Аўгуста Піначэт

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="be-tarask">
  <siteinfo>
    <sitename>Вікіпэдыя</sitename>
    <dbname>be_x_oldwiki</dbname>
    <base>https://be-tarask.wikipedia.org/wiki/%D0%93%D0%B0%D0%BB%D0%BE%D1%9E%D0%BD%D0%B0%D1%8F_%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%BA%D0%B0</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.9</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Мэдыя</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Спэцыяльныя</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Абмеркаваньне</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Удзельнік</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Гутаркі ўдзельніка</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Вікіпэдыя</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Абмеркаваньне Вікіпэдыі</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Файл</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Абмеркаваньне файла</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MediaWiki</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">Абмеркаваньне MediaWiki</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Шаблён</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Абмеркаваньне шаблёну</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Дапамога</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Абмеркаваньне дапамогі</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Катэгорыя</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Абмеркаваньне катэгорыі</namespace>
      <namespace key="100" case="first-letter">Партал</namespace>
      <namespace key="101" case="first-letter">Абмеркаваньне парталу</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Модуль</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Абмеркаваньне модулю</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Аўгуста Піначэт</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4377</id>
    <revision>
      <id>2677057</id>
      <parentid>2420865</parentid>
      <timestamp>2026-07-02T00:08:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>67502</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2677057</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4858" sha1="oudtrfe8v7k8guhajulyrinaimyhh1n" xml:space="preserve">{{Палітык
|імя                = Аўгуста Піначэт
|пасада             = Старшыня Вайсковай хунты кіраўнікоў Чылі
|пачатак_тэрміну    = 11 верасьня 1973
|канец_тэрміну      = 11 сакавіка 1981
|прэзыдэнт          = 
|прэм’ер-міністар   = 
|папярэднік         = 
|наступнік          = {{Артыкул у іншым разьдзеле|Хасэ Тарыбіё Мэрына||en|José Toribio Merino}}
|месца_нараджэньня  = [[Вальпараіса]], [[Чылі]]
|месца_сьмерці      = [[Сант’яга-дэ-Чылі|Сант’яга]], Чылі
|нацыянальнасьць    = 
|назва_палітычнай_арганізацыі = &lt;!-- Рух, Аб’яднаньне, і пад. Неабавязковы. Па змоўчаньні — «Партыя» --&gt;
|партыя             = 
|сужэнец            = {{Артыкул у іншым разьдзеле|Люсія Ірыярт||en|Lucía Hiriart}}
|дзеці              = Дочкі — {{Артыкул у іншым разьдзеле|Люсія Піначэт|Інэса-Люсія|en|Lucía Pinochet}}, Марыя-Вэроніка і Жакліна-Марыя; сыны — Аўгуста-Асвальда, Марка-Антоніё
|адукацыя           = [[Вайсковая акадэмія Чылі]]
|рэлігія            = [[хрысьціянства]]
|бацька             = Аўгуста Піначэт Вэра
|маці               = Авэліна Ўгартэ Мартынэс
|подпіс             = Signature_of_Augusto_Pinochet.svg
}}
'''Аўґу́ста-Хасэ́-Рамо́н Піначэ́т-Уґартэ''' ({{мова-es|Augusto José Ramón Pinochet Ugarte}}; 25 лістапада 1915, [[Вальпараіса]], [[Чылі]] — 10 сьнежня 2006, [[Сант’яга-дэ-Чылі]], Чылі) — [[чылі]]йскі вайсковец і палітык, дыктатар. Прыйшоў да ўлады ў 1973 годзе ў выніку вайсковага [[Дзяржаўны пераварот|перавароту]] і ўзначальваў краіну да 1990 году&lt;ref&gt;{{Артыкул|аўтар=|загаловак=Памёр Аўгуста Піначэт|спасылка=http://www.zviazda.by/second.html?r=33&amp;p=28&amp;archiv=12122006|выданьне=[[Зьвязда]]|тып=[[Газэта]]|год=12 сьнежня 2006|нумар=[http://www.zviazda.by/second.html?archiv=12122006 264 (25853)]|старонкі=|issn=1990-763x}}&lt;/ref&gt;.

Нарадзіўся ў небагатай сям’і служачага партовай мытні. У 1936 г. скончыў [[Вайсковая акадэмія Чылі|Вайсковую акадэмію Чылі]] у Сант’яга&lt;ref name=&quot;БелЭн&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Britannica&quot;/&gt;. У 1959 годзе прысвоены чын генэрала&lt;ref&gt;Ларин Е. А. Пиночет Аугусто // Большая российская энциклопедия: научно-образовательный портал – URL: https://bigenc.ru/c/pinochet-augusto-8eb72e/?v=3976965{{Недаступная спасылка|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. – Дата публикации: 20.06.2022&lt;/ref&gt;. У лістападзе 1972 прызначаны камандуючым сухапутнымі войскамі&lt;ref name=&quot;БелЭн&quot;&gt;Піначэт Угартэ Аўгуста // {{Літаратура/БелЭн|12к}} — С. 362.&lt;/ref&gt;. У 1973 годзе прызначаны галоўнакамандуючым арміі і ўзначаліў ваенную хунту, якая зьвергла сацыялістычны ўрад&lt;ref name=&quot;Britannica&quot;&gt;{{Спасылка|загаловак=Augusto Pinochet|праект=Encyclopedia Britannica| url=https://www.britannica.com/biography/Augusto-Pinochet|дата=2 жніўня 2023|мова=en}}&lt;/ref&gt;.

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

== Вонкавыя спасылкі ==
{{Commonscat|Augusto Pinochet}}
* [http://www.radiosvoboda.org/content/article/25104230.html Віталій Портников. Чи потрібен Україні свій Піночет? (2013)] {{ref-uk}}
* [https://vpered.wordpress.com/2015/11/02/tisza-pinochetophilia/ Роман Тиса. Українська ідеолоґія. Частина 2. Піночетофілія (2015)] {{ref-uk}}

{{Накід:Палітык}}

{{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Піначэт, Аўгуста}}
[[Катэгорыя:Чылійскія вайскоўцы]]
[[Катэгорыя:Чылійскія палітыкі]]
[[Катэгорыя:Гісторыя Чылі]]</text>
      <sha1>oudtrfe8v7k8guhajulyrinaimyhh1n</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Гартс Эдынбург</title>
    <ns>0</ns>
    <id>7328</id>
    <revision>
      <id>2677093</id>
      <parentid>2658696</parentid>
      <timestamp>2026-07-02T07:47:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dymitr</username>
        <id>10914</id>
      </contributor>
      <comment>крыніца — https://en.wikipedia.org/wiki/Heart_of_Midlothian_F.C.?oldid=1361968872</comment>
      <origin>2677093</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14044" sha1="o3nsu9fqrw4g5ucycjdeftthpwlc5ol" xml:space="preserve">{{Футбольны клюб
|Назва             = Гартс
|Лягатып           = Heartslogo.png
|ПоўнаяНазва       = Heart of Midlothian Football Club
|Горад             = [[Эдынбург]], [[Шатляндыя]]
|Стадыён           = [[Тынкасл]]
|Умяшчальнасьць    = 17 420
|Чэмпіянат         = {{Папярэдні футбольны сэзон Шатляндыі|ГартсЭдынб-Ліга}}
|Сэзон             = {{Папярэдні футбольны сэзон Шатляндыі|ГартсЭдынб-Сэзон}}
|Месца             = {{Папярэдні футбольны сэзон Шатляндыі|ГартсЭдынб}}
|Прыналежнасьць    = Шатляндзкія

&lt;!-- Форма --&gt;
| pattern_la1 = _hearts2627h
| pattern_b1 = _hearts2627h
| pattern_ra1 = _hearts2627h
| pattern_sh1 = _hearts2627h
| pattern_so1 = 
| leftarm1 = 601F2E
| body1 = 601F2E
| rightarm1 = 601F2E
| shorts1 = FFFFFF
| socks1 = 601F2E
| pattern_la2 = _hearts2627a
| pattern_b2 =_hearts2627a
| pattern_ra2 = _hearts2627a
| pattern_sh2 =_hearts2627a
| pattern_so2 = _hearts2627a
| leftarm2 = ffffff
| body2 = ffffff
| rightarm2 = ffffff
| shorts2 = 601F2E
| socks2 = 601F2E
}}

«'''Гарт оф Мідлётыян'''» ({{мова-en|Heart of Midlothian F.C.}}) — [[Шатляндыя|шатляндзкі]] [[футбольны клюб]] з гораду [[Эдынбург]]у, прадстаўнік [[Прэм’ер-ліга чэмпіянату Шатляндыі па футболе|Прэм’ер-лігі Шатляндыі]]. Адзін з двух клюбаў гораду, якія прадстаўляюць найвышэйшую лігу краіны, другі мае назоў «[[Гібэрніян Эдынбург|Гібэрніян]]». Хатнія матчы праводзіць на стадыёне «[[Тынкасл]]», які месьціцца ў эдынбурскім раёне Горгі. Стадыён зьяўляецца хатняй арэнай з 1886 году й зьмяшчае 17 420 гледачоў. У 2005 годзе летувіска-расейскі бізнэсоўца й банкір [[Уладзімер Раманаў]] выкупіў большую частку правоў на клюб у былога ўладальніка Крыса Робэртсана. На сёньняшні дзень клюб знаходзіцца пад вонкавым адміністрацыйным кантролем, паклаўшы канец уладаньню клюбам Уладзімерам Раманавым. Апошнім значным дасягненьнем клюбу лічыцца перамога ў Кубку Шатляндыі ў 2012 годзе, дзе ў фінале «сэрцы» перамаглі свайго спрадвечнага суперніка клюб «Гібэрніян» зь лікам 5:1&lt;ref&gt;[http://www.guardian.co.uk/football/2012/may/20/hearts-demolition-hibernian-scottish-cup Hearts’s demolition of Hibernian in Scottish Cup final devoid of fire]. Guardian.&lt;/ref&gt;.

== Гісторыя ==
Найбольш ранішняе згадваньне клюбу пад назовам ''Heart of Midlothian'' у спартовым кантэксьце было зроблена ў газэце ''The Scotsman'' 20 ліпеня 1864 году, калі каманда ''The Scotsman'' і ''Heart of Midlothian'' праводзілі гульню ў [[крыкет]]. На сёньняшні дзень невядома меў гэты клюб дачыненьне да футбольнага ці не, але ў тыя часу ў [[Вялікабрытанія|Брытаніі]] шмат клюбаў таксама добра гулялі ў іншых відах спорту&lt;ref&gt;[http://www.londonhearts.com/scores/images/1864/1864072001.jpg The Scotsman. Нумар ад 20 ліпеня 1864], ''London Hearts''.&lt;/ref&gt;. «Гартс» быў заснаваны ў 1874 году. Па розных меркаваньнях назва была ўзята ад папулярнай невялічкай танцавальнай залі&lt;ref&gt;[http://londonhearts.com/images/mack02/pages/p029.htm Альбэрт МакКі, «The Hearts 1959» ст. 29]&lt;/ref&gt;, якая ў сваю чаргу так звалася па вядомым рамане сэра [[Ўолтэр Скот|Ўолтэра Скота]] «Сэрца графства Лётыян» (''Heart of Midlothian'').

[[Файл:Hearts team 1875.jpg|значак|зьлева|Каманда «Гартс» у 1875 годзе ў арыгінальных белых кашулях.]]
Клюб пачаў мець сур’ёзныя фінансавыя праблемы ў лістападзе 2011 году, што азначала, што кіраўніцтва было ня ў стане выплаціць гульцам заробную плату&lt;ref&gt;[http://www.dailymail.co.uk/sport/football/article-2062503/Hearts-afford-pay-players-wages.html Hearts failure! Tynecastle club admit they can’t afford to pay players' wages]. Daily Mail.&lt;/ref&gt;, і клюб быў выстаўлены на продаж&lt;ref&gt;[http://www1.skysports.com/football/news/11790/7313172/Romanov-puts-Hearts-up-for-sale Romanov puts Hearts up for sale]. Sky Sports.&lt;/ref&gt;. Заробак за кастрычнік быў выплачаны позна, а заробак за лістапад гульцы ўбачылі толькі праз дваццаць дзевяць дзён, літаральна за дзень іхнага заробку за сьнежань&lt;ref&gt;[http://www.dailyrecord.co.uk/football/spl/2011/12/15/hearts-claim-they-ve-paid-players-as-union-prepares-complaint-to-spl-86908-23637974/ Hearts stars finally get November pay but will complain to SPL if December wages don’t arrive]. Daily Record.&lt;/ref&gt;. Але й заробак за сьнежань таксама ня быў выплачаны своечасова&lt;ref&gt;[http://www.scotsman.com/the-scotsman/sport-comment/alan-patullo/hearts_players_pay_delayed_november_wages_are_paid_but_hearts_players_still_ready_to_act_1_2012126 &quot;Hearts players’ pay: Delayed November wages are paid but Hearts players still ready to act&quot;]{{Недаступная спасылка|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. The Scotsman.&lt;/ref&gt;, з-за чаго [[прафзьвяз]] гульцоў падаў скаргу ў кіраўніцтва шатляндзкай [[Прэм’ер-ліга чэмпіянату Шатляндыі па футболе|Прэм’ер-лігі]]&lt;ref&gt;[http://sport.stv.tv/football/scottish-premier/hearts/288435-hearts-squad-lodge-official-spl-complaint-over-unpaid-wages/ &quot;Hearts squad lodge official SPL complaint over unpaid wages&quot;]{{Недаступная спасылка|date=January 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. Scottish Television.&lt;/ref&gt;. У гэты пэрыяд клюб параіў гульцам шукаць новы клюб&lt;ref&gt;[http://www.thesun.co.uk/scotsol/homepage/sport/spl/3980140/Jambos-tell-stars-they-can-leave.html Hearts surgery]. The Sun.&lt;/ref&gt;. 4 студзеня 2012 году кіраўніцтва Прэм’ер-Лігі загадала «Гартсу» выплаціць усе нявыплачаныя заробкі да 11 студзеня й настойвала, каб заработная плата студзеня павінна была быць выплачана ў тэрмін да 16 студзеня&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20121013222206/http://www.scotprem.com/content/default.asp?page=s2&amp;newsid=10942&amp;back=home &quot;SPL Statement ~ Heart of Midlothian FC&quot;]. Scottish Premier League.&lt;/ref&gt;. «Гартс» выплаціў усе заробкі 16 студзеня пасьля продажу [[Эгерт Ёнсан|Эгерта Ёнсана]] ва «[[Ўулвэргэмптан Ўандэрэрз]]»&lt;ref&gt;[http://www.telegraph.co.uk/sport/football/teams/hearts/8992876/Hearts-pay-overdue-December-wages-thanks-to-Eggert-Jonsson-sale-to-Wolves.html Hearts pay overdue December wages thanks to Eggert Jonsson sale to Wolves]. The Telegraph.&lt;/ref&gt;.

17 чэрвеня 2013 году «Гартс» быў перададзіны пад вонкавы кантроль, маючы пазыку ў памеры 25 мільёнаў фунтаў стэрлінгаў&lt;ref&gt;[http://www.bbc.co.uk/sport/0/football/22944291 Hearts: SPL side to enter administration]. BBC News.&lt;/ref&gt;. Праблемы напаткалі клюб і на футбольным полі, бо 5 красавіка 2014 году «Гартс» афіцыйна страціла месца ў найвышэйшым дывізіёне&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://www.bbc.co.uk/sport/football/26796705|загаловак=Hearts’ relegation from the Scottish Premiership was confirmed despite victory against Partick Thistle|выдавецтва=BBC Sport|дата публікацыі=05.04.2014}}&lt;/ref&gt;. У панядзелак 12 траўня 2014 году група Bidco 1874, якую ачольвала [[Эн Бадж]], узяла пад кантроль над «Гартс», такім чынам завяршыўшы эру Ўладзімера Раманава на чале клюбу. Бадж стала выканаўчай старшынёй клюбу. Група Bidco плянавала ўтрымліваць клюб прыблізна пяць гадоў, пасьля чаго клюб мусіў перайсьці пад кантроль арганізацыі заўзятараў. Фонд вылучыў 1 мільён фунтаў стэрлінгаў на функцыянаваньне клюбу да поўнага юрыдычнага выхаду з адміністрацыі. «Гартс» забясьпечыў неадкладнае вяртаньне ў Прэм’ер-лігу, стаўшы пераможцам другога дывізіёну за сем тураў да заканчэньня&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=http://www.scotzine.com/2015/03/hearts-crowned-spfl-championship-title-winners/|загаловак=Hearts have been SPFL Championship title winners|выдавец=Scotzine. 22 March 2015. Retrieved|копія=https://web.archive.org/web/20150521031717/http://www.scotzine.com/2015/03/hearts-crowned-spfl-championship-title-winners/|дата копіі=21.05.2015}}&lt;/ref&gt;. «Гартс» быў непараможным у першых 20 матчах лігі, пакуль ня здарылася хатняя параза зь лікам 2:3 ад «[[Фалкірк (футбольны клюб)|Фалкірку]]»&lt;ref&gt;[http://www.edinburghnews.scotsman.com/sport/football/hearts/hearts-2-falkirk-3-unbeaten-run-over-for-jambos-1-3670211 Hearts 2–3 Falkirk: Jambos Unbeaten Run Ends] Edinburgh Evening News. 24 January 2015. Retrieved 18 May 2015.&lt;/ref&gt;.

== Фарм-клюбы ==
Наступныя клюбы раней прымыкалі да «Гартсу», калі яны ўваходзілі ў холдынг Уладзімера Раманава: «[[Коўна (футбольны клюб)|Коўна]]» (Летува), «[[Партызан Менск|Партызан]]» (Беларусь).

== Дасягненьні ==
* '''[[Прэм’ер-ліга чэмпіянату Шатляндыі па футболе|Чэмпіён Шатляндыі]]''': 4
** 1895, 1897, 1958, 1960

* '''Уладальнікі [[Кубак Шатляндыі па футболе|Кубка Шатляндыі]]''': 8
** 1891, 1896, 1901, 1906, 1956, 1998, 2006, 2012

* '''Уладальнікі [[Кубак лігі Шатляндыі па футболе|Кубка лігі Шатляндыі]]''': 4
** 1955, 1959, 1960, 1963

== Склад ==
: ''Актуальны на 22 лютага 2026 году''
{{Склад}}
{{Гулец1|1|Q177331|Бр|}}
{{Гулец1|2|Q16845088|Аб|}}
{{Гулец1|3|Q7609694|Аб|}}
{{Гулец1|4|Q23007748|Аб|}}
{{Гулец1|5|Q26405670|Аб|}}
{{Гулец1|6|Q42320507|ПА|}}
{{Гулец1|7|Q40673500|Нап|}}
{{Гулец1|8|Q102109764|ПА|}}
{{Гулец1|9|Q18331623|Нап|капітан}}
{{Гулец1|10|Q122998118|Нап|}}
{{Гулец1|11|Q126965696|Нап|}}
{{Гулец1|12|Q48850639|Аб|}}
{{Гулец1|14|Q57017726|ПА|}}
{{Гулец1|15|Q96475255|Аб|}}
{{Гулец1|16|Q18128293|ПА|}}
{{Падзел складу}}
{{Гулец1|17|Q16736708|Нап|}}
{{Гулец1|18|Q120913872|Аб|}}
{{Гулец1|19|Q16236745|Аб|{{Падказка|ар.|арэнда}} [[Оксфард Юнайтэд|Оксфард Юн.]]}}
{{Гулец1|22|Q135652471|ПА|}}
{{Гулец1|23|Q122801793|Аб|}}
{{Гулец1|24|Q107565459|ПА|}}
{{Гулец1|25|Q16830322|Бр|}}
{{Гулец1|29|Q135450386|Нап|}}
{{Гулец1|30|Q22280163|Бр|}}
{{Гулец1|31|Q115205877|Аб|}}
{{Гулец1|40|Q135395037|ПА|}}
{{Гулец1|49|Q108258082|ПА|{{Падказка|ар.|арэнда}} [[Бірмінггэм Сіці]]}}
{{Гулец1|74|Q110622354|Нап|{{Падказка|ар.|арэнда}} [[Вардар Скоп’е|Вардар]]}}
{{Гулец1|89|Q88223124|Нап|}}
{{Гулец1|99|Q110590136|Нап|}}
{{Канец складу}}

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

== Вонкавыя спасылкі ==
* [https://web.archive.org/web/20080821134858/http://www.heartsfc.premiumtv.co.uk/ Афіцыйны сайт]
* [http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/teams/h/heart_of_midlothian/default.stm Клюбная старонка на BBC]
* [http://www.heartsfc.com/ Навіны клюбу]

{{Прэм’ер-ліга чэмпіянату Шатляндыі па футболе}}
{{Бібліяінфармацыя}}
[[Катэгорыя:Эдынбург]]
[[Катэгорыя:Зьявіліся ў 1874 годзе]]</text>
      <sha1>o3nsu9fqrw4g5ucycjdeftthpwlc5ol</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Гісторыя Кітаю</title>
    <ns>0</ns>
    <id>8020</id>
    <revision>
      <id>2677120</id>
      <parentid>2661537</parentid>
      <timestamp>2026-07-02T11:24:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HyBoxwood</username>
        <id>96897</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[w:zh:Template_talk:中华人民共和国国徽#編輯請求_2026-04-17_将svg替换为File:中華人民共和國國徽.svg]]</comment>
      <origin>2677120</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10568" sha1="tq04b6cyrn0zjts0948m5dv3x7g25vw" xml:space="preserve">[[Файл:中華人民共和國國徽.svg|міні|150пкс|Герб Кітаю]]
[[Кітай]] лічыцца найстарэйшай [[цывілізацыя]]й і высокаразьвітай [[культура]]й у гісторыі чалавецтва. Носьбітам гэтай культуры і дамінантнай этнічнай групай у '''гісторыі Кітаю''' была [[народнасьць]] [[хань]].

== Старажытны Кітай ==
Згодна тэорыі Out-Of-Africa, першыя анатамічна адпавядаючыя сучаснаму чалавеку істоты — [[Чалавек|Гома сапіенс]] — зьявіліся на тэрыторыі сучаснага Кітаю каля {{лік|65000}} гадоў таму. Шматлікія кітайскія навукоўцы прытрымліваюцца аднак тэорыі, згодна якой разьвіцьцё сучаснага чалавека адбывалася адначасова ва ўсім сьвеце.

== Першыя дынастыі ==

=== [[Дынастыя Цынь]] (221—207 да н. э.) ===
Цыньскаму ўладару [[Цынь Шыхуандзі]] ўпершыню ўдалося аб’яднаць кітайскія землі. Для ўніфікацыі краіны і ўмацаваньня цэнтралізаванай улады былі прынятыя меры, распрацаваныя чыноўнікам Лі Сы. Кітай быў падзелены на правінцыі (каля 40). Сыстэма кіраваньня цалкам залежала ад уладара краіны. Была ўведзеная адзіныя пісьмовасьць і законы. Былі пабудаваныя дарогі. Чыноўнікі і купцы былі пераселеныя ў сталіцу краіны [[Сіянь]]. Была ўмацаваная [[Вялікая кітайская сьцяна]]. Акрамя Цынь Шыхуандзі адзіным прадстаўніком дынастыі Цынь быў ягоны малодшы сын [[Хун Эршы]]. Неўзабаве пасьля сьмерці Цынь Шыхуандзі ягоныя нашчадкі згубілі ўладу. Лі Сы быў забіты. На поўдні краіны распачалося сялянскае паўстаньне.

=== Дынастыя Хань (206 да н. э. — 220 н. э.) ===
Дынастыя Хань была заснаваная Гао-цзу, які аб’явіў сябе кіраўніком краіны у 202 годзе. У 9 годзе Ван Ман заняў трон і часова ўсталяваў дынастыю Сінь. У 25 гозде дынастыя Хань была адноўленая. Пэрыяд да 25 году завецца Заходнім Хань, пасьля 25 году — Усходнім Хань, калі сталіца была перанесеная ў [[Лаян]]. Напрацягу чатырох стагодзьдзяў краінай кіравалі прадстаўнікі адной дынастыі,

=== Дынастыя Дзінь (265—420) ===
== Кітайская Імпэрыя ==

=== Дынастыя Суй (581—618) ===
За кароткі пэрыяд існаваньня [[Дынастыя Суй|дынастыі Суй]] адбылося зьяднаньне краіны пасьля яе амаль што трохсотгадовага падзелу. Але высокія падаткі, накладзеныя на сялянаў суйскім імпэратарам, і прымушэньне да непасільнай працы прыводзілі да шматлікіх паўстаньняў у краіне і стварылі падставу для ўзьнікненьня новай дынастыі Тан. Дынастыі Тан у спадчыну засталіся шматлікія пачатыя пры дынастыі Суй рэформы і вялікія будаўнічыя праекты. Прыкладам таму зьяўляецца імпэратарскі канал, будаўніцтва якога пачалося яшчэ пры суйскім імпэратары Вэн Дзі (581—604), сёньня гэты канал зьвязвае [[дэльта|дэльту]] ракі [[Янцзы]] з паўночным Кітаем.

=== Дынастыя Тан (618—907) ===

=== Дынастыя Сун (960—1279) ===
[[Дынастыя Тан]] была заснавана кітайскім генэралам [[Лі Юань|Лі Юанем]].

=== Дынастыя Юань (1261—1368) ===

=== Дынастыя Мін (1368—1644) ===
Кітайскі народ быў незадаволены чужародным кіраўніцтвам краіны. Гэта выклікала новае паўстаньне кітайских сялянаў, вядомае ў гісторыі як паўстаньне Чырвоных павязаў, і ў выніку якога дынастыя манголаў была зрынута. У 1368 годзе ўлада перайшла да дынастыі Мін.

=== Дынастыя Цын (1644—1911) ===
Пасьля таго як пала дынастыя Мін, у 1644 годзе манджурамі была заснавана апошняя кітайская дынастыя.

Пры канцы 1790-х гадоў [[сукупны ўнутраны прадукт]] Кітаю складаў 35% ад сусьветнага. Вялася вытворчасьць такіх высокакаштоўных на той час тавараў, як [[гарбата]] і [[парцаляна]], [[шоўк]] і [[прыправы]]. У 1814 годзе [[Брытанія|брытанцы]] пачалі пастаўляць у Кітай скрынкі [[опіюм]]у па 600 [[Фунт стэрлінгаў|фунтаў]], які выраблялі ў [[Брытанская Індыя|Брытанскай Індыі]] па 130 фунтаў. За 15 гадоў брытанскі экспарт опіюму дасягнуў 20%. У студзені 1839 году імпэратар Кітаю Даогуан забараніў увоз опіюму, што выклікала [[Першая опіюмная вайна|Першую опіюмную вайну]], бо 3 чэрвеня 2,37 млн [[фунт]]аў опіюму скінулі ў мора ў Хумэні (правінцыя [[Гуандун]]). Улетку 1840 году [[брытанскі флёт]] заблякаваў кітайскія парты і захапіў востраў [[Ганконг (востраў)|Сянган]]. 29 жніўня 1842 году ўрады Брытаніі і Кітаю заключылі [[Нанкінская дамова|Нанкінскую дамову]] «Аб міры, сяброўстве і гандлі», паводле якой Брытанія атрымала востраў [[Ганконг]] і [[Кантрыбуцыя|кантрыбуцыю]] за зьнішчаны опіюм. У кастрычніку 1856 году пачалася [[Другая опіюмная вайна]] Брытаніі і Францыі супраць Кітаю. У кастрычніку 1860 году заключылі Пэкінскія пагадненьні, паводле якіх гандаль опіюмам дазволілі па ўсім Кітаі&lt;ref&gt;{{Артыкул|аўтар=Алена Кравец.|загаловак=Ключ, які «адкрываў» краіны|спасылка=https://zviazda.by/be/news/20220926/1664198354-yak-z-dapamogay-narkotykau-eurapeyskiya-ulady-zmyanyali-hod-gistoryi|выданьне=[[Зьвязда]]|тып=газэта|год=27 верасьня 2022|нумар=[https://zviazda.by/be/number/189-29811 189 (29811)]|старонкі=[https://zviazda.by/sites/default/files/27ver-2022-10.pdf 11]|issn=1990-763x}}&lt;/ref&gt;, а [[Расейская імпэрыя]] атрымала [[Прыамур'е]].

== Кітайская Рэспубліка (1911—1949) ==

==== Канец манархіі ====
У 1911 годзе скончылася [[дынастыя Цын]].

На мяжы стагодзьдзя эканамічнае становішча Кітаю было надзвычай цяжкім. Тэрыторыі краіны былі часткова калянізаваны некаторымі эўрапейскімі дзяржавамі, акрамя гэтага Кітай быў прымушаны да выплаты [[рэпарацыя]]ў гэтым краінам і Японіі. У краіне адбылося фармаваньне новых палітычных груп.

=== Першая сусьветная вайна ===

=== Агрэсія Японіі ў Кітаі ===
=== Другая сусьветная вайна ===

== Кітайская Народная Рэспубліка (з 1949 году) ==
Пасьля перамогі камуністычнай партыі над гамінданам у кітайскай грамадзянскай вайне 1 кастрычніка 1949 году была заснавана [[Кітайская Народная Рэспубліка]] (КНР). Новае кіраўніцтва хутка ўсталявала кантроль над паслабленай і разрозьненай шматлікімі войнамі на працягу дзесяцігодзьдзяў краінай і сфармавала дзяржаву па прыкладзе [[Савецкі Саюз|Савецкага Саюзу]].

Дзякуючы дасягнутым посьпехам у пераадоленьні росту [[інфляцыя|інфляцыі]] і стварэньню [[інфраструктура|інфраструктуры]] камуністычны ўрад набыў значную папулярнасьць у краіне.

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

== Вонкавыя спасылкі ==
* {{Спасылка|аўтар=Elman, Benjamin; Keightley, David N.; Hsu, Cho-yun|загаловак=China|выдавец=Encyclopedia Britannica|url=https://www.britannica.com/place/China|дата=18 верасьня 2023}}
{{Накід:Гісторыя}}

[[Катэгорыя:Гісторыя Кітаю| ]]</text>
      <sha1>tq04b6cyrn0zjts0948m5dv3x7g25vw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Наваградзкі замак</title>
    <ns>0</ns>
    <id>11525</id>
    <revision>
      <id>2677102</id>
      <parentid>2651811</parentid>
      <timestamp>2026-07-02T08:39:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SergeiSEE</username>
        <id>38150</id>
      </contributor>
      <comment>дапаўненьне Вонкавыя спасылкі</comment>
      <origin>2677102</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="28401" sha1="hzkcxgpoe8fv0exh1vavw9moke5ee0o" xml:space="preserve">{{Славутасьць
|Тып                      = Помнік абарончай архітэктуры
|Назва                    = Наваградзкі замак
|Арыгінальная назва       = 
|Выява                    = Novogrudok ruin.jpg
|Подпіс выявы             = Наваградзкі замак
|Шырыня выявы             = 
|Статус                   = Ахоўваецца дзяржавай
|Краіна                   = Беларусь
|Назва месцазнаходжаньня  = [[Горад|Места]]
|Месцазнаходжаньне        = [[Наваградак]]
|Адрас                    = 
|Канфэсія                 = 
|Эпархія                  = 
|Ордэнская прыналежнасьць = 
|Тып кляштара             = 
|Тып будынка              = 
|Архітэктурны стыль       = [[Готыка]]
|Аўтар праекту            = 
|Будаўнік                 = 
|Заснавальнік             = 
|Першае згадваньне        = 
|Заснаваньне              = Сярэдзіна XIII ст.
|Асноўныя даты            = {{Славутасьць/Даты||||||}}
|Скасаваны                = 1660
|Пачатак будаўніцтва      = Сярэдзіна XIII ст.
|Канчатак будаўніцтва     = пачатак XVI ст.
|Будынкі                  = {{Славутасьць/Будынкі||||||}}
|Прыбудоўкі               = 
|Вядомыя насельнікі       = [[Міндоўг]]
|Рэліквіі                 = 
|Плябан                   = 
|Стан                     = [[Руіны]]
|Шырата паўшар’е          = паўночнае
 |Шырата градусаў         = 53
 |Шырата хвілінаў         = 36
 |Шырата сэкундаў         = 5
|Даўгата паўшар’е         = усходняе
 |Даўгата градусаў        = 25
 |Даўгата хвілінаў        = 49
 |Даўгата сэкундаў        = 39
|Назва мапы               = Беларусь
|Пазыцыя подпісу на мапе  = унізе
|Водступ подпісу на мапе  = 
|Сайт                     = 
|Commons                  =
}}
'''Нава́градзкі за́мак''' — унікальны помнік архітэктуры XIII—XVI стагодзьдзяў у [[Наваградак|Наваградку]], рэзыдэнцыя [[Сьпіс вялікіх князёў літоўскіх|гаспадароў]] [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]]. Уваходзіў у лінію фартыфікацыяў [[Лідзкі замак|Ліда]] — [[Крэўскі замак|Крэва]] — [[Медніцкі замак|Меднікі]] — [[Троцкі астраўны замак|Трокі]]. Знаходзіцца ў цэнтры [[Горад|места]], на [[Замкавая гара (Амсьціслаў)|Замкавай гары]]. Захаваліся руіны [[Наваградзкая вежа|Шчытовай (Шчытоўкі)]] і Касьцельнай вежаў, падмуркі і рэшткі сьценаў. Твор [[Гатычная архітэктура Вялікага Княства Літоўскага|гатычнай архітэктуры ВКЛ]]. Аб’ект [[Дзяржаўны сьпіс гісторыка-культурных каштоўнасьцяў Рэспублікі Беларусь|Дзяржаўнага сьпісу гістарычна-культурных каштоўнасьцяў Беларусі]].

== Гісторыя ==
[[Файл:Navahradak_-_Rekanstrukcyja_(Viktar_Staščaniuk)_1.jpg|міні|Наваградзкі замак у XVI ст. Рэканструкцыя [[Віктар Сташчанюк|Віктара Сташчанюка]]]]
[[Файл:Navahradzki zamak. Наваградзкі замак (P. Tuminski, 1927).jpg|значак|Аэрафотаздымак, 1927 г.]]

=== Раньнія часы ===
З пачатку XI да сярэдзіны XIII стагодзьдзяў на валах старажытнага Наваградку стаялі драўляныя сьцены рознай канструкцыі. За гэты час яны аднаўляліся ня менш за пяць разоў&lt;ref&gt;{{Літаратура/Замкі Беларусі (1977)|к}} С. 15.&lt;/ref&gt;.

=== Вялікае Княства Літоўскае ===
У другой палове XIII стагодзьдзя на валах паставілі моцныя дубовыя зрубы. Тады ж зь вялікіх склюдаваных камянёў, складзеных на вапне, збудавалі [[Наваградзкая вежа|першую мураваную вежу]]. Гэтая вежа-[[данжон]] адыграла вялікую ролю ў абароне замка. У 1274 годзе галіцка-валынскія і татарскія войскі безвынікова штурмавалі Наваградак, тады тут існавала дзьве ўмацаваныя часткі — дзядзінец і вакольны горад&lt;ref&gt;{{Літаратура/ЭВКЛ|2к}} С. 361.&lt;/ref&gt;. Шматлікія спробы аддзелаў [[Крыжакі|крыжакоў]] захапіць замак (у 1314 годзе на чале з магістрам [[Гайнрых фон Плёцке|Гайнрыхам фон Плёцке]], у 1391 годзе на чале з магістрам [[Конрад фон Валенрод|Конрадам фон Валенродам]] і ў 1394 годзе на чале з магістрам [[Конрад фон Юнгінген|Конрадам фон Юнгінгенам]] і маршалам [[Вэрнэр Тэтынгер|Вэрнэрам Тэтынгерам]]) таксама ня мелі посьпеху. У выніку гэтых нападаў верхнія ярусы вежы атрымалі моцныя пашкоджаныі і ў канцы XIV стагодзьдзя яе аднавілі, але ўжо з цэглы. Адбудаваная вежа атрымала назву Шчытоўка (Шчытовая). Відаць, да канца XIV стагодзьдзя Шчытоўка была адзінай мураванай фартыфікацыяй драўлянага замка.

У канцы XIV — пачатку XV стагодзьдзя пачалося ўзьвядзеньне замкавых муроў, якое праходзіла ў некалькі этапаў. Спачатку збудавалі тры мураваныя вежы — Касьцельную, Малую Браму і Пасадзскую — і сьцены паміж імі. Ужо ў XIV стагодзьдзі ў дзядзінцы існавала мураваная царква Сьвятога Міхала, вядомая зь пісьмовых крыніцаў XVI—XVII стагодзьдзяў. Да 1775 году ў ёй праходзілі паседжаньні [[Трыбунал Вялікага Княства Літоўскага|Галоўнага Трыбуналу]] — найвышэйшага апэляцыйнага суду Вялікага Княства Літоўскага. На поўнач ад царквы збудавалі мураваны палац, які існаваў да сярэдзіны XVII стагодзьдзя.

Другі этап узьвядзеньня замка прыпадае на пачатак XV стагодзьдзя, калі збудавалі Калодзежную вежу і яшчэ адно прасла сьцяны ля асновы замкавай гары. У пачатку XVI ст. стагодзьдзя ў паўночна-заходнім куце замка збудавалі вялікую мураваную вежа Дазорцу. Паміж ёй і Шчытоўкай збудавалі абарончую сьцяну. Такім чынам, новае прасла замкнула кола мураваных фартыфікацыяў, канчаткова выціснуўшы драўляныя агароджы.

Разьвіцьцё атрылерыі і ўдасканаленьне тактыкі аблогі ў XV—XVI стагодзьдзяў зрабілі Малую Браму не зусім надзейнай, што прымусіла пачаць будаваньне дадатковай вежы ля паўднёва-ўсходняга схілу гары. Новая Меская вежа-брама стала цэнтрам [[форбург]]а, які ахоўваў дарогу ў замак. Гэтыя дадатковыя ўмацаваньні значна павысілі абараназдольнасьць замка.

За часамі [[Вайна Маскоўскай дзяржавы з Рэччу Паспалітай 1654—1667 гадоў|вайны Маскоўскай дзяржавы з Рэччу Паспалітай 1654—1667 гадоў]] маскоўскія войскі двойчы захоплівалі Наваградак: у 1655 годзе яго занялі казакі [[Іван Залатарэнка|Івана Залатарэнкі]], а ў 1660 годзе часткова ўзноўлены замак занялі войскі князя [[Іван Хаванскі|Івана Хаванскага]]. Вежы Мескую, Калодзежную, Малую Браму і Пасадзкую, а таксама праслы сьценаў зруйнавалі да падмуркаў. [[Вялікая Паўночная вайна]] канчаткова зьнішчыла мясцовыя фартыфікацыі: у 1706 годзе швэдзкія войскі, якія праходзілі праз Наваградак, узарвалі іх рэшткі. Сваю вэрсію разбурэньня замка швэдамі падае [[Ян Чачот]] у сваёй балядзе «[[Наваградзкі замак (баляда)|Наваградзкі замак]]».

=== Пад уладай Расейскай імпэрыі ===
[[Файл:Navahradzki zamak, Małaja Brama. Наваградзкі замак, Малая Брама (1929).jpg|значак|Малая Брама, 1929 г.]]

Па [[Трэці падзел Рэчы Паспалітай|трэцім падзеле Рэчы Паспалітай]] (1795 год), калі Наваградак апынуўся ў складзе [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]], пачаўся заняпад замка. У 1802 годзе гарадзенскі губэрнатар Бенігсан даў загад разабраць рэшткі замкавых вежаў з мэтай пабрукаваць камянямі вуліцы места. Але дзьве вежы часткова захаваліся&lt;ref&gt;{{Літаратура/Замкі Беларусі (1977)|к}} С. 21.&lt;/ref&gt;.

У канцы XIX стагодзьдзя на тэрыторыю Замчышча праз пралом у мурах пачалі звозіць з усяго Наваградка сьмецьце, якое пакрыла двухмэтровым пластам руіны старажытных пабудоваў. У 1906 годзе абвалілася Касьцельная вежа, а за часамі [[Першая сусьветная вайна|Першай сусьветнай вайны]] — паўднёвая сьцяна Шчытовай вежы.

=== Найноўшы час ===
[[Файл:Navahradzki zamak. Наваградзкі замак (1930) (2).jpg|значак|Плян замка, 1930 г.]]

У 1921 годзе ўлады міжваеннай [[Польская Рэспубліка (1918—1939)|Польская Рэспублікі]] ўзялі замак пад ахову дзяржавы. У 1922—1930 гадох археолягі правялі частковую кансэрвацыю руінаў вежаў, а палеглыя муры Касьцельнай вежы склалі наноў.

З 1956 году на Замчышчы працавалі савецкія археолягі. У зьвязку з кансэрвацыяй замка ў 1995, 2000—2002 гадох праводзіліся архітэктурна-археалягічныя дасьледаваньні замка&lt;ref&gt;{{Літаратура/ЭВКЛ|2к}} С. 362.&lt;/ref&gt;. У 2012—2015 гадох праводзілася кансэрвацыя руінаў замка з аднаўленьнем яго кампазыцыйнай структуры.

== Архітэктура ==
Займае пляцоўку на месцы гарадзішча на высокім, часткова насыпаным узгорку, аточаным ровам. Складаецца зь дзьвюх пляцовак: дзядзінца з рэшткамі мураванага замка і вакольнага горада ([[Малы Замак (Наваградак)|Малога Замка]])&lt;ref&gt;{{Літаратура/Архітэктура Беларусі: Энцыкляпэдычны даведнік|к}} С. 361.&lt;/ref&gt;. У XVI стагодзьдзі быў адным з наймагутнейшых замкаў у Вялікім Княстве Літоўскім. Ён налічваў 7 вежаў — Шчытоўку, Касьцельную, Малую Браму, Пасадзкую, Дазорцу, Калодзежную і Мескую — злучаных паміж самой мураванымі сьценамі таўшчынёй 2 м і вышынёй да 8 м. Дадаткова абараняўся фартыфікацыямі з паўночнага і паўночна-заходніх бакоў, дзе знаходзіўся вялікі земляны вал і шырокі абарончы роў.

[[Наваградзкая вежа|Першая мураваная вежа-данжон]] мела чатырохкутную форму і стаяла з паўночнага боку замка, замыкаючы кола землянога вала. Цяпер яна знаходзіцца ў зямлі на глыбыні 7,5 мэтраў, а над ёй, як на моцным фундамэнце, стаіць мураваная вежа Шчытоўка. Гэтая вежа была 5-павярховай, зь перакрыцьцямі на бэльках. Агульная яе вышыня дасягала 25 мэтраў. Таўшчыня сьценаў была каля трох мэтраў. Іх праразалі байніцы, а ўнізе — праёмы замкавай брамы. Брама наглуха зачынялася знутры вежы і ў час аблогі ператваралася ў самастойны апорны пункт. У паўднёвай сьцяне Шчытоўкі былі мураваныя ўсходы, якімі карысталіся абаронцы падчас нападаў. Магчыма, усярэдзіне вежы, паміж паверхамі, былі і драўляныя лесьвіцы дзеля штодзённага карыстаньня, бо асобныя паверхі выкарыстоўваліся пад жытло.

Направа ад Шчытоўкі стаіць высокая прызмападобная Касьцельная вежа. З усходу ад яе ішло другое прасла мураванай сьцяны даўжынёю каля 80 мэтраў і таўшчынёю 2,5 мэтры, якое вяло да наступнай вежы, так званай Малой Брамы. Вежы Малая Брама і Касьцельная мелі некалькі паверхаў зь перакрыцьцямі на бэльках, на кожным паверсе былі байніцы. Паварочваючы ад Малой брамы на захад, ішло 70-мэтровае прасла сьцяны, канструкцыйна зьвязанае яшчэ з Пасадзкай вежай. Правае прасла сьцяны вяло ад Пасадзкай вежы да паўночнага краю гары і змыкалася ў паўночна-заходнім куце, дзе стаяла вежа Дазорца. Паміж Дазорцай і Шчытоўкй праходзіла мураванае прасла сьцяны, таўшчынёю 2 мэтры, што замыкала колца замкавых фартыфікацыяў.

У разьмешчаным на высокай гары замку не было калодзежа, але вада выходзіла ля падножжа гары. На ўсходнім схіле білі крыніцы, над адной зь іх стаяла Калодзежная вежа.

Пасярод замка знаходзілася [[Замкавая царква (Наваградак)|мураваная царква]]. На поўнач ад царквы стаяў 2-павярховы мураваны палац.

== Галерэя ==

=== Гістарычная графіка ===
&lt;gallery caption=&quot;Старая графіка&quot; widths=150 heights=150 class=&quot;center&quot;&gt;
Navahradak, Kavalskaja. Наваградак, Кавальская (J. Pieška, 1800).jpg|[[Юзэф Пешка|Ю. Пешка]], каля 1800 г.
Navahradak, Zamkavaja. Наваградак, Замкавая (1801-50).jpg|1-я палова XIX ст.
Navahradzki zamak. Наваградзкі замак (XIX).jpg|XIX ст.
Navahradak, Kavalskaja. Наваградак, Кавальская (1821-99) (2).jpg|1821—1899 гг.
&lt;/gallery&gt;
&lt;gallery widths=150 heights=150 class=&quot;center&quot;&gt;
Navahradzki zamak, Fara. Наваградзкі замак, Фара (1829).jpg|1829 г.
Navahradzki zamak, Fara. Наваградзкі замак, Фара (A. Alés, 1835).jpg|А. Алес, 1835 г.
Navahradak, Zamkavaja. Наваградак, Замкавая (K. Rusiecki, 1844).jpg|[[Канут Русецкі|К. Русецкі]], 1844 г.
Navahradzki zamak, Fara. Наваградзкі замак, Фара (1851).jpg|1851 г.
&lt;/gallery&gt;
&lt;gallery widths=150 heights=150 class=&quot;center&quot;&gt;
Navahradak, Kavalskaja. Наваградак, Кавальская (V. Dmachoŭski, 1856).jpg|[[Вінцэнт Дмахоўскі|В. Дмахоўскі]], 1856 г.
Navahradzki zamak, Fara. Наваградзкі замак, Фара (V. Dmachoŭski, 1856).jpg|В. Дмахоўскі, 1856 г.
Navahradzki zamak. Наваградзкі замак (V. Sadovnikov, 1850-59).jpg|В. Садоўнікаў, 1850-я гг.
Navahradzki zamak. Наваградзкі замак (1867).jpg|1867 г.
&lt;/gallery&gt;
&lt;gallery widths=150 heights=150 class=&quot;center&quot;&gt;
Navahradzki zamak. Наваградзкі замак (1869).jpg
Navahradak, Kavalskaja. Наваградак, Кавальская (N. Orda, 29.07.1876).jpg|[[Напалеон Орда|Н. Орда]], 29 ліпеня 1876 г.
Navahradak, Kavalskaja. Наваградак, Кавальская (N. Orda, 20.08.1876).jpg|Н. Орда, 20 жніўня 1876 г.
Navahradak, Kavalskaja. Наваградак, Кавальская (N. Orda, 1877).jpg|Паводле Н. Орды, 1877 г.
&lt;/gallery&gt;
&lt;gallery widths=150 heights=150 class=&quot;center&quot;&gt;
Navahradak, Kavalskaja. Наваградак, Кавальская (M. Ružanski, 1883).jpg|М. Ружанскі, 1883 г.
Navahradak, Zamkavaja. Наваградак, Замкавая (M. Ružanski, 1883).jpg|М. Ружанскі, 1883 г.
Navahradak, Kavalskaja. Наваградак, Кавальская (1888).jpg|1888 г.
Navahradak. Наваградак (S. Papoŭski, 1889).jpg|С. Папоўскі, 1889 г.
&lt;/gallery&gt;
&lt;gallery widths=150 heights=150 class=&quot;center&quot;&gt;
Navahradzki zamak. Наваградзкі замак (1890).jpg|1890 г.
Navahradak, Kavalskaja. Наваградак, Кавальская (K. Piastuškievič, 1895).jpg|К. Пястушкевіч, 1895 г.
Navahradak. Наваградак (1895).jpg|1895 г.
Navahradak, Kavalskaja. Наваградак, Кавальская (1898).jpg|1898 г.
&lt;/gallery&gt;
&lt;gallery widths=150 heights=150 class=&quot;center&quot;&gt;
Navahradak. Наваградак (F. Brzozowski, 1898).jpg|Ф. Бжазоўскі, 1898 г.
Navahradzki zamak. Наваградзкі замак (P. Stachievič, 1899).jpg|П. Стахевіч, 1899 г.
Navahradak, Adam Mickievič. Наваградак, Адам Міцкевіч (J. Alšeŭski, 1905).jpg|Я. Альшэўскі, 1905 г.
Navahradzki zamak, Kaścielnaja. Наваградзкі замак, Касьцельная (K. Višnieŭski, 1915).jpg|К. Вішнеўскі, 1915 г.
&lt;/gallery&gt;
&lt;gallery widths=150 heights=150 class=&quot;center&quot;&gt;
Navahradzki zamak. Наваградзкі замак (L. R., 1917).jpg|1817 г.
Navahradzki zamak. Наваградзкі замак (1918).jpg|1918 г.
Navahradzki zamak. Наваградзкі замак (K. Višnieŭski, 1918).jpg|К. Вішнеўскі, 1918 г.
Navahradak, Kavalskaja. Наваградак, Кавальская (J. Drazdovič, 1928).jpg|[[Язэп Драздовіч|Я. Драздовіч]], 1928 г.
&lt;/gallery&gt;
&lt;gallery widths=150 heights=150 class=&quot;center&quot;&gt;
Navahradzki zamak, Ščytoŭka. Наваградзкі замак, Шчытоўка (J. Drazdovič, 1928).jpg|Я. Драздовіч, 1928 г.
Navahradzki zamak, Fara. Наваградзкі замак, Фара (J. Drazdovič, 1928).jpg|Я. Драздовіч, 1928 г.
Navahradzki zamak, Fara. Наваградзкі замак, Фара (J. Drazdovič, 1929).jpg|Я. Драздовіч, 1929 г.
Navahradzki zamak. Наваградзкі замак (J. Drazdovič, 1929).jpg|Я. Драздовіч, 1929 г.
&lt;/gallery&gt;

=== Гістарычныя здымкі ===
&lt;gallery caption=&quot;Старыя здымкі&quot; widths=150 heights=150 class=&quot;center&quot;&gt;
Navahradzki zamak, Fara. Наваградзкі замак, Фара (T. Boretti, 1900).jpg|Т. Барэці, 1900 г.
Navahradzki zamak, Fara. Наваградзкі замак, Фара (1901-05).jpg|1901—1905 гг.
Navahradak, Vilenskaja. Наваградак, Віленская (M. Astankovič, 1905).jpg|М. Астанковіч, 1905 г.
Navahradzki zamak. Наваградзкі замак (1906).jpg|1906 г.
&lt;/gallery&gt;
&lt;gallery widths=150 heights=150 class=&quot;center&quot;&gt;
Navahradak, Kavalskaja. Наваградак, Кавальская (1908).jpg|1908 г.
Navahradzki zamak. Наваградзкі замак (K. Stefanski, 1908).jpg|1908 г.
Navahradzki zamak, Fara. Наваградзкі замак, Фара (1909).jpg|1909 г.
Navahradzki zamak, Fara. Наваградзкі замак, Фара (1909) (2).jpg|1909 г.
&lt;/gallery&gt;
&lt;gallery widths=150 heights=150 class=&quot;center&quot;&gt;
Navahradzki zamak. Наваградзкі замак (1909).jpg|1909 г.
Navahradzki zamak. Наваградзкі замак (1909) (2).jpg|1909 г.
Navahradzki zamak. Наваградзкі замак (1910).jpg|1910 г.
Navahradzki zamak. Наваградзкі замак (U. Ślizień, 1911).jpg|У. Сьлізень, 1911 г.
&lt;/gallery&gt;
&lt;gallery widths=150 heights=150 class=&quot;center&quot;&gt;
Navahradzki zamak, Ščytoŭka. Наваградзкі замак, Шчытоўка (1912).jpg|1912 г.
Navahradzki zamak, Fara. Наваградзкі замак, Фара (1913).jpg|1913 г.
Navahradzki zamak, Fara. Наваградзкі замак, Фара (1901-14).jpg|да 1915 г.
Navahradzki zamak, Ščytoŭka. Наваградзкі замак, Шчытоўка (1901-14).jpg|да 1915 г.
&lt;/gallery&gt;
&lt;gallery widths=150 heights=150 class=&quot;center&quot;&gt;
Navahradzki zamak, Ščytoŭka. Наваградзкі замак, Шчытоўка (1901-14) (2).jpg|да 1915 г.
Navahradzki zamak, Ščytoŭka. Наваградзкі замак, Шчытоўка (1901-14) (3).jpg|да 1915 г.
Navahradzki zamak. Наваградзкі замак (1901-14).jpg|да 1915 г.
Navahradzki zamak. Наваградзкі замак (1901-14) (2).jpg|да 1915 г.
&lt;/gallery&gt;
&lt;gallery widths=150 heights=150 class=&quot;center&quot;&gt;
Navahradzki zamak. Наваградзкі замак (1901-14) (3).jpg|да 1915 г.
Navahradzki zamak. Наваградзкі замак (J. Bułhak, 1901-14).jpg|[[Ян Булгак|Я. Булгак]], да 1915 г.
Navahradzki zamak. Наваградзкі замак (M. Bystydzienski, 1901-14).jpg|М. Быстыдзенскі, да 1915 г.
Navahradzki zamak, Ščytoŭka. Наваградзкі замак, Шчытоўка (1914).jpg|1914 г.
&lt;/gallery&gt;
&lt;gallery widths=150 heights=150 class=&quot;center&quot;&gt;
Navahradzki zamak. Наваградзкі замак (1914).jpg|1914 г.
Navahradzki zamak. Наваградзкі замак (1917).jpg|1917 г.
Navahradzki zamak. Наваградзкі замак (1925) (2).jpg|1925 г.
Navahradzki zamak. Наваградзкі замак (1939).jpg|1939 г.
&lt;/gallery&gt;

=== Сучасныя здымкі ===
&lt;gallery caption=&quot;Сучасны стан&quot; widths=150 heights=150 class=&quot;center&quot;&gt;
Navahrudak castle.jpg|Агульны выгляд
Navahradak - Vieža Ščytoŭka.jpg|Руіны вежы Шчытоўкі
Navahradak Castle 20180501 144022.jpg|Касьцельная вежа па кансэрвацыі
Navahrudak castle 2.jpg|Уваход на Замкавую гару
&lt;/gallery&gt;

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

== Літаратура ==
* {{Літаратура/Архітэктура Беларусі: Энцыкляпэдычны даведнік}}
* {{Літаратура/ЭВКЛ|2}}
* {{Літаратура/Замкі Беларусі (1977)}}
* {{Літаратура/Замкі і людзі}}
* {{Літаратура/ЭГБ|5}}

== Вонкавыя спасылкі ==
{{Гісторыка-культурная каштоўнасьць Рэспублікі Беларусь|411Г000404}}
* {{Радзіма майго духу|navagrudski-zamak|аб’ект}}
* [https://globustut.by/novogrudok/castle_gallery.htm Здымкі на globustut.by]
* [http://media.catholic.by/nv/n1/art3gallery.htm «Старажытны Наваградак». Графічныя працы мастака Віктара Сташчанюка]
* [https://web.archive.org/web/20070328235943/http://novogrudok.iatp.by/text/text_CulturaArjitPomnikNava.htm Тамара Габрусь. «Архітэктурныя помнікі Наваградчыны»]
* {{Спасылка | аўтар = Лекцыя [[Мікола Волкаў|Міколы Волкава]]. | прозьвішча = | імя = | аўтарlink = | суаўтары = | дата публікацыі = 30 чэрвеня 2026 | url = https://www.youtube.com/watch?v=ZJfhY1yVh1s| копія = | дата копіі = | загаловак =«Гісторыя і архітэктура Наваградскага замка ў XIV–XVIII стст». | фармат = | назва праекту = | выдавец = Арганізатар: суполка «Наваградства» пры падтрымцы Эўрапейскага Саюзу й тэатру «Купалінка» | дата доступу = | accessyear =  | мова = | камэнтар = }}

{{Славутасьці Наваградку}}

[[Катэгорыя:Вежы валынскага тыпу]]
[[Катэгорыя:Руіны замкаў у Беларусі]]
[[Катэгорыя:Замкі Вялікага Княства Літоўскага]]
[[Катэгорыя:Гатычныя збудаваньні ВКЛ]]
[[Катэгорыя:Гатычныя збудаваньні Беларусі]]
[[Катэгорыя:Наваградзкае ваяводзтва]]
[[Катэгорыя:Абарончыя збудаваньні Наваградку]]
[[Катэгорыя:Славутасьці Наваградку]]
[[Катэгорыя:Вуліца Малы Замак (Наваградак)]]</text>
      <sha1>hzkcxgpoe8fv0exh1vavw9moke5ee0o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Азія</title>
    <ns>0</ns>
    <id>14572</id>
    <revision>
      <id>2677035</id>
      <parentid>2661514</parentid>
      <timestamp>2026-07-01T15:43:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HyBoxwood</username>
        <id>96897</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Краіны Азіі */ [[w:zh:Template_talk:中华人民共和国国徽#編輯請求_2026-04-17_将svg替换为File:中華人民共和國國徽.svg]]</comment>
      <origin>2677035</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="44652" sha1="eyy20e93v68rkxdi562geqakia2pzck" xml:space="preserve">[[Файл:LocationAsia.png|міні|300пкс|Азія на мапе сьвету]]
'''Азія''' ({{мова-gr|Asia|скарочана}}, верагодна ад асырыйскага «ўсход»&lt;ref name=БелЭн&gt;{{Літаратура/БелЭн|1к|165|Азія}}&lt;/ref&gt;) — найвялікшая [[частка сьвету]], утварае разам з [[Эўропа]]й мацярык [[Эўразія|Эўразію]]. Плошча — каля 43,4 млн км². Насельніцтва на 2021 год — 4695 млн чал.&lt;ref name=&quot;un&quot;/&gt;

== Межы ==
Зьмяшчаецца ў асноўным ва ўсходнім паўшар’і (выключэньнем зьяўляецца [[Чукоцкі паўвостраў]]), да поўнач ад [[экватар]]у. Мяжу з Эўропай звычайна праводзяць па ўсходнім падножжы [[Уральскія горы|Уральскіх гор]], [[Мугаджары]]ям, рацэ [[Эмба (рака)|Эмба]], па паўночным беразе [[Касьпійскае мора|Касьпійскага мора]], [[Кума-Маныцкая ўпадзіна|Кума-Маныцкай ўпадзіне]], па [[Чорнае мора|Чорным]] і [[Мармуровае мора|Мармуровым]] морах, пралівах [[Басфор]] і [[Дарданэлы]]&lt;ref name=БелЭн/&gt;. З [[Афрыка]]й Азія злучаная [[Суэцкі канал|Суэцкім каналам]], ад [[Паўночная Амэрыка|Паўночнай Амэрыкі]] яе адлучае вузкі [[Берынгаў праліў]]. Геаграфічныя каардынаты крайніх пунктаў гл. у падзеле «[[#Асноўныя геаграфічныя зьвесткі]]».

[[Файл:TransAsia m.png|міні|300пкс|зьлева|Зялёная вобласьць — Эўропа; пурпурная/шэрая — Азія; A/B/C — альтэрнатыўныя азначэньні межаў]]

Тры дадатковыя лініі на карце дэманструюць альтэрнатыўныя, большай часткай негеаграфічныя, азначэньні межаў:
* Лінія '''A''' — праходзіць па вяршынях Уральскіх гор і, далей, па рацэ Ўрал
* Лінія '''B''' — праходзіць па Кума-Манычской западзіне і, далей, па [[Азоўскае мора|Азоўскім моры]]
* Лінія '''C''' — па водападзеле [[Каўкаскія горы|Каўкаскіх гор]]

Геапалітычная мяжа Азіі некалькі адрозьніваецца ад прыроднай. Яе праводзяць па ўсходніх межах [[Архангельская вобласьць|Архангельскай вобласьці]], [[Рэспубліка Комі|рэспублікі Комі]], [[Сьвярдлоўская вобласьць|Сьвярдлоўскай]] і [[Курганская вобласьць|Курганскай абласьцей]], па мяжы [[Расея|Расеі]] і [[Казахстан]]а. На [[Каўказ]]е геапалітычная мяжа Азіі супадае з расейска-[[азэрбайджан]]скай і расейска-[[Грузія|грузінскай]] межамі.

Азія амываецца [[Паўночны Ледавіты акіян|Паўночным Ледавітым]], [[Індыйскі акіян|Індыйскім]] і [[Ціхі акіян|Ціхім акіянамі]], а таксама — на захадзе — унутранамацярыковымі морамі [[Атлянтычны акіян|Атлянтычнага акіяна]] ([[Азоўскае мора|Азоўскім]], [[Чорнае мора|Чорным]], [[Мармуровае мора|Мармуровым]], [[Эгейскае мора|Эгейскім]], [[Міжземнае мора|Міжземным]]). Пры гэтым маюцца шырокія вобласьці ўнутранага сьцёку — басэйны [[Касьпійскае мора|Касьпійскага]] і [[Аральскае мора|Аральскага мораў]], [[Балхаш (возера)|азёры Балхаш]] і інш. Возера [[Байкал]], якое па аб’ёме зьмяшчэньня прэснай вады пераўзыходзіць усе азёры сьвету; у Байкале зьмяшчаецца 20% сусьветных запасаў прэснай вады (без уліку [[ледавік]]оў). [[Мёртвае мора]] зьяўляецца самай глыбокай у сьвеце тэктанічнай [[западзіна]]й (-430 мэтраў ніжэй за [[Вышыня над узроўнем мора|узровень мора]]).
Узьбярэжжа Азіі ў цэлым разьдзелена адносна слаба, вылучаюцца буйныя паўастравы — [[Малая Азія]], [[Арабійскі паўвостраў|Арабійская]], [[Індастан]], [[Карэйскі паўвостраў|Карэйская]], [[Камчатка (паўвостраў)|Камчатка]], [[Чукоцкі паўвостраў|Чукотка]], [[Таймыр]] і інш. Каля берагоў Азіі — буйныя астравы ([[Вялікія Зондзкія астравы|Вялікія Зондзкія]], [[Новасыбірскія астравы|Новасыбірскія]], [[Сахалін]], [[Паўночная Зямля]], [[Тайвань (выспа)|Тайвань]], [[Філіпінскія астравы|Філіпінскія]], [[Хайнань]], [[Шры-Ланка (востраў)|Шры-Ланка]], [[Японскія астравы|Японскія]] і інш.). Астравы займаюць у сукупнасьці плошчу 2,7 млн км²&lt;ref&gt;{{Спасылка|url=https://vue.gov.ua/Азія|загаловак=Азія|праект=Велика українська енциклопедія|дата=10 сакавіка 2026|мов=uk}}&lt;/ref&gt;.

У падмурку Азіі ляжаць чатыры вялізныя плятформы — Арабійская, [[Індастанская пліта|Індыйская]], Кітайская і [[Сыбірская плятформа|Сыбірская]]. Да 3/4 тэрыторыі гэтай часткі сьвету займаюць [[гара|горы]] і [[Пласкагор’е|плоскагор’і]]&lt;ref&gt;{{Кніга|загаловак=География материков: Учеб. для 6 кл.|аўтар=Коринская В. А., Прозоров Л. Д., Щенев В. А.|выданьне=15-е изд., перераб|месца=М.|выдавецтва=Просвещение|год=1984|старонкі=149}}&lt;/ref&gt;. Усходняя Азія — раён актыўнага [[вулькан (геалёгія)|вульканізму]]. Азія багатая разнастайнымі [[карысныя выкапні|карыснымі выкапнямі]] (асабліва — паліўна-энэргетычнай сыравінай).

== Клімат ==
На тэрыторыі Азіі прадстаўленыя амаль усе тыпы [[клімат]]у — ад [[арктычны клімат|арктычнага]] да [[экватарыяльны клімат|экватарыяльнага]]&lt;ref name=&quot;БелЭн&quot;/&gt;. Ва Ўсходняй і Паўднёва-Ўсходняй Азіі клімат [[мусонны клімат|мусонны]] (у межах Азіі знаходзіцца самае вільготнае месца Зямлі — Чэрапунджы), у той час як ва [[Усходняя Сыбір|Ўсходняй Сыбіры]] — [[рэзка кантынэнтальны клімат|рэзка кантынэнтальны]], а на раўнінах Цэнтральнай, Сярэдняй і Заходняй Азіі — [[паўпустэльны клімат|паўпустэльны]] і [[пустынны клімат|пустэльны]]. Важную ролю ў жыцьці поўначы Азіі гуляе [[вечная мерзлата]], якая пакрывае звыш за 10 млн км².

[[Файл:Asia satellite orthographic.jpg|міні|300пкс|Азія з космасу]]

== Раянаваньне ==
У Азіі прынята вылучаць наступныя раёны&lt;ref&gt;{{Спасылка|аўтар=|загаловак=Methodology|праект=United Nations Statistics Division|url=https://unstats.un.org/unsd/methodology/m49/|дата=11 сакавіка 2026|мова=en}}&lt;/ref&gt;:
* [[Заходняя Азія]];
* [[Паўднёвая Азія]] (паўвостраў [[Індастан]] і востраў [[Шры-Ланка (востраў)|Шры-Ланка]]);
* [[Паўднёва-Ўсходняя Азія]] (паўвостраў [[Індакітай]] і [[Малайскі архіпэляг]]);
* [[Усходняя Азія]] ([[Карэйскі паўвостраў]], Японскія абтокі);
* [[Паўночная Азія]] ([[Сыбір]] і паўночны ўсход Эўразіі);
* [[Цэнтральная Азія]] ([[Памір]], [[Цянь-Шань]], [[Туранская нізіна]]).

== Краіны Азіі ==
У Азіі на дадзены момант знаходзіцца 55 краін (зь якіх 7 транскантынентальных краін і адна часткова прызнана незалежнай), адна краіна падтрымліваецца некалькімі краінамі на дыпляматычным узроўні і ''2 залежныя тэрыторыі''.
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Частка
! style=&quot;line-height:95%; width:2em&quot; class=&quot;unsortable&quot; | Герб
! Краіна
! [[Сьпіс краінаў паводле плошчы|Плошча]] (км²)
! [[Сьпіс краінаў паводле насельніцтва|Насельніцтва]]
!Дата ацэнкі колькасьці насельніцтва
! Сталіца
|-
! rowspan=&quot;1&quot; |Паўночная
| style=&quot;text-align:center;&quot;| [[Файл:Coat of Arms of the Russian Federation.svg|20пкс]]
| {{Сьцяг Расеі}} '''[[Расея]]''' &lt;sup&gt;Т&lt;/sup&gt;
| style=&quot;text-align:right;&quot;| {{лік|17098246}}
| style=&quot;text-align:right;&quot;| {{лік|145478097}}
|{{дата|1|1|2022|0|дадаць спасылкі=не}}&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20231104130957/https://www.txtreport.com/news/2022-01-28-russia-s-population-has-declined.HylT6YCZAF.html Russia’s population has declined — Daily News]&lt;/ref&gt;
| [[Масква]]
|-
! rowspan=&quot;5&quot; |Цэнтральная
| style=&quot;text-align:center;&quot;| [[Файл:Emblem of Kazakhstan (1992-2018).svg|20пкс]]
| {{Сьцяг Казахстану}} '''[[Казахстан]]''' &lt;sup&gt;Т&lt;/sup&gt;
| style=&quot;text-align:right;&quot;| {{лік|2724900}}
| style=&quot;text-align:right;&quot;| {{лік|19967964}}
|{{дата|1|10|2023|0|дадаць спасылкі=не}}&lt;ref&gt;{{Спасылка|url=https://stat.gov.kz/en/|загаловак=Agency for Strategic planning and reforms of the Republic of Kazakhstan Bureau of National statistics - Main|мова=en|дата=3 лістапада 2023}}&lt;/ref&gt;
| [[Астана]]
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot;| [[Файл:Emblem of Kyrgyzstan.svg|20пкс]]
| {{Сьцяг Кыргыстану}} '''[[Кыргыстан]]'''
| style=&quot;text-align:right;&quot;| {{лік|199951}}
| style=&quot;text-align:right;&quot;| {{лік|7100000}}
|{{дата|1|9|2023|0|дадаць спасылкі=не}}&lt;ref&gt;{{Спасылка|url=https://stat.kg/ru/|загаловак=Национальный статистический комитет Кыргызской Республики - Статистика Кыргызстана|мова=ru|дата=3 лістапада 2023}}&lt;/ref&gt;
| [[Бішкек]]
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot;| [[Файл:Emblem of Tajikistan.svg|20пкс]]
| {{Сьцяг Таджыкістану}} '''[[Таджыкістан]]'''
| style=&quot;text-align:right;&quot;| {{лік|143100}}
| style=&quot;text-align:right;&quot;| {{лік|10077600}}
|{{дата|1|1|2023|0|дадаць спасылкі=не}}&lt;ref&gt;{{Спасылка|url=https://www.stat.tj/|загаловак=Агентии омори назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон / Агентии омори назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон|дата=3 лістапада 2023}}&lt;/ref&gt;
| [[Душанбэ]]
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot;| [[Файл:Emblem of Turkmenistan.svg|20пкс]]
| {{Сьцяг Туркмэністану}} '''[[Туркмэністан]]'''
| style=&quot;text-align:right;&quot;| {{лік|488100}}
| style=&quot;text-align:right;&quot;| {{лік|6342000}}
|{{дата|||2021|0|дадаць спасылкі=не}}&lt;ref name=&quot;un&quot;&gt;{{Спасылка|url=https://population.un.org/wpp/|загаловак=World Population Prospects - Population Division |выдавец=United Nations|мова=en}}&lt;/ref&gt;
| [[Ашгабад]]
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot;| [[Файл:Emblem of Uzbekistan.svg|20пкс]]
| {{Сьцяг Узбэкістана}} '''[[Узбэкістан]]'''
| style=&quot;text-align:right;&quot;| {{лік|447400}}
| style=&quot;text-align:right;&quot;| {{лік|36599764}}
|{{дата|1|10|2023|0|дадаць спасылкі=не}}&lt;ref&gt;{{Спасылка|url=https://stat.uz/en/|загаловак=Agency of statistics under the President of the Republic of Uzbekistan|мова=en|}}&lt;/ref&gt;
| [[Ташкент]]
|-
! rowspan=&quot;19&quot; |Заходняя&lt;br&gt;([[Блізкі Ўсход]])
| style=&quot;text-align:center;&quot;| [[Файл:Emblem of the United Arab Emirates.svg|20пкс]]
| {{Сьцяг ААЭ}} '''[[Аб’яднаныя Арабскія Эміраты]]'''
| style=&quot;text-align:right;&quot;| {{лік|83600}}
| style=&quot;text-align:right;&quot;| {{лік|9282410}}
|{{дата|31|12|2020|0|дадаць спасылкі=не}}&lt;ref&gt;{{Спасылка|url=https://fcsc.gov.ae/en-us/Pages/Statistics/Statistics-by-Subject.aspx#/%23/%3Ffolder=Demography%20and%20Social%252FPopulation%252FPopulation&amp;subject=Demography%20and%20Social?folder=Demography%20and%20Social%2FPopulation%2FPopulation&amp;subject=Demography%20and%20Social|загаловак=Statistics by Subject|мова=en}}&lt;/ref&gt;
| [[Абу Дабі]]
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot;| [[Файл:Emblem of Azerbaijan.svg|20пкс]]
| {{Сьцяг Азэрбайджану}} '''[[Азэрбайджан]]''' &lt;sup&gt;Т&lt;/sup&gt; {{Заўвага|Разам з сэпаратыскай тэрыторыяй [[Нагорны Карабах]].}}
| style=&quot;text-align:right;&quot;| {{лік|86600}}
| style=&quot;text-align:right;&quot;| {{лік|10156366}}
|{{дата|1|1|2021|0|дадаць спасылкі=не}}&lt;ref&gt;{{Спасылка|url=https://www.yeniavaz.com/az/news/188681/azerbaycan-ehalisinin-sayi-aciqlanib|загаловак=Azərbaycan əhalisinin sayı açıqlanıb|мова=az|дата публікацыі=16 лютага 2022|выдавец=Yeniavaz}}&lt;/ref&gt;
| [[Баку]]
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot;| [[Файл:National emblem of Oman.svg|20пкс]]
| {{Сьцяг Аману}} '''[[Аман]]'''
| style=&quot;text-align:right;&quot;| {{лік|309500}}
| style=&quot;text-align:right;&quot;| {{лік|4527446}}
|{{дата|31|12|2021|0|дадаць спасылкі=не}}&lt;ref&gt;{{Спасылка|url=https://ncsi.gov.om/Elibrary/Pages/LibraryContentDetails.aspx?ItemID=Vs6NFz%2B2xQSbfUBfw5b4ng%3D%3D|загаловак=تفاصيل المحتوى|дата=3 лістапада 2023|мова=ar}}&lt;/ref&gt;
| [[Маскат]]
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot;| [[Файл:Coat of arms of Armenia.svg|20пкс]]
| {{Сьцяг Армэніі}} '''[[Армэнія]]''' &lt;sup&gt;Т&lt;/sup&gt;
| style=&quot;text-align:right;&quot;| {{лік|29743}}
| style=&quot;text-align:right;&quot;| {{лік|2976800}}
|{{дата|||2022|0|дадаць спасылкі=не}}&lt;ref&gt;{{Спасылка|url=https://www.armstat.am/en/?nid=12&amp;id=19001&amp;submit=Search|загаловак=Time series|выдавец=Statistical Committee of the Republic of Armenia|мова=en}}&lt;/ref&gt;
| [[Ерэван]]
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot;| [[Файл:Emblem of Bahrain.svg|20пкс]]
| {{Сьцяг Бахрэйну}} '''[[Бахрэйн]]'''
| style=&quot;text-align:right;&quot;| 785
| style=&quot;text-align:right;&quot;| {{лік|1501635}}
|{{дата|17|3|2020|0|дадаць спасылкі=не}} (перапіс)&lt;ref&gt;{{Спасылка|url=https://bahrain.opendatasoft.com/explore/dataset/population-by-sex-age-groups-and-religion-census-2020/analyze/?dataChart=eyJxdWVyaWVzIjpbeyJjaGFydHMiOlt7InR5cGUiOiJjb2x1bW4iLCJmdW5jIjoiU1VNIiwieUF4aXMiOiJwb3B1bGF0aW9uIiwic2NpZW50aWZpY0Rpc3BsYXkiOnRydWUsImNvbG9yIjoiIzhjNTEwYSJ9XSwieEF4aXMiOiJzZXgiLCJtYXhwb2ludHMiOm51bGwsInNvcnQiOiIiLCJjb25maWciOnsiZGF0YXNldCI6InBvcHVsYXRpb24tYnktc2V4LWFnZS1ncm91cHMtYW5kLXJlbGlnaW9uLWNlbnN1cy0yMDIwIiwib3B0aW9ucyI6e319fV0sInRpbWVzY2FsZSI6IiIsImRpc3BsYXlMZWdlbmQiOnRydWUsImFsaWduTW9udGgiOnRydWV9|загаловак=Population by Sex, Age Groups and Religion - Census 2020|publisher=Bahrain Open Data Portal|мова=en}}&lt;/ref&gt;
| [[Манама]]
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot;| [[Файл:Greater coat of arms of Georgia.svg|20пкс]]
| {{Сьцяг Грузіі}} '''[[Грузія]]''' &lt;sup&gt;Т&lt;/sup&gt; {{Заўвага|Разам з сэпаратыскімі тэрыторыямі [[Абхазія]] і [[Паўднёвая Асэтыя]].}}
| style=&quot;text-align:right;&quot;| {{лік|69700}}
| style=&quot;text-align:right;&quot;| {{лік|3736357}}
|{{дата|||2023|0|дадаць спасылкі=не}}&lt;ref&gt;{{Спасылка|url=https://database.geostat.ge/pyramid/index.php?lang=en|загаловак=Demographic Portal|выдавец=National Statistics Office of Georgia|мова=en}}&lt;/ref&gt;
| [[Тбілісі]]
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot;| [[Файл:Emblem of Yemen (2).svg|20пкс]]
| {{Сьцяг Емэну}} '''[[Емэн]]'''
| style=&quot;text-align:right;&quot;| {{лік|555000}}
| style=&quot;text-align:right;&quot;| {{лік|32982000}}
|{{дата|||2021|0|дадаць спасылкі=не}}&lt;ref name=&quot;un&quot;/&gt;
| [[Сана]]
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot;| [[Файл:Emblem of Israel.svg|20пкс]]
| {{Сьцяг Ізраілю}} '''[[Ізраіль]]'''
| style=&quot;text-align:right;&quot;| {{лік|20770}}
| style=&quot;text-align:right;&quot;| {{лік|9450000}}
|{{дата|30|12|2021|0|дадаць спасылкі=не}}&lt;ref&gt;{{Спасылка|url=https://www.jpost.com/israel-news/article-6901690|загаловак=Israel's population at nearly 9.5 million as it enters 2022|выдавец=The Jerusalem Post|мова=en|дата публікацыі=30 сьнежня 2021}}&lt;/ref&gt;
| [[Ерусалім]] — фактычна&lt;br&gt;[[Тэль-Авіў]] — прызнаецца ААН
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot;| [[Файл:Emblem of Iran.svg|20пкс]]
| {{Сьцяг Ірану}} '''[[Іран]]'''
| style=&quot;text-align:right;&quot;| {{лік|1648195}}
| style=&quot;text-align:right;&quot;| {{лік|85350820}}
|{{дата|4|11|2023|0|дадаць спасылкі=не}}&lt;ref&gt;{{Спасылка|url=https://www.amar.org.ir/english|загаловак=Home|дата=4 лістапада 2023|выдавец=Statistical Centre of Iran|мова=en}}&lt;/ref&gt;
| [[Тэгеран]]
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot;| [[Файл:Coat of arms of Iraq.svg|20пкс]]
| {{Сьцяг Іраку}} '''[[Ірак]]'''
| style=&quot;text-align:right;&quot;| {{лік|438317}}
| style=&quot;text-align:right;&quot;| {{лік|41190700}}
|{{дата|||2021|0|дадаць спасылкі=не}}&lt;ref&gt;{{Спасылка|url=https://cosit.gov.iq/ar/2013-01-31-08-43-38||загаловак=المؤشرات الديمغرافية والسكانية - الجهاز المركزي للاحصاء}}&lt;/ref&gt;
| [[Багдад]]
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot;| [[Файл:Emblem of Qatar-2022.svg|20пкс]]
| {{Сьцяг Катару}} '''[[Катар]]'''
| style=&quot;text-align:right;&quot;| {{лік|11586}}
| style=&quot;text-align:right;&quot;| {{лік|2799202}}
|{{дата|||2019|0|дадаць спасылкі=не}}&lt;ref&gt;{{Спасылка|url=https://www.psa.gov.qa/en/statistics/Statistical%20Releases/Population/Population/2019/Population_social_1_2019_AE.pdf|загаловак=Population and social statistics|фармат=PDF}}&lt;/ref&gt;
| [[Доха]]
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot;| [[Файл:Coat of arms of Cyprus (2006).svg|20пкс]]
| {{Сьцяг Кіпру}} '''[[Кіпр]]''' {{Заўвага|Без тэрыторыяў [[Паўночны Кіпр|Паўночнага Кіпра]] і [[Акратыры і Дэкелія]].}}
| style=&quot;text-align:right;&quot;| 9251
| style=&quot;text-align:right;&quot;| {{лік|904700}}
|{{дата|||2021|0|дадаць спасылкі=не}}&lt;ref&gt;{{Спасылка|url=https://www.cystat.gov.cy/en/SubthemeStatistics?id=46|загаловак=Population|выдавец=Republic of Cyprus, Statistical Service|мова=en}}&lt;/ref&gt;
| [[Нікасія]]
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot;| [[Файл:Emblem of Kuwait.svg|20пкс]]
| {{Сьцяг Кувэйту}} '''[[Кувэйт]]'''
| style=&quot;text-align:right;&quot;| {{лік|17818}}
| style=&quot;text-0align:right;&quot;| {{лік|4670000}}
|{{дата|||2023|0|дадаць спасылкі=не}}&lt;ref&gt;{{Спасылка|url=https://alqabas.com/article/5842130-46-%D8%B2%D9%8A%D8%A7%D8%AF%D8%A9-%D8%B3%D9%83%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D9%84%D9%83%D9%88%D9%8A%D8%AA-%D8%B3%D9%86%D8%A9-%D9%83%D9%88%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%A7|загаловак=%4.6 زيادة سكان الكويت «سنة كورونا»}}&lt;/ref&gt;
| [[Кувэйт (горад)|Кувэйт]]
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot;| [[Файл:Coat of arms of Lebanon.svg|20пкс]]
| {{Сьцяг Лібану}} '''[[Лібан]]'''
| style=&quot;text-align:right;&quot;| {{лік|10452}}
| style=&quot;text-align:right;&quot;| {{лік|5593000}}
|{{дата|||2021|0|дадаць спасылкі=не}}&lt;ref name=&quot;un&quot;/&gt;
| [[Бэйрут]]
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot;| [[Файл:Coat of arms of Palestine.svg|20пкс]]
| {{Сьцяг Палестыны}} [[Дзяржава Палестына|Палестына]] {{Заўвага|Прызнаецца 138 краінамі-сяброўкамі [[Арганізацыя Аб'яднаных Нацый|ААН]].}}
| style=&quot;text-align:right;&quot;| 6020
| style=&quot;text-align:right;&quot;| {{лік|5483450}}
|{{дата|1|7|2023|0|дадаць спасылкі=не}}&lt;ref&gt;{{Спасылка|url=https://www.citypopulation.de/de/palestine/admin/|загаловак=Palästinensische Gebiete: Verwaltungsgliederung (Gebiete und Gouvernements) - Einwohnerzahlen, Grafiken und Karte|мова=de|праект=citypopulation.de}}&lt;/ref&gt;
| [[Рамала]], [[Газа]] — фактычна&lt;br&gt;[[Ерусалім|Усходні Ерусалім]] — дэ-юрэ
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot;| [[Файл:Emblem of Saudi Arabia.svg|20пкс]]
| {{Сьцяг Саудаўскай Арабіі}} '''[[Саудаўская Арабія]]'''
| style=&quot;text-align:right;&quot;| {{лік|2149690}}
| style=&quot;text-align:right;&quot;| {{лік|32175224}}
|{{дата|||2022|0|дадаць спасылкі=не}} (перапіс)&lt;ref&gt;{{Спасылка|url=https://portal.saudicensus.sa/portal|загаловак=Homepage|праект=GASTAT Portal|мова=en|дата=4 лістапада 2023}}&lt;/ref&gt;
| [[Рыяд]]
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot;| [[Файл:Emblem of the Council of Ministers of Syria (2024–2025).svg|20пкс]]
| {{Сьцяг Сырыі}} '''[[Сырыя]]'''
| style=&quot;text-align:right;&quot;| {{лік|185180}}
| style=&quot;text-align:right;&quot;| {{лік|21324000}}
|{{дата|||2021|0|дадаць спасылкі=не}}&lt;ref name=&quot;un&quot;/&gt;
| [[Дамаск]]
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot;| [[Файл:Emblem of Turkey.svg|20пкс]]
| {{Сьцяг Турэччыны}} '''[[Турэччына]]''' &lt;sup&gt;Т&lt;/sup&gt;
| style=&quot;text-align:right;&quot;| {{лік|23764}}
| style=&quot;text-align:right;&quot;| {{лік|85279553}}
|{{дата|||2022|0|дадаць спасылкі=не}}&lt;ref&gt;{{Спасылка|url=https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=The-Results-of-Address-Based-Population-Registration-System-2022-49685&amp;dil=2|загаловак=The Results of Address Based Population Registration System, 2022|выдавец=TURKSTAT Corporate|мова=en}}&lt;/ref&gt;
| [[Анкара]]
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot;| [[Файл:Coat of arms of Jordan.svg|20пкс]]
| {{Сьцяг Ярданіі}} '''[[Ярданія]]'''
| style=&quot;text-align:right;&quot;| {{лік|89342}}
| style=&quot;text-align:right;&quot;| {{лік|11512366}}
|{{дата|4|11|2023|0|дадаць спасылкі=не}}&lt;ref&gt;{{Спасылка|url=https://dosweb.dos.gov.jo/|загаловак=Home|выдавец=Department of Statistics Jordan|мова=en|дата=4 лістапада 2023}}&lt;/ref&gt;
| [[Аман (горад)|Аман]]
|-
! rowspan=&quot;8&quot; |Паўднёвая
| style=&quot;text-align:center;&quot;| [[Файл:Arms of the Islamic Emirate of Afghanistan.svg|20пкс]]
| {{Сьцяг Аўганістану}} '''[[Аўганістан]]'''
| style=&quot;text-align:right;&quot;| {{лік|652864}}
| style=&quot;text-align:right;&quot;| {{лік|40099000}}
|{{дата|||2021|0|дадаць спасылкі=не}}&lt;ref name=&quot;un&quot;/&gt;
| [[Кабул]]
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot;| [[Файл:National emblem of Bangladesh.svg|20пкс]]
| {{Сьцяг Банглядэш}} '''[[Банглядэш]]'''
| style=&quot;text-align:right;&quot;| {{лік|148460}}
| style=&quot;text-align:right;&quot;| {{лік|165158616}}
|{{дата|||2022|0|дадаць спасылкі=не}} (перапіс)&lt;ref&gt;{{Спасылка|url=https://bbs.portal.gov.bd/sites/default/files/files/bbs.portal.gov.bd/page/b343a8b4_956b_45ca_872f_4cf9b2f1a6e0/2023-09-27-09-50-a3672cdf61961a45347ab8660a3109b6.pdf|загаловак=Population &amp; housing census 2022. Preliminary report|мова=en|фармат=PDF}}&lt;/ref&gt;
| [[Дака]]
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot;| [[Файл:Emblem of Bhutan.svg|20пкс]]
| {{Сьцяг Бутану}} '''[[Бутан]]'''
| style=&quot;text-align:right;&quot;| {{лік|38394}}
| style=&quot;text-align:right;&quot;| {{лік|786385}}
|{{дата|||2023|0|дадаць спасылкі=не}}&lt;ref&gt;{{Спасылка|url=https://data.worldbank.org/indicator/SP.POP.TOTL?locations=BT|загаловак=Population, total - Bhutan|праект=World Population Prospects, United Nations ( UN )|мова=en|дата=9 лютага 2026}}&lt;/ref&gt;
| [[Тхімпху]]
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot;| [[Файл:Emblem of India.svg|20пкс]]
| {{Сьцяг Індыі}} '''[[Індыя]]'''
| style=&quot;text-align:right;&quot;| {{лік|3287263}}
| style=&quot;text-align:right;&quot;| {{лік|1375586000}}
|{{дата|||2022|0|дадаць спасылкі=не}}&lt;ref&gt;{{Кніга|спасылка=https://main.mohfw.gov.in/sites/default/files/Population%20Projection%20Report%202011-2036%20-%20upload_compressed_0.pdf|загаловак=Census of India. Population proiections for India and states 2011 - 2036|месца=New Delhi|выдавец=National commission on population ministry of health &amp; family welfare nirman bhawan|год=2020|старонкі=44|фармат=PDF}}&lt;/ref&gt;
| [[Нью-Дэлі]]
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot;| [[Файл:Emblem of Maldives.svg|20пкс]]
| {{Сьцяг Мальдыўскіх астравоў}} '''[[Мальдыўскія астравы]]'''
| style=&quot;text-align:right;&quot;| 300
| style=&quot;text-align:right;&quot;| {{лік|382751}}
|{{дата|13|9|2022|0|дадаць спасылкі=не}} (перапіс)&lt;ref&gt;{{Спасылка|url=https://statisticsmaldives.gov.mv/yearbook/2023/wp-content/uploads/sites/10/2023/04/3.1.pdf|загаловак=Total Maldivian population by sex, sex - ratio, and inter-censal annual growth rate, 1911 - 2022|мова=en|фармат=PDF}}&lt;/ref&gt;
| [[Мале]]
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot;| [[Файл:Emblem of Nepal.svg|20пкс]]
| {{Сьцяг Нэпалу}} '''[[Нэпал]]'''
| style=&quot;text-align:right;&quot;| {{лік|147181}}
| style=&quot;text-align:right;&quot;| {{лік|29164578}}
|{{дата|||2021|0|дадаць спасылкі=не}} (перапіс)&lt;ref&gt;{{Спасылка|url=https://censusnepal.cbs.gov.np/results|загаловак=National Population and and Housing Census 2021 Results|мова=en||выдавец=Government of Nepal. National Statistics Office}}&lt;/ref&gt;
| [[Катманду]]
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot;| [[Файл:State emblem of Pakistan.svg|20пкс]]
| {{Сьцяг Пакістану}} '''[[Пакістан]]'''
| style=&quot;text-align:right;&quot;| {{лік|881913}}
| style=&quot;text-align:right;&quot;| {{лік|241499431}}
|{{дата|||2023|0|дадаць спасылкі=не}} (перапіс)&lt;ref&gt;{{Спасылка|url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/Pakistan.pdf|загаловак=Households, population, household size and annual growth rate|фармат=PDF|мова=en}}&lt;/ref&gt;
| [[Ісламабад]]
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot;| [[Файл:Emblem of Sri Lanka.svg|20пкс]]
| {{Сьцяг Шры-Ланкі}} '''[[Шры-Ланка]]'''
| style=&quot;text-align:right;&quot;| {{лік|65610}}
| style=&quot;text-align:right;&quot;| {{лік|22156000}}
|{{дата|||2021|0|дадаць спасылкі=не}}&lt;ref&gt;{{Спасылка|url=http://www.statistics.gov.lk/Population/StaticalInformation/VitalStatistics/ByDistrictandSex|загаловак=Mid-year Population Estimates by District &amp; Sex, 2014 - 2023|выдавец=Registrar General's Department|фармат=PDF|мова=en}}&lt;/ref&gt;
| [[Шры-Джаявардэнэпура-Катэ]]
|-
! rowspan=&quot;8&quot; |Усходняя
| style=&quot;text-align:center;&quot;| [[Файл:Regional Emblem of Hong Kong.svg|20пкс]]
| {{Сьцяг Ганконгу}} ''[[Ганконг]] (залежная тэрыторыя '''[[Кітай|Кітая]]''')''
| style=&quot;text-align:right;&quot;| 2755
| style=&quot;text-align:right;&quot;| {{лік|7472600}}
|{{дата|31|12|2022|0|дадаць спасылкі=не}}&lt;ref&gt;{{Спасылка|url=https://www.censtatd.gov.hk/en/scode150.html|загаловак=C&amp;SD : Population Estimates|выдавец=Census and Statistics Department|мова=en}}&lt;/ref&gt;
| —
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot;| [[Файл:Emblem of North Korea.svg|20пкс]]
| {{Сьцяг Паўночнай Карэі}} '''[[Карэйская Народна-Дэмакратычная Рэспубліка]]''' (Паўночная)
| style=&quot;text-align:right;&quot;| {{лік|120540}}
| style=&quot;text-align:right;&quot;| {{лік|26403000}}
|{{дата|||2025|0|дадаць спасылкі=не}}&lt;ref&gt;{{Спасылка|url=https://www.britannica.com/place/North-Korea|загаловак=North Korea|праект=Encyclopedia Britannica|выдавец=|мова=en|дата=9 лютага 2026|аўтар=Hahn, Bae-ho, Lee, Jung Ha, Yu, Woo-ik, Lew, Young Ick, Lee, Chan|дата публікацыі=7 лютага 2026}}&lt;/ref&gt;
| [[Пхэньян]]
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot;| [[Файл:中華人民共和國國徽.svg|20пкс]]
| {{Сьцяг Кітаю}} '''[[Кітай]]''' {{Заўвага|Без уліку [[Макао]], [[Ганконг|Ганконгу]] і [[Рэспубліка Кітай|Тайваню]].}}
| style=&quot;text-align:right;&quot;| {{лік|9596961}}
| style=&quot;text-align:right;&quot;| {{лік|1411750000}}
|{{дата|31|12|2022|0|дадаць спасылкі=не}}&lt;ref&gt;{{Спасылка|url=http://www.stats.gov.cn/english/PressRelease/202302/t20230227_1918979.html|загаловак=Statistical communiqué of the People's Republic of China on the 2022 national economic and social development|выдавец=National Bureau of Statistics of China|мова=en}}&lt;/ref&gt;
| [[Пэкін]]
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot;| [[Файл:Regional Emblem of Macau.svg|20пкс]]
| {{Сьцяг Макао}} ''[[Макао]] (залежная тэрыторыя '''[[Кітай|Кітая]]''')''
| style=&quot;text-align:right;&quot;| 31
| style=&quot;text-align:right;&quot;| {{лік|678800}}
|{{дата|1|7|2023|0|дадаць спасылкі=не}}&lt;ref&gt;{{Спасылка|url=https://www.dsec.gov.mo/ts/#!/step2/KeyIndicator/en-US/240|загаловак=Time Series Database -- Statistics and Census Service|мова=en}}&lt;/ref&gt;
| —
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot;| [[Файл:State emblem of Mongolia.svg|20пкс]]
| {{Сьцяг Манголіі}} '''[[Манголія]]'''
| style=&quot;text-align:right;&quot;| {{лік|1564110}}
| style=&quot;text-align:right;&quot;| {{лік|3457548}}
|{{дата|31|12|2022|0|дадаць спасылкі=не}}&lt;ref&gt;{{Спасылка|url=https://www.nso.mn/en|загаловак=Mongolian statistical information service|выдавец=National statistics office|мова=en}}&lt;/ref&gt;
| [[Улан-Батар]]
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot;| [[Файл:Emblem of South Korea.svg|20пкс]]
| {{Сьцяг Паўднёвай Карэі}} '''[[Рэспубліка Карэя]]''' (Паўднёвая)
| style=&quot;text-align:right;&quot;| {{лік|100210}}
| style=&quot;text-align:right;&quot;| {{лік|51439038}}
|{{дата|31|12|2022|0|дадаць спасылкі=не}}&lt;ref&gt;{{Артыкул|спасылка=https://en.yna.co.kr/view/AEN20230115001800320|загаловак=S. Korean population falls for 3rd consecutive year in 2022 |выданьне=Yonhap News Agency|аўтар=Woo Jae-yeon|год=2023|мова=en}}&lt;/ref&gt;
| [[Сэул]]
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot;| [[Файл:National Emblem of the Republic of China.svg|20пкс]]
| {{Сьцяг Тайваню}} [[Рэспубліка Кітай]] (Тайвань) {{Заўвага|Кітайская Народная Рэспубліка дагэтуль не прызнала незалежнасьць Рэспублікі Кітай.}}
| style=&quot;text-align:right;&quot;| {{лік|36193}}
| style=&quot;text-align:right;&quot;| {{лік|23404300}}
|{{дата||9|2023|0|дадаць спасылкі=не}}&lt;ref&gt;{{Спасылка|url=https://eng.stat.gov.tw/Point.aspx?sid=t.9&amp;n=4208&amp;sms=11713|загаловак=National Statistics, Republic of China (Taiwan)-Total Population|мова=en}}&lt;/ref&gt;
| [[Тайбэй]]
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot;| [[Файл:Imperial Seal of Japan.svg|20пкс]]
| {{Сьцяг Японіі}} '''[[Японія]]'''
| style=&quot;text-align:right;&quot;| {{лік|377976}}
| style=&quot;text-align:right;&quot;| {{лік|124340000}}
|{{дата|1|10|2023|0|дадаць спасылкі=не}}&lt;ref&gt;{{Спасылка|url=https://www.stat.go.jp/english/data/jinsui/tsuki/index.htm|загаловак=Population Estimates Monthly Report|выдавец=Statistics Bureau|мова=en}}&lt;/ref&gt;
| [[Токіё]]
|-
! rowspan=&quot;11&quot; |Паўднёва-Ўсходняя
| style=&quot;text-align:center;&quot;| [[Файл:Emblem of Brunei.svg|20пкс]]
| {{Сьцяг Брунэю}} '''[[Брунэй]]'''
| style=&quot;text-align:right;&quot;| 5765
| style=&quot;text-align:right;&quot;| {{лік|445400}}
|{{дата|||2022|0|дадаць спасылкі=не}}&lt;ref&gt;{{Спасылка|url=https://deps.mofe.gov.bn/SitePages/National%20Statistics.aspx|загаловак=National Statistics|выдавец=Department of Economic Planning and Statistics|мова=en}}&lt;/ref&gt;
| [[Бандар-Сэры-Бэгаван]]
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot;| [[Файл:Emblem of Vietnam.svg|20пкс]]
| {{Сьцяг Віетнаму}} '''[[Віетнам]]'''
| style=&quot;text-align:right;&quot;| {{лік|331212}}
| style=&quot;text-align:right;&quot;| {{лік|97446800}}
|{{дата|||2021|0|дадаць спасылкі=не}}&lt;ref name=&quot;un&quot;/&gt;
| [[Ханой]]
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot;| [[Файл:Coat of arms of East Timor.svg|20пкс]]
| {{Сьцяг Тымор-Лешці}} '''[[Усходні Тымор]]'''
| style=&quot;text-align:right;&quot;| {{лік|14919}}
| style=&quot;text-align:right;&quot;| {{лік|1317780}}
|{{дата|||2021|0|дадаць спасылкі=не}}&lt;ref&gt;{{Кніга|спасылка=https://timor-leste.unfpa.org/sites/default/files/pub-pdf/2015%20Population%20Projection%20Report_0.pdf|загаловак=Timor-Leste Population and Housing Census 2015|volume=9|выдавецтва=General Directorate of Statistics (GDS) United Nations Population Fund (UNFPA)|год=2018|pages=34}}&lt;/ref&gt;
| [[Дылі]]
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot;| [[Файл:National emblem of Indonesia Garuda Pancasila.svg|20пкс]]
| {{Сьцяг Інданэзіі}} '''[[Інданэзія]]''' &lt;sup&gt;Т&lt;/sup&gt;
| style=&quot;text-align:right;&quot;| {{лік|1904569}}
| style=&quot;text-align:right;&quot;| {{лік|272229372}}
|{{дата||12|2021|0|дадаць спасылкі=не}}&lt;ref&gt;{{Спасылка|url=https://dukcapil.kemendagri.go.id/page/read/data-kependudukan|загаловак=Ditjen dukcapil kemendagri|дата=4 лістапада 2023|}}&lt;/ref&gt;
| [[Джакарта]]
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot;| [[Файл:Royal arms of Cambodia.svg|20пкс]]
| {{Сьцяг Камбоджы}} '''[[Камбоджа]]'''
| style=&quot;text-align:right;&quot;| {{лік|181035}}
| style=&quot;text-align:right;&quot;| {{лік|15552211}}
|{{дата|13|3|2019|0|дадаць спасылкі=не}} (перапіс)&lt;ref&gt;{{Кніга|спасылка=https://www.nis.gov.kh/nis/Census2019/Population%20Projection.pdf|загаловак=General Population Census of Cambodia 2019|месца=Phnom Penh|выдавецтва=National Intitute of Statistics Ministry of Planning|год=2021|pages=19}}&lt;/ref&gt;
| [[Пнампэнь]]
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot;| [[Файл:Emblem of Laos (1991-2025).svg|20пкс]]
| {{Сьцяг Лаосу}} '''[[Лаос]]'''
| style=&quot;text-align:right;&quot;| {{лік|236800}}
| style=&quot;text-align:right;&quot;| {{лік|7443000}}
|{{дата|||2022|0|дадаць спасылкі=не}}&lt;ref&gt;{{Спасылка|url=https://laosis.lsb.gov.la/majorIndicators.do?paramGrpId=all|загаловак=Laosis|выдавец=Lao statistics Bureau|мова=en|дата=4 лістапада 2023}}&lt;/ref&gt;
| [[Віенцьян]]
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot;| [[Файл:Coat of arms of Malaysia.svg|20пкс]]
| {{Сьцяг Малайзіі}} '''[[Малайзія]]'''
| style=&quot;text-align:right;&quot;| {{лік|330803}}
| style=&quot;text-align:right;&quot;| {{лік|33400000}}
|{{дата|1|7|2023|0|дадаць спасылкі=не}}&lt;ref&gt;{{Спасылка|url=https://www.dosm.gov.my/portal-main/release-content/9c705836-8b7c-11ed-96a6-1866daa77ef9|загаловак=Quarterly Demographic Statistics|выдавец=Department of Statistics Malaysia|мова=en|дата публікацыі=9 жніўня 2023}}&lt;/ref&gt;
| [[Куала Лумпур]]
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot;| [[Файл:Variant of the State seal of Myanmar (2011-2025).svg|20пкс]]
| {{Сьцяг М'янмы}} '''[[М'янма]]'''
| style=&quot;text-align:right;&quot;| {{лік|676578}}
| style=&quot;text-align:right;&quot;| {{лік|55294979}}
|{{дата|||2021|0|дадаць спасылкі=не}}&lt;ref&gt;{{Кніга|спасылка=https://myanmar.unfpa.org/sites/default/files/pub-pdf/4F_Population%20Projections.pdf|загаловак=Thematic report on population projections for The Union of Myanmar, states/regions, rural and urban areas, 2014 - 2050|месца=Nay Pyi Taw|выдавецтва=Ministry of Labour, Immigration and Population|год=2017|volume=4-F|pages=42}}&lt;/ref&gt;
| [[Найп’іда]]
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot;| [[Файл:Coat of arms of Singapore.svg|20пкс]]
| {{Сьцяг Сынгапуру}} '''[[Сынгапур]]'''
| style=&quot;text-align:right;&quot;| 728
| style=&quot;text-align:right;&quot;| {{лік|5917600}}
|{{дата|||2023|0|дадаць спасылкі=не}}&lt;ref&gt;{{Спасылка|url=https://www.singstat.gov.sg/find-data/search-by-theme/population/population-and-population-structure/latest-data|загаловак=Population and Population Structure - Latest Data|выдавец=Department of statistics|мова=en|дата=4 лістапада 2023}}&lt;/ref&gt;
| —
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot;| [[Файл:Emblem of Thailand.svg|20пкс]]
| {{Сьцяг Тайлянду}} '''[[Тайлянд]]'''
| style=&quot;text-align:right;&quot;| {{лік|513120}}
| style=&quot;text-align:right;&quot;| {{лік|66090475}}
|{{дата|||2022|0|дадаць спасылкі=не}}&lt;ref&gt;{{Спасылка|url=http://statbbi.nso.go.th/staticreport/Page/sector/EN/report/sector_01_11101_EN_.xlsx|загаловак=Number of Population from Registration by Age, Sex and Province 2022|выдавец=National Statistical Office|фармат=XLSX|мова=en}}&lt;/ref&gt;
| [[Бангкок]]
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot;| [[Файл:Coat of arms of the Philippines.svg|20пкс]]
| {{Сьцяг Філіпінаў}} '''[[Філіпіны]]'''
| style=&quot;text-align:right;&quot;| {{лік|300000}}
| style=&quot;text-align:right;&quot;| {{лік|110742140}}
|{{дата|4|11|2023|0|дадаць спасылкі=не}}&lt;ref&gt;{{Спасылка|url=https://cpd.gov.ph/|загаловак=Commission on Population and Development|мова=en|дата=4 лістапада 2023}}&lt;/ref&gt;
| [[Маніла]]
|}

&lt;small&gt;
'''Т''' — транскантынентальная краіна.
&lt;/small&gt;

== Насельніцтва ==
Для Азіі характэрныя вельмі высокія сярэднегадавыя тэмпы росту колькасьці насельніцтва (па гэтым паказчыку Азія саступае толькі [[Афрыка|Афрыцы]]); у апошні час яны, аднак, некалькі зьнізіліся і складаюць 1,3%. У Азіі пражывае больш за 60% усяго чалавецтва. У сукупнасьці [[Кітай]] і [[Індыя]] даюць 40% сусьветнай колькасьці насельніцтва. 6 дзяржаваў маюць больш за 100 млн жыхароў (апроч названых вышэй — [[Інданэзія]], [[Пакістан]], [[Банґлядэш]] і [[Японія]]).

У Азіі жывуць прадстаўнікі трох галоўных рас чалавецтва — [[Мангалоідная раса|мангалоіднай]] ([[кітайцы]] і інш.), [[Эўрапеоідная раса|эўрапеоіднай]] (народы Заходняй Азіі) і экватарыяльнай (некаторыя народы Паўднёвай і Паўднёва-Ўсходняй Азіі). Этнічны склад насельніцтва Азіі вельмі разнастайны.

У Азіі зарадзіліся шматлікія старажытныя цывілізацыі — [[кітай]]ская, [[Індыя|індыйская]], сярэднеазіяцкая, [[бабілён]]ская і інш. Спрыяльныя для земляробства раёны Паўднёвай і Паўднёва-Ўсходняй Азіі далі пачатак шматлікім сучасным народам.

== Асноўныя геаграфічныя зьвесткі ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-----
| Плошча:
| {{лік|43475}} тыс. км² (уключаючы абтокі)
|-----
| Плошча абтокаў:
| 2000 тыс. км²
|-----
| Сярэдняя вышыня над узроўнем мора: || 960 мэтраў
|-----
| Найбольшая вышыня над узроўнем мора: || 8848 мэтраў (г. [[Эвэрэст]])
|-----
| Найменшая вышыня над узроўнем мора:
| −430 мэтраў (узровень [[Мёртвае мора|Мёртвага мора]])
|-----
| Скрайні [[поўнач|паўночны]] пункт:
| мыс Чалюскін&lt;br&gt; 77° 43' паўн. ш.&lt;br&gt; 104° 18' у. д.
|-----
| Скрайні [[поўдзень|паўднёвы]] пункт:
| мыс Піяй&lt;br&gt;1° 16' паўн. ш.&lt;br&gt; 103° 30' у. д.
|-----
| Скрайні [[захад|заходні]] пункт:
| мыс Баба&lt;br&gt;39°28'47'' паўн. ш.&lt;br&gt; 26°03'50'' у. д.&lt;ref&gt;{{Спасылка|аўтар=Jardine Kinah|загаловак=The Most Extreme Points of Asia|праект=WorldAtlas |url=https://www.worldatlas.com/articles/the-most-extreme-points-of-asia.html|дата=10 сакавіка 2026|дата публікацыі=25 мая 2018|мова=en}}&lt;/ref&gt;
|-----
| Скрайні [[усход|ўсходні]] пункт:
| мыс Дзяржнёва&lt;br&gt; 66° 05' паўн. ш.&lt;br&gt; 169° 40' з. д.
|}

== Заўвагі ==
{{Заўвагі}}

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}
{{Бібліяінфармацыя}}
{{Рэгіёны}}
{{Зямныя кантынэнты}}

[[Катэгорыя:Азія| ]]
[[Катэгорыя:Вікіпэдыя:Істотныя артыкулы]]</text>
      <sha1>eyy20e93v68rkxdi562geqakia2pzck</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Артукі</title>
    <ns>0</ns>
    <id>59070</id>
    <revision>
      <id>2677107</id>
      <parentid>2659353</parentid>
      <timestamp>2026-07-02T10:07:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Дамінік</username>
        <id>64057</id>
      </contributor>
      <origin>2677107</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16575" sha1="laueqzvftwqh57j6yircimiiu9jh61h" xml:space="preserve">{{Населены пункт/Беларусь
|Назва                             = Артукі
|Статус                            = вёска
|Назва ў родным склоне             = Артукоў
|Лацінка                           = Artuki
|Герб                              = 
|Сьцяг                             = 
|Гімн                              = 
|Дата заснаваньня                  = перад 1541 годам
|Першыя згадкі                     = 
|Статус з                          = 
|Магдэбурскае права                = 
|Былая назва                       = Арцюховічы
|Мясцовая назва                    = 
|Вобласьць                         = [[Гомельская вобласьць|Гомельская]]
|Раён                              = [[Рэчыцкі раён|Рэчыцкі]]
|Сельсавет                         = [[Холмецкі сельсавет|Холмецкі]]
|Гарадзкі савет                    = 
|Старшыня гарвыканкаму             = 
|Пасада кіраўніка                  = 
|Кіраўнік                          = 
|Плошча                            = 
|Крыніца плошчы                    = 
|Вышыня                            = 
|Унутраны падзел                   = 
|Колькасьць насельніцтва           = 336
|Год падліку колькасьці            = 2010
|Крыніца колькасьці насельніцтва   = 
|Тэндэнцыя колькасьці насельніцтва = 
|Этнічны склад насельніцтва        = 
|Год падліку этнічнага складу      = 
|Нацыянальны склад насельніцтва    = 
|Год падліку нацыянальнага складу  = 
|Колькасьць двароў                 = 
|Год падліку колькасьці двароў     = 
|Крыніца колькасьці двароў         = 
|Паштовы індэкс                    = 247503
|СААТА                             = 
|Выява                             = 
|Апісаньне выявы                   = 
 |Шырата градусаў                  = 52
 |Шырата хвілінаў                  = 8
 |Шырата сэкундаў                  = 59
 |Даўгата градусаў                 = 30
 |Даўгата хвілінаў                 = 32
 |Даўгата сэкундаў                 = 2
|Пазыцыя подпісу на мапе           = зьлева
|Водступ подпісу на мапе           = 
|Commons                           = 
|Сайт                              = 
}}
'''Артукі́'''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Гомельская вобласьць}} С. 280&lt;/ref&gt; — [[вёска]] ў [[Рэчыцкі раён|Рэчыцкім раёне]] [[Гомельская вобласьць|Гомельскай вобласьці]], уваходзіць у склад [[Холмецкі сельсавет|Холмецкага сельсавету]].   

[[Файл:Фрагмэнт мапы Беларускія землі ў канцы XVI ст. ВГАБ.png|значак|зьлева|150px|Фрагмэнт мапы Беларускія землі ў канцы XVI ст. {{падказка|ВГАБ|Вялікі гістарычны атляс Беларусі}}.]]

== Назва ==

Падобныя назвы (Арцюхі, Арцюшы) паходзяць ад асабістых імёнаў і прозьвішчаў, вытворных ад імя Арцём&lt;ref&gt;Жучкевич В. А. Краткий топонимический словарь Белоруссии. — Минск: Изд-во БГУ им. В. И. Ленина, 1974. С. 15&lt;/ref&gt;. Найраней паселішча вядомае пад назвай Арцюховічы, што ў сваю чаргу ўтварылася ад імя-прозьвішча Арцюх. Форма Артукі ўпершыню, пакуль што, сустрэтая ў візыце Холмецкай царквы 1748 году, потым у 1752, 1764 гадах, у тарыфе падымнага Рэчыцкага павету 1775 году, г. зн. яшчэ за часоў Рэчы Паспалітай. Надалей назва («жители артуковские») стала выкарыстоўвалася  ў мэтрычных кнігах Холмецкай Раства-Багародзіцкай царквы ўжо ў Расейскай імпэрыі, пачынаючы з 1795 году. У рэвізіях 1811, 1816, 1834, 1850 гадоў назва падавалася адпаведна як Артухі, Арцюкі, Артукі і зноў жа Артукі.

== Гісторыя ==

=== Вялікае Княства Літоўскае і Рэч Паспалітая ===

[[Файл:POL COA Odrowąż.svg|значак|зьлева|100px|Герб Адравонж паноў Стужынскіх.]][[Файл:Калодчычы ў лісьце ад 9 красавіка 1560 г.png|значак|зьлева|150px|Калодчычы ў лісьце Жыгімонта Аўгуста 1560 г.]]

З судовага дакумэнту ад 29 студзеня 1541 году&lt;ref&gt;Lietuvos Metrika (1540–1541). 10-oji Teismų bylų knyga (XVI a. pabaigos kopija), par. S. Lazutka, I. Valikonytė, S. Viskantaitė, L. Steponavičienė, J. Karpavičienė, Vilnius 2003. № 191&lt;/ref&gt; вынікае, што разам зь іншымі сёламі Арцюховічы, спрадвеку знаходзіліся ў складзе Рэчыцкай воласьці, потым былі падараваныя каралём [[Жыгімонт Стары|Жыгімонтам Старым]] князю Івану Сенскаму. Пасьля яго сьмерці «старец и вси люди волости Речицкое» пачалі патрабаваць вяртаньня тых сёлаў. Але манарх, разгледзеўшы найперш прысуд у гэтай справе нябожчыка [[Канстантын Астроскі|Канстанціна Астроскага]] († 1530), троцкага кашталяна, а потым нябожчыка [[Альбэрт Гаштольд|Альбрэхта Гаштольда]] († 1539), віленскага ваяводы,{{пачатак цытаты}}рачыл тые люди, выслугу князя Иванову Сеньског(о) прысудити жоне и детемъ его и зоставити на томъ, што жъ мают(ь) имъ служыти и дани, и вси доходы давати яко [[Холмеч|колодчичане]], такъ новосельцы и орътюховичы, а з волост(ь)ю Речыцкою не мають они жадныхъ подачокъ давати ани поплатовъ платити, подле листа-данины его м(и)л(о)сти.{{канец цытаты}}

Пасьля сьмерці князя Рыгора Сенскага названыя добры адыйшлі на ймя караля [[Жыгімонт Аўгуст|Жыгімонта Аўгуста]]. 9 красавіка 1560 году манарх падараваў Калодчычы, Кісловічы і Арц''е''ховічы «ро''т''мистру драбъскому на замку нашомъ Киевъскомъ» Касперу Стужынскаму, пра што і паведаміў у лісьце да маршалка, старосты рэчыцкага і любашанскага Анікея Гарнастая&lt;ref&gt;Lietuvos Metrika. Kniga Nr. 37 (1552 – 1561). – Vilnius, 2011. № 357&lt;/ref&gt;.

[[Файл:Даравізна Калодычаў дачцэ Стужынскіх. 1571 г.png|значак|150px|Даравізна Калодычаў дачцэ Стужынскіх. 1571 г.]][[Файл:Фрагмэнт тарыфу падымнага 1775 г.jpg|значак|150px|Фрагмэнт тарыфу падымнага 1775 г.]]

3 траўня 1571 году ў Кіеўскім гродзкім судзе актыкаваны запіс, якім Каспер і Дарота Уладычанка Стужынскія падаравалі замак Калодычы зь местам і пяцю вёскамі, сярод якіх названыя і Арцюховічы, сваёй дачцэ Гальцы Латашынскай&lt;ref&gt;Інстытут рукапісу Нацыянальнай бібліятэкі Украіны імя У. І. Вярнадзкага. Ф. 1. Спр. 4104. А. 3адв.&lt;/ref&gt;.

Згодна з тарыфам падымнага Рэчыцкага павету 1775 году, у вёсцы Артукі Холмецкага маёнтку паноў Валовічаў налічвалася 23 дымы, зь якіх было выбрана 115 злотых{{заўвага|Сума не названая, але вынікае з таго, што з 352 дымоў усяго маёнтку выбрана 1760 злотых.}}&lt;ref&gt;LVIA. F. 11. A. 1. B. 1588. L. 212, 219atv.&lt;/ref&gt;

=== Пад уладай Расейскай імпэрыі ===

[[Файл:Холмеч на схематычным пляне Рэчыцкага павету. Каля 1800 г.jpg|значак|зьлева|150px|м. Холмічы, в. Калодчына, Артукі, ф. Дубовіца на схематычным пляне Рэчыцкага павету. Каля 1800 г.]]

У выніку [[другі падзел Рэчы Паспалітай|другога падзелу Рэчы Паспалітай]] (1793 год) Артукі — у межах Рэчыцкай акругі Чарнігаўскага намесьніцтва (губэрні), з 1796 году ў складзе тэрытарыяльна ўпарадкаванага [[Рэчыцкі павет (Расейская імпэрыя)|Рэчыцкага павету]] Маларасейскай, а з 29 жніўня 1797 году [[Менская губэрня|Менскай губэрні]] [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]]&lt;ref&gt;Насевіч В., Скрыпчанка Т. Рэчыцкі павет / В. Насевіч, Т. Скрыпчанка // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі: у 6 т. — Т. 6. Кн. 1. — Мінск: БелЭн, 2001. C. 181—182&lt;/ref&gt;. У «Камеральном описании... Речицкой округи», датаваным 29 студзеня 1796 году, засьведчана, што мястэчка Холмеч з фальваркам Дубовіцай, вёскі Артукі, Калочын і інш. належалі панам Віцэнцію, Станіславу, Бэнэдыкту і Ксавэрыю, сынам Юрыя, Валовічам&lt;ref&gt;Петреченко І. Є. «Камеральное описание… Речицкой округи» 1796 р.: інформаційний потенціал пам’ятки // Днепровский паром. Природное единство и историко-культурное взаимодействие белорусско-украинского пограничья / Материалы международной конференции (26-27 апреля 2018 г., г. Гомель). — Минск, 2018. С. 72&lt;/ref&gt;.

У парэформавы пэрыяд Артукі адміністрацыйна належалі да Холмецкай воласьці.

На 1909 год у вёсцы Арцюкі было 106 двароў з 704 жыхарамі&lt;ref&gt;Список населённых мест Минской губернии. / Сост. В. С. Ярмолович. — Минск, 1909. С. 5&lt;/ref&gt;.

=== Найноўшы час ===

9 лютага 1918 году, яшчэ да падпісаньня [[Берасьцейскі мір|Берасьцейскага міру]] з бальшавіцкай Расеяй (3 сакавіка), Германія перадала паўднёвую частку Беларусі [[Украінская Народная Рэспубліка|Украінскай Народнай Рэспубліцы]]. У адказ на гэта, 9 сакавіка [[Другая Устаўная грамата|Другой Устаўной граматай]] тэрыторыя абвешчана часткай [[Беларуская Народная Рэспубліка|Беларускай Народнай Рэспублікі]]. Артукі ў складзе Рэчыцкага павету, аднак, апынуліся ў часова створанай 15 чэрвеня Палескай губэрні з цэнтрам у Рэчыцы, з кастрычніка — у Мазыры. З 18 траўня тут дзеяла «варта [[Украінская дзяржава|Украінскай Дзяржавы]]» гэтмана [[Павал Скарападзкі|Паўла Скарападзкага]]&lt;ref&gt;Ціхаміраў А. В. Станаўленне і развіццё беларуска-украінскіх адносін у 1918—1920 гг. // Веснік БДУ. Сер. 3. 2005. № 3. С. 28 — 32; Ільїн, О. Західне Полісся в Українській Державі гетьмана Скоропадського (Історія в документах) / О. Ільїн // Над Бугом і Нарвою : український часопис Підляшшя. — 2014. № 3. С. 42; Валентина Метлицька. Тимчасова німецька окупація та її вплив на долю східного Білоруського Полісся (березень 1918 — січень 1919 рр.). // Україна та Німеччина: міждержавні відносини: збірник наукових праць / ред. кол. Владислав Верстюк (гол.), Степан Віднянський, Руслан Пиріг, Ірина Матяш, Дмитро Вєдєнєєв, Володимир Бойко, Дмитро Казіміров. — Чернігів: Сіверський центр післядипломної освіти, 2018. С. 286—296 (артыкул беларускамоўны)&lt;/ref&gt;

1 студзеня 1919 году, згодна з пастановай І зьезду КП(б) Беларусі, Рэчыцкі павет увайшоў у склад [[Сацыялістычная Савецкая Рэспубліка Беларусі|Сацыялістычнай Савецкай Рэспублікі Беларусі]], але 16 студзеня разам зь іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі быў далучаны да РСФСР.

Да 26 верасьня 2006 году — цэнтар [[Артукоўскі сельсавет|Артукоўскага сельсавету]]. 26 верасьня 2006 году перададзеная зь ліквідаванага [[Артукоўскі сельсавет|Артукоўскага]] ў [[Холмецкі сельсавет]]&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20190922194610/http://pravo.by/pdf/2006-175/2006-175(003-054).pdf «Об изменении административно-территориального устройства районов Гомельской области». Решение Гомельского областного Совета депутатов от 26 сентября 2006 г. № 295]{{Ref-ru}}&lt;/ref&gt;.

== Насельніцтва ==
* 2010 год — 336 чалавек
* 1999 год — 412 чалавек

== Заўвагі ==
{{Заўвагі}}

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

{{Холмецкі сельсавет}}
{{Рэчыцкі раён}}

[[Катэгорыя:Населеныя пункты Рэчыцкага раёну]]
[[Катэгорыя:Холмецкі сельсавет]]
[[Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XVI стагодзьдзі]]</text>
      <sha1>laueqzvftwqh57j6yircimiiu9jh61h</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2677108</id>
      <parentid>2677107</parentid>
      <timestamp>2026-07-02T10:10:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Дамінік</username>
        <id>64057</id>
      </contributor>
      <origin>2677108</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16584" sha1="3hmrhwddvv1m4gvayovc7yyine079wo" xml:space="preserve">{{Населены пункт/Беларусь
|Назва                             = Артукі
|Статус                            = вёска
|Назва ў родным склоне             = Артукоў
|Лацінка                           = Artuki
|Герб                              = 
|Сьцяг                             = 
|Гімн                              = 
|Дата заснаваньня                  = перад 1541 годам
|Першыя згадкі                     = 
|Статус з                          = 
|Магдэбурскае права                = 
|Былая назва                       = Арцюховічы
|Мясцовая назва                    = 
|Вобласьць                         = [[Гомельская вобласьць|Гомельская]]
|Раён                              = [[Рэчыцкі раён|Рэчыцкі]]
|Сельсавет                         = [[Холмецкі сельсавет|Холмецкі]]
|Гарадзкі савет                    = 
|Старшыня гарвыканкаму             = 
|Пасада кіраўніка                  = 
|Кіраўнік                          = 
|Плошча                            = 
|Крыніца плошчы                    = 
|Вышыня                            = 
|Унутраны падзел                   = 
|Колькасьць насельніцтва           = 336
|Год падліку колькасьці            = 2010
|Крыніца колькасьці насельніцтва   = 
|Тэндэнцыя колькасьці насельніцтва = 
|Этнічны склад насельніцтва        = 
|Год падліку этнічнага складу      = 
|Нацыянальны склад насельніцтва    = 
|Год падліку нацыянальнага складу  = 
|Колькасьць двароў                 = 
|Год падліку колькасьці двароў     = 
|Крыніца колькасьці двароў         = 
|Паштовы індэкс                    = 247503
|СААТА                             = 
|Выява                             = 
|Апісаньне выявы                   = 
 |Шырата градусаў                  = 52
 |Шырата хвілінаў                  = 8
 |Шырата сэкундаў                  = 59
 |Даўгата градусаў                 = 30
 |Даўгата хвілінаў                 = 32
 |Даўгата сэкундаў                 = 2
|Пазыцыя подпісу на мапе           = зьлева
|Водступ подпісу на мапе           = 
|Commons                           = 
|Сайт                              = 
}}
'''Артукі́'''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Гомельская вобласьць}} С. 280&lt;/ref&gt; — [[вёска]] ў [[Рэчыцкі раён|Рэчыцкім раёне]] [[Гомельская вобласьць|Гомельскай вобласьці]], уваходзіць у склад [[Холмецкі сельсавет|Холмецкага сельсавету]].   

[[Файл:Фрагмэнт мапы Беларускія землі ў канцы XVI ст. ВГАБ.png|значак|зьлева|150px|Фрагмэнт мапы Беларускія землі ў канцы XVI ст. {{падказка|ВГАБ|Вялікі гістарычны атляс Беларусі}}.]][[Файл:POL COA Odrowąż.svg|значак|зьлева|100px|Герб Адравонж паноў Стужынскіх.]][[Файл:Калодчычы ў лісьце ад 9 красавіка 1560 г.png|значак|зьлева|150px|Калодчычы ў лісьце Жыгімонта Аўгуста 1560 г.]][[Файл:Даравізна Калодычаў дачцэ Стужынскіх. 1571 г.png|значак|зьлева|150px|Даравізна Калодычаў дачцэ Стужынскіх. 1571 г.]][[Файл:Фрагмэнт тарыфу падымнага 1775 г.jpg|значак|150px|Фрагмэнт тарыфу падымнага 1775 г.]]

== Назва ==

Падобныя назвы (Арцюхі, Арцюшы) паходзяць ад асабістых імёнаў і прозьвішчаў, вытворных ад імя Арцём&lt;ref&gt;Жучкевич В. А. Краткий топонимический словарь Белоруссии. — Минск: Изд-во БГУ им. В. И. Ленина, 1974. С. 15&lt;/ref&gt;. Найраней паселішча вядомае пад назвай Арцюховічы, што ў сваю чаргу ўтварылася ад імя-прозьвішча Арцюх. Форма Артукі ўпершыню, пакуль што, сустрэтая ў візыце Холмецкай царквы 1748 году, потым у 1752, 1764 гадах, у тарыфе падымнага Рэчыцкага павету 1775 году, г. зн. яшчэ за часоў Рэчы Паспалітай. Надалей назва («жители артуковские») стала выкарыстоўвалася  ў мэтрычных кнігах Холмецкай Раства-Багародзіцкай царквы ўжо ў Расейскай імпэрыі, пачынаючы з 1795 году. У рэвізіях 1811, 1816, 1834, 1850 гадоў назва падавалася адпаведна як Артухі, Арцюкі, Артукі і зноў жа Артукі.

== Гісторыя ==

=== Вялікае Княства Літоўскае і Рэч Паспалітая ===

З судовага дакумэнту ад 29 студзеня 1541 году&lt;ref&gt;Lietuvos Metrika (1540–1541). 10-oji Teismų bylų knyga (XVI a. pabaigos kopija), par. S. Lazutka, I. Valikonytė, S. Viskantaitė, L. Steponavičienė, J. Karpavičienė, Vilnius 2003. № 191&lt;/ref&gt; вынікае, што разам зь іншымі сёламі Арцюховічы, спрадвеку знаходзіліся ў складзе Рэчыцкай воласьці, потым былі падараваныя каралём [[Жыгімонт Стары|Жыгімонтам Старым]] князю Івану Сенскаму. Пасьля яго сьмерці «старец и вси люди волости Речицкое» пачалі патрабаваць вяртаньня тых сёлаў. Але манарх, разгледзеўшы найперш прысуд у гэтай справе нябожчыка [[Канстантын Астроскі|Канстанціна Астроскага]] († 1530), троцкага кашталяна, а потым нябожчыка [[Альбэрт Гаштольд|Альбрэхта Гаштольда]] († 1539), віленскага ваяводы,{{пачатак цытаты}}рачыл тые люди, выслугу князя Иванову Сеньског(о) прысудити жоне и детемъ его и зоставити на томъ, што жъ мают(ь) имъ служыти и дани, и вси доходы давати яко [[Холмеч|колодчичане]], такъ новосельцы и орътюховичы, а з волост(ь)ю Речыцкою не мають они жадныхъ подачокъ давати ани поплатовъ платити, подле листа-данины его м(и)л(о)сти.{{канец цытаты}}

Пасьля сьмерці князя Рыгора Сенскага названыя добры адыйшлі на ймя караля [[Жыгімонт Аўгуст|Жыгімонта Аўгуста]]. 9 красавіка 1560 году манарх падараваў Калодчычы, Кісловічы і Арц''е''ховічы «ро''т''мистру драбъскому на замку нашомъ Киевъскомъ» Касперу Стужынскаму, пра што і паведаміў у лісьце да маршалка, старосты рэчыцкага і любашанскага Анікея Гарнастая&lt;ref&gt;Lietuvos Metrika. Kniga Nr. 37 (1552 – 1561). – Vilnius, 2011. № 357&lt;/ref&gt;.

3 траўня 1571 году ў Кіеўскім гродзкім судзе актыкаваны запіс, якім Каспер і Дарота Уладычанка Стужынскія падаравалі замак Калодычы зь местам і пяцю вёскамі, сярод якіх названыя і Арцюховічы, сваёй дачцэ Гальцы Латашынскай&lt;ref&gt;Інстытут рукапісу Нацыянальнай бібліятэкі Украіны імя У. І. Вярнадзкага. Ф. 1. Спр. 4104. А. 3адв.&lt;/ref&gt;.

Згодна з тарыфам падымнага Рэчыцкага павету 1775 году, у вёсцы Артукі Холмецкага маёнтку паноў Валовічаў налічвалася 23 дымы, зь якіх было выбрана 115 злотых{{заўвага|Сума не названая, але вынікае з таго, што з 352 дымоў усяго маёнтку выбрана 1760 злотых.}}&lt;ref&gt;LVIA. F. 11. A. 1. B. 1588. L. 212, 219atv.&lt;/ref&gt;

=== Пад уладай Расейскай імпэрыі ===

[[Файл:Холмеч на схематычным пляне Рэчыцкага павету. Каля 1800 г.jpg|значак|зьлева|150px|м. Холмічы, в. Калодчына, Артукі, ф. Дубовіца на схематычным пляне Рэчыцкага павету. Каля 1800 г.]]

У выніку [[другі падзел Рэчы Паспалітай|другога падзелу Рэчы Паспалітай]] (1793 год) Артукі — у межах Рэчыцкай акругі Чарнігаўскага намесьніцтва (губэрні), з 1796 году ў складзе тэрытарыяльна ўпарадкаванага [[Рэчыцкі павет (Расейская імпэрыя)|Рэчыцкага павету]] Маларасейскай, а з 29 жніўня 1797 году [[Менская губэрня|Менскай губэрні]] [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]]&lt;ref&gt;Насевіч В., Скрыпчанка Т. Рэчыцкі павет / В. Насевіч, Т. Скрыпчанка // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі: у 6 т. — Т. 6. Кн. 1. — Мінск: БелЭн, 2001. C. 181—182&lt;/ref&gt;. У «Камеральном описании... Речицкой округи», датаваным 29 студзеня 1796 году, засьведчана, што мястэчка Холмеч з фальваркам Дубовіцай, вёскі Артукі, Калочын і інш. належалі панам Віцэнцію, Станіславу, Бэнэдыкту і Ксавэрыю, сынам Юрыя, Валовічам&lt;ref&gt;Петреченко І. Є. «Камеральное описание… Речицкой округи» 1796 р.: інформаційний потенціал пам’ятки // Днепровский паром. Природное единство и историко-культурное взаимодействие белорусско-украинского пограничья / Материалы международной конференции (26-27 апреля 2018 г., г. Гомель). — Минск, 2018. С. 72&lt;/ref&gt;.

У парэформавы пэрыяд Артукі адміністрацыйна належалі да Холмецкай воласьці.

На 1909 год у вёсцы Арцюкі было 106 двароў з 704 жыхарамі&lt;ref&gt;Список населённых мест Минской губернии. / Сост. В. С. Ярмолович. — Минск, 1909. С. 5&lt;/ref&gt;.

=== Найноўшы час ===

9 лютага 1918 году, яшчэ да падпісаньня [[Берасьцейскі мір|Берасьцейскага міру]] з бальшавіцкай Расеяй (3 сакавіка), Германія перадала паўднёвую частку Беларусі [[Украінская Народная Рэспубліка|Украінскай Народнай Рэспубліцы]]. У адказ на гэта, 9 сакавіка [[Другая Устаўная грамата|Другой Устаўной граматай]] тэрыторыя абвешчана часткай [[Беларуская Народная Рэспубліка|Беларускай Народнай Рэспублікі]]. Артукі ў складзе Рэчыцкага павету, аднак, апынуліся ў часова створанай 15 чэрвеня Палескай губэрні з цэнтрам у Рэчыцы, з кастрычніка — у Мазыры. З 18 траўня тут дзеяла «варта [[Украінская дзяржава|Украінскай Дзяржавы]]» гэтмана [[Павал Скарападзкі|Паўла Скарападзкага]]&lt;ref&gt;Ціхаміраў А. В. Станаўленне і развіццё беларуска-украінскіх адносін у 1918—1920 гг. // Веснік БДУ. Сер. 3. 2005. № 3. С. 28 — 32; Ільїн, О. Західне Полісся в Українській Державі гетьмана Скоропадського (Історія в документах) / О. Ільїн // Над Бугом і Нарвою : український часопис Підляшшя. — 2014. № 3. С. 42; Валентина Метлицька. Тимчасова німецька окупація та її вплив на долю східного Білоруського Полісся (березень 1918 — січень 1919 рр.). // Україна та Німеччина: міждержавні відносини: збірник наукових праць / ред. кол. Владислав Верстюк (гол.), Степан Віднянський, Руслан Пиріг, Ірина Матяш, Дмитро Вєдєнєєв, Володимир Бойко, Дмитро Казіміров. — Чернігів: Сіверський центр післядипломної освіти, 2018. С. 286—296 (артыкул беларускамоўны)&lt;/ref&gt;

1 студзеня 1919 году, згодна з пастановай І зьезду КП(б) Беларусі, Рэчыцкі павет увайшоў у склад [[Сацыялістычная Савецкая Рэспубліка Беларусі|Сацыялістычнай Савецкай Рэспублікі Беларусі]], але 16 студзеня разам зь іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі быў далучаны да РСФСР.

Да 26 верасьня 2006 году — цэнтар [[Артукоўскі сельсавет|Артукоўскага сельсавету]]. 26 верасьня 2006 году перададзеная зь ліквідаванага [[Артукоўскі сельсавет|Артукоўскага]] ў [[Холмецкі сельсавет]]&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20190922194610/http://pravo.by/pdf/2006-175/2006-175(003-054).pdf «Об изменении административно-территориального устройства районов Гомельской области». Решение Гомельского областного Совета депутатов от 26 сентября 2006 г. № 295]{{Ref-ru}}&lt;/ref&gt;.

== Насельніцтва ==
* 2010 год — 336 чалавек
* 1999 год — 412 чалавек

== Заўвагі ==
{{Заўвагі}}

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

{{Холмецкі сельсавет}}
{{Рэчыцкі раён}}

[[Катэгорыя:Населеныя пункты Рэчыцкага раёну]]
[[Катэгорыя:Холмецкі сельсавет]]
[[Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XVI стагодзьдзі]]</text>
      <sha1>3hmrhwddvv1m4gvayovc7yyine079wo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Баравуха</title>
    <ns>0</ns>
    <id>60943</id>
    <revision>
      <id>2677065</id>
      <parentid>2616307</parentid>
      <timestamp>2026-07-02T02:31:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>67502</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2677065</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16318" sha1="lb4m8qivsw2802rgo94gtvra82ffpim" xml:space="preserve">{{Іншыя значэньні}}
{{Населены пункт/Беларусь
|Назва                            = Баравуха
|Лацінка                          = Baravucha
|Статус                           = пасёлак гарадзкога тыпу
|Назва ў родным склоне            = Баравухі
|Герб                             = 
|Сьцяг                            = 
|Гімн                             = 
|Дата заснаваньня                 = 
|Першыя згадкі                    = XIX стагодзьдзе
|Статус з                         = 
|Магдэбурскае права               = 
|Былая назва                      = 
|Мясцовая назва                   = 
|Вобласьць                        = [[Віцебская вобласьць|Віцебская]]
|Раён                             = [[Полацкі раён|Полацкі]]
|Сельсавет                        = 
|Гарадзкі савет                   = [[Наваполацкі гарадзкі савет|Наваполацкі]]
|Старшыня гарвыканкаму            = 
|Пасада кіраўніка                 = 
|Кіраўнік                         = 
|Плошча                           = 
|Крыніца плошчы                   = 
|Вышыня                           = 
|Унутраны падзел                  = 
|Колькасьць насельніцтва          = 5406
|Год падліку колькасьці           = 2019
|Крыніца колькасьці насельніцтва  = &lt;ref name=&quot;belstat2019&quot; /&gt;
|Этнічны склад насельніцтва       = 
|Год падліку этнічнага складу     = 
|Нацыянальны склад насельніцтва   = 
|Год падліку нацыянальнага складу = 
|Колькасьць двароў                = 
|Год падліку колькасьці двароў    = 
|Крыніца колькасьці двароў        = 
|Паштовы індэкс                   = 211502
|СААТА                            = 
|Выява                            = 
|Апісаньне выявы                  = 
 |Шырата градусаў                 = 55
 |Шырата хвілінаў                 = 35
 |Шырата сэкундаў                 = 13
 |Даўгата градусаў                = 28
 |Даўгата хвілінаў                = 36
 |Даўгата сэкундаў                = 3
|Пазыцыя подпісу на мапе          = 
|Водступ подпісу на мапе          = 
|Сайт                             = 
}}
'''Бараву́ха'''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Віцебская вобласьць}} С. 62.&lt;/ref&gt; — былое [[пасёлак гарадзкога тыпу|мястэчка]] ў [[Беларусь|Беларусі]], на беразе возера [[Вельле|Вельля]] недалёка ад ракі [[Дзьвіна|Дзьвіны]]. Уваходзіла ў склад [[Наваполацкі гарадзкі савет|Наваполацкага гарсавету]] [[Віцебская вобласьць|Віцебскай вобласьці]] і зьяўлялася цэнтрам [[Баравускі сельсавет|Баравускага сельсавету]]. Насельніцтва на 2019 год — 5406 чалавек&lt;ref name=&quot;belstat2019&quot; /&gt;. Знаходзіцца за 12 км ад [[Наваполацак|Наваполацку]], за 10 км ад [[Полацак|Полацку]]&lt;ref&gt;{{Літаратура/Рэспубліка Беларусь: Энцыкляпэдыя ў 6 тамах|2к}} С. 473.&lt;/ref&gt;; чыгуначная станцыя на лініі [[Дзьвінск]] — [[Полацак]], каля шашы Полацак — [[Рыга]].

== Гісторыя ==
Вядома з XVIII стагодзьдзя (па іншым крыніцам — з 1812 году) як вёска Баравух. Побач зь вёскай праходзіў тракт з [[Дрыса|Дрысы]] ў [[Полацак]]. Па адкрыцьці чыгуначнага руху ад Полацку да [[Віцебск]]у ў кастрычніку 1866 году ў Баравусе зьявіўся чыгуначны разьезд і станцыя Рыска-Арлоўскай чыгункі. Зьяўленьне новай транспартнай магістралі спрыяльна паўплывала на эканамічнае разьвіцьцё паселішча.

У 1916 годзе ў Баравусе ў складзе дарожна-будаўнічага атраду працаваў беларускі паэт [[Янка Купала]].

25 сакавіка 1918 году згодна з [[Трэцяя Ўстаўная грамата|Трэцяй Устаўной граматай]] Баравуха абвяшчалася часткай [[Беларуская Народная Рэспубліка|Беларускай Народнай Рэспублікі]]. 1 студзеня 1919 году згодна з пастановай І зьезду КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад [[БССР|Беларускай ССР]], аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам зь іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад [[РСФСР]]. У 1924 годзе Баравуху I вярнулі ў склад БССР, з 20 жніўня 1924 году ўваходзіла ў склад [[Махіроўскі сельсавет|Махіроўскага сельсавету]] Полацкага раёну [[Полацкая акруга|Полацкай]] (да 26 ліпеня 1930 году, з 21 чэрвеня 1935 году — Полацкай) акругі, з 20 лютага 1938 году — Віцебскай (з 20 верасьня 1944 году да 8 студзеня 1954 году — [[Полацкая вобласьць|Полацкай]]) вобласьці&lt;ref&gt;{{ФКДА-с|код=109689|назва=Баравускі}}&lt;/ref&gt;. З 1926 году цэнтар Махіроўскага сельсавету. З 7 чэрвеня 1968 году ўваходзіла ў склад і зьяўлялася цэнтрам [[Баравускі сельсавет|Баравускага сельсавету]] Полацкага раёну Віцебскай вобласьці. 15 сакавіка 2000 году вёска Баравуха-1 і пасёлак [[Міжрэчча (Полацкі раён)|Міжрэчча]] перададзеныя ў адміністрацыйнае падпарадкаваньне да [[Наваполацкі гарадзкі савет|Наваполацкага гарадзкога савету]]&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20190503124736/http://pravo.newsby.org/belarus/ukaz3/uk712.htm О передаче деревни Боровуха-1 и поселка Междуречье Полоцкого района в административное подчинение новополоцких городского Совета депутатов и городского исполнительного комитета и об изменении границы города Новополоцка]{{ref-ru}} / Указ президента Республики Беларусь от 15.03.2000 г. № 136&lt;/ref&gt;. 15 чэрвеня 2000 году вёска атрымала афіцыйны статус [[пасёлак гарадзкога тыпу|пасёлку гарадзкога тыпу]] і перайменаваная ў Баравуху&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20190429044022/http://letopisi.org/index.php/%D0%93%D0%B5%D1%80%D0%B1_%D0%BF%D0%BE%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%BA%D0%B0_%D0%91%D0%BE%D1%80%D0%BE%D0%B2%D1%83%D1%85%D0%B0 Решение Витебского областного Совета депутатов № 41 от 15 июня 2000 года]&lt;/ref&gt;. У сувязі з гэтым створаны [[Баравускі пасялковы савет|пасялковы савет]] у складзе Наваполацкага гарадзкога савету Віцебскай вобласьці&lt;ref&gt;{{ФКДА-п|код=110168|назва=Баравускі}}&lt;/ref&gt;. Пазьней &lt;!--У 2004 годзе--&gt; пасялковы савет быў скасаваны&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20160305115845/http://maps.by/viewate/9652 Дзяржаўны цэнтар картографа-геадэзічных матэрыялаў і дадзеных Рэспублікі Беларусь]&lt;/ref&gt;.

Пастановай Савету міністраў Рэспублікі Беларусь 2015 году прадугледжвалася, што мястэчка Баравуха і вёска [[Копцева (Полацкі раён)|Копцева]] ўвойдуць у склад [[Наваполацак|Наваполацку]]&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20190202212639/http://www.pravo.by/document/?guid=12551&amp;p0=C21500863&amp;p1=1 Об утверждении генерального плана г. Новополоцка]{{ref-ru}} / Постановление Совета министров Республики Беларусь от 15 октября 2015 г. No 863&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20190503131226/https://gorod214.by/new/1295 Боровуха и Коптево войдут в состав Новополоцка. Что изменится для жителей]{{ref-ru}}&lt;/ref&gt;. У 2016 годзе разглядалася пытаньне аб уваходзе ў склад Наваполацку Баравухі і іншых сельскіх населеных пунктаў Баравускага сельсавету&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20180912095456/http://www.novopolotsk.by/content/view/6227/176/ Извещение об учете общественного мнения по вопросам изменения границ города Новополоцка]{{ref-ru}} / [[Наваполацкі гарадзкі савет]]&lt;/ref&gt;.

22 лютага 2019 году мястэчка Баравуха і пасёлак [[Міжрэчча (Полацкі раён)|Міжрэчча]] ўключаныя ў межы Наваполацку&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20210625073057/https://pravo.by/upload/docs/op/P31900073_1551128400.pdf Об изменении границ административно-территориальных (территориальных) единиц]{{ref-ru}} / Указ президента Республики Беларусь от 22 февраля 2019 г. № 73&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://nn.by/?c=ar&amp;i=225830 Лукашэнка пашырыў Наваполацк] / [[Наша Ніва]]&lt;/ref&gt;.

За савецкім часам побач з аднайменнай вёскай збудавалі [[вайсковае мястэчка]].

