі, харунжы кіеўскі, быў паслом ад Кіеўскага павету на каранацыйным сойме 1576 году<ref>Posłowie ziemscy koronni 1493-1600. / Pod red. Ireny Kaniewskiej. – Warszawa, 2013. S. 249</ref>. 13 лютага 1581 году з волі абранага на тым сойме караля [[Стэфан Баторы|Стэфана Баторыя]] адбылося<ref>Білоус Наталія. Магдебурзькі привілеї Бишева та його власники // Краєзнавство. – Київ: Інститут історії, 2014. № 1. С. 58 – 63</ref>{{пачатак цытаты}}''Надане права [[Магдэбурскае права|майдеборского]] у местечку пана Харлинского, подкоморого киевъского Стефан Божю милостю корол полский, великий княз литовский, руский, пруский, мазовецкий, жомоитский, ифлянтский, княжа седмигродское. Ознаймуемы тым листомъ нашимъ всим вобец и каждому зособна, кому то ведат (–) належит. Иж мы на причину некоторых Пановъ Рад наших на сойме нинешнем при насъ будучих, а особливе маючи баченъе на заслуги урожоного Щастного Харлинъского, подкоморого земли Киевъское, в ыйменъю его власном в повете Киевском лежачом местечъку Бышеве, которое он там новоосажати почал для лацвейшого и лепшого запоможеня подданных его мещанъ там в том местечку осядаючих, з ласки нашое королевское надаемы и установямы право майдебурское тым способоми обычаем, яко в месте нашом Киевском. Ку тому теж надалисмы и постановили, якож надаем и постановляем тым листом нашим в томъто местечку его Бышеве ярмарки два у кождый рок один на ден и свято Святого Пророка Иле, а другий на денъ // и свято Светого Миколы месеца декабра шостого дня, а торгъ в кождый тыйдень у неделю. Которыи ярмарки мают стояти, будучи волными от всяких мыт и податковъ нашых через тыйден от зачатя ярмаркового. На которые-то ярмарки до того местечка его Бышева волно будет всим подданным нашимъ князским, панским и духовным, и всяким купцом с куплями и товары своими вшелякими ездит и торговат волно и безмытне от зачатя ярмаркового через тыйден. А он самъ и потомкове его, яко с торговъ и ярмарковъ в томъ местечку его Бышове уставленных, и от нас наданых всякие пожитки и доходы на себе брати и тое ласки и данины нашое на тые ярмарки и торги вышей описанные за тым листом нашимъ вечне уживати мают по тому, яко иные князе, панове, обыватели панствъ наших и земли Волынское з мест торговъ и ярмарковъ своих пожитковъ и доходов своихъ уживают, не уближаючи тымъ ни в чомъ праву посполитому, также правом и волностям иных мест наших. И на то есмо дали урожоному Щастному Харлинъскому, подкоморому киевскому и его потомкомъ тот наш лист, подписавши его рукою нашою, до которого на умоцненъе тое речи и печат нашу коронную привесити росказалисмы._Дан у Варшаве на сейме валном коронномъ, дня третегонадцат, месеца февраля, року по нароженъю Сына Божого тисяча пятъсотъ осмъдесят первого, а королеваня нашого року пятого.''{{канец цытаты}} Згодна з падатковым рэестрам Кіеўскай зямлі (ваяводзтва) на 1581 год, з 3 дымоў [[асадныя сяляне|асадных сялянаў]] Бышава пана Шчаснага Харлінскага, падкаморага кіеўскага, выбіралася па 15 грошаў<ref>Źródła dziejowe (далей: ZD). T. XX. Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym; T. IX: Ziemie ruskie. Ukraina (Kijów — Bracław). Dział I-szy. Opisane przez Aleksandra Jabłonowskiego. — Warszawa, 1894. Wykazy… S. 36, 37</ref>. У студзені 1654 году царскі слуга Леонтей Лопухин, пасланы з Масквы да Белацаркоўскага палку, прыводзіў да прысягі на вернасьць Расейскай дзяржаве жыхароў 20 местаў, сярод якіх былі [[Фастаў]]-«пуст», Бышаў-«пуст» і [[Рожаў]]-«пуст»<ref>Воссоединение Украины с Россией. Документы и материалы в трёх томах. Т. 3. 1651 — 1654 гг. — Москва: Изд. АН СССР, 1953. С. 517</ref>. Места Бышаў Яна Францішка Харленскага, чашніка ліўскага, пасьля лоўчага кіеўскага, згаданае ў тарыфах падымнага падатку Кіеўскага ваяводзтва 1711, 1714, 1715 гадоў; у тарыфе Кіеўскага павету 1724 году сказана, што тут было 70 двароў{{Заўвага|Усяго было «puł dymu, ćwerć, puł ćwerci», а 1 дым у той час для Кіеўскага павету — 80 двароў.}} (×6 — каля 420 жыхароў); згодна з тарыфам 1734 году, у месьце налічваўся 121 двор{{Заўвага|«Puł dyma, puł ćwerci, [z] pozostałej chałupy groszy pętnaście», а 1 дым у той час — 160 двароў.}} (×6 — каля 726 жыхароў)<ref>Тарифи подимного податку, сеймикові лауди і люстрації Київського воєводства першої половини XVIII століття. /Вид. друге, доп. Укл. Конрад Жеменецький. — Біла Церква, 2015. С. 18, 21, 36, 39, 63, 73, 99, 144, 243</ref>. Паводле тарыфу 1754 года, з 105 двароў{{Заўвага|Усяго — «ćwerć dyma, pułtory szesnastki» дыму, а 1 дым тады — 320 двароў.}} (каля 630 жыхароў) мястэчка Бышаў жытомірскага мечніка пана Юзафа Харленскага «do grodu» (Жытомірскага замку) выбіраліся 17 злотых і 7 грошаў, «do skarbu» — 78 злотых, 24 грошы<ref>Тариф подимного податку Київського воєводства 1754 року. /Опрацював Конрад Жеменецький. — Біла Церква, 2015. С. 56</ref>. === Пад уладай Расейскай імпэрыі === Пасьля [[Другі падзел Рэчы Паспалітай|другога падзелу Рэчы Паспалітай]] (1793) Бышаў апынуўся ў [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]]. З 1797 году мястэчка — у межах Кіеўскага павету Кіеўскай губэрні. [[Файл:Адміністративна мапа Київської округи УСРР, 1925.jpg|значак|зьлева|130px|Мапа Кіеўскай акругі УССР. 1925 г.]][[Файл:Бишів 1925.jpg|значак|130px|Бышаўскі раён на мапе Кіеўскай акругі. 1925 г.]] === Найноўшы час === У 1925 годзе мястэчка Бышаў — цэнтар аднайменнага раёну Кіеўскай акругі [[УССР]]. == Заўвагі == {{заўвагі}} == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} == Літаратура == * Edward Rulikowski. Byszów // Słownik geograficzny Krółewstwa Polskiego і innych krajów słowiańskich. — Warszawa, 1880. T. I. S. 515—517 * Похилевич Л. И. Сказания о населённых местностях Киевской губернии или Статистические, исторические и церковные заметки о всех деревнях, местечках и городах, в пределах губернии находящихся / Собрал Л. Похилевич. — Киев, 1864 (перавыданьне: Біла Церква: Видавець О. В. Пшонківський, 2005. — XXII+642 с, 8 іл.) [[Катэгорыя:Населеныя пункты Кіеўскай вобласьці]][[Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XVI стагодзьдзі]] myz7ffkunuirxicwbxpsyp273h8hxmb 2668954 2668952 2026-05-10T05:30:21Z Дамінік 64057 /* Вялікае Княства Літоўскае */ 2668954 wikitext text/x-wiki {{Населены пункт/Украіна |Назва = Бышаў |Статус = сяло |Назва ў родным склоне = Бышава |Арыгінальная назва = Бишів |Лацінка = Byšaŭ |Герб = |Сьцяг = |Гімн = |Дата заснаваньня = перад 1568 годам |Першыя згадкі = |Статус з = |Магдэбурскае права = 1581 |Былая назва = |Вобласьць = [[Кіеўская вобласьць|Кіеўская]] |Аўтаномная рэспубліка = |Раён = [[Фастаўскі раён|Фастаўскі]] |Сельская рада = |Мэр = |Пасада кіраўніка = |Кіраўнік = |Плошча = |Крыніца плошчы = |Вышыня = |Унутраны падзел = |Колькасьць насельніцтва = |Год падліку колькасьці = |Крыніца колькасьці насельніцтва = |Тэндэнцыя колькасьці насельніцтва = |Колькасьць насельніцтва аглямэрацыі = |Год падліку колькасьці аглямэрацыі = |Крыніца колькасьці аглямэрацыі = |Этнічны склад насельніцтва = |Год падліку этнічнага складу = |Нацыянальны склад насельніцтва = |Год падліку нацыянальнага складу = |Колькасьць двароў = |Год падліку колькасьці двароў = |Паштовы індэкс = |Тэлефонны код = |КОАТУУ = |Аўтамабільны нумарны знак = |Выява = Wikiexpedition-Byshiv-1.jpg |Апісаньне выявы = |Шырата градусаў = 50 |Шырата хвілінаў = 16 |Шырата сэкундаў = 2 |Даўгата градусаў = 29 |Даўгата хвілінаў = 52 |Даўгата сэкундаў = 54 |Пазыцыя подпісу на мапе = |Водступ подпісу на мапе = |Commons = |Сайт = }} '''Бы́шаў''' ({{мова-uk|Би́шів}}) — сяло ў [[Фастаўскі раён|Фастаўскім раёне]] [[Кіеўская вобласьць|Кіеўскай вобласьці]] [[Украіна|Ўкраіны]]. Цэнтар сельскай тэрытарыяльнай грамады. Бліжэйшая чыгункавая станцыя — Фастаў, за 25 км. Насельніцтва — 2773 асобы. Дзень сяла — 14 кастрычніка. == Гісторыя == === Вялікае Княства Літоўскае === [[Файл:Запіс Фенны Любецкай Шчаснаму Харлінскаму. 1568 г.jpg|150пкс|значак|зьлева|Фрагмэнт запісу добраў Ф. Любецкай мужу Ш. Харлінскаму. 1568 г.]] Згаданы Бышаў у дароўнай грамаце ўнучкі пана [[Сямён Палазовіч|Сямёна Хведаравіча Полаза]] Фенны свайму другому, пасьля Мельхіёра Насілоўскага, мужу пану [[Шчасны Харлінскі|Шчаснаму Харлінскаму]], пісанай 6 сьнежня 1568 году<ref>Центральний державний історичний архів України в м. Києві (ЦДІАУК). Ф. 25. Опис 1. Справа 10. А. 411; Архив Юго-Западной России. Ч. VIII. Т. VI. Акты о землевладении в Юго-Западной России XVI—XVIII вв. — Киев, 1911. № LXXVI</ref>: {{пачатак цытаты}}''именя свое отчизные, дедизные, материстые у повете Киевскомъ лежачие, тоестъ… [[Хвойнікі|Хоиники]], [[Астрагляды|Остроглядовичи]], [[Навасёлкі (Хвойніцкі раён)|Новосюлки]], [[Гладкавічы|Глядковичи]], [[Хвосьніца|Хвостницу]], [[Стаўкі (Радамышальская грамада)|Ставокъ]], Сосновую, половица [[Лапатычы|Лопатина]], [[Загальцы|Загайцы]], [[Гастомель|Гостомълъ]], [[Вітачоў|Вытечов]], Бышов, [[Бугаеў (Кіеўская вобласьць)|Бугаювъ]], землю Злобицкую, три дворища в месте Киевскомъ, а дворище на котором был двор небожчика деда моего пана Семена Полоза, которые именя и дворища вышей мененые в той суме пенезей двохъ тысечей копъ грошей за живота и по животе матки небожчицы брат мой небожчикъ князь Богуш Любецкий, яко властную заставу свою на себе держалъ и тыхъ именей зо всими пожитки аж до живота свого уживал, а по животе его млти безпотомного оная сума две тысечи копъ грошей на (тыхъ) именяхъ записаная на мене пришла и спала…'' {{канец цытаты}} Напярэдадні падпісаньня акту [[Люблінская унія|Люблінскай уніі]] ўказам караля [[Жыгімонт Аўгуст|Жыгімонта Аўгуста]] ад 6 чэрвеня 1569 году [[Кіеўскае ваяводзтва]] (і Бышаў з прылегласьцямі) было далучана да [[Карона Каралеўства Польскага|Кароны Польскай]]<ref>Volumina Legum (надалей: VL). Tom II. — Petersburg: Nakładem i drukiem Józafata Ohryzki, 1859. S. 84 — 87; Падалінскі У. // Беларускі гістарычны агляд. — 2012. Т. 19. С. 329—337 (Рэцэнзія на кн.: Litwin H. Równi do równych: kijowska reprezentacja sejmowa 1569—1648. — Warszawa, 2009)</ref>. === Карона Каралеўства Польскага ў Рэчы Паспалітай === Шчасны Харлінскі, харунжы кіеўскі, быў паслом ад Кіеўскага павету на каранацыйным сойме 1576 году<ref>Posłowie ziemscy koronni 1493-1600. / Pod red. Ireny Kaniewskiej. – Warszawa, 2013. S. 249</ref>. 13 лютага 1581 году з волі абранага на тым сойме караля [[Стэфан Баторы|Стэфана Баторыя]] адбылося<ref>Білоус Наталія. Магдебурзькі привілеї Бишева та його власники // Краєзнавство. – Київ: Інститут історії, 2014. № 1. С. 58 – 63</ref>{{пачатак цытаты}}''Надане права [[Магдэбурскае права|майдеборского]] у местечку пана Харлинского, подкоморого киевъского Стефан Божю милостю корол полский, великий княз литовский, руский, пруский, мазовецкий, жомоитский, ифлянтский, княжа седмигродское. Ознаймуемы тым листомъ нашимъ всим вобец и каждому зособна, кому то ведат (–) належит. Иж мы на причину некоторых Пановъ Рад наших на сойме нинешнем при насъ будучих, а особливе маючи баченъе на заслуги урожоного Щастного Харлинъского, подкоморого земли Киевъское, в ыйменъю его власном в повете Киевском лежачом местечъку Бышеве, которое он там новоосажати почал для лацвейшого и лепшого запоможеня подданных его мещанъ там в том местечку осядаючих, з ласки нашое королевское надаемы и установямы право майдебурское тым способоми обычаем, яко в месте нашом Киевском. Ку тому теж надалисмы и постановили, якож надаем и постановляем тым листом нашим в томъто местечку его Бышеве ярмарки два у кождый рок один на ден и свято Святого Пророка Иле, а другий на денъ // и свято Светого Миколы месеца декабра шостого дня, а торгъ в кождый тыйдень у неделю. Которыи ярмарки мают стояти, будучи волными от всяких мыт и податковъ нашых через тыйден от зачатя ярмаркового. На которые-то ярмарки до того местечка его Бышева волно будет всим подданным нашимъ князским, панским и духовным, и всяким купцом с куплями и товары своими вшелякими ездит и торговат волно и безмытне от зачатя ярмаркового через тыйден. А он самъ и потомкове его, яко с торговъ и ярмарковъ в томъ местечку его Бышове уставленных, и от нас наданых всякие пожитки и доходы на себе брати и тое ласки и данины нашое на тые ярмарки и торги вышей описанные за тым листом нашимъ вечне уживати мают по тому, яко иные князе, панове, обыватели панствъ наших и земли Волынское з мест торговъ и ярмарковъ своих пожитковъ и доходов своихъ уживают, не уближаючи тымъ ни в чомъ праву посполитому, также правом и волностям иных мест наших. И на то есмо дали урожоному Щастному Харлинъскому, подкоморому киевскому и его потомкомъ тот наш лист, подписавши его рукою нашою, до которого на умоцненъе тое речи и печат нашу коронную привесити росказалисмы._Дан у Варшаве на сейме валном коронномъ, дня третегонадцат, месеца февраля, року по нароженъю Сына Божого тисяча пятъсотъ осмъдесят первого, а королеваня нашого року пятого.''{{канец цытаты}} Згодна з падатковым рэестрам Кіеўскай зямлі (ваяводзтва) на 1581 год, з 3 дымоў [[асадныя сяляне|асадных сялянаў]] Бышава пана Шчаснага Харлінскага, падкаморага кіеўскага, выбіралася па 15 грошаў<ref>Źródła dziejowe (далей: ZD). T. XX. Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym; T. IX: Ziemie ruskie. Ukraina (Kijów — Bracław). Dział I-szy. Opisane przez Aleksandra Jabłonowskiego. — Warszawa, 1894. Wykazy… S. 36, 37</ref>. У студзені 1654 году царскі слуга Леонтей Лопухин, пасланы з Масквы да Белацаркоўскага палку, прыводзіў да прысягі на вернасьць Расейскай дзяржаве жыхароў 20 местаў, сярод якіх былі [[Фастаў]]-«пуст», Бышаў-«пуст» і [[Рожаў]]-«пуст»<ref>Воссоединение Украины с Россией. Документы и материалы в трёх томах. Т. 3. 1651 — 1654 гг. — Москва: Изд. АН СССР, 1953. С. 517</ref>. Места Бышаў Яна Францішка Харленскага, чашніка ліўскага, пасьля лоўчага кіеўскага, згаданае ў тарыфах падымнага падатку Кіеўскага ваяводзтва 1711, 1714, 1715 гадоў; у тарыфе Кіеўскага павету 1724 году сказана, што тут было 70 двароў{{Заўвага|Усяго было «puł dymu, ćwerć, puł ćwerci», а 1 дым у той час для Кіеўскага павету — 80 двароў.}} (×6 — каля 420 жыхароў); згодна з тарыфам 1734 году, у месьце налічваўся 121 двор{{Заўвага|«Puł dyma, puł ćwerci, [z] pozostałej chałupy groszy pętnaście», а 1 дым у той час — 160 двароў.}} (×6 — каля 726 жыхароў)<ref>Тарифи подимного податку, сеймикові лауди і люстрації Київського воєводства першої половини XVIII століття. /Вид. друге, доп. Укл. Конрад Жеменецький. — Біла Церква, 2015. С. 18, 21, 36, 39, 63, 73, 99, 144, 243</ref>. Паводле тарыфу 1754 года, з 105 двароў{{Заўвага|Усяго — «ćwerć dyma, pułtory szesnastki» дыму, а 1 дым тады — 320 двароў.}} (каля 630 жыхароў) мястэчка Бышаў жытомірскага мечніка пана Юзафа Харленскага «do grodu» (Жытомірскага замку) выбіраліся 17 злотых і 7 грошаў, «do skarbu» — 78 злотых, 24 грошы<ref>Тариф подимного податку Київського воєводства 1754 року. /Опрацював Конрад Жеменецький. — Біла Церква, 2015. С. 56</ref>. === Пад уладай Расейскай імпэрыі === Пасьля [[Другі падзел Рэчы Паспалітай|другога падзелу Рэчы Паспалітай]] (1793) Бышаў апынуўся ў [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]]. З 1797 году мястэчка — у межах Кіеўскага павету Кіеўскай губэрні. [[Файл:Адміністративна мапа Київської округи УСРР, 1925.jpg|значак|зьлева|130px|Мапа Кіеўскай акругі УССР. 1925 г.]][[Файл:Бишів 1925.jpg|значак|130px|Бышаўскі раён на мапе Кіеўскай акругі. 1925 г.]] === Найноўшы час === У 1925 годзе мястэчка Бышаў — цэнтар аднайменнага раёну Кіеўскай акругі [[УССР]]. == Заўвагі == {{заўвагі}} == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} == Літаратура == * Edward Rulikowski. Byszów // Słownik geograficzny Krółewstwa Polskiego і innych krajów słowiańskich. — Warszawa, 1880. T. I. S. 515—517 * Похилевич Л. И. Сказания о населённых местностях Киевской губернии или Статистические, исторические и церковные заметки о всех деревнях, местечках и городах, в пределах губернии находящихся / Собрал Л. Похилевич. — Киев, 1864 (перавыданьне: Біла Церква: Видавець О. В. Пшонківський, 2005. — XXII+642 с, 8 іл.) [[Катэгорыя:Населеныя пункты Кіеўскай вобласьці]][[Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XVI стагодзьдзі]] cvoapt5oa3z8b9xrcevjnbjwvp5ui9e 0 297964 2668935 2655029 2026-05-10T03:10:42Z Дамінік 64057 /* Карона Каралеўства Польскага ў Рэчы Паспалітай */ 2668935 wikitext text/x-wiki {{Населены пункт/Украіна |Назва = Вітачоў |Статус = сяло |Назва ў родным склоне = Вітачова |Лацінка = Vitačoŭ |Герб = |Сьцяг = |Гімн = |Дата заснаваньня = |Першыя згадкі = каля 949 году |Статус з = |Магдэбурскае права = |Былая назва = |Вобласьць = [[Кіеўская вобласьць|Кіеўская]] |Аўтаномная рэспубліка = |Раён = [[Абухаўскі раён|Абухаўскі]] |Сельская рада = |Мэр = |Пасада кіраўніка = |Кіраўнік = |Плошча = |Крыніца плошчы = |Вышыня = |Унутраны падзел = |Колькасьць насельніцтва = |Год падліку колькасьці = |Крыніца колькасьці насельніцтва = |Тэндэнцыя колькасьці насельніцтва = |Колькасьць насельніцтва аглямэрацыі = |Год падліку колькасьці аглямэрацыі = |Крыніца колькасьці аглямэрацыі = |Этнічны склад насельніцтва = |Год падліку этнічнага складу = |Нацыянальны склад насельніцтва = |Год падліку нацыянальнага складу = |Колькасьць двароў = |Год падліку колькасьці двароў = |Паштовы індэкс = |Тэлефонны код = |КОАТУУ = |Аўтамабільны нумарны знак = |Выява = |Апісаньне выявы = |Шырата градусаў = 50 |Шырата хвілінаў = 6 |Шырата сэкундаў = 50 |Даўгата градусаў = 30 |Даўгата хвілінаў = 52 |Даўгата сэкундаў = 20 |Пазыцыя подпісу на мапе = |Водступ подпісу на мапе = |Commons = |Сайт = }} [[File:Вітычоў у трактаце імпэратара Канстанціна. Каля 949 г.png|значак|зьлева|150px|Вітачоў у трактаце імпэратара Канстанціна. Каля 949 г.]][[File:Вітачоўскі пагорак у 1095 г.png|значак|зьлева|150px|Вітачоўскі пагорак у 1095 г.]][[File:Вітачоў у 1149 г.png|значак|зьлева|150px|Вітачоў у 1149 г.]][[File:Вітачоў і Вітачоўскі брод у 1151 г.png|значак|зьлева|150px|Вітачоў і Вітачоўскі брод у 1151 г.]][[File:Дэлегацыя кыянаў у Вітачове. 1177 г.png|значак|зьлева|150px|Дэлегацыя кіянаў у Вітачове. 1177 г.]] '''Вітачоў''' або Вітычоў ({{мова-uk|Витачі́в}}) — сяло ў [[Абухаўскі раён|Абухаўскім раёне]] [[Кіеўская вобласьць|Кіеўскай вобласьці]] [[Украіна|Ўкраіны]]. Уваходзіць у склад Украінскай меставай тэрытарыяльнай грамады. Да 2020 году - цэнтар Вітачоўскай сельскай рады. На сёньняшні дзень - цэнтар Вітачоўскай старасьцінскай акругі. == Гісторыя == === Раньнія часы === Найраней Вітачоў згаданы ў гісторыка-геаграфічным трактаце [[Бізантыйская імпэрыя|імпэратара рамеяў]] Канстанціна Парфірароднага «De administrando imperio», які пабачыў сьвет у 950 годзе. Вялося пра тое, як росы зьбіралі даніну з навакольных славянаў<ref>Константин Багрянородный. Об управлении империей = De administrando imperio / пер. под ред. Г. Г. Литаврина, А. П. Новосельцева. — Москва: Наука, 1989. С. 46, 47</ref>{{пачатак цытаты}}''У чэрвені месяцы, рухаючыся па рацэ Данапру, яны [росы] спускаюцца да Вітачова{{заўвага|Калі перадаваць кірыліцай, дык больш дакладна будзе — Витетсева.}}, які зьўляецца фартэцыяй, падуладнай Росі, і, пабыўшы там два-тры дні, пакуль падыйдуць усе манаксілы [чаўны-аднадрэўкі], тады выпраўляюцца ўніз па названаму Данапру рацэ{{канец цытаты}} Наступны ўпамін пра Вітачоў, датаваны ажно 1095 годам, ёсьць у [[Іпацьеўскі летапіс|Іпацьеўскім летапісе]]. Тады кіеўскі князь Сьвятаполк Ізяславіч «зарубіў» на Вітачоўскім пагорку паселішча, якое назваў сваім імям Сьвятаполч-град<ref>Полное собрание русских летописей (ПСРЛ). Т. 2. Ипатьевская летопись. — СПб., 1908. Стб. 219</ref>. Як і ў X ст. Вітачоў стаяў каля дняпроўскага броду, ахоўваў яго. Калі ў 1149 годзе суздальскі князь Юры Далгарукі узяў у аблогу Пераяслаў, яму насустрач з Кіева выйшаў князь Ізяслаў Мсьціславіч. Паблізу Вітачова да яго далучыліся палкі Ізяслава Давыдавіча і Расьціслава Смаленскага, пасьля чаго войскі вялікага князя пераправіліся праз Дняпро<ref>ПСРЛ. — Стб. 378</ref>. Двума гадамі пазьней, спрабуючы перашкодзіць пераходу праз раку Юрыя Далгарукага, Ізяслаў Мсьціславіч выслаў да Вітачова сваю дняпроўскую флатылію і прывёў палкі. Тут адбылася й бітва<ref>ПСРЛ. — Стб. 424</ref>. У 1177 годзе да князя Сьвятаслава Ўсеваладавіча ў час ягонага паходу на Кіеў у Вітачоў прыбыла дэлегацыя з запрашэньнем на кіеўскі стол<ref>ПСРЛ. — Стб. 604</ref>. Археалягічныя раскопкі, праведзеныя Б. А. Рыбаковым, паказалі — на Вітачоўскім пагорку, што каля 70 м над узроўнем Дняпра, існавалі два гарадзішчы. Паўночнае дасьледчык атаясаміў з старой фартэцыяй, згаданай у X ст., паўднёвае — зь Сьвятаполч-градам. У XI ст. жыцьцё на першым спынілася; на другім знойдзеная вялікая колькасьць матэрыялаў XII — XIII стст.<ref>Толочко П. П. Киевская земля. // Древнерусские княжества X — XIII вв. — Москва, 1975. С. 35 — 36</ref>. === Вялікае Княства Літоўскае === Згаданы Вытэчоў у дароўнай грамаце ўнучкі пана [[Сямён Палазовіч|Сямёна Полаза]] Фенны свайму другому, пасьля Мельхіёра Насілоўскага, мужу пану [[Шчасны Харлінскі|Шчаснаму Харлінскаму]], пісанай 6 сьнежня 1568 году<ref>Архив Юго-Западной России. Ч. VIII. Т. VI. Акты о землевладении в Юго-Западной России XVI—XVIII вв. — Киев, 1911. № LXXVI</ref>: {{пачатак цытаты}}''Я, Фенна Дмитровна Любецкая, жона пана Щасного Харлинского, дворенина и {{падказка|струкциса|тое, што й trukczaszy.}} господара короля его милости, вызнаваю и явно чиню сим моим листомъ всим посполите и кожному з особна, кому того чтучи слышати нинешним и напотом будучимъ: што перво сего матка моя небожчица кнегиня Дмитровая Романовича Любецкая кнегиня Фенна Семеновна Полозовна небожчику брату моему а сыну своему князю Богушу Дмитровичу Любецкому зостала винна певную суму пенезеи две тысечи копъ грошеи личбы литовское, которую взявши до рукъ своих, на потребы свое властные обернула и в тои суме двохъ тисечах копахъ грошеи заставила сыну своему а брату моему именя свое отчизные, дедизные, материстые у повете Киевскомъ лежачие, тоестъ… [[Хвойнікі|Хоиники]], [[Астрагляды|Остроглядовичи]], [[Навасёлкі (Хвойніцкі раён)|Новоселки]], [[Гладкавічы|Глядковичи]], [[Хвосьніца|Хвостницу]], [[Стаўкі (Радамышальская грамада)|Ставокъ]], Сосновую, половицу [[Лапатычы|Лопатина]], [[Загальцы|Загайцы]], [[Гастомель|Гостомлъ]], Вытечов, [[Бышаў|Бышов]], [[Бугаеў (Кіеўская вобласьць)|Бугаювъ]], землю Злобицкую, три дворища в месте Киевскомъ а дворище, на которомъ былъ двор небожчика деда моего пана Семена Полоза, которые именя и дворища вышеи мененые въ тои суме его милости малжонкови моему заделати и нагородити а на часы пришлыи и потомныи его милост охотнеишимъ и прихилнеишимъ уделати... Писан в Луцку, лета Божего нароженя тисеча пятсот шестдесят осмого, месеца декабра, шостого дня'' {{канец цытаты}} Напярэдадні падпісаньня акту [[Люблінская унія|Люблінскай уніі]] ўказам караля [[Жыгімонт Аўгуст|Жыгімонта Аўгуста]] ад 6 чэрвеня 1569 году [[Кіеўскае ваяводзтва]] (і Вітачоў з прылегласьцямі) было далучана да [[Карона Каралеўства Польскага|Кароны Польскай]]<ref>Volumina Legum (надалей: VL). Tom II. — Petersburg: Nakładem i drukiem Józafata Ohryzki, 1859. S. 84 — 87; Падалінскі У. // Беларускі гістарычны агляд. — 2012. Т. 19. С. 329—337 (Рэцэнзія на кн.: Litwin H. Równi do równych: kijowska reprezentacja sejmowa 1569—1648. — Warszawa, 2009)</ref>. === Карона Каралеўства Польскага ў Рэчы Паспалітай === [[Файл:Астраглядавічы ў рэестры 1581 г.jpg|значак|зьлева|170px|Вітычоў у рэестры 1581 г.]] Згодна з падатковым рэестрам Кіеўскай зямлі (ваяводзтва) на 1581 год, з 1 дыму [[асадныя сяляне|асадных сялянаў]] Вітычова пана Шчаснага Харлінскага, падкаморага кіеўскага, выбіралася 15 грошаў<ref>Źródła dziejowe (далей: ZD). T. XX. Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym; T. IX: Ziemie ruskie. Ukraina (Kijów — Bracław). Dział I-szy. Opisane przez Aleksandra Jabłonowskiego. — Warszawa, 1894. Wykazy… S. 36, 37</ref>. Паводле тарыфу падымнага «dwoiego» Кіеўскага ваяводзтва 1640 году, добры пана Аляксандра Красінскага былі спустошаныя «празь непрыяцеляў сьвятога крыжа» татараў, таму ўсяго з 6 дымоў ягонай часткі Вітачова выплачвалася 6 злотых. У параўнаньні з паборам 1630 году недаставала яшчэ 7 дымоў<ref>Archiwum Państwowe w Krakowie. Archiwum Młynowskie Chodkiewiczów. Mikr. № J – 14970. Sygn. 404. S. 253-254</ref>. === Пад уладай Расеі === === Найноўшы час === [[Файл:Адміністративна мапа Київської округи УСРР, 1925.jpg|значак|зьлева|130px|Мапа Кіеўскай акругі УССР. 1925 г.]] У 1925 годзе сяло Вітачоў — у складзе Абухаўскага раёну Кіеўскай акругі [[УССР]]. == Заўвагі == {{заўвагі}} == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} == Літаратура == * Edward Rulikowski. Wityczew // Słownik geograficzny Krółewstwa Polskiego і innych krajów słowiańskich. — Warszawa, 1893. T. XIII. S. 683—684 * Похилевич Л. И. Сказания о населённых местностях Киевской губернии или Статистические, исторические и церковные заметки о всех деревнях, местечках и городах, в пределах губернии находящихся / Собрал Л. Похилевич. — Киев, 1864 (перавыданьне: Біла Церква: Видавець О. В. Пшонківський, 2005. — XXII+642 с, 8 іл.) cldhsg9xm3afdx4z27ow8hv86sdjzfm 2668936 2668935 2026-05-10T03:11:43Z Дамінік 64057 2668936 wikitext text/x-wiki {{Населены пункт/Украіна |Назва = Вітачоў |Статус = сяло |Назва ў родным склоне = Вітачова |Лацінка = Vitačoŭ |Герб = |Сьцяг = |Гімн = |Дата заснаваньня = |Першыя згадкі = каля 949 году |Статус з = |Магдэбурскае права = |Былая назва = |Вобласьць = [[Кіеўская вобласьць|Кіеўская]] |Аўтаномная рэспубліка = |Раён = [[Абухаўскі раён|Абухаўскі]] |Сельская рада = |Мэр = |Пасада кіраўніка = |Кіраўнік = |Плошча = |Крыніца плошчы = |Вышыня = |Унутраны падзел = |Колькасьць насельніцтва = |Год падліку колькасьці = |Крыніца колькасьці насельніцтва = |Тэндэнцыя колькасьці насельніцтва = |Колькасьць насельніцтва аглямэрацыі = |Год падліку колькасьці аглямэрацыі = |Крыніца колькасьці аглямэрацыі = |Этнічны склад насельніцтва = |Год падліку этнічнага складу = |Нацыянальны склад насельніцтва = |Год падліку нацыянальнага складу = |Колькасьць двароў = |Год падліку колькасьці двароў = |Паштовы індэкс = |Тэлефонны код = |КОАТУУ = |Аўтамабільны нумарны знак = |Выява = |Апісаньне выявы = |Шырата градусаў = 50 |Шырата хвілінаў = 6 |Шырата сэкундаў = 50 |Даўгата градусаў = 30 |Даўгата хвілінаў = 52 |Даўгата сэкундаў = 20 |Пазыцыя подпісу на мапе = |Водступ подпісу на мапе = |Commons = |Сайт = }} [[File:Вітычоў у трактаце імпэратара Канстанціна. Каля 949 г.png|значак|зьлева|150px|Вітачоў у трактаце імпэратара Канстанціна. Каля 949 г.]][[File:Вітачоўскі пагорак у 1095 г.png|значак|зьлева|150px|Вітачоўскі пагорак у 1095 г.]][[File:Вітачоў у 1149 г.png|значак|зьлева|150px|Вітачоў у 1149 г.]][[File:Вітачоў і Вітачоўскі брод у 1151 г.png|значак|зьлева|150px|Вітачоў і Вітачоўскі брод у 1151 г.]][[File:Дэлегацыя кыянаў у Вітачове. 1177 г.png|значак|зьлева|150px|Дэлегацыя кіянаў у Вітачове. 1177 г.]] '''Вітачоў''' або Вітычоў ({{мова-uk|Витачі́в}}) — сяло ў [[Абухаўскі раён|Абухаўскім раёне]] [[Кіеўская вобласьць|Кіеўскай вобласьці]] [[Украіна|Ўкраіны]]. Уваходзіць у склад Украінскай меставай тэрытарыяльнай грамады. Да 2020 году - цэнтар Вітачоўскай сельскай рады. На сёньняшні дзень - цэнтар Вітачоўскай старасьцінскай акругі. == Гісторыя == === Раньнія часы === Найраней Вітачоў згаданы ў гісторыка-геаграфічным трактаце [[Бізантыйская імпэрыя|імпэратара рамеяў]] Канстанціна Парфірароднага «De administrando imperio», які пабачыў сьвет у 950 годзе. Вялося пра тое, як росы зьбіралі даніну з навакольных славянаў<ref>Константин Багрянородный. Об управлении империей = De administrando imperio / пер. под ред. Г. Г. Литаврина, А. П. Новосельцева. — Москва: Наука, 1989. С. 46, 47</ref>{{пачатак цытаты}}''У чэрвені месяцы, рухаючыся па рацэ Данапру, яны [росы] спускаюцца да Вітачова{{заўвага|Калі перадаваць кірыліцай, дык больш дакладна будзе — Витетсева.}}, які зьўляецца фартэцыяй, падуладнай Росі, і, пабыўшы там два-тры дні, пакуль падыйдуць усе манаксілы [чаўны-аднадрэўкі], тады выпраўляюцца ўніз па названаму Данапру рацэ{{канец цытаты}} Наступны ўпамін пра Вітачоў, датаваны ажно 1095 годам, ёсьць у [[Іпацьеўскі летапіс|Іпацьеўскім летапісе]]. Тады кіеўскі князь Сьвятаполк Ізяславіч «зарубіў» на Вітачоўскім пагорку паселішча, якое назваў сваім імям Сьвятаполч-град<ref>Полное собрание русских летописей (ПСРЛ). Т. 2. Ипатьевская летопись. — СПб., 1908. Стб. 219</ref>. Як і ў X ст. Вітачоў стаяў каля дняпроўскага броду, ахоўваў яго. Калі ў 1149 годзе суздальскі князь Юры Далгарукі узяў у аблогу Пераяслаў, яму насустрач з Кіева выйшаў князь Ізяслаў Мсьціславіч. Паблізу Вітачова да яго далучыліся палкі Ізяслава Давыдавіча і Расьціслава Смаленскага, пасьля чаго войскі вялікага князя пераправіліся праз Дняпро<ref>ПСРЛ. — Стб. 378</ref>. Двума гадамі пазьней, спрабуючы перашкодзіць пераходу праз раку Юрыя Далгарукага, Ізяслаў Мсьціславіч выслаў да Вітачова сваю дняпроўскую флатылію і прывёў палкі. Тут адбылася й бітва<ref>ПСРЛ. — Стб. 424</ref>. У 1177 годзе да князя Сьвятаслава Ўсеваладавіча ў час ягонага паходу на Кіеў у Вітачоў прыбыла дэлегацыя з запрашэньнем на кіеўскі стол<ref>ПСРЛ. — Стб. 604</ref>. Археалягічныя раскопкі, праведзеныя Б. А. Рыбаковым, паказалі — на Вітачоўскім пагорку, што каля 70 м над узроўнем Дняпра, існавалі два гарадзішчы. Паўночнае дасьледчык атаясаміў з старой фартэцыяй, згаданай у X ст., паўднёвае — зь Сьвятаполч-градам. У XI ст. жыцьцё на першым спынілася; на другім знойдзеная вялікая колькасьць матэрыялаў XII — XIII стст.<ref>Толочко П. П. Киевская земля. // Древнерусские княжества X — XIII вв. — Москва, 1975. С. 35 — 36</ref>. === Вялікае Княства Літоўскае === Згаданы Вытэчоў у дароўнай грамаце ўнучкі пана [[Сямён Палазовіч|Сямёна Полаза]] Фенны свайму другому, пасьля Мельхіёра Насілоўскага, мужу пану [[Шчасны Харлінскі|Шчаснаму Харлінскаму]], пісанай 6 сьнежня 1568 году<ref>Архив Юго-Западной России. Ч. VIII. Т. VI. Акты о землевладении в Юго-Западной России XVI—XVIII вв. — Киев, 1911. № LXXVI</ref>: {{пачатак цытаты}}''Я, Фенна Дмитровна Любецкая, жона пана Щасного Харлинского, дворенина и {{падказка|струкциса|тое, што й trukczaszy.}} господара короля его милости, вызнаваю и явно чиню сим моим листомъ всим посполите и кожному з особна, кому того чтучи слышати нинешним и напотом будучимъ: што перво сего матка моя небожчица кнегиня Дмитровая Романовича Любецкая кнегиня Фенна Семеновна Полозовна небожчику брату моему а сыну своему князю Богушу Дмитровичу Любецкому зостала винна певную суму пенезеи две тысечи копъ грошеи личбы литовское, которую взявши до рукъ своих, на потребы свое властные обернула и в тои суме двохъ тисечах копахъ грошеи заставила сыну своему а брату моему именя свое отчизные, дедизные, материстые у повете Киевскомъ лежачие, тоестъ… [[Хвойнікі|Хоиники]], [[Астрагляды|Остроглядовичи]], [[Навасёлкі (Хвойніцкі раён)|Новоселки]], [[Гладкавічы|Глядковичи]], [[Хвосьніца|Хвостницу]], [[Стаўкі (Радамышальская грамада)|Ставокъ]], Сосновую, половицу [[Лапатычы|Лопатина]], [[Загальцы|Загайцы]], [[Гастомель|Гостомлъ]], Вытечов, [[Бышаў|Бышов]], [[Бугаеў (Кіеўская вобласьць)|Бугаювъ]], землю Злобицкую, три дворища в месте Киевскомъ а дворище, на которомъ былъ двор небожчика деда моего пана Семена Полоза, которые именя и дворища вышеи мененые въ тои суме его милости малжонкови моему заделати и нагородити а на часы пришлыи и потомныи его милост охотнеишимъ и прихилнеишимъ уделати... Писан в Луцку, лета Божего нароженя тисеча пятсот шестдесят осмого, месеца декабра, шостого дня'' {{канец цытаты}} Напярэдадні падпісаньня акту [[Люблінская унія|Люблінскай уніі]] ўказам караля [[Жыгімонт Аўгуст|Жыгімонта Аўгуста]] ад 6 чэрвеня 1569 году [[Кіеўскае ваяводзтва]] (і Вітачоў з прылегласьцямі) было далучана да [[Карона Каралеўства Польскага|Кароны Польскай]]<ref>Volumina Legum (надалей: VL). Tom II. — Petersburg: Nakładem i drukiem Józafata Ohryzki, 1859. S. 84 — 87; Падалінскі У. // Беларускі гістарычны агляд. — 2012. Т. 19. С. 329—337 (Рэцэнзія на кн.: Litwin H. Równi do równych: kijowska reprezentacja sejmowa 1569—1648. — Warszawa, 2009)</ref>. === Карона Каралеўства Польскага ў Рэчы Паспалітай === [[Файл:Астраглядавічы ў рэестры 1581 г.jpg|значак|зьлева|150px|Вітычоў у рэестры 1581 г.]] Згодна з падатковым рэестрам Кіеўскай зямлі (ваяводзтва) на 1581 год, з 1 дыму [[асадныя сяляне|асадных сялянаў]] Вітычова пана Шчаснага Харлінскага, падкаморага кіеўскага, выбіралася 15 грошаў<ref>Źródła dziejowe (далей: ZD). T. XX. Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym; T. IX: Ziemie ruskie. Ukraina (Kijów — Bracław). Dział I-szy. Opisane przez Aleksandra Jabłonowskiego. — Warszawa, 1894. Wykazy… S. 36, 37</ref>. Паводле тарыфу падымнага «dwoiego» Кіеўскага ваяводзтва 1640 году, добры пана Аляксандра Красінскага былі спустошаныя «празь непрыяцеляў сьвятога крыжа» татараў, таму ўсяго з 6 дымоў ягонай часткі Вітачова выплачвалася 6 злотых. У параўнаньні з паборам 1630 году недаставала яшчэ 7 дымоў<ref>Archiwum Państwowe w Krakowie. Archiwum Młynowskie Chodkiewiczów. Mikr. № J – 14970. Sygn. 404. S. 253-254</ref>. === Пад уладай Расеі === === Найноўшы час === [[Файл:Адміністративна мапа Київської округи УСРР, 1925.jpg|значак|зьлева|130px|Мапа Кіеўскай акругі УССР. 1925 г.]] У 1925 годзе сяло Вітачоў — у складзе Абухаўскага раёну Кіеўскай акругі [[УССР]]. == Заўвагі == {{заўвагі}} == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} == Літаратура == * Edward Rulikowski. Wityczew // Słownik geograficzny Krółewstwa Polskiego і innych krajów słowiańskich. — Warszawa, 1893. T. XIII. S. 683—684 * Похилевич Л. И. Сказания о населённых местностях Киевской губернии или Статистические, исторические и церковные заметки о всех деревнях, местечках и городах, в пределах губернии находящихся / Собрал Л. Похилевич. — Киев, 1864 (перавыданьне: Біла Церква: Видавець О. В. Пшонківський, 2005. — XXII+642 с, 8 іл.) rojrfvjrkbxqavb7gzgtqvjr7scljlk 2668938 2668936 2026-05-10T03:24:02Z Дамінік 64057 /* Карона Каралеўства Польскага ў Рэчы Паспалітай */ 2668938 wikitext text/x-wiki {{Населены пункт/Украіна |Назва = Вітачоў |Статус = сяло |Назва ў родным склоне = Вітачова |Лацінка = Vitačoŭ |Герб = |Сьцяг = |Гімн = |Дата заснаваньня = |Першыя згадкі = каля 949 году |Статус з = |Магдэбурскае права = |Былая назва = |Вобласьць = [[Кіеўская вобласьць|Кіеўская]] |Аўтаномная рэспубліка = |Раён = [[Абухаўскі раён|Абухаўскі]] |Сельская рада = |Мэр = |Пасада кіраўніка = |Кіраўнік = |Плошча = |Крыніца плошчы = |Вышыня = |Унутраны падзел = |Колькасьць насельніцтва = |Год падліку колькасьці = |Крыніца колькасьці насельніцтва = |Тэндэнцыя колькасьці насельніцтва = |Колькасьць насельніцтва аглямэрацыі = |Год падліку колькасьці аглямэрацыі = |Крыніца колькасьці аглямэрацыі = |Этнічны склад насельніцтва = |Год падліку этнічнага складу = |Нацыянальны склад насельніцтва = |Год падліку нацыянальнага складу = |Колькасьць двароў = |Год падліку колькасьці двароў = |Паштовы індэкс = |Тэлефонны код = |КОАТУУ = |Аўтамабільны нумарны знак = |Выява = |Апісаньне выявы = |Шырата градусаў = 50 |Шырата хвілінаў = 6 |Шырата сэкундаў = 50 |Даўгата градусаў = 30 |Даўгата хвілінаў = 52 |Даўгата сэкундаў = 20 |Пазыцыя подпісу на мапе = |Водступ подпісу на мапе = |Commons = |Сайт = }} [[File:Вітычоў у трактаце імпэратара Канстанціна. Каля 949 г.png|значак|зьлева|150px|Вітачоў у трактаце імпэратара Канстанціна. Каля 949 г.]][[File:Вітачоўскі пагорак у 1095 г.png|значак|зьлева|150px|Вітачоўскі пагорак у 1095 г.]][[File:Вітачоў у 1149 г.png|значак|зьлева|150px|Вітачоў у 1149 г.]][[File:Вітачоў і Вітачоўскі брод у 1151 г.png|значак|зьлева|150px|Вітачоў і Вітачоўскі брод у 1151 г.]][[File:Дэлегацыя кыянаў у Вітачове. 1177 г.png|значак|зьлева|150px|Дэлегацыя кіянаў у Вітачове. 1177 г.]] '''Вітачоў''' або Вітычоў ({{мова-uk|Витачі́в}}) — сяло ў [[Абухаўскі раён|Абухаўскім раёне]] [[Кіеўская вобласьць|Кіеўскай вобласьці]] [[Украіна|Ўкраіны]]. Уваходзіць у склад Украінскай меставай тэрытарыяльнай грамады. Да 2020 году - цэнтар Вітачоўскай сельскай рады. На сёньняшні дзень - цэнтар Вітачоўскай старасьцінскай акругі. == Гісторыя == === Раньнія часы === Найраней Вітачоў згаданы ў гісторыка-геаграфічным трактаце [[Бізантыйская імпэрыя|імпэратара рамеяў]] Канстанціна Парфірароднага «De administrando imperio», які пабачыў сьвет у 950 годзе. Вялося пра тое, як росы зьбіралі даніну з навакольных славянаў<ref>Константин Багрянородный. Об управлении империей = De administrando imperio / пер. под ред. Г. Г. Литаврина, А. П. Новосельцева. — Москва: Наука, 1989. С. 46, 47</ref>{{пачатак цытаты}}''У чэрвені месяцы, рухаючыся па рацэ Данапру, яны [росы] спускаюцца да Вітачова{{заўвага|Калі перадаваць кірыліцай, дык больш дакладна будзе — Витетсева.}}, які зьўляецца фартэцыяй, падуладнай Росі, і, пабыўшы там два-тры дні, пакуль падыйдуць усе манаксілы [чаўны-аднадрэўкі], тады выпраўляюцца ўніз па названаму Данапру рацэ{{канец цытаты}} Наступны ўпамін пра Вітачоў, датаваны ажно 1095 годам, ёсьць у [[Іпацьеўскі летапіс|Іпацьеўскім летапісе]]. Тады кіеўскі князь Сьвятаполк Ізяславіч «зарубіў» на Вітачоўскім пагорку паселішча, якое назваў сваім імям Сьвятаполч-град<ref>Полное собрание русских летописей (ПСРЛ). Т. 2. Ипатьевская летопись. — СПб., 1908. Стб. 219</ref>. Як і ў X ст. Вітачоў стаяў каля дняпроўскага броду, ахоўваў яго. Калі ў 1149 годзе суздальскі князь Юры Далгарукі узяў у аблогу Пераяслаў, яму насустрач з Кіева выйшаў князь Ізяслаў Мсьціславіч. Паблізу Вітачова да яго далучыліся палкі Ізяслава Давыдавіча і Расьціслава Смаленскага, пасьля чаго войскі вялікага князя пераправіліся праз Дняпро<ref>ПСРЛ. — Стб. 378</ref>. Двума гадамі пазьней, спрабуючы перашкодзіць пераходу праз раку Юрыя Далгарукага, Ізяслаў Мсьціславіч выслаў да Вітачова сваю дняпроўскую флатылію і прывёў палкі. Тут адбылася й бітва<ref>ПСРЛ. — Стб. 424</ref>. У 1177 годзе да князя Сьвятаслава Ўсеваладавіча ў час ягонага паходу на Кіеў у Вітачоў прыбыла дэлегацыя з запрашэньнем на кіеўскі стол<ref>ПСРЛ. — Стб. 604</ref>. Археалягічныя раскопкі, праведзеныя Б. А. Рыбаковым, паказалі — на Вітачоўскім пагорку, што каля 70 м над узроўнем Дняпра, існавалі два гарадзішчы. Паўночнае дасьледчык атаясаміў з старой фартэцыяй, згаданай у X ст., паўднёвае — зь Сьвятаполч-градам. У XI ст. жыцьцё на першым спынілася; на другім знойдзеная вялікая колькасьць матэрыялаў XII — XIII стст.<ref>Толочко П. П. Киевская земля. // Древнерусские княжества X — XIII вв. — Москва, 1975. С. 35 — 36</ref>. === Вялікае Княства Літоўскае === Згаданы Вытэчоў у дароўнай грамаце ўнучкі пана [[Сямён Палазовіч|Сямёна Полаза]] Фенны свайму другому, пасьля Мельхіёра Насілоўскага, мужу пану [[Шчасны Харлінскі|Шчаснаму Харлінскаму]], пісанай 6 сьнежня 1568 году<ref>Архив Юго-Западной России. Ч. VIII. Т. VI. Акты о землевладении в Юго-Западной России XVI—XVIII вв. — Киев, 1911. № LXXVI</ref>: {{пачатак цытаты}}''Я, Фенна Дмитровна Любецкая, жона пана Щасного Харлинского, дворенина и {{падказка|струкциса|тое, што й trukczaszy.}} господара короля его милости, вызнаваю и явно чиню сим моим листомъ всим посполите и кожному з особна, кому того чтучи слышати нинешним и напотом будучимъ: што перво сего матка моя небожчица кнегиня Дмитровая Романовича Любецкая кнегиня Фенна Семеновна Полозовна небожчику брату моему а сыну своему князю Богушу Дмитровичу Любецкому зостала винна певную суму пенезеи две тысечи копъ грошеи личбы литовское, которую взявши до рукъ своих, на потребы свое властные обернула и в тои суме двохъ тисечах копахъ грошеи заставила сыну своему а брату моему именя свое отчизные, дедизные, материстые у повете Киевскомъ лежачие, тоестъ… [[Хвойнікі|Хоиники]], [[Астрагляды|Остроглядовичи]], [[Навасёлкі (Хвойніцкі раён)|Новоселки]], [[Гладкавічы|Глядковичи]], [[Хвосьніца|Хвостницу]], [[Стаўкі (Радамышальская грамада)|Ставокъ]], Сосновую, половицу [[Лапатычы|Лопатина]], [[Загальцы|Загайцы]], [[Гастомель|Гостомлъ]], Вытечов, [[Бышаў|Бышов]], [[Бугаеў (Кіеўская вобласьць)|Бугаювъ]], землю Злобицкую, три дворища в месте Киевскомъ а дворище, на которомъ былъ двор небожчика деда моего пана Семена Полоза, которые именя и дворища вышеи мененые въ тои суме его милости малжонкови моему заделати и нагородити а на часы пришлыи и потомныи его милост охотнеишимъ и прихилнеишимъ уделати... Писан в Луцку, лета Божего нароженя тисеча пятсот шестдесят осмого, месеца декабра, шостого дня'' {{канец цытаты}} Напярэдадні падпісаньня акту [[Люблінская унія|Люблінскай уніі]] ўказам караля [[Жыгімонт Аўгуст|Жыгімонта Аўгуста]] ад 6 чэрвеня 1569 году [[Кіеўскае ваяводзтва]] (і Вітачоў з прылегласьцямі) было далучана да [[Карона Каралеўства Польскага|Кароны Польскай]]<ref>Volumina Legum (надалей: VL). Tom II. — Petersburg: Nakładem i drukiem Józafata Ohryzki, 1859. S. 84 — 87; Падалінскі У. // Беларускі гістарычны агляд. — 2012. Т. 19. С. 329—337 (Рэцэнзія на кн.: Litwin H. Równi do równych: kijowska reprezentacja sejmowa 1569—1648. — Warszawa, 2009)</ref>. === Карона Каралеўства Польскага ў Рэчы Паспалітай === [[Файл:Астраглядавічы ў рэестры 1581 г.jpg|значак|зьлева|150px|Вітычоў у рэестры 1581 г.]] Згодна з падатковым рэестрам Кіеўскай зямлі (ваяводзтва) на 1581 год, з 1 дыму [[асадныя сяляне|асадных сялянаў]] Вітычова пана Шчаснага Харлінскага, падкаморага кіеўскага, выбіралася 15 грошаў<ref>Źródła dziejowe (далей: ZD). T. XX. Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym; T. IX: Ziemie ruskie. Ukraina (Kijów — Bracław). Dział I-szy. Opisane przez Aleksandra Jabłonowskiego. — Warszawa, 1894. Wykazy… S. 36, 37</ref>. Паводле тарыфу падымнага «dwoiego» Кіеўскага ваяводзтва 1640 году, добры пана Аляксандра Красінскага былі спустошаныя «празь непрыяцеляў сьвятога крыжа» татараў, таму ўсяго з 6 дымоў ягонай часткі В''ы''тачова выплачвалася 6 злотых. У параўнаньні з паборам 1630 году недаставала яшчэ 7 дымоў<ref>Archiwum Państwowe w Krakowie. Archiwum Młynowskie Chodkiewiczów. Mikr. № J – 14970. Sygn. 404. S. 253-254</ref>. === Пад уладай Расеі === === Найноўшы час === [[Файл:Адміністративна мапа Київської округи УСРР, 1925.jpg|значак|зьлева|130px|Мапа Кіеўскай акругі УССР. 1925 г.]] У 1925 годзе сяло Вітачоў — у складзе Абухаўскага раёну Кіеўскай акругі [[УССР]]. == Заўвагі == {{заўвагі}} == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} == Літаратура == * Edward Rulikowski. Wityczew // Słownik geograficzny Krółewstwa Polskiego і innych krajów słowiańskich. — Warszawa, 1893. T. XIII. S. 683—684 * Похилевич Л. И. Сказания о населённых местностях Киевской губернии или Статистические, исторические и церковные заметки о всех деревнях, местечках и городах, в пределах губернии находящихся / Собрал Л. Похилевич. — Киев, 1864 (перавыданьне: Біла Церква: Видавець О. В. Пшонківський, 2005. — XXII+642 с, 8 іл.) iq3fyygsr9jz8iz9h0nkjqcd7epbrmj 2668939 2668938 2026-05-10T03:34:46Z Дамінік 64057 /* Карона Каралеўства Польскага ў Рэчы Паспалітай */ 2668939 wikitext text/x-wiki {{Населены пункт/Украіна |Назва = Вітачоў |Статус = сяло |Назва ў родным склоне = Вітачова |Лацінка = Vitačoŭ |Герб = |Сьцяг = |Гімн = |Дата заснаваньня = |Першыя згадкі = каля 949 году |Статус з = |Магдэбурскае права = |Былая назва = |Вобласьць = [[Кіеўская вобласьць|Кіеўская]] |Аўтаномная рэспубліка = |Раён = [[Абухаўскі раён|Абухаўскі]] |Сельская рада = |Мэр = |Пасада кіраўніка = |Кіраўнік = |Плошча = |Крыніца плошчы = |Вышыня = |Унутраны падзел = |Колькасьць насельніцтва = |Год падліку колькасьці = |Крыніца колькасьці насельніцтва = |Тэндэнцыя колькасьці насельніцтва = |Колькасьць насельніцтва аглямэрацыі = |Год падліку колькасьці аглямэрацыі = |Крыніца колькасьці аглямэрацыі = |Этнічны склад насельніцтва = |Год падліку этнічнага складу = |Нацыянальны склад насельніцтва = |Год падліку нацыянальнага складу = |Колькасьць двароў = |Год падліку колькасьці двароў = |Паштовы індэкс = |Тэлефонны код = |КОАТУУ = |Аўтамабільны нумарны знак = |Выява = |Апісаньне выявы = |Шырата градусаў = 50 |Шырата хвілінаў = 6 |Шырата сэкундаў = 50 |Даўгата градусаў = 30 |Даўгата хвілінаў = 52 |Даўгата сэкундаў = 20 |Пазыцыя подпісу на мапе = |Водступ подпісу на мапе = |Commons = |Сайт = }} [[File:Вітычоў у трактаце імпэратара Канстанціна. Каля 949 г.png|значак|зьлева|150px|Вітачоў у трактаце імпэратара Канстанціна. Каля 949 г.]][[File:Вітачоўскі пагорак у 1095 г.png|значак|зьлева|150px|Вітачоўскі пагорак у 1095 г.]][[File:Вітачоў у 1149 г.png|значак|зьлева|150px|Вітачоў у 1149 г.]][[File:Вітачоў і Вітачоўскі брод у 1151 г.png|значак|зьлева|150px|Вітачоў і Вітачоўскі брод у 1151 г.]][[File:Дэлегацыя кыянаў у Вітачове. 