== Насельніцтва ==
=== Дэмаграфія ===
* '''XX стагодзьдзе''': 1995 год — 1073 чал., 438 двароў&lt;ref&gt;{{Літаратура/БелЭн|2к}} С. 287.&lt;/ref&gt;; 1999 год — 1289 чал.
* '''XXI стагодзьдзе''': 2005 год — 5541 чал.&lt;ref name=&quot;levonevsky1&quot;&gt;[http://pravo.levonevsky.org/bazaby11/region09/text571.htm Рашэньне Наваполацкага гарадзкога Савету дэпутатаў ад 09.07.2010 №18 «Пра занясеньне зьменаў у рашэньне Наваполацкага гарадзкога Савету дэпутатаў ад 31 студзеня 2007 г. №11»]&lt;/ref&gt;; 2006 год — 5,6 тыс. чал.; 2007 год — 5,6 тыс. чал.&lt;ref&gt;Воронец Н. [http://www.belchas.by/index.php?date=12_10_2007&amp;number=%C4%E0%E2%E0%E9+%EF%EE%E5%E4%E5%EC+%E2+%C1%EE%F0%EE%E2%F3%F5%F3! Давай поедем в Боровуху!]{{Недаступная спасылка|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} // «[[Беларускі час]]» № 41 (1120), 12 кастрычніка 2007.&lt;/ref&gt;; 2008 год — 5681 чал.&lt;ref name=&quot;levonevsky1&quot;/&gt;; 2008 год — 5,5 тыс. чал.; 2009 год — 5469 чал.&lt;ref name=&quot;belstat&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20100918181046/http://belstat.gov.by/homep/ru/perepic/2009/vihod_tables/1.2-2.pdf Перепись населения — 2009. Витебская область]{{Ref-ru}} [[Нацыянальны статыстычны камітэт Рэспублікі Беларусь]]&lt;/ref&gt; (перапіс); 2016 год — 5452 чал.&lt;ref name=&quot;belstat2016&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20160706073652/http://www.belstat.gov.by/upload/iblock/567/567f8a4ac45cd80a949bb7bd7a839ca7.zip Численность населения на 1 января 2016 г. и среднегодовая численность населения за 2015 год по Республике Беларусь в разрезе областей, районов, городов и поселков городского типа]{{Ref-ru}} [[Нацыянальны статыстычны камітэт Рэспублікі Беларусь]]&lt;/ref&gt;; 2017 год — 5447 чал.&lt;ref name=&quot;belstat2017&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20200813193913/http://belstat.gov.by/ofitsialnaya-statistika/publications/izdania/public_bulletin/index_7192/ Численность населения на 1 января 2017 г. и среднегодовая численность населения за 2016 год по Республике Беларусь в разрезе областей, районов, городов и поселков городского типа]{{Ref-ru}} [[Нацыянальны статыстычны камітэт Рэспублікі Беларусь]]&lt;/ref&gt;; 2018 год — 5440 чал.&lt;ref name=&quot;belstat2018&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20180405033656/http://www.belstat.gov.by/ofitsialnaya-statistika/publications/izdania/public_bulletin/index_8782/ Численность населения на 1 января 2018 г. и среднегодовая численность населения за 2017 год по Республике Беларусь в разрезе областей, районов, городов и поселков городского типа]{{Ref-ru}} [[Нацыянальны статыстычны камітэт Рэспублікі Беларусь]]&lt;/ref&gt;; 2019 год — 5406 чал.&lt;ref name=&quot;belstat2019&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20190715032926/http://www.belstat.gov.by/ofitsialnaya-statistika/publications/izdania/public_bulletin/index_13322/ Численность населения на 1 января 2019 г. и среднегодовая численность населения за 2018 год по Республике Беларусь в разрезе областей, районов, городов и поселков городского типа]{{Ref-ru}} [[Нацыянальны статыстычны камітэт Рэспублікі Беларусь]]&lt;/ref&gt;

=== Інфраструктура ===
У Баравусе працуюць гімназія і пачатковая школа, клюб, бібліятэка, пошта. Дзее царква.

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

== Літаратура ==
* {{Літаратура/БелЭн|2}}
* {{Літаратура/Рэспубліка Беларусь: Энцыкляпэдыя ў 6 тамах|2}}
* {{Літаратура/Край у цэнтры Эўропы}} С. 76—77

== Вонкавыя спасылкі ==
{{Commons}}

{{Наваполацкі гарадзкі савет}}
{{Віцебская вобласьць}}

[[Катэгорыя:Колішнія населеныя пункты Полацкага раёну]]
[[Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XIX стагодзьдзі]]</text>
      <sha1>lb4m8qivsw2802rgo94gtvra82ffpim</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Хвойнікі</title>
    <ns>0</ns>
    <id>73087</id>
    <revision>
      <id>2677074</id>
      <parentid>2676944</parentid>
      <timestamp>2026-07-02T04:18:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Дамінік</username>
        <id>64057</id>
      </contributor>
      <comment>/* Пад уладай Расейскай імпэрыі */</comment>
      <origin>2677074</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="162121" sha1="2xmvojxb2ecfeita38gs2upu8za4cwx" xml:space="preserve">{{Іншыя значэньні}}
{{Населены пункт/Беларусь
|Назва                            = Хвойнікі
|Лацінка                          = Chvojniki
|Статус                           = места
|Назва ў родным склоне            = Хвойнікаў
|Герб                             = Coat of Arms of Chojniki, Belarus.svg
|Сьцяг                            = Flag of Chojniki.svg{{!}}border
|Гімн
|Дата заснаваньня                 = перад 1504 годам
|Статус з                         = 1967
|Магдэбурскае права               = 
|Былая назва                      = Хвоиники
|Мясцовая назва                   = Хвайнікі
|Вобласьць                        = [[Гомельская вобласьць|Гомельская]]
|Раён                             = [[Хвойніцкі раён|Хвойніцкі]]
|Сельсавет                        = 
|Гарадзкі савет                   = 
|Старшыня гарвыканкаму            = 
|Пасада кіраўніка                 = 
|Кіраўнік                         = 
|Плошча                           = 
|Крыніца плошчы                   = 
|Вышыня                           = 
|Унутраны падзел                  = 
|Колькасьць насельніцтва          = 13278
|Год падліку колькасьці           = 2022
|Крыніца колькасьці насельніцтва  = &lt;ref&gt;[https://www.belstat.gov.by/ofitsialnaya-statistika/solialnaya-sfera/naselenie-i-migratsiya/naselenie/statisticheskie-izdaniya/index_46933.pdf Численность населения на 1 января 2022 г. и среднегодовая численность населения за 2021 год по Республике Беларусь в разрезе областей, районов, городов, поселков городского типа. — Национальный статистический комитет Республики Беларусь, 2022.]&lt;/ref&gt;
|Этнічны склад насельніцтва       = 
|Год падліку этнічнага складу     = 
|Нацыянальны склад насельніцтва   = 
|Год падліку нацыянальнага складу = 
|Колькасьць двароў                = 
|Год падліку колькасьці двароў    = 
|Паштовы індэкс                   = 247600
|СААТА                            = 
|Выява                            =
|Апісаньне выявы                  = Сядзіба Аўраамавых
 |Шырата градусаў                 = 51
 |Шырата хвілінаў                 = 53
 |Шырата сэкундаў                 = 
 |Даўгата градусаў                = 29
 |Даўгата хвілінаў                = 58
 |Даўгата сэкундаў                = 
|Пазыцыя подпісу на мапе          = зьлева
|Водступ подпісу на мапе          = 
|Сайт                             = 
}}
'''Хво́йнікі''' (афіцыйная назва — ''Хо́йнікі''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Гомельская вобласьць}}&lt;/ref&gt;) — [[горад|места]] ў [[Беларусь|Беларусі]]. Адміністрацыйны цэнтар [[Хвойніцкі раён|Хвойніцкага раёну]] [[Гомельская вобласьць|Гомельскай вобласьці]]. Знаходзяцца за 103 км на поўдзень ад [[Гомель|Гомля]], чыгуначная станцыя на адгалінаваньні Васілевічы — Хвойнікі лініі [[Каленкавічы]] — [[Гомель]]. Аўтамабільныя дарогі на [[Рэчыца|Рэчыцу]], [[Каленкавічы]], [[Брагін]].

Хвойнікі — даўняе [[сяло]], пазьней [[мястэчка]] ў частцы [[Палесьсе|Палесься]]{{Заўвага|«Ono Pinsk, Owrucze, Mozyr etc. na Polesiu», гл.: Документы объясняющие историю Западно-Русского края и его отношение к России и Польше. — С.-Петербург, 1865. С. 292, 293}}, што на самай поўначы [[Кіеўскае ваяводзтва|гістарычнай Кіеўшчыны]] (гл. ніжэй); [[Хвойніцкі замак|невялікі прыватнаўласьніцкі замак]] часоў [[Рэч Паспалітая|Рэчы Паспалітай]]. З адметных мясьцінаў вылучаліся драўляны сядзібны дом Прозараў, мураваныя касьцёл у цэнтры мястэчка і капліца-пахавальня на могілках, помнікі архітэктуры адпаведна [[клясыцызм]]у і [[нэаготыка|нэаготыкі]] канца XVIII ст. і пачатку 1860-х гг.

== Назва ==

[[Файл:Месца, дзе паўстала сяло Хвойнікі.jpg|значак|зьлева|170px|Месца на краю асушанага на сёньня балота, дзе калісьці паўстала сяло Хвойнікі.]][[Файл:Узвышша Хвайнікі.jpg|значак|зьлева|170px|Гэтае ўзвышша на заднім пляне, калісьці парослае хваёвым лесам, досыць аддаленае ад прыбалотнага сяла Хвойнікі, «перадало» яму сваю назву.]][[Файл:Караль Прозар з Хвойнікаў кумам у Барбарове. 1790 г.png|значак|зьлева|170px|Караль Прозар з Хвойнікаў і Міхал Паўша зь Лісьцьвіна кумамі ў Барбарове. 1790 г.]]

[[Тапонім]] Хвойнікі ўтварыўся ад паняцьцяў [[хвоя|хвоі]], [[хваёвыя лясы|хваёвых лясоў]]&lt;ref&gt;{{Літаратура/Кароткі тапанімічны слоўнік Беларусі|к}} С. 393.&lt;/ref&gt;{{Заўвага|А яшчэ ў кнізе «Памяць» заснавальнік Хвойніцкага краязнаўчага музэя А. М. Зелянкоўскі прыводзіў «і іншую думку», г. зн. сваю ўласную. Маўляў, у апісаньні межаў Брагінскага графства 1512 г. у адным месцы паселішча значыцца як Хвайнічок, у іншым — як Хойнічак{{Заўвага|Гэта ня дзьве назвы аднаго паселішча, а два розныя ўрочышчы, геаграфічна аддаленыя адно ад аднаго і яшчэ больш ад Хвойнікаў, гл.: Бельскі С. В. З гісторыі ўладароў і маёнткаў Брагіншчыны XVI—XVIII стст. // Брагинщина в контексте истории белорусско-украинского пограничья: сборник научных статей / редкол. А. Д. Лебедев (отв. ред.) [и др.]. — Минск: Четыре четверти, 2018. С. 7 — 11; [http://hojniki.ucoz.ru/index/braginski_akt_1512_g/0-140# С. Бельскі. Акт абмежавання Брагінскай воласці]}}. І далей: «Энцыклапедычны слоўнік Бракгаўза і Эфрона, выдадзены ў 1903, сцвярджае: «Хойнік — старажытнагрэцкая мера сыпучых целаў, што згадваецца ўжо ў Гамера, які X. вызначае колькасць збожжа, патрэбнага для пракармлення аднаму чалавеку на дзень...»&lt;ref name=&quot;fn1&quot;&gt;Памяць. Гісторыка-дакументальная хроніка Хойніцкага раёна.– Мінск: БЭ, 1993. С. 26&lt;/ref&gt;. Маецца на ўвазе хеніка альбо хойніка (менавіта так, бо гэта назоўнік жаночага роду, гл. [https://biblehub.com/thayers/5518.htm χοῖνιξ, χοινικος, ἡ]) – адзінка аб’ёму, роўная 1,08 л. І ці ж гэта можна прызнаць за вэрсію?! Аднак, на стэндзе ў будынку райвыканкаму і на ўездзе ў Хвойнікі з боку Рэчыцы ў новым «пашпарце» раёну напісана такое.}}, хоць самое паселішча ўзьнікла ў нізкім месцы, сярод балота, дзе хвоя суцэльна не расьце. Імаверна, на новае сяло была перанесеная назва парослага хвайнікамі ўзвышша (ёсьць і сёньня, але даўно разаранае), якое аддзяляла яго ад даўняга брагінскага сяла [[Лісьцьвін]]а. Жыхары апошняга «''дубровы собе на поля розробили и вычертили''»&lt;ref&gt;Спиридонов М. Ф. Акт о разделе имения Брягин. 1574 г. // Беларускі археаграфічны штогоднік. Вып. 1. — Мінск, 2000. С. 192.&lt;/ref&gt;, адкуль і гэткая назва, кантрастная з будучай мястэчкавай. Таму, пэўна, і сымболіка сучасных Хвойнікаў збольшага адпаведная ня іх месцазнаходжаньню побач з хвайнікамі, як здаўна меркавалася, а набытай імі назве, даволі дзіўнай для селішча, паўсталага на краю балота.

Традыцыйная гістарычная назва места — Хво́йнікі&lt;ref&gt;[https://www.svaboda.org/a/viaczorka-u-bierasci/28062505.html «Беларускія назвы вернуцца і для Хвойнікаў, і для Берасьця», — Вінцук Вячорка прэзэнтаваў кнігу ў Берасьці], [[Радыё Свабода]], 19 кастрычніка 2016 г.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;rohaleu&quot;&gt;Аляксандар Рогалеў. Пра назву горада Хойнікі] // Хойнікшчыны спеўная душа. Народная духоўная культура Хойніцкага краю: Фальклорна-этнаграфічны зборнік / пад агул. рэд. В. Новак. — {{Менск (Мінск)}}: «Выдавецкі цэнтр БДУ», 2010. С. 287—288.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Літаратура/Тапанімія Гомельшчыны|к}} С. 78.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Літаратура/Слоўнік назваў населеных пунктаў/Гомельская вобласьць}} С. 204.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20190816003258/http://dspace.mspu.by/handle/123456789/1415 Пра змены ў сістэме айконімаў Мазырскага Палесся] / В. В. Шур // Слово. Текст. Социум : сборник научных трудов преподавателей филологического факультета / Министерство образования Республики Беларусь, Учреждение образования «Мозырский государственный педагогический университет имени И. П. Шамякина»; [редколлегия: Л. В. Исмайлова (ответственный редактор) и др.]. — Мозырь : МГПУ им. И. П. Шамякина, 2011. С. 148—154.&lt;/ref&gt; або ''Хвайнікі́''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Тапанімія Гомельшчыны|к}} С. 11.&lt;/ref&gt;. [[наркамаўка|Цяперашняя афіцыйная]] назва ''Хойнікі'' ({{мова-pl|Chojniki|скарочана}} ад {{мова-pl|chojnik|скарочана}} — хвойнік, {{мова-ru|Хойники|скарочана}}) ёсьць замацаванай у расейскай мове польскай формай тапоніму&lt;ref&gt;[[Вінцук Вячорка|Вячорка В.]] [https://www.svaboda.org/a/25444820.html Аддайма Брэст брэтонцам!], [[Радыё Свабода]], 3 ліпеня 2014 г.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Літаратура/Тапанімія Гомельшчыны|к}} С. 129, 157.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[Вінцук Вячорка|Вячорка В.]], [[Ігар Карней|Карней І.]] [https://www.svaboda.org/a/30137752.html Гарады з «памылкамі» ў назвах: Хойнікі ці Хвойнікі?], [[Свабода (радыё)|Радыё Свабода]], 1 верасьня 2019 г.&lt;/ref&gt;. Адбывалася гэта паволі. Неаднаразова ў польска- і лацінамоўных крыніцах выкарыстоўвалася беларуская форма. Напрыклад, яшчэ і ў канцы 1790 году пра [[Караль Прозар|Караля Прозара]], як аднаго з кумоў пры зьдзяйсьненьні таямніцы хросту сына сужэнцаў Клішэўскіх у [[Барбароў|Барбарове]], у мэтрычных кнігах [[Юравічы|Юравіцкага касьцёлу]] запісана, што ён «з Хвойнікаў» (''de Chwoyniki'')&lt;ref&gt;[http://hojniki.ucoz.ru/index/pra_nazvu_khvojniki/0-217 Бельскі С. Пра назвы Хвойнікі/Хойнікі і Лісцвін.]&lt;/ref&gt;.

Была і няўдалая спроба пана Мікалая Харлінскага ў пачатку XVII ст. пераназваць мястэчка і ўвесь маёнтак у ''Новы Харленж'' на гонар Харленжу — гнязда яго роду ў Люблінскім ваяводзтве («''dobra Chojniki czyli Nowy Charlęż''» — 1618 год, «''m. Nowy Charlęż''», але «''wieś Chojniki''» — 1623 год; зрэдку ў дакумэнтах Харлінскіх сустракаліся і «''Chwojniki''» — 1600, 1618 гады)&lt;ref&gt;Źródła dziejowe (далей: ŹD). T. XXI. Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym. T. X. Ziemie ruskie. Ukraina (Kijów — Bracław) / Opisane przez Aleksandra Jabłonowskiego. — Warszawa, 1894. S. 57, 234, 279, 281, 637.&lt;/ref&gt;. Аднак, празь некалькі гадоў рыма-каталікоў Харлінскіх заступіў новы ўладальнік кальвініст М. Абрамовіч, пазьней праваслаўны М. Бжазоўскі, далей незацікаўленыя ў перайменаваньнях рыма-каталікі Шуйскія, і тую спробу спасьціг лёс іншых новых назоваў, якія мусілі — пісаў А. Ябланоўскі — «''przed żywotnością starych ustąpić''»&lt;ref&gt;ŹD. T. XXII. Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym. T. XI. — Warszawa, 1897. S. 176—177.&lt;/ref&gt;.

Паводле Чэслава Пяткевіча, які жыў на Палесьсі ад свайго нараджэньня ў 1856 годзе і, згодна з аўтографам, на працягу 36 наступных, а апошні раз наведаў мястэчка ў 1912 годзе, тутэйшы люд звычайна называў яго ''Хвайнікамі''&lt;ref&gt;Pietkiewicz Cz. Chojniki // Ziemia: Ilustrowany miesięznik krajoznawczy. — Warszawa, 1927. T. 12. Nr. 1—24. S. 249—252.&lt;/ref&gt;. У нарматыўным даведніку «[[Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь]]» традыцыйная гістарычная назва Хвойнікі фіксуецца як варыянтная.

== Гісторыя ==
{{Гл. таксама|Гісторыя Хвойнікаў}}

=== Вялікае Княства Літоўскае ===

[[Файл:Прывілей С. Полазу 1504 г.jpg|значак|зьлева|170px|Польскамоўная анатацыя «прывілею рускага» 1504 г. караля Аляксандра пану Сямёну Палазовічу на Хвойнікі і Астраглядавічы. Вопіс 1798 г.]][[Файл:Пячатка 1513 г. Сямёна Палазовіча, намесніка оўруцкага.png|100пкс|значак|100px|Пячатка оўруцкага намесьніка Сенка Полаза. 1513 г.]][[Файл:Запіс Браніслава Клечыньскага ў рэвізіі Прозараўскага архіву 1879 г.png|значак|зьлева|170px|Запіс Браніслава Клечыньскага ў рэвізіі Прозараўскага архіву 1879 г.]]

Найранейшая згадка пра Хвойнікі (у арыгінале, мусіць, — ''Хвоиники'') датавана 3 днём месяца чэрвеня 1504 году{{Заўвага|Пачынаючы з артыкулу «Хойнікі» 1974 г. аўтарства Ф. В. Ахрэмчыка&lt;ref&gt;Беларуская савецкая энцыклапедыя. Т. XI. Футбол — ЯЯ. Дадатак. — Мінск, 1974. С. 70&lt;/ref&gt;, ва ўсіх беларускіх выданьнях годам найранейшай згадкі пра Хвойнікі чамусьці называўся 1512-ты. Зьвестка нібыта запазычана з Акту абмежаваньня Брагінскай воласьці таго году. Аднак, згаданы ў абмежаваньні востраў Хойнічак месьціўся паміж сёламі Лісьцьвін і Дзімамеркі, хутчэй за ўсё на тэрыторыі сучаснай Брагіншчыны, а чысты рог Хвойнічак яшчэ далей — паміж сялом Дзімамеркі і месцам упадзеньня рэчкі Пясочанкі (Пясочні) ў Брагінку. Пэўна, ні адзін з гэтых Хвайнічкоў ня мог быць колішнім сялом Хвойнікі не адно таму, што не зьяўляўся паселішчам, як даўно заўважылі ў Інстытуце гісторыі НАН Беларусі, але і з прычыны неадпаведнасьці свайго геаграфічнага разьмяшчэньня.}}{{Заўвага|У ІГ НАН Беларусі, аднак, мяркуюць, што кароль Аляксандар хіба пацьвердзіў ранейшае падараваньне караля Казімера. Інакш кажучы, трымаюцца раней выказанага М. Ф. Сьпірыдонавым дапушчэньня: найранейшай згадкай пра Хвойнікі мусіць уважацца, як прынята ў гістарычнай навуцы, апошні няпоўны год жыцьця Казімера Ягелончыка, г. зн. 1492. Пераконвае ў гэтым акадэмічных гісторыкаў запіс у дакумэнце 1532 г.&lt;ref name=&quot;fn3&quot;&gt;Андрій Блануца. Земельні надання Сигізмунда І Старого на Українські землі Великого Князівства Литовського // Україна в Центрально-Східній Европі. — Київ: Інститут історії України НАНУ, 2008. № 8. С. 69 — 70&lt;/ref&gt;:{{пачатак цытаты}}''Лист писаныи князю Дмитру Романовичу Виденицкому до пана воеводы киевского абы именя розные по Семену Полозовичу зосталые ему яко зятю его поступил_Жикгимонт Божю милостю корол_Воеводе киевскому, державцы свислоцкому пану Андрею Якубовичу Немировича. Жаловалъ намъ дворянинъ нашъ княз Дмитреи Романович Виденецкии о томъ, што жъ которые именя мелъ державца речицкии тесть его, небожчикъ панъ Семенъ Полозовичъ наимя Ухобное, Углядковичи, Белыи Берегъ, Виточов, Мартиновичи, Хвоиники, Остроглядовичи, Новоселки а двор с пустовщинами у замку Киеве и на месте, и во Вручомъ. И тые деи он вси именя свои держалъ за даниною и листы отца нашого Казимера, короля, и брата нашого Александра, королеи ихъ милости и нашими… и приказуемъ тобе, ажо бы еси тых именеи со всимъ с тымъ князю Дмитру поступилъ…'' {{канец цытаты}}Дасьледчыкі чамусьці не зважаюць на тую акалічнасьць, што пад «''вси именя''» падпадае і названае першым у сьпісе Ухобное, да падараваньня якога Сямёну Палазовічу кароль Казімер дачыненьня ня меў. С. Палазовіч атрымаў яго ў 1493 г. непасрэдна ад вялікага князя Аляксандра&lt;ref&gt;Lietuvos Metrika. Kniga Nr. 3 (1440 — 1498). — Vilnius, 1998. № 27&lt;/ref&gt;. У крыніцы няма зьвестак, нібы гэта пацверджаньне ранейшага падараваньня, тым часам як у прывілеях што да іншых маёнткаў яны ёсьць. Да таго ж, у запісе 1879 г. Браніслаў Клечыньскі з памочнікамі, якія прачыталі і скапіявалі арыгінал прывілею, сьведчылі, што добры Хвойнікі і Астраглядавічы, падараваныя С. Палазовічу, выдзеленыя з Брагінскай воласьці, а значыць, раней нікому асобна ад яе не належалі, таму згадваць іх, як і іншыя другарадныя паселішчы, не было патрэбы. І яшчэ. Чаму для размешчаных у больш глухой мясьціне Хвойнікаў у картатэцы М. Ф. Сьпірыдонава, выкарыстанай укладальнікамі першага тому «Вялікага гістарычнага атлясу Беларусі», пазначаны 1492 г., а для згаданых у той жа самай крыніцы Астраглядавічаў, Навасёлак і Белага Берага — 1532 г.? Таму, што сёньня Хвойнікі — раённы цэнтар?&lt;ref&gt;Вялікі гістарычны атлас Беларусі ў 3-х тамах: Т. 1. — Мінск: Белкартаграфія, 2009. С. 193, 195, 224, 240&lt;/ref&gt;}}, калі кароль польскі і вялікі князь літоўскі [[Аляксандар Ягелончык|Аляксандар]] сваім прывілеем, вылучыўшы іх і [[Астрагляды|Астраглядавічы]] з усімі прылегласьцямі з Брагінскай воласьці, падараваў на вечныя часы за вайсковыя заслугі пану [[Сямён Палазовіч|Сямёну Хведаравічу Палазовічу]] («слаўнаму русінскаму ваяку Полазу», «Полазу Русаку, слаўнаму казаку», як назвалі яго польскія гісторыкі [[Ёст Людвік Дэцый]]&lt;ref&gt;Decjusz, Jost Ludwik. Contenta: De vetustatibus Polonorum liber I; De Iagellonum familia liber II; De Sigismundi regis temporibus liber III. — 1521. F. LXVII&lt;/ref&gt; і [[Марцін Бельскі]]&lt;ref&gt;Kronika Marcina Bielskiego. T. II (Księga IV, V). /Wydanie Józefa Turowskiego. — Sanok, 1856. S. 950.&lt;/ref&gt;{{Заўвага|Пра С. Палазовіча гл.: Черкас Б. Прикордонний намісник Семен Полозович. // Український історичний збірник : наук. пр. асп. та молодих вчених. — Київ, 2004. Вип. 7. С. 95 — 105}}). Вядомая яна, як самы даўні дакумэнт (przywiley ruski) з польскамоўнага вопісу архіва князёў Шуйскіх з збору «Archiwum Prozorów i Jelskich», што захоўваецца ў фондах Галоўнага архіву старых актаў у Варшаве. А абмежаваньне Брагінскай воласьці (альбо «hrabstwa» ў кнізе Мазырскага гродзкага суда 1776 году) ад 7 сакавіка 1512 году, якое выконвалася на загад караля і вялікага князя [[Жыгімонт Стары|Жыгімонта Старога]] дзеля чалабітнай князя Міхаіла Васільевіча Збараскага, было адначасова і размежаваньнем яе з добрамі пана Сямёна Палазовіча&lt;ref&gt;Аrchiwum Główne Akt Dawnych w Warszawie. Аrchiwum Рrozorów і Jelskich (далей: AGAD. APiJ). Sygn. 1. S. 3, 4, 200. Sygn. 2. S. 78&lt;/ref&gt;. Мяжа тады прайшла на поўдзень ад Хвойнікаў, а менавіта з паўднёвага захаду, ад астравоў [[Дронькі]], [[Кажушкі (Гомельская вобласьць)|Кажушкі]], на паўночны ўсход, паўз угодзьдзі брагінскага сяла Лісьцьвін{{заўвага|Усім вядомая сёньня вёска [[Паселічы]], што месьціцца побач зь Лісьцьвіном, узьніклая пазьней і вядомая на 1581 год як слабада, належала ўжо не да Брагінскага маёнтку.}} у кірунку сяла, таксама брагінскага, [[Дзімамеркі|Дамамірка]]. Астраглядавічы з навакольлямі апынуліся ўнутры яе, што выклікала пярэчаньні з боку пана Хведара (у тэксце: Хвядоса) Палазовіча, бацькі ўладальніка&lt;ref&gt;НГАБ у Мінску. Ф. 1728. Воп. 1. Спр. 19. А. 1049—1050 адв.&lt;/ref&gt;{{Заўвага|У сувязі зь зямельнымі спрэчкамі нельга абыйсьці ўвагаю яшчэ і такі сюжэт: член-карэспандэнт НАН Беларусі С. В. Марцэлеў удзел у зямельным канфлікце 1528 г. паміж рудабельцамі (Рудыя Белкі – сучасны раённы цэнтар Акцябрскі) і хвайнічанамі (Хвойня – вёска ў Лучыцкім сельсавеце сумежнага Петрыкаўскага раёну) чамусьці прыпісаў жыхарам Хвойнікаў&lt;ref&gt;{{Літаратура/Гарады і вёскі Беларусі|2-2}} С. 426&lt;/ref&gt;. Што і казаць — «блізкі сьвет»! Гэта, аднак, не зьбянтэжыла ўкладальнікаў яшчэ адной, больш новай энцыкляпэдыі&lt;ref&gt;Города, местечки и замки Великого княжества Литовского: энциклопедия / ред. совет: Т. В. Белова (пред.) [и др.]. — Минск: БЭ, 2009. С. 292&lt;/ref&gt;}}.

[[Файл:Герб Друцк князёў Любецкіх (Відэніцкіх).png|100пкс|значак|Герб Друцк князёў Друцкіх (Любецкіх альбо Відыніцкіх)]]

Адміністрацыйна Хвойнікі належалі спачатку да Брагінскай воласьці [[Кіеў]]скага павету і [[Кіеўскае ваяводзтва|аднайменнага ваяводзтва]] Вялікага Княства Літоўскага. Іх і Астраглядавічаў уладальнікамі ад пачатку XVI ст. і да 1860-х гадоў (маёнтку — да 1887 году) пасьлядоўна былі паны Палазовічы, князі Любецкія, паны Харлінскія, Абрамовіч (Абрагамовіч), Бжазоўскія, князі Шуйскія, паны Прозары&lt;ref&gt;Бельскі С. В. З гісторыі ўладароў і маёнткаў Брагіншчыны XVI—XVIII стст. С. 12 — 18.&lt;/ref&gt;{{Заўвага|Насуперак таму, як, пачынаючы са слоўнікавага артыкула [[Аляксандар Ельскі|А. Ельскага]] (Chojniki // Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich.— Warszawa, 1880. Tom I. S. 620), сьцьвярджалася ледзьве не ўва ўсіх папяровых выданьнях Беларусі{{Заўвага|Больш як за 100 гадоў зьявілася хіба пара-тройка частковых выключэньняў. У. А. Малішэўскі і П. М. Пабока ў кнізе «Нашы гарады» паведамілі, што ў 1568 годзе князёўна Любецкая запісала Хвойнікі (у грамаце Хойнікі) Шчаснаму Харлінскаму. Але далей ізноў жа – пра Хвойнікі як уладаньне князёў Вішнявецкіх. (Малішэўскі У. А., Пабока П. М. Нашы гарады. – Мінск, 1991. С. 226). Потым гэта паўтарылі А. М. Зелянкоўскі і У. Ф. Ісаенка (&lt;ref name=&quot;fn1&quot;/&gt;; Зелянкоўскі А. М. Па залах Хойніцкага гісторыка-краязнаўчага музея. – Хойнікі, 1995. С. 5).|}}, у тым ліку энцыкляпэдыях і даведніках, князям Вішнявецкім Хвойнікі ніколі не належалі. Увогуле цікава, як у тыя часы ўяўлялі сабе тэму не аматары-энтузыясты, а гісторыкі-дасьледчыкі. Напрыклад, прафэсар гісторыі Кіеўскага унівэрсытэту У. Б. Антановіч і студэнт М. Запольскі таксама ўважалі першымі ўладальнікамі Хвойнікаў ды Астраглядаў князёў Вішнявецкіх; чытай: усё, што калісьці належала да Брагінскай воласьці, ад канца (чаму?!..) XVI ст.  і да канца XVII ст. было іхным (Брагинская волость (исторический очерк) / М. Запольский // Календарь «Северо-Западного края» на 1889 год. – Москва, 1889. С. 116 – 117; пазьней літаральна тое ж сустракаем у выданьні: Россия. Полное географическое описание нашего Отечества / Под ред. В. П. Семёнова. – Т. 9: Верхнее Поднепровье и Белоруссия: [Смоленская, Могилевская, Витебская и Минская губ.] / Сост. В. П. Семенов, М. В. Довнар-Запольский, Д. З. Шендрик [и др.]. – С.-Петербург: Издание А. Ф. Девриена, 1905. С. 568). Калі аўтарам нарысу &quot;Брагінская воласьць&quot; сапраўды быў У. Антановіч&lt;ref&gt;Зінаїда Зайцева. М. В. Довнар-Запольський: від дебюту в науці до професора університєту. // Рэчыцкі край: да 150-годдзя з дня нараджэння Мітрафана Доўнара-Запольскага: зб. навук. арт. – Мінск: Беларуская навука, 2019. С. 16&lt;/ref&gt;, а М. Запольскі яго толькі выдаў, дык пазыцыя прафэсара тым болей зьдзіўляе. Трыма гадамі раней ён выступіў укладальнікам тому дакумэнтаў, у адным зь якіх, пазначаным 1631 годам, гаспадаром Астраглядавічаў і Хвойнікаў названы ваяводзіч смаленскі пан Мікалай Абрагамовіч (Архив Юго-Западной России. – Киев, 1886. Ч. VII. Т. I. C. 396 – 397). Іншая справа як бы гэта пісаў учорашні навучэнец гімназіі, а на той час студэнт унівэрсытэту. Але, магчыма, нарыс быў падрыхтаваны раней, чым дакумэнт стаў вядомы. Ці не дзеля гэтага М. Запольскі абачліва не падпісаў імя аўтара?..|}}.

3 сакавіка 1532 году кароль і вялікі князь [[Жыгімонт Стары]] адмысловым лістом загадаў ваяводзе Андрэю Няміровічу маёнткі нябожчыка Сямёна Палазовіча (у іх ліку Хвойнікі), якія той пасьпеў прыгарнуць да Кіеўскага замку, вярнуць яго зяцю князю Дзьмітрыю Раманавічу Відыніцкаму&lt;ref name=&quot;fn3&quot;/&gt; (Любецкаму):{{пачатак цытаты}}''Жикгимонт Божю милостю корол''
''Воеводе киевъскому, державцы свислоцкому пану Андрею Якубовичу Немировича. Жаловалъ нам дворянинъ нашъ княз Дмитреи Романовичъ Виденецкии о томъ, што жъ которые именя мелъ державца речицкии тесть его, небожчикъ панъ Семенъ Полозовичъ наимя [[Хабнае|Ухобное]], [[Гладкавічы|Углядковичи]], [[Белы Бераг (Гомельская вобласьць)|Белыи Берегъ]], [[Вітачоў|Виточов]], [[Мартыновічы (Палескі раён)|Мартиновичи]], Хвоиники, [[Астрагляды|Остроглядовичи]], [[Навасёлкі (Хвойніцкі раён)|Новоселки]] а двор с пустовщинами у замку Киеве и на месте, и во Вручомъ. И тые деи онъ вси именя свои держалъ за даниною и листы отца нашого [[Казімер Ягайлавіч|Казимера]], короля, и брата нашого Александра, королеи ихъ милости и нашими…''
''П(и)сан y Кракове под лет(а) Бож(е)(г)(о) нарож(е)(н)(я) 1000 пят|сот 32 м(е)с(я)ца марта 3 ден, инъдикт 5 Михаило писаръ''{{канец цытаты}}
[[Файл:POL COA Bończa.svg|100пкс|значак|зьлева|Герб Боньча роду Харлінскіх]][[Файл:Запіс Фенны Любецкай Шчаснаму Харлінскаму. 1568 г.jpg|170пкс|значак|Фрагмэнт запісу добраў Ф. Любецкай мужу Ш. Харлінскаму. 1568 г.]]

У сьнежні 1556 году князь Дзьмітры Любецкі, не жадаючы прызнаць віну ўласных падданых «о подране бчол и о збите людей монастырских» (лыскоўскіх сялян кіеўскага Сьвята-Міхайлаўскага Залатаверхага манастыра), скардзіўся ў сваю чаргу на іх: «…и я, дей, теж сам и люди мои кузцовские и хвойницкие от подданых церковных так веле кривды нам…»&lt;ref&gt;Документальна спадщина Свято-Михайлівського Золотоверхого монастиря у Києві ХVІ — ХVІІІ ст. З фондів Національної бібліотеки України імені В. І. Вернадського. Зб. док. [Текст] / Ю. А. Мицик, С. В. Сохань, Т. В. Міцан, І. Л. Синяк, Я. В. Затилюк — Київ, 2011. С. 363.&lt;/ref&gt;.

Дачка князя Дзьмітрыя і Фенны Палазоўны, сястра нябожчыка князя Богуша, таксама Фенна, пасьля сьмерці мужа Мельхіёра Насілоўскага ўзяла шлюб з панам [[Шчасны Харлінскі|Шчасным Харлінскім]] гербу Боньча ды 6 сьнежня 1568 году запісала на яго «''именя свое отчизные, дедизные, материстые у повете Киевскомъ лежачие, тоестъ… Хойники''{{Заўвага|Ці ня першы вядомы выпадак выкарыстаньня ў пісьмовай крыніцы палянізаванай формы замест арыгінальнай назвы Хвойнікі.}}'', Остроглядовичи, Новосюлки, Гладковичи, Хвосницу, Ставокъ, Сосновую, половица Лопатина, Загайцы, Гостомълъ, Вытичов, Бышов, Бугаювъ, землю Злобицкую, три дворища в месте Киевскомъ, а дворище на котором был двор небожчика деда моего пана Семена Полоза, которые именя и дворища вышей мененые в той суме пенезей двохъ тысечей копъ грошей за живота и по животе матки небожчицы брат мой небожчикъ князь Богуш Любецкий, яко властную заставу свою на себе держалъ и тыхъ именей зо всими пожитки аж до живота свого уживал, а по животе его млти безпотомного оная сума две тысечи копъ грошей на (тыхъ) именяхъ записаная на мене пришла и спала…''»&lt;ref&gt;Центральний державний історичний архів України в м. Києві (ЦДІАУК). Ф. 25. Опис 1. Справа 10. А. 411; Архив Юго-Западной России (далей: Архив ЮЗР). Ч. 8. Т. 6. Акты о землевладении в Юго-Западной России XV—XVIII стст. — Киев, 1911. С. 224—227.&lt;/ref&gt;.

Напярэдадні падпісаньня акту [[Люблінская унія|Люблінскай уніі]] ўказам караля і вялікага князя [[Жыгімонт Аўгуст|Жыгімонта Аўгуста]] ад 6 чэрвеня 1569 году Кіеўскае ваяводзтва (у тым ліку Хвойнікі) было далучана да [[Карона Каралеўства Польскага|Кароны Польскай]]&lt;ref&gt;Volumina Legum. Tom II. — Petersburg: Nakładem i drukiem Józafata Ohryzki, 1859. S. 84 — 87; Падалінскі У. // Беларускі гістарычны агляд. — 2012. Т. 19. С. 329—337 (Рэцэнзія на кн.: Litwin H. Równi do równych: kijowska reprezentacja sejmowa 1569—1648. — Warszawa, 2009).&lt;/ref&gt;.

=== Карона Каралеўства Польскага ў Рэчы Паспалітай ===

[[Файл:Загаловак падатковага рэестру 1569 г.png|значак|зьлева|170px|Загаловак падатковага рэестру 1569 г.]][[Файл:Хвойнікі ў рэестры 1569 г.jpg|значак|170px|Сяло Хвойнікі ў рэестры 1569 г.]]

У рэестры пабораў, ухваленых на Люблінскім сойме 1569 году, засьведчана, што з 22 цяглых дымоў і 6 [[агароднікі|агароднікаў]] у сяле Хвойнікі (Chojniki) пана Шчаснага Харленскага, харунжага кіеўскага, выплачвалася адпаведна па 12 грошаў і па 4 грошы&lt;ref&gt;ЦДІАУК. Ф. 44. Оп. 1. Спр. 1. А. 83зв.-84&lt;/ref&gt;.

27 сьнежня 1586 году Шчасны Харлінскі, падкаморы кіеўскі, падаў судовую позву да ўдавы князя [[Аляксандар Вішнявецкі|Аляксандра Вішнявецкага]] за гвалтоўны вывад дзедзічных падданых зь іх жонкамі, дзецьмі і ўсімі хатнімі рэчамі з Астраглядавічаў, Хвойнікаў, [[Багушы (Гомельская вобласьць)|Багушоў]] і Паселічаў з наступным пасяленьнем у вёсках свайго Брагінскага маёнтку&lt;ref&gt;AGAD. APiJ. Sygn. 1. S. 6.&lt;/ref&gt;. У 1598 годзе сойм прызначыў Ш. Харлінскага адным з камісараў у справе разьмежаваньня ''Кіеўскай зямлі'' Кароны і [[Мазырскі павет|Мазырскага павету]] ВКЛ&lt;ref&gt;Constitucię seymu walnego Koronnego Warszawskiego, MDXCVIII. — W Krakowie, w Architypografiiey Króla Ie&lt;sup&gt;&lt;small&gt;o&lt;/small&gt;&lt;/sup&gt; M. y Kościelney, Lazarzowey, MDXCVIII. S. 20; Volumina Legum. S. 372.&lt;/ref&gt;. У трыбунальскім акце ад 22 чэрвеня 1600 году што да Кіеўскага ваяводзтва засьведчаная нязгода Ш. Харлінскага з тым, як разьмежаваныя грунты яго Астраглядавічаў, Навасёлак, Хвойнікаў з прыналежнымі князю [[Адам Вішнявецкі|Адаму Аляксандравічу Вішнявецкаму]] сёламі Мікулічы, Веляцін, Лісьцьвін, а таксама яго Багушэвічаў (Багушоў), Плоскага, Паселічаў, Хвойнікаў, Навасёлак з прыналежнымі князю [[Міхаіл Вішнявецкі|Міхаілу Міхайлавічу Вішнявецкаму]] Глухавічамі, [[Бабчын]]ам, з тым, як падзеленыя дубровы, [[Урочышча|урочышчы]], з папсаваньнем старых памежных знакаў&lt;ref&gt;ŹD. T. XXI. S. 57&lt;/ref&gt;. 20 чэрвеня 1600 году Ш. Харлінскі выдаў сыну свайму Мікалаю ''вечны запіс'', прызнаны ў [[Люблін]]скім трыбунале, на валоданьне Астраглядаўскім ключом (а гэта і Хвойнікі), на двор з 5 пляцамі ў Кіеве&lt;ref&gt;AGAD. APiJ. Sygn. 1. S. 46 — 47.&lt;/ref&gt;. Зь імёнамі [[сужэнства]] Мікалая і Гэлены (Гальшкі) Харлінскіх зьвязана заснаваньне яшчэ да 1622 году касьцёла ў Астраглядавічах&lt;ref&gt;AGAD. APiJ. Sygn. 1. S. 51; гл. таксама [http://hojniki.ucoz.ru/index/kascjol_u_astragl/0-451 Прозараўскія мясьціны ў Астраглядах]&lt;/ref&gt; і стварэньне першай у рэгіёне каталіцкай парафіі. Недзе ў гэты ж час Хвойнікі апынуліся ў складзе [[Оўруч|Оўруцкага]] павету. Разьмежаваньне Кіеўскага ваяводзтва Кароны і Мазырскага павету ВКЛ у сьнежні 1621 — студзені 1622 году засьведчыла, як на сёньняшні дзень, унікальную сытуацыю: тагачасныя мястэчка і вёску Хвойнікі М. Харлінскага паны камісары пацьвердзілі прыналежнымі да Кароны, а сяло і двор Настольле пана Іскарастынскага{{Заўвага|Вуліца Настольская і канец  вуліцы Пралетарскай з прылегласьцямі ў сёньняшніх Хвойніках.}} — да ВКЛ&lt;ref&gt;ŹD. T. XX: Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym; T. IX. — Warszawa, 1894. S. 96 — 97; Крикун Н. Г. Административно-территориальное устройство Правобережной Украины в XV—XVIII вв. — Киев, 1992. С. 142—145.&lt;/ref&gt;. 7 чэрвеня 1623 году датаваны судовы дэкрэт, у якім удава Гальшка Харлінская абвінавачвала паноў Станіслава, Юрыя і астатніх Харлінскіх, родных братоў і сваякоў мужа Мікалая, за гвалтоўны наезд на замак і вёску Астраглядавічы, мястэчка Новы Харленж (Хвойнікі), вёскі Хвойнікі, Вялікі Бор, [[Гарошкаў (Хвойніцкі раён)|Гарошкаў]], [[Рашаў]], [[Карчовае]], [[Бардакі (Лаханія)|Лаханію]], [[Стралічаў]], [[Паселічы]], [[Малішаў (Хвойніцкі раён)|Малішаў]]{{Заўвага|Яшчэ названыя 13 паселішчаў, акрамя «іншых вёсак і прыселкаў».}}&lt;ref&gt;ŹD. T. XXI. S. 637&lt;/ref&gt;.

[[Файл:Jastrzębiec Abramowiczów.jpg|100пкс|значак|зьлева|Герб Ястрабец зьменены паноў Абрамовічаў.]][[Файл:Астраглядавічы і Хвойнікі ў рэестры 1628 г.jpg|значак|170пкс|Астраглядавічы, Хвойнікі і інш. у рэестры 1628 г.]][[Файл:Маёнтак М. Абрамовіча ў рэестры 1634 г.jpg|значак|170пкс|Маёнтак М. Абрамовіча ў рэестры 1634 г.]][[Файл:Маёнтак М. Абрамовіча ў 1640 г.jpg|значак|зьлева|170пкс|Маёнтак М. Абрамовіча ў 1640 г.]][[Файл:Анатацыя акту продажу добраў М. Абрамовіча ў 1646 г.png|значак|170пкс|Анатацыя да акту продажу добраў М. Абрамовіча ў 1646 г.]]

У 1627 годзе Гальшка Мікалаевая Харлінская склала [[тэстамэнт]], паводле якога Астраглядавічы разам з Хвойнікамі пераходзілі ў пасэсію да яе зяця-кальвініста [[Мікалай Абрамовіч|Мікалая Абрагамовіча]]&lt;ref&gt;AGAD. APiJ. Sygn. 1. S. 56.&lt;/ref&gt;. Згодна з пабаровым рэестрам 1628 году, пан Мікалай Абрагамовіч z Chwoynik, з 11 дымоў плаціў па 3 злотых, з 2-х агароднікаў па 1 злотаму і 6 грошаў&lt;ref&gt;ЦДІАУК. Ф. 25. Оп. 1. Спр. 177. А. 606; Архив ЮЗР. Ч. 7. Т. 1. Акты о заселении Юго-Западной России. — Киев, 1886. С. 397.&lt;/ref&gt;. Пры гэтым будучаму гэнэралу артылерыі ВКЛ яшчэ доўга давялося ўлагоджваць спадчынныя і проста маёмасныя непаразуменьні зь іншымі Харлінскімі — панамі Станіславам, Юрыем і Шчасным, а таксама з панам Мадлішэўскім, зь якім Гальшка ўзяла шлюб.

У дакумэнце пад назвай «Regestr wybirania podymnego jednego w powiecie Owruckim w roku... 1634» зазначана, што пан Мікалай Абрамовіч з 50 дымоў «wsi Chojnik»{{заўвага|Ня выключана, што вёскай альбо сялом выступалі будучыя Валокі, бо на тым востраве месца для названай даволі значнай колькасьці двароў было дастаткова.}}, з 26 дымоў мястэчка Новага Харленжу ды з 3 габрэйскіх заплаціў, як і належала, па 15 грошаў з дыму, г. зн. усяго 39 з паловай злотых&lt;ref&gt;ЦДІАУК. Ф. 11. Оп. 1. Спр. 9. А. 928; Сергій Шинкар. Подимний податок Овруцького повіту від 1634 року: на що збирала гроші місцева шляхта? // Літопис  Волині. Всеукраїнський науковий часопис. Число 16. — Луцьк: Східноєвропейський національний університет імені Лесі Українки, 2016. С. 107—115. Додаток. С. 112&lt;/ref&gt;.

Паводле тарыфу падымнага «dwoiego» Кіеўскага ваяводзтва 1640 году, з 50 дымоў сяла Хвойнікаў і з 26 дымоў мястэчка Новага Харленжу [[Кашталяны амсьціслаўскія|амсьціслаўскага кашталяна]] Мікалая Абрамовіча выбіралася адпаведна 50 і 26 злотых, з 3 габрэйскіх дымоў яшчэ 3 зл.&lt;ref&gt;ЦДІАУК. Ф. 11. Оп. 1. Спр. 9. А. 875зв.; Archiwum Państwowe w Krakowie. Archiwum Młynowskie Chodkiewiczów. Mikr. № J – 14970. Sygn. 404. S. 195&lt;/ref&gt;.

Хвойніцкая царква на тыя часы бывала{{заўвага|У вельмі неспакойным XVII ст. сытуацыя нярэдка зьмянялася.}} ўжо і ўніяцкай. У мэтрычныя кнігі Астраглядаўскага касьцёлу трапіў запіс ад 26 лютага 1635 году, паводле якога хвойніцкі прэсьвітэр Лука Чачотка ахрысьціў Леона Яна, сына харунжага пяцігорскага Рэмігіяна і Петранэлі з Бахановічаў Маеўскіх, а кумамі былі пісар земскі{{Заўвага|У касьцельнай кнізе памылкова запісана — гродзкі.}} мазырскі Самуэль Аскерка, знакаміты ваяр&lt;ref&gt;Сагановіч Г. Невядомая вайна: 1654—1667. — Мінск: Навука і тэхніка, 1995. С. 141.&lt;/ref&gt;, і Марыяна Міткевічаўна. Гэты ж сьвятар згаданы ў запісе 1640 году. А ў 1692, 1715, 1722 гадох хвойніцкім настаяцелем названы Анікій Чачотка. Абодва зьдзяйсьнялі абрады ў Хвойніках і Загальлі&lt;ref&gt;НГАБ. Ф. 1781. Воп. 27. Спр. 202. А. 150адв. — 151.&lt;/ref&gt;.

[[Файл:POL COA Gozdawa.svg|100пкс|значак|зьлева|Герб Газдава роду Бжазоўскіх]][[Файл:Макет замку ў экспазіцыі Хвойніцкага краязнаўчага музэя.png|значак|170px|Макет-рэканструкцыя замку ў экспазіцыі Хвойніцкага краязнаўчага музэя. Выканаў Д. Вінаградаў. 2007 г.]]

24 сьнежня 1642 году ад імя Мікалая Абрамовіча складзены запіс «вечнага продажу» пагразлых у даўгах Астраглядавічаў і Хвойнікаў кіеўскаму падстолію [[Максыміліян Бжазоўскі|Максыміліяну Бжазоўскаму]], пра што Лукаш Мадлішэўскі выказваў клопат яшчэ ў лісьце ад 29 чэрвеня 1641 году. Але канчаткова гэтая справа была ўлагоджаная ажно 17 красавіка 1646 году, прытым названая сума ў 200 000 злотых&lt;ref&gt;AGAD. APiJ. Sygn. 1. S. 67-68; Інстытут рукапісу Нацыянальнай бібліятэкі Украіны імя У. І. Вярнадзкага (ІР НБУВ). Ф. 1. Спр. 4104. № 2881&lt;/ref&gt;.

Найбольш імаверна, што менавіта М. Бжазоўскі напярэдадні «хмяльніччыны» збудаваў у паўсталых на краю балота Хвойніках умацаваную сядзібу, званую замкам, дзеля абароны скарбу ад уласных сялянаў, казакоў ды суседзяў — паноў-братоў шляхты{{заўвага|Даволі дзіўна, але на гербе места Хвойнікі выяўлены сымбаль мураванага замку з трыма акруглымі ў пляне вежамі і ўязной брамай з характэрным зубчастым верхам. Але ж тут існаваў хіба сьціплы драўляны замак.}}. 26 сакавіка 1651 году на загад польнага гетмана літоўскага князя [[Януш Радзівіл|Януша Радзівіла]], каб не дайшло да масавага паказачваньня тутэйшых жыхароў, у мястэчку Хвойнікі размясьціўся адзьдзел жаўнераў ротмістра Курпскага. У лісьце да князя Курпскі паведамляў, што стаў у надта дрыгвяністай мясьціне з зусім паганымі пераправамі, і як бы давялося біцца, то не адно коннаму, але і пешаму недзе разьвярнуцца — навокал балоты. Тут, маўляў, не тое аўса, сена не здабыць, надта край заўбогім стаў. Але яны з жаўнерамі так-сяк трываюць у нястачы, абы вяскоўцы не ўцякалі з сваіх гасподаў. Прасіў падмогі, бо тут адно хіба лічыцца што 5 харугваў, а папраўдзе і на 3 сотні ці набярэцца. Яшчэ даслаў з Хвойнікаў да гетманскага табару 2-х палонных казакоў сотні Дарашэнкавай палку [[Нябаба|Нябабы]]&lt;ref&gt;Джерела з історії Національно-визвольної війни українського народу 1648—1658 рр. Т. 2 (1650—1651). — Київ, 2013. С. 109, 110, 129, 431.&lt;/ref&gt;.

У другой палове XVII ст. мястэчка стала цэнтрам воласьці, тут праходзіў шлях [[Мазыр]]  — [[Юравічы]]  — [[Брагін]]  — [[Любеч]].

[[Файл:Запіс добраў Зофіі Бжазоўскай мужу Канстанціну Шуйскаму. 1664 г.png|значак|зьлева|170px|Запіс добраў З. Бжазоўскай мужу К. Шуйскаму. 1664 г.]][[Файл:Герб князёў Шуйскіх.png|100пкс|значак|Герб Сьвяты Юры (Георгі Пераможац) князёў Шуйскіх{{Заўвага|Выява з надмагільля Віталіса Шуйскага (†1. VI. 1849) у в. Чыжэўшчына (былыя Крупчыцы) Жабінкаўскага р-ну Берасьцейшчыны. Фота Анатоля Бензярука.}}.]]

26 чэрвеня 1664 году дачка нябожчыка Максыміліяна Бжазоўскага, берасьцейскага ваяводы, Зофія перапісала спадчынныя маёнткі ў Кароне (Астраглядавічы з Хвойнікамі таксама) і Берасьцейшчыне на мужа, князя [[Канстанцін Ян Шуйскі|Канстанціна Яна Шуйскага]]&lt;ref&gt;AGAD. APiJ. Sygn. 1. S. 69.&lt;/ref&gt;. Тады Шуйскія ўпершыню набылі добра ў Кіеўскім ваяводзтве ды трымалі іх каля паўтары сотні гадоў. Менавіта яны зрабілі Хвойнікі цэнтрам сваіх уладаньняў у рэгіёне. Паспрыяла гэтаму не ў апошнюю чаргу тое, што Астраглядавічы знаходзіліся ў атачэньні брагінскіх добраў, а Хвойнікі — на поўначы па-за іх межамі. Хоць, магчыма, ініцыяваў перамену яшчэ ў першай палове XVII ст. ваявода берасьцейскі Максыміліян Бжазоўскі, збудаваўшы ў Хвойніках замак.

Станам на 1666 год, у гетманства Івана Брухавецкага, Хвойнікі, як і Брагін, былі сярод «асобных» мястэчкаў, прыпісаных да Чарнігаўскага казацкага палка&lt;ref&gt;Кривошея В. В. Українське козацтво в національній пам’яті. Чернігівський полк. У 2 т. — Київ.: ДЦ &quot;НВЦ «Пріоритети», 2012. Т. 2. С. 446&lt;/ref&gt;. Зразумела, што пасьля [[Андрусаўскае замірэньне|Андрусаўскага замірэньня]] 1667 году ўсё павярнулася на ранейшыя колы.

У лютым 1669 году князь Канстанцін Ян Шуйскі, пісар земскі ваяводзтва Берасьцейскага, сваім лістом пацьвердзіў права Сьвята-Пакроўскай царквы на валоданьне шэрагам угодзьдзяў у Хвойніцкім маёнтку сьвятару Анікію Чачотку, сыну нябожчыка Лукі Чачоткі&lt;ref&gt;ІР НБУВ. Ф. 1. Спр. 2461. А. 289адв., 290&lt;/ref&gt;.

Расейскі дакумэнт 1676 году засьведчыў, што пасланец казацкага гетмана Барыс Маршэўскі летась да [[Львоў|Львова]] ехаў накіроўваючыся ''«на [[Брагін|Брагинъ]], на Загалье, на Хвойники, на [[Мазыр|Мозырь]]…»''&lt;ref&gt;Акты, относящиеся к Южной и Западной России. Т. 12 (1675—1676). — С.-Петербург, 1882. Стб. 831&lt;/ref&gt;.

[[Файл:Хвойніцкая воласьць. 1683 г.jpg|значак|зьлева|170px|Хвойніцкая воласьць. 1683 г.]][[Файл:Брагін з прылегласьцямі. 1683 г.jpg|значак|170px|Хвойніцкая (рэшта) і Брагінская воласьць. 1683 г.]][[Файл:Адыход 71 дыму з усяго маёнтку Хвойнікаў увосень 1686 г.jpg|значак|зьлева|170px|Адыход 71 дыму з усяго маёнтку Хвойнікаў увосень 1686 г.]]

Паводле люстрацыі падымнага падатку Оўруцкага павету Кіеўскага ваяводзтва 1683 году, з 30 дымоў мястэчка Хвойнікі без уліку сьвятароў князь Шуйскі мусіў плаціць 6 злотых&lt;ref&gt;ЦДІАУК. Ф. 15. Оп. 1. Спр. 3. А. 734; Архив ЮЗР. Ч. 7. Т. 1. С. 488. Далей яшчэ ўлічаныя 7 дымоў яўрэйскіх (С. 502). Другі пабор — 6 злотых з 6 (sic) дымоў (С. 505)&lt;/ref&gt;. 30 кастрычніка 1686 году нехта Мацьвей Celain з Хвойнікаў пад прысягай паведаміў у Оўруцкім гродзкім судзе, што з маёнтку пана Шуйскага, харунжага берасьцейскага, адыйшоў 71 дым{{заўвага|Не 77, як запісалі выдаўцы дакумэнту ў 1886 г.}} (×6 — каля 426 чалавек)&lt;ref&gt;ЦДІАУК. Ф. 15. Оп. 1. Спр. 5. А. 92зв.; Архив ЮЗР. Ч. 7. Т. 1. С. 553.&lt;/ref&gt;. У іншых выпадках прычына адыходу «за Днепр» называлася: з прычыны гвалту як ад казакоў, так і ад жаўнераў урадавых войскаў.

У лістападзе 1693 году харугва інаўроцлаўскага ваяводзіча Шчавінскага стала на зіму ў Хвойніках, але напярэдадні [[Стрэчаньне|стрэчанскага]] кірмашу вырушыла пад Хвастаў супраць казакоў палкоўніка Сямёна Палія. 12 лютага 1694 году жаўнер згаданай харугвы Сэбасьціян Яроцкі зь іншаю чэлядзю, закупіўшы на [[кірмаш]]ы правіянт, спыніўся на ноч у хаце ўдавы Казачыхі [[Валокі (Хвойнікі)|на Валоках]]. Але адміністратар маёнтку князя К. Шуйскага, Ян Зьдзітавецкі, сустрэўшы яго на вуліцы, замест нейкіх вінаватых загадаў зьбіць, потым узяў пад варту і трымаў у замкавай турме ледзьве ня 3 месяцы, ажно пакуль не вярнулася харугва і пацярпелы ня быў апраўданы&lt;ref&gt;Архив ЮЗР. Ч. 3. Т. 2. Акты о казаках (1679—1716). — Киев, 1868. С. 285—287.&lt;/ref&gt;. 16 красавіка 1697 году сотнік Чэпарняка і казакі палку Ярэмы гвалтоўна сталі на кватэры ў мястэчку Хвойнікі князя [[Дамінік Шуйскі|Дамініка Шуйскага]]. Калі ж пан Фрыдэрык Левэнфатэр, аканом маёнтку, спрабаваў не дапусьціць іх, дык казакі сілай уламваліся да людзей, зьбівалі, стралялі нібы ў ворагаў, а хвойніцкага баярына Стафана Пятроўскага з мушкету 2 разы ў грудзі стрэлілі, ад чаго той і памёр&lt;ref&gt;Архив ЮЗР. Ч. 3. Т. 2. С. 352.&lt;/ref&gt;.

[[Файл:Загаловак інвентара маёнтку Хойнікі 1698 г.png|значак|170px|Загаловак інвэнтара маёнтку Хвойнікі 1698 г.]][[Файл:Загаловак інвентара маёнтку Хойнікі 1721 г.png|значак|зьлева|170px|Загаловак інвэнтара Хвойніцкага маёнтку 1721 г.]][[Файл:Апісанне Хойніцкага замку 1721 года.png|значак|170px|Апісаньне Хвойніцкага замку 1721 г.]]

У 1698 годзе маёнтак Хвойнікі і [[Загальле]] (староства) перададзены ад князя Д. Шуйскага ў кіраваньне Зыгмунту Шукшце, што засьведчана адпаведным інвэнтаром&lt;ref&gt;НГАБ. Ф. 320. Воп. 1. Спр. 1. А. 119, 129—133адв.&lt;/ref&gt;. Паводле рэвізіі 1716 году, у мястэчку Хвойнікі на пэрыяд пасэсіі князя [[Станіслаў Шуйскі|Станіслава Шуйскага]] налічвалася 44 двары і двор сьвятара, 7 сялян, якія перасяліліся зь Небытава, Валокаў, Брагіна. Два двары часова вызваленыя былі ад уплатаў, гаспадары яшчэ 2-х адпрацавалі [[чынш]] у замку, а з астатніх выбрана падымнага 225 злотых, г. зн. прыкладна на паўсотні злотых болей, чым належала (пасэсар, часовы ўладальнік, ня мог сабе ў тым адмовіць). Яшчэ ў мястэчку жылі 17 габрэяў-гаспадароў і 9 габрэяў, што ня мелі дамоў і падатак давалі толькі з камораў. Яны мусілі плаціць чыншу больш як 345 злотых&lt;ref&gt;НГАБ. Ф. 320. Воп. 1. Спр. 1. А. 139—139адв., 143адв.&lt;/ref&gt;. 12 чэрвеня 1716 году віленскі кашталян, вялікі гетман ВКЛ Людвік Канстанцін Пацей даслаў ардынанс паручніку Дамброўскаму, абы той выдаў квітанцыю на ўсё, што выбрана з Загальскага староства ад берасьцейскага харунжага Дамініка Шуйскага, а Хвойніцкіх добраў таго харунжага «tykać nie śmiał»&lt;ref&gt;AGAD. APiJ. Sygn. 1. S. 205&lt;/ref&gt;. Згодна зь інвэнтаром маёнтку Хвойнікі ''з прылегласьцямі'' ад 20 сакавіка 1721 году, пададзенага былым пасэсарам Юзафатам Парышэвічам, біскупам валоскім, князю [[Мікалай Шуйскі|Мікалаю Шуйскаму]] ў мястэчку было 43 гаспадаркі, 7 «сялянскіх камораў», 5 габрэяў-гаспадароў, 9 габрэяў без дамоў; чыншу плацілі 175 злотых і тры з паловай грошы. Акрамя таго, местачкоўцы, што мелі коней з падводамі, мусілі быць напагатоў, абы грузы перавозіць за 12 [[міля]]ў, а не, дык пешшу за 3 мілі зь лістамі хадзіць. Па 2 копы замкавага жыта і ярыны нажаць павінныя. У гвалты пераправы і грэблі вялікаборскую млыновую і іншыя масьціць і рамантаваць усе агулам. Габрэі, як будуць мяса прадаваць, дык на замак абавязкова мусілі даваць зь лепшага. Мястэчка загадана абнесьці [[паркан]]ам таксама сіламі насельнікаў, каб між 2-ма брамамі не засталося ніводнага праходу. Кожны двор павінны адпраўляць работніка на праполку замкавых агародаў ды нарыхтоўку агародніны на зіму. Найбольш распаўсюджаныя прозьвішчы жыхароў-беларусаў — Грышчанка, Стасенка, Шымук, Козік, Навуменка, Коваль, сустракаліся таксама прозьвішчы Каролік, Гапонік, Леўчанка, Мельнік, Кандраценка. Прозьвішчы жыхароў-габрэяў часта ўказвалі, адкуль іх носьбіты прыбылі ў Хвойнікі: Лейба [[Стралічаў]]скі, Хаім [[Вялікі Бор (Хвойніцкі раён)|Вялікаборскі]], Шмуль зь Юркавічаў, Бенямін зь [[Юравічы|Юравічаў]], Лейба з [[Алексічы (Гомельская вобласьць)|Алексічаў]], Іцка Гальміч зь [[Лісьцьвін]]авічаў, Ёсь [[Настольле|Настольскі]]. Мелі патранімічнае паходжаньне: Гірш Баруховіч, Моўша Гіршовіч, Якаў Лейбавіч, Мендэль Абрамовіч, Іцка і Ёсь Гіршовічы, Невах Нохімавіч, Яшка Пярцовіч, Абрам Хаімавіч, Іцка Моўшавіч. Або ад назвы прафэсіі — Нохім Цырулік, Рафель Кравец. Маглі звацца зусім проста: Шайка{{Заўвага|Родныя браты Міхаль і Шайка ад красавіка 1715 г. трымалі арэнду хвойніцкую, на якую мелі гадавы кантракт за суму ў 4300 злотых, даволі спраўна яе выплачвалі (НГАБ. Ф. 320. Воп. 1. Спр. 1. А. 144). А нашмат пазьней, у пачатку 1830-х гадоў экспартэрамі гарэлкі з бровараў Уладыслава Прозара, падкаморага рэчыцкага, у Хвойніках, Гарадзішчы і Ёлчы былі бацька і сын Лейба і Абрам Шайковічы [НГАБ. Ф. 694. Воп.7. Спр. 831. А. 9]. Тады яны ўважаліся першымі ў гэткага кшталту камэрцыі на ўвесь Рэчыцкі павет Менскай губэрні.}}, Гдаль, Шмуйла, ці яшчэ дадаючы да імя ўласнага род заняткаў — Айзік арандатар, Іцка кравец. У гэтым жа інвэнтары зьмешчана апісаньне Хвойніцкага замку&lt;ref&gt;НГАБ. Ф. 320. Воп. 1. Спр. 1. А. 120—122адв.&lt;/ref&gt;{{Заўвага|Пра Хвойніцкі замак гл.: Ткачоў М. А. Замкі і людзі. — Мінск: Навука і тэхніка, 1991. С. 160 — 161; пар.: [http://hojniki.ucoz.ru/index/0-56 С. Бельскі. Замак у Хойніках.]}}.

Пасэсія ксяндза-біскупа Ю. Парышэвіча была вельмі няўдалай. Маёнтак усё ніяк ня мог управіцца з выплатай даўгоў, што мусіла абмяркоўвацца нават на паседжаньнях Радамскага і Люблінскага трыбуналаў&lt;ref&gt;Архив ЮЗР. Ч. 2. Т. 3. Постановления провинциальных сеймиков в 1698—1726 гг. — Киев, 1910. С. 699—700.&lt;/ref&gt;. 2 траўня 1722 году князь Мікалай Шуйскі атрымаў ліст, у якім паведамлялася, што маніфэсту камісарскага абмежаваньня Оўруцкага павету з Мазырскім у Оўручы няма, кнігі бо двойчы згарэлі, дык ці не зьвярнуўся б у Мазырскі гродзкі суд, мо там што здабудзе&lt;ref&gt;AGAD. APiJ. Sygn. 1. S. 36&lt;/ref&gt;. Пасьля князя Мікалая, ад канца 1720-х і да пачатку 1750-х гадоў Хвойнікі сталі ўласнасьцю яго брата Ігнацыя. У тарыфе падымнага падатку Оўруцкага павету Кіеўскага ваяводзтва 1734 году, складзеным паводле зьвестак папярэдняй люстрацыі, засьведчана, што ў 17 паселішчах (акрамя вёскі [[Багушы (Гомельская вобласьць)|Багушы]], прыналежнай астраглядаўскай плябаніі) Хвойніцкай воласьці пана І. Шуйскага налічвалася 255 двароў&lt;ref&gt;Тарифи подимного податку, сеймикові лауди і люстрації Київського воєводства першої половини XVIII століття. /Вид. друге, доп. Укл. Конрад Жеменецький. — Біла Церква, 2015. С. 21, 39, 285—286.&lt;/ref&gt; (прыкладна 1530 жыхароў). Прычым для Хвойнікаў улічаныя і габрэйскія домагаспадаркі.

[[Файл:Прыход Хвойніцкай Пакроўскай царквы ў 1740 г.png|значак|зьлева|170px|Прыход Хвойніцкай Пакроўскай царквы ў 1740 г.]][[Файл:Згадка пра Пакроўскую царкву ў 1743 г.jpg|значак|170px|Згадка пра Пакроўскую царкву ў 1743 г.]][[Файл:Запіс пра ўніяцкага пароха і верных Пакроўскай царквы ў Хвойніках на 1743 г.jpg|значак|170px|Запіс пра ўніяцкага пароха і колькасьць верных Пакроўскай царквы ў Хвойніках на 1743 г.]][[Файл:1761 г. Копія аднаго з запісаў пра хрост Адама Шуйскага.jpg|значак|зьлева|170px|1761 г. Копія запісу 1747 г. у кнігах Юравіцкага касьцёлу пра хрост Адама Шуйскага.]][[Файл:Астрагляды, парафія 1748 г.jpg|значак|зьлева|170px|Астраглядавіцкая каталіцкая парафія ў 1748 г.]]

Найранейшыя зьвесткі аб прыходзе Хвойніцкай царквы Пакрова Найсьвяцейшай Багародзіцы вядомыя зь візыты Брагінскага дэканату 1740 году. Тады ён аб'ядноўваў верных з 40 дымоў у мястэчку Хвойніках, 40 у прадмесьці{{заўвага|Вось так: калі называныя вёскай, а калі ўважаныя за прадмесьце Хвойнікаў.}} Валоках, 40 у вёсцы Стралічаве, 8 у Рудным, 34 у Дворышчы, 10 у Навасёлках, 8 у Храпкаве, 10 у Вялікім Боры. Колькі душ да споведзі для візытатараў — non constat&lt;ref&gt;ІР НБУВ. Ф. 233. Спр. 19. А. 792, 794&lt;/ref&gt;. Згодна з Генэральнай візытай Брагінскага дэканату, на 1743 год у прыходзе Пакроўскай царквы мястэчка Хвойнікаў, дзедзічных добраў князя Ігнацыя Шуйскага, харунжыча берасьцейскага, налічвалася 297 двароў, дапушчаных да споведзі 1188 душ верных. Узначальваў прыход сьвятар Ян Чачотка. Будынак царквы драўляны, з хвоі, узьведзены на сродкі дзедзіча за 10 гадоў перад візытацыяй&lt;ref&gt;ІР НБУВ. Ф. 1. Ф. 2461. А. 289адв., 290&lt;/ref&gt;.

24 сьнежня 1744 году настаяцель Астраглядаўскага касьцёлу кс. Антоні Лукаш Пянькоўскі, дэкан оўруцкі, ахрысьціў у двары Хвойніцкім Адама, сына вяльможных Ігнацыя і Людвікі князёў Шуйскіх, пра што быў зроблены запіс у мэтрычнай кнізе Хвойніцкай царквы (Ecclesiae Ritus Greci Unici Choynicensis), пазьней занесены ў кнігі парафіяльнага касьцёлу&lt;ref&gt;НГАБ. Ф. 1781. Воп. 27. Спр. 202. А. 151адв.&lt;/ref&gt;.

У 1748 годзе мястэчка Хвойнікі названае ў ліку паселішчаў, частка жыхароў якіх належала да рыма-каталіцкай Астраглядавіцкай парафіі [[Оўруцкі дэканат|Оўруцкага дэканату]] [[Кіеўская дыяцэзія|Кіеўскай дыяцэзіі]]&lt;ref&gt;Ks. Orłowski K. N. Defensa biskupstwa y dyecezyi Kiiowskiey. — Lwów, 1748. S. 148.&lt;/ref&gt;.

У чэрвені 1750 году ў Хвойніках быў схоплены гайдамак Астап Луцкі, які ажно на працягу «шасці гадоў у гультайскіх эксцэсах жыцьцё праводзіў». Тутэйшая грамада асудзіла яго «на горла», але адміністратар Оўруцкага староства пан Станіслаў Быстрыцкі адмовіўся прыняць палоннага ў турму і выканаць над ім смяротны прысуд, дзеля чаго ў Оўруцкім гродзе і быў заяўлены пратэст&lt;ref&gt;Архив ЮЗР. Ч. 3. Т. 3: Акты о гайдамаках (1700—1768). — Киев, 1876. С. 464—466.&lt;/ref&gt;. 14 жніўня т. г. возны гэнэрал Кіеўскага ваяводзтва пан Андрэй Святкоўскі арыштаваў у Хвойніках падданых князёў Шуйскіх з Краснасельля і іх атамана Кулешыка, падданага Загароўскага, абвінавачваных у [[Гайдамак|гайдамацтве]]. Кіраўнік ключа пан Мікалай Страчынскі абяцаў затрымаць рабаўнікоў да суда ў турме Хвойніцкага замку&lt;ref&gt;Архив ЮЗР. Ч. 3. Т. 3. С. 511—512.&lt;/ref&gt;.

[[Файл:Прыход Хвойніцкай царквы ў 1752 г.png|значак|170пкс|Прыход Хвойніцкай царквы ў 1752 г.]]

Паводле чарговай візыты Брагінскага дэканату, на 1752 год у прыходзе Пакроўскай царквы было 326 двароў, у тым ліку 57 у самым месьце. Да споведзі дапушчана 1260 душ, зь якіх у тым годзе не спавядалася вялікая колькасьць верных, каля 500, пераважна вяскоўцаў&lt;ref&gt;ІР НБУВ. Ф. 1. Спр. 2464. А. 301, 304адв.&lt;/ref&gt;. 

На 1754 год у мястэчку Хвойніках, пэўна, разам зь вёскай Валокамі, якой няма ў тарыфе, налічвалася 109 двароў (каля 654 жыхароў), зь якіх да «do grodu» (Оўруцкага замку) выплачвалася 16 злотых, 29 з паловай грошаў, «na milicję» (пераважна на барацьбу супраць гайдамакаў) 67 злотых і 28 грошаў&lt;ref&gt;Тариф подимного податку Київського воєводства 1754 року. /Опрацював Конрад Жеменецький. — Біла Церква, 2015. С. 192; гл. таксама: С. 13—15, 20—22.&lt;/ref&gt;.

У 1750—1770 гадох адбываліся шматлікія непаразуменьні і канфлікты паміж уладальнікамі добраў Хвойнікі і Астраглядавічы (князямі Шуйскімі, дзедзічамі і рознымі апякунамі) і ўладальнікамі суседняга Брагінскага маёнтку панамі Замойскімі/Мнішкамі, кароткачасовымі спадчыньнікамі па князю [[Міхал Сэрвацы Вішнявецкі|Міхалу Сэрвацыю Вішнявецкаму]] і яго жонцы Тэклі (з Радзівілаў), а асабліва — з панамі Ракіцкімі.

[[Файл:Габрэі ў мястэчку Хвойнікі. 1784 г.jpg|значак|зьлева|170пкс|Габрэі ў Хвойніках, Вялікім Боры і Карчове. 1784 г.]][[Файл:Няпоўны сьпіс габрэяў у Брагіне. 1784 г.jpg|значак|170px|Рэшта Хвойніцкага кагалу. 1784 г.]]

Габрэйскія перапісы 1765, 1778 і 1784 гадоў засьведчылі, што ў Хвойніках налічвалася адпаведна 30 дамоў, 101 жыхар, 24 дамы, 58 жыхароў і 25 дамоў з 67 жыхарамі; яшчэ 25 чалавек схаваныя ад апошняга перапісу ў суседняй вёсцы Настольле{{заўвага|Належала да асобнага невялічкага староства.}}, г. зн. разам было 92 чалавекі. Мястэчка — цэнтар аднайменнага [[кагал]]у, да якога ў названыя гады належалі насельнікі 14, 16 і 17 вёсак, а ў іх разам зь мястэчкам пражывала 198, 105 і 145 głow. Некаторыя зь іх у 1784 годзе запісаныя хрысьціянамі, таму пагалоўшчыне не падлягалі (у Малым Карчовым, Рашаўцах, Рудным і Шчарбінах), з астатніх жа выбрана 217 злотых і 15 грошаў паўгадовай платы&lt;ref&gt;ЦДІАУК. Ф. 11. Оп. 1. Спр. 87. А. 1108-1108зв., 1124; Архив ЮЗР. Ч. 5. Т. 2. Переписи еврейского населения в юго-западном крае в 1765—1791 гг. — Киев, 1890. С. 301, 391, 710.&lt;/ref&gt;. Убываньне колькасьці габрэяў магло быць выклікана выбухам гайдамацка-сялянскай [[Каліеўшчына|Каліеўшчыны]] 1768 году, адгалоскі якой дасягалі і гэтых мясьцінаў.

У «Archiwum Prozorów i Jelskich» ёсьць дакумэнт, датаваны 3 студзеня 1771 году, паводле якога хвойніцкі уніяцкі парох Ян Чачотка, з дазволу захварэлага ксяндза Мацея Шамяткоўскага, пробашча астраглядаўскага, ахрысьціў «толькі вадой» без далейшых касьцельных цырымоніяў нованароджаную Людвіку Канстанцыю, дачку нядаўна памерлага старосты загальскага князя Адама і Марыяны (з дому Халецкіх) Шуйскіх&lt;ref&gt;AGAD. APiJ. Sygn. 19. S. 6, 8; НГАБ. Ф. 1781. Воп. 27. Спр. 202. А. 159адв.&lt;/ref&gt;.

[[Файл:Герб уласны роду Прозараў.png|100пкс|значак|зьлева|Герб уласны роду Прозараў]]

16 студзеня 1783 году сын ваяводы віцебскага Юзафа Прозара Караль ажаніўся з князёўнай Людвікай Шуйскай&lt;ref&gt;AGAD. APiJ. Sygn. 19. S. 26, 28 — 30.&lt;/ref&gt;. Хвойніцкі маёнтак з Астраглядаўскім ключом знаходзіўся на той час у пасэсіі апякуноў дзяўчыны князя [[Войцех Шуйскі|Войцеха Шуйскага]] і яго жонкі Анелі, сястры князя Адама. Дзеля таго, каб Людвіка, адзіная спадкаеміца па бацьку, магла ўвайсьці ў валоданьне добрамі, Каралю Прозару давялося сіламі свайго ўпаўнаважанага шляхціча Гадзяеўскага зьдзейсьніць [[наезд]]. Да вялікай вайны справа не дайшла, але судовыя спрэчкі з старостамі ніжынскімі скончыліся капрамісам толькі ў 1785 г.&lt;ref&gt;AGAD. APiJ. Sygn. 1. S. 91 — 97; Dubiecki M. Karol Prozor, oboźny W. W. Ks. Litewskiego. Przyczynek do dzieów powstania Kościuszkowskiego. Monografia / M. Dubiecki. — Kraków, 1897. S. 34 — 35&lt;/ref&gt;.

На 1789 год пры Хвойніцкай Сьвята-Пакроўскай прыходзкай царкве згаданая капліца Раства Найсьвяцейшай Багародзіцы ў Вялікім Боры&lt;ref&gt;ІР НБУВ. Ф. 233. Спр. 11. А. 73&lt;/ref&gt;.

[[Файл:Chojniki, Prozar. Хойнікі, Прозар (I. Urubleŭski, 1897).jpg|значак|зьлева|170px|Сядзібны дом Прозараў у Хвойніках. Ігнацы Врублеўскі, 1891 г.]]

13 ліпеня 1791 году варшаўская «Gazeta narodowa i obca» зьмясьціла паведамленьне пра тое, як 11 чэрвеня гаспадары рэзыдэнцыі ў Хвойніках{{заўвага|Новы сядзібны дом збудаваны якраз у часы [[Чатырохгадовы сойм|Чатырохгадовага сойму]].}} Караль і Людвіка Прозары сустракалі гасьцей з суседніх Мазырскага, Рэчыцкага і свайго Оўруцкага паветаў. Нагода — сьвяткаваньне прыняцьця [[Канстытуцыя 3 траўня 1791 году|Канстытуцыі 3 траўня]], пакліканай умацаваць і выратаваць Рэч Паспалітую. З раніцы наступнага дня — гарматны салют, сьвятая імша ў Астраглядавіцкім касьцёле{{Заўвага|Да парафіяльнага касьцёлу сьвяточная працэсія мусіла пераадолець крыху меней як 20 км, але ж і людзі ў навакольлі пра тое сьвята пачулі!}}, урачыстая казань ксяндза-пробашча Францішка Глінскага, Тe Deum laudamus вуснамі патрыётаў, сьвяточны абед і музыка з танцамі да самай раніцы.&lt;ref&gt;Gazeta narodowa y obca. № LVI. 13 lipca 1791; гл.: [http://hojniki.ucoz.ru/index/1791/0-363 Хойнікшчына]&lt;/ref&gt;

=== Пад уладай Расейскай імпэрыі ===

[[Файл:Загаловак апісання Хойніцкага архіва 1798 г.png|значак|зьлева|170px|Загаловак вопісу Хвойніцкага архіва 1798 г., у якім праігнараваныя расейскія адміністрацыйныя пераўтварэньні, а сам маёнтак названы ''графствам''.]]
[[Файл:Chvojniki, Prozar. Хвойнікі, Прозар (1901-17).jpg|значак|170px|Сядзібны дом напярэдадні 1-й сусьветнай вайны каля вуліцы У. В. Жыляка]][[Файл:Аркуш рэвізіі 1795 г. што да мястэчка Хвойнікі.jpg|значак|зьлева|170px|Аркуш рэвізіі 1795 г. што да мястэчка Хвойнікі.]]
[[Файл:Запіс аб пахаванні Караля Прозара.png|значак|зьлева|170px|Запіс аб пахаваньні абознага Караля Прозара]]
[[Файл:Пергамент з прысвячэннем нябожчыцы Людзвіцы Канстанцы Прозар. Знаходка 1965 г.png|значак|170px|Пэргамін з прысьвячэньнем Людвіцы Прозар яе мужа Караля. Знаходка 1965 г.]]
[[Файл:Бутля ўрэцкага шкла, дукат і 2 злотыя 1831 г.png|значак|170px|Бутля ўрэцкага шкла, дукат і 2 злотыя 1831 г. з пахаваньня Людвікі Прозар]]
[[Файл:Фрагмэнт сьпісу Астраглядавіцкай парафіі 1857 г.png|значак|170px|Фрагмэнт сьпісу Астраглядавіцкай парафіі 1857 г.]]
[[Файл:У прыходзе Пакроўскай царквы 1857 г. (фрагмэнт).png|значак|зьлева|170px|У прыходзе Пакроўскай царквы 1857 г. (фрагмэнт)]]
[[Файл:Chvojniki, Kaścieł. Хвойнікі, Касьцёл (1858).jpg|значак|зьлева|170px|Праэкт мураванага касьцёлу ў Хвойніках 1858 г.]]
[[Файл:Chvojniki, Ludvika Prozar. Хвойнікі, Людвіка Прозар (1913).jpg|значак|170px|Курган Людвікі. Час выкананьня фота невядомы. Атрыманае А. Ельскім пры канцы 1913 г.]]
[[Файл:Мястэчка Хойнікі на карце Ф. Ф. Шуберта.png|значак|170px|Хвойнікі і навакольле на мапе Шубэрта-Тучкова з праўкамі 1860-х гг.]]
[[Файл:Chvojniki, Rynak, Kaścieł. Хвойнікі, Рынак, Касьцёл (I. Sierbaŭ, 1912).jpg|значак|зьлева|170px|Касьцёл у цэнтры мястэчка, пераўтвораны ў Пакроўскую царкву. Фота І. Сербава. 1912 г.]]
[[Файл:Chvojniki. Хвойнікі (1864).jpg|значак|зьлева|170px|Хвойнікі на пляне 1864 г.]]
[[Файл:Chojniki, Prozar. Хойнікі, Прозар (I. Sierbaŭ, 1912).jpg|значак|170px|Капліца (з {{падказка|крыптай|пахавальняй}}) на могілках. Хвойнікі. [[Ісак Сербаў]], 1912 г.]]
[[Файл:Chvojniki. Хвойнікі (1886).jpg|значак|зьлева|170px|Хвойнікі на пляне 1886 г.]]
[[Файл:Эксплікацыя да пляну Хвойніцкага маёнтку Канстанціна Прозара. 1886 г.png|значак|170px|Эксплікацыя да пляну Хвойніцкага маёнтку Канстанціна Прозара. 1886 г.]]
[[Файл:Надпісы з каталіцкіх пахаванняў у Хойніках.png|значак|170px|Надпісы з каталіцкіх пахаваньняў у Хвойніках.]]
[[Файл:Jezapoŭ-Vałoki. Езапоў-Валокі (1887).jpg|значак|зьлева|170px|Плян фальваркаў Езапоў і Валокі. 1887 г.]]
[[Файл:Копія запісу аб продажы маёнтку хвойнікі ў 1887 г. (фрагмэнт).jpg|значак|зьлева|170px|Копія запісу аб продажы маёнтку Хвойнікі ў 1887 г. (фрагмэнт)&lt;ref&gt;Выпись из крепостной Минского Нотариального Архива. Книга по Речицкому уезду за 1887 год. № 18. С. 87 — 98. № 15&lt;/ref&gt;]]
[[Файл:Chvojniki, Prozar, Kaplica. Хвойнікі, Прозар, Капліца (1913).jpg|значак|170px|Капліца. Час выкананьня здымку невядомы. Дасланы А. Ельскаму ў канцы 1913 г.]][[Файл:Чарцёж капліцы, пераўтворанай на царкву.png|значак|зьлева|170px|Чарцёж капліцы, пераўтворанай на царкву. Пач. XX ст.]]

У выніку 2-га падзелу [[Рэч Паспалітая|Рэчы Паспалітай]] (1793 год) Хвойнікі апынуліся ў межах Рэчыцкай акругі Чарнігаўскага намесьніцтва (губэрні), з 1796 году ў складзе тэрытарыяльна ўпарадкаванага [[Рэчыцкі павет|Рэчыцкага павету]] Маларасейскай, а з 29 жніўня 1797 году [[Менская губэрня|Менскай губэрні]] [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]]&lt;ref&gt;Насевіч В., Скрыпчанка Т. Рэчыцкі павет / В. Насевіч, Т. Скрыпчанка // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі: у 6 т. — Т. 6. Кн. 1. — Мінск: БелЭн, 2001. C. 181—182.&lt;/ref&gt;. У пачатку жніўня 1793 году сядзіба ў Хвойніках прымала гасьцей — удзельнікаў кансьпірацыйнай нарады, мэтай якой была падрыхтоўка ўзброенага выступленьня супраць падзелаў Рэчы Паспалітай і за аднаўленьне Канстытуцыі 3 траўня. Сярод іх М. Дубецкім і К. Барташэвічам названыя адзін з галоўных арганізатараў Ігнацы Дзялынскі з Траянова, оўруцкі падкаморы і ўладальнік Олеўскага ключа Тадэвуш Нямірыч, соймавы пасол Каятан Праскура, стражнік літоўскі з суседняга [[Барбароў|Барбарова]] [[Ян Мікалай Аскерка]], [[абат]] оўруцкіх базылян Юзафат Ахоцкі з Шэпелічаў, яго пляменьнік, аўтар успамінаў пра падзею Ян Дуклян Ахоцкі, прэзыдэнт тагачаснага цэнтру Кіеўскага ваяводзтва г. [[Жытомір]]а Левандоўскі, судзьдзя Дуброўскі, староста Богуш, рэгент Асташэўскі, канонік Кулікоўскі, ксёндз Саламановіч, Станіслаў Трацяк і інш. — агулам 20 асобаў. Імёныя астатніх засталіся невядомыя расейскай сьледчай камісіі ў Смаленску. З Хвойнікаў шэф І. Дзялынскі, акрамя карысных рашэньняў, вывез 25 000 [[дукат]]аў, сабраных патрыётамі. У 2-й палове жніўня Я. Ахоцкі, наведаўшы маёнтак К. Прозара, атрымаў яшчэ 8000, а ў канцы сьнежня — 16 000 чырвоных злотых; акрамя таго, М. Паўша паказаў на сьледзтве, што Прозар даваў 2000 дукатаў на ўтрыманьне Пінскай паўстанчай брыгады&lt;ref&gt;Wybór pism J. I. Kraszewskiego. Pamiętniki Jana Duklana Ochockiego. — Warszawa, 1882. Tom II. S. 215—216, 249; Dubiecki M. S. 180—183; Bartoszewicz K. Dzieje insurekcji kościuszkowskiej 1794. — Berlin: B. Harz, 1913. S. 129—130; Восстание и война в Литовской провинции (по документам Москвы и Минска). Сост. Е. К. Анищенко. — Минск, 2001. С. 26.&lt;/ref&gt;.

Тадэвуш Касьцюшка прызначыў К. Прозара намесьнікам радцы Найвышэйшай нацыянальнай рады і сваім паўнамоцным прадстаўніком пры ўсіх дывізіях войска ВКЛ. Разгарнуць паўстаньне не хапіла часу. Давялося ратавацца. К. Прозар і капітан Гамількар Касінскі 20 красавіка 1794 году выехалі з Хвойнікаў да Юравічаў. Але Ян Мікалай Аскерка, стражнік польны літоўскі, праз свайго пасланца папярэдзіў, што ў Бабічах (Барбарове) іх ужо чакаюць расейскія жаўнеры. Абознаму з Касінскім тады ўдалося, дзякуючы сялянам-праваднікам, застацца вольнымі&lt;ref&gt;Tygodnik literacki. — № 37. Poznań, dnia 13 września, 1841 (Ліст гэн. Касінскага да гэн. Пашкоўскага); Dubiecki M. S. 215—217.&lt;/ref&gt;. У Хвойнікі расейскія адзьдзелы ўвайшлі ў аўторак 22 красавіка апоўдні. Рухаліся з 2-х бакоў, зьбліжаючыся да двара, як быццам засьцерагаліся засады. Камандзірамі іх былі «паляк на расейскай службе» Яворскі і [[падпалкоўнік]] Таўберт. Не засьпеўшы абознага ў Хвойніках, узялі нібы ў заложнікі 10-месячнага сына Уладыся{{Заўвага|Да 17 жніўня знаходзіўся ў Хвойніках пад наглядам паручніка Давыдава. З прычыны сэквэстру нянькам даводзілася спрачацца з афіцэрамі нават за пялюшкі для немаўляці. Нарэшце швагер Францішак Букаты, былы сакратар амбасады Рэчы Паспалітай у Лёндане, дамогся часовай апекі над хлопчыкам і вывез яго з Хвойнікаў: Dubiecki M. S. 235—236.}}. На маёнтак быў накладзены сэквэстар, а Людвіка Канстанцыя зь іншымі дзецьмі і маці Марыянай вымушана выехаць за аўстрыйскую мяжу ў Львоў&lt;ref&gt;Dubiecki M. S. 229.&lt;/ref&gt;.

У крыніцы пад назвай «Камеральное описание… Речицкой округи» 1796 году сказана, што колішнія добры Людвіка Прозара {{Заўвага|Тут, напэўна, дапушчана памылка прачытаньня тэксту рэвізіі, бо ў ёй згаданая Людвіка з князёў Шуйскіх Прозарава, жонка абознага Караля. І. В. Кандрацеў дарэмна зьдзіўляўся з таго, што Людвік Прозар ня браў удзелу ў выбарах у дваранскія інстытуцыі Рэчыцкага павету ў 1796 г., а потым распавёў пра яго &quot;родзіча&quot; Караля – вялікага патрыёта Рэчы Паспалітай (ужо больш як два гады ён быў у сваёй першай эміграцыі), неабачліва спаслаўшыся на электронны плягіят, падпісаны прозьвішчам Баркоўскі&lt;ref&gt;Ігор Кондратьєв. Участь шляхти Речицького повіту у виборах в дворянські інституції Чернігівського намісництва в 1796 р. // Рэчыцкі край: да 150-годдзя з дня нараджэння Мітрафана Доўнара-Запольскага: зб. навук. арт. – Мінск: Беларуская навука, 2019. С. 311 – 312&lt;/ref&gt;.}}, у пераліку якіх і м. Хвойнікі, перайшлі былі «да скарбу», але «паводле найвышэйшага загаду» вернутыя пані Луізе{{Заўвага|Француская форма імя ёсьць у паперах імпэратрыцы Кацярыны ІІ, у лістах яе генэралаў і самой Людвікі Канстанцыі, гл.: AGAD. APiJ. Sygn. 13. S. 3, 4, 76, 78, 97, 154, 158, 160; таксама гл. дакумэнты наступнага сэквэстру: Sygn. 14.}} Прозаравай&lt;ref&gt;Петреченко І. Є. «Камеральное описание… Речицкой округи» 1796 р.: інформаційний потенціал пам’ятки // Днепровский паром. Природное единство и историко-культурное взаимодействие белорусско-украинского пограничья / Материалы международной конференции (26-27 апреля 2018 г., г. Гомель). — Минск, 2018. С. 70 — 71.&lt;/ref&gt;. У расейскай рэвізіі, датаванай 5-м лістапада 1795 году, запісана, што мястэчка Хвойнікі дзедзічнай уладальніцы Людвікі з Шуйскіх Прозаравай было здадзенае ў «арендовную поссесию» каноніку інфлянцкаму ксяндзу Юзафу, сыну Марціна, Корсаку{{заўвага|Тагачаснаму плябану Астраглядавіцкай рыма-каталіцкай парафіі.}} тэрмінам на 2 гады (з 02.04.1794 да 02.04.1796) за 7 947 польскіх злотых і 29 грошаў. Адміністратарам, як і ў Валоках, прызначаны пляменьнік каноніка Юзаф, сын Станіслава, Віткоўскі. Тады ў мястэчку было 67 аседлых (карэнных) і 6 неаседлых (прышлых) двароў, у якіх разам налічвалася 183 асобы мужчынскага і 196 жаночага полу падданых{{заўвага|Тут, зразумела, няўлічаныя шляхта і габрэі, якіх у мястэчку жыло нямала.}}&lt;ref&gt;НГАБ. Ф. 333. Воп. 9. Спр. 59. А. 171 — 179адв.&lt;/ref&gt;. У 1796 годзе настаяцель Пакроўскай царквы ў Хвойніках, павернутай да [[Найсьвяцейшы ўрадавы сынод|расейскага праваслаўя]] годам раней&lt;ref&gt;НГАБ. Ф. 333. Воп. 9. Спр. 263. А. 343.&lt;/ref&gt;, Якаў Чачот склаў яе вопіс&lt;ref&gt;НГАБ. Ф. 136. Воп. 1. Спр. 573. А. 39 — 39адв.&lt;/ref&gt;. 

Паводле шляхецкай рэвізіі 1811 году, фальварак [[Лянтарня|Linterny]] зь вёскай Забалаць (сёння гэта вуліцы м. Хвойнікі) трымаў у арэндзе ад абозных Прозараў Ваўжынец Балашэвіч, ротмістр берасьцейскі&lt;ref&gt;НГАБ. Ф. 333. Воп. 9. Спр. 263. А. 3&lt;/ref&gt;.

У 1812 годзе К. Прозар падтрымаў імпэратара французаў [[Напалеон I Банапарт|Напалеона Банапарта]], марна спадзеючыся, што той дапаможа ўзьняць з каленаў гаротную Айчыну, заняў пасаду старшыні Скарбовага камітэту ў Часовым урадзе ВКЛ{{Заўвага|Паводле Браніслава Клечыньскага, у 1813 годзе Напалеон даслаў з Дрэздэна абознаму ордэн Ганаровага легіёну, а разам і патэнт на графскі тытул: AGAD. APiJ. Sygn. 34. S. 6.}}. Усё абярнулася чарговай эміграцыяй ды сэквэстрам Хвойнікаў, Астраглядавічаў і вёсак да іх прыналежных. Пані Людвіка і ў гэты раз дамаглася вяртаньня да канца 1814 году маёнткаў з 2524 рэвіскімі душамі, давёўшы расейскім уладам, што яны належаць ёй, і што ня мусіць адказваць за ўчынкі мужа&lt;ref&gt;AGAD. APiJ. Sygn. 14.&lt;/ref&gt;.

У пачатку 1831 году оўруцкі маршалак Ануфры Галецкі прапаноўваў больш як ужо 70-гадоваму К. Прозару ўзначаліць агульны для Рэчыцкага, Мазырскага і Оўруцкага паветаў паўстанцкі ўрад. Меркавалася стварыць вайсковы кантынгэнт колькасьцю да 1000 чалавек пад яго камандай і пра гэта стала вядома расейскім уладам. Былы абозны ВКЛ адмовіўся, спаслаўшыся на фізычную слабасьць і нэгатыўнае стаўленьне да гэтай ідэі сыноў Уладыслава і Юзафа. Мяркуецца, што нарады патрыётаў у Хвойніках усё ж адбываліся&lt;ref&gt;Dubiecki M. S. 321; Dangel St. Rok 1831 w Mińszczyźnie. — Warszawa, 1925. Tom II. S. 53, 173 (przypis 66).&lt;/ref&gt;{{Заўвага|У кожным выпадку, вольналюбівых поглядаў сваіх абозны не зьмяніў і ў глыбокай старасьці. Знойдзеныя ў 1965 годзе ў Хвойніках паўстанцкія манэты 1831 году, пакладзеныя ў склеп перазахаванай у 1829 г. жонкі Людвікі Канстанцыі, сьведчаць аб тым. Цікава: пра «flaszką krzyształową, hermetycznie zamkniętą, w której znajduje się ducat, dwuzłotówka i pismo na pargaminie, ręką moją (К. Прозара) kreślone, z podpisem wielu przytomnych natenczas obywateli», як і пра пабудову склепа, Юзаф Рольле паведамляў яшчэ ў кнізе 1882 г.: Dr. Antoni J. Opowiadania historyczne. Serya trzecia. T. 1. Karol Prozor, ostatni oboźny litewski. – Warszawa, 1882. S. 46. Пра знаходку гл.: Рябцевич В. Н. Нумизматика Беларуси. – Минск: Полымя, 1995. С. 274 – 275; Каталог выставы “Ад рымскага дэнарыя да беларускага рубля”. /Укл. Р. І. Крыцук, В. М. Сідаровіч, Л. І. Талкачова. — Мінск: Кнігазбор, 2018}}. Знаходзіўся тут пэўны час і прысланы з Рэчыцы падпаручык Міцінскі з паўтара дзясяткам салдат-інвалідаў, які адмовіўся выправіцца да каленкавіцкіх Вадовічаў, бо там на 12 чэрвеня т. г., маўляў, ужо сканцэнтравалася зашмат паўстанцаў. 19 чэрвеня ад брагінскіх [[Шкураты|Шкуратоў]] і Мікулічаў праз Хвойнікі ў накірунку Вадовічаў, потым Нароўлі і Мухаедаўскіх лясоў, дзе хаваліся {{падказка|інсургэнты|Паўстанцы}} з Оўруцкага і Радамышальскага паветаў, праходзіў невялікі конны адзьдзел Міхала Лігэнзы, спрабуючы ўзьняць тутэйшую чыншавую і дворскую шляхту на паўстаньне&lt;ref&gt;Dangel St. S. 59.&lt;/ref&gt;.

15 сакавіка 1835 году, згодна з мэтрычным запісам у кнігах Мікуліцкай Багаяўленскай царквы, у фальварку [[Лянтарня]] (Лянтэрня), арандаваным шляхцічам Ігнацыем Стравінскім, нарадзіўся сын Аляксандар, старэйшы брат Хведара, будучага знакамітага артыста Марыінскага тэатру ў Пецярбургу&lt;ref&gt;НГАБ. Ф. 136. Воп. 13. Спр. 537. А. 404&lt;/ref&gt;. Паводле зьвестак на 1834 год, у Хвойніках праводзіліся 2 штогадовыя кірмашы: 1—3 лютага і 1—4 кастрычніка; тавараў прывозілася адпаведна на 4 000 і 3000 рублёў, прадавалася на 2 000 і 1 600 р., наведвалі кірмашы каля 500 і 400 чалавек&lt;ref&gt;Список существующих в Российской империи ярма''н''ок. — С. Петербург, 1834. С. 190.&lt;/ref&gt;.

Запіс у мэтрычных кнігах Астраглядаўскага касьцёлу Ўнебаўзяцьця Найсьвяцейшай Панны Марыі засьведчыў, што 20 кастрычніка (1 лістапада н. ст.) 1841 году ў Хвойніках, хутчэй ад старасьці, чым ад хваробы, у 81-гадовым веку памёр вялікі абозны ВКЛ Караль Прозар. 24 кастрычніка Мазырскі і Рэчыцкі дэкан Францішак Пазьняк, які быў астраглядаўскім пробашчам, пры асыстэнцыі шматлікага духавенства і ў прысутнасьці мноства людзей пахаваў нябожчыка ў радавым склепе&lt;ref&gt;НГАБ. Ф. 1089. Воп. 1. Спр. 3. А. 10адв.&lt;/ref&gt;. У інвэнтарах 1844 г. уладальнікамі Хвойніцкага і Юзафаўскага маёнткаў названыя адпаведна Ўладыслаў і Юзаф Прозары, сыны абознага&lt;ref&gt;НГАБ. Ф. 142. Воп. 1. Спр. 1475, 1481.&lt;/ref&gt;. Пасьля сьмерці Юзафа ў 1845 г.&lt;ref&gt;НГАБ. Ф. 1089. Воп. 1. Спр. 3. А. 44 — 44 адв.&lt;/ref&gt; ягоная частка тутэйшай спадчыны перайшла да Ўладыслава. Паводле рэвізіі 1847 году «Хвойніцкае габрэйскае таварыства» складалі 2393 душы&lt;ref&gt;Еврейская энциклопедия. Т. 15. — Санкт-Петебург: Брокгауз-Ефрон, 1913. Стб. 653&lt;/ref&gt;

Згодна з кнігай «Памяць. Гісторыка-дакументальная хроніка Хойніцкага раёна», на 1849 год у Хвойніках — 74 двары, 580 жыхароў; дзеялі царква, каталіцкая капліца, 3 сынагогі; паштовая станцыя на тракце Мазыр — Брагін — Любеч, 26 крамаў, 2 піцейныя дамы, конны млын. Побач, у сядзібе Валокі, былі бровар і вятрак. У «Списках населенных мест Минской губернии по уездам, приходам, еврейским обществам со сведениями об их расположении и народонаселении [Дело]: 1857 г.» засьведчана, што 12 асобаў мужчынскага і 7 жаночага полу з двара Хвойнікі, 199 і 113 асобаў адпаведна зь ліку жыхароў мястэчка Хвойнікі былі парафіянамі Астраглядаўскага касьцёлу Унебаўзяцьця Найсьвяцейшай Панны Марыі, яшчэ 55 местачкоўцаў абодвух полаў зьяўляліся прыхаджанамі Хвойніцкай Сьвята-Пакроўскай царквы&lt;ref&gt;Расейскі дзяржаўны гістарычны архіў (РДГА). Ф. 1290. Воп. 4. Спр. 79. А. 382, 666&lt;/ref&gt;. У 1859—1862 гадох намаганьнямі і на сродкі Ўладыслава Прозара ў Хвойніках вымуравалі нэагатычныя касьцёл і капліцу, вядомыя са здымкаў 1912 г. І. Сербава. 17—18 верасьня 1860 году мястэчка наведаў менскі архіяпіскап [[Міхал Галубовіч]]. У. Прозар прасіў дазволу ўзьнесьці алтар для жалобнага набажэнства ў капліцы. Архіяпіскап згадзіўся пры ўмове, калі абшарнік збудуе на працягу 15-ці гадоў мураваную царкву&lt;ref&gt;Язэп Янушкевіч. Дыярыюш з XIX стагоддзя: Дзённікі Міхала Галубовіча як гістарычная крыніца. — Мінск.: Выдавец В. Хурсік, 2003&lt;/ref&gt;. У пачатку студзеня 1862 году Ўладыслаў спачыў. На пахаваньні ў Хвойніках, менш як за паўтары гады да свайго арышту, выступіў з прамоваю [[Аляксандар Аскерка]]&lt;ref&gt;AGAD. APiJ. Sygn. 1. S. 209.&lt;/ref&gt;, сястра якога Зофія была замужам за сынам нябожчыка Мечыславам. У 1864 годзе Мечыслаў Прозар памёр у зьняволеньні, а на маёнтак Хвойнікі, у якім на думку сьледзтва «жылі людзі, гатовыя да рэвалюцыйных беспарадкаў» і знайшлі нарыхтаваную зброю, быў накладзены ўзмоцнены 10-ці адсоткавы збор. Памёр і арыштаваны па справе паўстаньня Гэнрык Пяткевіч, бацька Чэслава&lt;ref&gt;Паўстанне 1863—1864 гадоў у Віцебскай, Магілёўскай і Мінскай губернях: Дакументы і матэрыялы Нацыянальнага гістарычнага архіва Беларусі / уклад. Дз. Ч. Матвейчык; рэдкал.: У. І. Адамушка [і інш.]. — Мінск: А. М. Вараксін, 2014. С. 450—452.&lt;/ref&gt;. У 1864 годзе дзеля выхаваньня тутэйшых дзяцей, а разам і іхных бацькоў у духу вернасьці расейскай манархіі, у Хвойніках адкрыта 2-клясная народная вучэльня. 20 чэрвеня 1865 году, «паводле мясцовага прадстаўленьня» праваслаўнага духавенства, як зь непрыхаваным задавальненьнем пісаў у сваім рапарце брагінскі дабрачынны Максім Ярэміч, невялікі стары драўляны і «цудоўнай структуры» мураваны касцёлы ў цэнтры Хвойнікаў і мураваную капліцу на могілках улады адабралі ў католікаў і перадалі ў праваслаўнае ведамства&lt;ref&gt;НГАБ. Ф. 136. Воп. 1. Спр. 31248. А. 15.&lt;/ref&gt;. Удава Мечыслава Прозара Зофія рабіла захады, абы вярнуць забранае ці хоць забясьпечыць недатыкальнасць радавога склепу. 2 лістапада 1887 г. яе сын і спадкаемца Канстанцін вымушаны быў прадаць абцяжараны даўгамі маёнтак расейскім купцам з [[Арлоўская губэрня|Арлоўскай губэрні]], [[Карачаў|карачаўскаму]] Міхаілу Пятровічу Аўраамаву і [[Трубчэўск|трубчэўскаму]] Гаўрылу Сямёнавічу Курындзіну за 580 000 рублёў серабром&lt;ref&gt;Виноградов Д. Л. Живые прошлого страницы. / Дмитрий Леонидович Виноградов. — Минск: А. Н. Вараксин, 2018. С. 99 — 102.&lt;/ref&gt;. У сьпісе землеўладальнікаў Менскай губэрні сказана, што ў маёнтку Хвойнікі Канстанціна Прозара налічвалася 44 466 дзесяцін зямлі&lt;ref&gt;Список землевладельцев Минской губернии. 1889 г. — Минск, 1889. С. 373.&lt;/ref&gt;. Пасьля таго продажу і здарылася непапраўнае. «Dziennik Kujawski» у верасьнёўскім нумары за 1895 год паведамляў: яшчэ ў канцы сакавіка злачынцы, нібыта з кола новых уладальнікаў маёнтку, нанялі каваля, выламалі краты ад уваходу ў [[лёх]], выкінулі з трунаў рэшткі пахаваных Прозараў, пазрывалі зь іх медзь і наступна прадавалі ў розных месцах. Празь некалькі дзён выламаныя краты і парэшткі заўважыў праваслаўны сьвятар, які і паведаміў аб здарэньні ў паліцыю. Гэтак Прозары пазбавіліся апошняга, што ім яшчэ ў Хвойніках належала, — уласных пахаваньняў&lt;ref&gt;Dziennik Kujawski. — Inowrocław, 20 września 1895 (Nr. 216. Rocznik III). S. 3.&lt;/ref&gt;.

У парэформавы пэрыяд Хвойнікі сталі цэнтрам аднайменнай воласьці ў Рэчыцкім павеце. У мястэчку здаўна праводзіліся кірмашы — Стрэчанскі ў лютым і [[Пакроў]]скі ў кастрычніку. У 1863 і 1864 гадох на іх адпаведна было прывезена тавару на 3850 і 4000 рублёў, 4500 і 4500 рублёў, а прададзена — на 1700 і 2000 рублёў, 2315 і 2500 рублёў&lt;ref&gt;Труды Минского губернского статистического комитета. Вып. 1. Историко-статистическое описание девяти уездов Минской губернии. — Минск, 1870. С. 416&lt;/ref&gt;. Згодна зь ведамасьцю Сьвята-Пакроўскай царквы, на 1875 год яе прыход налічваў 1254 асобы мужчынскага і 1260 асобаў жаночага полу верных. Зь іх у самым мястэчку Хвойнікі ў 12 дварах — 48 мужчын і 37 жанчын&lt;ref&gt;НГАБ. Ф. 136. Воп. 1. Спр. 40937. А. 234, 239адв.&lt;/ref&gt;. У сьпісе прыходаў і прычтаў па чатырох благачынных акругах (у межах Рэчыцкага павету) Менскай епархіі на 1876 год у складзе прычту Пакроўскай царквы ў Хвойніках названыя настаяцель а. Іаан Лісевіч, в. а. штатнага псаломшчыка Яўген Тышкевіч і звышштатны Даніла Транцэвіч, просьфірня Алена Васанская. Да прыходу належалі жыхары мястэчка Хвойнікі, вёсак Валокі, Малешаў, Паселічы, Людвін, Настольле, Карчовае, Гарошкаў, Небытаў, Куравое, Дворышча&lt;ref&gt;Минские епархиальные ведомости. — Минск, 1876. № 10. С. 458&lt;/ref&gt;. На 1879 год у прыходзе налічвалася 1178 душ мужчынскага і 1151 душа жаночага полу сялянскага саслоўя&lt;ref&gt;Описание церквей и приходов Минской епархии. VIII. Речицкий уезд. — Минск, 1879. С. 140&lt;/ref&gt;. У 1885 г. Хвойніцкую воласьць складалі 24 паселішчы з 859 дварамі. У 1890 годзе у мястэчку — валасная ўправа, мяшчанская ўправа, пошта, лекарскі ўчастак, у воласьці — 36 паселішчаў з 1567 дварамі. У 1895 годзе ў маёнтку была заснавана вінакурня&lt;ref name=&quot;fn2&quot;&gt;Список фабрик и заводов европейской России. — С.-Петербург, 1903. С. 575&lt;/ref&gt;. Паводле перапісу 1897 г. тут 335 двароў, 2596 жыхароў{{заўвага|Згодна зь іншымі зьвесткамі, у Хвойніках тады было 2685 жыхароў, зь якіх 1668 складалі габрэі&lt;ref&gt;Еврейская энциклопедия. Т. 15. — Санкт-Петебург: Брокгауз-Ефрон, 1913. Стб. 653&lt;/ref&gt;.}}, 5 юдэйскіх малітоўных дамоў, паштова-тэлеграфная кантора, хлебазапасны магазын, 48 крамаў, заезны двор, карчма. У пачатку XX ст. у Хвойніках дзеялі царква і капліца, працавалі 2 школы, лякарня, аптэка, жалезаробчы завод, 2 вадзяныя млыны. У выніку пажару 25 ліпеня 1901 году згарэла вінакурня. На 1903 год тая вінакурня сіламі 16 рабочых вытварала сьпірту на 37 900 (25 000) рублёў у год, перарабляла 1750 пудоў жытняй мукі, 6 312 пудоў зялёнага соладу і 110 000 пудоў бульбы&lt;ref name=&quot;fn2&quot;/&gt;.

[[Файл:Кафля керамічнага заводу Э. Бергенгэйма ў доме А. Аўраамава.jpg|значак|зьлева|170px|Кафля керамічнага заводу Э. Бергенгэйма ў палацыку А. Аўраамава.]][[Файл:Праэкт мураванай царквы ў м. Хвойнікі.png|значак|170px|Нязьдзейсьнены праект мураванай царквы ў м. Хвойнікі. Пач. XX ст.]]

У 1904 годзе сярод зямельных уласьнікаў Менскай губэрні, якія мелі 500 і болей дзесяцін, названыя ўладальнікі маёнткаў Хвойнікі і Рашаў спадчынныя ганаровыя грамадзяне (купцы) Міхаіл Пятровіч Аўраамаў і Гаўрыла Сямёнавіч Курындзін&lt;ref&gt;Памятная книжка Минской губернии на 1904 г. — Минск: Издание Минского губернского статистического комитета, 1903. Приложение. С. 54.&lt;/ref&gt;. У 1909 годзе ў мястэчку было 338 двароў, 2891 жыхар&lt;ref&gt;Список населённых мест Минской губернии. / Сост. В. С. Ярмолович. — Минск, 1909. С. 210.&lt;/ref&gt;. У 1911 г. Хвойніцкі маёнтак дзялілі між сабой браты Андрэй Міхайлавіч (12 645 дзесяцін), Сямён Міхайлавіч (11 651), Васіль Міхайлавіч (9 591), Мітрафан Міхайлавіч (8 406), Іван Міхайлавіч (1 582) Аўраамавы&lt;ref&gt;Список землевладельцев Минской губернии. 1911 г. — Б. м. С. 1.&lt;/ref&gt;. З уводам у эксплюатацыю лініі Васілевічы — Хвойнікі (23 верасьня 1911 году) пачала дзеяць чыгуначная станцыя.

У 1912 годзе А. М. Аўраамаў завершыў узьвядзеньне мураванага палацыка «u wjazdu do Chojnik», як вызначыў яго месцазнаходжаньне Анджэй Раствароўскі, унук Аляксандра Аскеркі, якому з-за дажджу ўвосень 1915 г., не даехаўшы да Рудакова, давялося тут заначаваць&lt;ref&gt;Rostworowski A. Ziemia, której już nie zobaczysz. Wspomnienia Kresowe. — Warszawa, 2001. S. 110.&lt;/ref&gt;. Сапраўды, паўстаў будынак на месцы драўлянай сядзібы ў колішнім фальварку Валокі, г. зн. тады яшчэ ня ў Хвойніках. Відавочна, хіба што Першая сусьветная вайна перашкодзіла плянам Аўраамавых збудаваць у мястэчку мураваную царкву паводле расейскіх узораў праваслаўнай архітэктуры, хоць адпаведны праект ужо быў створаны&lt;ref&gt;РДГА. Ф. 1293. Воп. 167 Менская губэрня. Спр. 82&lt;/ref&gt;.

=== Найноўшы час ===

9 лютага 1918 году, яшчэ да падпісаньня [[Берасьцейская мірная дамова|Берасьцейскай мірнай дамовы]] з бальшавіцкай Расеяй (3 сакавіка), [[Нямецкая імпэрыя]] перадала паўднёвую частку Беларусі [[Украінская Народная Рэспубліка|Украінскай Народнай Рэспубліцы]]. У адказ на гэта, 9 сакавіка [[Другая Ўстаўная грамата|Другой Устаўной граматай]] тэрыторыя абвешчана была часткай [[Беларуская Народная Рэспубліка|Беларускай Народнай Рэспублікі]]. Хвойнікі, аднак, апынуліся ў складзе часова створанай 15 чэрвеня [[Палеская акруга (1918—1919)|Палескай акругі (староства)]] з цэнтрам у Рэчыцы, з кастрычніка — у Мазыры. Прычым, старастай (губэрнатарам) гэтман [[Украінская дзяржава|Украінскай Дзяржавы]] Павал Скарападзкі прызначыў былога ўладальніка маёнтку Гарадзішча (на Брагіншчыне), галаву Рэчыцкай павятовай управы П. А. Патона. Ад 18 траўня тут дзеяла «варта Украінскай Дзяржавы»&lt;ref&gt;Ціхаміраў А. В. Станаўленне і развіццё беларуска-украінскіх адносін у 1918—1920 гг. // Веснік БДУ. Сер. 3. 2005. № 3. С. 28 — 32; Грицкевич А. П. Борьба за Украину, 1917—1921 / А. П. Грицкевич; под науч. ред. А. Е. Тараса. — Минск: Современная школа, 2011. С. 92 — 93; Ільїн О. Західне Полісся в Українській Державі гетьмана Скоропадського (Історія в документах) / О. Ільїн // Над Бугом і Нарвою : український часопис Підляшшя. — 2014. № 3. С. 42; Валентина Метлицька. Тимчасова німецька окупація та її вплив на долю східного Білоруського Полісся (березень 1918 — січень 1919 рр.). // Україна та Німеччина: міждержавні відносини: збірник наукових праць / ред. кол. Владислав Верстюк (гол.), Степан Віднянський, Руслан Пиріг, Ірина Матяш, Дмитро Вєдєнєєв, Володимир Бойко, Дмитро Казіміров. — Чернігів: Сіверський центр післядипломної освіти, 2018. С. 286—296 (артыкул беларускамоўны); Замойский А. С. Брагин и местечки юго-восточной Беларуси в условиях перехода от войны к миру. 1918—1922 // Брагинщина в контексте истории белорусско-украинского пограничья. С. 85.&lt;/ref&gt;. У сьнежні 1918 году нямецкія войскі пакінулі мястэчка і чыгуначную станцыю. 1 студзеня 1919 году, згодна з пастановай І зьезду КП(б) Беларусі, Хвойнікі ўвайшлі ў склад [[ССРБ|Сацыялістычнай Савецкай Рэспублікі Беларусі]], аднак 16 студзеня Масква адабрала іх разам зь іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад [[РСФСР]]. Ад сакавіка да пачатку ліпеня 1920 году Хвойнікі занятыя польскімі войскамі. Пагром, учынены ў лістападзе 1920 году жаўнерамі [[Станіслаў Булак-Балаховіч|Станіслава Булак-Балаховіча]], абярнуўся пагібельлю 48 жыхароў-габрэяў.

[[Файл:Chvojniki, Rynak. Хвойнікі, Рынак (1929).jpg|значак|зьлева|170px|Местачковы дом, 1929 г.]][[Файл: Пасёлак Лянтэрня на карце, складзенай ў 1924-26 гг.jpg|значак|170px|Хвойнікі, Валокі, Забалацьце на мапе [[Рабоча-Сялянская Чырвоная Армія|РККА]] 1926 г.]]

У дакумэнце пад назвай «Сведения о количестве учащихся школ Хойникской волости Речицкого уезда», пазначаным часовым адрэзкам 8 сьнежня 1920 — 15 красавіка 1921 году, засьведчана існаваньне Хвойніцкай школы II ступені (175 вучняў), а таксама школ І ступені — 1-й Хвойніцкай (58 вуч.), 2-й Хвойніцкай (204 вуч.), Хвойніцкай габрэйскай (50 вуч.), Хвойніцкай польскай (69 вуч.) і Хвойніцкай чыгуначнай (70 вуч.)&lt;ref&gt;Дзяржаўны архіў Гомельскай вобласьці. Ф. 68. Воп. 1. Спр. 16. А. 19.&lt;/ref&gt;. У чэрвені 1921 году непадалёк ад Хвойнікаў на станцыі Аўрамаўская банда атамана Івана Галака затрымала цягнік, абрабавала і забіла 55 пасажыраў&lt;ref&gt;Новиков Д. С. Борьба органов советской власти с бандой атамана Галака на белорусско-украинском пограничье в начале 1921 г. // Брагинщина в контексте истории белорусско-украинского пограничья. С. 102.&lt;/ref&gt;.

8 сьнежня 1926 году Хвойнікі вярнулі [[БССР]], адначасова надаўшы статус раённага цэнтру спачатку ў [[Рэчыцкая акруга|Рэчыцкай]], потым у [[Гомельская акруга|Гомельскай акрузе]]. На 1930 год тут было 560 двароў. Напярэдадні Другой сусьветнай вайны ў мястэчку і на станцыі дзеялі 2 пачатковыя і 7-гадовая школы, хата-чытальня, філія спажывецкай каапэрацыі; працавалі лесапільня (з 1912 году), маслазавод (з 1930 году), шпаларэзны завод (з 1932 году), кравецкая і шавецкая майстэрні (з 1928 году), паравы млын, маслабойня, хлебапякарня (з 1929 году), смалакурня, машынна-трактарная станцыя (з 1932 году). З 1938 году — у [[Палеская вобласьць|Палескай вобласьці]] з цэнтрам у Мазыры. 29 верасьня 1938 году паселішча атрымала афіцыйны статус [[пасёлак гарадзкога тыпу|пасёлку гарадзкога тыпу]].

[[Файл:Помнік ахвярам нацызму ў Хойніках.jpg|значак|170px|Помнік ахвярам нацызму ў Хвойніках.]]

У [[Другая сусьветная вайна|Другую сусьветную вайну]] з 25 жніўня 1941 да 23 лістапада 1943 году Хвойнікі знаходзіліся пад акупацыяй [[Трэці Райх|Трэцяга Райху]]. У верасьні 1941 году акупанты зьнішчылі ў урочышчы Пальміра больш за 100 чалавек зь ліку хвойніцкіх габрэяў&lt;ref&gt;Матвей Милявский. Хойники — моя любовь и боль. // Мишпоха. № 16. 2005&lt;/ref&gt;. {{пачатак цытаты}}''В 1946 году я впервые после войны приехал в Хойники и услышал от мамы, как был зверски убит ее отец, мой дедушка Нохим, не захотевший эвакуироваться. Группа стариков: дедушка, мой родственник Левицкий Мойше, его больной внук Хаим и другие — шли в одной колоне. Впереди дедушка, которому вручили знамя. Фашисты и полицейские заставили еле шагающих старых, больных людей петь песни. Обреченных били, и вдруг дедушка начал петь и вслед за ним остальные. Они даже бодрее стали шагать. Нацисты заставили их замолчать, прекратить пение. Кто-то из местных жителей, наблюдавших шествие обреченных, сообщил немцам, что евреи поют не песню, а нараспев читают молитву «Шма Исроэль». Мои попытки узнать подробности тогда не увенчались успехом. Это казалось легендой. Намного позже в акте Чрезвычайной Государственной комиссии по Хойникам, я прочитал, что группу стариков с красным флагом водили по улицам поселка, а потом под пытками вывели на «Пальмир» и расстреляли. Нет, это уже не легенда, а жестокая правда. Но почему в документе Комиссии не сказано о том, что «группа стариков» — это были евреи, и только евреи? Почему не сказано о том, чтó они пели? Не знали? Невозможно!''{{канец цытаты}}У кастрычніку — больш за 150 габрэяў расстраляныя ў пасялковым парку і 40 чалавек у двары будынку паліцыі. У чэрвені 1943 году ў Хвойніках быў створаны лягер грамадзянскага насельніцтва, у якім утрымлівалася 5 000 чалавек. Вязьняў групамі адпраўлялі ў Нямеччыну&lt;ref&gt;Без срока давности. Беларусь: преступления нацистов и их пособников против мирного населения на оккупированной территории БССР в годы Великой Отечественной войны. Гомельская область. Сборник архивных документов и материалов / сост.: А. Р. Дюков, В. Д. Селеменев (рук.) [и др.]; редкол.: А. К. Демянюк [и др.]. — Минск: НАРБ; М.: Фонд «Историческая память», 2021. С. 309, 317—318&lt;/ref&gt;.

Ад вызваленьня і да 15 студзеня 1944 году тут месьціліся органы кіраваньня Палескай вобласьці. З 1954 году Хвойнікі — у складзе Гомельскай вобласьці. На 1955/1956 навучальны год у раённым цэнтры дзеялі 2 беларускія (№ 1 і 3) і 1 расейскамоўная (№ 2) сярэднія школы&lt;ref&gt;Занальны дзяржаўны архіў у г. Рэчыцы . Ф. 3. Воп. 1. Спр. 12&lt;/ref&gt;.

10 лістапада 1967 году Хвойнікі атрымалі статус [[места]]. У 1972 годзе да места далучылі вёскі [[Валокі (Хвойнікі)|Валокі]] і [[Забалацьце (Хвойнікі)|Забалаць]], у 1989 годзе — [[Настольле]] і [[Лянтарня|Лянтарню (бальшав. Чырвоную Ніву)]], 1 сьнежня 2009 году — [[Малішаў (Хвойніцкі раён)|Малішаў]]&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20131029210409/http://www.pravo.by/pdf/2009-309/2009-309(003-022).pdf «Об изменении административно-территориального устройства Хойникского района Гомельской области». Решение Гомельского областного Совета депутатов от 1 декабря 2009 г. № 290]{{Ref-ru}}&lt;/ref&gt;.

== Насельніцтва ==

Максымальная колькасьць насельніцтва ў Хвойніках засьведчаная на 1989 год, калі тут жылі 17113 чалавек (згодна зь перапісам).

=== Дэмаграфія ===
&lt;div style=&quot;float:right;margin:0 0 .5em 1em;&quot; class=&quot;toccolours&quot;&gt;
&lt;timeline&gt;
ImageSize = width:auto height:140 barincrement:29
PlotArea = left:50 bottom:20 top:15 right:15
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = late
Colors =
  id:linegrey2 value:gray(0.9)
  id:linegrey value:gray(0.7)
  id:cobar value:rgb(0.0,0.7,0.8)
  id:cobar2 value:rgb(0.6,0.9,0.6)
DateFormat = yyyy
Period = from:0 till:15000
ScaleMajor = unit:year increment:5000 start:0 gridcolor:linegrey
ScaleMinor = unit:year increment:1000 start:0 gridcolor:linegrey2
PlotData =
  color:cobar width:15
  bar:1849 from:0 till:580
  bar:1858 from:0 till:449
  bar:1886 from:0 till:580
  bar:1897 from:0 till:2596
  bar:1909 from:0 till:2891
  bar:1939 from:0 till:3400
  bar:1970 from:0 till:9500
  bar:1991 from:0 till:15000
  bar:2002 from:0 till:14600
  bar:2006 from:0 till:13500
  bar:2009 from:0 till:13844
  bar:2018 from:0 till:12472
TextData=
  fontsize:10px pos:(10,195)
  text:
&lt;/timeline&gt;
&lt;/div&gt;

* '''XIX стагодзьдзе''': 1849 год — 580 чал., зь іх мяшчанаў 1-га разраду — 4, 2-га — 13, 3-га — 63; 1858 год — 449 чал.&lt;ref&gt;{{Літаратура/Гарады і вёскі Беларусі|2-2к}} С. 426.&lt;/ref&gt;; 1880 год — 500 чал.&lt;ref&gt;[[Аляксандар Ельскі|Jelski A.]] Chojniki // {{Літаратура/Геаграфічны слоўнік Каралеўства Польскага|1к}} S. [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_I/620 620].&lt;/ref&gt;; 1886 год — 580 чал.; 1897 год — 2596 чал.
* '''XX стагодзьдзе''': 1906 год — 2685 чал. (1250 муж. і 1435 жан.), зь іх 717 каталікоў, 299 праваслаўных, 1668 юдэяў&lt;ref name=&quot;pam&quot;&gt;{{Літаратура/Памяць/Хвойніцкі раён}}&lt;/ref&gt;; 1939 год — 3,4 тыс. чал.&lt;ref&gt;{{Літаратура/БелЭн|17к}} С. 42.&lt;/ref&gt;; 1970 год — 9,5 тыс. чал.; 1991 год — 15 тыс. чал.
* '''XXI стагодзьдзе''': 2002 год — 14,6 тыс. чал.&lt;ref&gt;{{Літаратура/БелЭн|17к}} С. 41.&lt;/ref&gt;; 2004 год — 14,2 тыс. чал.&lt;ref&gt;{{Літаратура/Гарады і вёскі Беларусі|2-2к}} С. 425.&lt;/ref&gt;; 2005 год — 13,9 тыс. чал.; 2006 год — 13,5 тыс. чал.; 2008 год — 13,2 тыс. чал.; 1 студзеня 2009 году — 13,1 тыс. чал.; 2009 год — 13 844 чал.&lt;ref name=&quot;belstat&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20100918172105/http://belstat.gov.by/homep/ru/perepic/2009/vihod_tables/1.2-3.pdf Перепись населения — 2009. Гомельская область]{{Ref-ru}} [[Нацыянальны статыстычны камітэт Рэспублікі Беларусь]]&lt;/ref&gt; (перапіс); 2016 год — 12 698 чал.&lt;ref name=&quot;belstat2016&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20160706073652/http://www.belstat.gov.by/upload/iblock/567/567f8a4ac45cd80a949bb7bd7a839ca7.zip Численность населения на 1 января 2016 г. и среднегодовая численность населения за 2015 год по Республике Беларусь в разрезе областей, районов, городов и поселков городского типа]{{Ref-ru}} [[Нацыянальны статыстычны камітэт Рэспублікі Беларусь]]&lt;/ref&gt;; 2017 год — 12 500 чал.&lt;ref name=&quot;belstat2017&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20200813193913/http://belstat.gov.by/ofitsialnaya-statistika/publications/izdania/public_bulletin/index_7192/ Численность населения на 1 января 2017 г. и среднегодовая численность населения за 2016 год по Республике Беларусь в разрезе областей, районов, городов и поселков городского типа]{{Ref-ru}} [[Нацыянальны статыстычны камітэт Рэспублікі Беларусь]]&lt;/ref&gt;; 2018 год — 12 472 чал.&lt;ref name=&quot;belstat2018&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20180405033656/http://www.belstat.gov.by/ofitsialnaya-statistika/publications/izdania/public_bulletin/index_8782 Численность населения на 1 января 2018 г. и среднегодовая численность населения за 2017 год по Республике Беларусь в разрезе областей, районов, городов и поселков городского типа]{{Ref-ru}} [[Нацыянальны статыстычны камітэт Рэспублікі Беларусь]]&lt;/ref&gt;

=== Рэлігія ===
У 1990-я гады ў Хвойніках узьведзеныя новыя будынкі царквы Пакрова Багародзіцы і касьцёлу Ўнебаўзяцьця Найсьвяцейшай Панны Марыі.

=== Адукацыя ===
У Хвойніках працуюць прафэсійны ліцэй, 4 сярэднія (у іх ліку гімназія), дзьве спартовыя школы і Школа мастацтваў.

=== Культура ===
Раённы Дом культуры, яго філія Цэнтр культуры м. Хвойнікі, дзее народны тэатр, народны ансамбль «Спадчына», пры Школе мастацтваў — дзіцячы ўзорны ансамбль «Верасок», ансамбль народнай музыкі «Крыніца», пры Цэнтры творчасьці дзяцей і моладзі адзьдзелу адукацыі райвыканкаму ўзорны ансамбль эстраднага танцу «DRIVE», Дом рамёстваў, раённая і местачковая бібліятэкі, раённы краязнаўчы музэй, выдаецца раённая газэта «Хойніцкія навіны».

== Забудова ==

=== Плян ===
Забудова Хвойнікаў злучылася з блізкімі паселішчамі, у выніку чаго склаліся раёны Старыя Хвойнікі, Новыя Хвойнікі і паўночна-заходні. Паводле генэральнага пляну ўзводзіліся 2—5-павярховыя будынкі. Шматпавярховы мікрараён Юбілейны збудаваны ў Новых Хвойніках. У зьвязку з [[Чарнобыльская катастрофа|чарнобыльскай катастрофай]] новае будаваньне ў месьце нязначнае.

=== Вуліцы і пляцы ===
{| cellspacing=&quot;1&quot; cellpadding=&quot;3&quot; style=&quot;width: 700px; margin: 0 0 1em 0; border: solid darkgray; border-width: 1px 1px 1px 1px; font-size: 90%; background-color: #fff;&quot;
|- bgcolor={{Колер|Беларусь}} align=&quot;center&quot;
| '''Афіцыйная назва''' || '''Гістарычная назва''' || '''Былыя назвы'''
|-style=&quot;background:#FAFAFA;&quot; align=&quot;left&quot;
| Вакзальная вуліца || '''Замкавы''' завулак&lt;ref name=&quot;fn4&quot;&gt;Зелянкоўскі А. М. Па залах Хойніцкага гісторыка-краязнаўчага музея. С. 10&lt;/ref&gt; 
| '''Карчомная''' вуліца&lt;ref name=&quot;plan-1886&quot;&gt;[[:Файл:Chvojniki. Хвойнікі (1886).jpg|Плян Хвойнікаў 1886 году]]&lt;/ref&gt; ||
|-style=&quot;background:#EEEEEE;&quot; align=&quot;left&quot;
| Домнікава вуліца || '''Кавальская''' вуліца&lt;ref name=&quot;fn4&quot;/&gt; ||
|-style=&quot;background:#FAFAFA;&quot; align=&quot;left&quot;
| Інтэрнацыянальная вуліца || '''Царкоўная''' вуліца ||
|-style=&quot;background:#EEEEEE;&quot; align=&quot;left&quot;
| Івана Мележа вуліца || '''Школьная''' вуліца ||
|-style=&quot;background:#FAFAFA;&quot; align=&quot;left&quot;
| Піянэрская вуліца || '''Янава''' вуліца ||
|-style=&quot;background:#EEEEEE;&quot; align=&quot;left&quot;
| Пралетарская вуліца || '''Пагарэлая''' вуліца ||
|-style=&quot;background:#FAFAFA;&quot; align=&quot;left&quot;
| Савецкая вуліца || '''Базарная''' вуліца&lt;ref name=&quot;fn4&quot;/&gt; і '''Зялёная''' вуліца 1864 г.&lt;ref name=&quot;plan-1864&quot;&gt;[[:Файл:Chvojniki. Хвойнікі (1864).jpg|Плян Хвойнікаў 1864 году]]&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt; У 1886 г. апошняя пазначана як '''Валоцкая''' вуліца&lt;ref name=&quot;plan-1886&quot;/&gt; ||
|-style=&quot;background:#EEEEEE;&quot; align=&quot;left&quot;
| Сялянская вуліца || '''Забалоцкая''' вуліца&lt;ref name=&quot;plan-1864&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;plan-1886&quot;/&gt; ||
|-style=&quot;background:#FAFAFA;&quot; align=&quot;left&quot;
| Танкістаў плошча || '''Замкавая''' вуліца&lt;ref name=&quot;fn4&quot;/&gt; || Працы плошча
|}

== Эканоміка ==
Аўтарамонтны завод, завод гідраапаратуры ў складзе «МТЗ-ХОЛДЫНГ», завод ЖБВ — філія ААТ «Мазырскі ДБК», фабрыка мастацкіх вырабаў, Палескі вытворчы ўчастак ААТ «Мілкавіта».

== Турыстычная інфармацыя ==

=== Інфраструктура ===
[[Файл:Museum in Chojniki.jpg|значак|зьлева|170px|Хвойніцкі краязнаўчы музэй, вул. Карла Маркса, 19]][[Файл:Ivan Melezh Ludzi na bolote Hoiniki 01.jpg|значак|170px|Скульптурная кампазыцыя «[[Людзі на балоце (раман)|Людзі на балоце]]» ў Хвойніках.]]

Хвойнікі — цэнтар традыцыйнага мастацкага рамяства (ткацтва, вышыўка і інш.)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Турыстычная энцыкляпэдыя Беларусі|к}}&lt;/ref&gt;. Дзее Хвойніцкі краязнаўчы музэй. Спыніцца можна ў гатэлі «Журавінка».

У месьце да 10-й гадавіны [[Чарнобыльская катастрофа|катастрофы на Чарнобыльскай АЭС]] паставілі помнік Смутку.

=== Адметныя мясьціны ===
* Забудова гістарычная (канец ХІХ — пачатак ХХ ст.; фрагмэнты).
* Сядзібна-паркавы комплекс спадчынных ганаровых грамадзян Аўраамавых (пачатак XX ст.) на месцы сядзібы фальварку Валокі.

=== Страчаная спадчына ===
* Касьцёл (1859—1862), пераўтвораны ў Пакроўскую царкву.
* Капліца на могілках (1859—1862), пераўтвораная ў царкву.
* Сядзіба Прозараў (канец XVIII ст.) у мясьціне, якая называлася Замкам.
* Царква Пакрова Найсьвяцейшай Багародзіцы (XVIII ст.){{Заўвага|Яе драўляны будынак зь лядашчымі, паводле сьвятара М. Ярэміча&lt;ref&gt;НГАБ. Ф. 136. Воп. 1. Спр. 31248. А. 17&lt;/ref&gt;, страхой і купалам, які стаяў «почти в болоте» (на пляне 1864 г. пазначаны на вуліцы Царкоўнай), праблематычна ўважаць за страчаную архітэктурную каштоўнасьць, бо разабраны ён быў з нагоды пераўтварэньня ў Пакроўскую царкву нэагатычнага мураванага касьцёла ў самым цэнтры мястэчка Хвойнікі.}}

== Асобы ==

* [[Караль Прозар]] (1759—1841) — на думку Т. Касцюшкі, — «рэдкі грамадзянін» Рэчы Паспалітай, паводле расейскай імпэратрыцы Кацярыны ІІ, — «в числе первейших бунтовщиков почитаемый»&lt;ref&gt;[http://hojniki.ucoz.ru/index/kniga_pamjati/0-30 Абозны Караль Прозар] Хойнікшчына&lt;/ref&gt;
* Аляксандар Стравінскі (1835—1911) — удзельнік расейска-турэцкай вайны 1787—1788 гг., генэрал-маёр (1898)&lt;ref&gt;[https://be-tarask.wikipedia.org/wiki/%D0%9B%D1%8F%D0%BD%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%BD%D1%8F Больш падрабязна гл.: Лянтарня]&lt;/ref&gt;
* Мікалай Селіваноўскі (1901—1997) — намесьнік міністра Дзяржбясьпекі СССР (1946—1951), генэрал-лейтэнант (1943)&lt;ref&gt;[http://hojniki.ucoz.ru/index/selivanowski/0-141 Николай Николаевич Селивановский] Хойнікшчына&lt;/ref&gt;.
* [[Якаў Жыліцкі]] (1909—1993) — вынаходнік, кандыдат сельскагаспадарчых навук, Заслужаны вынаходнік РСФСР
* Ірына (нар. Тышкевіч) Бяляўская (1913—1975) — гісторык-славіст, прафэсар Маскоўскага унівэрсытэту імя М. В. Ламаносава &lt;ref&gt;[http://hojniki.ucoz.ru/index/kniga_pamjati/0-42# Ірына Бяляўская]{{ref-ru}}, Хойнікшчына&lt;/ref&gt;
* Ізраіль Рабіновіч (1914—2001) — доктар хімічных навук, прафэсар Ніжагародзкага унівэрсытэту, заслужаны дзеяч навукі і тэхнікі РСФСР, лаурэат Дзяржаўнай прэміі РФ (пасьмяротна).
* Ізраіль Фішман (1914—2004) — доктар фізыка-матэматычных навук, прафэсар Казанскага унівэрсытэту&lt;ref&gt;[http://hojniki.ucoz.ru/index/izrail_samuilovich_fishman/0-122 Израиль Самуилович Фишман], Хойнікшчына&lt;/ref&gt;
* Іван (Ян) Цішкевіч (1919—2001) — правазнаўца, доктар юрыдычных навук, прафэсар БДУ. Заслужаны юрыст БССР (1971)&lt;ref&gt;[http://hojniki.ucoz.ru/index/cishkevich/0-424 Иван (Ян) Станиславович Тишкевич] Хойнікшчына&lt;/ref&gt;
* Уладзімер Чачот (1919—2004) — гісторык, дэкан факультэту польскай мовы і літаратуры Віленскага пэдагагічнага унівэрсытэту, прафэсар, заслужаны выкладчык Літоўскай Рэспублікі&lt;ref&gt;[http://hojniki.ucoz.ru/index/czeczot/0-145# Уладзімер Чачот]{{ref-pl}}, Хойнікшчына&lt;/ref&gt;.
* Іосіф Тойбін (1919—1988) — літаратуразнаўца, дасьледчык творчасьці А. С. Пушкіна, доктар філялягічных навук, прафэсар Курскага пэдагагічнага інстытуту, выдатнік народнай асьветы РСФСР.
* Міхаіл Пізенгольц (1926—2003) — эканаміст, пэдагог. Спэцыяліст у галіне фінансавай дзейнасьці буйных сельгаспрадпрыемстваў. Доктар эканамічных навук, прафэсар.
* [[Рыгор Арцюшэнка]] (1927—2004) — дзяяч беларускай эміграцыі ў [[ЗША]]
* [[Інэса Вінаградава]] (нар. 1934) — беларускі харавы дырыжор, Заслужаны работнік культуры БССР (1975)
* [[Мікалай Асаўляк]] (1937—2008) — беларускі мастак, выкладчык СШ № 3 г. Хвойнікі, сябра Беларускага саюзу мастакоў&lt;ref&gt;[http://hojniki.ucoz.ru/index/asauljak/0-130 ЧЕЛОВЕК, превративший маленькие уголки РОДНОГО КРАЯ в шедевры живописи]&lt;/ref&gt;
* [[Уладзімер Багінскі]] (нар. 1938) — навуковец у галіне лясной гаспадаркі, член-карэспандэнт НАН Беларусі, прафэсар ГДУ імя Ф. Скарыны&lt;ref&gt;[http://hojniki.ucoz.ru/index/baginski/0-153 Уладзімір Феліксавіч Багінскі] Хойнікшчына&lt;/ref&gt;.
* [[Віктар Дашук]] (нар. 1938) — беларускі кінарэжысэр&lt;ref&gt;[http://hojniki.ucoz.ru/index/viktar_dashuk/0-142 Віктар Нікіфаравіч Дашук] Хойнікшчына&lt;/ref&gt;.
* [[Алег Берасьнеў]] (1940—2014) — навуковец ў галіне дынамікі трываласьці і надзейнасьці машынаў, член-карэспандэнт НАН Беларусі&lt;ref&gt;[http://hojniki.ucoz.ru/index/berasnew/0-179 Олег Васильевич Берестнев] Хойнікшчына&lt;/ref&gt;.
* [[Аляксандар Варабей]] (1957—2007) — удзельнік Алімпійскіх гульняў у Маскве (1980), рэкардсмен Беларусі ў бегу на 3000 м з перашкодамі (1980 і дагэтуль)&lt;ref&gt;[http://hojniki.ucoz.ru/index/alvaralvar/0-310 Метеором промелькнул по небосклону] Хойнікшчына&lt;/ref&gt;
* [[Сяргей Кухарэнка]] (нар. 1976) — дзюдаіст, удзельнік Алімпійскіх гульняў у Сіднэі (2000) і Афінах (2004)&lt;ref&gt;[http://hojniki.ucoz.ru/index/kukharehnka/0-476 Сергей Петрович Кухаренко] Хойнікшчына&lt;/ref&gt;
* [[Віктар Ганчарэнка]] (нар. 1977) — футбаліст, трэнэр&lt;ref&gt;[http://hojniki.ucoz.ru/index/gancharehnka/0-247 Виктор Михайлович Гончаренко] Хойнікшчына&lt;/ref&gt;
* [[Маргарыта Махнева]] (у Хвойніках — Цішкевіч) (нар. 1992) — вясьлярка на байдарцы&lt;ref&gt;[http://hojniki.ucoz.ru/index/cishkevich/0-305# Маргарыта Махнева]{{ref-ru}}, Хойнікшчына&lt;/ref&gt;
* [[Вольга Худзенка]] (нар. 1992) — вясьлярка на байдарцы&lt;ref&gt;[http://hojniki.ucoz.ru/index/volga_khudzenka/0-300 Вольга Худзенка]{{ref-ru}}, Хойнікшчына&lt;/ref&gt;

== Заўвагі ==
{{Заўвагі|2}}

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

== Літаратура ==
* {{Літаратура/БелЭн|17}}
* Бельскі С. В. З гісторыі ўладароў і маёнткаў Брагіншчыны XVI—XVIII стст. // [http://familyclubs.greencross.by/sites/default/files/files-for-download/braginshina-sbornik-fin.pdf Брагинщина в контексте истории белорусско-украинского пограничья: сборник научных статей / редкол. А. Д. Лебедев (отв. ред.). — Минск: Четыре четверти, 2018. С. 4 — 18, 26, 27, 31, 34].
* {{Літаратура/ЭВКЛ|2}}
* {{Літаратура/Гарады і вёскі Беларусі|2-2}}
* {{Літаратура/Памяць/Хвойніцкі раён}}
* {{Літаратура/ЭГБ|6-2}}
* {{Літаратура/Геаграфічны слоўнік Каралеўства Польскага|1}}

== Вонкавыя спасылкі ==
* [http://hojniki.ucoz.ru/ Хойнікшчына] — краязнаўчы сайт
{{Навігацыйная група
|назоў = Хвойнікі ў сучасным [[Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Беларусі|адміністрацыйна-тэрытарыяльным падзеле]] [[Беларусь|Беларусі]]
|стыль_назова = background-color: {{Колер|Беларусь}};
|Хвойніцкі раён
|Гомельская вобласьць
}}
{{Добры артыкул}}
[[Катэгорыя:Хвойнікі| ]]
[[Катэгорыя:Гарады Гомельскай вобласьці]]
[[Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XVI стагодзьдзі]]
[[Катэгорыя:Населеныя пункты Хвойніцкага раёну]]
[[Катэгорыя:Колішнія населеныя пункты Хвойніцкага раёну]]</text>
      <sha1>2xmvojxb2ecfeita38gs2upu8za4cwx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2677075</id>
      <parentid>2677074</parentid>
      <timestamp>2026-07-02T04:27:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Дамінік</username>
        <id>64057</id>
      </contributor>
      <comment>/* Пад уладай Расейскай імпэрыі */</comment>
      <origin>2677075</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="162358" sha1="9qfhiskt3azxklg5cez3saipavu1b06" xml:space="preserve">{{Іншыя значэньні}}
{{Населены пункт/Беларусь
|Назва                            = Хвойнікі
|Лацінка                          = Chvojniki
|Статус                           = места
|Назва ў родным склоне            = Хвойнікаў
|Герб                             = Coat of Arms of Chojniki, Belarus.svg
|Сьцяг                            = Flag of Chojniki.svg{{!}}border
|Гімн
|Дата заснаваньня                 = перад 1504 годам
|Статус з                         = 1967
|Магдэбурскае права               = 
|Былая назва                      = Хвоиники
|Мясцовая назва                   = Хвайнікі
|Вобласьць                        = [[Гомельская вобласьць|Гомельская]]
|Раён                             = [[Хвойніцкі раён|Хвойніцкі]]
|Сельсавет                        = 
|Гарадзкі савет                   = 
|Старшыня гарвыканкаму            = 
|Пасада кіраўніка                 = 
|Кіраўнік                         = 
|Плошча                           = 
|Крыніца плошчы                   = 
|Вышыня                           = 
|Унутраны падзел                  = 
|Колькасьць насельніцтва          = 13278
|Год падліку колькасьці           = 2022
|Крыніца колькасьці насельніцтва  = &lt;ref&gt;[https://www.belstat.gov.by/ofitsialnaya-statistika/solialnaya-sfera/naselenie-i-migratsiya/naselenie/statisticheskie-izdaniya/index_46933.pdf Численность населения на 1 января 2022 г. и среднегодовая численность населения за 2021 год по Республике Беларусь в разрезе областей, районов, городов, поселков городского типа. — Национальный статистический комитет Республики Беларусь, 2022.]&lt;/ref&gt;
|Этнічны склад насельніцтва       = 
|Год падліку этнічнага складу     = 
|Нацыянальны склад насельніцтва   = 
|Год падліку нацыянальнага складу = 
|Колькасьць двароў                = 
|Год падліку колькасьці двароў    = 
|Паштовы індэкс                   = 247600
|СААТА                            = 
|Выява                            =
|Апісаньне выявы                  = Сядзіба Аўраамавых
 |Шырата градусаў                 = 51
 |Шырата хвілінаў                 = 53
 |Шырата сэкундаў                 = 
 |Даўгата градусаў                = 29
 |Даўгата хвілінаў                = 58
 |Даўгата сэкундаў                = 
|Пазыцыя подпісу на мапе          = зьлева
|Водступ подпісу на мапе          = 
|Сайт                             = 
}}
'''Хво́йнікі''' (афіцыйная назва — ''Хо́йнікі''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Гомельская вобласьць}}&lt;/ref&gt;) — [[горад|места]] ў [[Беларусь|Беларусі]]. Адміністрацыйны цэнтар [[Хвойніцкі раён|Хвойніцкага раёну]] [[Гомельская вобласьць|Гомельскай вобласьці]]. Знаходзяцца за 103 км на поўдзень ад [[Гомель|Гомля]], чыгуначная станцыя на адгалінаваньні Васілевічы — Хвойнікі лініі [[Каленкавічы]] — [[Гомель]]. Аўтамабільныя дарогі на [[Рэчыца|Рэчыцу]], [[Каленкавічы]], [[Брагін]].

Хвойнікі — даўняе [[сяло]], пазьней [[мястэчка]] ў частцы [[Палесьсе|Палесься]]{{Заўвага|«Ono Pinsk, Owrucze, Mozyr etc. na Polesiu», гл.: Документы объясняющие историю Западно-Русского края и его отношение к России и Польше. — С.-Петербург, 1865. С. 292, 293}}, што на самай поўначы [[Кіеўскае ваяводзтва|гістарычнай Кіеўшчыны]] (гл. ніжэй); [[Хвойніцкі замак|невялікі прыватнаўласьніцкі замак]] часоў [[Рэч Паспалітая|Рэчы Паспалітай]]. З адметных мясьцінаў вылучаліся драўляны сядзібны дом Прозараў, мураваныя касьцёл у цэнтры мястэчка і капліца-пахавальня на могілках, помнікі архітэктуры адпаведна [[клясыцызм]]у і [[нэаготыка|нэаготыкі]] канца XVIII ст. і пачатку 1860-х гг.

== Назва ==

[[Файл:Месца, дзе паўстала сяло Хвойнікі.jpg|значак|зьлева|170px|Месца на краю асушанага на сёньня балота, дзе калісьці паўстала сяло Хвойнікі.]][[Файл:Узвышша Хвайнікі.jpg|значак|зьлева|170px|Гэтае ўзвышша на заднім пляне, калісьці парослае хваёвым лесам, досыць аддаленае ад прыбалотнага сяла Хвойнікі, «перадало» яму сваю назву.]][[Файл:Караль Прозар з Хвойнікаў кумам у Барбарове. 1790 г.png|значак|зьлева|170px|Караль Прозар з Хвойнікаў і Міхал Паўша зь Лісьцьвіна кумамі ў Барбарове. 1790 г.]]

[[Тапонім]] Хвойнікі ўтварыўся ад паняцьцяў [[хвоя|хвоі]], [[хваёвыя лясы|хваёвых лясоў]]&lt;ref&gt;{{Літаратура/Кароткі тапанімічны слоўнік Беларусі|к}} С. 393.&lt;/ref&gt;{{Заўвага|А яшчэ ў кнізе «Памяць» заснавальнік Хвойніцкага краязнаўчага музэя А. М. Зелянкоўскі прыводзіў «і іншую думку», г. зн. сваю ўласную. Маўляў, у апісаньні межаў Брагінскага графства 1512 г. у адным месцы паселішча значыцца як Хвайнічок, у іншым — як Хойнічак{{Заўвага|Гэта ня дзьве назвы аднаго паселішча, а два розныя ўрочышчы, геаграфічна аддаленыя адно ад аднаго і яшчэ больш ад Хвойнікаў, гл.: Бельскі С. В. З гісторыі ўладароў і маёнткаў Брагіншчыны XVI—XVIII стст. // Брагинщина в контексте истории белорусско-украинского пограничья: сборник научных статей / редкол. А. Д. Лебедев (отв. ред.) [и др.]. — Минск: Четыре четверти, 2018. С. 7 — 11; [http://hojniki.ucoz.ru/index/braginski_akt_1512_g/0-140# С. Бельскі. Акт абмежавання Брагінскай воласці]}}. І далей: «Энцыклапедычны слоўнік Бракгаўза і Эфрона, выдадзены ў 1903, сцвярджае: «Хойнік — старажытнагрэцкая мера сыпучых целаў, што згадваецца ўжо ў Гамера, які X. вызначае колькасць збожжа, патрэбнага для пракармлення аднаму чалавеку на дзень...»&lt;ref name=&quot;fn1&quot;&gt;Памяць. Гісторыка-дакументальная хроніка Хойніцкага раёна.– Мінск: БЭ, 1993. С. 26&lt;/ref&gt;. Маецца на ўвазе хеніка альбо хойніка (менавіта так, бо гэта назоўнік жаночага роду, гл. [https://biblehub.com/thayers/5518.htm χοῖνιξ, χοινικος, ἡ]) – адзінка аб’ёму, роўная 1,08 л. І ці ж гэта можна прызнаць за вэрсію?! Аднак, на стэндзе ў будынку райвыканкаму і на ўездзе ў Хвойнікі з боку Рэчыцы ў новым «пашпарце» раёну напісана такое.}}, хоць самое паселішча ўзьнікла ў нізкім месцы, сярод балота, дзе хвоя суцэльна не расьце. Імаверна, на новае сяло была перанесеная назва парослага хвайнікамі ўзвышша (ёсьць і сёньня, але даўно разаранае), якое аддзяляла яго ад даўняга брагінскага сяла [[Лісьцьвін]]а. Жыхары апошняга «''дубровы собе на поля розробили и вычертили''»&lt;ref&gt;Спиридонов М. Ф. Акт о разделе имения Брягин. 1574 г. // Беларускі археаграфічны штогоднік. Вып. 1. — Мінск, 2000. С. 192.&lt;/ref&gt;, адкуль і гэткая назва, кантрастная з будучай мястэчкавай. Таму, пэўна, і сымболіка сучасных Хвойнікаў збольшага адпаведная ня іх месцазнаходжаньню побач з хвайнікамі, як здаўна меркавалася, а набытай імі назве, даволі дзіўнай для селішча, паўсталага на краю балота.

Традыцыйная гістарычная назва места — Хво́йнікі&lt;ref&gt;[https://www.svaboda.org/a/viaczorka-u-bierasci/28062505.html «Беларускія назвы вернуцца і для Хвойнікаў, і для Берасьця», — Вінцук Вячорка прэзэнтаваў кнігу ў Берасьці], [[Радыё Свабода]], 19 кастрычніка 2016 г.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;rohaleu&quot;&gt;Аляксандар Рогалеў. Пра назву горада Хойнікі] // Хойнікшчыны спеўная душа. Народная духоўная культура Хойніцкага краю: Фальклорна-этнаграфічны зборнік / пад агул. рэд. В. Новак. — {{Менск (Мінск)}}: «Выдавецкі цэнтр БДУ», 2010. С. 287—288.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Літаратура/Тапанімія Гомельшчыны|к}} С. 78.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Літаратура/Слоўнік назваў населеных пунктаў/Гомельская вобласьць}} С. 204.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20190816003258/http://dspace.mspu.by/handle/123456789/1415 Пра змены ў сістэме айконімаў Мазырскага Палесся] / В. В. Шур // Слово. Текст. Социум : сборник научных трудов преподавателей филологического факультета / Министерство образования Республики Беларусь, Учреждение образования «Мозырский государственный педагогический университет имени И. П. Шамякина»; [редколлегия: Л. В. Исмайлова (ответственный редактор) и др.]. — Мозырь : МГПУ им. И. П. Шамякина, 2011. С. 148—154.&lt;/ref&gt; або ''Хвайнікі́''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Тапанімія Гомельшчыны|к}} С. 11.&lt;/ref&gt;. [[наркамаўка|Цяперашняя афіцыйная]] назва ''Хойнікі'' ({{мова-pl|Chojniki|скарочана}} ад {{мова-pl|chojnik|скарочана}} — хвойнік, {{мова-ru|Хойники|скарочана}}) ёсьць замацаванай у расейскай мове польскай формай тапоніму&lt;ref&gt;[[Вінцук Вячорка|Вячорка В.]] [https://www.svaboda.org/a/25444820.html Аддайма Брэст брэтонцам!], [[Радыё Свабода]], 3 ліпеня 2014 г.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Літаратура/Тапанімія Гомельшчыны|к}} С. 129, 157.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[Вінцук Вячорка|Вячорка В.]], [[Ігар Карней|Карней І.]] [https://www.svaboda.org/a/30137752.html Гарады з «памылкамі» ў назвах: Хойнікі ці Хвойнікі?], [[Свабода (радыё)|Радыё Свабода]], 1 верасьня 2019 г.&lt;/ref&gt;. Адбывалася гэта паволі. Неаднаразова ў польска- і лацінамоўных крыніцах выкарыстоўвалася беларуская форма. Напрыклад, яшчэ і ў канцы 1790 году пра [[Караль Прозар|Караля Прозара]], як аднаго з кумоў пры зьдзяйсьненьні таямніцы хросту сына сужэнцаў Клішэўскіх у [[Барбароў|Барбарове]], у мэтрычных кнігах [[Юравічы|Юравіцкага касьцёлу]] запісана, што ён «з Хвойнікаў» (''de Chwoyniki'')&lt;ref&gt;[http://hojniki.ucoz.ru/index/pra_nazvu_khvojniki/0-217 Бельскі С. Пра назвы Хвойнікі/Хойнікі і Лісцвін.]&lt;/ref&gt;.

Была і няўдалая спроба пана Мікалая Харлінскага ў пачатку XVII ст. пераназваць мястэчка і ўвесь маёнтак у ''Новы Харленж'' на гонар Харленжу — гнязда яго роду ў Люблінскім ваяводзтве («''dobra Chojniki czyli Nowy Charlęż''» — 1618 год, «''m. Nowy Charlęż''», але «''wieś Chojniki''» — 1623 год; зрэдку ў дакумэнтах Харлінскіх сустракаліся і «''Chwojniki''» — 1600, 1618 гады)&lt;ref&gt;Źródła dziejowe (далей: ŹD). T. XXI. Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym. T. X. Ziemie ruskie. Ukraina (Kijów — Bracław) / Opisane przez Aleksandra Jabłonowskiego. — Warszawa, 1894. S. 57, 234, 279, 281, 637.&lt;/ref&gt;. Аднак, празь некалькі гадоў рыма-каталікоў Харлінскіх заступіў новы ўладальнік кальвініст М. Абрамовіч, пазьней праваслаўны М. Бжазоўскі, далей незацікаўленыя ў перайменаваньнях рыма-каталікі Шуйскія, і тую спробу спасьціг лёс іншых новых назоваў, якія мусілі — пісаў А. Ябланоўскі — «''przed żywotnością starych ustąpić''»&lt;ref&gt;ŹD. T. XXII. Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym. T. XI. — Warszawa, 1897. S. 176—177.&lt;/ref&gt;.

Паводле Чэслава Пяткевіча, які жыў на Палесьсі ад свайго нараджэньня ў 1856 годзе і, згодна з аўтографам, на працягу 36 наступных, а апошні раз наведаў мястэчка ў 1912 годзе, тутэйшы люд звычайна называў яго ''Хвайнікамі''&lt;ref&gt;Pietkiewicz Cz. Chojniki // Ziemia: Ilustrowany miesięznik krajoznawczy. — Warszawa, 1927. T. 12. Nr. 1—24. S. 249—252.&lt;/ref&gt;. У нарматыўным даведніку «[[Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь]]» традыцыйная гістарычная назва Хвойнікі фіксуецца як варыянтная.

== Гісторыя ==
{{Гл. таксама|Гісторыя Хвойнікаў}}

=== Вялікае Княства Літоўскае ===

[[Файл:Прывілей С. Полазу 1504 г.jpg|значак|зьлева|170px|Польскамоўная анатацыя «прывілею рускага» 1504 г. караля Аляксандра пану Сямёну Палазовічу на Хвойнікі і Астраглядавічы. Вопіс 1798 г.]][[Файл:Пячатка 1513 г. Сямёна Палазовіча, намесніка оўруцкага.png|100пкс|значак|100px|Пячатка оўруцкага намесьніка Сенка Полаза. 1513 г.]][[Файл:Запіс Браніслава Клечыньскага ў рэвізіі Прозараўскага архіву 1879 г.png|значак|зьлева|170px|Запіс Браніслава Клечыньскага ў рэвізіі Прозараўскага архіву 1879 г.]]

Найранейшая згадка пра Хвойнікі (у арыгінале, мусіць, — ''Хвоиники'') датавана 3 днём месяца чэрвеня 1504 году{{Заўвага|Пачынаючы з артыкулу «Хойнікі» 1974 г. аўтарства Ф. В. Ахрэмчыка&lt;ref&gt;Беларуская савецкая энцыклапедыя. Т. XI. Футбол — ЯЯ. Дадатак. — Мінск, 1974. С. 70&lt;/ref&gt;, ва ўсіх беларускіх выданьнях годам найранейшай згадкі пра Хвойнікі чамусьці называўся 1512-ты. Зьвестка нібыта запазычана з Акту абмежаваньня Брагінскай воласьці таго году. Аднак, згаданы ў абмежаваньні востраў Хойнічак месьціўся паміж сёламі Лісьцьвін і Дзімамеркі, хутчэй за ўсё на тэрыторыі сучаснай Брагіншчыны, а чысты рог Хвойнічак яшчэ далей — паміж сялом Дзімамеркі і месцам упадзеньня рэчкі Пясочанкі (Пясочні) ў Брагінку. Пэўна, ні адзін з гэтых Хвайнічкоў ня мог быць колішнім сялом Хвойнікі не адно таму, што не зьяўляўся паселішчам, як даўно заўважылі ў Інстытуце гісторыі НАН Беларусі, але і з прычыны неадпаведнасьці свайго геаграфічнага разьмяшчэньня.}}{{Заўвага|У ІГ НАН Беларусі, аднак, мяркуюць, што кароль Аляксандар хіба пацьвердзіў ранейшае падараваньне караля Казімера. Інакш кажучы, трымаюцца раней выказанага М. Ф. Сьпірыдонавым дапушчэньня: найранейшай згадкай пра Хвойнікі мусіць уважацца, як прынята ў гістарычнай навуцы, апошні няпоўны год жыцьця Казімера Ягелончыка, г. зн. 1492. Пераконвае ў гэтым акадэмічных гісторыкаў запіс у дакумэнце 1532 г.&lt;ref name=&quot;fn3&quot;&gt;Андрій Блануца. Земельні надання Сигізмунда І Старого на Українські землі Великого Князівства Литовського // Україна в Центрально-Східній Европі. — Київ: Інститут історії України НАНУ, 2008. № 8. С. 69 — 70&lt;/ref&gt;:{{пачатак цытаты}}''Лист писаныи князю Дмитру Романовичу Виденицкому до пана воеводы киевского абы именя розные по Семену Полозовичу зосталые ему яко зятю его поступил_Жикгимонт Божю милостю корол_Воеводе киевскому, державцы свислоцкому пану Андрею Якубовичу Немировича. Жаловалъ намъ дворянинъ нашъ княз Дмитреи Романович Виденецкии о томъ, што жъ которые именя мелъ державца речицкии тесть его, небожчикъ панъ Семенъ Полозовичъ наимя Ухобное, Углядковичи, Белыи Берегъ, Виточов, Мартиновичи, Хвоиники, Остроглядовичи, Новоселки а двор с пустовщинами у замку Киеве и на месте, и во Вручомъ. И тые деи он вси именя свои держалъ за даниною и листы отца нашого Казимера, короля, и брата нашого Александра, королеи ихъ милости и нашими… и приказуемъ тобе, ажо бы еси тых именеи со всимъ с тымъ князю Дмитру поступилъ…'' {{канец цытаты}}Дасьледчыкі чамусьці не зважаюць на тую акалічнасьць, што пад «''вси именя''» падпадае і названае першым у сьпісе Ухобное, да падараваньня якога Сямёну Палазовічу кароль Казімер дачыненьня ня меў. С. Палазовіч атрымаў яго ў 1493 г. непасрэдна ад вялікага князя Аляксандра&lt;ref&gt;Lietuvos Metrika. Kniga Nr. 3 (1440 — 1498). — Vilnius, 1998. № 27&lt;/ref&gt;. У крыніцы няма зьвестак, нібы гэта пацверджаньне ранейшага падараваньня, тым часам як у прывілеях што да іншых маёнткаў яны ёсьць. Да таго ж, у запісе 1879 г. Браніслаў Клечыньскі з памочнікамі, якія прачыталі і скапіявалі арыгінал прывілею, сьведчылі, што добры Хвойнікі і Астраглядавічы, падараваныя С. Палазовічу, выдзеленыя з Брагінскай воласьці, а значыць, раней нікому асобна ад яе не належалі, таму згадваць іх, як і іншыя другарадныя паселішчы, не было патрэбы. І яшчэ. Чаму для размешчаных у больш глухой мясьціне Хвойнікаў у картатэцы М. Ф. Сьпірыдонава, выкарыстанай укладальнікамі першага тому «Вялікага гістарычнага атлясу Беларусі», пазначаны 1492 г., а для згаданых у той жа самай крыніцы Астраглядавічаў, Навасёлак і Белага Берага — 1532 г.? Таму, што сёньня Хвойнікі — раённы цэнтар?&lt;ref&gt;Вялікі гістарычны атлас Беларусі ў 3-х тамах: Т. 1. — Мінск: Белкартаграфія, 2009. С. 193, 195, 224, 240&lt;/ref&gt;}}, калі кароль польскі і вялікі князь літоўскі [[Аляксандар Ягелончык|Аляксандар]] сваім прывілеем, вылучыўшы іх і [[Астрагляды|Астраглядавічы]] з усімі прылегласьцямі з Брагінскай воласьці, падараваў на вечныя часы за вайсковыя заслугі пану [[Сямён Палазовіч|Сямёну Хведаравічу Палазовічу]] («слаўнаму русінскаму ваяку Полазу», «Полазу Русаку, слаўнаму казаку», як назвалі яго польскія гісторыкі [[Ёст Людвік Дэцый]]&lt;ref&gt;Decjusz, Jost Ludwik. Contenta: De vetustatibus Polonorum liber I; De Iagellonum familia liber II; De Sigismundi regis temporibus liber III. — 1521. F. LXVII&lt;/ref&gt; і [[Марцін Бельскі]]&lt;ref&gt;Kronika Marcina Bielskiego. T. II (Księga IV, V). /Wydanie Józefa Turowskiego. — Sanok, 1856. S. 950.&lt;/ref&gt;{{Заўвага|Пра С. Палазовіча гл.: Черкас Б. Прикордонний намісник Семен Полозович. // Український історичний збірник : наук. пр. асп. та молодих вчених. — Київ, 2004. Вип. 7. С. 95 — 105}}). Вядомая яна, як самы даўні дакумэнт (przywiley ruski) з польскамоўнага вопісу архіва князёў Шуйскіх з збору «Archiwum Prozorów i Jelskich», што захоўваецца ў фондах Галоўнага архіву старых актаў у Варшаве. А абмежаваньне Брагінскай воласьці (альбо «hrabstwa» ў кнізе Мазырскага гродзкага суда 1776 году) ад 7 сакавіка 1512 году, якое выконвалася на загад караля і вялікага князя [[Жыгімонт Стары|Жыгімонта Старога]] дзеля чалабітнай князя Міхаіла Васільевіча Збараскага, было адначасова і размежаваньнем яе з добрамі пана Сямёна Палазовіча&lt;ref&gt;Аrchiwum Główne Akt Dawnych w Warszawie. Аrchiwum Рrozorów і Jelskich (далей: AGAD. APiJ). Sygn. 1. S. 3, 4, 200. Sygn. 2. S. 78&lt;/ref&gt;. Мяжа тады прайшла на поўдзень ад Хвойнікаў, а менавіта з паўднёвага захаду, ад астравоў [[Дронькі]], [[Кажушкі (Гомельская вобласьць)|Кажушкі]], на паўночны ўсход, паўз угодзьдзі брагінскага сяла Лісьцьвін{{заўвага|Усім вядомая сёньня вёска [[Паселічы]], што месьціцца побач зь Лісьцьвіном, узьніклая пазьней і вядомая на 1581 год як слабада, належала ўжо не да Брагінскага маёнтку.}} у кірунку сяла, таксама брагінскага, [[Дзімамеркі|Дамамірка]]. Астраглядавічы з навакольлямі апынуліся ўнутры яе, што выклікала пярэчаньні з боку пана Хведара (у тэксце: Хвядоса) Палазовіча, бацькі ўладальніка&lt;ref&gt;НГАБ у Мінску. Ф. 1728. Воп. 1. Спр. 19. А. 1049—1050 адв.&lt;/ref&gt;{{Заўвага|У сувязі зь зямельнымі спрэчкамі нельга абыйсьці ўвагаю яшчэ і такі сюжэт: член-карэспандэнт НАН Беларусі С. В. Марцэлеў удзел у зямельным канфлікце 1528 г. паміж рудабельцамі (Рудыя Белкі – сучасны раённы цэнтар Акцябрскі) і хвайнічанамі (Хвойня – вёска ў Лучыцкім сельсавеце сумежнага Петрыкаўскага раёну) чамусьці прыпісаў жыхарам Хвойнікаў&lt;ref&gt;{{Літаратура/Гарады і вёскі Беларусі|2-2}} С. 426&lt;/ref&gt;. Што і казаць — «блізкі сьвет»! Гэта, аднак, не зьбянтэжыла ўкладальнікаў яшчэ адной, больш новай энцыкляпэдыі&lt;ref&gt;Города, местечки и замки Великого княжества Литовского: энциклопедия / ред. совет: Т. В. Белова (пред.) [и др.]. — Минск: БЭ, 2009. С. 292&lt;/ref&gt;}}.

[[Файл:Герб Друцк князёў Любецкіх (Відэніцкіх).png|100пкс|значак|Герб Друцк князёў Друцкіх (Любецкіх альбо Відыніцкіх)]]

Адміністрацыйна Хвойнікі належалі спачатку да Брагінскай воласьці [[Кіеў]]скага павету і [[Кіеўскае ваяводзтва|аднайменнага ваяводзтва]] Вялікага Княства Літоўскага. Іх і Астраглядавічаў уладальнікамі ад пачатку XVI ст. і да 1860-х гадоў (маёнтку — да 1887 году) пасьлядоўна былі паны Палазовічы, князі Любецкія, паны Харлінскія, Абрамовіч (Абрагамовіч), Бжазоўскія, князі Шуйскія, паны Прозары&lt;ref&gt;Бельскі С. В. З гісторыі ўладароў і маёнткаў Брагіншчыны XVI—XVIII стст. С. 12 — 18.&lt;/ref&gt;{{Заўвага|Насуперак таму, як, пачынаючы са слоўнікавага артыкула [[Аляксандар Ельскі|А. Ельскага]] (Chojniki // Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich.— Warszawa, 1880. Tom I. S. 620), сьцьвярджалася ледзьве не ўва ўсіх папяровых выданьнях Беларусі{{Заўвага|Больш як за 100 гадоў зьявілася хіба пара-тройка частковых выключэньняў. У. А. Малішэўскі і П. М. Пабока ў кнізе «Нашы гарады» паведамілі, што ў 1568 годзе князёўна Любецкая запісала Хвойнікі (у грамаце Хойнікі) Шчаснаму Харлінскаму. Але далей ізноў жа – пра Хвойнікі як уладаньне князёў Вішнявецкіх. (Малішэўскі У. А., Пабока П. М. Нашы гарады. – Мінск, 1991. С. 226). Потым гэта паўтарылі А. М. Зелянкоўскі і У. Ф. Ісаенка (&lt;ref name=&quot;fn1&quot;/&gt;; Зелянкоўскі А. М. Па залах Хойніцкага гісторыка-краязнаўчага музея. – Хойнікі, 1995. С. 5).|}}, у тым ліку энцыкляпэдыях і даведніках, князям Вішнявецкім Хвойнікі ніколі не належалі. Увогуле цікава, як у тыя часы ўяўлялі сабе тэму не аматары-энтузыясты, а гісторыкі-дасьледчыкі. Напрыклад, прафэсар гісторыі Кіеўскага унівэрсытэту У. Б. Антановіч і студэнт М. Запольскі таксама ўважалі першымі ўладальнікамі Хвойнікаў ды Астраглядаў князёў Вішнявецкіх; чытай: усё, што калісьці належала да Брагінскай воласьці, ад канца (чаму?!..) XVI ст.  і да канца XVII ст. было іхным (Брагинская волость (исторический очерк) / М. Запольский // Календарь «Северо-Западного края» на 1889 год. – Москва, 1889. С. 116 – 117; пазьней літаральна тое ж сустракаем у выданьні: Россия. Полное географическое описание нашего Отечества / Под ред. В. П. Семёнова. – Т. 9: Верхнее Поднепровье и Белоруссия: [Смоленская, Могилевская, Витебская и Минская губ.] / Сост. В. П. Семенов, М. В. Довнар-Запольский, Д. З. Шендрик [и др.]. – С.-Петербург: Издание А. Ф. Девриена, 1905. С. 568). Калі аўтарам нарысу &quot;Брагінская воласьць&quot; сапраўды быў У. Антановіч&lt;ref&gt;Зінаїда Зайцева. М. В. Довнар-Запольський: від дебюту в науці до професора університєту. // Рэчыцкі край: да 150-годдзя з дня нараджэння Мітрафана Доўнара-Запольскага: зб. навук. арт. – Мінск: Беларуская навука, 2019. С. 16&lt;/ref&gt;, а М. Запольскі яго толькі выдаў, дык пазыцыя прафэсара тым болей зьдзіўляе. Трыма гадамі раней ён выступіў укладальнікам тому дакумэнтаў, у адным зь якіх, пазначаным 1631 годам, гаспадаром Астраглядавічаў і Хвойнікаў названы ваяводзіч смаленскі пан Мікалай Абрагамовіч (Архив Юго-Западной России. – Киев, 1886. Ч. VII. Т. I. C. 396 – 397). Іншая справа як бы гэта пісаў учорашні навучэнец гімназіі, а на той час студэнт унівэрсытэту. Але, магчыма, нарыс быў падрыхтаваны раней, чым дакумэнт стаў вядомы. Ці не дзеля гэтага М. Запольскі абачліва не падпісаў імя аўтара?..|}}.

3 сакавіка 1532 году кароль і вялікі князь [[Жыгімонт Стары]] адмысловым лістом загадаў ваяводзе Андрэю Няміровічу маёнткі нябожчыка Сямёна Палазовіча (у іх ліку Хвойнікі), якія той пасьпеў прыгарнуць да Кіеўскага замку, вярнуць яго зяцю князю Дзьмітрыю Раманавічу Відыніцкаму&lt;ref name=&quot;fn3&quot;/&gt; (Любецкаму):{{пачатак цытаты}}''Жикгимонт Божю милостю корол''
''Воеводе киевъскому, державцы свислоцкому пану Андрею Якубовичу Немировича. Жаловалъ нам дворянинъ нашъ княз Дмитреи Романовичъ Виденецкии о томъ, што жъ которые именя мелъ державца речицкии тесть его, небожчикъ панъ Семенъ Полозовичъ наимя [[Хабнае|Ухобное]], [[Гладкавічы|Углядковичи]], [[Белы Бераг (Гомельская вобласьць)|Белыи Берегъ]], [[Вітачоў|Виточов]], [[Мартыновічы (Палескі раён)|Мартиновичи]], Хвоиники, [[Астрагляды|Остроглядовичи]], [[Навасёлкі (Хвойніцкі раён)|Новоселки]] а двор с пустовщинами у замку Киеве и на месте, и во Вручомъ. И тые деи онъ вси именя свои держалъ за даниною и листы отца нашого [[Казімер Ягайлавіч|Казимера]], короля, и брата нашого Александра, королеи ихъ милости и нашими…''
''П(и)сан y Кракове под лет(а) Бож(е)(г)(о) нарож(е)(н)(я) 1000 пят|сот 32 м(е)с(я)ца марта 3 ден, инъдикт 5 Михаило писаръ''{{канец цытаты}}
[[Файл:POL COA Bończa.svg|100пкс|значак|зьлева|Герб Боньча роду Харлінскіх]][[Файл:Запіс Фенны Любецкай Шчаснаму Харлінскаму. 1568 г.jpg|170пкс|значак|Фрагмэнт запісу добраў Ф. Любецкай мужу Ш. Харлінскаму. 1568 г.]]

У сьнежні 1556 году князь Дзьмітры Любецкі, не жадаючы прызнаць віну ўласных падданых «о подране бчол и о збите людей монастырских» (лыскоўскіх сялян кіеўскага Сьвята-Міхайлаўскага Залатаверхага манастыра), скардзіўся ў сваю чаргу на іх: «…и я, дей, теж сам и люди мои кузцовские и хвойницкие от подданых церковных так веле кривды нам…»&lt;ref&gt;Документальна спадщина Свято-Михайлівського Золотоверхого монастиря у Києві ХVІ — ХVІІІ ст. З фондів Національної бібліотеки України імені В. І. Вернадського. Зб. док. [Текст] / Ю. А. Мицик, С. В. Сохань, Т. В. Міцан, І. Л. Синяк, Я. В. Затилюк — Київ, 2011. С. 363.&lt;/ref&gt;.

Дачка князя Дзьмітрыя і Фенны Палазоўны, сястра нябожчыка князя Богуша, таксама Фенна, пасьля сьмерці мужа Мельхіёра Насілоўскага ўзяла шлюб з панам [[Шчасны Харлінскі|Шчасным Харлінскім]] гербу Боньча ды 6 сьнежня 1568 году запісала на яго «''именя свое отчизные, дедизные, материстые у повете Киевскомъ лежачие, тоестъ… Хойники''{{Заўвага|Ці ня першы вядомы выпадак выкарыстаньня ў пісьмовай крыніцы палянізаванай формы замест арыгінальнай назвы Хвойнікі.}}'', Остроглядовичи, Новосюлки, Гладковичи, Хвосницу, Ставокъ, Сосновую, половица Лопатина, Загайцы, Гостомълъ, Вытичов, Бышов, Бугаювъ, землю Злобицкую, три дворища в месте Киевскомъ, а дворище на котором был двор небожчика деда моего пана Семена Полоза, которые именя и дворища вышей мененые в той суме пенезей двохъ тысечей копъ грошей за живота и по животе матки небожчицы брат мой небожчикъ князь Богуш Любецкий, яко властную заставу свою на себе держалъ и тыхъ именей зо всими пожитки аж до живота свого уживал, а по животе его млти безпотомного оная сума две тысечи копъ грошей на (тыхъ) именяхъ записаная на мене пришла и спала…''»&lt;ref&gt;Центральний державний історичний архів України в м. Києві (ЦДІАУК). Ф. 25. Опис 1. Справа 10. А. 411; Архив Юго-Западной России (далей: Архив ЮЗР). Ч. 8. Т. 6. Акты о землевладении в Юго-Западной России XV—XVIII стст. — Киев, 1911. С. 224—227.&lt;/ref&gt;.

Напярэдадні падпісаньня акту [[Люблінская унія|Люблінскай уніі]] ўказам караля і вялікага князя [[Жыгімонт Аўгуст|Жыгімонта Аўгуста]] ад 6 чэрвеня 1569 году Кіеўскае ваяводзтва (у тым ліку Хвойнікі) было далучана да [[Карона Каралеўства Польскага|Кароны Польскай]]&lt;ref&gt;Volumina Legum. Tom II. — Petersburg: Nakładem i drukiem Józafata Ohryzki, 1859. S. 84 — 87; Падалінскі У. // Беларускі гістарычны агляд. — 2012. Т. 19. С. 329—337 (Рэцэнзія на кн.: Litwin H. Równi do równych: kijowska reprezentacja sejmowa 1569—1648. — Warszawa, 2009).&lt;/ref&gt;.

=== Карона Каралеўства Польскага ў Рэчы Паспалітай ===

[[Файл:Загаловак падатковага рэестру 1569 г.png|значак|зьлева|170px|Загаловак падатковага рэестру 1569 г.]][[Файл:Хвойнікі ў рэестры 1569 г.jpg|значак|170px|Сяло Хвойнікі ў рэестры 1569 г.]]

У рэестры пабораў, ухваленых на Люблінскім сойме 1569 году, засьведчана, што з 22 цяглых дымоў і 6 [[агароднікі|агароднікаў]] у сяле Хвойнікі (Chojniki) пана Шчаснага Харленскага, харунжага кіеўскага, выплачвалася адпаведна па 12 грошаў і па 4 грошы&lt;ref&gt;ЦДІАУК. Ф. 44. Оп. 1. Спр. 1. А. 83зв.-84&lt;/ref&gt;.

27 сьнежня 1586 году Шчасны Харлінскі, падкаморы кіеўскі, падаў судовую позву да ўдавы князя [[Аляксандар Вішнявецкі|Аляксандра Вішнявецкага]] за гвалтоўны вывад дзедзічных падданых зь іх жонкамі, дзецьмі і ўсімі хатнімі рэчамі з Астраглядавічаў, Хвойнікаў, [[Багушы (Гомельская вобласьць)|Багушоў]] і Паселічаў з наступным пасяленьнем у вёсках свайго Брагінскага маёнтку&lt;ref&gt;AGAD. APiJ. Sygn. 1. S. 6.&lt;/ref&gt;. У 1598 годзе сойм прызначыў Ш. Харлінскага адным з камісараў у справе разьмежаваньня ''Кіеўскай зямлі'' Кароны і [[Мазырскі павет|Мазырскага павету]] ВКЛ&lt;ref&gt;Constitucię seymu walnego Koronnego Warszawskiego, MDXCVIII. — W Krakowie, w Architypografiiey Króla Ie&lt;sup&gt;&lt;small&gt;o&lt;/small&gt;&lt;/sup&gt; M. y Kościelney, Lazarzowey, MDXCVIII. S. 20; Volumina Legum. S. 372.&lt;/ref&gt;. У трыбунальскім акце ад 22 чэрвеня 1600 году што да Кіеўскага ваяводзтва засьведчаная нязгода Ш. Харлінскага з тым, як разьмежаваныя грунты яго Астраглядавічаў, Навасёлак, Хвойнікаў з прыналежнымі князю [[Адам Вішнявецкі|Адаму Аляксандравічу Вішнявецкаму]] сёламі Мікулічы, Веляцін, Лісьцьвін, а таксама яго Багушэвічаў (Багушоў), Плоскага, Паселічаў, Хвойнікаў, Навасёлак з прыналежнымі князю [[Міхаіл Вішнявецкі|Міхаілу Міхайлавічу Вішнявецкаму]] Глухавічамі, [[Бабчын]]ам, з тым, як падзеленыя дубровы, [[Урочышча|урочышчы]], з папсаваньнем старых памежных знакаў&lt;ref&gt;ŹD. T. XXI. S. 57&lt;/ref&gt;. 20 чэрвеня 1600 году Ш. Харлінскі выдаў сыну свайму Мікалаю ''вечны запіс'', прызнаны ў [[Люблін]]скім трыбунале, на валоданьне Астраглядаўскім ключом (а гэта і Хвойнікі), на двор з 5 пляцамі ў Кіеве&lt;ref&gt;AGAD. APiJ. Sygn. 1. S. 46 — 47.&lt;/ref&gt;. Зь імёнамі [[сужэнства]] Мікалая і Гэлены (Гальшкі) Харлінскіх зьвязана заснаваньне яшчэ да 1622 году касьцёла ў Астраглядавічах&lt;ref&gt;AGAD. APiJ. Sygn. 1. S. 51; гл. таксама [http://hojniki.ucoz.ru/index/kascjol_u_astragl/0-451 Прозараўскія мясьціны ў Астраглядах]&lt;/ref&gt; і стварэньне першай у рэгіёне каталіцкай парафіі. Недзе ў гэты ж час Хвойнікі апынуліся ў складзе [[Оўруч|Оўруцкага]] павету. Разьмежаваньне Кіеўскага ваяводзтва Кароны і Мазырскага павету ВКЛ у сьнежні 1621 — студзені 1622 году засьведчыла, як на сёньняшні дзень, унікальную сытуацыю: тагачасныя мястэчка і вёску Хвойнікі М. Харлінскага паны камісары пацьвердзілі прыналежнымі да Кароны, а сяло і двор Настольле пана Іскарастынскага{{Заўвага|Вуліца Настольская і канец  вуліцы Пралетарскай з прылегласьцямі ў сёньняшніх Хвойніках.}} — да ВКЛ&lt;ref&gt;ŹD. T. XX: Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym; T. IX. — Warszawa, 1894. S. 96 — 97; Крикун Н. Г. Административно-территориальное устройство Правобережной Украины в XV—XVIII вв. — Киев, 1992. С. 142—145.&lt;/ref&gt;. 7 чэрвеня 1623 году датаваны судовы дэкрэт, у якім удава Гальшка Харлінская абвінавачвала паноў Станіслава, Юрыя і астатніх Харлінскіх, родных братоў і сваякоў мужа Мікалая, за гвалтоўны наезд на замак і вёску Астраглядавічы, мястэчка Новы Харленж (Хвойнікі), вёскі Хвойнікі, Вялікі Бор, [[Гарошкаў (Хвойніцкі раён)|Гарошкаў]], [[Рашаў]], [[Карчовае]], [[Бардакі (Лаханія)|Лаханію]], [[Стралічаў]], [[Паселічы]], [[Малішаў (Хвойніцкі раён)|Малішаў]]{{Заўвага|Яшчэ названыя 13 паселішчаў, акрамя «іншых вёсак і прыселкаў».}}&lt;ref&gt;ŹD. T. XXI. S. 637&lt;/ref&gt;.

[[Файл:Jastrzębiec Abramowiczów.jpg|100пкс|значак|зьлева|Герб Ястрабец зьменены паноў Абрамовічаў.]][[Файл:Астраглядавічы і Хвойнікі ў рэестры 1628 г.jpg|значак|170пкс|Астраглядавічы, Хвойнікі і інш. у рэестры 1628 г.]][[Файл:Маёнтак М. Абрамовіча ў рэестры 1634 г.jpg|значак|170пкс|Маёнтак М. Абрамовіча ў рэестры 1634 г.]][[Файл:Маёнтак М. Абрамовіча ў 1640 г.jpg|значак|зьлева|170пкс|Маёнтак М. Абрамовіча ў 1640 г.]][[Файл:Анатацыя акту продажу добраў М. Абрамовіча ў 1646 г.png|значак|170пкс|Анатацыя да акту продажу добраў М. Абрамовіча ў 1646 г.]]

У 1627 годзе Гальшка Мікалаевая Харлінская склала [[тэстамэнт]], паводле якога Астраглядавічы разам з Хвойнікамі пераходзілі ў пасэсію да яе зяця-кальвініста [[Мікалай Абрамовіч|Мікалая Абрагамовіча]]&lt;ref&gt;AGAD. APiJ. Sygn. 1. S. 56.&lt;/ref&gt;. Згодна з пабаровым рэестрам 1628 году, пан Мікалай Абрагамовіч z Chwoynik, з 11 дымоў плаціў па 3 злотых, з 2-х агароднікаў па 1 злотаму і 6 грошаў&lt;ref&gt;ЦДІАУК. Ф. 25. Оп. 1. Спр. 177. А. 606; Архив ЮЗР. Ч. 7. Т. 1. Акты о заселении Юго-Западной России. — Киев, 1886. С. 397.&lt;/ref&gt;. Пры гэтым будучаму гэнэралу артылерыі ВКЛ яшчэ доўга давялося ўлагоджваць спадчынныя і проста маёмасныя непаразуменьні зь іншымі Харлінскімі — панамі Станіславам, Юрыем і Шчасным, а таксама з панам Мадлішэўскім, зь якім Гальшка ўзяла шлюб.

У дакумэнце пад назвай «Regestr wybirania podymnego jednego w powiecie Owruckim w roku... 1634» зазначана, што пан Мікалай Абрамовіч з 50 дымоў «wsi Chojnik»{{заўвага|Ня выключана, што вёскай альбо сялом выступалі будучыя Валокі, бо на тым востраве месца для названай даволі значнай колькасьці двароў было дастаткова.}}, з 26 дымоў мястэчка Новага Харленжу ды з 3 габрэйскіх заплаціў, як і належала, па 15 грошаў з дыму, г. зн. усяго 39 з паловай злотых&lt;ref&gt;ЦДІАУК. Ф. 11. Оп. 1. Спр. 9. А. 928; Сергій Шинкар. Подимний податок Овруцького повіту від 1634 року: на що збирала гроші місцева шляхта? // Літопис  Волині. Всеукраїнський науковий часопис. Число 16. — Луцьк: Східноєвропейський національний університет імені Лесі Українки, 2016. С. 107—115. Додаток. С. 112&lt;/ref&gt;.

Паводле тарыфу падымнага «dwoiego» Кіеўскага ваяводзтва 1640 году, з 50 дымоў сяла Хвойнікаў і з 26 дымоў мястэчка Новага Харленжу [[Кашталяны амсьціслаўскія|амсьціслаўскага кашталяна]] Мікалая Абрамовіча выбіралася адпаведна 50 і 26 злотых, з 3 габрэйскіх дымоў яшчэ 3 зл.&lt;ref&gt;ЦДІАУК. Ф. 11. Оп. 1. Спр. 9. А. 875зв.; Archiwum Państwowe w Krakowie. Archiwum Młynowskie Chodkiewiczów. Mikr. № J – 14970. Sygn. 404. S. 195&lt;/ref&gt;.

Хвойніцкая царква на тыя часы бывала{{заўвага|У вельмі неспакойным XVII ст. сытуацыя нярэдка зьмянялася.}} ўжо і ўніяцкай. У мэтрычныя кнігі Астраглядаўскага касьцёлу трапіў запіс ад 26 лютага 1635 году, паводле якога хвойніцкі прэсьвітэр Лука Чачотка ахрысьціў Леона Яна, сына харунжага пяцігорскага Рэмігіяна і Петранэлі з Бахановічаў Маеўскіх, а кумамі былі пісар земскі{{Заўвага|У касьцельнай кнізе памылкова запісана — гродзкі.}} мазырскі Самуэль Аскерка, знакаміты ваяр&lt;ref&gt;Сагановіч Г. Невядомая вайна: 1654—1667. — Мінск: Навука і тэхніка, 1995. С. 141.&lt;/ref&gt;, і Марыяна Міткевічаўна. Гэты ж сьвятар згаданы ў запісе 1640 году. А ў 1692, 1715, 1722 гадох хвойніцкім настаяцелем названы Анікій Чачотка. Абодва зьдзяйсьнялі абрады ў Хвойніках і Загальлі&lt;ref&gt;НГАБ. Ф. 1781. Воп. 27. Спр. 202. А. 150адв. — 151.&lt;/ref&gt;.

[[Файл:POL COA Gozdawa.svg|100пкс|значак|зьлева|Герб Газдава роду Бжазоўскіх]][[Файл:Макет замку ў экспазіцыі Хвойніцкага краязнаўчага музэя.png|значак|170px|Макет-рэканструкцыя замку ў экспазіцыі Хвойніцкага краязнаўчага музэя. Выканаў Д. Вінаградаў. 2007 г.]]

24 сьнежня 1642 году ад імя Мікалая Абрамовіча складзены запіс «вечнага продажу» пагразлых у даўгах Астраглядавічаў і Хвойнікаў кіеўскаму падстолію [[Максыміліян Бжазоўскі|Максыміліяну Бжазоўскаму]], пра што Лукаш Мадлішэўскі выказваў клопат яшчэ ў лісьце ад 29 чэрвеня 1641 году. Але канчаткова гэтая справа была ўлагоджаная ажно 17 красавіка 1646 году, прытым названая сума ў 200 000 злотых&lt;ref&gt;AGAD. APiJ. Sygn. 1. S. 67-68; Інстытут рукапісу Нацыянальнай бібліятэкі Украіны імя У. І. Вярнадзкага (ІР НБУВ). Ф. 1. Спр. 4104. № 2881&lt;/ref&gt;.

Найбольш імаверна, што менавіта М. Бжазоўскі напярэдадні «хмяльніччыны» збудаваў у паўсталых на краю балота Хвойніках умацаваную сядзібу, званую замкам, дзеля абароны скарбу ад уласных сялянаў, казакоў ды суседзяў — паноў-братоў шляхты{{заўвага|Даволі дзіўна, але на гербе места Хвойнікі выяўлены сымбаль мураванага замку з трыма акруглымі ў пляне вежамі і ўязной брамай з характэрным зубчастым верхам. Але ж тут існаваў хіба сьціплы драўляны замак.}}. 26 сакавіка 1651 году на загад польнага гетмана літоўскага князя [[Януш Радзівіл|Януша Радзівіла]], каб не дайшло да масавага паказачваньня тутэйшых жыхароў, у мястэчку Хвойнікі размясьціўся адзьдзел жаўнераў ротмістра Курпскага. У лісьце да князя Курпскі паведамляў, што стаў у надта дрыгвяністай мясьціне з зусім паганымі пераправамі, і як бы давялося біцца, то не адно коннаму, але і пешаму недзе разьвярнуцца — навокал балоты. Тут, маўляў, не тое аўса, сена не здабыць, надта край заўбогім стаў. Але яны з жаўнерамі так-сяк трываюць у нястачы, абы вяскоўцы не ўцякалі з сваіх гасподаў. Прасіў падмогі, бо тут адно хіба лічыцца што 5 харугваў, а папраўдзе і на 3 сотні ці набярэцца. Яшчэ даслаў з Хвойнікаў да гетманскага табару 2-х палонных казакоў сотні Дарашэнкавай палку [[Нябаба|Нябабы]]&lt;ref&gt;Джерела з історії Національно-визвольної війни українського народу 1648—1658 рр. Т. 2 (1650—1651). — Київ, 2013. С. 109, 110, 129, 431.&lt;/ref&gt;.

У другой палове XVII ст. мястэчка стала цэнтрам воласьці, тут праходзіў шлях [[Мазыр]]  — [[Юравічы]]  — [[Брагін]]  — [[Любеч]].

[[Файл:Запіс добраў Зофіі Бжазоўскай мужу Канстанціну Шуйскаму. 1664 г.png|значак|зьлева|170px|Запіс добраў З. Бжазоўскай мужу К. Шуйскаму. 1664 г.]][[Файл:Герб князёў Шуйскіх.png|100пкс|значак|Герб Сьвяты Юры (Георгі Пераможац) князёў Шуйскіх{{Заўвага|Выява з надмагільля Віталіса Шуйскага (†1. VI. 1849) у в. Чыжэўшчына (былыя Крупчыцы) Жабінкаўскага р-ну Берасьцейшчыны. Фота Анатоля Бензярука.}}.]]

26 чэрвеня 1664 году дачка нябожчыка Максыміліяна Бжазоўскага, берасьцейскага ваяводы, Зофія перапісала спадчынныя маёнткі ў Кароне (Астраглядавічы з Хвойнікамі таксама) і Берасьцейшчыне на мужа, князя [[Канстанцін Ян Шуйскі|Канстанціна Яна Шуйскага]]&lt;ref&gt;AGAD. APiJ. Sygn. 1. S. 69.&lt;/ref&gt;. Тады Шуйскія ўпершыню набылі добра ў Кіеўскім ваяводзтве ды трымалі іх каля паўтары сотні гадоў. Менавіта яны зрабілі Хвойнікі цэнтрам сваіх уладаньняў у рэгіёне. Паспрыяла гэтаму не ў апошнюю чаргу тое, што Астраглядавічы знаходзіліся ў атачэньні брагінскіх добраў, а Хвойнікі — на поўначы па-за іх межамі. Хоць, магчыма, ініцыяваў перамену яшчэ ў першай палове XVII ст. ваявода берасьцейскі Максыміліян Бжазоўскі, збудаваўшы ў Хвойніках замак.

Станам на 1666 год, у гетманства Івана Брухавецкага, Хвойнікі, як і Брагін, былі сярод «асобных» мястэчкаў, прыпісаных да Чарнігаўскага казацкага палка&lt;ref&gt;Кривошея В. В. Українське козацтво в національній пам’яті. Чернігівський полк. У 2 т. — Київ.: ДЦ &quot;НВЦ «Пріоритети», 2012. Т. 2. С. 446&lt;/ref&gt;. Зразумела, што пасьля [[Андрусаўскае замірэньне|Андрусаўскага замірэньня]] 1667 году ўсё павярнулася на ранейшыя колы.

У лютым 1669 году князь Канстанцін Ян Шуйскі, пісар земскі ваяводзтва Берасьцейскага, сваім лістом пацьвердзіў права Сьвята-Пакроўскай царквы на валоданьне шэрагам угодзьдзяў у Хвойніцкім маёнтку сьвятару Анікію Чачотку, сыну нябожчыка Лукі Чачоткі&lt;ref&gt;ІР НБУВ. Ф. 1. Спр. 2461. А. 289адв., 290&lt;/ref&gt;.

Расейскі дакумэнт 1676 году засьведчыў, што пасланец казацкага гетмана Барыс Маршэўскі летась да [[Львоў|Львова]] ехаў накіроўваючыся ''«на [[Брагін|Брагинъ]], на Загалье, на Хвойники, на [[Мазыр|Мозырь]]…»''&lt;ref&gt;Акты, относящиеся к Южной и Западной России. Т. 12 (1675—1676). — С.-Петербург, 1882. Стб. 831&lt;/ref&gt;.

[[Файл:Хвойніцкая воласьць. 1683 г.jpg|значак|зьлева|170px|Хвойніцкая воласьць. 1683 г.]][[Файл:Брагін з прылегласьцямі. 1683 г.jpg|значак|170px|Хвойніцкая (рэшта) і Брагінская воласьць. 1683 г.]][[Файл:Адыход 71 дыму з усяго маёнтку Хвойнікаў увосень 1686 г.jpg|значак|зьлева|170px|Адыход 71 дыму з усяго маёнтку Хвойнікаў увосень 1686 г.]]

Паводле люстрацыі падымнага падатку Оўруцкага павету Кіеўскага ваяводзтва 1683 году, з 30 дымоў мястэчка Хвойнікі без уліку сьвятароў князь Шуйскі мусіў плаціць 6 злотых&lt;ref&gt;ЦДІАУК. Ф. 15. Оп. 1. Спр. 3. А. 734; Архив ЮЗР. Ч. 7. Т. 1. С. 488. Далей яшчэ ўлічаныя 7 дымоў яўрэйскіх (С. 502). Другі пабор — 6 злотых з 6 (sic) дымоў (С. 505)&lt;/ref&gt;. 30 кастрычніка 1686 году нехта Мацьвей Celain з Хвойнікаў пад прысягай паведаміў у Оўруцкім гродзкім судзе, што з маёнтку пана Шуйскага, харунжага берасьцейскага, адыйшоў 71 дым{{заўвага|Не 77, як запісалі выдаўцы дакумэнту ў 1886 г.}} (×6 — каля 426 чалавек)&lt;ref&gt;ЦДІАУК. Ф. 15. Оп. 1. Спр. 5. А. 92зв.; Архив ЮЗР. Ч. 7. Т. 1. С. 553.&lt;/ref&gt;. У іншых выпадках прычына адыходу «за Днепр» называлася: з прычыны гвалту як ад казакоў, так і ад жаўнераў урадавых войскаў.

У лістападзе 1693 году харугва інаўроцлаўскага ваяводзіча Шчавінскага стала на зіму ў Хвойніках, але напярэдадні [[Стрэчаньне|стрэчанскага]] кірмашу вырушыла пад Хвастаў супраць казакоў палкоўніка Сямёна Палія. 12 лютага 1694 году жаўнер згаданай харугвы Сэбасьціян Яроцкі зь іншаю чэлядзю, закупіўшы на [[кірмаш]]ы правіянт, спыніўся на ноч у хаце ўдавы Казачыхі [[Валокі (Хвойнікі)|на Валоках]]. Але адміністратар маёнтку князя К. Шуйскага, Ян Зьдзітавецкі, сустрэўшы яго на вуліцы, замест нейкіх вінаватых загадаў зьбіць, потым узяў пад варту і трымаў у замкавай турме ледзьве ня 3 месяцы, ажно пакуль не вярнулася харугва і пацярпелы ня быў апраўданы&lt;ref&gt;Архив ЮЗР. Ч. 3. Т. 2. Акты о казаках (1679—1716). — Киев, 1868. С. 285—287.&lt;/ref&gt;. 16 красавіка 1697 году сотнік Чэпарняка і казакі палку Ярэмы гвалтоўна сталі на кватэры ў мястэчку Хвойнікі князя [[Дамінік Шуйскі|Дамініка Шуйскага]]. Калі ж пан Фрыдэрык Левэнфатэр, аканом маёнтку, спрабаваў не дапусьціць іх, дык казакі сілай уламваліся да людзей, зьбівалі, стралялі нібы ў ворагаў, а хвойніцкага баярына Стафана Пятроўскага з мушкету 2 разы ў грудзі стрэлілі, ад чаго той і памёр&lt;ref&gt;Архив ЮЗР. Ч. 3. Т. 2. С. 352.&lt;/ref&gt;.

[[Файл:Загаловак інвентара маёнтку Хойнікі 1698 г.png|значак|170px|Загаловак інвэнтара маёнтку Хвойнікі 1698 г.]][[Файл:Загаловак інвентара маёнтку Хойнікі 1721 г.png|значак|зьлева|170px|Загаловак інвэнтара Хвойніцкага маёнтку 1721 г.]][[Файл:Апісанне Хойніцкага замку 1721 года.png|значак|170px|Апісаньне Хвойніцкага замку 1721 г.]]

У 1698 годзе маёнтак Хвойнікі і [[Загальле]] (староства) перададзены ад князя Д. Шуйскага ў кіраваньне Зыгмунту Шукшце, што засьведчана адпаведным інвэнтаром&lt;ref&gt;НГАБ. Ф. 320. Воп. 1. Спр. 1. А. 119, 129—133адв.&lt;/ref&gt;. Паводле рэвізіі 1716 году, у мястэчку Хвойнікі на пэрыяд пасэсіі князя [[Станіслаў Шуйскі|Станіслава Шуйскага]] налічвалася 44 двары і двор сьвятара, 7 сялян, якія перасяліліся зь Небытава, Валокаў, Брагіна. Два двары часова вызваленыя былі ад уплатаў, гаспадары яшчэ 2-х адпрацавалі [[чынш]] у замку, а з астатніх выбрана падымнага 225 злотых, г. зн. прыкладна на паўсотні злотых болей, чым належала (пасэсар, часовы ўладальнік, ня мог сабе ў тым адмовіць). Яшчэ ў мястэчку жылі 17 габрэяў-гаспадароў і 9 габрэяў, што ня мелі дамоў і падатак давалі толькі з камораў. Яны мусілі плаціць чыншу больш як 345 злотых&lt;ref&gt;НГАБ. Ф. 320. Воп. 1. Спр. 1. А. 139—139адв., 143адв.&lt;/ref&gt;. 12 чэрвеня 1716 году віленскі кашталян, вялікі гетман ВКЛ Людвік Канстанцін Пацей даслаў ардынанс паручніку Дамброўскаму, абы той выдаў квітанцыю на ўсё, што выбрана з Загальскага староства ад берасьцейскага харунжага Дамініка Шуйскага, а Хвойніцкіх добраў таго харунжага «tykać nie śmiał»&lt;ref&gt;AGAD. APiJ. Sygn. 1. S. 205&lt;/ref&gt;. Згодна зь інвэнтаром маёнтку Хвойнікі ''з прылегласьцямі'' ад 20 сакавіка 1721 году, пададзенага былым пасэсарам Юзафатам Парышэвічам, біскупам валоскім, князю [[Мікалай Шуйскі|Мікалаю Шуйскаму]] ў мястэчку было 43 гаспадаркі, 7 «сялянскіх камораў», 5 габрэяў-гаспадароў, 9 габрэяў без дамоў; чыншу плацілі 175 злотых і тры з паловай грошы. Акрамя таго, местачкоўцы, што мелі коней з падводамі, мусілі быць напагатоў, абы грузы перавозіць за 12 [[міля]]ў, а не, дык пешшу за 3 мілі зь лістамі хадзіць. Па 2 копы замкавага жыта і ярыны нажаць павінныя. У гвалты пераправы і грэблі вялікаборскую млыновую і іншыя масьціць і рамантаваць усе агулам. Габрэі, як будуць мяса прадаваць, дык на замак абавязкова мусілі даваць зь лепшага. Мястэчка загадана абнесьці [[паркан]]ам таксама сіламі насельнікаў, каб між 2-ма брамамі не засталося ніводнага праходу. Кожны двор павінны адпраўляць работніка на праполку замкавых агародаў ды нарыхтоўку агародніны на зіму. Найбольш распаўсюджаныя прозьвішчы жыхароў-беларусаў — Грышчанка, Стасенка, Шымук, Козік, Навуменка, Коваль, сустракаліся таксама прозьвішчы Каролік, Гапонік, Леўчанка, Мельнік, Кандраценка. Прозьвішчы жыхароў-габрэяў часта ўказвалі, адкуль іх носьбіты прыбылі ў Хвойнікі: Лейба [[Стралічаў]]скі, Хаім [[Вялікі Бор (Хвойніцкі раён)|Вялікаборскі]], Шмуль зь Юркавічаў, Бенямін зь [[Юравічы|Юравічаў]], Лейба з [[Алексічы (Гомельская вобласьць)|Алексічаў]], Іцка Гальміч зь [[Лісьцьвін]]авічаў, Ёсь [[Настольле|Настольскі]]. Мелі патранімічнае паходжаньне: Гірш Баруховіч, Моўша Гіршовіч, Якаў Лейбавіч, Мендэль Абрамовіч, Іцка і Ёсь Гіршовічы, Невах Нохімавіч, Яшка Пярцовіч, Абрам Хаімавіч, Іцка Моўшавіч. Або ад назвы прафэсіі — Нохім Цырулік, Рафель Кравец. Маглі звацца зусім проста: Шайка{{Заўвага|Родныя браты Міхаль і Шайка ад красавіка 1715 г. трымалі арэнду хвойніцкую, на якую мелі гадавы кантракт за суму ў 4300 злотых, даволі спраўна яе выплачвалі (НГАБ. Ф. 320. Воп. 1. Спр. 1. А. 144). А нашмат пазьней, у пачатку 1830-х гадоў экспартэрамі гарэлкі з бровараў Уладыслава Прозара, падкаморага рэчыцкага, у Хвойніках, Гарадзішчы і Ёлчы былі бацька і сын Лейба і Абрам Шайковічы [НГАБ. Ф. 694. Воп.7. Спр. 831. А. 9]. Тады яны ўважаліся першымі ў гэткага кшталту камэрцыі на ўвесь Рэчыцкі павет Менскай губэрні.}}, Гдаль, Шмуйла, ці яшчэ дадаючы да імя ўласнага род заняткаў — Айзік арандатар, Іцка кравец. У гэтым жа інвэнтары зьмешчана апісаньне Хвойніцкага замку&lt;ref&gt;НГАБ. Ф. 320. Воп. 1. Спр. 1. А. 120—122адв.&lt;/ref&gt;{{Заўвага|Пра Хвойніцкі замак гл.: Ткачоў М. А. Замкі і людзі. — Мінск: Навука і тэхніка, 1991. С. 160 — 161; пар.: [http://hojniki.ucoz.ru/index/0-56 С. Бельскі. Замак у Хойніках.]}}.

Пасэсія ксяндза-біскупа Ю. Парышэвіча была вельмі няўдалай. Маёнтак усё ніяк ня мог управіцца з выплатай даўгоў, што мусіла абмяркоўвацца нават на паседжаньнях Радамскага і Люблінскага трыбуналаў&lt;ref&gt;Архив ЮЗР. Ч. 2. Т. 3. Постановления провинциальных сеймиков в 1698—1726 гг. — Киев, 1910. С. 699—700.&lt;/ref&gt;. 2 траўня 1722 году князь Мікалай Шуйскі атрымаў ліст, у якім паведамлялася, што маніфэсту камісарскага абмежаваньня Оўруцкага павету з Мазырскім у Оўручы няма, кнігі бо двойчы згарэлі, дык ці не зьвярнуўся б у Мазырскі гродзкі суд, мо там што здабудзе&lt;ref&gt;AGAD. APiJ. Sygn. 1. S. 36&lt;/ref&gt;. Пасьля князя Мікалая, ад канца 1720-х і да пачатку 1750-х гадоў Хвойнікі сталі ўласнасьцю яго брата Ігнацыя. У тарыфе падымнага падатку Оўруцкага павету Кіеўскага ваяводзтва 1734 году, складзеным паводле зьвестак папярэдняй люстрацыі, засьведчана, што ў 17 паселішчах (акрамя вёскі [[Багушы (Гомельская вобласьць)|Багушы]], прыналежнай астраглядаўскай плябаніі) Хвойніцкай воласьці пана І. Шуйскага налічвалася 255 двароў&lt;ref&gt;Тарифи подимного податку, сеймикові лауди і люстрації Київського воєводства першої половини XVIII століття. /Вид. друге, доп. Укл. Конрад Жеменецький. — Біла Церква, 2015. С. 21, 39, 285—286.&lt;/ref&gt; (прыкладна 1530 жыхароў). Прычым для Хвойнікаў улічаныя і габрэйскія домагаспадаркі.

[[Файл:Прыход Хвойніцкай Пакроўскай царквы ў 1740 г.png|значак|зьлева|170px|Прыход Хвойніцкай Пакроўскай царквы ў 1740 г.]][[Файл:Згадка пра Пакроўскую царкву ў 1743 г.jpg|значак|170px|Згадка пра Пакроўскую царкву ў 1743 г.]][[Файл:Запіс пра ўніяцкага пароха і верных Пакроўскай царквы ў Хвойніках на 1743 г.jpg|значак|170px|Запіс пра ўніяцкага пароха і колькасьць верных Пакроўскай царквы ў Хвойніках на 1743 г.]][[Файл:1761 г. Копія аднаго з запісаў пра хрост Адама Шуйскага.jpg|значак|зьлева|170px|1761 г. Копія запісу 1747 г. у кнігах Юравіцкага касьцёлу пра хрост Адама Шуйскага.]][[Файл:Астрагляды, парафія 1748 г.jpg|значак|зьлева|170px|Астраглядавіцкая каталіцкая парафія ў 1748 г.]]

Найранейшыя зьвесткі аб прыходзе Хвойніцкай царквы Пакрова Найсьвяцейшай Багародзіцы вядомыя зь візыты Брагінскага дэканату 1740 году. Тады ён аб'ядноўваў верных з 40 дымоў у мястэчку Хвойніках, 40 у прадмесьці{{заўвага|Вось так: калі называныя вёскай, а калі ўважаныя за прадмесьце Хвойнікаў.}} Валоках, 40 у вёсцы Стралічаве, 8 у Рудным, 34 у Дворышчы, 10 у Навасёлках, 8 у Храпкаве, 10 у Вялікім Боры. Колькі душ да споведзі для візытатараў — non constat&lt;ref&gt;ІР НБУВ. Ф. 233. Спр. 19. А. 792, 794&lt;/ref&gt;. Згодна з Генэральнай візытай Брагінскага дэканату, на 1743 год у прыходзе Пакроўскай царквы мястэчка Хвойнікаў, дзедзічных добраў князя Ігнацыя Шуйскага, харунжыча берасьцейскага, налічвалася 297 двароў, дапушчаных да споведзі 1188 душ верных. Узначальваў прыход сьвятар Ян Чачотка. Будынак царквы драўляны, з хвоі, узьведзены на сродкі дзедзіча за 10 гадоў перад візытацыяй&lt;ref&gt;ІР НБУВ. Ф. 1. Ф. 2461. А. 289адв., 290&lt;/ref&gt;.

24 сьнежня 1744 году настаяцель Астраглядаўскага касьцёлу кс. Антоні Лукаш Пянькоўскі, дэкан оўруцкі, ахрысьціў у двары Хвойніцкім Адама, сына вяльможных Ігнацыя і Людвікі князёў Шуйскіх, пра што быў зроблены запіс у мэтрычнай кнізе Хвойніцкай царквы (Ecclesiae Ritus Greci Unici Choynicensis), пазьней занесены ў кнігі парафіяльнага касьцёлу&lt;ref&gt;НГАБ. Ф. 1781. Воп. 27. Спр. 202. А. 151адв.&lt;/ref&gt;.

У 1748 годзе мястэчка Хвойнікі названае ў ліку паселішчаў, частка жыхароў якіх належала да рыма-каталіцкай Астраглядавіцкай парафіі [[Оўруцкі дэканат|Оўруцкага дэканату]] [[Кіеўская дыяцэзія|Кіеўскай дыяцэзіі]]&lt;ref&gt;Ks. Orłowski K. N. Defensa biskupstwa y dyecezyi Kiiowskiey. — Lwów, 1748. S. 148.&lt;/ref&gt;.

У чэрвені 1750 году ў Хвойніках быў схоплены гайдамак Астап Луцкі, які ажно на працягу «шасці гадоў у гультайскіх эксцэсах жыцьцё праводзіў». Тутэйшая грамада асудзіла яго «на горла», але адміністратар Оўруцкага староства пан Станіслаў Быстрыцкі адмовіўся прыняць палоннага ў турму і выканаць над ім смяротны прысуд, дзеля чаго ў Оўруцкім гродзе і быў заяўлены пратэст&lt;ref&gt;Архив ЮЗР. Ч. 3. Т. 3: Акты о гайдамаках (1700—1768). — Киев, 1876. С. 464—466.&lt;/ref&gt;. 14 жніўня т. г. возны гэнэрал Кіеўскага ваяводзтва пан Андрэй Святкоўскі арыштаваў у Хвойніках падданых князёў Шуйскіх з Краснасельля і іх атамана Кулешыка, падданага Загароўскага, абвінавачваных у [[Гайдамак|гайдамацтве]]. Кіраўнік ключа пан Мікалай Страчынскі абяцаў затрымаць рабаўнікоў да суда ў турме Хвойніцкага замку&lt;ref&gt;Архив ЮЗР. Ч. 3. Т. 3. С. 511—512.&lt;/ref&gt;.

[[Файл:Прыход Хвойніцкай царквы ў 1752 г.png|значак|170пкс|Прыход Хвойніцкай царквы ў 1752 г.]]

Паводле чарговай візыты Брагінскага дэканату, на 1752 год у прыходзе Пакроўскай царквы было 326 двароў, у тым ліку 57 у самым месьце. Да споведзі дапушчана 1260 душ, зь якіх у тым годзе не спавядалася вялікая колькасьць верных, каля 500, пераважна вяскоўцаў&lt;ref&gt;ІР НБУВ. Ф. 1. Спр. 2464. А. 301, 304адв.&lt;/ref&gt;. 

На 1754 год у мястэчку Хвойніках, пэўна, разам зь вёскай Валокамі, якой няма ў тарыфе, налічвалася 109 двароў (каля 654 жыхароў), зь якіх да «do grodu» (Оўруцкага замку) выплачвалася 16 злотых, 29 з паловай грошаў, «na milicję» (пераважна на барацьбу супраць гайдамакаў) 67 злотых і 28 грошаў&lt;ref&gt;Тариф подимного податку Київського воєводства 1754 року. /Опрацював Конрад Жеменецький. — Біла Церква, 2015. С. 192; гл. таксама: С. 13—15, 20—22.&lt;/ref&gt;.

У 1750—1770 гадох адбываліся шматлікія непаразуменьні і канфлікты паміж уладальнікамі добраў Хвойнікі і Астраглядавічы (князямі Шуйскімі, дзедзічамі і рознымі апякунамі) і ўладальнікамі суседняга Брагінскага маёнтку панамі Замойскімі/Мнішкамі, кароткачасовымі спадчыньнікамі па князю [[Міхал Сэрвацы Вішнявецкі|Міхалу Сэрвацыю Вішнявецкаму]] і яго жонцы Тэклі (з Радзівілаў), а асабліва — з панамі Ракіцкімі.

[[Файл:Габрэі ў мястэчку Хвойнікі. 1784 г.jpg|значак|зьлева|170пкс|Габрэі ў Хвойніках, Вялікім Боры і Карчове. 1784 г.]][[Файл:Няпоўны сьпіс габрэяў у Брагіне. 1784 г.jpg|значак|170px|Рэшта Хвойніцкага кагалу. 1784 г.]]

Габрэйскія перапісы 1765, 1778 і 1784 гадоў засьведчылі, што ў Хвойніках налічвалася адпаведна 30 дамоў, 101 жыхар, 24 дамы, 58 жыхароў і 25 дамоў з 67 жыхарамі; яшчэ 25 чалавек схаваныя ад апошняга перапісу ў суседняй вёсцы Настольле{{заўвага|Належала да асобнага невялічкага староства.}}, г. зн. разам было 92 чалавекі. Мястэчка — цэнтар аднайменнага [[кагал]]у, да якога ў названыя гады належалі насельнікі 14, 16 і 17 вёсак, а ў іх разам зь мястэчкам пражывала 198, 105 і 145 głow. Некаторыя зь іх у 1784 годзе запісаныя хрысьціянамі, таму пагалоўшчыне не падлягалі (у Малым Карчовым, Рашаўцах, Рудным і Шчарбінах), з астатніх жа выбрана 217 злотых і 15 грошаў паўгадовай платы&lt;ref&gt;ЦДІАУК. Ф. 11. Оп. 1. Спр. 87. А. 1108-1108зв., 1124; Архив ЮЗР. Ч. 5. Т. 2. Переписи еврейского населения в юго-западном крае в 1765—1791 гг. — Киев, 1890. С. 301, 391, 710.&lt;/ref&gt;. Убываньне колькасьці габрэяў магло быць выклікана выбухам гайдамацка-сялянскай [[Каліеўшчына|Каліеўшчыны]] 1768 году, адгалоскі якой дасягалі і гэтых мясьцінаў.

У «Archiwum Prozorów i Jelskich» ёсьць дакумэнт, датаваны 3 студзеня 1771 году, паводле якога хвойніцкі уніяцкі парох Ян Чачотка, з дазволу захварэлага ксяндза Мацея Шамяткоўскага, пробашча астраглядаўскага, ахрысьціў «толькі вадой» без далейшых касьцельных цырымоніяў нованароджаную Людвіку Канстанцыю, дачку нядаўна памерлага старосты загальскага князя Адама і Марыяны (з дому Халецкіх) Шуйскіх&lt;ref&gt;AGAD. APiJ. Sygn. 19. S. 6, 8; НГАБ. Ф. 1781. Воп. 27. Спр. 202. А. 159адв.&lt;/ref&gt;.

[[Файл:Герб уласны роду Прозараў.png|100пкс|значак|зьлева|Герб уласны роду Прозараў]]

16 студзеня 1783 году сын ваяводы віцебскага Юзафа Прозара Караль ажаніўся з князёўнай Людвікай Шуйскай&lt;ref&gt;AGAD. APiJ. Sygn. 19. S. 26, 28 — 30.&lt;/ref&gt;. Хвойніцкі маёнтак з Астраглядаўскім ключом знаходзіўся на той час у пасэсіі апякуноў дзяўчыны князя [[Войцех Шуйскі|Войцеха Шуйскага]] і яго жонкі Анелі, сястры князя Адама. Дзеля таго, каб Людвіка, адзіная спадкаеміца па бацьку, магла ўвайсьці ў валоданьне добрамі, Каралю Прозару давялося сіламі свайго ўпаўнаважанага шляхціча Гадзяеўскага зьдзейсьніць [[наезд]]. Да вялікай вайны справа не дайшла, але судовыя спрэчкі з старостамі ніжынскімі скончыліся капрамісам толькі ў 1785 г.&lt;ref&gt;AGAD. APiJ. Sygn. 1. S. 91 — 97; Dubiecki M. Karol Prozor, oboźny W. W. Ks. Litewskiego. Przyczynek do dzieów powstania Kościuszkowskiego. Monografia / M. Dubiecki. — Kraków, 1897. S. 34 — 35&lt;/ref&gt;.

На 1789 год пры Хвойніцкай Сьвята-Пакроўскай прыходзкай царкве згаданая капліца Раства Найсьвяцейшай Багародзіцы ў Вялікім Боры&lt;ref&gt;ІР НБУВ. Ф. 233. Спр. 11. А. 73&lt;/ref&gt;.

[[Файл:Chojniki, Prozar. Хойнікі, Прозар (I. Urubleŭski, 1897).jpg|значак|зьлева|170px|Сядзібны дом Прозараў у Хвойніках. Ігнацы Врублеўскі, 1891 г.]]

13 ліпеня 1791 году варшаўская «Gazeta narodowa i obca» зьмясьціла паведамленьне пра тое, як 11 чэрвеня гаспадары рэзыдэнцыі ў Хвойніках{{заўвага|Новы сядзібны дом збудаваны якраз у часы [[Чатырохгадовы сойм|Чатырохгадовага сойму]].}} Караль і Людвіка Прозары сустракалі гасьцей з суседніх Мазырскага, Рэчыцкага і свайго Оўруцкага паветаў. Нагода — сьвяткаваньне прыняцьця [[Канстытуцыя 3 траўня 1791 году|Канстытуцыі 3 траўня]], пакліканай умацаваць і выратаваць Рэч Паспалітую. З раніцы наступнага дня — гарматны салют, сьвятая імша ў Астраглядавіцкім касьцёле{{Заўвага|Да парафіяльнага касьцёлу сьвяточная працэсія мусіла пераадолець крыху меней як 20 км, але ж і людзі ў навакольлі пра тое сьвята пачулі!}}, урачыстая казань ксяндза-пробашча Францішка Глінскага, Тe Deum laudamus вуснамі патрыётаў, сьвяточны абед і музыка з танцамі да самай раніцы.&lt;ref&gt;Gazeta narodowa y obca. № LVI. 13 lipca 1791; гл.: [http://hojniki.ucoz.ru/index/1791/0-363 Хойнікшчына]&lt;/ref&gt;

=== Пад уладай Расейскай імпэрыі ===

[[Файл:Загаловак апісання Хойніцкага архіва 1798 г.png|значак|зьлева|170px|Загаловак вопісу Хвойніцкага архіва 1798 г., у якім праігнараваныя расейскія адміністрацыйныя пераўтварэньні, а сам маёнтак названы ''графствам''.]]
[[Файл:Chvojniki, Prozar. Хвойнікі, Прозар (1901-17).jpg|значак|170px|Сядзібны дом напярэдадні 1-й сусьветнай вайны каля вуліцы У. В. Жыляка]][[Файл:Аркуш рэвізіі 1795 г. што да мястэчка Хвойнікі.jpg|значак|зьлева|170px|Аркуш рэвізіі 1795 г. што да мястэчка Хвойнікі.]]
[[Файл:Запіс аб пахаванні Караля Прозара.png|значак|зьлева|170px|Запіс аб пахаваньні абознага Караля Прозара]]
[[Файл:Пергамент з прысвячэннем нябожчыцы Людзвіцы Канстанцы Прозар. Знаходка 1965 г.png|значак|170px|Пэргамін з прысьвячэньнем Людвіцы Прозар яе мужа Караля. Знаходка 1965 г.]]
[[Файл:Бутля ўрэцкага шкла, дукат і 2 злотыя 1831 г.png|значак|170px|Бутля ўрэцкага шкла, дукат і 2 злотыя 1831 г. з пахаваньня Людвікі Прозар]]
[[Файл:Фрагмэнт сьпісу Астраглядавіцкай парафіі 1857 г.png|значак|170px|Фрагмэнт сьпісу Астраглядавіцкай парафіі 1857 г.]]
[[Файл:У прыходзе Пакроўскай царквы 1857 г. (фрагмэнт).png|значак|зьлева|170px|У прыходзе Пакроўскай царквы 1857 г. (фрагмэнт)]]
[[Файл:Chvojniki, Kaścieł. Хвойнікі, Касьцёл (1858).jpg|значак|зьлева|170px|Праэкт мураванага касьцёлу ў Хвойніках 1858 г.]]
[[Файл:Chvojniki, Ludvika Prozar. Хвойнікі, Людвіка Прозар (1913).jpg|значак|170px|Курган Людвікі. Час выкананьня фота невядомы. Атрыманае А. Ельскім пры канцы 1913 г.]]
[[Файл:Мястэчка Хойнікі на карце Ф. Ф. Шуберта.png|значак|170px|Хвойнікі і навакольле на мапе Шубэрта-Тучкова з праўкамі 1860-х гг.]]
[[Файл:Chvojniki, Rynak, Kaścieł. Хвойнікі, Рынак, Касьцёл (I. Sierbaŭ, 1912).jpg|значак|зьлева|170px|Касьцёл у цэнтры мястэчка, пераўтвораны ў Пакроўскую царкву. Фота І. Сербава. 1912 г.]]
[[Файл:Chvojniki. Хвойнікі (1864).jpg|значак|зьлева|170px|Хвойнікі на пляне 1864 г.]]
[[Файл:Chojniki, Prozar. Хойнікі, Прозар (I. Sierbaŭ, 1912).jpg|значак|170px|Капліца (з {{падказка|крыптай|пахавальняй}}) на могілках. Хвойнікі. [[Ісак Сербаў]], 1912 г.]]
[[Файл:Chvojniki. Хвойнікі (1886).jpg|значак|зьлева|170px|Хвойнікі на пляне 1886 г.]]
[[Файл:Эксплікацыя да пляну Хвойніцкага маёнтку Канстанціна Прозара. 1886 г.png|значак|170px|Эксплікацыя да пляну Хвойніцкага маёнтку Канстанціна Прозара. 1886 г.]]
[[Файл:Надпісы з каталіцкіх пахаванняў у Хойніках.png|значак|170px|Надпісы з каталіцкіх пахаваньняў у Хвойніках.]]
[[Файл:Jezapoŭ-Vałoki. Езапоў-Валокі (1887).jpg|значак|зьлева|170px|Плян фальваркаў Езапоў і Валокі. 1887 г.]]
[[Файл:Копія запісу аб продажы маёнтку хвойнікі ў 1887 г. (фрагмэнт).jpg|значак|зьлева|170px|Копія запісу аб продажы маёнтку Хвойнікі ў 1887 г. (фрагмэнт)&lt;ref&gt;Выпись из крепостной Минского Нотариального Архива. Книга по Речицкому уезду за 1887 год. № 18. С. 87 — 98. № 15&lt;/ref&gt;]]
[[Файл:Chvojniki, Prozar, Kaplica. Хвойнікі, Прозар, Капліца (1913).jpg|значак|170px|Капліца. Час выкананьня здымку невядомы. Дасланы А. Ельскаму ў канцы 1913 г.]][[Файл:Чарцёж капліцы, пераўтворанай на царкву.png|значак|зьлева|170px|Чарцёж капліцы, пераўтворанай на царкву. Пач. XX ст.]]

У выніку 2-га падзелу [[Рэч Паспалітая|Рэчы Паспалітай]] (1793 год) Хвойнікі апынуліся ў межах Рэчыцкай акругі Чарнігаўскага намесьніцтва (губэрні), з 1796 году ў складзе тэрытарыяльна ўпарадкаванага [[Рэчыцкі павет|Рэчыцкага павету]] Маларасейскай, а з 29 жніўня 1797 году [[Менская губэрня|Менскай губэрні]] [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]]&lt;ref&gt;Насевіч В., Скрыпчанка Т. Рэчыцкі павет / В. Насевіч, Т. Скрыпчанка // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі: у 6 т. — Т. 6. Кн. 1. — Мінск: БелЭн, 2001. C. 181—182.&lt;/ref&gt;. У пачатку жніўня 1793 году сядзіба ў Хвойніках прымала гасьцей — удзельнікаў кансьпірацыйнай нарады, мэтай якой была падрыхтоўка ўзброенага выступленьня супраць падзелаў Рэчы Паспалітай і за аднаўленьне Канстытуцыі 3 траўня. Сярод іх М. Дубецкім і К. Барташэвічам названыя адзін з галоўных арганізатараў Ігнацы Дзялынскі з Траянова, оўруцкі падкаморы і ўладальнік Олеўскага ключа Тадэвуш Нямірыч, соймавы пасол Каятан Праскура, стражнік літоўскі з суседняга [[Барбароў|Барбарова]] [[Ян Мікалай Аскерка]], [[абат]] оўруцкіх базылян Юзафат Ахоцкі з Шэпелічаў, яго пляменьнік, аўтар успамінаў пра падзею Ян Дуклян Ахоцкі, прэзыдэнт тагачаснага цэнтру Кіеўскага ваяводзтва г. [[Жытомір]]а Левандоўскі, судзьдзя Дуброўскі, староста Богуш, рэгент Асташэўскі, канонік Кулікоўскі, ксёндз Саламановіч, Станіслаў Трацяк і інш. — агулам 20 асобаў. Імёныя астатніх засталіся невядомыя расейскай сьледчай камісіі ў Смаленску. З Хвойнікаў шэф І. Дзялынскі, акрамя карысных рашэньняў, вывез 25 000 [[дукат]]аў, сабраных патрыётамі. У 2-й палове жніўня Я. Ахоцкі, наведаўшы маёнтак К. Прозара, атрымаў яшчэ 8000, а ў канцы сьнежня — 16 000 чырвоных злотых; акрамя таго, М. Паўша паказаў на сьледзтве, што Прозар даваў 2000 дукатаў на ўтрыманьне Пінскай паўстанчай брыгады&lt;ref&gt;Wybór pism J. I. Kraszewskiego. Pamiętniki Jana Duklana Ochockiego. — Warszawa, 1882. Tom II. S. 215—216, 249; Dubiecki M. S. 180—183; Bartoszewicz K. Dzieje insurekcji kościuszkowskiej 1794. — Berlin: B. Harz, 1913. S. 129—130; Восстание и война в Литовской провинции (по документам Москвы и Минска). Сост. Е. К. Анищенко. — Минск, 2001. С. 26.&lt;/ref&gt;.

Тадэвуш Касьцюшка прызначыў К. Прозара намесьнікам радцы Найвышэйшай нацыянальнай рады і сваім паўнамоцным прадстаўніком пры ўсіх дывізіях войска ВКЛ. Разгарнуць паўстаньне не хапіла часу. Давялося ратавацца. К. Прозар і капітан Гамількар Касінскі 20 красавіка 1794 году выехалі з Хвойнікаў да Юравічаў. Але Ян Мікалай Аскерка, стражнік польны літоўскі, праз свайго пасланца папярэдзіў, што ў Бабічах (Барбарове) іх ужо чакаюць расейскія жаўнеры. Абознаму з Касінскім тады ўдалося, дзякуючы сялянам-праваднікам, застацца вольнымі&lt;ref&gt;Tygodnik literacki. — № 37. Poznań, dnia 13 września, 1841 (Ліст гэн. Касінскага да гэн. Пашкоўскага); Dubiecki M. S. 215—217.&lt;/ref&gt;. У Хвойнікі расейскія адзьдзелы ўвайшлі ў аўторак 22 красавіка апоўдні. Рухаліся з 2-х бакоў, зьбліжаючыся да двара, як быццам засьцерагаліся засады. Камандзірамі іх былі «паляк на расейскай службе» Яворскі і [[падпалкоўнік]] Таўберт. Не засьпеўшы абознага ў Хвойніках, узялі нібы ў заложнікі 10-месячнага сына Уладыся{{Заўвага|Да 17 жніўня знаходзіўся ў Хвойніках пад наглядам паручніка Давыдава. З прычыны сэквэстру нянькам даводзілася спрачацца з афіцэрамі нават за пялюшкі для немаўляці. Нарэшце швагер Францішак Букаты, былы сакратар амбасады Рэчы Паспалітай у Лёндане, дамогся часовай апекі над хлопчыкам і вывез яго з Хвойнікаў: Dubiecki M. S. 235—236.}}. На маёнтак быў накладзены сэквэстар, а Людвіка Канстанцыя зь іншымі дзецьмі і маці Марыянай вымушана выехаць за аўстрыйскую мяжу ў Львоў&lt;ref&gt;Dubiecki M. S. 229.&lt;/ref&gt;.

У крыніцы пад назвай «Камеральное описание… Речицкой округи» 1796 году сказана, што колішнія добры Людвіка Прозара {{Заўвага|Тут, напэўна, дапушчана памылка прачытаньня тэксту рэвізіі, бо ў ёй згаданая Людвіка з князёў Шуйскіх Прозарава, жонка абознага Караля. І. В. Кандрацеў дарэмна зьдзіўляўся з таго, што Людвік Прозар ня браў удзелу ў выбарах у дваранскія інстытуцыі Рэчыцкага павету ў 1796 г., а потым распавёў пра яго &quot;родзіча&quot; Караля – вялікага патрыёта Рэчы Паспалітай (ужо больш як два гады ён быў у сваёй першай эміграцыі), неабачліва спаслаўшыся на электронны плягіят, падпісаны прозьвішчам Баркоўскі&lt;ref&gt;Ігор Кондратьєв. Участь шляхти Речицького повіту у виборах в дворянські інституції Чернігівського намісництва в 1796 р. // Рэчыцкі край: да 150-годдзя з дня нараджэння Мітрафана Доўнара-Запольскага: зб. навук. арт. – Мінск: Беларуская навука, 2019. С. 311 – 312&lt;/ref&gt;.}}, у пераліку якіх і м. Хвойнікі, перайшлі былі «да скарбу», але «паводле найвышэйшага загаду» вернутыя пані Луізе{{Заўвага|Француская форма імя ёсьць у паперах імпэратрыцы Кацярыны ІІ, у лістах яе генэралаў і самой Людвікі Канстанцыі, гл.: AGAD. APiJ. Sygn. 13. S. 3, 4, 76, 78, 97, 154, 158, 160; таксама гл. дакумэнты наступнага сэквэстру: Sygn. 14.}} Прозаравай&lt;ref&gt;Петреченко І. Є. «Камеральное описание… Речицкой округи» 1796 р.: інформаційний потенціал пам’ятки // Днепровский паром. Природное единство и историко-культурное взаимодействие белорусско-украинского пограничья / Материалы международной конференции (26-27 апреля 2018 г., г. Гомель). — Минск, 2018. С. 70 — 71.&lt;/ref&gt;. У расейскай рэвізіі, датаванай 5-м лістапада 1795 году, запісана, што мястэчка Хвойнікі дзедзічнай уладальніцы Людвікі з Шуйскіх Прозаравай было здадзенае ў «арендовную поссесию» каноніку інфлянцкаму ксяндзу Юзафу, сыну Марціна, Корсаку{{заўвага|Тагачаснаму плябану Астраглядавіцкай рыма-каталіцкай парафіі.}} тэрмінам на 2 гады (з 02.04.1794 да 02.04.1796) за 7 947 польскіх злотых і 29 грошаў. Адміністратарам, як і ў Валоках, прызначаны пляменьнік каноніка Юзаф, сын Станіслава, Віткоўскі. Тады ў мястэчку было 67 аседлых (карэнных) і 6 неаседлых (прышлых) двароў, у якіх разам налічвалася 183 асобы мужчынскага і 196 жаночага полу падданых{{заўвага|Тут, зразумела, няўлічаныя шляхта і габрэі, якіх у мястэчку жыло нямала.}}&lt;ref&gt;НГАБ. Ф. 333. Воп. 9. Спр. 59. А. 171 — 179адв.&lt;/ref&gt;. У 1796 годзе настаяцель Пакроўскай царквы ў Хвойніках, павернутай да [[Найсьвяцейшы ўрадавы сынод|расейскага праваслаўя]] годам раней&lt;ref&gt;НГАБ. Ф. 333. Воп. 9. Спр. 263. А. 343.&lt;/ref&gt;, Якаў Чачот склаў яе вопіс&lt;ref&gt;НГАБ. Ф. 136. Воп. 1. Спр. 573. А. 39 — 39адв.&lt;/ref&gt;. 

Паводле шляхецкай рэвізіі 1811 году, фальварак [[Лянтарня|Linterny]] зь вёскай Забалаць (сёння гэта вуліцы м. Хвойнікі) трымаў у арэндзе ад абозных Прозараў Ваўжынец Балашэвіч, ротмістр берасьцейскі&lt;ref&gt;НГАБ. Ф. 333. Воп. 9. Спр. 263. А. 3&lt;/ref&gt;.

У 1812 годзе К. Прозар падтрымаў імпэратара французаў [[Напалеон I Банапарт|Напалеона Банапарта]], марна спадзеючыся, што той дапаможа ўзьняць з каленаў гаротную Айчыну, заняў пасаду старшыні Скарбовага камітэту ў Часовым урадзе ВКЛ{{Заўвага|Паводле Браніслава Клечыньскага, у 1813 годзе Напалеон даслаў з Дрэздэна абознаму ордэн Ганаровага легіёну, а разам і патэнт на графскі тытул: AGAD. APiJ. Sygn. 34. S. 6.}}. Усё абярнулася чарговай эміграцыяй ды сэквэстрам Хвойнікаў, Астраглядавічаў і вёсак да іх прыналежных. Пані Людвіка і ў гэты раз дамаглася вяртаньня да канца 1814 году маёнткаў з 2524 рэвіскімі душамі, давёўшы расейскім уладам, што яны належаць ёй, і што ня мусіць адказваць за ўчынкі мужа&lt;ref&gt;AGAD. APiJ. Sygn. 14.&lt;/ref&gt;.

У пачатку 1831 году оўруцкі маршалак Ануфры Галецкі прапаноўваў больш як ужо 70-гадоваму К. Прозару ўзначаліць агульны для Рэчыцкага, Мазырскага і Оўруцкага паветаў паўстанцкі ўрад. Меркавалася стварыць вайсковы кантынгэнт колькасьцю да 1000 чалавек пад яго камандай і пра гэта стала вядома расейскім уладам. Былы абозны ВКЛ адмовіўся, спаслаўшыся на фізычную слабасьць і нэгатыўнае стаўленьне да гэтай ідэі сыноў Уладыслава і Юзафа. Мяркуецца, што нарады патрыётаў у Хвойніках усё ж адбываліся&lt;ref&gt;Dubiecki M. S. 321; Dangel St. Rok 1831 w Mińszczyźnie. — Warszawa, 1925. Tom II. S. 53, 173 (przypis 66).&lt;/ref&gt;{{Заўвага|У кожным выпадку, вольналюбівых поглядаў сваіх абозны не зьмяніў і ў глыбокай старасьці. Знойдзеныя ў 1965 годзе ў Хвойніках паўстанцкія манэты 1831 году, пакладзеныя ў склеп перазахаванай у 1829 г. жонкі Людвікі Канстанцыі, сьведчаць аб тым. Цікава: пра «flaszką krzyształową, hermetycznie zamkniętą, w której znajduje się ducat, dwuzłotówka i pismo na pargaminie, ręką moją (К. Прозара) kreślone, z podpisem wielu przytomnych natenczas obywateli», як і пра пабудову склепа, Юзаф Рольле паведамляў яшчэ ў кнізе 1882 г.: Dr. Antoni J. Opowiadania historyczne. Serya trzecia. T. 1. Karol Prozor, ostatni oboźny litewski. – Warszawa, 1882. S. 46. Пра знаходку гл.: Рябцевич В. Н. Нумизматика Беларуси. – Минск: Полымя, 1995. С. 274 – 275; Каталог выставы “Ад рымскага дэнарыя да беларускага рубля”. /Укл. Р. І. Крыцук, В. М. Сідаровіч, Л. І. Талкачова. — Мінск: Кнігазбор, 2018}}. Знаходзіўся тут пэўны час і прысланы з Рэчыцы падпаручык Міцінскі з паўтара дзясяткам салдат-інвалідаў, які адмовіўся выправіцца да каленкавіцкіх Вадовічаў, бо там на 12 чэрвеня т. г., маўляў, ужо сканцэнтравалася зашмат паўстанцаў. 19 чэрвеня ад брагінскіх [[Шкураты|Шкуратоў]] і Мікулічаў праз Хвойнікі ў накірунку Вадовічаў, потым Нароўлі і Мухаедаўскіх лясоў, дзе хаваліся {{падказка|інсургэнты|Паўстанцы}} з Оўруцкага і Радамышальскага паветаў, праходзіў невялікі конны адзьдзел Міхала Лігэнзы, спрабуючы ўзьняць тутэйшую чыншавую і дворскую шляхту на паўстаньне&lt;ref&gt;Dangel St. S. 59.&lt;/ref&gt;.

15 сакавіка 1835 году, згодна з мэтрычным запісам у кнігах Мікуліцкай Багаяўленскай царквы, у фальварку [[Лянтарня]] (Лянтэрня), арандаваным шляхцічам Ігнацыем Стравінскім, нарадзіўся сын Аляксандар, старэйшы брат Хведара, будучага знакамітага артыста Марыінскага тэатру ў Пецярбургу&lt;ref&gt;НГАБ. Ф. 136. Воп. 13. Спр. 537. А. 404&lt;/ref&gt;. Паводле зьвестак на 1834 год, у Хвойніках праводзіліся 2 штогадовыя кірмашы: 1—3 лютага і 1—4 кастрычніка; тавараў прывозілася адпаведна на 4 000 і 3000 рублёў, прадавалася на 2 000 і 1 600 р., наведвалі кірмашы каля 500 і 400 чалавек&lt;ref&gt;Список существующих в Российской империи ярма''н''ок. — С. Петербург, 1834. С. 190.&lt;/ref&gt;.

Запіс у мэтрычных кнігах Астраглядаўскага касьцёлу Ўнебаўзяцьця Найсьвяцейшай Панны Марыі засьведчыў, што 20 кастрычніка (1 лістапада н. ст.) 1841 году ў Хвойніках, хутчэй ад старасьці, чым ад хваробы, у 81-гадовым веку памёр вялікі абозны ВКЛ Караль Прозар. 24 кастрычніка Мазырскі і Рэчыцкі дэкан Францішак Пазьняк, які быў астраглядаўскім пробашчам, пры асыстэнцыі шматлікага духавенства і ў прысутнасьці мноства людзей пахаваў нябожчыка ў радавым склепе&lt;ref&gt;НГАБ. Ф. 1089. Воп. 1. Спр. 3. А. 10адв.&lt;/ref&gt;. У інвэнтарах 1844 г. уладальнікамі Хвойніцкага і Юзафаўскага маёнткаў названыя адпаведна Ўладыслаў і Юзаф Прозары, сыны абознага&lt;ref&gt;НГАБ. Ф. 142. Воп. 1. Спр. 1475, 1481.&lt;/ref&gt;. Пасьля сьмерці Юзафа ў 1845 г.&lt;ref&gt;НГАБ. Ф. 1089. Воп. 1. Спр. 3. А. 44 — 44 адв.&lt;/ref&gt; ягоная частка тутэйшай спадчыны перайшла да Ўладыслава. Паводле рэвізіі 1847 году «Хвойніцкае габрэйскае таварыства» складалі 2393 душы&lt;ref&gt;Еврейская энциклопедия. Т. 15. — Санкт-Петебург: Брокгауз-Ефрон, 1913. Стб. 653&lt;/ref&gt;

Згодна з кнігай «Памяць. Гісторыка-дакументальная хроніка Хойніцкага раёна», на 1849 год у Хвойніках — 74 двары, 580 жыхароў; дзеялі царква, каталіцкая капліца, 3 сынагогі; паштовая станцыя на тракце Мазыр — Брагін — Любеч, 26 крамаў, 2 піцейныя дамы, конны млын. Побач, у сядзібе Валокі, былі бровар і вятрак. У «Списках населенных мест Минской губернии по уездам, приходам, еврейским обществам со сведениями об их расположении и народонаселении [Дело]: 1857 г.» засьведчана, што 12 асобаў мужчынскага і 7 жаночага полу з двара Хвойнікі, 199 і 113 асобаў адпаведна зь ліку жыхароў мястэчка Хвойнікі былі парафіянамі Астраглядаўскага касьцёлу Унебаўзяцьця Найсьвяцейшай Панны Марыі, яшчэ 55 местачкоўцаў абодвух полаў зьяўляліся прыхаджанамі Хвойніцкай Сьвята-Пакроўскай царквы&lt;ref&gt;Расейскі дзяржаўны гістарычны архіў (РДГА). Ф. 1290. Воп. 4. Спр. 79. А. 382, 666&lt;/ref&gt;. У 1859—1862 гадох намаганьнямі і на сродкі Ўладыслава Прозара ў Хвойніках вымуравалі нэагатычныя касьцёл і капліцу, вядомыя са здымкаў 1912 г. І. Сербава. 17—18 верасьня 1860 году мястэчка наведаў менскі архіяпіскап [[Міхал Галубовіч]]. У. Прозар прасіў дазволу ўзьнесьці алтар для жалобнага набажэнства ў капліцы. Архіяпіскап згадзіўся пры ўмове, калі абшарнік збудуе на працягу 15-ці гадоў мураваную царкву&lt;ref&gt;Язэп Янушкевіч. Дыярыюш з XIX стагоддзя: Дзённікі Міхала Галубовіча як гістарычная крыніца. — Мінск.: Выдавец В. Хурсік, 2003&lt;/ref&gt;. У пачатку студзеня 1862 году Ўладыслаў спачыў. На пахаваньні ў Хвойніках, менш як за паўтары гады да свайго арышту, выступіў з прамоваю [[Аляксандар Аскерка]]&lt;ref&gt;AGAD. APiJ. Sygn. 1. S. 209.&lt;/ref&gt;, сястра якога Зофія была замужам за сынам нябожчыка Мечыславам. У 1864 годзе Мечыслаў Прозар памёр у зьняволеньні, а на маёнтак Хвойнікі, у якім на думку сьледзтва «жылі людзі, гатовыя да рэвалюцыйных беспарадкаў» і знайшлі нарыхтаваную зброю, быў накладзены ўзмоцнены 10-ці адсоткавы збор. Памёр і арыштаваны па справе паўстаньня Гэнрык Пяткевіч, бацька Чэслава&lt;ref&gt;Паўстанне 1863—1864 гадоў у Віцебскай, Магілёўскай і Мінскай губернях: Дакументы і матэрыялы Нацыянальнага гістарычнага архіва Беларусі / уклад. Дз. Ч. Матвейчык; рэдкал.: У. І. Адамушка [і інш.]. — Мінск: А. М. Вараксін, 2014. С. 450—452.&lt;/ref&gt;. У 1864 годзе дзеля выхаваньня тутэйшых дзяцей, а разам і іхных бацькоў у духу вернасьці расейскай манархіі, у Хвойніках адкрыта 2-клясная народная вучэльня. 20 чэрвеня 1865 году, «паводле мясцовага прадстаўленьня» праваслаўнага духавенства, як зь непрыхаваным задавальненьнем пісаў у сваім рапарце брагінскі дабрачынны Максім Ярэміч, невялікі стары драўляны і «цудоўнай структуры» мураваны касцёлы ў цэнтры Хвойнікаў і мураваную капліцу на могілках улады адабралі ў католікаў і перадалі ў праваслаўнае ведамства&lt;ref&gt;НГАБ. Ф. 136. Воп. 1. Спр. 31248. А. 15.&lt;/ref&gt;. Удава Мечыслава Прозара Зофія рабіла захады, абы вярнуць забранае ці хоць забясьпечыць недатыкальнасць радавога склепу. 2 лістапада 1887 г. яе сын і спадкаемца Канстанцін вымушаны быў прадаць абцяжараны даўгамі маёнтак расейскім купцам з [[Арлоўская губэрня|Арлоўскай губэрні]], [[Карачаў|карачаўскаму]] Міхаілу Пятровічу Аўраамаву і [[Трубчэўск|трубчэўскаму]] Гаўрылу Сямёнавічу Курындзіну за 580 000 рублёў серабром&lt;ref&gt;Виноградов Д. Л. Живые прошлого страницы. / Дмитрий Леонидович Виноградов. — Минск: А. Н. Вараксин, 2018. С. 99 — 102.&lt;/ref&gt;. У сьпісе землеўладальнікаў Менскай губэрні сказана, што ў маёнтку Хвойнікі Канстанціна Прозара налічвалася 44 466 дзесяцін зямлі&lt;ref&gt;Список землевладельцев Минской губернии. 1889 г. — Минск, 1889. С. 373.&lt;/ref&gt;. Пасьля таго продажу і здарылася непапраўнае. «Dziennik Kujawski» у верасьнёўскім нумары за 1895 год паведамляў: яшчэ ў канцы сакавіка злачынцы, нібыта з кола новых уладальнікаў маёнтку, нанялі каваля, выламалі краты ад уваходу ў [[лёх]], выкінулі з трунаў рэшткі пахаваных Прозараў, пазрывалі зь іх медзь і наступна прадавалі ў розных месцах. Празь некалькі дзён выламаныя краты і парэшткі заўважыў праваслаўны сьвятар, які і паведаміў аб здарэньні ў паліцыю. Гэтак Прозары пазбавіліся апошняга, што ім яшчэ ў Хвойніках належала, — уласных пахаваньняў&lt;ref&gt;Dziennik Kujawski. — Inowrocław, 20 września 1895 (Nr. 216. Rocznik III). S. 3.&lt;/ref&gt;.

У парэформавы пэрыяд Хвойнікі сталі цэнтрам аднайменнай воласьці ў Рэчыцкім павеце. У мястэчку здаўна праводзіліся кірмашы — Стрэчанскі ў лютым і [[Пакроў]]скі ў кастрычніку. У 1863 і 1864 гадох на іх адпаведна было прывезена тавару на 3850 і 4000 рублёў, 4500 і 4500 рублёў, а прададзена — на 1700 і 2000 рублёў, 2315 і 2500 рублёў&lt;ref&gt;Труды Минского губернского статистического комитета. Вып. 1. Историко-статистическое описание девяти уездов Минской губернии. — Минск, 1870. С. 416&lt;/ref&gt;. Згодна зь ведамасьцю Сьвята-Пакроўскай царквы, на 1875 год яе прыход налічваў 1254 асобы мужчынскага і 1260 асобаў жаночага полу верных. Зь іх у самым мястэчку Хвойнікі ў 12 дварах — 48 мужчын і 37 жанчын&lt;ref&gt;НГАБ. Ф. 136. Воп. 1. Спр. 40937. А. 234, 239адв.&lt;/ref&gt;. У сьпісе прыходаў і прычтаў па чатырох благачынных акругах (у межах Рэчыцкага павету) Менскай епархіі на 1876 год у складзе прычту Пакроўскай царквы ў Хвойніках названыя настаяцель а. Іаан Лісевіч, в. а. штатнага псаломшчыка Яўген Тышкевіч і звышштатны Даніла Транцэвіч, просьфірня Алена Васанская. Да прыходу належалі жыхары мястэчка Хвойнікі, вёсак Валокі, Малешаў, Паселічы, Людвін, Настольле, Карчовае, Гарошкаў, Небытаў, Куравое, Дворышча&lt;ref&gt;Минские епархиальные ведомости. — Минск, 1876. № 10. С. 458&lt;/ref&gt;. На 1879 год у прыходзе налічвалася 1178 душ мужчынскага і 1151 душа жаночага полу сялянскага саслоўя&lt;ref&gt;Описание церквей и приходов Минской епархии. VIII. Речицкий уезд. — Минск, 1879. С. 140&lt;/ref&gt;. У 1885 г. Хвойніцкую воласьць складалі 24 паселішчы з 859 дварамі. У 1890 годзе у мястэчку — валасная ўправа, мяшчанская ўправа, пошта, лекарскі ўчастак, у воласьці — 36 паселішчаў з 1567 дварамі. У 1895 годзе ў маёнтку была заснавана вінакурня&lt;ref name=&quot;fn2&quot;&gt;Список фабрик и заводов европейской России. — С.-Петербург, 1903. С. 575&lt;/ref&gt;. Паводле перапісу 1897 г. тут 335 двароў, 2596 жыхароў{{заўвага|Згодна зь іншымі зьвесткамі, у Хвойніках тады было 2685 жыхароў, зь якіх 1668 складалі габрэі&lt;ref&gt;Еврейская энциклопедия. Т. 15. — Санкт-Петебург: Брокгауз-Ефрон, 1913. Стб. 653&lt;/ref&gt;.}}, 5 юдэйскіх малітоўных дамоў, паштова-тэлеграфная кантора, хлебазапасны магазын, 48 крамаў, заезны двор, карчма. У пачатку XX ст. у Хвойніках дзеялі царква і капліца, працавалі 2 школы, лякарня, аптэка, жалезаробчы завод, 2 вадзяныя млыны. У выніку пажару 25 ліпеня 1901 году згарэла вінакурня. На 1903 год тая вінакурня сіламі 16 рабочых вытварала сьпірту на 37 900 (25 000) рублёў у год, перарабляла 1750 пудоў жытняй мукі, 6 312 пудоў зялёнага соладу і 110 000 пудоў бульбы&lt;ref name=&quot;fn2&quot;/&gt;.

[[Файл:Кафля керамічнага заводу Э. Бергенгэйма ў доме А. Аўраамава.jpg|значак|зьлева|170px|Кафля керамічнага заводу Э. Бергенгэйма ў палацыку А. Аўраамава.]][[Файл:Праэкт мураванай царквы ў м. Хвойнікі.png|значак|170px|Нязьдзейсьнены праект мураванай царквы ў м. Хвойнікі. Пач. XX ст.]]

У 1904 годзе сярод зямельных уласьнікаў Менскай губэрні, якія мелі 500 і болей дзесяцін, названыя ўладальнікі маёнткаў Хвойнікі і Рашаў спадчынныя ганаровыя грамадзяне (купцы) Міхаіл Пятровіч Аўраамаў і Гаўрыла Сямёнавіч Курындзін&lt;ref&gt;Памятная книжка Минской губернии на 1904 г. — Минск: Издание Минского губернского статистического комитета, 1903. Приложение. С. 54.&lt;/ref&gt;. У 1909 годзе ў мястэчку было 338 двароў, 2891 жыхар&lt;ref&gt;Список населённых мест Минской губернии. / Сост. В. С. Ярмолович. — Минск, 1909. С. 210.&lt;/ref&gt;. У 1911 г. Хвойніцкі маёнтак дзялілі між сабой браты Андрэй Міхайлавіч (12 645 дзесяцін), Сямён Міхайлавіч (11 651), Васіль Міхайлавіч (9 591), Мітрафан Міхайлавіч (8 406), Іван Міхайлавіч (1 582) Аўраамавы&lt;ref&gt;Список землевладельцев Минской губернии. 1911 г. — Б. м. С. 1.&lt;/ref&gt;. З уводам у эксплюатацыю лініі Васілевічы — Хвойнікі (23 верасьня 1911 году) пачала дзеяць чыгуначная станцыя.

У 1912 годзе А. М. Аўраамаў завершыў узьвядзеньне мураванага палацыка «u wjazdu do Chojnik», як вызначыў яго месцазнаходжаньне Анджэй Раствароўскі, унук Аляксандра Аскеркі, якому з-за дажджу ўвосень 1915 г., не даехаўшы да Рудакова, давялося тут заначаваць&lt;ref&gt;Rostworowski A. Ziemia, której już nie zobaczysz. Wspomnienia Kresowe. — Warszawa, 2001. S. 110.&lt;/ref&gt;. Сапраўды, паўстаў будынак на месцы драўлянай сядзібы ў колішнім фальварку Валокі, г. зн. тады яшчэ ня ў Хвойніках. Відавочна, хіба што Першая сусьветная вайна перашкодзіла плянам Аўраамавых збудаваць у мястэчку мураваную царкву паводле расейскіх узораў праваслаўнай архітэктуры, хоць адпаведны праект ужо быў створаны&lt;ref&gt;РДГА. Ф. 1293. Воп. 167 Менская губэрня. Спр. 82&lt;/ref&gt;. 2-м сакавіка 1912 году пазначаны праект драўлянага рыма-каталіцкага касьцёла ў мястэчку Хвойнікі&lt;ref&gt;НГАБ. Ф. 299. Воп. 5. Спр. 2075. А. 16&lt;/ref&gt;.

=== Найноўшы час ===

9 лютага 1918 году, яшчэ да падпісаньня [[Берасьцейская мірная дамова|Берасьцейскай мірнай дамовы]] з бальшавіцкай Расеяй (3 сакавіка), [[Нямецкая імпэрыя]] перадала паўднёвую частку Беларусі [[Украінская Народная Рэспубліка|Украінскай Народнай Рэспубліцы]]. У адказ на гэта, 9 сакавіка [[Другая Ўстаўная грамата|Другой Устаўной граматай]] тэрыторыя абвешчана была часткай [[Беларуская Народная Рэспубліка|Беларускай Народнай Рэспублікі]]. Хвойнікі, аднак, апынуліся ў складзе часова створанай 15 чэрвеня [[Палеская акруга (1918—1919)|Палескай акругі (староства)]] з цэнтрам у Рэчыцы, з кастрычніка — у Мазыры. Прычым, старастай (губэрнатарам) гэтман [[Украінская дзяржава|Украінскай Дзяржавы]] Павал Скарападзкі прызначыў былога ўладальніка маёнтку Гарадзішча (на Брагіншчыне), галаву Рэчыцкай павятовай управы П. А. Патона. Ад 18 траўня тут дзеяла «варта Украінскай Дзяржавы»&lt;ref&gt;Ціхаміраў А. В. Станаўленне і развіццё беларуска-украінскіх адносін у 1918—1920 гг. // Веснік БДУ. Сер. 3. 2005. № 3. С. 28 — 32; Грицкевич А. П. Борьба за Украину, 1917—1921 / А. П. Грицкевич; под науч. ред. А. Е. Тараса. — Минск: Современная школа, 2011. С. 92 — 93; Ільїн О. Західне Полісся в Українській Державі гетьмана Скоропадського (Історія в документах) / О. Ільїн // Над Бугом і Нарвою : український часопис Підляшшя. — 2014. № 3. С. 42; Валентина Метлицька. Тимчасова німецька окупація та її вплив на долю східного Білоруського Полісся (березень 1918 — січень 1919 рр.). // Україна та Німеччина: міждержавні відносини: збірник наукових праць / ред. кол. Владислав Верстюк (гол.), Степан Віднянський, Руслан Пиріг, Ірина Матяш, Дмитро Вєдєнєєв, Володимир Бойко, Дмитро Казіміров. — Чернігів: Сіверський центр післядипломної освіти, 2018. С. 286—296 (артыкул беларускамоўны); Замойский А. С. Брагин и местечки юго-восточной Беларуси в условиях перехода от войны к миру. 1918—1922 // Брагинщина в контексте истории белорусско-украинского пограничья. С. 85.&lt;/ref&gt;. У сьнежні 1918 году нямецкія войскі пакінулі мястэчка і чыгуначную станцыю. 1 студзеня 1919 году, згодна з пастановай І зьезду КП(б) Беларусі, Хвойнікі ўвайшлі ў склад [[ССРБ|Сацыялістычнай Савецкай Рэспублікі Беларусі]], аднак 16 студзеня Масква адабрала іх разам зь іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад [[РСФСР]]. Ад сакавіка да пачатку ліпеня 1920 году Хвойнікі занятыя польскімі войскамі. Пагром, учынены ў лістападзе 1920 году жаўнерамі [[Станіслаў Булак-Балаховіч|Станіслава Булак-Балаховіча]], абярнуўся пагібельлю 48 жыхароў-габрэяў.

[[Файл:Chvojniki, Rynak. Хвойнікі, Рынак (1929).jpg|значак|зьлева|170px|Местачковы дом, 1929 г.]][[Файл: Пасёлак Лянтэрня на карце, складзенай ў 1924-26 гг.jpg|значак|170px|Хвойнікі, Валокі, Забалацьце на мапе [[Рабоча-Сялянская Чырвоная Армія|РККА]] 1926 г.]]

У дакумэнце пад назвай «Сведения о количестве учащихся школ Хойникской волости Речицкого уезда», пазначаным часовым адрэзкам 8 сьнежня 1920 — 15 красавіка 1921 году, засьведчана існаваньне Хвойніцкай школы II ступені (175 вучняў), а таксама школ І ступені — 1-й Хвойніцкай (58 вуч.), 2-й Хвойніцкай (204 вуч.), Хвойніцкай габрэйскай (50 вуч.), Хвойніцкай польскай (69 вуч.) і Хвойніцкай чыгуначнай (70 вуч.)&lt;ref&gt;Дзяржаўны архіў Гомельскай вобласьці. Ф. 68. Воп. 1. Спр. 16. А. 19.&lt;/ref&gt;. У чэрвені 1921 году непадалёк ад Хвойнікаў на станцыі Аўрамаўская банда атамана Івана Галака затрымала цягнік, абрабавала і забіла 55 пасажыраў&lt;ref&gt;Новиков Д. С. Борьба органов советской власти с бандой атамана Галака на белорусско-украинском пограничье в начале 1921 г. // Брагинщина в контексте истории белорусско-украинского пограничья. С. 102.&lt;/ref&gt;.

8 сьнежня 1926 году Хвойнікі вярнулі [[БССР]], адначасова надаўшы статус раённага цэнтру спачатку ў [[Рэчыцкая акруга|Рэчыцкай]], потым у [[Гомельская акруга|Гомельскай акрузе]]. На 1930 год тут было 560 двароў. Напярэдадні Другой сусьветнай вайны ў мястэчку і на станцыі дзеялі 2 пачатковыя і 7-гадовая школы, хата-чытальня, філія спажывецкай каапэрацыі; працавалі лесапільня (з 1912 году), маслазавод (з 1930 году), шпаларэзны завод (з 1932 году), кравецкая і шавецкая майстэрні (з 1928 году), паравы млын, маслабойня, хлебапякарня (з 1929 году), смалакурня, машынна-трактарная станцыя (з 1932 году). З 1938 году — у [[Палеская вобласьць|Палескай вобласьці]] з цэнтрам у Мазыры. 29 верасьня 1938 году паселішча атрымала афіцыйны статус [[пасёлак гарадзкога тыпу|пасёлку гарадзкога тыпу]].

[[Файл:Помнік ахвярам нацызму ў Хойніках.jpg|значак|170px|Помнік ахвярам нацызму ў Хвойніках.]]

У [[Другая сусьветная вайна|Другую сусьветную вайну]] з 25 жніўня 1941 да 23 лістапада 1943 году Хвойнікі знаходзіліся пад акупацыяй [[Трэці Райх|Трэцяга Райху]]. У верасьні 1941 году акупанты зьнішчылі ў урочышчы Пальміра больш за 100 чалавек зь ліку хвойніцкіх габрэяў&lt;ref&gt;Матвей Милявский. Хойники — моя любовь и боль. // Мишпоха. № 16. 2005&lt;/ref&gt;. {{пачатак цытаты}}''В 1946 году я впервые после войны приехал в Хойники и услышал от мамы, как был зверски убит ее отец, мой дедушка Нохим, не захотевший эвакуироваться. Группа стариков: дедушка, мой родственник Левицкий Мойше, его больной внук Хаим и другие — шли в одной колоне. Впереди дедушка, которому вручили знамя. Фашисты и полицейские заставили еле шагающих старых, больных людей петь песни. Обреченных били, и вдруг дедушка начал петь и вслед за ним остальные. Они даже бодрее стали шагать. Нацисты заставили их замолчать, прекратить пение. Кто-то из местных жителей, наблюдавших шествие обреченных, сообщил немцам, что евреи поют не песню, а нараспев читают молитву «Шма Исроэль». Мои попытки узнать подробности тогда не увенчались успехом. Это казалось легендой. Намного позже в акте Чрезвычайной Государственной комиссии по Хойникам, я прочитал, что группу стариков с красным флагом водили по улицам поселка, а потом под пытками вывели на «Пальмир» и расстреляли. Нет, это уже не легенда, а жестокая правда. Но почему в документе Комиссии не сказано о том, что «группа стариков» — это были евреи, и только евреи? Почему не сказано о том, чтó они пели? Не знали? Невозможно!''{{канец цытаты}}У кастрычніку — больш за 150 габрэяў расстраляныя ў пасялковым парку і 40 чалавек у двары будынку паліцыі. У чэрвені 1943 году ў Хвойніках быў створаны лягер грамадзянскага насельніцтва, у якім утрымлівалася 5 000 чалавек. Вязьняў групамі адпраўлялі ў Нямеччыну&lt;ref&gt;Без срока давности. Беларусь: преступления нацистов и их пособников против мирного населения на оккупированной территории БССР в годы Великой Отечественной войны. Гомельская область. Сборник архивных документов и материалов / сост.: А. Р. Дюков, В. Д. Селеменев (рук.) [и др.]; редкол.: А. К. Демянюк [и др.]. — Минск: НАРБ; М.: Фонд «Историческая память», 2021. С. 309, 317—318&lt;/ref&gt;.

Ад вызваленьня і да 15 студзеня 1944 году тут месьціліся органы кіраваньня Палескай вобласьці. З 1954 году Хвойнікі — у складзе Гомельскай вобласьці. На 1955/1956 навучальны год у раённым цэнтры дзеялі 2 беларускія (№ 1 і 3) і 1 расейскамоўная (№ 2) сярэднія школы&lt;ref&gt;Занальны дзяржаўны архіў у г. Рэчыцы . Ф. 3. Воп. 1. Спр. 12&lt;/ref&gt;.

10 лістапада 1967 году Хвойнікі атрымалі статус [[места]]. У 1972 годзе да места далучылі вёскі [[Валокі (Хвойнікі)|Валокі]] і [[Забалацьце (Хвойнікі)|Забалаць]], у 1989 годзе — [[Настольле]] і [[Лянтарня|Лянтарню (бальшав. Чырвоную Ніву)]], 1 сьнежня 2009 году — [[Малішаў (Хвойніцкі раён)|Малішаў]]&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20131029210409/http://www.pravo.by/pdf/2009-309/2009-309(003-022).pdf «Об изменении административно-территориального устройства Хойникского района Гомельской области». Решение Гомельского областного Совета депутатов от 1 декабря 2009 г. № 290]{{Ref-ru}}&lt;/ref&gt;.

== Насельніцтва ==

Максымальная колькасьць насельніцтва ў Хвойніках засьведчаная на 1989 год, калі тут жылі 17113 чалавек (згодна зь перапісам).

=== Дэмаграфія ===
&lt;div style=&quot;float:right;margin:0 0 .5em 1em;&quot; class=&quot;toccolours&quot;&gt;
&lt;timeline&gt;
ImageSize = width:auto height:140 barincrement:29
PlotArea = left:50 bottom:20 top:15 right:15
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = late
Colors =
  id:linegrey2 value:gray(0.9)
  id:linegrey value:gray(0.7)
  id:cobar value:rgb(0.0,0.7,0.8)
  id:cobar2 value:rgb(0.6,0.9,0.6)
DateFormat = yyyy
Period = from:0 till:15000
ScaleMajor = unit:year increment:5000 start:0 gridcolor:linegrey
ScaleMinor = unit:year increment:1000 start:0 gridcolor:linegrey2
PlotData =
  color:cobar width:15
  bar:1849 from:0 till:580
  bar:1858 from:0 till:449
  bar:1886 from:0 till:580
  bar:1897 from:0 till:2596
  bar:1909 from:0 till:2891
  bar:1939 from:0 till:3400
  bar:1970 from:0 till:9500
  bar:1991 from:0 till:15000
  bar:2002 from:0 till:14600
  bar:2006 from:0 till:13500
  bar:2009 from:0 till:13844
  bar:2018 from:0 till:12472
TextData=
  fontsize:10px pos:(10,195)
  text:
&lt;/timeline&gt;
&lt;/div&gt;

* '''XIX стагодзьдзе''': 1849 год — 580 чал., зь іх мяшчанаў 1-га разраду — 4, 2-га — 13, 3-га — 63; 1858 год — 449 чал.&lt;ref&gt;{{Літаратура/Гарады і вёскі Беларусі|2-2к}} С. 426.&lt;/ref&gt;; 1880 год — 500 чал.&lt;ref&gt;[[Аляксандар Ельскі|Jelski A.]] Chojniki // {{Літаратура/Геаграфічны слоўнік Каралеўства Польскага|1к}} S. [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_I/620 620].&lt;/ref&gt;; 1886 год — 580 чал.; 1897 год — 2596 чал.
* '''XX стагодзьдзе''': 1906 год — 2685 чал. (1250 муж. і 1435 жан.), зь іх 717 каталікоў, 299 праваслаўных, 1668 юдэяў&lt;ref name=&quot;pam&quot;&gt;{{Літаратура/Памяць/Хвойніцкі раён}}&lt;/ref&gt;; 1939 год — 3,4 тыс. чал.&lt;ref&gt;{{Літаратура/БелЭн|17к}} С. 42.&lt;/ref&gt;; 1970 год — 9,5 тыс. чал.; 1991 год — 15 тыс. чал.
* '''XXI стагодзьдзе''': 2002 год — 14,6 тыс. чал.&lt;ref&gt;{{Літаратура/БелЭн|17к}} С. 41.&lt;/ref&gt;; 2004 год — 14,2 тыс. чал.&lt;ref&gt;{{Літаратура/Гарады і вёскі Беларусі|2-2к}} С. 425.&lt;/ref&gt;; 2005 год — 13,9 тыс. чал.; 2006 год — 13,5 тыс. чал.; 2008 год — 13,2 тыс. чал.; 1 студзеня 2009 году — 13,1 тыс. чал.; 2009 год — 13 844 чал.&lt;ref name=&quot;belstat&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20100918172105/http://belstat.gov.by/homep/ru/perepic/2009/vihod_tables/1.2-3.pdf Перепись населения — 2009. Гомельская область]{{Ref-ru}} [[Нацыянальны статыстычны камітэт Рэспублікі Беларусь]]&lt;/ref&gt; (перапіс); 2016 год — 12 698 чал.&lt;ref name=&quot;belstat2016&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20160706073652/http://www.belstat.gov.by/upload/iblock/567/567f8a4ac45cd80a949bb7bd7a839ca7.zip Численность населения на 1 января 2016 г. и среднегодовая численность населения за 2015 год по Республике Беларусь в разрезе областей, районов, городов и поселков городского типа]{{Ref-ru}} [[Нацыянальны статыстычны камітэт Рэспублікі Беларусь]]&lt;/ref&gt;; 2017 год — 12 500 чал.&lt;ref name=&quot;belstat2017&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20200813193913/http://belstat.gov.by/ofitsialnaya-statistika/publications/izdania/public_bulletin/index_7192/ Численность населения на 1 января 2017 г. и среднегодовая численность населения за 2016 год по Республике Беларусь в разрезе областей, районов, городов и поселков городского типа]{{Ref-ru}} [[Нацыянальны статыстычны камітэт Рэспублікі Беларусь]]&lt;/ref&gt;; 2018 год — 12 472 чал.&lt;ref name=&quot;belstat2018&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20180405033656/http://www.belstat.gov.by/ofitsialnaya-statistika/publications/izdania/public_bulletin/index_8782 Численность населения на 1 января 2018 г. и среднегодовая численность населения за 2017 год по Республике Беларусь в разрезе областей, районов, городов и поселков городского типа]{{Ref-ru}} [[Нацыянальны статыстычны камітэт Рэспублікі Беларусь]]&lt;/ref&gt;

=== Рэлігія ===
У 1990-я гады ў Хвойніках узьведзеныя новыя будынкі царквы Пакрова Багародзіцы і касьцёлу Ўнебаўзяцьця Найсьвяцейшай Панны Марыі.

=== Адукацыя ===
У Хвойніках працуюць прафэсійны ліцэй, 4 сярэднія (у іх ліку гімназія), дзьве спартовыя школы і Школа мастацтваў.

=== Культура ===
Раённы Дом культуры, яго філія Цэнтр культуры м. Хвойнікі, дзее народны тэатр, народны ансамбль «Спадчына», пры Школе мастацтваў — дзіцячы ўзорны ансамбль «Верасок», ансамбль народнай музыкі «Крыніца», пры Цэнтры творчасьці дзяцей і моладзі адзьдзелу адукацыі райвыканкаму ўзорны ансамбль эстраднага танцу «DRIVE», Дом рамёстваў, раённая і местачковая бібліятэкі, раённы краязнаўчы музэй, выдаецца раённая газэта «Хойніцкія навіны».

== Забудова ==

=== Плян ===
Забудова Хвойнікаў злучылася з блізкімі паселішчамі, у выніку чаго склаліся раёны Старыя Хвойнікі, Новыя Хвойнікі і паўночна-заходні. Паводле генэральнага пляну ўзводзіліся 2—5-павярховыя будынкі. Шматпавярховы мікрараён Юбілейны збудаваны ў Новых Хвойніках. У зьвязку з [[Чарнобыльская катастрофа|чарнобыльскай катастрофай]] новае будаваньне ў месьце нязначнае.

=== Вуліцы і пляцы ===
{| cellspacing=&quot;1&quot; cellpadding=&quot;3&quot; style=&quot;width: 700px; margin: 0 0 1em 0; border: solid darkgray; border-width: 1px 1px 1px 1px; font-size: 90%; background-color: #fff;&quot;
|- bgcolor={{Колер|Беларусь}} align=&quot;center&quot;
| '''Афіцыйная назва''' || '''Гістарычная назва''' || '''Былыя назвы'''
|-style=&quot;background:#FAFAFA;&quot; align=&quot;left&quot;
| Вакзальная вуліца || '''Замкавы''' завулак&lt;ref name=&quot;fn4&quot;&gt;Зелянкоўскі А. М. Па залах Хойніцкага гісторыка-краязнаўчага музея. С. 10&lt;/ref&gt; 
| '''Карчомная''' вуліца&lt;ref name=&quot;plan-1886&quot;&gt;[[:Файл:Chvojniki. Хвойнікі (1886).jpg|Плян Хвойнікаў 1886 году]]&lt;/ref&gt; ||
|-style=&quot;background:#EEEEEE;&quot; align=&quot;left&quot;
| Домнікава вуліца || '''Кавальская''' вуліца&lt;ref name=&quot;fn4&quot;/&gt; ||
|-style=&quot;background:#FAFAFA;&quot; align=&quot;left&quot;
| Інтэрнацыянальная вуліца || '''Царкоўная''' вуліца ||
|-style=&quot;background:#EEEEEE;&quot; align=&quot;left&quot;
| Івана Мележа вуліца || '''Школьная''' вуліца ||
|-style=&quot;background:#FAFAFA;&quot; align=&quot;left&quot;
| Піянэрская вуліца || '''Янава''' вуліца ||
|-style=&quot;background:#EEEEEE;&quot; align=&quot;left&quot;
| Пралетарская вуліца || '''Пагарэлая''' вуліца ||
|-style=&quot;background:#FAFAFA;&quot; align=&quot;left&quot;
| Савецкая вуліца || '''Базарная''' вуліца&lt;ref name=&quot;fn4&quot;/&gt; і '''Зялёная''' вуліца 1864 г.&lt;ref name=&quot;plan-1864&quot;&gt;[[:Файл:Chvojniki. Хвойнікі (1864).jpg|Плян Хвойнікаў 1864 году]]&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt; У 1886 г. апошняя пазначана як '''Валоцкая''' вуліца&lt;ref name=&quot;plan-1886&quot;/&gt; ||
|-style=&quot;background:#EEEEEE;&quot; align=&quot;left&quot;
| Сялянская вуліца || '''Забалоцкая''' вуліца&lt;ref name=&quot;plan-1864&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;plan-1886&quot;/&gt; ||
|-style=&quot;background:#FAFAFA;&quot; align=&quot;left&quot;
| Танкістаў плошча || '''Замкавая''' вуліца&lt;ref name=&quot;fn4&quot;/&gt; || Працы плошча
|}

== Эканоміка ==
Аўтарамонтны завод, завод гідраапаратуры ў складзе «МТЗ-ХОЛДЫНГ», завод ЖБВ — філія ААТ «Мазырскі ДБК», фабрыка мастацкіх вырабаў, Палескі вытворчы ўчастак ААТ «Мілкавіта».

== Турыстычная інфармацыя ==

=== Інфраструктура ===
[[Файл:Museum in Chojniki.jpg|значак|зьлева|170px|Хвойніцкі краязнаўчы музэй, вул. Карла Маркса, 19]][[Файл:Ivan Melezh Ludzi na bolote Hoiniki 01.jpg|значак|170px|Скульптурная кампазыцыя «[[Людзі на балоце (раман)|Людзі на балоце]]» ў Хвойніках.]]

Хвойнікі — цэнтар традыцыйнага мастацкага рамяства (ткацтва, вышыўка і інш.)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Турыстычная энцыкляпэдыя Беларусі|к}}&lt;/ref&gt;. Дзее Хвойніцкі краязнаўчы музэй. Спыніцца можна ў гатэлі «Журавінка».

У месьце да 10-й гадавіны [[Чарнобыльская катастрофа|катастрофы на Чарнобыльскай АЭС]] паставілі помнік Смутку.

=== Адметныя мясьціны ===
* Забудова гістарычная (канец ХІХ — пачатак ХХ ст.; фрагмэнты).
* Сядзібна-паркавы комплекс спадчынных ганаровых грамадзян Аўраамавых (пачатак XX ст.) на месцы сядзібы фальварку Валокі.

=== Страчаная спадчына ===
* Касьцёл (1859—1862), пераўтвораны ў Пакроўскую царкву.
* Капліца на могілках (1859—1862), пераўтвораная ў царкву.
* Сядзіба Прозараў (канец XVIII ст.) у мясьціне, якая называлася Замкам.
* Царква Пакрова Найсьвяцейшай Багародзіцы (XVIII ст.){{Заўвага|Яе драўляны будынак зь лядашчымі, паводле сьвятара М. Ярэміча&lt;ref&gt;НГАБ. Ф. 136. Воп. 1. Спр. 31248. А. 17&lt;/ref&gt;, страхой і купалам, які стаяў «почти в болоте» (на пляне 1864 г. пазначаны на вуліцы Царкоўнай), праблематычна ўважаць за страчаную архітэктурную каштоўнасьць, бо разабраны ён быў з нагоды пераўтварэньня ў Пакроўскую царкву нэагатычнага мураванага касьцёла ў самым цэнтры мястэчка Хвойнікі.}}

== Асобы ==

* [[Караль Прозар]] (1759—1841) — на думку Т. Касцюшкі, — «рэдкі грамадзянін» Рэчы Паспалітай, паводле расейскай імпэратрыцы Кацярыны ІІ, — «в числе первейших бунтовщиков почитаемый»&lt;ref&gt;[http://hojniki.ucoz.ru/index/kniga_pamjati/0-30 Абозны Караль Прозар] Хойнікшчына&lt;/ref&gt;
* Аляксандар Стравінскі (1835—1911) — удзельнік расейска-турэцкай вайны 1787—1788 гг., генэрал-маёр (1898)&lt;ref&gt;[https://be-tarask.wikipedia.org/wiki/%D0%9B%D1%8F%D0%BD%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%BD%D1%8F Больш падрабязна гл.: Лянтарня]&lt;/ref&gt;
* Мікалай Селіваноўскі (1901—1997) — намесьнік міністра Дзяржбясьпекі СССР (1946—1951), генэрал-лейтэнант (1943)&lt;ref&gt;[http://hojniki.ucoz.ru/index/selivanowski/0-141 Николай Николаевич Селивановский] Хойнікшчына&lt;/ref&gt;.
* [[Якаў Жыліцкі]] (1909—1993) — вынаходнік, кандыдат сельскагаспадарчых навук, Заслужаны вынаходнік РСФСР
* Ірына (нар. Тышкевіч) Бяляўская (1913—1975) — гісторык-славіст, прафэсар Маскоўскага унівэрсытэту імя М. В. Ламаносава &lt;ref&gt;[http://hojniki.ucoz.ru/index/kniga_pamjati/0-42# Ірына Бяляўская]{{ref-ru}}, Хойнікшчына&lt;/ref&gt;
* Ізраіль Рабіновіч (1914—2001) — доктар хімічных навук, прафэсар Ніжагародзкага унівэрсытэту, заслужаны дзеяч навукі і тэхнікі РСФСР, лаурэат Дзяржаўнай прэміі РФ (пасьмяротна).
* Ізраіль Фішман (1914—2004) — доктар фізыка-матэматычных навук, прафэсар Казанскага унівэрсытэту&lt;ref&gt;[http://hojniki.ucoz.ru/index/izrail_samuilovich_fishman/0-122 Израиль Самуилович Фишман], Хойнікшчына&lt;/ref&gt;
* Іван (Ян) Цішкевіч (1919—2001) — правазнаўца, доктар юрыдычных навук, прафэсар БДУ. Заслужаны юрыст БССР (1971)&lt;ref&gt;[http://hojniki.ucoz.ru/index/cishkevich/0-424 Иван (Ян) Станиславович Тишкевич] Хойнікшчына&lt;/ref&gt;
* Уладзімер Чачот (1919—2004) — гісторык, дэкан факультэту польскай мовы і літаратуры Віленскага пэдагагічнага унівэрсытэту, прафэсар, заслужаны выкладчык Літоўскай Рэспублікі&lt;ref&gt;[http://hojniki.ucoz.ru/index/czeczot/0-145# Уладзімер Чачот]{{ref-pl}}, Хойнікшчына&lt;/ref&gt;.
* Іосіф Тойбін (1919—1988) — літаратуразнаўца, дасьледчык творчасьці А. С. Пушкіна, доктар філялягічных навук, прафэсар Курскага пэдагагічнага інстытуту, выдатнік народнай асьветы РСФСР.
* Міхаіл Пізенгольц (1926—2003) — эканаміст, пэдагог. Спэцыяліст у галіне фінансавай дзейнасьці буйных сельгаспрадпрыемстваў. Доктар эканамічных навук, прафэсар.
* [[Рыгор Арцюшэнка]] (1927—2004) — дзяяч беларускай эміграцыі ў [[ЗША]]
* [[Інэса Вінаградава]] (нар. 1934) — беларускі харавы дырыжор, Заслужаны работнік культуры БССР (1975)
* [[Мікалай Асаўляк]] (1937—2008) — беларускі мастак, выкладчык СШ № 3 г. Хвойнікі, сябра Беларускага саюзу мастакоў&lt;ref&gt;[http://hojniki.ucoz.ru/index/asauljak/0-130 ЧЕЛОВЕК, превративший маленькие уголки РОДНОГО КРАЯ в шедевры живописи]&lt;/ref&gt;
* [[Уладзімер Багінскі]] (нар. 1938) — навуковец у галіне лясной гаспадаркі, член-карэспандэнт НАН Беларусі, прафэсар ГДУ імя Ф. Скарыны&lt;ref&gt;[http://hojniki.ucoz.ru/index/baginski/0-153 Уладзімір Феліксавіч Багінскі] Хойнікшчына&lt;/ref&gt;.
* [[Віктар Дашук]] (нар. 1938) — беларускі кінарэжысэр&lt;ref&gt;[http://hojniki.ucoz.ru/index/viktar_dashuk/0-142 Віктар Нікіфаравіч Дашук] Хойнікшчына&lt;/ref&gt;.
* [[Алег Берасьнеў]] (1940—2014) — навуковец ў галіне дынамікі трываласьці і надзейнасьці машынаў, член-карэспандэнт НАН Беларусі&lt;ref&gt;[http://hojniki.ucoz.ru/index/berasnew/0-179 Олег Васильевич Берестнев] Хойнікшчына&lt;/ref&gt;.
* [[Аляксандар Варабей]] (1957—2007) — удзельнік Алімпійскіх гульняў у Маскве (1980), рэкардсмен Беларусі ў бегу на 3000 м з перашкодамі (1980 і дагэтуль)&lt;ref&gt;[http://hojniki.ucoz.ru/index/alvaralvar/0-310 Метеором промелькнул по небосклону] Хойнікшчына&lt;/ref&gt;
* [[Сяргей Кухарэнка]] (нар. 1976) — дзюдаіст, удзельнік Алімпійскіх гульняў у Сіднэі (2000) і Афінах (2004)&lt;ref&gt;[http://hojniki.ucoz.ru/index/kukharehnka/0-476 Сергей Петрович Кухаренко] Хойнікшчына&lt;/ref&gt;
* [[Віктар Ганчарэнка]] (нар. 1977) — футбаліст, трэнэр&lt;ref&gt;[http://hojniki.ucoz.ru/index/gancharehnka/0-247 Виктор Михайлович Гончаренко] Хойнікшчына&lt;/ref&gt;
* [[Маргарыта Махнева]] (у Хвойніках — Цішкевіч) (нар. 1992) — вясьлярка на байдарцы&lt;ref&gt;[http://hojniki.ucoz.ru/index/cishkevich/0-305# Маргарыта Махнева]{{ref-ru}}, Хойнікшчына&lt;/ref&gt;
* [[Вольга Худзенка]] (нар. 1992) — вясьлярка на байдарцы&lt;ref&gt;[http://hojniki.ucoz.ru/index/volga_khudzenka/0-300 Вольга Худзенка]{{ref-ru}}, Хойнікшчына&lt;/ref&gt;

== Заўвагі ==
{{Заўвагі|2}}

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

== Літаратура ==
* {{Літаратура/БелЭн|17}}
* Бельскі С. В. З гісторыі ўладароў і маёнткаў Брагіншчыны XVI—XVIII стст. // [http://familyclubs.greencross.by/sites/default/files/files-for-download/braginshina-sbornik-fin.pdf Брагинщина в контексте истории белорусско-украинского пограничья: сборник научных статей / редкол. А. Д. Лебедев (отв. ред.). — Минск: Четыре четверти, 2018. С. 4 — 18, 26, 27, 31, 34].
* {{Літаратура/ЭВКЛ|2}}
* {{Літаратура/Гарады і вёскі Беларусі|2-2}}
* {{Літаратура/Памяць/Хвойніцкі раён}}
* {{Літаратура/ЭГБ|6-2}}
* {{Літаратура/Геаграфічны слоўнік Каралеўства Польскага|1}}

== Вонкавыя спасылкі ==
* [http://hojniki.ucoz.ru/ Хойнікшчына] — краязнаўчы сайт
{{Навігацыйная група
|назоў = Хвойнікі ў сучасным [[Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Беларусі|адміністрацыйна-тэрытарыяльным падзеле]] [[Беларусь|Беларусі]]
|стыль_назова = background-color: {{Колер|Беларусь}};
|Хвойніцкі раён
|Гомельская вобласьць
}}
{{Добры артыкул}}
[[Катэгорыя:Хвойнікі| ]]
[[Катэгорыя:Гарады Гомельскай вобласьці]]
[[Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XVI стагодзьдзі]]
[[Катэгорыя:Населеныя пункты Хвойніцкага раёну]]
[[Катэгорыя:Колішнія населеныя пункты Хвойніцкага раёну]]</text>
      <sha1>9qfhiskt3azxklg5cez3saipavu1b06</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2677076</id>
      <parentid>2677075</parentid>
      <timestamp>2026-07-02T04:50:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Дамінік</username>
        <id>64057</id>
      </contributor>
      <comment>/* Пад уладай Расейскай імпэрыі */</comment>
      <origin>2677076</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="162656" sha1="2xbmuneonm6tfftsqsahvq5bwyj438v" xml:space="preserve">{{Іншыя значэньні}}
{{Населены пункт/Беларусь
|Назва                            = Хвойнікі
|Лацінка                          = Chvojniki
|Статус                           = места
|Назва ў родным склоне            = Хвойнікаў
|Герб                             = Coat of Arms of Chojniki, Belarus.svg
|Сьцяг                            = Flag of Chojniki.svg{{!}}border
|Гімн
|Дата заснаваньня                 = перад 1504 годам
|Статус з                         = 1967
|Магдэбурскае права               = 
|Былая назва                      = Хвоиники
|Мясцовая назва                   = Хвайнікі
|Вобласьць                        = [[Гомельская вобласьць|Гомельская]]
|Раён                             = [[Хвойніцкі раён|Хвойніцкі]]
|Сельсавет                        = 
|Гарадзкі савет                   = 
|Старшыня гарвыканкаму            = 
|Пасада кіраўніка                 = 
|Кіраўнік                         = 
|Плошча                           = 
|Крыніца плошчы                   = 
|Вышыня                           = 
|Унутраны падзел                  = 
|Колькасьць насельніцтва          = 13278
|Год падліку колькасьці           = 2022
|Крыніца колькасьці насельніцтва  = &lt;ref&gt;[https://www.belstat.gov.by/ofitsialnaya-statistika/solialnaya-sfera/naselenie-i-migratsiya/naselenie/statisticheskie-izdaniya/index_46933.pdf Численность населения на 1 января 2022 г. и среднегодовая численность населения за 2021 год по Республике Беларусь в разрезе областей, районов, городов, поселков городского типа. — Национальный статистический комитет Республики Беларусь, 2022.]&lt;/ref&gt;
|Этнічны склад насельніцтва       = 
|Год падліку этнічнага складу     = 
|Нацыянальны склад насельніцтва   = 
|Год падліку нацыянальнага складу = 
|Колькасьць двароў                = 
|Год падліку колькасьці двароў    = 
|Паштовы індэкс                   = 247600
|СААТА                            = 
|Выява                            =
|Апісаньне выявы                  = Сядзіба Аўраамавых
 |Шырата градусаў                 = 51
 |Шырата хвілінаў                 = 53
 |Шырата сэкундаў                 = 
 |Даўгата градусаў                = 29
 |Даўгата хвілінаў                = 58
 |Даўгата сэкундаў                = 
|Пазыцыя подпісу на мапе          = зьлева
|Водступ подпісу на мапе          = 
|Сайт                             = 
}}
'''Хво́йнікі''' (афіцыйная назва — ''Хо́йнікі''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Гомельская вобласьць}}&lt;/ref&gt;) — [[горад|места]] ў [[Беларусь|Беларусі]]. Адміністрацыйны цэнтар [[Хвойніцкі раён|Хвойніцкага раёну]] [[Гомельская вобласьць|Гомельскай вобласьці]]. Знаходзяцца за 103 км на поўдзень ад [[Гомель|Гомля]], чыгуначная станцыя на адгалінаваньні Васілевічы — Хвойнікі лініі [[Каленкавічы]] — [[Гомель]]. Аўтамабільныя дарогі на [[Рэчыца|Рэчыцу]], [[Каленкавічы]], [[Брагін]].