1177 г.png|значак|зьлева|150px|Дэлегацыя кіянаў у Вітачове. 1177 г.]] '''Вітачоў''' або Вітычоў ({{мова-uk|Витачі́в}}) — сяло ў [[Абухаўскі раён|Абухаўскім раёне]] [[Кіеўская вобласьць|Кіеўскай вобласьці]] [[Украіна|Ўкраіны]]. Уваходзіць у склад Украінскай меставай тэрытарыяльнай грамады. Да 2020 году - цэнтар Вітачоўскай сельскай рады. На сёньняшні дзень - цэнтар Вітачоўскай старасьцінскай акругі. == Гісторыя == === Раньнія часы === Найраней Вітачоў згаданы ў гісторыка-геаграфічным трактаце [[Бізантыйская імпэрыя|імпэратара рамеяў]] Канстанціна Парфірароднага «De administrando imperio», які пабачыў сьвет у 950 годзе. Вялося пра тое, як росы зьбіралі даніну з навакольных славянаў<ref>Константин Багрянородный. Об управлении империей = De administrando imperio / пер. под ред. Г. Г. Литаврина, А. П. Новосельцева. — Москва: Наука, 1989. С. 46, 47</ref>{{пачатак цытаты}}''У чэрвені месяцы, рухаючыся па рацэ Данапру, яны [росы] спускаюцца да Вітачова{{заўвага|Калі перадаваць кірыліцай, дык больш дакладна будзе — Витетсева.}}, які зьўляецца фартэцыяй, падуладнай Росі, і, пабыўшы там два-тры дні, пакуль падыйдуць усе манаксілы [чаўны-аднадрэўкі], тады выпраўляюцца ўніз па названаму Данапру рацэ{{канец цытаты}} Наступны ўпамін пра Вітачоў, датаваны ажно 1095 годам, ёсьць у [[Іпацьеўскі летапіс|Іпацьеўскім летапісе]]. Тады кіеўскі князь Сьвятаполк Ізяславіч «зарубіў» на Вітачоўскім пагорку паселішча, якое назваў сваім імям Сьвятаполч-град<ref>Полное собрание русских летописей (ПСРЛ). Т. 2. Ипатьевская летопись. — СПб., 1908. Стб. 219</ref>. Як і ў X ст. Вітачоў стаяў каля дняпроўскага броду, ахоўваў яго. Калі ў 1149 годзе суздальскі князь Юры Далгарукі узяў у аблогу Пераяслаў, яму насустрач з Кіева выйшаў князь Ізяслаў Мсьціславіч. Паблізу Вітачова да яго далучыліся палкі Ізяслава Давыдавіча і Расьціслава Смаленскага, пасьля чаго войскі вялікага князя пераправіліся праз Дняпро<ref>ПСРЛ. — Стб. 378</ref>. Двума гадамі пазьней, спрабуючы перашкодзіць пераходу праз раку Юрыя Далгарукага, Ізяслаў Мсьціславіч выслаў да Вітачова сваю дняпроўскую флатылію і прывёў палкі. Тут адбылася й бітва<ref>ПСРЛ. — Стб. 424</ref>. У 1177 годзе да князя Сьвятаслава Ўсеваладавіча ў час ягонага паходу на Кіеў у Вітачоў прыбыла дэлегацыя з запрашэньнем на кіеўскі стол<ref>ПСРЛ. — Стб. 604</ref>. Археалягічныя раскопкі, праведзеныя Б. А. Рыбаковым, паказалі — на Вітачоўскім пагорку, што каля 70 м над узроўнем Дняпра, існавалі два гарадзішчы. Паўночнае дасьледчык атаясаміў з старой фартэцыяй, згаданай у X ст., паўднёвае — зь Сьвятаполч-градам. У XI ст. жыцьцё на першым спынілася; на другім знойдзеная вялікая колькасьць матэрыялаў XII — XIII стст.<ref>Толочко П. П. Киевская земля. // Древнерусские княжества X — XIII вв. — Москва, 1975. С. 35 — 36</ref>. === Вялікае Княства Літоўскае === Згаданы Вытэчоў у дароўнай грамаце ўнучкі пана [[Сямён Палазовіч|Сямёна Полаза]] Фенны свайму другому, пасьля Мельхіёра Насілоўскага, мужу пану [[Шчасны Харлінскі|Шчаснаму Харлінскаму]], пісанай 6 сьнежня 1568 году<ref>Архив Юго-Западной России. Ч. VIII. Т. VI. Акты о землевладении в Юго-Западной России XVI—XVIII вв. — Киев, 1911. № LXXVI</ref>: {{пачатак цытаты}}''Я, Фенна Дмитровна Любецкая, жона пана Щасного Харлинского, дворенина и {{падказка|струкциса|тое, што й trukczaszy.}} господара короля его милости, вызнаваю и явно чиню сим моим листомъ всим посполите и кожному з особна, кому того чтучи слышати нинешним и напотом будучимъ: што перво сего матка моя небожчица кнегиня Дмитровая Романовича Любецкая кнегиня Фенна Семеновна Полозовна небожчику брату моему а сыну своему князю Богушу Дмитровичу Любецкому зостала винна певную суму пенезеи две тысечи копъ грошеи личбы литовское, которую взявши до рукъ своих, на потребы свое властные обернула и в тои суме двохъ тисечах копахъ грошеи заставила сыну своему а брату моему именя свое отчизные, дедизные, материстые у повете Киевскомъ лежачие, тоестъ… [[Хвойнікі|Хоиники]], [[Астрагляды|Остроглядовичи]], [[Навасёлкі (Хвойніцкі раён)|Новоселки]], [[Гладкавічы|Глядковичи]], [[Хвосьніца|Хвостницу]], [[Стаўкі (Радамышальская грамада)|Ставокъ]], Сосновую, половицу [[Лапатычы|Лопатина]], [[Загальцы|Загайцы]], [[Гастомель|Гостомлъ]], Вытечов, [[Бышаў|Бышов]], [[Бугаеў (Кіеўская вобласьць)|Бугаювъ]], землю Злобицкую, три дворища в месте Киевскомъ а дворище, на которомъ былъ двор небожчика деда моего пана Семена Полоза, которые именя и дворища вышеи мененые въ тои суме его милости малжонкови моему заделати и нагородити а на часы пришлыи и потомныи его милост охотнеишимъ и прихилнеишимъ уделати... Писан в Луцку, лета Божего нароженя тисеча пятсот шестдесят осмого, месеца декабра, шостого дня'' {{канец цытаты}} Напярэдадні падпісаньня акту [[Люблінская унія|Люблінскай уніі]] ўказам караля [[Жыгімонт Аўгуст|Жыгімонта Аўгуста]] ад 6 чэрвеня 1569 году [[Кіеўскае ваяводзтва]] (і Вітачоў з прылегласьцямі) было далучана да [[Карона Каралеўства Польскага|Кароны Польскай]]<ref>Volumina Legum (надалей: VL). Tom II. — Petersburg: Nakładem i drukiem Józafata Ohryzki, 1859. S. 84 — 87; Падалінскі У. // Беларускі гістарычны агляд. — 2012. Т. 19. С. 329—337 (Рэцэнзія на кн.: Litwin H. Równi do równych: kijowska reprezentacja sejmowa 1569—1648. — Warszawa, 2009)</ref>. === Карона Каралеўства Польскага ў Рэчы Паспалітай === [[Файл:Астраглядавічы ў рэестры 1581 г.jpg|значак|зьлева|150px|Вітычоў у рэестры 1581 г.]][[Файл:Вытачоў у тарыфе 1640 г.jpg|значак|150px|Вытачоў у тарыфе 1640 г.]] Згодна з падатковым рэестрам Кіеўскай зямлі (ваяводзтва) на 1581 год, з 1 дыму [[асадныя сяляне|асадных сялянаў]] Вітычова пана Шчаснага Харлінскага, падкаморага кіеўскага, выбіралася 15 грошаў<ref>Źródła dziejowe (далей: ZD). T. XX. Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym; T. IX: Ziemie ruskie. Ukraina (Kijów — Bracław). Dział I-szy. Opisane przez Aleksandra Jabłonowskiego. — Warszawa, 1894. Wykazy… S. 36, 37</ref>. Паводле тарыфу падымнага «dwoiego» Кіеўскага ваяводзтва 1640 году, добры пана Аляксандра Красінскага былі спустошаныя «празь непрыяцеляў сьвятога крыжа» татараў, таму ўсяго з 6 дымоў ягонай часткі В''ы''тачова выплачвалася 6 злотых. У параўнаньні з паборам 1630 году недаставала яшчэ 7 дымоў<ref>Archiwum Państwowe w Krakowie. Archiwum Młynowskie Chodkiewiczów. Mikr. № J – 14970. Sygn. 404. S. 253-254</ref>. === Пад уладай Расеі === === Найноўшы час === [[Файл:Адміністративна мапа Київської округи УСРР, 1925.jpg|значак|зьлева|130px|Мапа Кіеўскай акругі УССР. 1925 г.]] У 1925 годзе сяло Вітачоў — у складзе Абухаўскага раёну Кіеўскай акругі [[УССР]]. == Заўвагі == {{заўвагі}} == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} == Літаратура == * Edward Rulikowski. Wityczew // Słownik geograficzny Krółewstwa Polskiego і innych krajów słowiańskich. — Warszawa, 1893. T. XIII. S. 683—684 * Похилевич Л. И. Сказания о населённых местностях Киевской губернии или Статистические, исторические и церковные заметки о всех деревнях, местечках и городах, в пределах губернии находящихся / Собрал Л. Похилевич. — Киев, 1864 (перавыданьне: Біла Церква: Видавець О. В. Пшонківський, 2005. — XXII+642 с, 8 іл.) qx7c4vxdum15e0ck3c5h3aodka8m6rb 2668941 2668939 2026-05-10T03:42:07Z Дамінік 64057 /* Карона Каралеўства Польскага ў Рэчы Паспалітай */ 2668941 wikitext text/x-wiki {{Населены пункт/Украіна |Назва = Вітачоў |Статус = сяло |Назва ў родным склоне = Вітачова |Лацінка = Vitačoŭ |Герб = |Сьцяг = |Гімн = |Дата заснаваньня = |Першыя згадкі = каля 949 году |Статус з = |Магдэбурскае права = |Былая назва = |Вобласьць = [[Кіеўская вобласьць|Кіеўская]] |Аўтаномная рэспубліка = |Раён = [[Абухаўскі раён|Абухаўскі]] |Сельская рада = |Мэр = |Пасада кіраўніка = |Кіраўнік = |Плошча = |Крыніца плошчы = |Вышыня = |Унутраны падзел = |Колькасьць насельніцтва = |Год падліку колькасьці = |Крыніца колькасьці насельніцтва = |Тэндэнцыя колькасьці насельніцтва = |Колькасьць насельніцтва аглямэрацыі = |Год падліку колькасьці аглямэрацыі = |Крыніца колькасьці аглямэрацыі = |Этнічны склад насельніцтва = |Год падліку этнічнага складу = |Нацыянальны склад насельніцтва = |Год падліку нацыянальнага складу = |Колькасьць двароў = |Год падліку колькасьці двароў = |Паштовы індэкс = |Тэлефонны код = |КОАТУУ = |Аўтамабільны нумарны знак = |Выява = |Апісаньне выявы = |Шырата градусаў = 50 |Шырата хвілінаў = 6 |Шырата сэкундаў = 50 |Даўгата градусаў = 30 |Даўгата хвілінаў = 52 |Даўгата сэкундаў = 20 |Пазыцыя подпісу на мапе = |Водступ подпісу на мапе = |Commons = |Сайт = }} [[File:Вітычоў у трактаце імпэратара Канстанціна. Каля 949 г.png|значак|зьлева|150px|Вітачоў у трактаце імпэратара Канстанціна. Каля 949 г.]][[File:Вітачоўскі пагорак у 1095 г.png|значак|зьлева|150px|Вітачоўскі пагорак у 1095 г.]][[File:Вітачоў у 1149 г.png|значак|зьлева|150px|Вітачоў у 1149 г.]][[File:Вітачоў і Вітачоўскі брод у 1151 г.png|значак|зьлева|150px|Вітачоў і Вітачоўскі брод у 1151 г.]][[File:Дэлегацыя кыянаў у Вітачове. 1177 г.png|значак|зьлева|150px|Дэлегацыя кіянаў у Вітачове. 1177 г.]] '''Вітачоў''' або Вітычоў ({{мова-uk|Витачі́в}}) — сяло ў [[Абухаўскі раён|Абухаўскім раёне]] [[Кіеўская вобласьць|Кіеўскай вобласьці]] [[Украіна|Ўкраіны]]. Уваходзіць у склад Украінскай меставай тэрытарыяльнай грамады. Да 2020 году - цэнтар Вітачоўскай сельскай рады. На сёньняшні дзень - цэнтар Вітачоўскай старасьцінскай акругі. == Гісторыя == === Раньнія часы === Найраней Вітачоў згаданы ў гісторыка-геаграфічным трактаце [[Бізантыйская імпэрыя|імпэратара рамеяў]] Канстанціна Парфірароднага «De administrando imperio», які пабачыў сьвет у 950 годзе. Вялося пра тое, як росы зьбіралі даніну з навакольных славянаў<ref>Константин Багрянородный. Об управлении империей = De administrando imperio / пер. под ред. Г. Г. Литаврина, А. П. Новосельцева. — Москва: Наука, 1989. С. 46, 47</ref>{{пачатак цытаты}}''У чэрвені месяцы, рухаючыся па рацэ Данапру, яны [росы] спускаюцца да Вітачова{{заўвага|Калі перадаваць кірыліцай, дык больш дакладна будзе — Витетсева.}}, які зьўляецца фартэцыяй, падуладнай Росі, і, пабыўшы там два-тры дні, пакуль падыйдуць усе манаксілы [чаўны-аднадрэўкі], тады выпраўляюцца ўніз па названаму Данапру рацэ{{канец цытаты}} Наступны ўпамін пра Вітачоў, датаваны ажно 1095 годам, ёсьць у [[Іпацьеўскі летапіс|Іпацьеўскім летапісе]]. Тады кіеўскі князь Сьвятаполк Ізяславіч «зарубіў» на Вітачоўскім пагорку паселішча, якое назваў сваім імям Сьвятаполч-град<ref>Полное собрание русских летописей (ПСРЛ). Т. 2. Ипатьевская летопись. — СПб., 1908. Стб. 219</ref>. Як і ў X ст. Вітачоў стаяў каля дняпроўскага броду, ахоўваў яго. Калі ў 1149 годзе суздальскі князь Юры Далгарукі узяў у аблогу Пераяслаў, яму насустрач з Кіева выйшаў князь Ізяслаў Мсьціславіч. Паблізу Вітачова да яго далучыліся палкі Ізяслава Давыдавіча і Расьціслава Смаленскага, пасьля чаго войскі вялікага князя пераправіліся праз Дняпро<ref>ПСРЛ. — Стб. 378</ref>. Двума гадамі пазьней, спрабуючы перашкодзіць пераходу праз раку Юрыя Далгарукага, Ізяслаў Мсьціславіч выслаў да Вітачова сваю дняпроўскую флатылію і прывёў палкі. Тут адбылася й бітва<ref>ПСРЛ. — Стб. 424</ref>. У 1177 годзе да князя Сьвятаслава Ўсеваладавіча ў час ягонага паходу на Кіеў у Вітачоў прыбыла дэлегацыя з запрашэньнем на кіеўскі стол<ref>ПСРЛ. — Стб. 604</ref>. Археалягічныя раскопкі, праведзеныя Б. А. Рыбаковым, паказалі — на Вітачоўскім пагорку, што каля 70 м над узроўнем Дняпра, існавалі два гарадзішчы. Паўночнае дасьледчык атаясаміў з старой фартэцыяй, згаданай у X ст., паўднёвае — зь Сьвятаполч-градам. У XI ст. жыцьцё на першым спынілася; на другім знойдзеная вялікая колькасьць матэрыялаў XII — XIII стст.<ref>Толочко П. П. Киевская земля. // Древнерусские княжества X — XIII вв. — Москва, 1975. С. 35 — 36</ref>. === Вялікае Княства Літоўскае === Згаданы Вытэчоў у дароўнай грамаце ўнучкі пана [[Сямён Палазовіч|Сямёна Полаза]] Фенны свайму другому, пасьля Мельхіёра Насілоўскага, мужу пану [[Шчасны Харлінскі|Шчаснаму Харлінскаму]], пісанай 6 сьнежня 1568 году<ref>Архив Юго-Западной России. Ч. VIII. Т. VI. Акты о землевладении в Юго-Западной России XVI—XVIII вв. — Киев, 1911. № LXXVI</ref>: {{пачатак цытаты}}''Я, Фенна Дмитровна Любецкая, жона пана Щасного Харлинского, дворенина и {{падказка|струкциса|тое, што й trukczaszy.}} господара короля его милости, вызнаваю и явно чиню сим моим листомъ всим посполите и кожному з особна, кому того чтучи слышати нинешним и напотом будучимъ: што перво сего матка моя небожчица кнегиня Дмитровая Романовича Любецкая кнегиня Фенна Семеновна Полозовна небожчику брату моему а сыну своему князю Богушу Дмитровичу Любецкому зостала винна певную суму пенезеи две тысечи копъ грошеи личбы литовское, которую взявши до рукъ своих, на потребы свое властные обернула и в тои суме двохъ тисечах копахъ грошеи заставила сыну своему а брату моему именя свое отчизные, дедизные, материстые у повете Киевскомъ лежачие, тоестъ… [[Хвойнікі|Хоиники]], [[Астрагляды|Остроглядовичи]], [[Навасёлкі (Хвойніцкі раён)|Новоселки]], [[Гладкавічы|Глядковичи]], [[Хвосьніца|Хвостницу]], [[Стаўкі (Радамышальская грамада)|Ставокъ]], Сосновую, половицу [[Лапатычы|Лопатина]], [[Загальцы|Загайцы]], [[Гастомель|Гостомлъ]], Вытечов, [[Бышаў|Бышов]], [[Бугаеў (Кіеўская вобласьць)|Бугаювъ]], землю Злобицкую, три дворища в месте Киевскомъ а дворище, на которомъ былъ двор небожчика деда моего пана Семена Полоза, которые именя и дворища вышеи мененые въ тои суме его милости малжонкови моему заделати и нагородити а на часы пришлыи и потомныи его милост охотнеишимъ и прихилнеишимъ уделати... Писан в Луцку, лета Божего нароженя тисеча пятсот шестдесят осмого, месеца декабра, шостого дня'' {{канец цытаты}} Напярэдадні падпісаньня акту [[Люблінская унія|Люблінскай уніі]] ўказам караля [[Жыгімонт Аўгуст|Жыгімонта Аўгуста]] ад 6 чэрвеня 1569 году [[Кіеўскае ваяводзтва]] (і Вітачоў з прылегласьцямі) было далучана да [[Карона Каралеўства Польскага|Кароны Польскай]]<ref>Volumina Legum (надалей: VL). Tom II. — Petersburg: Nakładem i drukiem Józafata Ohryzki, 1859. S. 84 — 87; Падалінскі У. // Беларускі гістарычны агляд. — 2012. Т. 19. С. 329—337 (Рэцэнзія на кн.: Litwin H. Równi do równych: kijowska reprezentacja sejmowa 1569—1648. — Warszawa, 2009)</ref>. === Карона Каралеўства Польскага ў Рэчы Паспалітай === [[Файл:Астраглядавічы ў рэестры 1581 г.jpg|значак|зьлева|150px|Вітычоў у рэестры 1581 г.]][[Файл:Вытачоў у тарыфе 1640 г.jpg|значак|150px|Вытачоў у тарыфе 1640 г.]] Згодна з падатковым рэестрам Кіеўскай зямлі (ваяводзтва) на 1581 год, з 1 дыму [[асадныя сяляне|асадных сялянаў]] Вітычова пана Шчаснага Харлінскага, падкаморага кіеўскага, выбіралася 15 грошаў<ref>ЦДІАУК. Ф. 44. Оп. 1. Спр. 1. А. 883зв.-884; Źródła dziejowe (далей: ZD). T. XX. Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym; T. IX: Ziemie ruskie. Ukraina (Kijów — Bracław). Dział I-szy. Opisane przez Aleksandra Jabłonowskiego. — Warszawa, 1894. Wykazy… S. 36, 37</ref>. Паводле тарыфу падымнага «dwoiego» Кіеўскага ваяводзтва 1640 году, добры пана Аляксандра Красінскага былі спустошаныя «празь непрыяцеляў сьвятога крыжа» татараў, таму ўсяго з 6 дымоў ягонай часткі В''ы''тачова выплачвалася 6 злотых. У параўнаньні з паборам 1630 году недаставала яшчэ 7 дымоў<ref>ЦДІАУК. Ф. 11. Оп. 1. Спр. 9. А. 892зв.-893; Archiwum Państwowe w Krakowie. Archiwum Młynowskie Chodkiewiczów. Mikr. № J – 14970. Sygn. 404. S. 253-254</ref>. === Пад уладай Расеі === === Найноўшы час === [[Файл:Адміністративна мапа Київської округи УСРР, 1925.jpg|значак|зьлева|130px|Мапа Кіеўскай акругі УССР. 1925 г.]] У 1925 годзе сяло Вітачоў — у складзе Абухаўскага раёну Кіеўскай акругі [[УССР]]. == Заўвагі == {{заўвагі}} == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} == Літаратура == * Edward Rulikowski. Wityczew // Słownik geograficzny Krółewstwa Polskiego і innych krajów słowiańskich. — Warszawa, 1893. T. XIII. S. 683—684 * Похилевич Л. И. Сказания о населённых местностях Киевской губернии или Статистические, исторические и церковные заметки о всех деревнях, местечках и городах, в пределах губернии находящихся / Собрал Л. Похилевич. — Киев, 1864 (перавыданьне: Біла Церква: Видавець О. В. Пшонківський, 2005. — XXII+642 с, 8 іл.) phjxkuvxnhsoj7fzuc74ln794mmdb1x 2668943 2668941 2026-05-10T03:55:23Z Дамінік 64057 /* Вялікае Княства Літоўскае */ 2668943 wikitext text/x-wiki {{Населены пункт/Украіна |Назва = Вітачоў |Статус = сяло |Назва ў родным склоне = Вітачова |Лацінка = Vitačoŭ |Герб = |Сьцяг = |Гімн = |Дата заснаваньня = |Першыя згадкі = каля 949 году |Статус з = |Магдэбурскае права = |Былая назва = |Вобласьць = [[Кіеўская вобласьць|Кіеўская]] |Аўтаномная рэспубліка = |Раён = [[Абухаўскі раён|Абухаўскі]] |Сельская рада = |Мэр = |Пасада кіраўніка = |Кіраўнік = |Плошча = |Крыніца плошчы = |Вышыня = |Унутраны падзел = |Колькасьць насельніцтва = |Год падліку колькасьці = |Крыніца колькасьці насельніцтва = |Тэндэнцыя колькасьці насельніцтва = |Колькасьць насельніцтва аглямэрацыі = |Год падліку колькасьці аглямэрацыі = |Крыніца колькасьці аглямэрацыі = |Этнічны склад насельніцтва = |Год падліку этнічнага складу = |Нацыянальны склад насельніцтва = |Год падліку нацыянальнага складу = |Колькасьць двароў = |Год падліку колькасьці двароў = |Паштовы індэкс = |Тэлефонны код = |КОАТУУ = |Аўтамабільны нумарны знак = |Выява = |Апісаньне выявы = |Шырата градусаў = 50 |Шырата хвілінаў = 6 |Шырата сэкундаў = 50 |Даўгата градусаў = 30 |Даўгата хвілінаў = 52 |Даўгата сэкундаў = 20 |Пазыцыя подпісу на мапе = |Водступ подпісу на мапе = |Commons = |Сайт = }} [[File:Вітычоў у трактаце імпэратара Канстанціна. Каля 949 г.png|значак|зьлева|150px|Вітачоў у трактаце імпэратара Канстанціна. Каля 949 г.]][[File:Вітачоўскі пагорак у 1095 г.png|значак|зьлева|150px|Вітачоўскі пагорак у 1095 г.]][[File:Вітачоў у 1149 г.png|значак|зьлева|150px|Вітачоў у 1149 г.]][[File:Вітачоў і Вітачоўскі брод у 1151 г.png|значак|зьлева|150px|Вітачоў і Вітачоўскі брод у 1151 г.]][[File:Дэлегацыя кыянаў у Вітачове. 1177 г.png|значак|зьлева|150px|Дэлегацыя кіянаў у Вітачове. 1177 г.]] '''Вітачоў''' або Вітычоў ({{мова-uk|Витачі́в}}) — сяло ў [[Абухаўскі раён|Абухаўскім раёне]] [[Кіеўская вобласьць|Кіеўскай вобласьці]] [[Украіна|Ўкраіны]]. Уваходзіць у склад Украінскай меставай тэрытарыяльнай грамады. Да 2020 году - цэнтар Вітачоўскай сельскай рады. На сёньняшні дзень - цэнтар Вітачоўскай старасьцінскай акругі. == Гісторыя == === Раньнія часы === Найраней Вітачоў згаданы ў гісторыка-геаграфічным трактаце [[Бізантыйская імпэрыя|імпэратара рамеяў]] Канстанціна Парфірароднага «De administrando imperio», які пабачыў сьвет у 950 годзе. Вялося пра тое, як росы зьбіралі даніну з навакольных славянаў<ref>Константин Багрянородный. Об управлении империей = De administrando imperio / пер. под ред. Г. Г. Литаврина, А. П. Новосельцева. — Москва: Наука, 1989. С. 46, 47</ref>{{пачатак цытаты}}''У чэрвені месяцы, рухаючыся па рацэ Данапру, яны [росы] спускаюцца да Вітачова{{заўвага|Калі перадаваць кірыліцай, дык больш дакладна будзе — Витетсева.}}, які зьўляецца фартэцыяй, падуладнай Росі, і, пабыўшы там два-тры дні, пакуль падыйдуць усе манаксілы [чаўны-аднадрэўкі], тады выпраўляюцца ўніз па названаму Данапру рацэ{{канец цытаты}} Наступны ўпамін пра Вітачоў, датаваны ажно 1095 годам, ёсьць у [[Іпацьеўскі летапіс|Іпацьеўскім летапісе]]. Тады кіеўскі князь Сьвятаполк Ізяславіч «зарубіў» на Вітачоўскім пагорку паселішча, якое назваў сваім імям Сьвятаполч-град<ref>Полное собрание русских летописей (ПСРЛ). Т. 2. Ипатьевская летопись. — СПб., 1908. Стб. 219</ref>. Як і ў X ст. Вітачоў стаяў каля дняпроўскага броду, ахоўваў яго. Калі ў 1149 годзе суздальскі князь Юры Далгарукі узяў у аблогу Пераяслаў, яму насустрач з Кіева выйшаў князь Ізяслаў Мсьціславіч. Паблізу Вітачова да яго далучыліся палкі Ізяслава Давыдавіча і Расьціслава Смаленскага, пасьля чаго войскі вялікага князя пераправіліся праз Дняпро<ref>ПСРЛ. — Стб. 378</ref>. Двума гадамі пазьней, спрабуючы перашкодзіць пераходу праз раку Юрыя Далгарукага, Ізяслаў Мсьціславіч выслаў да Вітачова сваю дняпроўскую флатылію і прывёў палкі. Тут адбылася й бітва<ref>ПСРЛ. — Стб. 424</ref>. У 1177 годзе да князя Сьвятаслава Ўсеваладавіча ў час ягонага паходу на Кіеў у Вітачоў прыбыла дэлегацыя з запрашэньнем на кіеўскі стол<ref>ПСРЛ. — Стб. 604</ref>. Археалягічныя раскопкі, праведзеныя Б. А. Рыбаковым, паказалі — на Вітачоўскім пагорку, што каля 70 м над узроўнем Дняпра, існавалі два гарадзішчы. Паўночнае дасьледчык атаясаміў з старой фартэцыяй, згаданай у X ст., паўднёвае — зь Сьвятаполч-градам. У XI ст. жыцьцё на першым спынілася; на другім знойдзеная вялікая колькасьць матэрыялаў XII — XIII стст.<ref>Толочко П. П. Киевская земля. // Древнерусские княжества X — XIII вв. — Москва, 1975. С. 35 — 36</ref>. === Вялікае Княства Літоўскае === Згаданы Вытэчоў у дароўнай грамаце ўнучкі пана [[Сямён Палазовіч|Сямёна Полаза]] Фенны свайму другому, пасьля Мельхіёра Насілоўскага, мужу пану [[Шчасны Харлінскі|Шчаснаму Харлінскаму]], пісанай 6 сьнежня 1568 году<ref>Архив Юго-Западной России. Ч. VIII. Т. VI. Акты о землевладении в Юго-Западной России XVI—XVIII вв. — Киев, 1911. № LXXVI</ref>: {{пачатак цытаты}}''именя свое отчизные, дедизные, материстые у повете Киевскомъ лежачие, тоестъ… [[Хвойнікі|Хоиники]], [[Астрагляды|Остроглядовичи]], [[Навасёлкі (Хвойніцкі раён)|Новосюлки]], [[Гладкавічы|Глядковичи]], [[Хвосьніца|Хвостницу]], [[Стаўкі (Радамышальская грамада)|Ставокъ]], Сосновую, половица [[Лапатычы|Лопатина]], [[Загальцы|Загайцы]], [[Гастомель|Гостомълъ]], Вытичов, [[Бышаў|Бышов]], [[Бугаеў (Кіеўская вобласьць)|Бугаювъ]], землю Злобицкую, три дворища в месте Киевскомъ, а дворище на котором был двор небожчика деда моего пана Семена Полоза, которые именя и дворища вышей мененые в той суме пенезей двохъ тысечей копъ грошей за живота и по животе матки небожчицы брат мой небожчикъ князь Богуш Любецкий, яко властную заставу свою на себе держалъ и тыхъ именей зо всими пожитки аж до живота свого уживал, а по животе его млти безпотомного оная сума две тысечи копъ грошей на (тыхъ) именяхъ записаная на мене пришла и спала…'' {{канец цытаты}} Напярэдадні падпісаньня акту [[Люблінская унія|Люблінскай уніі]] ўказам караля [[Жыгімонт Аўгуст|Жыгімонта Аўгуста]] ад 6 чэрвеня 1569 году [[Кіеўскае ваяводзтва]] (і Вітачоў з прылегласьцямі) было далучана да [[Карона Каралеўства Польскага|Кароны Польскай]]<ref>Volumina Legum (надалей: VL). Tom II. — Petersburg: Nakładem i drukiem Józafata Ohryzki, 1859. S. 84 — 87; Падалінскі У. // Беларускі гістарычны агляд. — 2012. Т. 19. С. 329—337 (Рэцэнзія на кн.: Litwin H. Równi do równych: kijowska reprezentacja sejmowa 1569—1648. — Warszawa, 2009)</ref>. === Карона Каралеўства Польскага ў Рэчы Паспалітай === [[Файл:Астраглядавічы ў рэестры 1581 г.jpg|значак|зьлева|150px|Вітычоў у рэестры 1581 г.]][[Файл:Вытачоў у тарыфе 1640 г.jpg|значак|150px|Вытачоў у тарыфе 1640 г.]] Згодна з падатковым рэестрам Кіеўскай зямлі (ваяводзтва) на 1581 год, з 1 дыму [[асадныя сяляне|асадных сялянаў]] Вітычова пана Шчаснага Харлінскага, падкаморага кіеўскага, выбіралася 15 грошаў<ref>ЦДІАУК. Ф. 44. Оп. 1. Спр. 1. А. 883зв.-884; Źródła dziejowe (далей: ZD). T. XX. Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym; T. IX: Ziemie ruskie. Ukraina (Kijów — Bracław). Dział I-szy. Opisane przez Aleksandra Jabłonowskiego. — Warszawa, 1894. Wykazy… S. 36, 37</ref>. Паводле тарыфу падымнага «dwoiego» Кіеўскага ваяводзтва 1640 году, добры пана Аляксандра Красінскага былі спустошаныя «празь непрыяцеляў сьвятога крыжа» татараў, таму ўсяго з 6 дымоў ягонай часткі В''ы''тачова выплачвалася 6 злотых. У параўнаньні з паборам 1630 году недаставала яшчэ 7 дымоў<ref>ЦДІАУК. Ф. 11. Оп. 1. Спр. 9. А. 892зв.-893; Archiwum Państwowe w Krakowie. Archiwum Młynowskie Chodkiewiczów. Mikr. № J – 14970. Sygn. 404. S. 253-254</ref>. === Пад уладай Расеі === === Найноўшы час === [[Файл:Адміністративна мапа Київської округи УСРР, 1925.jpg|значак|зьлева|130px|Мапа Кіеўскай акругі УССР. 1925 г.]] У 1925 годзе сяло Вітачоў — у складзе Абухаўскага раёну Кіеўскай акругі [[УССР]]. == Заўвагі == {{заўвагі}} == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} == Літаратура == * Edward Rulikowski. Wityczew // Słownik geograficzny Krółewstwa Polskiego і innych krajów słowiańskich. — Warszawa, 1893. T. XIII. S. 683—684 * Похилевич Л. И. Сказания о населённых местностях Киевской губернии или Статистические, исторические и церковные заметки о всех деревнях, местечках и городах, в пределах губернии находящихся / Собрал Л. Похилевич. — Киев, 1864 (перавыданьне: Біла Церква: Видавець О. В. Пшонківський, 2005. — XXII+642 с, 8 іл.) ka5i3jdya0zwsdvrgr2lgcyvn00biul 2668944 2668943 2026-05-10T03:57:35Z Дамінік 64057 /* Вялікае Княства Літоўскае */ 2668944 wikitext text/x-wiki {{Населены пункт/Украіна |Назва = Вітачоў |Статус = сяло |Назва ў родным склоне = Вітачова |Лацінка = Vitačoŭ |Герб = |Сьцяг = |Гімн = |Дата заснаваньня = |Першыя згадкі = каля 949 году |Статус з = |Магдэбурскае права = |Былая назва = |Вобласьць = [[Кіеўская вобласьць|Кіеўская]] |Аўтаномная рэспубліка = |Раён = [[Абухаўскі раён|Абухаўскі]] |Сельская рада = |Мэр = |Пасада кіраўніка = |Кіраўнік = |Плошча = |Крыніца плошчы = |Вышыня = |Унутраны падзел = |Колькасьць насельніцтва = |Год падліку колькасьці = |Крыніца колькасьці насельніцтва = |Тэндэнцыя колькасьці насельніцтва = |Колькасьць насельніцтва аглямэрацыі = |Год падліку колькасьці аглямэрацыі = |Крыніца колькасьці аглямэрацыі = |Этнічны склад насельніцтва = |Год падліку этнічнага складу = |Нацыянальны склад насельніцтва = |Год падліку нацыянальнага складу = |Колькасьць двароў = |Год падліку колькасьці двароў = |Паштовы індэкс = |Тэлефонны код = |КОАТУУ = |Аўтамабільны нумарны знак = |Выява = |Апісаньне выявы = |Шырата градусаў = 50 |Шырата хвілінаў = 6 |Шырата сэкундаў = 50 |Даўгата градусаў = 30 |Даўгата хвілінаў = 52 |Даўгата сэкундаў = 20 |Пазыцыя подпісу на мапе = |Водступ подпісу на мапе = |Commons = |Сайт = }} [[File:Вітычоў у трактаце імпэратара Канстанціна. Каля 949 г.png|значак|зьлева|150px|Вітачоў у трактаце імпэратара Канстанціна. Каля 949 г.]][[File:Вітачоўскі пагорак у 1095 г.png|значак|зьлева|150px|Вітачоўскі пагорак у 1095 г.]][[File:Вітачоў у 1149 г.png|значак|зьлева|150px|Вітачоў у 1149 г.]][[File:Вітачоў і Вітачоўскі брод у 1151 г.png|значак|зьлева|150px|Вітачоў і Вітачоўскі брод у 1151 г.]][[File:Дэлегацыя кыянаў у Вітачове. 1177 г.png|значак|зьлева|150px|Дэлегацыя кіянаў у Вітачове. 1177 г.]] '''Вітачоў''' або Вітычоў ({{мова-uk|Витачі́в}}) — сяло ў [[Абухаўскі раён|Абухаўскім раёне]] [[Кіеўская вобласьць|Кіеўскай вобласьці]] [[Украіна|Ўкраіны]]. Уваходзіць у склад Украінскай меставай тэрытарыяльнай грамады. Да 2020 году - цэнтар Вітачоўскай сельскай рады. На сёньняшні дзень - цэнтар Вітачоўскай старасьцінскай акругі. == Гісторыя == === Раньнія часы === Найраней Вітачоў згаданы ў гісторыка-геаграфічным трактаце [[Бізантыйская імпэрыя|імпэратара рамеяў]] Канстанціна Парфірароднага «De administrando imperio», які пабачыў сьвет у 950 годзе. Вялося пра тое, як росы зьбіралі даніну з навакольных славянаў<ref>Константин Багрянородный. Об управлении империей = De administrando imperio / пер. под ред. Г. Г. Литаврина, А. П. Новосельцева. — Москва: Наука, 1989. С. 46, 47</ref>{{пачатак цытаты}}''У чэрвені месяцы, рухаючыся па рацэ Данапру, яны [росы] спускаюцца да Вітачова{{заўвага|Калі перадаваць кірыліцай, дык больш дакладна будзе — Витетсева.}}, які зьўляецца фартэцыяй, падуладнай Росі, і, пабыўшы там два-тры дні, пакуль падыйдуць усе манаксілы [чаўны-аднадрэўкі], тады выпраўляюцца ўніз па названаму Данапру рацэ{{канец цытаты}} Наступны ўпамін пра Вітачоў, датаваны ажно 1095 годам, ёсьць у [[Іпацьеўскі летапіс|Іпацьеўскім летапісе]]. Тады кіеўскі князь Сьвятаполк Ізяславіч «зарубіў» на Вітачоўскім пагорку паселішча, якое назваў сваім імям Сьвятаполч-град<ref>Полное собрание русских летописей (ПСРЛ). Т. 2. Ипатьевская летопись. — СПб., 1908. Стб. 219</ref>. Як і ў X ст. Вітачоў стаяў каля дняпроўскага броду, ахоўваў яго. Калі ў 1149 годзе суздальскі князь Юры Далгарукі узяў у аблогу Пераяслаў, яму насустрач з Кіева выйшаў князь Ізяслаў Мсьціславіч. Паблізу Вітачова да яго далучыліся палкі Ізяслава Давыдавіча і Расьціслава Смаленскага, пасьля чаго войскі вялікага князя пераправіліся праз Дняпро<ref>ПСРЛ. — Стб. 378</ref>. Двума гадамі пазьней, спрабуючы перашкодзіць пераходу праз раку Юрыя Далгарукага, Ізяслаў Мсьціславіч выслаў да Вітачова сваю дняпроўскую флатылію і прывёў палкі. Тут адбылася й бітва<ref>ПСРЛ. — Стб. 424</ref>. У 1177 годзе да князя Сьвятаслава Ўсеваладавіча ў час ягонага паходу на Кіеў у Вітачоў прыбыла дэлегацыя з запрашэньнем на кіеўскі стол<ref>ПСРЛ. — Стб. 604</ref>. Археалягічныя раскопкі, праведзеныя Б. А. Рыбаковым, паказалі — на Вітачоўскім пагорку, што каля 70 м над узроўнем Дняпра, існавалі два гарадзішчы. Паўночнае дасьледчык атаясаміў з старой фартэцыяй, згаданай у X ст., паўднёвае — зь Сьвятаполч-градам. У XI ст. жыцьцё на першым спынілася; на другім знойдзеная вялікая колькасьць матэрыялаў XII — XIII стст.<ref>Толочко П. П. Киевская земля. // Древнерусские княжества X — XIII вв. — Москва, 1975. С. 35 — 36</ref>. === Вялікае Княства Літоўскае === [[Файл:Запіс Фенны Любецкай Шчаснаму Харлінскаму. 1568 г.jpg|150пкс|значак|зьлева|Фрагмэнт запісу добраў Ф. Любецкай мужу Ш. Харлінскаму. 1568 г.]] Згаданы Вытэчоў у дароўнай грамаце ўнучкі пана [[Сямён Палазовіч|Сямёна Полаза]] Фенны свайму другому, пасьля Мельхіёра Насілоўскага, мужу пану [[Шчасны Харлінскі|Шчаснаму Харлінскаму]], пісанай 6 сьнежня 1568 году<ref>Центральний державний історичний архів України в м. Києві (ЦДІАУК). Ф. 25. Опис 1. Справа 10. А. 411; Архив Юго-Западной России. Ч. VIII. Т. VI. Акты о землевладении в Юго-Западной России XVI—XVIII вв. — Киев, 1911. № LXXVI</ref>: {{пачатак цытаты}}''именя свое отчизные, дедизные, материстые у повете Киевскомъ лежачие, тоестъ… [[Хвойнікі|Хоиники]], [[Астрагляды|Остроглядовичи]], [[Навасёлкі (Хвойніцкі раён)|Новосюлки]], [[Гладкавічы|Глядковичи]], [[Хвосьніца|Хвостницу]], [[Стаўкі (Радамышальская грамада)|Ставокъ]], Сосновую, половица [[Лапатычы|Лопатина]], [[Загальцы|Загайцы]], [[Гастомель|Гостомълъ]], Вытичов, [[Бышаў|Бышов]], [[Бугаеў (Кіеўская вобласьць)|Бугаювъ]], землю Злобицкую, три дворища в месте Киевскомъ, а дворище на котором был двор небожчика деда моего пана Семена Полоза, которые именя и дворища вышей мененые в той суме пенезей двохъ тысечей копъ грошей за живота и по животе матки небожчицы брат мой небожчикъ князь Богуш Любецкий, яко властную заставу свою на себе держалъ и тыхъ именей зо всими пожитки аж до живота свого уживал, а по животе его млти безпотомного оная сума две тысечи копъ грошей на (тыхъ) именяхъ записаная на мене пришла и спала…'' {{канец цытаты}} Напярэдадні падпісаньня акту [[Люблінская унія|Люблінскай уніі]] ўказам караля [[Жыгімонт Аўгуст|Жыгімонта Аўгуста]] ад 6 чэрвеня 1569 году [[Кіеўскае ваяводзтва]] (і Вітачоў з прылегласьцямі) было далучана да [[Карона Каралеўства Польскага|Кароны Польскай]]<ref>Volumina Legum (надалей: VL). Tom II. — Petersburg: Nakładem i drukiem Józafata Ohryzki, 1859. S. 84 — 87; Падалінскі У. // Беларускі гістарычны агляд. — 2012. Т. 19. С. 329—337 (Рэцэнзія на кн.: Litwin H. Równi do równych: kijowska reprezentacja sejmowa 1569—1648. — Warszawa, 2009)</ref>. === Карона Каралеўства Польскага ў Рэчы Паспалітай === [[Файл:Астраглядавічы ў рэестры 1581 г.jpg|значак|зьлева|150px|Вітычоў у рэестры 1581 г.]][[Файл:Вытачоў у тарыфе 1640 г.jpg|значак|150px|Вытачоў у тарыфе 1640 г.]] Згодна з падатковым рэестрам Кіеўскай зямлі (ваяводзтва) на 1581 год, з 1 дыму [[асадныя сяляне|асадных сялянаў]] Вітычова пана Шчаснага Харлінскага, падкаморага кіеўскага, выбіралася 15 грошаў<ref>ЦДІАУК. Ф. 44. Оп. 1. Спр. 1. А. 883зв.-884; Źródła dziejowe (далей: ZD). T. XX. Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym; T. IX: Ziemie ruskie. Ukraina (Kijów — Bracław). Dział I-szy. Opisane przez Aleksandra Jabłonowskiego. — Warszawa, 1894. Wykazy… S. 36, 37</ref>. Паводле тарыфу падымнага «dwoiego» Кіеўскага ваяводзтва 1640 году, добры пана Аляксандра Красінскага былі спустошаныя «празь непрыяцеляў сьвятога крыжа» татараў, таму ўсяго з 6 дымоў ягонай часткі В''ы''тачова выплачвалася 6 злотых. У параўнаньні з паборам 1630 году недаставала яшчэ 7 дымоў<ref>ЦДІАУК. Ф. 11. Оп. 1. Спр. 9. А. 892зв.-893; Archiwum Państwowe w Krakowie. Archiwum Młynowskie Chodkiewiczów. Mikr. № J – 14970. Sygn. 404. S. 253-254</ref>. === Пад уладай Расеі === === Найноўшы час === [[Файл:Адміністративна мапа Київської округи УСРР, 1925.jpg|значак|зьлева|130px|Мапа Кіеўскай акругі УССР. 1925 г.]] У 1925 годзе сяло Вітачоў — у складзе Абухаўскага раёну Кіеўскай акругі [[УССР]]. == Заўвагі == {{заўвагі}} == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} == Літаратура == * Edward Rulikowski. Wityczew // Słownik geograficzny Krółewstwa Polskiego і innych krajów słowiańskich. — Warszawa, 1893. T. XIII. S. 683—684 * Похилевич Л. И. Сказания о населённых местностях Киевской губернии или Статистические, исторические и церковные заметки о всех деревнях, местечках и городах, в пределах губернии находящихся / Собрал Л. Похилевич. — Киев, 1864 (перавыданьне: Біла Церква: Видавець О. В. Пшонківський, 2005. — XXII+642 с, 8 іл.) m50tp6tuz0qcvmfe4bb0o84ey0m0nkp 2668945 2668944 2026-05-10T04:01:47Z Дамінік 64057 /* Крыніцы */ 2668945 wikitext text/x-wiki {{Населены пункт/Украіна |Назва = Вітачоў |Статус = сяло |Назва ў родным склоне = Вітачова |Лацінка = Vitačoŭ |Герб = |Сьцяг = |Гімн = |Дата заснаваньня = |Першыя згадкі = каля 949 году |Статус з = |Магдэбурскае права = |Былая назва = |Вобласьць = [[Кіеўская вобласьць|Кіеўская]] |Аўтаномная рэспубліка = |Раён = [[Абухаўскі раён|Абухаўскі]] |Сельская рада = |Мэр = |Пасада кіраўніка = |Кіраўнік = |Плошча = |Крыніца плошчы = |Вышыня = |Унутраны падзел = |Колькасьць насельніцтва = |Год падліку колькасьці = |Крыніца колькасьці насельніцтва = |Тэндэнцыя колькасьці насельніцтва = |Колькасьць насельніцтва аглямэрацыі = |Год падліку колькасьці аглямэрацыі = |Крыніца колькасьці аглямэрацыі = |Этнічны склад насельніцтва = |Год падліку этнічнага складу = |Нацыянальны склад насельніцтва = |Год падліку нацыянальнага складу = |Колькасьць двароў = |Год падліку колькасьці двароў = |Паштовы індэкс = |Тэлефонны код = |КОАТУУ = |Аўтамабільны нумарны знак = |Выява = |Апісаньне выявы = |Шырата градусаў = 50 |Шырата хвілінаў = 6 |Шырата сэкундаў = 50 |Даўгата градусаў = 30 |Даўгата хвілінаў = 52 |Даўгата сэкундаў = 20 |Пазыцыя подпісу на мапе = |Водступ подпісу на мапе = |Commons = |Сайт = }} [[File:Вітычоў у трактаце імпэратара Канстанціна. Каля 949 г.png|значак|зьлева|150px|Вітачоў у трактаце імпэратара Канстанціна. Каля 949 г.]][[File:Вітачоўскі пагорак у 1095 г.png|значак|зьлева|150px|Вітачоўскі пагорак у 1095 г.]][[File:Вітачоў у 1149 г.png|значак|зьлева|150px|Вітачоў у 1149 г.]][[File:Вітачоў і Вітачоўскі брод у 1151 г.png|значак|зьлева|150px|Вітачоў і Вітачоўскі брод у 1151 г.]][[File:Дэлегацыя кыянаў у Вітачове. 1177 г.png|значак|зьлева|150px|Дэлегацыя кіянаў у Вітачове. 1177 г.]] '''Вітачоў''' або Вітычоў ({{мова-uk|Витачі́в}}) — сяло ў [[Абухаўскі раён|Абухаўскім раёне]] [[Кіеўская вобласьць|Кіеўскай вобласьці]] [[Украіна|Ўкраіны]]. Уваходзіць у склад Украінскай меставай тэрытарыяльнай грамады. Да 2020 году - цэнтар Вітачоўскай сельскай рады. На сёньняшні дзень - цэнтар Вітачоўскай старасьцінскай акругі. == Гісторыя == === Раньнія часы === Найраней Вітачоў згаданы ў гісторыка-геаграфічным трактаце [[Бізантыйская імпэрыя|імпэратара рамеяў]] Канстанціна Парфірароднага «De administrando imperio», які пабачыў сьвет у 950 годзе. Вялося пра тое, як росы зьбіралі даніну з навакольных славянаў<ref>Константин Багрянородный. Об управлении империей = De administrando imperio / пер. под ред. Г. Г. Литаврина, А. П. Новосельцева. — Москва: Наука, 1989. С. 46, 47</ref>{{пачатак цытаты}}''У чэрвені месяцы, рухаючыся па рацэ Данапру, яны [росы] спускаюцца да Вітачова{{заўвага|Калі перадаваць кірыліцай, дык больш дакладна будзе — Витетсева.}}, які зьўляецца фартэцыяй, падуладнай Росі, і, пабыўшы там два-тры дні, пакуль падыйдуць усе манаксілы [чаўны-аднадрэўкі], тады выпраўляюцца ўніз па названаму Данапру рацэ{{канец цытаты}} Наступны ўпамін пра Вітачоў, датаваны ажно 1095 годам, ёсьць у [[Іпацьеўскі летапіс|Іпацьеўскім летапісе]]. Тады кіеўскі князь Сьвятаполк Ізяславіч «зарубіў» на Вітачоўскім пагорку паселішча, якое назваў сваім імям Сьвятаполч-град<ref>Полное собрание русских летописей (ПСРЛ). Т. 2. Ипатьевская летопись. — СПб., 1908. Стб. 219</ref>. Як і ў X ст. Вітачоў стаяў каля дняпроўскага броду, ахоўваў яго. Калі ў 1149 годзе суздальскі князь Юры Далгарукі узяў у аблогу Пераяслаў, яму насустрач з Кіева выйшаў князь Ізяслаў Мсьціславіч. Паблізу Вітачова да яго далучыліся палкі Ізяслава Давыдавіча і Расьціслава Смаленскага, пасьля чаго войскі вялікага князя пераправіліся праз Дняпро<ref>ПСРЛ. — Стб. 378</ref>. Двума гадамі пазьней, спрабуючы перашкодзіць пераходу праз раку Юрыя Далгарукага, Ізяслаў Мсьціславіч выслаў да Вітачова сваю дняпроўскую флатылію і прывёў палкі. Тут адбылася й бітва<ref>ПСРЛ. — Стб. 424</ref>. У 1177 годзе да князя Сьвятаслава Ўсеваладавіча ў час ягонага паходу на Кіеў у Вітачоў прыбыла дэлегацыя з запрашэньнем на кіеўскі стол<ref>ПСРЛ. — Стб. 604</ref>. Археалягічныя раскопкі, праведзеныя Б. А. Рыбаковым, паказалі — на Вітачоўскім пагорку, што каля 70 м над узроўнем Дняпра, існавалі два гарадзішчы. Паўночнае дасьледчык атаясаміў з старой фартэцыяй, згаданай у X ст., паўднёвае — зь Сьвятаполч-градам. У XI ст. жыцьцё на першым спынілася; на другім знойдзеная вялікая колькасьць матэрыялаў XII — XIII стст.<ref>Толочко П. П. Киевская земля. // Древнерусские княжества X — XIII вв. — Москва, 1975. С. 35 — 36</ref>. === Вялікае Княства Літоўскае === [[Файл:Запіс Фенны Любецкай Шчаснаму Харлінскаму. 1568 г.jpg|150пкс|значак|зьлева|Фрагмэнт запісу добраў Ф. Любецкай мужу Ш. Харлінскаму. 1568 г.]] Згаданы Вытэчоў у дароўнай грамаце ўнучкі пана [[Сямён Палазовіч|Сямёна Полаза]] Фенны свайму другому, пасьля Мельхіёра Насілоўскага, мужу пану [[Шчасны Харлінскі|Шчаснаму Харлінскаму]], пісанай 6 сьнежня 1568 году<ref>Центральний державний історичний архів України в м. Києві (ЦДІАУК). Ф. 25. Опис 1. Справа 10. А. 411; Архив Юго-Западной России. Ч. VIII. Т. VI. Акты о землевладении в Юго-Западной России XVI—XVIII вв. — Киев, 1911. № LXXVI</ref>: {{пачатак цытаты}}''именя свое отчизные, дедизные, материстые у повете Киевскомъ лежачие, тоестъ… [[Хвойнікі|Хоиники]], [[Астрагляды|Остроглядовичи]], [[Навасёлкі (Хвойніцкі раён)|Новосюлки]], [[Гладкавічы|Глядковичи]], [[Хвосьніца|Хвостницу]], [[Стаўкі (Радамышальская грамада)|Ставокъ]], Сосновую, половица [[Лапатычы|Лопатина]], [[Загальцы|Загайцы]], [[Гастомель|Гостомълъ]], Вытичов, [[Бышаў|Бышов]], [[Бугаеў (Кіеўская вобласьць)|Бугаювъ]], землю Злобицкую, три дворища в месте Киевскомъ, а дворище на котором был двор небожчика деда моего пана Семена Полоза, которые именя и дворища вышей мененые в той суме пенезей двохъ тысечей копъ грошей за живота и по животе матки небожчицы брат мой небожчикъ князь Богуш Любецкий, яко властную заставу свою на себе держалъ и тыхъ именей зо всими пожитки аж до живота свого уживал, а по животе его млти безпотомного оная сума две тысечи копъ грошей на (тыхъ) именяхъ записаная на мене пришла и спала…'' {{канец цытаты}} Напярэдадні падпісаньня акту [[Люблінская унія|Люблінскай уніі]] ўказам караля [[Жыгімонт Аўгуст|Жыгімонта Аўгуста]] ад 6 чэрвеня 1569 году [[Кіеўскае ваяводзтва]] (і Вітачоў з прылегласьцямі) было далучана да [[Карона Каралеўства Польскага|Кароны Польскай]]<ref>Volumina Legum (надалей: VL). Tom II. — Petersburg: Nakładem i drukiem Józafata Ohryzki, 1859. S. 84 — 87; Падалінскі У. // Беларускі гістарычны агляд. — 2012. Т. 19. С. 329—337 (Рэцэнзія на кн.: Litwin H. Równi do równych: kijowska reprezentacja sejmowa 1569—1648. — Warszawa, 2009)</ref>. === Карона Каралеўства Польскага ў Рэчы Паспалітай === [[Файл:Астраглядавічы ў рэестры 1581 г.jpg|значак|зьлева|150px|Вітычоў у рэестры 1581 г.]][[Файл:Вытачоў у тарыфе 1640 г.jpg|значак|150px|Вытачоў у тарыфе 1640 г.]] Згодна з падатковым рэестрам Кіеўскай зямлі (ваяводзтва) на 1581 год, з 1 дыму [[асадныя сяляне|асадных сялянаў]] Вітычова пана Шчаснага Харлінскага, падкаморага кіеўскага, выбіралася 15 грошаў<ref>ЦДІАУК. Ф. 44. Оп. 1. Спр. 1. А. 883зв.-884; Źródła dziejowe (далей: ZD). T. XX. Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym; T. IX: Ziemie ruskie. Ukraina (Kijów — Bracław). Dział I-szy. Opisane przez Aleksandra Jabłonowskiego. — Warszawa, 1894. Wykazy… S. 36, 37</ref>. Паводле тарыфу падымнага «dwoiego» Кіеўскага ваяводзтва 1640 году, добры пана Аляксандра Красінскага былі спустошаныя «празь непрыяцеляў сьвятога крыжа» татараў, таму ўсяго з 6 дымоў ягонай часткі В''ы''тачова выплачвалася 6 злотых. У параўнаньні з паборам 1630 году недаставала яшчэ 7 дымоў<ref>ЦДІАУК. Ф. 11. Оп. 1. Спр. 9. А. 892зв.