Хвойнікі — даўняе [[сяло]], пазьней [[мястэчка]] ў частцы [[Палесьсе|Палесься]]{{Заўвага|«Ono Pinsk, Owrucze, Mozyr etc. na Polesiu», гл.: Документы объясняющие историю Западно-Русского края и его отношение к России и Польше. — С.-Петербург, 1865. С. 292, 293}}, што на самай поўначы [[Кіеўскае ваяводзтва|гістарычнай Кіеўшчыны]] (гл. ніжэй); [[Хвойніцкі замак|невялікі прыватнаўласьніцкі замак]] часоў [[Рэч Паспалітая|Рэчы Паспалітай]]. З адметных мясьцінаў вылучаліся драўляны сядзібны дом Прозараў, мураваныя касьцёл у цэнтры мястэчка і капліца-пахавальня на могілках, помнікі архітэктуры адпаведна [[клясыцызм]]у і [[нэаготыка|нэаготыкі]] канца XVIII ст. і пачатку 1860-х гг.

== Назва ==

[[Файл:Месца, дзе паўстала сяло Хвойнікі.jpg|значак|зьлева|170px|Месца на краю асушанага на сёньня балота, дзе калісьці паўстала сяло Хвойнікі.]][[Файл:Узвышша Хвайнікі.jpg|значак|зьлева|170px|Гэтае ўзвышша на заднім пляне, калісьці парослае хваёвым лесам, досыць аддаленае ад прыбалотнага сяла Хвойнікі, «перадало» яму сваю назву.]][[Файл:Караль Прозар з Хвойнікаў кумам у Барбарове. 1790 г.png|значак|зьлева|170px|Караль Прозар з Хвойнікаў і Міхал Паўша зь Лісьцьвіна кумамі ў Барбарове. 1790 г.]]

[[Тапонім]] Хвойнікі ўтварыўся ад паняцьцяў [[хвоя|хвоі]], [[хваёвыя лясы|хваёвых лясоў]]&lt;ref&gt;{{Літаратура/Кароткі тапанімічны слоўнік Беларусі|к}} С. 393.&lt;/ref&gt;{{Заўвага|А яшчэ ў кнізе «Памяць» заснавальнік Хвойніцкага краязнаўчага музэя А. М. Зелянкоўскі прыводзіў «і іншую думку», г. зн. сваю ўласную. Маўляў, у апісаньні межаў Брагінскага графства 1512 г. у адным месцы паселішча значыцца як Хвайнічок, у іншым — як Хойнічак{{Заўвага|Гэта ня дзьве назвы аднаго паселішча, а два розныя ўрочышчы, геаграфічна аддаленыя адно ад аднаго і яшчэ больш ад Хвойнікаў, гл.: Бельскі С. В. З гісторыі ўладароў і маёнткаў Брагіншчыны XVI—XVIII стст. // Брагинщина в контексте истории белорусско-украинского пограничья: сборник научных статей / редкол. А. Д. Лебедев (отв. ред.) [и др.]. — Минск: Четыре четверти, 2018. С. 7 — 11; [http://hojniki.ucoz.ru/index/braginski_akt_1512_g/0-140# С. Бельскі. Акт абмежавання Брагінскай воласці]}}. І далей: «Энцыклапедычны слоўнік Бракгаўза і Эфрона, выдадзены ў 1903, сцвярджае: «Хойнік — старажытнагрэцкая мера сыпучых целаў, што згадваецца ўжо ў Гамера, які X. вызначае колькасць збожжа, патрэбнага для пракармлення аднаму чалавеку на дзень...»&lt;ref name=&quot;fn1&quot;&gt;Памяць. Гісторыка-дакументальная хроніка Хойніцкага раёна.– Мінск: БЭ, 1993. С. 26&lt;/ref&gt;. Маецца на ўвазе хеніка альбо хойніка (менавіта так, бо гэта назоўнік жаночага роду, гл. [https://biblehub.com/thayers/5518.htm χοῖνιξ, χοινικος, ἡ]) – адзінка аб’ёму, роўная 1,08 л. І ці ж гэта можна прызнаць за вэрсію?! Аднак, на стэндзе ў будынку райвыканкаму і на ўездзе ў Хвойнікі з боку Рэчыцы ў новым «пашпарце» раёну напісана такое.}}, хоць самое паселішча ўзьнікла ў нізкім месцы, сярод балота, дзе хвоя суцэльна не расьце. Імаверна, на новае сяло была перанесеная назва парослага хвайнікамі ўзвышша (ёсьць і сёньня, але даўно разаранае), якое аддзяляла яго ад даўняга брагінскага сяла [[Лісьцьвін]]а. Жыхары апошняга «''дубровы собе на поля розробили и вычертили''»&lt;ref&gt;Спиридонов М. Ф. Акт о разделе имения Брягин. 1574 г. // Беларускі археаграфічны штогоднік. Вып. 1. — Мінск, 2000. С. 192.&lt;/ref&gt;, адкуль і гэткая назва, кантрастная з будучай мястэчкавай. Таму, пэўна, і сымболіка сучасных Хвойнікаў збольшага адпаведная ня іх месцазнаходжаньню побач з хвайнікамі, як здаўна меркавалася, а набытай імі назве, даволі дзіўнай для селішча, паўсталага на краю балота.

Традыцыйная гістарычная назва места — Хво́йнікі&lt;ref&gt;[https://www.svaboda.org/a/viaczorka-u-bierasci/28062505.html «Беларускія назвы вернуцца і для Хвойнікаў, і для Берасьця», — Вінцук Вячорка прэзэнтаваў кнігу ў Берасьці], [[Радыё Свабода]], 19 кастрычніка 2016 г.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;rohaleu&quot;&gt;Аляксандар Рогалеў. Пра назву горада Хойнікі] // Хойнікшчыны спеўная душа. Народная духоўная культура Хойніцкага краю: Фальклорна-этнаграфічны зборнік / пад агул. рэд. В. Новак. — {{Менск (Мінск)}}: «Выдавецкі цэнтр БДУ», 2010. С. 287—288.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Літаратура/Тапанімія Гомельшчыны|к}} С. 78.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Літаратура/Слоўнік назваў населеных пунктаў/Гомельская вобласьць}} С. 204.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20190816003258/http://dspace.mspu.by/handle/123456789/1415 Пра змены ў сістэме айконімаў Мазырскага Палесся] / В. В. Шур // Слово. Текст. Социум : сборник научных трудов преподавателей филологического факультета / Министерство образования Республики Беларусь, Учреждение образования «Мозырский государственный педагогический университет имени И. П. Шамякина»; [редколлегия: Л. В. Исмайлова (ответственный редактор) и др.]. — Мозырь : МГПУ им. И. П. Шамякина, 2011. С. 148—154.&lt;/ref&gt; або ''Хвайнікі́''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Тапанімія Гомельшчыны|к}} С. 11.&lt;/ref&gt;. [[наркамаўка|Цяперашняя афіцыйная]] назва ''Хойнікі'' ({{мова-pl|Chojniki|скарочана}} ад {{мова-pl|chojnik|скарочана}} — хвойнік, {{мова-ru|Хойники|скарочана}}) ёсьць замацаванай у расейскай мове польскай формай тапоніму&lt;ref&gt;[[Вінцук Вячорка|Вячорка В.]] [https://www.svaboda.org/a/25444820.html Аддайма Брэст брэтонцам!], [[Радыё Свабода]], 3 ліпеня 2014 г.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Літаратура/Тапанімія Гомельшчыны|к}} С. 129, 157.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[Вінцук Вячорка|Вячорка В.]], [[Ігар Карней|Карней І.]] [https://www.svaboda.org/a/30137752.html Гарады з «памылкамі» ў назвах: Хойнікі ці Хвойнікі?], [[Свабода (радыё)|Радыё Свабода]], 1 верасьня 2019 г.&lt;/ref&gt;. Адбывалася гэта паволі. Неаднаразова ў польска- і лацінамоўных крыніцах выкарыстоўвалася беларуская форма. Напрыклад, яшчэ і ў канцы 1790 году пра [[Караль Прозар|Караля Прозара]], як аднаго з кумоў пры зьдзяйсьненьні таямніцы хросту сына сужэнцаў Клішэўскіх у [[Барбароў|Барбарове]], у мэтрычных кнігах [[Юравічы|Юравіцкага касьцёлу]] запісана, што ён «з Хвойнікаў» (''de Chwoyniki'')&lt;ref&gt;[http://hojniki.ucoz.ru/index/pra_nazvu_khvojniki/0-217 Бельскі С. Пра назвы Хвойнікі/Хойнікі і Лісцвін.]&lt;/ref&gt;.

Была і няўдалая спроба пана Мікалая Харлінскага ў пачатку XVII ст. пераназваць мястэчка і ўвесь маёнтак у ''Новы Харленж'' на гонар Харленжу — гнязда яго роду ў Люблінскім ваяводзтве («''dobra Chojniki czyli Nowy Charlęż''» — 1618 год, «''m. Nowy Charlęż''», але «''wieś Chojniki''» — 1623 год; зрэдку ў дакумэнтах Харлінскіх сустракаліся і «''Chwojniki''» — 1600, 1618 гады)&lt;ref&gt;Źródła dziejowe (далей: ŹD). T. XXI. Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym. T. X. Ziemie ruskie. Ukraina (Kijów — Bracław) / Opisane przez Aleksandra Jabłonowskiego. — Warszawa, 1894. S. 57, 234, 279, 281, 637.&lt;/ref&gt;. Аднак, празь некалькі гадоў рыма-каталікоў Харлінскіх заступіў новы ўладальнік кальвініст М. Абрамовіч, пазьней праваслаўны М. Бжазоўскі, далей незацікаўленыя ў перайменаваньнях рыма-каталікі Шуйскія, і тую спробу спасьціг лёс іншых новых назоваў, якія мусілі — пісаў А. Ябланоўскі — «''przed żywotnością starych ustąpić''»&lt;ref&gt;ŹD. T. XXII. Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym. T. XI. — Warszawa, 1897. S. 176—177.&lt;/ref&gt;.

Паводле Чэслава Пяткевіча, які жыў на Палесьсі ад свайго нараджэньня ў 1856 годзе і, згодна з аўтографам, на працягу 36 наступных, а апошні раз наведаў мястэчка ў 1912 годзе, тутэйшы люд звычайна называў яго ''Хвайнікамі''&lt;ref&gt;Pietkiewicz Cz. Chojniki // Ziemia: Ilustrowany miesięznik krajoznawczy. — Warszawa, 1927. T. 12. Nr. 1—24. S. 249—252.&lt;/ref&gt;. У нарматыўным даведніку «[[Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь]]» традыцыйная гістарычная назва Хвойнікі фіксуецца як варыянтная.

== Гісторыя ==
{{Гл. таксама|Гісторыя Хвойнікаў}}

=== Вялікае Княства Літоўскае ===

[[Файл:Прывілей С. Полазу 1504 г.jpg|значак|зьлева|170px|Польскамоўная анатацыя «прывілею рускага» 1504 г. караля Аляксандра пану Сямёну Палазовічу на Хвойнікі і Астраглядавічы. Вопіс 1798 г.]][[Файл:Пячатка 1513 г. Сямёна Палазовіча, намесніка оўруцкага.png|100пкс|значак|100px|Пячатка оўруцкага намесьніка Сенка Полаза. 1513 г.]][[Файл:Запіс Браніслава Клечыньскага ў рэвізіі Прозараўскага архіву 1879 г.png|значак|зьлева|170px|Запіс Браніслава Клечыньскага ў рэвізіі Прозараўскага архіву 1879 г.]]

Найранейшая згадка пра Хвойнікі (у арыгінале, мусіць, — ''Хвоиники'') датавана 3 днём месяца чэрвеня 1504 году{{Заўвага|Пачынаючы з артыкулу «Хойнікі» 1974 г. аўтарства Ф. В. Ахрэмчыка&lt;ref&gt;Беларуская савецкая энцыклапедыя. Т. XI. Футбол — ЯЯ. Дадатак. — Мінск, 1974. С. 70&lt;/ref&gt;, ва ўсіх беларускіх выданьнях годам найранейшай згадкі пра Хвойнікі чамусьці называўся 1512-ты. Зьвестка нібыта запазычана з Акту абмежаваньня Брагінскай воласьці таго году. Аднак, згаданы ў абмежаваньні востраў Хойнічак месьціўся паміж сёламі Лісьцьвін і Дзімамеркі, хутчэй за ўсё на тэрыторыі сучаснай Брагіншчыны, а чысты рог Хвойнічак яшчэ далей — паміж сялом Дзімамеркі і месцам упадзеньня рэчкі Пясочанкі (Пясочні) ў Брагінку. Пэўна, ні адзін з гэтых Хвайнічкоў ня мог быць колішнім сялом Хвойнікі не адно таму, што не зьяўляўся паселішчам, як даўно заўважылі ў Інстытуце гісторыі НАН Беларусі, але і з прычыны неадпаведнасьці свайго геаграфічнага разьмяшчэньня.}}{{Заўвага|У ІГ НАН Беларусі, аднак, мяркуюць, што кароль Аляксандар хіба пацьвердзіў ранейшае падараваньне караля Казімера. Інакш кажучы, трымаюцца раней выказанага М. Ф. Сьпірыдонавым дапушчэньня: найранейшай згадкай пра Хвойнікі мусіць уважацца, як прынята ў гістарычнай навуцы, апошні няпоўны год жыцьця Казімера Ягелончыка, г. зн. 1492. Пераконвае ў гэтым акадэмічных гісторыкаў запіс у дакумэнце 1532 г.&lt;ref name=&quot;fn3&quot;&gt;Андрій Блануца. Земельні надання Сигізмунда І Старого на Українські землі Великого Князівства Литовського // Україна в Центрально-Східній Европі. — Київ: Інститут історії України НАНУ, 2008. № 8. С. 69 — 70&lt;/ref&gt;:{{пачатак цытаты}}''Лист писаныи князю Дмитру Романовичу Виденицкому до пана воеводы киевского абы именя розные по Семену Полозовичу зосталые ему яко зятю его поступил_Жикгимонт Божю милостю корол_Воеводе киевскому, державцы свислоцкому пану Андрею Якубовичу Немировича. Жаловалъ намъ дворянинъ нашъ княз Дмитреи Романович Виденецкии о томъ, што жъ которые именя мелъ державца речицкии тесть его, небожчикъ панъ Семенъ Полозовичъ наимя Ухобное, Углядковичи, Белыи Берегъ, Виточов, Мартиновичи, Хвоиники, Остроглядовичи, Новоселки а двор с пустовщинами у замку Киеве и на месте, и во Вручомъ. И тые деи он вси именя свои держалъ за даниною и листы отца нашого Казимера, короля, и брата нашого Александра, королеи ихъ милости и нашими… и приказуемъ тобе, ажо бы еси тых именеи со всимъ с тымъ князю Дмитру поступилъ…'' {{канец цытаты}}Дасьледчыкі чамусьці не зважаюць на тую акалічнасьць, што пад «''вси именя''» падпадае і названае першым у сьпісе Ухобное, да падараваньня якога Сямёну Палазовічу кароль Казімер дачыненьня ня меў. С. Палазовіч атрымаў яго ў 1493 г. непасрэдна ад вялікага князя Аляксандра&lt;ref&gt;Lietuvos Metrika. Kniga Nr. 3 (1440 — 1498). — Vilnius, 1998. № 27&lt;/ref&gt;. У крыніцы няма зьвестак, нібы гэта пацверджаньне ранейшага падараваньня, тым часам як у прывілеях што да іншых маёнткаў яны ёсьць. Да таго ж, у запісе 1879 г. Браніслаў Клечыньскі з памочнікамі, якія прачыталі і скапіявалі арыгінал прывілею, сьведчылі, што добры Хвойнікі і Астраглядавічы, падараваныя С. Палазовічу, выдзеленыя з Брагінскай воласьці, а значыць, раней нікому асобна ад яе не належалі, таму згадваць іх, як і іншыя другарадныя паселішчы, не было патрэбы. І яшчэ. Чаму для размешчаных у больш глухой мясьціне Хвойнікаў у картатэцы М. Ф. Сьпірыдонава, выкарыстанай укладальнікамі першага тому «Вялікага гістарычнага атлясу Беларусі», пазначаны 1492 г., а для згаданых у той жа самай крыніцы Астраглядавічаў, Навасёлак і Белага Берага — 1532 г.? Таму, што сёньня Хвойнікі — раённы цэнтар?&lt;ref&gt;Вялікі гістарычны атлас Беларусі ў 3-х тамах: Т. 1. — Мінск: Белкартаграфія, 2009. С. 193, 195, 224, 240&lt;/ref&gt;}}, калі кароль польскі і вялікі князь літоўскі [[Аляксандар Ягелончык|Аляксандар]] сваім прывілеем, вылучыўшы іх і [[Астрагляды|Астраглядавічы]] з усімі прылегласьцямі з Брагінскай воласьці, падараваў на вечныя часы за вайсковыя заслугі пану [[Сямён Палазовіч|Сямёну Хведаравічу Палазовічу]] («слаўнаму русінскаму ваяку Полазу», «Полазу Русаку, слаўнаму казаку», як назвалі яго польскія гісторыкі [[Ёст Людвік Дэцый]]&lt;ref&gt;Decjusz, Jost Ludwik. Contenta: De vetustatibus Polonorum liber I; De Iagellonum familia liber II; De Sigismundi regis temporibus liber III. — 1521. F. LXVII&lt;/ref&gt; і [[Марцін Бельскі]]&lt;ref&gt;Kronika Marcina Bielskiego. T. II (Księga IV, V). /Wydanie Józefa Turowskiego. — Sanok, 1856. S. 950.&lt;/ref&gt;{{Заўвага|Пра С. Палазовіча гл.: Черкас Б. Прикордонний намісник Семен Полозович. // Український історичний збірник : наук. пр. асп. та молодих вчених. — Київ, 2004. Вип. 7. С. 95 — 105}}). Вядомая яна, як самы даўні дакумэнт (przywiley ruski) з польскамоўнага вопісу архіва князёў Шуйскіх з збору «Archiwum Prozorów i Jelskich», што захоўваецца ў фондах Галоўнага архіву старых актаў у Варшаве. А абмежаваньне Брагінскай воласьці (альбо «hrabstwa» ў кнізе Мазырскага гродзкага суда 1776 году) ад 7 сакавіка 1512 году, якое выконвалася на загад караля і вялікага князя [[Жыгімонт Стары|Жыгімонта Старога]] дзеля чалабітнай князя Міхаіла Васільевіча Збараскага, было адначасова і размежаваньнем яе з добрамі пана Сямёна Палазовіча&lt;ref&gt;Аrchiwum Główne Akt Dawnych w Warszawie. Аrchiwum Рrozorów і Jelskich (далей: AGAD. APiJ). Sygn. 1. S. 3, 4, 200. Sygn. 2. S. 78&lt;/ref&gt;. Мяжа тады прайшла на поўдзень ад Хвойнікаў, а менавіта з паўднёвага захаду, ад астравоў [[Дронькі]], [[Кажушкі (Гомельская вобласьць)|Кажушкі]], на паўночны ўсход, паўз угодзьдзі брагінскага сяла Лісьцьвін{{заўвага|Усім вядомая сёньня вёска [[Паселічы]], што месьціцца побач зь Лісьцьвіном, узьніклая пазьней і вядомая на 1581 год як слабада, належала ўжо не да Брагінскага маёнтку.}} у кірунку сяла, таксама брагінскага, [[Дзімамеркі|Дамамірка]]. Астраглядавічы з навакольлямі апынуліся ўнутры яе, што выклікала пярэчаньні з боку пана Хведара (у тэксце: Хвядоса) Палазовіча, бацькі ўладальніка&lt;ref&gt;НГАБ у Мінску. Ф. 1728. Воп. 1. Спр. 19. А. 1049—1050 адв.&lt;/ref&gt;{{Заўвага|У сувязі зь зямельнымі спрэчкамі нельга абыйсьці ўвагаю яшчэ і такі сюжэт: член-карэспандэнт НАН Беларусі С. В. Марцэлеў удзел у зямельным канфлікце 1528 г. паміж рудабельцамі (Рудыя Белкі – сучасны раённы цэнтар Акцябрскі) і хвайнічанамі (Хвойня – вёска ў Лучыцкім сельсавеце сумежнага Петрыкаўскага раёну) чамусьці прыпісаў жыхарам Хвойнікаў&lt;ref&gt;{{Літаратура/Гарады і вёскі Беларусі|2-2}} С. 426&lt;/ref&gt;. Што і казаць — «блізкі сьвет»! Гэта, аднак, не зьбянтэжыла ўкладальнікаў яшчэ адной, больш новай энцыкляпэдыі&lt;ref&gt;Города, местечки и замки Великого княжества Литовского: энциклопедия / ред. совет: Т. В. Белова (пред.) [и др.]. — Минск: БЭ, 2009. С. 292&lt;/ref&gt;}}.

[[Файл:Герб Друцк князёў Любецкіх (Відэніцкіх).png|100пкс|значак|Герб Друцк князёў Друцкіх (Любецкіх альбо Відыніцкіх)]]

Адміністрацыйна Хвойнікі належалі спачатку да Брагінскай воласьці [[Кіеў]]скага павету і [[Кіеўскае ваяводзтва|аднайменнага ваяводзтва]] Вялікага Княства Літоўскага. Іх і Астраглядавічаў уладальнікамі ад пачатку XVI ст. і да 1860-х гадоў (маёнтку — да 1887 году) пасьлядоўна былі паны Палазовічы, князі Любецкія, паны Харлінскія, Абрамовіч (Абрагамовіч), Бжазоўскія, князі Шуйскія, паны Прозары&lt;ref&gt;Бельскі С. В. З гісторыі ўладароў і маёнткаў Брагіншчыны XVI—XVIII стст. С. 12 — 18.&lt;/ref&gt;{{Заўвага|Насуперак таму, як, пачынаючы са слоўнікавага артыкула [[Аляксандар Ельскі|А. Ельскага]] (Chojniki // Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich.— Warszawa, 1880. Tom I. S. 620), сьцьвярджалася ледзьве не ўва ўсіх папяровых выданьнях Беларусі{{Заўвага|Больш як за 100 гадоў зьявілася хіба пара-тройка частковых выключэньняў. У. А. Малішэўскі і П. М. Пабока ў кнізе «Нашы гарады» паведамілі, што ў 1568 годзе князёўна Любецкая запісала Хвойнікі (у грамаце Хойнікі) Шчаснаму Харлінскаму. Але далей ізноў жа – пра Хвойнікі як уладаньне князёў Вішнявецкіх. (Малішэўскі У. А., Пабока П. М. Нашы гарады. – Мінск, 1991. С. 226). Потым гэта паўтарылі А. М. Зелянкоўскі і У. Ф. Ісаенка (&lt;ref name=&quot;fn1&quot;/&gt;; Зелянкоўскі А. М. Па залах Хойніцкага гісторыка-краязнаўчага музея. – Хойнікі, 1995. С. 5).|}}, у тым ліку энцыкляпэдыях і даведніках, князям Вішнявецкім Хвойнікі ніколі не належалі. Увогуле цікава, як у тыя часы ўяўлялі сабе тэму не аматары-энтузыясты, а гісторыкі-дасьледчыкі. Напрыклад, прафэсар гісторыі Кіеўскага унівэрсытэту У. Б. Антановіч і студэнт М. Запольскі таксама ўважалі першымі ўладальнікамі Хвойнікаў ды Астраглядаў князёў Вішнявецкіх; чытай: усё, што калісьці належала да Брагінскай воласьці, ад канца (чаму?!..) XVI ст.  і да канца XVII ст. было іхным (Брагинская волость (исторический очерк) / М. Запольский // Календарь «Северо-Западного края» на 1889 год. – Москва, 1889. С. 116 – 117; пазьней літаральна тое ж сустракаем у выданьні: Россия. Полное географическое описание нашего Отечества / Под ред. В. П. Семёнова. – Т. 9: Верхнее Поднепровье и Белоруссия: [Смоленская, Могилевская, Витебская и Минская губ.] / Сост. В. П. Семенов, М. В. Довнар-Запольский, Д. З. Шендрик [и др.]. – С.-Петербург: Издание А. Ф. Девриена, 1905. С. 568). Калі аўтарам нарысу &quot;Брагінская воласьць&quot; сапраўды быў У. Антановіч&lt;ref&gt;Зінаїда Зайцева. М. В. Довнар-Запольський: від дебюту в науці до професора університєту. // Рэчыцкі край: да 150-годдзя з дня нараджэння Мітрафана Доўнара-Запольскага: зб. навук. арт. – Мінск: Беларуская навука, 2019. С. 16&lt;/ref&gt;, а М. Запольскі яго толькі выдаў, дык пазыцыя прафэсара тым болей зьдзіўляе. Трыма гадамі раней ён выступіў укладальнікам тому дакумэнтаў, у адным зь якіх, пазначаным 1631 годам, гаспадаром Астраглядавічаў і Хвойнікаў названы ваяводзіч смаленскі пан Мікалай Абрагамовіч (Архив Юго-Западной России. – Киев, 1886. Ч. VII. Т. I. C. 396 – 397). Іншая справа як бы гэта пісаў учорашні навучэнец гімназіі, а на той час студэнт унівэрсытэту. Але, магчыма, нарыс быў падрыхтаваны раней, чым дакумэнт стаў вядомы. Ці не дзеля гэтага М. Запольскі абачліва не падпісаў імя аўтара?..|}}.

3 сакавіка 1532 году кароль і вялікі князь [[Жыгімонт Стары]] адмысловым лістом загадаў ваяводзе Андрэю Няміровічу маёнткі нябожчыка Сямёна Палазовіча (у іх ліку Хвойнікі), якія той пасьпеў прыгарнуць да Кіеўскага замку, вярнуць яго зяцю князю Дзьмітрыю Раманавічу Відыніцкаму&lt;ref name=&quot;fn3&quot;/&gt; (Любецкаму):{{пачатак цытаты}}''Жикгимонт Божю милостю корол''
''Воеводе киевъскому, державцы свислоцкому пану Андрею Якубовичу Немировича. Жаловалъ нам дворянинъ нашъ княз Дмитреи Романовичъ Виденецкии о томъ, што жъ которые именя мелъ державца речицкии тесть его, небожчикъ панъ Семенъ Полозовичъ наимя [[Хабнае|Ухобное]], [[Гладкавічы|Углядковичи]], [[Белы Бераг (Гомельская вобласьць)|Белыи Берегъ]], [[Вітачоў|Виточов]], [[Мартыновічы (Палескі раён)|Мартиновичи]], Хвоиники, [[Астрагляды|Остроглядовичи]], [[Навасёлкі (Хвойніцкі раён)|Новоселки]] а двор с пустовщинами у замку Киеве и на месте, и во Вручомъ. И тые деи онъ вси именя свои держалъ за даниною и листы отца нашого [[Казімер Ягайлавіч|Казимера]], короля, и брата нашого Александра, королеи ихъ милости и нашими…''
''П(и)сан y Кракове под лет(а) Бож(е)(г)(о) нарож(е)(н)(я) 1000 пят|сот 32 м(е)с(я)ца марта 3 ден, инъдикт 5 Михаило писаръ''{{канец цытаты}}
[[Файл:POL COA Bończa.svg|100пкс|значак|зьлева|Герб Боньча роду Харлінскіх]][[Файл:Запіс Фенны Любецкай Шчаснаму Харлінскаму. 1568 г.jpg|170пкс|значак|Фрагмэнт запісу добраў Ф. Любецкай мужу Ш. Харлінскаму. 1568 г.]]

У сьнежні 1556 году князь Дзьмітры Любецкі, не жадаючы прызнаць віну ўласных падданых «о подране бчол и о збите людей монастырских» (лыскоўскіх сялян кіеўскага Сьвята-Міхайлаўскага Залатаверхага манастыра), скардзіўся ў сваю чаргу на іх: «…и я, дей, теж сам и люди мои кузцовские и хвойницкие от подданых церковных так веле кривды нам…»&lt;ref&gt;Документальна спадщина Свято-Михайлівського Золотоверхого монастиря у Києві ХVІ — ХVІІІ ст. З фондів Національної бібліотеки України імені В. І. Вернадського. Зб. док. [Текст] / Ю. А. Мицик, С. В. Сохань, Т. В. Міцан, І. Л. Синяк, Я. В. Затилюк — Київ, 2011. С. 363.&lt;/ref&gt;.

Дачка князя Дзьмітрыя і Фенны Палазоўны, сястра нябожчыка князя Богуша, таксама Фенна, пасьля сьмерці мужа Мельхіёра Насілоўскага ўзяла шлюб з панам [[Шчасны Харлінскі|Шчасным Харлінскім]] гербу Боньча ды 6 сьнежня 1568 году запісала на яго «''именя свое отчизные, дедизные, материстые у повете Киевскомъ лежачие, тоестъ… Хойники''{{Заўвага|Ці ня першы вядомы выпадак выкарыстаньня ў пісьмовай крыніцы палянізаванай формы замест арыгінальнай назвы Хвойнікі.}}'', Остроглядовичи, Новосюлки, Гладковичи, Хвосницу, Ставокъ, Сосновую, половица Лопатина, Загайцы, Гостомълъ, Вытичов, Бышов, Бугаювъ, землю Злобицкую, три дворища в месте Киевскомъ, а дворище на котором был двор небожчика деда моего пана Семена Полоза, которые именя и дворища вышей мененые в той суме пенезей двохъ тысечей копъ грошей за живота и по животе матки небожчицы брат мой небожчикъ князь Богуш Любецкий, яко властную заставу свою на себе держалъ и тыхъ именей зо всими пожитки аж до живота свого уживал, а по животе его млти безпотомного оная сума две тысечи копъ грошей на (тыхъ) именяхъ записаная на мене пришла и спала…''»&lt;ref&gt;Центральний державний історичний архів України в м. Києві (ЦДІАУК). Ф. 25. Опис 1. Справа 10. А. 411; Архив Юго-Западной России (далей: Архив ЮЗР). Ч. 8. Т. 6. Акты о землевладении в Юго-Западной России XV—XVIII стст. — Киев, 1911. С. 224—227.&lt;/ref&gt;.

Напярэдадні падпісаньня акту [[Люблінская унія|Люблінскай уніі]] ўказам караля і вялікага князя [[Жыгімонт Аўгуст|Жыгімонта Аўгуста]] ад 6 чэрвеня 1569 году Кіеўскае ваяводзтва (у тым ліку Хвойнікі) было далучана да [[Карона Каралеўства Польскага|Кароны Польскай]]&lt;ref&gt;Volumina Legum. Tom II. — Petersburg: Nakładem i drukiem Józafata Ohryzki, 1859. S. 84 — 87; Падалінскі У. // Беларускі гістарычны агляд. — 2012. Т. 19. С. 329—337 (Рэцэнзія на кн.: Litwin H. Równi do równych: kijowska reprezentacja sejmowa 1569—1648. — Warszawa, 2009).&lt;/ref&gt;.

=== Карона Каралеўства Польскага ў Рэчы Паспалітай ===

[[Файл:Загаловак падатковага рэестру 1569 г.png|значак|зьлева|170px|Загаловак падатковага рэестру 1569 г.]][[Файл:Хвойнікі ў рэестры 1569 г.jpg|значак|170px|Сяло Хвойнікі ў рэестры 1569 г.]]

У рэестры пабораў, ухваленых на Люблінскім сойме 1569 году, засьведчана, што з 22 цяглых дымоў і 6 [[агароднікі|агароднікаў]] у сяле Хвойнікі (Chojniki) пана Шчаснага Харленскага, харунжага кіеўскага, выплачвалася адпаведна па 12 грошаў і па 4 грошы&lt;ref&gt;ЦДІАУК. Ф. 44. Оп. 1. Спр. 1. А. 83зв.-84&lt;/ref&gt;.

27 сьнежня 1586 году Шчасны Харлінскі, падкаморы кіеўскі, падаў судовую позву да ўдавы князя [[Аляксандар Вішнявецкі|Аляксандра Вішнявецкага]] за гвалтоўны вывад дзедзічных падданых зь іх жонкамі, дзецьмі і ўсімі хатнімі рэчамі з Астраглядавічаў, Хвойнікаў, [[Багушы (Гомельская вобласьць)|Багушоў]] і Паселічаў з наступным пасяленьнем у вёсках свайго Брагінскага маёнтку&lt;ref&gt;AGAD. APiJ. Sygn. 1. S. 6.&lt;/ref&gt;. У 1598 годзе сойм прызначыў Ш. Харлінскага адным з камісараў у справе разьмежаваньня ''Кіеўскай зямлі'' Кароны і [[Мазырскі павет|Мазырскага павету]] ВКЛ&lt;ref&gt;Constitucię seymu walnego Koronnego Warszawskiego, MDXCVIII. — W Krakowie, w Architypografiiey Króla Ie&lt;sup&gt;&lt;small&gt;o&lt;/small&gt;&lt;/sup&gt; M. y Kościelney, Lazarzowey, MDXCVIII. S. 20; Volumina Legum. S. 372.&lt;/ref&gt;. У трыбунальскім акце ад 22 чэрвеня 1600 году што да Кіеўскага ваяводзтва засьведчаная нязгода Ш. Харлінскага з тым, як разьмежаваныя грунты яго Астраглядавічаў, Навасёлак, Хвойнікаў з прыналежнымі князю [[Адам Вішнявецкі|Адаму Аляксандравічу Вішнявецкаму]] сёламі Мікулічы, Веляцін, Лісьцьвін, а таксама яго Багушэвічаў (Багушоў), Плоскага, Паселічаў, Хвойнікаў, Навасёлак з прыналежнымі князю [[Міхаіл Вішнявецкі|Міхаілу Міхайлавічу Вішнявецкаму]] Глухавічамі, [[Бабчын]]ам, з тым, як падзеленыя дубровы, [[Урочышча|урочышчы]], з папсаваньнем старых памежных знакаў&lt;ref&gt;ŹD. T. XXI. S. 57&lt;/ref&gt;. 20 чэрвеня 1600 году Ш. Харлінскі выдаў сыну свайму Мікалаю ''вечны запіс'', прызнаны ў [[Люблін]]скім трыбунале, на валоданьне Астраглядаўскім ключом (а гэта і Хвойнікі), на двор з 5 пляцамі ў Кіеве&lt;ref&gt;AGAD. APiJ. Sygn. 1. S. 46 — 47.&lt;/ref&gt;. Зь імёнамі [[сужэнства]] Мікалая і Гэлены (Гальшкі) Харлінскіх зьвязана заснаваньне яшчэ да 1622 году касьцёла ў Астраглядавічах&lt;ref&gt;AGAD. APiJ. Sygn. 1. S. 51; гл. таксама [http://hojniki.ucoz.ru/index/kascjol_u_astragl/0-451 Прозараўскія мясьціны ў Астраглядах]&lt;/ref&gt; і стварэньне першай у рэгіёне каталіцкай парафіі. Недзе ў гэты ж час Хвойнікі апынуліся ў складзе [[Оўруч|Оўруцкага]] павету. Разьмежаваньне Кіеўскага ваяводзтва Кароны і Мазырскага павету ВКЛ у сьнежні 1621 — студзені 1622 году засьведчыла, як на сёньняшні дзень, унікальную сытуацыю: тагачасныя мястэчка і вёску Хвойнікі М. Харлінскага паны камісары пацьвердзілі прыналежнымі да Кароны, а сяло і двор Настольле пана Іскарастынскага{{Заўвага|Вуліца Настольская і канец  вуліцы Пралетарскай з прылегласьцямі ў сёньняшніх Хвойніках.}} — да ВКЛ&lt;ref&gt;ŹD. T. XX: Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym; T. IX. — Warszawa, 1894. S. 96 — 97; Крикун Н. Г. Административно-территориальное устройство Правобережной Украины в XV—XVIII вв. — Киев, 1992. С. 142—145.&lt;/ref&gt;. 7 чэрвеня 1623 году датаваны судовы дэкрэт, у якім удава Гальшка Харлінская абвінавачвала паноў Станіслава, Юрыя і астатніх Харлінскіх, родных братоў і сваякоў мужа Мікалая, за гвалтоўны наезд на замак і вёску Астраглядавічы, мястэчка Новы Харленж (Хвойнікі), вёскі Хвойнікі, Вялікі Бор, [[Гарошкаў (Хвойніцкі раён)|Гарошкаў]], [[Рашаў]], [[Карчовае]], [[Бардакі (Лаханія)|Лаханію]], [[Стралічаў]], [[Паселічы]], [[Малішаў (Хвойніцкі раён)|Малішаў]]{{Заўвага|Яшчэ названыя 13 паселішчаў, акрамя «іншых вёсак і прыселкаў».}}&lt;ref&gt;ŹD. T. XXI. S. 637&lt;/ref&gt;.

[[Файл:Jastrzębiec Abramowiczów.jpg|100пкс|значак|зьлева|Герб Ястрабец зьменены паноў Абрамовічаў.]][[Файл:Астраглядавічы і Хвойнікі ў рэестры 1628 г.jpg|значак|170пкс|Астраглядавічы, Хвойнікі і інш. у рэестры 1628 г.]][[Файл:Маёнтак М. Абрамовіча ў рэестры 1634 г.jpg|значак|170пкс|Маёнтак М. Абрамовіча ў рэестры 1634 г.]][[Файл:Маёнтак М. Абрамовіча ў 1640 г.jpg|значак|зьлева|170пкс|Маёнтак М. Абрамовіча ў 1640 г.]][[Файл:Анатацыя акту продажу добраў М. Абрамовіча ў 1646 г.png|значак|170пкс|Анатацыя да акту продажу добраў М. Абрамовіча ў 1646 г.]]

У 1627 годзе Гальшка Мікалаевая Харлінская склала [[тэстамэнт]], паводле якога Астраглядавічы разам з Хвойнікамі пераходзілі ў пасэсію да яе зяця-кальвініста [[Мікалай Абрамовіч|Мікалая Абрагамовіча]]&lt;ref&gt;AGAD. APiJ. Sygn. 1. S. 56.&lt;/ref&gt;. Згодна з пабаровым рэестрам 1628 году, пан Мікалай Абрагамовіч z Chwoynik, з 11 дымоў плаціў па 3 злотых, з 2-х агароднікаў па 1 злотаму і 6 грошаў&lt;ref&gt;ЦДІАУК. Ф. 25. Оп. 1. Спр. 177. А. 606; Архив ЮЗР. Ч. 7. Т. 1. Акты о заселении Юго-Западной России. — Киев, 1886. С. 397.&lt;/ref&gt;. Пры гэтым будучаму гэнэралу артылерыі ВКЛ яшчэ доўга давялося ўлагоджваць спадчынныя і проста маёмасныя непаразуменьні зь іншымі Харлінскімі — панамі Станіславам, Юрыем і Шчасным, а таксама з панам Мадлішэўскім, зь якім Гальшка ўзяла шлюб.

У дакумэнце пад назвай «Regestr wybirania podymnego jednego w powiecie Owruckim w roku... 1634» зазначана, што пан Мікалай Абрамовіч з 50 дымоў «wsi Chojnik»{{заўвага|Ня выключана, што вёскай альбо сялом выступалі будучыя Валокі, бо на тым востраве месца для названай даволі значнай колькасьці двароў было дастаткова.}}, з 26 дымоў мястэчка Новага Харленжу ды з 3 габрэйскіх заплаціў, як і належала, па 15 грошаў з дыму, г. зн. усяго 39 з паловай злотых&lt;ref&gt;ЦДІАУК. Ф. 11. Оп. 1. Спр. 9. А. 928; Сергій Шинкар. Подимний податок Овруцького повіту від 1634 року: на що збирала гроші місцева шляхта? // Літопис  Волині. Всеукраїнський науковий часопис. Число 16. — Луцьк: Східноєвропейський національний університет імені Лесі Українки, 2016. С. 107—115. Додаток. С. 112&lt;/ref&gt;.

Паводле тарыфу падымнага «dwoiego» Кіеўскага ваяводзтва 1640 году, з 50 дымоў сяла Хвойнікаў і з 26 дымоў мястэчка Новага Харленжу [[Кашталяны амсьціслаўскія|амсьціслаўскага кашталяна]] Мікалая Абрамовіча выбіралася адпаведна 50 і 26 злотых, з 3 габрэйскіх дымоў яшчэ 3 зл.&lt;ref&gt;ЦДІАУК. Ф. 11. Оп. 1. Спр. 9. А. 875зв.; Archiwum Państwowe w Krakowie. Archiwum Młynowskie Chodkiewiczów. Mikr. № J – 14970. Sygn. 404. S. 195&lt;/ref&gt;.

Хвойніцкая царква на тыя часы бывала{{заўвага|У вельмі неспакойным XVII ст. сытуацыя нярэдка зьмянялася.}} ўжо і ўніяцкай. У мэтрычныя кнігі Астраглядаўскага касьцёлу трапіў запіс ад 26 лютага 1635 году, паводле якога хвойніцкі прэсьвітэр Лука Чачотка ахрысьціў Леона Яна, сына харунжага пяцігорскага Рэмігіяна і Петранэлі з Бахановічаў Маеўскіх, а кумамі былі пісар земскі{{Заўвага|У касьцельнай кнізе памылкова запісана — гродзкі.}} мазырскі Самуэль Аскерка, знакаміты ваяр&lt;ref&gt;Сагановіч Г. Невядомая вайна: 1654—1667. — Мінск: Навука і тэхніка, 1995. С. 141.&lt;/ref&gt;, і Марыяна Міткевічаўна. Гэты ж сьвятар згаданы ў запісе 1640 году. А ў 1692, 1715, 1722 гадох хвойніцкім настаяцелем названы Анікій Чачотка. Абодва зьдзяйсьнялі абрады ў Хвойніках і Загальлі&lt;ref&gt;НГАБ. Ф. 1781. Воп. 27. Спр. 202. А. 150адв. — 151.&lt;/ref&gt;.

[[Файл:POL COA Gozdawa.svg|100пкс|значак|зьлева|Герб Газдава роду Бжазоўскіх]][[Файл:Макет замку ў экспазіцыі Хвойніцкага краязнаўчага музэя.png|значак|170px|Макет-рэканструкцыя замку ў экспазіцыі Хвойніцкага краязнаўчага музэя. Выканаў Д. Вінаградаў. 2007 г.]]

24 сьнежня 1642 году ад імя Мікалая Абрамовіча складзены запіс «вечнага продажу» пагразлых у даўгах Астраглядавічаў і Хвойнікаў кіеўскаму падстолію [[Максыміліян Бжазоўскі|Максыміліяну Бжазоўскаму]], пра што Лукаш Мадлішэўскі выказваў клопат яшчэ ў лісьце ад 29 чэрвеня 1641 году. Але канчаткова гэтая справа была ўлагоджаная ажно 17 красавіка 1646 году, прытым названая сума ў 200 000 злотых&lt;ref&gt;AGAD. APiJ. Sygn. 1. S. 67-68; Інстытут рукапісу Нацыянальнай бібліятэкі Украіны імя У. І. Вярнадзкага (ІР НБУВ). Ф. 1. Спр. 4104. № 2881&lt;/ref&gt;.

Найбольш імаверна, што менавіта М. Бжазоўскі напярэдадні «хмяльніччыны» збудаваў у паўсталых на краю балота Хвойніках умацаваную сядзібу, званую замкам, дзеля абароны скарбу ад уласных сялянаў, казакоў ды суседзяў — паноў-братоў шляхты{{заўвага|Даволі дзіўна, але на гербе места Хвойнікі выяўлены сымбаль мураванага замку з трыма акруглымі ў пляне вежамі і ўязной брамай з характэрным зубчастым верхам. Але ж тут існаваў хіба сьціплы драўляны замак.}}. 26 сакавіка 1651 году на загад польнага гетмана літоўскага князя [[Януш Радзівіл|Януша Радзівіла]], каб не дайшло да масавага паказачваньня тутэйшых жыхароў, у мястэчку Хвойнікі размясьціўся адзьдзел жаўнераў ротмістра Курпскага. У лісьце да князя Курпскі паведамляў, што стаў у надта дрыгвяністай мясьціне з зусім паганымі пераправамі, і як бы давялося біцца, то не адно коннаму, але і пешаму недзе разьвярнуцца — навокал балоты. Тут, маўляў, не тое аўса, сена не здабыць, надта край заўбогім стаў. Але яны з жаўнерамі так-сяк трываюць у нястачы, абы вяскоўцы не ўцякалі з сваіх гасподаў. Прасіў падмогі, бо тут адно хіба лічыцца што 5 харугваў, а папраўдзе і на 3 сотні ці набярэцца. Яшчэ даслаў з Хвойнікаў да гетманскага табару 2-х палонных казакоў сотні Дарашэнкавай палку [[Нябаба|Нябабы]]&lt;ref&gt;Джерела з історії Національно-визвольної війни українського народу 1648—1658 рр. Т. 2 (1650—1651). — Київ, 2013. С. 109, 110, 129, 431.&lt;/ref&gt;.

У другой палове XVII ст. мястэчка стала цэнтрам воласьці, тут праходзіў шлях [[Мазыр]]  — [[Юравічы]]  — [[Брагін]]  — [[Любеч]].

[[Файл:Запіс добраў Зофіі Бжазоўскай мужу Канстанціну Шуйскаму. 1664 г.png|значак|зьлева|170px|Запіс добраў З. Бжазоўскай мужу К. Шуйскаму. 1664 г.]][[Файл:Герб князёў Шуйскіх.png|100пкс|значак|Герб Сьвяты Юры (Георгі Пераможац) князёў Шуйскіх{{Заўвага|Выява з надмагільля Віталіса Шуйскага (†1. VI. 1849) у в. Чыжэўшчына (былыя Крупчыцы) Жабінкаўскага р-ну Берасьцейшчыны. Фота Анатоля Бензярука.}}.]]

26 чэрвеня 1664 году дачка нябожчыка Максыміліяна Бжазоўскага, берасьцейскага ваяводы, Зофія перапісала спадчынныя маёнткі ў Кароне (Астраглядавічы з Хвойнікамі таксама) і Берасьцейшчыне на мужа, князя [[Канстанцін Ян Шуйскі|Канстанціна Яна Шуйскага]]&lt;ref&gt;AGAD. APiJ. Sygn. 1. S. 69.&lt;/ref&gt;. Тады Шуйскія ўпершыню набылі добра ў Кіеўскім ваяводзтве ды трымалі іх каля паўтары сотні гадоў. Менавіта яны зрабілі Хвойнікі цэнтрам сваіх уладаньняў у рэгіёне. Паспрыяла гэтаму не ў апошнюю чаргу тое, што Астраглядавічы знаходзіліся ў атачэньні брагінскіх добраў, а Хвойнікі — на поўначы па-за іх межамі. Хоць, магчыма, ініцыяваў перамену яшчэ ў першай палове XVII ст. ваявода берасьцейскі Максыміліян Бжазоўскі, збудаваўшы ў Хвойніках замак.

Станам на 1666 год, у гетманства Івана Брухавецкага, Хвойнікі, як і Брагін, былі сярод «асобных» мястэчкаў, прыпісаных да Чарнігаўскага казацкага палка&lt;ref&gt;Кривошея В. В. Українське козацтво в національній пам’яті. Чернігівський полк. У 2 т. — Київ.: ДЦ &quot;НВЦ «Пріоритети», 2012. Т. 2. С. 446&lt;/ref&gt;. Зразумела, што пасьля [[Андрусаўскае замірэньне|Андрусаўскага замірэньня]] 1667 году ўсё павярнулася на ранейшыя колы.

У лютым 1669 году князь Канстанцін Ян Шуйскі, пісар земскі ваяводзтва Берасьцейскага, сваім лістом пацьвердзіў права Сьвята-Пакроўскай царквы на валоданьне шэрагам угодзьдзяў у Хвойніцкім маёнтку сьвятару Анікію Чачотку, сыну нябожчыка Лукі Чачоткі&lt;ref&gt;ІР НБУВ. Ф. 1. Спр. 2461. А. 289адв., 290&lt;/ref&gt;.

Расейскі дакумэнт 1676 году засьведчыў, што пасланец казацкага гетмана Барыс Маршэўскі летась да [[Львоў|Львова]] ехаў накіроўваючыся ''«на [[Брагін|Брагинъ]], на Загалье, на Хвойники, на [[Мазыр|Мозырь]]…»''&lt;ref&gt;Акты, относящиеся к Южной и Западной России. Т. 12 (1675—1676). — С.-Петербург, 1882. Стб. 831&lt;/ref&gt;.

[[Файл:Хвойніцкая воласьць. 1683 г.jpg|значак|зьлева|170px|Хвойніцкая воласьць. 1683 г.]][[Файл:Брагін з прылегласьцямі. 1683 г.jpg|значак|170px|Хвойніцкая (рэшта) і Брагінская воласьць. 1683 г.]][[Файл:Адыход 71 дыму з усяго маёнтку Хвойнікаў увосень 1686 г.jpg|значак|зьлева|170px|Адыход 71 дыму з усяго маёнтку Хвойнікаў увосень 1686 г.]]

Паводле люстрацыі падымнага падатку Оўруцкага павету Кіеўскага ваяводзтва 1683 году, з 30 дымоў мястэчка Хвойнікі без уліку сьвятароў князь Шуйскі мусіў плаціць 6 злотых&lt;ref&gt;ЦДІАУК. Ф. 15. Оп. 1. Спр. 3. А. 734; Архив ЮЗР. Ч. 7. Т. 1. С. 488. Далей яшчэ ўлічаныя 7 дымоў яўрэйскіх (С. 502). Другі пабор — 6 злотых з 6 (sic) дымоў (С. 505)&lt;/ref&gt;. 30 кастрычніка 1686 году нехта Мацьвей Celain з Хвойнікаў пад прысягай паведаміў у Оўруцкім гродзкім судзе, што з маёнтку пана Шуйскага, харунжага берасьцейскага, адыйшоў 71 дым{{заўвага|Не 77, як запісалі выдаўцы дакумэнту ў 1886 г.}} (×6 — каля 426 чалавек)&lt;ref&gt;ЦДІАУК. Ф. 15. Оп. 1. Спр. 5. А. 92зв.; Архив ЮЗР. Ч. 7. Т. 1. С. 553.&lt;/ref&gt;. У іншых выпадках прычына адыходу «за Днепр» называлася: з прычыны гвалту як ад казакоў, так і ад жаўнераў урадавых войскаў.

У лістападзе 1693 году харугва інаўроцлаўскага ваяводзіча Шчавінскага стала на зіму ў Хвойніках, але напярэдадні [[Стрэчаньне|стрэчанскага]] кірмашу вырушыла пад Хвастаў супраць казакоў палкоўніка Сямёна Палія. 12 лютага 1694 году жаўнер згаданай харугвы Сэбасьціян Яроцкі зь іншаю чэлядзю, закупіўшы на [[кірмаш]]ы правіянт, спыніўся на ноч у хаце ўдавы Казачыхі [[Валокі (Хвойнікі)|на Валоках]]. Але адміністратар маёнтку князя К. Шуйскага, Ян Зьдзітавецкі, сустрэўшы яго на вуліцы, замест нейкіх вінаватых загадаў зьбіць, потым узяў пад варту і трымаў у замкавай турме ледзьве ня 3 месяцы, ажно пакуль не вярнулася харугва і пацярпелы ня быў апраўданы&lt;ref&gt;Архив ЮЗР. Ч. 3. Т. 2. Акты о казаках (1679—1716). — Киев, 1868. С. 285—287.&lt;/ref&gt;. 16 красавіка 1697 году сотнік Чэпарняка і казакі палку Ярэмы гвалтоўна сталі на кватэры ў мястэчку Хвойнікі князя [[Дамінік Шуйскі|Дамініка Шуйскага]]. Калі ж пан Фрыдэрык Левэнфатэр, аканом маёнтку, спрабаваў не дапусьціць іх, дык казакі сілай уламваліся да людзей, зьбівалі, стралялі нібы ў ворагаў, а хвойніцкага баярына Стафана Пятроўскага з мушкету 2 разы ў грудзі стрэлілі, ад чаго той і памёр&lt;ref&gt;Архив ЮЗР. Ч. 3. Т. 2. С. 352.&lt;/ref&gt;.

[[Файл:Загаловак інвентара маёнтку Хойнікі 1698 г.png|значак|170px|Загаловак інвэнтара маёнтку Хвойнікі 1698 г.]][[Файл:Загаловак інвентара маёнтку Хойнікі 1721 г.png|значак|зьлева|170px|Загаловак інвэнтара Хвойніцкага маёнтку 1721 г.]][[Файл:Апісанне Хойніцкага замку 1721 года.png|значак|170px|Апісаньне Хвойніцкага замку 1721 г.]]

У 1698 годзе маёнтак Хвойнікі і [[Загальле]] (староства) перададзены ад князя Д. Шуйскага ў кіраваньне Зыгмунту Шукшце, што засьведчана адпаведным інвэнтаром&lt;ref&gt;НГАБ. Ф. 320. Воп. 1. Спр. 1. А. 119, 129—133адв.&lt;/ref&gt;. Паводле рэвізіі 1716 году, у мястэчку Хвойнікі на пэрыяд пасэсіі князя [[Станіслаў Шуйскі|Станіслава Шуйскага]] налічвалася 44 двары і двор сьвятара, 7 сялян, якія перасяліліся зь Небытава, Валокаў, Брагіна. Два двары часова вызваленыя былі ад уплатаў, гаспадары яшчэ 2-х адпрацавалі [[чынш]] у замку, а з астатніх выбрана падымнага 225 злотых, г. зн. прыкладна на паўсотні злотых болей, чым належала (пасэсар, часовы ўладальнік, ня мог сабе ў тым адмовіць). Яшчэ ў мястэчку жылі 17 габрэяў-гаспадароў і 9 габрэяў, што ня мелі дамоў і падатак давалі толькі з камораў. Яны мусілі плаціць чыншу больш як 345 злотых&lt;ref&gt;НГАБ. Ф. 320. Воп. 1. Спр. 1. А. 139—139адв., 143адв.&lt;/ref&gt;. 12 чэрвеня 1716 году віленскі кашталян, вялікі гетман ВКЛ Людвік Канстанцін Пацей даслаў ардынанс паручніку Дамброўскаму, абы той выдаў квітанцыю на ўсё, што выбрана з Загальскага староства ад берасьцейскага харунжага Дамініка Шуйскага, а Хвойніцкіх добраў таго харунжага «tykać nie śmiał»&lt;ref&gt;AGAD. APiJ. Sygn. 1. S. 205&lt;/ref&gt;. Згодна зь інвэнтаром маёнтку Хвойнікі ''з прылегласьцямі'' ад 20 сакавіка 1721 году, пададзенага былым пасэсарам Юзафатам Парышэвічам, біскупам валоскім, князю [[Мікалай Шуйскі|Мікалаю Шуйскаму]] ў мястэчку было 43 гаспадаркі, 7 «сялянскіх камораў», 5 габрэяў-гаспадароў, 9 габрэяў без дамоў; чыншу плацілі 175 злотых і тры з паловай грошы. Акрамя таго, местачкоўцы, што мелі коней з падводамі, мусілі быць напагатоў, абы грузы перавозіць за 12 [[міля]]ў, а не, дык пешшу за 3 мілі зь лістамі хадзіць. Па 2 копы замкавага жыта і ярыны нажаць павінныя. У гвалты пераправы і грэблі вялікаборскую млыновую і іншыя масьціць і рамантаваць усе агулам. Габрэі, як будуць мяса прадаваць, дык на замак абавязкова мусілі даваць зь лепшага. Мястэчка загадана абнесьці [[паркан]]ам таксама сіламі насельнікаў, каб між 2-ма брамамі не засталося ніводнага праходу. Кожны двор павінны адпраўляць работніка на праполку замкавых агародаў ды нарыхтоўку агародніны на зіму. Найбольш распаўсюджаныя прозьвішчы жыхароў-беларусаў — Грышчанка, Стасенка, Шымук, Козік, Навуменка, Коваль, сустракаліся таксама прозьвішчы Каролік, Гапонік, Леўчанка, Мельнік, Кандраценка. Прозьвішчы жыхароў-габрэяў часта ўказвалі, адкуль іх носьбіты прыбылі ў Хвойнікі: Лейба [[Стралічаў]]скі, Хаім [[Вялікі Бор (Хвойніцкі раён)|Вялікаборскі]], Шмуль зь Юркавічаў, Бенямін зь [[Юравічы|Юравічаў]], Лейба з [[Алексічы (Гомельская вобласьць)|Алексічаў]], Іцка Гальміч зь [[Лісьцьвін]]авічаў, Ёсь [[Настольле|Настольскі]]. Мелі патранімічнае паходжаньне: Гірш Баруховіч, Моўша Гіршовіч, Якаў Лейбавіч, Мендэль Абрамовіч, Іцка і Ёсь Гіршовічы, Невах Нохімавіч, Яшка Пярцовіч, Абрам Хаімавіч, Іцка Моўшавіч. Або ад назвы прафэсіі — Нохім Цырулік, Рафель Кравец. Маглі звацца зусім проста: Шайка{{Заўвага|Родныя браты Міхаль і Шайка ад красавіка 1715 г. трымалі арэнду хвойніцкую, на якую мелі гадавы кантракт за суму ў 4300 злотых, даволі спраўна яе выплачвалі (НГАБ. Ф. 320. Воп. 1. Спр. 1. А. 144). А нашмат пазьней, у пачатку 1830-х гадоў экспартэрамі гарэлкі з бровараў Уладыслава Прозара, падкаморага рэчыцкага, у Хвойніках, Гарадзішчы і Ёлчы былі бацька і сын Лейба і Абрам Шайковічы [НГАБ. Ф. 694. Воп.7. Спр. 831. А. 9]. Тады яны ўважаліся першымі ў гэткага кшталту камэрцыі на ўвесь Рэчыцкі павет Менскай губэрні.}}, Гдаль, Шмуйла, ці яшчэ дадаючы да імя ўласнага род заняткаў — Айзік арандатар, Іцка кравец. У гэтым жа інвэнтары зьмешчана апісаньне Хвойніцкага замку&lt;ref&gt;НГАБ. Ф. 320. Воп. 1. Спр. 1. А. 120—122адв.&lt;/ref&gt;{{Заўвага|Пра Хвойніцкі замак гл.: Ткачоў М. А. Замкі і людзі. — Мінск: Навука і тэхніка, 1991. С. 160 — 161; пар.: [http://hojniki.ucoz.ru/index/0-56 С. Бельскі. Замак у Хойніках.]}}.

Пасэсія ксяндза-біскупа Ю. Парышэвіча была вельмі няўдалай. Маёнтак усё ніяк ня мог управіцца з выплатай даўгоў, што мусіла абмяркоўвацца нават на паседжаньнях Радамскага і Люблінскага трыбуналаў&lt;ref&gt;Архив ЮЗР. Ч. 2. Т. 3. Постановления провинциальных сеймиков в 1698—1726 гг. — Киев, 1910. С. 699—700.&lt;/ref&gt;. 2 траўня 1722 году князь Мікалай Шуйскі атрымаў ліст, у якім паведамлялася, што маніфэсту камісарскага абмежаваньня Оўруцкага павету з Мазырскім у Оўручы няма, кнігі бо двойчы згарэлі, дык ці не зьвярнуўся б у Мазырскі гродзкі суд, мо там што здабудзе&lt;ref&gt;AGAD. APiJ. Sygn. 1. S. 36&lt;/ref&gt;. Пасьля князя Мікалая, ад канца 1720-х і да пачатку 1750-х гадоў Хвойнікі сталі ўласнасьцю яго брата Ігнацыя. У тарыфе падымнага падатку Оўруцкага павету Кіеўскага ваяводзтва 1734 году, складзеным паводле зьвестак папярэдняй люстрацыі, засьведчана, што ў 17 паселішчах (акрамя вёскі [[Багушы (Гомельская вобласьць)|Багушы]], прыналежнай астраглядаўскай плябаніі) Хвойніцкай воласьці пана І. Шуйскага налічвалася 255 двароў&lt;ref&gt;Тарифи подимного податку, сеймикові лауди і люстрації Київського воєводства першої половини XVIII століття. /Вид. друге, доп. Укл. Конрад Жеменецький. — Біла Церква, 2015. С. 21, 39, 285—286.&lt;/ref&gt; (прыкладна 1530 жыхароў). Прычым для Хвойнікаў улічаныя і габрэйскія домагаспадаркі.

[[Файл:Прыход Хвойніцкай Пакроўскай царквы ў 1740 г.png|значак|зьлева|170px|Прыход Хвойніцкай Пакроўскай царквы ў 1740 г.]][[Файл:Згадка пра Пакроўскую царкву ў 1743 г.jpg|значак|170px|Згадка пра Пакроўскую царкву ў 1743 г.]][[Файл:Запіс пра ўніяцкага пароха і верных Пакроўскай царквы ў Хвойніках на 1743 г.jpg|значак|170px|Запіс пра ўніяцкага пароха і колькасьць верных Пакроўскай царквы ў Хвойніках на 1743 г.]][[Файл:1761 г. Копія аднаго з запісаў пра хрост Адама Шуйскага.jpg|значак|зьлева|170px|1761 г. Копія запісу 1747 г. у кнігах Юравіцкага касьцёлу пра хрост Адама Шуйскага.]][[Файл:Астрагляды, парафія 1748 г.jpg|значак|зьлева|170px|Астраглядавіцкая каталіцкая парафія ў 1748 г.]]

Найранейшыя зьвесткі аб прыходзе Хвойніцкай царквы Пакрова Найсьвяцейшай Багародзіцы вядомыя зь візыты Брагінскага дэканату 1740 году. Тады ён аб'ядноўваў верных з 40 дымоў у мястэчку Хвойніках, 40 у прадмесьці{{заўвага|Вось так: калі называныя вёскай, а калі ўважаныя за прадмесьце Хвойнікаў.}} Валоках, 40 у вёсцы Стралічаве, 8 у Рудным, 34 у Дворышчы, 10 у Навасёлках, 8 у Храпкаве, 10 у Вялікім Боры. Колькі душ да споведзі для візытатараў — non constat&lt;ref&gt;ІР НБУВ. Ф. 233. Спр. 19. А. 792, 794&lt;/ref&gt;. Згодна з Генэральнай візытай Брагінскага дэканату, на 1743 год у прыходзе Пакроўскай царквы мястэчка Хвойнікаў, дзедзічных добраў князя Ігнацыя Шуйскага, харунжыча берасьцейскага, налічвалася 297 двароў, дапушчаных да споведзі 1188 душ верных. Узначальваў прыход сьвятар Ян Чачотка. Будынак царквы драўляны, з хвоі, узьведзены на сродкі дзедзіча за 10 гадоў перад візытацыяй&lt;ref&gt;ІР НБУВ. Ф. 1. Ф. 2461. А. 289адв., 290&lt;/ref&gt;.

24 сьнежня 1744 году настаяцель Астраглядаўскага касьцёлу кс. Антоні Лукаш Пянькоўскі, дэкан оўруцкі, ахрысьціў у двары Хвойніцкім Адама, сына вяльможных Ігнацыя і Людвікі князёў Шуйскіх, пра што быў зроблены запіс у мэтрычнай кнізе Хвойніцкай царквы (Ecclesiae Ritus Greci Unici Choynicensis), пазьней занесены ў кнігі парафіяльнага касьцёлу&lt;ref&gt;НГАБ. Ф. 1781. Воп. 27. Спр. 202. А. 151адв.&lt;/ref&gt;.

У 1748 годзе мястэчка Хвойнікі названае ў ліку паселішчаў, частка жыхароў якіх належала да рыма-каталіцкай Астраглядавіцкай парафіі [[Оўруцкі дэканат|Оўруцкага дэканату]] [[Кіеўская дыяцэзія|Кіеўскай дыяцэзіі]]&lt;ref&gt;Ks. Orłowski K. N. Defensa biskupstwa y dyecezyi Kiiowskiey. — Lwów, 1748. S. 148.&lt;/ref&gt;.

У чэрвені 1750 году ў Хвойніках быў схоплены гайдамак Астап Луцкі, які ажно на працягу «шасці гадоў у гультайскіх эксцэсах жыцьцё праводзіў». Тутэйшая грамада асудзіла яго «на горла», але адміністратар Оўруцкага староства пан Станіслаў Быстрыцкі адмовіўся прыняць палоннага ў турму і выканаць над ім смяротны прысуд, дзеля чаго ў Оўруцкім гродзе і быў заяўлены пратэст&lt;ref&gt;Архив ЮЗР. Ч. 3. Т. 3: Акты о гайдамаках (1700—1768). — Киев, 1876. С. 464—466.&lt;/ref&gt;. 14 жніўня т. г. возны гэнэрал Кіеўскага ваяводзтва пан Андрэй Святкоўскі арыштаваў у Хвойніках падданых князёў Шуйскіх з Краснасельля і іх атамана Кулешыка, падданага Загароўскага, абвінавачваных у [[Гайдамак|гайдамацтве]]. Кіраўнік ключа пан Мікалай Страчынскі абяцаў затрымаць рабаўнікоў да суда ў турме Хвойніцкага замку&lt;ref&gt;Архив ЮЗР. Ч. 3. Т. 3. С. 511—512.&lt;/ref&gt;.

[[Файл:Прыход Хвойніцкай царквы ў 1752 г.png|значак|170пкс|Прыход Хвойніцкай царквы ў 1752 г.]]

Паводле чарговай візыты Брагінскага дэканату, на 1752 год у прыходзе Пакроўскай царквы было 326 двароў, у тым ліку 57 у самым месьце. Да споведзі дапушчана 1260 душ, зь якіх у тым годзе не спавядалася вялікая колькасьць верных, каля 500, пераважна вяскоўцаў&lt;ref&gt;ІР НБУВ. Ф. 1. Спр. 2464. А. 301, 304адв.&lt;/ref&gt;. 

На 1754 год у мястэчку Хвойніках, пэўна, разам зь вёскай Валокамі, якой няма ў тарыфе, налічвалася 109 двароў (каля 654 жыхароў), зь якіх да «do grodu» (Оўруцкага замку) выплачвалася 16 злотых, 29 з паловай грошаў, «na milicję» (пераважна на барацьбу супраць гайдамакаў) 67 злотых і 28 грошаў&lt;ref&gt;Тариф подимного податку Київського воєводства 1754 року. /Опрацював Конрад Жеменецький. — Біла Церква, 2015. С. 192; гл. таксама: С. 13—15, 20—22.&lt;/ref&gt;.

У 1750—1770 гадох адбываліся шматлікія непаразуменьні і канфлікты паміж уладальнікамі добраў Хвойнікі і Астраглядавічы (князямі Шуйскімі, дзедзічамі і рознымі апякунамі) і ўладальнікамі суседняга Брагінскага маёнтку панамі Замойскімі/Мнішкамі, кароткачасовымі спадчыньнікамі па князю [[Міхал Сэрвацы Вішнявецкі|Міхалу Сэрвацыю Вішнявецкаму]] і яго жонцы Тэклі (з Радзівілаў), а асабліва — з панамі Ракіцкімі.

[[Файл:Габрэі ў мястэчку Хвойнікі. 1784 г.jpg|значак|зьлева|170пкс|Габрэі ў Хвойніках, Вялікім Боры і Карчове. 1784 г.]][[Файл:Няпоўны сьпіс габрэяў у Брагіне. 1784 г.jpg|значак|170px|Рэшта Хвойніцкага кагалу. 1784 г.]]

Габрэйскія перапісы 1765, 1778 і 1784 гадоў засьведчылі, што ў Хвойніках налічвалася адпаведна 30 дамоў, 101 жыхар, 24 дамы, 58 жыхароў і 25 дамоў з 67 жыхарамі; яшчэ 25 чалавек схаваныя ад апошняга перапісу ў суседняй вёсцы Настольле{{заўвага|Належала да асобнага невялічкага староства.}}, г. зн. разам было 92 чалавекі. Мястэчка — цэнтар аднайменнага [[кагал]]у, да якога ў названыя гады належалі насельнікі 14, 16 і 17 вёсак, а ў іх разам зь мястэчкам пражывала 198, 105 і 145 głow. Некаторыя зь іх у 1784 годзе запісаныя хрысьціянамі, таму пагалоўшчыне не падлягалі (у Малым Карчовым, Рашаўцах, Рудным і Шчарбінах), з астатніх жа выбрана 217 злотых і 15 грошаў паўгадовай платы&lt;ref&gt;ЦДІАУК. Ф. 11. Оп. 1. Спр. 87. А. 1108-1108зв., 1124; Архив ЮЗР. Ч. 5. Т. 2. Переписи еврейского населения в юго-западном крае в 1765—1791 гг. — Киев, 1890. С. 301, 391, 710.&lt;/ref&gt;. Убываньне колькасьці габрэяў магло быць выклікана выбухам гайдамацка-сялянскай [[Каліеўшчына|Каліеўшчыны]] 1768 году, адгалоскі якой дасягалі і гэтых мясьцінаў.

У «Archiwum Prozorów i Jelskich» ёсьць дакумэнт, датаваны 3 студзеня 1771 году, паводле якога хвойніцкі уніяцкі парох Ян Чачотка, з дазволу захварэлага ксяндза Мацея Шамяткоўскага, пробашча астраглядаўскага, ахрысьціў «толькі вадой» без далейшых касьцельных цырымоніяў нованароджаную Людвіку Канстанцыю, дачку нядаўна памерлага старосты загальскага князя Адама і Марыяны (з дому Халецкіх) Шуйскіх&lt;ref&gt;AGAD. APiJ. Sygn. 19. S. 6, 8; НГАБ. Ф. 1781. Воп. 27. Спр. 202. А. 159адв.&lt;/ref&gt;.

[[Файл:Герб уласны роду Прозараў.png|100пкс|значак|зьлева|Герб уласны роду Прозараў]]

16 студзеня 1783 году сын ваяводы віцебскага Юзафа Прозара Караль ажаніўся з князёўнай Людвікай Шуйскай&lt;ref&gt;AGAD. APiJ. Sygn. 19. S. 26, 28 — 30.&lt;/ref&gt;. Хвойніцкі маёнтак з Астраглядаўскім ключом знаходзіўся на той час у пасэсіі апякуноў дзяўчыны князя [[Войцех Шуйскі|Войцеха Шуйскага]] і яго жонкі Анелі, сястры князя Адама. Дзеля таго, каб Людвіка, адзіная спадкаеміца па бацьку, магла ўвайсьці ў валоданьне добрамі, Каралю Прозару давялося сіламі свайго ўпаўнаважанага шляхціча Гадзяеўскага зьдзейсьніць [[наезд]]. Да вялікай вайны справа не дайшла, але судовыя спрэчкі з старостамі ніжынскімі скончыліся капрамісам толькі ў 1785 г.&lt;ref&gt;AGAD. APiJ. Sygn. 1. S. 91 — 97; Dubiecki M. Karol Prozor, oboźny W. W. Ks. Litewskiego. Przyczynek do dzieów powstania Kościuszkowskiego. Monografia / M. Dubiecki. — Kraków, 1897. S. 34 — 35&lt;/ref&gt;.

На 1789 год пры Хвойніцкай Сьвята-Пакроўскай прыходзкай царкве згаданая капліца Раства Найсьвяцейшай Багародзіцы ў Вялікім Боры&lt;ref&gt;ІР НБУВ. Ф. 233. Спр. 11. А. 73&lt;/ref&gt;.

[[Файл:Chojniki, Prozar. Хойнікі, Прозар (I. Urubleŭski, 1897).jpg|значак|зьлева|170px|Сядзібны дом Прозараў у Хвойніках. Ігнацы Врублеўскі, 1891 г.]]

13 ліпеня 1791 году варшаўская «Gazeta narodowa i obca» зьмясьціла паведамленьне пра тое, як 11 чэрвеня гаспадары рэзыдэнцыі ў Хвойніках{{заўвага|Новы сядзібны дом збудаваны якраз у часы [[Чатырохгадовы сойм|Чатырохгадовага сойму]].}} Караль і Людвіка Прозары сустракалі гасьцей з суседніх Мазырскага, Рэчыцкага і свайго Оўруцкага паветаў. Нагода — сьвяткаваньне прыняцьця [[Канстытуцыя 3 траўня 1791 году|Канстытуцыі 3 траўня]], пакліканай умацаваць і выратаваць Рэч Паспалітую. З раніцы наступнага дня — гарматны салют, сьвятая імша ў Астраглядавіцкім касьцёле{{Заўвага|Да парафіяльнага касьцёлу сьвяточная працэсія мусіла пераадолець крыху меней як 20 км, але ж і людзі ў навакольлі пра тое сьвята пачулі!}}, урачыстая казань ксяндза-пробашча Францішка Глінскага, Тe Deum laudamus вуснамі патрыётаў, сьвяточны абед і музыка з танцамі да самай раніцы.&lt;ref&gt;Gazeta narodowa y obca. № LVI. 13 lipca 1791; гл.: [http://hojniki.ucoz.ru/index/1791/0-363 Хойнікшчына]&lt;/ref&gt;

=== Пад уладай Расейскай імпэрыі ===

[[Файл:Загаловак апісання Хойніцкага архіва 1798 г.png|значак|зьлева|170px|Загаловак вопісу Хвойніцкага архіва 1798 г., у якім праігнараваныя расейскія адміністрацыйныя пераўтварэньні, а сам маёнтак названы ''графствам''.]]
[[Файл:Chvojniki, Prozar. Хвойнікі, Прозар (1901-17).jpg|значак|170px|Сядзібны дом напярэдадні 1-й сусьветнай вайны каля вуліцы У. В. Жыляка]][[Файл:Аркуш рэвізіі 1795 г. што да мястэчка Хвойнікі.jpg|значак|зьлева|170px|Аркуш рэвізіі 1795 г. што да мястэчка Хвойнікі.]]
[[Файл:Запіс аб пахаванні Караля Прозара.png|значак|зьлева|170px|Запіс аб пахаваньні абознага Караля Прозара]]
[[Файл:Пергамент з прысвячэннем нябожчыцы Людзвіцы Канстанцы Прозар. Знаходка 1965 г.png|значак|170px|Пэргамін з прысьвячэньнем Людвіцы Прозар яе мужа Караля. Знаходка 1965 г.]]
[[Файл:Бутля ўрэцкага шкла, дукат і 2 злотыя 1831 г.png|значак|170px|Бутля ўрэцкага шкла, дукат і 2 злотыя 1831 г. з пахаваньня Людвікі Прозар]]
[[Файл:Фрагмэнт сьпісу Астраглядавіцкай парафіі 1857 г.png|значак|170px|Фрагмэнт сьпісу Астраглядавіцкай парафіі 1857 г.]]
[[Файл:У прыходзе Пакроўскай царквы 1857 г. (фрагмэнт).png|значак|зьлева|170px|У прыходзе Пакроўскай царквы 1857 г. (фрагмэнт)]]
[[Файл:Chvojniki, Kaścieł. Хвойнікі, Касьцёл (1858).jpg|значак|зьлева|170px|Праэкт мураванага касьцёлу ў Хвойніках 1858 г.]]
[[Файл:Chvojniki, Ludvika Prozar. Хвойнікі, Людвіка Прозар (1913).jpg|значак|170px|Курган Людвікі. Час выкананьня фота невядомы. Атрыманае А. Ельскім пры канцы 1913 г.]]
[[Файл:Мястэчка Хойнікі на карце Ф. Ф. Шуберта.png|значак|170px|Хвойнікі і навакольле на мапе Шубэрта-Тучкова з праўкамі 1860-х гг.]]
[[Файл:Chvojniki, Rynak, Kaścieł. Хвойнікі, Рынак, Касьцёл (I. Sierbaŭ, 1912).jpg|значак|зьлева|170px|Касьцёл у цэнтры мястэчка, пераўтвораны ў Пакроўскую царкву. Фота І. Сербава. 1912 г.]]
[[Файл:Chvojniki. Хвойнікі (1864).jpg|значак|зьлева|170px|Хвойнікі на пляне 1864 г.]]
[[Файл:Chojniki, Prozar. Хойнікі, Прозар (I. Sierbaŭ, 1912).jpg|значак|170px|Капліца (з {{падказка|крыптай|пахавальняй}}) на могілках. Хвойнікі. [[Ісак Сербаў]], 1912 г.]]
[[Файл:Chvojniki. Хвойнікі (1886).jpg|значак|зьлева|170px|Хвойнікі на пляне 1886 г.]]
[[Файл:Эксплікацыя да пляну Хвойніцкага маёнтку Канстанціна Прозара. 1886 г.png|значак|170px|Эксплікацыя да пляну Хвойніцкага маёнтку Канстанціна Прозара. 1886 г.]]
[[Файл:Надпісы з каталіцкіх пахаванняў у Хойніках.png|значак|170px|Надпісы з каталіцкіх пахаваньняў у Хвойніках.]]
[[Файл:Jezapoŭ-Vałoki. Езапоў-Валокі (1887).jpg|значак|зьлева|170px|Плян фальваркаў Езапоў і Валокі. 1887 г.]]
[[Файл:Копія запісу аб продажы маёнтку хвойнікі ў 1887 г. (фрагмэнт).jpg|значак|зьлева|170px|Копія запісу аб продажы маёнтку Хвойнікі ў 1887 г. (фрагмэнт)&lt;ref&gt;Выпись из крепостной Минского Нотариального Архива. Книга по Речицкому уезду за 1887 год. № 18. С. 87 — 98. № 15&lt;/ref&gt;]]
[[Файл:Chvojniki, Prozar, Kaplica. Хвойнікі, Прозар, Капліца (1913).jpg|значак|170px|Капліца. Час выкананьня здымку невядомы. Дасланы А. Ельскаму ў канцы 1913 г.]][[Файл:Чарцёж капліцы, пераўтворанай на царкву.png|значак|зьлева|170px|Чарцёж капліцы, пераўтворанай на царкву. Пач. XX ст.]]
[[Файл:Кафля керамічнага заводу Э. Бергенгэйма ў доме А. Аўраамава.jpg|значак|зьлева|170px|Кафля керамічнага заводу Э. Бергенгэйма ў палацыку А. Аўраамава.]]
[[Файл:Праэкт мураванай царквы ў м. Хвойнікі.png|значак|170px|Нязьдзейсьнены праект мураванай царквы ў м. Хвойнікі. Пач. XX ст.]]
[[Файл:Праект касьцёла. 1912 г. (фрагмэнт 1).png|значак|170px|Праект касьцёла. 1912 г. (фрагмэнт 1).]]
[[Файл:Праект касьцёла (фрагмэнт 2).png|значак|170px|Праект касьцёла (фрагмэнт 2).]]

У выніку 2-га падзелу [[Рэч Паспалітая|Рэчы Паспалітай]] (1793 год) Хвойнікі апынуліся ў межах Рэчыцкай акругі Чарнігаўскага намесьніцтва (губэрні), з 1796 году ў складзе тэрытарыяльна ўпарадкаванага [[Рэчыцкі павет|Рэчыцкага павету]] Маларасейскай, а з 29 жніўня 1797 году [[Менская губэрня|Менскай губэрні]] [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]]&lt;ref&gt;Насевіч В., Скрыпчанка Т. Рэчыцкі павет / В. Насевіч, Т. Скрыпчанка // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі: у 6 т. — Т. 6. Кн. 1. — Мінск: БелЭн, 2001. C. 181—182.&lt;/ref&gt;. У пачатку жніўня 1793 году сядзіба ў Хвойніках прымала гасьцей — удзельнікаў кансьпірацыйнай нарады, мэтай якой была падрыхтоўка ўзброенага выступленьня супраць падзелаў Рэчы Паспалітай і за аднаўленьне Канстытуцыі 3 траўня. Сярод іх М. Дубецкім і К. Барташэвічам названыя адзін з галоўных арганізатараў Ігнацы Дзялынскі з Траянова, оўруцкі падкаморы і ўладальнік Олеўскага ключа Тадэвуш Нямірыч, соймавы пасол Каятан Праскура, стражнік літоўскі з суседняга [[Барбароў|Барбарова]] [[Ян Мікалай Аскерка]], [[абат]] оўруцкіх базылян Юзафат Ахоцкі з Шэпелічаў, яго пляменьнік, аўтар успамінаў пра падзею Ян Дуклян Ахоцкі, прэзыдэнт тагачаснага цэнтру Кіеўскага ваяводзтва г. [[Жытомір]]а Левандоўскі, судзьдзя Дуброўскі, староста Богуш, рэгент Асташэўскі, канонік Кулікоўскі, ксёндз Саламановіч, Станіслаў Трацяк і інш. — агулам 20 асобаў. Імёныя астатніх засталіся невядомыя расейскай сьледчай камісіі ў Смаленску. З Хвойнікаў шэф І. Дзялынскі, акрамя карысных рашэньняў, вывез 25 000 [[дукат]]аў, сабраных патрыётамі. У 2-й палове жніўня Я. Ахоцкі, наведаўшы маёнтак К. Прозара, атрымаў яшчэ 8000, а ў канцы сьнежня — 16 000 чырвоных злотых; акрамя таго, М. Паўша паказаў на сьледзтве, што Прозар даваў 2000 дукатаў на ўтрыманьне Пінскай паўстанчай брыгады&lt;ref&gt;Wybór pism J. I. Kraszewskiego. Pamiętniki Jana Duklana Ochockiego. — Warszawa, 1882. Tom II. S. 215—216, 249; Dubiecki M. S. 180—183; Bartoszewicz K. Dzieje insurekcji kościuszkowskiej 1794. — Berlin: B. Harz, 1913. S. 129—130; Восстание и война в Литовской провинции (по документам Москвы и Минска). Сост. Е. К. Анищенко. — Минск, 2001. С. 26.&lt;/ref&gt;.

Тадэвуш Касьцюшка прызначыў К. Прозара намесьнікам радцы Найвышэйшай нацыянальнай рады і сваім паўнамоцным прадстаўніком пры ўсіх дывізіях войска ВКЛ. Разгарнуць паўстаньне не хапіла часу. Давялося ратавацца. К. Прозар і капітан Гамількар Касінскі 20 красавіка 1794 году выехалі з Хвойнікаў да Юравічаў. Але Ян Мікалай Аскерка, стражнік польны літоўскі, праз свайго пасланца папярэдзіў, што ў Бабічах (Барбарове) іх ужо чакаюць расейскія жаўнеры. Абознаму з Касінскім тады ўдалося, дзякуючы сялянам-праваднікам, застацца вольнымі&lt;ref&gt;Tygodnik literacki. — № 37. Poznań, dnia 13 września, 1841 (Ліст гэн. Касінскага да гэн. Пашкоўскага); Dubiecki M. S. 215—217.&lt;/ref&gt;. У Хвойнікі расейскія адзьдзелы ўвайшлі ў аўторак 22 красавіка апоўдні. Рухаліся з 2-х бакоў, зьбліжаючыся да двара, як быццам засьцерагаліся засады. Камандзірамі іх былі «паляк на расейскай службе» Яворскі і [[падпалкоўнік]] Таўберт. Не засьпеўшы абознага ў Хвойніках, узялі нібы ў заложнікі 10-месячнага сына Уладыся{{Заўвага|Да 17 жніўня знаходзіўся ў Хвойніках пад наглядам паручніка Давыдава. З прычыны сэквэстру нянькам даводзілася спрачацца з афіцэрамі нават за пялюшкі для немаўляці. Нарэшце швагер Францішак Букаты, былы сакратар амбасады Рэчы Паспалітай у Лёндане, дамогся часовай апекі над хлопчыкам і вывез яго з Хвойнікаў: Dubiecki M. S. 235—236.}}. На маёнтак быў накладзены сэквэстар, а Людвіка Канстанцыя зь іншымі дзецьмі і маці Марыянай вымушана выехаць за аўстрыйскую мяжу ў Львоў&lt;ref&gt;Dubiecki M. S. 229.&lt;/ref&gt;.

У крыніцы пад назвай «Камеральное описание… Речицкой округи» 1796 году сказана, што колішнія добры Людвіка Прозара {{Заўвага|Тут, напэўна, дапушчана памылка прачытаньня тэксту рэвізіі, бо ў ёй згаданая Людвіка з князёў Шуйскіх Прозарава, жонка абознага Караля. І. В. Кандрацеў дарэмна зьдзіўляўся з таго, што Людвік Прозар ня браў удзелу ў выбарах у дваранскія інстытуцыі Рэчыцкага павету ў 1796 г., а потым распавёў пра яго &quot;родзіча&quot; Караля – вялікага патрыёта Рэчы Паспалітай (ужо больш як два гады ён быў у сваёй першай эміграцыі), неабачліва спаслаўшыся на электронны плягіят, падпісаны прозьвішчам Баркоўскі&lt;ref&gt;Ігор Кондратьєв. Участь шляхти Речицького повіту у виборах в дворянські інституції Чернігівського намісництва в 1796 р. // Рэчыцкі край: да 150-годдзя з дня нараджэння Мітрафана Доўнара-Запольскага: зб. навук. арт. – Мінск: Беларуская навука, 2019. С. 311 – 312&lt;/ref&gt;.}}, у пераліку якіх і м. Хвойнікі, перайшлі былі «да скарбу», але «паводле найвышэйшага загаду» вернутыя пані Луізе{{Заўвага|Француская форма імя ёсьць у паперах імпэратрыцы Кацярыны ІІ, у лістах яе генэралаў і самой Людвікі Канстанцыі, гл.: AGAD. APiJ. Sygn. 13. S. 3, 4, 76, 78, 97, 154, 158, 160; таксама гл. дакумэнты наступнага сэквэстру: Sygn. 14.}} Прозаравай&lt;ref&gt;Петреченко І. Є. «Камеральное описание… Речицкой округи» 1796 р.: інформаційний потенціал пам’ятки // Днепровский паром. Природное единство и историко-культурное взаимодействие белорусско-украинского пограничья / Материалы международной конференции (26-27 апреля 2018 г., г. Гомель). — Минск, 2018. С. 70 — 71.&lt;/ref&gt;. У расейскай рэвізіі, датаванай 5-м лістапада 1795 году, запісана, што мястэчка Хвойнікі дзедзічнай уладальніцы Людвікі з Шуйскіх Прозаравай было здадзенае ў «арендовную поссесию» каноніку інфлянцкаму ксяндзу Юзафу, сыну Марціна, Корсаку{{заўвага|Тагачаснаму плябану Астраглядавіцкай рыма-каталіцкай парафіі.}} тэрмінам на 2 гады (з 02.04.1794 да 02.04.1796) за 7 947 польскіх злотых і 29 грошаў. Адміністратарам, як і ў Валоках, прызначаны пляменьнік каноніка Юзаф, сын Станіслава, Віткоўскі. Тады ў мястэчку было 67 аседлых (карэнных) і 6 неаседлых (прышлых) двароў, у якіх разам налічвалася 183 асобы мужчынскага і 196 жаночага полу падданых{{заўвага|Тут, зразумела, няўлічаныя шляхта і габрэі, якіх у мястэчку жыло нямала.}}&lt;ref&gt;НГАБ. Ф. 333. Воп. 9. Спр. 59. А. 171 — 179адв.&lt;/ref&gt;. У 1796 годзе настаяцель Пакроўскай царквы ў Хвойніках, павернутай да [[Найсьвяцейшы ўрадавы сынод|расейскага праваслаўя]] годам раней&lt;ref&gt;НГАБ. Ф. 333. Воп. 9. Спр. 263. А. 343.&lt;/ref&gt;, Якаў Чачот склаў яе вопіс&lt;ref&gt;НГАБ. Ф. 136. Воп. 1. Спр. 573. А. 39 — 39адв.&lt;/ref&gt;. 

Паводле шляхецкай рэвізіі 1811 году, фальварак [[Лянтарня|Linterny]] зь вёскай Забалаць (сёння гэта вуліцы м. Хвойнікі) трымаў у арэндзе ад абозных Прозараў Ваўжынец Балашэвіч, ротмістр берасьцейскі&lt;ref&gt;НГАБ. Ф. 333. Воп. 9. Спр. 263. А. 3&lt;/ref&gt;.

У 1812 годзе К. Прозар падтрымаў імпэратара французаў [[Напалеон I Банапарт|Напалеона Банапарта]], марна спадзеючыся, што той дапаможа ўзьняць з каленаў гаротную Айчыну, заняў пасаду старшыні Скарбовага камітэту ў Часовым урадзе ВКЛ{{Заўвага|Паводле Браніслава Клечыньскага, у 1813 годзе Напалеон даслаў з Дрэздэна абознаму ордэн Ганаровага легіёну, а разам і патэнт на графскі тытул: AGAD. APiJ. Sygn. 34. S. 6.}}. Усё абярнулася чарговай эміграцыяй ды сэквэстрам Хвойнікаў, Астраглядавічаў і вёсак да іх прыналежных. Пані Людвіка і ў гэты раз дамаглася вяртаньня да канца 1814 году маёнткаў з 2524 рэвіскімі душамі, давёўшы расейскім уладам, што яны належаць ёй, і што ня мусіць адказваць за ўчынкі мужа&lt;ref&gt;AGAD. APiJ. Sygn. 14.&lt;/ref&gt;.

У пачатку 1831 году оўруцкі маршалак Ануфры Галецкі прапаноўваў больш як ужо 70-гадоваму К. Прозару ўзначаліць агульны для Рэчыцкага, Мазырскага і Оўруцкага паветаў паўстанцкі ўрад. Меркавалася стварыць вайсковы кантынгэнт колькасьцю да 1000 чалавек пад яго камандай і пра гэта стала вядома расейскім уладам. Былы абозны ВКЛ адмовіўся, спаслаўшыся на фізычную слабасьць і нэгатыўнае стаўленьне да гэтай ідэі сыноў Уладыслава і Юзафа. Мяркуецца, што нарады патрыётаў у Хвойніках усё ж адбываліся&lt;ref&gt;Dubiecki M. S. 321; Dangel St. Rok 1831 w Mińszczyźnie. — Warszawa, 1925. Tom II. S. 53, 173 (przypis 66).&lt;/ref&gt;{{Заўвага|У кожным выпадку, вольналюбівых поглядаў сваіх абозны не зьмяніў і ў глыбокай старасьці. Знойдзеныя ў 1965 годзе ў Хвойніках паўстанцкія манэты 1831 году, пакладзеныя ў склеп перазахаванай у 1829 г. жонкі Людвікі Канстанцыі, сьведчаць аб тым. Цікава: пра «flaszką krzyształową, hermetycznie zamkniętą, w której znajduje się ducat, dwuzłotówka i pismo na pargaminie, ręką moją (К. Прозара) kreślone, z podpisem wielu przytomnych natenczas obywateli», як і пра пабудову склепа, Юзаф Рольле паведамляў яшчэ ў кнізе 1882 г.: Dr. Antoni J. Opowiadania historyczne. Serya trzecia. T. 1. Karol Prozor, ostatni oboźny litewski. – Warszawa, 1882. S. 46. Пра знаходку гл.: Рябцевич В. Н. Нумизматика Беларуси. – Минск: Полымя, 1995. С. 274 – 275; Каталог выставы “Ад рымскага дэнарыя да беларускага рубля”. /Укл. Р. І. Крыцук, В. М. Сідаровіч, Л. І. Талкачова. — Мінск: Кнігазбор, 2018}}. Знаходзіўся тут пэўны час і прысланы з Рэчыцы падпаручык Міцінскі з паўтара дзясяткам салдат-інвалідаў, які адмовіўся выправіцца да каленкавіцкіх Вадовічаў, бо там на 12 чэрвеня т. г., маўляў, ужо сканцэнтравалася зашмат паўстанцаў. 19 чэрвеня ад брагінскіх [[Шкураты|Шкуратоў]] і Мікулічаў праз Хвойнікі ў накірунку Вадовічаў, потым Нароўлі і Мухаедаўскіх лясоў, дзе хаваліся {{падказка|інсургэнты|Паўстанцы}} з Оўруцкага і Радамышальскага паветаў, праходзіў невялікі конны адзьдзел Міхала Лігэнзы, спрабуючы ўзьняць тутэйшую чыншавую і дворскую шляхту на паўстаньне&lt;ref&gt;Dangel St. S. 59.&lt;/ref&gt;.

15 сакавіка 1835 году, згодна з мэтрычным запісам у кнігах Мікуліцкай Багаяўленскай царквы, у фальварку [[Лянтарня]] (Лянтэрня), арандаваным шляхцічам Ігнацыем Стравінскім, нарадзіўся сын Аляксандар, старэйшы брат Хведара, будучага знакамітага артыста Марыінскага тэатру ў Пецярбургу&lt;ref&gt;НГАБ. Ф. 136. Воп. 13. Спр. 537. А. 404&lt;/ref&gt;. Паводле зьвестак на 1834 год, у Хвойніках праводзіліся 2 штогадовыя кірмашы: 1—3 лютага і 1—4 кастрычніка; тавараў прывозілася адпаведна на 4 000 і 3000 рублёў, прадавалася на 2 000 і 1 600 р., наведвалі кірмашы каля 500 і 400 чалавек&lt;ref&gt;Список существующих в Российской империи ярма''н''ок. — С. Петербург, 1834. С. 190.&lt;/ref&gt;.

Запіс у мэтрычных кнігах Астраглядаўскага касьцёлу Ўнебаўзяцьця Найсьвяцейшай Панны Марыі засьведчыў, што 20 кастрычніка (1 лістапада н. ст.) 1841 году ў Хвойніках, хутчэй ад старасьці, чым ад хваробы, у 81-гадовым веку памёр вялікі абозны ВКЛ Караль Прозар. 24 кастрычніка Мазырскі і Рэчыцкі дэкан Францішак Пазьняк, які быў астраглядаўскім пробашчам, пры асыстэнцыі шматлікага духавенства і ў прысутнасьці мноства людзей пахаваў нябожчыка ў радавым склепе&lt;ref&gt;НГАБ. Ф. 1089. Воп. 1. Спр. 3. А. 10адв.&lt;/ref&gt;. У інвэнтарах 1844 г. уладальнікамі Хвойніцкага і Юзафаўскага маёнткаў названыя адпаведна Ўладыслаў і Юзаф Прозары, сыны абознага&lt;ref&gt;НГАБ. Ф. 142. Воп. 1. Спр. 1475, 1481.&lt;/ref&gt;. Пасьля сьмерці Юзафа ў 1845 г.&lt;ref&gt;НГАБ. Ф. 1089. Воп. 1. Спр. 3. А. 44 — 44 адв.&lt;/ref&gt; ягоная частка тутэйшай спадчыны перайшла да Ўладыслава. Паводле рэвізіі 1847 году «Хвойніцкае габрэйскае таварыства» складалі 2393 душы&lt;ref&gt;Еврейская энциклопедия. Т. 15. — Санкт-Петебург: Брокгауз-Ефрон, 1913. Стб. 653&lt;/ref&gt;

Згодна з кнігай «Памяць. Гісторыка-дакументальная хроніка Хойніцкага раёна», на 1849 год у Хвойніках — 74 двары, 580 жыхароў; дзеялі царква, каталіцкая капліца, 3 сынагогі; паштовая станцыя на тракце Мазыр — Брагін — Любеч, 26 крамаў, 2 піцейныя дамы, конны млын. Побач, у сядзібе Валокі, былі бровар і вятрак. У «Списках населенных мест Минской губернии по уездам, приходам, еврейским обществам со сведениями об их расположении и народонаселении [Дело]: 1857 г.» засьведчана, што 12 асобаў мужчынскага і 7 жаночага полу з двара Хвойнікі, 199 і 113 асобаў адпаведна зь ліку жыхароў мястэчка Хвойнікі былі парафіянамі Астраглядаўскага касьцёлу Унебаўзяцьця Найсьвяцейшай Панны Марыі, яшчэ 55 местачкоўцаў абодвух полаў зьяўляліся прыхаджанамі Хвойніцкай Сьвята-Пакроўскай царквы&lt;ref&gt;Расейскі дзяржаўны гістарычны архіў (РДГА). Ф. 1290. Воп. 4. Спр. 79. А. 382, 666&lt;/ref&gt;. У 1859—1862 гадох намаганьнямі і на сродкі Ўладыслава Прозара ў Хвойніках вымуравалі нэагатычныя касьцёл і капліцу, вядомыя са здымкаў 1912 г. І. Сербава. 17—18 верасьня 1860 году мястэчка наведаў менскі архіяпіскап [[Міхал Галубовіч]]. У. Прозар прасіў дазволу ўзьнесьці алтар для жалобнага набажэнства ў капліцы. Архіяпіскап згадзіўся пры ўмове, калі абшарнік збудуе на працягу 15-ці гадоў мураваную царкву&lt;ref&gt;Язэп Янушкевіч. Дыярыюш з XIX стагоддзя: Дзённікі Міхала Галубовіча як гістарычная крыніца. — Мінск.: Выдавец В. Хурсік, 2003&lt;/ref&gt;. У пачатку студзеня 1862 году Ўладыслаў спачыў. На пахаваньні ў Хвойніках, менш як за паўтары гады да свайго арышту, выступіў з прамоваю [[Аляксандар Аскерка]]&lt;ref&gt;AGAD. APiJ. Sygn. 1. S. 209.&lt;/ref&gt;, сястра якога Зофія была замужам за сынам нябожчыка Мечыславам. У 1864 годзе Мечыслаў Прозар памёр у зьняволеньні, а на маёнтак Хвойнікі, у якім на думку сьледзтва «жылі людзі, гатовыя да рэвалюцыйных беспарадкаў» і знайшлі нарыхтаваную зброю, быў накладзены ўзмоцнены 10-ці адсоткавы збор. Памёр і арыштаваны па справе паўстаньня Гэнрык Пяткевіч, бацька Чэслава&lt;ref&gt;Паўстанне 1863—1864 гадоў у Віцебскай, Магілёўскай і Мінскай губернях: Дакументы і матэрыялы Нацыянальнага гістарычнага архіва Беларусі / уклад. Дз. Ч. Матвейчык; рэдкал.: У. І. Адамушка [і інш.]. — Мінск: А. М. Вараксін, 2014. С. 450—452.&lt;/ref&gt;. У 1864 годзе дзеля выхаваньня тутэйшых дзяцей, а разам і іхных бацькоў у духу вернасьці расейскай манархіі, у Хвойніках адкрыта 2-клясная народная вучэльня. 20 чэрвеня 1865 году, «паводле мясцовага прадстаўленьня» праваслаўнага духавенства, як зь непрыхаваным задавальненьнем пісаў у сваім рапарце брагінскі дабрачынны Максім Ярэміч, невялікі стары драўляны і «цудоўнай структуры» мураваны касцёлы ў цэнтры Хвойнікаў і мураваную капліцу на могілках улады адабралі ў католікаў і перадалі ў праваслаўнае ведамства&lt;ref&gt;НГАБ. Ф. 136. Воп. 1. Спр. 31248. А. 15.&lt;/ref&gt;. Удава Мечыслава Прозара Зофія рабіла захады, абы вярнуць забранае ці хоць забясьпечыць недатыкальнасць радавога склепу. 2 лістапада 1887 г. яе сын і спадкаемца Канстанцін вымушаны быў прадаць абцяжараны даўгамі маёнтак расейскім купцам з [[Арлоўская губэрня|Арлоўскай губэрні]], [[Карачаў|карачаўскаму]] Міхаілу Пятровічу Аўраамаву і [[Трубчэўск|трубчэўскаму]] Гаўрылу Сямёнавічу Курындзіну за 580 000 рублёў серабром&lt;ref&gt;Виноградов Д. Л. Живые прошлого страницы. / Дмитрий Леонидович Виноградов. — Минск: А. Н. Вараксин, 2018. С. 99 — 102.&lt;/ref&gt;. У сьпісе землеўладальнікаў Менскай губэрні сказана, што ў маёнтку Хвойнікі Канстанціна Прозара налічвалася 44 466 дзесяцін зямлі&lt;ref&gt;Список землевладельцев Минской губернии. 1889 г. — Минск, 1889. С. 373.&lt;/ref&gt;. Пасьля таго продажу і здарылася непапраўнае. «Dziennik Kujawski» у верасьнёўскім нумары за 1895 год паведамляў: яшчэ ў канцы сакавіка злачынцы, нібыта з кола новых уладальнікаў маёнтку, нанялі каваля, выламалі краты ад уваходу ў [[лёх]], выкінулі з трунаў рэшткі пахаваных Прозараў, пазрывалі зь іх медзь і наступна прадавалі ў розных месцах. Празь некалькі дзён выламаныя краты і парэшткі заўважыў праваслаўны сьвятар, які і паведаміў аб здарэньні ў паліцыю. Гэтак Прозары пазбавіліся апошняга, што ім яшчэ ў Хвойніках належала, — уласных пахаваньняў&lt;ref&gt;Dziennik Kujawski. — Inowrocław, 20 września 1895 (Nr. 216. Rocznik III). S. 3.&lt;/ref&gt;.

У парэформавы пэрыяд Хвойнікі сталі цэнтрам аднайменнай воласьці ў Рэчыцкім павеце. У мястэчку здаўна праводзіліся кірмашы — Стрэчанскі ў лютым і [[Пакроў]]скі ў кастрычніку. У 1863 і 1864 гадох на іх адпаведна было прывезена тавару на 3850 і 4000 рублёў, 4500 і 4500 рублёў, а прададзена — на 1700 і 2000 рублёў, 2315 і 2500 рублёў&lt;ref&gt;Труды Минского губернского статистического комитета. Вып. 1. Историко-статистическое описание девяти уездов Минской губернии. — Минск, 1870. С. 416&lt;/ref&gt;. Згодна зь ведамасьцю Сьвята-Пакроўскай царквы, на 1875 год яе прыход налічваў 1254 асобы мужчынскага і 1260 асобаў жаночага полу верных. Зь іх у самым мястэчку Хвойнікі ў 12 дварах — 48 мужчын і 37 жанчын&lt;ref&gt;НГАБ. Ф. 136. Воп. 1. Спр. 40937. А. 234, 239адв.&lt;/ref&gt;. У сьпісе прыходаў і прычтаў па чатырох благачынных акругах (у межах Рэчыцкага павету) Менскай епархіі на 1876 год у складзе прычту Пакроўскай царквы ў Хвойніках названыя настаяцель а. Іаан Лісевіч, в. а. штатнага псаломшчыка Яўген Тышкевіч і звышштатны Даніла Транцэвіч, просьфірня Алена Васанская. Да прыходу належалі жыхары мястэчка Хвойнікі, вёсак Валокі, Малешаў, Паселічы, Людвін, Настольле, Карчовае, Гарошкаў, Небытаў, Куравое, Дворышча&lt;ref&gt;Минские епархиальные ведомости. — Минск, 1876. № 10. С. 458&lt;/ref&gt;. На 1879 год у прыходзе налічвалася 1178 душ мужчынскага і 1151 душа жаночага полу сялянскага саслоўя&lt;ref&gt;Описание церквей и приходов Минской епархии. VIII. Речицкий уезд. — Минск, 1879. С. 140&lt;/ref&gt;. У 1885 г. Хвойніцкую воласьць складалі 24 паселішчы з 859 дварамі. У 1890 годзе у мястэчку — валасная ўправа, мяшчанская ўправа, пошта, лекарскі ўчастак, у воласьці — 36 паселішчаў з 1567 дварамі. У 1895 годзе ў маёнтку была заснавана вінакурня&lt;ref name=&quot;fn2&quot;&gt;Список фабрик и заводов европейской России. — С.-Петербург, 1903. С. 575&lt;/ref&gt;. Паводле перапісу 1897 г. тут 335 двароў, 2596 жыхароў{{заўвага|Згодна зь іншымі зьвесткамі, у Хвойніках тады было 2685 жыхароў, зь якіх 1668 складалі габрэі&lt;ref&gt;Еврейская энциклопедия. Т. 15. — Санкт-Петебург: Брокгауз-Ефрон, 1913. Стб. 653&lt;/ref&gt;.}}, 5 юдэйскіх малітоўных дамоў, паштова-тэлеграфная кантора, хлебазапасны магазын, 48 крамаў, заезны двор, карчма. У пачатку XX ст. у Хвойніках дзеялі царква і капліца, працавалі 2 школы, лякарня, аптэка, жалезаробчы завод, 2 вадзяныя млыны. У выніку пажару 25 ліпеня 1901 году згарэла вінакурня. На 1903 год тая вінакурня сіламі 16 рабочых вытварала сьпірту на 37 900 (25 000) рублёў у год, перарабляла 1750 пудоў жытняй мукі, 6 312 пудоў зялёнага соладу і 110 000 пудоў бульбы&lt;ref name=&quot;fn2&quot;/&gt;.

У 1904 годзе сярод зямельных уласьнікаў Менскай губэрні, якія мелі 500 і болей дзесяцін, названыя ўладальнікі маёнткаў Хвойнікі і Рашаў спадчынныя ганаровыя грамадзяне (купцы) Міхаіл Пятровіч Аўраамаў і Гаўрыла Сямёнавіч Курындзін&lt;ref&gt;Памятная книжка Минской губернии на 1904 г. — Минск: Издание Минского губернского статистического комитета, 1903. Приложение. С. 54.&lt;/ref&gt;. У 1909 годзе ў мястэчку было 338 двароў, 2891 жыхар&lt;ref&gt;Список населённых мест Минской губернии. / Сост. В. С. Ярмолович. — Минск, 1909. С. 210.&lt;/ref&gt;. У 1911 г. Хвойніцкі маёнтак дзялілі між сабой браты Андрэй Міхайлавіч (12 645 дзесяцін), Сямён Міхайлавіч (11 651), Васіль Міхайлавіч (9 591), Мітрафан Міхайлавіч (8 406), Іван Міхайлавіч (1 582) Аўраамавы&lt;ref&gt;Список землевладельцев Минской губернии. 1911 г. — Б. м. С. 1.&lt;/ref&gt;. З уводам у эксплюатацыю лініі Васілевічы — Хвойнікі (23 верасьня 1911 году) пачала дзеяць чыгуначная станцыя.

У 1912 годзе А. М. Аўраамаў завершыў узьвядзеньне мураванага палацыка «u wjazdu do Chojnik», як вызначыў яго месцазнаходжаньне Анджэй Раствароўскі, унук Аляксандра Аскеркі, якому з-за дажджу ўвосень 1915 г., не даехаўшы да Рудакова, давялося тут заначаваць&lt;ref&gt;Rostworowski A. Ziemia, której już nie zobaczysz. Wspomnienia Kresowe. — Warszawa, 2001. S. 110.&lt;/ref&gt;. Сапраўды, паўстаў будынак на месцы драўлянай сядзібы ў колішнім фальварку Валокі, г. зн. тады яшчэ ня ў Хвойніках. Відавочна, хіба што Першая сусьветная вайна перашкодзіла плянам Аўраамавых збудаваць у мястэчку мураваную царкву паводле расейскіх узораў праваслаўнай архітэктуры, хоць адпаведны праект ужо быў створаны&lt;ref&gt;РДГА. Ф. 1293. Воп. 167 Менская губэрня. Спр. 82&lt;/ref&gt;. 2-м сакавіка 1912 году пазначаны праект драўлянага рыма-каталіцкага касьцёла ў мястэчку Хвойнікі&lt;ref&gt;НГАБ. Ф. 299. Воп. 5. Спр. 2075. А. 16&lt;/ref&gt;.

=== Найноўшы час ===

9 лютага 1918 году, яшчэ да падпісаньня [[Берасьцейская мірная дамова|Берасьцейскай мірнай дамовы]] з бальшавіцкай Расеяй (3 сакавіка), [[Нямецкая імпэрыя]] перадала паўднёвую частку Беларусі [[Украінская Народная Рэспубліка|Украінскай Народнай Рэспубліцы]]. У адказ на гэта, 9 сакавіка [[Другая Ўстаўная грамата|Другой Устаўной граматай]] тэрыторыя абвешчана была часткай [[Беларуская Народная Рэспубліка|Беларускай Народнай Рэспублікі]]. Хвойнікі, аднак, апынуліся ў складзе часова створанай 15 чэрвеня [[Палеская акруга (1918—1919)|Палескай акругі (староства)]] з цэнтрам у Рэчыцы, з кастрычніка — у Мазыры. Прычым, старастай (губэрнатарам) гэтман [[Украінская дзяржава|Украінскай Дзяржавы]] Павал Скарападзкі прызначыў былога ўладальніка маёнтку Гарадзішча (на Брагіншчыне), галаву Рэчыцкай павятовай управы П. А. Патона. Ад 18 траўня тут дзеяла «варта Украінскай Дзяржавы»&lt;ref&gt;Ціхаміраў А. В. Станаўленне і развіццё беларуска-украінскіх адносін у 1918—1920 гг. // Веснік БДУ. Сер. 3. 2005. № 3. С. 28 — 32; Грицкевич А. П. Борьба за Украину, 1917—1921 / А. П. Грицкевич; под науч. ред. А. Е. Тараса. — Минск: Современная школа, 2011. С. 92 — 93; Ільїн О. Західне Полісся в Українській Державі гетьмана Скоропадського (Історія в документах) / О. Ільїн // Над Бугом і Нарвою : український часопис Підляшшя. — 2014. № 3. С. 42; Валентина Метлицька. Тимчасова німецька окупація та її вплив на долю східного Білоруського Полісся (березень 1918 — січень 1919 рр.). // Україна та Німеччина: міждержавні відносини: збірник наукових праць / ред. кол. Владислав Верстюк (гол.), Степан Віднянський, Руслан Пиріг, Ірина Матяш, Дмитро Вєдєнєєв, Володимир Бойко, Дмитро Казіміров. — Чернігів: Сіверський центр післядипломної освіти, 2018. С. 286—296 (артыкул беларускамоўны); Замойский А. С. Брагин и местечки юго-восточной Беларуси в условиях перехода от войны к миру. 1918—1922 // Брагинщина в контексте истории белорусско-украинского пограничья. С. 85.&lt;/ref&gt;. У сьнежні 1918 году нямецкія войскі пакінулі мястэчка і чыгуначную станцыю. 1 студзеня 1919 году, згодна з пастановай І зьезду КП(б) Беларусі, Хвойнікі ўвайшлі ў склад [[ССРБ|Сацыялістычнай Савецкай Рэспублікі Беларусі]], аднак 16 студзеня Масква адабрала іх разам зь іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад [[РСФСР]]. Ад сакавіка да пачатку ліпеня 1920 году Хвойнікі занятыя польскімі войскамі. Пагром, учынены ў лістападзе 1920 году жаўнерамі [[Станіслаў Булак-Балаховіч|Станіслава Булак-Балаховіча]], абярнуўся пагібельлю 48 жыхароў-габрэяў.

[[Файл:Chvojniki, Rynak. Хвойнікі, Рынак (1929).jpg|значак|зьлева|170px|Местачковы дом, 1929 г.]][[Файл: Пасёлак Лянтэрня на карце, складзенай ў 1924-26 гг.jpg|значак|170px|Хвойнікі, Валокі, Забалацьце на мапе [[Рабоча-Сялянская Чырвоная Армія|РККА]] 1926 г.]]

У дакумэнце пад назвай «Сведения о количестве учащихся школ Хойникской волости Речицкого уезда», пазначаным часовым адрэзкам 8 сьнежня 1920 — 15 красавіка 1921 году, засьведчана існаваньне Хвойніцкай школы II ступені (175 вучняў), а таксама школ І ступені — 1-й Хвойніцкай (58 вуч.), 2-й Хвойніцкай (204 вуч.), Хвойніцкай габрэйскай (50 вуч.), Хвойніцкай польскай (69 вуч.) і Хвойніцкай чыгуначнай (70 вуч.)&lt;ref&gt;Дзяржаўны архіў Гомельскай вобласьці. Ф. 68. Воп. 1. Спр. 16. А. 19.&lt;/ref&gt;. У чэрвені 1921 году непадалёк ад Хвойнікаў на станцыі Аўрамаўская банда атамана Івана Галака затрымала цягнік, абрабавала і забіла 55 пасажыраў&lt;ref&gt;Новиков Д. С. Борьба органов советской власти с бандой атамана Галака на белорусско-украинском пограничье в начале 1921 г. // Брагинщина в контексте истории белорусско-украинского пограничья. С. 102.&lt;/ref&gt;.

8 сьнежня 1926 году Хвойнікі вярнулі [[БССР]], адначасова надаўшы статус раённага цэнтру спачатку ў [[Рэчыцкая акруга|Рэчыцкай]], потым у [[Гомельская акруга|Гомельскай акрузе]]. На 1930 год тут было 560 двароў. Напярэдадні Другой сусьветнай вайны ў мястэчку і на станцыі дзеялі 2 пачатковыя і 7-гадовая школы, хата-чытальня, філія спажывецкай каапэрацыі; працавалі лесапільня (з 1912 году), маслазавод (з 1930 году), шпаларэзны завод (з 1932 году), кравецкая і шавецкая майстэрні (з 1928 году), паравы млын, маслабойня, хлебапякарня (з 1929 году), смалакурня, машынна-трактарная станцыя (з 1932 году). З 1938 году — у [[Палеская вобласьць|Палескай вобласьці]] з цэнтрам у Мазыры. 29 верасьня 1938 году паселішча атрымала афіцыйны статус [[пасёлак гарадзкога тыпу|пасёлку гарадзкога тыпу]].

[[Файл:Помнік ахвярам нацызму ў Хойніках.jpg|значак|170px|Помнік ахвярам нацызму ў Хвойніках.]]

У [[Другая сусьветная вайна|Другую сусьветную вайну]] з 25 жніўня 1941 да 23 лістапада 1943 году Хвойнікі знаходзіліся пад акупацыяй [[Трэці Райх|Трэцяга Райху]]. У верасьні 1941 году акупанты зьнішчылі ў урочышчы Пальміра больш за 100 чалавек зь ліку хвойніцкіх габрэяў&lt;ref&gt;Матвей Милявский. Хойники — моя любовь и боль. // Мишпоха. № 16. 2005&lt;/ref&gt;. {{пачатак цытаты}}''В 1946 году я впервые после войны приехал в Хойники и услышал от мамы, как был зверски убит ее отец, мой дедушка Нохим, не захотевший эвакуироваться. Группа стариков: дедушка, мой родственник Левицкий Мойше, его больной внук Хаим и другие — шли в одной колоне. Впереди дедушка, которому вручили знамя. Фашисты и полицейские заставили еле шагающих старых, больных людей петь песни. Обреченных били, и вдруг дедушка начал петь и вслед за ним остальные. Они даже бодрее стали шагать. Нацисты заставили их замолчать, прекратить пение. Кто-то из местных жителей, наблюдавших шествие обреченных, сообщил немцам, что евреи поют не песню, а нараспев читают молитву «Шма Исроэль». Мои попытки узнать подробности тогда не увенчались успехом. Это казалось легендой. Намного позже в акте Чрезвычайной Государственной комиссии по Хойникам, я прочитал, что группу стариков с красным флагом водили по улицам поселка, а потом под пытками вывели на «Пальмир» и расстреляли. Нет, это уже не легенда, а жестокая правда. Но почему в документе Комиссии не сказано о том, что «группа стариков» — это были евреи, и только евреи? Почему не сказано о том, чтó они пели? Не знали? Невозможно!''{{канец цытаты}}У кастрычніку — больш за 150 габрэяў расстраляныя ў пасялковым парку і 40 чалавек у двары будынку паліцыі. У чэрвені 1943 году ў Хвойніках быў створаны лягер грамадзянскага насельніцтва, у якім утрымлівалася 5 000 чалавек. Вязьняў групамі адпраўлялі ў Нямеччыну&lt;ref&gt;Без срока давности. Беларусь: преступления нацистов и их пособников против мирного населения на оккупированной территории БССР в годы Великой Отечественной войны. Гомельская область. Сборник архивных документов и материалов / сост.: А. Р. Дюков, В. Д. Селеменев (рук.) [и др.]; редкол.: А. К. Демянюк [и др.]. — Минск: НАРБ; М.: Фонд «Историческая память», 2021. С. 309, 317—318&lt;/ref&gt;.

Ад вызваленьня і да 15 студзеня 1944 году тут месьціліся органы кіраваньня Палескай вобласьці. З 1954 году Хвойнікі — у складзе Гомельскай вобласьці. На 1955/1956 навучальны год у раённым цэнтры дзеялі 2 беларускія (№ 1 і 3) і 1 расейскамоўная (№ 2) сярэднія школы&lt;ref&gt;Занальны дзяржаўны архіў у г. Рэчыцы . Ф. 3. Воп. 1. Спр. 12&lt;/ref&gt;.

10 лістапада 1967 году Хвойнікі атрымалі статус [[места]]. У 1972 годзе да места далучылі вёскі [[Валокі (Хвойнікі)|Валокі]] і [[Забалацьце (Хвойнікі)|Забалаць]], у 1989 годзе — [[Настольле]] і [[Лянтарня|Лянтарню (бальшав. Чырвоную Ніву)]], 1 сьнежня 2009 году — [[Малішаў (Хвойніцкі раён)|Малішаў]]&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20131029210409/http://www.pravo.by/pdf/2009-309/2009-309(003-022).pdf «Об изменении административно-территориального устройства Хойникского района Гомельской области». Решение Гомельского областного Совета депутатов от 1 декабря 2009 г. № 290]{{Ref-ru}}&lt;/ref&gt;.

== Насельніцтва ==

Максымальная колькасьць насельніцтва ў Хвойніках засьведчаная на 1989 год, калі тут жылі 17113 чалавек (згодна зь перапісам).

=== Дэмаграфія ===
&lt;div style=&quot;float:right;margin:0 0 .5em 1em;&quot; class=&quot;toccolours&quot;&gt;
&lt;timeline&gt;
ImageSize = width:auto height:140 barincrement:29
PlotArea = left:50 bottom:20 top:15 right:15
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = late
Colors =
  id:linegrey2 value:gray(0.9)
  id:linegrey value:gray(0.7)
  id:cobar value:rgb(0.0,0.7,0.8)
  id:cobar2 value:rgb(0.6,0.9,0.6)
DateFormat = yyyy
Period = from:0 till:15000
ScaleMajor = unit:year increment:5000 start:0 gridcolor:linegrey
ScaleMinor = unit:year increment:1000 start:0 gridcolor:linegrey2
PlotData =
  color:cobar width:15
  bar:1849 from:0 till:580
  bar:1858 from:0 till:449
  bar:1886 from:0 till:580
  bar:1897 from:0 till:2596
  bar:1909 from:0 till:2891
  bar:1939 from:0 till:3400
  bar:1970 from:0 till:9500
  bar:1991 from:0 till:15000
  bar:2002 from:0 till:14600
  bar:2006 from:0 till:13500
  bar:2009 from:0 till:13844
  bar:2018 from:0 till:12472
TextData=
  fontsize:10px pos:(10,195)
  text:
&lt;/timeline&gt;
&lt;/div&gt;

* '''XIX стагодзьдзе''': 1849 год — 580 чал., зь іх мяшчанаў 1-га разраду — 4, 2-га — 13, 3-га — 63; 1858 год — 449 чал.&lt;ref&gt;{{Літаратура/Гарады і вёскі Беларусі|2-2к}} С. 426.&lt;/ref&gt;; 1880 год — 500 чал.&lt;ref&gt;[[Аляксандар Ельскі|Jelski A.]] Chojniki // {{Літаратура/Геаграфічны слоўнік Каралеўства Польскага|1к}} S. [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_I/620 620].&lt;/ref&gt;; 1886 год — 580 чал.; 1897 год — 2596 чал.
* '''XX стагодзьдзе''': 1906 год — 2685 чал. (1250 муж. і 1435 жан.), зь іх 717 каталікоў, 299 праваслаўных, 1668 юдэяў&lt;ref name=&quot;pam&quot;&gt;{{Літаратура/Памяць/Хвойніцкі раён}}&lt;/ref&gt;; 1939 год — 3,4 тыс. чал.&lt;ref&gt;{{Літаратура/БелЭн|17к}} С. 42.&lt;/ref&gt;; 1970 год — 9,5 тыс. чал.; 1991 год — 15 тыс. чал.
* '''XXI стагодзьдзе''': 2002 год — 14,6 тыс. чал.&lt;ref&gt;{{Літаратура/БелЭн|17к}} С. 41.&lt;/ref&gt;; 2004 год — 14,2 тыс. чал.&lt;ref&gt;{{Літаратура/Гарады і вёскі Беларусі|2-2к}} С. 425.&lt;/ref&gt;; 2005 год — 13,9 тыс. чал.; 2006 год — 13,5 тыс. чал.; 2008 год — 13,2 тыс. чал.; 1 студзеня 2009 году — 13,1 тыс. чал.; 2009 год — 13 844 чал.&lt;ref name=&quot;belstat&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20100918172105/http://belstat.gov.by/homep/ru/perepic/2009/vihod_tables/1.2-3.pdf Перепись населения — 2009. Гомельская область]{{Ref-ru}} [[Нацыянальны статыстычны камітэт Рэспублікі Беларусь]]&lt;/ref&gt; (перапіс); 2016 год — 12 698 чал.&lt;ref name=&quot;belstat2016&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20160706073652/http://www.belstat.gov.by/upload/iblock/567/567f8a4ac45cd80a949bb7bd7a839ca7.zip Численность населения на 1 января 2016 г. и среднегодовая численность населения за 2015 год по Республике Беларусь в разрезе областей, районов, городов и поселков городского типа]{{Ref-ru}} [[Нацыянальны статыстычны камітэт Рэспублікі Беларусь]]&lt;/ref&gt;; 2017 год — 12 500 чал.&lt;ref name=&quot;belstat2017&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20200813193913/http://belstat.gov.by/ofitsialnaya-statistika/publications/izdania/public_bulletin/index_7192/ Численность населения на 1 января 2017 г. и среднегодовая численность населения за 2016 год по Республике Беларусь в разрезе областей, районов, городов и поселков городского типа]{{Ref-ru}} [[Нацыянальны статыстычны камітэт Рэспублікі Беларусь]]&lt;/ref&gt;; 2018 год — 12 472 чал.&lt;ref name=&quot;belstat2018&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20180405033656/http://www.belstat.gov.by/ofitsialnaya-statistika/publications/izdania/public_bulletin/index_8782 Численность населения на 1 января 2018 г. и среднегодовая численность населения за 2017 год по Республике Беларусь в разрезе областей, районов, городов и поселков городского типа]{{Ref-ru}} [[Нацыянальны статыстычны камітэт Рэспублікі Беларусь]]&lt;/ref&gt;

=== Рэлігія ===
У 1990-я гады ў Хвойніках узьведзеныя новыя будынкі царквы Пакрова Багародзіцы і касьцёлу Ўнебаўзяцьця Найсьвяцейшай Панны Марыі.

=== Адукацыя ===
У Хвойніках працуюць прафэсійны ліцэй, 4 сярэднія (у іх ліку гімназія), дзьве спартовыя школы і Школа мастацтваў.

=== Культура ===
Раённы Дом культуры, яго філія Цэнтр культуры м. Хвойнікі, дзее народны тэатр, народны ансамбль «Спадчына», пры Школе мастацтваў — дзіцячы ўзорны ансамбль «Верасок», ансамбль народнай музыкі «Крыніца», пры Цэнтры творчасьці дзяцей і моладзі адзьдзелу адукацыі райвыканкаму ўзорны ансамбль эстраднага танцу «DRIVE», Дом рамёстваў, раённая і местачковая бібліятэкі, раённы краязнаўчы музэй, выдаецца раённая газэта «Хойніцкія навіны».

== Забудова ==

=== Плян ===
Забудова Хвойнікаў злучылася з блізкімі паселішчамі, у выніку чаго склаліся раёны Старыя Хвойнікі, Новыя Хвойнікі і паўночна-заходні. Паводле генэральнага пляну ўзводзіліся 2—5-павярховыя будынкі. Шматпавярховы мікрараён Юбілейны збудаваны ў Новых Хвойніках. У зьвязку з [[Чарнобыльская катастрофа|чарнобыльскай катастрофай]] новае будаваньне ў месьце нязначнае.

=== Вуліцы і пляцы ===
{| cellspacing=&quot;1&quot; cellpadding=&quot;3&quot; style=&quot;width: 700px; margin: 0 0 1em 0; border: solid darkgray; border-width: 1px 1px 1px 1px; font-size: 90%; background-color: #fff;&quot;
|- bgcolor={{Колер|Беларусь}} align=&quot;center&quot;
| '''Афіцыйная назва''' || '''Гістарычная назва''' || '''Былыя назвы'''
|-style=&quot;background:#FAFAFA;&quot; align=&quot;left&quot;
| Вакзальная вуліца || '''Замкавы''' завулак&lt;ref name=&quot;fn4&quot;&gt;Зелянкоўскі А. М. Па залах Хойніцкага гісторыка-краязнаўчага музея. С. 10&lt;/ref&gt; 
| '''Карчомная''' вуліца&lt;ref name=&quot;plan-1886&quot;&gt;[[:Файл:Chvojniki. Хвойнікі (1886).jpg|Плян Хвойнікаў 1886 году]]&lt;/ref&gt; ||
|-style=&quot;background:#EEEEEE;&quot; align=&quot;left&quot;
| Домнікава вуліца || '''Кавальская''' вуліца&lt;ref name=&quot;fn4&quot;/&gt; ||
|-style=&quot;background:#FAFAFA;&quot; align=&quot;left&quot;
| Інтэрнацыянальная вуліца || '''Царкоўная''' вуліца ||
|-style=&quot;background:#EEEEEE;&quot; align=&quot;left&quot;
| Івана Мележа вуліца || '''Школьная''' вуліца ||
|-style=&quot;background:#FAFAFA;&quot; align=&quot;left&quot;
| Піянэрская вуліца || '''Янава''' вуліца ||
|-style=&quot;background:#EEEEEE;&quot; align=&quot;left&quot;
| Пралетарская вуліца || '''Пагарэлая''' вуліца ||
|-style=&quot;background:#FAFAFA;&quot; align=&quot;left&quot;
| Савецкая вуліца || '''Базарная''' вуліца&lt;ref name=&quot;fn4&quot;/&gt; і '''Зялёная''' вуліца 1864 г.&lt;ref name=&quot;plan-1864&quot;&gt;[[:Файл:Chvojniki. Хвойнікі (1864).jpg|Плян Хвойнікаў 1864 году]]&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt; У 1886 г. апошняя пазначана як '''Валоцкая''' вуліца&lt;ref name=&quot;plan-1886&quot;/&gt; ||
|-style=&quot;background:#EEEEEE;&quot; align=&quot;left&quot;
| Сялянская вуліца || '''Забалоцкая''' вуліца&lt;ref name=&quot;plan-1864&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;plan-1886&quot;/&gt; ||
|-style=&quot;background:#FAFAFA;&quot; align=&quot;left&quot;
| Танкістаў плошча || '''Замкавая''' вуліца&lt;ref name=&quot;fn4&quot;/&gt; || Працы плошча
|}

== Эканоміка ==
Аўтарамонтны завод, завод гідраапаратуры ў складзе «МТЗ-ХОЛДЫНГ», завод ЖБВ — філія ААТ «Мазырскі ДБК», фабрыка мастацкіх вырабаў, Палескі вытворчы ўчастак ААТ «Мілкавіта».

== Турыстычная інфармацыя ==

=== Інфраструктура ===
[[Файл:Museum in Chojniki.jpg|значак|зьлева|170px|Хвойніцкі краязнаўчы музэй, вул. Карла Маркса, 19]][[Файл:Ivan Melezh Ludzi na bolote Hoiniki 01.jpg|значак|170px|Скульптурная кампазыцыя «[[Людзі на балоце (раман)|Людзі на балоце]]» ў Хвойніках.]]

Хвойнікі — цэнтар традыцыйнага мастацкага рамяства (ткацтва, вышыўка і інш.)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Турыстычная энцыкляпэдыя Беларусі|к}}&lt;/ref&gt;. Дзее Хвойніцкі краязнаўчы музэй. Спыніцца можна ў гатэлі «Журавінка».

У месьце да 10-й гадавіны [[Чарнобыльская катастрофа|катастрофы на Чарнобыльскай АЭС]] паставілі помнік Смутку.

=== Адметныя мясьціны ===
* Забудова гістарычная (канец ХІХ — пачатак ХХ ст.; фрагмэнты).
* Сядзібна-паркавы комплекс спадчынных ганаровых грамадзян Аўраамавых (пачатак XX ст.) на месцы сядзібы фальварку Валокі.

=== Страчаная спадчына ===
* Касьцёл (1859—1862), пераўтвораны ў Пакроўскую царкву.
* Капліца на могілках (1859—1862), пераўтвораная ў царкву.
* Сядзіба Прозараў (канец XVIII ст.) у мясьціне, якая называлася Замкам.
* Царква Пакрова Найсьвяцейшай Багародзіцы (XVIII ст.){{Заўвага|Яе драўляны будынак зь лядашчымі, паводле сьвятара М. Ярэміча&lt;ref&gt;НГАБ. Ф. 136. Воп. 1. Спр. 31248. А. 17&lt;/ref&gt;, страхой і купалам, які стаяў «почти в болоте» (на пляне 1864 г. пазначаны на вуліцы Царкоўнай), праблематычна ўважаць за страчаную архітэктурную каштоўнасьць, бо разабраны ён быў з нагоды пераўтварэньня ў Пакроўскую царкву нэагатычнага мураванага касьцёла ў самым цэнтры мястэчка Хвойнікі.}}

== Асобы ==

* [[Караль Прозар]] (1759—1841) — на думку Т. Касцюшкі, — «рэдкі грамадзянін» Рэчы Паспалітай, паводле расейскай імпэратрыцы Кацярыны ІІ, — «в числе первейших бунтовщиков почитаемый»&lt;ref&gt;[http://hojniki.ucoz.ru/index/kniga_pamjati/0-30 Абозны Караль Прозар] Хойнікшчына&lt;/ref&gt;
* Аляксандар Стравінскі (1835—1911) — удзельнік расейска-турэцкай вайны 1787—1788 гг., генэрал-маёр (1898)&lt;ref&gt;[https://be-tarask.wikipedia.org/wiki/%D0%9B%D1%8F%D0%BD%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%BD%D1%8F Больш падрабязна гл.: Лянтарня]&lt;/ref&gt;
* Мікалай Селіваноўскі (1901—1997) — намесьнік міністра Дзяржбясьпекі СССР (1946—1951), генэрал-лейтэнант (1943)&lt;ref&gt;[http://hojniki.ucoz.ru/index/selivanowski/0-141 Николай Николаевич Селивановский] Хойнікшчына&lt;/ref&gt;.
* [[Якаў Жыліцкі]] (1909—1993) — вынаходнік, кандыдат сельскагаспадарчых навук, Заслужаны вынаходнік РСФСР
* Ірына (нар. Тышкевіч) Бяляўская (1913—1975) — гісторык-славіст, прафэсар Маскоўскага унівэрсытэту імя М. В. Ламаносава &lt;ref&gt;[http://hojniki.ucoz.ru/index/kniga_pamjati/0-42# Ірына Бяляўская]{{ref-ru}}, Хойнікшчына&lt;/ref&gt;
* Ізраіль Рабіновіч (1914—2001) — доктар хімічных навук, прафэсар Ніжагародзкага унівэрсытэту, заслужаны дзеяч навукі і тэхнікі РСФСР, лаурэат Дзяржаўнай прэміі РФ (пасьмяротна).
* Ізраіль Фішман (1914—2004) — доктар фізыка-матэматычных навук, прафэсар Казанскага унівэрсытэту&lt;ref&gt;[http://hojniki.ucoz.ru/index/izrail_samuilovich_fishman/0-122 Израиль Самуилович Фишман], Хойнікшчына&lt;/ref&gt;
* Іван (Ян) Цішкевіч (1919—2001) — правазнаўца, доктар юрыдычных навук, прафэсар БДУ. Заслужаны юрыст БССР (1971)&lt;ref&gt;[http://hojniki.ucoz.ru/index/cishkevich/0-424 Иван (Ян) Станиславович Тишкевич] Хойнікшчына&lt;/ref&gt;
* Уладзімер Чачот (1919—2004) — гісторык, дэкан факультэту польскай мовы і літаратуры Віленскага пэдагагічнага унівэрсытэту, прафэсар, заслужаны выкладчык Літоўскай Рэспублікі&lt;ref&gt;[http://hojniki.ucoz.ru/index/czeczot/0-145# Уладзімер Чачот]{{ref-pl}}, Хойнікшчына&lt;/ref&gt;.
* Іосіф Тойбін (1919—1988) — літаратуразнаўца, дасьледчык творчасьці А. С. Пушкіна, доктар філялягічных навук, прафэсар Курскага пэдагагічнага інстытуту, выдатнік народнай асьветы РСФСР.
* Міхаіл Пізенгольц (1926—2003) — эканаміст, пэдагог. Спэцыяліст у галіне фінансавай дзейнасьці буйных сельгаспрадпрыемстваў. Доктар эканамічных навук, прафэсар.
* [[Рыгор Арцюшэнка]] (1927—2004) — дзяяч беларускай эміграцыі ў [[ЗША]]
* [[Інэса Вінаградава]] (нар. 1934) — беларускі харавы дырыжор, Заслужаны работнік культуры БССР (1975)
* [[Мікалай Асаўляк]] (1937—2008) — беларускі мастак, выкладчык СШ № 3 г. Хвойнікі, сябра Беларускага саюзу мастакоў&lt;ref&gt;[http://hojniki.ucoz.ru/index/asauljak/0-130 ЧЕЛОВЕК, превративший маленькие уголки РОДНОГО КРАЯ в шедевры живописи]&lt;/ref&gt;
* [[Уладзімер Багінскі]] (нар. 1938) — навуковец у галіне лясной гаспадаркі, член-карэспандэнт НАН Беларусі, прафэсар ГДУ імя Ф. Скарыны&lt;ref&gt;[http://hojniki.ucoz.ru/index/baginski/0-153 Уладзімір Феліксавіч Багінскі] Хойнікшчына&lt;/ref&gt;.
* [[Віктар Дашук]] (нар. 1938) — беларускі кінарэжысэр&lt;ref&gt;[http://hojniki.ucoz.ru/index/viktar_dashuk/0-142 Віктар Нікіфаравіч Дашук] Хойнікшчына&lt;/ref&gt;.
* [[Алег Берасьнеў]] (1940—2014) — навуковец ў галіне дынамікі трываласьці і надзейнасьці машынаў, член-карэспандэнт НАН Беларусі&lt;ref&gt;[http://hojniki.ucoz.ru/index/berasnew/0-179 Олег Васильевич Берестнев] Хойнікшчына&lt;/ref&gt;.
* [[Аляксандар Варабей]] (1957—2007) — удзельнік Алімпійскіх гульняў у Маскве (1980), рэкардсмен Беларусі ў бегу на 3000 м з перашкодамі (1980 і дагэтуль)&lt;ref&gt;[http://hojniki.ucoz.ru/index/alvaralvar/0-310 Метеором промелькнул по небосклону] Хойнікшчына&lt;/ref&gt;
* [[Сяргей Кухарэнка]] (нар. 1976) — дзюдаіст, удзельнік Алімпійскіх гульняў у Сіднэі (2000) і Афінах (2004)&lt;ref&gt;[http://hojniki.ucoz.ru/index/kukharehnka/0-476 Сергей Петрович Кухаренко] Хойнікшчына&lt;/ref&gt;
* [[Віктар Ганчарэнка]] (нар. 1977) — футбаліст, трэнэр&lt;ref&gt;[http://hojniki.ucoz.ru/index/gancharehnka/0-247 Виктор Михайлович Гончаренко] Хойнікшчына&lt;/ref&gt;
* [[Маргарыта Махнева]] (у Хвойніках — Цішкевіч) (нар. 1992) — вясьлярка на байдарцы&lt;ref&gt;[http://hojniki.ucoz.ru/index/cishkevich/0-305# Маргарыта Махнева]{{ref-ru}}, Хойнікшчына&lt;/ref&gt;
* [[Вольга Худзенка]] (нар. 1992) — вясьлярка на байдарцы&lt;ref&gt;[http://hojniki.ucoz.ru/index/volga_khudzenka/0-300 Вольга Худзенка]{{ref-ru}}, Хойнікшчына&lt;/ref&gt;

== Заўвагі ==
{{Заўвагі|2}}

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

== Літаратура ==
* {{Літаратура/БелЭн|17}}
* Бельскі С. В. З гісторыі ўладароў і маёнткаў Брагіншчыны XVI—XVIII стст. // [http://familyclubs.greencross.by/sites/default/files/files-for-download/braginshina-sbornik-fin.pdf Брагинщина в контексте истории белорусско-украинского пограничья: сборник научных статей / редкол. А. Д. Лебедев (отв. ред.). — Минск: Четыре четверти, 2018. С. 4 — 18, 26, 27, 31, 34].
* {{Літаратура/ЭВКЛ|2}}
* {{Літаратура/Гарады і вёскі Беларусі|2-2}}
* {{Літаратура/Памяць/Хвойніцкі раён}}
* {{Літаратура/ЭГБ|6-2}}
* {{Літаратура/Геаграфічны слоўнік Каралеўства Польскага|1}}

== Вонкавыя спасылкі ==
* [http://hojniki.ucoz.ru/ Хойнікшчына] — краязнаўчы сайт
{{Навігацыйная група
|назоў = Хвойнікі ў сучасным [[Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Беларусі|адміністрацыйна-тэрытарыяльным падзеле]] [[Беларусь|Беларусі]]
|стыль_назова = background-color: {{Колер|Беларусь}};
|Хвойніцкі раён
|Гомельская вобласьць
}}
{{Добры артыкул}}
[[Катэгорыя:Хвойнікі| ]]
[[Катэгорыя:Гарады Гомельскай вобласьці]]
[[Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XVI стагодзьдзі]]
[[Катэгорыя:Населеныя пункты Хвойніцкага раёну]]
[[Катэгорыя:Колішнія населеныя пункты Хвойніцкага раёну]]</text>
      <sha1>2xbmuneonm6tfftsqsahvq5bwyj438v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Брандэнбург</title>
    <ns>0</ns>
    <id>86435</id>
    <revision>
      <id>2677106</id>
      <parentid>2223934</parentid>
      <timestamp>2026-07-02T10:04:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>67502</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2677106</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10201" sha1="qni3eu8ayvca5bhgosz2r8u7rdkogdd" xml:space="preserve">{{Адміністрацыйная адзінка
|Назва                           = Брандэнбург
|Назва ў родным склоне           = Брандэнбургу
|Арыгінальная назва              = {{мова-de|Brandenburg}}
|Герб                            = Brandenburg Wappen.svg
|Сьцяг                           = Flag of Brandenburg.svg{{!}}border
|Краіна                          = [[Нямеччына]]
|Гімн                            = 
|Статус                          = Фэдэральная зямля
|Уваходзіць у                    = 
|Улучае                          = 
|Цэнтар                          = [[Патсдам]]
|БуйныГорад                      = 
|БуйныяГарады                    = 
|ДатаЎтварэньня                  = 
|Кіраўнік                        = Dietmar Woidke (SPD)
|Назва пасады кіраўніка          = [[Прэм’ер-міністар]]
|Кіраўнік2                       = [[Сацыял-дэмакратычная партыя Нямеччыны|СДПН]], [[Левыя (Нямеччына)|Левыя]]
|Назва пасады кіраўніка2         = Кіруючыя партыі
|АфіцыйныяМовы                   = 
|Насельніцтва                    = 2 541 950
|Год перапісу                    = 
|Адсотак ад насельніцтва         = 
|Месца паводле насельніцтва      = 
|Шчыльнасьць                     = 86
|Месца паводле шчыльнасьці       = 
|Нацыянальны склад               = 
|Канфэсійны склад                = 
|Плошча                          = 29 476
|Адсотак ад плошчы               = 
|Месца паводле плошчы            = 
|Максымальная вышыня             = 
|Сярэдняя вышыня                 = 
|Мінімальная вышыня              = 
|Шырата                          = 
|Даўгата                         = 
|Мапа                            = Germany Laender Brandenburg.png
|Загаловак мапы                  = 
|Памер мапы                      = 
|Мапа адміністрацыйнай адзінкі   = 
|Памер мапы аа                   = 
|Часавы пас                      = 
|Скарачэньне                     = 
|ISO                             = DE-BR
|FIPS                            = 
|Тэлефонны код                   = 
|Паштовыя індэксы                = 
|Інтэрнэт-дамэн                  = 
|Код аўтамабільных нумароў       = 
|Катэгорыя ў Commons             = Brandenburg
|Парамэтар1                      = 4 (з 69)
|Назва парамэтру 1               = Галасоў у Бундэсраце
|Сайт                            = http://www.brandenburg.de/ www.brandenburg.de
|Дадаткі                         = 
|Колер фону парамэтраў           = {{Колер|Нямеччына}}
|Колер фону герб-сьцяг           = 
}}
'''Брандэнбург''' ({{мова-de|Brandenburg}}) — адна зь ''земляў'' у складзе [[Нямеччына|Фэдэратыўнай Рэспублікі Нямеччына]]. Сталіца — [[Патсдам]].

== Гісторыя ==

Германскія плямёны, якія жылі на тэрыторыі сучаснага Брандэнбургу, на працягу [[Вялікае перасяленьне народаў|Вялікага перасяленьня народаў]] былі выцесьненыя [[палабы|палабамі]]. Падчас усходняй экспансіі Нямецкай імпэрыі гэтыя землі былі зноўку заселеныя немцамі. У 948 годзе [[Атон I Вялікі|Атон I]] заснаваў тут [[Брандэнбурскае біскупства]]. Далей на працягу ўсяго [[Сярэднявечча]] тэрыторыя Брандэнбургу часткова і цалкам уваходзіла ў склад розных нямецкіх дзяржаўных утварэньняў, стрыжнем якіх зьяўлялася [[Сьвяшчэнная Рымская імпэрыя нямецкай нацыі]], заснаваная Атонам I і канчаткова скасаваная [[Напалеон Банапарт|Напалеонам Банапартам]]. Перад [[Другі райх|Другім Райхам]] Брандэнбург уваходзіў у склад [[Прусія|Прусіі]], затым зьяўляўся складовай часткай Паўночнага Нямецкага Зьвязу, пасьля гэтага быў часткай нямецкай дзяржавы — Другога Райху. У 1949—1990 гадох уваходзіў у склад [[Нямецкая Дэмакратычная Рэспубліка|НДР]].

== Паходжаньне назвы ==

Аб паходжаньні слова ёсьць розныя тэорыі. [[Славянская тапаніміка Нямеччыны|Славянская тэорыя]] абвяшчае, што назва гораду Брандэнбург, у гонар якога названая гэтая зямля — Бранібор. Слова ўтрымоўвае ў сабе корань «бор» (хваёвы лес) і «брані» (хутчэй за ўсё азначае багністы, але магчыма і бітва). Такім чынам, яно азначае або «багністы хваёвы лес» або «хваёвы лес, у якім была бітва».

Магчыма, назва адбываецца й ад германскага слова brenan ({{мова-de|brennen}} спаліць, гарэць), таму што выкорчваньне ў той час выраблялі агнём.

== Гарады ==
&lt;div align=&quot;center&quot;&gt;
{| id=&quot;toc&quot; style=&quot;margin: 0 2em 0 2em&quot;
|-
| bgcolor=&quot;#C0C0C0&quot; | '''Гарады з колькасьцю месьцічаў звыш 20 тысячаў'''&lt;br /&gt; па стане на 31 кастрычніка 2010 году
|-
|
&lt;table width=&quot;550&quot; border=&quot;0&quot; cellspacing=&quot;1&quot; cellpadding=&quot;0&quot;&gt;
 &lt;tr align=&quot;left&quot;&gt;
  &lt;td width=&quot;35%&quot; &gt; '''[[Патсдам]]'''&lt;/td&gt;
  &lt;td width=&quot;15%&quot; &gt;156,6&lt;/td&gt;
  &lt;td width=&quot;35%&quot; &gt; '''[[Штраўсбэрг]]'''&lt;/td&gt;
  &lt;td width=&quot;15%&quot; &gt;26,2&lt;/td&gt;
 &lt;/tr&gt;
 &lt;tr align=&quot;left&quot;&gt;
  &lt;td &gt; '''[[Котбус]]'''&lt;/td&gt;
  &lt;td &gt;102,0&lt;/td&gt;
  &lt;td &gt; '''[[Гэнігсдорф]]'''&lt;/td&gt;
  &lt;td &gt;25,9&lt;/td&gt;
 &lt;/tr&gt;
 &lt;tr align=&quot;left&quot;&gt;
  &lt;td &gt; '''[[Брандэнбург-на-Гафэле|Брандэнбург]]'''&lt;/td&gt;
  &lt;td &gt;71,9&lt;/td&gt;
  &lt;td &gt; '''[[Блянкенфэльдэ-Маляў]]'''&lt;/td&gt;
  &lt;td &gt;25,7&lt;/td&gt;
 &lt;/tr&gt;
 &lt;tr align=&quot;left&quot;&gt;
  &lt;td &gt; '''[[Франкфурт-на-Одры|Франкфурт]]'''&lt;/td&gt;
  &lt;td &gt;60,4&lt;/td&gt;
  &lt;td &gt; '''[[Ратэнаў]]'''&lt;/td&gt;
  &lt;td &gt;25,3&lt;/td&gt;
 &lt;/tr&gt;
 &lt;tr align=&quot;left&quot;&gt;
  &lt;td &gt; '''[[Араніенбург]]'''&lt;/td&gt;
  &lt;td &gt;41,9&lt;/td&gt;
  &lt;td &gt; '''[[Шпрэмбэрг]]'''&lt;/td&gt;
  &lt;td &gt;24,4&lt;/td&gt;
 &lt;/tr&gt;
 &lt;tr align=&quot;left&quot;&gt;
  &lt;td &gt; '''[[Эбэрсвальдэ]]'''&lt;/td&gt;
  &lt;td &gt;41,0&lt;/td&gt;
  &lt;td &gt; '''[[Гогэн-Ноендорф]]'''&lt;/td&gt;
  &lt;td &gt;24,4&lt;/td&gt;
 &lt;/tr&gt;
 &lt;tr align=&quot;left&quot;&gt;
  &lt;td &gt; '''[[Фалькензэ]]'''&lt;/td&gt;
  &lt;td &gt;40,5&lt;/td&gt;
  &lt;td &gt; '''[[Людвігсфэльдэ]]'''&lt;/td&gt;
  &lt;td &gt;24,0&lt;/td&gt;
 &lt;/tr&gt;
 &lt;tr align=&quot;left&quot;&gt;
  &lt;td &gt; '''[[Бэрнаў (Брандэнбург)|Бэрнаў]]'''&lt;/td&gt;
  &lt;td &gt;36,3&lt;/td&gt;
  &lt;td &gt; '''[[Вэрдэр (Гафэль)|Вэрдэр]]'''&lt;/td&gt;
  &lt;td &gt;23,0&lt;/td&gt;
 &lt;/tr&gt;
 &lt;tr align=&quot;left&quot;&gt;
  &lt;td &gt; '''[[Швэт]]'''&lt;/td&gt;
  &lt;td &gt;34,1&lt;/td&gt;
  &lt;td &gt; '''[[Тэльтаў]]'''&lt;/td&gt;
  &lt;td &gt;22,5&lt;/td&gt;
 &lt;/tr&gt;
 &lt;tr align=&quot;left&quot;&gt;
  &lt;td &gt; '''[[Кёнігс-Вустэргаўзэн]]'''&lt;/td&gt;
  &lt;td &gt;34,0&lt;/td&gt;
  &lt;td &gt; '''[[Вандліц]]'''&lt;/td&gt;
  &lt;td &gt;21,7&lt;/td&gt;
 &lt;/tr&gt;
 &lt;tr align=&quot;left&quot;&gt;
  &lt;td &gt; '''[[Фюрстэнвальдэ]]'''&lt;/td&gt;
  &lt;td &gt;32,5&lt;/td&gt;
  &lt;td &gt; '''[[Форст (Лужыца)|Форст]]'''&lt;/td&gt;
  &lt;td &gt;20,7&lt;/td&gt;
 &lt;/tr&gt;
 &lt;tr align=&quot;left&quot;&gt;
  &lt;td &gt; '''[[Нойрупін]]'''&lt;/td&gt;
  &lt;td &gt;31,6&lt;/td&gt;
  &lt;td &gt; '''[[Люкенвальдэ]]'''&lt;/td&gt;
  &lt;td &gt;20,5&lt;/td&gt;
 &lt;/tr&gt;
 &lt;tr align=&quot;left&quot;&gt;
  &lt;td &gt; '''[[Айзэнгютэнштат]]'''&lt;/td&gt;
  &lt;td &gt;31,2&lt;/td&gt;
  &lt;td &gt; '''[[Прэнцляў]]'''&lt;/td&gt;
  &lt;td &gt;20,1&lt;/td&gt;
 &lt;/tr&gt;
 &lt;tr align=&quot;left&quot;&gt;
  &lt;td &gt; '''[[Зэнфтэнбэрг]]'''&lt;/td&gt;
  &lt;td &gt;26,5&lt;/td&gt;
  &lt;td &gt;&lt;/td&gt;
  &lt;td &gt;&lt;/td&gt;
 &lt;/tr&gt;

&lt;/table&gt;
|}
&lt;/div&gt;

== Адносіны зь Беларусьсю ==

Брандэнбург уваходзіць у лік фэдэральных земляў ФРГ, зь якімі [[Рэспубліка Беларусь]] падтрымлівае найбольш інтэнсіўнае ўзаемадзеяньне ў розных сфэрах. У 2009 годзе тавараабарот паміж Беларусяй і Брандэнбургам склаў 43,4 млн. даляраў. Экспарт Беларусі — 7,5 млн., імпарт — 35,9 млн. Аснова беларускага экспарту — прадукцыя дрэваперапрацоўкі, тэкстыль, вырабы з мэталу, машыны. Імпартуюцца прадукты харчаваньня, вырабы з драўніны, мэталу, прадукцыя хімічнай і фармацэўтычнай прамысловасьці, электраабсталяваньне, машыны.

== Вонкавыя спасылкі ==
* [https://web.archive.org/web/20160305075149/http://www.kulturportal-brandenburg.de/ www.brandenburg.de] — афіцыйны сайт
* [http://www.geschichtsmanufaktur-potsdam.de/ Ляндшафт гістарычнай зямлі Брандэнбург]

{{Землі Нямеччыны}}

[[Катэгорыя:Брандэнбург| ]]</text>
      <sha1>qni3eu8ayvca5bhgosz2r8u7rdkogdd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Мао Дзэ-дун</title>
    <ns>0</ns>
    <id>86818</id>
    <revision>
      <id>2677121</id>
      <parentid>2674147</parentid>
      <timestamp>2026-07-02T11:24:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HyBoxwood</username>
        <id>96897</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[w:zh:Template_talk:中华人民共和国国徽#編輯請求_2026-04-17_将svg替换为File:中華人民共和國國徽.svg]]</comment>
      <origin>2677121</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="75119" sha1="q81c9gt26a3jdhh7gqv9kvggk8fg1l2" xml:space="preserve">{{Палітык
|імя                = Мао Дзэ-дун
|выява              =
|памер              = 200пкс
|подпіс_пад_выявай  = Партрэт
|пасада             = 1-ы Старшыня [[Камуністычная партыя Кітаю|Камуністычнай партыі Кітаю]]
|пачатак_тэрміну    = 20 сакавіка 1943
|канец_тэрміну      = 9 верасьня 1976
|прэзыдэнт          = 
|прэм’ер-міністар   = 
|папярэднік         = няма
|наступнік          = [[Хуа Гафэн]]
|пасада2            = [[Файл:中華人民共和國國徽.svg|25пкс]] 1-ы Старшыня [[КНР]]
|пачатак_тэрміну2   = 27 верасьня 1954
|канец_тэрміну2     = 27 красавіка 1959
|папярэднік2        = няма
|наступнік2         = [[Лю Шаоцы]]
|прэм’ер-міністар2  = 
|прэзыдэнт2         = 
|партыя             = [[Камуністычная партыя Кітаю]]
|бацька             = Мао Жэньшэн
|маці               = Вэнь Цымэй
|подпіс             = Mao Zedong signature.svg
|узнагароды         = 
}}
'''Мао Дзэ-дун''' ({{мова-zh|毛澤東}}; 26 сьнежня 1893 — 9 верасьня 1976) — [[кітай]]скі дзяржаўны дзяяч, старшыня [[Камуністычная партыя Кітаю|Камуністычнай партыі Кітаю]] (1943—1976) і [[КНР]] (1954—1959). Адзін з найбольш вядомых дыктатараў XX стагодзьдзя.

Падчас [[Грамадзянская вайна ў Кітаі|грамадзянскай вайны]] й барацьбы зь [[Японія]]й у 1930-я апынуўся на чале падпарадкаваных [[камунізм|камуністам]] раёнаў Кітаю. Быў ідэолягам партызанскай барацьбы. Падчас замірэньня КПК і [[Гаміньдан]]у для барацьбы супраць Японіі рыхтаваўся да вайны з Гаміньданам. Пасьля перамогі ў грамадзянскай вайне, 1 кастрычніка 1949 году была абвешчана [[Кітайская Народная Рэспубліка]]. Доўгі час супрацоўнічаў з [[СССР]], аднак хутка пасьля асуджэньня культа асобы [[Іосіф Сталін|Сталіна]] адыйшоў ад супрацоўніцтва зь ім і абвінавачваў СССР у здрадзе [[марксізм|марксіцкім]] прынцыпам. Ва ўнутранай палітыцы Мао Дзэ-дун быў ініцыятарам «вялікага скоку наперад» і «культурнай рэвалюцыі», якія не дасягнулі сваіх мэтаў і значна пагоршылі становішча кітайцаў.

Мао зьяўляецца даволі супярэчлівай постацьцю, але й адной з самых выбітных у сучаснай сусьветнай гісторыі&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20060321185302/http://www.oxfordreference.com/pages/samplep02 «Mao Zedong»]. The Oxford Companion to Politics of the World.&lt;/ref&gt;. Ён таксама вядомы як палітычны тэарэтык, ваенны стратэг і паэт. Прыхільнікі адзначаюць, што Мао спрыяў выгнаньню [[імпэрыялізм]]у з Кітаю, мадэрнізацыі нацыі ій перабудовы яе ў сусьветную дзяржаву, павышэньню статусу жанчынаў у грамадзтве, паляпшэньню адукацыі й аховы здароўя, а таксама павелічэньню працягласьці жыцьця&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20150712232214/http://blog.eteacherchinese.com/history-of-china/chinese-leader-mao-zedong-part-i/ «Chinese Leader Mao Zedong / Part I»]. eTeacher Chinese.&lt;/ref&gt;. Зь іншага боку, ён стаяў на чале таталітарнага рэжыму, які практыкаваў масавыя рэпрэсіі й зьнішчэньне рэлігійных і культурных каштоўнасьцяў і аб’ектаў. Паводле ацэнак, за гады панаваньня Мао было катавана ад 30 да 70 мільёнаў чалавек&lt;ref&gt;''Fenby, J (2008)''. «Modern China: The Fall and Rise of a Great Power, 1850 to the Present». Ecco Press. p. 351. {{ISBN|0-06-166116-3}}&lt;/ref&gt;.

== Імя ==
Імя Мао Дзэ-дуна складаецца з двух частак — Дзэ й Дун. Слова ''Дзэ'' мае падвойнае значэньне: першае — «вільгаць і ўвільгатненьне», другое — «ласка, дабро, дабрадзейства». Другі [[герогліф]] — «Дун» азначае «ўсход». Імя цалкам можна пераклаьсьці «дабрадзейнасьць Усходу». Адначасова дзіцяці па традыцыі далі й неафіцыйнае імя. Яно павінна было выкарыстоўвацца ў асаблівых выпадках як паважлівае «Юнчжы». «Юн» азначае «ўхваляць», а «Чжы» — ці, дакладней, «чжылянь» — «архідэя». Такім чынам другое імя азначала «ўхвалёная архідэя».

== Біяграфія ==
=== Раньнія гады ===
[[Файл:Shaoshan 01.JPG|значак|Дом Мао Дзэ-дуна. Цяпер музэй.]]
Мао Дзэ-дун нарадзіўся 26 сьнежня 1893 году ў пасёлку [[Шаошань]] правінцыі [[Хунань]], непадалёк ад сталіцы правінцыі, гораду [[Чанша]]. Бацька Дзэ-дуна, Мао Ічан, належыў да дробных землеўладальнікаў, і сям’я ягоная была досыць забясьпечанай. Строгі нораў бацькі-[[канфуцыянства|канфуцыянца]] абумовіў канфлікты з сынам і адначасова прыхільнасьць хлопчыка да мяккай па характары маці-[[будызм|будыстке]], Вэнь Цымэй. Прытрымліваючыся прыкладу маці, маленькі Мао стаў будыстам.

У юнацтве Мао атрымаў клясычную пачатковую кітайскую адукацыю ў мясцовай школе, якая ўключала ў сябе знаёмства з [[Канфуцыянства|вучэньнем]] [[Канфуцый|Канфуцыя]] й вывучэньне старажытнакітайскай літаратуры. «Я ведаў клясыку, але не любіў яе», — прызнаваўся пазьней Мао Дзэ-дун у інтэрвію [[Эдгар Сноў|Эдгару Сноў]]. Страсьць да чытаньня й нелюбоў да клясычных філязофскіх трактатаў у юнака захавалася й пасьля таго, як у 13 гадоў ён кінуў школу й вярнуўся ў бацькоўскі дом. Прычынай таму быў строгі нораў настаўніка, які ўжываў суровыя мэтады выхаваньня й часьцяком біў вучняў. Мао Ічан натхнёна сустрэў вяртаньне сына, спадзяючыся што той стане яму апорай у хатніх справах і вядзеньні гаспадаркі. Аднак ягоныя чаканьні не спраўдзіліся: Мао супрацівіўся любой фізычнай працы й увесь вольны час праводзіў за чытаньнем кнігаў.

У канцы 1907 — пачатку 1908 году ў сям’і Мао адбыўся чарговы канфлікт паміж бацькам і сынам. На гэты раз ягонай прычынай быў шлюб, які Мао Ічан зладзіў для свайго сына. У нявесты Дзэ-дуну была абраная траюрадная сястра Мао — Ло Ігу. Па словах Мао Дзэ-дуна, жонку ён ня прыняў і жыць зь ёй адмовіўся. Неўзабаве пасьля вясельля Мао зьбег з дому й каля паўгода пражыў у гасьцёх у аднаго знаёмага беспрацоўнага студэнта, там жа ў Шаошані. Ён працягваў захоплена чытаць: на гэты час прыходзіцца ягонае знаёмства з клясычнай [[Кітайская гістарыяграфія|кітайскай гістарыяграфіяй]] — «[[Шы Цзі|Гістарычнымі цыдулкамі]]» [[Сыма Цянь|Сыма Цяні]] й «[[Ханьшу|Гісторыяй дынастыі Хань]]» [[Бань Гу]].

Пры ўсёй напружанасьці адносінаў з бацькам, калі восеньню 1910 году Дзэ-дун запатрабаваў ад бацькі грошай на працяг адукацыі, Мао Ічан ня змог адмовіць і забясьпечыў сыну навучаньне ў Дуншанскай пачатковай школе вышэйшай прыступкі. У школе Мао быў сустрэты варожа: астатніх вучняў раздражняла ягоная зьнешнасьць (ён меў нетыповы для паўднёўца рост 177 см), паходжаньне (большасьць вучняў былі сынамі буйных землеўладальнікаў) і мова (Мао да канца жыцьця казаў на мясцовым [[сянтань|сянтанскім]] дыялекце). Урэшце, гэта не адмяняла ўпартасьці й стараннасьці, зь якімі новы вучань падышоў да заняткаў. Мао мог пісаць добрыя сачыненьні ў клясычнай манеры, быў руплівым і, як звычайна, шмат чытаў. Тут ён упершыню пазнаёміўся з [[геаграфія]]й і стаў чытаць працы па замежнай [[гісторыя|гісторыі]]. Ён упершыню даведаўся аб такіх вядомых гістарычных дзеячаў як [[Напалеон I Банапарт|Напалеон]], [[Кацярына II]], [[Пётар I]], [[Артур Вэлінгтан|Вэлінгтан]], [[Уільям Гладстан|Гладстан]], [[Жан-Жак Русо|Русо]], [[Шарль Люі дэ Мантэск’ё|Мантэск’ё]] й [[Абрагам Лінкальн|Лінкальн]]. Галоўнымі жа кнігамі для яго ў той час сталі выданьні, якія распавядаюць аб кітайскіх рэфарматарах [[Лян Цычао]] й [[Кан Ювэй|Кан Ювэі]]. Іхныя ідэі [[Канстытуцыйная манархія|канстытуцыйнага манархізму]] зрабілі велізарны ўплыў на школьніка Мао, які цалкам прыняў погляды лідэраў рэфарматарскага руху.

[[Файл:Mao Zedong 1913.jpg|значак|зьлева|Мао Дзэ-дун у 1913 годзе.]]
[[Сінхайская рэвалюцыя]] застала маладога Мао ў [[Чанша]], куды той ува ўзросьце васемнаццаці гадоў перабраўся з Дуншаню. Юнак стаў сьведкам кровапралітнай барацьбы розных груповак, а таксама жаўнерскіх паўстаньняў, і на кароткі час сам прымыкае да войска [[губэрнатар]]а правінцыі. Праз паўгода ён пакінуў войска, каб працягнуць навучаньне, на гэты раз у Першай правінцыйнай сярэдняй школе ў Чанша. Але й тут ён не затрымаўся надоўга. Мао прысьвяціў сябе самаадукацыі й паўгода займаўся ў Хунанскай правінцыйнай бібліятэцы, асноўную ўвагу надаючы геаграфіі, гісторыі й філязофіі Захаду. Аднак незадаволены бесклапотным жыцьцём свайго сына Мао Ічан спыніў высылаць грошы, пакуль Мао не здабудзе годны занятак. Сам жа юнак зарабляць на жыцьцё адмаўляўся й у выніку вясной 1913 году быў вымушаны запісацца ў студэнты толькі што адчыненага Чацьвёртага правінцыйнага пэдагагічнага вучылішча гораду Чанша, пазьней аб’яднанае зь Першым правінцыйным пэдагагічным вучылішчам.

У 1917 годзе зьяўляецца ягоны першы артыкул у часопісе «Новая Моладзь», у вучылішчы Мао сфармаваў гурток рэвалюцыйна настроенай моладзі. Годам пазьней ён, прытрымліваючыся свайго настаўніка Яну Чанцзі, перабіраецца ў [[Пэкін]], дзе ў бібліятэцы [[Пэкінскі ўнівэрсытэт|Пэкінскага ўнівэрсытэту]] працуе асыстэнтам [[Лі Дачжао]], які стаў пазьней адным з заснавальнікаў [[Камуністычная Партыя Кітая|Камуністычнай партыі Кітаю]]. У Пэкіне Мао ў ліку іншых кітайскіх студэнтаў прадставілася магчымасьць адправіцца на навучаньне ў Францыю, але гэтым шанцам юнак так і не скарыстаўся: чыньнікам таму сталі нелюбоў да фізычнай працы й няздольнасьць да вывучэньня замежных моваў.

У Пэкіне на фармаваньне палітычных поглядаў маладога Мао вялікі ўплыў зрабіла знаёмства зь Лі Дачжао й [[Чэнь Дусю]], а таксама знаёмства з ідэямі [[анархізм]]у, у прыватнасьці творы [[Пётар Крапоткін|Пётра Крапоткіна]]. Пасьля завяршэньня курсаў падрыхтоўкі да навучаньня ў Францыі Мао канчаткова прыйшоў да высновы, што застанецца ў Кітаі й будзе ўладкоўваць сваю кар’еру тут.

=== Пачатак палітычнай дзейнасьці ===
Пакінуўшы [[Пэкін]] у сакавіку 1919 году, юнак Мао падарожнічаў па краіне, займаўся паглыбленым вывучэньнем працаў заходніх філёзафаў і рэвалюцыянэраў, жыва цікавіўся падзеямі ў [[Расея|Расеі]] й прымаў актыўны ўдзел у арганізацыі рэвалюцыйнай моладзі [[Хунань|Хунані]]. Узімку 1920 году ён наведаў Пэкін у складзе дэлегацыі ад Нацыянальнага Сходу правінцыі Хунань, якая патрабавала зьняцьця карумпаванага й жорсткага губэрнатара [[Чжан Цзіньяо]]&lt;ref&gt;Панцов А. В. «Мао Цзэдун». — М.: Молодая гвардия, 2007. {{ISBN|978-5-235-02983-5}} c.114&lt;/ref&gt;. Дэлегацыя не дамаглася калі-небудзь значных посьпехаў, аднак у хуткім часе Чжан пацярпеў паразу ад прадстаўніка іншай мілітарыскай клікі, [[У Пэйфу]], і быў вымушаны пакінуць Хунань.

[[Файл:Mao Zedong in 1924.jpg|значак|зьлева|Дзэ-дун у 1924 годзе.]]
Што тычыцца Мао, то ён пакінуў Пэкін 11 красавіка 1920 году, а 5 траўня таго ж году прыбыў у [[Шанхай]], маючы намер працягнуць барацьбу за вызваленьне Хунань з-пад улады тырана, а таксама за скасаваньне ваеннага губэрнатарства. Насуперак ягоным уласным, больш позьнім заявам, паводле якіх да лета 1920 гаду ён перайшоў на камуністычныя пазыцыі, гістарычныя матэрыялы сьведчаць аб іншым: падзеі ў Расеі, зносіны з прыхільнікамі камунізму, [[Лі Дачжао]] й [[Чэнь Дусю]], мелі на Мао вялікі ўплыў, аднак у той час ён усё яшчэ ня мог да канца разабрацца ў ідэалягічных плынях і канчаткова выбраць для сябе адзіны напрамак&lt;ref&gt;Панцов А. В. «Мао Цзэдун». — М.: Молодая гвардия, 2007. {{ISBN|978-5-235-02983-5}} c.119&lt;/ref&gt;. Канчатковае станаўленьне Мао як камуніста адбылася восеньню 1920 году. Да таго часу ён цалкам пераканаўся ў палітычнай інэртнасьці сваіх суайчыньнікаў і прыйшоў да высновы, што толькі рэвалюцыя расейскага ўзору здольная карэнным чынам зьмяніць сытуацыю ў краіне. Устаўшы на бок бальшавікоў, Мао працягнуў падпольную дзейнасьць, зараз накіраваную на распаўсюджаньне [[марксізм]]у ленінскага толку. У сярэдзіне лістапада 1920 году ён прыступіў да стварэньня падпольных аддзелаў у [[Чанша]]: спачатку ім быў створаны аддзел Сацыялістычнага зьвяза моладзі, а крыху пазьней, па радзе Чэнь Дусю, і камуністычны гурток па тыпу ўжо існаваўшага ў [[Шанхай|Шанхаі]]&lt;ref&gt;Панцов А. В. «Мао Цзэдун». — М.: Молодая гвардия, 2007. {{ISBN|978-5-235-02983-5}} c.140&lt;/ref&gt;.

У ліпені 1921 году Мао прыняў удзел ува [[1 зьезд КПК|ўстаноўчы зьездзе]], на якім была заснавана [[Камуністычная партыя Кітаю]]. Праз два месяцы, па вяртаньні ў Чанша, ён стаў сакратаром хунанскага аддзяленьня КПК. У той жа час Мао пашлюбаваўся зь Ян Кайхуэй, дачкой Яна Чанцзі. На працягу наступных пяці гадоў у іх нарадзіліся тры сыны — [[Мао Аньін|Аньін]], Аньцын і Аньлун.

З прычыны крайняй неэфэктыўнасьці арганізацыі працоўных і залучэньня новых сябраў партыі ў ліпені 1922 году Мао адхілілі ад удзелу ў [[2 зьезд КПК|II зьздзе КПК]]&lt;ref&gt;Юн Чжан, Холлидей Дж. «Неизвестный Мао: The Unknown Story» — М.: ЗАО Центрполиграф, 2007. {{ISBN|978-5-9524-2896-6}} c.45&lt;/ref&gt;. На патрабаваньні [[Камінтэрн]]у КПК была вымушана ўступіць у зьвяз з [[Гаміньдан]]ам. Мао Дзэ-дун да таго часу цалкам пераканаўся ў нястаннасьці рэвалюцыйнага руху Кітая й на [[3 зьезд КПК|III зьезьдзе КПК]] падтрымаў гэтую ідэю. Падтрымаўшы лінію Камінтэрну, Мао высунуўся ў першыя шэрагі кіраўнікоў КПК: на тым жа зьезьдзе ён быў уведзены ў склад Цэнтральнага выканаўчага камітэта партыі зь дзевяці чальцоў і пяці кандыдатаў. Акрамя таго, ён увайшоў у вузкае Цэнтральнае бюро зь пяці чалавек. І самае важнае — быў абраны сакратаром і загадчыкам арганізацыйнага аддзела ЦВК.

Вярнуўшыся ў Хунань, Мао актыўна ўзяўся за стварэньне мясцовага аддзела Гаміньдана. Як дэлегат ад хунанской арганізацыі Гаміньдана ён прымаў удзел у I зьезьдзе Гаміньдана, які прайшоў у студзені 1924 году ў [[Гуанчжоу|Кантоне]]. У канцы 1924 году Мао пакінуў бурлівы палітычнай жыцьцём [[Шанхай]] і вярнуўся ў родную вёску. Да таго часу ён быў моцна зьнясілены фізычна й маральна. На думку гісторыка Панцова, яго стомленасьць была выкліканая паралізаванай працай шанхайскага аддзяленьня Гаміньдана, якое практычна спыніла працу з-за рознагалосьсяў паміж камуністамі й гаміньданаўцамі, а таксама з-за спыненьня фінансаваньня, якое паступала з Кантону. Мао падаў у адстаўку з пасады сакратара аргсэкцыі й папрасіў водпуск у сувязі з хваробай&lt;ref&gt;Панцов А. В. «Мао Цзэдун». — М.: Молодая гвардия, 2007. {{ISBN|978-5-235-02983-5}} c.197—198&lt;/ref&gt;. Па вэрсіі гісторыкаў Юн Чжан і Галідэя, Мао зрушылі з пасады, вывелі з Цэнтральнага камітэта й не запрасілі на наступны зьезд КПК, які быў заплянаваны на студзень 1925 году&lt;ref&gt;Юн Чжан, Холлидей Дж. «Неизвестный Мао: The Unknown Story» — М.: ЗАО Центрполиграф, 2007. {{ISBN|978-5-9524-2896-6}} c.49&lt;/ref&gt;. Як бы там ні было, Мао сапраўды пакінуў свой пост за некалькі тыдняў да правядзеньня [[4 зьезд КПК|IV зьезду КПК]] і 6 лютага 1925 году прыбыў у [[Шаошань]].

== Грамадзянская вайна ==
=== Савецкая Рэспубліка ў Цзянсі ===
[[Файл:Mao1927.jpg|значак|Мао ў 1927 годзе.]]
У красавіку 1927 году [[Чан Кайшы]], заняўшы з дапамогай камуністаў [[Шанхай]], пачаў праводзіць у горадзе палітыку бязьлітаснага тэрору супраць учорашніх хаўрусьнікаў. Тысячы чальцоў КПК былі арыштаваныя альбо забітыя. У гэты час Мао Дзэ-дун арганізаваў ў навакольлях [[Чанша]] сялянскае паўстаньне «Восеньскага ўраджаю». Паўстаньне было задушана лякальнымі ўладамі зь вялікай жорсткасьцю, Мао быў вымушаны зьбегчы з рэшткамі свайго войска ў горы Цзінганшань на мяжы [[Хунань]] і [[Цзянсі]]. Неўзабаве атакі [[Гаміньдан]]у прымушаюць групы Мао, а таксама разьбітых падчас Нанчанскага паўстаньня [[Чжу Дэ]], [[Чжоў Эньлай|Чжоў Эньлая]] й іншых вайсковых лідэраў КПК, пакінуць гэтую тэрыторыю. У 1928 годзе, пасьля доўгіх перасяленьняў, камуністы трывала ўгрунтаваліся на захадзе правінцыі Цзянсі. Там Мао стварыў досыць моцную савецкую рэспубліку. Пасьля ён правёў шэраг аграрных і сацыяльных рэформаў — у прыватнасьці, канфіскацыю й пераразьмеркаваньне зямлі, лібэралізацыю правоў жанчын.

Між тым, Кампартыя Кітая перажывала цяжкую крызу. Колькасьць ейных чальцоў скарацілася да 10 тысячаў, зь іх толькі 3% ставіліся да працоўнай клясы. Новы лідэр партыі [[Лі Лісань]], з прычыны некалькіх сур’ёзных паразаў на ваенным і ідэалягічным фронце, а таксама рознагалосьсяў са [[Ёсіф Сталін|Сталіным]], быў выключаны з ЦК. На гэтым фоне пазыцыя Мао, які рабіў упор на сялянства й дзейнічаў у гэтым кірунку адносна пасьпяхова, узмацнілася ў партыі, нягледзячы на ​​частыя канфлікты з партыйнай верхавінай. Са сваімі супернікамі на лякальным узроўні ў Цзянсі Мао расправіўся ў 1930—1931 гадох з дапамогай рэпрэсіяў, падчас якіх многія мясцовыя кіраўнікі былі забітыя альбо кінуты ў турмы як агенты выдуманага таварыства «АБ-Туан». Справа «АБ-Туан» стала, па сутнасьці, першай «чысткай» у гісторыі КПК&lt;ref&gt;Шорт, Филип. Мао Цзэдун. АСТ, Москва, 2001, С.229-32&lt;/ref&gt;.

У той жа час Мао перажываў асабістую страту: агентам Гаміньдана ўдалося схапіць ягоную жонку, Ян Кайхуэй. Яна была пакарана ў 1930 годзе, а некалькі пазьней малодшы сын Мао Аньлун памёр ад [[дызэнтэрыя|дызэнтэрыі]]. Другі ягоны сын ад Кайхуэй, [[Мао Аньін]], загінуў у ходзе [[Карэйская вайна 1950—1953 гадоў|Карэйскай вайны]].

Увосень 1931 году на тэрыторыі 10 савецкіх раёнаў Цэнтральнага Кітая, кантраляваных [[Кітайская Чырвоная армія|Кітайскай Чырвонай арміяй]] і блізкімі да яе партызанамі, была створана [[Кітайская Савецкая Рэспубліка]]. На чале Часовага цэнтральнага савецкага ўрада (''Савета народных камісараў'') ўстаў Мао Дзэ-дун.

=== Доўгі паход ===
{{Асноўны артыкул|Доўгі паход кітайскіх камуністаў}}
Да 1934 году сілы [[Чан Кайшы]] атачалі камуністычныя раёны ў Цзянсі й пачалі рыхтавацца да масіраванага нападу. Кіраўніцтва КПК прыняло рашэньне аб сыходзе з дадзенага раёну. Апэрацыя па прарыву чатырох шэрагаў гамінданаўскіх умацаваньняў рыхтавалася й праводзілася [[Чжоў Энлай|Чжоў Энлаем]] — Мао ў дадзены момант зноўку быў у няміласьці. Галоўныя пазыцыі пасьля адхіленьня Лі Лісаня займалі «28 бальшавікоў» — групоўка блізкія да Камінтэрна й Сталіна маладых функцыянэраў на чале з [[Ван Мін]]ам, якія праходзілі навучаньне ў [[Масква|Маскве]]. Зь вялікімі стратамі камуністам атрымалася прарвацца праз заслоны нацыяналістаў і сысьці ў горныя раёны [[Гуйчжоў]]. Падчас кароткага перапынку ў мястэчку [[Цзуньі]] прайшла легендарная партыйная канфэрэнцыя, на якой партыяй былі афіцыйна прынятыя некаторыя тэзісы, якія былі прадстаўлены Мао; сам ён стаў сталым чальцом палітбюро, а групоўка «28-мі бальшавікоў» падвергнулася адчувальнай крытыцы&lt;ref&gt;Меликсетов, А. В., Писарев, А. А., …, История Китая. Издательство московского университета, Москва, 2004, с.519&lt;/ref&gt;. Партыя прыняла рашэньне ўхіліцца ад адкрытага сутыкненьня з Чан Кайшы шляхам кідка на поўнач, празь цяжкапраходныя горныя раёны.

=== Яньанскі пэрыяд ===
[[Файл:Mao raspiska.jpg|значак|Росьпіска Мао ў атрыманьні 300 тыс. амэрыканскіх даляраў.]]
Праз год пасьля пачатку Доўгага маршу, у кастрычніку 1935 году [[Кітайская Чырвоная армія]] дасягнула камуністычнага раёну [[Шэньсі]]—[[Ганьсу]]—[[Нінся]] у тым ліку буйнога гораду [[Яньань]], які было вырашана зрабіць новым фарпостам Камуністычнай партыі. У ходзе Доўгага маршу падчас ваенных дзеяньняў, з-за эпідэміі, няшчасных выпадкаў у горах і балотах, а таксама з-за дэзэртэрства камуністы страцілі больш за 90% з таго складу, які пакінуў [[Цзянсі]]. Тым ня менш, ім атрымалася хутка аднавіць свае сілы. Да таго часу галоўнай мэтай партыі пачала лічыцца барацьба супраць ўзмацьнёнай [[Японія]]й, якая замацавалася ў [[Манчжурыя|Манчжурыі]] й правінцыі [[Шаньдун]]. Пасьля таго, як у ліпені 1937 году ўспыхнулі адкрытыя ваенныя дзеяньні, камуністы, па загаду [[Масква|Масквы]], пайшлі на стварэньне адзінага патрыятычнага фронту з [[Гаміньдан]]ам.

У самым разгары антыяпонскай барацьбы Мао Дзэ-дун ініцыяваў рух пад назвай «выпраўленьне нораваў» (''«[[чжэнфэн]]»'') у 1942—1943 гадоў. Чыньнікам таму стаў рэзкі рост партыі, які папаўняўся перабежчыкамі з войска Чан-Кайшы й сялянамі, не знаёмымі з партыйнай ідэалёгіяй. Рух уключаў у сябе камуністычную індактрынацыю новых сябраў партыі, актыўнае вывучэньне працаў Мао, а таксама кампаніі па «самакрытыкі», якія асабліва закранулі галоўнага суперніка Мао — [[Ван Мін]]а, у выніку чаго сярод камуністычнай інтэлігенцыі фактычна здушылася вальнадумства. Вынікам руху [[чжэнфэн]] сталася поўная канцэнтрацыя ўнутрыпартыйнай улады ў руках Мао Дзэ-дуна&lt;ref&gt;Selden, Marc. Yanan Legacy: The Mass Line, в: «Chinese Communist Politics in Action», Seattle, London 1970, pp. 101-109&lt;/ref&gt;. У 1943 годзе ён быў абраны старшынёй Палітбюро й Сакратарыята ЦК КПК, а ў 1945 годзе — старшынёй ЦК КПК. Гэты пэрыяд стаўся першым этапам фармаваньня культу асобы Мао.

Мао вывучаў клясыку заходняй філязофіі, у асаблівасьці, [[марксізм]]. На аснове [[марксізм]]у-[[ленінізм]]у, а таксама некаторых аспэктаў традыцыйнай [[кітайская філязофія|кітайскай філязофіі]] й, не ў апошнюю чаргу, уласнага вопыту й ідэяў, Мао атрымалася з дапамогай асабістага сакратара [[Чэнь Бода]] стварыць і «тэарэтычна абгрунтаваць» новы кірунак марксізму — [[маоізм]]. Маоізм задумваўся як больш прагматычная форма марксізму, якая была бы больш прыстасаваная да кітайскіх рэаляў таго часу. Галоўнымі ягонымі асаблівасьцямі могуць быць пазначаны адназначная арыентыроўка на сялянства, а не пралетарыят, а таксама вялікаханскі нацыяналізм&lt;ref&gt;Holm, David. Art and Ideology in Revolutionary China. Oxford 1991, С.53,88; Mao, Zedong. Die Gesammelten Werke. p. 246&lt;/ref&gt;. Уплыў традыцыйнай кітайскай філязофіі на марксізм у маоісцкім варыянце выявілася ў вульгарызацыі дыялектыкі.

=== Перамога камуністаў у грамадзянскай вайне ===
[[Файл:Mao1949.jpg|значак|зьлева|Мао Дзэ-дун з прадстаўнікамі [[хуацяо]] ў 1949 годзе.]]
У вайне зь [[Японія]]й камуністы дзеялі больш пасьпяхова чым [[Гаміньдан]]. З аднаго боку, гэта тлумачылася распрацаванай Мао партызанскай вайной, якая дазваляла ладзіць апэрацыі ў тыле праціўніка, а зь іншага боку, асноўныя ўдары японскага вайскага рабіліся на армію Чан Кайшы, якая была лепей узброенай і ўспрымалася японцамі як галоўны апанэнт. У канцы вайны ўрад [[Злучаныя Штаты Амэрыкі|ЗША]] спрабаваў устялваць дачыненьні з кітайскімі камуністамі, бо амэрыканцы расчараваліся ў Чан Кайшы, які цярпеў адну паразу за іншай.

Да сярэдзіны 1940-х гадоў усе дзяржаўныя інстытуты Гаміньдану, уключна з арміяй, знаходзіліся на скрайняй стадыі раскладаньня. Паўсюль квітнелі карупцыя, самавольства й гвалт, а эканоміка й фінансавая сыстэма краіны фактычна больш не давала рады. Катэгарычная адмова Чан Кайшы наладзіць жыцьцё ў краіне па заканчэньні вайны ў адпаведнасьці з дэмакратычнымі нормамі й хваля рэпрэсіяў у дачыненьні да іншадумцаў вызначылі поўную страту падтрымкі Гаміньдану сярод насельніцтва й нават уласнага войска&lt;ref&gt;Gray, Jack (1990). «Rebellions and Revolutions. China from 1800s to the 1980s». The Short Oxford History of the Modern World. Oxford. — С. 285—288.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Spence&quot;&gt;Spence, Jonathan (2001). «Chinas Weg in die Moderne». DTV, München. — С. 590—600.&lt;/ref&gt;. Аднак, 19 сакавіка 1947 году гаміньданскія войскі захапілі горад Яньань, які лічыўся камуністычным апірышчам краіны. Дзэ-дун з сваім вайсковым камандаваньнем мусіў зьбегчы. Тым ня менш, Гаміньдан ня здолеў дасягнуць асноўнай стратэгічнай мэты — зьнішчыць асноўныя сілы камуністаў і захапіць іхныя базы. Пасьля гэтага пачалася актыўная фаза [[Грамадзянская вайна ў Кітаі|грамадзянскай вайны]], у якой камуністы здолелі завалодаць усёй тэрыторыяй кантынэнтальнага Кітаю за 2,5 гады, не зважаючы на тое, што Чан Кайшы меў падтрымку ЗША. 1 кастрычніка 1949 году яшчэ да заканчэньня ваенных дзеяньняў у паўднёвых правінцыях Мао Дзэ-дун абвесьціў аб стварэньні [[Кітай|Кітайскай Народнай Рэспублікі]] з сталіцай у [[Пэкін]]е. Сам Мао стаўся старшынём урада навастворанай краіны.

== Пры ўладзе ==
[[Файл:Mao Proclaiming New China.JPG|значак|Мао агалошвае пра стварэньне Кітайскай Народнай Рэспублікі.]]
На погляды Мао як марксіста моцна паўплываў [[Уладзімер Ленін]], асабліва ў дачыненьні да [[авангард (марксізм)|авангардызм]]у&lt;ref name=&quot;Cai&quot;&gt;Cai, Xiang; 蔡翔 (2016). «Revolution and its narratives: China’s socialist literary and cultural imaginaries (1949-1966)». Rebecca E. Karl, Xueping Zhong, 钟雪萍. Durham: Duke University Press. — С. 100. — ISBN 978-0-8223-7461-9.&lt;/ref&gt;. Мао лічыў, што толькі слушнае кіраваньне Камуністычнай партыі можа перасунуць Кітай у [[сацыялізм]]&lt;ref name=&quot;Cai&quot;/&gt;. І наадварот, Мао таксама лічыў, што дзеля праверкі працы бюракратыі неабходныя масавыя рухі й масавая крытыка&lt;ref name=&quot;Cai&quot;/&gt;.

=== Карэйская вайна ===
{{Асноўны артыкул|Карэйская вайна}}
[[Файл:Mao and Jiang Qing 1946.jpg|значак|Дзэ-дун поруч з сваёй чацьвертай жонкай у 1946 годзе.]]
Дзэ-дун падштурхнуў партыю зладзіць кампанію рэфармаваньня грамадзтва й узмацненьня кантролю. Адпаведныя захады былі зробленыя ў кастрычніку 1950 году, калі Мао пастанавіў накіраваць [[Кітайская добраахвотніцкая армія|Кітайскую добраахвотніцкую армію]], якая была адмысловым падраздзяленьнем [[Народна-вызвольная армія Кітаю|Народна-вызвольнай арміі Кітаю]], каб дапамагчы [[Карэйская народная армія|Карэйскай народнай арміі]] ў [[Карэйская вайна|Карэйскай вайне]]. ЗША ў адказ наклалі гандлёвае эмбарга ў Кітай за ўдзел у вайне. Гэтыя абмежаваньні меліся ажно да паляпшэньня стасункаў пры [[Рычард Мілхаўс Ніксан|Рычарду Ніксану]]. У выніку як меней 180 тысяч кітайскіх войскаўцаў загінулі на вайне&lt;ref&gt;[http://www.china.org.cn/china/2010-06/28/content_20365659.htm «180,000 Chinese soldiers killed in Korean War»]. China.org.cn.&lt;/ref&gt;.

Мао кіраваў апэрацыямі, распрацоўваючы нават самыя дробныя дэталі. Кітайскі кіраўнік на той час быў ня толькі старшынём партыі й КНР, але яшчэ быў старшынём Цэнтральнай вайсковай камісіі й вярхоўным камандзірам войска. Кітайскія войскі ў Карэі знаходзіліся пад агульным камандаваньнем тагачаснага прэм’ера [[Чжоў Эньлай|Чжоў Эньлая]], а непасрэдна палявое камандваньне й абавязкі палітычнага камісара выконваў генэрал [[Пэн Дэхуай]]&lt;ref&gt;Burkitt, Laurie; Scobell, Andrew; Wortzel, Larry M. (2003). [https://web.archive.org/web/20120205072610/http://www.strategicstudiesinstitute.army.mil/pdffiles/PUB52.pdf «The lessons of history: The Chinese people’s Liberation Army at 75»]. Strategic Studies Institute. — С. 340—341. — ISBN 978-1584871262.&lt;/ref&gt;.

=== Сацыяльныя рэформы ===
[[Файл:Mao, Bulganin, Stalin, Ulbricht Tsedenbal.jpeg|значак|зьлева|Мао прысутнічаў на ўрачыстасьцях у [[Масква|Маскве]] з нагоды 70-годзьдзя [[Ёсіф Сталін|Ёсіфа Сталіна]].]]
У першыя гады па перамозе над [[Гаміньдан]]ам былі зробленыя эканамічныя й сацыяльныя рэформы. Мао надаў асаблівую ўвагу аграрнай рэформе й разьвіцьцю цяжкой прамысловасьці. Практычна ўсе рэформы кітайскіх камуністаў былі чыніліся на ўзор мадэлі [[Саюз Савецкіх Сацыялістычных Рэспублік|Савецкага Саюза]], які ў пачатку 1950-х меў вялікі ўплыў на КНР. СССР судзейнічаў рэформам праз маштабную эканамічную й вайсковую дапамогу. Паводле пляну першай пяцігодкі, выкарыстоўваючы спэцыялістаў з СССР, рэалізаваўся шэраг буйных прамысловых праектаў. Мааісты канфіскавалі зямлю ў буйных землеўладальнікаў. Таксама за час зямельнай рэформы вялікая колькасьць арэндадаўцаў і заможных сялянаў былі забітыя на масавых сходах, арганізаваных Камуністычнай партыяй, а іхняя зямля была была перададзеная бедным сялянам, што значна зьнізіла эканамічную няроўнасьць&lt;ref&gt;Scheidel, Walter (2017). [http://press.princeton.edu/titles/10921.html «The Great Leveler: Violence and the History of Inequality from the Stone Age to the Twenty-First Century»]. Princeton University Press. — С. 226. — ISBN 978-0691165028.&lt;/ref&gt;. Мао згуляў асабістую ролю ў арганізацыі масавых рэпрэсіяў і стварыў сыстэму квотаў на рэпрэсіі&lt;ref&gt;Changyu, Li (2005). [https://web.archive.org/web/20090729194758/http://www.hrichina.org/public/PDFs/CRF.4.2005/CRF-2005-4_Quota.pdf «Mao’s „Killing Quotas“»]. Human Rights in China (HRIC).&lt;/ref&gt;, якія часта перавышаліся. Ён ухваляў гэтыя забойствы празь неабходнасьць забесьпячэньня ўлады&lt;ref&gt;Brown, Jeremy. [https://web.archive.org/web/20090627092313/http://orpheus.ucsd.edu/chinesehistory/pgp/jeremy50sessay.htm «Terrible Honeymoon: Struggling with the Problem of Terror in Early 1950s China»].&lt;/ref&gt;. Кітайскі ўрад аб’явіў барацьбу з [[опіюм]]ам у 1950-х гадах таксама з выкарыстаньнем нястрымных рэпрэсіяў і сацыяльнай рэформы&lt;ref&gt;Bottelier, Pieter (2018). [https://books.google.com/books?id=YMhUDwAAQBAJ&amp;pg=PA131 «Economic Policy Making In China (1949–2016): The Role of Economists»]. Routledge. — С. 131. — ISBN 978-1351393812.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;McCoy, Alfred W. [https://web.archive.org/web/20070404134938/http://www.a1b2c3.com/drugs/opi010.htm «Opium History, 1858 to 1940»].&lt;/ref&gt;. Дзесяць мільёнаў наркаманаў былі прыцягнутыя да прымусовага лячэньня, а дылеры былі забітыя. Рэгіёны, дзе за звычай выраблялі опіюм, былі засаджаныя новымі культурамі.

Па сьмерці [[Ёсіф Сталін|Ёсіфа Сталіна]] й XX зьезда КПСС, у самых высокіх эшалёнах кітайскай улады, таксама ўзьніклі рознагалосьсі адносна лібэралізацыі краіны й дапушчальнасьці крытыкі ў адносінах да партыі. Спачатку Мао вырашыў падтрымаць лібэральнае крыло, на якое Чжоў Эньлай (прэм’ер дзяржаўнай рады КНР), [[Чэнь Юнь]] (намесьнік старшыні КПК) і [[Дэн Сяопін]] (генэральны сакратар КПК). У 1956 годзе, у сваёй прамове Мао заклікаў адкрыта выказваць сваё меркаваньне й ўдзельнічаць у дыскусіях, кінуўшы лёзунг: ''«Няхай сто кветак квітнеюць, няхай спаборнічаюць сто школаў»''. Аднак, у хуткім часе на партыю й Дзэ-дуна асабіста абрынуўся шквал крытыкі. Інтэлігенты й звычайныя людзі рэзка асуджалі дыктатарскі стыль рады КПК, парушэньне правоў чалавека й свабодаў, карупцыю, некампетэнтнасьць і гвалт. Такім чынам, ужо ў ліпені 1957 году кампанія ''«Ста кветак»'' была згорнутая, і замест гэтага была зладжаная кампанія супраць правага ўхілу. Каля 520 тысяч чалавек былі арыштаваныя й рэпрэсаваныя, а па ўсёй краіне адбылася хваля самагубстваў&lt;ref name=&quot;Spence&quot;/&gt;.

=== «Вялікі скок наперад» ===
{{Асноўны артыкул|Вялікі скок наперад}}
У студзені 1958 году Мао распачаў рэалізацыю другога пяцігадовага пляну, вядомага як «[[Вялікі скок наперад]]». Згодна з спадзевамі кітайскага кіраўніцтва краіна мусіла за пяць гадоў ператварыцца з аграрнай краіны ў прамысловую. Пры гэтым, у адрозьненьні ад СССР, партыя выступала за наданьне асаблівай увагі разьвіцьцю [[цяжкая прамысловасьць|цяжкай прамысловасьці]]. Паводле прапановаў эканамічнае праграмы, адносна невялікія сельскагаспадарчыя калектывы былі хутка аб’яднаныя ў значна большыя грамады, якія акрамя працы на зямлі павінны былі працаваць над масіўнымі інфраструктурнымі праектамі й на вытворчасьці [[жалеза]] й [[сталь|сталі]]. Абмяжоўвалася вырошчваньне прадуктаў харчаваньня на ўласных падворках, а быдла й сельскагаспадарчыя прылады перайшлі ў калектыўную ўласнасьць&lt;ref&gt;Slatyer, Will (20.02.2015). [https://books.google.com/books?id=tprrCQAAQBAJ «The Life/Death Rhythms of Capitalist Regimes — Debt Before Dishonour: Timetable of World Dominance 1400-2100»]. Partridge Publishing Singapore. — С. 509. — ISBN 978-1-4828-2961-7&lt;/ref&gt;.

Зь «Вялікім скокам наперад» Мао ды іншыя партыйныя лідэры загадалі укараніць новыя недаказаныя й ненавуковыя сельскагаспадарчыя тэхнікі. Камбінаваны эфэкт адцягненьня сялянаў да вытворчых і інфраструктурных праектаў, а таксама цыклічныя прыродныя катастрофы прывялі да паніжэньня прыблізна на 15% вытворчасьці збожжа ў 1959 годзе з наступным зьніжэньнем на 10% налета. У 1961 годзе аднаўленьня ў вытворчасьці збожжа бракавала.

Імкнучыся здабыць прыхільнасьць начальства й пазьбегнуць чыстак, кожны партыйны дзяяч на кожным узроўні перабольшваў колькасьць вырабленага збожжа. Зыходзячы з ілжывай статыстыкі, якая сьведчыла аб посьпеху, партыйным кадрам было загадана забраць лішкі ўраджаю, якіх насамрэч не было, у камунаў дзеля дзяржаўнага выкарыстаньня, у першую чаргу дзеля накіраваньня іх у гарады, а таксама на экспарт. У дадатак да таго ў некаторых раёнах была сухмень, а іншыя пакутавалі на паводкі, у выніку чаго сяляне сутыкнуліся зь недахопам ежы. Гэтак пачаўся [[Вялікі кітайскі голад]], калі мільёны людзей па ўсёй краіны галадалі ажно да сьмерці. Людзі ў гарадах атрымлівалі карткі на ежу штомесяц, а, як чакалася, сяляне мусілі здабыць уласныя харчы на сваіх падворках. У выніку колькасьць сьмерцяў у сельскіх раёнах Кітаю перасягнула колькасьць загінулых у гарадах. Акрамя таго, кітайскі ўрад працягваў экспартаваць ежу, не зважаючы на гаротны стан уласнага насельніцтва&lt;ref&gt;Yushi, Mao (22.09.2014). [https://www.proquest.com/openview/7453e8c6f7d53a0684e517742c966e39/1?pq-origsite=gscholar&amp;cbl=37750 «Lessons from China’s Great Famine»]. The Cato Journal. 34 (3): 483—491.&lt;/ref&gt;. Голад стаў беспасярэдняй прычынай сьмерці каля 30 мільёнаў кітайскіх сялянаў паміж 1959 і 1962 гадамі&lt;ref&gt;Smil, V. (18.12.1999). [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC1127087 «China’s great famine: 40 years later»]. BMJ. 319 (7225): 1619—1621. — [[doi]]:[https://doi.org/10.1136%2Fbmj.319.7225.1619 10.1136/bmj.319.7225.1619]. [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC1127087 PMC 1127087]. [[:PMID:10600969|PMID 10600969]].&lt;/ref&gt;. Акрамя таго, многія дзеці, якія пакутвалі на [[недаяданьне]] ў гады цяжкасьцяў, памерлі ўжо пасьля таго як скончыўся «Вялікі скок наперад».

У канцы восені 1958 году Мао асудзіў практыку, якія выкарыстоўваліся падчас другой пяцігодкі, як то прымус сялян рабіць зьнясільную працу без дастатковай колькасьці ежы й адпачынку, што прывяло да эпідэміяў і голаду. Ён таксама прызнаў, што барацьба з правым ухілам быў асноўнай прычынай прагі вытворчасьці за кошт сродкаў да існаваньня. Аднак, Дзэ-дун адмовіўся згарнуць праграму «Вялікага скоку наперад». Унутраная палітычная сытуацыя ў Кітаі пачала значна зьмяняцца. Пасьля катастрофы праграмы многія лідэры як найвышэйшага, гэтак і мясцовага ўзроўню пачалі адмаўляць Мао ў падтрымцы. 27 красавіка 1959 году Дзэ-дун саступіў пасаду кіраўніка краіны [[Лю Шао-цы]], але пакінуў за сабой пасаду камуністычнай партыі. Пасьля [[Лушанскі пленум|Лушанскага пленуму]] партыі ў ліпені 1959 году, дзе частка партыйнага кіраўніцтва на чале з [[Пэн Дэхуай|Пэнам Дэхуаем]], Мао распачаў новую кампанію супраць сваіх супернікаў. У вынікі Дэхуай і шэраг іншых дзеячаў страцілі свае пасады. У тым жа 1959 годзе леварадыкальныя погляды Мао прыводзяць да разрыву стасункаў Кітаю з Савецкім Саюзам. Ён з самага пачатку вельмі адмоўна ставіўся да лібэральнай палітыкі [[Мікіта Хрушчоў|Мікіты Хрушчова]] і, асабліва, да ягоных тэзаў аб мірным суіснаваньні дзьвюх сыстэмаў. Падчас «Вялікага скоку наперад» гэтая варожасьць запачаткавала адкрытае супрацьстаяньне. СССР вярнуў усіх сваіх адмыслоўцаў з Кітаю, якія дапамагалі ў разьвіцьці эканомікі краіны, і спыніў фінансавую дапамогу.

Толькі ўвесну 1960 году Мао зноў выказаў занепакоенасьць з нагоды колькасьці анамальных сьмерцяў і іншых злоўжываньняў, але зноў не рабіць анічога, каб спыніць гэта. На думку некаторых гістрыкаў, старшыня рабіў гэта наўмысна дзеля дасягненьня ідэалягічных мэтаў&lt;ref&gt;Thomas P., Bernstein (2006). «Mao Zedong and the Famine of 1959–1960: A Study in Wilfulness». The China Quarterly. 186 (186): 421—445. — [[doi]]:[https://doi.org/10.1017%2FS0305741006000221 10.1017/S0305741006000221].&lt;/ref&gt;. «Вялікі скок наперад» стаў трагедыяй для пераважнай большасьці кітайцаў. Зважаючы на тое, што пляны на вырабніцтва сталі былі афіцыйна дасягнутыя, але амаль уся меркаваная сталь, вырабленая ў сельскай мясцовасьці, была дрэннай якасьці.

=== Культурная рэвалюцыя ===
{{Асноўны артыкул|Культурная рэвалюцыя ў Кітаі}}
[[Файл:Mao Zedong Anefo.jpg|значак|зьлева|Мао ў 1969 годзе.]]
Не зважаючы на высокі тэмп разьвіцьця кітайскай эканомікі пасьля адмовы ад палітыкі «[[тры чырвоныя сьцягі|трох чырвоных сьцягоў]]», Мао не зьбіраўся мірыцца зь лібэральнай тэндэнцыяй у разьвіцьці нацыянальнай эканомікі. Ён таксама ня быў гатовы забыцца на ідэалы рэвалюцыі, каб дазволіць буржуазныя каштоўнасьці ў жыцьцё кітайцаў. Тым ня менш, ён быў вымушаны заявіць, што асноўная частка кіроўнай клясы не падзяляе ягоны сьветапогляд. Нават створаны Камітэт культурнай рэвалюцыі аддаваў засьцерагаўся ад пачатку рабіць жорсткія захады супраць крытыкаў рэжыму. У гэтай сытуацыі Мао пастанавіў зладзіць новую глябальную праграму, якая мусіла вярнуць грамадзтва ва ўлоньне рэвалюцыі й сапраўдны [[сацыялізм]]. У дадатак да левых радыкалаў, як то [[Чэнь Бода]], [[Цзян Цын]]а й [[Лінь Бяо]], хаўрусьнікам Мао Цзэ-дуна ў гэтым павінна была стаць кітайская моладзь&lt;ref&gt;Мао, Цзе-Дун (1966). «Выдержки из произведений». Издательство литературы на иностранных языках, Пекин. — С. 302—303.&lt;/ref&gt;. У той жа час, дзяржаўны старшыня Лю Шао-цы й генэральны сакратар Дэн Сяопін выступалі за ідэю, што Мао будзе адхілены ад рэальнай улады ў якасьці кіраўніка дзяржавы й ураду ў Кітаі, але захавае сваю ўрачыстую й сымбалічную ролю старшыні камуністычнай партыі, а партыя падтрымае ўвесь ягоны ўнёсак у рэвалюцыю. Яны спрабавалі маргіналізаваць Мао, узяўшы пад кантроль эканамічную палітыку, і зацьвярдзіліся палітычна.

[[Файл:1966-11 1966年毛泽东林彪与红卫兵.jpg|значак|Мао Дзэ-дун і [[Лінь Бяо]] на сустрэчы з [[хунвэйбіны|хунвэйбінамі]].]]
У ліпені 1966 годзе Мао пераплыў праз раку [[Янцзы]], чым прадэманстраваў сваю баявую здольнасьць, пасьля чаго вярнуўся да кіраніцтва. У Пэкіне ён адразу зладзіў магутную атаку на лібэральнае крыло партыі, пераважна на Лю Шао-цы. Крыху пазьней Цэнтральны камітэт на замову Мао ўхваліў дакумэнт «Шаснаццаці пунктаў», які амаль стаў праграмай «Вялікай пралетарскай культурнай рэвалюцыі». Ягоным пачаткам стаў напад на кіраўніцтва [[Пэкінскі ўнівэрсытэт|Пэкінскага ўнівэрсытэта]]. Усьлед за гэтым студэнты й вучні сярэдніх школ натхнёныя рэвалюцыйнымі настроямі, у жаданьні супрацьстаяць кансэрватыўным і часта карумпаваным настаўнікам і выкладчыкам, пачалі арганізоўвацца ў атрады [[хунвэйбіны|хунвэйбінаў]]. Напады на лібэральную інтэлігенцыю рабіліся праз прэсу. Празь немагчымасьць супрацьстаяньню перасьледу, некаторыя прадстаўнікі інтэлігенцыі й лідэры партыі чыняць самагубствы. 5 жніўня 1966 году Мао зьвярнуў увагу, што некаторыя кіраўнікі як у кіраўніцтве партыі, гэтак і на месцах, трымаюцца буржуазных поглядаў і спрыяюць здушэньню хуткага руху вялікай пралетарскай культурнай рэвалюцыі.

Пры лягістычнай падтрымцы войска рух хунвэйбінаў набыў глябальны характар. Ва ўсёй краіне ладзяцца масавыя напады на чынавенства й прафэсараў, падчас якіх яны падвяргаюцца ўсялякім прыніжэньням ды часта зьбіваюцца. На мільённым мітынгу ў жніўні 1966 году Мао выказаў поўную падтрымку й ухваліў дзеяньні хунвэйбінаў, зь якіх паслядоўна стварылі армію рэвалюцыйнага левага тэрору. Захады гэтай арганізацыі рабіліся ўсё больш жорсткімі. Сярод іншых прадстаўнікоў інтэлігенцыі яны закатавалі й змусілі да самагубства вядомага кітайскага пісьменьніка [[Лао Шэ]]. Тэрор ахапіў усе сфэры жыцьця, клясы й рэгіёны краіны. Ня толькі вядомыя асобы, але й звычайныя грамадзяне зьведалі рабаваньні, зьбіцьцё, катаваньні ці нават былі забітыя, часта пад самай нязначнай падставай. Хунвэйбіны зьнішчылі незьлічоныя творы мастацтва, мільёны кніг, тысячы манастыроў, храмаў, бібліятэк.

Неўзабаве, акрамя хунвэйбінаў, пачалі зьяўляцца атрады рэвалюцыйнай працоўнай моладзі, вядомыя як [[цзаофані]]. У дадатак, гэтыя рухі часам вядуць крывавую барацьбу паміж сабой. Калі тэрор дасягнуў свайго піку, і жыцьцё ў многіх гарадах амаль спынілася, нарэшце, супраць забурэньняў выступілі рэгіянальныя. Сутыкненьні вайскоўцаў з хунвэйбінамі, а таксама нутраныя супярэчнасьці ў асяродку рэвалюцыйнай моладзі паставілі краіну пад пагрозу грамадзянскай вайны. Разумеючы магмымыя наступсівы хаосу, Мао пастанавіў спыніць рэвалюцыйны тэрор. Мільёны хунвэйбінаў і цзаофані разам з партыйнымі работнікамі проста былі высланыя ў вёскі. IX зьезд камуністычнае партыі, які ладзіўся ў Пэкіне з 1 па 24 красавіка 1969 году, ухваліў першыя вынікі [[Культурная рэвалюцыя ў Кітаі|Культурнай рэвалюцыі]]. У справаздачы аднаго з найбліжэйшых паплечнікаў Мао Дзэ-дуна Лінь Бяо асноўную частку займала ўхвала правадыра, ідэі якога былі названыя найвышэйшым этапам у разьвіцьці марксізму-ленінізму.

Менавіта ў гэты пэрыяд Мао абраў Лінь Бяо, які, здавалася, паўтараў усе ідэі Мао, сваім пераемнікам. Пазьней Лінь быў афіцыйна названы пераемнікам Мао. Аднак, да 1971 году разрыў паміж імі стаў відавочным. Афіцыйная гістарыяграфія ў Кітаі сьцьвярджае, што Лінь плянаваў вайсковы пераварот альбо замах на Мао. Лінь памёр 13 верасьня 1971 года ў авіякатастрофе, калі пралятаў паветраную прастору [[Манголія|Манголіі]]. Як мяркуецца, ён уцёк з Кітаю, верагодна, прадчуваючы свой арышт.

=== Апошнія гады й сьмерць ===
[[Файл:Mao Zedong, Zhang Yufeng et Richard Nixon.jpg|значак|зьлева|Сустрэча Мао Дзэ-дуна з прэзыдэнтам ЗША [[Рычард Мілхаўс Ніксан|Рычардам Ніксанам]].]]
У канцы жыцьця Мао ўзмацнілася барацьба ўнутры партыі, пачалося супрацьстаяньне групы левых радыкалаў, да якіх належылі [[Цзян Цын]], [[Ван Хунвэнь]], [[Чжан Чуньцяо]] й [[Яо Вэньюань]], і групы прагматыкаў, якіх ачольвалі [[Чжоў Эньлай]] і рэабілітаваны [[Дэн Сяопін]]. Мао Дзэ-дун спрабаваў захаваць балянс паміж двума групоўкамі, дазваляючы пры гэтым некаторыя палёгкі ў эканоміцы, але й падтрымліваючы захады ультралевага крыла. Новым пераемнікам правадыра стаў [[Хуа Гафэн]], які належыць да мернага левага крыла.

Здароўе Мао пагоршылася, верагодна, праз [[курэньне]]&lt;ref&gt;Karl, Rebecca E. (2010). [https://books.google.com/books?id=uqOhYRUITWwC&amp;pg=PA79 «Mao Zedong and China in the Twentieth-Century World: A Concise History»]. Duke University Press. — С. 79. — ISBN 978-0822393023.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Timmons, Heather (30.12.2013). [https://www.theatlantic.com/china/archive/2013/12/the-end-of-chinas-ashtray-diplomacy/282703/ «The End of China’s 'Ashtray Diplomacy'»]. The Atlantic.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Nylander, Johan (9.02.2014). [http://www.aljazeera.com/indepth/features/2014/02/stubbing-out-mao-smoky-legacy-2014255326672545.html «Stubbing out Mao’s smoky legacy»]. Al Jazeera.&lt;/ref&gt;. Ягоны стан здароўя стаў дзяржаўнай таямніцай, таму шырокаму колу не было вядома, што ён пэўныя праблемы зь лёгкімі й сэрцам&lt;ref&gt;[http://nsarchive.gwu.edu/nsa/publications/DOC_readers/kissinger/notes.htm «The Kissenger Transcripts: Notes and Excerpts»]. The National Security Archive.&lt;/ref&gt;. Існуюць непацьверджаныя паведамленьні, што ён, магчыма, хварэў на [[хвароба Паркінсона|хваробу Паркінсона]]&lt;ref name=&quot;nytimes&quot;&gt;[https://www.nytimes.com/learning/general/onthisday/big/0909.html#article «Mao Tse-Tung Dies In Peking At 82; Leader Of Red China Revolution; Choice Of Successor Is Uncertain»]. The New York Times.&lt;/ref&gt; ў дадатак да [[бакавы аміятрафічны склероз|бакавога аміятрафічнага склерозу]] вядомага таксама як хвароба Лу Герыга&lt;ref&gt;Li, Zhisui (2010). [https://books.google.com/books?id=sAOHE8xK4OEC&amp;pg=PA581 «Private Life Of Chairman Mao: The Memoirs of Mao’s Personal Physician»]. Random House. — С. 581. — ISBN 978-1407059228&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Griffin, Nicholas (2014). [https://books.google.com/books?id=sXStAAAAQBAJ&amp;pg=PP163 «Ping-Pong Diplomacy: Ivor Montagu and the Astonishing Story Behind the Game That Changed the World»]. Simon &amp; Schuster. — С. 163. — ISBN 978-0857207371.&lt;/ref&gt;. Ягонае апошняе публічнае зьяўленьне, пры якім яшчэ захаваўся й фатаздымак, адбылася 27 траўня 1976 году, калі ён сустрэўся прэм’ер-міністрам [[Пакістан]]у [[Зульфікар Алі Бгута|Зульфікарам Бгутам]]. Мао перажыў два [[інфаркт міякарда|сардэчныя прыступы]], адзін зь якіх быў у сакавіку, а другі ў ліпені. 5 верасьня адбыўся трэці прыступ, які зрабіў кітайскага кіраўніка інвалідам. Памёр ён амаль праз чатыры дні 9 верасьня 1976 году ў веку 82 гадоў. Камуністычная партыя зацягнула абвяшчэньне аб ягонай сьмерці да 16 гадзінаў, калі праз этэра на нацыянальным радыё было абвешчанае пра навіну&lt;ref name=&quot;nytimes&quot;/&gt;.

Забальзамаванае цела нябожчыка, пакрытае сьцягам камуністычнае партыі, тыдзень праляжала ў [[Дом народных сходаў|Дому народных сходаў]]&lt;ref&gt;Quigley, Christine (1998). [https://books.google.com/books?id=VP2JxzGGlNwC&amp;pg=PA40 «Modern Mummies: The Preservation of the Human Body in the Twentieth Century»]. McFarland. — С. 40—42. — ISBN 978-0786428519.&lt;/ref&gt;. Мільён кітайцаў наведалі будынак, каб выказаць смутак і павагу да былога дыктатара&lt;ref&gt;[https://www.upi.com/Archives/1976/09/18/Chinese-bid-Mao-sad-farewell/3331505529812/ «Chinese bid Mao sad farewell»]. UPI.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;James, S. L. [https://archive.org/details/china-communist-history «China: Communist History Through Film»]. Internet Archive.&lt;/ref&gt;.

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

== Вонкавыя спасылкі ==
* [http://rulers.narod.ru/mao/mao.htm Біяграфія Мао Дзэ-дуна]{{ref-ru}}
* [https://web.archive.org/web/20130617030036/http://www.erudition.ru/referat/ref/id.51890_1.html Біяграфія Мао Дзэ-дуна]{{ref-ru}}
* [http://library.maoism.ru/ Маасіцкая бібліятэка]{{ref-ru}}
* [https://web.archive.org/web/20090714010648/http://souz.info/library/politica/mao/ Сачыненьні Мао Дзэ-дуна]{{ref-ru}}
* [http://www.hrono.ru/libris/lib_m/mao_liber.html Сачыненьні Мао Дзэ-дуна]{{ref-ru}}
* [https://web.archive.org/web/20161127124837/http://apriatin.livejournal.com/7233.html Творы Мао Дзэ-дуна]{{ref-ru}}
* [https://web.archive.org/web/20080304061316/http://www.etext.org/Politics/MIM/classics/mao/index.html Зборнік твораў Мао Дзэ-дуна]{{ref-en}}
* [https://web.archive.org/web/20050116084732/http://www.etext.org/Politics/MIM/ Шматмоўны сайт Інтэрнацыянальнага Маасіцкага Руху]
* [http://artchina.free.fr/items/creasite.php?params=Mao%20Zedong_CATEGORY_0 Плякаты з выявай Мао Дзэ-дуна]
* [https://web.archive.org/web/20041216041521/http://www.chairmanmao.org/gb/yingxiang/shikuang/002.asf Відэа — Мао Дзэ-дун абвяшчае стварэньне КНР]
* [http://news.bbc.co.uk/media/audio/41246000/rm/_41246539_28.ram Перадача Бі-Бі-Сі пра Мао Дзэ-дуна]{{ref-zh}}

{{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Дзэ-дун, Мао}}
[[Катэгорыя:Мао Дзэ-дун| ]]
[[Катэгорыя:Вікіпэдыя:Істотныя артыкулы]]</text>
      <sha1>q81c9gt26a3jdhh7gqv9kvggk8fg1l2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Крыж Эўфрасіньні Полацкай</title>
    <ns>0</ns>
    <id>88316</id>
    <revision>
      <id>2677034</id>
      <parentid>2666260</parentid>
      <timestamp>2026-07-01T14:25:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Maaqqw</username>
        <id>81733</id>
      </contributor>
      <comment>/* Расейская праваслаўная царква */</comment>
      <origin>2677034</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="42974" sha1="p6ypj9108z47csz2jylbusrij76ksv6" xml:space="preserve">{{Твор мастацтва
|назва             = Крыж Эўфрасіньні Полацкай
|файл              = Kryž Eŭfrasińni Połackaj. Крыж Эўфрасіньні Полацкай (XIX).jpg
|памер             = 240px
|апісаньне         = Літаграфія Крыжа 2-й паловы XIX стагодзьдзя
|арыгінал          = 
|аўтар             = [[Лазар Богша]]&lt;br /&gt;(аднавіў [[Мікалай Кузьміч]])
|год               = 1161&lt;br /&gt;(аднаўленьне 1992—1997)
|матэрыял          = [[кіпарыс]], [[золата]], [[срэбра]]
|тэхніка           = 
|вышыня            = 
|шырыня            = 
|месцазнаходжаньне = [[Царква Сьвятога Спаса (Полацак)|Царква Сьвятога Спаса]], [[Полацак]]
|музэй             = 
}}
'''Крыж Эўфрасі́ньні По́лацкай''' — унікальны твор эмальернага мастацтва, рэлігійная і духоўная сьвятыня [[беларусы|беларусаў]]&lt;ref&gt;Ганецкая Г., Тарасаў С., [[Георгі Штыхаў|Штыхаў Г.]] Крыж Ефрасінні Полацкай // {{Літаратура/Памяць/Полацак|к}} С. 82.&lt;/ref&gt;. [[Крыж]] вырабіў у 1161 годзе полацкі ювэлір [[Лазар Богша]] на заказ [[Эўфрасіньня Полацкая|Эўфрасіньні Полацкай]] як каўчэг для захоўваньня хрысьціянскіх рэліквіяў&lt;ref&gt;[[Міхась Чарняўскі|Чарняўскі М.]] Якая нацыянальная рэліквія найкаштоўнейшая для беларусаў? // {{Літаратура/100 пытаньняў і адказаў з гісторыі Беларусі|к}} С. 78.&lt;/ref&gt;.

Мае шэсьць канцоў-промняў, што сымбалізуе створаны [[Бог]]ам за шэсьць дзён [[Сусьвет]]. Падобная форма крыжа ніколі не была пераважнай на землях [[Усходнія славяне|усходніх славянаў]] і найчасьцей сустракалася на [[этнічная тэрыторыя беларусаў|беларускай этнічнай тэрыторыі]]&lt;ref&gt;[[Уладзімер Арлоў (гісторык)|Арлоў У.]] Жыватворны сімвал Бацькаўшчыны / Рэд. [[Георгі Штыхаў|Г. Штыхаў]] — {{Менск (Мінск)}}: «Асар», 1998. С. 132.&lt;/ref&gt;.

Рэліквія згубілася ў [[Другая Сусьветная вайна|Другую Сусьветную вайну]], калі магла трапіць у расейскія музэйныя сховішчы&lt;ref&gt;[[Уладзімер Арлоў (гісторык)|Арлоў У.]] Ад Полацка пачаўся Свет. — {{Менск (Мн.)}}: «Рыфтур», 2005. С. 43.&lt;/ref&gt;, аднак у 2020—2021 гадох зьявіліся сьведчаньні і аргумэнты за тое, што напраўду Крыж патаемна ад грамадзкасьці захоўвае [[Расейская праваслаўная царква]], у [[Рызьніца|рызьніцы]] [[Патрыярх Маскоўскі і ўсяе Расеі|патрыярха маскоўскага]] [[Троіца-Сергіева лаўра|Троіца-Сергіевай лаўры]]&lt;ref name=&quot;Tarasau-2021&quot;&gt;[https://nn.by/?c=ar&amp;i=274240 «Патрыярх лічыць яго асабістай святыняй і прыязджае да яго маліцца». Дзе знаходзіцца Крыж Ефрасінні Полацкай?], [[Наша Ніва]], 9 чэрвеня 2021 г.&lt;/ref&gt;. У 1997 годзе берасьцейскі мастак [[Мікола Кузьміч]] вырабіў копію Крыжа, асьвечаную і перададзеную ў [[Спаса-Эўфрасіньнеўскі манастыр]] у [[Полацак|Полацку]].

== Апісаньне ==
У аснове Крыжа — [[кіпарыс]]авае дрэва. [[Рэліквія]] мае вышыню 51,8 см, даўжыню верхняе папярэчкі — 14, ніжняе — 21, таўшчыню — 2,5 см. Зьверху і зьнізу дрэва закрывала 21 [[Золата|залатая]] пластка з [[Каштоўны камень|каштоўнымі камянямі]], [[арнамэнт]]амі і 20 эмалевымі [[абраз]]камі, якія нічым не саступалі сусьветна вядомым бізантыйскім эмалям. Крыж абкладалі 20 [[Срэбра|срэбных]] з пазалотай пласткаў, а брыжы пярэдняга боку абводзіў ланцужок [[пэрліна]]ў.

Разьмяшчэньне сьвятых нагадвае іканапісную кампазыцыю пашыранага [[дэісус]]а&lt;ref&gt;[[Мая Яніцкая|Яніцкая М.]] Крыж Ефрасінні Полацкай // {{Літаратура/ЭГБ|4к}} С. 273.&lt;/ref&gt;. На верхніх канцах Крыжа месьціліся паясныя выявы [[Ісус Хрыстос|Хрыста]], [[Багародзіца|Багародзіцы]] і [[Ян Хрысьціцель|Яна Хрысьціцеля]]. У цэнтры ніжняга перакрыжаваньня — чацьверка эвангелістаў: [[Апостал Ян|Ян]], [[Апостал Лука|Лука]], [[Апостал Марк|Марк]] і [[Апостал Мацьвей|Мацьвей]], на канцах — арханёлы [[Габрыіл]] і [[Міхал]]. Унізе — патроны (нябесныя заступнікі) заказьніцы і яе бацькоў: сьвятыя [[Эўфрасіньня Александрыйская]], [[Юры (сьвяты)|Юры]] і [[Сафія (сьвятая)|Сафія]].

На адвароце месьціліся выявы айцоў царквы [[Іаан Златавусны|Іаана Златавуснага]], [[Васіль Вялікі|Васіля Вялікага]], [[Грыгоры Багаслоў|Грыгорыя Багаслова]], апосталаў [[Пётра (папа рымскі)|Пятра]] і [[Апостал Павал|Паўла]], а таксама сьвятых [[Стэфан (сьвяты)|Стэфана]], [[Дзімітры (сьвяты)|Дзімітрыя]] і [[Панцялейман (сьвяты)|Панцялеймана]]. Над кожным абразком меўся надпіс часткова грэцкімі, часткова славянскімі літарамі.

У сярэдзіне Крыжа ў 5 квадратных падпісаных гнёздах знаходзіліся рэліквіі: кавалачкі крыжа Гасподняга з кроплямі [[Езус Хрыстус|Езусавай]] крыві, кавалачак каменю ад дамавіны Багародзіцы, часткі мошчаў сьвятых Стэфана і Панцеляймана ды кроў сьвятога Дзімітрыя.

Найбольш каштоўнымі з пакладзеных у гнёзды хрысьціянскіх рэліквіяў зьяўляліся часьцінкі Сьвятога Дрэва — крыжа, на якім, ратуючы чалавецтва, сустрэў сьмерць Ісус Хрыстос.

У ніжняй частцы Крыжа, каля мошчаў сьвятога Панцялеймана, паведамляецца імя майстра: «Господи, помози рабоу своемоу Лазорю, нареченному Богъши, съделавъшемоу крьсть сии црькви святаго Спаса и Офросиньи». На пазлачоных пластках месьціцца вялікі тэкст&lt;ref&gt;[[Уладзімер Арлоў (гісторык)|Арлоў У.]] Жыватворны сімвал Бацькаўшчыны / Рэд. [[Георгі Штыхаў|Г. Штыхаў]] — Менск: «Асар», 1998. С. 136—137.&lt;/ref&gt;:
{|
|-
| {{пачатак цытаты}}
У лета 6669 (1161) кладзе Эўфрасіньня сьвяты крыж у сваім манастыры, у царкве сьвятога Спаса. Дрэва сьвятое бясцэннае, акова ж яго золата і срэбра, і камяні і пэрлы на 100 грыўняў, а да… &lt;…&gt; 40 грыўняў. І хай не выносяць яго з манастыра ніколі, і не прадаюць, не аддаюць. Калі ж не паслухаецца хто і вынесе з манастыра, хай не дапаможа яму сьвяты крыж ні ў жыцьці гэтым, ні ў будучым, хай пракляты будзе ён сьвятой жыватворнаю Тройцаю ды сьвятымі айцамі 300 и 50 (?) сямі сабораў сьвятых айцоў і хай напаткае яго доля Юды, які прадаў Хрыста. Хто ж насьмеліцца ўчыніць такое… &lt;…&gt; валадар або князь, або эпіскап ці ігуменьня, або іншы які чалавек, хай будзе на ім гэты праклён. Эўфрасіньня ж, раба Хрыстова, што справіла гэты крыж, здабудзе вечнае жыцьцё з усімі сьвятымі… &lt;…&gt;
{{арыгінал|be-old|В лето 6669 покладаеть Офросинья чьстьный крестъ въ манастыри своемъ въ црькви святого Спаса. Чьстьное древо бесценьно есть, а кованье его, злото и серебро и каменье и жьнчюгъ в 100 гривнъ, а да... &lt;...&gt; 40 гривнъ. Да не изнесеться изъ манастыря никогда же, яко ни продати ни отдати. Аще се кто преслоушаеть изнесеть и от манастыря, да не боуди емоу помощникъ чьстьный крестъ ни въ се(й) векъ, ни въ боудоущий и да боудеть проклять святою животворящею троицею и святыми отци 300 и 50 (?) семию съборъ святыхъ отецъ, и боуди емоу часть сь Июдою, иже преда Христа. Кто же дрьзнеть сътвори съ... &lt;...&gt; властелинъ, или князь, или пискоупъ, или игоуменья, или инъ которыи любо человек, а боуди емоу клятва си. Офросинья же, раба Христова, сьтяжавъши крестъ сий, прииметь вечную жизнь съ всьми святыми…}}
{{канец цытаты}}
|}

== Гісторыя ==
{{Падвойная выява|справа|Kryž Eŭfrasińni Połackaj. Крыж Эўфрасіньні Полацкай (1896).jpg|108|Kryž Eŭfrasińni Połackaj. Крыж Эўфрасіньні Полацкай (1896, z).jpg|108|Паводле фота І. Чысьцякова, 1896 г.}}
Па стварэньні Крыжа ў 1161 годзе на просьбу ўнучкі полацкага князя [[Усяслаў Чарадзей|Ўсяслава Чарадзея]] Прадславы (у манастве Эўфрасіньні) бізантыйскі імпэратар [[Мануіл Комнін]] і патрыярх Лука Хрызаверх даслалі для яго некаторыя хрысьціянскія сьвятыні.

Рэліквія захоўвалася ў [[Полацак|Полацку]], аднак па захопе места смаленскім князем [[Мсьціслаў Давыдавіч|Мсьціславам Давыдавічам]] 17 студзеня 1222 году яе перавезьлі ў [[Смаленск]]. Каб у час абрадаў асьвячэньня вады не пашкодзіць даволі каштоўныя хрысьціянскія сьвятыні, у 1495 годзе смаленчукі стварылі копію Крыжа.

У 1514 годзе князь [[Васіль III]], захапіўшы Смаленск, вывез Крыж у [[Масква|Маскву]]. Як вялікая каштоўнасьць і ваенны трафэй рэліквія трапіла ў гаспадарскі скарб і зрэдку ўжывалася ў набажэнствах. Аднак у 1563 годзе маскоўскі гаспадар [[Іван Жахлівы|Іван IV Тыран]] узяў Крыж у сваю няўдалую выправу на [[Вялікае Княства Літоўскае]], у выніку чаго рэліквія вярнулася ў Полацак.

[[Файл:Kryž Eŭfrasińni Połackaj. Крыж Эўфрасіньні Полацкай (J. Aziambłoŭski, 1849).jpg|значак|[[Юзэф Азямблоўскі|Ю. Азямблоўскі]], 1849 г.]]

Па вызваленьні Полаччыны вялікім князем [[Стэфан Баторы|Стэфанам Баторыем]] (1579 год) Крыж перанесьлі ў [[Сафійскі сабор (Полацак)|Сафійскі сабор]], які неўзабаве вярнуўся да [[Кіеўская, галіцкая і ўсяе Русі мітраполія (уніяцкая)|Кіеўскай мітраполіі]], што ў 1596 годзе прыняла [[Берасьцейская унія|Берасьцейскую унію]]. Рэлігійны дзяяч 1-й паловы XVIII ст. [[Ігнат Кульчыцкі]] пакінуў наступны запіс:
{{Цытата|Будучы доктарам філязофіі ў нашым манастыры, я часта назіраў, як шануюць памяць гэтай сьвятыні манашкі нашага манастыра і жыхары полацкія, а таксама ўсяго вялікага ваяводзтва. У катэдральнай царкве полацкай сёньня захоўваецца цудоўны залаты крыж з рознымі мошчамі}}

У [[вайна 1812 году|расейска-францускую вайну 1812 году]] з мэтай захаваць Крыж манахі-базыляны [[Полацкі Сафійскі манастыр|Сафійскага манастыра]] ўмуравалі яго ў сьцяну, а з заканчэньнем вайны вярнулі ў сабор. Па ліквідацыі [[Беларуская Грэка-Каталіцкая Царква|Уніяцкай царквы]] ў [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]] (1839 год) рэліквія перайшла ў рукі [[Расейская праваслаўная царква|Маскоўскага патрыярхату]]. У 1841 годзе эпіскап Васіль Лужынскі вазіў Крыж у Маскву і Пецярбург, па чым рэліквію вярнулі ў Полацак і зьмясьцілі ў [[Царква Сьвятога Спаса (Полацак)|царкве Сьвятога Спаса]]. У Інстытуце Археалёгі ([[Санкт-Пецярбург]], Палацавая набярэжная 18), былой Імпэратарскай археалягічнай камісіі, захоўваліся 7 дакладных нэгатываў крыжа, што былі зроблены ў 1896 годзе для гісторыка старажытнарускага мастацтва {{Артыкул у іншым разьдзеле|Ільля Шляпкін|Ільлі Шляпкіна|ru|Шляпкин, Илья Александрович}}&lt;ref&gt;{{Артыкул| аўтар = [[Леанід Аляксееў]].| загаловак =  Крыж Ефрасінні Полацкай. Пра адзін пошук. | спасылка  = https://kamunikat.org/maladosts-post-64512 | мова  = | выданьне  =[[Маладосьць (часопіс) |Маладосць]] | тып =часопіс | год  = 1969| том   = | нумар  = 7| старонкі  = 143—148 | issn  = | архіўная спасылка = | недасяжны}}&lt;/ref&gt;. 

[[Файл:Kryž Eŭfrasińni Połackaj. Крыж Эўфрасіньні Полацкай (1891).jpg|міні|Падрабязнае апісаньне, 1891 г.]]
У 1921 годзе Крыж сярод іншых царкоўных каштоўнасьцяў рэквізавалі бальшавікі. У 1928 годзе з адмысловай экспэдыцыяй у Полацак выехаў [[Вацлаў Ластоўскі]], які забраў рэліквію зь мясцовага фінаддзелу і перавёз яе ў [[Менск]]і музэй. Аднак у 1929 годзе з прычыны меркаванага пераносу сталіцы БССР у [[Магілёў]] бальшавікі перавезьлі Крыж туды, зьмясьціўшы яго ў пакоі-сэйфе мясцовага абкаму і гаркаму партыі. Адначасна зьявіліся зьвесткі пра намер прадаць беларускую сьвятыню на аўкцыёне (або таемна) за мяжу. У 1949 годзе [[Леў Гарошка]] пісаў у сваёй кнізе «Сьв. Эўфрасіньня-Прадслава», выдадзенай у [[Парыж]]ы:
{{Цытата|Каля 1930 г. былі паявіліся весткі ў газэтах, што бальшавікі мелі яго [заўв. — Крыж] прадаць у Швэцыю}}

[[Файл:Cross of Saint Euphrosyne.jpg|міні|Узноўлены Крыж, 2010 г.]]

Паводле сьведчаньняў мясцовых жыхароў і супрацоўніка [[Магілёўскі абласны краязнаўчы музэй|Магілёўскага дзяржаўнага музэю]] [[Геранім Філіповіч|Гераніма Філіповіча]] (1912—1998)&lt;ref&gt;{{Навіна|аўтар=[[Зянон Пазьняк|Пазьняк З.]]|загаловак=ВКЛ — гэта цывілізацыя|спасылка=https://www.youtube.com/embed/mQhtd3q3OgI?autoplay=1|выдавец=Belarus World|дата публікацыі=31 студзеня 2016|дата доступу=8 лютага 2016}}&lt;/ref&gt;, 13 ліпеня 1941 году ў [[Пазямельна-сялянскі банк (Магілёў)|будынак магілёўскага абкаму]] зайшла група людзей у форме Н[[КДБ]]. Яны адчынілі пакой-сэйф ключом і склалі каштоўнасьці ў загадзя падрыхтаваныя мяхі&lt;ref&gt;[[Уладзімер Арлоў (гісторык)|Арлоў У.]] Жыватворны сімвал Бацькаўшчыны / Рэд. [[Георгі Штыхаў|Г. Штыхаў]] — Менск: «Асар», 1998. С. 157.&lt;/ref&gt;. Уранку 13 ліпеня 1941 году начальнік Магілёўскага [[гарнізон]]у выклікаў да сябе армейскага кіроўцу Пятра Паддубскага, які быў жыхаром Магілёва і скончыў улетку 1941 году сельскагаспадарчы тэхнікум. Начальнік гарнізона даручыў Паддубскаму забраць каштоўны груз з будынка Магілёўскага абласнога камітэту Камуністычнай партыі Беларусі (КПБ). Пётар Паддубскі адразу тым ранкам падагнаў [[аўтамабіль]] пад паказаны адрас. Некалькі чалавек у цывільным пачалі загружаць у [[кузаў]] мяшкі і пакеты. У акаваную [[жалеза]]м асобную скрыню ўпакоўвалі найбольш каштоўныя рэчы. Калі Паддубскі стаяў побач з машынаю, то пачуў, як адзін зь людзей у цывільным усклікнуў: «Які крыж прыгожы». Калі пагрузка скончылася, 6 супрацоўнікаў Народнага камісарыяту дзяржаўнай бясьпекі (Н[[КДБ]]) на чале з [[маёр]]ам узялі машыну пад ахову. Потым загадалі ехаць у бок банка, дзе 2 машыны загрузілі мяшкамі з грашыма. Наступным ранкам 14 ліпеня 1941 году калёна з 3 машынаў знаходзілася на ўскрайку Магілёва. Там у кабіну да Паддубскага сеў 1-ы сакратар Цэнтральнага камітэту КПБ [[Панцеляймон Панамарэнка]], які загадаў рухацца. Машыны пайшлі па маршруце Магілёў—[[Горкі]]—[[Смаленск]]—[[Мажайск]]—[[Масква]]. 16 ліпеня 1941 году, праз 2 дні, машыны прыбылі ў Маскву і спыніліся каля будынка Ўправы кадраў Чырвонай арміі, што месьцілася на [[Ленінскія горы|Ленінскіх гарах]]. Кіроўцы здалі туды груз і разьехаліся па вайсковых частках&lt;ref&gt;{{Артыкул|аўтар=«[[Інтэрфакс]]».|загаловак=Сяргей Багдановіч: «Жыватворны Крыж Ефрасінні Полацкай трэба шукаць у Расеі»|спасылка=|выданьне=[[Зьвязда]]|тып=газэта|год=7 сакавіка 1997|нумар=47 (23148)|старонкі=2|issn=1990-763x}}&lt;/ref&gt;. Беларускі гісторык [[Вітаўт Тумаш]] таксама пісаў, што крыж трапіў у рукі давераных асобаў [[КПСС]] і НКДБ.

== Месца знаходжаньня ==

=== Злучаныя Штаты ===
[[Файл:Хрест ЄП.gif|міні|[[Крыж Эўфрасіньні Полацкай (манэта)|Манэта з выявай Крыжа]], [[Нацыянальны банк Рэспублікі Беларусь|НББ]]]]

Па [[Другая сусьветная вайна|Другой сусьветнай вайне]] ў [[СССР]] пашырылася вэрсія пра знаходжаньне крыжа Эўрасіньні Полацкай у [[ЗША]], якая грунтавался на сьведчаньні супрацоўніка [[Эрмітаж]]у расейскага гісторыка [[Барыс Сапуноў|Барыса Сапунова]], паводле якога Крыж закупілі ў калекцыю Морганаў на аўкцыёне ў [[Заходняя Эўропа|Заходняй Эўропе]] адразу па вайне. Сьцьвярджалася, што ў 1960-я гады іншы супрацоўнік Эрмітажу [[Бебут Шаўконьнікаў]] адмыслова выехаў у ЗША на пошукі рэліквіі, аднак з прычыны негалоснага папярэджаньня ён мусіў пакінуць краіну. У 1966 годзе Шаўконьнікаў апублікаваў артыкул пра Крыж Эўфрасіньні Полацкай у амэрыканскім мастацкім часапісе «Journal of glass studies», дзе радок з згадкаю пра цяперашняе месца знаходжаньня рэліквіі выкрасьлілі бяз згоды аўтара&lt;ref&gt;[[Уладзімер Арлоў (гісторык)|Арлоў У.]] Жыватворны сімвал Бацькаўшчыны / Рэд. [[Георгі Штыхаў|Г. Штыхаў]] — {{Менск (Мінск)}}: «Асар», 1998. С. 161.&lt;/ref&gt;.

У кастрычніку 1990 году міністар замежных справаў БССР [[Пётар Краўчанка]] разам з [[Адам Мальдзіс|Адамам Мальдзісам]] і супрацоўнікам беларускага прадстаўніцтва пры [[ААН]] У. Шчасным перадалі дырэктару Морганаўскай фундацыі афіцыйны зварот датычна Крыжа Эўфрасіньні Полацкай. Міністар растлумачыў, што гаворка ідзе пра нацыянальную сьвятыню, якую беларусы могуць нават выкупіць. Аднак [[Міністэрства замежных справаў Рэспублікі Беларусь|Міністэрства замежных справаў]] атрымала афіцыйны адказ, што ў самой фундацыі Моргана Крыжа няма. Тым часам у радзіны Морганаў ёсьць і прыватныя зборы, за якія паводле выдадзенага дакумэнту адміністрацыя фундацыі не адказвае&lt;ref name=&quot;KLB162&quot;&gt;[[Уладзімер Арлоў (гісторык)|Арлоў У.]] Жыватворны сімвал Бацькаўшчыны / Рэд. [[Георгі Штыхаў|Г. Штыхаў]] — Менск: «Асар», 1998. С. 162.&lt;/ref&gt;. У тым жа 1990 годзе беларускі журналіст [[Аляксандар Лукашук]], таксама турбуючыся за лёс Крыжа, наведаў у [[Нью-Ёрк]]у [[Ракфэлераўскі цэнтар]] і пагутарыў з мастацкім экспэртам Аліў Брагозі. Адказ зноў прагучаў несуцяшальна: у калекцыі цэнтру беларускай рэліквіі няма. Ня далі выніку і звароты журналіста да электронных дасье [[ФБР]]. З 1990-х гадоў да пошуку рэліквіі падлучыўся [[Інтэрпол]], зарэгістраваўшы яе пад нумарам 34-1130&lt;ref&gt;[[Уладзімер Арлоў (гісторык)|Арлоў У.]] Жыватворны сімвал Бацькаўшчыны / Рэд. [[Георгі Штыхаў|Г. Штыхаў]] — Менск: «Асар», 1998. С. 167.&lt;/ref&gt;.

=== Расейская праваслаўная царква ===
У 2020 годзе генэрал-маёр [[КДБ]] у адстаўцы Іван Юркін выказаў меркаваньне, што Крыж захоўваецца ў [[Расейская праваслаўная царква|Расейскай праваслаўнай царкве]]. Паводле Юркіна, пра гэта ўскосна сьведчыў прэзыдэнт Расеі [[Барыс Ельцын]]. Таксама ў Беларусі ёсьць афіцыйныя адказы з розных расейскіх установаў, музэяў і сховішчаў, што ў іх няма Крыжа, пры гэтым Сынод Расейскай праваслаўнай царквы ня даў афіцыйнага адказу аб адсутнасьці ў іх рэліквіі&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20200608110001/https://news.tut.by/culture/687795.html Генерал-майор КГБ в отставке: крест Евфросинии Полоцкой может находиться у Российской православной церкви], [[TUT.BY]], 8.06.2020 г.&lt;/ref&gt;.

У 2021 годзе выйшла з друку кніга гісторыка і археоляга [[Сяргей Тарасаў|Сяргея Тарасава]], у якой аўтар прыводзіць шэраг довадаў таго, што Крыж таемна ад грамадзкасьці захоўваецца ў [[Троіца-Сергіева лаўра|Троіца-Сергіевай лаўры]], у рызьніцы [[Патрыярх Маскоўскі і ўсяе Расеі|маскоўскага патрыярха]]. Ён спасылаецца на атрыманую ў канцы 1990-х — пачатку 2000-х гадоў прыватную інфармацыю ад двух незнаёмых паміж сабой чалавек, зьвязаных з спэцслужбамі, паводле якіх маскоўскі патрыярх лічыць Крыж асабістай сьвятыняй і прыяжджае да яго маліцца. Паводле Сяргея Тарасава, пра гэта ведаюць герархі [[Беларускі экзархат|Беларускага экзархату]] і найвышэйшыя функцыянэры [[Рэжым Лукашэнкі|рэжыму Лукашэнкі]], якія мелі магчымасьць пабачыць рэліквію на ўласныя вочы&lt;ref name=&quot;Tarasau-2021&quot;/&gt;.

Як адзначае Сяргей Тарасаў, у 1941 годзе Крыж да Масквы хутчэй за ўсё давёз [[Панцеляймон Панамарэнка]], тагачасны кіраўнік [[БССР]]. Тым часам у 1945 годзе ў адной з сваіх прамоваў ён казаў наступнае: «''Таварышы, я гэта кажу, каб зразумець, якія каштоўным багацьцем культуры мы валодаем, пачынаючы з Богшы… Лазар Богша (…) зрабіў Крыж найтанчэйшай працы. Дзівочны твор''». Паводле архівіста [[Віталь Скалабан|Віталя Скалабана]], які знайшоў гэтую стэнаграму, Панамарэнка заўсёды асабіста вычытваў і падпісваў стэнаграмы ўласных прамоваў, таму яго словы пра Крыж у цяперашнім часе — сьведчаньне ведаў пра месца знаходжаньне рэліквіі ўжо па заняцьці ўсёй тэрыторыі Беларусі савецкімі войскамі ў 1944 годзе. Таксама Сяргей Тарасаў зьвяртае ўвагу на выказваньне кіраўніка Беларускага экзархату [[Філарэт (Вахрамееў)|Філарэта (Вахрамеева)]] у дакумэнтальным фільме «Шлях да сьвятыні», зьнятым у 1997 годзе рэжысэрам Віктарам Шавялевічам. Філарэт (Вахрамееў) адзначае, што напярэдадні стварэньня копіі Крыжа ў рызьніцу Троіца-Сергіевай лаўры зь неназванага расейскага дзяржаўнага музэю нібыта паступіла дошка, якая зьмяшчае часьцінкі розных мошчаў, а ўверсе мае кроплю крыві [[Ісус Хрыстос|Хрыста]] з адпаведным подпісам. Паводле сьведчаньня Філарэта (Вахрамеева), з дазволу маскоўскага патрыярха ён уласнарус аддзяліў часьцінку кроплі дзеля пераносу ў копію рэліквіі. Тым часам Сяргей Тарасаў паказвае на тое, што за ўвесь час па сьмерці [[Сталін]]а ў 1953 годзе Расейская праваслаўная царква атрымала з расейскіх музэяў толькі адзін прадмет — полацкі абраз Адзігітрыі Этэскай, таму словы пра паступленьне дошкі зь дзяржаўнага музэю не адпавядаюць праўдзе. Пры гэтым на тэрыторыі Ўсходняй Эўропы дасьледнікі ведаюць толькі адну рэліквію, якая цалкам адпавядае агучанаму Філарэтам (Вахрамеевам) апісаньню — гэта Крыж Эўфрасіньні Полацкай&lt;ref name=&quot;Tarasau-2021&quot;/&gt;.

== Дадатковыя зьвесткі ==
* У [[Хроніка Быхаўца|Хроніцы Быхаўца]] ёсьць згадка пра дачку полацкага князя Васіля Параскеву, якую абвясьцілі ў [[Рым]]е сьвятою пад імем Праксэды. Князёўна нібыта пастрыглася ў манастыр Спаса над Палатой і 7 гадоў перапісвала кнігі. Потым прыехала ў Рым, дзе манашку пахавалі і збудавалі ў яе гонар царкву. Некаторыя гісторыкі лічаць гэтае апавяданьне каталіцкай вэрсіяй жыцьцяпісу Эўфрасіньні. Захаваліся зьвесткі пра крыж з надпісам, што ў ім ёсьць частка сьвятога дрэва, падараванага Праксэдзе рымскім папам Аляксандрам ІV. Гэты крыж быў копіяй твора Лазара Богшы. Цяпер ён знаходзіцца ў Яраслаўска-Растоўскім музэі-запаведніку&lt;ref&gt;Ганецкая Г., Тарасаў С., [[Георгі Штыхаў|Штыхаў Г.]] Крыж Ефрасінні Полацкай // {{Літаратура/Памяць/Полацак|к}} С. 84.&lt;/ref&gt;.
* У 1551 годзе на саборы кананічна ізаляванай [[Расейская праваслаўная царква|Маскоўскай праваслаўнай царквы]] гаспадар [[Іван Жахлівы|Іван IV Тыран]] пастанавіў уніфікаваць формы крыжоў на купалах цэркваў, каб адмежаваць [[Маскоўская дзяржава|Маскоўскую дзяржаву]] ад «[[Літоўская мітраполія|літоўскага]], [[Полацкае княства|Полацкага]] крыжа» — крыжа Эўфрасіньні Полацкай&lt;ref name=&quot;biely&quot;&gt;[[Анатоль Белы|Белы А.]] [http://pawet.net/library/history/bel_history/_rhist/1020/%D0%91%D0%B5%D0%BB%D1%8B_%D0%90._%D0%9A%D1%80%D1%8B%D0%B6_%D0%95%D1%9E%D1%84%D1%80%D0%B0%D1%81%D1%96%D0%BD%D0%BD%D1%96_%D0%9F%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D1%86%D0%BA%D0%B0%D0%B9.html Крыж Еўфрасінні Полацкай] // [[Наша слова|Наша Слова]]. № 29 (817) 1 жніўня 2007 г.&lt;/ref&gt;. З гэтага часу на царкоўныя купалы ўпершыню ў гісторыі пачалі ставіць укосныя [[Васьміканцовы крыж|васьміканцовыя крыжы]]&lt;ref name=&quot;bielamuk&quot;&gt;[[Міхась Белямук|Белямук М.]]. [http://baocinfo.blogspot.com.by/2010/10/blog-post_26.html Пабудова першае беларускае праваслаўнае царквы на эміграцыі], [[Беларуская аўтакефальная праваслаўная царква]], 26 кастрычніка 2010.&lt;/ref&gt;, што стала ўласьцівасьцю культурнага ляндшафту Расеі&lt;ref name=&quot;dubianieckaja&quot;&gt;Бурштын Я. [https://web.archive.org/web/20180710195551/https://cet.eurobelarus.info/ru/news/2016/07/16/ryna-dubyanetskaya-dzyakuyuchy-namagannyam-rpts-pachynae.html Ірына Дубянецкая: Дзякуючы намаганням РПЦ пачынае мяняцца культурны ландшафт Беларусі (Фота і відэа)] // Служба інфармацыі «ЕўраБеларусі», 16 ліпеня 2016 г.&lt;/ref&gt;.
* У 1959—1960 гадох гісторык і дзяяч беларускай эміграцыі [[Міхась Белямук]] давёў небеларускі характар [[Васьміканцовы крыж|укоснага васьміканцовага (маскоўскага) крыжа]] і дамогся ўсталяваньня крыжа Сьвятой Эўфрасіньні Полацкай на першай беларускай праваслаўнай царкве ў [[Кліўлэнд]]зе&lt;ref name=&quot;bielamuk&quot;/&gt;.
* У чэрвені 2003 году ў першы дзень працы дзясятых Менскіх эпархіяльных чытаньняў мітрапаліт [[Філарэт (Вахрамееў)]] прадставіў прысутным [[Слуцкае Эвангельле]] XVI стагодзьдзя, якое захоўвалася ў 1929—1941 гадох у Магілёве ў браняваным пакоі-сэйфе разам з Крыжам Эўфрасіньні Полацкай. Мітрапаліт даў ляканічнае тлумачэньне сэнсацыйнай знаходкі: маўляў, адна сталічная прыхаджанка ў знак падзякі за зьдзяйсьненьне трэбы па адпяваньні сваяка перадала Эвангельле сьвятару аднаго з прыходаў Менскай эпархіі ў пачатку 1990-х гадоў.

== Галерэя ==
&lt;gallery caption=&quot;Гістарычныя відарысы цэркваў з крыжамі Эўфрасіньні Полацкай&quot; widths=&quot;150&quot; heights=&quot;150&quot; class=&quot;center&quot;&gt;
Maładečna. Маладэчна (D. Strukov, 1864-67).jpg|Казьмадзям’янаўская царква ў [[Маладэчна|Маладэчне]], {{nowrap|1864—1867 гг.}}
Kasaryčy, Juraŭskaja. Касарычы, Юраўская (D. Strukov, 1864-67).jpg|Юраўская царква ў [[Касарычы|Касарычах]] на [[Слуцкае княства|Случчыне]], {{nowrap|1864—1867 гг.}}
Nasiłava, Spaskaja. Насілава, Спаская (D. Strukov, 1864-67).jpg|Спаская царка ў [[Насілава|Насілаве]] на [[Ашмянскі павет|Ашмяншчыне]], {{nowrap|1864—1867 гг.}}
Połacak, Bielčyca-Piatnickaja. Полацак, Бельчыца-Пятніцкая (1889-91).jpg|[[Царква Сьвятой Параскевы Пятніцы (Полацак)|Пятніцкая царква]] ў [[Полацак|Полацку]], 1889—1891 гг.
&lt;/gallery&gt;&lt;gallery widths=&quot;150&quot; heights=&quot;150&quot; class=&quot;center&quot;&gt;
Viciebsk, Šydłoŭščyna. Віцебск, Шыдлоўшчына (1911).jpg|Пятніцкая царква ў [[Віцебск]]у, 1911 г.
Połacak, Bielčyca, Barysahlebskaja. Полацак, Бельчыца, Барысаглебская (1890, 1893).jpg|[[Царква Сьвятых Барыса і Глеба (Полацак)|Барысаглебская царква]] ў Полацку, 1893 г.
Kazimieraŭ. Казімераў (1928).jpg|Прачысьценская царква ў [[Казімірава (Жлобінскі раён)|Казімераве]] на [[Рэчыцкі павет|Панізоўі]], 1928 г.
Vitulin, Michajłaŭskaja. Вітулін, Міхайлаўская (V. Griaznov, 1885).jpg|Царква Сьвятога Міхала (крыж налева) у [[Вітулін]]е на [[Берасьцейскі павет|Берасьцейшчыне]], 1885 г.
&lt;/gallery&gt;

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

== Літаратура ==
* {{Літаратура/100 пытаньняў і адказаў з гісторыі Беларусі}}
* [[Уладзімер Арлоў (гісторык)|Арлоў У.]] Жыватворны сімвал Бацькаўшчыны / Рэд. [[Георгі Штыхаў|Г. Штыхаў]] — {{Менск (Мінск)}}: «Асар», 1998. — 223 с. {{ISBN|985-6070-56-2}}.
* Асветніцтва і гуманістычныя каштоўнасці Беларусі ў рэтраспектыве часу: да 900-годдзя з дня нараджэння Еўфрасінні Полацкай. Ч. 1. — {{Менск (Мн.)}}: «Дэполіс», 2002.
* Ланеўская Г. Крыж Еўфрасінні // [[Мастацтва (часопіс)|Мастацтва]]. № 2, 2003 г. С. 49.
* {{Літаратура/Памяць/Полацак}}
* {{Літаратура/ЭГБ|4}}
* Янушкевіч А. Загадкі выправы Івана Грознага на Полацк // [[ARCHE Пачатак]]. № 4, 2009 г.

== Вонкавыя спасылкі ==
* [https://web.archive.org/web/20140713180159/http://icxc.at.tut.by/555.jpg Высокаякасная выява ўзноўленага Крыжа Эўфрасіньні Полацкай]
* [https://nn.by/?c=ar&amp;i=274240 «Патрыярх лічыць яго асабістай святыняй і прыязджае да яго маліцца». Дзе знаходзіцца Крыж Ефрасінні Полацкай?], [[Наша Ніва]], 9 чэрвеня 2021 г.
* [https://www.svaboda.org/a/31452125.html Гісторык і археоляг Сяргей Тарасаў сьцьвярджае, што Крыж Эўфрасіньні Полацкай — у Троіца-Сергіевай лаўры пад Масквой], [[Радыё Свабода]], 9 верасьня 2021 г.

[[Катэгорыя:Культура Полацку]]
[[Катэгорыя:Гісторыя Полацку]]
[[Катэгорыя:Славутасьці Полацку]]
[[Катэгорыя:Страчаныя творы]]
[[Катэгорыя:Рэлігія ў Полацку]]
[[Катэгорыя:Эўфрасіньня Полацкая]]</text>
      <sha1>p6ypj9108z47csz2jylbusrij76ksv6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Нотынггэм Форэст</title>
    <ns>0</ns>
    <id>100722</id>
    <revision>
      <id>2677048</id>
      <parentid>2658510</parentid>
      <timestamp>2026-07-01T20:34:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dymitr</username>
        <id>10914</id>
      </contributor>
      <comment>крыніца — https://en.wikipedia.org/wiki/Nottingham_Forest_F.C.?oldid=1362060863</comment>
      <origin>2677048</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15204" sha1="7uayht3jnmo10gleujpb7d22gmxnlyo" xml:space="preserve">{{Футбольны клюб
|Назва            = Нотынггэм Форэст
|Лягатып          = Nottingham Forest.svg
|ПоўнаяНазва      = 
|Заснаваны        = 
|Горад            = [[Нотынггэм]], [[Ангельшчына]]
|Стадыён          = [[Сіці Граўнд]]
|Умяшчальнасьць   = 30 602
|Прэзыдэнт        =
|Чэмпіянат        = {{Ангельскі папярэдні футбольны сэзон|НотынггэмФЛіга}}
|Сэзон            = {{Ангельскі папярэдні футбольны сэзон|НотынггэмФСэзон}}
|Месца            = {{Ангельскі папярэдні футбольны сэзон|НотынггэмФ}}
|Сайт             = 
|Прыналежнасьць   = Ангельскія
| pattern_la1 = _nottingham2526h
| pattern_b1 = _nottingham2526h
| pattern_ra1 = _nottingham2526h
| pattern_sh1 = _nottingham2526h
| pattern_so1 = _arsenal2526hl
| leftarm1 = FF0000
| body1 = FF0000
| rightarm1 = FF0000
| shorts1 = FFFFFF
| socks1 = FF0000
| pattern_la2 = _nottingham2526a
| pattern_b2 = _nottingham2526a
| pattern_ra2 = _nottingham2526a
| pattern_sh2 = _nottingham2526a
| pattern_so2 = _nottingham2526al
| leftarm2 = f8f8f8
| body2 = f8f8f8
| rightarm2 = f8f8f8
| shorts2 = f8f8f8
| socks2 = f8f8f8
}}
«'''Но́тынггэм Фо́рэст'''» ({{мова-en|Nottingham Forest}}) — ангельскі футбольны клюб з гораду [[Нотынггэм]]у. Заснаваны ў 1865 годзе. [[Чэмпіянат Ангельшчыны па футболе|Чэмпіён Ангельшчыны]] (1978) і двухразовы ўладальнік [[Кубак Ангельшчыны па футболе|Кубка Ангельшчыны]] (1898, 1959). Двухразовы ўладальнік [[Ліга чэмпіёнаў УЭФА|Кубка чэмпіёнаў]] (1979, 1980).

Самы пасьпяховы час прыпаў на кіраўніцтва [[Браян Клаф|Браяна Клафа]] і [[Пітэр Тэйлар (1928)|Пітэра Тэйлара]] ў канцы 1970-х і пачатку 1980-х. Менавіта ў тую пару каманда двойчы здабыла перамогі ў [[Кубак эўрапейскіх чэмпіёнаў УЭФА|Кубку эўрапейскіх чэмпіёнаў]] 1979 і 1980 гадоў. Галоўнае суперніцтва клюб мае з «[[Дэрбі Каўнці]]». Каманды сустрэкаліся адзін з адным больш за 100 разоў.

== Гісторыя ==
[[Файл:The Playwright (geograph 6704515).jpg|значак|зьлева|Паб Плэйрайт (раней Клінтан-Армз), дзе фактычна паўстаў клюб.]]
У 1865 годзе група гульцоў у [[шынці]] сустрэлася ў пабе Клінтан-Армз на рагу вуліцай Шэксьпіра і Норт-Шэрўуд. Прапанова аднаго з гульцоў аб тым, што трэба пачаць гуляць у футбол была ўхваленая камандай. Гэта быў створаны футбольны клюб «Нотынггэм Форэст». На той жа сустрэчы было дамоўлена, што клюб набудзе дванаццаць шапак з кутасікамі колеру чырвонага Гарыбальдзі. Такім чынам адразу былі ўсталяваныя афіцыйныя колеры клюбу. Спачатку свае матчы каманда ладзіла на іпадроме Форэст Рэйскурз&lt;ref&gt;[https://www.nottinghamforest.co.uk/club-information/history/history-of-nottingham-forest/ «History of Nottingham Forest»]. Nottingham Forest Football Club.&lt;/ref&gt;, якая гістарычна была часткай [[Шэрўудзкі лес|Шэрўудзкага лесу]], што меркавана і стала крыніцай слова «Форэст» у назьве каманды&lt;ref&gt;[https://www.nbcsports.com/soccer/news/ever-wonder-why-nottingham-forest-has-forest-in-their-name «Ever Wonder why Nottingham Forest has Forest in their name?»]. NBC Sports.&lt;/ref&gt;.

Першая афіцыйная гульня «Форэста» была згуляная супраць «[[Нотс Каўнці Нотынггэм|Нотс Каўнці]]» 22 сакавіка 1866 году&lt;ref name=&quot;NFFC&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20180717100358/https://www.nottinghamforest.co.uk/club/history-landing-page/history-of-nffc/ «History of NFFC»]. Nottingham Forest F.C.&lt;/ref&gt;. 23 красавіка 1870 году, калі каманда згуляла сваю першую гульню ў лізе, першы гол каманды загнаў Ўільям Гэнры Рэвіс. У той дзень Рэвіс таксама выйграў прыз за самы далёкі ўдар па футбольным мячы з адлегласьці 161 фут і 8 цаляў&lt;ref&gt;Wright, Don (2015). [https://books.google.com/books?id=G-FiCgAAQBAJ «Forever Forest: The Official 150th Anniversary History of the Original Reds»]. Amberley Publishing Limited. ISBN 9781445635170.&lt;/ref&gt;. У першыя гады свайго існаваньня «Нотынггэм Форэст» быў шматспартовым клюбам. Меліся аддзелы [[бандзі]] і шынці, а [[бэйсбол]]ьная каманда клюбу нават была чэмпіёнам Вялікабрытаніі ў 1899 годзе&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20150910212536/http://www.theguardian.com/football/2015/aug/05/weirdest-football-team-suffixes «Weirdest football team suffixes»]. The Guardian.&lt;/ref&gt;. У 1886 годзе «Форэст» ахвяраваў камплект сваёй футбольнай формы «[[Арсэнал Лёндан|Арсэналу]]», які і дагэтуль носіць кашулі чырвонага колеру. Клюб таксама дапамагаў «[[Эвэртан Лівэрпул|Эвэртану]]» і знайшоў пляцоўку «[[Брайтан энд Гоўв Альбіён|Брайтану]]». У сэзоне 1878—1879 гадоў натынггэмцы ўпершыню ўзялі ўдзел у розыгрышы [[Кубак Ангельшчыны па футболе|Кубка Ангельшчыны]]. «Форэст» перамог «Нотс Каўнці» зь лікам 3:1 у першым раўндзе кубка на Бістэн-Крыкет-Граўнд, перш чым у канчатковым выніку трываў паразу зь лікам 2:1 ад каманды «Олд Этоніянз» у паўфінале&lt;ref name=&quot;NFFC&quot;/&gt;. Заяўка «Нотынггэм Форэст» на далучэньня ў [[Футбольная ліга Ангельшчыны|Футбольную лігу]] была адхілена пры ейным стварэньні ў 1888 годзе&lt;ref name=&quot;NFFC&quot;/&gt;. Замест гэтага «Форэст» далучыўся да [[Футбольны альянс|Футбольнага альянсу]] ў 1889 годзе. Яны здабылі перамогу ў гэтым спаборніцтве ў 1892 годзе, перш чым усё ж такі далучыцца да Футбольнай лігі&lt;ref name=&quot;NFFC&quot;/&gt;. У тым сэзоне яны зноў дакрочылі да паўфіналу Кубка Ангельшчыны. На гэты раз перашкодай на шляху быў «[[Ўэст Бромўіч Альбіён]]».

[[Файл:1898team.jpg|значак|зьлева|Каманда 1898 году, якая ўзьняла над сваімі галовамі [[Кубак Ангельшчыны па футболе|Кубак Ангельшчыны]].]]
Толькі ў сэзоне 1897—1989 гадоў «Нотынггэм Форэст» зь пятай спробы здолелі прабіцца ў фінал Кубка Ангельчыны. Тады ў паўфінале ў перагулёўцы яны адолелі «[[Саўтгэмптан (футбольны клюб)|Саўтгэмптан]]» зь лікам 2:0, бо першы матч завяршыўся ўнічыю зь лікам 1:1. Каб зьберагчы футбалістаў трэнэр каманды пастанавіў даць адпачынак шасьці гульцам, таму ў матчы лігі за пяць дзён да фіналу «[[Дэрбі Каўнці]]» разграміла нотынггэмцаў зь лікам 5:0&lt;ref name=&quot;NFFC&quot; /&gt;. Гэтая задума спрацавала, бо ў фінале, які адбыўся на спартовым цэнтры [[Крыстал Пэлас (спартовы комплекс)|Крыстал Пэлас]] перад 62 тысячамі гледачамі, трапныя стрэлы [[Артур Кейпс|Артура Кейпса]] і Джона Макфэрсана прынесьлі камандзе доўгачаканы трафэй&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=http://www.fa-cupfinals.co.uk/1898.html|загаловак=F A Cup Final 1898|дата публікацыі=28.09.2011|копія=https://web.archive.org/web/20110928080720/http://www.fa-cupfinals.co.uk/1898.html|дата копіі=28.09.2011}}&lt;/ref&gt;.

У 1900 і 1902 гадах «Форэст» зазналі паразы ў чарговых паўфіналах кубка краіны. У Футбольнай лізе сэзону 1900—1901 гадоў дружына фінішавала на чацьвертым месьце, а ў наступным сэзоне яна спынілася на пятым радку. Паступова вынікі каманды пагаршаліся, у выніку чаго па сэзоне 1905—1906 гадоў «Нотынггэм Форэст» упершыню страціў месца ў чэмпіянаце. Павышэньне да чэмпіянату адбылося імгненна. Аднак клюб зноў быў паніжаны ў клясе ў 1911 годзе і мусіў быў прасіць перавыбраньня ў 1914 годзе пасьля таго, як фінішаваў апошнім у Другім дывізіёне. Напярэдадні [[Першая сусьветная вайна|Першай сусьветнай вайны]] ён апынуўся ў сур’ёзных фінансавых цяжкасьцях. Пачатак вайны, а таксама дабрачыннасьць сябраў камітэту не дазволілі клюбу спыніць існаваньне&lt;ref name=&quot;NFFC&quot;/&gt;. У 1919 годзе Футбольная ліга мусіла быць пашыраная з дваццаці да дваццаці двух клюбаў з сэзону 1919—1920 гадоў. У выніку «Форэст» стаў адным з васьмі клюбаў, якія змагаліся за трапленьне ў найвышэйшую лігу, але за іхнюю кандыдатуру былі толькі тры галасы. У выніку дадатковыя месцы атрымалі «Арсэнал» і «[[Чэлсі Лёндан|Чэлсі]]»&lt;ref&gt;{{навіна|аўтар=Smyth, Rob; Burnton, Simon|спасылка=https://www.theguardian.com/sport/blog/2009/oct/30/joy-of-six-arsenal-tottenham|загаловак=The Joy of Six: Classic Arsenal v Tottenham matches|выдавец=The Guardian|дата публікацыі=30.10.2009|копія=https://web.archive.org/web/20160306204747/http://www.theguardian.com/sport/blog/2009/oct/30/joy-of-six-arsenal-tottenham|дата копіі=06.03.2016}}&lt;/ref&gt;. Пасьля шасьці сэзонаў цяжкасьцяў у Другім дывізіёне нотынггэмцы вярнуліся ў Першы дывізіён як пераможцы сэзону 1921—1922 гадоў. У двух першых сэзонах па вяртаньні ў элітны дывізіён каманда захавала месца, фінішуючы на месцы на адну пазыцыю вышэй за зону вылету. У трэцім сэзоне клюб усё ж такі не ўтрымаўся. У 1929 годзе галоўным трэнэрам дружыны быў прызначаны Білі Ўокер. «Форэст» заставаліся ў другім дывізіёне да 1949 году, калі вылецелі ў Трэці паўднёвы дывізіён.

== Тытулы ==
=== Ангельшчына ===
* '''[[Чэмпіянат Ангельшчыны па футболе|Чэмпіянат Ангельшчыны]]: 1'''
** 1978

* '''[[Кубак Ангельшчыны па футболе|Кубак Ангельшчыны]]: 2'''
** 1898, 1959

* '''[[Кубак футбольнай лігі Ангельшчыны|Кубак футбольнай лігі]]: 4'''
** 1978, 1979, 1989, 1990
 
* '''[[Супэркубак Ангельшчыны па футболе|Супэркубак Ангельшчыны]]: 1'''
** 1978

=== Міжнародныя ===
* '''[[Ліга чэмпіёнаў УЭФА]]: 2'''
** 1979, 1980

* '''[[Супэркубак УЭФА]]: 1'''
** 1979

== Склад ==
: ''Актуальны на 21 лютага 2026 году''
{{Склад}}
{{Гулец1|3|Q72921909|Аб|}}
{{Гулец1|4|Q85786276|Аб|}}
{{Гулец1|5|Q118220069|Аб|}}
{{Гулец1|6|Q27832634|ПА|}}
{{Гулец1|7|Q42396622|Нап|}}
{{Гулец1|8|Q104762954|ПА|}}
{{Гулец1|9|Q20932574|Нап|}}
{{Гулец1|10|Q28147578|ПА|}}
{{Гулец1|11|Q74548|Нап|}}
{{Гулец1|13|Q66685965|Бр|}}
{{Гулец1|14|Q61439485|Нап|}}
{{Гулец1|16|Q29419531|ПА|}}
{{Гулец1|17|Q118611497|Аб|}}
{{Гулец1|18|Q20807705|Бр|}}
{{Гулец1|19|Q65030995|Нап|}}
{{Падзел складу}}
{{Гулец1|20|Q105620383|Нап|{{Падказка|ар.|арэнда}} [[Напалі Нэапаль|Напалі]]}}
{{Гулец1|21|Q111145131|ПА|}}
{{Гулец1|22|Q28794002|ПА|капітан}}
{{Гулец1|23|Q123383036|Аб|}}
{{Гулец1|24|Q108653498|ПА|}}
{{Гулец1|25|Q96678379|Аб|}}
{{Гулец1|26|Q6792066|Бр|}}
{{Гулец1|27|Q821646|Бр|}}
{{Гулец1|29|Q99672568|Нап|}}
{{Гулец1|30|Q570983|Аб|}}
{{Гулец1|31|Q23887939|Аб|}}
{{Гулец1|34|Q20730338|Аб|}}
{{Гулец1|37|Q115751484|Аб|}}
{{Гулец1|44|Q113586764|Аб|}}
{{Канец складу}}

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

== Вонкавыя спасылкі ==
* [http://www.nottinghamforest.co.uk/ Афіцыйны сайт]

{{Прэм’ер-ліга чэмпіянату Ангельшчыны па футболе}}
{{Пераможцы Лігі чэмпіёнаў УЭФА}}

[[Катэгорыя:Нотынггэм Форэст| ]]</text>
      <sha1>7uayht3jnmo10gleujpb7d22gmxnlyo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Мальмё (футбольны клюб)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>103297</id>
    <revision>
      <id>2677091</id>
      <parentid>2658947</parentid>
      <timestamp>2026-07-02T07:18:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dymitr</username>
        <id>10914</id>
      </contributor>
      <comment>крыніца — https://en.wikipedia.org/wiki/Malmö_FF?oldid=1361852550</comment>
      <origin>2677091</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11173" sha1="8pwh0pa6cybxve6c5ztmj88ax50dyll" xml:space="preserve">{{Футбольны клюб
|Назва            = Мальмё
|Лягатып          = Malmo FF.png
|ПоўнаяНазва      = Malmö Fotbollförening
|Заснаваны        = 24 лютага 1910
|Горад            = [[Мальмё]], [[Швэцыя]]
|Стадыён          = [[Свэдбанк (стадыён)|Свэдбанк]]
|Умяшчальнасьць   = 24 000
|Прэзыдэнт        =
|Чэмпіянат        = {{Папярэдні футбольны сэзон Швэцыі|МальмёЛіга}}
|Сэзон            = {{Папярэдні футбольны сэзон Швэцыі|МальмёСэзон}}
|Месца            = {{Папярэдні футбольны сэзон Швэцыі|Мальмё}}
|Прыналежнасьць   = Швэдзкія
}}
«'''Мальмё'''» ({{мова-sv|Malmö FF}}) — швэдзкі футбольны клюб з гораду [[Мальмё]]. Заснаваны ў 1910 годзе. 27-разовы [[Чэмпіянат Швэцыі па футболе|чэмпіён Швэцыі]] і 16-разовы ўладальнік [[Кубак Швэцыі па футболе|Кубка Швэцыі]].

== Гісторыя ==
Клюб узьнік з ініцыятывы гарадзкіх уладаў 1905 году, калі яны спрабавалі заахвоціць маладых людзей у [[Мальмё]] гуляць у футбол. Адной з такіх моладзевых арганізацыяў быў клюб «Ідрот», які і лічыцца папярэднікам «Мальмё». У 1909 годзе «Ідрот» далучыўся да новастворанай футбольнай сэкцыі спартовага клюбу [[ІФК Мальмё|ІФК]], але неўзабаве праз разнагалосьсі каманда выйшла з складу спартовага клюбу. 24 лютага 1910 году 19 сябраў «Ідроту» заснавалі клюб «Мальмё». Першым старшынём клюбу быў [[Вэрнэр Мортэнсан]]{{Зноска|Smitt|2009|Smitt|14—16}}&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20120905141459/http://www.mff.se/Ditt_MFF/Om_klubben/Historik/1910-1939.aspx «1910–1939»]. Malmö FF.&lt;/ref&gt;.

[[Файл:GamlaIP.jpg|значак|зьлева|Уваходная брама на першы стадыён «Мальмё».]]
У першыя дзесяць гадоў клюб выступаў у мясцовых і рэгіянальных дывізіёнах, бо афіцыйнага нацыянальнага лігавага турніру не існавала, і большасьць матчаў ладзіліся ў гарадзкой лізе. Каманда таксама брала ўдзел у рэгіянальных спаборніцтвах у [[Сконэ]] і гуляла матчы супраць дацкіх клюбаў. У 1916 годзе «Мальмё» ўпершыню дасягнуў фіналу рэгіянальнага турніру ў Сконэ, дзе сустракаўся з «[[Гэльсынгборг (футбольны клюб)|Гэльсынгборгам]]», але зазнаў паразу зь лікам 3:4{{Зноска|Smitt|2009|Smitt|17}}. Клюб тройчы перамог мясцовага суперніка ІФК цягам сэзону і такім чынам атрымаў неафіцыйны, але вельмі пажаданы тытул найлепшага футбольнага клюбу Мальмё{{Зноска|Smitt|2009|Smitt|16—17}}. У 1917 годзе «Мальмё» ўпершыню ўдзельнічаў у кубкавым турніры за тытул чэмпіёна Швэцыі, але саступіў у другім кваліфікацыйным раўндзе суседзям зь ІФК зь лікам 1:4. Клюб працягваў браць удзел у кубку да 1922 году, дасягнуўшы чвэрцьфіналу ў 1920 годзе. Урэшце кубак быў скасаваны, і тытул чэмпіёна Швэцыі пачалі прысуджаць пераможцу [[Альсвэнскан]]у, створанай у сэзоне 1924—1925 гадоў{{Зноска|Smitt|2009|Smitt|258}}. У 1920 годзе [[Швэдзкая футбольная асацыяцыя]] запрасіла футбольныя клюбы краіны да ўдзелу ў афіцыйных нацыянальных спаборніцтвах. «Мальмё» атрымаў месца ў Другім дывізіёне. У першым жа сэзоне клюб стаў пераможцам гэтага дывізіён і быў павышаны ў найвышэйшы дывізіён. Аднак праз сэзон каманда была паніжаная ў рангу і вярнулася ніжэй амаль на дзесяць гадоў, пакуль у 1931 годзе зноў не ўзьнялася ў Альсвэнскан{{Зноска|Smitt|2009|Smitt|20—21}}.

[[Файл:Guldlaget1944.jpg|значак|Каманда сэзону 1943—1944 гадоў.]]
Клюб займаў сярэднія пазыцыі ў лізе два сэзоны, але страціў месца ў эліце ў 1934 годзе як пакараньне за парушэньне аматарскіх правілаў. Клюб выплачваў сваім гульцам невялікія сумы за кожны матч. Хоць гэта было супраць правілаў, такая практыка была звычайнай у той час. Наўпрост «Мальмё» быў адзіным клюбам, які адлюстраваў гэта ў бухгальтарскіх запісах. Акрамя паніжэньня ў Другі дывізіён, клюб атрымаў забарону на футбольную дзейнасьць як для ўсяго кіраўніцтва, гэтак і для дваццаці шасьці гульцоў. Паводле вэрсіі як самога клюбу «Мальмё», гэтак і мясцовай прэсы, сьцьвярджала, што менавіта канкуруючы клюб ІФК паведаміў пра гэтае парушэньне Швэдзкай футбольнай асацыяцыі. Такое перакананьне спрыяла доўгатэрміновай канкурэнтнай напружанасьці паміж клюбамі{{Зноска|Smitt|2009|Smitt|25—26}}&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=http://www.malmo.se/Medborgare/Kultur--noje/Arkiv--historia/Kulturarv-Malmo/L-O/Malmo-FF.html|загаловак=Malmö FF|выдавецтва=Malmö Stad|копія=https://web.archive.org/web/20110605114951/http://www.malmo.se/Medborgare/Kultur--noje/Arkiv--historia/Kulturarv-Malmo/L-O/Malmo-FF.html|дата копіі=05.06.2011}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=http://www.sydsvenskan.se/kultur-och-nojen/dygnetrunt/article82640/Historia-po-himmaplan.html|загаловак=Historia po himmaplan|выдавецтва=Sydsvenskan|дата публікацыі=31.12.2011}}&lt;/ref&gt;. Клюб вярнуўся ў Альсвэнскан у 1937 годзе пасьля двух сэзонаў у другой лізе. У тым жа годзе [[Эрык Пэрсан]] быў абраны старшынём пасьля таго, як з 1929 году займаў пасаду сакратара, і ўтрымліваў гэтую пасаду ажно да 1974 году. Пэрсан лічыцца кіраўнікамі і заўзятарамі найважнейшай асобай у гісторыі клюбу, бо менавіта ён зрабіў клюб прафэсійным у 1970-х. За ягоным часам клюб прайшоў шлях ад браку тытулаў у 1937 годзе да дзесяці чэмпіёнскіх званьняў да канца сэзону 1974 году{{Зноска|Smitt|2009|Smitt|165}}. У 1939 годзе клюб дасягнуў найвышэйшай на той час пазыцыі, якой стаў трэці радок. Першы чэмпіёнскі тытул «Мальмё» здабыў у 1944 годзе. У апошнім матчы таго сэзону быў разгромлены клюб «[[Гальмстад (футбольны клюб)|Гальмстад]]» зь лікам 7:0{{Зноска|Smitt|2009|Smitt|27—35}}.

== Дасягненьні ==
* [[Чэмпіянат Швэцыі па футболе|Чэмпіён Швэцыі]]: 
** 1944, 1949, 1950, 1951, 1953, 1965, 1967, 1970, 1971, 1974, 
** 1975, 1977, 1985, 1986, 1987, 1988, 1989, 2004, 2010, 2013, 
** 2014, 2016, 2017, [[Альсвэнскан 2020 году|2020]], [[Альсвэнскан 2021 году|2021]], [[Альсвэнскан 2023 году|2023]], [[Альсвэнскан 2024 году|2024]]

* Уладальнік [[Кубак Швэцыі па футболе|Кубка Швэцыі]]: 
** 1944, 1946, 1947, 1951, 1953, 1967, 1973, 1974, 1975, 1978, 
** 1980, 1984, 1986, 1989, 2022, 2024

== Склад ==
: ''Актуальны на 22 лютага 2026 году''
{{Склад}}
{{Гулец1|1|Q6799321|Бр|}}
{{Гулец1|2|Q101116169|Аб|}}
{{Гулец1|4|Q125709370|Аб|}}
{{Гулец1|5|Q105627782|Аб|}}
{{Гулец1|6|Q16239593|ПА|}}
{{Гулец1|7|Q109819466|ПА|}}
{{Гулец1|8|Q47067187|Нап|}}
{{Гулец1|10|Q490858|ПА|капітан}}
{{Гулец1|11|Q113971462|Нап|}}
{{Гулец1|17|Q137369|Аб|}}
{{Гулец1|18|Q1355390|Аб|}}
{{Гулец1|19|Q66764609|Аб|}}
{{Гулец1|20|Q28718331|Нап|}}
{{Гулец1|21|Q16945533|Нап|}}
{{Падзел складу}}
{{Гулец1|22|Q109906009|Нап|}}
{{Гулец1|25|Q105641906|Аб|}}
{{Гулец1|27|Q1372325|Бр|}}
{{Гулец1|28|Q136677207|ПА|}}
{{Гулец1|29|Q19904159|Нап|}}
{{Гулец1|30|Q20379238|Бр|}}
{{Гулец1|32|Q116733009|Нап|}}
{{Гулец1|37|Q120201242|ПА|}}
{{Гулец1|40|Q125491355|ПА|}}
{{Гулец|42|{{Сьцяг|Швэцыя}}|ПА|Віга Епсан||2006}}
{{Гулец|43|{{Сьцяг|Швэцыя}}|ПА|Гентыян Ляйкі||2007}}
{{Гулец|44|{{Сьцяг|Швэцыя}}|Аб|Мальтэ Фрэйд Польсан||2006}}
{{Гулец|46|{{Сьцяг|Харватыя}}|ПА|Антоніё Палац||2007}}
{{Гулец1|—|Q125706596|ПА|}}
{{Канец складу}}

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

== Літаратура ==
* {{кніга|імя=Rikard|прозьвішча=Smitt|загаловак=Ända sen gamla dagar…|выдавецтва=Project Management|год=2009|мова=sv|isbn=978-91-633-5767-1|ref=Smitt}}

== Вонкавыя спасылкі ==
* [http://www.mff.se/ Афіцыйны сайт]

{{Альсвэнскан чэмпіянату Швэцыі па футболе}}

[[Катэгорыя:Мальмё]]</text>
      <sha1>8pwh0pa6cybxve6c5ztmj88ax50dyll</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Бабчын</title>
    <ns>0</ns>
    <id>104901</id>
    <revision>
      <id>2677079</id>
      <parentid>2667698</parentid>
      <timestamp>2026-07-02T05:05:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Дамінік</username>
        <id>64057</id>
      </contributor>
      <comment>/* Пад уладай Расейскай імпэрыі */</comment>
      <origin>2677079</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="46362" sha1="1tyv44c1iqeguohz68hcjzrnsjakwtp" xml:space="preserve">{{Населены пункт/Беларусь
|Назва                            = Бабчын
|Статус                           = былая вёска
|Назва ў родным склоне            = Бабчына
|Лацінка                          = Babčyn
|Герб                             = 
|Сьцяг                            = 
|Гімн                             = 
|Дата заснаваньня                 = перад 1574 годам
|Першыя згадкі                    = 
|Статус з                         = 
|Магдэбурскае права               = 
|Былая назва                      = 
|Мясцовая назва                   = 
|Вобласьць                        = [[Гомельская вобласьць|Гомельская]]
|Раён                             = [[Хвойніцкі раён|Хвойніцкі]]
|Сельсавет                        = [[Стралічаўскі сельсавет|Стралічаўскі]]
|Гарадзкі савет                   = 
|Старшыня гарвыканкаму            = 
|Пасада кіраўніка                 = 
|Кіраўнік                         = 
|Плошча                           = 
|Крыніца плошчы                   = 
|Вышыня                           = 
|Унутраны падзел                  = 
|Колькасьць насельніцтва          = 
|Год падліку колькасьці           = 
|Крыніца колькасьці насельніцтва  = 
|Этнічны склад насельніцтва       = 
|Год падліку этнічнага складу     = 
|Нацыянальны склад насельніцтва   = 
|Год падліку нацыянальнага складу = 
|Колькасьць двароў                = 
|Год падліку колькасьці двароў    = 
|Крыніца колькасьці двароў        = 
|Паштовы індэкс                   = 
|СААТА                            = 
|Выява                            = 
|Апісаньне выявы                  = 
 |Шырата градусаў                 = 51
 |Шырата хвілінаў                 = 47
 |Шырата сэкундаў                 = 0
 |Даўгата градусаў                = 30
 |Даўгата хвілінаў                = 1
 |Даўгата сэкундаў                = 2
|Пазыцыя подпісу на мапе          = зьверху
|Водступ подпісу на мапе          = 2.3
|Commons                          = 
|Сайт                             = 
}}

[[Файл:POL COA Korybut.svg|100px|значак|зьлева|Герб Карыбут князёў Вішнявецкіх.]][[Файл:Бабчын у дзельчым лісьце 1574 г.jpg|значак|зьлева|150px|Сяло Бабчын у дзельчым лісьце 1574 г.&lt;ref&gt;НГАБ у Менску. Ф. 694. Воп. 7. Спр. 871. А. 18адв.&lt;/ref&gt;]][[Файл:Фрагмэнт запісу М. Лосятынскаму 1638 г.jpg|значак|зьлева|150px|Фрагмэнт сьведчаньня Мікалая Лосятынскага. 1638 г.]][[Файл:Брагін у рэестры падымнага 1640 г.jpg|значак|зьлева|150px|Бабчын у тарыфе падымнага 1640 г.]][[Файл:Брагін з прылегласьцямі. 1683 г.jpg|значак|зьлева|150px|Бабчын у люстрацыі падымнага 1683 г.]][[Файл:Рудакоў і Бабчын у пастой 1686-1687 гг.jpg|значак|зьлева|150px|Брагін, Рудакоў і Бабчын у пастой 1686-1687 гг.]][[Файл:Паборы з Бабчына ў казацкі пастой 1686-1687 гг.png|значак|150px|Паборы з Бабчына ў казацкі пастой 1686-1687 гг.]]

'''Ба́бчын'''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Гомельская вобласьць}} С. 316&lt;/ref&gt; — былая [[вёска]] ў [[Стралічаўскі сельсавет|Стралічаўскім сельсавеце]] [[Хвойніцкі раён|Хвойніцкага раёну]] [[Гомельская вобласьць|Гомельскай вобласьці]].

== Гісторыя ==

=== Карона Каралеўства Польскага ў Рэчы Паспалітай ===

Найбольш раньняя пакуль згадка пра {{пачатак цытаты}} ''Село Бабчин з людми заседелыми и незаседелыми, з даню грошовою и медовою, з дубровами, лесы, чертежами, полми и сеножатми и ловы зверинными'' {{канец цытаты}} сустрэтая ў лісьце ад 15 (25) сакавіка 1574 году князя Аляксандра Аляксандравіча Вішнявецкага брату князю Міхаілу Аляксандравічу Вішнявецкаму аб разьдзеле айчызнага маёнтку [[Брагін]] Кіеўскага павету Каралеўства Польскага. Уладальнікам яго стаў князь Міхаіл&lt;ref&gt;Акт о разделе имения Брягин. 1574 г. // Беларускі археаграфічны штогоднік. Выпуск 1. – Мінск, 2000. С. 185 – 194 [https://web.archive.org/web/20200605102849/http://www.belniidad.by/sites/default/files/bash/bash01_2000.pdf Публікацыя М. Ф. Сьпірыдонава]&lt;/ref&gt;. У датаваным 13 (23) днём сакавіка месяца 1581 году дакумэнце паведамляецца, што пан земскі пісар кіеўскі Дзьмітры Ялец надзелены паўнамоцтвамі ў справе разьмежаваньня добраў пана падкаморага кіеўскага Шчаснага Харлінскага з уладаньнямі князя Міхаіла Вішнявецкага, кашталяна брацлаўскага, «''miasta Brahinia, sioła [[Глухавічы|Chłuchowic]], [[Губарэвічы|Hubarowa]] y Babczyna''»&lt;ref&gt;Руська (Волинська) метрика [Текст] : регести документів Коронної канцелярії для укр. земель (Волинське, Київське, Брацлавське, Чернігівське воєводства) 1569-1673 / Держ. ком. арх. України, Центр. держ. істор. арх. України, м. Київ, Ін-т укр. археографії та джерелознавства ім. М. С. Грушевського НАН України, Генер. дирекція держ. арх., Голов. арх. давніх актів ; ред. і упоряд Г. Боряк [та ін.] ; передм. П. К. Грімстед. — Київ, 2002. С. 301—302&lt;/ref&gt;. 18 траўня 1595 году Бабчын названы ў акце трыбунальскім у сувязі з пагадненьнем аб скасаваньні ўзаемных прэтэнзій паміж уладальнікамі часткі Брагінскага маёнтку князямі Міхалам і Юрыем Міхайлавічамі Вішнявецкімі і ўладальнікам Астраглядаўскіх добраў панам Шчасным Харлінскім&lt;ref&gt;Źródła dziejowe. T. XXІ: Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym; T. X: Ziemie ruskie. Ukraina (Kijów – Bracław). / A. Jabłonowski. – Warszawa, 1894. S. 14&lt;/ref&gt;.

У 1628 годзе князь Канстанцін Карыбут Вішнявецкі, апякун дзяцей нябожчыка князя Міхаіла, з трох дымоў у Бабчыне плаціў 9 злотых&lt;ref&gt;Архив Юго-Западной России (далей: Архив ЮЗР). Ч. 7. Т. 1. Акты о заселении Юго-Западной России. – Киев, 1886. С. 393&lt;/ref&gt;.

Паловай Брагінскага замку і места зь сёламі, сярод якіх быў і Бабчын, валодаў, а ў 1638 г. заставіў на чатыры гады за 65 000 злотых пану Мікалаю Лосятынскаму князь [[Ярэмі Вішнявецкі|Ярэмі Міхал, сын Міхаіла, Вішнявецкі]]&lt;ref&gt;Tomkiewicz W. Jeremi Wiśniowiecki (1612—1651) / W. Tomkiewicz. — Warszawa, 1933. S. 112, 113; зьвесткі пра паселішчы: Archiwum Główne Akt Dawnych w Warszawie. Archiwum Radziwiłłów. Dział X. Sygn. 933. S. 5-6&lt;/ref&gt;. 

Паводле тарыфу падымнага «dwoiego» Кіеўскага ваяводзтва 1640 году, князь Ярэмі Вішнявецкі з 30 дымоў Бабчына выплачваў 30 злотых&lt;ref&gt;Центральний державний історичний архів України в м. Києві (ЦДІАУК). Ф. 11. Опис 1. Справа 9. А. 873; Archiwum Państwowe w Krakowie. Archiwum Młynowskie Chodkiewiczów. Mikr. № J – 14970. Sygn. 404. S. 186-187&lt;/ref&gt;. 

Сярод казакоў, захопленых у палон пасьля бітвы пад Загальлем, у дакумэнце, датаваным 29 чэрвеня 1649 году, названы Фурс з Бабчына, падданы князя Ярэмія Вішнявецкага&lt;ref&gt;Джерела з історії Національно-визвольної війни українського народу 1648 – 1658 рр. Т. 1 (1648 – 1649). – Київ, 2012. С. 264, 266&lt;/ref&gt;.

У 1683 годзе пан Канецпольскі мусіў плаціць падатак з 35 дымоў{{заўвага|Выдаўцы дакумэнту ў 1886 г. замест их прыпісалі Бабчыну 17 дымоў рудакоўскіх, а сам Рудакоў пакінулі па-за ўвагай&lt;ref&gt;Архив ЮЗР. С. 489&lt;/ref&gt;.}} вёскі Бабчын&lt;ref&gt;ЦДІАУК. Ф. 15. Оп. 1. Спр. 3. А. 734зв.&lt;/ref&gt;.

14 верасня 1686 году лясьнічы Лаўрын з Бабчына пад прысягай паведаміў у Оўруцкім гродзкім судзе, што так з-за казакоў, як і з-за войска ВКЛ, зь вёскі адыйшлі 17 дымоў (×6 — прыкладна 102 жыхары)&lt;ref&gt;Архив ЮЗР. С. 550 – 551&lt;/ref&gt;. У справе таго ж суда ад 28 чэрвеня 1687 году Бабчын названы сярод паселішчаў часткі Брагінскага маёнтку ваяводзіча бэлзскага, каралеўскага палкоўніка Яна Канецпольскага, зруйнаваных працяглым, ад лістападу 1686 да самых «''[[сёмуха|świątek zielonych]]''» у 1687 годзе, пастоем казакоў палкоўніка Войска Запарожскага Паўла Апостала Шчуроўскага. На той час тут засталося 26 дымоў (каля 156 жыхароў), а разьмясьціліся ў іх 30 казакоў ажно з паўсотняй коней. Тады зь вяскоўцаў выбралі за гарэлку, рыбу, мяса, хусты палатна, абутак 217 злотых; за 10 вазоў, кожны з хамутом, раменнай шляёй, касой, сякерай, рыдлёўкай, біклагай, мазьніцай з двума гарцамі{{заўвага|Гарц або гарнец — 2, 8237 л}} дзёгцю, 100 зл.; за здор і соль 46 зл.; легуміны {{заўвага|Салодкая выпечка альбо слодычы, вырабленыя з ужываньнем зьбітых яек і цукру з рознымі дадаткамі.}} узялі 84  вядры, аўса 70 вёдраў, вепрукоў кормленых 45, падсьвінкаў 93, баранаў 9, валоў 2, гусей 70, кур 280, качак 20, палатна на ўладкаваньне паходных шатроў 69 локцяў; асабіста палкоўніку бабчынцы мусілі даць вала, 6 вепрукоў, 12 злотых, пшаніцы і ячменю 9 вёдраў. Акрамя ўсяго, казакі сотні Русановічавай «''na gruntach babczyńskich''» забілі і абрабавалі брагінскага купца Гірша з Турава, які вяртаўся з кірмашу, а здабычу адвезьлі да палкоўніка. Адным зь сьведкаў у справе выступіў бабчынскі войт Гаўрыла Гацучэнка&lt;ref&gt;ЦДІАУК. Ф. 15. Оп. 1. Спр. 5. А. 329 – 329зв.; Архив ЮЗР. Ч. 3. Т. 2. Акты о казаках (1679 – 1716). – Киев, 1868. С. 148, 150 – 151, 157&lt;/ref&gt;.