-893; Archiwum Państwowe w Krakowie. Archiwum Młynowskie Chodkiewiczów. Mikr. № J – 14970. Sygn. 404. S. 253-254</ref>. === Пад уладай Расеі === === Найноўшы час === [[Файл:Адміністративна мапа Київської округи УСРР, 1925.jpg|значак|зьлева|130px|Мапа Кіеўскай акругі УССР. 1925 г.]] У 1925 годзе сяло Вітачоў — у складзе Абухаўскага раёну Кіеўскай акругі [[УССР]]. == Заўвагі == {{заўвагі}} == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Літаратура == * Edward Rulikowski. Wityczew // Słownik geograficzny Krółewstwa Polskiego і innych krajów słowiańskich. — Warszawa, 1893. T. XIII. S. 683—684 * Похилевич Л. И. Сказания о населённых местностях Киевской губернии или Статистические, исторические и церковные заметки о всех деревнях, местечках и городах, в пределах губернии находящихся / Собрал Л. Похилевич. — Киев, 1864 (перавыданьне: Біла Церква: Видавець О. В. Пшонківський, 2005. — XXII+642 с, 8 іл.) qzir3413d4vsh6960vadkxmpq6h3qcl 2668946 2668945 2026-05-10T04:03:39Z Дамінік 64057 2668946 wikitext text/x-wiki {{Населены пункт/Украіна |Назва = Вітачоў |Статус = сяло |Назва ў родным склоне = Вітачова |Лацінка = Vitačoŭ |Герб = |Сьцяг = |Гімн = |Дата заснаваньня = |Першыя згадкі = каля 949 году |Статус з = |Магдэбурскае права = |Былая назва = |Вобласьць = [[Кіеўская вобласьць|Кіеўская]] |Аўтаномная рэспубліка = |Раён = [[Абухаўскі раён|Абухаўскі]] |Сельская рада = |Мэр = |Пасада кіраўніка = |Кіраўнік = |Плошча = |Крыніца плошчы = |Вышыня = |Унутраны падзел = |Колькасьць насельніцтва = |Год падліку колькасьці = |Крыніца колькасьці насельніцтва = |Тэндэнцыя колькасьці насельніцтва = |Колькасьць насельніцтва аглямэрацыі = |Год падліку колькасьці аглямэрацыі = |Крыніца колькасьці аглямэрацыі = |Этнічны склад насельніцтва = |Год падліку этнічнага складу = |Нацыянальны склад насельніцтва = |Год падліку нацыянальнага складу = |Колькасьць двароў = |Год падліку колькасьці двароў = |Паштовы індэкс = |Тэлефонны код = |КОАТУУ = |Аўтамабільны нумарны знак = |Выява = |Апісаньне выявы = |Шырата градусаў = 50 |Шырата хвілінаў = 6 |Шырата сэкундаў = 50 |Даўгата градусаў = 30 |Даўгата хвілінаў = 52 |Даўгата сэкундаў = 20 |Пазыцыя подпісу на мапе = |Водступ подпісу на мапе = |Commons = |Сайт = }} [[File:Вітычоў у трактаце імпэратара Канстанціна. Каля 949 г.png|значак|зьлева|150px|Вітачоў у трактаце імпэратара Канстанціна. Каля 949 г.]][[File:Вітачоўскі пагорак у 1095 г.png|значак|зьлева|150px|Вітачоўскі пагорак у 1095 г.]][[File:Вітачоў у 1149 г.png|значак|зьлева|150px|Вітачоў у 1149 г.]][[File:Вітачоў і Вітачоўскі брод у 1151 г.png|значак|зьлева|150px|Вітачоў і Вітачоўскі брод у 1151 г.]][[File:Дэлегацыя кыянаў у Вітачове. 1177 г.png|значак|зьлева|150px|Дэлегацыя кіянаў у Вітачове. 1177 г.]] '''Вітачоў''' або Вітычоў ({{мова-uk|Витачі́в}}) — сяло ў [[Абухаўскі раён|Абухаўскім раёне]] [[Кіеўская вобласьць|Кіеўскай вобласьці]] [[Украіна|Ўкраіны]]. Уваходзіць у склад Украінскай меставай тэрытарыяльнай грамады. Да 2020 году - цэнтар Вітачоўскай сельскай рады. На сёньняшні дзень - цэнтар Вітачоўскай старасьцінскай акругі. == Гісторыя == === Раньнія часы === Найраней Вітачоў згаданы ў гісторыка-геаграфічным трактаце [[Бізантыйская імпэрыя|імпэратара рамеяў]] Канстанціна Парфірароднага «De administrando imperio», які пабачыў сьвет у 950 годзе. Вялося пра тое, як росы зьбіралі даніну з навакольных славянаў<ref>Константин Багрянородный. Об управлении империей = De administrando imperio / пер. под ред. Г. Г. Литаврина, А. П. Новосельцева. — Москва: Наука, 1989. С. 46, 47</ref>{{пачатак цытаты}}''У чэрвені месяцы, рухаючыся па рацэ Данапру, яны [росы] спускаюцца да Вітачова{{заўвага|Калі перадаваць кірыліцай, дык больш дакладна будзе — Витетсева.}}, які зьўляецца фартэцыяй, падуладнай Росі, і, пабыўшы там два-тры дні, пакуль падыйдуць усе манаксілы [чаўны-аднадрэўкі], тады выпраўляюцца ўніз па названаму Данапру рацэ{{канец цытаты}} Наступны ўпамін пра Вітачоў, датаваны ажно 1095 годам, ёсьць у [[Іпацьеўскі летапіс|Іпацьеўскім летапісе]]. Тады кіеўскі князь Сьвятаполк Ізяславіч «зарубіў» на Вітачоўскім пагорку паселішча, якое назваў сваім імям Сьвятаполч-град<ref>Полное собрание русских летописей (ПСРЛ). Т. 2. Ипатьевская летопись. — СПб., 1908. Стб. 219</ref>. Як і ў X ст. Вітачоў стаяў каля дняпроўскага броду, ахоўваў яго. Калі ў 1149 годзе суздальскі князь Юры Далгарукі узяў у аблогу Пераяслаў, яму насустрач з Кіева выйшаў князь Ізяслаў Мсьціславіч. Паблізу Вітачова да яго далучыліся палкі Ізяслава Давыдавіча і Расьціслава Смаленскага, пасьля чаго войскі вялікага князя пераправіліся праз Дняпро<ref>ПСРЛ. — Стб. 378</ref>. Двума гадамі пазьней, спрабуючы перашкодзіць пераходу праз раку Юрыя Далгарукага, Ізяслаў Мсьціславіч выслаў да Вітачова сваю дняпроўскую флатылію і прывёў палкі. Тут адбылася й бітва<ref>ПСРЛ. — Стб. 424</ref>. У 1177 годзе да князя Сьвятаслава Ўсеваладавіча ў час ягонага паходу на Кіеў у Вітачоў прыбыла дэлегацыя з запрашэньнем на кіеўскі стол<ref>ПСРЛ. — Стб. 604</ref>. Археалягічныя раскопкі, праведзеныя Б. А. Рыбаковым, паказалі — на Вітачоўскім пагорку, што каля 70 м над узроўнем Дняпра, існавалі два гарадзішчы. Паўночнае дасьледчык атаясаміў з старой фартэцыяй, згаданай у X ст., паўднёвае — зь Сьвятаполч-градам. У XI ст. жыцьцё на першым спынілася; на другім знойдзеная вялікая колькасьць матэрыялаў XII — XIII стст.<ref>Толочко П. П. Киевская земля. // Древнерусские княжества X — XIII вв. — Москва, 1975. С. 35 — 36</ref>. === Вялікае Княства Літоўскае === [[Файл:Запіс Фенны Любецкай Шчаснаму Харлінскаму. 1568 г.jpg|150пкс|значак|зьлева|Фрагмэнт запісу добраў Ф. Любецкай мужу Ш. Харлінскаму. 1568 г.]] Згаданы Вытэчоў у дароўнай грамаце ўнучкі пана [[Сямён Палазовіч|Сямёна Полаза]] Фенны свайму другому, пасьля Мельхіёра Насілоўскага, мужу пану [[Шчасны Харлінскі|Шчаснаму Харлінскаму]], пісанай 6 сьнежня 1568 году<ref>Центральний державний історичний архів України в м. Києві (ЦДІАУК). Ф. 25. Опис 1. Справа 10. А. 411; Архив Юго-Западной России. Ч. VIII. Т. VI. Акты о землевладении в Юго-Западной России XVI—XVIII вв. — Киев, 1911. № LXXVI</ref>: {{пачатак цытаты}}''именя свое отчизные, дедизные, материстые у повете Киевскомъ лежачие, тоестъ… [[Хвойнікі|Хоиники]], [[Астрагляды|Остроглядовичи]], [[Навасёлкі (Хвойніцкі раён)|Новосюлки]], [[Гладкавічы|Глядковичи]], [[Хвосьніца|Хвостницу]], [[Стаўкі (Радамышальская грамада)|Ставокъ]], Сосновую, половица [[Лапатычы|Лопатина]], [[Загальцы|Загайцы]], [[Гастомель|Гостомълъ]], Вытичов, [[Бышаў|Бышов]], [[Бугаеў (Кіеўская вобласьць)|Бугаювъ]], землю Злобицкую, три дворища в месте Киевскомъ, а дворище на котором был двор небожчика деда моего пана Семена Полоза, которые именя и дворища вышей мененые в той суме пенезей двохъ тысечей копъ грошей за живота и по животе матки небожчицы брат мой небожчикъ князь Богуш Любецкий, яко властную заставу свою на себе держалъ и тыхъ именей зо всими пожитки аж до живота свого уживал, а по животе его млти безпотомного оная сума две тысечи копъ грошей на (тыхъ) именяхъ записаная на мене пришла и спала…'' {{канец цытаты}} Напярэдадні падпісаньня акту [[Люблінская унія|Люблінскай уніі]] ўказам караля [[Жыгімонт Аўгуст|Жыгімонта Аўгуста]] ад 6 чэрвеня 1569 году [[Кіеўскае ваяводзтва]] (і Вітачоў з прылегласьцямі) было далучана да [[Карона Каралеўства Польскага|Кароны Польскай]]<ref>Volumina Legum (надалей: VL). Tom II. — Petersburg: Nakładem i drukiem Józafata Ohryzki, 1859. S. 84 — 87; Падалінскі У. // Беларускі гістарычны агляд. — 2012. Т. 19. С. 329—337 (Рэцэнзія на кн.: Litwin H. Równi do równych: kijowska reprezentacja sejmowa 1569—1648. — Warszawa, 2009)</ref>. === Карона Каралеўства Польскага ў Рэчы Паспалітай === [[Файл:Астраглядавічы ў рэестры 1581 г.jpg|значак|зьлева|150px|Вітычоў у рэестры 1581 г.]][[Файл:Вытачоў у тарыфе 1640 г.jpg|значак|150px|Вытачоў у тарыфе 1640 г.]] Згодна з падатковым рэестрам Кіеўскай зямлі (ваяводзтва) на 1581 год, з 1 дыму [[асадныя сяляне|асадных сялянаў]] Вітычова пана Шчаснага Харлінскага, падкаморага кіеўскага, выбіралася 15 грошаў<ref>ЦДІАУК. Ф. 44. Оп. 1. Спр. 1. А. 883зв.-884; Źródła dziejowe (далей: ZD). T. XX. Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym; T. IX: Ziemie ruskie. Ukraina (Kijów — Bracław). Dział I-szy. Opisane przez Aleksandra Jabłonowskiego. — Warszawa, 1894. Wykazy… S. 36, 37</ref>. Паводле тарыфу падымнага «dwoiego» Кіеўскага ваяводзтва 1640 году, добры пана Аляксандра Красінскага былі спустошаныя «празь непрыяцеляў сьвятога крыжа» татараў, таму ўсяго з 6 дымоў ягонай часткі В''ы''тачова выплачвалася 6 злотых. У параўнаньні з паборам 1630 году недаставала яшчэ 7 дымоў<ref>ЦДІАУК. Ф. 11. Оп. 1. Спр. 9. А. 892зв.-893; Archiwum Państwowe w Krakowie. Archiwum Młynowskie Chodkiewiczów. Mikr. № J – 14970. Sygn. 404. S. 253-254</ref>. === Пад уладай Расеі === === Найноўшы час === [[Файл:Адміністративна мапа Київської округи УСРР, 1925.jpg|значак|зьлева|130px|Мапа Кіеўскай акругі УССР. 1925 г.]] У 1925 годзе сяло Вітачоў — у складзе Абухаўскага раёну Кіеўскай акругі [[УССР]]. == Заўвагі == {{заўвагі}} == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Літаратура == * Edward Rulikowski. Wityczew // Słownik geograficzny Krółewstwa Polskiego і innych krajów słowiańskich. — Warszawa, 1893. T. XIII. S. 683—684 * Похилевич Л. И. Сказания о населённых местностях Киевской губернии или Статистические, исторические и церковные заметки о всех деревнях, местечках и городах, в пределах губернии находящихся / Собрал Л. Похилевич. — Киев, 1864 (перавыданьне: Біла Церква: Видавець О. В. Пшонківський, 2005. — XXII+642 с, 8 іл.) [[Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў X стагодзьдзі]] jz10nheaydwecq3mkxbs183wgtn62cn 2668947 2668946 2026-05-10T04:26:41Z Дамінік 64057 2668947 wikitext text/x-wiki {{Населены пункт/Украіна |Назва = Вітачоў |Статус = сяло |Назва ў родным склоне = Вітачова |Лацінка = Vitačoŭ |Герб = |Сьцяг = |Гімн = |Дата заснаваньня = |Першыя згадкі = каля 949 году |Статус з = |Магдэбурскае права = |Былая назва = |Вобласьць = [[Кіеўская вобласьць|Кіеўская]] |Аўтаномная рэспубліка = |Раён = [[Абухаўскі раён|Абухаўскі]] |Сельская рада = |Мэр = |Пасада кіраўніка = |Кіраўнік = |Плошча = |Крыніца плошчы = |Вышыня = |Унутраны падзел = |Колькасьць насельніцтва = |Год падліку колькасьці = |Крыніца колькасьці насельніцтва = |Тэндэнцыя колькасьці насельніцтва = |Колькасьць насельніцтва аглямэрацыі = |Год падліку колькасьці аглямэрацыі = |Крыніца колькасьці аглямэрацыі = |Этнічны склад насельніцтва = |Год падліку этнічнага складу = |Нацыянальны склад насельніцтва = |Год падліку нацыянальнага складу = |Колькасьць двароў = |Год падліку колькасьці двароў = |Паштовы індэкс = |Тэлефонны код = |КОАТУУ = |Аўтамабільны нумарны знак = |Выява = |Апісаньне выявы = |Шырата градусаў = 50 |Шырата хвілінаў = 6 |Шырата сэкундаў = 50 |Даўгата градусаў = 30 |Даўгата хвілінаў = 52 |Даўгата сэкундаў = 20 |Пазыцыя подпісу на мапе = |Водступ подпісу на мапе = |Commons = |Сайт = }} [[File:Вітычоў у трактаце імпэратара Канстанціна. Каля 949 г.png|значак|зьлева|150px|Вітачоў у трактаце імпэратара Канстанціна. Каля 949 г.]][[File:Вітачоўскі пагорак у 1095 г.png|значак|зьлева|150px|Вітачоўскі пагорак у 1095 г.]][[File:Вітачоў у 1149 г.png|значак|зьлева|150px|Вітачоў у 1149 г.]][[File:Вітачоў і Вітачоўскі брод у 1151 г.png|значак|зьлева|150px|Вітачоў і Вітачоўскі брод у 1151 г.]][[File:Дэлегацыя кыянаў у Вітачове. 1177 г.png|значак|зьлева|150px|Дэлегацыя кіянаў у Вітачове. 1177 г.]] '''Вітачоў''' або Вітычоў ({{мова-uk|Витачі́в}}) — сяло ў [[Абухаўскі раён|Абухаўскім раёне]] [[Кіеўская вобласьць|Кіеўскай вобласьці]] [[Украіна|Ўкраіны]]. Уваходзіць у склад Украінскай меставай тэрытарыяльнай грамады. Да 2020 году — цэнтар Вітачоўскай сельскай рады. На сёньняшні дзень — цэнтар Вітачоўскай старасьцінскай акругі. == Гісторыя == === Раньнія часы === Найраней Вітачоў згаданы ў гісторыка-геаграфічным трактаце [[Бізантыйская імпэрыя|імпэратара рамеяў]] Канстанціна Парфірароднага «De administrando imperio», які пабачыў сьвет у 950 годзе. Вялося пра тое, як росы зьбіралі даніну з навакольных славянаў<ref>Константин Багрянородный. Об управлении империей = De administrando imperio / пер. под ред. Г. Г. Литаврина, А. П. Новосельцева. — Москва: Наука, 1989. С. 46, 47</ref>{{пачатак цытаты}}''У чэрвені месяцы, рухаючыся па рацэ Данапру, яны [росы] спускаюцца да Вітачова{{заўвага|Калі перадаваць кірыліцай, дык больш дакладна будзе — Витетсева.}}, які зьўляецца фартэцыяй, падуладнай Росі, і, пабыўшы там два-тры дні, пакуль падыйдуць усе манаксілы [чаўны-аднадрэўкі], тады выпраўляюцца ўніз па названаму Данапру рацэ{{канец цытаты}} Наступны ўпамін пра Вітачоў, датаваны ажно 1095 годам, ёсьць у [[Іпацьеўскі летапіс|Іпацьеўскім летапісе]]. Тады кіеўскі князь Сьвятаполк Ізяславіч «зарубіў» на Вітачоўскім пагорку паселішча, якое назваў сваім імям Сьвятаполч-град<ref>Полное собрание русских летописей (ПСРЛ). Т. 2. Ипатьевская летопись. — СПб., 1908. Стб. 219</ref>. Як і ў X ст. Вітачоў стаяў каля дняпроўскага броду, ахоўваў яго. Калі ў 1149 годзе суздальскі князь Юры Далгарукі узяў у аблогу Пераяслаў, яму насустрач з Кіева выйшаў князь Ізяслаў Мсьціславіч. Паблізу Вітачова да яго далучыліся палкі Ізяслава Давыдавіча і Расьціслава Смаленскага, пасьля чаго войскі вялікага князя пераправіліся праз Дняпро<ref>ПСРЛ. — Стб. 378</ref>. Двума гадамі пазьней, спрабуючы перашкодзіць пераходу праз раку Юрыя Далгарукага, Ізяслаў Мсьціславіч выслаў да Вітачова сваю дняпроўскую флатылію і прывёў палкі. Тут адбылася й бітва<ref>ПСРЛ. — Стб. 424</ref>. У 1177 годзе да князя Сьвятаслава Ўсеваладавіча ў час ягонага паходу на Кіеў у Вітачоў прыбыла дэлегацыя з запрашэньнем на кіеўскі стол<ref>ПСРЛ. — Стб. 604</ref>. Археалягічныя раскопкі, праведзеныя Б. А. Рыбаковым, паказалі — на Вітачоўскім пагорку, што каля 70 м над узроўнем Дняпра, існавалі два гарадзішчы. Паўночнае дасьледчык атаясаміў з старой фартэцыяй, згаданай у X ст., паўднёвае — зь Сьвятаполч-градам. У XI ст. жыцьцё на першым спынілася; на другім знойдзеная вялікая колькасьць матэрыялаў XII — XIII стст.<ref>Толочко П. П. Киевская земля. // Древнерусские княжества X — XIII вв. — Москва, 1975. С. 35 — 36</ref>. === Вялікае Княства Літоўскае === [[Файл:Запіс Фенны Любецкай Шчаснаму Харлінскаму. 1568 г.jpg|150пкс|значак|зьлева|Фрагмэнт запісу добраў Ф. Любецкай мужу Ш. Харлінскаму. 1568 г.]] Згаданы Вытэчоў у дароўнай грамаце ўнучкі пана [[Сямён Палазовіч|Сямёна Полаза]] Фенны свайму другому, пасьля Мельхіёра Насілоўскага, мужу пану [[Шчасны Харлінскі|Шчаснаму Харлінскаму]], пісанай 6 сьнежня 1568 году<ref>Центральний державний історичний архів України в м. Києві (ЦДІАУК). Ф. 25. Опис 1. Справа 10. А. 411; Архив Юго-Западной России. Ч. VIII. Т. VI. Акты о землевладении в Юго-Западной России XVI—XVIII вв. — Киев, 1911. № LXXVI</ref>: {{пачатак цытаты}}''именя свое отчизные, дедизные, материстые у повете Киевскомъ лежачие, тоестъ… [[Хвойнікі|Хоиники]], [[Астрагляды|Остроглядовичи]], [[Навасёлкі (Хвойніцкі раён)|Новосюлки]], [[Гладкавічы|Глядковичи]], [[Хвосьніца|Хвостницу]], [[Стаўкі (Радамышальская грамада)|Ставокъ]], Сосновую, половица [[Лапатычы|Лопатина]], [[Загальцы|Загайцы]], [[Гастомель|Гостомълъ]], Вытичов, [[Бышаў|Бышов]], [[Бугаеў (Кіеўская вобласьць)|Бугаювъ]], землю Злобицкую, три дворища в месте Киевскомъ, а дворище на котором был двор небожчика деда моего пана Семена Полоза, которые именя и дворища вышей мененые в той суме пенезей двохъ тысечей копъ грошей за живота и по животе матки небожчицы брат мой небожчикъ князь Богуш Любецкий, яко властную заставу свою на себе держалъ и тыхъ именей зо всими пожитки аж до живота свого уживал, а по животе его млти безпотомного оная сума две тысечи копъ грошей на (тыхъ) именяхъ записаная на мене пришла и спала…'' {{канец цытаты}} Напярэдадні падпісаньня акту [[Люблінская унія|Люблінскай уніі]] ўказам караля [[Жыгімонт Аўгуст|Жыгімонта Аўгуста]] ад 6 чэрвеня 1569 году [[Кіеўскае ваяводзтва]] (і Вітачоў з прылегласьцямі) было далучана да [[Карона Каралеўства Польскага|Кароны Польскай]]<ref>Volumina Legum (надалей: VL). Tom II. — Petersburg: Nakładem i drukiem Józafata Ohryzki, 1859. S. 84 — 87; Падалінскі У. // Беларускі гістарычны агляд. — 2012. Т. 19. С. 329—337 (Рэцэнзія на кн.: Litwin H. Równi do równych: kijowska reprezentacja sejmowa 1569—1648. — Warszawa, 2009)</ref>. === Карона Каралеўства Польскага ў Рэчы Паспалітай === [[Файл:Астраглядавічы ў рэестры 1581 г.jpg|значак|зьлева|150px|Вітычоў у рэестры 1581 г.]][[Файл:Вытачоў у тарыфе 1640 г.jpg|значак|150px|Вытачоў у тарыфе 1640 г.]] Згодна з падатковым рэестрам Кіеўскай зямлі (ваяводзтва) на 1581 год, з 1 дыму [[асадныя сяляне|асадных сялянаў]] Вітычова пана Шчаснага Харлінскага, падкаморага кіеўскага, выбіралася 15 грошаў<ref>ЦДІАУК. Ф. 44. Оп. 1. Спр. 1. А. 883зв.-884; Źródła dziejowe (далей: ZD). T. XX. Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym; T. IX: Ziemie ruskie. Ukraina (Kijów — Bracław). Dział I-szy. Opisane przez Aleksandra Jabłonowskiego. — Warszawa, 1894. Wykazy… S. 36, 37</ref>. Паводле тарыфу падымнага «dwoiego» Кіеўскага ваяводзтва 1640 году, добры пана Аляксандра Красінскага былі спустошаныя «празь непрыяцеляў сьвятога крыжа» татараў, таму ўсяго з 6 дымоў ягонай часткі В''ы''тачова выплачвалася 6 злотых. У параўнаньні з паборам 1630 году недаставала яшчэ 7 дымоў<ref>ЦДІАУК. Ф. 11. Оп. 1. Спр. 9. А. 892зв.-893; Archiwum Państwowe w Krakowie. Archiwum Młynowskie Chodkiewiczów. Mikr. № J – 14970. Sygn. 404. S. 253-254</ref>. === Пад уладай Расеі === === Найноўшы час === [[Файл:Адміністративна мапа Київської округи УСРР, 1925.jpg|значак|зьлева|130px|Мапа Кіеўскай акругі УССР. 1925 г.]] У 1925 годзе сяло Вітачоў — у складзе Абухаўскага раёну Кіеўскай акругі [[УССР]]. == Заўвагі == {{заўвагі}} == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Літаратура == * Edward Rulikowski. Wityczew // Słownik geograficzny Krółewstwa Polskiego і innych krajów słowiańskich. — Warszawa, 1893. T. XIII. S. 683—684 * Похилевич Л. И. Сказания о населённых местностях Киевской губернии или Статистические, исторические и церковные заметки о всех деревнях, местечках и городах, в пределах губернии находящихся / Собрал Л. Похилевич. — Киев, 1864 (перавыданьне: Біла Церква: Видавець О. В. Пшонківський, 2005. — XXII+642 с, 8 іл.) [[Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў X стагодзьдзі]] 18i118oznew4pyon8k4r66pbzagtrv9 2668948 2668947 2026-05-10T04:38:54Z Дамінік 64057 /* Пад уладай Расеі */ 2668948 wikitext text/x-wiki {{Населены пункт/Украіна |Назва = Вітачоў |Статус = сяло |Назва ў родным склоне = Вітачова |Лацінка = Vitačoŭ |Герб = |Сьцяг = |Гімн = |Дата заснаваньня = |Першыя згадкі = каля 949 году |Статус з = |Магдэбурскае права = |Былая назва = |Вобласьць = [[Кіеўская вобласьць|Кіеўская]] |Аўтаномная рэспубліка = |Раён = [[Абухаўскі раён|Абухаўскі]] |Сельская рада = |Мэр = |Пасада кіраўніка = |Кіраўнік = |Плошча = |Крыніца плошчы = |Вышыня = |Унутраны падзел = |Колькасьць насельніцтва = |Год падліку колькасьці = |Крыніца колькасьці насельніцтва = |Тэндэнцыя колькасьці насельніцтва = |Колькасьць насельніцтва аглямэрацыі = |Год падліку колькасьці аглямэрацыі = |Крыніца колькасьці аглямэрацыі = |Этнічны склад насельніцтва = |Год падліку этнічнага складу = |Нацыянальны склад насельніцтва = |Год падліку нацыянальнага складу = |Колькасьць двароў = |Год падліку колькасьці двароў = |Паштовы індэкс = |Тэлефонны код = |КОАТУУ = |Аўтамабільны нумарны знак = |Выява = |Апісаньне выявы = |Шырата градусаў = 50 |Шырата хвілінаў = 6 |Шырата сэкундаў = 50 |Даўгата градусаў = 30 |Даўгата хвілінаў = 52 |Даўгата сэкундаў = 20 |Пазыцыя подпісу на мапе = |Водступ подпісу на мапе = |Commons = |Сайт = }} [[File:Вітычоў у трактаце імпэратара Канстанціна. Каля 949 г.png|значак|зьлева|150px|Вітачоў у трактаце імпэратара Канстанціна. Каля 949 г.]][[File:Вітачоўскі пагорак у 1095 г.png|значак|зьлева|150px|Вітачоўскі пагорак у 1095 г.]][[File:Вітачоў у 1149 г.png|значак|зьлева|150px|Вітачоў у 1149 г.]][[File:Вітачоў і Вітачоўскі брод у 1151 г.png|значак|зьлева|150px|Вітачоў і Вітачоўскі брод у 1151 г.]][[File:Дэлегацыя кыянаў у Вітачове. 1177 г.png|значак|зьлева|150px|Дэлегацыя кіянаў у Вітачове. 1177 г.]] '''Вітачоў''' або Вітычоў ({{мова-uk|Витачі́в}}) — сяло ў [[Абухаўскі раён|Абухаўскім раёне]] [[Кіеўская вобласьць|Кіеўскай вобласьці]] [[Украіна|Ўкраіны]]. Уваходзіць у склад Украінскай меставай тэрытарыяльнай грамады. Да 2020 году — цэнтар Вітачоўскай сельскай рады. На сёньняшні дзень — цэнтар Вітачоўскай старасьцінскай акругі. == Гісторыя == === Раньнія часы === Найраней Вітачоў згаданы ў гісторыка-геаграфічным трактаце [[Бізантыйская імпэрыя|імпэратара рамеяў]] Канстанціна Парфірароднага «De administrando imperio», які пабачыў сьвет у 950 годзе. Вялося пра тое, як росы зьбіралі даніну з навакольных славянаў<ref>Константин Багрянородный. Об управлении империей = De administrando imperio / пер. под ред. Г. Г. Литаврина, А. П. Новосельцева. — Москва: Наука, 1989. С. 46, 47</ref>{{пачатак цытаты}}''У чэрвені месяцы, рухаючыся па рацэ Данапру, яны [росы] спускаюцца да Вітачова{{заўвага|Калі перадаваць кірыліцай, дык больш дакладна будзе — Витетсева.}}, які зьўляецца фартэцыяй, падуладнай Росі, і, пабыўшы там два-тры дні, пакуль падыйдуць усе манаксілы [чаўны-аднадрэўкі], тады выпраўляюцца ўніз па названаму Данапру рацэ{{канец цытаты}} Наступны ўпамін пра Вітачоў, датаваны ажно 1095 годам, ёсьць у [[Іпацьеўскі летапіс|Іпацьеўскім летапісе]]. Тады кіеўскі князь Сьвятаполк Ізяславіч «зарубіў» на Вітачоўскім пагорку паселішча, якое назваў сваім імям Сьвятаполч-град<ref>Полное собрание русских летописей (ПСРЛ). Т. 2. Ипатьевская летопись. — СПб., 1908. Стб. 219</ref>. Як і ў X ст. Вітачоў стаяў каля дняпроўскага броду, ахоўваў яго. Калі ў 1149 годзе суздальскі князь Юры Далгарукі узяў у аблогу Пераяслаў, яму насустрач з Кіева выйшаў князь Ізяслаў Мсьціславіч. Паблізу Вітачова да яго далучыліся палкі Ізяслава Давыдавіча і Расьціслава Смаленскага, пасьля чаго войскі вялікага князя пераправіліся праз Дняпро<ref>ПСРЛ. — Стб. 378</ref>. Двума гадамі пазьней, спрабуючы перашкодзіць пераходу праз раку Юрыя Далгарукага, Ізяслаў Мсьціславіч выслаў да Вітачова сваю дняпроўскую флатылію і прывёў палкі. Тут адбылася й бітва<ref>ПСРЛ. — Стб. 424</ref>. У 1177 годзе да князя Сьвятаслава Ўсеваладавіча ў час ягонага паходу на Кіеў у Вітачоў прыбыла дэлегацыя з запрашэньнем на кіеўскі стол<ref>ПСРЛ. — Стб. 604</ref>. Археалягічныя раскопкі, праведзеныя Б. А. Рыбаковым, паказалі — на Вітачоўскім пагорку, што каля 70 м над узроўнем Дняпра, існавалі два гарадзішчы. Паўночнае дасьледчык атаясаміў з старой фартэцыяй, згаданай у X ст., паўднёвае — зь Сьвятаполч-градам. У XI ст. жыцьцё на першым спынілася; на другім знойдзеная вялікая колькасьць матэрыялаў XII — XIII стст.<ref>Толочко П. П. Киевская земля. // Древнерусские княжества X — XIII вв. — Москва, 1975. С. 35 — 36</ref>. === Вялікае Княства Літоўскае === [[Файл:Запіс Фенны Любецкай Шчаснаму Харлінскаму. 1568 г.jpg|150пкс|значак|зьлева|Фрагмэнт запісу добраў Ф. Любецкай мужу Ш. Харлінскаму. 1568 г.]] Згаданы Вытэчоў у дароўнай грамаце ўнучкі пана [[Сямён Палазовіч|Сямёна Полаза]] Фенны свайму другому, пасьля Мельхіёра Насілоўскага, мужу пану [[Шчасны Харлінскі|Шчаснаму Харлінскаму]], пісанай 6 сьнежня 1568 году<ref>Центральний державний історичний архів України в м. Києві (ЦДІАУК). Ф. 25. Опис 1. Справа 10. А. 411; Архив Юго-Западной России. Ч. VIII. Т. VI. Акты о землевладении в Юго-Западной России XVI—XVIII вв. — Киев, 1911. № LXXVI</ref>: {{пачатак цытаты}}''именя свое отчизные, дедизные, материстые у повете Киевскомъ лежачие, тоестъ… [[Хвойнікі|Хоиники]], [[Астрагляды|Остроглядовичи]], [[Навасёлкі (Хвойніцкі раён)|Новосюлки]], [[Гладкавічы|Глядковичи]], [[Хвосьніца|Хвостницу]], [[Стаўкі (Радамышальская грамада)|Ставокъ]], Сосновую, половица [[Лапатычы|Лопатина]], [[Загальцы|Загайцы]], [[Гастомель|Гостомълъ]], Вытичов, [[Бышаў|Бышов]], [[Бугаеў (Кіеўская вобласьць)|Бугаювъ]], землю Злобицкую, три дворища в месте Киевскомъ, а дворище на котором был двор небожчика деда моего пана Семена Полоза, которые именя и дворища вышей мененые в той суме пенезей двохъ тысечей копъ грошей за живота и по животе матки небожчицы брат мой небожчикъ князь Богуш Любецкий, яко властную заставу свою на себе держалъ и тыхъ именей зо всими пожитки аж до живота свого уживал, а по животе его млти безпотомного оная сума две тысечи копъ грошей на (тыхъ) именяхъ записаная на мене пришла и спала…'' {{канец цытаты}} Напярэдадні падпісаньня акту [[Люблінская унія|Люблінскай уніі]] ўказам караля [[Жыгімонт Аўгуст|Жыгімонта Аўгуста]] ад 6 чэрвеня 1569 году [[Кіеўскае ваяводзтва]] (і Вітачоў з прылегласьцямі) было далучана да [[Карона Каралеўства Польскага|Кароны Польскай]]<ref>Volumina Legum (надалей: VL). Tom II. — Petersburg: Nakładem i drukiem Józafata Ohryzki, 1859. S. 84 — 87; Падалінскі У. // Беларускі гістарычны агляд. — 2012. Т. 19. С. 329—337 (Рэцэнзія на кн.: Litwin H. Równi do równych: kijowska reprezentacja sejmowa 1569—1648. — Warszawa, 2009)</ref>. === Карона Каралеўства Польскага ў Рэчы Паспалітай === [[Файл:Астраглядавічы ў рэестры 1581 г.jpg|значак|зьлева|150px|Вітычоў у рэестры 1581 г.]][[Файл:Вытачоў у тарыфе 1640 г.jpg|значак|150px|Вытачоў у тарыфе 1640 г.]] Згодна з падатковым рэестрам Кіеўскай зямлі (ваяводзтва) на 1581 год, з 1 дыму [[асадныя сяляне|асадных сялянаў]] Вітычова пана Шчаснага Харлінскага, падкаморага кіеўскага, выбіралася 15 грошаў<ref>ЦДІАУК. Ф. 44. Оп. 1. Спр. 1. А. 883зв.-884; Źródła dziejowe (далей: ZD). T. XX. Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym; T. IX: Ziemie ruskie. Ukraina (Kijów — Bracław). Dział I-szy. Opisane przez Aleksandra Jabłonowskiego. — Warszawa, 1894. Wykazy… S. 36, 37</ref>. Паводле тарыфу падымнага «dwoiego» Кіеўскага ваяводзтва 1640 году, добры пана Аляксандра Красінскага былі спустошаныя «празь непрыяцеляў сьвятога крыжа» татараў, таму ўсяго з 6 дымоў ягонай часткі В''ы''тачова выплачвалася 6 злотых. У параўнаньні з паборам 1630 году недаставала яшчэ 7 дымоў<ref>ЦДІАУК. Ф. 11. Оп. 1. Спр. 9. А. 892зв.-893; Archiwum Państwowe w Krakowie. Archiwum Młynowskie Chodkiewiczów. Mikr. № J – 14970. Sygn. 404. S. 253-254</ref>. === Пад уладай Расеі === Пасьля [[Андрусаўскае замірэньне|Андрусаўскага замірэньня]] 1667 году сяло Вітачоў засталося ў складзе Расеі. === Найноўшы час === [[Файл:Адміністративна мапа Київської округи УСРР, 1925.jpg|значак|зьлева|130px|Мапа Кіеўскай акругі УССР. 1925 г.]] У 1925 годзе сяло Вітачоў — у складзе Абухаўскага раёну Кіеўскай акругі [[УССР]]. == Заўвагі == {{заўвагі}} == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Літаратура == * Edward Rulikowski. Wityczew // Słownik geograficzny Krółewstwa Polskiego і innych krajów słowiańskich. — Warszawa, 1893. T. XIII. S. 683—684 * Похилевич Л. И. Сказания о населённых местностях Киевской губернии или Статистические, исторические и церковные заметки о всех деревнях, местечках и городах, в пределах губернии находящихся / Собрал Л. Похилевич. — Киев, 1864 (перавыданьне: Біла Церква: Видавець О. В. Пшонківський, 2005. — XXII+642 с, 8 іл.) [[Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў X стагодзьдзі]] poxqyqiha0f09k1y3kmizubq31nxe98 2668949 2668948 2026-05-10T04:39:19Z Дамінік 64057 /* Найноўшы час */ 2668949 wikitext text/x-wiki {{Населены пункт/Украіна |Назва = Вітачоў |Статус = сяло |Назва ў родным склоне = Вітачова |Лацінка = Vitačoŭ |Герб = |Сьцяг = |Гімн = |Дата заснаваньня = |Першыя згадкі = каля 949 году |Статус з = |Магдэбурскае права = |Былая назва = |Вобласьць = [[Кіеўская вобласьць|Кіеўская]] |Аўтаномная рэспубліка = |Раён = [[Абухаўскі раён|Абухаўскі]] |Сельская рада = |Мэр = |Пасада кіраўніка = |Кіраўнік = |Плошча = |Крыніца плошчы = |Вышыня = |Унутраны падзел = |Колькасьць насельніцтва = |Год падліку колькасьці = |Крыніца колькасьці насельніцтва = |Тэндэнцыя колькасьці насельніцтва = |Колькасьць насельніцтва аглямэрацыі = |Год падліку колькасьці аглямэрацыі = |Крыніца колькасьці аглямэрацыі = |Этнічны склад насельніцтва = |Год падліку этнічнага складу = |Нацыянальны склад насельніцтва = |Год падліку нацыянальнага складу = |Колькасьць двароў = |Год падліку колькасьці двароў = |Паштовы індэкс = |Тэлефонны код = |КОАТУУ = |Аўтамабільны нумарны знак = |Выява = |Апісаньне выявы = |Шырата градусаў = 50 |Шырата хвілінаў = 6 |Шырата сэкундаў = 50 |Даўгата градусаў = 30 |Даўгата хвілінаў = 52 |Даўгата сэкундаў = 20 |Пазыцыя подпісу на мапе = |Водступ подпісу на мапе = |Commons = |Сайт = }} [[File:Вітычоў у трактаце імпэратара Канстанціна. Каля 949 г.png|значак|зьлева|150px|Вітачоў у трактаце імпэратара Канстанціна. Каля 949 г.]][[File:Вітачоўскі пагорак у 1095 г.png|значак|зьлева|150px|Вітачоўскі пагорак у 1095 г.]][[File:Вітачоў у 1149 г.png|значак|зьлева|150px|Вітачоў у 1149 г.]][[File:Вітачоў і Вітачоўскі брод у 1151 г.png|значак|зьлева|150px|Вітачоў і Вітачоўскі брод у 1151 г.]][[File:Дэлегацыя кыянаў у Вітачове. 1177 г.png|значак|зьлева|150px|Дэлегацыя кіянаў у Вітачове. 1177 г.]] '''Вітачоў''' або Вітычоў ({{мова-uk|Витачі́в}}) — сяло ў [[Абухаўскі раён|Абухаўскім раёне]] [[Кіеўская вобласьць|Кіеўскай вобласьці]] [[Украіна|Ўкраіны]]. Уваходзіць у склад Украінскай меставай тэрытарыяльнай грамады. Да 2020 году — цэнтар Вітачоўскай сельскай рады. На сёньняшні дзень — цэнтар Вітачоўскай старасьцінскай акругі. == Гісторыя == === Раньнія часы === Найраней Вітачоў згаданы ў гісторыка-геаграфічным трактаце [[Бізантыйская імпэрыя|імпэратара рамеяў]] Канстанціна Парфірароднага «De administrando imperio», які пабачыў сьвет у 950 годзе. Вялося пра тое, як росы зьбіралі даніну з навакольных славянаў<ref>Константин Багрянородный. Об управлении империей = De administrando imperio / пер. под ред. Г. Г. Литаврина, А. П. Новосельцева. — Москва: Наука, 1989. С. 46, 47</ref>{{пачатак цытаты}}''У чэрвені месяцы, рухаючыся па рацэ Данапру, яны [росы] спускаюцца да Вітачова{{заўвага|Калі перадаваць кірыліцай, дык больш дакладна будзе — Витетсева.}}, які зьўляецца фартэцыяй, падуладнай Росі, і, пабыўшы там два-тры дні, пакуль падыйдуць усе манаксілы [чаўны-аднадрэўкі], тады выпраўляюцца ўніз па названаму Данапру рацэ{{канец цытаты}} Наступны ўпамін пра Вітачоў, датаваны ажно 1095 годам, ёсьць у [[Іпацьеўскі летапіс|Іпацьеўскім летапісе]]. Тады кіеўскі князь Сьвятаполк Ізяславіч «зарубіў» на Вітачоўскім пагорку паселішча, якое назваў сваім імям Сьвятаполч-град<ref>Полное собрание русских летописей (ПСРЛ). Т. 2. Ипатьевская летопись. — СПб., 1908. Стб. 219</ref>. Як і ў X ст. Вітачоў стаяў каля дняпроўскага броду, ахоўваў яго. Калі ў 1149 годзе суздальскі князь Юры Далгарукі узяў у аблогу Пераяслаў, яму насустрач з Кіева выйшаў князь Ізяслаў Мсьціславіч. Паблізу Вітачова да яго далучыліся палкі Ізяслава Давыдавіча і Расьціслава Смаленскага, пасьля чаго войскі вялікага князя пераправіліся праз Дняпро<ref>ПСРЛ. — Стб. 378</ref>. Двума гадамі пазьней, спрабуючы перашкодзіць пераходу праз раку Юрыя Далгарукага, Ізяслаў Мсьціславіч выслаў да Вітачова сваю дняпроўскую флатылію і прывёў палкі. Тут адбылася й бітва<ref>ПСРЛ. — Стб. 424</ref>. У 1177 годзе да князя Сьвятаслава Ўсеваладавіча ў час ягонага паходу на Кіеў у Вітачоў прыбыла дэлегацыя з запрашэньнем на кіеўскі стол<ref>ПСРЛ. — Стб. 604</ref>. Археалягічныя раскопкі, праведзеныя Б. А. Рыбаковым, паказалі — на Вітачоўскім пагорку, што каля 70 м над узроўнем Дняпра, існавалі два гарадзішчы. Паўночнае дасьледчык атаясаміў з старой фартэцыяй, згаданай у X ст., паўднёвае — зь Сьвятаполч-градам. У XI ст. жыцьцё на першым спынілася; на другім знойдзеная вялікая колькасьць матэрыялаў XII — XIII стст.<ref>Толочко П. П. Киевская земля. // Древнерусские княжества X — XIII вв. — Москва, 1975. С. 35 — 36</ref>. === Вялікае Княства Літоўскае === [[Файл:Запіс Фенны Любецкай Шчаснаму Харлінскаму. 1568 г.jpg|150пкс|значак|зьлева|Фрагмэнт запісу добраў Ф. Любецкай мужу Ш. Харлінскаму. 1568 г.]] Згаданы Вытэчоў у дароўнай грамаце ўнучкі пана [[Сямён Палазовіч|Сямёна Полаза]] Фенны свайму другому, пасьля Мельхіёра Насілоўскага, мужу пану [[Шчасны Харлінскі|Шчаснаму Харлінскаму]], пісанай 6 сьнежня 1568 году<ref>Центральний державний історичний архів України в м. Києві (ЦДІАУК). Ф. 25. Опис 1. Справа 10. А. 411; Архив Юго-Западной России. Ч. VIII. Т. VI. Акты о землевладении в Юго-Западной России XVI—XVIII вв. — Киев, 1911. № LXXVI</ref>: {{пачатак цытаты}}''именя свое отчизные, дедизные, материстые у повете Киевскомъ лежачие, тоестъ… [[Хвойнікі|Хоиники]], [[Астрагляды|Остроглядовичи]], [[Навасёлкі (Хвойніцкі раён)|Новосюлки]], [[Гладкавічы|Глядковичи]], [[Хвосьніца|Хвостницу]], [[Стаўкі (Радамышальская грамада)|Ставокъ]], Сосновую, половица [[Лапатычы|Лопатина]], [[Загальцы|Загайцы]], [[Гастомель|Гостомълъ]], Вытичов, [[Бышаў|Бышов]], [[Бугаеў (Кіеўская вобласьць)|Бугаювъ]], землю Злобицкую, три дворища в месте Киевскомъ, а дворище на котором был двор небожчика деда моего пана Семена Полоза, которые именя и дворища вышей мененые в той суме пенезей двохъ тысечей копъ грошей за живота и по животе матки небожчицы брат мой небожчикъ князь Богуш Любецкий, яко властную заставу свою на себе держалъ и тыхъ именей зо всими пожитки аж до живота свого уживал, а по животе его млти безпотомного оная сума две тысечи копъ грошей на (тыхъ) именяхъ записаная на мене пришла и спала…'' {{канец цытаты}} Напярэдадні падпісаньня акту [[Люблінская унія|Люблінскай уніі]] ўказам караля [[Жыгімонт Аўгуст|Жыгімонта Аўгуста]] ад 6 чэрвеня 1569 году [[Кіеўскае ваяводзтва]] (і Вітачоў з прылегласьцямі) было далучана да [[Карона Каралеўства Польскага|Кароны Польскай]]<ref>Volumina Legum (надалей: VL). Tom II. — Petersburg: Nakładem i drukiem Józafata Ohryzki, 1859. S. 84 — 87; Падалінскі У. // Беларускі гістарычны агляд. — 2012. Т. 19. С. 329—337 (Рэцэнзія на кн.: Litwin H. Równi do równych: kijowska reprezentacja sejmowa 1569—1648. — Warszawa, 2009)</ref>. === Карона Каралеўства Польскага ў Рэчы Паспалітай === [[Файл:Астраглядавічы ў рэестры 1581 г.jpg|значак|зьлева|150px|Вітычоў у рэестры 1581 г.]][[Файл:Вытачоў у тарыфе 1640 г.jpg|значак|150px|Вытачоў у тарыфе 1640 г.]] Згодна з падатковым рэестрам Кіеўскай зямлі (ваяводзтва) на 1581 год, з 1 дыму [[асадныя сяляне|асадных сялянаў]] Вітычова пана Шчаснага Харлінскага, падкаморага кіеўскага, выбіралася 15 грошаў<ref>ЦДІАУК. Ф. 44. Оп. 1. Спр. 1. А. 883зв.-884; Źródła dziejowe (далей: ZD). T. XX. Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym; T. IX: Ziemie ruskie. Ukraina (Kijów — Bracław). Dział I-szy. Opisane przez Aleksandra Jabłonowskiego. — Warszawa, 1894. Wykazy… S. 36, 37</ref>. Паводле тарыфу падымнага «dwoiego» Кіеўскага ваяводзтва 1640 году, добры пана Аляксандра Красінскага былі спустошаныя «празь непрыяцеляў сьвятога крыжа» татараў, таму ўсяго з 6 дымоў ягонай часткі В''ы''тачова выплачвалася 6 злотых. У параўнаньні з паборам 1630 году недаставала яшчэ 7 дымоў<ref>ЦДІАУК. Ф. 11. Оп. 1. Спр. 9. А. 892зв.-893; Archiwum Państwowe w Krakowie. Archiwum Młynowskie Chodkiewiczów. Mikr. № J – 14970. Sygn. 404. S. 253-254</ref>. === Пад уладай Расеі === Пасьля [[Андрусаўскае замірэньне|Андрусаўскага замірэньня]] 1667 году сяло Вітачоў засталося ў складзе Расеі. === Найноўшы час === [[Файл:Адміністративна мапа Київської округи УСРР, 1925.jpg|значак|зьлева|130px|Мапа Кіеўскай акругі УССР. 1925 г.]] У 1925 годзе сяло Вітачоў — у межах Абухаўскага раёну Кіеўскай акругі [[УССР]]. == Заўвагі == {{заўвагі}} == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Літаратура == * Edward Rulikowski. Wityczew // Słownik geograficzny Krółewstwa Polskiego і innych krajów słowiańskich. — Warszawa, 1893. T. XIII. S. 683—684 * Похилевич Л. И. Сказания о населённых местностях Киевской губернии или Статистические, исторические и церковные заметки о всех деревнях, местечках и городах, в пределах губернии находящихся / Собрал Л. Похилевич. — Киев, 1864 (перавыданьне: Біла Церква: Видавець О. В. Пшонківський, 2005. — XXII+642 с, 8 іл.) [[Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў X стагодзьдзі]] brd6igqdvimw20ta2vuqje0lsxle50z 2668950 2668949 2026-05-10T04:48:22Z Дамінік 64057 /* Карона Каралеўства Польскага ў Рэчы Паспалітай */ 2668950 wikitext text/x-wiki {{Населены пункт/Украіна |Назва = Вітачоў |Статус = сяло |Назва ў родным склоне = Вітачова |Лацінка = Vitačoŭ |Герб = |Сьцяг = |Гімн = |Дата заснаваньня = |Першыя згадкі = каля 949 году |Статус з = |Магдэбурскае права = |Былая назва = |Вобласьць = [[Кіеўская вобласьць|Кіеўская]] |Аўтаномная рэспубліка = |Раён = [[Абухаўскі раён|Абухаўскі]] |Сельская рада = |Мэр = |Пасада кіраўніка = |Кіраўнік = |Плошча = |Крыніца плошчы = |Вышыня = |Унутраны падзел = |Колькасьць насельніцтва = |Год падліку колькасьці = |Крыніца колькасьці насельніцтва = |Тэндэнцыя колькасьці насельніцтва = |Колькасьць насельніцтва аглямэрацыі = |Год падліку колькасьці аглямэрацыі = |Крыніца колькасьці аглямэрацыі = |Этнічны склад насельніцтва = |Год падліку этнічнага складу = |Нацыянальны склад насельніцтва = |Год падліку нацыянальнага складу = |Колькасьць двароў = |Год падліку колькасьці двароў = |Паштовы індэкс = |Тэлефонны код = |КОАТУУ = |Аўтамабільны нумарны знак = |Выява = |Апісаньне выявы = |Шырата градусаў = 50 |Шырата хвілінаў = 6 |Шырата сэкундаў = 50 |Даўгата градусаў = 30 |Даўгата хвілінаў = 52 |Даўгата сэкундаў = 20 |Пазыцыя подпісу на мапе = |Водступ подпісу на мапе = |Commons = |Сайт = }} [[File:Вітычоў у трактаце імпэратара Канстанціна. Каля 949 г.png|значак|зьлева|150px|Вітачоў у трактаце імпэратара Канстанціна. Каля 949 г.]][[File:Вітачоўскі пагорак у 1095 г.png|значак|зьлева|150px|Вітачоўскі пагорак у 1095 г.]][[File:Вітачоў у 1149 г.png|значак|зьлева|150px|Вітачоў у 1149 г.]][[File:Вітачоў і Вітачоўскі брод у 1151 г.png|значак|зьлева|150px|Вітачоў і Вітачоўскі брод у 1151 г.]][[File:Дэлегацыя кыянаў у Вітачове. 1177 г.png|значак|зьлева|150px|Дэлегацыя кіянаў у Вітачове. 1177 г.]] '''Вітачоў''' або Вітычоў ({{мова-uk|Витачі́в}}) — сяло ў [[Абухаўскі раён|Абухаўскім раёне]] [[Кіеўская вобласьць|Кіеўскай вобласьці]] [[Украіна|Ўкраіны]]. Уваходзіць у склад Украінскай меставай тэрытарыяльнай грамады. Да 2020 году — цэнтар Вітачоўскай сельскай рады. На сёньняшні дзень — цэнтар Вітачоўскай старасьцінскай акругі. == Гісторыя == === Раньнія часы === Найраней Вітачоў згаданы ў гісторыка-геаграфічным трактаце [[Бізантыйская імпэрыя|імпэратара рамеяў]] Канстанціна Парфірароднага «De administrando imperio», які пабачыў сьвет у 950 годзе. Вялося пра тое, як росы зьбіралі даніну з навакольных славянаў<ref>Константин Багрянородный. Об управлении империей = De administrando imperio / пер. под ред. Г. Г. Литаврина, А. П. Новосельцева. — Москва: Наука, 1989. С. 46, 47</ref>{{пачатак цытаты}}''У чэрвені месяцы, рухаючыся па рацэ Данапру, яны [росы] спускаюцца да Вітачова{{заўвага|Калі перадаваць кірыліцай, дык больш дакладна будзе — Витетсева.}}, які зьўляецца фартэцыяй, падуладнай Росі, і, пабыўшы там два-тры дні, пакуль падыйдуць усе манаксілы [чаўны-аднадрэўкі], тады выпраўляюцца ўніз па названаму Данапру рацэ{{канец цытаты}} Наступны ўпамін пра Вітачоў, датаваны ажно 1095 годам, ёсьць у [[Іпацьеўскі летапіс|Іпацьеўскім летапісе]]. Тады кіеўскі князь Сьвятаполк Ізяславіч «зарубіў» на Вітачоўскім пагорку паселішча, якое назваў сваім імям Сьвятаполч-град<ref>Полное собрание русских летописей (ПСРЛ). Т. 2. Ипатьевская летопись. — СПб., 1908. Стб. 219</ref>. Як і ў X ст. Вітачоў стаяў каля дняпроўскага броду, ахоўваў яго. Калі ў 1149 годзе суздальскі князь Юры Далгарукі узяў у аблогу Пераяслаў, яму насустрач з Кіева выйшаў князь Ізяслаў Мсьціславіч. Паблізу Вітачова да яго далучыліся палкі Ізяслава Давыдавіча і Расьціслава Смаленскага, пасьля чаго войскі вялікага князя пераправіліся праз Дняпро<ref>ПСРЛ. — Стб. 378</ref>. Двума гадамі пазьней, спрабуючы перашкодзіць пераходу праз раку Юрыя Далгарукага, Ізяслаў Мсьціславіч выслаў да Вітачова сваю дняпроўскую флатылію і прывёў палкі. Тут адбылася й бітва<ref>ПСРЛ. — Стб. 424</ref>. У 1177 годзе да князя Сьвятаслава Ўсеваладавіча ў час ягонага паходу на Кіеў у Вітачоў прыбыла дэлегацыя з запрашэньнем на кіеўскі стол<ref>ПСРЛ. — Стб. 604</ref>. Археалягічныя раскопкі, праведзеныя Б. А. Рыбаковым, паказалі — на Вітачоўскім пагорку, што каля 70 м над узроўнем Дняпра, існавалі два гарадзішчы. Паўночнае дасьледчык атаясаміў з старой фартэцыяй, згаданай у X ст., паўднёвае — зь Сьвятаполч-градам. У XI ст. жыцьцё на першым спынілася; на другім знойдзеная вялікая колькасьць матэрыялаў XII — XIII стст.<ref>Толочко П. П. Киевская земля. // Древнерусские княжества X — XIII вв. — Москва, 1975. С. 35 — 36</ref>. === Вялікае Княства Літоўскае === [[Файл:Запіс Фенны Любецкай Шчаснаму Харлінскаму. 1568 г.jpg|150пкс|значак|зьлева|Фрагмэнт запісу добраў Ф. Любецкай мужу Ш. Харлінскаму. 1568 г.]] Згаданы Вытэчоў у дароўнай грамаце ўнучкі пана [[Сямён Палазовіч|Сямёна Полаза]] Фенны свайму другому, пасьля Мельхіёра Насілоўскага, мужу пану [[Шчасны Харлінскі|Шчаснаму Харлінскаму]], пісанай 6 сьнежня 1568 году<ref>Центральний державний історичний архів України в м. Києві (ЦДІАУК). Ф. 25. Опис 1. Справа 10. А. 411; Архив Юго-Западной России. Ч. VIII. Т. VI. Акты о землевладении в Юго-Западной России XVI—XVIII вв. — Киев, 1911. № LXXVI</ref>: {{пачатак цытаты}}''именя свое отчизные, дедизные, материстые у повете Киевскомъ лежачие, тоестъ… [[Хвойнікі|Хоиники]], [[Астрагляды|Остроглядовичи]], [[Навасёлкі (Хвойніцкі раён)|Новосюлки]], [[Гладкавічы|Глядковичи]], [[Хвосьніца|Хвостницу]], [[Стаўкі (Радамышальская грамада)|Ставокъ]], Сосновую, половица [[Лапатычы|Лопатина]], [[Загальцы|Загайцы]], [[Гастомель|Гостомълъ]], Вытичов, [[Бышаў|Бышов]], [[Бугаеў (Кіеўская вобласьць)|Бугаювъ]], землю Злобицкую, три дворища в месте Киевскомъ, а дворище на котором был двор небожчика деда моего пана Семена Полоза, которые именя и дворища вышей мененые в той суме пенезей двохъ тысечей копъ грошей за живота и по животе матки небожчицы брат мой небожчикъ князь Богуш Любецкий, яко властную заставу свою на себе держалъ и тыхъ именей зо всими пожитки аж до живота свого уживал, а по животе его млти безпотомного оная сума две тысечи копъ грошей на (тыхъ) именяхъ записаная на мене пришла и спала…'' {{канец цытаты}} Напярэдадні падпісаньня акту [[Люблінская унія|Люблінскай уніі]] ўказам караля [[Жыгімонт Аўгуст|Жыгімонта Аўгуста]] ад 6 чэрвеня 1569 году [[Кіеўскае ваяводзтва]] (і Вітачоў з прылегласьцямі) было далучана да [[Карона Каралеўства Польскага|Кароны Польскай]]<ref>Volumina Legum (надалей: VL). Tom II. — Petersburg: Nakładem i drukiem Józafata Ohryzki, 1859. S. 84 — 87; Падалінскі У. // Беларускі гістарычны агляд. — 2012. Т. 19. С. 329—337 (Рэцэнзія на кн.: Litwin H. Równi do równych: kijowska reprezentacja sejmowa 1569—1648. — Warszawa, 2009)</ref>. === Карона Каралеўства Польскага ў Рэчы Паспалітай === [[Файл:Астраглядавічы ў рэестры 1581 г.jpg|значак|зьлева|150px|Вітычоў у рэестры 1581 г.]][[Файл:Вытачоў у тарыфе 1640 г.jpg|значак|150px|Вытачоў у тарыфе 1640 г.]] Згодна з падатковым рэестрам Кіеўскай зямлі (ваяводзтва) на 1581 год, з 1 дыму [[асадныя сяляне|асадных сялянаў]] Вітычова пана Шчаснага Харлінскага, падкаморага кіеўскага, выбіралася 15 грошаў<ref>ЦДІАУК. Ф. 44. Оп. 1. Спр. 1. А. 883зв.