[[Файл:Урывак зь візыты Брагінскай Мікалаеўскай царквы 1740 г.png|значак|зьлева|150px|Фрагмэнт візыты Брагінскай Мікалаеўскай царквы 1740 г.]][[Файл:Аркуш зь візыты 1743 г.jpg|значак|150px|Аркуш зь візыты 1743 г.]]

У акце ад 22 верасьня 1715 году сказана, што губарэвіцкія сяляне пана маршалка мазырскага Антонія Аскеркі, узброеныя косамі, сякерамі і стрэльбамі, папалілі стагі сена, прыналежныя падданым пана войскага мельніцкага Аляксандра Антонія Бандынэлі, жыхарам вёсак Бабчын, [[Рудакоў]] і хутара [[Чахі (Гомельская вобласьць)|Чахі]]. У выніку, убогія сяляне А. Бандынэлі, якія з-за браку сена не мелі чым карміць худобу зімой, вымушаныя былі ад яе пазбавіцца&lt;ref&gt;Архив ЮЗР. Ч. 1. Т. 4. Акты об унии и состоянии православной церкви с половины XVII века (1648 – 1798). – Киев, 1871. С. 379&lt;/ref&gt;.

У «Тарыфе падымнага падатку Оўруцкага павету 1734 г.» Бабчын – у палове Брагінскіх добраў, якую дагэтуль шмат гадоў трымаў у заставе ад паноў Канецпольскіх дорпацкі падкаморы А. Бандынэлі&lt;ref&gt;Тарифи подимного податку, сеймикові лауди і люстрації Київського воєводства першої половини XVIII століття. /Вид. друге, доп. Укл. Конрад Жеме і ецький. – Біла Церква, 2015. С. 283 – 285&lt;/ref&gt;. У 1739 годзе з багаслаўленьня афіцыяла Кіеўскай мітраполіі Гедэона Казубскага, намаганьнямі брагінскага дэкана Іаана Макарэвіча, настаяцеля Брагінскай Сьвята-Мікольскай царквы, непасрэднай працай парахіянаў у Бабчыне, на месцы старога за даўнасьцю гадоў заняпалага драўнянага будынку, закладзены і ў 1740 годзе асьвечаны новы драўняны будынак прыпісной пакуль што Крыжаўзьдзьвіжанскай царквы. 25-м верасьня 1740 году датаваны фундуш царкве князя Міхала Сэрвацыя і княгіні ваяводзінай віленскай Вішнявецкіх&lt;ref&gt;Інстытут рукапісу Нацыянальнай бібліятэкі Украіны імя У. І. Вярнадзкага (ІР НБУВ). Ф. 1. Спр. 2464. А. 333адв.-334, 335-335адв.&lt;/ref&gt;{{Заўвага|С. В. Марцэлеў у энцыкляпэдыі «Гарады і вёскі Беларусі» (2005) адвольна сьцьвярджаў нібы Бабчынская царква паўстала «паблізу месца, дзе раней разьмяшчаўся замак уладальніка ''мястэчка'' [?] Вішнявецкага». Той самы аўтар, ізноў жа з уласнай ініцыятывы, у «Зборы помнікаў гісторыі і культуры Беларусі» (1985) зьмясьціў замак князёў Вішнявецкіх у Гарадзішчы Брагінскага раёну (сучасны пасёлак Тэльман, гл.: [[Двор-Гарадзішча]]). Але вядома, што людзі гэтага роду мелі замак у рэгіёне толькі ў самым Брагіне.}}. У прыходзе Мікалаеўскай царквы ў Брагіне бабчынцы заставаліся да 1742 году.

Як запісана ў візыце Мікалаеўскай царквы 1740 году, у Бабчыне «з прыналежнасьцямі»{{заўвага|За тымі «прыналежнасьцямі» беспамылкова пазнаюцца вёскі Рудакоў, [[Мокіш]], хутары Чахі, [[Рудыя (Гомельская вобласьць)|Рудыя]] і брагінскі [[Варацец]].}} налічвалася 80 гаспадарак&lt;ref&gt;ІР НБУВ. Ф. 233. Спр. 19. А. 765, 768&lt;/ref&gt;. Згодна з Генэральнай візытай Брагінскага дэканату, на 1743 год у прыходзе царквы Ўзьдзьвіжаньня Сьвятога Крыжа сяла Бабчына князёў Вішнявецкіх налічвалася 107 двароў, дапушчаных да споведзі 521 душа. Узначальваў прыход сьвятар Рыгор Леановіч&lt;ref&gt;ІР НБУВ. Ф. 1. Спр. 2461. А. 288&lt;/ref&gt;.

У матэрыяле візыты Брагінскага дэканату засьведчана, што на 1752 год прыход Бабчынскай Крыжаўзьдзьвіжанскай царквы складалі верныя з 32 двароў у Бабчыне{{заўвага|Запісана: у Бабічах.}}, 14 у вёсцы Мокіш, з 10 двароў хутара Чахі, 8 хутара Рудыя, 8 хутара Варацец. Дапушчаных да споведзі 569 душ. Парохам заставаўся Рыгор Леановіч&lt;ref&gt;ІР НБУВ. Ф. 1. Спр. 2464. А. 333адв., 335-336&lt;/ref&gt;.

[[File:Высокае на мапе другога тому Вялікага гістарычнага атлясу Беларусі.jpg|значак|зьлева|150px|Бабчын на мапе «Беларускія землі ў канцы XVIII ст.» другога тому ВГАБ&lt;ref&gt;Вялікі гістарычны атлас Беларусі ў 4-х тамах: Т. 2. — Мінск: Белкартаграфія, 2013. С. 122&lt;/ref&gt;.]][[Файл:POL COA Rawicz.svg|100пкс|значак|Герб Равіч паноў Ракіцкіх.]]

У 1754 годзе з 27 двароў{{заўвага|Колькасьць двароў вынікае з запісу «''Wieś Babsztyn do Brahynia, szesnastka i chałup siedm''».}} (каля 162 жыхароў) сяла Бабчын Брагінскага маёнтку выплачвалася «''do grodu''» (Оўруцкага замку) 4 злотыя, 5 з пал. грошаў, «''na milicję''» (на вайсковыя патрэбы павету і ваяводзтва) 16 зл. і 22 гр.&lt;ref&gt;Тариф подимного податку Київського воєводства 1754 року. /Опрацював Конрад Жеменецький. – Біла Церква, 2015. С. 190&lt;/ref&gt; У тым жа годзе маёнтак быў куплены ў княгіні Эльжбэты Вішнявецкай Міхалавай Замойскай панам Францішкам Антоніем Ракіцкім.

[[Файл:Бабчын і яго ўгодзьдзі ў эксплікацыі да мапы Брагінскага графства 1783 г.jpg|значак|зьлева|150px|Бабчын і яго ўгодзьдзі ў эксплікацыі да мапы Брагінскага графства 1783 г.]]

Паводле габрэйскіх перапісаў 1765, 1778 і 1784 году, на хутары Бабчын жылі адпаведна 6, 4 і 2 głowy – плацельшчыкі пагалоўшчыны, якія належалі да Брагінскага кагалу&lt;ref&gt;Архив ЮЗР. Ч. 5. Т. 2. Переписи еврейского населения в юго-западном крае в 1765 – 1791 гг. – Киев, 1890. С. 302, 391, 710&lt;/ref&gt;. Ці не [[Каліеўшчына]] 1768 г. выклікала няўхільнае зьмяншэньне тут колькасьці насельнікаў-габрэяў?

Вёска Бабчын, угодзьдзі царквы і людзей бабчынскіх згаданыя ў эксплікацыі да мапы Брагінскага графства, датаванай 27 днём жніўня 1783 году.

На 1789 год пры Бабчынскай Крыжаўдзьвіжанскай прыходзкай царкве згаданая капліца сьв. арханёла Міхаіла ў Мокішы&lt;ref&gt;Табэлі дэканатаў Кіеўскай мітраполіі, прэзэнтаваныя генэральнай кангрэгацыяй ў Радамышлю. 1789. // Інстытут рукапісу Нацыянальнай бібліятэкі Украіны імя У. І. Вярнадзкага. Ф. 233. Спр. 11. А. 73&lt;/ref&gt;.

=== Пад уладай Расейскай імпэрыі === 

[[File:POL COA Oskierka.svg|100пкс|значак|зьлева|Герб Мурдэліо зьменены роду Аскеркаў.]]
[[Файл:Бабчын на схематычным плане Рэчыцкага павету 1800 г.jpg|значак|150px|Бабчын на схематычным плане Рэчыцкага павету 1800 г.]]
 
Пасьля [[Другі падзел Рэчы Паспалітай|другога падзелу]] [[Рэч Паспалітая|Рэчы Паспалітай]] (1793 г.) Бабчын – у межах Чарнігаўскага намесьніцтва, з 1796 году ў складзе адноўленага [[Рэчыцкі павет|Рэчыцкага павету]] [[Чарнігаўская губэрня|Чарнігаўскай]], потым Маларасейскай, а з 29 жніўня 1797 году [[Менская губэрня|Менскай губэрні]] [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]]&lt;ref&gt;Насевіч В., Скрыпчанка Т. Рэчыцкі павет / В. Насевіч, Т. Скрыпчанка // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі: у 6 т. – Т. 6. Кн. 1. – Мінск: БелЭн, 2001.  С. 181—182&lt;/ref&gt;. У 1795 г. сяло Бабчын, частка якога была ў заставе ў пана Прыбары, разам з хутарамі Чахі, Рудыя і сялом Губарэвічы належаў пану падстарасьце рэчыцкаму Ігнацыю Аскерку&lt;ref&gt;Петреченко І. Є. «Камеральное описание… Речицкой округи» 1796 р.: інформаційний потенціал пам’ятки // Днепровский паром. Природное единство и историко-культурное взаимодействие белорусско-украинского пограничья / Материалы международной конференции (26-27 апреля 2018 г., г. Гомель). — Минск, 2018. С. 71&lt;/ref&gt;, які годам раней страціў жонку Ізабэлу&lt;ref&gt;НГАБ. Ф. 937. Воп. 1. Спр. 60. А. 97&lt;/ref&gt;, дачку ўладальніка добраў графа Міхала Адама Ракіцкага. У шляхецкай рэвізіі 1811 г. застаўным ад графа Ракіцкага ўладальнікам фальварку Бабчын і сялом з 120 (на 1795 г.) душамі сялян мужчынскага полу названы былы рэчыцкі гродзкі судзьдзя Пётар Прыбара&lt;ref&gt;НГАБ. Ф. 333. Воп. 9. Спр. 263. А. 195&lt;/ref&gt;. Ад 1816 г., паводле А. Ельскага, згодна з сямейным пагадненьнем уладальніцай фальваркаў Бабчын і Мокіш стала Людвіка, дачка Ігнацыя, Аскерка&lt;ref&gt;Słownik geograficzny Krółewstwa Polskiego і innych krajów słowiańskich. – Warszawa, 1888. T. 9. S. 901&lt;/ref&gt;. У 1834 г. гаспадыняй Рудакоўскага маёнтку разам з Бабчынам і інш. была ўдава брата Людвікі Ўладыслава Ядзьвіга з Гечэвічаў Аскерчына, якую настаяцель Бабчынскай Крыжаўзьдзьвіжанскай прыходзкай царквы І. Нямшэвіч у мэтрычных запісах хросту дзяцей яе сялян чамусьці называў Еўдакіяй&lt;ref&gt;НГАБ. Ф. 136. Воп. 13. Спр. 536. А. 68&lt;/ref&gt;. Тады ў сяле было 53 двары.

1 (13) лістапада  1844 г. складзены інвэнтар, паводле якога Рудакоўскі маёнтак з фальваркамі Бабчын і Мокіш быў уласнасьцю непаўналетніх Гэнрыка Юстына, Аляксандра Юстыніяна і Зофіі Марцэлы Аскеркаў, але знаходзіўся ў арэндзе ў Міхаіла Ігнатавіча Быкава. Прозьвішчы жыхароў Бабчына – Кірко (шмат), Курыленкі, Дашукі, Мятліцкі, Зелянкоўскія, Шарэпа, Курапей, Скуранок, Бакуненка, Марціненка, Зенчанка, Кавалёнак, Краўчанок, Станеўскі&lt;ref&gt;НГАБ. Ф. 142. Воп. 1. Спр. 1465. Пра род Аскеркаў гербу Мурдэліо гл.: Гербоўнік беларускай шляхты. – Мінск, 2002. Т. 1. С. 328 – 334&lt;/ref&gt;. Згодна з кліравой ведамасьцю за 1847 год, у 42{{Заўвага|Як паведаміў іерэй Расьціслаў Бандарэнка, тут меліся на ўвазе не вясковыя сядзібы, а царкоўныя двары, кожны зь якіх мусілі складаць 4 мужчынскія душы.}} дварах сяла Бабчын «помещицы Евдокии Оскирчины» жылі 168 вернікаў-мужчын і 183 жанчыны&lt;ref&gt;НГАБ. Ф. 136. Воп. 1. Спр. 41952. А. 10адв.&lt;/ref&gt;. У 1850 г. 315 жыхароў. 20 ліпеня 1856 году ў Бабчыне ў сям'і лясьнічага, двараніна Слуцкага павету Гэнрыка Пяткевіча нарадзіўся сын Чэслаў, будучы таленавіты дасьледчык Палесься&lt;ref&gt;Часлаў Пяткевіч. Рэчыцкае Палессе. — Мінск: Беларускі кнігазбор, 2004. С. 6&lt;/ref&gt;.  У «Списках населенных мест Минской губернии по уездам, приходам, еврейским обществам со сведениями об их расположении и народонаселении [Дело]: 1857 г.» засьведчана, што 340 жыхароў сяла Бабчын зьяўляліся прыхаджанамі Крыжаўзьдзьвіжанскай царквы, 12 мужчын і 19 жанчын былі парафіянамі Астраглядаўскага касьцёлу Ўнебаўзяцьця Найсьвяцейшай Панны Марыі&lt;ref&gt;Расейскі дзяржаўны гістарычны архіў. Ф. 1290. Воп. 4. Спр. 79. А. 381, 722&lt;/ref&gt;.      

[[Файл:Бабчын на трохвярстовай мапе Ф. Ф. Шубэрта 1850 г.jpg|значак|150px|Бабчын на мапе Шубэрта-Тучкова з праўкамі 1860-х гг.]]

У парэформавы пэрыяд Бабчын – у Мікуліцкай воласьці. Да свайго спачыну ў 1866 г. маёнткам валодаў Гэнрык Аскерка, а пасьля яго дочкі Марыя і Алена. На пачатак 1870 года тут — 150 мужчын-гаспадароў зь ліку сялян уласьнікаў, прыпісаных да Бабчынскага сельскага таварыства&lt;ref&gt;Список волостей, обществ и селений Минской губернии на 01. 01. 1870 г. — Минск, 1870. Л. 71&lt;/ref&gt;. У 1876 годзе да прыходу Крыжаўзьдзьвіжанскай царквы, акрамя Бабчына, належалі сем вёсак — Чахі, Рудыя, Варацец, Рудакоў, Мокіш, [[Высокае (Хвойніцкі раён)|Высокае]] і [[Лісьцьвін]]. Настаяцель сьвятар Васіль Шахновіч, штатны псаломшчык Канстанцін Васанскі, звышштатны Васіль Кладкевіч, просьфірня Сінклітыкія Анціповіч&lt;ref&gt;Минские епархиальные ведомости. — Минск, 1876. № 10. С. 458&lt;/ref&gt;. На 1879 год прыход налічваў 909 душ мужчынскага і 1007 жаночага полу верных. Настаяцелем быў сьвятар Міхаіл Драздоўскі&lt;ref&gt;Описание церквей и приходов Минской епархии. VIII. Речицкий уезд. — Минск, 1879. С. 15—16&lt;/ref&gt;. У 1885 годзе налічвалася 56 двароў, 357 жыхароў, дзейнічалі вінакурня, млын. На 1889 год маёнтак Рудакоў з фальваркамі Бабчын і Мокіш (усяго 7162 дзесяціны зямлі) належаў Алене (Аскерчанцы) Ваньковіч&lt;ref&gt;Список зелевладельцев Минской губернии. 1889 г. – Минск, 1889. С. 364&lt;/ref&gt;. У Бабчыне на той час (з 1 студзеня 1888 году) існавала двухклясная царкоўна-прыходзкая школа, узровень навучаньня ў якой атрымаў высокую адзнаку інспэктара зь Менску протаярэя Паўла Афонскага. Заслуга ў тым айца Міхаіла Драздоўскага, пана Станіслава Ваньковіча і настаўнікаў&lt;ref&gt;Минские епархиальные ведомости. – Минск, 1888. № 10. С. 281, 283 – 284, 289; 1891. № 2. С. 62 – 82&lt;/ref&gt;. Паводле перапісу 1897 году, у Бабчыне – 92 двары, 523 жыхары, царква, капліца, школа, крама, вятрак. Існаваў фальварак з 2 дварамі і 51 жыхаром.

[[Файл:Сьвятар Уладзімер Вячорка.jpg|значак|зьлева|150px|Сьвятар Уладзімер Вячорка.]]
 
На 1903 год пры Крыжаўзьдзьвіжанскай царкве згаданыя драўляны будынак аднакляснай жаночай  і мураваны дзьвюхкляснай настаўніцкай школы&lt;ref&gt;НГАБ. ф. 136. Воп. 1. Спр. 41139. А. 19-19адв.&lt;/ref&gt;. Імаверна, другі будынак на той час яшчэ ня быў узьведзены, бо ёсьць фота чырвонай цэглы з пазнакай 1906 г. З 15 красавіка 1908 году настаяцялем Бабчынскай царквы быў прызначаны сьвятар Уладзімер Вячорка. Ён жа прыняў кіраўніцтва другакляснай школай.

У 1909 годзе ў сяле Бабчын налічвалася 120 двароў з 713 жыхарамі, у аднадворным фальварку – 7 жыхароў&lt;ref&gt;Список населённых мест Минской губернии. / Сост. В. С. Ярмолович. – Минск, 1909. С. 5&lt;/ref&gt;. На 1911 год уладальніцай маёнтку заставалася А. Ваньковіч&lt;ref&gt;Список землевладельцев Минской губернии. 1911 г. – Б. м. С. 4&lt;/ref&gt;.

=== Найноўшы час === 
 
9 лютага 1918 году, яшчэ да падпісаньня Берасьцейскай мірнай дамовы з бальшавіцкай Расеяй (3 сакавіка), Германія перадала паўднёвую частку Беларусі [[Украінская Народная Рэспубліка|Украінскай Народнай Рэспубліцы]]. У адказ на гэта, 9 сакавіка [[Другая Устаўная грамата|Другой Устаўной граматай]] тэрыторыя абвешчана часткай [[Беларуская Народная Рэспубліка|Беларускай Народнай Рэспублікі]]. Бабчын у складзе Мікуліцкай воласьці Рэчыцкага павету, аднак, апынуўся ў часова створанай 15 чэрвеня Палескай губэрні з цэнтрам у Рэчыцы, з кастрычніка — у Мазыры. З 18 траўня тут дзейнічала «варта Украінскай Дзяржавы»&lt;ref&gt;Ціхаміраў А. В. Станаўленне і развіццё беларуска-украінскіх адносін у 1918 – 1920 гг. //  Веснік БДУ. Сер. 3. 2005. № 3. С. 28 – 32; Грицкевич А. П. Борьба за Украину, 1917—1921 / А. П. Грицкевич; под науч. ред. А. Е. Тараса. — Минск: Современная школа, 2011. С. 92 — 93; Ільїн, О. Західне Полісся в Українській Державі гетьмана Скоропадського (Історія в документах) / О. Ільїн // Над Бугом і Нарвою : український часопис Підляшшя. — 2014. № 3. С. 42; Валентина Метлицька. Тимчасова німецька окупація та її вплив на долю східного Білоруського Полісся (березень 1918 – січень 1919 рр.). // Україна та Німеччина: міждержавні відносини: збірник наукових праць / ред. кол. Владислав Верстюк (гол.), Степан Віднянський, Руслан Пиріг, Ірина Матяш, Дмитро Вєдєнєєв, Володимир Бойко, Дмитро Казіміров. – Чернігів: Сіверський центр післядипломної освіти, 2018. С. 286 – 296 (артыкул беларускамоўны)&lt;/ref&gt;.

1 студзеня 1919 згодна з пастановай І з’езда КП(б) Беларусі Рэчыцкі павет увайшоў у склад [[Сацыялістычная Савецкая Рэспубліка Беларусі|Сацыялістычнай Савецкай Рэспублікі Беларусі]], але 16 студзеня разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі быў далучаны да РСФСР.

[[Файл:Бабчын і наваколлі на мапе 1924-26 гг.jpg|значак|зьлева|150px|Бабчын і навакольлі на мапе 1924-26 гг.]][[Файл:Яўген Калубовіч. 1930 г. Хойнікі.png|значак|150px|Аўген Калубовіч за два месяцы перад арыштам 1930 г. Хвойнікі.]]

З 8 сьнежня 1926 году — у складзе БССР; да 16 ліпеня 1954 году цэнтар [[Бабчынскі сельсавет|Бабчынскага сельсавету]] [[Хвойніцкі раён|Хвойніцкага раёну]] [[Рэчыцкая акруга|Рэчыцкай акругі]], з 9 чэрвеня 1927 году па 26 ліпеня 1930 году — [[Гомельская акруга|Гомельскай акругі]], з 20 лютага 1938 году — [[Палеская вобласьць|Палескай вобласьці]] з цэнтрам у Мазыры, з 8 лютага 1954 году — [[Гомельская вобласьць|Гомельскай вобласьці]].

У канцы 1920-х – пачатку 1930-х гг. існавала антыбальшавіцкая моладзевая &quot;Беларуская Арганізацыя Альтруістых&quot;, лідарам якой быў студэнт Бабчынскага пэдагагічнага тэхнікуму{{Заўвага|«''Правей Рудакова — пасада былой дзевяцігодкі з пэдагагічным ухілам, пазьней рэарганізаванай у тэхнікум. У вагромністым садзе, абнесеным тынам і гонкімі таполямі, із цэлага комплексу будынкаў вылучаецца двух-павярховы мур.''»&lt;ref&gt;Аўген Калубовіч. На крыжовай дарозе. Успаміны. — Клыўлэнд, 1986. С. 8&lt;/ref&gt;.}} [[Аўген Калубовіч]]. Арыштаваны 30 траўня 1930 г. і высланы ў Котлас. У тым жа 1930 годзе ў вёсцы арганізаваны калгасы «Камінтэрн» і «Кастрычнік». Працавалі 2 ветраныя млыны, 4 кузьні.

Падчас [[Нямецка-савецкая вайна|нямецка-савецкай вайны]] 17 траўня 1943 году нямецкія акупанты расстралялі 21 мясцовага жыхара. На фронце і партызанскай барацьбе загінулі 294 жыхары вёскі і вёсак, што ўваходзілі ў калгас «Кастрычнік». У памяць пра загінулых у 1970 годзе ў цэнтры вёскі, у сквэры, усталяваная культурная кампазыцыя.

Паводле перапісу 1959 г. у вёсцы 923 жыхары, цэнтр калгасу «Кастрычнік». Дзейнічалі лясьніцтва, сярэдняя школа, Дом культуры, бібліятэка, фэльдшэрска-акушэрскі пункт, аддзяленьне сувязі, крама.

20 верасьня 2011 году вёска ліквідаваная рашэньнем Хвойніцкага раённага Савету дэпутатаў&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20171107031655/http://pravo.by/pdf/2011-112/2011_112_9_44053.pdf Об упразднении сельских населенных пунктов Хойникского района]{{Ref-ru}} / Решение Хойникского районного Совета депутатов от 20 сентября 2011 г. № 68&lt;/ref&gt;.

== Геаграфія ==
За 12 км на поўдзень ад раённага цэнтру [[Хвойнікі]] і чыгуначнай станцыі ў гэтым горадзе, разьмешчанай на галіне [[Васілевічы]] — [[Хвойнікі]] адыходнай ад лініі [[Берасьце]] — [[Гомель]], за 122 км ад [[Гомель|Гомелю]].

Знаходзіцца на тэрыторыі [[Палескі радыяцыйна-экалягічны запаведнік|Палескага дзяржаўнага радыяцыйна-экалягічнага запаведніка (ПДРЭЗ)]].

== Транспартная сыстэма ==
Транспартная сувязь па прасёлкавай, а затым па аўтадарозе [[Хвойнікі]] — [[Брагін]]. Жылых хатаў няма (2004 год). Пляніроўка складаецца з крывалінейнай вуліцы, арыентаванай з паўднёвага захаду на паўночны ўсход, да яе прымыкае кароткая вуліца з мэрыдыянальнай накіраванасьцю і на поўначы прымыкае зьлёгку выгнутая вуліца. На захадзе невялікія адасобленыя ўчасткі забудовы. Забудова двухбаковая, хаты драўляныя, сядзібнага тыпу.

== Водная сыстэма ==
На поўдні і захадзе мэліярацыйныя каналы, зьвязаныя з Паганянскім каналам.

== Экалёгія і прырода ==
Непадалёк ад вёскі ёсьць паклады [[торф]]у.

У сувязі з радыяцыйным забруджваньнем пасьля [[Чарнобыльская катастрофа|Чарнобыльскай катастрофы]] жыхары (194 сям’і) пераселеныя ў месцы не забруджаныя радыяцыяй.

== Насельніцтва ==
* 1834 год — 53 двары
* 1850 год — 315 жыхароў
* 1885 год — 56 дворов, 357 жыхароў
* 1897 год — 92 двары, 523 жыхары (паводле перапісу)
* 1908 год — 120 двароў, 713 жыхароў
* 1959 год — 839 жыхароў (паводле перапісу)
* 2004 год — жыхароў няма

== Асобы ==
[[Файл:Чэслаў Пяткевіч, партрэт і аўтограф.png|значак|зьлева|150px|Чэслаў Пяткевіч, партрэт і аўтограф.]][[Файл:Бабчынская школа ў пачатку 1970-х гг.jpg|значак|150px|Бабчынская сярэдняя школа. Фота пачатку 1970-х гг.]][[Файл:Цэгла з кляймом Ваньковічаў.jpg|значак|150px|Цэгла з кляймом Ваньковічаў, зь якой узьведзены будынак школы ў Бабчыне. Фота У. Смольскага. 2022 г.]][[Файл:7-я група (клас) Бабчынскай школы ІІ ступені. 1929 г.png|значак|зьлева|150px|7-я група (кляс) Бабчынскай школы ІІ ступені. 1929 г.]] 
* Чэслаў, сын Гэнрыка, Пяткевіч — беларускі і польскі этнограф, фальклярыст
* Людміла Казлоўская (Берасьнева) (1936—2020) — беларускі эканаміст. Доктар эканамічных навук (1983), прафэсар (1989)
* [[Мікола Мятліцкі]] (1954—2021) — [[беларус]]кі [[паэт]]&lt;ref&gt;{{Спасылка|аўтар = | прозьвішча = | імя = | аўтарlink = | cуаўтары = | дата публікацыі = | url = http://vershy.ru/bio/biyagrafiya-mikoly-myatlitskaga| загаловак = Біяграфія Міколы Мятліцкага| фармат = | назва праекту = | выдавец = Вершы.ru| дата = 19 красавіка 2011 | мова = | камэнтар = }}&lt;/ref&gt;

== Заўвагі ==
{{Заўвагі}}

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

== Літаратура ==
* Бельскі С. В. З гісторыі ўладароў і маёнткаў Брагіншчыны XVI – XVIII стст. // Брагинщина в контексте истории белорусско-украинского пограничья: сборник научных статей / редкол. А. Д. Лебедев (отв. ред.) [и др.]. – Минск: Четыре четверти, 2018. С. 6, 23 – 27, 29 – 31
* {{Літаратура/Гарады і вёскі Беларусі|2-2}}

{{Стралічаўскі сельсавет}}
{{Хвойніцкі раён}}
{{Населеныя пункты, адселеныя пасьля катастрофы на ЧАЭС}}

[[Катэгорыя:Колішнія населеныя пункты Хвойніцкага раёну]]
[[Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XVI стагодзьдзі]]</text>
      <sha1>1tyv44c1iqeguohz68hcjzrnsjakwtp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2677080</id>
      <parentid>2677079</parentid>
      <timestamp>2026-07-02T05:09:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Дамінік</username>
        <id>64057</id>
      </contributor>
      <comment>/* Пад уладай Расейскай імпэрыі */</comment>
      <origin>2677080</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="46391" sha1="dqxhjsn7iaz4e7fx6a4j6s8u3sqmfhy" xml:space="preserve">{{Населены пункт/Беларусь
|Назва                            = Бабчын
|Статус                           = былая вёска
|Назва ў родным склоне            = Бабчына
|Лацінка                          = Babčyn
|Герб                             = 
|Сьцяг                            = 
|Гімн                             = 
|Дата заснаваньня                 = перад 1574 годам
|Першыя згадкі                    = 
|Статус з                         = 
|Магдэбурскае права               = 
|Былая назва                      = 
|Мясцовая назва                   = 
|Вобласьць                        = [[Гомельская вобласьць|Гомельская]]
|Раён                             = [[Хвойніцкі раён|Хвойніцкі]]
|Сельсавет                        = [[Стралічаўскі сельсавет|Стралічаўскі]]
|Гарадзкі савет                   = 
|Старшыня гарвыканкаму            = 
|Пасада кіраўніка                 = 
|Кіраўнік                         = 
|Плошча                           = 
|Крыніца плошчы                   = 
|Вышыня                           = 
|Унутраны падзел                  = 
|Колькасьць насельніцтва          = 
|Год падліку колькасьці           = 
|Крыніца колькасьці насельніцтва  = 
|Этнічны склад насельніцтва       = 
|Год падліку этнічнага складу     = 
|Нацыянальны склад насельніцтва   = 
|Год падліку нацыянальнага складу = 
|Колькасьць двароў                = 
|Год падліку колькасьці двароў    = 
|Крыніца колькасьці двароў        = 
|Паштовы індэкс                   = 
|СААТА                            = 
|Выява                            = 
|Апісаньне выявы                  = 
 |Шырата градусаў                 = 51
 |Шырата хвілінаў                 = 47
 |Шырата сэкундаў                 = 0
 |Даўгата градусаў                = 30
 |Даўгата хвілінаў                = 1
 |Даўгата сэкундаў                = 2
|Пазыцыя подпісу на мапе          = зьверху
|Водступ подпісу на мапе          = 2.3
|Commons                          = 
|Сайт                             = 
}}

[[Файл:POL COA Korybut.svg|100px|значак|зьлева|Герб Карыбут князёў Вішнявецкіх.]][[Файл:Бабчын у дзельчым лісьце 1574 г.jpg|значак|зьлева|150px|Сяло Бабчын у дзельчым лісьце 1574 г.&lt;ref&gt;НГАБ у Менску. Ф. 694. Воп. 7. Спр. 871. А. 18адв.&lt;/ref&gt;]][[Файл:Фрагмэнт запісу М. Лосятынскаму 1638 г.jpg|значак|зьлева|150px|Фрагмэнт сьведчаньня Мікалая Лосятынскага. 1638 г.]][[Файл:Брагін у рэестры падымнага 1640 г.jpg|значак|зьлева|150px|Бабчын у тарыфе падымнага 1640 г.]][[Файл:Брагін з прылегласьцямі. 1683 г.jpg|значак|зьлева|150px|Бабчын у люстрацыі падымнага 1683 г.]][[Файл:Рудакоў і Бабчын у пастой 1686-1687 гг.jpg|значак|зьлева|150px|Брагін, Рудакоў і Бабчын у пастой 1686-1687 гг.]][[Файл:Паборы з Бабчына ў казацкі пастой 1686-1687 гг.png|значак|150px|Паборы з Бабчына ў казацкі пастой 1686-1687 гг.]]

'''Ба́бчын'''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Гомельская вобласьць}} С. 316&lt;/ref&gt; — былая [[вёска]] ў [[Стралічаўскі сельсавет|Стралічаўскім сельсавеце]] [[Хвойніцкі раён|Хвойніцкага раёну]] [[Гомельская вобласьць|Гомельскай вобласьці]].

== Гісторыя ==

=== Карона Каралеўства Польскага ў Рэчы Паспалітай ===

Найбольш раньняя пакуль згадка пра {{пачатак цытаты}} ''Село Бабчин з людми заседелыми и незаседелыми, з даню грошовою и медовою, з дубровами, лесы, чертежами, полми и сеножатми и ловы зверинными'' {{канец цытаты}} сустрэтая ў лісьце ад 15 (25) сакавіка 1574 году князя Аляксандра Аляксандравіча Вішнявецкага брату князю Міхаілу Аляксандравічу Вішнявецкаму аб разьдзеле айчызнага маёнтку [[Брагін]] Кіеўскага павету Каралеўства Польскага. Уладальнікам яго стаў князь Міхаіл&lt;ref&gt;Акт о разделе имения Брягин. 1574 г. // Беларускі археаграфічны штогоднік. Выпуск 1. – Мінск, 2000. С. 185 – 194 [https://web.archive.org/web/20200605102849/http://www.belniidad.by/sites/default/files/bash/bash01_2000.pdf Публікацыя М. Ф. Сьпірыдонава]&lt;/ref&gt;. У датаваным 13 (23) днём сакавіка месяца 1581 году дакумэнце паведамляецца, што пан земскі пісар кіеўскі Дзьмітры Ялец надзелены паўнамоцтвамі ў справе разьмежаваньня добраў пана падкаморага кіеўскага Шчаснага Харлінскага з уладаньнямі князя Міхаіла Вішнявецкага, кашталяна брацлаўскага, «''miasta Brahinia, sioła [[Глухавічы|Chłuchowic]], [[Губарэвічы|Hubarowa]] y Babczyna''»&lt;ref&gt;Руська (Волинська) метрика [Текст] : регести документів Коронної канцелярії для укр. земель (Волинське, Київське, Брацлавське, Чернігівське воєводства) 1569-1673 / Держ. ком. арх. України, Центр. держ. істор. арх. України, м. Київ, Ін-т укр. археографії та джерелознавства ім. М. С. Грушевського НАН України, Генер. дирекція держ. арх., Голов. арх. давніх актів ; ред. і упоряд Г. Боряк [та ін.] ; передм. П. К. Грімстед. — Київ, 2002. С. 301—302&lt;/ref&gt;. 18 траўня 1595 году Бабчын названы ў акце трыбунальскім у сувязі з пагадненьнем аб скасаваньні ўзаемных прэтэнзій паміж уладальнікамі часткі Брагінскага маёнтку князямі Міхалам і Юрыем Міхайлавічамі Вішнявецкімі і ўладальнікам Астраглядаўскіх добраў панам Шчасным Харлінскім&lt;ref&gt;Źródła dziejowe. T. XXІ: Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym; T. X: Ziemie ruskie. Ukraina (Kijów – Bracław). / A. Jabłonowski. – Warszawa, 1894. S. 14&lt;/ref&gt;.

У 1628 годзе князь Канстанцін Карыбут Вішнявецкі, апякун дзяцей нябожчыка князя Міхаіла, з трох дымоў у Бабчыне плаціў 9 злотых&lt;ref&gt;Архив Юго-Западной России (далей: Архив ЮЗР). Ч. 7. Т. 1. Акты о заселении Юго-Западной России. – Киев, 1886. С. 393&lt;/ref&gt;.

Паловай Брагінскага замку і места зь сёламі, сярод якіх быў і Бабчын, валодаў, а ў 1638 г. заставіў на чатыры гады за 65 000 злотых пану Мікалаю Лосятынскаму князь [[Ярэмі Вішнявецкі|Ярэмі Міхал, сын Міхаіла, Вішнявецкі]]&lt;ref&gt;Tomkiewicz W. Jeremi Wiśniowiecki (1612—1651) / W. Tomkiewicz. — Warszawa, 1933. S. 112, 113; зьвесткі пра паселішчы: Archiwum Główne Akt Dawnych w Warszawie. Archiwum Radziwiłłów. Dział X. Sygn. 933. S. 5-6&lt;/ref&gt;. 

Паводле тарыфу падымнага «dwoiego» Кіеўскага ваяводзтва 1640 году, князь Ярэмі Вішнявецкі з 30 дымоў Бабчына выплачваў 30 злотых&lt;ref&gt;Центральний державний історичний архів України в м. Києві (ЦДІАУК). Ф. 11. Опис 1. Справа 9. А. 873; Archiwum Państwowe w Krakowie. Archiwum Młynowskie Chodkiewiczów. Mikr. № J – 14970. Sygn. 404. S. 186-187&lt;/ref&gt;. 

Сярод казакоў, захопленых у палон пасьля бітвы пад Загальлем, у дакумэнце, датаваным 29 чэрвеня 1649 году, названы Фурс з Бабчына, падданы князя Ярэмія Вішнявецкага&lt;ref&gt;Джерела з історії Національно-визвольної війни українського народу 1648 – 1658 рр. Т. 1 (1648 – 1649). – Київ, 2012. С. 264, 266&lt;/ref&gt;.

У 1683 годзе пан Канецпольскі мусіў плаціць падатак з 35 дымоў{{заўвага|Выдаўцы дакумэнту ў 1886 г. замест их прыпісалі Бабчыну 17 дымоў рудакоўскіх, а сам Рудакоў пакінулі па-за ўвагай&lt;ref&gt;Архив ЮЗР. С. 489&lt;/ref&gt;.}} вёскі Бабчын&lt;ref&gt;ЦДІАУК. Ф. 15. Оп. 1. Спр. 3. А. 734зв.&lt;/ref&gt;.

14 верасня 1686 году лясьнічы Лаўрын з Бабчына пад прысягай паведаміў у Оўруцкім гродзкім судзе, што так з-за казакоў, як і з-за войска ВКЛ, зь вёскі адыйшлі 17 дымоў (×6 — прыкладна 102 жыхары)&lt;ref&gt;Архив ЮЗР. С. 550 – 551&lt;/ref&gt;. У справе таго ж суда ад 28 чэрвеня 1687 году Бабчын названы сярод паселішчаў часткі Брагінскага маёнтку ваяводзіча бэлзскага, каралеўскага палкоўніка Яна Канецпольскага, зруйнаваных працяглым, ад лістападу 1686 да самых «''[[сёмуха|świątek zielonych]]''» у 1687 годзе, пастоем казакоў палкоўніка Войска Запарожскага Паўла Апостала Шчуроўскага. На той час тут засталося 26 дымоў (каля 156 жыхароў), а разьмясьціліся ў іх 30 казакоў ажно з паўсотняй коней. Тады зь вяскоўцаў выбралі за гарэлку, рыбу, мяса, хусты палатна, абутак 217 злотых; за 10 вазоў, кожны з хамутом, раменнай шляёй, касой, сякерай, рыдлёўкай, біклагай, мазьніцай з двума гарцамі{{заўвага|Гарц або гарнец — 2, 8237 л}} дзёгцю, 100 зл.; за здор і соль 46 зл.; легуміны {{заўвага|Салодкая выпечка альбо слодычы, вырабленыя з ужываньнем зьбітых яек і цукру з рознымі дадаткамі.}} узялі 84  вядры, аўса 70 вёдраў, вепрукоў кормленых 45, падсьвінкаў 93, баранаў 9, валоў 2, гусей 70, кур 280, качак 20, палатна на ўладкаваньне паходных шатроў 69 локцяў; асабіста палкоўніку бабчынцы мусілі даць вала, 6 вепрукоў, 12 злотых, пшаніцы і ячменю 9 вёдраў. Акрамя ўсяго, казакі сотні Русановічавай «''na gruntach babczyńskich''» забілі і абрабавалі брагінскага купца Гірша з Турава, які вяртаўся з кірмашу, а здабычу адвезьлі да палкоўніка. Адным зь сьведкаў у справе выступіў бабчынскі войт Гаўрыла Гацучэнка&lt;ref&gt;ЦДІАУК. Ф. 15. Оп. 1. Спр. 5. А. 329 – 329зв.; Архив ЮЗР. Ч. 3. Т. 2. Акты о казаках (1679 – 1716). – Киев, 1868. С. 148, 150 – 151, 157&lt;/ref&gt;.

[[Файл:Урывак зь візыты Брагінскай Мікалаеўскай царквы 1740 г.png|значак|зьлева|150px|Фрагмэнт візыты Брагінскай Мікалаеўскай царквы 1740 г.]][[Файл:Аркуш зь візыты 1743 г.jpg|значак|150px|Аркуш зь візыты 1743 г.]]

У акце ад 22 верасьня 1715 году сказана, што губарэвіцкія сяляне пана маршалка мазырскага Антонія Аскеркі, узброеныя косамі, сякерамі і стрэльбамі, папалілі стагі сена, прыналежныя падданым пана войскага мельніцкага Аляксандра Антонія Бандынэлі, жыхарам вёсак Бабчын, [[Рудакоў]] і хутара [[Чахі (Гомельская вобласьць)|Чахі]]. У выніку, убогія сяляне А. Бандынэлі, якія з-за браку сена не мелі чым карміць худобу зімой, вымушаныя былі ад яе пазбавіцца&lt;ref&gt;Архив ЮЗР. Ч. 1. Т. 4. Акты об унии и состоянии православной церкви с половины XVII века (1648 – 1798). – Киев, 1871. С. 379&lt;/ref&gt;.

У «Тарыфе падымнага падатку Оўруцкага павету 1734 г.» Бабчын – у палове Брагінскіх добраў, якую дагэтуль шмат гадоў трымаў у заставе ад паноў Канецпольскіх дорпацкі падкаморы А. Бандынэлі&lt;ref&gt;Тарифи подимного податку, сеймикові лауди і люстрації Київського воєводства першої половини XVIII століття. /Вид. друге, доп. Укл. Конрад Жеме і ецький. – Біла Церква, 2015. С. 283 – 285&lt;/ref&gt;. У 1739 годзе з багаслаўленьня афіцыяла Кіеўскай мітраполіі Гедэона Казубскага, намаганьнямі брагінскага дэкана Іаана Макарэвіча, настаяцеля Брагінскай Сьвята-Мікольскай царквы, непасрэднай працай парахіянаў у Бабчыне, на месцы старога за даўнасьцю гадоў заняпалага драўнянага будынку, закладзены і ў 1740 годзе асьвечаны новы драўняны будынак прыпісной пакуль што Крыжаўзьдзьвіжанскай царквы. 25-м верасьня 1740 году датаваны фундуш царкве князя Міхала Сэрвацыя і княгіні ваяводзінай віленскай Вішнявецкіх&lt;ref&gt;Інстытут рукапісу Нацыянальнай бібліятэкі Украіны імя У. І. Вярнадзкага (ІР НБУВ). Ф. 1. Спр. 2464. А. 333адв.-334, 335-335адв.&lt;/ref&gt;{{Заўвага|С. В. Марцэлеў у энцыкляпэдыі «Гарады і вёскі Беларусі» (2005) адвольна сьцьвярджаў нібы Бабчынская царква паўстала «паблізу месца, дзе раней разьмяшчаўся замак уладальніка ''мястэчка'' [?] Вішнявецкага». Той самы аўтар, ізноў жа з уласнай ініцыятывы, у «Зборы помнікаў гісторыі і культуры Беларусі» (1985) зьмясьціў замак князёў Вішнявецкіх у Гарадзішчы Брагінскага раёну (сучасны пасёлак Тэльман, гл.: [[Двор-Гарадзішча]]). Але вядома, што людзі гэтага роду мелі замак у рэгіёне толькі ў самым Брагіне.}}. У прыходзе Мікалаеўскай царквы ў Брагіне бабчынцы заставаліся да 1742 году.

Як запісана ў візыце Мікалаеўскай царквы 1740 году, у Бабчыне «з прыналежнасьцямі»{{заўвага|За тымі «прыналежнасьцямі» беспамылкова пазнаюцца вёскі Рудакоў, [[Мокіш]], хутары Чахі, [[Рудыя (Гомельская вобласьць)|Рудыя]] і брагінскі [[Варацец]].}} налічвалася 80 гаспадарак&lt;ref&gt;ІР НБУВ. Ф. 233. Спр. 19. А. 765, 768&lt;/ref&gt;. Згодна з Генэральнай візытай Брагінскага дэканату, на 1743 год у прыходзе царквы Ўзьдзьвіжаньня Сьвятога Крыжа сяла Бабчына князёў Вішнявецкіх налічвалася 107 двароў, дапушчаных да споведзі 521 душа. Узначальваў прыход сьвятар Рыгор Леановіч&lt;ref&gt;ІР НБУВ. Ф. 1. Спр. 2461. А. 288&lt;/ref&gt;.

У матэрыяле візыты Брагінскага дэканату засьведчана, што на 1752 год прыход Бабчынскай Крыжаўзьдзьвіжанскай царквы складалі верныя з 32 двароў у Бабчыне{{заўвага|Запісана: у Бабічах.}}, 14 у вёсцы Мокіш, з 10 двароў хутара Чахі, 8 хутара Рудыя, 8 хутара Варацец. Дапушчаных да споведзі 569 душ. Парохам заставаўся Рыгор Леановіч&lt;ref&gt;ІР НБУВ. Ф. 1. Спр. 2464. А. 333адв., 335-336&lt;/ref&gt;.

[[File:Высокае на мапе другога тому Вялікага гістарычнага атлясу Беларусі.jpg|значак|зьлева|150px|Бабчын на мапе «Беларускія землі ў канцы XVIII ст.» другога тому ВГАБ&lt;ref&gt;Вялікі гістарычны атлас Беларусі ў 4-х тамах: Т. 2. — Мінск: Белкартаграфія, 2013. С. 122&lt;/ref&gt;.]][[Файл:POL COA Rawicz.svg|100пкс|значак|Герб Равіч паноў Ракіцкіх.]]

У 1754 годзе з 27 двароў{{заўвага|Колькасьць двароў вынікае з запісу «''Wieś Babsztyn do Brahynia, szesnastka i chałup siedm''».}} (каля 162 жыхароў) сяла Бабчын Брагінскага маёнтку выплачвалася «''do grodu''» (Оўруцкага замку) 4 злотыя, 5 з пал. грошаў, «''na milicję''» (на вайсковыя патрэбы павету і ваяводзтва) 16 зл. і 22 гр.&lt;ref&gt;Тариф подимного податку Київського воєводства 1754 року. /Опрацював Конрад Жеменецький. – Біла Церква, 2015. С. 190&lt;/ref&gt; У тым жа годзе маёнтак быў куплены ў княгіні Эльжбэты Вішнявецкай Міхалавай Замойскай панам Францішкам Антоніем Ракіцкім.

[[Файл:Бабчын і яго ўгодзьдзі ў эксплікацыі да мапы Брагінскага графства 1783 г.jpg|значак|зьлева|150px|Бабчын і яго ўгодзьдзі ў эксплікацыі да мапы Брагінскага графства 1783 г.]]

Паводле габрэйскіх перапісаў 1765, 1778 і 1784 году, на хутары Бабчын жылі адпаведна 6, 4 і 2 głowy – плацельшчыкі пагалоўшчыны, якія належалі да Брагінскага кагалу&lt;ref&gt;Архив ЮЗР. Ч. 5. Т. 2. Переписи еврейского населения в юго-западном крае в 1765 – 1791 гг. – Киев, 1890. С. 302, 391, 710&lt;/ref&gt;. Ці не [[Каліеўшчына]] 1768 г. выклікала няўхільнае зьмяншэньне тут колькасьці насельнікаў-габрэяў?

Вёска Бабчын, угодзьдзі царквы і людзей бабчынскіх згаданыя ў эксплікацыі да мапы Брагінскага графства, датаванай 27 днём жніўня 1783 году.

На 1789 год пры Бабчынскай Крыжаўдзьвіжанскай прыходзкай царкве згаданая капліца сьв. арханёла Міхаіла ў Мокішы&lt;ref&gt;Табэлі дэканатаў Кіеўскай мітраполіі, прэзэнтаваныя генэральнай кангрэгацыяй ў Радамышлю. 1789. // Інстытут рукапісу Нацыянальнай бібліятэкі Украіны імя У. І. Вярнадзкага. Ф. 233. Спр. 11. А. 73&lt;/ref&gt;.

=== Пад уладай Расейскай імпэрыі === 

[[File:POL COA Oskierka.svg|100пкс|значак|зьлева|Герб Мурдэліо зьменены роду Аскеркаў.]]
[[Файл:Бабчын на схематычным плане Рэчыцкага павету 1800 г.jpg|значак|150px|Бабчын на схематычным плане Рэчыцкага павету 1800 г.]]
 
Пасьля [[Другі падзел Рэчы Паспалітай|другога падзелу]] [[Рэч Паспалітая|Рэчы Паспалітай]] (1793 г.) Бабчын – у межах Чарнігаўскага намесьніцтва, з 1796 году ў складзе адноўленага [[Рэчыцкі павет|Рэчыцкага павету]] [[Чарнігаўская губэрня|Чарнігаўскай]], потым Маларасейскай, а з 29 жніўня 1797 году [[Менская губэрня|Менскай губэрні]] [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]]&lt;ref&gt;Насевіч В., Скрыпчанка Т. Рэчыцкі павет / В. Насевіч, Т. Скрыпчанка // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі: у 6 т. – Т. 6. Кн. 1. – Мінск: БелЭн, 2001.  С. 181—182&lt;/ref&gt;. У 1795 г. сяло Бабчын, частка якога была ў заставе ў пана Прыбары, разам з хутарамі Чахі, Рудыя і сялом Губарэвічы належаў пану падстарасьце рэчыцкаму Ігнацыю Аскерку&lt;ref&gt;Петреченко І. Є. «Камеральное описание… Речицкой округи» 1796 р.: інформаційний потенціал пам’ятки // Днепровский паром. Природное единство и историко-культурное взаимодействие белорусско-украинского пограничья / Материалы международной конференции (26-27 апреля 2018 г., г. Гомель). — Минск, 2018. С. 71&lt;/ref&gt;, які годам раней страціў жонку Ізабэлу&lt;ref&gt;НГАБ. Ф. 937. Воп. 1. Спр. 60. А. 97&lt;/ref&gt;, дачку ўладальніка добраў графа Міхала Адама Ракіцкага. У шляхецкай рэвізіі 1811 г. застаўным ад графа Ракіцкага ўладальнікам фальварку Бабчын і сялом з 120 (на 1795 г.) душамі сялян мужчынскага полу названы былы рэчыцкі гродзкі судзьдзя Пётар Прыбара&lt;ref&gt;НГАБ. Ф. 333. Воп. 9. Спр. 263. А. 195&lt;/ref&gt;. Ад 1816 г., паводле А. Ельскага, згодна з сямейным пагадненьнем уладальніцай фальваркаў Бабчын і Мокіш стала Людвіка, дачка Ігнацыя, Аскерка&lt;ref&gt;Słownik geograficzny Krółewstwa Polskiego і innych krajów słowiańskich. – Warszawa, 1888. T. 9. S. 901&lt;/ref&gt;. У 1834 г. гаспадыняй Рудакоўскага маёнтку разам з Бабчынам і інш. была ўдава брата Людвікі Ўладыслава Ядзьвіга з Гечэвічаў Аскерчына, якую настаяцель Бабчынскай Крыжаўзьдзьвіжанскай прыходзкай царквы І. Нямшэвіч у мэтрычных запісах хросту дзяцей яе сялян чамусьці называў Еўдакіяй&lt;ref&gt;НГАБ. Ф. 136. Воп. 13. Спр. 536. А. 68&lt;/ref&gt;. Тады ў сяле было 53 двары.

1 (13) лістапада  1844 г. складзены інвэнтар, паводле якога Рудакоўскі маёнтак з фальваркамі Бабчын і Мокіш быў уласнасьцю непаўналетніх Гэнрыка Юстына, Аляксандра Юстыніяна і Зофіі Марцэлы Аскеркаў, але знаходзіўся ў арэндзе ў Міхаіла Ігнатавіча Быкава. Прозьвішчы жыхароў Бабчына – Кірко (шмат), Курыленкі, Дашукі, Мятліцкі, Зелянкоўскія, Шарэпа, Курапей, Скуранок, Бакуненка, Марціненка, Зенчанка, Кавалёнак, Краўчанок, Станеўскі&lt;ref&gt;НГАБ. Ф. 142. Воп. 1. Спр. 1465. Пра род Аскеркаў гербу Мурдэліо гл.: Гербоўнік беларускай шляхты. – Мінск, 2002. Т. 1. С. 328 – 334&lt;/ref&gt;. Згодна з кліравой ведамасьцю за 1847 год, у 42{{Заўвага|Як паведаміў іерэй Расьціслаў Бандарэнка, тут меліся на ўвазе не вясковыя сядзібы, а царкоўныя двары, кожны зь якіх мусілі складаць 4 мужчынскія душы.}} дварах сяла Бабчын «помещицы Евдокии Оскирчины» жылі 168 вернікаў-мужчын і 183 жанчыны&lt;ref&gt;НГАБ. Ф. 136. Воп. 1. Спр. 41952. А. 10адв.&lt;/ref&gt;. У 1850 г. 315 жыхароў. 20 ліпеня 1856 году ў Бабчыне ў сям'і лясьнічага, двараніна Слуцкага павету Гэнрыка Пяткевіча нарадзіўся сын Чэслаў, будучы таленавіты дасьледчык Палесься&lt;ref&gt;Часлаў Пяткевіч. Рэчыцкае Палессе. — Мінск: Беларускі кнігазбор, 2004. С. 6&lt;/ref&gt;.  У «Списках населенных мест Минской губернии по уездам, приходам, еврейским обществам со сведениями об их расположении и народонаселении [Дело]: 1857 г.» засьведчана, што 340 жыхароў сяла Бабчын зьяўляліся прыхаджанамі Крыжаўзьдзьвіжанскай царквы, 12 мужчын і 19 жанчын былі парафіянамі Астраглядаўскага касьцёлу Ўнебаўзяцьця Найсьвяцейшай Панны Марыі&lt;ref&gt;Расейскі дзяржаўны гістарычны архіў. Ф. 1290. Воп. 4. Спр. 79. А. 381, 722&lt;/ref&gt;.      

[[Файл:Бабчын на трохвярстовай мапе Ф. Ф. Шубэрта 1850 г.jpg|значак|150px|Бабчын на мапе Шубэрта-Тучкова з праўкамі 1860-х гг.]]

У парэформавы пэрыяд Бабчын – у Мікуліцкай воласьці. Да свайго спачыну ў 1866 г. маёнткам валодаў Гэнрык Аскерка, а пасьля яго дочкі Марыя і Алена. На пачатак 1870 года тут — 150 мужчын-гаспадароў зь ліку сялян уласьнікаў, прыпісаных да Бабчынскага сельскага таварыства&lt;ref&gt;Список волостей, обществ и селений Минской губернии на 01. 01. 1870 г. — Минск, 1870. Л. 71&lt;/ref&gt;. У 1876 годзе да прыходу Крыжаўзьдзьвіжанскай царквы, акрамя Бабчына, належалі сем вёсак — Чахі, Рудыя, Варацец, Рудакоў, Мокіш, [[Высокае (Хвойніцкі раён)|Высокае]] і [[Лісьцьвін]]. Настаяцель сьвятар Васіль Шахновіч, штатны псаломшчык Канстанцін Васанскі, звышштатны Васіль Кладкевіч, просьфірня Сінклітыкія Анціповіч&lt;ref&gt;Минские епархиальные ведомости. — Минск, 1876. № 10. С. 458&lt;/ref&gt;. На 1879 год прыход налічваў 909 душ мужчынскага і 1007 жаночага полу верных. Настаяцелем быў сьвятар Міхаіл Драздоўскі&lt;ref&gt;Описание церквей и приходов Минской епархии. VIII. Речицкий уезд. — Минск, 1879. С. 15—16&lt;/ref&gt;. У 1885 годзе налічвалася 56 двароў, 357 жыхароў, дзейнічалі вінакурня, млын. На 1889 год маёнтак Рудакоў з фальваркамі Бабчын і Мокіш (усяго 7162 дзесяціны зямлі) належаў Алене (Аскерчанцы) Ваньковіч&lt;ref&gt;Список зелевладельцев Минской губернии. 1889 г. – Минск, 1889. С. 364&lt;/ref&gt;. У Бабчыне на той час (з 1 студзеня 1888 году) існавала двухклясная царкоўна-прыходзкая школа, узровень навучаньня ў якой атрымаў высокую адзнаку інспэктара зь Менску протаярэя Паўла Афонскага. Заслуга ў тым айца Міхаіла Драздоўскага, пана Станіслава Ваньковіча і настаўнікаў&lt;ref&gt;Минские епархиальные ведомости. – Минск, 1888. № 10. С. 281, 283 – 284, 289; 1891. № 2. С. 62 – 82&lt;/ref&gt;. Паводле перапісу 1897 году, у Бабчыне – 92 двары, 523 жыхары, царква, капліца, школа, крама, вятрак. Існаваў фальварак з 2 дварамі і 51 жыхаром.

[[Файл:Сьвятар Уладзімер Вячорка.jpg|значак|зьлева|150px|Сьвятар Уладзімер Вячорка.]]
 
На 1903 год пры Крыжаўзьдзьвіжанскай царкве згаданыя драўляны будынак аднакляснай жаночай  і мураваны дзьвюхкляснай настаўніцкай школы&lt;ref&gt;НГАБ. ф. 136. Воп. 1. Спр. 41139. А. 19-19адв.&lt;/ref&gt;. Імаверна, узьвядзеньне другога будынку на той час яшчэ не было завершаны, існуе бо фота чырвонай цэглы з пазнакай 1906 г. З 15 красавіка 1908 году настаяцялем Бабчынскай царквы быў прызначаны сьвятар Уладзімер Вячорка. Ён жа прыняў кіраўніцтва другакляснай школай.

У 1909 годзе ў сяле Бабчын налічвалася 120 двароў з 713 жыхарамі, у аднадворным фальварку – 7 жыхароў&lt;ref&gt;Список населённых мест Минской губернии. / Сост. В. С. Ярмолович. – Минск, 1909. С. 5&lt;/ref&gt;. На 1911 год уладальніцай маёнтку заставалася А. Ваньковіч&lt;ref&gt;Список землевладельцев Минской губернии. 1911 г. – Б. м. С. 4&lt;/ref&gt;.

=== Найноўшы час === 
 
9 лютага 1918 году, яшчэ да падпісаньня Берасьцейскай мірнай дамовы з бальшавіцкай Расеяй (3 сакавіка), Германія перадала паўднёвую частку Беларусі [[Украінская Народная Рэспубліка|Украінскай Народнай Рэспубліцы]]. У адказ на гэта, 9 сакавіка [[Другая Устаўная грамата|Другой Устаўной граматай]] тэрыторыя абвешчана часткай [[Беларуская Народная Рэспубліка|Беларускай Народнай Рэспублікі]]. Бабчын у складзе Мікуліцкай воласьці Рэчыцкага павету, аднак, апынуўся ў часова створанай 15 чэрвеня Палескай губэрні з цэнтрам у Рэчыцы, з кастрычніка — у Мазыры. З 18 траўня тут дзейнічала «варта Украінскай Дзяржавы»&lt;ref&gt;Ціхаміраў А. В. Станаўленне і развіццё беларуска-украінскіх адносін у 1918 – 1920 гг. //  Веснік БДУ. Сер. 3. 2005. № 3. С. 28 – 32; Грицкевич А. П. Борьба за Украину, 1917—1921 / А. П. Грицкевич; под науч. ред. А. Е. Тараса. — Минск: Современная школа, 2011. С. 92 — 93; Ільїн, О. Західне Полісся в Українській Державі гетьмана Скоропадського (Історія в документах) / О. Ільїн // Над Бугом і Нарвою : український часопис Підляшшя. — 2014. № 3. С. 42; Валентина Метлицька. Тимчасова німецька окупація та її вплив на долю східного Білоруського Полісся (березень 1918 – січень 1919 рр.). // Україна та Німеччина: міждержавні відносини: збірник наукових праць / ред. кол. Владислав Верстюк (гол.), Степан Віднянський, Руслан Пиріг, Ірина Матяш, Дмитро Вєдєнєєв, Володимир Бойко, Дмитро Казіміров. – Чернігів: Сіверський центр післядипломної освіти, 2018. С. 286 – 296 (артыкул беларускамоўны)&lt;/ref&gt;.

1 студзеня 1919 згодна з пастановай І з’езда КП(б) Беларусі Рэчыцкі павет увайшоў у склад [[Сацыялістычная Савецкая Рэспубліка Беларусі|Сацыялістычнай Савецкай Рэспублікі Беларусі]], але 16 студзеня разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі быў далучаны да РСФСР.

[[Файл:Бабчын і наваколлі на мапе 1924-26 гг.jpg|значак|зьлева|150px|Бабчын і навакольлі на мапе 1924-26 гг.]][[Файл:Яўген Калубовіч. 1930 г. Хойнікі.png|значак|150px|Аўген Калубовіч за два месяцы перад арыштам 1930 г. Хвойнікі.]]

З 8 сьнежня 1926 году — у складзе БССР; да 16 ліпеня 1954 году цэнтар [[Бабчынскі сельсавет|Бабчынскага сельсавету]] [[Хвойніцкі раён|Хвойніцкага раёну]] [[Рэчыцкая акруга|Рэчыцкай акругі]], з 9 чэрвеня 1927 году па 26 ліпеня 1930 году — [[Гомельская акруга|Гомельскай акругі]], з 20 лютага 1938 году — [[Палеская вобласьць|Палескай вобласьці]] з цэнтрам у Мазыры, з 8 лютага 1954 году — [[Гомельская вобласьць|Гомельскай вобласьці]].

У канцы 1920-х – пачатку 1930-х гг. існавала антыбальшавіцкая моладзевая &quot;Беларуская Арганізацыя Альтруістых&quot;, лідарам якой быў студэнт Бабчынскага пэдагагічнага тэхнікуму{{Заўвага|«''Правей Рудакова — пасада былой дзевяцігодкі з пэдагагічным ухілам, пазьней рэарганізаванай у тэхнікум. У вагромністым садзе, абнесеным тынам і гонкімі таполямі, із цэлага комплексу будынкаў вылучаецца двух-павярховы мур.''»&lt;ref&gt;Аўген Калубовіч. На крыжовай дарозе. Успаміны. — Клыўлэнд, 1986. С. 8&lt;/ref&gt;.}} [[Аўген Калубовіч]]. Арыштаваны 30 траўня 1930 г. і высланы ў Котлас. У тым жа 1930 годзе ў вёсцы арганізаваны калгасы «Камінтэрн» і «Кастрычнік». Працавалі 2 ветраныя млыны, 4 кузьні.

Падчас [[Нямецка-савецкая вайна|нямецка-савецкай вайны]] 17 траўня 1943 году нямецкія акупанты расстралялі 21 мясцовага жыхара. На фронце і партызанскай барацьбе загінулі 294 жыхары вёскі і вёсак, што ўваходзілі ў калгас «Кастрычнік». У памяць пра загінулых у 1970 годзе ў цэнтры вёскі, у сквэры, усталяваная культурная кампазыцыя.

Паводле перапісу 1959 г. у вёсцы 923 жыхары, цэнтр калгасу «Кастрычнік». Дзейнічалі лясьніцтва, сярэдняя школа, Дом культуры, бібліятэка, фэльдшэрска-акушэрскі пункт, аддзяленьне сувязі, крама.

20 верасьня 2011 году вёска ліквідаваная рашэньнем Хвойніцкага раённага Савету дэпутатаў&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20171107031655/http://pravo.by/pdf/2011-112/2011_112_9_44053.pdf Об упразднении сельских населенных пунктов Хойникского района]{{Ref-ru}} / Решение Хойникского районного Совета депутатов от 20 сентября 2011 г. № 68&lt;/ref&gt;.

== Геаграфія ==
За 12 км на поўдзень ад раённага цэнтру [[Хвойнікі]] і чыгуначнай станцыі ў гэтым горадзе, разьмешчанай на галіне [[Васілевічы]] — [[Хвойнікі]] адыходнай ад лініі [[Берасьце]] — [[Гомель]], за 122 км ад [[Гомель|Гомелю]].

Знаходзіцца на тэрыторыі [[Палескі радыяцыйна-экалягічны запаведнік|Палескага дзяржаўнага радыяцыйна-экалягічнага запаведніка (ПДРЭЗ)]].

== Транспартная сыстэма ==
Транспартная сувязь па прасёлкавай, а затым па аўтадарозе [[Хвойнікі]] — [[Брагін]]. Жылых хатаў няма (2004 год). Пляніроўка складаецца з крывалінейнай вуліцы, арыентаванай з паўднёвага захаду на паўночны ўсход, да яе прымыкае кароткая вуліца з мэрыдыянальнай накіраванасьцю і на поўначы прымыкае зьлёгку выгнутая вуліца. На захадзе невялікія адасобленыя ўчасткі забудовы. Забудова двухбаковая, хаты драўляныя, сядзібнага тыпу.

== Водная сыстэма ==
На поўдні і захадзе мэліярацыйныя каналы, зьвязаныя з Паганянскім каналам.

== Экалёгія і прырода ==
Непадалёк ад вёскі ёсьць паклады [[торф]]у.

У сувязі з радыяцыйным забруджваньнем пасьля [[Чарнобыльская катастрофа|Чарнобыльскай катастрофы]] жыхары (194 сям’і) пераселеныя ў месцы не забруджаныя радыяцыяй.

== Насельніцтва ==
* 1834 год — 53 двары
* 1850 год — 315 жыхароў
* 1885 год — 56 дворов, 357 жыхароў
* 1897 год — 92 двары, 523 жыхары (паводле перапісу)
* 1908 год — 120 двароў, 713 жыхароў
* 1959 год — 839 жыхароў (паводле перапісу)
* 2004 год — жыхароў няма

== Асобы ==
[[Файл:Чэслаў Пяткевіч, партрэт і аўтограф.png|значак|зьлева|150px|Чэслаў Пяткевіч, партрэт і аўтограф.]][[Файл:Бабчынская школа ў пачатку 1970-х гг.jpg|значак|150px|Бабчынская сярэдняя школа. Фота пачатку 1970-х гг.]][[Файл:Цэгла з кляймом Ваньковічаў.jpg|значак|150px|Цэгла з кляймом Ваньковічаў, зь якой узьведзены будынак школы ў Бабчыне. Фота У. Смольскага. 2022 г.]][[Файл:7-я група (клас) Бабчынскай школы ІІ ступені. 1929 г.png|значак|зьлева|150px|7-я група (кляс) Бабчынскай школы ІІ ступені. 1929 г.]] 
* Чэслаў, сын Гэнрыка, Пяткевіч — беларускі і польскі этнограф, фальклярыст
* Людміла Казлоўская (Берасьнева) (1936—2020) — беларускі эканаміст. Доктар эканамічных навук (1983), прафэсар (1989)
* [[Мікола Мятліцкі]] (1954—2021) — [[беларус]]кі [[паэт]]&lt;ref&gt;{{Спасылка|аўтар = | прозьвішча = | імя = | аўтарlink = | cуаўтары = | дата публікацыі = | url = http://vershy.ru/bio/biyagrafiya-mikoly-myatlitskaga| загаловак = Біяграфія Міколы Мятліцкага| фармат = | назва праекту = | выдавец = Вершы.ru| дата = 19 красавіка 2011 | мова = | камэнтар = }}&lt;/ref&gt;

== Заўвагі ==
{{Заўвагі}}

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

== Літаратура ==
* Бельскі С. В. З гісторыі ўладароў і маёнткаў Брагіншчыны XVI – XVIII стст. // Брагинщина в контексте истории белорусско-украинского пограничья: сборник научных статей / редкол. А. Д. Лебедев (отв. ред.) [и др.]. – Минск: Четыре четверти, 2018. С. 6, 23 – 27, 29 – 31
* {{Літаратура/Гарады і вёскі Беларусі|2-2}}

{{Стралічаўскі сельсавет}}
{{Хвойніцкі раён}}
{{Населеныя пункты, адселеныя пасьля катастрофы на ЧАЭС}}

[[Катэгорыя:Колішнія населеныя пункты Хвойніцкага раёну]]
[[Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XVI стагодзьдзі]]</text>
      <sha1>dqxhjsn7iaz4e7fx6a4j6s8u3sqmfhy</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2677081</id>
      <parentid>2677080</parentid>
      <timestamp>2026-07-02T05:17:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Дамінік</username>
        <id>64057</id>
      </contributor>
      <comment>/* Пад уладай Расейскай імпэрыі */</comment>
      <origin>2677081</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="46393" sha1="e64v6xltsnvrou6b6tnjyt55rh48aua" xml:space="preserve">{{Населены пункт/Беларусь
|Назва                            = Бабчын
|Статус                           = былая вёска
|Назва ў родным склоне            = Бабчына
|Лацінка                          = Babčyn
|Герб                             = 
|Сьцяг                            = 
|Гімн                             = 
|Дата заснаваньня                 = перад 1574 годам
|Першыя згадкі                    = 
|Статус з                         = 
|Магдэбурскае права               = 
|Былая назва                      = 
|Мясцовая назва                   = 
|Вобласьць                        = [[Гомельская вобласьць|Гомельская]]
|Раён                             = [[Хвойніцкі раён|Хвойніцкі]]
|Сельсавет                        = [[Стралічаўскі сельсавет|Стралічаўскі]]
|Гарадзкі савет                   = 
|Старшыня гарвыканкаму            = 
|Пасада кіраўніка                 = 
|Кіраўнік                         = 
|Плошча                           = 
|Крыніца плошчы                   = 
|Вышыня                           = 
|Унутраны падзел                  = 
|Колькасьць насельніцтва          = 
|Год падліку колькасьці           = 
|Крыніца колькасьці насельніцтва  = 
|Этнічны склад насельніцтва       = 
|Год падліку этнічнага складу     = 
|Нацыянальны склад насельніцтва   = 
|Год падліку нацыянальнага складу = 
|Колькасьць двароў                = 
|Год падліку колькасьці двароў    = 
|Крыніца колькасьці двароў        = 
|Паштовы індэкс                   = 
|СААТА                            = 
|Выява                            = 
|Апісаньне выявы                  = 
 |Шырата градусаў                 = 51
 |Шырата хвілінаў                 = 47
 |Шырата сэкундаў                 = 0
 |Даўгата градусаў                = 30
 |Даўгата хвілінаў                = 1
 |Даўгата сэкундаў                = 2
|Пазыцыя подпісу на мапе          = зьверху
|Водступ подпісу на мапе          = 2.3
|Commons                          = 
|Сайт                             = 
}}

[[Файл:POL COA Korybut.svg|100px|значак|зьлева|Герб Карыбут князёў Вішнявецкіх.]][[Файл:Бабчын у дзельчым лісьце 1574 г.jpg|значак|зьлева|150px|Сяло Бабчын у дзельчым лісьце 1574 г.&lt;ref&gt;НГАБ у Менску. Ф. 694. Воп. 7. Спр. 871. А. 18адв.&lt;/ref&gt;]][[Файл:Фрагмэнт запісу М. Лосятынскаму 1638 г.jpg|значак|зьлева|150px|Фрагмэнт сьведчаньня Мікалая Лосятынскага. 1638 г.]][[Файл:Брагін у рэестры падымнага 1640 г.jpg|значак|зьлева|150px|Бабчын у тарыфе падымнага 1640 г.]][[Файл:Брагін з прылегласьцямі. 1683 г.jpg|значак|зьлева|150px|Бабчын у люстрацыі падымнага 1683 г.]][[Файл:Рудакоў і Бабчын у пастой 1686-1687 гг.jpg|значак|зьлева|150px|Брагін, Рудакоў і Бабчын у пастой 1686-1687 гг.]][[Файл:Паборы з Бабчына ў казацкі пастой 1686-1687 гг.png|значак|150px|Паборы з Бабчына ў казацкі пастой 1686-1687 гг.]]

'''Ба́бчын'''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Гомельская вобласьць}} С. 316&lt;/ref&gt; — былая [[вёска]] ў [[Стралічаўскі сельсавет|Стралічаўскім сельсавеце]] [[Хвойніцкі раён|Хвойніцкага раёну]] [[Гомельская вобласьць|Гомельскай вобласьці]].

== Гісторыя ==

=== Карона Каралеўства Польскага ў Рэчы Паспалітай ===

Найбольш раньняя пакуль згадка пра {{пачатак цытаты}} ''Село Бабчин з людми заседелыми и незаседелыми, з даню грошовою и медовою, з дубровами, лесы, чертежами, полми и сеножатми и ловы зверинными'' {{канец цытаты}} сустрэтая ў лісьце ад 15 (25) сакавіка 1574 году князя Аляксандра Аляксандравіча Вішнявецкага брату князю Міхаілу Аляксандравічу Вішнявецкаму аб разьдзеле айчызнага маёнтку [[Брагін]] Кіеўскага павету Каралеўства Польскага. Уладальнікам яго стаў князь Міхаіл&lt;ref&gt;Акт о разделе имения Брягин. 1574 г. // Беларускі археаграфічны штогоднік. Выпуск 1. – Мінск, 2000. С. 185 – 194 [https://web.archive.org/web/20200605102849/http://www.belniidad.by/sites/default/files/bash/bash01_2000.pdf Публікацыя М. Ф. Сьпірыдонава]&lt;/ref&gt;. У датаваным 13 (23) днём сакавіка месяца 1581 году дакумэнце паведамляецца, што пан земскі пісар кіеўскі Дзьмітры Ялец надзелены паўнамоцтвамі ў справе разьмежаваньня добраў пана падкаморага кіеўскага Шчаснага Харлінскага з уладаньнямі князя Міхаіла Вішнявецкага, кашталяна брацлаўскага, «''miasta Brahinia, sioła [[Глухавічы|Chłuchowic]], [[Губарэвічы|Hubarowa]] y Babczyna''»&lt;ref&gt;Руська (Волинська) метрика [Текст] : регести документів Коронної канцелярії для укр. земель (Волинське, Київське, Брацлавське, Чернігівське воєводства) 1569-1673 / Держ. ком. арх. України, Центр. держ. істор. арх. України, м. Київ, Ін-т укр. археографії та джерелознавства ім. М. С. Грушевського НАН України, Генер. дирекція держ. арх., Голов. арх. давніх актів ; ред. і упоряд Г. Боряк [та ін.] ; передм. П. К. Грімстед. — Київ, 2002. С. 301—302&lt;/ref&gt;. 18 траўня 1595 году Бабчын названы ў акце трыбунальскім у сувязі з пагадненьнем аб скасаваньні ўзаемных прэтэнзій паміж уладальнікамі часткі Брагінскага маёнтку князямі Міхалам і Юрыем Міхайлавічамі Вішнявецкімі і ўладальнікам Астраглядаўскіх добраў панам Шчасным Харлінскім&lt;ref&gt;Źródła dziejowe. T. XXІ: Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym; T. X: Ziemie ruskie. Ukraina (Kijów – Bracław). / A. Jabłonowski. – Warszawa, 1894. S. 14&lt;/ref&gt;.

У 1628 годзе князь Канстанцін Карыбут Вішнявецкі, апякун дзяцей нябожчыка князя Міхаіла, з трох дымоў у Бабчыне плаціў 9 злотых&lt;ref&gt;Архив Юго-Западной России (далей: Архив ЮЗР). Ч. 7. Т. 1. Акты о заселении Юго-Западной России. – Киев, 1886. С. 393&lt;/ref&gt;.

Паловай Брагінскага замку і места зь сёламі, сярод якіх быў і Бабчын, валодаў, а ў 1638 г. заставіў на чатыры гады за 65 000 злотых пану Мікалаю Лосятынскаму князь [[Ярэмі Вішнявецкі|Ярэмі Міхал, сын Міхаіла, Вішнявецкі]]&lt;ref&gt;Tomkiewicz W. Jeremi Wiśniowiecki (1612—1651) / W. Tomkiewicz. — Warszawa, 1933. S. 112, 113; зьвесткі пра паселішчы: Archiwum Główne Akt Dawnych w Warszawie. Archiwum Radziwiłłów. Dział X. Sygn. 933. S. 5-6&lt;/ref&gt;. 

Паводле тарыфу падымнага «dwoiego» Кіеўскага ваяводзтва 1640 году, князь Ярэмі Вішнявецкі з 30 дымоў Бабчына выплачваў 30 злотых&lt;ref&gt;Центральний державний історичний архів України в м. Києві (ЦДІАУК). Ф. 11. Опис 1. Справа 9. А. 873; Archiwum Państwowe w Krakowie. Archiwum Młynowskie Chodkiewiczów. Mikr. № J – 14970. Sygn. 404. S. 186-187&lt;/ref&gt;. 

Сярод казакоў, захопленых у палон пасьля бітвы пад Загальлем, у дакумэнце, датаваным 29 чэрвеня 1649 году, названы Фурс з Бабчына, падданы князя Ярэмія Вішнявецкага&lt;ref&gt;Джерела з історії Національно-визвольної війни українського народу 1648 – 1658 рр. Т. 1 (1648 – 1649). – Київ, 2012. С. 264, 266&lt;/ref&gt;.

У 1683 годзе пан Канецпольскі мусіў плаціць падатак з 35 дымоў{{заўвага|Выдаўцы дакумэнту ў 1886 г. замест их прыпісалі Бабчыну 17 дымоў рудакоўскіх, а сам Рудакоў пакінулі па-за ўвагай&lt;ref&gt;Архив ЮЗР. С. 489&lt;/ref&gt;.}} вёскі Бабчын&lt;ref&gt;ЦДІАУК. Ф. 15. Оп. 1. Спр. 3. А. 734зв.&lt;/ref&gt;.

14 верасня 1686 году лясьнічы Лаўрын з Бабчына пад прысягай паведаміў у Оўруцкім гродзкім судзе, што так з-за казакоў, як і з-за войска ВКЛ, зь вёскі адыйшлі 17 дымоў (×6 — прыкладна 102 жыхары)&lt;ref&gt;Архив ЮЗР. С. 550 – 551&lt;/ref&gt;. У справе таго ж суда ад 28 чэрвеня 1687 году Бабчын названы сярод паселішчаў часткі Брагінскага маёнтку ваяводзіча бэлзскага, каралеўскага палкоўніка Яна Канецпольскага, зруйнаваных працяглым, ад лістападу 1686 да самых «''[[сёмуха|świątek zielonych]]''» у 1687 годзе, пастоем казакоў палкоўніка Войска Запарожскага Паўла Апостала Шчуроўскага. На той час тут засталося 26 дымоў (каля 156 жыхароў), а разьмясьціліся ў іх 30 казакоў ажно з паўсотняй коней. Тады зь вяскоўцаў выбралі за гарэлку, рыбу, мяса, хусты палатна, абутак 217 злотых; за 10 вазоў, кожны з хамутом, раменнай шляёй, касой, сякерай, рыдлёўкай, біклагай, мазьніцай з двума гарцамі{{заўвага|Гарц або гарнец — 2, 8237 л}} дзёгцю, 100 зл.; за здор і соль 46 зл.; легуміны {{заўвага|Салодкая выпечка альбо слодычы, вырабленыя з ужываньнем зьбітых яек і цукру з рознымі дадаткамі.}} узялі 84  вядры, аўса 70 вёдраў, вепрукоў кормленых 45, падсьвінкаў 93, баранаў 9, валоў 2, гусей 70, кур 280, качак 20, палатна на ўладкаваньне паходных шатроў 69 локцяў; асабіста палкоўніку бабчынцы мусілі даць вала, 6 вепрукоў, 12 злотых, пшаніцы і ячменю 9 вёдраў. Акрамя ўсяго, казакі сотні Русановічавай «''na gruntach babczyńskich''» забілі і абрабавалі брагінскага купца Гірша з Турава, які вяртаўся з кірмашу, а здабычу адвезьлі да палкоўніка. Адным зь сьведкаў у справе выступіў бабчынскі войт Гаўрыла Гацучэнка&lt;ref&gt;ЦДІАУК. Ф. 15. Оп. 1. Спр. 5. А. 329 – 329зв.; Архив ЮЗР. Ч. 3. Т. 2. Акты о казаках (1679 – 1716). – Киев, 1868. С. 148, 150 – 151, 157&lt;/ref&gt;.

[[Файл:Урывак зь візыты Брагінскай Мікалаеўскай царквы 1740 г.png|значак|зьлева|150px|Фрагмэнт візыты Брагінскай Мікалаеўскай царквы 1740 г.]][[Файл:Аркуш зь візыты 1743 г.jpg|значак|150px|Аркуш зь візыты 1743 г.]]

У акце ад 22 верасьня 1715 году сказана, што губарэвіцкія сяляне пана маршалка мазырскага Антонія Аскеркі, узброеныя косамі, сякерамі і стрэльбамі, папалілі стагі сена, прыналежныя падданым пана войскага мельніцкага Аляксандра Антонія Бандынэлі, жыхарам вёсак Бабчын, [[Рудакоў]] і хутара [[Чахі (Гомельская вобласьць)|Чахі]]. У выніку, убогія сяляне А. Бандынэлі, якія з-за браку сена не мелі чым карміць худобу зімой, вымушаныя былі ад яе пазбавіцца&lt;ref&gt;Архив ЮЗР. Ч. 1. Т. 4. Акты об унии и состоянии православной церкви с половины XVII века (1648 – 1798). – Киев, 1871. С. 379&lt;/ref&gt;.

У «Тарыфе падымнага падатку Оўруцкага павету 1734 г.» Бабчын – у палове Брагінскіх добраў, якую дагэтуль шмат гадоў трымаў у заставе ад паноў Канецпольскіх дорпацкі падкаморы А. Бандынэлі&lt;ref&gt;Тарифи подимного податку, сеймикові лауди і люстрації Київського воєводства першої половини XVIII століття. /Вид. друге, доп. Укл. Конрад Жеме і ецький. – Біла Церква, 2015. С. 283 – 285&lt;/ref&gt;. У 1739 годзе з багаслаўленьня афіцыяла Кіеўскай мітраполіі Гедэона Казубскага, намаганьнямі брагінскага дэкана Іаана Макарэвіча, настаяцеля Брагінскай Сьвята-Мікольскай царквы, непасрэднай працай парахіянаў у Бабчыне, на месцы старога за даўнасьцю гадоў заняпалага драўнянага будынку, закладзены і ў 1740 годзе асьвечаны новы драўняны будынак прыпісной пакуль што Крыжаўзьдзьвіжанскай царквы. 25-м верасьня 1740 году датаваны фундуш царкве князя Міхала Сэрвацыя і княгіні ваяводзінай віленскай Вішнявецкіх&lt;ref&gt;Інстытут рукапісу Нацыянальнай бібліятэкі Украіны імя У. І. Вярнадзкага (ІР НБУВ). Ф. 1. Спр. 2464. А. 333адв.-334, 335-335адв.&lt;/ref&gt;{{Заўвага|С. В. Марцэлеў у энцыкляпэдыі «Гарады і вёскі Беларусі» (2005) адвольна сьцьвярджаў нібы Бабчынская царква паўстала «паблізу месца, дзе раней разьмяшчаўся замак уладальніка ''мястэчка'' [?] Вішнявецкага». Той самы аўтар, ізноў жа з уласнай ініцыятывы, у «Зборы помнікаў гісторыі і культуры Беларусі» (1985) зьмясьціў замак князёў Вішнявецкіх у Гарадзішчы Брагінскага раёну (сучасны пасёлак Тэльман, гл.: [[Двор-Гарадзішча]]). Але вядома, што людзі гэтага роду мелі замак у рэгіёне толькі ў самым Брагіне.}}. У прыходзе Мікалаеўскай царквы ў Брагіне бабчынцы заставаліся да 1742 году.

Як запісана ў візыце Мікалаеўскай царквы 1740 году, у Бабчыне «з прыналежнасьцямі»{{заўвага|За тымі «прыналежнасьцямі» беспамылкова пазнаюцца вёскі Рудакоў, [[Мокіш]], хутары Чахі, [[Рудыя (Гомельская вобласьць)|Рудыя]] і брагінскі [[Варацец]].}} налічвалася 80 гаспадарак&lt;ref&gt;ІР НБУВ. Ф. 233. Спр. 19. А. 765, 768&lt;/ref&gt;. Згодна з Генэральнай візытай Брагінскага дэканату, на 1743 год у прыходзе царквы Ўзьдзьвіжаньня Сьвятога Крыжа сяла Бабчына князёў Вішнявецкіх налічвалася 107 двароў, дапушчаных да споведзі 521 душа. Узначальваў прыход сьвятар Рыгор Леановіч&lt;ref&gt;ІР НБУВ. Ф. 1. Спр. 2461. А. 288&lt;/ref&gt;.

У матэрыяле візыты Брагінскага дэканату засьведчана, што на 1752 год прыход Бабчынскай Крыжаўзьдзьвіжанскай царквы складалі верныя з 32 двароў у Бабчыне{{заўвага|Запісана: у Бабічах.}}, 14 у вёсцы Мокіш, з 10 двароў хутара Чахі, 8 хутара Рудыя, 8 хутара Варацец. Дапушчаных да споведзі 569 душ. Парохам заставаўся Рыгор Леановіч&lt;ref&gt;ІР НБУВ. Ф. 1. Спр. 2464. А. 333адв., 335-336&lt;/ref&gt;.

[[File:Высокае на мапе другога тому Вялікага гістарычнага атлясу Беларусі.jpg|значак|зьлева|150px|Бабчын на мапе «Беларускія землі ў канцы XVIII ст.» другога тому ВГАБ&lt;ref&gt;Вялікі гістарычны атлас Беларусі ў 4-х тамах: Т. 2. — Мінск: Белкартаграфія, 2013. С. 122&lt;/ref&gt;.]][[Файл:POL COA Rawicz.svg|100пкс|значак|Герб Равіч паноў Ракіцкіх.]]

У 1754 годзе з 27 двароў{{заўвага|Колькасьць двароў вынікае з запісу «''Wieś Babsztyn do Brahynia, szesnastka i chałup siedm''».}} (каля 162 жыхароў) сяла Бабчын Брагінскага маёнтку выплачвалася «''do grodu''» (Оўруцкага замку) 4 злотыя, 5 з пал. грошаў, «''na milicję''» (на вайсковыя патрэбы павету і ваяводзтва) 16 зл. і 22 гр.&lt;ref&gt;Тариф подимного податку Київського воєводства 1754 року. /Опрацював Конрад Жеменецький. – Біла Церква, 2015. С. 190&lt;/ref&gt; У тым жа годзе маёнтак быў куплены ў княгіні Эльжбэты Вішнявецкай Міхалавай Замойскай панам Францішкам Антоніем Ракіцкім.

[[Файл:Бабчын і яго ўгодзьдзі ў эксплікацыі да мапы Брагінскага графства 1783 г.jpg|значак|зьлева|150px|Бабчын і яго ўгодзьдзі ў эксплікацыі да мапы Брагінскага графства 1783 г.]]

Паводле габрэйскіх перапісаў 1765, 1778 і 1784 году, на хутары Бабчын жылі адпаведна 6, 4 і 2 głowy – плацельшчыкі пагалоўшчыны, якія належалі да Брагінскага кагалу&lt;ref&gt;Архив ЮЗР. Ч. 5. Т. 2. Переписи еврейского населения в юго-западном крае в 1765 – 1791 гг. – Киев, 1890. С. 302, 391, 710&lt;/ref&gt;. Ці не [[Каліеўшчына]] 1768 г. выклікала няўхільнае зьмяншэньне тут колькасьці насельнікаў-габрэяў?

Вёска Бабчын, угодзьдзі царквы і людзей бабчынскіх згаданыя ў эксплікацыі да мапы Брагінскага графства, датаванай 27 днём жніўня 1783 году.

На 1789 год пры Бабчынскай Крыжаўдзьвіжанскай прыходзкай царкве згаданая капліца сьв. арханёла Міхаіла ў Мокішы&lt;ref&gt;Табэлі дэканатаў Кіеўскай мітраполіі, прэзэнтаваныя генэральнай кангрэгацыяй ў Радамышлю. 1789. // Інстытут рукапісу Нацыянальнай бібліятэкі Украіны імя У. І. Вярнадзкага. Ф. 233. Спр. 11. А. 73&lt;/ref&gt;.

=== Пад уладай Расейскай імпэрыі === 

[[File:POL COA Oskierka.svg|100пкс|значак|зьлева|Герб Мурдэліо зьменены роду Аскеркаў.]]
[[Файл:Бабчын на схематычным плане Рэчыцкага павету 1800 г.jpg|значак|150px|Бабчын на схематычным плане Рэчыцкага павету 1800 г.]]
 
Пасьля [[Другі падзел Рэчы Паспалітай|другога падзелу]] [[Рэч Паспалітая|Рэчы Паспалітай]] (1793 г.) Бабчын – у межах Чарнігаўскага намесьніцтва, з 1796 году ў складзе адноўленага [[Рэчыцкі павет|Рэчыцкага павету]] [[Чарнігаўская губэрня|Чарнігаўскай]], потым Маларасейскай, а з 29 жніўня 1797 году [[Менская губэрня|Менскай губэрні]] [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]]&lt;ref&gt;Насевіч В., Скрыпчанка Т. Рэчыцкі павет / В. Насевіч, Т. Скрыпчанка // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі: у 6 т. – Т. 6. Кн. 1. – Мінск: БелЭн, 2001.  С. 181—182&lt;/ref&gt;. У 1795 г. сяло Бабчын, частка якога была ў заставе ў пана Прыбары, разам з хутарамі Чахі, Рудыя і сялом Губарэвічы належаў пану падстарасьце рэчыцкаму Ігнацыю Аскерку&lt;ref&gt;Петреченко І. Є. «Камеральное описание… Речицкой округи» 1796 р.: інформаційний потенціал пам’ятки // Днепровский паром. Природное единство и историко-культурное взаимодействие белорусско-украинского пограничья / Материалы международной конференции (26-27 апреля 2018 г., г. Гомель). — Минск, 2018. С. 71&lt;/ref&gt;, які годам раней страціў жонку Ізабэлу&lt;ref&gt;НГАБ. Ф. 937. Воп. 1. Спр. 60. А. 97&lt;/ref&gt;, дачку ўладальніка добраў графа Міхала Адама Ракіцкага. У шляхецкай рэвізіі 1811 г. застаўным ад графа Ракіцкага ўладальнікам фальварку Бабчын і сялом з 120 (на 1795 г.) душамі сялян мужчынскага полу названы былы рэчыцкі гродзкі судзьдзя Пётар Прыбара&lt;ref&gt;НГАБ. Ф. 333. Воп. 9. Спр. 263. А. 195&lt;/ref&gt;. Ад 1816 г., паводле А. Ельскага, згодна з сямейным пагадненьнем уладальніцай фальваркаў Бабчын і Мокіш стала Людвіка, дачка Ігнацыя, Аскерка&lt;ref&gt;Słownik geograficzny Krółewstwa Polskiego і innych krajów słowiańskich. – Warszawa, 1888. T. 9. S. 901&lt;/ref&gt;. У 1834 г. гаспадыняй Рудакоўскага маёнтку разам з Бабчынам і інш. была ўдава брата Людвікі Ўладыслава Ядзьвіга з Гечэвічаў Аскерчына, якую настаяцель Бабчынскай Крыжаўзьдзьвіжанскай прыходзкай царквы І. Нямшэвіч у мэтрычных запісах хросту дзяцей яе сялян чамусьці называў Еўдакіяй&lt;ref&gt;НГАБ. Ф. 136. Воп. 13. Спр. 536. А. 68&lt;/ref&gt;. Тады ў сяле было 53 двары.

1 (13) лістапада  1844 г. складзены інвэнтар, паводле якога Рудакоўскі маёнтак з фальваркамі Бабчын і Мокіш быў уласнасьцю непаўналетніх Гэнрыка Юстына, Аляксандра Юстыніяна і Зофіі Марцэлы Аскеркаў, але знаходзіўся ў арэндзе ў Міхаіла Ігнатавіча Быкава. Прозьвішчы жыхароў Бабчына – Кірко (шмат), Курыленкі, Дашукі, Мятліцкі, Зелянкоўскія, Шарэпа, Курапей, Скуранок, Бакуненка, Марціненка, Зенчанка, Кавалёнак, Краўчанок, Станеўскі&lt;ref&gt;НГАБ. Ф. 142. Воп. 1. Спр. 1465. Пра род Аскеркаў гербу Мурдэліо гл.: Гербоўнік беларускай шляхты. – Мінск, 2002. Т. 1. С. 328 – 334&lt;/ref&gt;. Згодна з кліравой ведамасьцю за 1847 год, у 42{{Заўвага|Як паведаміў іерэй Расьціслаў Бандарэнка, тут меліся на ўвазе не вясковыя сядзібы, а царкоўныя двары, кожны зь якіх мусілі складаць 4 мужчынскія душы.}} дварах сяла Бабчын «помещицы Евдокии Оскирчины» жылі 168 вернікаў-мужчын і 183 жанчыны&lt;ref&gt;НГАБ. Ф. 136. Воп. 1. Спр. 41952. А. 10адв.&lt;/ref&gt;. У 1850 г. 315 жыхароў. 20 ліпеня 1856 году ў Бабчыне ў сям'і лясьнічага, двараніна Слуцкага павету Гэнрыка Пяткевіча нарадзіўся сын Чэслаў, будучы таленавіты дасьледчык Палесься&lt;ref&gt;Часлаў Пяткевіч. Рэчыцкае Палессе. — Мінск: Беларускі кнігазбор, 2004. С. 6&lt;/ref&gt;.  У «Списках населенных мест Минской губернии по уездам, приходам, еврейским обществам со сведениями об их расположении и народонаселении [Дело]: 1857 г.» засьведчана, што 340 жыхароў сяла Бабчын зьяўляліся прыхаджанамі Крыжаўзьдзьвіжанскай царквы, 12 мужчын і 19 жанчын былі парафіянамі Астраглядаўскага касьцёлу Ўнебаўзяцьця Найсьвяцейшай Панны Марыі&lt;ref&gt;Расейскі дзяржаўны гістарычны архіў. Ф. 1290. Воп. 4. Спр. 79. А. 381, 722&lt;/ref&gt;.      

[[Файл:Бабчын на трохвярстовай мапе Ф. Ф. Шубэрта 1850 г.jpg|значак|150px|Бабчын на мапе Шубэрта-Тучкова з праўкамі 1860-х гг.]]

У парэформавы пэрыяд Бабчын – у Мікуліцкай воласьці. Да свайго спачыну ў 1866 г. маёнткам валодаў Гэнрык Аскерка, а пасьля яго дочкі Марыя і Алена. На пачатак 1870 года тут — 150 мужчын-гаспадароў зь ліку сялян уласьнікаў, прыпісаных да Бабчынскага сельскага таварыства&lt;ref&gt;Список волостей, обществ и селений Минской губернии на 01. 01. 1870 г. — Минск, 1870. Л. 71&lt;/ref&gt;. У 1876 годзе да прыходу Крыжаўзьдзьвіжанскай царквы, акрамя Бабчына, належалі сем вёсак — Чахі, Рудыя, Варацец, Рудакоў, Мокіш, [[Высокае (Хвойніцкі раён)|Высокае]] і [[Лісьцьвін]]. Настаяцель сьвятар Васіль Шахновіч, штатны псаломшчык Канстанцін Васанскі, звышштатны Васіль Кладкевіч, просьфірня Сінклітыкія Анціповіч&lt;ref&gt;Минские епархиальные ведомости. — Минск, 1876. № 10. С. 458&lt;/ref&gt;. На 1879 год прыход налічваў 909 душ мужчынскага і 1007 жаночага полу верных. Настаяцелем быў сьвятар Міхаіл Драздоўскі&lt;ref&gt;Описание церквей и приходов Минской епархии. VIII. Речицкий уезд. — Минск, 1879. С. 15—16&lt;/ref&gt;. У 1885 годзе налічвалася 56 двароў, 357 жыхароў, дзейнічалі вінакурня, млын. На 1889 год маёнтак Рудакоў з фальваркамі Бабчын і Мокіш (усяго 7162 дзесяціны зямлі) належаў Алене (Аскерчанцы) Ваньковіч&lt;ref&gt;Список зелевладельцев Минской губернии. 1889 г. – Минск, 1889. С. 364&lt;/ref&gt;. У Бабчыне на той час (з 1 студзеня 1888 году) існавала двухклясная царкоўна-прыходзкая школа, узровень навучаньня ў якой атрымаў высокую адзнаку інспэктара зь Менску протаярэя Паўла Афонскага. Заслуга ў тым айца Міхаіла Драздоўскага, пана Станіслава Ваньковіча і настаўнікаў&lt;ref&gt;Минские епархиальные ведомости. – Минск, 1888. № 10. С. 281, 283 – 284, 289; 1891. № 2. С. 62 – 82&lt;/ref&gt;. Паводле перапісу 1897 году, у Бабчыне – 92 двары, 523 жыхары, царква, капліца, школа, крама, вятрак. Існаваў фальварак з 2 дварамі і 51 жыхаром.

[[Файл:Сьвятар Уладзімер Вячорка.jpg|значак|зьлева|150px|Сьвятар Уладзімер Вячорка.]]
 
На 1903 год пры Крыжаўзьдзьвіжанскай царкве згаданыя драўляны будынак аднакляснай жаночай  і мураваны дзьвюхкляснай настаўніцкай школы&lt;ref&gt;НГАБ. ф. 136. Воп. 1. Спр. 41139. А. 19-19адв.&lt;/ref&gt;. Імаверна, узьвядзеньне другога будынку на той час яшчэ не было завершанае, існуе бо фота чырвонай цэглы з пазнакай 1906 г. З 15 красавіка 1908 году настаяцялем Бабчынскай царквы быў прызначаны сьвятар Уладзімер Вячорка. Ён жа прыняў кіраўніцтва другакляснай школай.

У 1909 годзе ў сяле Бабчын налічвалася 120 двароў з 713 жыхарамі, у аднадворным фальварку – 7 жыхароў&lt;ref&gt;Список населённых мест Минской губернии. / Сост. В. С. Ярмолович. – Минск, 1909. С. 5&lt;/ref&gt;. На 1911 год уладальніцай маёнтку заставалася А. Ваньковіч&lt;ref&gt;Список землевладельцев Минской губернии. 1911 г. – Б. м. С. 4&lt;/ref&gt;.

=== Найноўшы час === 
 
9 лютага 1918 году, яшчэ да падпісаньня Берасьцейскай мірнай дамовы з бальшавіцкай Расеяй (3 сакавіка), Германія перадала паўднёвую частку Беларусі [[Украінская Народная Рэспубліка|Украінскай Народнай Рэспубліцы]]. У адказ на гэта, 9 сакавіка [[Другая Устаўная грамата|Другой Устаўной граматай]] тэрыторыя абвешчана часткай [[Беларуская Народная Рэспубліка|Беларускай Народнай Рэспублікі]]. Бабчын у складзе Мікуліцкай воласьці Рэчыцкага павету, аднак, апынуўся ў часова створанай 15 чэрвеня Палескай губэрні з цэнтрам у Рэчыцы, з кастрычніка — у Мазыры. З 18 траўня тут дзейнічала «варта Украінскай Дзяржавы»&lt;ref&gt;Ціхаміраў А. В. Станаўленне і развіццё беларуска-украінскіх адносін у 1918 – 1920 гг. //  Веснік БДУ. Сер. 3. 2005. № 3. С. 28 – 32; Грицкевич А. П. Борьба за Украину, 1917—1921 / А. П. Грицкевич; под науч. ред. А. Е. Тараса. — Минск: Современная школа, 2011. С. 92 — 93; Ільїн, О. Західне Полісся в Українській Державі гетьмана Скоропадського (Історія в документах) / О. Ільїн // Над Бугом і Нарвою : український часопис Підляшшя. — 2014. № 3. С. 42; Валентина Метлицька. Тимчасова німецька окупація та її вплив на долю східного Білоруського Полісся (березень 1918 – січень 1919 рр.). // Україна та Німеччина: міждержавні відносини: збірник наукових праць / ред. кол. Владислав Верстюк (гол.), Степан Віднянський, Руслан Пиріг, Ірина Матяш, Дмитро Вєдєнєєв, Володимир Бойко, Дмитро Казіміров. – Чернігів: Сіверський центр післядипломної освіти, 2018. С. 286 – 296 (артыкул беларускамоўны)&lt;/ref&gt;.

1 студзеня 1919 згодна з пастановай І з’езда КП(б) Беларусі Рэчыцкі павет увайшоў у склад [[Сацыялістычная Савецкая Рэспубліка Беларусі|Сацыялістычнай Савецкай Рэспублікі Беларусі]], але 16 студзеня разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі быў далучаны да РСФСР.

[[Файл:Бабчын і наваколлі на мапе 1924-26 гг.jpg|значак|зьлева|150px|Бабчын і навакольлі на мапе 1924-26 гг.]][[Файл:Яўген Калубовіч. 1930 г. Хойнікі.png|значак|150px|Аўген Калубовіч за два месяцы перад арыштам 1930 г. Хвойнікі.]]

З 8 сьнежня 1926 году — у складзе БССР; да 16 ліпеня 1954 году цэнтар [[Бабчынскі сельсавет|Бабчынскага сельсавету]] [[Хвойніцкі раён|Хвойніцкага раёну]] [[Рэчыцкая акруга|Рэчыцкай акругі]], з 9 чэрвеня 1927 году па 26 ліпеня 1930 году — [[Гомельская акруга|Гомельскай акругі]], з 20 лютага 1938 году — [[Палеская вобласьць|Палескай вобласьці]] з цэнтрам у Мазыры, з 8 лютага 1954 году — [[Гомельская вобласьць|Гомельскай вобласьці]].

У канцы 1920-х – пачатку 1930-х гг. існавала антыбальшавіцкая моладзевая &quot;Беларуская Арганізацыя Альтруістых&quot;, лідарам якой быў студэнт Бабчынскага пэдагагічнага тэхнікуму{{Заўвага|«''Правей Рудакова — пасада былой дзевяцігодкі з пэдагагічным ухілам, пазьней рэарганізаванай у тэхнікум. У вагромністым садзе, абнесеным тынам і гонкімі таполямі, із цэлага комплексу будынкаў вылучаецца двух-павярховы мур.''»&lt;ref&gt;Аўген Калубовіч. На крыжовай дарозе. Успаміны. — Клыўлэнд, 1986. С. 8&lt;/ref&gt;.}} [[Аўген Калубовіч]]. Арыштаваны 30 траўня 1930 г. і высланы ў Котлас. У тым жа 1930 годзе ў вёсцы арганізаваны калгасы «Камінтэрн» і «Кастрычнік». Працавалі 2 ветраныя млыны, 4 кузьні.

Падчас [[Нямецка-савецкая вайна|нямецка-савецкай вайны]] 17 траўня 1943 году нямецкія акупанты расстралялі 21 мясцовага жыхара. На фронце і партызанскай барацьбе загінулі 294 жыхары вёскі і вёсак, што ўваходзілі ў калгас «Кастрычнік». У памяць пра загінулых у 1970 годзе ў цэнтры вёскі, у сквэры, усталяваная культурная кампазыцыя.

Паводле перапісу 1959 г. у вёсцы 923 жыхары, цэнтр калгасу «Кастрычнік». Дзейнічалі лясьніцтва, сярэдняя школа, Дом культуры, бібліятэка, фэльдшэрска-акушэрскі пункт, аддзяленьне сувязі, крама.

20 верасьня 2011 году вёска ліквідаваная рашэньнем Хвойніцкага раённага Савету дэпутатаў&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20171107031655/http://pravo.by/pdf/2011-112/2011_112_9_44053.pdf Об упразднении сельских населенных пунктов Хойникского района]{{Ref-ru}} / Решение Хойникского районного Совета депутатов от 20 сентября 2011 г. № 68&lt;/ref&gt;.

== Геаграфія ==
За 12 км на поўдзень ад раённага цэнтру [[Хвойнікі]] і чыгуначнай станцыі ў гэтым горадзе, разьмешчанай на галіне [[Васілевічы]] — [[Хвойнікі]] адыходнай ад лініі [[Берасьце]] — [[Гомель]], за 122 км ад [[Гомель|Гомелю]].

Знаходзіцца на тэрыторыі [[Палескі радыяцыйна-экалягічны запаведнік|Палескага дзяржаўнага радыяцыйна-экалягічнага запаведніка (ПДРЭЗ)]].

== Транспартная сыстэма ==
Транспартная сувязь па прасёлкавай, а затым па аўтадарозе [[Хвойнікі]] — [[Брагін]]. Жылых хатаў няма (2004 год). Пляніроўка складаецца з крывалінейнай вуліцы, арыентаванай з паўднёвага захаду на паўночны ўсход, да яе прымыкае кароткая вуліца з мэрыдыянальнай накіраванасьцю і на поўначы прымыкае зьлёгку выгнутая вуліца. На захадзе невялікія адасобленыя ўчасткі забудовы. Забудова двухбаковая, хаты драўляныя, сядзібнага тыпу.

== Водная сыстэма ==
На поўдні і захадзе мэліярацыйныя каналы, зьвязаныя з Паганянскім каналам.

== Экалёгія і прырода ==
Непадалёк ад вёскі ёсьць паклады [[торф]]у.

У сувязі з радыяцыйным забруджваньнем пасьля [[Чарнобыльская катастрофа|Чарнобыльскай катастрофы]] жыхары (194 сям’і) пераселеныя ў месцы не забруджаныя радыяцыяй.

== Насельніцтва ==
* 1834 год — 53 двары
* 1850 год — 315 жыхароў
* 1885 год — 56 дворов, 357 жыхароў
* 1897 год — 92 двары, 523 жыхары (паводле перапісу)
* 1908 год — 120 двароў, 713 жыхароў
* 1959 год — 839 жыхароў (паводле перапісу)
* 2004 год — жыхароў няма

== Асобы ==
[[Файл:Чэслаў Пяткевіч, партрэт і аўтограф.png|значак|зьлева|150px|Чэслаў Пяткевіч, партрэт і аўтограф.]][[Файл:Бабчынская школа ў пачатку 1970-х гг.jpg|значак|150px|Бабчынская сярэдняя школа. Фота пачатку 1970-х гг.]][[Файл:Цэгла з кляймом Ваньковічаў.jpg|значак|150px|Цэгла з кляймом Ваньковічаў, зь якой узьведзены будынак школы ў Бабчыне. Фота У. Смольскага. 2022 г.]][[Файл:7-я група (клас) Бабчынскай школы ІІ ступені. 1929 г.png|значак|зьлева|150px|7-я група (кляс) Бабчынскай школы ІІ ступені. 1929 г.]] 
* Чэслаў, сын Гэнрыка, Пяткевіч — беларускі і польскі этнограф, фальклярыст
* Людміла Казлоўская (Берасьнева) (1936—2020) — беларускі эканаміст. Доктар эканамічных навук (1983), прафэсар (1989)
* [[Мікола Мятліцкі]] (1954—2021) — [[беларус]]кі [[паэт]]&lt;ref&gt;{{Спасылка|аўтар = | прозьвішча = | імя = | аўтарlink = | cуаўтары = | дата публікацыі = | url = http://vershy.ru/bio/biyagrafiya-mikoly-myatlitskaga| загаловак = Біяграфія Міколы Мятліцкага| фармат = | назва праекту = | выдавец = Вершы.ru| дата = 19 красавіка 2011 | мова = | камэнтар = }}&lt;/ref&gt;

== Заўвагі ==
{{Заўвагі}}

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

== Літаратура ==
* Бельскі С. В. З гісторыі ўладароў і маёнткаў Брагіншчыны XVI – XVIII стст. // Брагинщина в контексте истории белорусско-украинского пограничья: сборник научных статей / редкол. А. Д. Лебедев (отв. ред.) [и др.]. – Минск: Четыре четверти, 2018. С. 6, 23 – 27, 29 – 31
* {{Літаратура/Гарады і вёскі Беларусі|2-2}}

{{Стралічаўскі сельсавет}}
{{Хвойніцкі раён}}
{{Населеныя пункты, адселеныя пасьля катастрофы на ЧАЭС}}

[[Катэгорыя:Колішнія населеныя пункты Хвойніцкага раёну]]
[[Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XVI стагодзьдзі]]</text>
      <sha1>e64v6xltsnvrou6b6tnjyt55rh48aua</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2677082</id>
      <parentid>2677081</parentid>
      <timestamp>2026-07-02T05:26:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Дамінік</username>
        <id>64057</id>
      </contributor>
      <comment>/* Пад уладай Расейскай імпэрыі */</comment>
      <origin>2677082</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="46545" sha1="6ia35o4bzsa2k9yqoj3udzp833ekh3n" xml:space="preserve">{{Населены пункт/Беларусь
|Назва                            = Бабчын
|Статус                           = былая вёска
|Назва ў родным склоне            = Бабчына
|Лацінка                          = Babčyn
|Герб                             = 
|Сьцяг                            = 
|Гімн                             = 
|Дата заснаваньня                 = перад 1574 годам
|Першыя згадкі                    = 
|Статус з                         = 
|Магдэбурскае права               = 
|Былая назва                      = 
|Мясцовая назва                   = 
|Вобласьць                        = [[Гомельская вобласьць|Гомельская]]
|Раён                             = [[Хвойніцкі раён|Хвойніцкі]]
|Сельсавет                        = [[Стралічаўскі сельсавет|Стралічаўскі]]
|Гарадзкі савет                   = 
|Старшыня гарвыканкаму            = 
|Пасада кіраўніка                 = 
|Кіраўнік                         = 
|Плошча                           = 
|Крыніца плошчы                   = 
|Вышыня                           = 
|Унутраны падзел                  = 
|Колькасьць насельніцтва          = 
|Год падліку колькасьці           = 
|Крыніца колькасьці насельніцтва  = 
|Этнічны склад насельніцтва       = 
|Год падліку этнічнага складу     = 
|Нацыянальны склад насельніцтва   = 
|Год падліку нацыянальнага складу = 
|Колькасьць двароў                = 
|Год падліку колькасьці двароў    = 
|Крыніца колькасьці двароў        = 
|Паштовы індэкс                   = 
|СААТА                            = 
|Выява                            = 
|Апісаньне выявы                  = 
 |Шырата градусаў                 = 51
 |Шырата хвілінаў                 = 47
 |Шырата сэкундаў                 = 0
 |Даўгата градусаў                = 30
 |Даўгата хвілінаў                = 1
 |Даўгата сэкундаў                = 2
|Пазыцыя подпісу на мапе          = зьверху
|Водступ подпісу на мапе          = 2.3
|Commons                          = 
|Сайт                             = 
}}

[[Файл:POL COA Korybut.svg|100px|значак|зьлева|Герб Карыбут князёў Вішнявецкіх.]][[Файл:Бабчын у дзельчым лісьце 1574 г.jpg|значак|зьлева|150px|Сяло Бабчын у дзельчым лісьце 1574 г.&lt;ref&gt;НГАБ у Менску. Ф. 694. Воп. 7. Спр. 871. А. 18адв.&lt;/ref&gt;]][[Файл:Фрагмэнт запісу М. Лосятынскаму 1638 г.jpg|значак|зьлева|150px|Фрагмэнт сьведчаньня Мікалая Лосятынскага. 1638 г.]][[Файл:Брагін у рэестры падымнага 1640 г.jpg|значак|зьлева|150px|Бабчын у тарыфе падымнага 1640 г.]][[Файл:Брагін з прылегласьцямі. 1683 г.jpg|значак|зьлева|150px|Бабчын у люстрацыі падымнага 1683 г.]][[Файл:Рудакоў і Бабчын у пастой 1686-1687 гг.jpg|значак|зьлева|150px|Брагін, Рудакоў і Бабчын у пастой 1686-1687 гг.]][[Файл:Паборы з Бабчына ў казацкі пастой 1686-1687 гг.png|значак|150px|Паборы з Бабчына ў казацкі пастой 1686-1687 гг.]]

'''Ба́бчын'''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Гомельская вобласьць}} С. 316&lt;/ref&gt; — былая [[вёска]] ў [[Стралічаўскі сельсавет|Стралічаўскім сельсавеце]] [[Хвойніцкі раён|Хвойніцкага раёну]] [[Гомельская вобласьць|Гомельскай вобласьці]].

== Гісторыя ==

=== Карона Каралеўства Польскага ў Рэчы Паспалітай ===

Найбольш раньняя пакуль згадка пра {{пачатак цытаты}} ''Село Бабчин з людми заседелыми и незаседелыми, з даню грошовою и медовою, з дубровами, лесы, чертежами, полми и сеножатми и ловы зверинными'' {{канец цытаты}} сустрэтая ў лісьце ад 15 (25) сакавіка 1574 году князя Аляксандра Аляксандравіча Вішнявецкага брату князю Міхаілу Аляксандравічу Вішнявецкаму аб разьдзеле айчызнага маёнтку [[Брагін]] Кіеўскага павету Каралеўства Польскага. Уладальнікам яго стаў князь Міхаіл&lt;ref&gt;Акт о разделе имения Брягин. 1574 г. // Беларускі археаграфічны штогоднік. Выпуск 1. – Мінск, 2000. С. 185 – 194 [https://web.archive.org/web/20200605102849/http://www.belniidad.by/sites/default/files/bash/bash01_2000.pdf Публікацыя М. Ф. Сьпірыдонава]&lt;/ref&gt;. У датаваным 13 (23) днём сакавіка месяца 1581 году дакумэнце паведамляецца, што пан земскі пісар кіеўскі Дзьмітры Ялец надзелены паўнамоцтвамі ў справе разьмежаваньня добраў пана падкаморага кіеўскага Шчаснага Харлінскага з уладаньнямі князя Міхаіла Вішнявецкага, кашталяна брацлаўскага, «''miasta Brahinia, sioła [[Глухавічы|Chłuchowic]], [[Губарэвічы|Hubarowa]] y Babczyna''»&lt;ref&gt;Руська (Волинська) метрика [Текст] : регести документів Коронної канцелярії для укр. земель (Волинське, Київське, Брацлавське, Чернігівське воєводства) 1569-1673 / Держ. ком. арх. України, Центр. держ. істор. арх. України, м. Київ, Ін-т укр. археографії та джерелознавства ім. М. С. Грушевського НАН України, Генер. дирекція держ. арх., Голов. арх. давніх актів ; ред. і упоряд Г. Боряк [та ін.] ; передм. П. К. Грімстед. — Київ, 2002. С. 301—302&lt;/ref&gt;. 18 траўня 1595 году Бабчын названы ў акце трыбунальскім у сувязі з пагадненьнем аб скасаваньні ўзаемных прэтэнзій паміж уладальнікамі часткі Брагінскага маёнтку князямі Міхалам і Юрыем Міхайлавічамі Вішнявецкімі і ўладальнікам Астраглядаўскіх добраў панам Шчасным Харлінскім&lt;ref&gt;Źródła dziejowe. T. XXІ: Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym; T. X: Ziemie ruskie. Ukraina (Kijów – Bracław). / A. Jabłonowski. – Warszawa, 1894. S. 14&lt;/ref&gt;.

У 1628 годзе князь Канстанцін Карыбут Вішнявецкі, апякун дзяцей нябожчыка князя Міхаіла, з трох дымоў у Бабчыне плаціў 9 злотых&lt;ref&gt;Архив Юго-Западной России (далей: Архив ЮЗР). Ч. 7. Т. 1. Акты о заселении Юго-Западной России. – Киев, 1886. С. 393&lt;/ref&gt;.

Паловай Брагінскага замку і места зь сёламі, сярод якіх быў і Бабчын, валодаў, а ў 1638 г. заставіў на чатыры гады за 65 000 злотых пану Мікалаю Лосятынскаму князь [[Ярэмі Вішнявецкі|Ярэмі Міхал, сын Міхаіла, Вішнявецкі]]&lt;ref&gt;Tomkiewicz W. Jeremi Wiśniowiecki (1612—1651) / W. Tomkiewicz. — Warszawa, 1933. S. 112, 113; зьвесткі пра паселішчы: Archiwum Główne Akt Dawnych w Warszawie. Archiwum Radziwiłłów. Dział X. Sygn. 933. S. 5-6&lt;/ref&gt;. 

Паводле тарыфу падымнага «dwoiego» Кіеўскага ваяводзтва 1640 году, князь Ярэмі Вішнявецкі з 30 дымоў Бабчына выплачваў 30 злотых&lt;ref&gt;Центральний державний історичний архів України в м. Києві (ЦДІАУК). Ф. 11. Опис 1. Справа 9. А. 873; Archiwum Państwowe w Krakowie. Archiwum Młynowskie Chodkiewiczów. Mikr. № J – 14970. Sygn. 404. S. 186-187&lt;/ref&gt;. 

Сярод казакоў, захопленых у палон пасьля бітвы пад Загальлем, у дакумэнце, датаваным 29 чэрвеня 1649 году, названы Фурс з Бабчына, падданы князя Ярэмія Вішнявецкага&lt;ref&gt;Джерела з історії Національно-визвольної війни українського народу 1648 – 1658 рр. Т. 1 (1648 – 1649). – Київ, 2012. С. 264, 266&lt;/ref&gt;.

У 1683 годзе пан Канецпольскі мусіў плаціць падатак з 35 дымоў{{заўвага|Выдаўцы дакумэнту ў 1886 г. замест их прыпісалі Бабчыну 17 дымоў рудакоўскіх, а сам Рудакоў пакінулі па-за ўвагай&lt;ref&gt;Архив ЮЗР. С. 489&lt;/ref&gt;.}} вёскі Бабчын&lt;ref&gt;ЦДІАУК. Ф. 15. Оп. 1. Спр. 3. А. 734зв.&lt;/ref&gt;.

14 верасня 1686 году лясьнічы Лаўрын з Бабчына пад прысягай паведаміў у Оўруцкім гродзкім судзе, што так з-за казакоў, як і з-за войска ВКЛ, зь вёскі адыйшлі 17 дымоў (×6 — прыкладна 102 жыхары)&lt;ref&gt;Архив ЮЗР. С. 550 – 551&lt;/ref&gt;. У справе таго ж суда ад 28 чэрвеня 1687 году Бабчын названы сярод паселішчаў часткі Брагінскага маёнтку ваяводзіча бэлзскага, каралеўскага палкоўніка Яна Канецпольскага, зруйнаваных працяглым, ад лістападу 1686 да самых «''[[сёмуха|świątek zielonych]]''» у 1687 годзе, пастоем казакоў палкоўніка Войска Запарожскага Паўла Апостала Шчуроўскага. На той час тут засталося 26 дымоў (каля 156 жыхароў), а разьмясьціліся ў іх 30 казакоў ажно з паўсотняй коней. Тады зь вяскоўцаў выбралі за гарэлку, рыбу, мяса, хусты палатна, абутак 217 злотых; за 10 вазоў, кожны з хамутом, раменнай шляёй, касой, сякерай, рыдлёўкай, біклагай, мазьніцай з двума гарцамі{{заўвага|Гарц або гарнец — 2, 8237 л}} дзёгцю, 100 зл.; за здор і соль 46 зл.; легуміны {{заўвага|Салодкая выпечка альбо слодычы, вырабленыя з ужываньнем зьбітых яек і цукру з рознымі дадаткамі.}} узялі 84  вядры, аўса 70 вёдраў, вепрукоў кормленых 45, падсьвінкаў 93, баранаў 9, валоў 2, гусей 70, кур 280, качак 20, палатна на ўладкаваньне паходных шатроў 69 локцяў; асабіста палкоўніку бабчынцы мусілі даць вала, 6 вепрукоў, 12 злотых, пшаніцы і ячменю 9 вёдраў. Акрамя ўсяго, казакі сотні Русановічавай «''na gruntach babczyńskich''» забілі і абрабавалі брагінскага купца Гірша з Турава, які вяртаўся з кірмашу, а здабычу адвезьлі да палкоўніка. Адным зь сьведкаў у справе выступіў бабчынскі войт Гаўрыла Гацучэнка&lt;ref&gt;ЦДІАУК. Ф. 15. Оп. 1. Спр. 5. А. 329 – 329зв.; Архив ЮЗР. Ч. 3. Т. 2. Акты о казаках (1679 – 1716). – Киев, 1868. С. 148, 150 – 151, 157&lt;/ref&gt;.

[[Файл:Урывак зь візыты Брагінскай Мікалаеўскай царквы 1740 г.png|значак|зьлева|150px|Фрагмэнт візыты Брагінскай Мікалаеўскай царквы 1740 г.]][[Файл:Аркуш зь візыты 1743 г.jpg|значак|150px|Аркуш зь візыты 1743 г.]]

У акце ад 22 верасьня 1715 году сказана, што губарэвіцкія сяляне пана маршалка мазырскага Антонія Аскеркі, узброеныя косамі, сякерамі і стрэльбамі, папалілі стагі сена, прыналежныя падданым пана войскага мельніцкага Аляксандра Антонія Бандынэлі, жыхарам вёсак Бабчын, [[Рудакоў]] і хутара [[Чахі (Гомельская вобласьць)|Чахі]]. У выніку, убогія сяляне А. Бандынэлі, якія з-за браку сена не мелі чым карміць худобу зімой, вымушаныя былі ад яе пазбавіцца&lt;ref&gt;Архив ЮЗР. Ч. 1. Т. 4. Акты об унии и состоянии православной церкви с половины XVII века (1648 – 1798). – Киев, 1871. С. 379&lt;/ref&gt;.

У «Тарыфе падымнага падатку Оўруцкага павету 1734 г.» Бабчын – у палове Брагінскіх добраў, якую дагэтуль шмат гадоў трымаў у заставе ад паноў Канецпольскіх дорпацкі падкаморы А. Бандынэлі&lt;ref&gt;Тарифи подимного податку, сеймикові лауди і люстрації Київського воєводства першої половини XVIII століття. /Вид. друге, доп. Укл. Конрад Жеме і ецький. – Біла Церква, 2015. С. 283 – 285&lt;/ref&gt;. У 1739 годзе з багаслаўленьня афіцыяла Кіеўскай мітраполіі Гедэона Казубскага, намаганьнямі брагінскага дэкана Іаана Макарэвіча, настаяцеля Брагінскай Сьвята-Мікольскай царквы, непасрэднай працай парахіянаў у Бабчыне, на месцы старога за даўнасьцю гадоў заняпалага драўнянага будынку, закладзены і ў 1740 годзе асьвечаны новы драўняны будынак прыпісной пакуль што Крыжаўзьдзьвіжанскай царквы. 25-м верасьня 1740 году датаваны фундуш царкве князя Міхала Сэрвацыя і княгіні ваяводзінай віленскай Вішнявецкіх&lt;ref&gt;Інстытут рукапісу Нацыянальнай бібліятэкі Украіны імя У. І. Вярнадзкага (ІР НБУВ). Ф. 1. Спр. 2464. А. 333адв.-334, 335-335адв.&lt;/ref&gt;{{Заўвага|С. В. Марцэлеў у энцыкляпэдыі «Гарады і вёскі Беларусі» (2005) адвольна сьцьвярджаў нібы Бабчынская царква паўстала «паблізу месца, дзе раней разьмяшчаўся замак уладальніка ''мястэчка'' [?] Вішнявецкага». Той самы аўтар, ізноў жа з уласнай ініцыятывы, у «Зборы помнікаў гісторыі і культуры Беларусі» (1985) зьмясьціў замак князёў Вішнявецкіх у Гарадзішчы Брагінскага раёну (сучасны пасёлак Тэльман, гл.: [[Двор-Гарадзішча]]). Але вядома, што людзі гэтага роду мелі замак у рэгіёне толькі ў самым Брагіне.}}. У прыходзе Мікалаеўскай царквы ў Брагіне бабчынцы заставаліся да 1742 году.

Як запісана ў візыце Мікалаеўскай царквы 1740 году, у Бабчыне «з прыналежнасьцямі»{{заўвага|За тымі «прыналежнасьцямі» беспамылкова пазнаюцца вёскі Рудакоў, [[Мокіш]], хутары Чахі, [[Рудыя (Гомельская вобласьць)|Рудыя]] і брагінскі [[Варацец]].}} налічвалася 80 гаспадарак&lt;ref&gt;ІР НБУВ. Ф. 233. Спр. 19. А. 765, 768&lt;/ref&gt;. Згодна з Генэральнай візытай Брагінскага дэканату, на 1743 год у прыходзе царквы Ўзьдзьвіжаньня Сьвятога Крыжа сяла Бабчына князёў Вішнявецкіх налічвалася 107 двароў, дапушчаных да споведзі 521 душа. Узначальваў прыход сьвятар Рыгор Леановіч&lt;ref&gt;ІР НБУВ. Ф. 1. Спр. 2461. А. 288&lt;/ref&gt;.

У матэрыяле візыты Брагінскага дэканату засьведчана, што на 1752 год прыход Бабчынскай Крыжаўзьдзьвіжанскай царквы складалі верныя з 32 двароў у Бабчыне{{заўвага|Запісана: у Бабічах.}}, 14 у вёсцы Мокіш, з 10 двароў хутара Чахі, 8 хутара Рудыя, 8 хутара Варацец. Дапушчаных да споведзі 569 душ. Парохам заставаўся Рыгор Леановіч&lt;ref&gt;ІР НБУВ. Ф. 1. Спр. 2464. А. 333адв., 335-336&lt;/ref&gt;.

[[File:Высокае на мапе другога тому Вялікага гістарычнага атлясу Беларусі.jpg|значак|зьлева|150px|Бабчын на мапе «Беларускія землі ў канцы XVIII ст.» другога тому ВГАБ&lt;ref&gt;Вялікі гістарычны атлас Беларусі ў 4-х тамах: Т. 2. — Мінск: Белкартаграфія, 2013. С. 122&lt;/ref&gt;.]][[Файл:POL COA Rawicz.svg|100пкс|значак|Герб Равіч паноў Ракіцкіх.]]

У 1754 годзе з 27 двароў{{заўвага|Колькасьць двароў вынікае з запісу «''Wieś Babsztyn do Brahynia, szesnastka i chałup siedm''».}} (каля 162 жыхароў) сяла Бабчын Брагінскага маёнтку выплачвалася «''do grodu''» (Оўруцкага замку) 4 злотыя, 5 з пал. грошаў, «''na milicję''» (на вайсковыя патрэбы павету і ваяводзтва) 16 зл. і 22 гр.&lt;ref&gt;Тариф подимного податку Київського воєводства 1754 року. /Опрацював Конрад Жеменецький. – Біла Церква, 2015. С. 190&lt;/ref&gt; У тым жа годзе маёнтак быў куплены ў княгіні Эльжбэты Вішнявецкай Міхалавай Замойскай панам Францішкам Антоніем Ракіцкім.

[[Файл:Бабчын і яго ўгодзьдзі ў эксплікацыі да мапы Брагінскага графства 1783 г.jpg|значак|зьлева|150px|Бабчын і яго ўгодзьдзі ў эксплікацыі да мапы Брагінскага графства 1783 г.]]

Паводле габрэйскіх перапісаў 1765, 1778 і 1784 году, на хутары Бабчын жылі адпаведна 6, 4 і 2 głowy – плацельшчыкі пагалоўшчыны, якія належалі да Брагінскага кагалу&lt;ref&gt;Архив ЮЗР. Ч. 5. Т. 2. Переписи еврейского населения в юго-западном крае в 1765 – 1791 гг. – Киев, 1890. С. 302, 391, 710&lt;/ref&gt;. Ці не [[Каліеўшчына]] 1768 г. выклікала няўхільнае зьмяншэньне тут колькасьці насельнікаў-габрэяў?

Вёска Бабчын, угодзьдзі царквы і людзей бабчынскіх згаданыя ў эксплікацыі да мапы Брагінскага графства, датаванай 27 днём жніўня 1783 году.

На 1789 год пры Бабчынскай Крыжаўдзьвіжанскай прыходзкай царкве згаданая капліца сьв. арханёла Міхаіла ў Мокішы&lt;ref&gt;Табэлі дэканатаў Кіеўскай мітраполіі, прэзэнтаваныя генэральнай кангрэгацыяй ў Радамышлю. 1789. // Інстытут рукапісу Нацыянальнай бібліятэкі Украіны імя У. І. Вярнадзкага. Ф. 233. Спр. 11. А. 73&lt;/ref&gt;.

=== Пад уладай Расейскай імпэрыі === 

[[File:POL COA Oskierka.svg|100пкс|значак|зьлева|Герб Мурдэліо зьменены роду Аскеркаў.]]
[[Файл:Бабчын на схематычным плане Рэчыцкага павету 1800 г.jpg|значак|150px|Бабчын на схематычным плане Рэчыцкага павету 1800 г.]]
 
Пасьля [[Другі падзел Рэчы Паспалітай|другога падзелу]] [[Рэч Паспалітая|Рэчы Паспалітай]] (1793 г.) Бабчын – у межах Чарнігаўскага намесьніцтва, з 1796 году ў складзе адноўленага [[Рэчыцкі павет|Рэчыцкага павету]] [[Чарнігаўская губэрня|Чарнігаўскай]], потым Маларасейскай, а з 29 жніўня 1797 году [[Менская губэрня|Менскай губэрні]] [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]]&lt;ref&gt;Насевіч В., Скрыпчанка Т. Рэчыцкі павет / В. Насевіч, Т. Скрыпчанка // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі: у 6 т. – Т. 6. Кн. 1. – Мінск: БелЭн, 2001.  С. 181—182&lt;/ref&gt;. У 1795 г. сяло Бабчын, частка якога была ў заставе ў пана Прыбары, разам з хутарамі Чахі, Рудыя і сялом Губарэвічы належаў пану падстарасьце рэчыцкаму Ігнацыю Аскерку&lt;ref&gt;Петреченко І. Є. «Камеральное описание… Речицкой округи» 1796 р.: інформаційний потенціал пам’ятки // Днепровский паром. Природное единство и историко-культурное взаимодействие белорусско-украинского пограничья / Материалы международной конференции (26-27 апреля 2018 г., г. Гомель). — Минск, 2018. С. 71&lt;/ref&gt;, які годам раней страціў жонку Ізабэлу&lt;ref&gt;НГАБ. Ф. 937. Воп. 1. Спр. 60. А. 97&lt;/ref&gt;, дачку ўладальніка добраў графа Міхала Адама Ракіцкага. У шляхецкай рэвізіі 1811 г. застаўным ад графа Ракіцкага ўладальнікам фальварку Бабчын і сялом з 120 (на 1795 г.) душамі сялян мужчынскага полу названы былы рэчыцкі гродзкі судзьдзя Пётар Прыбара&lt;ref&gt;НГАБ. Ф. 333. Воп. 9. Спр. 263. А. 195&lt;/ref&gt;. Ад 1816 г., паводле А. Ельскага, згодна з сямейным пагадненьнем уладальніцай фальваркаў Бабчын і Мокіш стала Людвіка, дачка Ігнацыя, Аскерка&lt;ref&gt;Słownik geograficzny Krółewstwa Polskiego і innych krajów słowiańskich. – Warszawa, 1888. T. 9. S. 901&lt;/ref&gt;. У 1834 г. гаспадыняй Рудакоўскага маёнтку разам з Бабчынам і інш. была ўдава брата Людвікі Ўладыслава Ядзьвіга з Гечэвічаў Аскерчына, якую настаяцель Бабчынскай Крыжаўзьдзьвіжанскай прыходзкай царквы І. Нямшэвіч у мэтрычных запісах хросту дзяцей яе сялян чамусьці называў Еўдакіяй&lt;ref&gt;НГАБ. Ф. 136. Воп. 13. Спр. 536. А. 68&lt;/ref&gt;. Тады ў сяле было 53 двары.

1 (13) лістапада  1844 г. складзены інвэнтар, паводле якога Рудакоўскі маёнтак з фальваркамі Бабчын і Мокіш быў уласнасьцю непаўналетніх Гэнрыка Юстына, Аляксандра Юстыніяна і Зофіі Марцэлы Аскеркаў, але знаходзіўся ў арэндзе ў Міхаіла Ігнатавіча Быкава. Прозьвішчы жыхароў Бабчына – Кірко (шмат), Курыленкі, Дашукі, Мятліцкі, Зелянкоўскія, Шарэпа, Курапей, Скуранок, Бакуненка, Марціненка, Зенчанка, Кавалёнак, Краўчанок, Станеўскі&lt;ref&gt;НГАБ. Ф. 142. Воп. 1. Спр. 1465. Пра род Аскеркаў гербу Мурдэліо гл.: Гербоўнік беларускай шляхты. – Мінск, 2002. Т. 1. С. 328 – 334&lt;/ref&gt;. Згодна з кліравой ведамасьцю за 1847 год, у 42{{Заўвага|Як паведаміў іерэй Расьціслаў Бандарэнка, тут меліся на ўвазе не вясковыя сядзібы, а царкоўныя двары, кожны зь якіх мусілі складаць 4 мужчынскія душы.}} дварах сяла Бабчын «помещицы Евдокии Оскирчины» жылі 168 вернікаў-мужчын і 183 жанчыны&lt;ref&gt;НГАБ. Ф. 136. Воп. 1. Спр. 41952. А. 10адв.&lt;/ref&gt;. У 1850 г. 315 жыхароў. 20 ліпеня 1856 году ў Бабчыне ў сям'і лясьнічага, двараніна Слуцкага павету Гэнрыка Пяткевіча нарадзіўся сын Чэслаў, будучы таленавіты дасьледчык Палесься&lt;ref&gt;Часлаў Пяткевіч. Рэчыцкае Палессе. — Мінск: Беларускі кнігазбор, 2004. С. 6&lt;/ref&gt;.  У «Списках населенных мест Минской губернии по уездам, приходам, еврейским обществам со сведениями об их расположении и народонаселении [Дело]: 1857 г.» засьведчана, што 340 жыхароў сяла Бабчын зьяўляліся прыхаджанамі Крыжаўзьдзьвіжанскай царквы, 12 мужчын і 19 жанчын былі парафіянамі Астраглядаўскага касьцёлу Ўнебаўзяцьця Найсьвяцейшай Панны Марыі&lt;ref&gt;Расейскі дзяржаўны гістарычны архіў. Ф. 1290. Воп. 4. Спр. 79. А. 381, 722&lt;/ref&gt;.      

[[Файл:Бабчын на трохвярстовай мапе Ф. Ф. Шубэрта 1850 г.jpg|значак|150px|Бабчын на мапе Шубэрта-Тучкова з праўкамі 1860-х гг.]]

У парэформавы пэрыяд Бабчын – у Мікуліцкай воласьці. Да свайго спачыну ў 1866 г. маёнткам валодаў Гэнрык Аскерка, а пасьля яго дочкі Марыя і Алена. На пачатак 1870 года тут — 150 мужчын-гаспадароў зь ліку сялян уласьнікаў, прыпісаных да Бабчынскага сельскага таварыства&lt;ref&gt;Список волостей, обществ и селений Минской губернии на 01. 01. 1870 г. — Минск, 1870. Л. 71&lt;/ref&gt;. У 1876 годзе да прыходу Крыжаўзьдзьвіжанскай царквы, акрамя Бабчына, належалі сем вёсак — Чахі, Рудыя, Варацец, Рудакоў, Мокіш, [[Высокае (Хвойніцкі раён)|Высокае]] і [[Лісьцьвін]]. Настаяцель сьвятар Васіль Шахновіч, штатны псаломшчык Канстанцін Васанскі, звышштатны Васіль Кладкевіч, просьфірня Сінклітыкія Анціповіч&lt;ref&gt;Минские епархиальные ведомости. — Минск, 1876. № 10. С. 458&lt;/ref&gt;. На 1879 год прыход налічваў 909 душ мужчынскага і 1007 жаночага полу верных. Настаяцелем быў сьвятар Міхаіл Драздоўскі&lt;ref&gt;Описание церквей и приходов Минской епархии. VIII. Речицкий уезд. — Минск, 1879. С. 15—16&lt;/ref&gt;. У 1885 годзе налічвалася 56 двароў, 357 жыхароў, дзейнічалі вінакурня, млын. На 1889 год маёнтак Рудакоў з фальваркамі Бабчын і Мокіш (усяго 7162 дзесяціны зямлі) належаў Алене (Аскерчанцы) Ваньковіч&lt;ref&gt;Список зелевладельцев Минской губернии. 1889 г. – Минск, 1889. С. 364&lt;/ref&gt;. У Бабчыне на той час (з 1 студзеня 1888 году) існавала двухклясная царкоўна-прыходзкая школа, узровень навучаньня ў якой атрымаў высокую адзнаку інспэктара зь Менску протаярэя Паўла Афонскага. Заслуга ў тым айца Міхаіла Драздоўскага, пана Станіслава Ваньковіча і настаўнікаў&lt;ref&gt;Минские епархиальные ведомости. – Минск, 1888. № 10. С. 281, 283 – 284, 289; 1891. № 2. С. 62 – 82&lt;/ref&gt;. Паводле перапісу 1897 году, у Бабчыне – 92 двары, 523 жыхары, царква, капліца, школа, крама, вятрак. Існаваў фальварак з 2 дварамі і 51 жыхаром.

[[Файл:Сьвятар Уладзімер Вячорка.jpg|значак|зьлева|150px|Сьвятар Уладзімер Вячорка.]][[Файл:Цэгла з будынку школы ў Бабчыне.jpg|значак|150px|Цэгла з будынку школы ў Бабчыне.]]
 
На 1903 год пры Крыжаўзьдзьвіжанскай царкве згаданыя драўляны будынак аднакляснай жаночай  і мураваны дзьвюхкляснай настаўніцкай школы&lt;ref&gt;НГАБ. ф. 136. Воп. 1. Спр. 41139. А. 19-19адв.&lt;/ref&gt;. Імаверна, узьвядзеньне другога будынку на той час яшчэ не было завершанае, існуе бо фота чырвонай цэглы з пазнакай 1906 г. З 15 красавіка 1908 году настаяцялем Бабчынскай царквы быў прызначаны сьвятар Уладзімер Вячорка. Ён жа прыняў кіраўніцтва другакляснай школай.

У 1909 годзе ў сяле Бабчын налічвалася 120 двароў з 713 жыхарамі, у аднадворным фальварку – 7 жыхароў&lt;ref&gt;Список населённых мест Минской губернии. / Сост. В. С. Ярмолович. – Минск, 1909. С. 5&lt;/ref&gt;. На 1911 год уладальніцай маёнтку заставалася А. Ваньковіч&lt;ref&gt;Список землевладельцев Минской губернии. 1911 г. – Б. м. С. 4&lt;/ref&gt;.

=== Найноўшы час === 
 
9 лютага 1918 году, яшчэ да падпісаньня Берасьцейскай мірнай дамовы з бальшавіцкай Расеяй (3 сакавіка), Германія перадала паўднёвую частку Беларусі [[Украінская Народная Рэспубліка|Украінскай Народнай Рэспубліцы]]. У адказ на гэта, 9 сакавіка [[Другая Устаўная грамата|Другой Устаўной граматай]] тэрыторыя абвешчана часткай [[Беларуская Народная Рэспубліка|Беларускай Народнай Рэспублікі]]. Бабчын у складзе Мікуліцкай воласьці Рэчыцкага павету, аднак, апынуўся ў часова створанай 15 чэрвеня Палескай губэрні з цэнтрам у Рэчыцы, з кастрычніка — у Мазыры. З 18 траўня тут дзейнічала «варта Украінскай Дзяржавы»&lt;ref&gt;Ціхаміраў А. В. Станаўленне і развіццё беларуска-украінскіх адносін у 1918 – 1920 гг. //  Веснік БДУ. Сер. 3. 2005. № 3. С. 28 – 32; Грицкевич А. П. Борьба за Украину, 1917—1921 / А. П. Грицкевич; под науч. ред. А. Е. Тараса. — Минск: Современная школа, 2011. С. 92 — 93; Ільїн, О. Західне Полісся в Українській Державі гетьмана Скоропадського (Історія в документах) / О. Ільїн // Над Бугом і Нарвою : український часопис Підляшшя. — 2014. № 3. С. 42; Валентина Метлицька. Тимчасова німецька окупація та її вплив на долю східного Білоруського Полісся (березень 1918 – січень 1919 рр.). // Україна та Німеччина: міждержавні відносини: збірник наукових праць / ред. кол. Владислав Верстюк (гол.), Степан Віднянський, Руслан Пиріг, Ірина Матяш, Дмитро Вєдєнєєв, Володимир Бойко, Дмитро Казіміров. – Чернігів: Сіверський центр післядипломної освіти, 2018. С. 286 – 296 (артыкул беларускамоўны)&lt;/ref&gt;.

1 студзеня 1919 згодна з пастановай І з’езда КП(б) Беларусі Рэчыцкі павет увайшоў у склад [[Сацыялістычная Савецкая Рэспубліка Беларусі|Сацыялістычнай Савецкай Рэспублікі Беларусі]], але 16 студзеня разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі быў далучаны да РСФСР.

[[Файл:Бабчын і наваколлі на мапе 1924-26 гг.jpg|значак|зьлева|150px|Бабчын і навакольлі на мапе 1924-26 гг.]][[Файл:Яўген Калубовіч. 1930 г. Хойнікі.png|значак|150px|Аўген Калубовіч за два месяцы перад арыштам 1930 г. Хвойнікі.]]

З 8 сьнежня 1926 году — у складзе БССР; да 16 ліпеня 1954 году цэнтар [[Бабчынскі сельсавет|Бабчынскага сельсавету]] [[Хвойніцкі раён|Хвойніцкага раёну]] [[Рэчыцкая акруга|Рэчыцкай акругі]], з 9 чэрвеня 1927 году па 26 ліпеня 1930 году — [[Гомельская акруга|Гомельскай акругі]], з 20 лютага 1938 году — [[Палеская вобласьць|Палескай вобласьці]] з цэнтрам у Мазыры, з 8 лютага 1954 году — [[Гомельская вобласьць|Гомельскай вобласьці]].

У канцы 1920-х – пачатку 1930-х гг. існавала антыбальшавіцкая моладзевая &quot;Беларуская Арганізацыя Альтруістых&quot;, лідарам якой быў студэнт Бабчынскага пэдагагічнага тэхнікуму{{Заўвага|«''Правей Рудакова — пасада былой дзевяцігодкі з пэдагагічным ухілам, пазьней рэарганізаванай у тэхнікум. У вагромністым садзе, абнесеным тынам і гонкімі таполямі, із цэлага комплексу будынкаў вылучаецца двух-павярховы мур.''»&lt;ref&gt;Аўген Калубовіч. На крыжовай дарозе. Успаміны. — Клыўлэнд, 1986. С. 8&lt;/ref&gt;.}} [[Аўген Калубовіч]]. Арыштаваны 30 траўня 1930 г. і высланы ў Котлас. У тым жа 1930 годзе ў вёсцы арганізаваны калгасы «Камінтэрн» і «Кастрычнік». Працавалі 2 ветраныя млыны, 4 кузьні.

Падчас [[Нямецка-савецкая вайна|нямецка-савецкай вайны]] 17 траўня 1943 году нямецкія акупанты расстралялі 21 мясцовага жыхара. На фронце і партызанскай барацьбе загінулі 294 жыхары вёскі і вёсак, што ўваходзілі ў калгас «Кастрычнік». У памяць пра загінулых у 1970 годзе ў цэнтры вёскі, у сквэры, усталяваная культурная кампазыцыя.

Паводле перапісу 1959 г. у вёсцы 923 жыхары, цэнтр калгасу «Кастрычнік». Дзейнічалі лясьніцтва, сярэдняя школа, Дом культуры, бібліятэка, фэльдшэрска-акушэрскі пункт, аддзяленьне сувязі, крама.