-884; Źródła dziejowe (далей: ZD). T. XX. Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym; T. IX: Ziemie ruskie. Ukraina (Kijów — Bracław). Dział I-szy. Opisane przez Aleksandra Jabłonowskiego. — Warszawa, 1894. Wykazy… S. 36, 37</ref>. Паводле тарыфу падымнага «dwoiego» Кіеўскага ваяводзтва 1640 году, добры пана Аляксандра Красінскага былі спустошаныя «празь непрыяцеляў сьвятога крыжа» татараў, таму ўсяго з 6 дымоў сяла В''ы''тачова выплачвалася 6 злотых. У параўнаньні з паборам 1630 году недаставала яшчэ 7 дымоў<ref>ЦДІАУК. Ф. 11. Оп. 1. Спр. 9. А. 892зв.-893; Archiwum Państwowe w Krakowie. Archiwum Młynowskie Chodkiewiczów. Mikr. № J – 14970. Sygn. 404. S. 253-254</ref>. === Пад уладай Расеі === Пасьля [[Андрусаўскае замірэньне|Андрусаўскага замірэньня]] 1667 году сяло Вітачоў засталося ў складзе Расеі. === Найноўшы час === [[Файл:Адміністративна мапа Київської округи УСРР, 1925.jpg|значак|зьлева|130px|Мапа Кіеўскай акругі УССР. 1925 г.]] У 1925 годзе сяло Вітачоў — у межах Абухаўскага раёну Кіеўскай акругі [[УССР]]. == Заўвагі == {{заўвагі}} == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Літаратура == * Edward Rulikowski. Wityczew // Słownik geograficzny Krółewstwa Polskiego і innych krajów słowiańskich. — Warszawa, 1893. T. XIII. S. 683—684 * Похилевич Л. И. Сказания о населённых местностях Киевской губернии или Статистические, исторические и церковные заметки о всех деревнях, местечках и городах, в пределах губернии находящихся / Собрал Л. Похилевич. — Киев, 1864 (перавыданьне: Біла Церква: Видавець О. В. Пшонківський, 2005. — XXII+642 с, 8 іл.) [[Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў X стагодзьдзі]] htxbcciig5huwxtrsceomdbvig78v6x 0 299256 2668926 2667226 2026-05-09T20:11:42Z Dymitr 10914 /* Плэй-оф */ абнаўленьне зьвестак 2668926 wikitext text/x-wiki '''НХЛ у сэзоне 2025—2026 гадоў''' — 109-ы (108-ы гульнявы) сэзон [[Нацыянальная хакейная ліга|Нацыянальнай хакейнай лігі]], які распачнецца 7 кастрычніка 2025 году<ref name=startdate>{{спасылка|спасылка=https://www.nhl.com/news/nhl-releases-full-2025-26-schedule|загаловак=NHL announces regular-season schedule for 2025-26|выдавецтва=NHL.com|дата публікацыі=07.2025}}</ref>, а скончыцца на пачатку чэрвеня 2026 году. Гэта будзе апошні рэгулярны сэзон, дзе ў раскладзе кожнай каманды будзе 82 гульняў, перш чым расклад пашырыцца да 84 гульняў за сэзоне. У сярэдзіне розыгрышу прадугледжаны перапынак у лютым праз удзел хакеістаў НХЛ у [[Зімовыя Алімпійскія гульні 2026 году|зімовых Алімпійскіх гульнях 2026 году]] ў [[Італія|Італіі]]<ref name="startdate" />. Плэй-оф Кубка Стэнлі плянуецца пачаць у красавіку 2026 году і завяршыць фіналам [[Кубак Стэнлі|Кубка Стэнлі]] ў чэрвені. Пасьля таго, як папярэдні сэзон «Юта» гуляла пад часовым назовам, гэты сэзон гэтая каманда будзе называцца як «[[Юта Мамат]]»<ref>{{спасылка|спасылка=https://www.sportsnet.ca/nhl/article/utah-announces-mammoth-as-teams-official-nickname/|загаловак=Utah announces Mammoth as team's official nickname|выдавецтва=Sportsnet|дата публікацыі=05.2025}}</ref>. == Рэгулярны сэзон == === Табліца === {{НХЛ/Табліца}} === Статыстыка === ==== Найлепшыя бамбардзіры ==== У гэты сьпіс уключаны толькі дзесяць найлепшых гульцоў, якія набралі найбольшую колькасьць пунктаў цягам рэгулярнага сэзону. {{НХЛ/СтатыстыкаБамбардзіры}} ==== Найлепшыя брамнікі ==== У гэты сьпіс уключаны толькі дзесяць найлепшых брамнікаў, паводле іхняга адсотку надзейнасьці, здабытага цягам рэгулярнага сэзону. Пры гэтым, каб трапіць у сьпіс брамнікі мусілі згуляць ня меней за 40% ад усіх матчаў сваёй каманды. {{НХЛ/СтатыстыкаБрамнікі}} == Плэй-оф == {{Плэй-оф НХЛ | Раўнд1-каманда01='''[[Бафала Сэйбрз]]''' | Раўнд1-вынік01='''4''' | Раўнд1-каманда02=[[Бостан Бруінз]] | Раўнд1-вынік02=2 | Раўнд1-каманда03=[[Тампа Бэй Лайтнінг]] | Раўнд1-вынік03=3 | Раўнд1-каманда04='''[[Манрэаль Канадыенз]]''' | Раўнд1-вынік04='''4''' | Раўнд1-каманда05='''[[Караліна Гарыкейнз]]''' | Раўнд1-вынік05='''4''' | Раўнд1-каманда06=[[Атава Сэнатарз]] | Раўнд1-вынік06=0 | Раўнд1-каманда07=[[Пітсбург Пінгвінз]] | Раўнд1-вынік07=2 | Раўнд1-каманда08='''[[Філадэлфія Флаерз]]''' | Раўнд1-вынік08='''4''' | Раўнд1-каманда09='''[[Каларада Эвэланш]]''' | Раўнд1-вынік09='''4''' | Раўнд1-каманда10=[[Лос-Анджэлес Кінгс]] | Раўнд1-вынік10=0 | Раўнд1-каманда11=[[Далас Старз]] | Раўнд1-вынік11=2 | Раўнд1-каманда12='''[[Мінэсота Ўайлд]]''' | Раўнд1-вынік12='''4''' | Раўнд1-каманда13='''[[Вэгас Голдэн Найтс]]''' | Раўнд1-вынік13='''4''' | Раўнд1-каманда14=[[Юта Мамат]] | Раўнд1-вынік14=2 | Раўнд1-каманда15=[[Эдмантан Ойлерз]] | Раўнд1-вынік15=2 | Раўнд1-каманда16='''[[Анагайм Дакс]]''' | Раўнд1-вынік16='''4''' | Раўнд2-месца01= | Раўнд2-каманда01=[[Бафала Сэйбрз]] | Раўнд2-вынік01=1 | Раўнд2-месца02= | Раўнд2-каманда02=[[Манрэаль Канадыенз]] | Раўнд2-вынік02=1 | Раўнд2-месца03= | Раўнд2-каманда03=[[Караліна Гарыкейнз]] | Раўнд2-вынік03=3 | Раўнд2-месца04= | Раўнд2-каманда04=[[Філадэлфія Флаерз]] | Раўнд2-вынік04=0 | Раўнд2-месца05= | Раўнд2-каманда05=[[Каларада Эвэланш]] | Раўнд2-вынік05=2 | Раўнд2-месца06= | Раўнд2-каманда06=[[Мінэсота Ўайлд]] | Раўнд2-вынік06=0 | Раўнд2-месца07= | Раўнд2-каманда07=[[Вэгас Голдэн Найтс]] | Раўнд2-вынік07=2 | Раўнд2-месца08= | Раўнд2-каманда08=[[Анагайм Дакс]] | Раўнд2-вынік08=1 | Раўнд3-месца01= | Раўнд3-каманда01= | Раўнд3-вынік01= | Раўнд3-месца02= | Раўнд3-каманда02= | Раўнд3-вынік02= | Раўнд3-месца03= | Раўнд3-каманда03= | Раўнд3-вынік03= | Раўнд3-месца04= | Раўнд3-каманда04= | Раўнд3-вынік04= | Раўнд4-месца01= | Раўнд4-каманда01= | Раўнд4-вынік01= | Раўнд4-месца02= | Раўнд4-каманда02= | Раўнд4-вынік02= }} == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Вонкавыя спасылкі == * [https://www.nhl.com/ Падзеі сэзону 2025—2026] на сайце nhl.com {{Ref-en}} {{Сэзоны НХЛ}} [[Катэгорыя:Сэзоны НХЛ|2025—2026]] foiykjc445flf53d9acydouxtecx4jg 0 299788 2668930 2668453 2026-05-09T22:01:51Z ~2026-27754-63 97407 2668930 wikitext text/x-wiki {{Аўтамабіль |назва = «Ford F-Series» |выява = [[Файл:2015 Ford F-150 Debut.jpg|300пкс]] |вытворца = [[Ford Motor Company]] |вядомы як = |гады = [[1948]]—present |зборка = |папярэднік = |наступнік = |кляса = пікап |тып кузаву = |кампанаваньне = |плятформа = |кпп = мэханічная, чатырохступеневая |прывад = пярэднематорнае, заднематорнае кампанаваньне |колавая база = |даўжыня = 6395 мм |шырыня = 2020 мм |вышыня = 2220 мм |клірэнс = |маса = |поўная маса = 7850 т |грузападымальнасьць = |хуткасьць = |дызайнэр = |падобныя = |commons = }} '''Ford F-Series''' — гэта серыя лёгкіх грузавікоў, якія прадаюцца і вырабляюцца кампаніяй Ford Motor Company з 1948 мадэльнага года ў якасці лінейкі паўнапамерных пікапаў, якія займаюць месца паміж пікапамі Ford Ranger і Super Duty. Акрамя F-150 (прадстаўленага ў 1975 годзе), серыя F таксама ўключае серыю Super Duty (прадстаўленую ў 1999 годзе), якая ўключае больш цяжкія пікапы ад F-250 да F-450, шасі з кабінай F-450/F-550 і камерцыйныя грузавікі класа 6–8 F-600/F-650/F-750. Найбольш папулярнай версіяй мадэльнага шэрагу з'яўляецца пікап F-150, які ў цяперашні час знаходзіцца ў чатырнаццатым пакаленні (прадстаўленым у 2021 мадэльным годзе). З 1953 па 1983 год базавым пікапам серыі F быў паўтонны F-100. Пачынаючы з 1984 года, базавым узроўнем стаў F-150. F-150 мае даўнюю высокапрадукцыйную пазадарожную камплектацыю, прадстаўленую ў 2010 годзе, прычым (SVT) Raptor у цяперашні час складаецца з трох пакаленняў. Вытворчасць F-150 SVT Raptor скончылася ў 2014 годзе, а ў 2017 годзе яго змяніў новы F-150 Raptor, які заснаваны на трынаццатым і чатырнаццатым пакаленнях F-150. Грузавікі серыі F былі распрацаваны ў шырокім дыяпазоне канфігурацый канструкцый. Нароўні з грузавікамі сярэдняй грузавіка і звычайнымі грузавікамі "Big Job" (папярэднікамі серыі Ford L), мадэльны шэраг прадаваўся як грузавік з кабінай шасі і фургон (папярэднік серыі Ford E). Серыя F служыла платформай для розных паўнапамерных пазадарожнікаў Ford, у тым ліку Ford Bronco, Ford Expedition/Lincoln Navigator і Ford Excursion. Серыя F прадавалася трыма паўночнаамерыканскімі брэндамі: Mercury як серыя M (у Канадзе з 1948 па 1968 год), і Lincoln у 2000-х гадах як Blackwood і пазней Mark LT (у 2010-х гадах толькі ў Мексіцы). З 1977 года серыя F застаецца самай прадаванай лінейкай пікапаў у Злучаных Штатах; яна з'яўляецца самым прадаваным аўтамабілем у цэлым з 1981 года. Серыя F з'яўляецца самым прадаваным грузавіком у Канадзе больш за 50 гадоў. Па стане на 2018 мадэльны год, серыя F прынесла Ford 41 мільярд долараў (прыблізна 50,3 мільярда долараў у 2024 годзе) штогадовага даходу. Да студзеня 2022 года мадэлі серыі F прадалі больш за 40 мільёнаў адзінак. У цяперашні час Ford вырабляе серыю F на чатырох заводах у Злучаных Штатах. ==Першае пакаленне (1948–1952)== Пікап серыі F першага пакалення (вядомы як Ford Bonus-Built) быў прадстаўлены ў 1948 годзе ў якасці замены папярэдняй лінейкі пікапаў на базе легкавых аўтамабіляў, прадстаўленай у 1942 годзе. Серыя F прадавалася ў васьмі розных вагавых класах: F-1 пікап (пасля-Hansen Light Duty Express Wagon, [[International Harvester|International Harvester Auto Wagon Pickup Truck]], [[Ford Model T|Ford Model T C Cab Pickup Truck (1920-1924)]], [[Ford Model T|Ford Model T All-Steel Top Closed Cab Pickup Truck (1925-1927)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-A All-Steel Top Closed Cab Pickup (1928-1929)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-B All-Steel Top Closed Cab Pickup (1930-1931)]], [[Ford Model B (1932)#1932|1932 Ford ½-Ton Closed Cab Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1933|1933 Ford ½-Ton Closed Cab Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1934|1934 Ford ½-Ton Closed Cab Pickup]], [[Ford Model 48|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (1935-1936)]], [[1937 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (1937)]], [[1937 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (1938-1939)]], [[1937 Ford|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (11C)]], і [[1941 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (1942-1947)]]), F-2 & F-3 пікап (пасля-Hansen Light Duty Express Wagon, [[International Harvester|International Harvester Auto Wagon Pickup Truck]], [[Ford Model T|Ford Model T C Cab Pickup Truck (1920-1924)]], [[Ford Model T|Ford Model T All-Steel Top Closed Cab Express Bed Pickup Truck (1925-1927)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-A All-Steel Top Closed Cab Express Bed Pickup (1928-1929)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-B All-Steel Top Closed Cab Express Bed Pickup (1930-1931)]], [[Ford Model B (1932)#1932|1932 Ford 1½-Ton Closed Cab Express Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1933|1933 Ford 1½-Ton Closed Cab Express Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1934|1934 Ford 1½-Ton Closed Cab Express Bed Pickup]], [[Ford Model 48|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (1935-1936)]], [[1937 Ford|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (1937)]], [[1937 Ford|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (1938-1939)]], [[1937 Ford|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (11C)]], і [[1941 Ford|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (1942-1947)]]), вагончык грузавік (пасля-Turners horse-drawn bakers van, 1904 Cadillac Model A 6 1/2hp Two-seater/Delivery Van, [[Packard|1925 Packard 333 Panel Truck]], [[Durant Motors|1926 Star Panel Truck]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A Panel Truck (1927-1929)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A Panel Truck (1930-1931)]], [[Ford Model B (1932)|1932 Ford Panel Truck]], [[Ford Model B (1932)|1933 Ford Panel Truck]], [[Ford Model B (1932)|1934 Ford Panel Truck]], [[Ford Model 48|Ford V8 1½-Ton Panel Truck (1935-1936)]], [[1937 Ford|Ford V8 1½-Ton Panel Truck (1937)]], [[1937 Ford|Ford V8 1½-Ton Panel Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford|Ford ½-Ton Panel Truck (11C)]], і [[1941 Ford|Ford V8 1½-Ton Panel Truck (1942-1947)]]), F-5/F-6/F-7/F-8 рухавік з кабінай над кузавам (COE; пасля-Horse Drawn Giant Western Freight Wagon Built By M.P. Henderson, 1914-1918 Foden Wagon 4 n.h.p. 5 ton Steam Lorry, [[Sentinel Waggon Works|1926-1927 Sentinel Waggon DG4 Steam Lorry]], [[Sentinel Waggon Works|1928-1929 Sentinel Waggon DG4 Steam Lorry]], [[Sentinel Waggon Works|1930-1933 Sentinel Waggon DG4 Steam Lorry]], [[Ford COE|Ford COE (1935-1936)]], [[Ford COE|Ford-Dearborn Line COE 2-Door Standard Cab Truck (1937)]], [[Ford COE|Ford COE 2-Door Standard Cab Truck (1938-1940)]], і [[Ford COE|Ford COE 2-Door Standard Cab Truck (1941-1947)]]), F-4 звычайны грузавік (пасля-Horse Drawn Giant Western Freight Wagon Built By M.P. Henderson, [[Packard|1905-1919 Packard 3-Ton Truck with Enclosed Cab and Doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Regular Cab Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Standard Closed Cab Truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Standard Closed Cab Truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Closed Cab Dually Medium-Duty Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Closed Cab Dually Medium-Duty Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Closed Cab Dually Medium-Duty Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Dually Medium-Duty Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Closed Cab Dually Medium-Duty Truck]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 1.5-Ton 2-Door Regular Cab Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 1.5-Ton 2-Door Regular Cab Truck (1937)]], [[Ford-Barrel-Nose-Truck|Ford V8 1.5-Ton 2-Door Regular Cab Truck (1938-1939)]], [[Ford Rhein/Ruhr|1940 Ford 1.5-Ton 2-Door Regular Cab Truck]], [[Ford Rhein/Ruhr|1941 Ford 1.5-Ton 2-Door Regular Cab Truck]], і [[Ford Six and Eight|Ford V8 1.5-Ton 2-Door Regular Cab Truck (1942-1947)]]), F-5/F-6/F-7/F-8 звычайны грузавік (пасля-Horse Drawn Giant Western Freight Wagon Built By M.P. Henderson, [[Packard|1905-1919 Packard 3-Ton Truck with Enclosed Cab and Doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Regular Cab Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Standard Closed Cab Truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Standard Closed Cab Truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Closed Cab Dually Medium-Duty Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Closed Cab Dually Medium-Duty Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Closed Cab Dually Medium-Duty Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Dually Medium-Duty Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Closed Cab Dually Medium-Duty Truck]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 2-Ton 2-Door Regular Cab Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 2-Ton 2-Door Regular Cab Truck (1937)]], [[Ford-Barrel-Nose-Truck|Ford V8 2-Ton 2-Door Regular Cab Truck (1938-1939)]], [[Ford Rhein/Ruhr|1940 Ford 2-Ton 2-Door Regular Cab Truck]], [[Ford Rhein/Ruhr|1941 Ford 2-Ton 2-Door Regular Cab Truck]], і [[Ford Six and Eight|Ford V8 2-Ton 2-Door Regular Cab Truck (1942-1947)]]), дастаўка пасылак, і шасі школьнага аўтобуса. ==Другое пакаленне (1953–1956)== У 1953 мадэльным годзе Ford прадставіў другое пакаленне грузавікоў серыі F. Павялічаныя габарыты, палепшаныя рухавікі і абноўленае шасі былі асаблівасцямі другога пакалення. У іншым змяненні наменклатура мадэляў F-Series была пашырана да трох нумароў; гэта застаецца ў выкарыстанні ў наш час, F-Series (1953-1956) вядомы сваёй трывалай канструкцыяй, сучаснымі сістэмамі бяспекі і зручнай тэхналогіяй, што робіць яго папулярным выбарам на рынку камерцыйных транспартных сродкаў, прапаноўваўся з рознымі тыпамі кузава: F-100 пікап (пасля-Hansen Light Duty Express Wagon, 1914-1918 Foden Wagon 4 n.h.p. 5 ton Dropside Truck, [[Ford Model T|Ford Model T C Cab Pickup Truck (1920-1924)]], [[Ford Model T|Ford Model T All-Steel Top Closed Cab Pickup Truck (1925-1927)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-A All-Steel Top Closed Cab Pickup (1928-1929)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-B All-Steel Top Closed Cab Pickup (1930-1931)]], [[Ford Model B (1932)#1932|1932 Ford ½-Ton Closed Cab Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1933|1933 Ford ½-Ton Closed Cab Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1934|1934 Ford ½-Ton Closed Cab Pickup]], [[Ford Model 48|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (1935-1936)]], [[1937 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (1937)]], [[1937 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (1938-1939)]], [[1937 Ford|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (11C)]], [[1941 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1951)]], і [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1952)]]), F-250 пікап (пасля-Hansen Light Duty Express Wagon, 1914-1918 Foden Wagon 4 n.h.p. 5 ton Dropside Truck, [[Ford Model T|Ford Model T C Cab Pickup Truck (1920-1924)]], [[Ford Model T|Ford Model T All-Steel Top Closed Cab Express Bed Pickup Truck (1925-1927)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-A All-Steel Top Closed Cab Express Bed Pickup (1928-1929)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-B All-Steel Top Closed Cab Express Bed Pickup (1930-1931)]], [[Ford Model B (1932)#1932|1932 Ford 1½-Ton Closed Cab Express Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1933|1933 Ford 1½-Ton Closed Cab Express Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1934|1934 Ford 1½-Ton Closed Cab Express Bed Pickup]], [[Ford Model 48|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (1935-1936)]], [[1937 Ford|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (1937)]], [[1937 Ford|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (1938-1939)]], [[1937 Ford|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (11C)]], [[1941 Ford|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (1942-1947)]] , [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-2 2-Door Pickup (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-2 2-Door Pickup (1951)]], і [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-2 2-Door Pickup (1952)]]), вагончык грузавік (пасля-Turners horse-drawn bakers van, 1904 Cadillac Model A 6 1/2hp Two-seater/Delivery Van, [[Packard|1925 Packard 333 Panel Truck]], [[Durant Motors|1926 Star Panel Truck]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A Panel Truck (1927-1929)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A Panel Truck (1930-1931)]], [[Ford Model B (1932)|1932 Ford Panel Truck]], [[Ford Model B (1932)|1933 Ford Panel Truck]], [[Ford Model B (1932)|1934 Ford Panel Truck]], [[Ford Model 48|Ford V8 1½-Ton Panel Truck (1935-1936)]], [[1937 Ford|Ford V8 1½-Ton Panel Truck (1937)]], [[1937 Ford|Ford V8 1½-Ton Panel Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford|Ford ½-Ton Panel Truck (11C)]], [[1941 Ford|Ford V8 1½-Ton Panel Truck (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 Panel Truck (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 Panel Truck (1951)]], і [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 Panel Truck (1952)]]), F-500/F-600/F-700/F-800/F-900/F-1000 рухавік з кабінай над кузавам (COE; пасля-Horse Drawn Giant Western Freight Wagon Built By M.P. Henderson, 1914-1918 Foden Wagon 4 n.h.p. 5 ton Steam Lorry, [[Sentinel Waggon Works|1926-1927 Sentinel Waggon DG4 Steam Lorry]], [[Sentinel Waggon Works|1928-1929 Sentinel Waggon DG4 Steam Lorry]], [[Sentinel Waggon Works|1930-1933 Sentinel Waggon DG4 Steam Lorry]], [[Ford COE|Ford COE (1935-1936)]], [[Ford COE|Ford-Dearborn Line COE 2-Door Standard Cab Truck (1937)]], [[Ford COE|Ford COE 2-Door Standard Cab Truck (1938-1940)]], [[Ford COE|Ford COE 2-Door Standard Cab Truck (1941-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford COE 2-Door Standard Cab Truck (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford COE 2-Door Standard Cab Truck (1951)]], і [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford COE 2-Door Standard Cab Truck (1952)]]), F-350 Dually Chassis Cab (пасля-Horse Drawn Giant Western Freight Wagon Built By M.P. Henderson, [[Packard|1905-1919 Packard 3-Ton Truck with Enclosed Cab and Doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Regular Cab Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Standard Closed Cab Truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Standard Closed Cab Truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Closed Cab Dually Medium-Duty Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Closed Cab Dually Medium-Duty Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Closed Cab Dually Medium-Duty Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Dually Medium-Duty Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Closed Cab Dually Medium-Duty Truck]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 1.5-Ton 2-Door Regular Cab Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 1.5-Ton 2-Door Regular Cab Truck (1937)]], [[Ford-Barrel-Nose-Truck|Ford V8 1.5-Ton 2-Door Regular Cab Truck (1938-1939)]], [[Ford Rhein/Ruhr|1940 Ford 1.5-Ton 2-Door Regular Cab Truck]], [[Ford Rhein/Ruhr|1941 Ford 1.5-Ton 2-Door Regular Cab Truck]], [[Ford Six and Eight|Ford V8 1.5-Ton 2-Door Regular Cab Truck (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-4 2-Door Standard Cab Truck (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-4 2-Door Standard Cab Truck (1951)]], і [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-4 2-Door Standard Cab Truck (1952)]]), F-500/F-600 звычайны грузавік (пасля-Horse Drawn Giant Western Freight Wagon Built By M.P. Henderson, [[Packard|1905-1919 Packard 3-Ton Truck with Enclosed Cab and Doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Regular Cab Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Standard Closed Cab Truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Standard Closed Cab Truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Closed Cab Dually Medium-Duty Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Closed Cab Dually Medium-Duty Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Closed Cab Dually Medium-Duty Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Dually Medium-Duty Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Closed Cab Dually Medium-Duty Truck]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 2-Ton 2-Door Regular Cab Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 2-Ton 2-Door Regular Cab Truck (1937)]], [[Ford-Barrel-Nose-Truck|Ford V8 2-Ton 2-Door Regular Cab Truck (1938-1939)]], [[Ford Rhein/Ruhr|1940 Ford 2-Ton 2-Door Regular Cab Truck]], [[Ford Rhein/Ruhr|1941 Ford 2-Ton 2-Door Regular Cab Truck]], [[Ford Six and Eight|Ford V8 2-Ton 2-Door Regular Cab Truck (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-5/F-6 2-Door Standard Cab Truck (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-5/F-6 2-Door Standard Cab Truck (1951)]], і [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-5/F-6 2-Door Standard Cab Truck (1952)]]), F-700/F-800/F-900/F-1000 Super Duty звычайны грузавік (пасля-Horse Drawn Giant Western Freight Wagon Built By M.P. Henderson, [[Packard|1905-1919 Packard 3-Ton Truck with Enclosed Cab and Doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Regular Cab Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Standard Closed Cab Truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Standard Closed Cab Truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Closed Cab Dually Heavy-Duty Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Closed Cab Dually Heavy-Duty Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Closed Cab Dually Heavy-Duty Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Dually Medium-Duty Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Closed Cab Dually Heavy-Duty Truck]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 2-Ton 2-Door Regular Cab Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 2-Ton 2-Door Regular Cab Truck (1937)]], [[Ford-Barrel-Nose-Truck|Ford V8 2-Ton 2-Door Regular Cab Truck (1938-1939)]], [[Ford Rhein/Ruhr|1940 Ford 2-Ton 2-Door Regular Cab Truck]], [[Ford Rhein/Ruhr|1941 Ford 2-Ton 2-Door Regular Cab Truck]], [[Ford Six and Eight|Ford V8 2-Ton 2-Door Regular Cab Truck (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-7/F-8 2-Door Standard Cab Heavy-Duty Truck (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-7/F-8 2-Door Standard Cab Heavy-Duty Truck (1951)]], і [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-7/F-8 2-Door Standard Cab Heavy-Duty Truck (1952)]]), дастаўка пасылак, і шасі школьнага аўтобуса. ==Трэцяе пакаленне (1957–1960)== Прадстаўленая ў 1957 годзе, трэцяе пакаленне серыі F было значнай мадэрнізацыяй і перапраектаваным. Пярэднія крылы сталі інтэграванымі ў кузаў, а новая платформа «Styleside» працягвала плаўныя лініі ў задняй частцы пікапа, F-Series (1957-1960) вядомы сваёй трывалай канструкцыяй, сучаснымі сістэмамі бяспекі і зручнай тэхналогіяй, што робіць яго папулярным выбарам на рынку камерцыйных транспартных сродкаў, прапаноўваўся з рознымі тыпамі кузава: F-100 Styleside пікап (пасля-Hansen Light Duty Express Wagon, [[International Harvester|International Harvester Auto Wagon Pickup Truck]], [[Ford Model T|Ford Model T C Cab Pickup Truck (1920-1924)]], [[Ford Model T|Ford Model T All-Steel Top Closed Cab Pickup Truck (1925-1927)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-A All-Steel Top Closed Cab Pickup (1928-1929)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-B All-Steel Top Closed Cab Pickup (1930-1931)]], [[Ford Model B (1932)#1932|1932 Ford ½-Ton Closed Cab Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1933|1933 Ford ½-Ton Closed Cab Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1934|1934 Ford ½-Ton Closed Cab Pickup]], [[Ford Model 48|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (1935-1936)]], [[1937 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (1937)]], [[1937 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (1938-1939)]], [[1937 Ford|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (11C)]], [[1941 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1951)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1952)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1953)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1954)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1955)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1956)]]), F-100 Flareside пікап (пасля-Hansen Light Duty Express Wagon, [[International Harvester|International Harvester Auto Wagon Pickup Truck]], [[Ford Model T|Ford Model T C Cab Pickup Truck (1920-1924)]], [[Ford Model T|Ford Model T All-Steel Top Closed Cab Pickup Truck (1925-1927)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-A All-Steel Top Closed Cab Pickup (1928-1929)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-B All-Steel Top Closed Cab Pickup (1930-1931)]], [[Ford Model B (1932)#1932|1932 Ford ½-Ton Closed Cab Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1933|1933 Ford ½-Ton Closed Cab Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1934|1934 Ford ½-Ton Closed Cab Pickup]], [[Ford Model 48|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (1935-1936)]], [[1937 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (1937)]], [[1937 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (1938-1939)]], [[1937 Ford|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (11C)]], [[1941 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1951)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1952)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1953)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1954)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1955)]], і [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1956)]]), F-250 пікап (пасля-Hansen Light Duty Express Wagon, [[International Harvester|International Harvester Auto Wagon Pickup Truck]], [[Ford Model T|Ford Model T All-Steel Top Closed Cab Express Bed Pickup Truck (1925-1927)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-A All-Steel Top Closed Cab Express Bed Pickup (1928-1929)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-B All-Steel Top Closed Cab Express Bed Pickup (1930-1931)]], [[Ford Model B (1932)#1932|1932 Ford 1½-Ton Closed Cab Express Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1933|1933 Ford 1½-Ton Closed Cab Express Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1934|1934 Ford 1½-Ton Closed Cab Express Bed Pickup]], [[Ford Model 48|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (1935-1936)]], [[1937 Ford|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (1937)]], [[1937 Ford|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (1938-1939)]], [[1937 Ford|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (11C)]], [[1941 Ford|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 Panel Truck (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-2 Pickup Truck (1951)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-2 Pickup Truck (1952)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-250 2-Door Regular Cab Pickup (1953)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-250 2-Door Regular Cab Pickup (1954)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-250 2-Door Regular Cab Pickup (1955)]], і [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-250 2-Door Regular Cab Pickup (1956)]]), вагончык грузавік (пасля-Turners horse-drawn bakers van, 1904 Cadillac Model A 6 1/2hp Two-seater/Delivery Van, [[Packard|1925 Packard 333 Panel Truck]], [[Durant Motors|1926 Star Panel Truck]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A Panel Truck (1927-1929)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A Panel Truck (1930-1931)]], [[Ford Model B (1932)|1932 Ford Panel Truck]], [[Ford Model B (1932)|1933 Ford Panel Truck]], [[Ford Model B (1932)|1934 Ford Panel Truck]], [[Ford Model 48|Ford V8 1½-Ton Panel Truck (1935-1936)]], [[1937 Ford|Ford V8 1½-Ton Panel Truck (1937)]], [[1937 Ford|Ford V8 1½-Ton Panel Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford|Ford ½-Ton Panel Truck (11C)]], [[1941 Ford|Ford V8 1½-Ton Panel Truck (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 Panel Truck (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 Panel Truck (1951)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 Panel Truck (1952)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 Panel Truck (1952)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 Panel Truck (1953)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 Panel Truck (1954)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 Panel Truck (1955)]], і [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 Panel Truck (1956)]]), F-350 Dually Chassis Cab (пасля-Horse Drawn Giant Western Freight Wagon Built By M.P. Henderson, [[Packard|1905-1919 Packard 3-Ton Truck with Enclosed Cab and Doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Regular Cab Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Standard Closed Cab Truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Standard Closed Cab Truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Closed Cab Dually Medium-Duty Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Closed Cab Dually Medium-Duty Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Closed Cab Dually Medium-Duty Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Dually Medium-Duty Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Closed Cab Dually Medium-Duty Truck]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 1.5-Ton 2-Door Regular Cab Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 1.5-Ton 2-Door Regular Cab Truck (1937)]], [[Ford-Barrel-Nose-Truck|Ford V8 1.5-Ton 2-Door Regular Cab Truck (1938-1939)]], [[Ford Rhein/Ruhr|1940 Ford 1.5-Ton 2-Door Regular Cab Truck]], [[Ford Rhein/Ruhr|1941 Ford 1.5-Ton 2-Door Regular Cab Truck]], [[Ford Six and Eight|Ford V8 1.5-Ton 2-Door Regular Cab Truck (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-4 2-Door Standard Cab Truck (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-4 2-Door Standard Cab Truck (1951)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-4 2-Door Standard Cab Truck (1952)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-350 Dually Chassis Cab (1953)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-350 Dually Chassis Cab (1954)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-350 Dually Chassis Cab (1955)]], і [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-350 Dually Chassis Cab (1956)]]), F-500/F-600 звычайны грузавік (пасля-Horse Drawn Giant Western Freight Wagon Built By M.P. Henderson, [[Packard|1905-1919 Packard 3-Ton Truck with Enclosed Cab and Doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Regular Cab Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Standard Closed Cab Truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Standard Closed Cab Truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Closed Cab Dually Medium-Duty Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Closed Cab Dually Medium-Duty Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Closed Cab Dually Medium-Duty Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Dually Medium-Duty Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Closed Cab Dually Medium-Duty Truck]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 2-Ton 2-Door Regular Cab Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 2-Ton 2-Door Regular Cab Truck (1937)]], [[Ford-Barrel-Nose-Truck|Ford V8 2-Ton 2-Door Regular Cab Truck (1938-1939)]], [[Ford Rhein/Ruhr|1940 Ford 2-Ton 2-Door Regular Cab Truck]], [[Ford Rhein/Ruhr|1941 Ford 2-Ton 2-Door Regular Cab Truck]], [[Ford Six and Eight|Ford V8 2-Ton 2-Door Regular Cab Truck (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-5/F-6 2-Door Standard Cab Truck (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-5/F-6 2-Door Standard Cab Truck (1951)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-5/F-6 2-Door Standard Cab Truck (1952)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-500/F-600 2-Door Regular Cab Truck (1953)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-500/F-600 2-Door Regular Cab Truck (1954)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-500/F-600 2-Door Regular Cab Truck (1955)]], і [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-500/F-600 2-Door Regular Cab Truck (1956)]]), F-700/F-800/F-900/F-1000 Super Duty звычайны грузавік (пасля-Horse Drawn Giant Western Freight Wagon Built By M.P. Henderson, [[Packard|1905-1919 Packard 3-Ton Truck with Enclosed Cab and Doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Regular Cab Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Standard Closed Cab Truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Standard Closed Cab Truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Closed Cab Dually Heavy-Duty Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Closed Cab Dually Heavy-Duty Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Closed Cab Dually Heavy-Duty Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Dually Medium-Duty Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Closed Cab Dually Heavy-Duty Truck]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 2-Ton 2-Door Regular Cab Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 2-Ton 2-Door Regular Cab Truck (1937)]], [[Ford-Barrel-Nose-Truck|Ford V8 2-Ton 2-Door Regular Cab Truck (1938-1939)]], [[Ford Rhein/Ruhr|1940 Ford 2-Ton 2-Door Regular Cab Truck]], [[Ford Rhein/Ruhr|1941 Ford 2-Ton 2-Door Regular Cab Truck]], [[Ford Six and Eight|Ford V8 2-Ton 2-Door Regular Cab Truck (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-7/F-8 2-Door Standard Cab Heavy-Duty Truck (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-7/F-8 2-Door Standard Cab Heavy-Duty Truck (1951)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-7/F-8 2-Door Standard Cab Heavy-Duty Truck (1952)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-700/F-800/F-900/F-1000 Super Duty 2-Door Regular Cab Heavy Duty Truck (1953)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-700/F-800/F-900/F-1000 Super Duty 2-Door Regular Cab Heavy Duty Truck (1954)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-700/F-800/F-900/F-1000 Super Duty 2-Door Regular Cab Heavy Duty Truck (1955)]], і [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-700/F-800/F-900/F-1000 Super Duty 2-Door Regular Cab Heavy Duty Truck (1956)]]), дастаўка пасылак, і шасі школьнага аўтобуса. ==Чацвёртае пакаленне (1961–1966)== ==Пятае пакаленне (1967–1972)== ==Шостае пакаленне (1973–1979)== ==Сёмае пакаленне (1980–1986)== ==Восьмае пакаленне (1987–1991)== ==Дзевятае пакаленне (1992–1997)== Дзевятае пакаленне серыі F было прадстаўлена ў 1992 годзе як другая рэдызайн архітэктуры серыі F 1980 года. Адаптуючы элементы дызайну з нядаўна прадстаўленага Explorer і перапрацаваных серыі E і Ranger, серыя F атрымала крыху ніжэйшую лінію капота, акругленне пярэдніх крылаў, бампера і рашоткі радыятара. Лёгкія аўтамабілі серыі F атрымалі падушку бяспекі з боку кіроўцы, пачынаючы з 1994 мадэльнага года. ==Дзесятае пакаленне (1997–2004)== Дзясятае пакаленне Ford F-150 — гэта лінейка паўнапамерных пікапаў, якія выпускаліся кампаніяй Ford з 1997 па 2004 год. Гэта пакаленне ўяўляла сабой значныя змены для серыі F, бо яно мела зусім новую платформу, больш аэрадынамічны, круглявы дызайн экстэр'ера і новую лінейку рухавікоў. Ford пазіцыянаваў гэты F-150 як грузавік для асабістага карыстання, у той час як больш цяжкія F-250 і F-350 былі выдзелены ў асобную лінейку Super Duty для камерцыйнага выкарыстання, Ён даступны ў Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (пасля-Hansen Light Duty Express Wagon, [[International Harvester|International Harvester Auto Wagon Pickup Truck]], [[Ford Model T|Ford Model T C Cab Short-Bed Pickup Truck (1920-1924)]], [[Ford Model T|Ford Model T All-Steel Top Closed Cab Short-Bed Pickup Truck (1925-1927)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-A All-Steel Top Closed Cab Short-Bed Pickup (1928-1929)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-B All-Steel Top Closed Cab Short-Bed Pickup (1930-1931)]], [[Ford Model B (1932)|1932 Ford Closed Cab Short-Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)|1933 Ford Closed Cab Short-Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)|1934 Ford Closed Cab Short-Bed Pickup]], [[Ford Model 48|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1935-1936)]], [[1937 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1937)]], [[1937 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1938-1939)]], [[1937 Ford|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (11C)]], [[1941 Ford|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1951)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1952)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1953)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1954)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1955)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1956)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1957)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1958)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1959)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1960)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1961)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1962)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1963)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1964)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1965)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1966)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1967)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1968)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1969)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1970)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1971)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1972)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1973-1975)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1976)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1977)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1978-1979)]], [[Ford F-Series#Сёмае пакаленне (1980–1986)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1980-1981)]], [[Ford F-Series#Сёмае пакаленне (1980–1986)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1982-1986)]], [[Ford F-Series#Восьмае пакаленне (1987–1991)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1987–1991)]], і [[Ford F-Series#Дзевятае пакаленне (1992–1997)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1992–1996)]]), Regular Cab Long-Bed Styleside Pickup (пасля-Hansen Light Duty Express Wagon, [[International Harvester|International Harvester Auto Wagon Pickup Truck]], [[Ford Model T|Ford Model T C Cab Long-Bed Pickup Truck (1920-1924)]], [[Ford Model T|Ford Model T All-Steel Top Closed Cab Long-Bed Pickup Truck (1925-1927)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-A All-Steel Top Closed Cab Long-Bed Pickup (1928-1929)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-B All-Steel Top Closed Cab Long-Bed Pickup (1930-1931)]], [[Ford Model B (1932)|1932 Ford Closed Cab Long-Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)|1933 Ford Closed Cab Long-Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)|1934 Ford Closed Cab Long-Bed Pickup]], [[Ford Model 48|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (1935-1936)]], [[1937 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (1937)]], [[1937 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (1938-1939)]], [[1937 Ford|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (11C)]], [[1941 Ford|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (1951)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (1952)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (1953)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (1954)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (1955)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (1956)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1957)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1958)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1959)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1960)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1961)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1962)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1963)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1964)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1965)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1966)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1967)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1968)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1969)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1970)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1971)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1972)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1973-1975)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1976)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1977)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1978-1979)]], [[Ford F-Series#Сёмае пакаленне (1980–1986)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1980-1981)]], [[Ford F-Series#Сёмае пакаленне (1980–1986)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1982-1986)]], [[Ford F-Series#Восьмае пакаленне (1987–1991)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1987–1991)]], і [[Ford F-Series#Дзевятае пакаленне (1992–1997)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1992–1996)]]), Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (пасля-Hansen Light Duty Express Wagon, [[International Harvester|International Harvester Auto Wagon Pickup Truck]], [[Ford Model T|Ford Model T C Cab Short-Bed Pickup Truck (1920-1924)]], [[Ford Model T|Ford Model T All-Steel Top Closed Cab Short-Bed Pickup Truck (1925-1927)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-A All-Steel Top Closed Cab Short-Bed Pickup (1928-1929)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-B All-Steel Top Closed Cab Short-Bed Pickup (1930-1931)]], [[Ford Model B (1932)|1932 Ford Closed Cab Short-Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)|1933 Ford Closed Cab Short-Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)|1934 Ford Closed Cab Short-Bed Pickup]], [[Ford Model 48|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1935-1936)]], [[1937 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1937)]], [[1937 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1938-1939)]], [[1937 Ford|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (11C)]], [[1941 Ford|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1951)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1952)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1953)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1954)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1955)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1956)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1957)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1958)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1959)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1960)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1961)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1962)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1963)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1964)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1965)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1966)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1967)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1968)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1969)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1970)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1971)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1972)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1973-1975)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1976)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1977)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1978-1979)]], [[Ford F-Series#Сёмае пакаленне (1980–1986)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1980-1981)]], [[Ford F-Series#Сёмае пакаленне (1980–1986)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1982-1986)]], [[Ford F-Series#Восьмае пакаленне (1987–1991)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1987–1991)]], і [[Ford F-Series#Дзевятае пакаленне (1992–1997)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1992–1996)]]), Regular Cab Long-Bed Flareside Pickup (пасля-Hansen Light Duty Express Wagon, [[International Harvester|International Harvester Auto Wagon Pickup Truck]], [[Ford Model T|Ford Model T C Cab Long-Bed Pickup Truck (1920-1924)]], [[Ford Model T|Ford Model T All-Steel Top Closed Cab Long-Bed Pickup Truck (1925-1927)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-A All-Steel Top Closed Cab Long-Bed Pickup (1928-1929)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-B All-Steel Top Closed Cab Long-Bed Pickup (1930-1931)]], [[Ford Model B (1932)|1932 Ford Closed Cab Long-Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)|1933 Ford Closed Cab Long-Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)|1934 Ford Closed Cab Long-Bed Pickup]], [[Ford Model 48|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (1935-1936)]], [[1937 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (1937)]], [[1937 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (1938-1939)]], [[1937 Ford|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (11C)]], [[1941 Ford|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (1951)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (1952)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (1953)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (1954)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (1955)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (1956)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Long-Bed Pickup (1957)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Long-Bed Pickup (1958)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1959)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Long-Bed Pickup (1960)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Long-Bed Pickup (1961)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Long-Bed Pickup (1962)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Long-Bed Pickup (1963)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Long-Bed Pickup (1964)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Long-Bed Pickup (1965)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Long-Bed Pickup (1966)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Long-Bed Pickup (1967)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Long-Bed Pickup (1968)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Long-Bed Pickup (1969)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Long-Bed Pickup (1970)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Long-Bed Pickup (1971)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Long-Bed Pickup (1972)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Long-Bed Pickup (1973-1975)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Long-Bed Pickup (1976)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Long-Bed Pickup (1977)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Long-Bed Pickup (1978-1979)]], [[Ford F-Series#Сёмае пакаленне (1980–1986)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Flareside Long-Bed Pickup (1980-1981)]], [[Ford F-Series#Сёмае пакаленне (1980–1986)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Flareside Long-Bed Pickup (1982-1986)]], [[Ford F-Series#Восьмае пакаленне (1987–1991)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Flareside Long-Bed Pickup (1987–1991)]], і [[Ford F-Series#Дзевятае пакаленне (1992–1997)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Flareside Long-Bed Pickup (1992–1996)]]), Regular Cab Chassis Truck (пасля-Horse Drawn Giant Western Freight Wagon Built By M.P. Henderson, [[Ford Model TT|Ford Model TT Closed Cab Chassis Truck (1917-1924)]], [[Ford Model TT|Ford Model TT All-Steel Top Closed Cab Chassis Truck (1925-1927)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Single Rear Wheel Chassis Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Single Rear Wheel Chassis Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Closed Cab Single Rear Wheel Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Single Rear Wheel Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Closed Cab Single Rear Wheel Chassis Truck]], [[Ford Model 48|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1935-1936)]], [[1937 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1937)]], [[1937 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Chassis Truck (11C)]], [[1941 Ford|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1951)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1952)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1953)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1954)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1955)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1956)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1957)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1958)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1959)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1960)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1961)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1962)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1963)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1964)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1965)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1966)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1967)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1968)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1969)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1970)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1971)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1972)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1973-1975)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1976)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1977)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1978-1979)]], [[Ford F-Series#Сёмае пакаленне (1980–1986)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Chassis Truck (1980-1981)]], [[Ford F-Series#Сёмае пакаленне (1980–1986)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1982-1986)]], [[Ford F-Series#Восьмае пакаленне (1987–1991)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1987–1991)]], і [[Ford F-Series#Дзевятае пакаленне (1992–1997)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1992–1996)]]), SuperCab Chassis Truck, SuperCrew Chassis Truck, SuperCab Short-Bed Styleside Pickup, SuperCab Long-Bed Styleside Pickup, SuperCab Short-Bed Flareside Pickup, SuperCab Long-Bed Flareside Pickup, SuperCrew Short-Bed Styleside Pickup, SuperCrew Short-Bed Flareside Pickup, SuperCrew Long-Bed Styleside Pickup, і SuperCrew Long-Bed Flareside Pickup. ==Адзінаццатае пакаленне (2004–2008)== 11-е пакаленне Ford F-150, вырабленнае з 2004 па 2008 год, прадставіла перапрацаванае цела, новае шасі з незалежнай перадняй падвескай і вонкавымі заднімі амартызатарамі для лепшай якасці язды, а таксама прапанавала рухавікі Triton V8 разам з папулярнымі камплектацыямі, такімі як FX4 і King Ranch, вядомымі сваім унікальным дызайнам у стылі Super Duty, але таксама мелі агульныя праблемы з штыфтамі выхлапной сістэмы, свечкамі запальвання і фазавай сістэмай на 3-клапанных рухавіках, Ён даступны ў Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (пасля-[[Ford Model T|Ford Model T All-Steel Top Closed Cab Short-Bed Pickup Truck (1925-1927)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-A All-Steel Top Closed Cab Short-Bed Pickup (1928-1929)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-B All-Steel Top Closed Cab Short-Bed Pickup (1930-1931)]], [[Ford Model B (1932)|1932 Ford Closed Cab Short-Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)|1933 Ford Closed Cab Short-Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)|1934 Ford Closed Cab Short-Bed Pickup]], [[Ford Model 48|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1935-1936)]], [[1937 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1937)]], [[1937 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1938-1939)]], [[1937 Ford|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (11C)]], [[1941 Ford|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1951)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1952)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1953)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1954)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1955)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1956)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1957)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1958)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1959)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1960)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1961)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1962)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1963)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1964)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1965)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1966)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1967)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1968)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1969)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1970)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1971)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1972)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1973-1975)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1976)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1977)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1978-1979)]], [[Ford F-Series#Сёмае пакаленне (1980–1986)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1980-1981)]], [[Ford F-Series#Сёмае пакаленне (1980–1986)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1982-1986)]], [[Ford F-Series#Восьмае пакаленне (1987–1991)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1987–1991)]], [[Ford F-Series#Дзевятае пакаленне (1992–1997)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1992–1996)]], і [[Ford F-Series#Дзесятае пакаленне (1997–2004)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1997–2003)]]), Regular Cab Long-Bed Styleside Pickup (пасля-[[Ford Model T|Ford Model T All-Steel Top Closed Cab Long-Bed Pickup Truck (1925-1927)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-A All-Steel Top Closed Cab Long-Bed Pickup (1928-1929)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-B All-Steel Top Closed Cab Long-Bed Pickup (1930-1931)]], [[Ford Model B (1932)|1932 Ford Closed Cab Long-Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)|1933 Ford Closed Cab Long-Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)|1934 Ford Closed Cab Long-Bed Pickup]], [[Ford Model 48|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (1935-1936)]], [[1937 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (1937)]], [[1937 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (1938-1939)]], [[1937 Ford|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (11C)]], [[1941 Ford|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (1951)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (1952)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (1953)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (1954)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (1955)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (1956)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1957)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1958)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1959)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1960)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1961)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1962)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1963)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1964)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1965)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1966)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1967)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1968)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1969)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1970)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1971)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1972)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1973-1975)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1976)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1977)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1978-1979)]], [[Ford F-Series#Сёмае пакаленне (1980–1986)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1980-1981)]], [[Ford F-Series#Сёмае пакаленне (1980–1986)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1982-1986)]], [[Ford F-Series#Восьмае пакаленне (1987–1991)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1987–1991)]], [[Ford F-Series#Дзевятае пакаленне (1992–1997)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1992–1996)]], і [[Ford F-Series#Дзесятае пакаленне (1997–2004)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1997–2003)]]), Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (пасля-[[Ford Model T|Ford Model T All-Steel Top Closed Cab Short-Bed Pickup Truck (1925-1927)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-A All-Steel Top Closed Cab Short-Bed Pickup (1928-1929)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-B All-Steel Top Closed Cab Short-Bed Pickup (1930-1931)]], [[Ford Model B (1932)|1932 Ford Closed Cab Short-Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)|1933 Ford Closed Cab Short-Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)|1934 Ford Closed Cab Short-Bed Pickup]], [[Ford Model 48|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1935-1936)]], [[1937 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1937)]], [[1937 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1938-1939)]], [[1937 Ford|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (11C)]], [[1941 Ford|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1951)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1952)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1953)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1954)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1955)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1956)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1957)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1958)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1959)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1960)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1961)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1962)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1963)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1964)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1965)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1966)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1967)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1968)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1969)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1970)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1971)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1972)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1973-1975)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1976)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1977)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1978-1979)]], [[Ford F-Series#Сёмае пакаленне (1980–1986)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1980-1981)]], [[Ford F-Series#Сёмае пакаленне (1980–1986)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1982-1986)]], [[Ford F-Series#Восьмае пакаленне (1987–1991)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1987–1991)]], [[Ford F-Series#Дзевятае пакаленне (1992–1997)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1992–1996)]], і [[Ford F-Series#Дзесятае пакаленне (1997–2004)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1997–2003)]]), Regular Cab Long-Bed Flareside Pickup (пасля-[[Ford Model T|Ford Model T All-Steel Top Closed Cab Long-Bed Pickup Truck (1925-1927)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-A All-Steel Top Closed Cab Long-Bed Pickup (1928-1929)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-B All-Steel Top Closed Cab Long-Bed Pickup (1930-1931)]], [[Ford Model B (1932)|1932 Ford Closed Cab Long-Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)|1933 Ford Closed Cab Long-Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)|1934 Ford Closed Cab Long-Bed Pickup]], [[Ford Model 48|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (1935-1936)]], [[1937 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (1937)]], [[1937 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (1938-1939)]], [[1937 Ford|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (11C)]], [[1941 Ford|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (1951)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (1952)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (1953)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (1954)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (1955)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (1956)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Long-Bed Pickup (1957)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Long-Bed Pickup (1958)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1959)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Long-Bed Pickup (1960)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Long-Bed Pickup (1961)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Long-Bed Pickup (1962)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Long-Bed Pickup (1963)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Long-Bed Pickup (1964)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Long-Bed Pickup (1965)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Long-Bed Pickup (1966)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Long-Bed Pickup (1967)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Long-Bed Pickup (1968)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Long-Bed Pickup (1969)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Long-Bed Pickup (1970)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Long-Bed Pickup (1971)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Long-Bed Pickup (1972)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Long-Bed Pickup (1973-1975)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Long-Bed Pickup (1976)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Long-Bed Pickup (1977)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Long-Bed Pickup (1978-1979)]], [[Ford F-Series#Сёмае пакаленне (1980–1986)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Flareside Long-Bed Pickup (1980-1981)]], [[Ford F-Series#Сёмае пакаленне (1980–1986)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Flareside Long-Bed Pickup (1982-1986)]], [[Ford F-Series#Восьмае пакаленне (1987–1991)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Flareside Long-Bed Pickup (1987–1991)]], [[Ford F-Series#Дзевятае пакаленне (1992–1997)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Flareside Long-Bed Pickup (1992–1996)]], і [[Ford F-Series#Дзесятае пакаленне (1997–2004)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Flareside Long-Bed Pickup (1997–2003)]]), SuperCab Short-Bed Styleside Pickup, SuperCab Long-Bed Styleside Pickup, SuperCab Short-Bed Flareside Pickup, SuperCab Long-Bed Flareside Pickup, SuperCrew Short-Bed Styleside Pickup, SuperCrew Short-Bed Flareside Pickup, SuperCrew Long-Bed Styleside Pickup і SuperCrew Long-Bed Flareside Pickup. ==Дванаццатае пакаленне (2009–2014)== Ford F-150 12-га пакалення (2009-2014) быў трывалым, папулярным пікапам, вядомым сваім смелым стылем, разнастайнымі камплектацыямі (у тым ліку першым Raptor) і абноўленымі сілавымі агрэгатамі, такімі як 5,0-літровы V8 і 3,5-літровы EcoBoost V6, якія забяспечвалі высокую прадукцыйнасць і буксіроўку, хоць некаторыя распаўсюджаныя праблемы ўключаюць уцечкі вадзянога помпы і патэнцыйныя праблемы з турбакампрэсарам/фазай фаз газаразмеркавання на рухавіках EcoBoost, якія часта можна вырашыць з дапамогай тэхнічнага абслугоўвання і звычайных мадэрнізацый, такіх як абарона парогаў, Ён даступны ў Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (пасля-[[Ford Model T|Ford Model T All-Steel Top Closed Cab Short-Bed Pickup Truck (1925-1927)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-A All-Steel Top Closed Cab Short-Bed Pickup (1928-1929)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-B All-Steel Top Closed Cab Short-Bed Pickup (1930-1931)]], [[Ford Model B (1932)|1932 Ford Closed Cab Short-Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)|1933 Ford Closed Cab Short-Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)|1934 Ford Closed Cab Short-Bed Pickup]], [[Ford Model 48|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1935-1936)]], [[1937 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1937)]], [[1937 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1938-1939)]], [[1937 Ford|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (11C)]], [[1941 Ford|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1951)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1952)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1953)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1954)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1955)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1956)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1957)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1958)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1959)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1960)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1961)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1962)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1963)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1964)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1965)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1966)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1967)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1968)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1969)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1970)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1971)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1972)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1973-1975)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1976)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1977)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1978-1979)]], [[Ford F-Series#Сёмае пакаленне (1980–1986)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1980-1981)]], [[Ford F-Series#Сёмае пакаленне (1980–1986)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1982-1986)]], [[Ford F-Series#Восьмае пакаленне (1987–1991)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1987–1991)]], [[Ford F-Series#Дзевятае пакаленне (1992–1997)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1992–1996)]], [[Ford F-Series#Дзесятае пакаленне (1997–2004)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1997–2003)]], і [[Ford F-Series#Дванаццатае пакаленне (2009–2014)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (2004—2008)]]), Regular Cab Long-Bed Styleside Pickup (пасля-[[Ford Model T|Ford Model T All-Steel Top Closed Cab Long-Bed Pickup Truck (1925-1927)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-A All-Steel Top Closed Cab Long-Bed Pickup (1928-1929)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-B All-Steel Top Closed Cab Long-Bed Pickup (1930-1931)]], [[Ford Model B (1932)|1932 Ford Closed Cab Long-Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)|1933 Ford Closed Cab Long-Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)|1934 Ford Closed Cab Long-Bed Pickup]], [[Ford Model 48|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (1935-1936)]], [[1937 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (1937)]], [[1937 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (1938-1939)]], [[1937 Ford|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (11C)]], [[1941 Ford|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (1951)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (1952)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (1953)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (1954)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (1955)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (1956)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1957)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1958)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1959)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1960)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1961)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1962)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1963)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1964)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1965)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1966)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1967)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1968)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1969)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1970)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1971)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1972)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1973-1975)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1976)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1977)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1978-1979)]], [[Ford F-Series#Сёмае пакаленне (1980–1986)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1980-1981)]], [[Ford F-Series#Сёмае пакаленне (1980–1986)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1982-1986)]], [[Ford F-Series#Восьмае пакаленне (1987–1991)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1987–1991)]], [[Ford F-Series#Дзевятае пакаленне (1992–1997)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1992–1996)]], [[Ford F-Series#Дзесятае пакаленне (1997–2004)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1997–2003)]], і [[Ford F-Series#Дванаццатае пакаленне (2009–2014)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (2004—2008)]]), SuperCab Short-Bed Styleside Pickup, SuperCab Long-Bed Styleside Pickup, SuperCrew Short-Bed Styleside Pickup, і SuperCrew Long-Bed Styleside Pickup. ==Трынаццатае пакаленне (2015–2020)== Ford прадставіў 13-е пакаленне серыі F у мадэльным годзе 2015 года. Папярэдне прадстаўлены канцэпт-кар Ford Atlas на Дэтройцкім аўтасалоне 2013 года, новы дызайн быў вядомы шырокім выкарыстаннем алюмінію, што дазволіла знізіць вагу аўтамабіля амаль на 750 фунтаў без змяншэння яго знешняга выгляду. Алюмініевыя штампаваныя элементы кузава замянілі сталь, за выключэннем брандмаўэра. Сама рама засталася з высокатрывалай сталі. Каб праверыць трываласць канструкцыі з выкарыстаннем алюмінію падчас распрацоўкі, Ford выставіў камуфляжныя прататыпы на гонку на цягавітасць Baja 1000, дзе аўтамабілі фінішавалі, Ён даступны ў Regular Cab Short-Bed Pickup (пасля-[[Ford Model T|Ford Model T All-Steel Top Closed Cab Short-Bed Pickup Truck (1925-1927)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-A All-Steel Top Closed Cab Short-Bed Pickup (1928-1929)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-B All-Steel Top Closed Cab Short-Bed Pickup (1930-1931)]], [[Ford Model B (1932)#1932|1932 Ford Closed Cab Short-Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1933|1933 Ford Closed Cab Short-Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1934|1934 Ford Closed Cab Short-Bed Pickup]], [[Ford Model 48|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1935-1936)]], [[1937 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1937)]], [[1937 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1938-1939)]], [[1937 Ford|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (11C)]], [[1941 Ford|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1951)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1952)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1953)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1954)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1955)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1956)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1957)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1958)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1959)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1960)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1961)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1962)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1963)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1964)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1965)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1966)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1967)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1968)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1969)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1970)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1971)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1972)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1973-1975)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1976)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1977)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1978-1979)]], [[Ford F-Series#Сёмае пакаленне (1980–1986)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1980-1981)]], [[Ford F-Series#Сёмае пакаленне (1980–1986)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1982-1986)]], [[Ford F-Series#Восьмае пакаленне (1987–1991)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1987–1991)]], [[Ford F-Series#Дзевятае пакаленне (1992–1997)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1992–1996)]], [[Ford F-Series#Дзесятае пакаленне (1997–2004)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1997–2003)]], [[Ford F-Series#Дванаццатае пакаленне (2009–2014)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (2004—2008)]], і [[Ford F-Series#Дванаццатае пакаленне (2009–2014)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (2008—2014)]]), Regular Cab Long-Bed Pickup (пасля-[[Ford Model T|Ford Model T All-Steel Top Closed Cab Long-Bed Pickup Truck (1925-1927)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-A All-Steel Top Closed Cab Long-Bed Pickup (1928-1929)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-B All-Steel Top Closed Cab Long-Bed Pickup (1930-1931)]], [[Ford Model B (1932)#1932|1932 Ford Closed Cab Long-Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1933|1933 Ford Closed Cab Long-Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1934|1934 Ford Closed Cab Long-Bed Pickup]], [[Ford Model 48|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (1935-1936)]], [[1937 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (1937)]], [[1937 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (1938-1939)]], [[1937 Ford|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (11C)]], [[1941 Ford|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (1951)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (1952)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (1953)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (1954)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (1955)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (1956)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1957)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1958)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1959)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1960)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1961)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1962)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1963)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1964)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1965)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1966)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1967)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1968)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1969)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1970)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1971)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1972)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1973-1975)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1976)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1977)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1978-1979)]], [[Ford F-Series#Сёмае пакаленне (1980–1986)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1980-1981)]], [[Ford F-Series#Сёмае пакаленне (1980–1986)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1982-1986)]], [[Ford F-Series#Восьмае пакаленне (1987–1991)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1987–1991)]], [[Ford F-Series#Дзевятае пакаленне (1992–1997)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1992–1996)]], [[Ford F-Series#Дзесятае пакаленне (1997–2004)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1997–2003)]], [[Ford F-Series#Дванаццатае пакаленне (2009–2014)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (2004—2008)]], і [[Ford F-Series#Дванаццатае пакаленне (2009–2014)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (2008—2014)]]), SuperCab Short-Bed Pickup, SuperCab Long-Bed Pickup, SuperCrew Short-Bed Pickup, і SuperCrew Long-Bed Pickup. ==Чатырнаццатае пакаленне (2021–цяперашні час)== 14-е пакаленне Ford F-150, якое выпускалася з 2021 года па цяперашні час, мае перапрацаваны кузаў з выкарыстаннем алюмінію, абноўлены інтэр'ер і новыя тэхналогіі, такія як даступная гібрыдная сістэма PowerBoost. Ключавыя асаблівасці ўключаюць новы 12-цалевы сэнсарны экран з сістэмай SYNC 4, Pro Power Onboard для знешняга харчавання і даступную тэхналогію кіравання без дапамогі рук BlueCruise. Абноўленая мадэль была выпушчана для мадэльнага года 2024 года, у тым ліку новы задні борт Pro Access для паляпшэння доступу да грузу, Ён даступны ў Regular Cab Short-Bed Pickup (пасля-[[Ford Model T|Ford Model T All-Steel Top Closed Cab Short-Bed Pickup Truck (1925-1927)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-A All-Steel Top Closed Cab Short-Bed Pickup (1928-1929)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-B All-Steel Top Closed Cab Short-Bed Pickup (1930-1931)]], [[Ford Model B (1932)#1932|1932 Ford Closed Cab Short-Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1933|1933 Ford Closed Cab Short-Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1934|1934 Ford Closed Cab Short-Bed Pickup]], [[Ford Model 48|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1935-1936)]], [[1937 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1937)]], [[1937 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1938-1939)]], [[1937 Ford|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (11C)]], [[1941 Ford|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1951)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1952)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1953)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1954)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1955)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1956)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1957)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1958)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1959)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1960)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1961)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1962)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1963)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1964)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1965)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1966)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1967)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1968)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1969)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1970)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1971)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1972)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1973-1975)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1976)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1977)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1978-1979)]], [[Ford F-Series#Сёмае пакаленне (1980–1986)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1980-1981)]], [[Ford F-Series#Сёмае пакаленне (1980–1986)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1982-1986)]], [[Ford F-Series#Восьмае пакаленне (1987–1991)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1987–1991)]], [[Ford F-Series#Дзевятае пакаленне (1992–1997)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1992–1996)]], [[Ford F-Series#Дзесятае пакаленне (1997–2004)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1997–2003)]], [[Ford F-Series#Дванаццатае пакаленне (2009–2014)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (2004—2008)]], [[Ford F-Series#Дванаццатае пакаленне (2009–2014)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (2008—2014)]], [[Ford F-Series#Трынаццатае пакаленне (2015–2020)|Ford F-150 Regular Cab Short-Bed Pickup (2014—2016)]], і [[Ford F-Series#Трынаццатае пакаленне (2015–2020)|Ford F-150 Regular Cab Short-Bed Pickup (2017—2021)]]), Regular Cab Long-Bed Pickup (пасля-[[Ford Model T|Ford Model T All-Steel Top Closed Cab Long-Bed Pickup Truck (1925-1927)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-A All-Steel Top Closed Cab Long-Bed Pickup (1928-1929)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-B All-Steel Top Closed Cab Long-Bed Pickup (1930-1931)]], [[Ford Model B (1932)#1932|1932 Ford Closed Cab Long-Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1933|1933 Ford Closed Cab Long-Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1934|1934 Ford Closed Cab Long-Bed Pickup]], [[Ford Model 48|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (1935-1936)]], [[1937 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (1937)]], [[1937 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (1938-1939)]], [[1937 Ford|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (11C)]], [[1941 Ford|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (1951)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (1952)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (1953)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (1954)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (1955)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (1956)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1957)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1958)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1959)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1960)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1961)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1962)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1963)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1964)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1965)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1966)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1967)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1968)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1969)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1970)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1971)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1972)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1973-1975)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1976)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1977)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1978-1979)]], [[Ford F-Series#Сёмае пакаленне (1980–1986)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1980-1981)]], [[Ford F-Series#Сёмае пакаленне (1980–1986)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1982-1986)]], [[Ford F-Series#Восьмае пакаленне (1987–1991)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1987–1991)]], [[Ford F-Series#Дзевятае пакаленне (1992–1997)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1992–1996)]], [[Ford F-Series#Дзесятае пакаленне (1997–2004)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1997–2003)]], [[Ford F-Series#Дванаццатае пакаленне (2009–2014)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (2004—2008)]], [[Ford F-Series#Дванаццатае пакаленне (2009–2014)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (2008—2014)]], [[Ford F-Series#Трынаццатае пакаленне (2015–2020)|Ford F-150 Regular Cab Long-Bed Pickup (2014—2016)]], і [[Ford F-Series#Трынаццатае пакаленне (2015–2020)|Ford F-150 Regular Cab Long-Bed Pickup (2017—2021)]]), SuperCab Short-Bed Pickup, SuperCab Long-Bed Pickup, SuperCrew Short-Bed Pickup, і SuperCrew Long-Bed Pickup. [[Катэгорыя:Аўтамабілі Ford|F-Series]] hyx746bv3tv4p3424jvlxt6jyz5bkfk 0 300196 2668916 2667422 2026-05-09T18:01:06Z ~2026-27754-63 97407 /* */ 2668916 wikitext text/x-wiki {{Аўтамабіль | назва = «Chevrolet Kodiak/GMC TopKick» |выява = [[Файл:MBTA Chevy Kodiak, November 2014.jpg|300пкс]] | вытворца = «[[Chevrolet]]/[[GMC]]» | гады = 1980–2009 | папярэднік = [[Chevrolet C/K|1973-1979 Chevrolet C60]]<br/>[[GMC Brigadier|Chevrolet Bruin/GMC Brigadier]] | наступнік = «[[Chevrolet Silverado MD]]» | вытворчасьць = | тып кузаву = | прывад = 4×2, 4×4, 6×4, 6×6 | колавая база = | даўжыня = | шырыня = | вышыня = | маса = | поўная маса = | каляіна пярэдняя = 1543 | каляіна задняя = 1583 | клірэнс = | грузападымальнасць = 550 | аб'ём бака = 60 л | дызайнэр = | рухавік = | кпп = 6-хутк. [[МКПП]] <br /> 8-хутк. [[АКПП]] | падобныя = '''Kodiak/Topkick Business Special 2-door regular cab (1981-1989):'''<br>[[Ford L-Series Trucks|Ford L-6000/L-7000 2-door regular cab (1970-1995)]]<br/>[[International Harvester S-Series|International Harvester S-Series S2100/S2200/S2500/S2600 2-door regular cab (1981-1989)]]<br/>'''Kodiak/Topkick Series 5000 / 6000 / 7000 2-door regular cab (1981-1989):'''<br>[[Ford F-650#1980–1999|Ford F-600/F-700/F-800 2-door regular cab (1980-1989)]]<br/>[[International Harvester S-Series|International Harvester S-Series S1600 / S1700 / S1800 / S1900 2-door regular cab (1981-1989)]]<br/>'''Kodiak/Topkick Business Special 4-door crew cab (1981-1989):'''<br>[[Ford L-Series Trucks|Ford L-6000/L-7000 4-door crew cab (1970-1995)]]<br/>[[International Harvester S-Series|International Harvester S-Series S2100/S2200/S2500/S2600 4-door crew cab (1981-1989)]]<br/>'''Kodiak/Topkick Series 5000 / 6000 / 7000 4-door crew cab (1981-1989):'''<br>[[Ford F-650#1980–1999|Ford F-600/F-700/F-800 4-door crew cab (1980-1989)]]<br/>[[International Harvester S-Series|International Harvester S-Series S1600 / S1700 / S1800 / S1900 4-door crew cab (1981-1989)]]<br/>'''Kodiak/Topkick 2-door standard cab (1990–1994):'''<br>[[Ford F-650#1980–1999|Ford F-600/F-700/F-800 2-door standard cab (1990-1994)]]<br/>[[Freightliner Business Class (FL-Series)|1990–1994 Freightliner FL50/FL60/FL70/FL80 2-door standard cab]]<br/>[[International Harvester S-Series|International 4000 Series 2-door standard cab (1990-1994)]]<br/>[[Renault Midliner|1990-1994 Mack Midliner CS 2-door standard cab]]<br>[[Dodge Ram|1993-1994 Dodge Ram 6500/7000 2-door standard cab]]<br/>'''Kodiak/Topkick 2-door standard cab (sloped hood; 1995–2002):'''<br>[[Ford F-650#1980–1999|Ford F-600/F-700/F-800 2-door standard cab (1995-1999)]]<br/>[[Freightliner Business Class (FL-Series)|1995-2002 Freightliner FL50/FL60/FL70/FL80 2-door standard cab]]<br/>[[International Harvester S-Series|International 4000 Series 2-door standard cab (1995-2002)]]<br>[[Kenworth T-300|1995-2002 Kenworth T-300 2-door standard cab]]<br/>[[Renault Midliner|1995-1999 Mack Midliner CS 2-door standard cab]]<br>[[Dodge Ram|1995-2002 Dodge Ram 6500/7000 2-door standard cab]]<br/>'''Kodiak/Topkick 4-door crew cab (1990–1994):'''<br>[[Ford F-650#1980–1999|Ford F-600/F-700/F-800 4-door crew cab (1990-1994)]]<br/>[[Freightliner Business Class (FL-Series)|1990–1994 Freightliner FL50/FL60/FL70/FL80 4-door crew cab]]<br/>[[International Harvester S-Series|International 4000 Series 4-door crew cab (1990-1994)]]<br/>[[Renault Midliner|1990-1994 Mack Midliner CS 4-door crew cab]]<br>[[Dodge Ram|1993-1994 Dodge Ram 6500/7000 4-door crew cab]]<br/>'''Kodiak/Topkick 4-door crew cab (sloped hood; 1995–2002):'''<br>[[Ford F-650#1980–1999|Ford F-600/F-700/F-800 4-door crew cab (1995-1999)]]<br/>[[Freightliner Business Class (FL-Series)|1995-2002 Freightliner FL50/FL60/FL70/FL80 4-door crew cab]]<br/>[[International Harvester S-Series|International 4000 Series 4-door crew cab (1995-2002)]]<br>[[Kenworth T-300|1995-2002 Kenworth T-300 4-door crew cab]]<br/>[[Renault Midliner|1995-1999 Mack Midliner CS 4-door crew cab]]<br>[[Dodge Ram|1995-2002 Dodge Ram 6500/7000 4-door crew cab]]<br/>'''C4500 Kodiak/Topkick 2-Door Regular Cab (2003–2009):'''<br> [[Dodge Ram#Третье поколение (2002—2009; DR/DH/D1/DC/DM)|2006-2009 Dodge Ram 4500 2-door regular cab]] <br>[[Sterling Bullet|Sterling Bullet 4500 2-door regular cab]] <br>[[Ford Super Duty#Первое поколение (P221)|Ford F-450 2-door regular cab (2005—2007)]]/[[Ford Super Duty#Второе поколение (P356)|Ford F-450 2-door regular cab (2008–2010)]]<br/>[[Ford Econoline|Ford E-450 2-door cutaway van chassis (2003–2007)]]/[[Ford Econoline|Ford E-450 2-door cutaway van chassis (2008–2010)]]<br>[[Hino 600|Hino 165 2-door standard cab]]<br>'''C4500 Kodiak/Topkick 4-door crew cab (2003–2009):'''<br> [[Dodge Ram#Третье поколение (2002—2009; DR/DH/D1/DC/DM)|2006-2009 Dodge Ram 4500 4-door crew cab]] <br>[[Sterling Bullet|Sterling Bullet 4500 4-door crew cab]] <br>[[Ford Super Duty#Первое поколение (P221)|Ford F-450 4-door crew cab (2005—2007)]]/[[Ford Super Duty#Второе поколение (P356)|Ford F-450 4-door crew cab (2008–2010)]]<br>[[Hino 600|Hino 165 4-door crew cab]]<br>'''C5500 Kodiak/Topkick 2-Door Regular Cab (2003–2009):'''<br> [[Dodge Ram#Третье поколение (2002—2009; DR/DH/D1/DC/DM)|2006-2009 Dodge Ram 5500 2-door regular cab]] <br>[[Sterling Bullet|Sterling Bullet 5500 2-door regular cab]] <br> [[Ford E-Series#Ford E-550 Super Duty (2002–2003)|Ford E-550 Cutaway Van Chassis]]<br/>[[Ford Super Duty#Первое поколение (P221)|Ford F-550 2-door regular cab (2005—2007)]]/[[Ford Super Duty#Второе поколение (P356)|Ford F-550 2-door regular cab (2008–2010)]]<br/>[[Freightliner Business Class M2|Freightliner Business Class M2 100 2-door daycab]]<br>[[Hino 600|Hino 185 2-door standard cab]]<br>[[International DuraStar|International DuraStar 4100 2-door day cab]]<br/>[[Kenworth T170|Kenworth T-170 2-door daycab]]<br/>[[Peterbilt 325|Peterbilt 325 2-door daycab]]<br>'''C5500 Kodiak/Topkick 4-door crew cab (2003–2009):'''<br> [[Dodge Ram|2006-2009 Dodge Ram 5500 4-door crew cab]] <br>[[Sterling Bullet|Sterling Bullet 5500 4-door crew cab]] <br>[[Ford Super Duty#Первое поколение (P221)|Ford F-550 4-door crew cab (2005—2007)]]/[[Ford Super Duty#Второе поколение (P356)|Ford F-550 4-door crew cab (2008–2010)]]<br/>[[Freightliner Business Class M2|Freightliner Business Class M2 100 4-door crew cab]]<br>[[Hino 600|Hino 185 4-door crew cab]]<br>[[International DuraStar|International DuraStar 4100 4-door crew cab]]<br/>[[Kenworth T170|Kenworth T-170 4-door crew cab]]<br/>[[Peterbilt 325|Peterbilt 325 4-door crew cab]]<br>'''C6500 Kodiak/Topkick 2-door regular cab (2003–2009):'''<br>[[Freightliner Business Class M2|Freightliner Business Class M2 106 2-door daycab]]<br/>[[Ford F-650#Первое поколение (2000—2015)|Ford F-650 2-door daycab (2004-2010)]]<br/>[[Peterbilt 337|Peterbilt 337 2-door daycab]]<br/>[[International DuraStar|International DuraStar 4200 4-door day cab]]<br/>[[Hino 600|Hino 238/258/268 2-door daycab with a conventional forward-tilting hood design]]<br/>[[Kenworth T170#Kenworth T270|Kenworth T-270 2-door daycab]]<br/>[[Sterling Acterra|Sterling Acterra 2-door daycab]]<br>'''C6500 Kodiak/Topkick 4-door crew cab (2003–2009):'''<br>[[Freightliner Business Class M2|Freightliner Business Class M2 106 4-door crew cab]]<br/>[[Ford F-650#Первое поколение (2000—2015)|Ford F-650 4-door crew cab (2004-2010)]]<br/>[[Peterbilt 337|Peterbilt 337 4-door crew cab]]<br/>[[International DuraStar|International DuraStar 4200 4-door crew cab]]<br/>[[Hino 600|Hino 238/258/268 4-door crew cab with a conventional forward-tilting hood design]]<br/>[[Kenworth T170#Kenworth T270|Kenworth T-270 4-door crew cab]]<br/>[[Sterling Acterra|Sterling Acterra 4-door crew cab]]<br>'''C7500 Kodiak/Topkick 2-door regular cab (2003–2009):'''<br>[[Freightliner Business Class M2|Freightliner Business Class M2 106 2-door daycab]]<br/>[[Ford F-650#Первое поколение (2000—2015)|Ford F-750 2-door regular cab (2004-2010)]]<br/>[[Peterbilt 337|Peterbilt 337 2-door daycab]]<br/>[[International DuraStar|International DuraStar 4300 2-door day cab]]<br/>[[Hino 600|Hino 358 2-door daycab]]<br/>[[Kenworth T370|Kenworth T-370 2-door daycab]]<br/>[[Sterling Acterra|Sterling Acterra 2-door daycab]] <br>'''C7500 Kodiak/Topkick 4-door crew cab (2003–2009):'''<br>[[Freightliner Business Class M2|Freightliner Business Class M2 106 4-door crew cab]]<br/>[[Ford F-650#Первое поколение (2000—2015)|Ford F-750 4-door crew cab (2004-2010)]]<br/>[[Peterbilt 337|Peterbilt 337 4-door crew cab]]<br/>[[International DuraStar|International DuraStar 4300 4-door crew cab]]<br/>[[Hino 600|Hino 338 4-door crew cab]]<br/>[[Kenworth T370|Kenworth T-370 4-door crew cab]]<br/>[[Sterling Acterra|Sterling Acterra 4-door crew cab]] <br>'''C8500 Kodiak/Topkick 2-door standard cab (2003–2009):'''<br>[[Freightliner Business Class M2|Freightliner Business Class M2 106 2-door standard cab]]<br/>[[Ford F-650#Первое поколение (2000—2015)|Ford F-850 2-door standard cab (2004-2010)]]<br/>[[Peterbilt 337|Peterbilt 337 2-door standard cab]]<br/>[[International DuraStar|International DuraStar 4400 2-door standard cab]]<br/>[[Hino 600|Hino 358 2-door standard cab]]<br/>[[Kenworth T370#Kenworth T470 (2010-2021)|Kenworth T-470 2-door standard cab]]<br/>[[Sterling Acterra|Sterling Acterra 2-door standard cab]] <br>'''C8500 Kodiak/Topkick 4-door crew cab (2003–2009):'''<br>[[Freightliner Business Class M2|Freightliner Business Class M2 106 4-door crew cab]]<br/>[[Ford F-650#Первое поколение (2000—2015)|Ford F-850 4-door crew cab (2004-2010)]]<br/>[[Peterbilt 337|Peterbilt 337 4-door crew cab]]<br/>[[International DuraStar|International DuraStar 4400 4-door crew cab]]<br/>[[Hino 600|Hino 358 4-door crew cab]]<br/>[[Kenworth T370#Kenworth T470 (2010-2021)|Kenworth T-470 4-door crew cab]]<br/>[[Sterling Acterra|Sterling Acterra 4-door crew cab]] }} '''Chevrolet Kodiak''' і '''GMC TopKick''' — гэта серыя сярэднетанажных грузавікоў, якія выпускаліся падраздзяленнямі [[Chevrolet]] і [[GMC]] кампаніі [[General Motors]] з 1980 па 2009 год. Прадстаўленыя як варыянт лінейкі сярэднетанажных грузавікоў C/K, было выпушчана тры пакаленні. Kodiak/TopKick, якія размяшчаліся паміж грузавікамі C/K і звычайным GMC Brigadier Class 8, былі распрацаваны як аснова для прафесійна арыентаваных грузавікоў, у тым ліку грузавікоў для перавозкі грузаў, самазвалаў і падобных транспартных сродкаў; у пазнейшых пакаленнях для выкарыстання ў аўтобусах выпускаліся як варыянты з разрэзаным, так і з капотным шасі. ==Першае пакаленне== У 1981 годзе кампанія General Motors прадставіла грузавікі класа 7 серыі Chevrolet Kodiak і GMC TopKick (афіцыйна Chevrolet C70/GMC C7000). Найбуйнейшыя версіі сярэднетанажнай серыі C/K (пасля-Hansen Horse Drawn Freight Wagon, 1914-1918 Foden Wagon 4 n.h.p. 5 ton Steam Lorry, [[Ford Motor Company|1926 Fordson Prototype Cab over 2-Door Standard Cab Dual Rear Wheel Truck]], [[Chevrolet Master|1935-1936 Chevrolet Montpelier COE 2-door regular cab truck]], [[Chevrolet Master|1937 Chevrolet Montpelier COE 2-door regular cab truck]], [[Chevrolet Master|1938 GMC F-Series COE 2-door regular cab truck]], [[Chevrolet Master|1939 Chevrolet COE 2-door regular cab truck]], [[Chevrolet Master|1940 Chevrolet COE 2-door regular cab truck]], [[Chevrolet AK Series|1941-1947 Chevrolet Heavy-Duty COE 2-door regular cab truck]], [[Chevrolet Advance Design|1947-1953 Chevrolet Advance-Design Loadmaster COE 2-door regular cab truck]], [[Chevrolet Advance Design|1954 Chevrolet Advance-Design Loadmaster COE 2-door regular cab truck]], [[Chevrolet Task-Force|1955-1957 Chevrolet 5100 LCF 2-door regular cab truck]], [[Chevrolet Task-Force|1958-1959 Chevrolet Spartan 5000 LCF 2-door regular cab truck]], [[Chevrolet C/K|1960 Chevrolet L60 LCF 2-door regular cab truck]], [[Chevrolet C/K|1961 Chevrolet L60 LCF 2-door regular cab truck]], [[Chevrolet C/K|1962 Chevrolet L60 LCF 2-door regular cab truck]], [[Chevrolet C/K|1963 Chevrolet L60 LCF 2-door regular cab truck]], [[Chevrolet C/K|1964-1966 Chevrolet L60 LCF 2-door regular cab truck]], [[Chevrolet C/K|1967-1972 Chevrolet C60 2-door regular cab truck]], і [[Chevrolet C/K|1973-1979 Chevrolet C60 2-door regular cab truck]]), Kodiak/TopKick, былі распрацаваны для ўстаноўкі дызельнага рухавіка Caterpillar 3208 V8 (узятага ад большага Chevrolet Bruin/GMC Brigadier). Для ўстаноўкі новага рухавіка (з большым радыятарам) быў распрацаваны больш высокі капот (фары былі перамешчаны пад рашотку радыятара), што запатрабавала ўстаноўкі кабіны на некалькі цаляў вышэй. Нягледзячы на ​​вышэйшую якасць, новая канструкцыя капота была карацейшай па даўжыні, што скараціла даўжыню кузава з 98 да 92 цаляў. ==Другое пакаленне== У 1990 годзе GM выпусціла другое пакаленне Kodiak/TopKick на архітэктуры GMT530. Пасля 1988 года General Motors спыніла вытворчасць цяжкіх грузавікоў (іх замянілі аўтамабілі WhiteGMC, распрацаваныя Volvo GM), і грузавікі GMT530 сталі найбуйнейшымі аўтамабілямі, якія збірала кампанія. Цяпер мадэлі Kodiak/TopKick ахоплівалі ўсю лінейку сярэднетанажных аўтамабіляў GM, а серыя GMT400 C/K (прадстаўленая ў 1988 годзе) дасягнула свайго аптымізму з аднатоннымі грузавікамі серыі 3500, Другое пакаленне Chevrolet Kodiak (1990-2002) было даступна як у стандартнай двухдзвернай (пасля-Hansen Horse Drawn Freight Wagon, 1914-1918 Foden Wagon 4 n.h.p. 5 ton Steam Lorry, [[Sentinel Waggon Works|1926-1927 Sentinel Waggon DG4 Steam Lorry]], [[Sentinel Waggon Works|1928-1929 Sentinel Waggon DG4 Steam Lorry]], [[Sentinel Waggon Works|1930-1933 Sentinel Waggon DG4 Steam Lorry]], [[Chevrolet Master|1935-1936 Chevrolet Montpelier COE 2-door regular cab truck]], [[Chevrolet Master|1937 Chevrolet Montpelier COE 2-door regular cab truck]], [[Chevrolet Master|1938 GMC F-Series COE 2-door regular cab truck]], [[Chevrolet Master|1939 Chevrolet COE 2-door regular cab truck]], [[Chevrolet Master|1940 Chevrolet COE 2-door regular cab truck]], [[Chevrolet AK Series|1941-1947 Chevrolet Heavy-Duty COE 2-door regular cab truck]], [[Chevrolet Advance Design|1947-1953 Chevrolet Advance-Design Loadmaster COE 2-door regular cab truck]], [[Chevrolet Advance Design|1954 Chevrolet Advance-Design Loadmaster COE 2-door regular cab truck]], [[Chevrolet Task-Force|1955-1957 Chevrolet 5100 LCF 2-door regular cab truck]], [[Chevrolet Task-Force|1958-1959 Chevrolet Spartan 5000 LCF 2-door regular cab truck]], [[Chevrolet C/K|1960 Chevrolet L60 LCF 2-door regular cab truck]], [[Chevrolet C/K|1961 Chevrolet L60 LCF 2-door regular cab truck]], [[Chevrolet C/K|1962 Chevrolet L60 LCF 2-door regular cab truck]], [[Chevrolet C/K|1963 Chevrolet L60 LCF 2-door regular cab truck]], [[Chevrolet C/K|1964-1966 Chevrolet L60 LCF 2-door regular cab truck]], [[Chevrolet C/K|1967-1972 Chevrolet C60 2-door regular cab truck]], [[Chevrolet C/K|1973-1979 Chevrolet C60 2-door regular cab truck]], і [[Chevrolet Kodiak#Першае пакаленне|1980-1989 Chevrolet C70 2-door regular cab truck]]), так і ў чатырохдзвернай канфігурацыі з кабінай crew cab, усе яны былі заснаваны на платформе GMT530, якая выкарыстоўвала версію кабіны пікапа GMT400. Гэта пакаленне мела большую, больш вертыкальную кабіну ў параўнанні з папярэдняй мадэллю, з ніжэйшай падлогай і большымі дзвярыма для лепшага ўваходу. За трынаццаць гадоў вытворчасці платформа GMT530 зведала адносна мала змен. Паколькі сярэднетанажным грузавікам не патрабаваліся падушкі бяспекі, інтэр'ер кабіны быў захаваны на працягу ўсёй вытворчасці. У 1997 годзе стаў даступны нізкапрофільны «аэрадынамічны» капот (не прапаноўваўся на мадэлях C8500, аўтобусах для цяжкіх умоў эксплуатацыі або школьных аўтобусах). Мадэлі з такім капотам мелі маркіроўку C5500–C8500 замест Kodiak/TopKick. Гэта змяненне распаўсюдзілася і на мадэлі са стандартным капотам у 1998 годзе, што фактычна прывяло грузавікі сярэдняй грузападымальнасці ў адпаведнасць з астатнімі правіламі наймення C/K. Кампанія Janesville Assembly вырабляла грузавікі GMT530 для Паўночнай Амэрыкі з 1989 па 2002 год, а экспартная прадукцыя пастаўлялася на завод Toluca Assembly у Талуцы, Мексіка, з 1994 па 2008 год. Для Лацінскай Амэрыкі грузавікі GMT530 збіраліся лакальна ў Бразіліі (кампаненты пастаўляліся з Мексікі); усе вырабленыя ў Бразіліі адзінкі былі абсталяваны рухавікамі Caterpillar 3116. Аўтамабілі для бразільскага рынку маркіраваліся ў адпаведнасці з іх дапушчальнай поўнай масай (GVWR) у метрычных тонах і акругленай магутнасцю ў конскіх сілах (12-170=12 тон-170 к.с., 14-190=14 тон-190 к.с. і 16-220=16 тон-220 к.с.). У маі 2021 года апошні аўтамабіль на базе GMT530, пабудаваны на заводзе ў Джэйнсвіле, быў выстаўлены на аўкцыён. Тандемны самазвал GMC C8500 2002 года выпуску, пабудаваны 26 чэрвеня 2002 года, належаў і кіраваўся горадам Джэйнсвіл амаль 20 гадоў да продажу. На аўтамабілі былі подпісы шматлікіх былых супрацоўнікаў завода. === Medium-duty COE (1998-2009) === У 1998 годзе General Motors прадставіла сярэднетанажныя грузавікі COE серыі T (якія замянілі папярэднія сярэднетанажныя COE серыі W "Forward"). Размешчаныя над аўтамабілямі, якія маюць агульныя рысы з [[Isuzu Elf|Isuzu N-Series/Elf]], сярэднетанажныя COE атрымалі кабіны ад [[Isuzu Forward]], спалучаючы іх з шасі і сілавымі агрэгатамі GMT530. Па памеры большыя за меншую серыю W (якая паходзіць ад Isuzu NPR), серыя T прапаноўвалася ў варыянтах ад 6500 да 8500 і прапануецца як 2-дзвярная стандартная кабіна (пасля-Hansen Horse Drawn Freight Wagon, 1914-1918 Foden Wagon 4 n.h.p. 5 ton Steam Lorry, [[Sentinel Waggon Works|1926-1927 Sentinel Waggon DG4 Steam Lorry]], [[Sentinel Waggon Works|1928-1929 Sentinel Waggon DG4 Steam Lorry]], [[Sentinel Waggon Works|1930-1933 Sentinel Waggon DG4 Steam Lorry]], [[Chevrolet Master|1935-1936 Chevrolet Montpelier COE 2-door regular cab truck]], [[Chevrolet Master|1937 Chevrolet Montpelier COE 2-door regular cab truck]], [[Chevrolet Master|1938 GMC F-Series COE 2-door regular cab truck]], [[Chevrolet Master|1939 Chevrolet COE 2-door regular cab truck]], [[Chevrolet Master|1940 Chevrolet COE 2-door regular cab truck]], [[Chevrolet AK Series|1941-1947 Chevrolet Heavy-Duty COE 2-door regular cab truck]], [[Chevrolet Advance Design|1947-1953 Chevrolet Advance-Design Loadmaster COE 2-door regular cab truck]], [[Chevrolet Advance Design|1954 Chevrolet Advance-Design Loadmaster COE 2-door regular cab truck]], [[Chevrolet Task-Force|1955-1957 Chevrolet 5100 LCF 2-door regular cab truck]], [[Chevrolet Task-Force|1958-1959 Chevrolet Spartan 5000 LCF 2-door regular cab truck]], [[Chevrolet Tilt Cab|1960—1963 Chevrolet Tilt Cab 2-door standard cab truck]], [[Chevrolet Tilt Cab|1964—1966 Chevrolet Tilt Cab 2-door standard cab truck]], [[Chevrolet Tilt Cab|1967—1972 Chevrolet Tilt Cab 2-door standard cab truck]], [[Chevrolet Tilt Cab|1973—1980 Chevrolet Tilt Cab 2-door standard cab truck]], і [[Isuzu Forward|Chevrolet Tiltmaster W6/W7 2-door standard cab truck]]) і 4-дзвярная Crew Cab. Сярэднетанажныя COE GMT530, якія перажылі свой аналаг са звычайнай кабінай на сем гадоў, былі сярод апошніх аўтамабіляў, выпушчаных Janesville Assembly (у рамках партнёрства General Motors і Isuzu па вытворчасці камерцыйных грузавікоў). ==Трэцяе пакаленне== У 2003 годзе кампанія General Motors выпусціла трэцяе пакаленне Chevrolet Kodiak/GMC TopKick на архітэктуры GMT560. У адпаведнасці з лінейкай лёгкіх грузавікоў GM вярнулася наменклатура Cx500, якая цяпер замяніла папярэднія назвы Kodiak і TopKick. У рамках рэдызайну адбылося змяненне дызайну мадэльнага шэрагу. *Chevrolet Kodiak C4500 — гэта цяжкі грузавік, прызначаны для камерцыйнага і асабістага выкарыстання. Ён вядомы сваімі магутнымі рухавікамі і трывалым шасі, прызначаным для буксіроўкі вялікіх грузаў і высокай грузападымальнасці. Даступны як у канфігурацыях Regular Cab (пасля-Horse Drawn Giant Western Freight Wagon Built By M.P. Henderson, [[Packard|1905-1919 Packard 3-Ton Truck Chassis with Enclosed Cab and Doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Standard Closed Cab Chassis Truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Standard Closed Cab Chassis Truck]], [[Fageol|1927 Fageol Flyer Model 130 2-Door All-Steel Enclosed Cab Single-Axle Rigid Dual Rear Wheel Chassis Truck]], [[REO Speed Wagon|1928-1929 REO Speedwagon 3-Ton 2-Door All-Steel Enclosed Cab Single-Axle Rigid Dual Rear Wheel Chassis Truck]], [[Chevrolet|1930-1932 Chevrolet 1.5 Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel chassis truck]], [[Chevrolet|1933 Chevrolet 1.5 Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel chassis truck]], [[Chevrolet Master|1934 Chevrolet 1.5 Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel chassis truck]], [[Chevrolet Master|1935 Chevrolet 1.5 Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel chassis truck]], [[Chevrolet Master|1936 Chevrolet 1.5 Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel chassis truck]], [[Chevrolet Master|1937 Chevrolet 1.5 Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel chassis truck]], [[Chevrolet Master|1938 Chevrolet 1.5 Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel chassis truck]], [[Chevrolet Master|1939 Chevrolet 1.5 Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel chassis truck]], [[Chevrolet Master|1940 Chevrolet 1.5 Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel chassis truck]], [[Chevrolet AK Series|1941-1947 Chevrolet 1.5-Ton Conventional 2-door regular cab dual rear wheel single axle chassis truck]], [[Chevrolet Advance Design|1947-1953 Chevrolet Advance-Design 3800 2-door regular cab dual rear wheel chassis truck]], [[Chevrolet Advance Design|1954 Chevrolet Advance-Design 3800 2-door regular cab dual rear wheel chassis truck]], [[Chevrolet Task-Force|1955 Chevrolet Task-Force 3800 2-door regular cab dual rear wheel chassis truck]], [[Chevrolet Task-Force|1956 Chevrolet Task-Force 3800 2-door regular cab dual rear wheel chassis truck]], [[Chevrolet Task-Force|1957 Chevrolet Task-Force 3800 2-door regular cab dual rear wheel chassis truck]], [[Chevrolet Task-Force|1958 Chevrolet Task-Force Apache 38 1-Ton Dually 2-Door Chassis Cab (3803)]], [[Chevrolet Task-Force|1959 Chevrolet Task-Force Apache 38 1-Ton Dually 2-Door Chassis Cab (3803)]], [[Chevrolet C/K|1960 Chevrolet C-30 2-door regular cab dual rear wheel chassis truck]], [[Chevrolet C/K|1961 Chevrolet C-30 2-door regular cab dual rear wheel chassis truck]], [[Chevrolet C/K|1962 Chevrolet C-30 2-door regular cab dual rear wheel chassis truck]], [[Chevrolet C/K|1963 Chevrolet C-30 2-door regular cab dual rear wheel chassis truck]], [[Chevrolet C/K|1964 Chevrolet C-30 2-door regular cab dual rear wheel chassis truck]], [[Chevrolet C/K|1965 Chevrolet C-30 2-door regular cab dual rear wheel chassis truck]], [[Chevrolet C/K|1966 Chevrolet C-30 2-door regular cab dual rear wheel chassis truck]], [[Chevrolet C/K|1967-1972 Chevrolet C-30 2-door regular cab dual rear wheel chassis truck]], [[Chevrolet C/K|1973-1979 Chevrolet C-30 2-door regular cab dual rear wheel chassis truck]], [[Chevrolet C/K|1981-1988 Chevrolet C-30 2-door regular cab dual rear wheel chassis truck]], [[Chevrolet C/K|1991–1996 GMC C3500HD Regular Cab Dually Chassis]], і [[Chevrolet C/K|1997–2002 GMC C3500HD Regular Cab Dually Chassis]]), так і Crew Cab. Ён мае трывалую канструкцыю, дадатковую гукавую сістэму прэміум-класа і прасторны, камфортны салон, асабліва ў мадэлях Crew Cab. У залежнасці ад года выпуску, варыянты рухавікоў ўключаюць 6,6-літровы турбадызельны рухавік Duramax V8 або 8,1-літровы бензінавы рухавік Vortec V8. * Chevrolet Kodiak C5500 — гэта цяжкі камерцыйны грузавік, які звычайна абсталяваны турбадызельным рухавіком Duramax 6,6 літра V8, вядомым сваёй даўгавечнасцю і магутнымі характарыстыкамі для такіх задач, як перавозкі і буксіроўка. Ён быў даступны са звычайнай кабінай (пасля-Horse Drawn Giant Western Freight Wagon Built By M.P. Henderson, 1914-1918 Foden Wagon 4 n.h.p. 5 ton Steam Lorry, [[Sentinel Waggon Works|1926-1927 Sentinel Waggon DG4 Steam Lorry]], [[Sentinel Waggon Works|1928-1929 Sentinel Waggon DG4 Steam Lorry]], [[Sentinel Waggon Works|1930-1933 Sentinel Waggon DG4 Steam Lorry]], [[Chevrolet Master|1935-1936 Chevrolet Montpelier COE 2-door regular cab truck]], [[Chevrolet Master|1937 Chevrolet Montpelier COE 2-door regular cab truck]], [[Chevrolet Master|1938 GMC F-Series COE 2-door regular cab truck]], [[Chevrolet Master|1939 Chevrolet COE 2-door regular cab truck]], [[Chevrolet Master|1940 Chevrolet COE 2-door regular cab truck]], [[Chevrolet AK Series|1941-1947 Chevrolet Heavy-Duty COE 2-door regular cab truck]], [[Chevrolet Advance Design|1947-1953 Chevrolet Advance-Design Loadmaster COE 2-door regular cab truck]], [[Chevrolet Advance Design|1954 Chevrolet Advance-Design Loadmaster COE 2-door regular cab truck]], [[Chevrolet Task-Force|1955-1957 Chevrolet 5100 LCF 2-door regular cab truck]], [[Chevrolet Task-Force|1958-1959 Chevrolet Spartan 5000 LCF 2-door regular cab truck]], [[Chevrolet C/K|1960 Chevrolet L50 LCF 2-door regular cab truck]], [[Chevrolet C/K|1961 Chevrolet L50 LCF 2-door regular cab truck]], [[Chevrolet C/K|1962 Chevrolet L50 LCF 2-door regular cab truck]], [[Chevrolet C/K|1963 Chevrolet L50 LCF 2-door regular cab truck]], [[Chevrolet C/K|1964-1966 Chevrolet L50 LCF 2-door regular cab truck]], [[Chevrolet C/K|1967-1972 Chevrolet C50 2-door regular cab truck]], [[Chevrolet C/K|1973-1979 Chevrolet C50 2-door regular cab truck]], [[Chevrolet Kodiak#Першае пакаленне|1980-1989 Chevrolet Kodiak 5000 2-door regular cab truck]], [[Chevrolet Kodiak#Другое пакаленне|1990-1994 Chevrolet Kodiak C5500 2-door regular cab truck]], і [[Chevrolet Kodiak#Другое пакаленне|1995-2002 Chevrolet Kodiak C5500 Sloped-Hood 2-door regular cab truck]]) і з кабінай Crew Cab, якая змяшчае больш пасажыраў. * Chevrolet Kodiak C6500 — гэта універсальны грузавік сярэдняй грузападымальнасці класа 6 з звычайнай кабінай, прызначаны для розных прафесійных ужыванняў, пачынаючы ад платформаў і заканчваючы самазваламі. У асноўным ён прапаноўваўся са звычайнай кабінай на працягу большай часткі свайго вытворчасці, якая з'явілася пасля Horse Drawn Giant Western Freight Wagon Built By M.P. Henderson, 1914-1918 Foden Wagon 4 n.h.p. 5 ton Steam Lorry, [[Sentinel Waggon Works|1926-1927 Sentinel Waggon DG4 Steam Lorry]], [[Sentinel Waggon Works|1928-1929 Sentinel Waggon DG4 Steam Lorry]], [[Sentinel Waggon Works|1930-1933 Sentinel Waggon DG4 Steam Lorry]], [[Chevrolet Master|1935-1936 Chevrolet Montpelier COE 2-door regular cab truck]], [[Chevrolet Master|1937 Chevrolet Montpelier COE 2-door regular cab truck]], [[Chevrolet Master|1938 GMC F-Series COE 2-door regular cab truck]], [[Chevrolet Master|1939 Chevrolet COE 2-door regular cab truck]], [[Chevrolet Master|1940 Chevrolet COE 2-door regular cab truck]], [[Chevrolet AK Series|1941-1947 Chevrolet Heavy-Duty COE 2-door regular cab truck]], [[Chevrolet Advance Design|1947-1953 Chevrolet Advance-Design Loadmaster COE 2-door regular cab truck]], [[Chevrolet Advance Design|1954 Chevrolet Advance-Design Loadmaster COE 2-door regular cab truck]], [[Chevrolet Task-Force|1955-1957 Chevrolet 5100 LCF 2-door regular cab truck]], [[Chevrolet Task-Force|1958-1959 Chevrolet Spartan 5000 LCF 2-door regular cab truck]], [[Chevrolet C/K|1960 Chevrolet L60 LCF 2-door regular cab truck]], [[Chevrolet C/K|1961 Chevrolet L60 LCF 2-door regular cab truck]], [[Chevrolet C/K|1962 Chevrolet L60 LCF 2-door regular cab truck]], [[Chevrolet C/K|1963 Chevrolet L60 LCF 2-door regular cab truck]], [[Chevrolet C/K|1964-1966 Chevrolet L60 LCF 2-door regular cab truck]], [[Chevrolet C/K|1967-1972 Chevrolet C60 2-door regular cab truck]], [[Chevrolet C/K|1973-1979 Chevrolet C60 2-door regular cab truck]], [[Chevrolet Kodiak#Першае пакаленне|1980-1989 Chevrolet Kodiak 6000 2-door regular cab truck]], [[Chevrolet Kodiak#Другое пакаленне|1990-1994 Chevrolet Kodiak C6500 2-door regular cab truck]], і [[Chevrolet Kodiak#Другое пакаленне|1995-2002 Chevrolet Kodiak C6500 Sloped-Hood 2-door regular cab truck]], хоць у некаторых канкрэтных выпадках ён меў кабіну з падвойным бортам. * Chevrolet Kodiak C7500 — гэта камерцыйны грузавік сярэдняй грузападымальнасці (клас 7 або 8), які вырабляецца кампаніяй General Motors для розных працоўных задач і быў даступны ў канфігурацыях Regular (стандартная; пасля-Horse Drawn Giant Western Freight Wagon Built By M.P. Henderson, 1914-1918 Foden Wagon 4 n.h.p. 5 ton Steam Lorry, [[Sentinel Waggon Works|1926-1927 Sentinel Waggon DG4 Steam Lorry]], [[Sentinel Waggon Works|1928-1929 Sentinel Waggon DG4 Steam Lorry]], [[Sentinel Waggon Works|1930-1933 Sentinel Waggon DG4 Steam Lorry]], [[Chevrolet Master|1935-1936 Chevrolet Montpelier COE 2-door regular cab truck]], [[Chevrolet Master|1937 Chevrolet Montpelier COE 2-door regular cab truck]], [[Chevrolet Master|1938 GMC F-Series COE 2-door regular cab truck]], [[Chevrolet Master|1939 Chevrolet COE 2-door regular cab truck]], [[Chevrolet Master|1940 Chevrolet COE 2-door regular cab truck]], [[Chevrolet AK Series|1941-1947 Chevrolet Heavy-Duty COE 2-door regular cab truck]], [[Chevrolet Advance Design|1947-1953 Chevrolet Advance-Design Loadmaster COE 2-door regular cab truck]], [[Chevrolet Advance Design|1954 Chevrolet Advance-Design Loadmaster COE 2-door regular cab truck]], [[Chevrolet Task-Force|1955-1957 Chevrolet 5100 LCF 2-door regular cab truck]], [[Chevrolet Task-Force|1958-1959 Chevrolet Spartan 5000 LCF 2-door regular cab truck]], [[Chevrolet C/K|1960 Chevrolet L70 LCF 2-door regular cab truck]], [[Chevrolet C/K|1961 Chevrolet L70 LCF 2-door regular cab truck]], [[Chevrolet C/K|1962 Chevrolet L70 LCF 2-door regular cab truck]], [[Chevrolet C/K|1963 Chevrolet L70 LCF 2-door regular cab truck]], [[Chevrolet C/K|1964-1966 Chevrolet L70 LCF 2-door regular cab truck]], [[Chevrolet C/K|1967-1972 Chevrolet C70 2-door regular cab truck]], [[Chevrolet C/K|1973-1979 Chevrolet C70 2-door regular cab truck]], [[Chevrolet Kodiak#Першае пакаленне|1980-1989 Chevrolet Kodiak 7000 2-door regular cab truck]], [[Chevrolet Kodiak#Другое пакаленне|1990-1994 Chevrolet Kodiak C7500 2-door regular cab truck]], і [[Chevrolet Kodiak#Другое пакаленне|1995-2002 Chevrolet Kodiak C7500 Sloped-Hood 2-door regular cab truck]]) і Crew Cab. * Chevrolet Kodiak C8500 — гэта цяжкі грузавік сярэдняй грузападымальнасці, прызначаны для камерцыйных патрэб. Ён вядомы сваёй трывалай канструкцыяй, магутнымі дызельнымі рухавікамі, такімі як Caterpillar C7, і вялікай, трывалай рамай. Chevrolet Kodiak C8500 даступны ў канфігурацыях з 2-дзвярной звычайнай кабінай (пасля-Horse Drawn Giant Western Freight Wagon Built By M.P. Henderson, 1914-1918 Foden Wagon 4 n.h.p. 5 ton Steam Lorry, [[Sentinel Waggon Works|1926-1927 Sentinel Waggon DG4 Steam Lorry]], [[Sentinel Waggon Works|1928-1929 Sentinel Waggon DG4 Steam Lorry]], [[Sentinel Waggon Works|1930-1933 Sentinel Waggon DG4 Steam Lorry]], [[Chevrolet Master|1935-1936 Chevrolet Montpelier COE 2-door regular cab truck]], [[Chevrolet Master|1937 Chevrolet Montpelier COE 2-door regular cab truck]], [[Chevrolet Master|1938 GMC F-Series COE 2-door regular cab truck]], [[Chevrolet Master|1939 Chevrolet COE 2-door regular cab truck]], [[Chevrolet Master|1940 Chevrolet COE 2-door regular cab truck]], [[Chevrolet AK Series|1941-1947 Chevrolet Heavy-Duty COE 2-door regular cab truck]], [[Chevrolet Advance Design|1947-1953 Chevrolet Advance-Design Loadmaster COE 2-door regular cab truck]], [[Chevrolet Advance Design|1954 Chevrolet Advance-Design Loadmaster COE 2-door regular cab truck]], [[Chevrolet Task-Force|1955-1957 Chevrolet 5100 LCF 2-door regular cab truck]], [[Chevrolet Task-Force|1958-1959 Chevrolet Spartan 5000 LCF 2-door regular cab truck]], [[Chevrolet C/K|1960-1963 Chevrolet Series 60 / 80 Diesel LCF 2-door regular cab truck]], [[Chevrolet C/K|1964-1966 Chevrolet Series 60 / 80 Diesel LCF 2-door regular cab truck]], [[Chevrolet C/K|Chevrolet/GMC H/J-series Short Hood 2-door day cab truck]], [[GMC Brigadier|Chevrolet Bruin 2-door day cab truck]], [[Chevrolet Kodiak#Першае пакаленне|1980-1989 Chevrolet Kodiak C80 2-door regular cab truck]], і [[Chevrolet Kodiak#Другое пакаленне|1990-2002 Chevrolet Kodiak C8500 2-door regular cab truck]]) і 4-дзвярной з падвойнай кабінай. [[Катэгорыя:Грузавыя аўтамабілі]] 20r2e9eivqk1mwl7qipjauy8739jwqi 10 300273 2668962 2668838 2026-05-10T07:00:18Z DymitrBot 56484 абнаўленьне зьвестак 2668962 wikitext text/x-wiki <noinclude>'''Табліца абнаўляецца аўтаматычна, каб выправіць памылкі, калі ласка, зьвярніцеся да {{У|Dymitr}}.'''</noinclude> <onlyinclude>{{#invoke:Спартовая табліца|main|стыль=ВНП |крыніца = [http://www.90minut.pl/liga/1/liga14072.html 90minut.pl] <!--Пачатак аўтаматызацыі.--> |абнаўленьне = 10 траўня 2026 году</small><!--Месцы камандаў.--> |парадак_камандаў=LPO, JAG, RAK, GÓR, ZAG, GKS, WIS, RAD, POG, PIA, LEG, WID, KOR, CRA, MOT, LGD, ARK, BBT <!--Вынікі камандаў.--> |перамогі_LPO=15 | нічыі_LPO=11 |паразы_LPO=6 |мз_LPO=57 |мп_LPO=42 |перамогі_JAG=13 | нічыі_JAG=10 |паразы_JAG=8 |мз_JAG=51 |мп_JAG=39 |перамогі_RAK=14 | нічыі_RAK=7 |паразы_RAK=10 |мз_RAK=45 |мп_RAK=37 |перамогі_GÓR=14 | нічыі_GÓR=7 |паразы_GÓR=10 |мз_GÓR=43 |мп_GÓR=36 |перамогі_ZAG=13 | нічыі_ZAG=9 |паразы_ZAG=10 |мз_ZAG=45 |мп_ZAG=36 |перамогі_GKS=14 | нічыі_GKS=5 |паразы_GKS=12 |мз_GKS=48 |мп_GKS=42 |перамогі_WIS=12 | нічыі_WIS=9 |паразы_WIS=10 |мз_WIS=32 |мп_WIS=31 |перамогі_RAD=11 | нічыі_RAD=10 |паразы_RAD=10 |мз_RAD=49 |мп_RAD=44 |перамогі_POG=12 | нічыі_POG=5 |паразы_POG=15 |мз_POG=45 |мп_POG=48 |перамогі_PIA=11 | нічыі_PIA=7 |паразы_PIA=13 |мз_PIA=40 |мп_PIA=41 |перамогі_LEG=9 | нічыі_LEG=13 |паразы_LEG=9 |мз_LEG=35 |мп_LEG=36 |перамогі_WID=11 | нічыі_WID=6 |паразы_WID=15 |мз_WID=39 |мп_WID=39 |перамогі_KOR=10 | нічыі_KOR=9 |паразы_KOR=13 |мз_KOR=38 |мп_KOR=39 |перамогі_CRA=9 | нічыі_CRA=12 |паразы_CRA=10 |мз_CRA=35 |мп_CRA=38 |перамогі_MOT=9 | нічыі_MOT=12 |паразы_MOT=10 |мз_MOT=39 |мп_MOT=46 |перамогі_LGD=12 | нічыі_LGD=7 |паразы_LGD=13 |мз_LGD=59 |мп_LGD=60 |перамогі_ARK=9 | нічыі_ARK=8 |паразы_ARK=14 |мз_ARK=32 |мп_ARK=55 |перамогі_BBT=7 | нічыі_BBT=7 |паразы_BBT=17 |мз_BBT=37 |мп_BBT=60 <!--Канец аўтаматызацыі.--> <!--Вызначэньне камандаў (спасылкі ў табліцы)--> |назва_ARK=[[Арка Гдыня]] |назва_BBT=[[Брук-Бэт Тэрмаліка Няцеча]] |назва_CRA=[[Краковія Кракаў|Краковія]] |назва_GKS=[[ГКС Катавіцы]] |назва_GÓR=[[Гурнік Забжэ]] |назва_JAG=[[Ягелёнія Беласток]] |назва_KOR=[[Карона Кельцы]] |назва_LPO=[[Лех Познань]] |назва_LGD=[[Лехія Гданьск]] |назва_LEG=[[Легія Варшава]] |назва_MOT=[[Матор Люблін]] |назва_PIA=[[Пяст Глівіцы]] |назва_POG=[[Погань Шчэцін]] |назва_RAD=[[Радомяк Радам]] |назва_RAK=[[Ракаў Чанстахова]] |назва_WID=[[Відзэў Лодзь]] |назва_WIS=[[Вісла Плоцк]] |назва_ZAG=[[Заглембе Любін]] <!--Кваліфікацыі камандаў.--> |вынік1=CL2Q |вынік2=CL2Q |вынік3=ECL2Q |вынік4=ECL2Q |вынік16=REL |вынік17=REL |вынік18=REL <!--Карэкцыя пунктаў.--> |карэкцыя_пунктаў_LGD=-5 |заўвага_LGD=«Лехію» пакаралі зьняцьцем 5 пунктаў з-за фінансавых запазычанасьцяў<ref>{{спасылка|выдавец=transfery.info|url=https://transfery.info/aktualnosci/oficjalnie-jest-decyzja-w-sprawie-lechii-gdansk-ujemne-punkty/243254|загаловак=OFICJALNIE: Jest decyzja w sprawie Lechii Gdańsk. Ujemne punkty|дата публікацыі=16 траўня 2025|дата доступу=28 ліпеня 2025|мова=pl}}</ref>. <!--Настройкі і правілы табліцы--> |ліміт_паказу=5 |правілы_клясыфікацыі=1) Пункты; 2) Пункты ў гульнях паміж сабою; 3) Розьніца мячоў у гульнях паміж сабою; 4) Розьніца мячоў; 5) Забітыя мячы; 6) Лік перамог; 7) Лік гасьцявых перамог; 8) Меншая колькасьць пунктаў, падлічаных паводле чырвоных і жоўтых картак; 9) Рэйтынг сумленнай гульні; 10) Жарабя. <!--Вызначэньне слупка кваліфікацыі і паніжэньня--> |загаловак_слупка_вынікаў=QR |колер_CL2Q=green1 |тэкст_CL2Q=[[Ліга чэмпіёнаў УЭФА 2026—2027 гадоў#Другі кваліфікацыйны раўнд|Другі кваліфікацыйны раўнд Лігі чэмпіёнаў]] |колер_ECL2Q=yellow1 |тэкст_ECL2Q=[[Ліга канфэрэнцыяў УЭФА 2026—2027 гадоў#Другі кваліфікацыйны раўнд|Другі кваліфікацыйны раўнд Лігі канфэрэнцыяў]] |колер_REL=red1 |тэкст_REL=Паніжэньне ў Першую лігу }}</onlyinclude> f8alupwkn5uqu9wucdd7bft1wzzdeo9 10 300274 2668966 2668275 2026-05-10T07:00:29Z DymitrBot 56484 абнаўленьне зьвестак 2668966 wikitext text/x-wiki <noinclude>'''Табліца абнаўляецца аўтаматычна, каб выправіць памылкі, калі ласка, зьвярніцеся да {{У|Dymitr}}.'''</noinclude> {{#invoke:Спартовыя вынікі|main | крыніца = [http://www.90minut.pl/liga/1/liga14072.html 90minut.pl] | стыль_матчаў = футбол |парадак_камандаў= ARK, BBT, WID, WIS, GKS, GÓR, ZAG, KOR, CRA, LEG, LPO, LGD, MOT, POG, PIA, RAD, RAK, JAG |скарачэньне_ARK=[[Арка Гдыня|Арк]] |скарачэньне_BBT=[[Брук-Бэт Тэрмаліка Няцеча|Бру]] |скарачэньне_CRA=[[Краковія Кракаў|Кра]] |скарачэньне_GKS=[[ГКС Катавіцы|ГКС]] |скарачэньне_GÓR=[[Гурнік Забжэ|Гур]] |скарачэньне_JAG=[[Ягелёнія Беласток|Яге]] |скарачэньне_KOR=[[Карона Кельцы|Кар]] |скарачэньне_LPO=[[Лех Познань|Лех]] |скарачэньне_LGD=[[Лехія Гданьск|Лхі]] |скарачэньне_LEG=[[Легія Варшава|Лег]] |скарачэньне_MOT=[[Матор Люблін|Мат]] |скарачэньне_PIA=[[Пяст Глівіцы|Пяс]] |скарачэньне_POG=[[Погань Шчэцін|Пог]] |скарачэньне_RAD=[[Радомяк Радам|Рад]] |скарачэньне_RAK=[[Ракаў Чанстахова|Рак]] |скарачэньне_WID=[[Відзэў Лодзь|Від]] |скарачэньне_WIS=[[Вісла Плоцк|ВіП]] |скарачэньне_ZAG=[[Заглембе Любін|Заг]] |назва_ARK=[[Арка Гдыня]] |назва_BBT=[[Брук-Бэт Тэрмаліка Няцеча|Брук-Бэт Тэрмаліка]] |назва_CRA=[[Краковія Кракаў|Краковія]] |назва_GKS=[[ГКС Катавіцы]] |назва_GÓR=[[Гурнік Забжэ]] |назва_JAG=[[Ягелёнія Беласток]] |назва_KOR=[[Карона Кельцы]] |назва_LPO=[[Лех Познань]] |назва_LGD=[[Лехія Гданьск]] |назва_LEG=[[Легія Варшава]] |назва_MOT=[[Матор Люблін]] |назва_PIA=[[Пяст Глівіцы]] |назва_POG=[[Погань Шчэцін]] |назва_RAD=[[Радомяк Радам]] |назва_RAK=[[Ракаў Чанстахова]] |назва_WID=[[Відзэў Лодзь]] |назва_WIS=[[Вісла Плоцк]] |назва_ZAG=[[Заглембе Любін]] <!--Пачатак аўтаматызацыі.