20 верасьня 2011 году вёска ліквідаваная рашэньнем Хвойніцкага раённага Савету дэпутатаў&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20171107031655/http://pravo.by/pdf/2011-112/2011_112_9_44053.pdf Об упразднении сельских населенных пунктов Хойникского района]{{Ref-ru}} / Решение Хойникского районного Совета депутатов от 20 сентября 2011 г. № 68&lt;/ref&gt;.

== Геаграфія ==
За 12 км на поўдзень ад раённага цэнтру [[Хвойнікі]] і чыгуначнай станцыі ў гэтым горадзе, разьмешчанай на галіне [[Васілевічы]] — [[Хвойнікі]] адыходнай ад лініі [[Берасьце]] — [[Гомель]], за 122 км ад [[Гомель|Гомелю]].

Знаходзіцца на тэрыторыі [[Палескі радыяцыйна-экалягічны запаведнік|Палескага дзяржаўнага радыяцыйна-экалягічнага запаведніка (ПДРЭЗ)]].

== Транспартная сыстэма ==
Транспартная сувязь па прасёлкавай, а затым па аўтадарозе [[Хвойнікі]] — [[Брагін]]. Жылых хатаў няма (2004 год). Пляніроўка складаецца з крывалінейнай вуліцы, арыентаванай з паўднёвага захаду на паўночны ўсход, да яе прымыкае кароткая вуліца з мэрыдыянальнай накіраванасьцю і на поўначы прымыкае зьлёгку выгнутая вуліца. На захадзе невялікія адасобленыя ўчасткі забудовы. Забудова двухбаковая, хаты драўляныя, сядзібнага тыпу.

== Водная сыстэма ==
На поўдні і захадзе мэліярацыйныя каналы, зьвязаныя з Паганянскім каналам.

== Экалёгія і прырода ==
Непадалёк ад вёскі ёсьць паклады [[торф]]у.

У сувязі з радыяцыйным забруджваньнем пасьля [[Чарнобыльская катастрофа|Чарнобыльскай катастрофы]] жыхары (194 сям’і) пераселеныя ў месцы не забруджаныя радыяцыяй.

== Насельніцтва ==
* 1834 год — 53 двары
* 1850 год — 315 жыхароў
* 1885 год — 56 дворов, 357 жыхароў
* 1897 год — 92 двары, 523 жыхары (паводле перапісу)
* 1908 год — 120 двароў, 713 жыхароў
* 1959 год — 839 жыхароў (паводле перапісу)
* 2004 год — жыхароў няма

== Асобы ==
[[Файл:Чэслаў Пяткевіч, партрэт і аўтограф.png|значак|зьлева|150px|Чэслаў Пяткевіч, партрэт і аўтограф.]][[Файл:Бабчынская школа ў пачатку 1970-х гг.jpg|значак|150px|Бабчынская сярэдняя школа. Фота пачатку 1970-х гг.]][[Файл:Цэгла з кляймом Ваньковічаў.jpg|значак|150px|Цэгла з кляймом Ваньковічаў, зь якой узьведзены будынак школы ў Бабчыне. Фота У. Смольскага. 2022 г.]][[Файл:7-я група (клас) Бабчынскай школы ІІ ступені. 1929 г.png|значак|зьлева|150px|7-я група (кляс) Бабчынскай школы ІІ ступені. 1929 г.]] 
* Чэслаў, сын Гэнрыка, Пяткевіч — беларускі і польскі этнограф, фальклярыст
* Людміла Казлоўская (Берасьнева) (1936—2020) — беларускі эканаміст. Доктар эканамічных навук (1983), прафэсар (1989)
* [[Мікола Мятліцкі]] (1954—2021) — [[беларус]]кі [[паэт]]&lt;ref&gt;{{Спасылка|аўтар = | прозьвішча = | імя = | аўтарlink = | cуаўтары = | дата публікацыі = | url = http://vershy.ru/bio/biyagrafiya-mikoly-myatlitskaga| загаловак = Біяграфія Міколы Мятліцкага| фармат = | назва праекту = | выдавец = Вершы.ru| дата = 19 красавіка 2011 | мова = | камэнтар = }}&lt;/ref&gt;

== Заўвагі ==
{{Заўвагі}}

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

== Літаратура ==
* Бельскі С. В. З гісторыі ўладароў і маёнткаў Брагіншчыны XVI – XVIII стст. // Брагинщина в контексте истории белорусско-украинского пограничья: сборник научных статей / редкол. А. Д. Лебедев (отв. ред.) [и др.]. – Минск: Четыре четверти, 2018. С. 6, 23 – 27, 29 – 31
* {{Літаратура/Гарады і вёскі Беларусі|2-2}}

{{Стралічаўскі сельсавет}}
{{Хвойніцкі раён}}
{{Населеныя пункты, адселеныя пасьля катастрофы на ЧАЭС}}

[[Катэгорыя:Колішнія населеныя пункты Хвойніцкага раёну]]
[[Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XVI стагодзьдзі]]</text>
      <sha1>6ia35o4bzsa2k9yqoj3udzp833ekh3n</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2677083</id>
      <parentid>2677082</parentid>
      <timestamp>2026-07-02T05:39:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Дамінік</username>
        <id>64057</id>
      </contributor>
      <comment>/* Пад уладай Расейскай імпэрыі */</comment>
      <origin>2677083</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="46639" sha1="rw6phr4qn9v6effjyt9in5m3wdua25q" xml:space="preserve">{{Населены пункт/Беларусь
|Назва                            = Бабчын
|Статус                           = былая вёска
|Назва ў родным склоне            = Бабчына
|Лацінка                          = Babčyn
|Герб                             = 
|Сьцяг                            = 
|Гімн                             = 
|Дата заснаваньня                 = перад 1574 годам
|Першыя згадкі                    = 
|Статус з                         = 
|Магдэбурскае права               = 
|Былая назва                      = 
|Мясцовая назва                   = 
|Вобласьць                        = [[Гомельская вобласьць|Гомельская]]
|Раён                             = [[Хвойніцкі раён|Хвойніцкі]]
|Сельсавет                        = [[Стралічаўскі сельсавет|Стралічаўскі]]
|Гарадзкі савет                   = 
|Старшыня гарвыканкаму            = 
|Пасада кіраўніка                 = 
|Кіраўнік                         = 
|Плошча                           = 
|Крыніца плошчы                   = 
|Вышыня                           = 
|Унутраны падзел                  = 
|Колькасьць насельніцтва          = 
|Год падліку колькасьці           = 
|Крыніца колькасьці насельніцтва  = 
|Этнічны склад насельніцтва       = 
|Год падліку этнічнага складу     = 
|Нацыянальны склад насельніцтва   = 
|Год падліку нацыянальнага складу = 
|Колькасьць двароў                = 
|Год падліку колькасьці двароў    = 
|Крыніца колькасьці двароў        = 
|Паштовы індэкс                   = 
|СААТА                            = 
|Выява                            = 
|Апісаньне выявы                  = 
 |Шырата градусаў                 = 51
 |Шырата хвілінаў                 = 47
 |Шырата сэкундаў                 = 0
 |Даўгата градусаў                = 30
 |Даўгата хвілінаў                = 1
 |Даўгата сэкундаў                = 2
|Пазыцыя подпісу на мапе          = зьверху
|Водступ подпісу на мапе          = 2.3
|Commons                          = 
|Сайт                             = 
}}

[[Файл:POL COA Korybut.svg|100px|значак|зьлева|Герб Карыбут князёў Вішнявецкіх.]][[Файл:Бабчын у дзельчым лісьце 1574 г.jpg|значак|зьлева|150px|Сяло Бабчын у дзельчым лісьце 1574 г.&lt;ref&gt;НГАБ у Менску. Ф. 694. Воп. 7. Спр. 871. А. 18адв.&lt;/ref&gt;]][[Файл:Фрагмэнт запісу М. Лосятынскаму 1638 г.jpg|значак|зьлева|150px|Фрагмэнт сьведчаньня Мікалая Лосятынскага. 1638 г.]][[Файл:Брагін у рэестры падымнага 1640 г.jpg|значак|зьлева|150px|Бабчын у тарыфе падымнага 1640 г.]][[Файл:Брагін з прылегласьцямі. 1683 г.jpg|значак|зьлева|150px|Бабчын у люстрацыі падымнага 1683 г.]][[Файл:Рудакоў і Бабчын у пастой 1686-1687 гг.jpg|значак|зьлева|150px|Брагін, Рудакоў і Бабчын у пастой 1686-1687 гг.]][[Файл:Паборы з Бабчына ў казацкі пастой 1686-1687 гг.png|значак|150px|Паборы з Бабчына ў казацкі пастой 1686-1687 гг.]]

'''Ба́бчын'''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Гомельская вобласьць}} С. 316&lt;/ref&gt; — былая [[вёска]] ў [[Стралічаўскі сельсавет|Стралічаўскім сельсавеце]] [[Хвойніцкі раён|Хвойніцкага раёну]] [[Гомельская вобласьць|Гомельскай вобласьці]].

== Гісторыя ==

=== Карона Каралеўства Польскага ў Рэчы Паспалітай ===

Найбольш раньняя пакуль згадка пра {{пачатак цытаты}} ''Село Бабчин з людми заседелыми и незаседелыми, з даню грошовою и медовою, з дубровами, лесы, чертежами, полми и сеножатми и ловы зверинными'' {{канец цытаты}} сустрэтая ў лісьце ад 15 (25) сакавіка 1574 году князя Аляксандра Аляксандравіча Вішнявецкага брату князю Міхаілу Аляксандравічу Вішнявецкаму аб разьдзеле айчызнага маёнтку [[Брагін]] Кіеўскага павету Каралеўства Польскага. Уладальнікам яго стаў князь Міхаіл&lt;ref&gt;Акт о разделе имения Брягин. 1574 г. // Беларускі археаграфічны штогоднік. Выпуск 1. – Мінск, 2000. С. 185 – 194 [https://web.archive.org/web/20200605102849/http://www.belniidad.by/sites/default/files/bash/bash01_2000.pdf Публікацыя М. Ф. Сьпірыдонава]&lt;/ref&gt;. У датаваным 13 (23) днём сакавіка месяца 1581 году дакумэнце паведамляецца, што пан земскі пісар кіеўскі Дзьмітры Ялец надзелены паўнамоцтвамі ў справе разьмежаваньня добраў пана падкаморага кіеўскага Шчаснага Харлінскага з уладаньнямі князя Міхаіла Вішнявецкага, кашталяна брацлаўскага, «''miasta Brahinia, sioła [[Глухавічы|Chłuchowic]], [[Губарэвічы|Hubarowa]] y Babczyna''»&lt;ref&gt;Руська (Волинська) метрика [Текст] : регести документів Коронної канцелярії для укр. земель (Волинське, Київське, Брацлавське, Чернігівське воєводства) 1569-1673 / Держ. ком. арх. України, Центр. держ. істор. арх. України, м. Київ, Ін-т укр. археографії та джерелознавства ім. М. С. Грушевського НАН України, Генер. дирекція держ. арх., Голов. арх. давніх актів ; ред. і упоряд Г. Боряк [та ін.] ; передм. П. К. Грімстед. — Київ, 2002. С. 301—302&lt;/ref&gt;. 18 траўня 1595 году Бабчын названы ў акце трыбунальскім у сувязі з пагадненьнем аб скасаваньні ўзаемных прэтэнзій паміж уладальнікамі часткі Брагінскага маёнтку князямі Міхалам і Юрыем Міхайлавічамі Вішнявецкімі і ўладальнікам Астраглядаўскіх добраў панам Шчасным Харлінскім&lt;ref&gt;Źródła dziejowe. T. XXІ: Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym; T. X: Ziemie ruskie. Ukraina (Kijów – Bracław). / A. Jabłonowski. – Warszawa, 1894. S. 14&lt;/ref&gt;.

У 1628 годзе князь Канстанцін Карыбут Вішнявецкі, апякун дзяцей нябожчыка князя Міхаіла, з трох дымоў у Бабчыне плаціў 9 злотых&lt;ref&gt;Архив Юго-Западной России (далей: Архив ЮЗР). Ч. 7. Т. 1. Акты о заселении Юго-Западной России. – Киев, 1886. С. 393&lt;/ref&gt;.

Паловай Брагінскага замку і места зь сёламі, сярод якіх быў і Бабчын, валодаў, а ў 1638 г. заставіў на чатыры гады за 65 000 злотых пану Мікалаю Лосятынскаму князь [[Ярэмі Вішнявецкі|Ярэмі Міхал, сын Міхаіла, Вішнявецкі]]&lt;ref&gt;Tomkiewicz W. Jeremi Wiśniowiecki (1612—1651) / W. Tomkiewicz. — Warszawa, 1933. S. 112, 113; зьвесткі пра паселішчы: Archiwum Główne Akt Dawnych w Warszawie. Archiwum Radziwiłłów. Dział X. Sygn. 933. S. 5-6&lt;/ref&gt;. 

Паводле тарыфу падымнага «dwoiego» Кіеўскага ваяводзтва 1640 году, князь Ярэмі Вішнявецкі з 30 дымоў Бабчына выплачваў 30 злотых&lt;ref&gt;Центральний державний історичний архів України в м. Києві (ЦДІАУК). Ф. 11. Опис 1. Справа 9. А. 873; Archiwum Państwowe w Krakowie. Archiwum Młynowskie Chodkiewiczów. Mikr. № J – 14970. Sygn. 404. S. 186-187&lt;/ref&gt;. 

Сярод казакоў, захопленых у палон пасьля бітвы пад Загальлем, у дакумэнце, датаваным 29 чэрвеня 1649 году, названы Фурс з Бабчына, падданы князя Ярэмія Вішнявецкага&lt;ref&gt;Джерела з історії Національно-визвольної війни українського народу 1648 – 1658 рр. Т. 1 (1648 – 1649). – Київ, 2012. С. 264, 266&lt;/ref&gt;.

У 1683 годзе пан Канецпольскі мусіў плаціць падатак з 35 дымоў{{заўвага|Выдаўцы дакумэнту ў 1886 г. замест их прыпісалі Бабчыну 17 дымоў рудакоўскіх, а сам Рудакоў пакінулі па-за ўвагай&lt;ref&gt;Архив ЮЗР. С. 489&lt;/ref&gt;.}} вёскі Бабчын&lt;ref&gt;ЦДІАУК. Ф. 15. Оп. 1. Спр. 3. А. 734зв.&lt;/ref&gt;.

14 верасня 1686 году лясьнічы Лаўрын з Бабчына пад прысягай паведаміў у Оўруцкім гродзкім судзе, што так з-за казакоў, як і з-за войска ВКЛ, зь вёскі адыйшлі 17 дымоў (×6 — прыкладна 102 жыхары)&lt;ref&gt;Архив ЮЗР. С. 550 – 551&lt;/ref&gt;. У справе таго ж суда ад 28 чэрвеня 1687 году Бабчын названы сярод паселішчаў часткі Брагінскага маёнтку ваяводзіча бэлзскага, каралеўскага палкоўніка Яна Канецпольскага, зруйнаваных працяглым, ад лістападу 1686 да самых «''[[сёмуха|świątek zielonych]]''» у 1687 годзе, пастоем казакоў палкоўніка Войска Запарожскага Паўла Апостала Шчуроўскага. На той час тут засталося 26 дымоў (каля 156 жыхароў), а разьмясьціліся ў іх 30 казакоў ажно з паўсотняй коней. Тады зь вяскоўцаў выбралі за гарэлку, рыбу, мяса, хусты палатна, абутак 217 злотых; за 10 вазоў, кожны з хамутом, раменнай шляёй, касой, сякерай, рыдлёўкай, біклагай, мазьніцай з двума гарцамі{{заўвага|Гарц або гарнец — 2, 8237 л}} дзёгцю, 100 зл.; за здор і соль 46 зл.; легуміны {{заўвага|Салодкая выпечка альбо слодычы, вырабленыя з ужываньнем зьбітых яек і цукру з рознымі дадаткамі.}} узялі 84  вядры, аўса 70 вёдраў, вепрукоў кормленых 45, падсьвінкаў 93, баранаў 9, валоў 2, гусей 70, кур 280, качак 20, палатна на ўладкаваньне паходных шатроў 69 локцяў; асабіста палкоўніку бабчынцы мусілі даць вала, 6 вепрукоў, 12 злотых, пшаніцы і ячменю 9 вёдраў. Акрамя ўсяго, казакі сотні Русановічавай «''na gruntach babczyńskich''» забілі і абрабавалі брагінскага купца Гірша з Турава, які вяртаўся з кірмашу, а здабычу адвезьлі да палкоўніка. Адным зь сьведкаў у справе выступіў бабчынскі войт Гаўрыла Гацучэнка&lt;ref&gt;ЦДІАУК. Ф. 15. Оп. 1. Спр. 5. А. 329 – 329зв.; Архив ЮЗР. Ч. 3. Т. 2. Акты о казаках (1679 – 1716). – Киев, 1868. С. 148, 150 – 151, 157&lt;/ref&gt;.

[[Файл:Урывак зь візыты Брагінскай Мікалаеўскай царквы 1740 г.png|значак|зьлева|150px|Фрагмэнт візыты Брагінскай Мікалаеўскай царквы 1740 г.]][[Файл:Аркуш зь візыты 1743 г.jpg|значак|150px|Аркуш зь візыты 1743 г.]]

У акце ад 22 верасьня 1715 году сказана, што губарэвіцкія сяляне пана маршалка мазырскага Антонія Аскеркі, узброеныя косамі, сякерамі і стрэльбамі, папалілі стагі сена, прыналежныя падданым пана войскага мельніцкага Аляксандра Антонія Бандынэлі, жыхарам вёсак Бабчын, [[Рудакоў]] і хутара [[Чахі (Гомельская вобласьць)|Чахі]]. У выніку, убогія сяляне А. Бандынэлі, якія з-за браку сена не мелі чым карміць худобу зімой, вымушаныя былі ад яе пазбавіцца&lt;ref&gt;Архив ЮЗР. Ч. 1. Т. 4. Акты об унии и состоянии православной церкви с половины XVII века (1648 – 1798). – Киев, 1871. С. 379&lt;/ref&gt;.

У «Тарыфе падымнага падатку Оўруцкага павету 1734 г.» Бабчын – у палове Брагінскіх добраў, якую дагэтуль шмат гадоў трымаў у заставе ад паноў Канецпольскіх дорпацкі падкаморы А. Бандынэлі&lt;ref&gt;Тарифи подимного податку, сеймикові лауди і люстрації Київського воєводства першої половини XVIII століття. /Вид. друге, доп. Укл. Конрад Жеме і ецький. – Біла Церква, 2015. С. 283 – 285&lt;/ref&gt;. У 1739 годзе з багаслаўленьня афіцыяла Кіеўскай мітраполіі Гедэона Казубскага, намаганьнямі брагінскага дэкана Іаана Макарэвіча, настаяцеля Брагінскай Сьвята-Мікольскай царквы, непасрэднай працай парахіянаў у Бабчыне, на месцы старога за даўнасьцю гадоў заняпалага драўнянага будынку, закладзены і ў 1740 годзе асьвечаны новы драўняны будынак прыпісной пакуль што Крыжаўзьдзьвіжанскай царквы. 25-м верасьня 1740 году датаваны фундуш царкве князя Міхала Сэрвацыя і княгіні ваяводзінай віленскай Вішнявецкіх&lt;ref&gt;Інстытут рукапісу Нацыянальнай бібліятэкі Украіны імя У. І. Вярнадзкага (ІР НБУВ). Ф. 1. Спр. 2464. А. 333адв.-334, 335-335адв.&lt;/ref&gt;{{Заўвага|С. В. Марцэлеў у энцыкляпэдыі «Гарады і вёскі Беларусі» (2005) адвольна сьцьвярджаў нібы Бабчынская царква паўстала «паблізу месца, дзе раней разьмяшчаўся замак уладальніка ''мястэчка'' [?] Вішнявецкага». Той самы аўтар, ізноў жа з уласнай ініцыятывы, у «Зборы помнікаў гісторыі і культуры Беларусі» (1985) зьмясьціў замак князёў Вішнявецкіх у Гарадзішчы Брагінскага раёну (сучасны пасёлак Тэльман, гл.: [[Двор-Гарадзішча]]). Але вядома, што людзі гэтага роду мелі замак у рэгіёне толькі ў самым Брагіне.}}. У прыходзе Мікалаеўскай царквы ў Брагіне бабчынцы заставаліся да 1742 году.

Як запісана ў візыце Мікалаеўскай царквы 1740 году, у Бабчыне «з прыналежнасьцямі»{{заўвага|За тымі «прыналежнасьцямі» беспамылкова пазнаюцца вёскі Рудакоў, [[Мокіш]], хутары Чахі, [[Рудыя (Гомельская вобласьць)|Рудыя]] і брагінскі [[Варацец]].}} налічвалася 80 гаспадарак&lt;ref&gt;ІР НБУВ. Ф. 233. Спр. 19. А. 765, 768&lt;/ref&gt;. Згодна з Генэральнай візытай Брагінскага дэканату, на 1743 год у прыходзе царквы Ўзьдзьвіжаньня Сьвятога Крыжа сяла Бабчына князёў Вішнявецкіх налічвалася 107 двароў, дапушчаных да споведзі 521 душа. Узначальваў прыход сьвятар Рыгор Леановіч&lt;ref&gt;ІР НБУВ. Ф. 1. Спр. 2461. А. 288&lt;/ref&gt;.

У матэрыяле візыты Брагінскага дэканату засьведчана, што на 1752 год прыход Бабчынскай Крыжаўзьдзьвіжанскай царквы складалі верныя з 32 двароў у Бабчыне{{заўвага|Запісана: у Бабічах.}}, 14 у вёсцы Мокіш, з 10 двароў хутара Чахі, 8 хутара Рудыя, 8 хутара Варацец. Дапушчаных да споведзі 569 душ. Парохам заставаўся Рыгор Леановіч&lt;ref&gt;ІР НБУВ. Ф. 1. Спр. 2464. А. 333адв., 335-336&lt;/ref&gt;.

[[File:Высокае на мапе другога тому Вялікага гістарычнага атлясу Беларусі.jpg|значак|зьлева|150px|Бабчын на мапе «Беларускія землі ў канцы XVIII ст.» другога тому ВГАБ&lt;ref&gt;Вялікі гістарычны атлас Беларусі ў 4-х тамах: Т. 2. — Мінск: Белкартаграфія, 2013. С. 122&lt;/ref&gt;.]][[Файл:POL COA Rawicz.svg|100пкс|значак|Герб Равіч паноў Ракіцкіх.]]

У 1754 годзе з 27 двароў{{заўвага|Колькасьць двароў вынікае з запісу «''Wieś Babsztyn do Brahynia, szesnastka i chałup siedm''».}} (каля 162 жыхароў) сяла Бабчын Брагінскага маёнтку выплачвалася «''do grodu''» (Оўруцкага замку) 4 злотыя, 5 з пал. грошаў, «''na milicję''» (на вайсковыя патрэбы павету і ваяводзтва) 16 зл. і 22 гр.&lt;ref&gt;Тариф подимного податку Київського воєводства 1754 року. /Опрацював Конрад Жеменецький. – Біла Церква, 2015. С. 190&lt;/ref&gt; У тым жа годзе маёнтак быў куплены ў княгіні Эльжбэты Вішнявецкай Міхалавай Замойскай панам Францішкам Антоніем Ракіцкім.

[[Файл:Бабчын і яго ўгодзьдзі ў эксплікацыі да мапы Брагінскага графства 1783 г.jpg|значак|зьлева|150px|Бабчын і яго ўгодзьдзі ў эксплікацыі да мапы Брагінскага графства 1783 г.]]

Паводле габрэйскіх перапісаў 1765, 1778 і 1784 году, на хутары Бабчын жылі адпаведна 6, 4 і 2 głowy – плацельшчыкі пагалоўшчыны, якія належалі да Брагінскага кагалу&lt;ref&gt;Архив ЮЗР. Ч. 5. Т. 2. Переписи еврейского населения в юго-западном крае в 1765 – 1791 гг. – Киев, 1890. С. 302, 391, 710&lt;/ref&gt;. Ці не [[Каліеўшчына]] 1768 г. выклікала няўхільнае зьмяншэньне тут колькасьці насельнікаў-габрэяў?

Вёска Бабчын, угодзьдзі царквы і людзей бабчынскіх згаданыя ў эксплікацыі да мапы Брагінскага графства, датаванай 27 днём жніўня 1783 году.

На 1789 год пры Бабчынскай Крыжаўдзьвіжанскай прыходзкай царкве згаданая капліца сьв. арханёла Міхаіла ў Мокішы&lt;ref&gt;Табэлі дэканатаў Кіеўскай мітраполіі, прэзэнтаваныя генэральнай кангрэгацыяй ў Радамышлю. 1789. // Інстытут рукапісу Нацыянальнай бібліятэкі Украіны імя У. І. Вярнадзкага. Ф. 233. Спр. 11. А. 73&lt;/ref&gt;.

=== Пад уладай Расейскай імпэрыі === 

[[File:POL COA Oskierka.svg|100пкс|значак|зьлева|Герб Мурдэліо зьменены роду Аскеркаў.]]
[[Файл:Бабчын на схематычным плане Рэчыцкага павету 1800 г.jpg|значак|150px|Бабчын на схематычным плане Рэчыцкага павету 1800 г.]]
 
Пасьля [[Другі падзел Рэчы Паспалітай|другога падзелу]] [[Рэч Паспалітая|Рэчы Паспалітай]] (1793 г.) Бабчын – у межах Чарнігаўскага намесьніцтва, з 1796 году ў складзе адноўленага [[Рэчыцкі павет|Рэчыцкага павету]] [[Чарнігаўская губэрня|Чарнігаўскай]], потым Маларасейскай, а з 29 жніўня 1797 году [[Менская губэрня|Менскай губэрні]] [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]]&lt;ref&gt;Насевіч В., Скрыпчанка Т. Рэчыцкі павет / В. Насевіч, Т. Скрыпчанка // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі: у 6 т. – Т. 6. Кн. 1. – Мінск: БелЭн, 2001.  С. 181—182&lt;/ref&gt;. У 1795 г. сяло Бабчын, частка якога была ў заставе ў пана Прыбары, разам з хутарамі Чахі, Рудыя і сялом Губарэвічы належаў пану падстарасьце рэчыцкаму Ігнацыю Аскерку&lt;ref&gt;Петреченко І. Є. «Камеральное описание… Речицкой округи» 1796 р.: інформаційний потенціал пам’ятки // Днепровский паром. Природное единство и историко-культурное взаимодействие белорусско-украинского пограничья / Материалы международной конференции (26-27 апреля 2018 г., г. Гомель). — Минск, 2018. С. 71&lt;/ref&gt;, які годам раней страціў жонку Ізабэлу&lt;ref&gt;НГАБ. Ф. 937. Воп. 1. Спр. 60. А. 97&lt;/ref&gt;, дачку ўладальніка добраў графа Міхала Адама Ракіцкага. У шляхецкай рэвізіі 1811 г. застаўным ад графа Ракіцкага ўладальнікам фальварку Бабчын і сялом з 120 (на 1795 г.) душамі сялян мужчынскага полу названы былы рэчыцкі гродзкі судзьдзя Пётар Прыбара&lt;ref&gt;НГАБ. Ф. 333. Воп. 9. Спр. 263. А. 195&lt;/ref&gt;. Ад 1816 г., паводле А. Ельскага, згодна з сямейным пагадненьнем уладальніцай фальваркаў Бабчын і Мокіш стала Людвіка, дачка Ігнацыя, Аскерка&lt;ref&gt;Słownik geograficzny Krółewstwa Polskiego і innych krajów słowiańskich. – Warszawa, 1888. T. 9. S. 901&lt;/ref&gt;. У 1834 г. гаспадыняй Рудакоўскага маёнтку разам з Бабчынам і інш. была ўдава брата Людвікі Ўладыслава Ядзьвіга з Гечэвічаў Аскерчына, якую настаяцель Бабчынскай Крыжаўзьдзьвіжанскай прыходзкай царквы І. Нямшэвіч у мэтрычных запісах хросту дзяцей яе сялян чамусьці называў Еўдакіяй&lt;ref&gt;НГАБ. Ф. 136. Воп. 13. Спр. 536. А. 68&lt;/ref&gt;. Тады ў сяле было 53 двары.

1 (13) лістапада  1844 г. складзены інвэнтар, паводле якога Рудакоўскі маёнтак з фальваркамі Бабчын і Мокіш быў уласнасьцю непаўналетніх Гэнрыка Юстына, Аляксандра Юстыніяна і Зофіі Марцэлы Аскеркаў, але знаходзіўся ў арэндзе ў Міхаіла Ігнатавіча Быкава. Прозьвішчы жыхароў Бабчына – Кірко (шмат), Курыленкі, Дашукі, Мятліцкі, Зелянкоўскія, Шарэпа, Курапей, Скуранок, Бакуненка, Марціненка, Зенчанка, Кавалёнак, Краўчанок, Станеўскі&lt;ref&gt;НГАБ. Ф. 142. Воп. 1. Спр. 1465. Пра род Аскеркаў гербу Мурдэліо гл.: Гербоўнік беларускай шляхты. – Мінск, 2002. Т. 1. С. 328 – 334&lt;/ref&gt;. Згодна з кліравой ведамасьцю за 1847 год, у 42{{Заўвага|Як паведаміў іерэй Расьціслаў Бандарэнка, тут меліся на ўвазе не вясковыя сядзібы, а царкоўныя двары, кожны зь якіх мусілі складаць 4 мужчынскія душы.}} дварах сяла Бабчын «помещицы Евдокии Оскирчины» жылі 168 вернікаў-мужчын і 183 жанчыны&lt;ref&gt;НГАБ. Ф. 136. Воп. 1. Спр. 41952. А. 10адв.&lt;/ref&gt;. У 1850 г. 315 жыхароў. 20 ліпеня 1856 году ў Бабчыне ў сям'і лясьнічага, двараніна Слуцкага павету Гэнрыка Пяткевіча нарадзіўся сын Чэслаў, будучы таленавіты дасьледчык Палесься&lt;ref&gt;Часлаў Пяткевіч. Рэчыцкае Палессе. — Мінск: Беларускі кнігазбор, 2004. С. 6&lt;/ref&gt;.  У «Списках населенных мест Минской губернии по уездам, приходам, еврейским обществам со сведениями об их расположении и народонаселении [Дело]: 1857 г.» засьведчана, што 340 жыхароў сяла Бабчын зьяўляліся прыхаджанамі Крыжаўзьдзьвіжанскай царквы, 12 мужчын і 19 жанчын былі парафіянамі Астраглядаўскага касьцёлу Ўнебаўзяцьця Найсьвяцейшай Панны Марыі&lt;ref&gt;Расейскі дзяржаўны гістарычны архіў. Ф. 1290. Воп. 4. Спр. 79. А. 381, 722&lt;/ref&gt;.      

[[Файл:Бабчын на трохвярстовай мапе Ф. Ф. Шубэрта 1850 г.jpg|значак|150px|Бабчын на мапе Шубэрта-Тучкова з праўкамі 1860-х гг.]]

У парэформавы пэрыяд Бабчын – у Мікуліцкай воласьці. Да свайго спачыну ў 1866 г. маёнткам валодаў Гэнрык Аскерка, а пасьля яго дочкі Марыя і Алена. На пачатак 1870 года тут — 150 мужчын-гаспадароў зь ліку сялян уласьнікаў, прыпісаных да Бабчынскага сельскага таварыства&lt;ref&gt;Список волостей, обществ и селений Минской губернии на 01. 01. 1870 г. — Минск, 1870. Л. 71&lt;/ref&gt;. У 1876 годзе да прыходу Крыжаўзьдзьвіжанскай царквы, акрамя Бабчына, належалі сем вёсак — Чахі, Рудыя, Варацец, Рудакоў, Мокіш, [[Высокае (Хвойніцкі раён)|Высокае]] і [[Лісьцьвін]]. Настаяцель сьвятар Васіль Шахновіч, штатны псаломшчык Канстанцін Васанскі, звышштатны Васіль Кладкевіч, просьфірня Сінклітыкія Анціповіч&lt;ref&gt;Минские епархиальные ведомости. — Минск, 1876. № 10. С. 458&lt;/ref&gt;. На 1879 год прыход налічваў 909 душ мужчынскага і 1007 жаночага полу верных. Настаяцелем быў сьвятар Міхаіл Драздоўскі&lt;ref&gt;Описание церквей и приходов Минской епархии. VIII. Речицкий уезд. — Минск, 1879. С. 15—16&lt;/ref&gt;. У 1885 годзе налічвалася 56 двароў, 357 жыхароў, дзейнічалі вінакурня, млын. На 1889 год маёнтак Рудакоў з фальваркамі Бабчын і Мокіш (усяго 7162 дзесяціны зямлі) належаў Алене (Аскерчанцы) Ваньковіч&lt;ref&gt;Список зелевладельцев Минской губернии. 1889 г. – Минск, 1889. С. 364&lt;/ref&gt;. У Бабчыне на той час (з 1 студзеня 1888 году) існавала двухклясная царкоўна-прыходзкая школа, узровень навучаньня ў якой атрымаў высокую адзнаку інспэктара зь Менску протаярэя Паўла Афонскага. Заслуга ў тым айца Міхаіла Драздоўскага, пана Станіслава Ваньковіча і настаўнікаў&lt;ref&gt;Минские епархиальные ведомости. – Минск, 1888. № 10. С. 281, 283 – 284, 289; 1891. № 2. С. 62 – 82&lt;/ref&gt;. Паводле перапісу 1897 году, у Бабчыне – 92 двары, 523 жыхары, царква, капліца, школа, крама, вятрак. Існаваў фальварак з 2 дварамі і 51 жыхаром.

[[Файл:Сьвятар Уладзімер Вячорка.jpg|значак|зьлева|150px|Сьвятар Уладзімер Вячорка.]][[Файл:Цэгла з будынку школы ў Бабчыне.jpg|значак|150px|Цэгла з будынку школы ў Бабчыне.]][[Файл:Школа ў Бабчыне.jpg|значак|150px|Школа ў Бабчыне.]]
 
На 1903 год пры Крыжаўзьдзьвіжанскай царкве згаданыя драўляны будынак аднакляснай жаночай  і мураваны дзьвюхкляснай настаўніцкай школы&lt;ref&gt;НГАБ. ф. 136. Воп. 1. Спр. 41139. А. 19-19адв.&lt;/ref&gt;. Імаверна, узьвядзеньне другога будынку на той час яшчэ не было завершанае, існуе бо фота чырвонай цэглы з пазнакай 1906 г. З 15 красавіка 1908 году настаяцялем Бабчынскай царквы быў прызначаны сьвятар Уладзімер Вячорка. Ён жа прыняў кіраўніцтва другакляснай школай.

У 1909 годзе ў сяле Бабчын налічвалася 120 двароў з 713 жыхарамі, у аднадворным фальварку – 7 жыхароў&lt;ref&gt;Список населённых мест Минской губернии. / Сост. В. С. Ярмолович. – Минск, 1909. С. 5&lt;/ref&gt;. На 1911 год уладальніцай маёнтку заставалася А. Ваньковіч&lt;ref&gt;Список землевладельцев Минской губернии. 1911 г. – Б. м. С. 4&lt;/ref&gt;.

=== Найноўшы час === 
 
9 лютага 1918 году, яшчэ да падпісаньня Берасьцейскай мірнай дамовы з бальшавіцкай Расеяй (3 сакавіка), Германія перадала паўднёвую частку Беларусі [[Украінская Народная Рэспубліка|Украінскай Народнай Рэспубліцы]]. У адказ на гэта, 9 сакавіка [[Другая Устаўная грамата|Другой Устаўной граматай]] тэрыторыя абвешчана часткай [[Беларуская Народная Рэспубліка|Беларускай Народнай Рэспублікі]]. Бабчын у складзе Мікуліцкай воласьці Рэчыцкага павету, аднак, апынуўся ў часова створанай 15 чэрвеня Палескай губэрні з цэнтрам у Рэчыцы, з кастрычніка — у Мазыры. З 18 траўня тут дзейнічала «варта Украінскай Дзяржавы»&lt;ref&gt;Ціхаміраў А. В. Станаўленне і развіццё беларуска-украінскіх адносін у 1918 – 1920 гг. //  Веснік БДУ. Сер. 3. 2005. № 3. С. 28 – 32; Грицкевич А. П. Борьба за Украину, 1917—1921 / А. П. Грицкевич; под науч. ред. А. Е. Тараса. — Минск: Современная школа, 2011. С. 92 — 93; Ільїн, О. Західне Полісся в Українській Державі гетьмана Скоропадського (Історія в документах) / О. Ільїн // Над Бугом і Нарвою : український часопис Підляшшя. — 2014. № 3. С. 42; Валентина Метлицька. Тимчасова німецька окупація та її вплив на долю східного Білоруського Полісся (березень 1918 – січень 1919 рр.). // Україна та Німеччина: міждержавні відносини: збірник наукових праць / ред. кол. Владислав Верстюк (гол.), Степан Віднянський, Руслан Пиріг, Ірина Матяш, Дмитро Вєдєнєєв, Володимир Бойко, Дмитро Казіміров. – Чернігів: Сіверський центр післядипломної освіти, 2018. С. 286 – 296 (артыкул беларускамоўны)&lt;/ref&gt;.

1 студзеня 1919 згодна з пастановай І з’езда КП(б) Беларусі Рэчыцкі павет увайшоў у склад [[Сацыялістычная Савецкая Рэспубліка Беларусі|Сацыялістычнай Савецкай Рэспублікі Беларусі]], але 16 студзеня разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі быў далучаны да РСФСР.

[[Файл:Бабчын і наваколлі на мапе 1924-26 гг.jpg|значак|зьлева|150px|Бабчын і навакольлі на мапе 1924-26 гг.]][[Файл:Яўген Калубовіч. 1930 г. Хойнікі.png|значак|150px|Аўген Калубовіч за два месяцы перад арыштам 1930 г. Хвойнікі.]]

З 8 сьнежня 1926 году — у складзе БССР; да 16 ліпеня 1954 году цэнтар [[Бабчынскі сельсавет|Бабчынскага сельсавету]] [[Хвойніцкі раён|Хвойніцкага раёну]] [[Рэчыцкая акруга|Рэчыцкай акругі]], з 9 чэрвеня 1927 году па 26 ліпеня 1930 году — [[Гомельская акруга|Гомельскай акругі]], з 20 лютага 1938 году — [[Палеская вобласьць|Палескай вобласьці]] з цэнтрам у Мазыры, з 8 лютага 1954 году — [[Гомельская вобласьць|Гомельскай вобласьці]].

У канцы 1920-х – пачатку 1930-х гг. існавала антыбальшавіцкая моладзевая &quot;Беларуская Арганізацыя Альтруістых&quot;, лідарам якой быў студэнт Бабчынскага пэдагагічнага тэхнікуму{{Заўвага|«''Правей Рудакова — пасада былой дзевяцігодкі з пэдагагічным ухілам, пазьней рэарганізаванай у тэхнікум. У вагромністым садзе, абнесеным тынам і гонкімі таполямі, із цэлага комплексу будынкаў вылучаецца двух-павярховы мур.''»&lt;ref&gt;Аўген Калубовіч. На крыжовай дарозе. Успаміны. — Клыўлэнд, 1986. С. 8&lt;/ref&gt;.}} [[Аўген Калубовіч]]. Арыштаваны 30 траўня 1930 г. і высланы ў Котлас. У тым жа 1930 годзе ў вёсцы арганізаваны калгасы «Камінтэрн» і «Кастрычнік». Працавалі 2 ветраныя млыны, 4 кузьні.

Падчас [[Нямецка-савецкая вайна|нямецка-савецкай вайны]] 17 траўня 1943 году нямецкія акупанты расстралялі 21 мясцовага жыхара. На фронце і партызанскай барацьбе загінулі 294 жыхары вёскі і вёсак, што ўваходзілі ў калгас «Кастрычнік». У памяць пра загінулых у 1970 годзе ў цэнтры вёскі, у сквэры, усталяваная культурная кампазыцыя.

Паводле перапісу 1959 г. у вёсцы 923 жыхары, цэнтр калгасу «Кастрычнік». Дзейнічалі лясьніцтва, сярэдняя школа, Дом культуры, бібліятэка, фэльдшэрска-акушэрскі пункт, аддзяленьне сувязі, крама.

20 верасьня 2011 году вёска ліквідаваная рашэньнем Хвойніцкага раённага Савету дэпутатаў&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20171107031655/http://pravo.by/pdf/2011-112/2011_112_9_44053.pdf Об упразднении сельских населенных пунктов Хойникского района]{{Ref-ru}} / Решение Хойникского районного Совета депутатов от 20 сентября 2011 г. № 68&lt;/ref&gt;.

== Геаграфія ==
За 12 км на поўдзень ад раённага цэнтру [[Хвойнікі]] і чыгуначнай станцыі ў гэтым горадзе, разьмешчанай на галіне [[Васілевічы]] — [[Хвойнікі]] адыходнай ад лініі [[Берасьце]] — [[Гомель]], за 122 км ад [[Гомель|Гомелю]].

Знаходзіцца на тэрыторыі [[Палескі радыяцыйна-экалягічны запаведнік|Палескага дзяржаўнага радыяцыйна-экалягічнага запаведніка (ПДРЭЗ)]].

== Транспартная сыстэма ==
Транспартная сувязь па прасёлкавай, а затым па аўтадарозе [[Хвойнікі]] — [[Брагін]]. Жылых хатаў няма (2004 год). Пляніроўка складаецца з крывалінейнай вуліцы, арыентаванай з паўднёвага захаду на паўночны ўсход, да яе прымыкае кароткая вуліца з мэрыдыянальнай накіраванасьцю і на поўначы прымыкае зьлёгку выгнутая вуліца. На захадзе невялікія адасобленыя ўчасткі забудовы. Забудова двухбаковая, хаты драўляныя, сядзібнага тыпу.

== Водная сыстэма ==
На поўдні і захадзе мэліярацыйныя каналы, зьвязаныя з Паганянскім каналам.

== Экалёгія і прырода ==
Непадалёк ад вёскі ёсьць паклады [[торф]]у.

У сувязі з радыяцыйным забруджваньнем пасьля [[Чарнобыльская катастрофа|Чарнобыльскай катастрофы]] жыхары (194 сям’і) пераселеныя ў месцы не забруджаныя радыяцыяй.

== Насельніцтва ==
* 1834 год — 53 двары
* 1850 год — 315 жыхароў
* 1885 год — 56 дворов, 357 жыхароў
* 1897 год — 92 двары, 523 жыхары (паводле перапісу)
* 1908 год — 120 двароў, 713 жыхароў
* 1959 год — 839 жыхароў (паводле перапісу)
* 2004 год — жыхароў няма

== Асобы ==
[[Файл:Чэслаў Пяткевіч, партрэт і аўтограф.png|значак|зьлева|150px|Чэслаў Пяткевіч, партрэт і аўтограф.]][[Файл:Бабчынская школа ў пачатку 1970-х гг.jpg|значак|150px|Бабчынская сярэдняя школа. Фота пачатку 1970-х гг.]][[Файл:Цэгла з кляймом Ваньковічаў.jpg|значак|150px|Цэгла з кляймом Ваньковічаў, зь якой узьведзены будынак школы ў Бабчыне. Фота У. Смольскага. 2022 г.]][[Файл:7-я група (клас) Бабчынскай школы ІІ ступені. 1929 г.png|значак|зьлева|150px|7-я група (кляс) Бабчынскай школы ІІ ступені. 1929 г.]] 
* Чэслаў, сын Гэнрыка, Пяткевіч — беларускі і польскі этнограф, фальклярыст
* Людміла Казлоўская (Берасьнева) (1936—2020) — беларускі эканаміст. Доктар эканамічных навук (1983), прафэсар (1989)
* [[Мікола Мятліцкі]] (1954—2021) — [[беларус]]кі [[паэт]]&lt;ref&gt;{{Спасылка|аўтар = | прозьвішча = | імя = | аўтарlink = | cуаўтары = | дата публікацыі = | url = http://vershy.ru/bio/biyagrafiya-mikoly-myatlitskaga| загаловак = Біяграфія Міколы Мятліцкага| фармат = | назва праекту = | выдавец = Вершы.ru| дата = 19 красавіка 2011 | мова = | камэнтар = }}&lt;/ref&gt;

== Заўвагі ==
{{Заўвагі}}

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

== Літаратура ==
* Бельскі С. В. З гісторыі ўладароў і маёнткаў Брагіншчыны XVI – XVIII стст. // Брагинщина в контексте истории белорусско-украинского пограничья: сборник научных статей / редкол. А. Д. Лебедев (отв. ред.) [и др.]. – Минск: Четыре четверти, 2018. С. 6, 23 – 27, 29 – 31
* {{Літаратура/Гарады і вёскі Беларусі|2-2}}

{{Стралічаўскі сельсавет}}
{{Хвойніцкі раён}}
{{Населеныя пункты, адселеныя пасьля катастрофы на ЧАЭС}}

[[Катэгорыя:Колішнія населеныя пункты Хвойніцкага раёну]]
[[Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XVI стагодзьдзі]]</text>
      <sha1>rw6phr4qn9v6effjyt9in5m3wdua25q</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2677084</id>
      <parentid>2677083</parentid>
      <timestamp>2026-07-02T05:43:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Дамінік</username>
        <id>64057</id>
      </contributor>
      <comment>/* Найноўшы час */</comment>
      <origin>2677084</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="46707" sha1="3rga17domcif3yatmvu2ck7oo1pkjpa" xml:space="preserve">{{Населены пункт/Беларусь
|Назва                            = Бабчын
|Статус                           = былая вёска
|Назва ў родным склоне            = Бабчына
|Лацінка                          = Babčyn
|Герб                             = 
|Сьцяг                            = 
|Гімн                             = 
|Дата заснаваньня                 = перад 1574 годам
|Першыя згадкі                    = 
|Статус з                         = 
|Магдэбурскае права               = 
|Былая назва                      = 
|Мясцовая назва                   = 
|Вобласьць                        = [[Гомельская вобласьць|Гомельская]]
|Раён                             = [[Хвойніцкі раён|Хвойніцкі]]
|Сельсавет                        = [[Стралічаўскі сельсавет|Стралічаўскі]]
|Гарадзкі савет                   = 
|Старшыня гарвыканкаму            = 
|Пасада кіраўніка                 = 
|Кіраўнік                         = 
|Плошча                           = 
|Крыніца плошчы                   = 
|Вышыня                           = 
|Унутраны падзел                  = 
|Колькасьць насельніцтва          = 
|Год падліку колькасьці           = 
|Крыніца колькасьці насельніцтва  = 
|Этнічны склад насельніцтва       = 
|Год падліку этнічнага складу     = 
|Нацыянальны склад насельніцтва   = 
|Год падліку нацыянальнага складу = 
|Колькасьць двароў                = 
|Год падліку колькасьці двароў    = 
|Крыніца колькасьці двароў        = 
|Паштовы індэкс                   = 
|СААТА                            = 
|Выява                            = 
|Апісаньне выявы                  = 
 |Шырата градусаў                 = 51
 |Шырата хвілінаў                 = 47
 |Шырата сэкундаў                 = 0
 |Даўгата градусаў                = 30
 |Даўгата хвілінаў                = 1
 |Даўгата сэкундаў                = 2
|Пазыцыя подпісу на мапе          = зьверху
|Водступ подпісу на мапе          = 2.3
|Commons                          = 
|Сайт                             = 
}}

[[Файл:POL COA Korybut.svg|100px|значак|зьлева|Герб Карыбут князёў Вішнявецкіх.]][[Файл:Бабчын у дзельчым лісьце 1574 г.jpg|значак|зьлева|150px|Сяло Бабчын у дзельчым лісьце 1574 г.&lt;ref&gt;НГАБ у Менску. Ф. 694. Воп. 7. Спр. 871. А. 18адв.&lt;/ref&gt;]][[Файл:Фрагмэнт запісу М. Лосятынскаму 1638 г.jpg|значак|зьлева|150px|Фрагмэнт сьведчаньня Мікалая Лосятынскага. 1638 г.]][[Файл:Брагін у рэестры падымнага 1640 г.jpg|значак|зьлева|150px|Бабчын у тарыфе падымнага 1640 г.]][[Файл:Брагін з прылегласьцямі. 1683 г.jpg|значак|зьлева|150px|Бабчын у люстрацыі падымнага 1683 г.]][[Файл:Рудакоў і Бабчын у пастой 1686-1687 гг.jpg|значак|зьлева|150px|Брагін, Рудакоў і Бабчын у пастой 1686-1687 гг.]][[Файл:Паборы з Бабчына ў казацкі пастой 1686-1687 гг.png|значак|150px|Паборы з Бабчына ў казацкі пастой 1686-1687 гг.]]

'''Ба́бчын'''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Гомельская вобласьць}} С. 316&lt;/ref&gt; — былая [[вёска]] ў [[Стралічаўскі сельсавет|Стралічаўскім сельсавеце]] [[Хвойніцкі раён|Хвойніцкага раёну]] [[Гомельская вобласьць|Гомельскай вобласьці]].

== Гісторыя ==

=== Карона Каралеўства Польскага ў Рэчы Паспалітай ===

Найбольш раньняя пакуль згадка пра {{пачатак цытаты}} ''Село Бабчин з людми заседелыми и незаседелыми, з даню грошовою и медовою, з дубровами, лесы, чертежами, полми и сеножатми и ловы зверинными'' {{канец цытаты}} сустрэтая ў лісьце ад 15 (25) сакавіка 1574 году князя Аляксандра Аляксандравіча Вішнявецкага брату князю Міхаілу Аляксандравічу Вішнявецкаму аб разьдзеле айчызнага маёнтку [[Брагін]] Кіеўскага павету Каралеўства Польскага. Уладальнікам яго стаў князь Міхаіл&lt;ref&gt;Акт о разделе имения Брягин. 1574 г. // Беларускі археаграфічны штогоднік. Выпуск 1. – Мінск, 2000. С. 185 – 194 [https://web.archive.org/web/20200605102849/http://www.belniidad.by/sites/default/files/bash/bash01_2000.pdf Публікацыя М. Ф. Сьпірыдонава]&lt;/ref&gt;. У датаваным 13 (23) днём сакавіка месяца 1581 году дакумэнце паведамляецца, што пан земскі пісар кіеўскі Дзьмітры Ялец надзелены паўнамоцтвамі ў справе разьмежаваньня добраў пана падкаморага кіеўскага Шчаснага Харлінскага з уладаньнямі князя Міхаіла Вішнявецкага, кашталяна брацлаўскага, «''miasta Brahinia, sioła [[Глухавічы|Chłuchowic]], [[Губарэвічы|Hubarowa]] y Babczyna''»&lt;ref&gt;Руська (Волинська) метрика [Текст] : регести документів Коронної канцелярії для укр. земель (Волинське, Київське, Брацлавське, Чернігівське воєводства) 1569-1673 / Держ. ком. арх. України, Центр. держ. істор. арх. України, м. Київ, Ін-т укр. археографії та джерелознавства ім. М. С. Грушевського НАН України, Генер. дирекція держ. арх., Голов. арх. давніх актів ; ред. і упоряд Г. Боряк [та ін.] ; передм. П. К. Грімстед. — Київ, 2002. С. 301—302&lt;/ref&gt;. 18 траўня 1595 году Бабчын названы ў акце трыбунальскім у сувязі з пагадненьнем аб скасаваньні ўзаемных прэтэнзій паміж уладальнікамі часткі Брагінскага маёнтку князямі Міхалам і Юрыем Міхайлавічамі Вішнявецкімі і ўладальнікам Астраглядаўскіх добраў панам Шчасным Харлінскім&lt;ref&gt;Źródła dziejowe. T. XXІ: Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym; T. X: Ziemie ruskie. Ukraina (Kijów – Bracław). / A. Jabłonowski. – Warszawa, 1894. S. 14&lt;/ref&gt;.

У 1628 годзе князь Канстанцін Карыбут Вішнявецкі, апякун дзяцей нябожчыка князя Міхаіла, з трох дымоў у Бабчыне плаціў 9 злотых&lt;ref&gt;Архив Юго-Западной России (далей: Архив ЮЗР). Ч. 7. Т. 1. Акты о заселении Юго-Западной России. – Киев, 1886. С. 393&lt;/ref&gt;.

Паловай Брагінскага замку і места зь сёламі, сярод якіх быў і Бабчын, валодаў, а ў 1638 г. заставіў на чатыры гады за 65 000 злотых пану Мікалаю Лосятынскаму князь [[Ярэмі Вішнявецкі|Ярэмі Міхал, сын Міхаіла, Вішнявецкі]]&lt;ref&gt;Tomkiewicz W. Jeremi Wiśniowiecki (1612—1651) / W. Tomkiewicz. — Warszawa, 1933. S. 112, 113; зьвесткі пра паселішчы: Archiwum Główne Akt Dawnych w Warszawie. Archiwum Radziwiłłów. Dział X. Sygn. 933. S. 5-6&lt;/ref&gt;. 

Паводле тарыфу падымнага «dwoiego» Кіеўскага ваяводзтва 1640 году, князь Ярэмі Вішнявецкі з 30 дымоў Бабчына выплачваў 30 злотых&lt;ref&gt;Центральний державний історичний архів України в м. Києві (ЦДІАУК). Ф. 11. Опис 1. Справа 9. А. 873; Archiwum Państwowe w Krakowie. Archiwum Młynowskie Chodkiewiczów. Mikr. № J – 14970. Sygn. 404. S. 186-187&lt;/ref&gt;. 

Сярод казакоў, захопленых у палон пасьля бітвы пад Загальлем, у дакумэнце, датаваным 29 чэрвеня 1649 году, названы Фурс з Бабчына, падданы князя Ярэмія Вішнявецкага&lt;ref&gt;Джерела з історії Національно-визвольної війни українського народу 1648 – 1658 рр. Т. 1 (1648 – 1649). – Київ, 2012. С. 264, 266&lt;/ref&gt;.

У 1683 годзе пан Канецпольскі мусіў плаціць падатак з 35 дымоў{{заўвага|Выдаўцы дакумэнту ў 1886 г. замест их прыпісалі Бабчыну 17 дымоў рудакоўскіх, а сам Рудакоў пакінулі па-за ўвагай&lt;ref&gt;Архив ЮЗР. С. 489&lt;/ref&gt;.}} вёскі Бабчын&lt;ref&gt;ЦДІАУК. Ф. 15. Оп. 1. Спр. 3. А. 734зв.&lt;/ref&gt;.

14 верасня 1686 году лясьнічы Лаўрын з Бабчына пад прысягай паведаміў у Оўруцкім гродзкім судзе, што так з-за казакоў, як і з-за войска ВКЛ, зь вёскі адыйшлі 17 дымоў (×6 — прыкладна 102 жыхары)&lt;ref&gt;Архив ЮЗР. С. 550 – 551&lt;/ref&gt;. У справе таго ж суда ад 28 чэрвеня 1687 году Бабчын названы сярод паселішчаў часткі Брагінскага маёнтку ваяводзіча бэлзскага, каралеўскага палкоўніка Яна Канецпольскага, зруйнаваных працяглым, ад лістападу 1686 да самых «''[[сёмуха|świątek zielonych]]''» у 1687 годзе, пастоем казакоў палкоўніка Войска Запарожскага Паўла Апостала Шчуроўскага. На той час тут засталося 26 дымоў (каля 156 жыхароў), а разьмясьціліся ў іх 30 казакоў ажно з паўсотняй коней. Тады зь вяскоўцаў выбралі за гарэлку, рыбу, мяса, хусты палатна, абутак 217 злотых; за 10 вазоў, кожны з хамутом, раменнай шляёй, касой, сякерай, рыдлёўкай, біклагай, мазьніцай з двума гарцамі{{заўвага|Гарц або гарнец — 2, 8237 л}} дзёгцю, 100 зл.; за здор і соль 46 зл.; легуміны {{заўвага|Салодкая выпечка альбо слодычы, вырабленыя з ужываньнем зьбітых яек і цукру з рознымі дадаткамі.}} узялі 84  вядры, аўса 70 вёдраў, вепрукоў кормленых 45, падсьвінкаў 93, баранаў 9, валоў 2, гусей 70, кур 280, качак 20, палатна на ўладкаваньне паходных шатроў 69 локцяў; асабіста палкоўніку бабчынцы мусілі даць вала, 6 вепрукоў, 12 злотых, пшаніцы і ячменю 9 вёдраў. Акрамя ўсяго, казакі сотні Русановічавай «''na gruntach babczyńskich''» забілі і абрабавалі брагінскага купца Гірша з Турава, які вяртаўся з кірмашу, а здабычу адвезьлі да палкоўніка. Адным зь сьведкаў у справе выступіў бабчынскі войт Гаўрыла Гацучэнка&lt;ref&gt;ЦДІАУК. Ф. 15. Оп. 1. Спр. 5. А. 329 – 329зв.; Архив ЮЗР. Ч. 3. Т. 2. Акты о казаках (1679 – 1716). – Киев, 1868. С. 148, 150 – 151, 157&lt;/ref&gt;.

[[Файл:Урывак зь візыты Брагінскай Мікалаеўскай царквы 1740 г.png|значак|зьлева|150px|Фрагмэнт візыты Брагінскай Мікалаеўскай царквы 1740 г.]][[Файл:Аркуш зь візыты 1743 г.jpg|значак|150px|Аркуш зь візыты 1743 г.]]

У акце ад 22 верасьня 1715 году сказана, што губарэвіцкія сяляне пана маршалка мазырскага Антонія Аскеркі, узброеныя косамі, сякерамі і стрэльбамі, папалілі стагі сена, прыналежныя падданым пана войскага мельніцкага Аляксандра Антонія Бандынэлі, жыхарам вёсак Бабчын, [[Рудакоў]] і хутара [[Чахі (Гомельская вобласьць)|Чахі]]. У выніку, убогія сяляне А. Бандынэлі, якія з-за браку сена не мелі чым карміць худобу зімой, вымушаныя былі ад яе пазбавіцца&lt;ref&gt;Архив ЮЗР. Ч. 1. Т. 4. Акты об унии и состоянии православной церкви с половины XVII века (1648 – 1798). – Киев, 1871. С. 379&lt;/ref&gt;.

У «Тарыфе падымнага падатку Оўруцкага павету 1734 г.» Бабчын – у палове Брагінскіх добраў, якую дагэтуль шмат гадоў трымаў у заставе ад паноў Канецпольскіх дорпацкі падкаморы А. Бандынэлі&lt;ref&gt;Тарифи подимного податку, сеймикові лауди і люстрації Київського воєводства першої половини XVIII століття. /Вид. друге, доп. Укл. Конрад Жеме і ецький. – Біла Церква, 2015. С. 283 – 285&lt;/ref&gt;. У 1739 годзе з багаслаўленьня афіцыяла Кіеўскай мітраполіі Гедэона Казубскага, намаганьнямі брагінскага дэкана Іаана Макарэвіча, настаяцеля Брагінскай Сьвята-Мікольскай царквы, непасрэднай працай парахіянаў у Бабчыне, на месцы старога за даўнасьцю гадоў заняпалага драўнянага будынку, закладзены і ў 1740 годзе асьвечаны новы драўняны будынак прыпісной пакуль што Крыжаўзьдзьвіжанскай царквы. 25-м верасьня 1740 году датаваны фундуш царкве князя Міхала Сэрвацыя і княгіні ваяводзінай віленскай Вішнявецкіх&lt;ref&gt;Інстытут рукапісу Нацыянальнай бібліятэкі Украіны імя У. І. Вярнадзкага (ІР НБУВ). Ф. 1. Спр. 2464. А. 333адв.-334, 335-335адв.&lt;/ref&gt;{{Заўвага|С. В. Марцэлеў у энцыкляпэдыі «Гарады і вёскі Беларусі» (2005) адвольна сьцьвярджаў нібы Бабчынская царква паўстала «паблізу месца, дзе раней разьмяшчаўся замак уладальніка ''мястэчка'' [?] Вішнявецкага». Той самы аўтар, ізноў жа з уласнай ініцыятывы, у «Зборы помнікаў гісторыі і культуры Беларусі» (1985) зьмясьціў замак князёў Вішнявецкіх у Гарадзішчы Брагінскага раёну (сучасны пасёлак Тэльман, гл.: [[Двор-Гарадзішча]]). Але вядома, што людзі гэтага роду мелі замак у рэгіёне толькі ў самым Брагіне.}}. У прыходзе Мікалаеўскай царквы ў Брагіне бабчынцы заставаліся да 1742 году.

Як запісана ў візыце Мікалаеўскай царквы 1740 году, у Бабчыне «з прыналежнасьцямі»{{заўвага|За тымі «прыналежнасьцямі» беспамылкова пазнаюцца вёскі Рудакоў, [[Мокіш]], хутары Чахі, [[Рудыя (Гомельская вобласьць)|Рудыя]] і брагінскі [[Варацец]].}} налічвалася 80 гаспадарак&lt;ref&gt;ІР НБУВ. Ф. 233. Спр. 19. А. 765, 768&lt;/ref&gt;. Згодна з Генэральнай візытай Брагінскага дэканату, на 1743 год у прыходзе царквы Ўзьдзьвіжаньня Сьвятога Крыжа сяла Бабчына князёў Вішнявецкіх налічвалася 107 двароў, дапушчаных да споведзі 521 душа. Узначальваў прыход сьвятар Рыгор Леановіч&lt;ref&gt;ІР НБУВ. Ф. 1. Спр. 2461. А. 288&lt;/ref&gt;.

У матэрыяле візыты Брагінскага дэканату засьведчана, што на 1752 год прыход Бабчынскай Крыжаўзьдзьвіжанскай царквы складалі верныя з 32 двароў у Бабчыне{{заўвага|Запісана: у Бабічах.}}, 14 у вёсцы Мокіш, з 10 двароў хутара Чахі, 8 хутара Рудыя, 8 хутара Варацец. Дапушчаных да споведзі 569 душ. Парохам заставаўся Рыгор Леановіч&lt;ref&gt;ІР НБУВ. Ф. 1. Спр. 2464. А. 333адв., 335-336&lt;/ref&gt;.

[[File:Высокае на мапе другога тому Вялікага гістарычнага атлясу Беларусі.jpg|значак|зьлева|150px|Бабчын на мапе «Беларускія землі ў канцы XVIII ст.» другога тому ВГАБ&lt;ref&gt;Вялікі гістарычны атлас Беларусі ў 4-х тамах: Т. 2. — Мінск: Белкартаграфія, 2013. С. 122&lt;/ref&gt;.]][[Файл:POL COA Rawicz.svg|100пкс|значак|Герб Равіч паноў Ракіцкіх.]]

У 1754 годзе з 27 двароў{{заўвага|Колькасьць двароў вынікае з запісу «''Wieś Babsztyn do Brahynia, szesnastka i chałup siedm''».}} (каля 162 жыхароў) сяла Бабчын Брагінскага маёнтку выплачвалася «''do grodu''» (Оўруцкага замку) 4 злотыя, 5 з пал. грошаў, «''na milicję''» (на вайсковыя патрэбы павету і ваяводзтва) 16 зл. і 22 гр.&lt;ref&gt;Тариф подимного податку Київського воєводства 1754 року. /Опрацював Конрад Жеменецький. – Біла Церква, 2015. С. 190&lt;/ref&gt; У тым жа годзе маёнтак быў куплены ў княгіні Эльжбэты Вішнявецкай Міхалавай Замойскай панам Францішкам Антоніем Ракіцкім.

[[Файл:Бабчын і яго ўгодзьдзі ў эксплікацыі да мапы Брагінскага графства 1783 г.jpg|значак|зьлева|150px|Бабчын і яго ўгодзьдзі ў эксплікацыі да мапы Брагінскага графства 1783 г.]]

Паводле габрэйскіх перапісаў 1765, 1778 і 1784 году, на хутары Бабчын жылі адпаведна 6, 4 і 2 głowy – плацельшчыкі пагалоўшчыны, якія належалі да Брагінскага кагалу&lt;ref&gt;Архив ЮЗР. Ч. 5. Т. 2. Переписи еврейского населения в юго-западном крае в 1765 – 1791 гг. – Киев, 1890. С. 302, 391, 710&lt;/ref&gt;. Ці не [[Каліеўшчына]] 1768 г. выклікала няўхільнае зьмяншэньне тут колькасьці насельнікаў-габрэяў?

Вёска Бабчын, угодзьдзі царквы і людзей бабчынскіх згаданыя ў эксплікацыі да мапы Брагінскага графства, датаванай 27 днём жніўня 1783 году.

На 1789 год пры Бабчынскай Крыжаўдзьвіжанскай прыходзкай царкве згаданая капліца сьв. арханёла Міхаіла ў Мокішы&lt;ref&gt;Табэлі дэканатаў Кіеўскай мітраполіі, прэзэнтаваныя генэральнай кангрэгацыяй ў Радамышлю. 1789. // Інстытут рукапісу Нацыянальнай бібліятэкі Украіны імя У. І. Вярнадзкага. Ф. 233. Спр. 11. А. 73&lt;/ref&gt;.

=== Пад уладай Расейскай імпэрыі === 

[[File:POL COA Oskierka.svg|100пкс|значак|зьлева|Герб Мурдэліо зьменены роду Аскеркаў.]]
[[Файл:Бабчын на схематычным плане Рэчыцкага павету 1800 г.jpg|значак|150px|Бабчын на схематычным плане Рэчыцкага павету 1800 г.]]
 
Пасьля [[Другі падзел Рэчы Паспалітай|другога падзелу]] [[Рэч Паспалітая|Рэчы Паспалітай]] (1793 г.) Бабчын – у межах Чарнігаўскага намесьніцтва, з 1796 году ў складзе адноўленага [[Рэчыцкі павет|Рэчыцкага павету]] [[Чарнігаўская губэрня|Чарнігаўскай]], потым Маларасейскай, а з 29 жніўня 1797 году [[Менская губэрня|Менскай губэрні]] [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]]&lt;ref&gt;Насевіч В., Скрыпчанка Т. Рэчыцкі павет / В. Насевіч, Т. Скрыпчанка // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі: у 6 т. – Т. 6. Кн. 1. – Мінск: БелЭн, 2001.  С. 181—182&lt;/ref&gt;. У 1795 г. сяло Бабчын, частка якога была ў заставе ў пана Прыбары, разам з хутарамі Чахі, Рудыя і сялом Губарэвічы належаў пану падстарасьце рэчыцкаму Ігнацыю Аскерку&lt;ref&gt;Петреченко І. Є. «Камеральное описание… Речицкой округи» 1796 р.: інформаційний потенціал пам’ятки // Днепровский паром. Природное единство и историко-культурное взаимодействие белорусско-украинского пограничья / Материалы международной конференции (26-27 апреля 2018 г., г. Гомель). — Минск, 2018. С. 71&lt;/ref&gt;, які годам раней страціў жонку Ізабэлу&lt;ref&gt;НГАБ. Ф. 937. Воп. 1. Спр. 60. А. 97&lt;/ref&gt;, дачку ўладальніка добраў графа Міхала Адама Ракіцкага. У шляхецкай рэвізіі 1811 г. застаўным ад графа Ракіцкага ўладальнікам фальварку Бабчын і сялом з 120 (на 1795 г.) душамі сялян мужчынскага полу названы былы рэчыцкі гродзкі судзьдзя Пётар Прыбара&lt;ref&gt;НГАБ. Ф. 333. Воп. 9. Спр. 263. А. 195&lt;/ref&gt;. Ад 1816 г., паводле А. Ельскага, згодна з сямейным пагадненьнем уладальніцай фальваркаў Бабчын і Мокіш стала Людвіка, дачка Ігнацыя, Аскерка&lt;ref&gt;Słownik geograficzny Krółewstwa Polskiego і innych krajów słowiańskich. – Warszawa, 1888. T. 9. S. 901&lt;/ref&gt;. У 1834 г. гаспадыняй Рудакоўскага маёнтку разам з Бабчынам і інш. была ўдава брата Людвікі Ўладыслава Ядзьвіга з Гечэвічаў Аскерчына, якую настаяцель Бабчынскай Крыжаўзьдзьвіжанскай прыходзкай царквы І. Нямшэвіч у мэтрычных запісах хросту дзяцей яе сялян чамусьці называў Еўдакіяй&lt;ref&gt;НГАБ. Ф. 136. Воп. 13. Спр. 536. А. 68&lt;/ref&gt;. Тады ў сяле было 53 двары.

1 (13) лістапада  1844 г. складзены інвэнтар, паводле якога Рудакоўскі маёнтак з фальваркамі Бабчын і Мокіш быў уласнасьцю непаўналетніх Гэнрыка Юстына, Аляксандра Юстыніяна і Зофіі Марцэлы Аскеркаў, але знаходзіўся ў арэндзе ў Міхаіла Ігнатавіча Быкава. Прозьвішчы жыхароў Бабчына – Кірко (шмат), Курыленкі, Дашукі, Мятліцкі, Зелянкоўскія, Шарэпа, Курапей, Скуранок, Бакуненка, Марціненка, Зенчанка, Кавалёнак, Краўчанок, Станеўскі&lt;ref&gt;НГАБ. Ф. 142. Воп. 1. Спр. 1465. Пра род Аскеркаў гербу Мурдэліо гл.: Гербоўнік беларускай шляхты. – Мінск, 2002. Т. 1. С. 328 – 334&lt;/ref&gt;. Згодна з кліравой ведамасьцю за 1847 год, у 42{{Заўвага|Як паведаміў іерэй Расьціслаў Бандарэнка, тут меліся на ўвазе не вясковыя сядзібы, а царкоўныя двары, кожны зь якіх мусілі складаць 4 мужчынскія душы.}} дварах сяла Бабчын «помещицы Евдокии Оскирчины» жылі 168 вернікаў-мужчын і 183 жанчыны&lt;ref&gt;НГАБ. Ф. 136. Воп. 1. Спр. 41952. А. 10адв.&lt;/ref&gt;. У 1850 г. 315 жыхароў. 20 ліпеня 1856 году ў Бабчыне ў сям'і лясьнічага, двараніна Слуцкага павету Гэнрыка Пяткевіча нарадзіўся сын Чэслаў, будучы таленавіты дасьледчык Палесься&lt;ref&gt;Часлаў Пяткевіч. Рэчыцкае Палессе. — Мінск: Беларускі кнігазбор, 2004. С. 6&lt;/ref&gt;.  У «Списках населенных мест Минской губернии по уездам, приходам, еврейским обществам со сведениями об их расположении и народонаселении [Дело]: 1857 г.» засьведчана, што 340 жыхароў сяла Бабчын зьяўляліся прыхаджанамі Крыжаўзьдзьвіжанскай царквы, 12 мужчын і 19 жанчын былі парафіянамі Астраглядаўскага касьцёлу Ўнебаўзяцьця Найсьвяцейшай Панны Марыі&lt;ref&gt;Расейскі дзяржаўны гістарычны архіў. Ф. 1290. Воп. 4. Спр. 79. А. 381, 722&lt;/ref&gt;.      

[[Файл:Бабчын на трохвярстовай мапе Ф. Ф. Шубэрта 1850 г.jpg|значак|150px|Бабчын на мапе Шубэрта-Тучкова з праўкамі 1860-х гг.]]

У парэформавы пэрыяд Бабчын – у Мікуліцкай воласьці. Да свайго спачыну ў 1866 г. маёнткам валодаў Гэнрык Аскерка, а пасьля яго дочкі Марыя і Алена. На пачатак 1870 года тут — 150 мужчын-гаспадароў зь ліку сялян уласьнікаў, прыпісаных да Бабчынскага сельскага таварыства&lt;ref&gt;Список волостей, обществ и селений Минской губернии на 01. 01. 1870 г. — Минск, 1870. Л. 71&lt;/ref&gt;. У 1876 годзе да прыходу Крыжаўзьдзьвіжанскай царквы, акрамя Бабчына, належалі сем вёсак — Чахі, Рудыя, Варацец, Рудакоў, Мокіш, [[Высокае (Хвойніцкі раён)|Высокае]] і [[Лісьцьвін]]. Настаяцель сьвятар Васіль Шахновіч, штатны псаломшчык Канстанцін Васанскі, звышштатны Васіль Кладкевіч, просьфірня Сінклітыкія Анціповіч&lt;ref&gt;Минские епархиальные ведомости. — Минск, 1876. № 10. С. 458&lt;/ref&gt;. На 1879 год прыход налічваў 909 душ мужчынскага і 1007 жаночага полу верных. Настаяцелем быў сьвятар Міхаіл Драздоўскі&lt;ref&gt;Описание церквей и приходов Минской епархии. VIII. Речицкий уезд. — Минск, 1879. С. 15—16&lt;/ref&gt;. У 1885 годзе налічвалася 56 двароў, 357 жыхароў, дзейнічалі вінакурня, млын. На 1889 год маёнтак Рудакоў з фальваркамі Бабчын і Мокіш (усяго 7162 дзесяціны зямлі) належаў Алене (Аскерчанцы) Ваньковіч&lt;ref&gt;Список зелевладельцев Минской губернии. 1889 г. – Минск, 1889. С. 364&lt;/ref&gt;. У Бабчыне на той час (з 1 студзеня 1888 году) існавала двухклясная царкоўна-прыходзкая школа, узровень навучаньня ў якой атрымаў высокую адзнаку інспэктара зь Менску протаярэя Паўла Афонскага. Заслуга ў тым айца Міхаіла Драздоўскага, пана Станіслава Ваньковіча і настаўнікаў&lt;ref&gt;Минские епархиальные ведомости. – Минск, 1888. № 10. С. 281, 283 – 284, 289; 1891. № 2. С. 62 – 82&lt;/ref&gt;. Паводле перапісу 1897 году, у Бабчыне – 92 двары, 523 жыхары, царква, капліца, школа, крама, вятрак. Існаваў фальварак з 2 дварамі і 51 жыхаром.

[[Файл:Сьвятар Уладзімер Вячорка.jpg|значак|зьлева|150px|Сьвятар Уладзімер Вячорка.]][[Файл:Цэгла з будынку школы ў Бабчыне.jpg|значак|150px|Цэгла з будынку школы ў Бабчыне.]][[Файл:Школа ў Бабчыне.jpg|значак|150px|Школа ў Бабчыне.]]
 
На 1903 год пры Крыжаўзьдзьвіжанскай царкве згаданыя драўляны будынак аднакляснай жаночай  і мураваны дзьвюхкляснай настаўніцкай школы&lt;ref&gt;НГАБ. ф. 136. Воп. 1. Спр. 41139. А. 19-19адв.&lt;/ref&gt;. Імаверна, узьвядзеньне другога будынку на той час яшчэ не было завершанае, існуе бо фота чырвонай цэглы з пазнакай 1906 г. З 15 красавіка 1908 году настаяцялем Бабчынскай царквы быў прызначаны сьвятар Уладзімер Вячорка. Ён жа прыняў кіраўніцтва другакляснай школай.

У 1909 годзе ў сяле Бабчын налічвалася 120 двароў з 713 жыхарамі, у аднадворным фальварку – 7 жыхароў&lt;ref&gt;Список населённых мест Минской губернии. / Сост. В. С. Ярмолович. – Минск, 1909. С. 5&lt;/ref&gt;. На 1911 год уладальніцай маёнтку заставалася А. Ваньковіч&lt;ref&gt;Список землевладельцев Минской губернии. 1911 г. – Б. м. С. 4&lt;/ref&gt;.

=== Найноўшы час === 
 
9 лютага 1918 году, яшчэ да падпісаньня Берасьцейскай мірнай дамовы з бальшавіцкай Расеяй (3 сакавіка), Германія перадала паўднёвую частку Беларусі [[Украінская Народная Рэспубліка|Украінскай Народнай Рэспубліцы]]. У адказ на гэта, 9 сакавіка [[Другая Устаўная грамата|Другой Устаўной граматай]] тэрыторыя абвешчана часткай [[Беларуская Народная Рэспубліка|Беларускай Народнай Рэспублікі]]. Бабчын у складзе Мікуліцкай воласьці Рэчыцкага павету, аднак, апынуўся ў часова створанай 15 чэрвеня Палескай губэрні з цэнтрам у Рэчыцы, з кастрычніка — у Мазыры. З 18 траўня тут дзейнічала «варта Украінскай Дзяржавы»&lt;ref&gt;Ціхаміраў А. В. Станаўленне і развіццё беларуска-украінскіх адносін у 1918 – 1920 гг. //  Веснік БДУ. Сер. 3. 2005. № 3. С. 28 – 32; Грицкевич А. П. Борьба за Украину, 1917—1921 / А. П. Грицкевич; под науч. ред. А. Е. Тараса. — Минск: Современная школа, 2011. С. 92 — 93; Ільїн, О. Західне Полісся в Українській Державі гетьмана Скоропадського (Історія в документах) / О. Ільїн // Над Бугом і Нарвою : український часопис Підляшшя. — 2014. № 3. С. 42; Валентина Метлицька. Тимчасова німецька окупація та її вплив на долю східного Білоруського Полісся (березень 1918 – січень 1919 рр.). // Україна та Німеччина: міждержавні відносини: збірник наукових праць / ред. кол. Владислав Верстюк (гол.), Степан Віднянський, Руслан Пиріг, Ірина Матяш, Дмитро Вєдєнєєв, Володимир Бойко, Дмитро Казіміров. – Чернігів: Сіверський центр післядипломної освіти, 2018. С. 286 – 296 (артыкул беларускамоўны)&lt;/ref&gt;.

1 студзеня 1919 згодна з пастановай І з’езда КП(б) Беларусі Рэчыцкі павет увайшоў у склад [[Сацыялістычная Савецкая Рэспубліка Беларусі|Сацыялістычнай Савецкай Рэспублікі Беларусі]], але 16 студзеня разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі быў далучаны да РСФСР.

[[Файл:Бабчын і наваколлі на мапе 1924-26 гг.jpg|значак|зьлева|150px|Бабчын і навакольлі на мапе [[Рабоча-Сялянская Чырвоная Армія|РККА]] 1926 г.]][[Файл:Яўген Калубовіч. 1930 г. Хойнікі.png|значак|150px|Аўген Калубовіч за два месяцы перад арыштам 1930 г. Хвойнікі.]]

З 8 сьнежня 1926 году — у складзе БССР; да 16 ліпеня 1954 году цэнтар [[Бабчынскі сельсавет|Бабчынскага сельсавету]] [[Хвойніцкі раён|Хвойніцкага раёну]] [[Рэчыцкая акруга|Рэчыцкай акругі]], з 9 чэрвеня 1927 году па 26 ліпеня 1930 году — [[Гомельская акруга|Гомельскай акругі]], з 20 лютага 1938 году — [[Палеская вобласьць|Палескай вобласьці]] з цэнтрам у Мазыры, з 8 лютага 1954 году — [[Гомельская вобласьць|Гомельскай вобласьці]].

У канцы 1920-х – пачатку 1930-х гг. існавала антыбальшавіцкая моладзевая &quot;Беларуская Арганізацыя Альтруістых&quot;, лідарам якой быў студэнт Бабчынскага пэдагагічнага тэхнікуму{{Заўвага|«''Правей Рудакова — пасада былой дзевяцігодкі з пэдагагічным ухілам, пазьней рэарганізаванай у тэхнікум. У вагромністым садзе, абнесеным тынам і гонкімі таполямі, із цэлага комплексу будынкаў вылучаецца двух-павярховы мур.''»&lt;ref&gt;Аўген Калубовіч. На крыжовай дарозе. Успаміны. — Клыўлэнд, 1986. С. 8&lt;/ref&gt;.}} [[Аўген Калубовіч]]. Арыштаваны 30 траўня 1930 г. і высланы ў Котлас. У тым жа 1930 годзе ў вёсцы арганізаваны калгасы «Камінтэрн» і «Кастрычнік». Працавалі 2 ветраныя млыны, 4 кузьні.

Падчас [[Нямецка-савецкая вайна|нямецка-савецкай вайны]] 17 траўня 1943 году нямецкія акупанты расстралялі 21 мясцовага жыхара. На фронце і партызанскай барацьбе загінулі 294 жыхары вёскі і вёсак, што ўваходзілі ў калгас «Кастрычнік». У памяць пра загінулых у 1970 годзе ў цэнтры вёскі, у сквэры, усталяваная культурная кампазыцыя.

Паводле перапісу 1959 г. у вёсцы 923 жыхары, цэнтр калгасу «Кастрычнік». Дзейнічалі лясьніцтва, сярэдняя школа, Дом культуры, бібліятэка, фэльдшэрска-акушэрскі пункт, аддзяленьне сувязі, крама.

20 верасьня 2011 году вёска ліквідаваная рашэньнем Хвойніцкага раённага Савету дэпутатаў&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20171107031655/http://pravo.by/pdf/2011-112/2011_112_9_44053.pdf Об упразднении сельских населенных пунктов Хойникского района]{{Ref-ru}} / Решение Хойникского районного Совета депутатов от 20 сентября 2011 г. № 68&lt;/ref&gt;.

== Геаграфія ==
За 12 км на поўдзень ад раённага цэнтру [[Хвойнікі]] і чыгуначнай станцыі ў гэтым горадзе, разьмешчанай на галіне [[Васілевічы]] — [[Хвойнікі]] адыходнай ад лініі [[Берасьце]] — [[Гомель]], за 122 км ад [[Гомель|Гомелю]].

Знаходзіцца на тэрыторыі [[Палескі радыяцыйна-экалягічны запаведнік|Палескага дзяржаўнага радыяцыйна-экалягічнага запаведніка (ПДРЭЗ)]].

== Транспартная сыстэма ==
Транспартная сувязь па прасёлкавай, а затым па аўтадарозе [[Хвойнікі]] — [[Брагін]]. Жылых хатаў няма (2004 год). Пляніроўка складаецца з крывалінейнай вуліцы, арыентаванай з паўднёвага захаду на паўночны ўсход, да яе прымыкае кароткая вуліца з мэрыдыянальнай накіраванасьцю і на поўначы прымыкае зьлёгку выгнутая вуліца. На захадзе невялікія адасобленыя ўчасткі забудовы. Забудова двухбаковая, хаты драўляныя, сядзібнага тыпу.

== Водная сыстэма ==
На поўдні і захадзе мэліярацыйныя каналы, зьвязаныя з Паганянскім каналам.

== Экалёгія і прырода ==
Непадалёк ад вёскі ёсьць паклады [[торф]]у.

У сувязі з радыяцыйным забруджваньнем пасьля [[Чарнобыльская катастрофа|Чарнобыльскай катастрофы]] жыхары (194 сям’і) пераселеныя ў месцы не забруджаныя радыяцыяй.

== Насельніцтва ==
* 1834 год — 53 двары
* 1850 год — 315 жыхароў
* 1885 год — 56 дворов, 357 жыхароў
* 1897 год — 92 двары, 523 жыхары (паводле перапісу)
* 1908 год — 120 двароў, 713 жыхароў
* 1959 год — 839 жыхароў (паводле перапісу)
* 2004 год — жыхароў няма

== Асобы ==
[[Файл:Чэслаў Пяткевіч, партрэт і аўтограф.png|значак|зьлева|150px|Чэслаў Пяткевіч, партрэт і аўтограф.]][[Файл:Бабчынская школа ў пачатку 1970-х гг.jpg|значак|150px|Бабчынская сярэдняя школа. Фота пачатку 1970-х гг.]][[Файл:Цэгла з кляймом Ваньковічаў.jpg|значак|150px|Цэгла з кляймом Ваньковічаў, зь якой узьведзены будынак школы ў Бабчыне. Фота У. Смольскага. 2022 г.]][[Файл:7-я група (клас) Бабчынскай школы ІІ ступені. 1929 г.png|значак|зьлева|150px|7-я група (кляс) Бабчынскай школы ІІ ступені. 1929 г.]] 
* Чэслаў, сын Гэнрыка, Пяткевіч — беларускі і польскі этнограф, фальклярыст
* Людміла Казлоўская (Берасьнева) (1936—2020) — беларускі эканаміст. Доктар эканамічных навук (1983), прафэсар (1989)
* [[Мікола Мятліцкі]] (1954—2021) — [[беларус]]кі [[паэт]]&lt;ref&gt;{{Спасылка|аўтар = | прозьвішча = | імя = | аўтарlink = | cуаўтары = | дата публікацыі = | url = http://vershy.ru/bio/biyagrafiya-mikoly-myatlitskaga| загаловак = Біяграфія Міколы Мятліцкага| фармат = | назва праекту = | выдавец = Вершы.ru| дата = 19 красавіка 2011 | мова = | камэнтар = }}&lt;/ref&gt;

== Заўвагі ==
{{Заўвагі}}

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

== Літаратура ==
* Бельскі С. В. З гісторыі ўладароў і маёнткаў Брагіншчыны XVI – XVIII стст. // Брагинщина в контексте истории белорусско-украинского пограничья: сборник научных статей / редкол. А. Д. Лебедев (отв. ред.) [и др.]. – Минск: Четыре четверти, 2018. С. 6, 23 – 27, 29 – 31
* {{Літаратура/Гарады і вёскі Беларусі|2-2}}

{{Стралічаўскі сельсавет}}
{{Хвойніцкі раён}}
{{Населеныя пункты, адселеныя пасьля катастрофы на ЧАЭС}}

[[Катэгорыя:Колішнія населеныя пункты Хвойніцкага раёну]]
[[Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XVI стагодзьдзі]]</text>
      <sha1>3rga17domcif3yatmvu2ck7oo1pkjpa</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2677085</id>
      <parentid>2677084</parentid>
      <timestamp>2026-07-02T05:47:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Дамінік</username>
        <id>64057</id>
      </contributor>
      <comment>/* Пад уладай Расейскай імпэрыі */</comment>
      <origin>2677085</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="46697" sha1="imtgm34t1xq9whkcfork2xwmaow5xa3" xml:space="preserve">{{Населены пункт/Беларусь
|Назва                            = Бабчын
|Статус                           = былая вёска
|Назва ў родным склоне            = Бабчына
|Лацінка                          = Babčyn
|Герб                             = 
|Сьцяг                            = 
|Гімн                             = 
|Дата заснаваньня                 = перад 1574 годам
|Першыя згадкі                    = 
|Статус з                         = 
|Магдэбурскае права               = 
|Былая назва                      = 
|Мясцовая назва                   = 
|Вобласьць                        = [[Гомельская вобласьць|Гомельская]]
|Раён                             = [[Хвойніцкі раён|Хвойніцкі]]
|Сельсавет                        = [[Стралічаўскі сельсавет|Стралічаўскі]]
|Гарадзкі савет                   = 
|Старшыня гарвыканкаму            = 
|Пасада кіраўніка                 = 
|Кіраўнік                         = 
|Плошча                           = 
|Крыніца плошчы                   = 
|Вышыня                           = 
|Унутраны падзел                  = 
|Колькасьць насельніцтва          = 
|Год падліку колькасьці           = 
|Крыніца колькасьці насельніцтва  = 
|Этнічны склад насельніцтва       = 
|Год падліку этнічнага складу     = 
|Нацыянальны склад насельніцтва   = 
|Год падліку нацыянальнага складу = 
|Колькасьць двароў                = 
|Год падліку колькасьці двароў    = 
|Крыніца колькасьці двароў        = 
|Паштовы індэкс                   = 
|СААТА                            = 
|Выява                            = 
|Апісаньне выявы                  = 
 |Шырата градусаў                 = 51
 |Шырата хвілінаў                 = 47
 |Шырата сэкундаў                 = 0
 |Даўгата градусаў                = 30
 |Даўгата хвілінаў                = 1
 |Даўгата сэкундаў                = 2
|Пазыцыя подпісу на мапе          = зьверху
|Водступ подпісу на мапе          = 2.3
|Commons                          = 
|Сайт                             = 
}}

[[Файл:POL COA Korybut.svg|100px|значак|зьлева|Герб Карыбут князёў Вішнявецкіх.]][[Файл:Бабчын у дзельчым лісьце 1574 г.jpg|значак|зьлева|150px|Сяло Бабчын у дзельчым лісьце 1574 г.&lt;ref&gt;НГАБ у Менску. Ф. 694. Воп. 7. Спр. 871. А. 18адв.&lt;/ref&gt;]][[Файл:Фрагмэнт запісу М. Лосятынскаму 1638 г.jpg|значак|зьлева|150px|Фрагмэнт сьведчаньня Мікалая Лосятынскага. 1638 г.]][[Файл:Брагін у рэестры падымнага 1640 г.jpg|значак|зьлева|150px|Бабчын у тарыфе падымнага 1640 г.]][[Файл:Брагін з прылегласьцямі. 1683 г.jpg|значак|зьлева|150px|Бабчын у люстрацыі падымнага 1683 г.]][[Файл:Рудакоў і Бабчын у пастой 1686-1687 гг.jpg|значак|зьлева|150px|Брагін, Рудакоў і Бабчын у пастой 1686-1687 гг.]][[Файл:Паборы з Бабчына ў казацкі пастой 1686-1687 гг.png|значак|150px|Паборы з Бабчына ў казацкі пастой 1686-1687 гг.]]

'''Ба́бчын'''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Гомельская вобласьць}} С. 316&lt;/ref&gt; — былая [[вёска]] ў [[Стралічаўскі сельсавет|Стралічаўскім сельсавеце]] [[Хвойніцкі раён|Хвойніцкага раёну]] [[Гомельская вобласьць|Гомельскай вобласьці]].

== Гісторыя ==

=== Карона Каралеўства Польскага ў Рэчы Паспалітай ===

Найбольш раньняя пакуль згадка пра {{пачатак цытаты}} ''Село Бабчин з людми заседелыми и незаседелыми, з даню грошовою и медовою, з дубровами, лесы, чертежами, полми и сеножатми и ловы зверинными'' {{канец цытаты}} сустрэтая ў лісьце ад 15 (25) сакавіка 1574 году князя Аляксандра Аляксандравіча Вішнявецкага брату князю Міхаілу Аляксандравічу Вішнявецкаму аб разьдзеле айчызнага маёнтку [[Брагін]] Кіеўскага павету Каралеўства Польскага. Уладальнікам яго стаў князь Міхаіл&lt;ref&gt;Акт о разделе имения Брягин. 1574 г. // Беларускі археаграфічны штогоднік. Выпуск 1. – Мінск, 2000. С. 185 – 194 [https://web.archive.org/web/20200605102849/http://www.belniidad.by/sites/default/files/bash/bash01_2000.pdf Публікацыя М. Ф. Сьпірыдонава]&lt;/ref&gt;. У датаваным 13 (23) днём сакавіка месяца 1581 году дакумэнце паведамляецца, што пан земскі пісар кіеўскі Дзьмітры Ялец надзелены паўнамоцтвамі ў справе разьмежаваньня добраў пана падкаморага кіеўскага Шчаснага Харлінскага з уладаньнямі князя Міхаіла Вішнявецкага, кашталяна брацлаўскага, «''miasta Brahinia, sioła [[Глухавічы|Chłuchowic]], [[Губарэвічы|Hubarowa]] y Babczyna''»&lt;ref&gt;Руська (Волинська) метрика [Текст] : регести документів Коронної канцелярії для укр. земель (Волинське, Київське, Брацлавське, Чернігівське воєводства) 1569-1673 / Держ. ком. арх. України, Центр. держ. істор. арх. України, м. Київ, Ін-т укр. археографії та джерелознавства ім. М. С. Грушевського НАН України, Генер. дирекція держ. арх., Голов. арх. давніх актів ; ред. і упоряд Г. Боряк [та ін.] ; передм. П. К. Грімстед. — Київ, 2002. С. 301—302&lt;/ref&gt;. 18 траўня 1595 году Бабчын названы ў акце трыбунальскім у сувязі з пагадненьнем аб скасаваньні ўзаемных прэтэнзій паміж уладальнікамі часткі Брагінскага маёнтку князямі Міхалам і Юрыем Міхайлавічамі Вішнявецкімі і ўладальнікам Астраглядаўскіх добраў панам Шчасным Харлінскім&lt;ref&gt;Źródła dziejowe. T. XXІ: Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym; T. X: Ziemie ruskie. Ukraina (Kijów – Bracław). / A. Jabłonowski. – Warszawa, 1894. S. 14&lt;/ref&gt;.

У 1628 годзе князь Канстанцін Карыбут Вішнявецкі, апякун дзяцей нябожчыка князя Міхаіла, з трох дымоў у Бабчыне плаціў 9 злотых&lt;ref&gt;Архив Юго-Западной России (далей: Архив ЮЗР). Ч. 7. Т. 1. Акты о заселении Юго-Западной России. – Киев, 1886. С. 393&lt;/ref&gt;.

Паловай Брагінскага замку і места зь сёламі, сярод якіх быў і Бабчын, валодаў, а ў 1638 г. заставіў на чатыры гады за 65 000 злотых пану Мікалаю Лосятынскаму князь [[Ярэмі Вішнявецкі|Ярэмі Міхал, сын Міхаіла, Вішнявецкі]]&lt;ref&gt;Tomkiewicz W. Jeremi Wiśniowiecki (1612—1651) / W. Tomkiewicz. — Warszawa, 1933. S. 112, 113; зьвесткі пра паселішчы: Archiwum Główne Akt Dawnych w Warszawie. Archiwum Radziwiłłów. Dział X. Sygn. 933. S. 5-6&lt;/ref&gt;. 

Паводле тарыфу падымнага «dwoiego» Кіеўскага ваяводзтва 1640 году, князь Ярэмі Вішнявецкі з 30 дымоў Бабчына выплачваў 30 злотых&lt;ref&gt;Центральний державний історичний архів України в м. Києві (ЦДІАУК). Ф. 11. Опис 1. Справа 9. А. 873; Archiwum Państwowe w Krakowie. Archiwum Młynowskie Chodkiewiczów. Mikr. № J – 14970. Sygn. 404. S. 186-187&lt;/ref&gt;. 

Сярод казакоў, захопленых у палон пасьля бітвы пад Загальлем, у дакумэнце, датаваным 29 чэрвеня 1649 году, названы Фурс з Бабчына, падданы князя Ярэмія Вішнявецкага&lt;ref&gt;Джерела з історії Національно-визвольної війни українського народу 1648 – 1658 рр. Т. 1 (1648 – 1649). – Київ, 2012. С. 264, 266&lt;/ref&gt;.

У 1683 годзе пан Канецпольскі мусіў плаціць падатак з 35 дымоў{{заўвага|Выдаўцы дакумэнту ў 1886 г. замест их прыпісалі Бабчыну 17 дымоў рудакоўскіх, а сам Рудакоў пакінулі па-за ўвагай&lt;ref&gt;Архив ЮЗР. С. 489&lt;/ref&gt;.}} вёскі Бабчын&lt;ref&gt;ЦДІАУК. Ф. 15. Оп. 1. Спр. 3. А. 734зв.&lt;/ref&gt;.

14 верасня 1686 году лясьнічы Лаўрын з Бабчына пад прысягай паведаміў у Оўруцкім гродзкім судзе, што так з-за казакоў, як і з-за войска ВКЛ, зь вёскі адыйшлі 17 дымоў (×6 — прыкладна 102 жыхары)&lt;ref&gt;Архив ЮЗР. С. 550 – 551&lt;/ref&gt;. У справе таго ж суда ад 28 чэрвеня 1687 году Бабчын названы сярод паселішчаў часткі Брагінскага маёнтку ваяводзіча бэлзскага, каралеўскага палкоўніка Яна Канецпольскага, зруйнаваных працяглым, ад лістападу 1686 да самых «''[[сёмуха|świątek zielonych]]''» у 1687 годзе, пастоем казакоў палкоўніка Войска Запарожскага Паўла Апостала Шчуроўскага. На той час тут засталося 26 дымоў (каля 156 жыхароў), а разьмясьціліся ў іх 30 казакоў ажно з паўсотняй коней. Тады зь вяскоўцаў выбралі за гарэлку, рыбу, мяса, хусты палатна, абутак 217 злотых; за 10 вазоў, кожны з хамутом, раменнай шляёй, касой, сякерай, рыдлёўкай, біклагай, мазьніцай з двума гарцамі{{заўвага|Гарц або гарнец — 2, 8237 л}} дзёгцю, 100 зл.; за здор і соль 46 зл.; легуміны {{заўвага|Салодкая выпечка альбо слодычы, вырабленыя з ужываньнем зьбітых яек і цукру з рознымі дадаткамі.}} узялі 84  вядры, аўса 70 вёдраў, вепрукоў кормленых 45, падсьвінкаў 93, баранаў 9, валоў 2, гусей 70, кур 280, качак 20, палатна на ўладкаваньне паходных шатроў 69 локцяў; асабіста палкоўніку бабчынцы мусілі даць вала, 6 вепрукоў, 12 злотых, пшаніцы і ячменю 9 вёдраў. Акрамя ўсяго, казакі сотні Русановічавай «''na gruntach babczyńskich''» забілі і абрабавалі брагінскага купца Гірша з Турава, які вяртаўся з кірмашу, а здабычу адвезьлі да палкоўніка. Адным зь сьведкаў у справе выступіў бабчынскі войт Гаўрыла Гацучэнка&lt;ref&gt;ЦДІАУК. Ф. 15. Оп. 1. Спр. 5. А. 329 – 329зв.; Архив ЮЗР. Ч. 3. Т. 2. Акты о казаках (1679 – 1716). – Киев, 1868. С. 148, 150 – 151, 157&lt;/ref&gt;.

[[Файл:Урывак зь візыты Брагінскай Мікалаеўскай царквы 1740 г.png|значак|зьлева|150px|Фрагмэнт візыты Брагінскай Мікалаеўскай царквы 1740 г.]][[Файл:Аркуш зь візыты 1743 г.jpg|значак|150px|Аркуш зь візыты 1743 г.]]

У акце ад 22 верасьня 1715 году сказана, што губарэвіцкія сяляне пана маршалка мазырскага Антонія Аскеркі, узброеныя косамі, сякерамі і стрэльбамі, папалілі стагі сена, прыналежныя падданым пана войскага мельніцкага Аляксандра Антонія Бандынэлі, жыхарам вёсак Бабчын, [[Рудакоў]] і хутара [[Чахі (Гомельская вобласьць)|Чахі]]. У выніку, убогія сяляне А. Бандынэлі, якія з-за браку сена не мелі чым карміць худобу зімой, вымушаныя былі ад яе пазбавіцца&lt;ref&gt;Архив ЮЗР. Ч. 1. Т. 4. Акты об унии и состоянии православной церкви с половины XVII века (1648 – 1798). – Киев, 1871. С. 379&lt;/ref&gt;.

У «Тарыфе падымнага падатку Оўруцкага павету 1734 г.» Бабчын – у палове Брагінскіх добраў, якую дагэтуль шмат гадоў трымаў у заставе ад паноў Канецпольскіх дорпацкі падкаморы А. Бандынэлі&lt;ref&gt;Тарифи подимного податку, сеймикові лауди і люстрації Київського воєводства першої половини XVIII століття. /Вид. друге, доп. Укл. Конрад Жеме і ецький. – Біла Церква, 2015. С. 283 – 285&lt;/ref&gt;. У 1739 годзе з багаслаўленьня афіцыяла Кіеўскай мітраполіі Гедэона Казубскага, намаганьнямі брагінскага дэкана Іаана Макарэвіча, настаяцеля Брагінскай Сьвята-Мікольскай царквы, непасрэднай працай парахіянаў у Бабчыне, на месцы старога за даўнасьцю гадоў заняпалага драўнянага будынку, закладзены і ў 1740 годзе асьвечаны новы драўняны будынак прыпісной пакуль што Крыжаўзьдзьвіжанскай царквы. 25-м верасьня 1740 году датаваны фундуш царкве князя Міхала Сэрвацыя і княгіні ваяводзінай віленскай Вішнявецкіх&lt;ref&gt;Інстытут рукапісу Нацыянальнай бібліятэкі Украіны імя У. І. Вярнадзкага (ІР НБУВ). Ф. 1. Спр. 2464. А. 333адв.-334, 335-335адв.&lt;/ref&gt;{{Заўвага|С. В. Марцэлеў у энцыкляпэдыі «Гарады і вёскі Беларусі» (2005) адвольна сьцьвярджаў нібы Бабчынская царква паўстала «паблізу месца, дзе раней разьмяшчаўся замак уладальніка ''мястэчка'' [?] Вішнявецкага». Той самы аўтар, ізноў жа з уласнай ініцыятывы, у «Зборы помнікаў гісторыі і культуры Беларусі» (1985) зьмясьціў замак князёў Вішнявецкіх у Гарадзішчы Брагінскага раёну (сучасны пасёлак Тэльман, гл.: [[Двор-Гарадзішча]]). Але вядома, што людзі гэтага роду мелі замак у рэгіёне толькі ў самым Брагіне.}}. У прыходзе Мікалаеўскай царквы ў Брагіне бабчынцы заставаліся да 1742 году.

Як запісана ў візыце Мікалаеўскай царквы 1740 году, у Бабчыне «з прыналежнасьцямі»{{заўвага|За тымі «прыналежнасьцямі» беспамылкова пазнаюцца вёскі Рудакоў, [[Мокіш]], хутары Чахі, [[Рудыя (Гомельская вобласьць)|Рудыя]] і брагінскі [[Варацец]].}} налічвалася 80 гаспадарак&lt;ref&gt;ІР НБУВ. Ф. 233. Спр. 19. А. 765, 768&lt;/ref&gt;. Згодна з Генэральнай візытай Брагінскага дэканату, на 1743 год у прыходзе царквы Ўзьдзьвіжаньня Сьвятога Крыжа сяла Бабчына князёў Вішнявецкіх налічвалася 107 двароў, дапушчаных да споведзі 521 душа. Узначальваў прыход сьвятар Рыгор Леановіч&lt;ref&gt;ІР НБУВ. Ф. 1. Спр. 2461. А. 288&lt;/ref&gt;.

У матэрыяле візыты Брагінскага дэканату засьведчана, што на 1752 год прыход Бабчынскай Крыжаўзьдзьвіжанскай царквы складалі верныя з 32 двароў у Бабчыне{{заўвага|Запісана: у Бабічах.}}, 14 у вёсцы Мокіш, з 10 двароў хутара Чахі, 8 хутара Рудыя, 8 хутара Варацец. Дапушчаных да споведзі 569 душ. Парохам заставаўся Рыгор Леановіч&lt;ref&gt;ІР НБУВ. Ф. 1. Спр. 2464. А. 333адв., 335-336&lt;/ref&gt;.

[[File:Высокае на мапе другога тому Вялікага гістарычнага атлясу Беларусі.jpg|значак|зьлева|150px|Бабчын на мапе «Беларускія землі ў канцы XVIII ст.» другога тому ВГАБ&lt;ref&gt;Вялікі гістарычны атлас Беларусі ў 4-х тамах: Т. 2. — Мінск: Белкартаграфія, 2013. С. 122&lt;/ref&gt;.]][[Файл:POL COA Rawicz.svg|100пкс|значак|Герб Равіч паноў Ракіцкіх.]]

У 1754 годзе з 27 двароў{{заўвага|Колькасьць двароў вынікае з запісу «''Wieś Babsztyn do Brahynia, szesnastka i chałup siedm''».}} (каля 162 жыхароў) сяла Бабчын Брагінскага маёнтку выплачвалася «''do grodu''» (Оўруцкага замку) 4 злотыя, 5 з пал. грошаў, «''na milicję''» (на вайсковыя патрэбы павету і ваяводзтва) 16 зл. і 22 гр.&lt;ref&gt;Тариф подимного податку Київського воєводства 1754 року. /Опрацював Конрад Жеменецький. – Біла Церква, 2015. С. 190&lt;/ref&gt; У тым жа годзе маёнтак быў куплены ў княгіні Эльжбэты Вішнявецкай Міхалавай Замойскай панам Францішкам Антоніем Ракіцкім.

[[Файл:Бабчын і яго ўгодзьдзі ў эксплікацыі да мапы Брагінскага графства 1783 г.jpg|значак|зьлева|150px|Бабчын і яго ўгодзьдзі ў эксплікацыі да мапы Брагінскага графства 1783 г.]]

Паводле габрэйскіх перапісаў 1765, 1778 і 1784 году, на хутары Бабчын жылі адпаведна 6, 4 і 2 głowy – плацельшчыкі пагалоўшчыны, якія належалі да Брагінскага кагалу&lt;ref&gt;Архив ЮЗР. Ч. 5. Т. 2. Переписи еврейского населения в юго-западном крае в 1765 – 1791 гг. – Киев, 1890. С. 302, 391, 710&lt;/ref&gt;. Ці не [[Каліеўшчына]] 1768 г. выклікала няўхільнае зьмяншэньне тут колькасьці насельнікаў-габрэяў?

Вёска Бабчын, угодзьдзі царквы і людзей бабчынскіх згаданыя ў эксплікацыі да мапы Брагінскага графства, датаванай 27 днём жніўня 1783 году.

На 1789 год пры Бабчынскай Крыжаўдзьвіжанскай прыходзкай царкве згаданая капліца сьв. арханёла Міхаіла ў Мокішы&lt;ref&gt;Табэлі дэканатаў Кіеўскай мітраполіі, прэзэнтаваныя генэральнай кангрэгацыяй ў Радамышлю. 1789. // Інстытут рукапісу Нацыянальнай бібліятэкі Украіны імя У. І. Вярнадзкага. Ф. 233. Спр. 11. А. 73&lt;/ref&gt;.

=== Пад уладай Расейскай імпэрыі === 

[[File:POL COA Oskierka.svg|100пкс|значак|зьлева|Герб Мурдэліо зьменены роду Аскеркаў.]]
[[Файл:Бабчын на схематычным плане Рэчыцкага павету 1800 г.jpg|значак|150px|Бабчын на схематычным плане Рэчыцкага павету 1800 г.]]
 
Пасьля [[Другі падзел Рэчы Паспалітай|другога падзелу]] [[Рэч Паспалітая|Рэчы Паспалітай]] (1793 г.) Бабчын – у межах Чарнігаўскага намесьніцтва, з 1796 году ў складзе адноўленага [[Рэчыцкі павет|Рэчыцкага павету]] [[Чарнігаўская губэрня|Чарнігаўскай]], потым Маларасейскай, а з 29 жніўня 1797 году [[Менская губэрня|Менскай губэрні]] [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]]&lt;ref&gt;Насевіч В., Скрыпчанка Т. Рэчыцкі павет / В. Насевіч, Т. Скрыпчанка // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі: у 6 т. – Т. 6. Кн. 1. – Мінск: БелЭн, 2001.  С. 181—182&lt;/ref&gt;. У 1795 г. сяло Бабчын, частка якога была ў заставе ў пана Прыбары, разам з хутарамі Чахі, Рудыя і сялом Губарэвічы належаў пану падстарасьце рэчыцкаму Ігнацыю Аскерку&lt;ref&gt;Петреченко І. Є. «Камеральное описание… Речицкой округи» 1796 р.: інформаційний потенціал пам’ятки // Днепровский паром. Природное единство и историко-культурное взаимодействие белорусско-украинского пограничья / Материалы международной конференции (26-27 апреля 2018 г., г. Гомель). — Минск, 2018. С. 71&lt;/ref&gt;, які годам раней страціў жонку Ізабэлу&lt;ref&gt;НГАБ. Ф. 937. Воп. 1. Спр. 60. А. 97&lt;/ref&gt;, дачку ўладальніка добраў графа Міхала Адама Ракіцкага. У шляхецкай рэвізіі 1811 г. застаўным ад графа Ракіцкага ўладальнікам фальварку Бабчын і сялом з 120 (на 1795 г.) душамі сялян мужчынскага полу названы былы рэчыцкі гродзкі судзьдзя Пётар Прыбара&lt;ref&gt;НГАБ. Ф. 333. Воп. 9. Спр. 263. А. 195&lt;/ref&gt;. Ад 1816 г., паводле А. Ельскага, згодна з сямейным пагадненьнем уладальніцай фальваркаў Бабчын і Мокіш стала Людвіка, дачка Ігнацыя, Аскерка&lt;ref&gt;Słownik geograficzny Krółewstwa Polskiego і innych krajów słowiańskich. – Warszawa, 1888. T. 9. S. 901&lt;/ref&gt;. У 1834 г. гаспадыняй Рудакоўскага маёнтку разам з Бабчынам і інш. была ўдава брата Людвікі Ўладыслава Ядзьвіга з Гечэвічаў Аскерчына, якую настаяцель Бабчынскай Крыжаўзьдзьвіжанскай прыходзкай царквы І. Нямшэвіч у мэтрычных запісах хросту дзяцей яе сялян чамусьці называў Еўдакіяй&lt;ref&gt;НГАБ. Ф. 136. Воп. 13. Спр. 536. А. 68&lt;/ref&gt;. Тады ў сяле было 53 двары.

1 (13) лістапада  1844 г. складзены інвэнтар, паводле якога Рудакоўскі маёнтак з фальваркамі Бабчын і Мокіш быў уласнасьцю непаўналетніх Гэнрыка Юстына, Аляксандра Юстыніяна і Зофіі Марцэлы Аскеркаў, але знаходзіўся ў арэндзе ў Міхаіла Ігнатавіча Быкава. Прозьвішчы жыхароў Бабчына – Кірко (шмат), Курыленкі, Дашукі, Мятліцкі, Зелянкоўскія, Шарэпа, Курапей, Скуранок, Бакуненка, Марціненка, Зенчанка, Кавалёнак, Краўчанок, Станеўскі&lt;ref&gt;НГАБ. Ф. 142. Воп. 1. Спр. 1465. Пра род Аскеркаў гербу Мурдэліо гл.: Гербоўнік беларускай шляхты. – Мінск, 2002. Т. 1. С. 328 – 334&lt;/ref&gt;. Згодна з кліравой ведамасьцю за 1847 год, у 42{{Заўвага|Як паведаміў іерэй Расьціслаў Бандарэнка, тут меліся на ўвазе не вясковыя сядзібы, а царкоўныя двары, кожны зь якіх мусілі складаць 4 мужчынскія душы.}} дварах сяла Бабчын «помещицы Евдокии Оскирчины» жылі 168 вернікаў-мужчын і 183 жанчыны&lt;ref&gt;НГАБ. Ф. 136. Воп. 1. Спр. 41952. А. 10адв.&lt;/ref&gt;. У 1850 г. 315 жыхароў. 20 ліпеня 1856 году ў Бабчыне ў сям'і лясьнічага, двараніна Слуцкага павету Гэнрыка Пяткевіча нарадзіўся сын Чэслаў, будучы таленавіты дасьледчык Палесься&lt;ref&gt;Часлаў Пяткевіч. Рэчыцкае Палессе. — Мінск: Беларускі кнігазбор, 2004. С. 6&lt;/ref&gt;.  У «Списках населенных мест Минской губернии по уездам, приходам, еврейским обществам со сведениями об их расположении и народонаселении [Дело]: 1857 г.» засьведчана, што 340 жыхароў сяла Бабчын зьяўляліся прыхаджанамі Крыжаўзьдзьвіжанскай царквы, 12 мужчын і 19 жанчын былі парафіянамі Астраглядаўскага касьцёлу Ўнебаўзяцьця Найсьвяцейшай Панны Марыі&lt;ref&gt;Расейскі дзяржаўны гістарычны архіў. Ф. 1290. Воп. 4. Спр. 79. А. 381, 722&lt;/ref&gt;.      

[[Файл:Бабчын на трохвярстовай мапе Ф. Ф. Шубэрта 1850 г.jpg|значак|150px|Бабчын на мапе Шубэрта-Тучкова з праўкамі 1860-х гг.]]

У парэформавы пэрыяд Бабчын – у Мікуліцкай воласьці. Да свайго спачыну ў 1866 г. маёнткам валодаў Гэнрык Аскерка, а пасьля яго дочкі Марыя і Алена. На пачатак 1870 года тут — 150 мужчын-гаспадароў зь ліку сялян уласьнікаў, прыпісаных да Бабчынскага сельскага таварыства&lt;ref&gt;Список волостей, обществ и селений Минской губернии на 01. 01. 1870 г. — Минск, 1870. Л. 71&lt;/ref&gt;. У 1876 годзе да прыходу Крыжаўзьдзьвіжанскай царквы, акрамя Бабчына, належалі сем вёсак — Чахі, Рудыя, Варацец, Рудакоў, Мокіш, [[Высокае (Хвойніцкі раён)|Высокае]] і [[Лісьцьвін]]. Настаяцель сьвятар Васіль Шахновіч, штатны псаломшчык Канстанцін Васанскі, звышштатны Васіль Кладкевіч, просьфірня Сінклітыкія Анціповіч&lt;ref&gt;Минские епархиальные ведомости. — Минск, 1876. № 10. С. 458&lt;/ref&gt;. На 1879 год прыход налічваў 909 душ мужчынскага і 1007 жаночага полу верных. Настаяцелем быў сьвятар Міхаіл Драздоўскі&lt;ref&gt;Описание церквей и приходов Минской епархии. VIII. Речицкий уезд. — Минск, 1879. С. 15—16&lt;/ref&gt;. У 1885 годзе налічвалася 56 двароў, 357 жыхароў, дзейнічалі вінакурня, млын. На 1889 год маёнтак Рудакоў з фальваркамі Бабчын і Мокіш (усяго 7162 дзесяціны зямлі) належаў Алене (Аскерчанцы) Ваньковіч&lt;ref&gt;Список зелевладельцев Минской губернии. 1889 г. – Минск, 1889. С. 364&lt;/ref&gt;. У Бабчыне на той час (з 1 студзеня 1888 году) існавала двухклясная царкоўна-прыходзкая школа, узровень навучаньня ў якой атрымаў высокую адзнаку інспэктара зь Менску протаярэя Паўла Афонскага. Заслуга ў тым айца Міхаіла Драздоўскага, пана Станіслава Ваньковіча і настаўнікаў&lt;ref&gt;Минские епархиальные ведомости. – Минск, 1888. № 10. С. 281, 283 – 284, 289; 1891. № 2. С. 62 – 82&lt;/ref&gt;. Паводле перапісу 1897 году, у Бабчыне – 92 двары, 523 жыхары, царква, капліца, школа, крама, вятрак. Існаваў фальварак з 2 дварамі і 51 жыхаром.

[[Файл:Сьвятар Уладзімер Вячорка.jpg|значак|зьлева|150px|Сьвятар Уладзімер Вячорка.]][[Файл:Цэгла з будынку школы ў Бабчыне.jpg|значак|150px|Цэгла з будынку школы ў Бабчыне.]][[Файл:Школа ў Бабчыне.jpg|значак|150px|Школа ў Бабчыне.]]
 
На 1903 год пры Крыжаўзьдзьвіжанскай царкве згаданыя драўляны будынак аднакляснай жаночай  і мураваны дзьвюхкляснай настаўніцкай школы&lt;ref&gt;НГАБ. ф. 136. Воп. 1. Спр. 41139. А. 19-19адв.&lt;/ref&gt;. Імаверна, узьвядзеньне другога будынку тады яшчэ не было завершанае, існуе бо фота чырвонай цэглы з пазнакай 1906 г. З 15 красавіка 1908 году настаяцялем Бабчынскай царквы быў прызначаны сьвятар Уладзімер Вячорка. Ён жа прыняў кіраўніцтва другакляснай школай.

У 1909 годзе ў сяле Бабчын налічвалася 120 двароў з 713 жыхарамі, у аднадворным фальварку – 7 жыхароў&lt;ref&gt;Список населённых мест Минской губернии. / Сост. В. С. Ярмолович. – Минск, 1909. С. 5&lt;/ref&gt;. На 1911 год уладальніцай маёнтку заставалася А. Ваньковіч&lt;ref&gt;Список землевладельцев Минской губернии. 1911 г. – Б. м. С. 4&lt;/ref&gt;.

=== Найноўшы час === 
 
9 лютага 1918 году, яшчэ да падпісаньня Берасьцейскай мірнай дамовы з бальшавіцкай Расеяй (3 сакавіка), Германія перадала паўднёвую частку Беларусі [[Украінская Народная Рэспубліка|Украінскай Народнай Рэспубліцы]]. У адказ на гэта, 9 сакавіка [[Другая Устаўная грамата|Другой Устаўной граматай]] тэрыторыя абвешчана часткай [[Беларуская Народная Рэспубліка|Беларускай Народнай Рэспублікі]]. Бабчын у складзе Мікуліцкай воласьці Рэчыцкага павету, аднак, апынуўся ў часова створанай 15 чэрвеня Палескай губэрні з цэнтрам у Рэчыцы, з кастрычніка — у Мазыры. З 18 траўня тут дзейнічала «варта Украінскай Дзяржавы»&lt;ref&gt;Ціхаміраў А. В. Станаўленне і развіццё беларуска-украінскіх адносін у 1918 – 1920 гг. //  Веснік БДУ. Сер. 3. 2005. № 3. С. 28 – 32; Грицкевич А. П. Борьба за Украину, 1917—1921 / А. П. Грицкевич; под науч. ред. А. Е. Тараса. — Минск: Современная школа, 2011. С. 92 — 93; Ільїн, О. Західне Полісся в Українській Державі гетьмана Скоропадського (Історія в документах) / О. Ільїн // Над Бугом і Нарвою : український часопис Підляшшя. — 2014. № 3. С. 42; Валентина Метлицька. Тимчасова німецька окупація та її вплив на долю східного Білоруського Полісся (березень 1918 – січень 1919 рр.). // Україна та Німеччина: міждержавні відносини: збірник наукових праць / ред. кол. Владислав Верстюк (гол.), Степан Віднянський, Руслан Пиріг, Ірина Матяш, Дмитро Вєдєнєєв, Володимир Бойко, Дмитро Казіміров. – Чернігів: Сіверський центр післядипломної освіти, 2018. С. 286 – 296 (артыкул беларускамоўны)&lt;/ref&gt;.

1 студзеня 1919 згодна з пастановай І з’езда КП(б) Беларусі Рэчыцкі павет увайшоў у склад [[Сацыялістычная Савецкая Рэспубліка Беларусі|Сацыялістычнай Савецкай Рэспублікі Беларусі]], але 16 студзеня разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі быў далучаны да РСФСР.

[[Файл:Бабчын і наваколлі на мапе 1924-26 гг.jpg|значак|зьлева|150px|Бабчын і навакольлі на мапе [[Рабоча-Сялянская Чырвоная Армія|РККА]] 1926 г.]][[Файл:Яўген Калубовіч. 1930 г. Хойнікі.png|значак|150px|Аўген Калубовіч за два месяцы перад арыштам 1930 г. Хвойнікі.]]

З 8 сьнежня 1926 году — у складзе БССР; да 16 ліпеня 1954 году цэнтар [[Бабчынскі сельсавет|Бабчынскага сельсавету]] [[Хвойніцкі раён|Хвойніцкага раёну]] [[Рэчыцкая акруга|Рэчыцкай акругі]], з 9 чэрвеня 1927 году па 26 ліпеня 1930 году — [[Гомельская акруга|Гомельскай акругі]], з 20 лютага 1938 году — [[Палеская вобласьць|Палескай вобласьці]] з цэнтрам у Мазыры, з 8 лютага 1954 году — [[Гомельская вобласьць|Гомельскай вобласьці]].

У канцы 1920-х – пачатку 1930-х гг. існавала антыбальшавіцкая моладзевая &quot;Беларуская Арганізацыя Альтруістых&quot;, лідарам якой быў студэнт Бабчынскага пэдагагічнага тэхнікуму{{Заўвага|«''Правей Рудакова — пасада былой дзевяцігодкі з пэдагагічным ухілам, пазьней рэарганізаванай у тэхнікум. У вагромністым садзе, абнесеным тынам і гонкімі таполямі, із цэлага комплексу будынкаў вылучаецца двух-павярховы мур.''»&lt;ref&gt;Аўген Калубовіч. На крыжовай дарозе. Успаміны. — Клыўлэнд, 1986. С. 8&lt;/ref&gt;.}} [[Аўген Калубовіч]]. Арыштаваны 30 траўня 1930 г. і высланы ў Котлас. У тым жа 1930 годзе ў вёсцы арганізаваны калгасы «Камінтэрн» і «Кастрычнік». Працавалі 2 ветраныя млыны, 4 кузьні.

Падчас [[Нямецка-савецкая вайна|нямецка-савецкай вайны]] 17 траўня 1943 году нямецкія акупанты расстралялі 21 мясцовага жыхара. На фронце і партызанскай барацьбе загінулі 294 жыхары вёскі і вёсак, што ўваходзілі ў калгас «Кастрычнік». У памяць пра загінулых у 1970 годзе ў цэнтры вёскі, у сквэры, усталяваная культурная кампазыцыя.

Паводле перапісу 1959 г. у вёсцы 923 жыхары, цэнтр калгасу «Кастрычнік». Дзейнічалі лясьніцтва, сярэдняя школа, Дом культуры, бібліятэка, фэльдшэрска-акушэрскі пункт, аддзяленьне сувязі, крама.

20 верасьня 2011 году вёска ліквідаваная рашэньнем Хвойніцкага раённага Савету дэпутатаў&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20171107031655/http://pravo.by/pdf/2011-112/2011_112_9_44053.pdf Об упразднении сельских населенных пунктов Хойникского района]{{Ref-ru}} / Решение Хойникского районного Совета депутатов от 20 сентября 2011 г. № 68&lt;/ref&gt;.

== Геаграфія ==
За 12 км на поўдзень ад раённага цэнтру [[Хвойнікі]] і чыгуначнай станцыі ў гэтым горадзе, разьмешчанай на галіне [[Васілевічы]] — [[Хвойнікі]] адыходнай ад лініі [[Берасьце]] — [[Гомель]], за 122 км ад [[Гомель|Гомелю]].

Знаходзіцца на тэрыторыі [[Палескі радыяцыйна-экалягічны запаведнік|Палескага дзяржаўнага радыяцыйна-экалягічнага запаведніка (ПДРЭЗ)]].

== Транспартная сыстэма ==
Транспартная сувязь па прасёлкавай, а затым па аўтадарозе [[Хвойнікі]] — [[Брагін]]. Жылых хатаў няма (2004 год). Пляніроўка складаецца з крывалінейнай вуліцы, арыентаванай з паўднёвага захаду на паўночны ўсход, да яе прымыкае кароткая вуліца з мэрыдыянальнай накіраванасьцю і на поўначы прымыкае зьлёгку выгнутая вуліца. На захадзе невялікія адасобленыя ўчасткі забудовы. Забудова двухбаковая, хаты драўляныя, сядзібнага тыпу.

== Водная сыстэма ==
На поўдні і захадзе мэліярацыйныя каналы, зьвязаныя з Паганянскім каналам.

== Экалёгія і прырода ==
Непадалёк ад вёскі ёсьць паклады [[торф]]у.

У сувязі з радыяцыйным забруджваньнем пасьля [[Чарнобыльская катастрофа|Чарнобыльскай катастрофы]] жыхары (194 сям’і) пераселеныя ў месцы не забруджаныя радыяцыяй.

== Насельніцтва ==
* 1834 год — 53 двары
* 1850 год — 315 жыхароў
* 1885 год — 56 дворов, 357 жыхароў
* 1897 год — 92 двары, 523 жыхары (паводле перапісу)
* 1908 год — 120 двароў, 713 жыхароў
* 1959 год — 839 жыхароў (паводле перапісу)
* 2004 год — жыхароў няма

== Асобы ==
[[Файл:Чэслаў Пяткевіч, партрэт і аўтограф.png|значак|зьлева|150px|Чэслаў Пяткевіч, партрэт і аўтограф.]][[Файл:Бабчынская школа ў пачатку 1970-х гг.jpg|значак|150px|Бабчынская сярэдняя школа. Фота пачатку 1970-х гг.]][[Файл:Цэгла з кляймом Ваньковічаў.jpg|значак|150px|Цэгла з кляймом Ваньковічаў, зь якой узьведзены будынак школы ў Бабчыне. Фота У. Смольскага. 2022 г.]][[Файл:7-я група (клас) Бабчынскай школы ІІ ступені. 1929 г.png|значак|зьлева|150px|7-я група (кляс) Бабчынскай школы ІІ ступені. 1929 г.]] 
* Чэслаў, сын Гэнрыка, Пяткевіч — беларускі і польскі этнограф, фальклярыст
* Людміла Казлоўская (Берасьнева) (1936—2020) — беларускі эканаміст. Доктар эканамічных навук (1983), прафэсар (1989)
* [[Мікола Мятліцкі]] (1954—2021) — [[беларус]]кі [[паэт]]&lt;ref&gt;{{Спасылка|аўтар = | прозьвішча = | імя = | аўтарlink = | cуаўтары = | дата публікацыі = | url = http://vershy.ru/bio/biyagrafiya-mikoly-myatlitskaga| загаловак = Біяграфія Міколы Мятліцкага| фармат = | назва праекту = | выдавец = Вершы.ru| дата = 19 красавіка 2011 | мова = | камэнтар = }}&lt;/ref&gt;

== Заўвагі ==
{{Заўвагі}}

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

== Літаратура ==
* Бельскі С. В. З гісторыі ўладароў і маёнткаў Брагіншчыны XVI – XVIII стст. // Брагинщина в контексте истории белорусско-украинского пограничья: сборник научных статей / редкол. А. Д. Лебедев (отв. ред.) [и др.]. – Минск: Четыре четверти, 2018. С. 6, 23 – 27, 29 – 31
* {{Літаратура/Гарады і вёскі Беларусі|2-2}}

{{Стралічаўскі сельсавет}}
{{Хвойніцкі раён}}
{{Населеныя пункты, адселеныя пасьля катастрофы на ЧАЭС}}

[[Катэгорыя:Колішнія населеныя пункты Хвойніцкага раёну]]
[[Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XVI стагодзьдзі]]</text>
      <sha1>imtgm34t1xq9whkcfork2xwmaow5xa3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Браціслава III (раён)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>107009</id>
    <revision>
      <id>2677110</id>
      <parentid>1564031</parentid>
      <timestamp>2026-07-02T10:17:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>67502</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2677110</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2068" sha1="78r0vsk4na2518o0dinzcaqnzcyacdr" xml:space="preserve">{{Адміністрацыйная адзінка
|Назва                           = Раён Браціслава III
|Арыгінальная назва              = Okres Bratislava III
|Краіна                          = {{Сьцяг Славаччыны}} [[Славаччына]]
|Уваходзіць у                    = [[Браціслаўскі край]]
|Цэнтар                          = [[Браціслава]]
|Насельніцтва                    = 61 418 чалавек
 |Год перапісу                    = 2001
 |Шчыльнасьць                     = 854
|Плошча                          = 75
|Мапа                            = Okres_bratislava_III.png
|Тэлефонны код                   = +421 2
|Паштовыя індэксы                = 
|Код аўтамабільных нумароў       = BA
|Колер фону парамэтраў           = {{Колер|Славаччына}}
}}
'''Браціслава III''' ({{мова-sk|Okres Bratislava III}}) — раён [[Славаччына|Славаччыны]]. Знаходзіцца на тэрыторыі [[Браціслава|Браціславы]]. У раён уваходзіць гарадзкія часткі Вайнары, Новэ Места, Рача.

== Статыстычныя зьвесткі ==
'''Нацыянальны склад:'''
* [[Славакі]] 92,7 %
* [[Вугорцы]] 2,5 %
* [[Чэхі]] 2,0 %

'''Канфэсійны склад:'''
* [[Каталік|Каталікі]] 58,5 %
* [[Лютэранства|Лютэране]] 6,4 %
* [[Усходнія каталіцкія цэрквы|Грэка-католікі]] 0,8 %

== Вонкавыя спасылкі ==
* [http://www.vajnory.sk Вайнары]
* [http://www.banm.sk Новэ Места]
* [https://web.archive.org/web/20220312042410/https://www.raca.sk/ Рача]

{{Накід:Славаччына}}

{{Браціслаўскі край}}

[[Катэгорыя:Раёны Браціслаўскага краю]]</text>
      <sha1>78r0vsk4na2518o0dinzcaqnzcyacdr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Славія Прага</title>
    <ns>0</ns>
    <id>114303</id>
    <revision>
      <id>2677044</id>
      <parentid>2669441</parentid>
      <timestamp>2026-07-01T19:29:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dymitr</username>
        <id>10914</id>
      </contributor>
      <comment>крыніца — https://en.wikipedia.org/wiki/SK_Slavia_Prague?oldid=1361861733</comment>
      <origin>2677044</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20060" sha1="6ihp408ht3m56sjrpqkwse36dnr1tzr" xml:space="preserve">{{Футбольны клюб
|Назва            = Славія Прага
|Лягатып          = SK Slavia Praha full logo.svg
|ПоўнаяНазва      = Sportovní klub Slavia Praha
|Заснаваны        = 2 лістапада 1892
|Горад            = [[Прага]], [[Чэхія]]
|Стадыён          = [[Эдэн Арэна]]
|Умяшчальнасьць   = 20800
|Прэзыдэнт        =
|Трэнэр           = 
|Чэмпіянат        = {{Папярэдні футбольны сэзон Чэхіі|СлавіяПрагЛіга}}
|Сэзон            = {{Папярэдні футбольны сэзон Чэхіі|СлавіяПрагСэзон}}
|Месца            = {{Папярэдні футбольны сэзон Чэхіі|СлавіяПраг}}
|Прыналежнасьць   = Чэскія
}}
«'''Сла́вія'''» ({{мова-cs|Slavia}}) — чэскі футбольны клюб з гораду [[Прага|Прагі]]. Заснаваны ў 1892 годзе. Дзевяціразовы [[Чэмпіянат Чэхіі па футболе|чэмпіён Чэхіі]] (1996, 2008, 2009, 2017, 2019, 2020, 2021, [[Першая ліга чэмпіянату Чэхіі па футболе 2024—2025 гадоў|2025]], [[Першая ліга чэмпіянату Чэхіі па футболе 2025—2026 гадоў|2026]]), сяміразовы ўладальнік [[Кубак Чэхіі па футболе|Кубка Чэхіі]] (1997, 1999, 2002, 2018, 2019, 2021, 2023).

== Гісторыя ==
«Славія» была заснаваная 2 лістапада 1892 году студэнтамі-мэдыкамі ў [[Вінаграды (Прага)|Вінаградзе]] ў [[Прага|Празе]] як літаратурны і роварны клюб. Неўзабаве клюб спыніў існаваньне, але ў 1895 годзе на ягоным месцы быў створаны новы клюб. Новая структура спачатку прасоўвала толькі [[роварны спорт]], але ў 1896 годзе пашырыла сваю дзейнасьць яшчэ на футбол&lt;ref name=&quot;a120&quot; &gt;{{спасылка|аўтар=Běrný, Aleš|спасылка=https://www.idnes.cz/praha/zpravy/slavia-slavi-120-let.A121102_1849108_praha-zpravy_ab|загаловак=Přesně před 120 lety založili studenti Slavii, klub funguje dodnes|выдавецтва=iDNES.cz|дата публікацыі=02.11.2012|копія=https://web.archive.org/web/20160127030043/http://praha.idnes.cz/slavia-slavi-120-let-039-/praha-zpravy.aspx?c=A121102_1849108_praha-zpravy_ab|дата копіі=27.01.2016}}&lt;/ref&gt;. 25 сакавіка таго году «Славія» перамагла ў сваім першым матчы зь лікам 5:0, разграміўшы клюб «Прага». Капітанам першай каманды быў [[Карэл Фрэя]]&lt;ref name=&quot;a120&quot; /&gt;. Праз чатыры дні «Славія» згуляла супраць «[[Спарта Прага|Спарты]]», але гэты матч завяршыўся нулявой нічыёю. Гэтая сустрэча распачала вядомае суперніцтва паміж двума клюбамі&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=http://www.slavia.cz/zobraz.asp?t=zapasy-1896|загаловак=Historie Zápasů&amp;nbsp;– 1896|выдавецтва=Slavia Prague|копія=https://web.archive.org/web/20160811083023/http://www.slavia.cz/zobraz.asp?t=zapasy-1896|дата копіі=11.08.2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=http://www.sparta.cz/novinky/zpravodajstvi/a-tym/o-derby-proc-a-jak-dlouho-se-nemame-radi-5518.html|загаловак=O derby. Proč a jak dlouho se nemáme rádi|выдавецтва=Sparta Prague|копія=https://web.archive.org/web/20170809220403/http://www.sparta.cz/novinky/zpravodajstvi/a-tym/o-derby-proc-a-jak-dlouho-se-nemame-radi-5518.html|дата копіі=09.08.2017}}&lt;/ref&gt;.

[[Файл:Slavia Praha 1901.png|значак|зьлева|Футбалісты «Славіі» ў 1901 годзе.]]
У 1905 годзе шатляндзкі трэнэр і былы гулец «[[Сэлтык Глазга|Сэлтыку]]» [[Джоні Мэдэн]] прынёс у клюб новыя тактыкі і погляды на футбол з сваёй радзімы. Ён здолеў закласьці падмурак пад раньнія «залатыя часы» клюбу, якія ўсьцяж цягнуліся 25 гадоў. Пад кіраўніцтвам Мэдэна «Славія» пвыгуляла 134 хатнія матчы з 169 арганізаваных, а таксама сканчвала перамогай 304 міжнародныя сустрэчы з 429 матчаў у час паміж 1905 і 1930 гадамі. У 1930 годзе Мэдэн сышоў з «Славіі» і прафэсійнага футболу ў веку 66 гадоў, аднак застаўся жыць у Празе да канца жыцьця. На [[Чэмпіянат сьвету па футболе 1934 году|чэмпіянаце сьвету 1934 году]] нацыянальная [[Зборная Чэхаславаччыны па футболе|зборная Чэхаславаччыны]] ўлучала восем гульцоў «Славіі». Другі «залаты час» надышоў, калі «Славія» набыла [[Ёзэф Біцан|Ёзэфа Біцана]] зь венскай «[[Адміра Вакер Мёдлінг|Адміры]]». Зь Біцанам каманда здабывала тытулы пераможцаў краіны ў 1940, 1941, 1942 і 1943 гадах, у той час як многія футбалісты былі на вайне. У 1951 годзе «Славія» заняла 11-е месца ў лізе. Слабыя вынікі трывалі ў 1950-х і 1960-х гадах, калі «Славія» нават двойчы паніжалася ў лізе ў 1961 і 1963 гадах. Наступны раз каманда вярнулася на найвышэйшы ўзровень у 1965 годзе.

У 1996 годзе «Славія» ўзяла свой 14-ы тытул, але першы за 49 гадоў&lt;ref&gt;{{кніга|імя=Luboš|прозьвішча=Jeřábek|загаловак=Český a československý fotbal&amp;nbsp;– lexikon osobností a klubů|месца=Prague, Czech Republic|выдавецтва=Grada Publishing|год=2007|isbn=978-80-247-1656-5}}&lt;/ref&gt;. У тым сэзоне каманда таксама прасунулася да паўфіналу [[Ліга Эўропы УЭФА|Кубка УЭФА]], а чатыры гульцы каманды адыгралі значную ролю ў [[Зборная Чэхіі па футболе|зборнай Чэхіі]], якая здабыла срэбныя мэдалі на [[чэмпіянат Эўропы па футболе 1996 году|чэмпіянаце Эўропы 1996 году]]&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=http://www.slavia.cz/statika.asp?typ=hEsej|загаловак=Statika|выдавецтва=Slavia Prague|копія=https://web.archive.org/web/20070909135819/http://www.slavia.cz/statika.asp?typ=hEsej|дата копіі=09.09.2007}}&lt;/ref&gt;. «Славія» брала ўдзел у кваліфікацыйных раўндах [[Ліга чэмпіёнаў УЭФА|Лігі чэмпіёнаў УЭФА]] пяць разоў, кожны раз выбываючы зь іх, але нарэшце кваліфікавалася ў групавы этап у [[Ліга чэмпіёнаў УЭФА 2007—2008 гадоў|сэзоне 2007—2008 гадоў]] пасьля перамогі над нідэрляндзкім «[[Аякс Амстэрдам|Аяксам]]» з агульным лікам 3:1 у трэцім кваліфікацыйным раўндзе. У групавым этапе пражане трапілі ў групу H разам з «[[Арсэнал Лёндан|Арсэналам]]», «[[Сьцяўа Бухарэст|Сьцяўай]]» і «[[Сэвільля (футбольны клюб)|Сэвільляй]]». Чэхі пачалі з хатняй перамогі над «Сьцяўай» зь лікам 2:1, але далей іх чакала параза ад «Сэвільлі» зь лікам 2:4. Матчы супраць «Арсэнала» скончыліся буйной паразай у [[Лёндан]]е зь лікам 0:7, але матч паміж камандаў у чэскай сталіцы скончыўся безгалявой нічыёю. У [[Бухарэст|Бухарэсьце]] «Славія» таксама згуляла ўнічыю 1:1 у сустрэчы зь «Сьцяўай», што дазволіла чэскай камандзе прабіцца ў 1/16 фіналу Кубак УЭФА, не зважаючы на далейшую хатнюю паразу 0:3 ад «Сэвільлі».

[[Файл:Slavia-Sparta 2012.09.29.png|значак|зьлева|Матч праскага дэрбі паміж «Славіяй» і «[[Спарта Прага|Спартай]]».]]
У кастрычніку 2006 году пачалося будаўніцтва новага чаканага стадыёну на Эдэне на 21 тысячу гледачоў. Стадыён быў адкрыты 7 траўня 2008 году выставачным матчам супраць футбольнага клюбу [[Оксфардзкі ўнівэрсытэт|Оксфардзкага ўнівэрсытэту]]&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=http://www.ouafc.com/news/262|загаловак=Czech champions Slavia too strong for Blues|копія=https://web.archive.org/web/20081206161411/http://www.ouafc.com/news/262|дата копіі=06.12.2008}}&lt;/ref&gt;. У 2007—2008 і 2008—2009 гадах «Славія» двойчы запар рабілася чэмпіёнам Чэхіі, але ня трапіла ў групавы этап Лігі чэмпіёнаў поаз тое, што выбывала ў кваліфікацыйных раўндах спачатку ад «[[Фіярэнтына Флярэнцыя|Фіярэнтыны]]», а праз год ад «[[Шэрыф Тыраспаль|Шэрыфу]]». Восеньню 2010 году клюб апынуўся ў крызе праз эканамічныя цяжкасьці. Высьветлілася, што «Славія» была вінная 112 мільёнаў чэскіх кронаў былому ўладальніку, якім быў ENIC Sports Ltd&lt;ref name=&quot;konecsporu&quot; &gt;{{спасылка|спасылка=http://sport.ihned.cz/c1-52092650-konec-sporu-natland-se-dohodl-se-zastupci-enicu-a-uhradil-dluhy-slavie|загаловак=Konec sporů: Natland se dohodl se zástupci ENICu a uhradil dluhy Slavie|выдавецтва=Hospodářské noviny|дата публікацыі=15.06.2011|копія=https://web.archive.org/web/20111010104435/http://sport.ihned.cz/c1-52092650-konec-sporu-natland-se-dohodl-se-zastupci-enicu-a-uhradil-dluhy-slavie|дата копіі=10.10.2011}}&lt;/ref&gt;. У выніку дзеля выплаты гэтай запазычанасьці спатрэбілася значнае скарачэньне выдаткаў, і было пацьверджана, што склад каманды быў істотна абноўлены&lt;ref name=&quot;konecsporu&quot; /&gt;. Акрамя продажу гульцоў, паўабаронца [[Пэтар Трап]] пакінуў клюб пасярод сэзону, заяўляючы, што пражане не выплачвалі яму заробак цягам трох месяцаў&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=http://fotbal.idnes.cz/fotbalista-trapp-se-po-dvou-letech-vraci-ze-slavie-zpatky-do-plzne-1cs-/fotbal.aspx?c=A110105_162023_fotbal_mn|загаловак=Fotbalista Trapp se po dvou letech vrací ze Slavie zpátky do Plzně|выдавецтва=Mladá fronta Dnes|дата публікацыі=05.01.2011|копія=https://web.archive.org/web/20140529185645/http://fotbal.idnes.cz/fotbalista-trapp-se-po-dvou-letech-vraci-ze-slavie-zpatky-do-plzne-1cs-/fotbal.aspx?c=A110105_162023_fotbal_mn|дата копіі=29.05.2014}}&lt;/ref&gt;. 5 траўня 2011 году першы матч паўфіналу [[Кубак Чэхіі па футболе|Кубка Чэхіі]] супраць «[[Сыгма Оламаўц|Сыгмы]]» быў спынены пасьля першага тайму пры ліку 1:1, бо заўзятары «Славіі» выбеглі на поле на знак пратэсту супраць пагаршэньня фінансавага стану клюбу&lt;ref&gt;{{навіна|спасылка=http://fotbal.idnes.cz/zapas-ukoncete-prikazal-velitel-policejniho-zasahu-rika-delegat-pxr-/fot_dsouteze.asp?c=A110506_094135_fot_dsouteze_mn|загаловак=Zápas ukončete, přikázal velitel policejního zásahu, říká delegát|выдавец=Mladá fronta Dnes|дата публікацыі=06.05.2011|копія=https://web.archive.org/web/20110509063443/http://fotbal.idnes.cz/zapas-ukoncete-prikazal-velitel-policejniho-zasahu-rika-delegat-pxr-/fot_dsouteze.asp?c=A110506_094135_fot_dsouteze_mn|дата копіі=09.05.2011}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=http://uk.eurosport.yahoo.com/05052011/2/slavia-prague-match-abandoned-fans-storm-pitch.html|загаловак=Slavia Prague match abandoned after fans storm pitch|выдавецтва=Yahoo!}}&lt;/ref&gt;. У выніку гэтага «Сыгма» атрымала тэхнічную перамогу зь лікам 3:0&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=http://nv.fotbal.cz/scripts/detail.php?id=88644&amp;tmplid=1634|загаловак=Ondrášovka Cup: Ředitel Lubas potvrdil očekávanou kontumaci|выдавецтва=Football Association of the Czech Republic|копія=https://web.archive.org/web/20110916184036/http://nv.fotbal.cz/scripts/detail.php?id=88644&amp;tmplid=1634|дата копіі=16.09.2011}}&lt;/ref&gt;. У верасьні 2015 году каманду набыла кітайская кампанія [[CEFC China Energy]]. Ад лістападу 2018 году ўладальнікамі клюбу былі Sinobo Group і [[CITIC|CITIC Group]]. У сьнежні 2023 году ўладальнікам клюбу стаў чэскі бізнэсовец [[Павал Тыкач]], які набыў клюб у былых кітайскіх уладальнікаў за 2 мільярды чэскіх кронаў&lt;ref&gt;{{навіна|спасылка=https://minutovezpravy.cz/clanek/tykac-koupil-slavii-i-s-edenem/|загаловак=Tykač koupil Slavii i Eden. &quot;Z osobních důvodů&quot;, vzkázal|выдавец=Minutové Zprávy|дата публікацыі=21.12.2023|копія=https://web.archive.org/web/20240307090748/https://minutovezpravy.cz/clanek/tykac-koupil-slavii-i-s-edenem/|дата копіі=07.03.2024}}&lt;/ref&gt;.

== Заўзятары і суперніцтва ==
[[Файл:Fanoušci SK Slavia Praha.jpg|значак|Заўзятары «Славіі».]]
Галоўнымі гістарычнымі супернікамі «Славіі» ёсьць клюб «[[Спарта Прага|Спарта]]». Матчы паміж клюбамі маюць назву [[Праскае дэрбі]]. Таксама маецца дэрбі акругі [[Вэршовіцы]] з клюбам «[[Багеміянс-1905 Прага|Багеміянс-1905]]». Стадыёны абодвух клюбаў месьцяцца блізу аднаго кілямэтру адзін ад аднаго&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20170221010939/http://union-berlin.com/2013/09/04/here-comes-sk-slavia-praha/ «A look ahead: Here comes SK Slavia Praha»]. Union Berlin FC.&lt;/ref&gt;.

«Славія» памылкова лічыцца габрэйскім клюбам прыхільнікамі іншых клюбаў, асабліва заўзятарамі «Спарты». Праз гэта да гульцоў часта існуе антысэміцкае стаўленьне з боку спартанцаў. Між тым, клюб ані быў закладзены [[габрэі|габрэямі]], ані мае гісторыі зьвязанай з габрэямі. Футбольны гісторык Уладзімер Запатоцкі мае меркаваньне, што такое атаясамленьне з габрэямі зьвязанае з тым, што [[Нацыянал-сацыялізм|нацысты]] закрылі клюб за часам [[Пратэктарат Багеміі і Маравіі|акупацыі]], як гэта было зь іншым клюбам [[ДФК Прага|ДФК]]. Аркамя таго, існуе меркаваньне, што сувязь з габрэйствам паходзіць ад таварыскага матчу супраць ангельскага «[[Ўэст Гэм Юнайтэд]]» у 1922 годзе, калі «Славія» застрахала матч ад неспрыяльных умоваў надвор’я, і матч пазьней быў адменены праз дождж. Матч усё ж такі адбыўся на наступны дзень, але «Славія» спагнала свае грошы з страхавой кампаніі. Праз тыдзень у матчы Праскага дэрбі, «Славію» сустрэлі на поле заўзятары «Спарты» воклічам «Вы — жыды»&lt;ref&gt;[http://www.supporters.cz/clanek/zaujalo-nas-kde-se-vzal-pokrik-jude-slavie-/4567.html «ZAUJALO NÁS: Kde se vzal pokřik jude Slavie?»]. Supporters.cz.&lt;/ref&gt;.