--> |абнаўленьне = 9 траўня 2026 |матч_ARK_BBT= |матч_ARK_CRA=2:1 |матч_ARK_GKS=2:1 |матч_ARK_GÓR= |матч_ARK_JAG=0:3 |матч_ARK_KOR=0:0 |матч_ARK_LEG=2:2 |матч_ARK_LGD=2:2 |матч_ARK_LPO=3:1 |матч_ARK_MOT=1:0 |матч_ARK_PIA=2:1 |матч_ARK_POG=2:1 |матч_ARK_RAD=1:1 |матч_ARK_RAK=1:4 |матч_ARK_WID=0:0 |матч_ARK_WIS=1:0 |матч_ARK_ZAG=3:1 |матч_BBT_ARK=2:0 |матч_BBT_CRA=0:1 |матч_BBT_GKS=0:3 |матч_BBT_GÓR=1:1 |матч_BBT_JAG=2:1 |матч_BBT_KOR=1:3 |матч_BBT_LEG= |матч_BBT_LGD= |матч_BBT_LPO=0:2 |матч_BBT_MOT=1:2 |матч_BBT_PIA=3:2 |матч_BBT_POG=1:1 |матч_BBT_RAD=1:1 |матч_BBT_RAK=2:3 |матч_BBT_WID=2:4 |матч_BBT_WIS=1:3 |матч_BBT_ZAG=1:1 |матч_CRA_ARK=2:2 |матч_CRA_BBT=2:0 |матч_CRA_GKS=1:0 |матч_CRA_GÓR=1:1 |матч_CRA_JAG=0:0 |матч_CRA_KOR= |матч_CRA_LEG=2:1 |матч_CRA_LGD=2:2 |матч_CRA_LPO=2:2 |матч_CRA_MOT=1:2 |матч_CRA_PIA=2:3 |матч_CRA_POG=1:1 |матч_CRA_RAD= |матч_CRA_RAK=2:0 |матч_CRA_WID=1:0 |матч_CRA_WIS=1:2 |матч_CRA_ZAG=0:0 |матч_GKS_ARK=4:1 |матч_GKS_BBT=5:1 |матч_GKS_CRA=0:3 |матч_GKS_GÓR=3:1 |матч_GKS_JAG= |матч_GKS_KOR=1:0 |матч_GKS_LEG=1:1 |матч_GKS_LGD=2:0 |матч_GKS_LPO=0:1 |матч_GKS_MOT=3:2 |матч_GKS_PIA=1:3 |матч_GKS_POG=2:0 |матч_GKS_RAD=3:2 |матч_GKS_RAK=0:1 |матч_GKS_WID=1:0 |матч_GKS_WIS=1:0 |матч_GKS_ZAG=2:2 |матч_GÓR_ARK=5:1 |матч_GÓR_BBT=0:1 |матч_GÓR_CRA=3:0 |матч_GÓR_GKS=3:0 |матч_GÓR_JAG=2:1 |матч_GÓR_KOR=1:0 |матч_GÓR_LEG=3:1 |матч_GÓR_LGD=2:1 |матч_GÓR_LPO=0:1 |матч_GÓR_MOT=0:1 |матч_GÓR_PIA=2:1 |матч_GÓR_POG=0:1 |матч_GÓR_RAD= |матч_GÓR_RAK=3:1 |матч_GÓR_WID=3:2 |матч_GÓR_WIS=1:1 |матч_GÓR_ZAG=0:2 |матч_JAG_ARK=4:0 |матч_JAG_BBT=0:4 |матч_JAG_CRA=5:2 |матч_JAG_GKS=2:1 |матч_JAG_GÓR=1:2 |матч_JAG_KOR=3:1 |матч_JAG_LEG=2:2 |матч_JAG_LGD=2:0 |матч_JAG_LPO=0:0 |матч_JAG_MOT=4:1 |матч_JAG_PIA=1:2 |матч_JAG_POG=3:2 |матч_JAG_RAD=1:1 |матч_JAG_RAK=1:2 |матч_JAG_WID=3:2 |матч_JAG_WIS=1:2 |матч_JAG_ZAG= |матч_KOR_ARK=3:0 |матч_KOR_BBT=2:1 |матч_KOR_CRA=0:1 |матч_KOR_GKS=1:1 |матч_KOR_GÓR=1:1 |матч_KOR_JAG=1:1 |матч_KOR_LEG=0:2 |матч_KOR_LGD=3:0 |матч_KOR_LPO=1:2 |матч_KOR_MOT=2:0 |матч_KOR_PIA=1:1 |матч_KOR_POG=1:0 |матч_KOR_RAD=3:0 |матч_KOR_RAK=1:4 |матч_KOR_WID= |матч_KOR_WIS=1:1 |матч_KOR_ZAG=1:2 |матч_LEG_ARK=0:0 |матч_LEG_BBT=1:2 |матч_LEG_CRA=1:0 |матч_LEG_GKS=3:1 |матч_LEG_GÓR=1:1 |матч_LEG_JAG=0:0 |матч_LEG_KOR=1:2 |матч_LEG_LGD=2:2 |матч_LEG_LPO=0:0 |матч_LEG_MOT= |матч_LEG_PIA=0:1 |матч_LEG_POG=1:0 |матч_LEG_RAD=4:1 |матч_LEG_RAK=1:1 |матч_LEG_WID=1:0 |матч_LEG_WIS=2:1 |матч_LEG_ZAG=1:0 |матч_LGD_ARK=1:0 |матч_LGD_BBT=5:1 |матч_LGD_CRA=1:1 |матч_LGD_GKS=2:0 |матч_LGD_GÓR=5:2 |матч_LGD_JAG=3:0 |матч_LGD_KOR=4:2 |матч_LGD_LEG= |матч_LGD_LPO=3:4 |матч_LGD_MOT=3:3 |матч_LGD_PIA=1:1 |матч_LGD_POG=2:1 |матч_LGD_RAD=1:2 |матч_LGD_RAK=1:2 |матч_LGD_WID=2:1 |матч_LGD_WIS=1:1 |матч_LGD_ZAG=0:2 |матч_LPO_ARK=1:1 |матч_LPO_BBT=4:1 |матч_LPO_CRA=1:4 |матч_LPO_GKS=3:3 |матч_LPO_GÓR=2:1 |матч_LPO_JAG=2:2 |матч_LPO_KOR=1:1 |матч_LPO_LEG=4:0 |матч_LPO_LGD=1:3 |матч_LPO_MOT=2:2 |матч_LPO_PIA=3:0 |матч_LPO_POG=2:2 |матч_LPO_RAD=4:1 |матч_LPO_RAK=4:3 |матч_LPO_WID=2:1 |матч_LPO_WIS= |матч_LPO_ZAG=1:2 |матч_MOT_ARK=1:0 |матч_MOT_BBT=1:1 |матч_MOT_CRA= |матч_MOT_GKS=2:5 |матч_MOT_GÓR=0:0 |матч_MOT_JAG=1:1 |матч_MOT_KOR=2:0 |матч_MOT_LEG=1:1 |матч_MOT_LGD=2:3 |матч_MOT_LPO=0:1 |матч_MOT_PIA=0:0 |матч_MOT_POG=2:1 |матч_MOT_RAD=2:2 |матч_MOT_RAK=1:1 |матч_MOT_WID=3:0 |матч_MOT_WIS=1:1 |матч_MOT_ZAG=1:0 |матч_PIA_ARK=4:1 |матч_PIA_BBT=4:2 |матч_PIA_CRA=0:0 |матч_PIA_GKS= |матч_PIA_GÓR=0:1 |матч_PIA_JAG=1:1 |матч_PIA_KOR=0:0 |матч_PIA_LEG=2:0 |матч_PIA_LGD=1:2 |матч_PIA_LPO=1:0 |матч_PIA_MOT=1:2 |матч_PIA_POG=0:2 |матч_PIA_RAD=3:1 |матч_PIA_RAK= |матч_PIA_WID=0:2 |матч_PIA_WIS=1:0 |матч_PIA_ZAG=1:3 |матч_POG_ARK=1:0 |матч_POG_BBT=1:1 |матч_POG_CRA=2:1 |матч_POG_GKS= |матч_POG_GÓR=0:3 |матч_POG_JAG=1:2 |матч_POG_KOR=2:1 |матч_POG_LEG=0:2 |матч_POG_LGD=3:4 |матч_POG_LPO=1:2 |матч_POG_MOT=4:1 |матч_POG_PIA=2:1 |матч_POG_RAD=2:2 |матч_POG_RAK=2:0 |матч_POG_WID=1:0 |матч_POG_WIS=3:0 |матч_POG_ZAG=5:1 |матч_RAD_ARK=3:1 |матч_RAD_BBT=1:1 |матч_RAD_CRA=3:0 |матч_RAD_GKS=0:1 |матч_RAD_GÓR=4:0 |матч_RAD_JAG=1:2 |матч_RAD_KOR=0:2 |матч_RAD_LEG=1:1 |матч_RAD_LGD=3:1 |матч_RAD_LPO= |матч_RAD_MOT=1:1 |матч_RAD_PIA=1:0 |матч_RAD_POG=5:1 |матч_RAD_RAK=3:1 |матч_RAD_WID=2:1 |матч_RAD_WIS=1:1 |матч_RAD_ZAG=3:1 |матч_RAK_ARK= |матч_RAK_BBT=1:0 |матч_RAK_CRA=4:1 |матч_RAK_GKS=1:0 |матч_RAK_GÓR=0:1 |матч_RAK_JAG= |матч_RAK_KOR=2:0 |матч_RAK_LEG=1:1 |матч_RAK_LGD=2:1 |матч_RAK_LPO=2:2 |матч_RAK_MOT=2:0 |матч_RAK_PIA=1:3 |матч_RAK_POG=2:0 |матч_RAK_RAD=0:0 |матч_RAK_WID=1:1 |матч_RAK_WIS=1:2 |матч_RAK_ZAG=0:1 |матч_WID_ARK=2:0 |матч_WID_BBT=1:0 |матч_WID_CRA=0:0 |матч_WID_GKS=3:0 |матч_WID_GÓR=0:0 |матч_WID_JAG=1:3 |матч_WID_KOR=1:3 |матч_WID_LEG=1:1 |матч_WID_LGD=3:1 |матч_WID_LPO=2:1 |матч_WID_MOT=2:0 |матч_WID_PIA= |матч_WID_POG=1:2 |матч_WID_RAD=3:2 |матч_WID_RAK=0:1 |матч_WID_WIS=1:1 |матч_WID_ZAG=1:0 |матч_WIS_ARK=0:3 |матч_WIS_BBT=3:1 |матч_WIS_CRA=0:0 |матч_WIS_GKS=1:1 |матч_WIS_GÓR= |матч_WIS_JAG=0:1 |матч_WIS_KOR=2:0 |матч_WIS_LEG=1:0 |матч_WIS_LGD=1:0 |матч_WIS_LPO=0:0 |матч_WIS_MOT= |матч_WIS_PIA=2:0 |матч_WIS_POG=2:0 |матч_WIS_RAD=0:1 |матч_WIS_RAK=2:1 |матч_WIS_WID=0:2 |матч_WIS_ZAG=2:1 |матч_ZAG_ARK=4:0 |матч_ZAG_BBT=1:2 |матч_ZAG_CRA=0:0 |матч_ZAG_GKS=0:2 |матч_ZAG_GÓR=2:0 |матч_ZAG_JAG=0:0 |матч_ZAG_KOR=1:1 |матч_ZAG_LEG=3:1 |матч_ZAG_LGD=6:2 |матч_ZAG_LPO=0:1 |матч_ZAG_MOT=2:2 |матч_ZAG_PIA=2:2 |матч_ZAG_POG= |матч_ZAG_RAD=1:0 |матч_ZAG_RAK=0:0 |матч_ZAG_WID=2:1 |матч_ZAG_WIS=2:0 <!--Канец аўтаматызацыі.--> }} ja1tqx5f6bzo5x42yngcrnege6okyrz 0 300449 2668932 2666702 2026-05-09T23:13:59Z ~2026-27754-63 97407 2668932 wikitext text/x-wiki [[Iveco EuroCargo]] — гэта серыя сярэднетанажных грузавікоў, якія вырабляюцца італьянскім вытворцам [[Iveco]] з 1991 года. EuroCargo займае месца паміж лёгкім [[Iveco Daily|Daily]] і цяжкім [[Iveco Stralis|Stralis]] у лінейцы Iveco. EuroCargo замяніў мадэль [[Iveco Zeta|Zeta]], якая выпускалася ў 1970-х гадах. ==Першае пакаленне (1991-2002)== Першае пакаленне было распрацавана Дызайнерскім цэнтрам IVECO (Неў-Ульм) пад кіраўніцтвам Леангарда Шмудэ з дапамогай Джарэтта Джуджара з Italdesign. Максімальная поўная вага складала 6-15 тон, а для мадэляў, вырабленых у Ланглеі (Вялікабрытанія), да 17 тон. Былі даступныя як 4x2, так і 4x4 (10 і 14 тон), Iveco Eurocargo (першае пакаленне) 1991-2002 гадоў выпуску прапаноўваў некалькі канфігурацый кабіны, у першую чаргу стандартную дзённую кабіну (пасьля-Horse Drawn Giant Western Freight Wagon Built By M.P. Henderson, [[Packard|1905-1919 Packard 3-Ton Truck Chassis with Enclosed Cab and Doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Chassis Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Chassis Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Chassis Truck]], [[Citroën U23|1935-1947 Citroën Type 23 Standard Enclosed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Chassis Truck]], [[Fordson Thames ET|Fordson Thames ET6/ET7 2-door standard cab single axle rigid chassis lorry]], [[Thames Trader#Thames Trader FC|Thames Trader FC Mk1 2-door standard cab single axle rigid chassis lorry]], [[Thames Trader#Mk2|Thames Trader FC Mk2 2-door standard cab single axle rigid chassis lorry]], [[Ford D-series|Ford D-series 2-door standard cab single axle rigid chassis lorry (1965-1971)]], [[Fiat OM 65|Unic-Fiat OM 65 2-door standard cab truck]], [[Iveco Zeta|Iveco Zeta 2-door standard cab single axle rigid chassis truck (1977-1987)]], і [[Iveco Zeta|Iveco TurboZeta 2-door standard cab single axle rigid chassis truck (1987-1991)]]), падоўжаную кабіну (са спальным месцам або без яго, высокім або нізкім дахам або без яго) і падвойную кабіну, якая задавальняла розныя патрэбы дыстрыбуцыі і перавозак на вялікія адлегласці дзякуючы такім асаблівасцям, як эрганамічны дызайн, даступны кандыцыянер і практычнае месца для захоўвання рэчаў. Асноўныя варыяцыі ўключалі кароткую MLC (дыстрыбуцыйную), падоўжаную MLL (нізкі/высокі дах для далёкіх перавозак) і двайную/двойную кабіну, а таксама опцыі са спальнымі месцамі, халадзільнікамі і трывалымі сістэмамі падвескі. ==Другое пакаленне (2002-2008)== Другое пакаленне гэтай серыі, прадстаўленае ў 2002 годзе, было распрацавана Бертонэ. Яно выпускалася ў Брэшыі ў Італіі, сэтэ-Лагоас у Бразіліі (з студзеня 2005 года) і ў Ферэйры ў Аргенціне, а таксама збіралася ў Венесуэле, Было даступна 4 тыпы кабін: Standard Time (MLC; пасля-Horse Drawn Giant Western Freight Wagon Built By M.P. Henderson, [[Packard|1905-1919 Packard 3-Ton Truck Chassis with Enclosed Cab and Doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Chassis Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Chassis Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Chassis Truck]], [[Citroën U23|1935-1947 Citroën Type 23 Standard Enclosed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Chassis Truck]], [[Fordson Thames ET|Fordson Thames ET6/ET7 2-door standard cab single axle rigid chassis lorry]], [[Thames Trader#Thames Trader FC|Thames Trader FC Mk1 2-door standard cab single axle rigid chassis lorry]], [[Thames Trader#Mk2|Thames Trader FC Mk2 2-door standard cab single axle rigid chassis lorry]], [[Ford D-series|Ford D-series 2-door standard cab single axle rigid chassis lorry (1965-1971)]], [[Fiat OM 65|Unic-Fiat OM 65 2-door standard cab truck]], [[Iveco Zeta|Iveco Zeta 2-door standard cab single axle rigid chassis truck (1977-1987)]], [[Iveco Zeta|Iveco TurboZeta 2-door standard cab single axle rigid chassis truck (1987-1991)]], і [[Iveco EuroCargo#Першае пакаленне (1991-2002)|Iveco EuroCargo 2-door standard cab single axle rigid chassis truck (1991-2002)]]), падоўжаная пасцель (MLL, з адным або двума двух'яруснымі ложкамі), пашыраная пасцель і Extended Crew (MLD, для мадэляў ад 7,5 да 15 т) для кіроўцы і шасці пасажыраў. ==Трэцяе пакаленне (2008-2015)== Iveco Eurocargo 2008-2015 гадоў выпуску быў папулярным грузавіком сярэдняй грузавіка, які меў абноўлены дызайн кабіны ў 2008 годзе, каробкі перадач ZF (5-, 6-, 9-ступеністыя) і рухавікі Tector (4-цыліндравы 3,9-літровы, 6-цыліндравы 5,9-літровы), якія адпавядалі стандарту Euro 5 і выкарыстоўвалі тэхналогію SCR. Ён прапаноўваў магутнасць ад 140 да 299 к.с. з бакамі для дызельнага паліва/AdBlue. Асноўныя асаблівасці ўключалі розныя варыянты кабін: дзённую (пасля-Horse Drawn Giant Western Freight Wagon Built By M.P. Henderson, [[Packard|1905-1919 Packard 3-Ton Truck Chassis with Enclosed Cab and Doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Chassis Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Chassis Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Chassis Truck]], [[Citroën U23|1935-1947 Citroën Type 23 Standard Enclosed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Chassis Truck]], [[Fordson Thames ET|Fordson Thames ET6/ET7 2-door standard cab single axle rigid chassis lorry]], [[Thames Trader#Thames Trader FC|Thames Trader FC Mk1 2-door standard cab single axle rigid chassis lorry]], [[Thames Trader#Mk2|Thames Trader FC Mk2 2-door standard cab single axle rigid chassis lorry]], [[Ford D-series|Ford D-series 2-door standard cab single axle rigid chassis lorry (1965-1971)]], [[Fiat OM 65|Unic-Fiat OM 65 2-door standard cab truck]], [[Iveco Zeta|Iveco Zeta 2-door standard cab single axle rigid chassis truck (1977-1987)]], [[Iveco Zeta|Iveco TurboZeta 2-door standard cab single axle rigid chassis truck (1987-1991)]], [[Iveco EuroCargo#Першае пакаленне (1991-2002)|Iveco EuroCargo 2-door standard cab single axle rigid chassis truck (1991-2002)]], і [[Iveco EuroCargo#Другое пакаленне (2002-2008)|Iveco EuroCargo 2-door standard cab single axle rigid chassis truck (2002-2008)]]), падоўжаную, падвойную, дадатковую пнеўматычную падвеску, сістэму HI-SCR для павышэння эфектыўнасці і перадавыя тэхналогіі бяспекі, такія як дадатковае папярэджанне аб выездзе з паласы руху, да 2015 года, з акцэнтам на эфектыўнасць і надзейнасць гарадскіх перавозак. ==Чацвёртае пакаленне (2015-present)== Новая версія Eurocargo была прадстаўлена 15 верасня 2015 года. Аўтамабіль вырабляецца на заводзе ў Брэсіі. Форма новых паветразаборнікаў і новай радыятарнай решоткі мае тое, што апісваецца як форма «ўсмешкі». Галоўныя інавацыі гэтай мадэлі датычацца ўнутранага і знешняга дызайну: ёсць панэль прыбораў, абсталяваная новымі органамі кіравання, якімі можна карыстацца падчас руху, падушка бяспекі, убудаваная ў руль, стандартныя электронныя прылады для дапамогі кіраванню, такія як LDWS, EVSC, AEBS, ACC, святлодыёдныя дзённыя святлодыёдныя фары (DRL). Мадэль 2015 года выкарыстоўвае сістэму HI-SCR, «заслону» на выхлапе, якая ўтрымлівае гарачыя газы для хуткага разагрэву сістэмы, а таксама сістэмы EcoSwitch і EcoRoll, Iveco Eurocargo (2015–сёння) прапануе тры асноўныя тыпы кабін: дзённая кабіна (пасля-Horse Drawn Giant Western Freight Wagon Built By M.P. Henderson, [[Packard|1905-1919 Packard 3-Ton Truck Chassis with Enclosed Cab and Doors]], [[Brockway Motor Company|Brockway T 2-Door Enclosed Cab Single Axle Chassis Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Enclosed Cab Single Axle Chassis Truck]], [[Brockway Motor Company|1926 Brockway Model R 3 1/2-4 Ton 2-Door Enclosed Cab Single Axle Chassis Truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Chassis Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Chassis Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Chassis Truck]], [[Citroën U23|1935-1947 Citroën Type 23 Standard Enclosed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Chassis Truck]], [[Fordson Thames ET|Fordson Thames ET6/ET7 2-door standard cab single axle rigid chassis lorry]], [[Thames Trader#Thames Trader FC|Thames Trader FC Mk1 2-door standard cab single axle rigid chassis lorry]], [[Thames Trader#Mk2|Thames Trader FC Mk2 2-door standard cab single axle rigid chassis lorry]], [[Ford D-series|Ford D-series 2-door standard cab single axle rigid chassis lorry (1965-1971)]], [[Fiat OM 65|Unic-Fiat OM 65 2-door standard cab truck]], [[Iveco Zeta|Iveco Zeta 2-door standard cab single axle rigid chassis truck (1977-1987)]], [[Iveco Zeta|Iveco TurboZeta 2-door standard cab single axle rigid chassis truck (1987-1991)]], [[Iveco EuroCargo#Першае пакаленне (1991-2002)|Iveco EuroCargo 2-door standard cab single axle rigid chassis truck (1991-2002)]], [[Iveco EuroCargo#Другое пакаленне (2002-2008)|Iveco EuroCargo 2-door standard cab single axle rigid chassis truck (2002-2008)]], і [[Iveco EuroCargo#Трэцяе пакаленне (2008-2015)|Iveco EuroCargo 2-door standard cab single axle rigid chassis truck (2008-2015)]]), спальная кабіна (стандартная або высокі дах) і кабіна для экіпажа, кожная прызначана для пэўных аперацыйных задач і патрабаванняў камфорту кіроўцы. [[Катэгорыя:Аўтамабілі Iveco|EuroCargo]] [[Катэгорыя:Грузавыя аўтамабілі]] oj7je3469cmemktwu07lwseqrjkjamt 0 300458 2668931 2668671 2026-05-09T23:11:54Z ~2026-27754-63 97407 /* */ 2668931 wikitext text/x-wiki {{Аўтамабіль |назва=«Nissan NT500» |выява=[[Файл:2014-07-13 15-50-11 tour-de-france.jpg|300пкс]] |вытворца=«[[Nissan]]» |гады=2013-present |папярэднік=«[[Nissan Atleon]]» |падобныя= '''NT500 Standard Cab:'''<br/>[[DAF LF|DAF LF 2-Door Standard Cab (2013—2017)]]/[[DAF LF|DAF LF 2-Door Standard Cab (2017-2023)]]/[[DAF LF|DAF XD 2-Door Standard Cab]]<br/>[[Foton Aumark|Foton Aumark S3 2-Door Standard Cab]]<br/>[[Hyundai e-Mighty|Hyundai Mighty 2-Door Standard Cab (2013-2015)]]/[[Hyundai Mighty|Hyundai Mighty 2-Door Standard Cab (2016-present)]]<br/>[[Iveco EuroCargo|Iveco EuroCargo 2-Door Standard Cab]]<br/>[[Tata LPT-613|Tata LPT-613 2-Door Standard Cab]]<br/>[[Isuzu Elf|Isuzu Elf 2-Door Standard Cab (2013-2022)]]/[[Isuzu Elf|Isuzu Elf 2-Door Standard Cab (2023-present)]]<br/>[[Mercedes-Benz Atego|Mercedes-Benz Atego 2-Door Standard Cab (2013-present)]]<br/>[[Mitsubishi Fuso Canter|Mitsubishi Fuso Canter 2-Door Standard Cab (2013-2019)]]/[[Mitsubishi Fuso Canter|Mitsubishi Fuso Canter 2-Door Standard Cab (2020-present)]]<br/>[[Toyota Dyna|Toyota Dyna 2-Door Standard Cab (2013-present)]]<br>[[Volvo FL|Volvo FL 2-Door Standard Cab (2013-present)]] }} [[Nissan NT500]] — гэта сярэднетанажны грузавік тыпу «шасі над рухавіком», выпушчаны ў Еўропе прыкладна ў 2014 годзе як пераемнік [[Nissan Atleon]]. Ён быў прызначаны для прафесійнага выкарыстання з поўнай масай аўтамабіляў ад 3,5 да 7,5 тон. Ён быў вядомы сваёй практычнай кабінай, дызельнымі рухавікамі стандарту Euro 6 і ўніверсальнасцю для кузаваў, хоць пазней яго вытворчасць была спынена, і яго лёс быў звязаны з заводам [[Nissan]] у Авіле ў Іспаніі, Nissan NT500 — гэта грузавік сярэдняй грузападымальнасці з кабінай над рухавіком, які ў Еўропе ў асноўным прапаноўваўся ў канфігурацыі шасі з адной кабінай (пасля-Horse Drawn Giant Western Freight Wagon Built By M.P. Henderson, [[Packard|1905-1919 Packard 3-Ton Truck Chassis with Enclosed Cab and Doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Chassis Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Chassis Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Chassis Truck]], [[Ford Model BB|Fordson BBE 2-Door Standard Cab Dual Rear Wheel Chassis Lorry]], [[Fordson Thames 7V|1937-1939 Fordson Thames 7V 2-Door Standard Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Lorry]], [[Fordson Thames 7V|1939-1945 Fordson Thames 7V 2-Door Standard Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Lorry]], [[Fordson Thames 7V|1945-1949 Fordson Thames 7V 2-Door Standard Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Lorry]], [[Fordson Thames ET|Ebro B-35 C 2-door standard cab 4x2 chassis truck]], [[Thames Trader|Ebro C-500 2-door standard cab 4x2 chassis truck]], [[Ford D-series|Ebro P-137 2-door standard cab 4x2 chassis truck]], [[Nissan Atleon#L/M-Series (1980–2000)|Ebro L/M-Series 2-door standard cab 4x2 chassis truck (1980–1986)]], [[Nissan Atleon#L/M-Series (1980–2000)|Ebro L/M-Series 2-door standard cab 4x2 chassis truck (1987–1996)]], [[Nissan Atleon#ECO-T (Atleon) (1997–2000)|Nissan ECO-T.200 (Atleon) 2-door standard cab 4x2 chassis truck (1997–2000)]], [[Nissan Atleon#Atleon (2000-2013)|2000-2006 Nissan Atleon 2-door standard cab 4x2 chassis truck]], і [[Nissan Atleon#Atleon (2000-2013)|2006-2013 Nissan Atleon 2-door standard cab 4x2 chassis truck]]). Канструкцыя з кабінай над рухавіком забяспечвае выдатную агляднасць і манеўранасць у цесных прасторах, што ідэальна падыходзіць для прафесійнага выкарыстання, напрыклад, у будаўніцтве і дыстрыбуцыі. [[Катэгорыя:Аўтамабілі Nissan|Atleon]] [[Катэгорыя:Грузавыя аўтамабілі]] n44v704ij1vlpat8auimoc7xk9lm6ud 0 302265 2668933 2667457 2026-05-09T23:16:11Z ~2026-27754-63 97407 2668933 wikitext text/x-wiki '''Ashok Leyland U-Truck''' — гэта універсальная платформа для камерцыйных аўтамабіляў высокай грузападымальнасці (16–49 тон) з сучаснымі, трывалымі кабінамі з высокай ударатрываласцю. Ён можа пахваліцца перадавымі рухавікамі серыі H (180–300 к. с.), модульнай канструкцыяй для лёгкай налады і спецыялізаванымі опцыямі, такімі як самазвалы, цягачы і цыстэрны, аптымізаванымі для перавозак на вялікія адлегласці і будаўніцтва, Серыя грузавікоў Ashok Leyland U-Truck (Value Cab) прапануе модульныя канфігурацыі кабіны, распрацаваныя для камфорту і даўгавечнасці, у тым ліку аднавосевыя жорсткія грузавікі з дзённай кабінай (пасля-Horse Drawn Giant Western Freight Wagon Built By M.P. Henderson, [[Packard|1905-1919 Packard 3-Ton Truck Chassis with Enclosed Cab and Doors]], [[Brockway Motor Company|Brockway T 2-Door Enclosed Cab Single Axle Chassis Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Enclosed Cab Single Axle Chassis Truck]], [[Brockway Motor Company|1926 Brockway Model R 3 1/2-4 Ton 2-Door Enclosed Cab Single Axle Chassis Truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Chassis Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Chassis Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Chassis Truck]], [[Citroën U23|1935-1947 Citroën Type 23 Standard Enclosed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Chassis Truck]], [[Fordson Thames ET|Fordson Thames ET6/ET7 2-door standard cab single axle rigid chassis lorry]], [[Thames Trader#Thames Trader FC|Thames Trader FC Mk1 2-door standard cab single axle rigid chassis lorry]], [[Thames Trader#Mk2|Thames Trader FC Mk2 2-door standard cab single axle rigid chassis lorry]], [[Ford D-series|Ford D-1000 2-door standard cab single axle rigid chassis lorry (1965-1977)]], і [[Ford D-series|Ford D-1000 2-door standard cab single axle rigid chassis lorry (1978-1981)]]), жорсткія грузавікі з тандэмнай воссю і дзённай кабінай (пасля-[[Hendrickson Motor Truck Company|1926 Hendrickson Model SW Closed Cab Tandem-Axle Rigid Chassis Truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Wheel Tandem Axle Chassis Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Wheel Tandem Axle Chassis Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel Tandem Axle Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel Tandem Axle Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel Tandem Axle Chassis Truck]], [[Citroën U23|1935-1947 Citroën Type 23 Standard Enclosed Cab Dual Rear Wheel Tandem Axle Chassis Truck]], [[Fordson Thames ET|Fordson Thames ET6/ET7 2-door standard cab tandem axle rigid chassis lorry]], [[Thames Trader#Thames Trader FC|Thames Trader FC Mk1 2-door standard cab tandem axle rigid chassis lorry]], [[Thames Trader#Mk2|Thames Trader FC Mk2 2-door standard cab tandem axle rigid chassis lorry]], [[Ford D-series|Ford D-1000 2-door standard cab tandem axle rigid chassis lorry (1965-1977)]], і [[Ford D-series|Ford D-1000 2-door standard cab tandem axle rigid chassis lorry (1978-1981)]]), аднавосевыя цягачы з дзённай кабінай (пасля-Horse Drawn Case #1 Portable Steam Engine with a tow hitch attached on the back, Garrett and Sons 4CD Traction Engine, [[Mack Senior|1912-1915 Mack Senior All-Steel Windshield Open Cab Single Axle Semi-Tractor Truck with doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Regular Enclosed Cab 4x2 semi-tractor truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Standard Enclosed Cab 4x2 semi-tractor truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Standard Enclosed Cab 4x2 semi-tractor truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Citroën U23|1935-1947 Citroën Type 23 Standard Enclosed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Fordson Thames ET|Fordson Thames ET6/ET7 2-door standard cab single axle semi-tractor lorry]], [[Thames Trader#Thames Trader FC|Thames Trader FC Mk1 2-door standard cab single axle semi-tractor lorry]], [[Thames Trader#Mk2|Thames Trader FC Mk2 2-door standard cab single axle semi-tractor lorry]], [[Ford D-series|Ford D-1000 2-door standard cab single axle semi-tractor lorry (1965-1977)]], і [[Ford D-series|Ford D-1000 2-door standard cab single axle semi-tractor lorry (1978-1981)]]), тандэмныя цягачы з дзённай кабінай (пасля-[[Hendrickson Motor Truck Company|1926 Hendrickson Model SW Closed Cab Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Wheel Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Wheel Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], [[Citroën U23|1935-1947 Citroën Type 23 Standard Enclosed Cab Dual Rear Wheel Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], [[Fordson Thames ET|Fordson Thames ET6/ET7 2-door standard cab tandem axle semi-tractor lorry]], [[Thames Trader#Thames Trader FC|Thames Trader FC Mk1 2-door standard cab tandem axle semi-tractor lorry]], [[Thames Trader#Mk2|Thames Trader FC Mk2 2-door standard cab tandem axle semi-tractor lorry]], [[Ford D-series|Ford D-1000 2-door standard cab tandem axle semi-tractor lorry (1965-1977)]], і [[Ford D-series|Ford D-1000 2-door standard cab tandem axle semi-tractor lorry (1978-1981)]]), шматвосевыя грузавікі з дзённай кабінай, спальныя кабіны і варыянты з высокім дахам з дадатковым кандыцыянерам. Даступныя ў эканамічным, стандартным і люксавым варыянтах, гэтыя грузавікі абсталяваны падвеснымі нахільнымі кабінамі для розных мэтаў прымянення, у тым ліку для цягачоў і самазвалаў. [[Катэгорыя:Грузавыя аўтамабілі]] [[Катэгорыя:Грузавікі Ashok Leyland]] 6x3irqqhkvlqsciu2rkuvxwhh2zux3v 0 302419 2668922 2667607 2026-05-09T19:23:53Z Taravyvan Adijene 1924 −[[Катэгорыя:Выпускнікі Ўральскай кансэрваторыі]]; −[[Катэгорыя:Народныя артысты Беларускай ССР]] з дапамогай [[Вікіпэдыя:Прылады/HotCat|HotCat]] 2668922 wikitext text/x-wiki {{Тэатрал}} '''Уладзі́мер Сярге́евіч Экнадыёсаў''' (8 траўня 1947, {{Не перакладзена|Аляксееўка (Мацьвеева-Курганскі раён)|Аляксееўка|d|Q4061800}}, [[Растоўская вобласьць]], [[РСФСР]] — 13 красавіка 2026, Беларусь) — беларускі опэрны сьпявак (лірыка-драматычны тэнар). Ляўрэат [[Дзяржаўная прэмія БССР|Дзяржаўнае прэміі Беларусі]]. == Жыцьцяпіс == Скончыў {{Не перакладзена|Растоўскі коледж культуры|Растоўскую культпрасьветвучэльню|d|Q52679952}}, {{Не перакладзена|Уральская дзяржаўная кансэрваторыя імя Мусарскага|Уральскую кансэрваторыю|d|Q4476712}} (1973), [[БДАМ|Беларускую акадэмію музыкі]]. Працаваў у {{Не перакладзена|Сьвярдлоўскі дзяржаўны акадэмічны тэатар музычнай камэдыі|сьвярдлоўскім|d|Q4410151}} і {{Не перакладзена|Краснаярскі музычны тэатар|краснаярскім|d|Q4239259}} тэатрах музычнай камэдыі. У 1978—1995 — саліст [[Беларускі тэатар опэры і балету|Беларускага тэатру опэры і балету]], ад 2002 — рэжысэр. У 2007—2012 роках выкладаў у [[БДУКМ|Беларускім дзяржаўным унівэрсытэце культуры і мастацтваў]]. Прафэсар, загадчык катэдры ў [[Растоўская дзяржаўная кансэрваторыя|Растоўскай дзяржаўнай кансэрваторыі]]. == Творчасьць == Падчас навучаньня ў вучэльні стаў пераможцам Усесаюзнага агляду мастацкай самадзейнасьці як саліст-балалаечнік. У 1977 року стаў ляўрэатам Усесаюзнага конкурсу вакалістаў імя Глінкі ў Ташкенце. Пасьля гэтага яго запрасілі ў Беларускі тэатар опэры і балету. Выконваў партыі ў опэрах «{{Не перакладзена|Альпійская баляда (балет)|Альпійская баляда|d|Q17046473}}», «{{Не перакладзена|Дзікае паляваньне караля Стаха (опэра)|Дзікае паляваньне караля Стаха|d|Q108001160}}», «Князь Наваградзкі», «Майстар і Маргарыта», «Сівая легенда», «Сьцежкай жыцьця» і інш. Для творчасьці характэрныя эмацыйнасьць, рамантычны тэмпэрамэнт, арганічнасьць сцэнічнай інтэрпрэтацыі, спалучэньне акторскага і вакальнага майстэрства. == Прэміі і ўзнагароды == * Ляўрэат VIII Усесаюзнага конкурсу вакалістаў імя Глінкі (Ташкент, 1977) * Ляўрэат [[Дзяржаўная прэмія Беларускай ССР|Дзяржаўнай прэміі Беларускай ССР]] (1990) за ролю Дубатоўка ў опэры [[Уладзімер Солтан|Ўладзімера Солтана]] «Дзікае паляваньне караля Стаха» * [[Народны артыст Беларускай ССР]] (1990) == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Літаратура == * {{Літаратура/БелЭн |аўтар = Глушакоў І. В. |частка = Экнадыёсаў Уладзімір Сяргеевіч |том = 18—1 }} * {{Літаратура/Тэатральная Беларусь |аўтар = |частка = |том = 2 |старонкі = }} == Вонкавыя спасылкі == * [http://unicat.nlb.by/opac/pls/dict.prn_ref?tu=e&tq=v0&name_view=va_200&a001=BY-SEK-ar4314664&strq=l_siz=20 Зводны электронны каталёг бібліятэкаў Беларусі] {{ref-ru}} {{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Экнадыёсаў, Уладзімер Сяргеевіч}} [[Катэгорыя:Беларускія опэрныя сьпевакі]] 6vz3gq7gspul1luezr9ylki5wks2d0d 0 302472 2668904 2666567 2026-05-09T16:29:36Z XHCKidx 11053 2668904 wikitext text/x-wiki '''Паплаўскі мост''' ([[Летувіская мова|жмудз]]. ''Paplaujos tiltas'') — гістарычны мост у [[Старое Места (Вільня)|Старым месце]] [[Вільня|Вільні]], злучаюшчы [[Зарэчча (Вільня)|Зарэчча]] з [[Паплавы (Вільня)|Паплаўскім прадмесьцем]] цераз [[Рака|раку]] [[Вільня (рака)|Вільню]]. [[Файл:Small bridge over Vilnia - panoramio.jpg|значак|Паплаўскі мост]] == Месцазнаходжаньне == Працягвае вуліцу Паплаўскую ([[Летувіская мова|жмудз]]. ''Paupio gatve''), злучаючы часткі вуліцы, якія знаходзяцца ў раёне Зарэчча ([[Летувіская мова|жмудз]]. ''Užupis''), што на правым беразе [[Вільня (рака)|Вільні]], з левабярэжным раёнам Паплавы ([[Летувіская мова|жмудз]]. ''Paupys''), адпаведна. == Гісторыя == Драўляны мост, які злучае Зарэчча з Паплавамі, быў пабудаваны на месцы цяперашняга маста яшчэ ў XVIII стагоддзі. У 1883 годзе было завершана будаўніцтва металічнага маста па праекце інжынера Фелікса Ясінскага. Сталёвыя канструкцыі маста былі выраблены варшаўскім аддзяленнем фірмы "Lilpop, Rau & Co"<ref>https://madeinvilnius.lt/vilniaus-istorija/neatrastas-vilnius/neatrastas-vilnius-paplaujos-tiltas/</ref>. У 1955 годзе праведзена рэканструкцыя моста - драўляныя канструкцыі праезнай часткі заменены на маналітную жалезабетонную пліту, якая была зверху заасфальтавана. Таксама быў перасланы драўляны насціл на тратуарах. У 1993 годзе Паплаўскі мост уключаны ў Рэестр культурных каштоўнасцей Літоўскай Рэспублікі <ref>https://kvr.kpd.lt/#/static-heritage-detail/226d7a6e-070d-4a61-a69f-94c6fa9a756f</ref>. == Галерэя == <gallery widths=150 heights=150 class="left"> Файл:Паплаўскі мост, Вільня.jpg|Паплаўскі мост (1914-1918) Файл:Paplaujos tiltas.JPG|Паплаўскі мост, правы бераг Файл:Paplaujos bridge in Vilnius.JPG|Паплаўскі мост, левы бераг Файл:Uzupis, Vilnius, Lithuania (27018210054).jpg|Від на Зарэчча з Паплаўскага маста Файл:Small bridge over Vilnia - panoramio.jpg|Паплаўскі мост, рака Вільня </gallery> == Крыніцы == {{зноскі}} {{Гістарычныя мясцовасьці Вільні}} iak99j5q9xovs4xsqcuw2nmppfizz1x 0 302530 2668978 2668297 2026-05-10T08:54:24Z Dymitr 10914 /* Вонкавыя спасылкі */ [[Вікіпэдыя:Шаблёны|шаблён]] 2668978 wikitext text/x-wiki {{Кампанія}} '''Nvidia Corporation''' — амэрыканская тэхналягічная кампанія з штаб-кватэрай у [[Санта-Клара (Каліфорнія)|Санта-Клары]] ў [[Каліфорнія|Каліфорніі]], [[Злучаныя Штаты Амэрыкі|ЗША]]. Кампанія распрацоўвае [[графічны працэсар|графічныя працэсары]], [[сыстэма на крышталі|сыстэмы на крышталі]] і [[дастасоўны праграмны інтэрфэйс|дастасоўныя праграмныя інтэрфэйсы]] для [[кампутар]]аў, [[гульнявая кансоль|гульнявых кансоляў]], а таксама для мабільных і аўтамабільных прыкладаньняў<ref>{{спасылка|аўтар=Goldman, Sharon|спасылка=https://venturebeat.com/ai/how-nvidia-dominated-ai-and-plans-to-keep-it-that-way-as-generative-ai-explodes/|загаловак=How Nvidia dominated AI — and plans to keep it that way as generative AI explodes|выдавецтва=VentureBeat|дата публікацыі=02.2023|копія=https://web.archive.org/web/20230301074856/https://venturebeat.com/ai/how-nvidia-dominated-ai-and-plans-to-keep-it-that-way-as-generative-ai-explodes/|дата копіі=03.2023}}</ref><ref>{{спасылка|аўтар=Cosgrove, Emma|спасылка=https://www.businessinsider.com/nvidia-ceo-jensen-huang-addresses-deepseek-stock-sell-off-2025-2|загаловак=Nvidia CEO Jensen Huang directly addresses the DeepSeek stock sell-off, saying investors got it wrong|выдавецтва=Business Insider|копія=https://web.archive.org/web/20250221022220/https://www.businessinsider.com/nvidia-ceo-jensen-huang-addresses-deepseek-stock-sell-off-2025-2|дата копіі=02.2025}}</ref>. Кампанія была заснаваная ў 1993 годзе [[Джэнсэн Хуан|Джэнсэнам Хуанам]], [[Крыс Малачоўскі|Крысам Малачоўскім]] і [[Кэртыс Прыем|Кэртысам Прыемам]], Nvidia стасуецца да кампаніяў з групы [[Big Tech]]. Першапачаткова засяроджаная на графічных працэсарах для відэагульняў, Nvidia пашырыла выкарыстаньне сваіх прыладаў у іншыя сэгмэнты, улучна з [[штучны інтэлект|штучным інтэлектам]], прафэсійнай візуалізацыяй і пабудовай [[супэркампутар]]аў. Прадуктовыя мэдалі кампаніі ўлучаюць [[Nvidia GeForce|GeForce]] для гульняў і творчых задачаў, а таксама прафэсійныя графічныя працэсары для [[гранічныя вылічэньні|гранічных вылічэньняў]], навуковых дасьледаваньняў і прамысловых прыкладаньняў. На першы квартал 2025 году Nvidia валодала 92% рынку асобных графічных працэсараў для асабістых кампутараў і наўтбукавых сыстэмаў<ref>{{навіна|аўтар=Farooque, Faizan|спасылка=https://finance.yahoo.com/news/nvidia-secures-92-gpu-market-150444612.html|загаловак=Nvidia Secures 92% GPU Market Share in Q1 2025|выдавец=Yahoo Finance|дата публікацыі=06.2025|копія=https://web.archive.org/web/20250715044647/https://finance.yahoo.com/news/nvidia-secures-92-gpu-market-150444612.html|дата копіі=07.2025}}</ref><ref>{{спасылка|спасылка=https://www.jonpeddie.com/news/q125-pc-graphics-add-in-board-shipments-increased-8-5-from-last-quarter-due-to-nvidias-blackwell-ramping-up/|загаловак=Q1'25 PC graphics add-in board shipments increased 8.5% from last quarter due to Nvidia's Blackwell ramping up|выдавецтва=Jon Peddie Research|дата публікацыі=06.2025}}</ref>. == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Вонкавыя спасылкі == * [https://www.nvidia.com/ Афіцыйны сайт]. {{ІТ-Гіганты}} [[Катэгорыя:Кампаніі ЗША]] 97r2caswwgtuq2q0ezqvub37qn63r3b 0 302542 2668896 2668829 2026-05-09T15:27:04Z ~2026-27754-63 97407 /* */ 2668896 wikitext text/x-wiki {{Аўтамабіль | назва = «Sterling Bullet» |выява = [[Файл:Dsc01554 (3286754227).jpg|300пкс]] | вытворца = «[[Sterling Trucks]]» | гады = 2006–2008 | прывад = 4×2, 4×4 | падобныя = }} [[Sterling Bullet]] — гэта сярэднетанажны прафесійны грузавік з шасі з кабінай, які прадаваўся кампаніяй [[Sterling Trucks]] з 2007 па 2009 год. Гэта перайменаваны [[Dodge Ram]], а менавіта варыянты 3500/4500/5500 DRW Chassis Cab, найбольш прыкметным адрозненнем якога з'яўляецца ўнікальная рашотка радыятара ў параўнанні з Ram, Sterling Bullet быў даступны ў двух асноўных канфігурацыях кабіны: 2-дзвернай Regular Cab (пасля-Horse Drawn Giant Western Freight Wagon Built By M.P. Henderson, [[Packard|1905-1919 Packard 3-Ton Truck Chassis with Enclosed Cab and Doors]], [[Brockway Motor Company|Brockway T 2-Door Enclosed Cab Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Enclosed Cab Truck]], [[Brockway Motor Company|1926 Brockway Model R 3 1/2-4 Ton 2-Door Enclosed Cab Truck]], [[Dodge|1928-1929 Graham Brothers 2-Door All-Steel Enclosed Cab Dual Rear Wheel Chassis Truck]], [[Dodge|1930-1932 Dodge 1½-Ton Enclosed Cab Dual Rear Wheel Chassis Truck (F-30)]], [[Dodge|1933 Dodge Brothers 1.5 Ton 2-Door Regular Cab Dual Rear Wheel Chassis Truck]], [[Dodge|1934 Dodge Brothers 1.5 Ton 2-Door Regular Cab Dual Rear Wheel Chassis Truck]], [[Dodge|1935 Dodge Brothers 1.5 Ton 2-Door Regular Cab Dual Rear Wheel Chassis Truck]], [[Dodge L, M and R "Fore-Point" Trucks|1936 Dodge 1.5 Ton 2-Door Regular Cab Dual Rear Wheel Chassis Truck]], [[Dodge L, M and R "Fore-Point" Trucks|1937 Dodge 1.5 Ton 2-Door Regular Cab Dual Rear Wheel Chassis Truck]], [[Dodge L, M and R "Fore-Point" Trucks|1938 Dodge 1.5 Ton 2-Door Regular Cab Dual Rear Wheel Chassis Truck]], [[Dodge T-, V-, W-Series|1939 Dodge TF-39 1½-Ton 2-Door Regular Cab Dual Rear Wheel Chassis Truck]], [[Dodge T-, V-, W-Series|1940 Dodge V-Series Medium-Duty 2-Door Regular Cab Dual Rear Wheel Chassis Truck]], [[Dodge T-, V-, W-Series|1941-1947 Dodge WF-32 2-Door Regular Cab Dual Rear Wheel Chassis Truck]], [[Dodge B Series|1948-1950 Dodge B1-D Dual Rear Wheel Chassis Cab]], [[Dodge B Series|1951-1953 Dodge B3GA Dual Rear Wheel Chassis Cab]], [[Dodge C Series|1954 Dodge C-3-D Pilot House Dual Rear Wheel Chassis Cab]], [[Dodge C Series|1955-1956 Dodge C3-D6-126 Dual Rear Wheel School Bus Chassis]], [[Dodge C Series|1957 Dodge D-300 1-Ton Dual Rear Wheel Chassis Cab]], [[Dodge C Series|1958 Dodge D-300 Regular Cab Dually With No Bed]], [[Dodge C Series|1959 Dodge D-300 Regular Cab Dually With No Bed]], [[Dodge C Series|1960 Dodge D-300 Regular Cab Dually With No Bed]], [[Dodge D Series|1961–1964 Dodge D-300 Regular Cab Dually With No Bed]], [[Dodge D Series|1965–1967 Dodge D-300 Regular Cab Dually With No Bed]], [[Dodge D Series|1968–1971 Dodge D-300 Regular Cab Dually With No Bed]], [[Dodge D Series|1972–1980 Dodge D-300 Regular Cab Dually With No Bed]], [[Dodge Ram|1981–1985 Dodge Ram D-350 Regular Cab Dually With No Bed]], [[Dodge Ram|1986–1990 Dodge Ram D-350 Regular Cab Dually With No Bed]], [[Dodge Ram|1991–1993 Dodge Ram D-350 Regular Cab Dually With No Bed]], і [[Dodge Ram|1994-2001 Dodge Ram 4000 Regular Cab Dual Rear Wheel Chassis Truck]]) і 4-дзвернай Quad Cab. [[Катэгорыя:Грузавыя аўтамабілі]] [[Катэгорыя:Грузавікі Sterling]] 5dz6029j70a3oxji708ppvscchngcyz 2668900 2668896 2026-05-09T15:50:57Z ~2026-27754-63 97407 /* */ 2668900 wikitext text/x-wiki {{Аўтамабіль | назва = «Sterling Bullet» |выява = [[Файл:Dsc01554 (3286754227).jpg|300пкс]] | вытворца = «[[Sterling Trucks]]» | гады = 2006–2008 | прывад = 4×2, 4×4 | падобныя = }} [[Sterling Bullet]] — гэта сярэднетанажны прафесійны грузавік з шасі з кабінай, які прадаваўся кампаніяй [[Sterling Trucks]] з 2007 па 2009 год. Гэта перайменаваны [[Dodge Ram]], а менавіта варыянты 3500/4500/5500 DRW Chassis Cab, найбольш прыкметным адрозненнем якога з'яўляецца ўнікальная рашотка радыятара ў параўнанні з Ram, Sterling Bullet быў даступны ў двух асноўных канфігурацыях кабіны: 2-дзвернай Regular Cab (пасля-Horse Drawn Giant Western Freight Wagon Built By M.P. Henderson, [[Packard|1905-1919 Packard 3-Ton Truck Chassis with Enclosed Cab and Doors]], [[Brockway Motor Company|Brockway T 2-Door Enclosed Cab Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Enclosed Cab Truck]], [[Brockway Motor Company|1926 Brockway Model R 3 1/2-4 Ton 2-Door Enclosed Cab Truck]], [[Dodge|1928-1929 Graham Brothers 2-Door All-Steel Enclosed Cab Dual Rear Wheel Chassis Truck]], [[Dodge|1930-1932 Dodge 1½-Ton Enclosed Cab Dual Rear Wheel Chassis Truck (F-30)]], [[Dodge|1933 Dodge Brothers 1.5 Ton 2-Door Regular Cab Dual Rear Wheel Chassis Truck]], [[Dodge|1934 Dodge Brothers 1.5 Ton 2-Door Regular Cab Dual Rear Wheel Chassis Truck]], [[Dodge|1935 Dodge Brothers 1.5 Ton 2-Door Regular Cab Dual Rear Wheel Chassis Truck]], [[Dodge L, M and R "Fore-Point" Trucks|1936 Dodge 1.5 Ton 2-Door Regular Cab Dual Rear Wheel Chassis Truck]], [[Dodge L, M and R "Fore-Point" Trucks|1937 Dodge 1.5 Ton 2-Door Regular Cab Dual Rear Wheel Chassis Truck]], [[Dodge L, M and R "Fore-Point" Trucks|1938 Dodge 1.5 Ton 2-Door Regular Cab Dual Rear Wheel Chassis Truck]], [[Dodge T-, V-, W-Series|1939 Dodge TF-39 1½-Ton 2-Door Regular Cab Dual Rear Wheel Chassis Truck]], [[Dodge T-, V-, W-Series|1940 Dodge V-Series Medium-Duty 2-Door Regular Cab Dual Rear Wheel Chassis Truck]], [[Dodge T-, V-, W-Series|1941-1947 Dodge WF-32 2-Door Regular Cab Dual Rear Wheel Chassis Truck]], [[Dodge B Series|1948-1950 Dodge B1-D Dual Rear Wheel Chassis Cab]], [[Dodge B Series|1951-1953 Dodge B3GA Dual Rear Wheel Chassis Cab]], [[Dodge C Series|1954 Dodge C-3-D Pilot House Dual Rear Wheel Chassis Cab]], [[Dodge C Series|1955-1956 Dodge C3-D6-126 Dual Rear Wheel School Bus Chassis]], [[Dodge C Series|1957 Dodge D-300 1-Ton Dual Rear Wheel Chassis Cab]], [[Dodge C Series|1958 Dodge D-300 Regular Cab Dually With No Bed]], [[Dodge C Series|1959 Dodge D-300 Regular Cab Dually With No Bed]], [[Dodge C Series|1960 Dodge D-300 Regular Cab Dually With No Bed]], [[Dodge D Series|1961–1964 Dodge D-300 Regular Cab Dually With No Bed]], [[Dodge D Series|1965–1967 Dodge D-300 Regular Cab Dually With No Bed]], [[Dodge D Series|1968–1971 Dodge D-300 Regular Cab Dually With No Bed]], [[Dodge D Series|1972–1980 Dodge D-300 Regular Cab Dually With No Bed]], [[Dodge Ram|1981–1985 Dodge Ram D-350 Regular Cab Dually With No Bed]], [[Dodge Ram|1986–1990 Dodge Ram D-350 Regular Cab Dually With No Bed]], [[Dodge Ram|1991–1993 Dodge Ram D-350 Regular Cab Dually With No Bed]], [[Dodge Ram|1994-2001 Dodge Ram 3500 Regular Cab Dually With No Bed]], і [[Dodge Ram|2002-2005 Dodge Ram 3500 Regular Cab Dually With No Bed]]) і 4-дзвернай Quad Cab. [[Катэгорыя:Грузавыя аўтамабілі]] [[Катэгорыя:Грузавікі Sterling]] m6x04nnhmek2qvfnomv5ul72sbs3yyy 2668901 2668900 2026-05-09T15:52:53Z ~2026-27754-63 97407 /* */ 2668901 wikitext text/x-wiki {{Аўтамабіль | назва = «Sterling Bullet» |выява = [[Файл:Dsc01554 (3286754227).jpg|300пкс]] | вытворца = «[[Sterling Trucks]]» | гады = 2006–2008 | прывад = 4×2, 4×4 | падобныя = }} [[Sterling Bullet]] — гэта сярэднетанажны прафесійны грузавік з шасі з кабінай, які прадаваўся кампаніяй [[Sterling Trucks]] з 2007 па 2009 год. Гэта перайменаваны [[Dodge Ram]], а менавіта варыянты 3500/4500/5500 DRW Chassis Cab, найбольш прыкметным адрозненнем якога з'яўляецца ўнікальная рашотка радыятара ў параўнанні з Ram, Sterling Bullet быў даступны ў двух асноўных канфігурацыях кабіны: 2-дзвернай Regular Cab (пасля-Horse Drawn Giant Western Freight Wagon Built By M.P. Henderson, [[Packard|1905-1919 Packard 3-Ton Truck Chassis with Enclosed Cab and Doors]], [[Brockway Motor Company|Brockway T 2-Door Enclosed Cab Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Enclosed Cab Truck]], [[Brockway Motor Company|1926 Brockway Model R 3 1/2-4 Ton 2-Door Enclosed Cab Truck]], [[Dodge|1928-1929 Graham Brothers 2-Door All-Steel Enclosed Cab Dual Rear Wheel Chassis Truck]], [[Dodge|1930-1932 Dodge 1½-Ton Enclosed Cab Dual Rear Wheel Chassis Truck (F-30)]], [[Dodge|1933 Dodge Brothers 1.5 Ton 2-Door Regular Cab Dual Rear Wheel Chassis Truck]], [[Dodge|1934 Dodge Brothers 1.5 Ton 2-Door Regular Cab Dual Rear Wheel Chassis Truck]], [[Dodge|1935 Dodge Brothers 1.5 Ton 2-Door Regular Cab Dual Rear Wheel Chassis Truck]], [[Dodge L, M and R "Fore-Point" Trucks|1936 Dodge 1.5 Ton 2-Door Regular Cab Dual Rear Wheel Chassis Truck]], [[Dodge L, M and R "Fore-Point" Trucks|1937 Dodge 1.5 Ton 2-Door Regular Cab Dual Rear Wheel Chassis Truck]], [[Dodge L, M and R "Fore-Point" Trucks|1938 Dodge 1.5 Ton 2-Door Regular Cab Dual Rear Wheel Chassis Truck]], [[Dodge T-, V-, W-Series|1939 Dodge TF-39 1½-Ton 2-Door Regular Cab Dual Rear Wheel Chassis Truck]], [[Dodge T-, V-, W-Series|1940 Dodge V-Series Medium-Duty 2-Door Regular Cab Dual Rear Wheel Chassis Truck]], [[Dodge T-, V-, W-Series|1941-1947 Dodge WF-32 2-Door Regular Cab Dual Rear Wheel Chassis Truck]], [[Dodge B Series|1948-1950 Dodge B1-D Dual Rear Wheel Chassis Cab]], [[Dodge B Series|1951-1953 Dodge B3GA Dual Rear Wheel Chassis Cab]], [[Dodge C Series|1954 Dodge C-3-D Pilot House Dual Rear Wheel Chassis Cab]], [[Dodge C Series|1955-1956 Dodge C3-D6-126 1-Ton Dual Rear Wheel Chassis Cab]], [[Dodge C Series|1957 Dodge D-300 1-Ton Dual Rear Wheel Chassis Cab]], [[Dodge C Series|1958 Dodge D-300 Regular Cab Dually With No Bed]], [[Dodge C Series|1959 Dodge D-300 Regular Cab Dually With No Bed]], [[Dodge C Series|1960 Dodge D-300 Regular Cab Dually With No Bed]], [[Dodge D Series|1961–1964 Dodge D-300 Regular Cab Dually With No Bed]], [[Dodge D Series|1965–1967 Dodge D-300 Regular Cab Dually With No Bed]], [[Dodge D Series|1968–1971 Dodge D-300 Regular Cab Dually With No Bed]], [[Dodge D Series|1972–1980 Dodge D-300 Regular Cab Dually With No Bed]], [[Dodge Ram|1981–1985 Dodge Ram D-350 Regular Cab Dually With No Bed]], [[Dodge Ram|1986–1990 Dodge Ram D-350 Regular Cab Dually With No Bed]], [[Dodge Ram|1991–1993 Dodge Ram D-350 Regular Cab Dually With No Bed]], [[Dodge Ram|1994-2001 Dodge Ram 3500 Regular Cab Dually With No Bed]], і [[Dodge Ram|2002-2005 Dodge Ram 3500 Regular Cab Dually With No Bed]]) і 4-дзвернай Quad Cab. [[Катэгорыя:Грузавыя аўтамабілі]] [[Катэгорыя:Грузавікі Sterling]] cc4nhntcyfxndl5nt3yuy9i8jwk77l4 2668912 2668901 2026-05-09T17:51:49Z ~2026-27754-63 97407 /* */ 2668912 wikitext text/x-wiki {{Аўтамабіль | назва = «Sterling Bullet» |выява = [[Файл:Dsc01554 (3286754227).jpg|300пкс]] | вытворца = «[[Sterling Trucks]]» | гады = 2006–2008 | прывад = 4×2, 4×4 | падобныя = }} [[Sterling Bullet]] — гэта сярэднетанажны прафесійны грузавік з шасі з кабінай, які прадаваўся кампаніяй [[Sterling Trucks]] з 2007 па 2009 год. Гэта перайменаваны [[Dodge Ram]], а менавіта варыянты 3500/4500/5500 DRW Chassis Cab, найбольш прыкметным адрозненнем якога з'яўляецца ўнікальная рашотка радыятара ў параўнанні з Ram, Sterling Bullet быў даступны ў двух асноўных канфігурацыях кабіны: 2-дзвернай Regular Cab (пасля-Horse Drawn Giant Western Freight Wagon Built By M.P. Henderson, [[Packard|1905-1919 Packard 3-Ton Truck Chassis with Enclosed Cab and Doors]], [[Brockway Motor Company|Brockway T 2-Door Enclosed Cab Chassis Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Enclosed Cab Chassis Truck]], [[Brockway Motor Company|1926 Brockway Model R 3 1/2-4 Ton 2-Door Enclosed Cab Chassis Truck]], [[Dodge|1928-1929 Graham Brothers 2-Door All-Steel Enclosed Cab Dual Rear Wheel Chassis Truck]], [[Dodge|1930-1932 Dodge 1½-Ton Enclosed Cab Dual Rear Wheel Chassis Truck (F-30)]], [[Dodge|1933 Dodge Brothers 1.5 Ton 2-Door Regular Cab Dual Rear Wheel Chassis Truck]], [[Dodge|1934 Dodge Brothers 1.5 Ton 2-Door Regular Cab Dual Rear Wheel Chassis Truck]], [[Dodge|1935 Dodge Brothers 1.5 Ton 2-Door Regular Cab Dual Rear Wheel Chassis Truck]], [[Dodge L, M and R "Fore-Point" Trucks|1936 Dodge 1.5 Ton 2-Door Regular Cab Dual Rear Wheel Chassis Truck]], [[Dodge L, M and R "Fore-Point" Trucks|1937 Dodge 1.5 Ton 2-Door Regular Cab Dual Rear Wheel Chassis Truck]], [[Dodge L, M and R "Fore-Point" Trucks|1938 Dodge 1.5 Ton 2-Door Regular Cab Dual Rear Wheel Chassis Truck]], [[Dodge T-, V-, W-Series|1939 Dodge TF-39 1½-Ton 2-Door Regular Cab Dual Rear Wheel Chassis Truck]], [[Dodge T-, V-, W-Series|1940 Dodge V-Series Medium-Duty 2-Door Regular Cab Dual Rear Wheel Chassis Truck]], [[Dodge T-, V-, W-Series|1941-1947 Dodge WF-32 2-Door Regular Cab Dual Rear Wheel Chassis Truck]], [[Dodge B Series|1948-1950 Dodge B1-D Dual Rear Wheel Chassis Cab]], [[Dodge B Series|1951-1953 Dodge B3GA Dual Rear Wheel Chassis Cab]], [[Dodge C Series|1954 Dodge C-3-D Pilot House Dual Rear Wheel Chassis Cab]], [[Dodge C Series|1955-1956 Dodge C3-D6-126 1-Ton Dual Rear Wheel Chassis Cab]], [[Dodge C Series|1957 Dodge D-300 1-Ton Dual Rear Wheel Chassis Cab]], [[Dodge C Series|1958 Dodge D-300 Regular Cab Dually With No Bed]], [[Dodge C Series|1959 Dodge D-300 Regular Cab Dually With No Bed]], [[Dodge C Series|1960 Dodge D-300 Regular Cab Dually With No Bed]], [[Dodge D Series|1961–1964 Dodge D-300 Regular Cab Dually With No Bed]], [[Dodge D Series|1965–1967 Dodge D-300 Regular Cab Dually With No Bed]], [[Dodge D Series|1968–1971 Dodge D-300 Regular Cab Dually With No Bed]], [[Dodge D Series|1972–1980 Dodge D-300 Regular Cab Dually With No Bed]], [[Dodge Ram|1981–1985 Dodge Ram D-350 Regular Cab Dually With No Bed]], [[Dodge Ram|1986–1990 Dodge Ram D-350 Regular Cab Dually With No Bed]], [[Dodge Ram|1991–1993 Dodge Ram D-350 Regular Cab Dually With No Bed]], [[Dodge Ram|1994-2001 Dodge Ram 3500 Regular Cab Dually With No Bed]], і [[Dodge Ram|2002-2005 Dodge Ram 3500 Regular Cab Dually With No Bed]]) і 4-дзвернай Quad Cab. [[Катэгорыя:Грузавыя аўтамабілі]] [[Катэгорыя:Грузавікі Sterling]] qut24z08an3c4n8mww9hdjzm4xmryqs 2668917 2668912 2026-05-09T18:03:09Z ~2026-27754-63 97407 /* */ 2668917 wikitext text/x-wiki {{Аўтамабіль | назва = «Sterling Bullet» |выява = [[Файл:Dsc01554 (3286754227).jpg|300пкс]] | вытворца = «[[Sterling Trucks]]» | гады = 2006–2008 | прывад = 4×2, 4×4 | падобныя = '''Bullet 2-Door Regular Cab:'''<br>[[Chevrolet Kodiak|Chevrolet Kodiak C4500 2-door regular cab]]<br/>[[Chevrolet Kodiak|Chevrolet Kodiak C5500 2-door regular cab]]<br/>[[Ford Super Duty#Первое поколение (P221)|Ford F-450 2-door regular cab (2005—2007)]]/[[Ford Super Duty#Второе поколение (P356)|Ford F-450 2-door regular cab (2008–2010)]] <br> [[Ford Super Duty#Первое поколение (P221)|Ford F-550 2-door regular cab (2005—2007)]]/[[Ford Super Duty#Второе поколение (P356)|Ford F-550 2-door regular cab (2008–2010)]] <br>[[Hino 600|Hino 165 2-door standard cab]]<br>[[Hino 600|Hino 185 2-door standard cab]]<br> '''Bullet Quad Cab:'''<br>[[Chevrolet Kodiak|Chevrolet Kodiak C4500 2-door extended cab]]<br/>[[Chevrolet Kodiak|Chevrolet Kodiak C5500 2-door extended cab]]<br/>[[Ford Super Duty#Первое поколение (P221)|Ford F-450 SuperCab (2005—2007)]]/[[Ford Super Duty#Второе поколение (P356)|Ford F-450 SuperCab (2008–2010)]] <br> [[Ford Super Duty#Первое поколение (P221)|Ford F-550 SuperCab (2005—2007)]]/[[Ford Super Duty#Второе поколение (P356)|Ford F-550 SuperCab (2008–2010)]] <br>[[Hino 600|Hino 165 2-door extended cab]]<br>[[Hino 600|Hino 185 2-door extended cab]] }} [[Sterling Bullet]] — гэта сярэднетанажны прафесійны грузавік з шасі з кабінай, які прадаваўся кампаніяй [[Sterling Trucks]] з 2007 па 2009 год. Гэта перайменаваны [[Dodge Ram]], а менавіта варыянты 3500/4500/5500 DRW Chassis Cab, найбольш прыкметным адрозненнем якога з'яўляецца ўнікальная рашотка радыятара ў параўнанні з Ram, Sterling Bullet быў даступны ў двух асноўных канфігурацыях кабіны: 2-дзвернай Regular Cab (пасля-Horse Drawn Giant Western Freight Wagon Built By M.P. Henderson, [[Packard|1905-1919 Packard 3-Ton Truck Chassis with Enclosed Cab and Doors]], [[Brockway Motor Company|Brockway T 2-Door Enclosed Cab Chassis Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Enclosed Cab Chassis Truck]], [[Brockway Motor Company|1926 Brockway Model R 3 1/2-4 Ton 2-Door Enclosed Cab Chassis Truck]], [[Dodge|1928-1929 Graham Brothers 2-Door All-Steel Enclosed Cab Dual Rear Wheel Chassis Truck]], [[Dodge|1930-1932 Dodge 1½-Ton Enclosed Cab Dual Rear Wheel Chassis Truck (F-30)]], [[Dodge|1933 Dodge Brothers 1.5 Ton 2-Door Regular Cab Dual Rear Wheel Chassis Truck]], [[Dodge|1934 Dodge Brothers 1.5 Ton 2-Door Regular Cab Dual Rear Wheel Chassis Truck]], [[Dodge|1935 Dodge Brothers 1.5 Ton 2-Door Regular Cab Dual Rear Wheel Chassis Truck]], [[Dodge L, M and R "Fore-Point" Trucks|1936 Dodge 1.5 Ton 2-Door Regular Cab Dual Rear Wheel Chassis Truck]], [[Dodge L, M and R "Fore-Point" Trucks|1937 Dodge 1.5 Ton 2-Door Regular Cab Dual Rear Wheel Chassis Truck]], [[Dodge L, M and R "Fore-Point" Trucks|1938 Dodge 1.5 Ton 2-Door Regular Cab Dual Rear Wheel Chassis Truck]], [[Dodge T-, V-, W-Series|1939 Dodge TF-39 1½-Ton 2-Door Regular Cab Dual Rear Wheel Chassis Truck]], [[Dodge T-, V-, W-Series|1940 Dodge V-Series Medium-Duty 2-Door Regular Cab Dual Rear Wheel Chassis Truck]], [[Dodge T-, V-, W-Series|1941-1947 Dodge WF-32 2-Door Regular Cab Dual Rear Wheel Chassis Truck]], [[Dodge B Series|1948-1950 Dodge B1-D Dual Rear Wheel Chassis Cab]], [[Dodge B Series|1951-1953 Dodge B3GA Dual Rear Wheel Chassis Cab]], [[Dodge C Series|1954 Dodge C-3-D Pilot House Dual Rear Wheel Chassis Cab]], [[Dodge C Series|1955-1956 Dodge C3-D6-126 1-Ton Dual Rear Wheel Chassis Cab]], [[Dodge C Series|1957 Dodge D-300 1-Ton Dual Rear Wheel Chassis Cab]], [[Dodge C Series|1958 Dodge D-300 Regular Cab Dually With No Bed]], [[Dodge C Series|1959 Dodge D-300 Regular Cab Dually With No Bed]], [[Dodge C Series|1960 Dodge D-300 Regular Cab Dually With No Bed]], [[Dodge D Series|1961–1964 Dodge D-300 Regular Cab Dually With No Bed]], [[Dodge D Series|1965–1967 Dodge D-300 Regular Cab Dually With No Bed]], [[Dodge D Series|1968–1971 Dodge D-300 Regular Cab Dually With No Bed]], [[Dodge D Series|1972–1980 Dodge D-300 Regular Cab Dually With No Bed]], [[Dodge Ram|1981–1985 Dodge Ram D-350 Regular Cab Dually With No Bed]], [[Dodge Ram|1986–1990 Dodge Ram D-350 Regular Cab Dually With No Bed]], [[Dodge Ram|1991–1993 Dodge Ram D-350 Regular Cab Dually With No Bed]], [[Dodge Ram|1994-2001 Dodge Ram 3500 Regular Cab Dually With No Bed]], і [[Dodge Ram|2002-2005 Dodge Ram 3500 Regular Cab Dually With No Bed]]) і 4-дзвернай Quad Cab. [[Катэгорыя:Грузавыя аўтамабілі]] [[Катэгорыя:Грузавікі Sterling]] n0b3nnlax03dc0zl0s4tl740kw3vvyd 2668918 2668917 2026-05-09T18:05:09Z ~2026-27754-63 97407 /* */ 2668918 wikitext text/x-wiki {{Аўтамабіль | назва = «Sterling Bullet» |выява = [[Файл:Dsc01554 (3286754227).jpg|300пкс]] | вытворца = «[[Sterling Trucks]]» | гады = 2006–2008 | прывад = 4×2, 4×4 | падобныя = '''Bullet 2-Door Regular Cab:'''<br>[[Chevrolet Kodiak|Chevrolet Kodiak C4500 2-door regular cab]]<br/>[[Chevrolet Kodiak|Chevrolet Kodiak C5500 2-door regular cab]]<br/>[[Ford Super Duty#Первое поколение (P221)|Ford F-450 2-door regular cab (2005—2007)]]/[[Ford Super Duty#Второе поколение (P356)|Ford F-450 2-door regular cab (2008–2010)]] <br> [[Ford Super Duty#Первое поколение (P221)|Ford F-550 2-door regular cab (2005—2007)]]/[[Ford Super Duty#Второе поколение (P356)|Ford F-550 2-door regular cab (2008–2010)]] <br>[[Hino 600|Hino 165 2-door standard cab]]<br>[[Hino 600|Hino 185 2-door standard cab]]<br>[[International DuraStar|International DuraStar 4100 2-door day cab]]<br/>[[Kenworth T170|Kenworth T-170 2-door daycab]]<br/>[[Peterbilt 325|Peterbilt 325 2-door daycab]]<br> '''Bullet Quad Cab:'''<br>[[Chevrolet Kodiak|Chevrolet Kodiak C4500 2-door extended cab]]<br/>[[Chevrolet Kodiak|Chevrolet Kodiak C5500 2-door extended cab]]<br/>[[Ford Super Duty#Первое поколение (P221)|Ford F-450 SuperCab (2005—2007)]]/[[Ford Super Duty#Второе поколение (P356)|Ford F-450 SuperCab (2008–2010)]] <br> [[Ford Super Duty#Первое поколение (P221)|Ford F-550 SuperCab (2005—2007)]]/[[Ford Super Duty#Второе поколение (P356)|Ford F-550 SuperCab (2008–2010)]] <br>[[Hino 600|Hino 165 2-door extended cab]]<br>[[Hino 600|Hino 185 2-door extended cab]]<br>[[International DuraStar|International DuraStar 4100 2-door extended cab]]<br/>[[Kenworth T170|Kenworth T-170 2-door extended cab]]<br/>[[Peterbilt 325|Peterbilt 325 2-door extended cab]] }} [[Sterling Bullet]] — гэта сярэднетанажны прафесійны грузавік з шасі з кабінай, які прадаваўся кампаніяй [[Sterling Trucks]] з 2007 па 2009 год. Гэта перайменаваны [[Dodge Ram]], а менавіта варыянты 3500/4500/5500 DRW Chassis Cab, найбольш прыкметным адрозненнем якога з'яўляецца ўнікальная рашотка радыятара ў параўнанні з Ram, Sterling Bullet быў даступны ў двух асноўных канфігурацыях кабіны: 2-дзвернай Regular Cab (пасля-Horse Drawn Giant Western Freight Wagon Built By M.P. Henderson, [[Packard|1905-1919 Packard 3-Ton Truck Chassis with Enclosed Cab and Doors]], [[Brockway Motor Company|Brockway T 2-Door Enclosed Cab Chassis Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Enclosed Cab Chassis Truck]], [[Brockway Motor Company|1926 Brockway Model R 3 1/2-4 Ton 2-Door Enclosed Cab Chassis Truck]], [[Dodge|1928-1929 Graham Brothers 2-Door All-Steel Enclosed Cab Dual Rear Wheel Chassis Truck]], [[Dodge|1930-1932 Dodge 1½-Ton Enclosed Cab Dual Rear Wheel Chassis Truck (F-30)]], [[Dodge|1933 Dodge Brothers 1.5 Ton 2-Door Regular Cab Dual Rear Wheel Chassis Truck]], [[Dodge|1934 Dodge Brothers 1.5 Ton 2-Door Regular Cab Dual Rear Wheel Chassis Truck]], [[Dodge|1935 Dodge Brothers 1.5 Ton 2-Door Regular Cab Dual Rear Wheel Chassis Truck]], [[Dodge L, M and R "Fore-Point" Trucks|1936 Dodge 1.5 Ton 2-Door Regular Cab Dual Rear Wheel Chassis Truck]], [[Dodge L, M and R "Fore-Point" Trucks|1937 Dodge 1.5 Ton 2-Door Regular Cab Dual Rear Wheel Chassis Truck]], [[Dodge L, M and R "Fore-Point" Trucks|1938 Dodge 1.5 Ton 2-Door Regular Cab Dual Rear Wheel Chassis Truck]], [[Dodge T-, V-, W-Series|1939 Dodge TF-39 1½-Ton 2-Door Regular Cab Dual Rear Wheel Chassis Truck]], [[Dodge T-, V-, W-Series|1940 Dodge V-Series Medium-Duty 2-Door Regular Cab Dual Rear Wheel Chassis Truck]], [[Dodge T-, V-, W-Series|1941-1947 Dodge WF-32 2-Door Regular Cab Dual Rear Wheel Chassis Truck]], [[Dodge B Series|1948-1950 Dodge B1-D Dual Rear Wheel Chassis Cab]], [[Dodge B Series|1951-1953 Dodge B3GA Dual Rear Wheel Chassis Cab]], [[Dodge C Series|1954 Dodge C-3-D Pilot House Dual Rear Wheel Chassis Cab]], [[Dodge C Series|1955-1956 Dodge C3-D6-126 1-Ton Dual Rear Wheel Chassis Cab]], [[Dodge C Series|1957 Dodge D-300 1-Ton Dual Rear Wheel Chassis Cab]], [[Dodge C Series|1958 Dodge D-300 Regular Cab Dually With No Bed]], [[Dodge C Series|1959 Dodge D-300 Regular Cab Dually With No Bed]], [[Dodge C Series|1960 Dodge D-300 Regular Cab Dually With No Bed]], [[Dodge D Series|1961–1964 Dodge D-300 Regular Cab Dually With No Bed]], [[Dodge D Series|1965–1967 Dodge D-300 Regular Cab Dually With No Bed]], [[Dodge D Series|1968–1971 Dodge D-300 Regular Cab Dually With No Bed]], [[Dodge D Series|1972–1980 Dodge D-300 Regular Cab Dually With No Bed]], [[Dodge Ram|1981–1985 Dodge Ram D-350 Regular Cab Dually With No Bed]], [[Dodge Ram|1986–1990 Dodge Ram D-350 Regular Cab Dually With No Bed]], [[Dodge Ram|1991–1993 Dodge Ram D-350 Regular Cab Dually With No Bed]], [[Dodge Ram|1994-2001 Dodge Ram 3500 Regular Cab Dually With No Bed]], і [[Dodge Ram|2002-2005 Dodge Ram 3500 Regular Cab Dually With No Bed]]) і 4-дзвернай Quad Cab. [[Катэгорыя:Грузавыя аўтамабілі]] [[Катэгорыя:Грузавікі Sterling]] 5umvl1n9ubamelyefbpvusqxj1ccfxm 0 302544 2668870 2026-05-09T12:58:52Z Brololwi 90834 Створана перакладам старонкі «[[:be:Special:Redirect/revision/5138513|Clausewitz Engine]]» 2668870 wikitext text/x-wiki {{Праграма|Назва=Clausewitz Engine|Тып=[[Гульнявы рухавік]]|Напісаны на=[[C++]]}}'''Clausewіtz Engіne''' — [[гульнявы рухавік]] [[Paradox Іnteractіve]], які выкарыстоўваецца з 2007 году. Названы ў гонар прускага генэрал-маёра й ваеннага тэарэтыка Карла фон Клаўзевіца. == Гісторыя == Clausewіtz Engіne быў распрацаваны студыяй [[Paradox Interactive|Paradox]] дзеля [[Europa Unіversalіs ІІІ]] і выкарыстоўваецца ёй ва ўласных распрацоўках. Распрацоўка новага гульнявога рухавіка, які прыйшоў бы на зьмену састарэламу [[Europa Engіne]], пачалася ў сакавіку 2004 году. Першай гульнёй, якая выкарыстоўвае новы рухавік стала [[Dіplomacy]], выпушчаная ў 2005 годзе. Асноўнымі паляпшэньнямі ў параўнаньні з Europa Engіne былі: новая трохмерная карта й 3D мадэлі юнітаў з анімацыямі, а таксама павялічаныя памеры карты. Вялікая праца была праведзена з карыстацкім інтэрфейсам,а таксама падтрымкай модынгу. Пачынаючы зь [[Іmperator: Rome]] (2019), Clausewіtz быў дапоўнены рухавіком Jomіnі, названым у гонар [[Антуан-Анры Жаміні]]. У той час як Clausewіtz можа быць у асноўным выкарыстаны для гульняў любога жанру, Jomіnі спэцыялізуецца на гульнях, дзе гулец глядзіць на карту зьверху («гульні на карце зьверху ўніз»). Па словах распрацоўшчыкаў, самае галоўнае новаўвядзеньне — гэта інструмэнты, якія дазваляюць працаваць над гульнямі на базе Jomіnі без ведаў праграмаваньня. Мадэранты таксама павінны выйграць ад гэтага. Таксама чакаецца, што прадукцыйнасьць будзе значна палепшана за кошт аптымізацыі працэсу прыняцьця рашэньняў фракцыямі, якія кіруюцца камп’ютэрам. Гэта прывяло да значных праблем у рухавіку Clausewіtz у складаных сцэнарыях зь вялікай колькасьцю ўдзельнікаў. == Характарыстыкі == Гэта модульны графічны рухавік, які звычайна выкарыстоўваецца для стварэньня трохмерных мадэляў на карце, а таксама для даданьня да іх назваў, паведамленьняў аб дзеяньнях, значкоў, мадэляў людзей, будынкаў і нават навакольнага асяродзьдзя (напрыклад, дрэваў і гор). Хоць яму часта прыпісваюць працу па стварэньні ўсёй картаграфіі гульні, але гэта няправільна, ён звычайда працые зь іншымі графічнымі рухавікамі, такімі як Jomіnі, каб мець магчымасьць ствараць усе ўражаньні, характэрныя для вялікіх стратэгічных гульняў Paradox. Яго мадыфікацыя простая дзякуючы таму, што ён не закадаваны, таму для таго, каб вашы зьмены былі адлюстраваны ў гульні, не патрабуецца ніякай расшыфроўкі. У маі 2016 году Paradox выпусьціла інструмэнт, які дазваляе наўпрост выкарыстоўваць мадэлі, створаныя ў Autodesk Maya, у гульнях на аснове рухавіка.<ref>{{Спасылка|мова=en|url=https://forum.paradoxplaza.com/forum/index.php?threads/information-and-faq.924764/|загаловак=Clausewitz Maya Exporter}}</ref> == Гульні й вэрсыі == Сьпіс гульняў на рухавіку Clausewitz Engine<ref name="Ссылка на страницу движка в Mod DB">{{Спасылка|url=https://www.moddb.com/engines/clausewitz-engine/games|загаловак=Пералік гульняў на рухавічку Clausewitz Engine на старонцы Mod DB|копія=https://web.archive.org/web/20180301140115/http://www.moddb.com/engines/clausewitz-engine/games|мова=en}}</ref>: === Clausewitz Engine 1.0 === * Europa Universalis III (2007) * Europa Universalis: Rome (2008) * Hearts of Iron III (2009) * Victoria II (2010) === Clausewitz Engine 1.5 === Дадаткі: * ''Napoleon’s Ambition (2007), In Nomine (2008), Heir to the Throne (2009),'' ''Divine Wind'' ''(2010)'' '''для Europa Universalis III''' * ''Semper Fi (2010),'' ''For the Motherland'' ''(2011),'' ''Their Finest Hour'' ''(2012)'' '''для Hearts of Iron III''' * ''A House Divided (2012), Heart of Darkness (2013)'' '''для Victoria II''' === Clausewitz Engine 1.8 === * Sengoku (2011) === Clausewitz Engine 2.0 === * Crusader Kings II (2012) * March of the Eagles (2013) === Clausewitz Engine 3.0 === * Europa Universalis IV (2013) А таксама дадаткі для Europa Universalis IV (2014-2024) === Clausewitz Engine 4.0 === * Stellaris (2016) * Hearts of Iron IV (2016) == Заўвагi == {{Крыніцы}} [[Катэгорыя:Гульнявыя рухавікі]] [[Катэгорыя:Кросплятформавае праграмнае забесьпячэньне]] [[Катэгорыя:Праграмнае забесьпячэньне для Windows]] 1jtbg08euc3y3j8ohwfx32hxgpocjgt 2668872 2668870 2026-05-09T13:24:11Z Brololwi 90834 2668872 wikitext text/x-wiki {{Праграма|Назва=Clausewitz Engine|Распрацоўшчык=[[Paradox Interactive]]|Тып=[[Гульнявы рухавік]]|Напісаны на=[[C++]]}}'''Clausewіtz Engіne''' — [[гульнявы рухавік]] [[Paradox Іnteractіve]], які выкарыстоўваецца з 2007 году. Названы ў гонар прускага генэрал-маёра й ваеннага тэарэтыка Карла фон Клаўзевіца. == Гісторыя == Clausewіtz Engіne быў распрацаваны студыяй [[Paradox Interactive|Paradox]] дзеля [[Europa Unіversalіs ІІІ]] і выкарыстоўваецца ёй ва ўласных распрацоўках. Распрацоўка новага гульнявога рухавіка, які прыйшоў бы на зьмену састарэламу [[Europa Engіne]], пачалася ў сакавіку 2004 году. Першай гульнёй, якая выкарыстоўвае новы рухавік стала [[Dіplomacy]], выпушчаная ў 2005 годзе. Асноўнымі паляпшэньнямі ў параўнаньні з Europa Engіne былі: новая трохмерная карта й 3D мадэлі юнітаў з анімацыямі, а таксама павялічаныя памеры карты. Вялікая праца была праведзена з карыстацкім інтэрфейсам,а таксама падтрымкай модынгу. Пачынаючы зь [[Іmperator: Rome]] (2019), Clausewіtz быў дапоўнены рухавіком Jomіnі, названым у гонар [[Антуан-Анры Жаміні]]. У той час як Clausewіtz можа быць у асноўным выкарыстаны для гульняў любога жанру, Jomіnі спэцыялізуецца на гульнях, дзе гулец глядзіць на карту зьверху («гульні на карце зьверху ўніз»). Па словах распрацоўшчыкаў, самае галоўнае новаўвядзеньне — гэта інструмэнты, якія дазваляюць працаваць над гульнямі на базе Jomіnі без ведаў праграмаваньня. Мадэранты таксама павінны выйграць ад гэтага. Таксама чакаецца, што прадукцыйнасьць будзе значна палепшана за кошт аптымізацыі працэсу прыняцьця рашэньняў фракцыямі, якія кіруюцца камп’ютэрам. Гэта прывяло да значных праблем у рухавіку Clausewіtz у складаных сцэнарыях зь вялікай колькасьцю ўдзельнікаў. == Характарыстыкі == Гэта модульны графічны рухавік, які звычайна выкарыстоўваецца для стварэньня трохмерных мадэляў на карце, а таксама для даданьня да іх назваў, паведамленьняў аб дзеяньнях, значкоў, мадэляў людзей, будынкаў і нават навакольнага асяродзьдзя (напрыклад, дрэваў і гор). Хоць яму часта прыпісваюць працу па стварэньні ўсёй картаграфіі гульні, але гэта няправільна, ён звычайда працые зь іншымі графічнымі рухавікамі, такімі як Jomіnі, каб мець магчымасьць ствараць усе ўражаньні, характэрныя для вялікіх стратэгічных гульняў Paradox. Яго мадыфікацыя простая дзякуючы таму, што ён не закадаваны, таму для таго, каб вашы зьмены былі адлюстраваны ў гульні, не патрабуецца ніякай расшыфроўкі. У маі 2016 году Paradox выпусьціла інструмэнт, які дазваляе наўпрост выкарыстоўваць мадэлі, створаныя ў Autodesk Maya, у гульнях на аснове рухавіка.<ref>{{Спасылка|мова=en|url=https://forum.paradoxplaza.com/forum/index.php?threads/information-and-faq.924764/|загаловак=Clausewitz Maya Exporter}}</ref> == Гульні й вэрсыі == Сьпіс гульняў на рухавіку Clausewitz Engine<ref name="Ссылка на страницу движка в Mod DB">{{Спасылка|url=https://www.moddb.com/engines/clausewitz-engine/games|загаловак=Пералік гульняў на рухавічку Clausewitz Engine на старонцы Mod DB|копія=https://web.archive.org/web/20180301140115/http://www.moddb.com/engines/clausewitz-engine/games|мова=en}}</ref>: === Clausewitz Engine 1.0 === * Europa Universalis III (2007) * Europa Universalis: Rome (2008) * Hearts of Iron III (2009) * Victoria II (2010) === Clausewitz Engine 1.5 === Дадаткі: * ''Napoleon’s Ambition (2007), In Nomine (2008), Heir to the Throne (2009),'' ''Divine Wind'' ''(2010)'' '''для Europa Universalis III''' * ''Semper Fi (2010),'' ''For the Motherland'' ''(2011),'' ''Their Finest Hour'' ''(2012)'' '''для Hearts of Iron III''' * ''A House Divided (2012), Heart of Darkness (2013)'' '''для Victoria II''' === Clausewitz Engine 1.8 === * Sengoku (2011) === Clausewitz Engine 2.0 === * Crusader Kings II (2012) * March of the Eagles (2013) === Clausewitz Engine 3.0 === * Europa Universalis IV (2013) А таксама дадаткі для Europa Universalis IV (2014-2024) === Clausewitz Engine 4.0 === * Stellaris (2016) * Hearts of Iron IV (2016) == Заўвагi == {{Крыніцы}} [[Катэгорыя:Гульнявыя рухавікі]] [[Катэгорыя:Кросплятформавае праграмнае забесьпячэньне]] [[Катэгорыя:Праграмнае забесьпячэньне для Windows]] 9z8yl7739ktj43redm2m4fwyef5xce4 2668873 2668872 2026-05-09T13:24:35Z Brololwi 90834 2668873 wikitext text/x-wiki {{Праграма|Назва=Clausewitz Engine|Распрацоўшчык=[[Paradox Interactive]]|Тып=[[Гульнявы рухавік]]|Напісаны на=[[C++]]|вэрсіі=выключыць}}'''Clausewіtz Engіne''' — [[гульнявы рухавік]] [[Paradox Іnteractіve]], які выкарыстоўваецца з 2007 году. Названы ў гонар прускага генэрал-маёра й ваеннага тэарэтыка Карла фон Клаўзевіца. == Гісторыя == Clausewіtz Engіne быў распрацаваны студыяй [[Paradox Interactive|Paradox]] дзеля [[Europa Unіversalіs ІІІ]] і выкарыстоўваецца ёй ва ўласных распрацоўках. Распрацоўка новага гульнявога рухавіка, які прыйшоў бы на зьмену састарэламу [[Europa Engіne]], пачалася ў сакавіку 2004 году. Першай гульнёй, якая выкарыстоўвае новы рухавік стала [[Dіplomacy]], выпушчаная ў 2005 годзе. Асноўнымі паляпшэньнямі ў параўнаньні з Europa Engіne былі: новая трохмерная карта й 3D мадэлі юнітаў з анімацыямі, а таксама павялічаныя памеры карты. Вялікая праца была праведзена з карыстацкім інтэрфейсам,а таксама падтрымкай модынгу. Пачынаючы зь [[Іmperator: Rome]] (2019), Clausewіtz быў дапоўнены рухавіком Jomіnі, названым у гонар [[Антуан-Анры Жаміні]]. У той час як Clausewіtz можа быць у асноўным выкарыстаны для гульняў любога жанру, Jomіnі спэцыялізуецца на гульнях, дзе гулец глядзіць на карту зьверху («гульні на карце зьверху ўніз»). Па словах распрацоўшчыкаў, самае галоўнае новаўвядзеньне — гэта інструмэнты, якія дазваляюць працаваць над гульнямі на базе Jomіnі без ведаў праграмаваньня. Мадэранты таксама павінны выйграць ад гэтага. Таксама чакаецца, што прадукцыйнасьць будзе значна палепшана за кошт аптымізацыі працэсу прыняцьця рашэньняў фракцыямі, якія кіруюцца камп’ютэрам. Гэта прывяло да значных праблем у рухавіку Clausewіtz у складаных сцэнарыях зь вялікай колькасьцю ўдзельнікаў. == Характарыстыкі == Гэта модульны графічны рухавік, які звычайна выкарыстоўваецца для стварэньня трохмерных мадэляў на карце, а таксама для даданьня да іх назваў, паведамленьняў аб дзеяньнях, значкоў, мадэляў людзей, будынкаў і нават навакольнага асяродзьдзя (напрыклад, дрэваў і гор). Хоць яму часта прыпісваюць працу па стварэньні ўсёй картаграфіі гульні, але гэта няправільна, ён звычайда працые зь іншымі графічнымі рухавікамі, такімі як Jomіnі, каб мець магчымасьць ствараць усе ўражаньні, характэрныя для вялікіх стратэгічных гульняў Paradox. Яго мадыфікацыя простая дзякуючы таму, што ён не закадаваны, таму для таго, каб вашы зьмены былі адлюстраваны ў гульні, не патрабуецца ніякай расшыфроўкі. У маі 2016 году Paradox выпусьціла інструмэнт, які дазваляе наўпрост выкарыстоўваць мадэлі, створаныя ў Autodesk Maya, у гульнях на аснове рухавіка.<ref>{{Спасылка|мова=en|url=https://forum.paradoxplaza.com/forum/index.php?threads/information-and-faq.924764/|загаловак=Clausewitz Maya Exporter}}</ref> == Гульні й вэрсыі == Сьпіс гульняў на рухавіку Clausewitz Engine<ref name="Ссылка на страницу движка в Mod DB">{{Спасылка|url=https://www.moddb.com/engines/clausewitz-engine/games|загаловак=Пералік гульняў на рухавічку Clausewitz Engine на старонцы Mod DB|копія=https://web.archive.org/web/20180301140115/http://www.moddb.com/engines/clausewitz-engine/games|мова=en}}</ref>: === Clausewitz Engine 1.0 === * Europa Universalis III (2007) * Europa Universalis: Rome (2008) * Hearts of Iron III (2009) * Victoria II (2010) === Clausewitz Engine 1.5 === Дадаткі: * ''Napoleon’s Ambition (2007), In Nomine (2008), Heir to the Throne (2009),'' ''Divine Wind'' ''(2010)'' '''для Europa Universalis III''' * ''Semper Fi (2010),'' ''For the Motherland'' ''(2011),'' ''Their Finest Hour'' ''(2012)'' '''для Hearts of Iron III''' * ''A House Divided (2012), Heart of Darkness (2013)'' '''для Victoria II''' === Clausewitz Engine 1.8 === * Sengoku (2011) === Clausewitz Engine 2.0 === * Crusader Kings II (2012) * March of the Eagles (2013) === Clausewitz Engine 3.0 === * Europa Universalis IV (2013) А таксама дадаткі для Europa Universalis IV (2014-2024) === Clausewitz Engine 4.0 === * Stellaris (2016) * Hearts of Iron IV (2016) == Заўвагi == {{Крыніцы}} [[Катэгорыя:Гульнявыя рухавікі]] [[Катэгорыя:Кросплятформавае праграмнае забесьпячэньне]] [[Катэгорыя:Праграмнае забесьпячэньне для Windows]] pzjqxf1jpe3sviij9wu62zug2yhj7w6 2668973 2668873 2026-05-10T08:33:12Z Dymitr 10914 стыль, артаграфія 2668973 wikitext text/x-wiki {{Праграма |Назва = Clausewitz Engine |Распрацоўшчык = [[Paradox Interactive]] |Тып = [[Гульнявы рухавік]] |Напісаны на = [[C++]] |вэрсіі = выключыць }} '''Clausewіtz Engіne''' — [[гульнявы рухавік]] [[Paradox Іnteractіve]], які выкарыстоўваецца з 2007 году. Названы ў гонар прускага генэрал-маёра й ваеннага тэарэтыка [[Карл фон Кляўзэвіц|Карла фон Кляўзэвіца]]. == Гісторыя == Clausewіtz Engіne быў распрацаваны студыяй [[Paradox Interactive|Paradox]] дзеля [[Europa Unіversalіs ІІІ]] і выкарыстоўваецца ёй ва ўласных распрацоўках. Распрацоўка новага гульнявога рухавіка, які прыйшоў бы на зьмену састарэламу [[Europa Engіne]], пачалася ў сакавіку 2004 году. Першай гульнёй, якая выкарыстоўвае новы рухавік стала [[Dіplomacy]], выпушчаная ў 2005 годзе. Асноўнымі паляпшэньнямі ў параўнаньні з Europa Engіne былі: новая трохвымерная мапа й 3D мадэлі юнітаў з анімацыямі, а таксама павялічаныя памеры мапы. Вялікая праца была зробленая з карыстальніцкім інтэрфэйсам, а таксама падтрымкай модынгу. Пачынаючы з [[Іmperator: Rome]] (2019), Clausewіtz быў дапоўнены рухавіком Jomіnі, названым у гонар [[Антуан-Анры Жаміні]]. У той час як Clausewіtz можа быць у асноўным выкарыстаны для гульняў любога жанру, Jomіnі спэцыялізуецца на гульнях, дзе гулец глядзіць на мапу зьверху («гульні на мапе зьверху ўніз»). Паводле словаў распрацоўшчыкаў, самая галоўная навіна — гэта інструмэнты, якія дазваляюць працаваць над гульнямі на базе Jomіnі з бракам ведаў праграмаваньня. Мадэранты таксама павінны мець здабытак ад гэтага. Таксама чакаецца, што прадукцыйнасьць будзе значна палепшаная за кошт аптымізацыі працэсу прыняцьця рашэньняў фракцыямі, якія кіруюцца кампутарам. Гэта прывяло да значных праблемаў у рухавіку Clausewіtz у складаных сцэнарыях зь вялікай колькасьцю ўдзельнікаў. == Характарыстыкі == Гэта модульны графічны рухавік, які звычайна выкарыстоўваецца для стварэньня трохвымерных мадэляў на мапе, а таксама дзеля даданьня да іх назваў, паведамленьняў аб дзеях, значкоў, мадэляў людзей, будынкаў і нават навакольнага асяродзьдзя (напрыклад, дрэваў і гор). Хоць яму часта прыпісваюць працу па стварэньні ўсёй картаграфіі гульні, але гэта няслушна, ён звычайна працуе зь іншымі графічнымі рухавікамі, такімі як Jomіnі, каб мець магчымасьць ствараць усе ўражаньні, характэрныя для вялікіх стратэгічных гульняў Paradox. Яго мадыфікацыя простая дзякуючы таму, што ён не закадаваны, таму для таго, каб вашыя зьмены былі адлюстраваныя ў гульні, не патрабуецца аніякага расшыфроўваньня. У траўні 2016 году Paradox выпусьціла інструмэнт, які дазваляе наўпрост выкарыстоўваць мадэлі, створаныя ў Autodesk Maya, у гульнях на грунце рухавіка.<ref>{{Спасылка|мова=en|url=https://forum.paradoxplaza.com/forum/index.php?threads/information-and-faq.924764/|загаловак=Clausewitz Maya Exporter}}</ref> == Гульні й вэрсыі == Сьпіс гульняў на рухавіку Clausewitz Engine<ref name="Ссылка на страницу движка в Mod DB">{{Спасылка|url=https://www.moddb.com/engines/clausewitz-engine/games|загаловак=Пералік гульняў на рухавічку Clausewitz Engine на старонцы Mod DB|копія=https://web.archive.org/web/20180301140115/http://www.moddb.com/engines/clausewitz-engine/games|мова=en}}</ref>: === Clausewitz Engine 1.0 === * Europa Universalis III (2007) * Europa Universalis: Rome (2008) * Hearts of Iron III (2009) * Victoria II (2010) === Clausewitz Engine 1.5 === Дадаткі: * ''Napoleon’s Ambition (2007), In Nomine (2008), Heir to the Throne (2009),'' ''Divine Wind'' ''(2010)'' '''для Europa Universalis III''' * ''Semper Fi (2010),'' ''For the Motherland'' ''(2011),'' ''Their Finest Hour'' ''(2012)'' '''для Hearts of Iron III''' * ''A House Divided (2012), Heart of Darkness (2013)'' '''для Victoria II''' === Clausewitz Engine 1.8 === * Sengoku (2011) === Clausewitz Engine 2.0 === * Crusader Kings II (2012) * March of the Eagles (2013) === Clausewitz Engine 3.0 === * Europa Universalis IV (2013) А таксама дадаткі для Europa Universalis IV (2014-2024) === Clausewitz Engine 4.0 === * Stellaris (2016) * Hearts of Iron IV (2016) == Крыніцы == {{Крыніцы}} [[Катэгорыя:Гульнявыя рухавікі]] [[Катэгорыя:Кросплятформавае праграмнае забесьпячэньне]] [[Катэгорыя:Праграмнае забесьпячэньне для Windows]] t06n3vc1oowx5qfzz2v3hnluo655v64 0 302545 2668882 2026-05-09T14:38:27Z Flamme-Bleue 40710 Створаная старонка са зьместам „[[File:ЮВЖД 8.06.2008.JPG|thumb|Будынак]] '''Буды́нак Кіраўні́цтва Паўднё́ва-Усхо́дняй чыгу́нкі''' — адміністрацыйны будынак у [[Варонеж]]ы, у якім месьціцца кіраўніцтва Паўднёва-Усходняй чыгункі. Знаходзіцца па адрасе: праспэкт Рэвалюцыі, 18. У 1920-я...“ 2668882 wikitext text/x-wiki [[File:ЮВЖД 8.06.2008.JPG|thumb|Будынак]] '''Буды́нак Кіраўні́цтва Паўднё́ва-Усхо́дняй чыгу́нкі''' — адміністрацыйны будынак у [[Варонеж]]ы, у якім месьціцца кіраўніцтва Паўднёва-Усходняй чыгункі. Знаходзіцца па адрасе: праспэкт Рэвалюцыі, 18. У 1920-я гады для Кіраўніцтва ПУЧ, якое да гэтага месьцілася ў некалькіх будынках, было вырашана пабудаваць асобны гмах. Ён быў пабудаваны ў 1929—1930 гадох паводле праекту варонескага архітэктара М. У. Троіцкага і зьяўляўся найбуйнейшым грамадзкім збудаваньнем у стылі канструктывізму. Падчас Другой сусьветнай вайны будынак быў моцна пашкоджаны, і падчас пасьляваеннага аднаўленьня гораду яго было вырашана адбудаваць у псэўдакласычных формах. Будынак Кіраўніцтва ПУЧ — адзін з самых прыгожых будынкаў Варонежу, своеасаблівы сымбаль эпохі, а вежа будынка зьяўляецца адной з дамінантаў цэнтру Варонежу. Сылюэт будынка сустракаецца на паштовых канвэртах і паштоўках, буклетах, альбомах, календарох ды ў іншых друкаваных выданьнях як пазнавальны сымбаль Варонежу, адна зь ягоных «візытных картак». [[Катэгорыя:Варонеж]] asoazb64k2mlbw565q8f9hazv2zzm1x 2668883 2668882 2026-05-09T14:41:02Z Flamme-Bleue 40710 2668883 wikitext text/x-wiki [[File:ЮВЖД 8.06.2008.JPG|thumb|Будынак]] '''Буды́нак Кіраўні́цтва Паўднё́ва-Усхо́дняй чыгу́нкі''' — адміністрацыйны будынак у [[Варонеж]]ы, у якім месьціцца кіраўніцтва Паўднёва-Усходняй чыгункі. Знаходзіцца па адрасе: праспэкт Рэвалюцыі, 18. У 1920-я гады для Кіраўніцтва ПУЧ, якое да гэтага месьцілася ў некалькіх будынках, было вырашана пабудаваць асобны гмах. Ён быў пабудаваны ў 1929—1930 гадох паводле праекту варонескага архітэктара М. У. Троіцкага і зьяўляўся найбуйнейшым грамадзкім збудаваньнем у стылі канструктывізму. Падчас Другой сусьветнай вайны будынак быў моцна пашкоджаны, і падчас пасьляваеннага аднаўленьня гораду яго было вырашана адбудаваць у псэўдакласычных формах. Будынак Кіраўніцтва ПУЧ — адзін з самых прыгожых будынкаў Варонежу, своеасаблівы сымбаль эпохі, а вежа будынка зьяўляецца адной з дамінантаў цэнтру Варонежу. Сылюэт будынка сустракаецца на паштовых канвэртах і паштоўках, буклетах, альбомах, календарох ды ў іншых друкаваных выданьнях як пазнавальны сымбаль Варонежу, адна зь ягоных «візытных картак». == Літаратура == * Воронеж. Визитная карточка. — Воронеж, 2008. * Гордость российской архитектуры: история здания управления Юго-Восточной железной дороги. — Воронеж: Юго-Восточная железная дорога, 2008. * Чесноков Г. А. Архитектура Воронежа: история и современность. — Воронеж: Воронежская государственная архитектурно-строительная академия, 1999. — 396 с. * Акиньшин А. Н., Ласунский О. Г. Дом № 18 // Записки старого пешехода. Прогулка по Большой Дворянской — проспекту Революции. — 2-е издание. — Воронеж: Правдивцев и К°, 2002. — С. 74-78. — 352 с. — ISBN 5-89981-256-7. [[Катэгорыя:Варонеж]] 27ol85eyc1kx1k4z5d7thzwn66ke583 2668970 2668883 2026-05-10T08:24:44Z Dymitr 10914 Dymitr перанёс старонку [[Будынак Кіраўніцтва Паўднёва-Усходняй чыгункі]] у [[Будынак управы Паўднёва-Ўсходняй чыгункі]] 2668883 wikitext text/x-wiki [[File:ЮВЖД 8.06.2008.JPG|thumb|Будынак]] '''Буды́нак Кіраўні́цтва Паўднё́ва-Усхо́дняй чыгу́нкі''' — адміністрацыйны будынак у [[Варонеж]]ы, у якім месьціцца кіраўніцтва Паўднёва-Усходняй чыгункі. Знаходзіцца па адрасе: праспэкт Рэвалюцыі, 18. У 1920-я гады для Кіраўніцтва ПУЧ, якое да гэтага месьцілася ў некалькіх будынках, было вырашана пабудаваць асобны гмах. Ён быў пабудаваны ў 1929—1930 гадох паводле праекту варонескага архітэктара М. У. Троіцкага і зьяўляўся найбуйнейшым грамадзкім збудаваньнем у стылі канструктывізму. Падчас Другой сусьветнай вайны будынак быў моцна пашкоджаны, і падчас пасьляваеннага аднаўленьня гораду яго было вырашана адбудаваць у псэўдакласычных формах. Будынак Кіраўніцтва ПУЧ — адзін з самых прыгожых будынкаў Варонежу, своеасаблівы сымбаль эпохі, а вежа будынка зьяўляецца адной з дамінантаў цэнтру Варонежу. Сылюэт будынка сустракаецца на паштовых канвэртах і паштоўках, буклетах, альбомах, календарох ды ў іншых друкаваных выданьнях як пазнавальны сымбаль Варонежу, адна зь ягоных «візытных картак». == Літаратура == * Воронеж. Визитная карточка. — Воронеж, 2008. * Гордость российской архитектуры: история здания управления Юго-Восточной железной дороги. — Воронеж: Юго-Восточная железная дорога, 2008. * Чесноков Г. А. Архитектура Воронежа: история и современность. — Воронеж: Воронежская государственная архитектурно-строительная академия, 1999. — 396 с. * Акиньшин А. Н., Ласунский О. Г. Дом № 18 // Записки старого пешехода. Прогулка по Большой Дворянской — проспекту Революции. — 2-е издание. — Воронеж: Правдивцев и К°, 2002. — С. 74-78. — 352 с. — ISBN 5-89981-256-7. [[Катэгорыя:Варонеж]] 27ol85eyc1kx1k4z5d7thzwn66ke583 2668972 2668970 2026-05-10T08:27:04Z Dymitr 10914 артаграфія 2668972 wikitext text/x-wiki [[Файл:ЮВЖД 8.06.2008.JPG|значак|Будынак управы.]] '''Буды́нак упра́вы Паўднё́ва-Усхо́дняй чыгу́нкі''' — адміністрацыйны будынак у [[Варонеж]]ы, у якім месьціцца кіраўніцтва Паўднёва-Ўсходняй чыгункі. Знаходзіцца па адрасе: праспэкт Рэвалюцыі, 18. У 1920-я гады для ўправы ПУЧ, якое да гэтага месьцілася ў некалькіх будынках, было пастаноўлена пабудаваць асобны гмах. Ён быў пабудаваны ў 1929—1930 гадох паводле праекту варонескага архітэктара М. У. Троіцкага і зьяўляўся найбуйнейшым грамадзкім збудаваньнем у стылі канструктывізму. Падчас Другой сусьветнай вайны будынак быў моцна пашкоджаны, і падчас паваеннага аднаўленьня гораду яго было вырашана адбудаваць у псэўдаклясычных формах. Будынак управы ПУЧ — адзін з самых прыгожых будынкаў Варонежу, своеасаблівы сымбаль эпохі, а вежа будынка ёсьць адной з дамінантаў цэнтру Варонежу. Сылюэт будынка сустракаецца на паштовых канвэртах і паштоўках, буклетах, альбомах, календарох ды ў іншых друкаваных выданьнях як пазнавальны сымбаль Варонежу, адна зь ягоных «візытных картак». == Літаратура == * Воронеж. Визитная карточка. — Воронеж, 2008. * Гордость российской архитектуры: история здания управления Юго-Восточной железной дороги. — Воронеж: Юго-Восточная железная дорога, 2008. * Чесноков Г. А. Архитектура Воронежа: история и современность. — Воронеж: Воронежская государственная архитектурно-строительная академия, 1999. — 396 с. * Акиньшин А. Н., Ласунский О. Г. Дом № 18 // Записки старого пешехода. Прогулка по Большой Дворянской — проспекту Революции. — 2-е издание. — Воронеж: Правдивцев и К°, 2002. — С. 74-78. — 352 с. — ISBN 5-89981-256-7. [[Катэгорыя:Варонеж]] 8c22qg4kwh3mafo5x4f6yuknwlza25d 0 302546 2668914 2026-05-09T17:57:11Z Dymitr 10914 Dymitr перанёс старонку [[Сан-Хасэ (Коста-Рыка, сталіца)]] у [[Сан-Хасэ (Коста-Рыка)]]: залішняе ўдакладненьне 2668914 wikitext text/x-wiki #перанакіраваньне [[Сан-Хасэ (Коста-Рыка)]] 5h8mv3ctfbaahch911j3l1x9hdy3ntv 0 302547 2668971 2026-05-10T08:24:44Z Dymitr 10914 Dymitr перанёс старонку [[Будынак Кіраўніцтва Паўднёва-Усходняй чыгункі]] у [[Будынак управы Паўднёва-Ўсходняй чыгункі]] 2668971 wikitext text/x-wiki #перанакіраваньне [[Будынак управы Паўднёва-Ўсходняй чыгункі]] 6vomj6x1dt19yjd503g0hj9oko5g5of 0 302548 2668976 2026-05-10T08:46:19Z Dymitr 10914 крыніца — https://en.wikipedia.org/wiki/HP_Inc.?oldid=1352474513 2668976 wikitext text/x-wiki {{Кампанія}} '''HP Inc.''' — амэрыканская шматнацыянальная кампанія ў галіне [[інфармацыйныя тэхналёгіі|інфармацыйных тэхналёгіяў]] з штаб-кватэрай у [[Пала-Альта]] штату [[Каліфорнія|Каліфорніі]], якая распрацоўвае пэрсанальныя [[кампутар]]ы, [[прынтар]]ы і павязаныя зь імі выдатковымі матэрыялы, а таксама паслугі [[3D-друк]]у. Гэта другі паводле аб’ёму продажаў вытворца пэрсанальных кампутараў у сьвеце пасьля [[Lenovo]], але перад [[Dell]] станам на 2024 год<ref>{{спасылка|спасылка=https://www.gartner.com/en/newsroom/press-releases/01-10-2024-gartner-says-worldwide-pc-shipments-increased-zero-point-three-percent-in-fourth-quarter-of-2023-but-declined-fourteen-point-eight-percent-for-the-year|загаловак=Gartner Says Worldwide PC Shipments Increased 0.3% in Fourth Quarter of 2023 but Declined 14.8% for the Year|выдавецтва=Gartner|дата публікацыі=01.2024}}</ref>. HP Inc. была заснаваная ў 2015 годзе, калі першапачатковая кампанія Hewlett-Packard была падзелена на дзьве асобныя структуры. Падразьдзяленьні старой кампаніі, якія займаліся карпаратыўнымі прадуктамі і надавалі бізнэсовыя паслугі, былі вылучаныя ў новую публічную кампанію [[Hewlett Packard Enterprise]]<ref>{{навіна|аўтар=Mukherjee, Supantha; Chan, Edwin|спасылка=https://www.reuters.com/article/us-hp-restructuring-idUSKCN0HV0U720141006|загаловак=Hewlett-Packard to split into two public companies, lay off 5,000|дата публікацыі=10.2014}}</ref><ref>{{навіна|аўтар=Darrow, Barb|спасылка=http://fortune.com/2015/10/30/bye-bye-hp/|загаловак=Bye-bye HP, it’s the end of an era|выдавец=Fortune Magazine|дата публікацыі=10.2015|копія=https://web.archive.org/web/20191112133852/https://fortune.com/2015/10/30/bye-bye-hp/|дата копіі=11.2019}}</ref>, у той час як самая Hewlett-Packard была перайменаваная ў HP Inc. і захавала аддзелы ў распрацоўцы пэрсанальных кампутараў і прынтараў свайго папярэдніка, выступаючы юрыдычным правапераемнікам арыгінальнай кампаніі, заснаванай у 1939 годзе. HP лістуецца на [[Нью-Ёрская фондавая біржа|Нью-Ёрскай фондавай біржы]] і ўваходзіць у індэкс [[S&P 500]]. У сьпісе [[Fortune 500]] на 2023 год HP займала 63-ы радок сярод найбуйнейшых карпарацыяў ЗША паводле агульнага прыбытку<ref>{{спасылка|спасылка=https://fortune.com/ranking/fortune500/search/|загаловак=Fortune 500|выдавецтва=Fortune|дата публікацыі=05.06.2023}}</ref>. == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Вонкавыя спасылкі == * [https://www.hp.com/ Афіцыйны сайт]. {{ІТ-Гіганты}} [[Катэгорыя:Кампаніі ЗША]] akhu3upvmtibavkyrgrpt5ec7knul26 0 302549 2668980 2026-05-10T09:08:28Z Dymitr 10914 крыніца — https://en.wikipedia.org/wiki/PepsiCo?oldid=1351887414 2668980 wikitext text/x-wiki {{Кампанія}} '''PepsiCo, Inc.''' — амэрыканская шматнацыянальная карпарацыя ў галіне харчовых прадуктаў і напояў зь сядзібай у [[Гарысан (Нью-Ёрк)|Гарысане]] штату [[Нью-Ёрк (штат)|Нью-Ёрк]]. Дзейнасьць PepsiCo ахоплівае ўсе аспэкты рынку харчовых прадуктаў і напояў. Кампанія кантралюе вытворчасьць, разьмеркаваньне і маркетынг сваёй прадукцыі. Яна была створаная ў 1965 годзе ў выніку зьліцьця кампаніяў Pepsi-Cola Company і [[Frito-Lay]]. З таго часу PepsiCo пашырыла сваю дзейнасьць далёка па-за межы свайго асноўнага прадукту [[Pepsi]] і ператварылася на трымальніка надзвычай разнастайнага шэрагу харчовых і напойных брэндаў. Сярод значных набыцьцяў былі [[Tropicana Products]] у 1998 годзе, [[The Quaker Oats]] у 2001 годзе (што дадало карпарацыі брэнд [[Gatorade]]), а таксама [[Pioneer Foods]] у 2020 годзе за 1,7 млрд даляраў ЗША<ref>{{навіна|аўтар=Child, Katharine|спасылка=https://www.businesslive.co.za/bd/companies/retail-and-consumer/2020-03-06-pepsico-purchase-of-pioneer-is-finalised/|загаловак=PepsiCo purchase of Pioneer is finalised|выдавец=Business Live|дата публікацыі=03.2020}}</ref>. У студзені 2021 году кампанія валодала 23 брэндамі, а гадавое абарачэньне кожнага зь іх перавышала 1 млрд даляраў<ref>{{спасылка|спасылка=https://www.pepsico.com/who-we-are/about-pepsico|загаловак=About PepsiCo|выдавецтва=PepsiCo, Inc. Official Website}}</ref>. PepsiCo працуе ва ўсім сьвеце, а ейная прадукцыя распаўсюджвалася больш як у 200 краінах і тэрыторыях, што прыносіла ёй гадавы чысты прыбытак у звыш 70 млрд даляраў ЗША. PepsiCo уважаецца за другую паводле чыстага прыбытку і рынкавай капіталізацыі кампанію-вырабніка харчовых прадуктаў і напояў у сьвеце пасьля [[Nestlé]]. У сьпісе [[Forbes Global 2000]] за 2023 год кампанія займала 82-е месца<ref>{{спасылка|спасылка=https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=51d599675ac0|загаловак=The Global 2000 2023|выдавецтва=Forbes|копія=https://web.archive.org/web/20240129031905/https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=4f5ab07e5ac0|дата копіі=29.01.2024}}</ref>. Флягманскім прадуктам кампаніі ёсьць напой Pepsi, які цягам пакаленьняў канкуруе з напоем [[Coca-Cola]]. Гэтае суперніцтва часта называюць «вайнамі колы». Хоць Coca-Cola прадаецца лепш за Pepsi у [[Злучаныя Штаты Амэрыкі|ЗША]], PepsiCo ёсьць найбуйнейшай харчовай кампаніяй Паўночнай Амэрыкі паводле чыстага прыбытку. Разьмеркаваньне і разьліў напояў кампаніі ажыцьцяўляюцца як самой PepsiCo, гэтак і ліцэнзійнымі разьліўнымі прадпрыемствамі ў асобных рэгіёнах. У [[Беларусь|Беларусі]] газаваны напой Pepsi паводле ліцэнзіі разьлівае броварная кампанія «[[Лідзкае піва]]». == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Вонкавыя спасылкі == * [https://www.pepsico.com/ Афіцыйны сайт]. [[Катэгорыя:Кампаніі ЗША]] 5hswgema4806alsyrdurynw294f9tb7