На сёньня аматары «Славія» маюць добрыя стасункі з заўзятарамі спліцкага «[[Хайдук Спліт|Хайдука]]».

== Склад ==
: ''Актуальны на 22 лютага 2026 году''
{{Склад}}
{{Гулец1|1|Q12042676|Бр|}}
{{Гулец1|2|Q114713721|Аб|}}
{{Гулец1|3|Q13360752|Аб|}}
{{Гулец1|4|Q84312754|Аб|}}
{{Гулец1|5|Q55040369|Аб|}}
{{Гулец1|9|Q57612416|Нап|}}
{{Гулец1|10|Q66712649|ПА|{{Падказка|ар.|арэнда}} [[Трабзанспор Трабзон|Трабзанспор]]}}
{{Гулец1|11|Q130394805|Нап|}}
{{Гулец1|12|Q136318464|Аб|}}
{{Гулец1|13|Q104488728|Нап|}}
{{Гулец|14|{{Сьцяг|Нігерыя}}|Аб|Самуэл Ісыфэ||2004}}
{{Гулец1|16|Q130634322|ПА|}}
{{Гулец1|17|Q45288740|ПА|}}
{{Гулец1|18|Q6148608|Аб|капітан}}
{{Гулец1|19|Q29258603|ПА|}}
{{Гулец1|20|Q127908296|ПА|}}
{{Падзел складу}}
{{Гулец1|21|Q96613620|ПА|}}
{{Гулец1|23|Q28801942|ПА|}}
{{Гулец1|25|Q17037384|Нап|}}
{{Гулец1|26|Q6097425|Нап|}}
{{Гулец1|27|Q119773936|Аб|}}
{{Гулец1|31|Q26129418|Нап|}}
{{Гулец1|33|Q101246034|Аб|}}
{{Гулец1|35|Q60791920|Бр|}}
{{Гулец1|36|Q56512017|Бр|}}
{{Гулец1|37|Q100773311|Аб|}}
{{Гулец1|39|Q96070453|Аб|}}
{{Гулец1|41|Q113516870|ПА|}}
{{Гулец|45|{{Сьцяг|Нігерыя}}|ПА|Мубарак Сулейман||2007}}
{{Гулец1|—|Q117353214|ПА|}}
{{Гулец1|—|Q19059513|ПА|}}
{{Канец складу}}

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

== Вонкавыя спасылкі ==
* [http://www.slavia.cz/ Афіцыйны сайт]

{{Першая ліга чэмпіянату Чэхіі па футболе}}

[[Катэгорыя:Прага]]
[[Катэгорыя:Зьявіліся ў 1892 годзе]]</text>
      <sha1>6ihp408ht3m56sjrpqkwse36dnr1tzr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2677046</id>
      <parentid>2677044</parentid>
      <timestamp>2026-07-01T20:08:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dymitr</username>
        <id>10914</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Заўзятары і суперніцтва */ артаграфія</comment>
      <origin>2677046</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20060" sha1="to4p7od0cn44glp9y4r6axiel1zpeng" xml:space="preserve">{{Футбольны клюб
|Назва            = Славія Прага
|Лягатып          = SK Slavia Praha full logo.svg
|ПоўнаяНазва      = Sportovní klub Slavia Praha
|Заснаваны        = 2 лістапада 1892
|Горад            = [[Прага]], [[Чэхія]]
|Стадыён          = [[Эдэн Арэна]]
|Умяшчальнасьць   = 20800
|Прэзыдэнт        =
|Трэнэр           = 
|Чэмпіянат        = {{Папярэдні футбольны сэзон Чэхіі|СлавіяПрагЛіга}}
|Сэзон            = {{Папярэдні футбольны сэзон Чэхіі|СлавіяПрагСэзон}}
|Месца            = {{Папярэдні футбольны сэзон Чэхіі|СлавіяПраг}}
|Прыналежнасьць   = Чэскія
}}
«'''Сла́вія'''» ({{мова-cs|Slavia}}) — чэскі футбольны клюб з гораду [[Прага|Прагі]]. Заснаваны ў 1892 годзе. Дзевяціразовы [[Чэмпіянат Чэхіі па футболе|чэмпіён Чэхіі]] (1996, 2008, 2009, 2017, 2019, 2020, 2021, [[Першая ліга чэмпіянату Чэхіі па футболе 2024—2025 гадоў|2025]], [[Першая ліга чэмпіянату Чэхіі па футболе 2025—2026 гадоў|2026]]), сяміразовы ўладальнік [[Кубак Чэхіі па футболе|Кубка Чэхіі]] (1997, 1999, 2002, 2018, 2019, 2021, 2023).

== Гісторыя ==
«Славія» была заснаваная 2 лістапада 1892 году студэнтамі-мэдыкамі ў [[Вінаграды (Прага)|Вінаградзе]] ў [[Прага|Празе]] як літаратурны і роварны клюб. Неўзабаве клюб спыніў існаваньне, але ў 1895 годзе на ягоным месцы быў створаны новы клюб. Новая структура спачатку прасоўвала толькі [[роварны спорт]], але ў 1896 годзе пашырыла сваю дзейнасьць яшчэ на футбол&lt;ref name=&quot;a120&quot; &gt;{{спасылка|аўтар=Běrný, Aleš|спасылка=https://www.idnes.cz/praha/zpravy/slavia-slavi-120-let.A121102_1849108_praha-zpravy_ab|загаловак=Přesně před 120 lety založili studenti Slavii, klub funguje dodnes|выдавецтва=iDNES.cz|дата публікацыі=02.11.2012|копія=https://web.archive.org/web/20160127030043/http://praha.idnes.cz/slavia-slavi-120-let-039-/praha-zpravy.aspx?c=A121102_1849108_praha-zpravy_ab|дата копіі=27.01.2016}}&lt;/ref&gt;. 25 сакавіка таго году «Славія» перамагла ў сваім першым матчы зь лікам 5:0, разграміўшы клюб «Прага». Капітанам першай каманды быў [[Карэл Фрэя]]&lt;ref name=&quot;a120&quot; /&gt;. Праз чатыры дні «Славія» згуляла супраць «[[Спарта Прага|Спарты]]», але гэты матч завяршыўся нулявой нічыёю. Гэтая сустрэча распачала вядомае суперніцтва паміж двума клюбамі&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=http://www.slavia.cz/zobraz.asp?t=zapasy-1896|загаловак=Historie Zápasů&amp;nbsp;– 1896|выдавецтва=Slavia Prague|копія=https://web.archive.org/web/20160811083023/http://www.slavia.cz/zobraz.asp?t=zapasy-1896|дата копіі=11.08.2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=http://www.sparta.cz/novinky/zpravodajstvi/a-tym/o-derby-proc-a-jak-dlouho-se-nemame-radi-5518.html|загаловак=O derby. Proč a jak dlouho se nemáme rádi|выдавецтва=Sparta Prague|копія=https://web.archive.org/web/20170809220403/http://www.sparta.cz/novinky/zpravodajstvi/a-tym/o-derby-proc-a-jak-dlouho-se-nemame-radi-5518.html|дата копіі=09.08.2017}}&lt;/ref&gt;.

[[Файл:Slavia Praha 1901.png|значак|зьлева|Футбалісты «Славіі» ў 1901 годзе.]]
У 1905 годзе шатляндзкі трэнэр і былы гулец «[[Сэлтык Глазга|Сэлтыку]]» [[Джоні Мэдэн]] прынёс у клюб новыя тактыкі і погляды на футбол з сваёй радзімы. Ён здолеў закласьці падмурак пад раньнія «залатыя часы» клюбу, якія ўсьцяж цягнуліся 25 гадоў. Пад кіраўніцтвам Мэдэна «Славія» пвыгуляла 134 хатнія матчы з 169 арганізаваных, а таксама сканчвала перамогай 304 міжнародныя сустрэчы з 429 матчаў у час паміж 1905 і 1930 гадамі. У 1930 годзе Мэдэн сышоў з «Славіі» і прафэсійнага футболу ў веку 66 гадоў, аднак застаўся жыць у Празе да канца жыцьця. На [[Чэмпіянат сьвету па футболе 1934 году|чэмпіянаце сьвету 1934 году]] нацыянальная [[Зборная Чэхаславаччыны па футболе|зборная Чэхаславаччыны]] ўлучала восем гульцоў «Славіі». Другі «залаты час» надышоў, калі «Славія» набыла [[Ёзэф Біцан|Ёзэфа Біцана]] зь венскай «[[Адміра Вакер Мёдлінг|Адміры]]». Зь Біцанам каманда здабывала тытулы пераможцаў краіны ў 1940, 1941, 1942 і 1943 гадах, у той час як многія футбалісты былі на вайне. У 1951 годзе «Славія» заняла 11-е месца ў лізе. Слабыя вынікі трывалі ў 1950-х і 1960-х гадах, калі «Славія» нават двойчы паніжалася ў лізе ў 1961 і 1963 гадах. Наступны раз каманда вярнулася на найвышэйшы ўзровень у 1965 годзе.

У 1996 годзе «Славія» ўзяла свой 14-ы тытул, але першы за 49 гадоў&lt;ref&gt;{{кніга|імя=Luboš|прозьвішча=Jeřábek|загаловак=Český a československý fotbal&amp;nbsp;– lexikon osobností a klubů|месца=Prague, Czech Republic|выдавецтва=Grada Publishing|год=2007|isbn=978-80-247-1656-5}}&lt;/ref&gt;. У тым сэзоне каманда таксама прасунулася да паўфіналу [[Ліга Эўропы УЭФА|Кубка УЭФА]], а чатыры гульцы каманды адыгралі значную ролю ў [[Зборная Чэхіі па футболе|зборнай Чэхіі]], якая здабыла срэбныя мэдалі на [[чэмпіянат Эўропы па футболе 1996 году|чэмпіянаце Эўропы 1996 году]]&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=http://www.slavia.cz/statika.asp?typ=hEsej|загаловак=Statika|выдавецтва=Slavia Prague|копія=https://web.archive.org/web/20070909135819/http://www.slavia.cz/statika.asp?typ=hEsej|дата копіі=09.09.2007}}&lt;/ref&gt;. «Славія» брала ўдзел у кваліфікацыйных раўндах [[Ліга чэмпіёнаў УЭФА|Лігі чэмпіёнаў УЭФА]] пяць разоў, кожны раз выбываючы зь іх, але нарэшце кваліфікавалася ў групавы этап у [[Ліга чэмпіёнаў УЭФА 2007—2008 гадоў|сэзоне 2007—2008 гадоў]] пасьля перамогі над нідэрляндзкім «[[Аякс Амстэрдам|Аяксам]]» з агульным лікам 3:1 у трэцім кваліфікацыйным раўндзе. У групавым этапе пражане трапілі ў групу H разам з «[[Арсэнал Лёндан|Арсэналам]]», «[[Сьцяўа Бухарэст|Сьцяўай]]» і «[[Сэвільля (футбольны клюб)|Сэвільляй]]». Чэхі пачалі з хатняй перамогі над «Сьцяўай» зь лікам 2:1, але далей іх чакала параза ад «Сэвільлі» зь лікам 2:4. Матчы супраць «Арсэнала» скончыліся буйной паразай у [[Лёндан]]е зь лікам 0:7, але матч паміж камандаў у чэскай сталіцы скончыўся безгалявой нічыёю. У [[Бухарэст|Бухарэсьце]] «Славія» таксама згуляла ўнічыю 1:1 у сустрэчы зь «Сьцяўай», што дазволіла чэскай камандзе прабіцца ў 1/16 фіналу Кубак УЭФА, не зважаючы на далейшую хатнюю паразу 0:3 ад «Сэвільлі».

[[Файл:Slavia-Sparta 2012.09.29.png|значак|зьлева|Матч праскага дэрбі паміж «Славіяй» і «[[Спарта Прага|Спартай]]».]]
У кастрычніку 2006 году пачалося будаўніцтва новага чаканага стадыёну на Эдэне на 21 тысячу гледачоў. Стадыён быў адкрыты 7 траўня 2008 году выставачным матчам супраць футбольнага клюбу [[Оксфардзкі ўнівэрсытэт|Оксфардзкага ўнівэрсытэту]]&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=http://www.ouafc.com/news/262|загаловак=Czech champions Slavia too strong for Blues|копія=https://web.archive.org/web/20081206161411/http://www.ouafc.com/news/262|дата копіі=06.12.2008}}&lt;/ref&gt;. У 2007—2008 і 2008—2009 гадах «Славія» двойчы запар рабілася чэмпіёнам Чэхіі, але ня трапіла ў групавы этап Лігі чэмпіёнаў поаз тое, што выбывала ў кваліфікацыйных раўндах спачатку ад «[[Фіярэнтына Флярэнцыя|Фіярэнтыны]]», а праз год ад «[[Шэрыф Тыраспаль|Шэрыфу]]». Восеньню 2010 году клюб апынуўся ў крызе праз эканамічныя цяжкасьці. Высьветлілася, што «Славія» была вінная 112 мільёнаў чэскіх кронаў былому ўладальніку, якім быў ENIC Sports Ltd&lt;ref name=&quot;konecsporu&quot; &gt;{{спасылка|спасылка=http://sport.ihned.cz/c1-52092650-konec-sporu-natland-se-dohodl-se-zastupci-enicu-a-uhradil-dluhy-slavie|загаловак=Konec sporů: Natland se dohodl se zástupci ENICu a uhradil dluhy Slavie|выдавецтва=Hospodářské noviny|дата публікацыі=15.06.2011|копія=https://web.archive.org/web/20111010104435/http://sport.ihned.cz/c1-52092650-konec-sporu-natland-se-dohodl-se-zastupci-enicu-a-uhradil-dluhy-slavie|дата копіі=10.10.2011}}&lt;/ref&gt;. У выніку дзеля выплаты гэтай запазычанасьці спатрэбілася значнае скарачэньне выдаткаў, і было пацьверджана, што склад каманды быў істотна абноўлены&lt;ref name=&quot;konecsporu&quot; /&gt;. Акрамя продажу гульцоў, паўабаронца [[Пэтар Трап]] пакінуў клюб пасярод сэзону, заяўляючы, што пражане не выплачвалі яму заробак цягам трох месяцаў&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=http://fotbal.idnes.cz/fotbalista-trapp-se-po-dvou-letech-vraci-ze-slavie-zpatky-do-plzne-1cs-/fotbal.aspx?c=A110105_162023_fotbal_mn|загаловак=Fotbalista Trapp se po dvou letech vrací ze Slavie zpátky do Plzně|выдавецтва=Mladá fronta Dnes|дата публікацыі=05.01.2011|копія=https://web.archive.org/web/20140529185645/http://fotbal.idnes.cz/fotbalista-trapp-se-po-dvou-letech-vraci-ze-slavie-zpatky-do-plzne-1cs-/fotbal.aspx?c=A110105_162023_fotbal_mn|дата копіі=29.05.2014}}&lt;/ref&gt;. 5 траўня 2011 году першы матч паўфіналу [[Кубак Чэхіі па футболе|Кубка Чэхіі]] супраць «[[Сыгма Оламаўц|Сыгмы]]» быў спынены пасьля першага тайму пры ліку 1:1, бо заўзятары «Славіі» выбеглі на поле на знак пратэсту супраць пагаршэньня фінансавага стану клюбу&lt;ref&gt;{{навіна|спасылка=http://fotbal.idnes.cz/zapas-ukoncete-prikazal-velitel-policejniho-zasahu-rika-delegat-pxr-/fot_dsouteze.asp?c=A110506_094135_fot_dsouteze_mn|загаловак=Zápas ukončete, přikázal velitel policejního zásahu, říká delegát|выдавец=Mladá fronta Dnes|дата публікацыі=06.05.2011|копія=https://web.archive.org/web/20110509063443/http://fotbal.idnes.cz/zapas-ukoncete-prikazal-velitel-policejniho-zasahu-rika-delegat-pxr-/fot_dsouteze.asp?c=A110506_094135_fot_dsouteze_mn|дата копіі=09.05.2011}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=http://uk.eurosport.yahoo.com/05052011/2/slavia-prague-match-abandoned-fans-storm-pitch.html|загаловак=Slavia Prague match abandoned after fans storm pitch|выдавецтва=Yahoo!}}&lt;/ref&gt;. У выніку гэтага «Сыгма» атрымала тэхнічную перамогу зь лікам 3:0&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=http://nv.fotbal.cz/scripts/detail.php?id=88644&amp;tmplid=1634|загаловак=Ondrášovka Cup: Ředitel Lubas potvrdil očekávanou kontumaci|выдавецтва=Football Association of the Czech Republic|копія=https://web.archive.org/web/20110916184036/http://nv.fotbal.cz/scripts/detail.php?id=88644&amp;tmplid=1634|дата копіі=16.09.2011}}&lt;/ref&gt;. У верасьні 2015 году каманду набыла кітайская кампанія [[CEFC China Energy]]. Ад лістападу 2018 году ўладальнікамі клюбу былі Sinobo Group і [[CITIC|CITIC Group]]. У сьнежні 2023 году ўладальнікам клюбу стаў чэскі бізнэсовец [[Павал Тыкач]], які набыў клюб у былых кітайскіх уладальнікаў за 2 мільярды чэскіх кронаў&lt;ref&gt;{{навіна|спасылка=https://minutovezpravy.cz/clanek/tykac-koupil-slavii-i-s-edenem/|загаловак=Tykač koupil Slavii i Eden. &quot;Z osobních důvodů&quot;, vzkázal|выдавец=Minutové Zprávy|дата публікацыі=21.12.2023|копія=https://web.archive.org/web/20240307090748/https://minutovezpravy.cz/clanek/tykac-koupil-slavii-i-s-edenem/|дата копіі=07.03.2024}}&lt;/ref&gt;.

== Заўзятары і суперніцтва ==
[[Файл:Fanoušci SK Slavia Praha.jpg|значак|Заўзятары «Славіі».]]
Галоўнымі гістарычнымі супернікамі «Славіі» ёсьць клюб «[[Спарта Прага|Спарта]]». Матчы паміж клюбамі маюць назву [[Праскае дэрбі]]. Таксама маецца дэрбі акругі [[Вэршовіцы]] з клюбам «[[Багеміянс-1905 Прага|Багеміянс-1905]]». Стадыёны абодвух клюбаў месьцяцца блізу аднаго кілямэтру адзін ад аднаго&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20170221010939/http://union-berlin.com/2013/09/04/here-comes-sk-slavia-praha/ «A look ahead: Here comes SK Slavia Praha»]. Union Berlin FC.&lt;/ref&gt;.

«Славія» памылкова лічыцца габрэйскім клюбам прыхільнікамі іншых клюбаў, асабліва заўзятарамі «Спарты». Праз гэта да гульцоў часта існуе антысэміцкае стаўленьне з боку спартанцаў. Між тым, клюб ані быў закладзены [[габрэі|габрэямі]], ані мае гісторыі зьвязанай з габрэямі. Футбольны гісторык Уладзімер Запатоцкі мае меркаваньне, што такое атаясамленьне з габрэямі зьвязанае з тым, што [[Нацыянал-сацыялізм|нацысты]] закрылі клюб за часам [[Пратэктарат Багеміі і Маравіі|акупацыі]], як гэта было зь іншым клюбам [[ДФК Прага|ДФК]]. Аркамя таго, існуе меркаваньне, што сувязь з габрэйствам паходзіць ад таварыскага матчу супраць ангельскага «[[Ўэст Гэм Юнайтэд]]» у 1922 годзе, калі «Славія» застрахала матч ад неспрыяльных умоваў надвор’я, і матч пазьней быў адменены праз дождж. Матч усё ж такі адбыўся на наступны дзень, але «Славія» спагнала свае грошы з страхавой кампаніі. Праз тыдзень у матчы Праскага дэрбі, «Славію» сустрэлі на поле заўзятары «Спарты» воклічам «Вы — жыды»&lt;ref&gt;[http://www.supporters.cz/clanek/zaujalo-nas-kde-se-vzal-pokrik-jude-slavie-/4567.html «ZAUJALO NÁS: Kde se vzal pokřik jude Slavie?»]. Supporters.cz.&lt;/ref&gt;.

На сёньня аматары «Славіі» маюць добрыя стасункі з заўзятарамі спліцкага «[[Хайдук Спліт|Хайдука]]».

== Склад ==
: ''Актуальны на 22 лютага 2026 году''
{{Склад}}
{{Гулец1|1|Q12042676|Бр|}}
{{Гулец1|2|Q114713721|Аб|}}
{{Гулец1|3|Q13360752|Аб|}}
{{Гулец1|4|Q84312754|Аб|}}
{{Гулец1|5|Q55040369|Аб|}}
{{Гулец1|9|Q57612416|Нап|}}
{{Гулец1|10|Q66712649|ПА|{{Падказка|ар.|арэнда}} [[Трабзанспор Трабзон|Трабзанспор]]}}
{{Гулец1|11|Q130394805|Нап|}}
{{Гулец1|12|Q136318464|Аб|}}
{{Гулец1|13|Q104488728|Нап|}}
{{Гулец|14|{{Сьцяг|Нігерыя}}|Аб|Самуэл Ісыфэ||2004}}
{{Гулец1|16|Q130634322|ПА|}}
{{Гулец1|17|Q45288740|ПА|}}
{{Гулец1|18|Q6148608|Аб|капітан}}
{{Гулец1|19|Q29258603|ПА|}}
{{Гулец1|20|Q127908296|ПА|}}
{{Падзел складу}}
{{Гулец1|21|Q96613620|ПА|}}
{{Гулец1|23|Q28801942|ПА|}}
{{Гулец1|25|Q17037384|Нап|}}
{{Гулец1|26|Q6097425|Нап|}}
{{Гулец1|27|Q119773936|Аб|}}
{{Гулец1|31|Q26129418|Нап|}}
{{Гулец1|33|Q101246034|Аб|}}
{{Гулец1|35|Q60791920|Бр|}}
{{Гулец1|36|Q56512017|Бр|}}
{{Гулец1|37|Q100773311|Аб|}}
{{Гулец1|39|Q96070453|Аб|}}
{{Гулец1|41|Q113516870|ПА|}}
{{Гулец|45|{{Сьцяг|Нігерыя}}|ПА|Мубарак Сулейман||2007}}
{{Гулец1|—|Q117353214|ПА|}}
{{Гулец1|—|Q19059513|ПА|}}
{{Канец складу}}

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

== Вонкавыя спасылкі ==
* [http://www.slavia.cz/ Афіцыйны сайт]

{{Першая ліга чэмпіянату Чэхіі па футболе}}

[[Катэгорыя:Прага]]
[[Катэгорыя:Зьявіліся ў 1892 годзе]]</text>
      <sha1>to4p7od0cn44glp9y4r6axiel1zpeng</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>БТР-70</title>
    <ns>0</ns>
    <id>125954</id>
    <revision>
      <id>2677058</id>
      <parentid>2495288</parentid>
      <timestamp>2026-07-02T00:53:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>67502</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2677058</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="29250" sha1="5o5cldkq3t7w2kcv0jzph5r6ut1ivh8" xml:space="preserve">{{Танк
|Назва = БТР-70
|Выява = [[Файл:BTR-70, museum, Togliatti-1.JPG|300пкс]]
|Тып = [[бронетранспартэр]]
|Краіна = [[СССР]], [[Румынія]]
|Павозка = 2
|Дэсант = 8
|Час эксплюатацыі = з 1976
|Эксплюатанты = [[СССР]], [[Расея]], [[Украіна]], [[Беларусь]], [[Вугоршчына]], [[Нэпал]]
|Войны =
|Канструктар =
|Час стварэньня =
|Вытворца =
|Гады вытворчасьці = з 1972
|Колькасьць =
|Мадыфікацыі =
|Кошт адзінкі =
|Маса = 11,5
|Даўжыня = 7,535
|Даўжыня з гарматай =
|Шырыня = 2,800
|Вышыня = 2,235…2,320
|База = 4,400
|Каляя = 2,380
|Клірэнс = 0,475
|Тып брані = сталёвая катаная
|Лоб корпусу = 8…10
|Лоб корпусу (верх) =
|Лоб корпусу (сярэдзіна) =
|Лоб корпусу (ніз) =
|Борт корпусу = 6
|Борт корпусу (верх) =
|Борт корпусу (сярэдзіна) =
|Борт корпусу (ніз) =
|Карма корпусу = 6
|Карма корпусу (верх) =
|Карма корпусу (сярэдзіна) =
|Карма корпусу (ніз) =
|Дах корпусу =
|Дно корпусу =
|Лоб вежы = 6
|Борт вежы = 6
|Карма вежы = 6
|Дах вежы =
|Актыўная браня =
|Дынамічная браня =
|Марка гарматы і калібр =
|Тып гарматы =
|Даўжыня ствала =
|Боекамплект гарматы =
|ВН = −5…+30
|ГН = 360
|Далёкасьць стральбы = 1…2 ([[ККВТ]])&lt;br /&gt;1,5 ([[Кулямёт Калашнікава|ККТ]])
|Прыцэл = ПП-61АМ
|Кулямёт = 1 × 14,5-мм [[ККВТ]]&lt;br /&gt;1 х 7,62-мм [[Кулямёт Калашнікава|ККТ]]
|Іншае ўзбраеньне =
|Тып рухавіка = два ЗМЗ-4905
|Магутнасьць рухавіка = 2 × 120
|Хуткасьць па шашы = 80
|Хуткасьць па перасечанай мясцовасьці = 9…10 на плаву
|Запас ходу = 400…600
|Тып падвескі = індывідуальная тарсіённая з гідраўлічнымі амартызатарамі
|Удзельны ціск на грунт =
|Пераадольваемы ўздым = 30
|Пераадольваемая сьценка = 0,5
|Пераадольваемы роў = 2
|Пераадольваемы брод = плывучы
|Commons =
}}
'''БТР-70''' — [[СССР|савецкі]] [[бронетранспартэр]] — баявая колавая плывучая [[бранемашына]], прызначаная для транспартаваньня асабовага складу мотастралковых падразьдзяленьняў і іх агнявой падтрымкі, у тым ліку й ва ўмовах ужываньня [[Зброя масавай паразы|зброі масавай паразы]]. [[Бронетранспартэр]] БТР-70 уяўляе сабою плывучую, з кругавым браняваньнем, васьмікалёсную зь незалежнаю падвескаю (з усімі вядучымі коламі) машыну, здольную ісьці за [[танк]]амі, з ходу пераадольваць [[акоп]]ы, [[Траншэя|траншэі]] і водныя перашкоды. Узбраеньне складаецца з [[кулямёт]]у [[ККВТ]] калібра 14,5 мм, і кулямёта [[Кулямёт Калашнікава|ККТ]] калібра 7,62 мм.

== Гісторыя стварэньня ==
У мэтах падвышэньня агульных баявых і эксплюатацыйных парамэтраў [[БТР-60]] у канструктарскім бюро [[Горкаўскі аўтамабільны завод|Горкаўскага аўтамабільнага заводу]] на базе [[БТР-60|БТР-60ПБ]] быў распрацаваны новы [[бронетранспартэр]]. Працы вяліся пад кіраўніцтвам галоўнага канструктара І.С. Мухіна. 21 жніўня [[1971 год]]у загадам [[Міністэрства абароны СССР]] № 0141 машына была прынята на ўзбраеньне пад пазначэньнем БТР-70&lt;ref name=&quot;OKB-38&quot;&gt;Айчынныя колавыя бронетранспартэры БТР-60, БТР-70, БТР-80, стар. 38&lt;/ref&gt;.

== Сэрыйная вытворчасьць ==
З [[1976 год]]у была разгорнута сэрыйная вытворчасьць. Першапачаткова машына выпускалася на [[Горкаўскі аўтамабільны завод|Горкаўскім аўтамабільным заводзе]]. З [[1981 год]]у вытворчасьць была перанесена на [[Арзамаскі машынабудаўнічы завод|Арзамаскі завод аўтамабільных запасных часткаў]]. Першая машына была выпушчана 23 лютага [[1981 год]]у&lt;ref name=&quot;OKB-38&quot; /&gt;.

== Апісаньне канструкцыі ==
БТР-70 уяўляе сабою баявую браняваную колавую машыну і прызначаны для транспартаваньня і агнявой падтрымкі [[Матастралковыя войскі|матастралковых падразьдзяленьняў]]&lt;ref name=&quot;OKB-5&quot;&gt;бронетранспартэр БТР-70. Тэхнічнае апісаньне, стар. 5&lt;/ref&gt;.

=== Бранявы корпус і вежа ===
Корпус [[бронетранспартэр]]а цалкам гермэтычны, складаецца з трох аддзяленьняў, зроблены са сталёвых бранявых лістоў і зьяўляецца апорнаю канструкцыяю, на якой ўсталяваны ўсе агрэгаты і мэханізмы машыны&lt;ref name=&quot;OKB-5&quot; /&gt;.

==== Сілавое аддзяленьне ====
У карме корпусу разьмешчана аддзяленьне [[Сілкавальная ўсталёўка|сілкавальнай ўсталёўкі]], у якое ўсталяваны два рухавіка, [[Счапленьне (мэханіка)|счапленьне]] і [[каробка перадач]], якія змантаваны на адной [[Рама (статыка)|раме]]. Ад астатніх часткаў корпусу сілавое аддзяленьне адгароджана перагародкаю, у якой маюцца люкі для доступу да рухавікоў. Таксама ў сілавым аддзяленьні разьмяшчаюцца паліўныя бакі, якія ізаляваныя ад астатніх элемэнтаў аддзяленьня&lt;ref name=&quot;OKB-7&quot;&gt;бронетранспартэр БТР-70. Тэхнічнае апісаньне, стар. 7&lt;/ref&gt;.

==== Баявое аддзяленьне ====
У сярэдняй частцы корпусу разьмяшчаецца баявое аддзяленьне, у якім змесцавана вежавая ўсталёўка, кладкі з баекамплектам, прыборы назіраньня і іншае абсталяваньне. Акрамя таго, у баявым аддзяленьні ўсталяваныя два здвоеных трохмясцовых і два аднамесных сядушкі для месцаваньня [[дэсант]]у&lt;ref name=&quot;OKB-7&quot; /&gt;.

==== Аддзяленне кіраваньня ====
У пярэдняй частцы корпусу знаходзіцца аддзяленьне кіраваньня, у якім разьмешчаны органы кіраваньня машынаю, прыборы назіраньня, [[лябёдка]], [[радыёстанцыя]] і працоўныя месцы мэханіка-кіроўцы і камандзіра&lt;ref name=&quot;OKB-7&quot; /&gt;.

=== Узбраеньне ===
У якасьці асноўнага ўзбраеньня выкарыстоўваецца 14,5-мм [[кулямёт]] [[ККВТ]], найвялікая прыцэльная далёкасьць стральбы — 2 км. Баекамплект складае 500 патронаў&lt;ref name=&quot;OKB-15&quot;&gt;бронетранспартэр БТР-70. Тэхнічнае апісаньне, стар. 15&lt;/ref&gt;.

Дадаткова ў вежавай усталёўцы ўсталяваны спараны з [[ККВТ]] 7,62-мм [[кулямёт]] [[Кулямёт Калашнікава|ККТ]]. Далёкасьць стральбы якога складае да 1,5 км. Баекамплект — 2000 патронаў&lt;ref name=&quot;OKB-15&quot; /&gt;.

=== Сродкі назіраньня і сувязі ===
[[Файл:BTR70APCgraphic1.jpg|260пкс|міні|Чарцяжы БТР-70]]
У склад прыбораў назіраньня камандзіра ўваходзяць тры прыборы ТНПО-115 і адзін ТПКУ-2Б, для назіраньня ў начных умовах маецца ТКН-1С, на шчытку якога ўсталяваны асьвятляльнік ОУ-3ГА-2М. У кіроўцы ўсталяваны тры ТНПО-115, а таксама маецца адзін ТПН-Б, для назіраньня ў начных умовах усталяваны прыбор ТВНО-2Б. У вежавай усталёўцы знаходзіцца прыцэл ПП-61АМ, а таксама прыбор назіраньня ТНПТ-1. У [[дэсант]]а маецца сем люкаў у корпусе для назіраньня, а таксама два прыборы назіраньня ТНП-Б&lt;ref name=&quot;OKB-16-17&quot;&gt;бронетранспартэр БТР-70. Тэхнічнае апісаньне, стар. 16-17&lt;/ref&gt;.

Для забеспячэньня вонкавай сувязі выкарыстоўваецца [[радыёстанцыя]] Р-123М, якая зьмесцавана справа ад месца камандзіра. Для ўнутраных перамоваў выкарыстоўваецца перагаворная прылада на трох абанэнтаў Р-124&lt;ref name=&quot;OKB-30&quot;&gt;бронетранспартэр БТР-70. Тэхнічнае апісаньне, стар. 30&lt;/ref&gt;.

=== Рухавік і трансьмісія ===
У якасьці [[Сілкавальная ўсталёўка|сілкавальнай ўсталёўкі]] выкарыстоўваюцца два [[Бэнзінавы рухавік|бэнзінавых рухавіка]] ЗМЗ-4905. Сумарная магутнасьць якіх складае 240 л.с.&lt;ref name=&quot;OKB-16-17&quot; /&gt;

[[Трансьмісія]] мае пастаянна замкнутае, дэмпфэрнае [[Счапленьне (мэханіка)|счапленьне]]. [[Каробка перадач]] — [[Мэханічная каробка пераключэньня перадачаў|мэханічная]], мае чатыры перадпакояў і адну заднюю перадачу. На трэцяй і чацвёртай перадачах маюцца сынхранізатары&lt;ref name=&quot;OKB-20&quot;&gt;бронетранспартэр БТР-70. Тэхнічнае апісаньне, стар. 20&lt;/ref&gt;.

=== Хадавая частка ===
Хадавая частка колавая, мае 8 колаў памерам 9—18&quot; з раздымнымі абадамі. [[Аўтамабільная шына|Шыны]] колаў пнэўматычныя мадыфікацыі Да-58, памерам 13,00—18&quot;, з магчымасьцю рэґуляваньня ціску ў залежнасьці ад дарожных умоваў&lt;ref name=&quot;OKB-22&quot;&gt;бронетранспартэр БТР-70. Тэхнічнае апісаньне, стар. 22&lt;/ref&gt;.

[[Падвеска]] машыны незалежная рычажна-[[тарсіон]]ная, у склад якой ўваходзяць 8 [[тарсіон]]аў, 16 рычагоў [[Падвеска|падвескі]], а таксама 12 гідраўлічных [[амартызатар]]аў падвойнага дзеяньня&lt;ref name=&quot;OKB-22&quot; /&gt;.

== Мадыфікацыі ==
[[Файл:BTR70 004.jpg|міні|Мэмарыял [[ВАВ|Вялікае Айчыннае вайны]] на праспэкце Гагарына ў [[Ніжні Ноўгарад|Ніжнім Ноўгарадзе]]]]
[[Файл:BTR-70, memorial in Togliatti.JPG|міні|Помнік загінулым байцам унутраных войскаў у [[Тальяці]]]]

* '''БТР-70КШМ''' — камандна-штабная машына
* '''БТР-70МС''' — машына радыёсувязі. Адсутнічае вежа, усталяваныя дадатковыя радыёстанцыі.
* '''БТР-70ДІ''' — украінская мадэрнізацыя ''БТР-70'', вырабленая ГП «Нікалаеўскі рамонтна-мэханічны завод».&lt;ref&gt;[http://www.mycity.mk.ua/read.php?nid=48237 На ўзбраеньні — інавацыі]{{Недаступная спасылка|date=January 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
* '''[[БТР-7]]''' — глыбокая ўкраінская мадэрнізацыя ''БТР-70'', вырабленая ГП «Нікалаеўскі рамонтна-мэханічны завод».&lt;ref&gt;[http://www.army-guide.com/rus/product3165.html БТР-70Ді Абаронца]&lt;/ref&gt;
* '''БТР-70МД''' — казахстанская мадыфікацыя ''БТР-70'' з рухавіком Д-235.9Е2 (270 л.з.) узброена кулямётамі калібра 7,62 і 14,5 мілімэтру. На мадыфікацыю ўсталяваны цеплавізары ATS-10 вытворчасці турэцкае кампаніі «Аселсан».&lt;ref&gt;[http://www.armstrade.org/includes/periodics/news/2010/0720/11005240/detail.shtml ЦАМТО / Навіны / Казахстан прадэманстраваў мадэрнізаваны БТР-70МД]&lt;/ref&gt;
* '''ТАВ-77''' — румынская мадыфікацыя ''БТР-70''
* '''БТР-70М''' — мадэрнізаваны варыянт БТР-70. Усталяваны дызэльны рухавік КАМАЗ-7403 магутнасьцю 260 л.з., замест двух бэнзінавых рухавікоў, а таксама агрэгаты трансьмісіі ад БТР-80.
* '''БТР-70М''' (украінская мадыфікацыя) — мадэрнізаваны варыянт БТР-70. Мадэрнізацыя праводзілася ў рамках Дзяржаўнай абароннай замовы [[Харкаўскае канструктарскае бюро машынабудаваньня|Харкаўскім канструктарскім бюро машынабудаваньня]] імя [[Аляксандар Марозаў|А. Марозава]] для абсталяваньня міратворчых падразьдзяленьняў Узброеных сілаў Украіны. Усталяваны мнагатоплеўны дызэльны рухавік замест двух бэнзінавых рухавікоў. Узбраеньне — 14,5 мм буйнакалібарны кулямёт ККВТ і 7,62 мм спараны кулямёт ККТ.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20140407102328/http://elvisti.com/node/38629 КБ імя Марозава мадэрнізавала бронетранспартэр БТР-70]&lt;/ref&gt;
* '''БТР-70 КБА-2''' — украінская мадэрнізацыя ''БТР-70'', вырабленая [[Харкаўскае канструктарскае бюро машынабудаваньня|Харкаўскім канструктарскім бюро машынабудаваньня]] імя [[Аляксандар Марозаў|А. Марозава]]. Усталяваны дызэльны рухавік УТД-20 украінскай вытворчасьці магутнасьцю 300 л.с. замест двух бэнзінавых рухавікоў і 30-мм гармата КБА-2 замест кулямёта КПВТ. &lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20141102124901/http://www.morozov.com.ua/rus/body/btr70.php Мадэрнізацыя бронетранспартэраў БТР-70 і БТР-80]&lt;/ref&gt;
* '''БТР-70П''' — украінская мадыфікацыя ''БТР-70'', вырабленая ГП «Нікалаеўскі рамонтна-мэханічны завод». бронетранспартэр прызначаны для правядзеньня адмысловых паліцэйскіх апэрацыяў, а таксама выратавальных працаў. Машына абсталявана вадамётнай усталёўкаю, сыстэмамі стральбы гранатамі «ТЕРЕН-6» і выпуску слязыстага газу, рашэцістай паліцаю, сігнальным гучнагаваральнаю прыладаю, тэлевідэасыстэмаю.&lt;ref&gt;[http://www.army-guide.com/rus/product4241.html БТР-70П]&lt;/ref&gt;
* '''КШМ «Свіцязь»''' — украінская мадыфікацыя ''БТР-70'', вырабленая ГП «Нікалаеўскі рамонтна-мэханічны завод». Камандна-штабная машына на базе '''БТР-70ДІ'''.&lt;ref&gt;[http://www.army-guide.com/rus/product4239.html Свитязь]&lt;/ref&gt;
* '''«Каўчэг»''' — украінская мадыфікацыя ''БТР-70'', вырабленая ГП «Нікалаеўскі рамонтна-мэханічны завод». Самаходны шпіталь на базе '''БТР-70ДІ'''.&lt;ref&gt;[http://www.army-guide.com/rus/product3468.html Самаходны шпіталь]&lt;/ref&gt;
* '''БРЭМ-7К''' — украінская мадыфікацыя ''БТР-70'', вырабленая ГП «Нікалаеўскі рамонтна-мэханічны завод». Браняваная рамонтна-эвакуацыйная машына на базе '''БТР-70ДІ'''.&lt;ref&gt;[http://www.army-guide.com/rus/product4240.html Рамонтна-эвакуацыйная машына]&lt;/ref&gt;

== Машыны на базе ==
* '''[[Нона-СВ|«Нона-СВ»]]''' — [[СССР|савецкая]] экспэрымэнтальная 120-мм [[Самаходная артылерыйская ўсталёўка|САУ]]
* '''[[2С14|2С14 «Джала-С»]]''' — [[СССР|савецкая]] экспэрымэнтальная 85-мм [[супрацьтанкавая САУ]].
* '''[[СПР-2|1Л29 «Ртуць-Б»]]''' — станцыя перашкодаў радыёўзрывальнікам СПР-2.
* '''[[15Я56М]]''' — Машына баявога паста МБП.
* '''«БТР-Космас»''' — дзейсная мадэль іншаплянэтнага «танка»-аўтамата для здымкаў кінастужкі «[[Заселены востраў (фільм)|Заселены востраў]]».

== Эксплюатанты ==
=== Сучасныя ===
* {{Сьцягафікацыя|Азэрбайджан}}:
** [[НАА|Армія Азэрбайджану]] — 28 БТР-70 (2010 год)&lt;ref name=&quot;iiss&quot;&gt;The Military Balance 2010 / The International Institute for Strategic Studies. — London: Routledge, 2010. — 488 p. — {{ISBN|978-1857435575}}&lt;/ref&gt;
** [[Дзяржаўная памежная служба Азэрбайджану|Памежныя войскі Азэрбайджану]] — 19 БТР-60, БТР-70 і БТР-80, па стане на [[2010 год]]&lt;ref name=&quot;iiss&quot; /&gt;
** [[МУС Азэрбайджану|Унутраныя войскі МУС Азэрбайджану]] — 7 БТР-60, БТР-70 і БТР-80, па стане на [[2010 год]]&lt;ref name=&quot;iiss&quot; /&gt;
* {{Сьцягафікацыя|Армэнія}}:
** [[Армія Армэніі]] — 24 БТР-70, па стане на [[2010 год]]&lt;ref name=&quot;iiss&quot; /&gt;
** [[МУС Армэніі]] — 24 БТР-152, БТР-60 і БТР-70, па стане на [[2010 год]]&lt;ref name=&quot;iiss&quot; /&gt;
** [[Памежныя войскі Армэніі]] — 18 БТР-70, па стане на [[2010 год]]&lt;ref name=&quot;iiss&quot; /&gt;
* {{Сьцяг Аўганістану}} [[Аўганістан]] — некаторая колькасьць БТР-70, па стане на [[2010 год]]&lt;ref name=&quot;iiss&quot; /&gt;
* {{Сьцягафікацыя|Беларусь}} — 446 БТР-70, па стане на [[2010 год]]&lt;ref name=&quot;iiss&quot; /&gt;
* {{Сьцягафікацыя|Босьнія і Герцагавіна}} — 3 БТР-70, па стане на [[2010 год]]&lt;ref name=&quot;iiss&quot; /&gt;
* {{Сьцягафікацыя|Вугоршчына}} — 309 БТР-70&lt;ref name=&quot;army&quot;&gt;[http://www.army-guide.com/rus/product1118.html Army Guide - БТР-70, Бронетранспарцёр колавы]&lt;/ref&gt;
* {{Сьцягафікацыя|Грузія}} — 17 БТР-70 (1 на захоўваньні), па стане на [[2010 год]]&lt;ref name=&quot;iiss&quot; /&gt;
* {{Сьцягафікацыя|Замбія}} — 20 БТР-70, па стане на [[2010 год]]&lt;ref name=&quot;iiss&quot; /&gt;
* {{Сьцягафікацыя|Казахстан}} — 190 БТР-70 і [[БТР-80]], па стане на [[2010 год]]&lt;ref name=&quot;iiss&quot; /&gt;
* {{Сьцягафікацыя|Кыргыстан}} — 25 БТР-70, па стане на [[2010 год]]&lt;ref name=&quot;iiss&quot; /&gt;
* {{Сьцягафікацыя|Македонія}} — 58 БТР-70, па стане на [[2010 год]]&lt;ref name=&quot;iiss&quot; /&gt;
* {{Сьцягафікацыя|Мэксыка}} — 26 APC-70 (БТР-70), па стане на [[2010 год]]&lt;ref name=&quot;iiss&quot; /&gt;
* {{Сьцяг Малдовы}} [[Малдова]]  — 20 БТР-70&lt;ref name=&quot;army&quot;/&gt;
* {{Сьцягафікацыя|Нэпал}} — 135 БТР-70&lt;ref name=&quot;army&quot;/&gt;
* {{Сьцягафікацыя|Пакістан}} — 120 БТР-70 і БТР-80, па стане на [[2010 год]]&lt;ref name=&quot;iiss&quot; /&gt;
* {{Сьцяг Палестыны}} [[Палестына]] — 50 БТР-70 са зьнятым узбраеньнем пастаўлена ў [[2010 год]]у з [[Расея|Расіі]] у якасьці гуманітарнай дапамогі&lt;ref name=&quot;SIPRI&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20190422051706/http://armstrade.sipri.org/armstrade/page/trade_register.php Stockholm Internation Peace Research Institute — Arms Transfers Database]&lt;/ref&gt;
* {{Сьцягафікацыя|Абхазія}} — 86 БТР-70 і БТР-80, па стане на [[2007 год]]&lt;ref&gt;[http://www.segodnia.ru/index.php?pgid=2&amp;partid=45&amp;newsid=3622 Сёньня.ру — Чаму Грузія прайграе будучую вайну]&lt;/ref&gt;
* {{Сьцягафікацыя|Расея}}:
** [[Армія Расеі]] — 4900 БТР-60, БТР-70, БТР-80 і БТР-90, па стане на [[2010 год]]&lt;ref name=&quot;iiss&quot; /&gt;
** [[Марская пяхота Расеі]] — больш за 500 БТР-60, БТР-70 і БТР-80, па стане на [[2010 год]]&lt;ref name=&quot;iiss&quot; /&gt;
** [[Берагавыя войскі ВМФ Расеі]] — 280 БТР-60, БТР-70 і БТР-80, па стане на [[2010 год]]&lt;ref name=&quot;iiss&quot; /&gt;
* {{Сьцягафікацыя|Румынія}} — вырабляецца па ліцэнзіі пад пазначэньнем TAB-77, у пэрыяд з [[1978]] па [[1991 год]]ы выраблена 159 адзінкаў, пасьля распаду [[СССР]] вытворчасьць працягнута пад ліцэнзіяю [[Расейская Фэдэрацыя|РФ]]&lt;ref name=&quot;SIPRI&quot; /&gt;, па стане на [[2010 год]] [[Румынія]] мае 155 TAB-77&lt;ref name=&quot;iiss&quot; /&gt;
* {{Сьцягафікацыя|Сырыя}} — 1000 БТР-50, БТР-60 і БТР-70, па стане на [[2010 год]]&lt;ref name=&quot;iiss&quot; /&gt;
* {{Сьцягафікацыя|Судан}} — 2 БТР-70 пастаўлены ў [[2007 год]]зе зь [[Беларусь|Беларусі]]&lt;ref name=&quot;SIPRI&quot; /&gt;
* {{Сьцягафікацыя|Таджыкістан}} — 23 БТР-60, БТР-70 і БТР-80, па стане на [[2010 год]]&lt;ref name=&quot;iiss&quot; /&gt;
* {{Сьцяг Туркмэністану}} [[Туркмэністан]] — 829 БТР-60, БТР-70 і БТР-80, па стане на [[2010 год]]&lt;ref name=&quot;iiss&quot; /&gt;
* {{Сьцягафікацыя|Узбэкістан}} — 25 БТР-70, па стане на [[2010 год]]&lt;ref name=&quot;iiss&quot; /&gt;
* {{Сьцягафікацыя|Украіна}} — 857 БТР-70, па стане на [[2010 год]]&lt;ref name=&quot;iiss&quot; /&gt;
* {{Сьцягафікацыя|Эстонія}} — 2 БТР-70, па стане на [[2010 год]]&lt;ref name=&quot;iiss&quot; /&gt;
* [[Паўднёвая Асэтыя]]  — 90 БТР-70 і БТР-80 у МЧСИО, па стане на [[2008]] год&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20130621104541/http://osradio.ru/politika/250-vooruzhennye-sily-juzhnojj-osetii..html Асяцінскае радыё і тэлебачанне - Узброеныя сілы Паўднёвае Асеціі]&lt;/ref&gt;

=== Былыя ===
* [[Нямецкая Дэмакратычная Рэспубліка]] — 1266 адзінкаў БТР-70 пастаўлены з [[СССР]] у пэрыяд з 1983 па 1990 гады, выкарыстоўваліся пад пазначэньнем SPW-70&lt;ref name=&quot;SIPRI&quot; /&gt;
* [[СССР]] — перайшлі новым дзяржавам, якія ўтварыліся пасьля распаду СССР

== Служба і баявое ўжываньне ==
* [[Аўганская вайна (1979—1989)]]&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20120615065913/http://otvaga2004.narod.ru/otvaga2004/wars0/page/1_afghan_1.htm БРАНЕТАНКАВАЯ ТЭХНІКА Ў АФГАНІСТАНЕ (1979-1989)]&lt;/ref&gt;

== Глядзіце таксама ==
* [[Бронетранспартэр]]
* [[Бранетэхніка]]
* [[БТР-7]]

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

== Літаратура ==
* {{кніга
 |аўтар         = Турчин М.А., Мурашкин Е.М., Степнов В.Л., Волхонский Э.С., Лазарев В.Г., Лиокумович Л.Я., Столяров Н.В., Сергеев И.Н., Бровкин Б.Н., Синцов Ю.Л., Тимонин Д.А., Киселёв П.А., Виноградов И.А., Какорин В.Б., Карпунин Н.Ф., Баженов М.Д., Тихомиров В.Н.
 |частка         = 
 |загаловак      =  Бронетранспортёр БТР-70. Техническое описание и инструкция по эксплуатации
 |арыгінал      = 
 |спасылка        = 
 |адказны = Китаев А.Н.
 |выданне       = Стереотипное
 |месца         = Москва
 |выдавецтва  = Военное издательство
 |год           = 1988
 |том           = 
 |старонкі      = 
 |старонкаў       = 560
 |серыя         = 13/4653(б)
 |isbn          = 
 |тыраж         = 
}}
* {{артыкул
| аўтар         = 
| загаловак      = Отечественные колёсные бронетранспортёры БТР-60, БТР-70, БТР-80
| арыгінал      = 
| спасылка        = 
| мова          = 
| адказны = 
| аўтар выдання = 
| выданне       = «Бронеколлекция». Приложение к журналу «Моделист-конструктор»
| тып           = Журнал
| месца         = Москва
| выдавецтва  = ЗАО «Редакция журнала «Моделист-конструктор»
| год           = 2007
| выпуск        = Специальный выпуск
| том           = 
| нумар         = 1
| старонкі      = 38
| isbn          = 
| issn          = 
}}

== Вонкавыя спасылкі ==
{{Commons}}
* [https://web.archive.org/web/20071017122925/http://walkarounds.airforce.ru/armour/rus/btr-70/index.htm 43 фатаграфіі на walkarounds.airforce.ru]
* [http://armor.kiev.ua/Tanks/Modern/btr70/btr70.htm БТР-70 на armor.kiev.ua]
* [https://web.archive.org/web/20060624051108/http://army.lv/?s=1505&amp;id=394 БТР-70 на army.lv]

[[Катэгорыя:Бранетранспартэры СССР]]</text>
      <sha1>5o5cldkq3t7w2kcv0jzph5r6ut1ivh8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Статуты Вялікага Княства Літоўскага</title>
    <ns>0</ns>
    <id>128223</id>
    <revision>
      <id>2677089</id>
      <parentid>2654256</parentid>
      <timestamp>2026-07-02T07:08:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SergeiSEE</username>
        <id>38150</id>
      </contributor>
      <comment>дапаўненьне Вонкавыя спасылкі</comment>
      <origin>2677089</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="34806" sha1="75ozt7ebbvk2j28c5lo2no7zu39vihg" xml:space="preserve">[[Файл:Statut Vialikaha Kniastva Litoŭskaha. Статут Вялікага Княства Літоўскага (1588).jpg|міні|350пкс|Трэці Статут Вялікага Княства Літоўскага, 1588]]

'''Статуты Вялікага Княства Літоўскага''' — зводы законаў [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]], якія складалі аснову праўнай сыстэмы дзяржавы. Існавалі ў трох рэдакцыях: [[Статут Вялікага Княства Літоўскага 1529 году|Першай]] (1529 год), [[Статут Вялікага Княства Літоўскага 1566 году|Другой]] (1566 год) і [[Статут Вялікага Княства Літоўскага 1588 году|Трэцяй]] (1588 год). Апошняя зь іх мела тры выданьні (1588, 1592—1593 і 1594—1595 гадоў) і дзеяла на тэрыторыі [[Падзелы Рэчы Паспалітай|анэксаванага]] Вялікага Княства Літоўскага да скасаваньня ўладамі [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]] ў 1840 годзе.

[[Файл:Statut Vialikaha Kniastva Litoŭskaha. Статут Вялікага Княства Літоўскага (1595).jpg|значак|Трэці Статут Вялікага Княства Літоўскага ([[Гадуцішкі]], 1595 г.), напісаны на [[Беларуская мова|беларускай мове]] [[лацінка]]й]]

Характарызуюцца абагульненьнем і падсумаваньнем цэлай нізкі галінаў тагачаснага права фэўдальнай дзяржавы позьнесярэднявечнага ладу. Сыстэматызавалі і пашыралі праўныя нормы ў залежнасьці ад эвалюцыі ВКЛ дарогай ад арыстакратычнай формы кіраваньня да агульнай [[Стан (сацыяльная група)|станава]]-прадстаўнічай манархіі, у кірунку чаго паступова зьмяняліся нормы права ад І да ІІІ Статутаў. Як падкрэсьліваў у прадмове да Літоўскага Статуту 1588 году [[Падканцлер вялікі літоўскі|падканцлер]] [[Леў Сапега]], пісаны «''[[Ліцьвіны#Славянская літоўская мова|сваім уласным языком]]''» [[Ліцьвіны|тытульнага народу ВКЛ]]. 

Па [[Русіфікацыя Беларусі|панаваньні]] Расейскай імпэрыі і [[СССР]] на тэрыторыі [[Беларусь|Беларусі]] не засталося ніводнага выданьня Статуту на [[Старабеларуская мова|старабеларускай мове]]. Асобнікі найбольш масавага выданьня 1594—1595 гадоў разьмеркаваліся наступным спосабам: [[Расея]] (11), [[Польшча]] (6), [[Летува]] (6), [[Украіна]] (5), [[Вялікабрытанія]] (1)&lt;ref&gt;[http://nn.by/?c=ar&amp;i=73492 Магчымасць вярнуць у краіну арыгінальнае выданне Статута ВКЛ з’явілася ў беларусаў], [[Наша Ніва]], 16 траўня 2012 г.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20140823030148/http://www.belta.by/ru/all_news/society/Vozmozhnost-vernut-v-stranu-originalnoe-izdanie-Statuta-VKL-pojavilas-u-belorusov_i_597560.html Возможность вернуть в страну оригинальное издание Статута ВКЛ появилась у белорусов], [[БелТА]], 16 траўня 2012 г.&lt;/ref&gt;. У 2012 дзякуючы прыватным ахвяраваньням адзін з 65 асобнікаў, пра якія было вядома, быў выкуплены з расейскага аўкцыёну і вярнуўся на Беларусь. 7 чэрвеня 2012 году асобнік Статута 1588 году выданьня 1594—1595 гадоў перадалі ў [[Музэй гісторыі Магілёва]]. Яго набылі за $45 000 ва ўласьніка маскоўскай антыкварнай крамы, які выставіў Статут на электронны [[аўкцыён]]. На прапанову 2-курсьніка [[Гістарычны факультэт БДУ|гістарычнага факультэту БДУ]] Андрэя Радкова, які заўважыў абвестку пра аўкцыён ў Сеціве, кіраўнік Музэю гісторыі Магілёва [[Аляксей Бацюкоў]] сабраў $15 000 ахвяраваньняў на набыцьцё Статуту. Зь іх 100 000 [[Расейскі рубель|расейскіх рублёў]] ($2500) ахвяраваў расейскі беларус Павал Бераговіч. Тады намесьнік старшыні [[Нацыянальны банк Рэспублікі Беларусь|Нацыянальнага банка Беларусі]] Сяргей Дубкоў разаслаў лісты кіраўнікам камэрцыйных банкаў Беларусі «разгледзець пытаньне наданьня бязвыплатнай дапамогі» Музэю гісторыі Магілёва. У адказ на зварот кампанія «[[Альпары (кампанія)|Альпары]]» ахвяравала яшчэ $30 000, патрэбныя для набыцьця&lt;ref&gt;{{Артыкул|аўтар=Вольга Чайкоўская.|загаловак=Студэнт гістфака вярнуў Статут ВКЛ 1588 году на Радзіму|спасылка=http://old.zviazda.by/ru/archive/article.php?id=98259|выданьне=[[Зьвязда]]|тып=газэта|год=8 чэрвеня 2012|нумар=[http://old.zviazda.by/ru/archive/?idate=2012-06-08 108 (27223)]|старонкі=[http://old.zviazda.by/a2ttachments/98260/8cher-8.indd.pdf 8]|issn=1990-763x}}&lt;/ref&gt;.

== I Літоўскі Статут ==
[[Файл:Statut Vialikaha Kniastva Litoŭskaha. Статут Вялікага Княства Літоўскага (1529).jpg|міні|Запіс [[Багародзіца (гімн)|гімну «Багародзіца»]] ў I Статуце]]
{{Асноўны артыкул|Статут Вялікага Княства Літоўскага 1529 году}}

Абагульняў і сыстэматызаваў паводле розных галінаў права тыя нормы, якія раней знайшлі рэалізацыю ў [[акт]]авым заканадаўстве ВКЛ (галоўным парадкам прывілеі [[прывілей 1447 году|1447]] і [[прывілей 1506 году|1506]] гадоў і асабліва прывілей [[прывілей 1492 году|1492]] году). Практыка жыцьця фэўдальнага грамадзтва абумоўлівала пранікненьне ў Статут некаторых іншых нормаў, выпрацаваных раней і існых або ў выглядзе няпісанага права, або ў папярэдніх помніках (напрыклад, Статут істотна не супярэчыў [[Судзебнік Казімера|Судзебніку 1468]] году). З пункту гледжаньня параўнаньня з гэтымі нормамі меў істотнае адрозьненьне з прычыны таго, што ахопліваў сваім дзеяньнем усю тэрыторыю дзяржавы і зьяўляўся юрыдычна забавязвальным практычна для ўсіх групаў насельніцтва (у адрозьненьне ад, напрыклад, прывілеяў, якія паводле тагачаснага фэўдальнага ладу дзяржавы прадугледжвалі сваё дзеяньне толькі ў дачыненьні да пэўнай катэгорыі насельніцтва або тэрыторыі).

Паводле ўскосных упамінаў, праекты падрыхтоўкі агульнадзяржаўнага зводу законаў пачалі абмяркоўвацца па 1492 годзе. Наўпрост патрэба ў кадыфікацыі права ў адзіным выданьні памянёная ў агульназемскім прывілеі 1506 году, неўзабаве была ўтворана адпаведная камісія. Першы праект зьяўвіўся яшчэ ў 1522 годзе; у тым жа годзе камісію ўзначаліў канцлер (з таго ж году) [[Альбрэхт Гаштольд|Альбрэхт Марцінавіч Гаштольд]], сярод камісіі, імаверна, быў беларускі першадрукар і доктар права [[Францішак Скарына]]&lt;ref&gt;{{Літаратура/ЭВКЛ|2к}} С. 630.&lt;/ref&gt;). Асноўныя палажэньні абмяркоўваліся з [[Сьпіс вялікіх князёў літоўскіх|вялікім князем]] [[Жыгімонт Стары|Жыгімонтам Старым]], які зацьвердзіў звод. Тым ня менш, практычная рэалізацыя па распрацоўцы і ўвядзеньні зводу замарудзілася з прычыны моцных супярэчнасьцяў Гаштольда зь іншымі [[Паны-Рада|панамі раднымі]], у прыватнасьці, з Канстантынам Астроскім, які карыстаўся асабістым даверам Жыгімонта Старога і намагаўся ажыцьцяўляць уласную ўнутрыпалітычную лінію ў дзяржаве. З гэтае прычыны праект зводу не атрымалася зацьвердзіць адначасна з урачыстым узьвядзеньнем на літоўскі сталец [[Жыгімонт Аўгуст|Жыгімонта Аўгуста]], што плянавалася часткай паноў-радных дзеля далейшага адасабленьня ад дынастычных повязяў з [[Каралеўства Польскае (1385—1569)|Польшчай]]. Потым праца з кадыфікацыі практычна рэзка спынілася, бо па гэтым наступавала толькі выданьне абагульняльнага агульназемскага [[прывілей 1522 году (6 сьнежня)|прывілею 6 сьнежня 1522 году]], які ў агульных рысах пацьвярджаў папярэднія нормы заканадаўства. Апроч таго, у 1525 годзе згарэла адзіная тыпаграфія ў ВКЛ, дзе маглі надрукаваць Статут.
 
Камісія адступіла ад сыстэмы кадыфікацыі, прынятай у [[рымскае права|рымскім праве]], і выпрацавалі сваю. Яна грунтавалася на новых прынцыпах: сувэрэннасьці дзяржавы (насуперак сярэднявечнаму касмапалітызму), адзінства права на прыярытэт пісанага права. Сярод адметнасьцяў — выпрацоўка сыстэмы і структуры разьмяшчэньня праўных нормаў у залежнасьці ад іхнага зьместу, улучэньне тыповых і абагульненых нормаў, дакладная рэдакцыя кожнага артыкула, увядзеньне новых праўных нормаў (з адлюстраваньнем тагачасных таварна-грашовых дачыненьняў), улучэньне нормы дзяржаўнага, адміністрацыйнага, грамадзянскага, сямейнага, крымінальнага, судова-працэсуальнага і іншых галінаў права. Нягледзячы на спробу стварэньня агульнадзяржаўнай сыстэмы заканадаўства ў Статуце, захаваў кананічнае і экстэрытарыяльнае прыватнаўласьніцкае права (апошняе скасавана толькі ў 1564 годзе). Захоўвалася права магнатэрыі на суд толькі перад вялікім князем.
 
Набыў сілу 29 верасьня 1529 году. Складаўся з 13 разьдзелаў і 244 артыкулаў, дзе кожная галіна права сыстэматызавана паводле памянёных разьдзелаў. У выніку пазьнейшых дапаўненьняў колькасьць артыкулаў павялічылася да 283&lt;ref&gt;{{Літаратура/ЭВКЛ|2к}} С. 631.&lt;/ref&gt;.

== II Літоўскі Статут ==
[[Файл:Statut Vialikaha Kniastva Litoŭskaha. Статут Вялікага Княства Літоўскага (1566).jpg|міні|Тытульны аркуш II Статуту]]

{{Асноўны артыкул|Статут Вялікага Княства Літоўскага 1566 году}}
Дзеяў на землях Вялікага Княства Літоўскага ў 1566—1588.

Асноўныя крыніцы: агульназемскія і рэгіянальныя прывілеі, [[Судзебнік Казімера]] (1468), [[Статут Вялікага Княства Літоўскага 1529 году|Першы Статут]] і некаторыя нормы звычаёвага права, таксама выкарыстоўваліся нормы царкоўнага (рымска-каталіцкага і грэка-праваслаўнага) права. Злучыў тэарэтычныя распрацоўкі мясцовага права з практычнай дзейнасьцю і тэарэтычнымі асновамі рымскага і заходнеэўрапейскага права. Асобнай крыніцай Статуту сталі «пытаньи» ды «отказы» на соймах, якія з 1547 году падсумоўваліся ў выглядзе асобных дакумэнтаў.

Пытаньне аб перапрацоўцы папярэдняга Статуту паўстала ў 1548 году. Дзеля падрыхтоўкі Другога Статуту ў 1551 годзе меркавалася стварыць камісію з 10 чалавек (5 каталікоў і 5 праваслаўных), аднак вызначаны толькі імёны 5 каталікоў — гэта [[біскуп жамойцкі]] [[Ян Даманоўскі]], віленскі канонік [[Станіслаў Габрыловіч]], віленскі войт і сакратар гаспадара [[Аўгустын Ратундус]], віленскі судзьдзя [[Павал Астравіцкі]] і [[Марцін Валадковіч]]. Невядома, ці ўтварылася камісія ў такім сладзе, бо з тэксту [[Бельскі прывілей|Бельскага прывілею]] (1564 год) вынікае, што праект рыхтавала іншая камісія: «''особы певные, рады наши, маршалкове, врадники земские, хоружие и иные особы ряду и народу шляхецкого, доктори прав чужоземских, которые заседши не одно поправили тот статут старый, але теж новым кшталтом некоторые розделы звлаща судовый, за засаженьем новым обычаем суду и порадку судового то становили и написали''». Працай гэтай камісіі кіраваў [[Канцлер вялікі літоўскі|канцлер]] [[Мікалай Радзівіл Чорны]], у ёй браў удзел [[Маршалак надворны літоўскі|маршалак надворны]] [[Астафей Валовіч]], а таксама, відаць, П. Раізі, А. Ратундус і іншыя. Складальнікі надалі нормам зводу аднастайную і сучасную, на той час, форму і праўную тэрміналёгію (беларускую), зразумелую для большасьці насельніцтва, што спрыяла ўмацаваньню сярод шляхты і мяшчанаў павагі да закону і дзяржавы.

Праект перадалі сойму на папярэдні разгляд у 1561 годзе, зацьвердзілі толькі 1 ліпеня 1564 году. Меркавапася, што звод набудзе сілу 11 лістапада 1564 году, аднак праз спрэчкі датычна асобных артыкулах гэта адбылося толькі 1 сакавіка 1566 году (з прычыны ўзмацненьня шляхты, якая прыкладна зь сярэдзіны XVI ст. часьцей пільнавала ўласныя правы або патрабавала іх пашырэньня, Статут стаў абмяркоўвацца і пераглядацца ўжо з 1561 году). Некаторыя зьмены ўнёс у яго прывілей ад 1 ліпеня 1566 году. Улучаў [[Віленскі прывілей 1563 году|Віленскі прывілей]] (1563 год), [[Бельскі прывілей 1564 году|Бельскі прывілей]] (1564 год) і [[Віленскі прывілей 1565 году|Віленскі прывілей]] (1565 год).

Захаваў зь невялікімі зьменамі структуру Першага Статута. Складаецца з 14 разьдзелаў і 367 артыкулаў. Першыя 3 разьдзелы ахопліваюць нормы дзяржаўнага, вайсковага, адміністарцыйнага права, 4-ы — судовы лад і судовы працэс, 5—6-ы — сямейнае і апякунскае права, 7—9-ы — цывільнае права, 10-ы — лясное і паляўнічае права, 11—14-ы — крымінальнае права. Найбольш істотныя зьмены адбыліся ў нормах дзяржаўнага, судова-працэсуальнага і цывільнага права.

Замацаваў асноўныя прынцыпы права: адзінства права для грамадзянаў, хоць яно не было роўным для ўсіх, дзяржаўны сувэрэнітэт (насуперак царкоўнаму касмапалітызму), абмежаваньне ўлады гаспадара (вялікага князя), прыярытэт пісанага права. Упершыню намячалася аддзяленьне суду ад органаў улады і кіраваньня. Для гэтага ствараліся [[земскі суд|земскія суды]] і [[Падкаморскі суд|падкаморскія суды]]. Больш поўна рэглямэнтавалася кампэтэнцыі органаў дзяржаўнай улады і кіраваньня, якія засноўваліся на агульных прынцыпах фэўдальнага права: стварэньня палёгкаў і перавага для клясы фэўдалаў і [[Стан (сацыяльная група)|стану]] шляхты, недапушчэньне простых людзей у органы кіраваньня, замацаваньне праўнай няроўнасьці розных сацыяльных групаў насельніцтва&lt;ref&gt;{{Літаратура/ЭВКЛ|2к}} С. 632.&lt;/ref&gt;.

== III Літоўскі Статут ==
[[Файл:Statut Vialikaha Kniastva Litoŭskaha. Статут Вялікага Княства Літоўскага (1588) (2).jpg|міні|Тытульны аркуш III Статуту]]

{{Асноўны артыкул|Статут Вялікага Княства Літоўскага 1588 году}}

У Вялікім Княстве Літоўскім дзеяў з 1588 году, па падзелах Рэчы Паспалітай: у [[Віцебская губэрня|Віцебскай]] і [[Магілёўская губэрня|Магілёўскай]] губэрнях — да 1831 году, у [[Віленская губэрня|Віленскай]], [[Гарадзенская губэрня|Гарадзенскай]], [[Менская губэрня|Менскай]], [[Кіеўская губэрня|Кіеўскай]], [[Падольская губэрня|Падольскай]] і [[Валынская губэрня|Валынскай]] губэрнях — да 1840 году&lt;ref&gt;{{Літаратура/ЭВКЛ|2к}} С. 633.&lt;/ref&gt;. У гэтым дачыненьні дзеяў, як правіла, толькі ў цывільным праве, тады як крымінальнае, ваеннае, адміністрацыйнае ды іншыя галіны права рэгуяваліся расейскім заканадаўствам. Аднак па падзелах Рэчы Паспалітай не было выдадзена ніводнага заканадаўчага акту, які скасоўваў, дазваляў або нейкім іншым чынам рэгуляваў бы ўжываньне Статуту; толькі на агульных падставах дазвалялася выкарыстаньне мясцовага права ў тых галінах, якія «не кранаюць царскай улады». На гэты час і да 1840 году Статут дзеяў, да таго ж, не асобна, а ў выглядзе зводнага кодэксу ўключна з пазьнейшымі [[сойм]]авымі [[канстытуцыі і ўхвалы Вялікага Княства Літоўскага|канстытуцыя]]мі. У 1811 годзе Статут быў упершыню перакладзены дзеля яго ўжываньня на расейскую мову (хоць у мясцовым справаводзтве на той час дазвалялася выкарыстаньне мясцовых моваў, г.зн. на практыцы — польскай), а ў 1828 годзе плянавалася яго зводнае афіцыйнае перавыданьне на польскай, расейскай і старабеларускай мовах для распрацоўванага тады «Зводу мясцовых законаў заходніх губэрняў». Гэтая праца спынілася дзеля захадаў, якія пачалі прымацца неўзабаве супраць [[Паўстаньне 1830—1831 гадоў|вызвольнага паўстаньня 1830—1831 гадоў]].

Прыняцьце Другога Статуту не спыніла кадыфікацыйную працу. Берасьцейскі (1566 год) і Гарадзенскі соймы ўнесьлі папраўкі ў некаторыя артыкулы. На апошнім утварылася камісія для дапрацоўкі зводу, абраная на [[Люблінскі сойм|Люблінскім сойме]] (1569 год). Кіравалі камісіяй складальнікаў [[Канцлер вялікі літоўскі|канцлер]] [[Астафей Валовіч]] і [[Падканцлер вялікі літоўскі|падканцлер]] [[Леў Сапега]]. На працу камісіі істотна паўплываў акт Люблінскай уніі (у зьвязку зь якім паўстала афіцыйнае патрабаваньне зьмены Статуту згодна з умовамі уніі), аднак рэальна праца спынілася з тае прычыны, што Жыгімонт Аўгуст ува ўмовах новай аб’яднанай дзяржавы цяпер кіраваў параўнальна моцнымі цэнтралізаванымі мэтадамі. Да канца 1584 году праца завяршылася, аднак у зьвязку з тым, што звод ігнараваў акт [[Люблінская унія|Люблінскай уніі]], прадстаўнікі [[Карона Каралеўства Польскага|Каралеўства Польскага]] не дапускалі яго зацьверджаньне на агульным сойме Рэчы Паспалітай. Жадаючы заручыцца падтрымкай літоўскіх сэнатараў і паслоў у часе выбараў новага манарха, [[Жыгімонт Ваза]] зацьвердзіў Статут уласным прывілеем 1588 году. Статут набыў моц 1 студзеня 1589 году.

Крыніцы: [[Статут Вялікага Княства Літоўскага 1529 году|Першы]] і [[Статут Вялікага Княства Літоўскага 1566 году|Другі]] Статуты, соймавыя пастановы 1573, 1578, 1580 і 1584 гадоў, прывілеі, пастановы павятовых соймікаў.

Падрыхтаваны на высокіх тэарэтычным узроўні, улучыў нормы дзяржаўнага (канстытуцыйнага) права, чаго на той час не было ў заканадаўчай практыцы іншых эўрапейскіх дзяржаваў. Абагульніў тагачасныя дзяржаўна-праўныя ідэі, некаторыя зь якіх апярэджвалі свой час. У Статуце знайшла адлюстраваньне тэорыя падзелу ўлады на заканадаўчую (сойм), выканаўчую (вялікі князь, адміністрацыйны апарат) і судовую ([[Галоўны Трыбунал Вялікага Княства Літоўскага|Галоўны Трыбунал]], земскія і падкаморскія суды, выбарныя і незалежныя ад адміністрацыі).

Юрыдычна замацаваў фактычную адасобленасьць Вялікага Княства Літоўскага ад Каралеўства Польска годуга ў фэдэрацыйных рамках [[Рэч Паспалітая|Рэчы Паспалітай]], што працягвалася і па падпісаньні акту [[Люблінская унія|Люблінскай уніі]]. У Статуце акт Люблінскай уніі ня ўпамінаецца і нават замацоўваецца праграма аднаўленьня ранейшых граніцаў дзяржавы&lt;ref&gt;[[Язэп Юхо|Юхо І.]] Крыніцы беларуска-літоўскага права. — {{Менск (Мн.)}}, 1991.&lt;/ref&gt;. Таксама прадугледжваў, што атрымліваць маёнткі і займаць духоўныя і дзяржаўныя пасады маглі толькі мясцовыя ўраджэнцы і ні ў якім выпадку «чужаземцы», «загранічнікі» ці «суседзі».

== Пераклады ==
Першы і Другі Статуты перакладаліся на польскую і лацінскую мовы, Другі дзеяў на Правабярэжнай Украіне ў XVII—XVIII стагодзьдзях, прытым па адасабленьні трох паўднёвых ваяводзтваў ад ВКЛ ІІ Статут мадыфікаваўся для іх асобна, з прычыны чаго ўзьнікла ўжо асобная яго рэдакцыя (г. зв. «[[Валынскі Статут]]»). Трэці Статут выкарыстоўваўся пры кадыфікацыі ў канцы XVI ст. прускага права, складаньні Саборнага ўлажэньня (1649) у [[Маскоўская дзяржава|Маскоўскай дзяржаве]], афіцыйна незацьверджаных зборнікаў «Права за якими судится малороссийский народ» (другая чвэрць XVIII ст.), «Суд и разправка в правах малороссийских» (1750—1758). У заканадаўстве і судах Польшчы, Латвіі, Эстоніі ўжываўся як дадатковая [[крыніца права]]. Быў галоўным пісьмовым зводам дзейнага права ва Ўкраіне (пераважна ў рэдакцыі 1614 году). У XVII—XIX стагодзьдзях перакладаўся на [[Польская мова|польскую]], [[Расейская мова|расейскую]], [[Украінская мова|украінскую]], [[Нямецкая мова|нямецкую]], [[Француская мова|францускую]] і [[Лацінская мова|лацінскую]] мовы&lt;ref&gt;{{Літаратура/ЭВКЛ|2к}} С. 634.&lt;/ref&gt;. У прыватнасьці, найзначнейшымі перакладамі сталі пераклады з 1614 году (потым пэрыядычна перакладаўся на польскую мову), па чым у 1811 годзе ў зьвязку з абмежаваным дзеяньнем Статуту на тэрыторыі былога ВКЛ, што ўвайшла ў склад Расеі, быў перакладзены на расейскую мову. У 1828 годзе тэкст ІІІ Статуту ў яго тагачаснай рэдакцыі (г.зн. у зводным тэксьце разам з пазьнейшымі соймавымі пастановамі, у форме якой Статут і дзеяў у заходніх губэрнях) прапаноўвалася афіцыйна выдаць на польскай, расейскай і «беларускай» мовах, прычым выданьне мусіла было патрапіць у афіцыйна распрацоўваны «Звод мясцовых законаў заходніх губэрняў», але працу прыпыніла цэнтралізацыйная палітыка, разгорнутая ў адказ на [[паўстаньне 1830—1831 гадоў|вызвольнае паўстаньне 1830—1831 гадоў]].

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

== Літаратура ==
* {{Літаратура/ЭВКЛ|2}}
* Статут Вялікага княства Літоўскага 1588: Тэксты. Даведнік. Каментарыі. — {{Менск (Мн.)}}, 1989.
* {{Літаратура/ЭГБ|6-1}}
* [[Язэп Юхо|Юхо І.]] Крыніцы беларуска-літоўскага права. — {{Менск (Мн.)}}, 1991.
* {{Артыкул| аўтар = Stanislaū Savicki.  | загаловак  = An Historical Conspectus of the Sources of Byelorussian Law| арыгінал = | спасылка  = https://doi.org/10.30965/20526512-00103005| мова = en| адказны = | аўтар выданьня = | выданьне = [[Journal of Belarusian Studies]] | тып = | месца = [[Падэрборн|Paderborn]] | выдавецтва = Brill  Schöningh| год = 1967 | выпуск = | том = 1| нумар  = 3| старонкі  = 221—231 | isbn  = 2052-6512 | issn  = 0075-4161 | архіўная спасылка = | недасяжны}}

== Вонкавыя спасылкі ==
{{Вікіцытатнік}}
* {{Спасылка | аўтар = [[Алесь Суша|Аляксандар Суша]] | прозьвішча = | імя = | аўтарlink = | суаўтары =  | дата публікацыі = 6 чэрвеня 2026 | url = https://www.youtube.com/watch?v=paYr6n2hLkU&amp;list=PLmYS4cZ8qzc9j8ANE5Ih2qIYkjICpHXx8&amp;index=12 | копія = | дата копіі = | загаловак = № 8. Статут ВКЛ – першая Канстытуцыя? | фармат = | назва праекту = Сакрэты кніжных рарытэтаў | выдавец = [[Радыё Марыя]] | дата доступу = | accessyear =  | мова = | камэнтар = }} 
* {{Навіна|аўтар=[[Міхал Равуцкі]]|загаловак=Статут ВКЛ (частка 1)|спасылка=http://www.tvr.by/video/atn/projects/vkl/01.flv|выдавец=[[Белтэлерадыёкампанія]]|дата публікацыі=30 сакавіка 2013|дата доступу=1 сьнежня 2013}}
* {{Навіна|аўтар=Міхал Равуцкі|загаловак=Статут ВКЛ (частка 2)|спасылка=http://www.tvr.by/video/atn/projects/vkl/02.flv|выдавец=Белтэлерадыёкампанія|дата публікацыі=31 сакавіка 2013|дата доступу=1 сьнежня 2013}}

[[Катэгорыя:Статуты Вялікага Княства Літоўскага| ]]</text>
      <sha1>75ozt7ebbvk2j28c5lo2no7zu39vihg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2677092</id>
      <parentid>2677089</parentid>
      <timestamp>2026-07-02T07:19:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SergeiSEE</username>
        <id>38150</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2677092</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="34808" sha1="i3syfd4ye6d6gttv6pp2hauyerpiwn8" xml:space="preserve">[[Файл:Statut Vialikaha Kniastva Litoŭskaha. Статут Вялікага Княства Літоўскага (1588).jpg|міні|350пкс|Трэці Статут Вялікага Княства Літоўскага, 1588]]

'''Статуты Вялікага Княства Літоўскага''' — зводы законаў [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]], якія складалі аснову праўнай сыстэмы дзяржавы. Існавалі ў трох рэдакцыях: [[Статут Вялікага Княства Літоўскага 1529 году|Першай]] (1529 год), [[Статут Вялікага Княства Літоўскага 1566 году|Другой]] (1566 год) і [[Статут Вялікага Княства Літоўскага 1588 году|Трэцяй]] (1588 год). Апошняя зь іх мела тры выданьні (1588, 1592—1593 і 1594—1595 гадоў) і дзеяла на тэрыторыі [[Падзелы Рэчы Паспалітай|анэксаванага]] Вялікага Княства Літоўскага да скасаваньня ўладамі [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]] ў 1840 годзе.

[[Файл:Statut Vialikaha Kniastva Litoŭskaha. Статут Вялікага Княства Літоўскага (1595).jpg|значак|Трэці Статут Вялікага Княства Літоўскага ([[Гадуцішкі]], 1595 г.), напісаны на [[Беларуская мова|беларускай мове]] [[лацінка]]й]]

Характарызуюцца абагульненьнем і падсумаваньнем цэлай нізкі галінаў тагачаснага права фэўдальнай дзяржавы позьнесярэднявечнага ладу. Сыстэматызавалі і пашыралі праўныя нормы ў залежнасьці ад эвалюцыі ВКЛ дарогай ад арыстакратычнай формы кіраваньня да агульнай [[Стан (сацыяльная група)|станава]]-прадстаўнічай манархіі, у кірунку чаго паступова зьмяняліся нормы права ад І да ІІІ Статутаў. Як падкрэсьліваў у прадмове да Літоўскага Статуту 1588 году [[Падканцлер вялікі літоўскі|падканцлер]] [[Леў Сапега]], пісаны «''[[Ліцьвіны#Славянская літоўская мова|сваім уласным языком]]''» [[Ліцьвіны|тытульнага народу ВКЛ]]. 

Па [[Русіфікацыя Беларусі|панаваньні]] Расейскай імпэрыі і [[СССР]] на тэрыторыі [[Беларусь|Беларусі]] не засталося ніводнага выданьня Статуту на [[Старабеларуская мова|старабеларускай мове]]. Асобнікі найбольш масавага выданьня 1594—1595 гадоў разьмеркаваліся наступным спосабам: [[Расея]] (11), [[Польшча]] (6), [[Летува]] (6), [[Украіна]] (5), [[Вялікабрытанія]] (1)&lt;ref&gt;[http://nn.by/?c=ar&amp;i=73492 Магчымасць вярнуць у краіну арыгінальнае выданне Статута ВКЛ з’явілася ў беларусаў], [[Наша Ніва]], 16 траўня 2012 г.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20140823030148/http://www.belta.by/ru/all_news/society/Vozmozhnost-vernut-v-stranu-originalnoe-izdanie-Statuta-VKL-pojavilas-u-belorusov_i_597560.html Возможность вернуть в страну оригинальное издание Статута ВКЛ появилась у белорусов], [[БелТА]], 16 траўня 2012 г.&lt;/ref&gt;. У 2012 дзякуючы прыватным ахвяраваньням адзін з 65 асобнікаў, пра якія было вядома, быў выкуплены з расейскага аўкцыёну і вярнуўся на Беларусь. 7 чэрвеня 2012 году асобнік Статута 1588 году выданьня 1594—1595 гадоў перадалі ў [[Музэй гісторыі Магілёва]]. Яго набылі за $45 000 ва ўласьніка маскоўскай антыкварнай крамы, які выставіў Статут на электронны [[аўкцыён]]. На прапанову 2-курсьніка [[Гістарычны факультэт БДУ|гістарычнага факультэту БДУ]] Андрэя Радкова, які заўважыў абвестку пра аўкцыён ў Сеціве, кіраўнік Музэю гісторыі Магілёва [[Аляксей Бацюкоў]] сабраў $15 000 ахвяраваньняў на набыцьцё Статуту. Зь іх 100 000 [[Расейскі рубель|расейскіх рублёў]] ($2500) ахвяраваў расейскі беларус Павал Бераговіч. Тады намесьнік старшыні [[Нацыянальны банк Рэспублікі Беларусь|Нацыянальнага банка Беларусі]] Сяргей Дубкоў разаслаў лісты кіраўнікам камэрцыйных банкаў Беларусі «разгледзець пытаньне наданьня бязвыплатнай дапамогі» Музэю гісторыі Магілёва. У адказ на зварот кампанія «[[Альпары (кампанія)|Альпары]]» ахвяравала яшчэ $30 000, патрэбныя для набыцьця&lt;ref&gt;{{Артыкул|аўтар=Вольга Чайкоўская.|загаловак=Студэнт гістфака вярнуў Статут ВКЛ 1588 году на Радзіму|спасылка=http://old.zviazda.by/ru/archive/article.php?id=98259|выданьне=[[Зьвязда]]|тып=газэта|год=8 чэрвеня 2012|нумар=[http://old.zviazda.by/ru/archive/?idate=2012-06-08 108 (27223)]|старонкі=[http://old.zviazda.by/a2ttachments/98260/8cher-8.indd.pdf 8]|issn=1990-763x}}&lt;/ref&gt;.

== I Літоўскі Статут ==
[[Файл:Statut Vialikaha Kniastva Litoŭskaha. Статут Вялікага Княства Літоўскага (1529).jpg|міні|Запіс [[Багародзіца (гімн)|гімну «Багародзіца»]] ў I Статуце]]
{{Асноўны артыкул|Статут Вялікага Княства Літоўскага 1529 году}}

Абагульняў і сыстэматызаваў паводле розных галінаў права тыя нормы, якія раней знайшлі рэалізацыю ў [[акт]]авым заканадаўстве ВКЛ (галоўным парадкам прывілеі [[прывілей 1447 году|1447]] і [[прывілей 1506 году|1506]] гадоў і асабліва прывілей [[прывілей 1492 году|1492]] году). Практыка жыцьця фэўдальнага грамадзтва абумоўлівала пранікненьне ў Статут некаторых іншых нормаў, выпрацаваных раней і існых або ў выглядзе няпісанага права, або ў папярэдніх помніках (напрыклад, Статут істотна не супярэчыў [[Судзебнік Казімера|Судзебніку 1468]] году). З пункту гледжаньня параўнаньня з гэтымі нормамі меў істотнае адрозьненьне з прычыны таго, што ахопліваў сваім дзеяньнем усю тэрыторыю дзяржавы і зьяўляўся юрыдычна забавязвальным практычна для ўсіх групаў насельніцтва (у адрозьненьне ад, напрыклад, прывілеяў, якія паводле тагачаснага фэўдальнага ладу дзяржавы прадугледжвалі сваё дзеяньне толькі ў дачыненьні да пэўнай катэгорыі насельніцтва або тэрыторыі).

Паводле ўскосных упамінаў, праекты падрыхтоўкі агульнадзяржаўнага зводу законаў пачалі абмяркоўвацца па 1492 годзе. Наўпрост патрэба ў кадыфікацыі права ў адзіным выданьні памянёная ў агульназемскім прывілеі 1506 году, неўзабаве была ўтворана адпаведная камісія. Першы праект зьяўвіўся яшчэ ў 1522 годзе; у тым жа годзе камісію ўзначаліў канцлер (з таго ж году) [[Альбрэхт Гаштольд|Альбрэхт Марцінавіч Гаштольд]], сярод камісіі, імаверна, быў беларускі першадрукар і доктар права [[Францішак Скарына]]&lt;ref&gt;{{Літаратура/ЭВКЛ|2к}} С. 630.&lt;/ref&gt;). Асноўныя палажэньні абмяркоўваліся з [[Сьпіс вялікіх князёў літоўскіх|вялікім князем]] [[Жыгімонт Стары|Жыгімонтам Старым]], які зацьвердзіў звод. Тым ня менш, практычная рэалізацыя па распрацоўцы і ўвядзеньні зводу замарудзілася з прычыны моцных супярэчнасьцяў Гаштольда зь іншымі [[Паны-Рада|панамі раднымі]], у прыватнасьці, з Канстантынам Астроскім, які карыстаўся асабістым даверам Жыгімонта Старога і намагаўся ажыцьцяўляць уласную ўнутрыпалітычную лінію ў дзяржаве. З гэтае прычыны праект зводу не атрымалася зацьвердзіць адначасна з урачыстым узьвядзеньнем на літоўскі сталец [[Жыгімонт Аўгуст|Жыгімонта Аўгуста]], што плянавалася часткай паноў-радных дзеля далейшага адасабленьня ад дынастычных повязяў з [[Каралеўства Польскае (1385—1569)|Польшчай]]. Потым праца з кадыфікацыі практычна рэзка спынілася, бо па гэтым наступавала толькі выданьне абагульняльнага агульназемскага [[прывілей 1522 году (6 сьнежня)|прывілею 6 сьнежня 1522 году]], які ў агульных рысах пацьвярджаў папярэднія нормы заканадаўства. Апроч таго, у 1525 годзе згарэла адзіная тыпаграфія ў ВКЛ, дзе маглі надрукаваць Статут.
 
Камісія адступіла ад сыстэмы кадыфікацыі, прынятай у [[рымскае права|рымскім праве]], і выпрацавалі сваю. Яна грунтавалася на новых прынцыпах: сувэрэннасьці дзяржавы (насуперак сярэднявечнаму касмапалітызму), адзінства права на прыярытэт пісанага права. Сярод адметнасьцяў — выпрацоўка сыстэмы і структуры разьмяшчэньня праўных нормаў у залежнасьці ад іхнага зьместу, улучэньне тыповых і абагульненых нормаў, дакладная рэдакцыя кожнага артыкула, увядзеньне новых праўных нормаў (з адлюстраваньнем тагачасных таварна-грашовых дачыненьняў), улучэньне нормы дзяржаўнага, адміністрацыйнага, грамадзянскага, сямейнага, крымінальнага, судова-працэсуальнага і іншых галінаў права. Нягледзячы на спробу стварэньня агульнадзяржаўнай сыстэмы заканадаўства ў Статуце, захаваў кананічнае і экстэрытарыяльнае прыватнаўласьніцкае права (апошняе скасавана толькі ў 1564 годзе). Захоўвалася права магнатэрыі на суд толькі перад вялікім князем.
 
Набыў сілу 29 верасьня 1529 году. Складаўся з 13 разьдзелаў і 244 артыкулаў, дзе кожная галіна права сыстэматызавана паводле памянёных разьдзелаў. У выніку пазьнейшых дапаўненьняў колькасьць артыкулаў павялічылася да 283&lt;ref&gt;{{Літаратура/ЭВКЛ|2к}} С. 631.&lt;/ref&gt;.

== II Літоўскі Статут ==
[[Файл:Statut Vialikaha Kniastva Litoŭskaha. Статут Вялікага Княства Літоўскага (1566).jpg|міні|Тытульны аркуш II Статуту]]

{{Асноўны артыкул|Статут Вялікага Княства Літоўскага 1566 году}}
Дзеяў на землях Вялікага Княства Літоўскага ў 1566—1588.

Асноўныя крыніцы: агульназемскія і рэгіянальныя прывілеі, [[Судзебнік Казімера]] (1468), [[Статут Вялікага Княства Літоўскага 1529 году|Першы Статут]] і некаторыя нормы звычаёвага права, таксама выкарыстоўваліся нормы царкоўнага (рымска-каталіцкага і грэка-праваслаўнага) права. Злучыў тэарэтычныя распрацоўкі мясцовага права з практычнай дзейнасьцю і тэарэтычнымі асновамі рымскага і заходнеэўрапейскага права. Асобнай крыніцай Статуту сталі «пытаньи» ды «отказы» на соймах, якія з 1547 году падсумоўваліся ў выглядзе асобных дакумэнтаў.

Пытаньне аб перапрацоўцы папярэдняга Статуту паўстала ў 1548 году. Дзеля падрыхтоўкі Другога Статуту ў 1551 годзе меркавалася стварыць камісію з 10 чалавек (5 каталікоў і 5 праваслаўных), аднак вызначаны толькі імёны 5 каталікоў — гэта [[біскуп жамойцкі]] [[Ян Даманоўскі]], віленскі канонік [[Станіслаў Габрыловіч]], віленскі войт і сакратар гаспадара [[Аўгустын Ратундус]], віленскі судзьдзя [[Павал Астравіцкі]] і [[Марцін Валадковіч]]. Невядома, ці ўтварылася камісія ў такім сладзе, бо з тэксту [[Бельскі прывілей|Бельскага прывілею]] (1564 год) вынікае, што праект рыхтавала іншая камісія: «''особы певные, рады наши, маршалкове, врадники земские, хоружие и иные особы ряду и народу шляхецкого, доктори прав чужоземских, которые заседши не одно поправили тот статут старый, але теж новым кшталтом некоторые розделы звлаща судовый, за засаженьем новым обычаем суду и порадку судового то становили и написали''». Працай гэтай камісіі кіраваў [[Канцлер вялікі літоўскі|канцлер]] [[Мікалай Радзівіл Чорны]], у ёй браў удзел [[Маршалак надворны літоўскі|маршалак надворны]] [[Астафей Валовіч]], а таксама, відаць, П. Раізі, А. Ратундус і іншыя. Складальнікі надалі нормам зводу аднастайную і сучасную, на той час, форму і праўную тэрміналёгію (беларускую), зразумелую для большасьці насельніцтва, што спрыяла ўмацаваньню сярод шляхты і мяшчанаў павагі да закону і дзяржавы.

Праект перадалі сойму на папярэдні разгляд у 1561 годзе, зацьвердзілі толькі 1 ліпеня 1564 году. Меркавапася, што звод набудзе сілу 11 лістапада 1564 году, аднак праз спрэчкі датычна асобных артыкулах гэта адбылося толькі 1 сакавіка 1566 году (з прычыны ўзмацненьня шляхты, якая прыкладна зь сярэдзіны XVI ст. часьцей пільнавала ўласныя правы або патрабавала іх пашырэньня, Статут стаў абмяркоўвацца і пераглядацца ўжо з 1561 году). Некаторыя зьмены ўнёс у яго прывілей ад 1 ліпеня 1566 году. Улучаў [[Віленскі прывілей 1563 году|Віленскі прывілей]] (1563 год), [[Бельскі прывілей 1564 году|Бельскі прывілей]] (1564 год) і [[Віленскі прывілей 1565 году|Віленскі прывілей]] (1565 год).

Захаваў зь невялікімі зьменамі структуру Першага Статута. Складаецца з 14 разьдзелаў і 367 артыкулаў. Першыя 3 разьдзелы ахопліваюць нормы дзяржаўнага, вайсковага, адміністарцыйнага права, 4-ы — судовы лад і судовы працэс, 5—6-ы — сямейнае і апякунскае права, 7—9-ы — цывільнае права, 10-ы — лясное і паляўнічае права, 11—14-ы — крымінальнае права. Найбольш істотныя зьмены адбыліся ў нормах дзяржаўнага, судова-працэсуальнага і цывільнага права.

Замацаваў асноўныя прынцыпы права: адзінства права для грамадзянаў, хоць яно не было роўным для ўсіх, дзяржаўны сувэрэнітэт (насуперак царкоўнаму касмапалітызму), абмежаваньне ўлады гаспадара (вялікага князя), прыярытэт пісанага права. Упершыню намячалася аддзяленьне суду ад органаў улады і кіраваньня. Для гэтага ствараліся [[земскі суд|земскія суды]] і [[Падкаморскі суд|падкаморскія суды]]. Больш поўна рэглямэнтавалася кампэтэнцыі органаў дзяржаўнай улады і кіраваньня, якія засноўваліся на агульных прынцыпах фэўдальнага права: стварэньня палёгкаў і перавага для клясы фэўдалаў і [[Стан (сацыяльная група)|стану]] шляхты, недапушчэньне простых людзей у органы кіраваньня, замацаваньне праўнай няроўнасьці розных сацыяльных групаў насельніцтва&lt;ref&gt;{{Літаратура/ЭВКЛ|2к}} С. 632.&lt;/ref&gt;.

== III Літоўскі Статут ==
[[Файл:Statut Vialikaha Kniastva Litoŭskaha. Статут Вялікага Княства Літоўскага (1588) (2).jpg|міні|Тытульны аркуш III Статуту]]

{{Асноўны артыкул|Статут Вялікага Княства Літоўскага 1588 году}}

У Вялікім Княстве Літоўскім дзеяў з 1588 году, па падзелах Рэчы Паспалітай: у [[Віцебская губэрня|Віцебскай]] і [[Магілёўская губэрня|Магілёўскай]] губэрнях — да 1831 году, у [[Віленская губэрня|Віленскай]], [[Гарадзенская губэрня|Гарадзенскай]], [[Менская губэрня|Менскай]], [[Кіеўская губэрня|Кіеўскай]], [[Падольская губэрня|Падольскай]] і [[Валынская губэрня|Валынскай]] губэрнях — да 1840 году&lt;ref&gt;{{Літаратура/ЭВКЛ|2к}} С. 633.&lt;/ref&gt;. У гэтым дачыненьні дзеяў, як правіла, толькі ў цывільным праве, тады як крымінальнае, ваеннае, адміністрацыйнае ды іншыя галіны права рэгуяваліся расейскім заканадаўствам. Аднак па падзелах Рэчы Паспалітай не было выдадзена ніводнага заканадаўчага акту, які скасоўваў, дазваляў або нейкім іншым чынам рэгуляваў бы ўжываньне Статуту; толькі на агульных падставах дазвалялася выкарыстаньне мясцовага права ў тых галінах, якія «не кранаюць царскай улады». На гэты час і да 1840 году Статут дзеяў, да таго ж, не асобна, а ў выглядзе зводнага кодэксу ўключна з пазьнейшымі [[сойм]]авымі [[канстытуцыі і ўхвалы Вялікага Княства Літоўскага|канстытуцыя]]мі. У 1811 годзе Статут быў упершыню перакладзены дзеля яго ўжываньня на расейскую мову (хоць у мясцовым справаводзтве на той час дазвалялася выкарыстаньне мясцовых моваў, г.зн. на практыцы — польскай), а ў 1828 годзе плянавалася яго зводнае афіцыйнае перавыданьне на польскай, расейскай і старабеларускай мовах для распрацоўванага тады «Зводу мясцовых законаў заходніх губэрняў». Гэтая праца спынілася дзеля захадаў, якія пачалі прымацца неўзабаве супраць [[Паўстаньне 1830—1831 гадоў|вызвольнага паўстаньня 1830—1831 гадоў]].

Прыняцьце Другога Статуту не спыніла кадыфікацыйную працу. Берасьцейскі (1566 год) і Гарадзенскі соймы ўнесьлі папраўкі ў некаторыя артыкулы. На апошнім утварылася камісія для дапрацоўкі зводу, абраная на [[Люблінскі сойм|Люблінскім сойме]] (1569 год). Кіравалі камісіяй складальнікаў [[Канцлер вялікі літоўскі|канцлер]] [[Астафей Валовіч]] і [[Падканцлер вялікі літоўскі|падканцлер]] [[Леў Сапега]]. На працу камісіі істотна паўплываў акт Люблінскай уніі (у зьвязку зь якім паўстала афіцыйнае патрабаваньне зьмены Статуту згодна з умовамі уніі), аднак рэальна праца спынілася з тае прычыны, што Жыгімонт Аўгуст ува ўмовах новай аб’яднанай дзяржавы цяпер кіраваў параўнальна моцнымі цэнтралізаванымі мэтадамі. Да канца 1584 году праца завяршылася, аднак у зьвязку з тым, што звод ігнараваў акт [[Люблінская унія|Люблінскай уніі]], прадстаўнікі [[Карона Каралеўства Польскага|Каралеўства Польскага]] не дапускалі яго зацьверджаньне на агульным сойме Рэчы Паспалітай. Жадаючы заручыцца падтрымкай літоўскіх сэнатараў і паслоў у часе выбараў новага манарха, [[Жыгімонт Ваза]] зацьвердзіў Статут уласным прывілеем 1588 году. Статут набыў моц 1 студзеня 1589 году.

Крыніцы: [[Статут Вялікага Княства Літоўскага 1529 году|Першы]] і [[Статут Вялікага Княства Літоўскага 1566 году|Другі]] Статуты, соймавыя пастановы 1573, 1578, 1580 і 1584 гадоў, прывілеі, пастановы павятовых соймікаў.

Падрыхтаваны на высокіх тэарэтычным узроўні, улучыў нормы дзяржаўнага (канстытуцыйнага) права, чаго на той час не было ў заканадаўчай практыцы іншых эўрапейскіх дзяржаваў. Абагульніў тагачасныя дзяржаўна-праўныя ідэі, некаторыя зь якіх апярэджвалі свой час. У Статуце знайшла адлюстраваньне тэорыя падзелу ўлады на заканадаўчую (сойм), выканаўчую (вялікі князь, адміністрацыйны апарат) і судовую ([[Галоўны Трыбунал Вялікага Княства Літоўскага|Галоўны Трыбунал]], земскія і падкаморскія суды, выбарныя і незалежныя ад адміністрацыі).

Юрыдычна замацаваў фактычную адасобленасьць Вялікага Княства Літоўскага ад Каралеўства Польска годуга ў фэдэрацыйных рамках [[Рэч Паспалітая|Рэчы Паспалітай]], што працягвалася і па падпісаньні акту [[Люблінская унія|Люблінскай уніі]]. У Статуце акт Люблінскай уніі ня ўпамінаецца і нават замацоўваецца праграма аднаўленьня ранейшых граніцаў дзяржавы&lt;ref&gt;[[Язэп Юхо|Юхо І.]] Крыніцы беларуска-літоўскага права. — {{Менск (Мн.)}}, 1991.&lt;/ref&gt;. Таксама прадугледжваў, што атрымліваць маёнткі і займаць духоўныя і дзяржаўныя пасады маглі толькі мясцовыя ўраджэнцы і ні ў якім выпадку «чужаземцы», «загранічнікі» ці «суседзі».

== Пераклады ==
Першы і Другі Статуты перакладаліся на польскую і лацінскую мовы, Другі дзеяў на Правабярэжнай Украіне ў XVII—XVIII стагодзьдзях, прытым па адасабленьні трох паўднёвых ваяводзтваў ад ВКЛ ІІ Статут мадыфікаваўся для іх асобна, з прычыны чаго ўзьнікла ўжо асобная яго рэдакцыя (г. зв. «[[Валынскі Статут]]»). Трэці Статут выкарыстоўваўся пры кадыфікацыі ў канцы XVI ст. прускага права, складаньні Саборнага ўлажэньня (1649) у [[Маскоўская дзяржава|Маскоўскай дзяржаве]], афіцыйна незацьверджаных зборнікаў «Права за якими судится малороссийский народ» (другая чвэрць XVIII ст.), «Суд и разправка в правах малороссийских» (1750—1758). У заканадаўстве і судах Польшчы, Латвіі, Эстоніі ўжываўся як дадатковая [[крыніца права]]. Быў галоўным пісьмовым зводам дзейнага права ва Ўкраіне (пераважна ў рэдакцыі 1614 году). У XVII—XIX стагодзьдзях перакладаўся на [[Польская мова|польскую]], [[Расейская мова|расейскую]], [[Украінская мова|украінскую]], [[Нямецкая мова|нямецкую]], [[Француская мова|францускую]] і [[Лацінская мова|лацінскую]] мовы&lt;ref&gt;{{Літаратура/ЭВКЛ|2к}} С. 634.&lt;/ref&gt;. У прыватнасьці, найзначнейшымі перакладамі сталі пераклады з 1614 году (потым пэрыядычна перакладаўся на польскую мову), па чым у 1811 годзе ў зьвязку з абмежаваным дзеяньнем Статуту на тэрыторыі былога ВКЛ, што ўвайшла ў склад Расеі, быў перакладзены на расейскую мову. У 1828 годзе тэкст ІІІ Статуту ў яго тагачаснай рэдакцыі (г.зн. у зводным тэксьце разам з пазьнейшымі соймавымі пастановамі, у форме якой Статут і дзеяў у заходніх губэрнях) прапаноўвалася афіцыйна выдаць на польскай, расейскай і «беларускай» мовах, прычым выданьне мусіла было патрапіць у афіцыйна распрацоўваны «Звод мясцовых законаў заходніх губэрняў», але працу прыпыніла цэнтралізацыйная палітыка, разгорнутая ў адказ на [[паўстаньне 1830—1831 гадоў|вызвольнае паўстаньне 1830—1831 гадоў]].

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

== Літаратура ==
* {{Літаратура/ЭВКЛ|2}}
* Статут Вялікага княства Літоўскага 1588: Тэксты. Даведнік. Каментарыі. — {{Менск (Мн.)}}, 1989.
* {{Літаратура/ЭГБ|6-1}}
* [[Язэп Юхо|Юхо І.]] Крыніцы беларуска-літоўскага права. — {{Менск (Мн.)}}, 1991.
* {{Артыкул| аўтар = Stanislaū Savicki.  | загаловак  = An Historical Conspectus of the Sources of Byelorussian Law| арыгінал = | спасылка  = https://doi.org/10.30965/20526512-00103005| мова = en| адказны = | аўтар выданьня = | выданьне = [[Journal of Belarusian Studies]] | тып = | месца = [[Падэрборн|Paderborn]] | выдавецтва = Brill  Schöningh| год = 1967 | выпуск = | том = 1| нумар  = 3| старонкі  = 221—231 | isbn  = 2052-6512 | issn  = 0075-4161 | архіўная спасылка = | недасяжны}}

== Вонкавыя спасылкі ==
{{Вікіцытатнік}}
* {{Спасылка | аўтар = [[Алесь Суша|Аляксандар Суша]] | прозьвішча = | імя = | аўтарlink = | суаўтары =  | дата публікацыі = 6 студзеня 2026 | url = https://www.youtube.com/watch?v=paYr6n2hLkU&amp;list=PLmYS4cZ8qzc9j8ANE5Ih2qIYkjICpHXx8&amp;index=12 | копія = | дата копіі = | загаловак = № 8. Статут ВКЛ – першая Канстытуцыя? | фармат = | назва праекту = Сакрэты кніжных рарытэтаў | выдавец = [[Радыё Марыя]] | дата доступу = | accessyear =  | мова = | камэнтар = }} 
* {{Навіна|аўтар=[[Міхал Равуцкі]]|загаловак=Статут ВКЛ (частка 1)|спасылка=http://www.tvr.by/video/atn/projects/vkl/01.flv|выдавец=[[Белтэлерадыёкампанія]]|дата публікацыі=30 сакавіка 2013|дата доступу=1 сьнежня 2013}}
* {{Навіна|аўтар=Міхал Равуцкі|загаловак=Статут ВКЛ (частка 2)|спасылка=http://www.tvr.by/video/atn/projects/vkl/02.flv|выдавец=Белтэлерадыёкампанія|дата публікацыі=31 сакавіка 2013|дата доступу=1 сьнежня 2013}}

[[Катэгорыя:Статуты Вялікага Княства Літоўскага| ]]</text>
      <sha1>i3syfd4ye6d6gttv6pp2hauyerpiwn8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Літаратурны музэй Максіма Багдановіча</title>
    <ns>0</ns>
    <id>140950</id>
    <revision>
      <id>2677040</id>
      <parentid>2520653</parentid>
      <timestamp>2026-07-01T19:05:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SergeiSEE</username>
        <id>38150</id>
      </contributor>
      <comment>дапаўненьне Вонкавыя спасылкі</comment>
      <origin>2677040</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8282" sha1="14ljqei4ofr6vrptcqv5wrc4bi9ham8" xml:space="preserve">{{Музэй
 | Назва               = Літаратурны музэй Максіма Багдановіча
 | Арыгінальная назва  = 
 | Выява               = Belarus-Minsk-Maksim Bahdanovich Museum-2.jpg
 | Апісаньне выявы     = 
 | Філія               = 
 | Філіі               = 
 | Горад               = Менск
 | Краіна              = Беларусь
 | Тэматыка калекцыі   = 
 | Велічыня калекцыі   = 16 946
 | Плошча экспазыцыі   = 140 кв.м
 | Дата стварэньня     = 19 верасьня
 | Год стварэньня      = 1980
 | Пасада дырэктара    = 
 | Дырэктар            = 
 | Адрас               = вул. М. Багдановіча, д. 7а.
 | Сайт                = http://bagdanovich.museum.by/
 | Шырата паўшар'е     = паўночнае
  | Шырата градусаў    = 53
  | Шырата хвілінаў    = 54
  | Шырата сэкундаў    = 29
 | Даўгата паўшар'е    = усходняе
  | Даўгата градусаў   = 27 
  | Даўгата хвілінаў   = 33
  | Даўгата сэкундаў   = 21.91
 | Пазыцыя подпісу на мапе = 
 | Водступ подпісу на мапе = 
}}

'''Літарату́рны музэ́й Максі́ма Багдано́віча''' — музэй, прысьвечаны жыцьцю і творчасьці клясыка [[Беларуская літаратура|беларускай літаратуры]] [[Максім Багдановіч|Максіма Багдановіча]], месьціцца ў двухпавярховым будынку №7а па [[Вуліца Максіма Багдановіча (Менск)|вул. М. Багдановіча]] ў [[Траецкае прадмесьце|Траецкім прадмесьці]]. Недалёка ад гэтага месца знаходзіўся дом (не захаваўся), у якім нарадзіўся клясык беларускі літаратуры Максім Багдановіч.

Пастанова аб стварэньні Літаратурнага музэю Максіма Багдановіча прынятая 19 верасьня 1980 году. Створаны 1 красавіка 1981 году, адкрыты для наведвальнікаў 8 сьнежня 1991 году да 100-годзьдзя з дня нараджэньня Максіма Багдановіча. У доме, які пазбаўлены мэмарыяльнасьці, з дапамогай экспанатаў і мастацкіх прыёмаў, узноўлены непаўторны паэтычны сьвет паэта і яго жыцьцёвы шлях&lt;ref name=&quot;bagdanovich1473&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20220828225929/http://bagdanovich.museum.by/node/1473 Гістарычная спраўка {{ref-ru}}]&lt;/ref&gt;.

Мастацкае афармленьне экспазыцыі стылізаванае пад характэрны для мастацтва канца XIX — пачатку XX стагодзьдзя [[мадэрн]]. Яго элемэнты прысутнічаюць у афармленьні столі, экспазыцыйных нішаў, вітражоў, у складаным плястычным малюнку твораў з саломкі&lt;ref name=&quot;MBLM&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20130607084650/http://bagdanovich.by/by/MBLM Літаратурны музэй М.Багдановіча]&lt;/ref&gt;.

Кожная зь пяці заляў экспазыцыі адлюстроўвае пэўны пэрыяд жыцьця паэта, так першая экспазыцыйная заля знаёміць з тэмай дзяцінства і раньняй юнацкасьці пісьменьніка, матэрыялы другой залі адлюстроўваюць працэс станаўленьня творчай індывідуальнасьці, трэцяя заля экспазыцыі прысьвечаная тэме росквіту творчага таленту М. Багдановіча, апошняя заля «Мадоны» — адрозьніваецца ад іншых заляў экспазыцыі сваім афармленьнем і ўвядзеньнем адмысловых прыёмаў падачы экспанатаў&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20160304101302/http://bagdanovich.museum.by/node/1493 Апісаньне экспазыцыі {{ref-ru}}]&lt;/ref&gt;.

На пачатак 2006 году ў фондах Літаратурнага музэю М. Багдановіча знаходзілася каля 16 946 адзінак захоўваньня музэйных прадметаў асноўнага і навукова-дапаможнага фондаў.

== Літаратура ==
* Багдановіча Максіма літаратурны музей / / Энцыклапедыя гісторыі Беларусі. — Мн., 1993. — Т. 1. — С. 272—273.
* Архіўныя матэрыялы да жыцця і творчасці Максіма Багдановіча / Літ. музей М.Багдановіча; [Рэд. А.Бяляцкі]. — Мн., 1996. Сш. 1. — [129] с.
* Архіўныя матэрыялы да жыцця і творчасці Максіма Багдановіча / Літ. музей М.Багдановіча. — Мн., 1997. Сш. 2. — [139] с.
* Літаратурны музей Максіма Багдановіча — The literature museum of Maksim Bagdanovich / В.Мікута, П.Качаткова, Т.Шубіна. — Мн.: Музей М.Багдановіча, 1996. — [79] с.
* Каханоўскі Г. А. У родным краі / Беларус. добраахвотнае т-ва аховы помнікаў гісторыі і культуры. — Мн.: Полымя, 1983. — [16] с.
* Бяляўская В. Угодкі Максіма Багдановіча / / Звязда. — 1996. — 30 мая.
* Бяляцкі А. З жыцця Максіма Багдановіча / / ЛіМ. — 1997. — 11 крас.
* Бяляцкі А. «Рупіцца аб эстэтыцы, „красе“ таго, што ідзе да людзей…» / / ЛіМ. — 1994. — 9 снеж.
* В венок поэту / / Знамя юности. — 1991. — 10 дек. Жданко В. Музей паэта / / Звязда. — 1991. — 7 снеж.
* Здесь витает дух поэта / / Советская Белоруссия. — 1991. — 10 дек. Качаткова П., Мікута В.
* Вянок экспазіцыі: З вопыту пабудовы Літ. музея М.Багдановіча / / Мастацтва. — 1992. — № 12. — С. 63-67.

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

== Вонкавыя спасылкі ==
{{Гісторыка-культурная каштоўнасьць Рэспублікі Беларусь|711Е000001}}
* [https://web.archive.org/web/20160304102035/http://bagdanovich.museum.by/be Старонка на сайце Museum.by]
* {{Спасылка | аўтар = Загадчыца навукова-асьветніцкага аддзела Літаратурнага музэя Максіма Багдановіча Натальля Галко. Вядучы [[Навум Гальпяровіч]] | прозьвішча = | імя = | аўтарlink = | суаўтары =  | дата публікацыі = 1 ліпеня   2026 | url = https://www.youtube.com/watch?v=Wku_ZyXCrvQ | копія = | дата копіі = | загаловак = Навошта музею лайкі? | фармат = | назва праекту = Дыялёгі пра культуру | выдавец = [[Культура (радыё)|Радыё «Культура»]] | дата доступу = | accessyear =  | мова = | камэнтар = }}

{{Музэі Менску}}
{{Менск}}

[[Катэгорыя:Музэі Менску]]
[[Катэгорыя:Максім Багдановіч]]</text>
      <sha1>14ljqei4ofr6vrptcqv5wrc4bi9ham8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Гамарбю Стакгольм</title>
    <ns>0</ns>
    <id>141554</id>
    <revision>
      <id>2677039</id>
      <parentid>2576557</parentid>
      <timestamp>2026-07-01T18:48:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dymitr</username>
        <id>10914</id>
      </contributor>
      <comment>крыніца — https://en.wikipedia.org/wiki/Hammarby_Fotboll?oldid=1358824043</comment>
      <origin>2677039</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9239" sha1="mqrivtbhm0box058e0pkfgv3dmbv5zi" xml:space="preserve">{{Футбольны клюб
|Назва            = Гамарбю
|Лягатып          = Hammarby IF.png
|ПоўнаяНазва      = Hammarby Idrottsförening Fotbollsförening
|Заснаваны        = 10 красавіка 1897
|Горад            = [[Стакгольм]], [[Швэцыя]]
|Стадыён          = [[Тэле2 Арэна]]
|Умяшчальнасьць   = 33 000
|Прэзыдэнт        = 
|Чэмпіянат        = {{Папярэдні футбольны сэзон Швэцыі|ГамарбюСтаЛіга}}
|Сэзон            = {{Папярэдні футбольны сэзон Швэцыі|ГамарбюСтаСэзон}}
|Месца            = {{Папярэдні футбольны сэзон Швэцыі|ГамарбюСта}}
|Прыналежнасьць   = Швэдзкія
}}
«'''Га́марбю'''» ({{мова-sv|Hammarby}}) — швэдзкі футбольны клюб з гораду [[Стакгольм]]у. Клюб мае карані ў Асацыяцыі вясьлярнага спорту Гамарбю, якая была заснаваная яшчэ ў 1889 годзе. У 1897 годзе гэтая асацыяцыя разьдзялілася адпаведна відам спорту і была перайменаваная ў «спартовы клюб Гамарбю» ({{мова-sv|Hammarby Idrottsförening}}), ці скарочана Hammarby IF. У 1915 годзе ў выніку аб’яднаньня з клюбам «Кляра» было заснаванае футбольнае аддзяленьне. Упершыню клюб выступіў у [[Альсвэнскан]]е ў 1924 годзе. [[Чэмпіянат Швэцыі па футболе|Чэмпіён Швэцыі]] (2001).

== Гісторыя ==
У 1889 годзе ў [[Сёдэрмальм]]е была заснаваная Асацыяцыя весьляроў Гамарбю. Першым старшынём клюьбу і ягоным заснавальнікам быў інжынэр [[Аксэль Робэрт Шэнталь]]{{Зноска|Persson|1996|Persson|17}}. Да 1897 году гэтае аб’яднаньне пашырыла сваю дзейнасьць на іншыя віды спорту, у выніку чаго назва была зьмененая на мпартовы клюб Гамарбю&lt;ref name=&quot;history&quot; &gt;{{спасылка|спасылка=http://www.gamlahammarbyfotboll.se/hammarby-fotboll/historia/|загаловак=Historia|выдавецтва=Hammarby Fotboll}}&lt;/ref&gt;{{Зноска|Persson|1996|Persson|15—17}}.

[[Файл:Hammarby1934.jpg|значак|зьлева|Каманда «Гамарбю» ў 1934 годзе.]]
У 1915 годзе ў Сёдэрмальме быў пабудаваны спартовы комплекс. Празь недахоп футбольных пляцовак у Стакгольме некалькі іншых клюбаў прапанавалі «Гамарбю» аб’яднацца, каб атрымаць дасяг да стадыёну. Прапанову ад клюбу «Кляра» была ўхваленая, таму менавіта па гэтым зьліцьці 13 жніўня 1915 году афіцыйна ідзе адлік заснаваньня футбольнага клюбу{{Зноска|Persson|1996|Persson|60—62}}&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://stockholmskallan.stockholm.se/post/30469|загаловак=Hammarby IF utökas med en fotbollssektion 1915|выдавецтва=Stockholmskällan}}&lt;/ref&gt;. Клюб згуляў свой першы афіцыйны матч праз два дні, перамогшы «[[Вэстэрос (футбольны клюб)|Вэстэрос]]» зь лікам 5:0 у мясцовай рэгіянальнай лізе. [[Рагнар Гунарсан]] загнаў першы гол у гісторыі каманды&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=http://hifhistoria.se/Historia/1915.html|загаловак=1915|выдавецтва=HIF Historia}}&lt;/ref&gt;. У 1916 годзе «Гамарбю» ўпершыню ўзяў удзел у кубкавым турніры, які тады вызначаў чэмпіёна Швэцыі&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=http://hifhistoria.se/Historia/1916.html|загаловак=1916|выдавецтва=HIF Historia}}&lt;/ref&gt;. У 1918 годзе з клюбам аб’яднаўся «Юганэсгоф» з суседняга раёну [[Яганэсоў]]{{Зноска|Persson|1996|Persson|65}}. У 1920 годзе клюб упершыню згуляў у Сэрыен, тагачаснай найвышэйшай лізе швэдзкага футболу. Ключавымі гульцамі той каманды былі брамнік [[Віктар Ульсан (футбаліст)|Віктар Ульсан]], абаронца [[Ёста Вільбарг]] і нападнік [[Густаў Б’ёрк]]&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=http://hifhistoria.se/Historia/1921.html|загаловак=1921|выдавецтва=HIF Historia}}&lt;/ref&gt;. У наступныя гады каманда мела моцныя вынікі, а ў 1922 годзе стакгольмская дружына дасягнула фіналу кубкавага турніру, у якім саступіла клюбу [[ГАІС Гётэборг|ГАІС]] зь лікам 1:3&lt;ref name=&quot;history&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;year1922&quot; &gt;{{спасылка|спасылка=http://hifhistoria.se/Historia/1922.html|загаловак=1922|выдавецтва=HIF Historia}}&lt;/ref&gt;.

«Гамарбю» кваліфікаваўся да ўдзелу ў першым сэзоне [[Альсвэнскан]] у 1924 годзе. 3 жніўня таго ж году Рыкард Лярсан стаў першым бамбардзірам клюбу ў швэдзкай лізе, а таксама першым бамбардзірам у гісторыі лігі, улучыўшы гол у браму «[[Эргрутэ Гётэборг|Эргрутэ]]», але каманда ў той сустрэчы саступіла зь лікам 1:5&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=http://www.hifhistoria.se/Historia/1925.html|загаловак=1925|выдавецтва=HIF Historia}}&lt;/ref&gt;. У дэбютны сэзон каманда фінішавала апошняй у Альсвэнскан і трапіла ў другі дывізіён&lt;ref name=&quot;history&quot; /&gt;. У наступныя гады каманда не чыніла сур’ёзнай канкурэнцыі ў швэдзкім футболе. Некалькі зорных гульцоў эмігравалі ў ЗША&lt;ref name=&quot;year1922&quot; /&gt;, перайшлі ў іншыя клюбы або абралі [[хакей з шайбай]] замест футболу, але застаўшыся ў структуры «Гамарбю»&lt;ref name=&quot;history&quot; /&gt;. У 1936—1937 і 1937—1938 гадах клюб фінішаваў першым у другім дывізіёне, але ня даў рады ў плэй-оф, у якіх ён мог узьняцца ў элітны дывізіёне&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=http://www.hifhistoria.se/Historia/1937.html|загаловак=1937|выдавецтва=HIF Historia}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=http://www.hifhistoria.se/Historia/1938.html|загаловак=1938|выдавецтва=HIF Historia}}&lt;/ref&gt;. «Гамарбю» атрымаў павышэньне ў сэзоне 1938—1939 гадоў, выбіўшы «[[Нарчэпінг (футбольны клюб)|Нарчэпінг]]» дзякуючы выдатнай гульні брамніка [[Свэн Бэргквіст|Свэна Бэргквіста]]&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=http://www.hifhistoria.se/Historia/1939.html|загаловак=1939|выдавецтва=HIF Historia}}&lt;/ref&gt;. Доўга пратрымацца ў найвышэйшай лізе не атрымалася, бо клюб спыніўся на апошнім радку табліцы і страціў месца ў Альсвэнскан. Вярнуўшыся ў другі дывізіён, стакгольмцы займалі месцы ў першай чацьверцы цягам наступных шасьці гадоў. У сэзоне 1946—1947 гадоў клюб фінішаваў на апошнім месцы, але праз рэарганізацыі лігавай сыстэмы быў паніжаны адразу ў чацьверты дывізіён.

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

== Літаратура ==
* {{кніга|імя=Gunnar|прозьвішча=Persson|загаловак=Hammarby IF: En klubbhistoria 1897–1997|выдавецтва=Strömbergs Bokförlag|год=1996|isbn=91-7151-097-4|ref=Persson}}

== Вонкавыя спасылкі ==
* [http://www.hammarbyfotboll.se/ Афіцыйны сайт]{{ref-sv}}

{{Альсвэнскан чэмпіянату Швэцыі па футболе}}

[[Катэгорыя:Стакгольм]]</text>
      <sha1>mqrivtbhm0box058e0pkfgv3dmbv5zi</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2677045</id>
      <parentid>2677039</parentid>
      <timestamp>2026-07-01T20:07:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dymitr</username>
        <id>10914</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Гісторыя */ стыль</comment>
      <origin>2677045</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9258" sha1="ls0pq2vpv7545kg0vnv5jov70rg3tv0" xml:space="preserve">{{Футбольны клюб
|Назва            = Гамарбю
|Лягатып          = Hammarby IF.png
|ПоўнаяНазва      = Hammarby Idrottsförening Fotbollsförening
|Заснаваны        = 10 красавіка 1897
|Горад            = [[Стакгольм]], [[Швэцыя]]
|Стадыён          = [[Тэле2 Арэна]]
|Умяшчальнасьць   = 33 000
|Прэзыдэнт        = 
|Чэмпіянат        = {{Папярэдні футбольны сэзон Швэцыі|ГамарбюСтаЛіга}}
|Сэзон            = {{Папярэдні футбольны сэзон Швэцыі|ГамарбюСтаСэзон}}
|Месца            = {{Папярэдні футбольны сэзон Швэцыі|ГамарбюСта}}
|Прыналежнасьць   = Швэдзкія
}}
«'''Га́марбю'''» ({{мова-sv|Hammarby}}) — швэдзкі футбольны клюб з гораду [[Стакгольм]]у. Клюб мае карані ў Асацыяцыі вясьлярнага спорту Гамарбю, якая была заснаваная яшчэ ў 1889 годзе. У 1897 годзе гэтая асацыяцыя разьдзялілася адпаведна відам спорту і была перайменаваная ў «спартовы клюб Гамарбю» ({{мова-sv|Hammarby Idrottsförening}}), ці скарочана Hammarby IF. У 1915 годзе ў выніку аб’яднаньня з клюбам «Кляра» было заснаванае футбольнае аддзяленьне. Упершыню клюб выступіў у [[Альсвэнскан]]е ў 1924 годзе. [[Чэмпіянат Швэцыі па футболе|Чэмпіён Швэцыі]] (2001).

== Гісторыя ==
У 1889 годзе ў [[Сёдэрмальм]]е была заснаваная Асацыяцыя весьляроў Гамарбю. Першым старшынём клюьбу і ягоным заснавальнікам быў інжынэр [[Аксэль Робэрт Шэнталь]]{{Зноска|Persson|1996|Persson|17}}. Да 1897 году гэтае аб’яднаньне пашырыла сваю дзейнасьць на іншыя віды спорту, у выніку чаго назва была зьмененая на мпартовы клюб Гамарбю&lt;ref name=&quot;history&quot; &gt;{{спасылка|спасылка=http://www.gamlahammarbyfotboll.se/hammarby-fotboll/historia/|загаловак=Historia|выдавецтва=Hammarby Fotboll}}&lt;/ref&gt;{{Зноска|Persson|1996|Persson|15—17}}.

[[Файл:Hammarby1934.jpg|значак|зьлева|Каманда «Гамарбю» ў 1934 годзе.]]
У 1915 годзе ў Сёдэрмальме быў пабудаваны спартовы комплекс. Празь недахоп футбольных пляцовак у Стакгольме некалькі іншых клюбаў прапанавалі «Гамарбю» аб’яднацца, каб атрымаць дасяг да стадыёну. Прапанову ад клюбу «Кляра» была ўхваленая, таму менавіта па гэтым зьліцьці 13 жніўня 1915 году афіцыйна ідзе адлік заснаваньня футбольнага клюбу{{Зноска|Persson|1996|Persson|60—62}}&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://stockholmskallan.stockholm.se/post/30469|загаловак=Hammarby IF utökas med en fotbollssektion 1915|выдавецтва=Stockholmskällan}}&lt;/ref&gt;. Клюб згуляў свой першы афіцыйны матч праз два дні, перамогшы «[[Вэстэрос (футбольны клюб)|Вэстэрос]]» зь лікам 5:0 у мясцовай рэгіянальнай лізе. [[Рагнар Гунарсан]] загнаў першы гол у гісторыі каманды&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=http://hifhistoria.se/Historia/1915.html|загаловак=1915|выдавецтва=HIF Historia}}&lt;/ref&gt;. У 1916 годзе «Гамарбю» ўпершыню ўзяў удзел у кубкавым турніры, які тады вызначаў чэмпіёна Швэцыі&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=http://hifhistoria.se/Historia/1916.html|загаловак=1916|выдавецтва=HIF Historia}}&lt;/ref&gt;. У 1918 годзе «Гамарбю» аб’яднаўся з клюбам «Юганэсгоф» з суседняга раёну [[Яганэсоў]]{{Зноска|Persson|1996|Persson|65}}. У 1920 годзе клюб упершыню згуляў у Сэрыен, тагачаснай найвышэйшай лізе швэдзкага футболу. Ключавымі гульцамі той каманды былі брамнік [[Віктар Ульсан (футбаліст)|Віктар Ульсан]], абаронца [[Ёста Вільбарг]] і нападнік [[Густаў Б’ёрк]]&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=http://hifhistoria.se/Historia/1921.html|загаловак=1921|выдавецтва=HIF Historia}}&lt;/ref&gt;. У наступныя гады каманда мела моцныя вынікі, а ў 1922 годзе стакгольмская дружына дасягнула фіналу кубкавага турніру, у якім саступіла клюбу [[ГАІС Гётэборг|ГАІС]] зь лікам 1:3&lt;ref name=&quot;history&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;year1922&quot; &gt;{{спасылка|спасылка=http://hifhistoria.se/Historia/1922.html|загаловак=1922|выдавецтва=HIF Historia}}&lt;/ref&gt;.

«Гамарбю» кваліфікаваўся да ўдзелу ў першым сэзоне [[Альсвэнскан]] у 1924 годзе. 3 жніўня таго ж году Рыкард Лярсан стаў першым бамбардзірам клюбу ў швэдзкай лізе, а таксама першым бамбардзірам у гісторыі лігі, улучыўшы гол у браму «[[Эргрутэ Гётэборг|Эргрутэ]]», але каманда ў той сустрэчы саступіла зь лікам 1:5&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=http://www.hifhistoria.se/Historia/1925.html|загаловак=1925|выдавецтва=HIF Historia}}&lt;/ref&gt;. У дэбютны сэзон каманда фінішавала апошняй у Альсвэнскан і трапіла ў другі дывізіён&lt;ref name=&quot;history&quot; /&gt;. У наступныя гады каманда не чыніла сур’ёзнай канкурэнцыі ў швэдзкім футболе. Некалькі зорных гульцоў эмігравалі ў ЗША&lt;ref name=&quot;year1922&quot; /&gt;, перайшлі ў іншыя клюбы або абралі [[хакей з шайбай]] замест футболу, але застаўшыся ў структуры «Гамарбю»&lt;ref name=&quot;history&quot; /&gt;. У 1936—1937 і 1937—1938 гадах клюб фінішаваў першым у другім дывізіёне, але ня даў рады ў плэй-оф, у якіх ён мог узьняцца ў элітны дывізіёне&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=http://www.hifhistoria.se/Historia/1937.html|загаловак=1937|выдавецтва=HIF Historia}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=http://www.hifhistoria.se/Historia/1938.html|загаловак=1938|выдавецтва=HIF Historia}}&lt;/ref&gt;. «Гамарбю» атрымаў павышэньне ў сэзоне 1938—1939 гадоў, выбіўшы «[[Нарчэпінг (футбольны клюб)|Нарчэпінг]]» дзякуючы выдатнай гульні брамніка [[Свэн Бэргквіст|Свэна Бэргквіста]]&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=http://www.hifhistoria.se/Historia/1939.html|загаловак=1939|выдавецтва=HIF Historia}}&lt;/ref&gt;. Доўга пратрымацца ў найвышэйшай лізе не атрымалася, бо клюб спыніўся на апошнім радку табліцы і страціў месца ў Альсвэнскан. Вярнуўшыся ў другі дывізіён, стакгольмцы займалі месцы ў першай чацьверцы цягам наступных шасьці гадоў. У сэзоне 1946—1947 гадоў клюб фінішаваў на апошнім месцы, але праз рэарганізацыі лігавай сыстэмы быў паніжаны адразу ў чацьверты дывізіён.

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

== Літаратура ==
* {{кніга|імя=Gunnar|прозьвішча=Persson|загаловак=Hammarby IF: En klubbhistoria 1897–1997|выдавецтва=Strömbergs Bokförlag|год=1996|isbn=91-7151-097-4|ref=Persson}}

== Вонкавыя спасылкі ==
* [http://www.hammarbyfotboll.se/ Афіцыйны сайт]{{ref-sv}}

{{Альсвэнскан чэмпіянату Швэцыі па футболе}}

[[Катэгорыя:Стакгольм]]</text>
      <sha1>ls0pq2vpv7545kg0vnv5jov70rg3tv0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Берасьцейскі гандбольны клюб імя Мяшкова</title>
    <ns>0</ns>
    <id>146292</id>
    <revision>
      <id>2677103</id>
      <parentid>2610951</parentid>
      <timestamp>2026-07-02T08:52:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>67502</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2677103</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="54079" sha1="m97ta8zmhd1vg37xz3e5pufzpki5ypl" xml:space="preserve">{{Гандбольны клюб
|назва             = БГК імя Мяшкова
|поўная_назва      = Берасьцейскі гандбольны клюб імя Мяшкова
|кароткая_назва    = 
|выява             = BHK imia Miaškova.png
|заснаваны         = {{Дата пачатку|9|4|2002}}
|гісторыя          = 
|краіна            = [[Беларусь]]
|мясьціна          = [[Берасьце]]
|пляцоўка          = УСК «Вікторыя»
|зьмяшчальнасьць   = 3740
|уласьнік          = 
|кіраўнік          = Павал Башкін
|пасада_кіраўніка  = Спартовы дырэктар
|трэнэр            = [[Рауль Алёнса]]
|пасада_трэнэра    = 
|капітан           = 
&lt;!--Спаборніцтвы--&gt;
|чэмпіянат         = [[Чэмпіянат Беларусі па гандболе|Першая ліга]]
|сэзон             = 2018—2019
|становішча        = {{Залаты мэдаль|1-е месца}}
|актуальны_сэзон   = 
&lt;!--Атрыбуты--&gt;
|гімн              = 
|колер1            = #0c00ff
|колер2            = red
|колер3            = 
&lt;!--Спартовая форма--&gt;
|узор_левай_рукі1  = 
|узор_вопраткі1    = 
|узор_правай_рукі1 = 
|узор_шортаў1      = 
|левая_рука1       = 0000FF
|вопратка1         = 0000FF
|правая_рука1      = 0000FF
|шорты1            = 0000FF
|тып_файлу         = 
|узор_левай_рукі2  = 
|узор_вопраткі2    = 
|узор_правай_рукі2 = 
|узор_шортаў2      = 
|левая_рука2       = FF0000
|вопратка2         = FF0000
|правая_рука2      = FF0000
|шорты2            = FF0000
&lt;!--Спасылкі--&gt;
|сайт              = https://meshkovbrest.by/
}}
'''Берасьце́йскі гандбо́льны клюб імя́ Мяшко́ва''' — [[Беларусь|беларускі]] [[гандбольны клюб]] зь [[Берасьце|Берасьця]], 11-разовы чэмпіён і 11-разовы ўладальнік [[Кубак Беларусі па гандболе|Кубка Беларусі]]. Удзельнічае ў [[Чэмпіянат Беларусі па гандболе|нацыянальным чэмпіянаце]] і міжнародных [[Паўднёва-ўсходняя гандбольная ліга|СЭГА-лізе]] і [[Балтыйская ліга (гандбол)|Балтыйскай лізе]].

Гульні праводзіць у залі ўнівэрсальнага спартовага комплексу «Вікторыя» зьмяшчальнасьцю 3740 пасадачных месцаў&lt;ref&gt;{{Спасылка|аўтар = |прозьвішча = |імя = |аўтарlink = |суаўтары = |дата публікацыі = |url = http://www.bgk-meshkova.com/klub/arena.html|загаловак = Арена|фармат = |назва праекту = Клуб|выдавец = БГК імя Мяшкова|дата = 8 верасьня 2014|мова = ru|камэнтар = }}&lt;/ref&gt;.

== Мінуўшчына ==
Клюб створаны з ініцыятывы сыноў Анатоля Пятровіча Мяшкова&lt;ref&gt;{{Спасылка|аўтар = |прозьвішча = |імя = |аўтарlink = |суаўтары = |дата публікацыі = |url = http://www.bgk-meshkova.com/komanda/bgk/|загаловак = БГК им. А.П. Мешкова|фармат = |назва праекту = Команда|выдавец = БГК імя Мяшкова|дата = 8 верасьня 2014|мова = ru|камэнтар = }}&lt;/ref&gt;, берасьцейскага гандбольнага трэнэра і энтузіяста, і атрымаў ягонае імя&lt;ref&gt;{{Спасылка|аўтар = |прозьвішча = |імя = |аўтарlink = |суаўтары = |дата публікацыі = |url = http://www.bgk-meshkova.com/ru/club/ind.html|загаловак = История|фармат = |назва праекту = |выдавец = БГК імя Мяшкова|дата = 6 верасьня 2013|мова = ru|камэнтар = }}&lt;/ref&gt;.

У [[Чэмпіянат Беларусі па гандболе 2002—2003 гадоў|дэбютным для сябе сэзоне]] [[Чэмпіянат Беларусі па гандболе|беларускага чэмпіянату]] берасьцейскі клюб адразу склаў канкурэнцыю сталічным фаварытам «[[СКА Менск|СКА]]» і «[[Аркатрон Менск|РЦАП-Аркатрон]]», фінішаваўшы на першым этапе на другім месцы з адставаньнем 1 пункт ад «Аркатрону» і стаўшы лідэрам у пяцёрцы мацнейшых на другім этапе. У фінале плэй-оф «БГК» саступіў «Аркатрону» толькі ў трэцім, дадатковым матчы&lt;ref&gt;{{Спасылка|аўтар = |прозьвішча = |імя = |аўтарlink = |суаўтары = |дата публікацыі = |url = http://www.bgk-meshkova.com/istoriya/istoriya-pobed/2002-2003.html|загаловак = 2002—2003|фармат = |назва праекту = История|выдавец = БГК імя Мяшкова|дата = 8 верасьня 2014|мова = ru|камэнтар = }}&lt;/ref&gt;. У фінале Кубка Беларусі мацнейшым таксама апынуўся «Аркатрон». Капітан берасьцейскай каманды [[Уладзімер Галушка|Ўладзімер Галушка]] быў прызнаны найлепшым гульцом чэмпіянату.

Па выніках сэзону клюб зьмяніў трэнэра і значна ўзмацніў склад украінскімі легіянэрамі і беларускімі гульцамі, якія вярнуліся з замежжа. У [[Чэмпіянат Беларусі па гандболе 2003—2004 гадоў|сэзоне 2003—2004 гадоў]] «БГК» перамог ва ўсіх гульнях, акрамя аднае, і стаў чэмпіёнам з 20-пунктавым адрывам ад другога месца, а таксама заваяваў кубак&lt;ref&gt;{{Спасылка|аўтар = |прозьвішча = |імя = |аўтарlink = |суаўтары = |дата публікацыі = |url = http://www.bgk-meshkova.com/istoriya/istoriya-pobed/2003-2004.html|загаловак = 2003—2004|фармат = |назва праекту = История|выдавец = БГК імя Мяшкова|дата = 8 верасьня 2014|мова = ru|камэнтар = }}&lt;/ref&gt;. Найлепшым брамнікам чэмпіянату стаў [[Мікалай Зянько (гандбаліст)|Мікалай Гальмак]], найлепшым абаронцам — [[Максім Няхайчык]], найлепшым гульцом задняе лініі — Уладзімер Галушка. Як віцэ-чэмпіён клюб таксама выступаў у [[Кубак ЭГФ|Кубку ЭГФ]], дзе дайшоў да 1/8 фіналу.

У [[Чэмпіянат Беларусі па гандболе 2004—2005 гадоў|наступным сэзоне чэмпіянату]] «БГК імя Мяшкова» перамог ва ўсіх без выключэньня гульнях; як і ў папярэднім сэзоне, трэці этап не спатрэбіўся, паколькі адрыў ад другога месца склаў 14 пунктаў&lt;ref&gt;{{Спасылка|аўтар = |прозьвішча = |імя = |аўтарlink = |суаўтары = |дата публікацыі = |url = http://www.bgk-meshkova.com/istoriya/istoriya-pobed/2004-2005.html|загаловак = 2004—2005|фармат = |назва праекту = История|выдавец = БГК імя Мяшкова|дата = 8 верасьня 2014|мова = ru|камэнтар = }}&lt;/ref&gt;. У Кубку Беларусі клюб таксама ня меў канкурэнтаў, перамогшы ва ўсіх трох гульнях. Мікалай Зянько{{Заўвага|ранейшае прозьвішча — Гальмак}} стаў найлепшым брамнікам чэмпіянату, Максім Няхайчык — абаронцам, [[Міхаіл Усачоў]] — гульцом задняе лініі. У гэтым сэзоне берасьцейскі клюб дэбютаваў у [[Ліга чэмпіёнаў ЭГФ|Лізе чэмпіёнаў]], дзе ў групавым этапе з адной перамогай фінішаваў на апошнім месцы пасьля расейскага клюбу «[[Чэхаўскія мядзьведзі]]», дацкага «[[Свэндборг (гандбольны клюб)|Гудмэ]]» і славенскага «[[Гарэнье Вяленье|Гарэнье]]»&lt;ref&gt;{{Спасылка|аўтар = |прозьвішча = |імя = |аўтарlink = |суаўтары = |дата публікацыі = |url = http://www.ehfcl.com/men/2004-05/rounds/2/Group+Matches|загаловак = EHF Champions League 2004/05. Group matches|фармат = |назва праекту = Velux EHF Champions League|выдавец = [[EHF]]|дата доступу = 8 верасьня 2014|мова = en|камэнтар = }}&lt;/ref&gt;.

У [[Чэмпіянат Беларусі па гандболе 2005—2006 гадоў|чэмпіянаце Беларусі 2005—2006 гадоў]] «БГК» ізноў стаў найлепшым, саступіўшы толькі ў адной гульні з 23, а ў Кубку Беларусі саступілі менскаму «СКА»&lt;ref&gt;{{Спасылка|аўтар = |прозьвішча = |імя = |аўтарlink = |суаўтары = |дата публікацыі = |url = http://www.bgk-meshkova.com/istoriya/istoriya-pobed/2005-2006.html|загаловак = 2005—2006|фармат = |назва праекту = История|выдавец = БГК імя Мяшкова|дата = 8 верасьня 2014|мова = ru|камэнтар = }}&lt;/ref&gt;. Упершыню ў беларускім чэмпіянаце ўзяў удзел і фарм-клюб БГК, складзены пераважна зь берасьцейскіх выхаванцаў. У Лізе чэмпіёнаў БГК зноў перамог аднойчы і скончыў групавы раўнд на апошнім месцы пасьля нямецкага клюбу «[[Кіль (гандбольны клюб)|Кіль]]», дацкага «[[Кольдынг (гандбольны клюб)|Кольдынгу]]» і польскай «[[Вісла Плоцк (гандбольны клюб)|Віслы]]»&lt;ref&gt;{{Спасылка|аўтар = |прозьвішча = |імя = |аўтарlink = |суаўтары = |дата публікацыі = |url = http://www.ehfcl.com/men/2005-06/rounds/2/Group+Matches|загаловак = EHF Champions League 2005/06. Group matches|фармат = |назва праекту = Velux EHF Champions League|выдавец = [[EHF]]|дата доступу = 8 верасьня 2014|мова = en|камэнтар = }}&lt;/ref&gt;.

[[Чэмпіянат Беларусі па гандболе 2006—2007 гадоў|XV чэмпіянат Беларусі]] прайшоў безь інтрыгі: берасьцейцы перамаглі ва ўсіх 28 матчах. Да таго ж фарм-клюб «ЦАР-БГК» заваяваў бронзавыя мэдалі. Абодва клюбы ўзялі ўдзел і ў фінальнай частцы розыгрышу Кубку Беларусі, дзе занялі адпаведна 1-е і 3-е месцы&lt;ref name=&quot;bhk2007&quot;&gt;{{Спасылка|аўтар = |імя = |прозьвішча = |аўтарlink = |суаўтары = |дата публікацыі = |url = http://www.bgk-meshkova.com/2006-2007.html|загаловак = 2006—2007|фармат = |назва праекту = История|выдавец = БГК імя Мяшкова|дата доступу = 20 студзеня 2018|мова = ru|копія = https://web.archive.org/web/20170608033656/http://www.bgk-meshkova.com:80/2006-2007.html|дата копіі = 8 чэрвеня 2018|камэнтар = }}&lt;/ref&gt;. Гульцы фарм-клюбу [[Алег Рагозін]] і [[Канстанцін Курыленка]] сталі найлепшымі бамбардырамі чэмпіянату (233 і 181 мяч адпаведна). У студзені 2007 па стане здароўя расеец Анатоль Драчоў сышоў з пасады галоўнага трэнэра, і да кіраўніцтва камандай вярнуўся ранейшы трэнэр Уладзімер Саўко&lt;ref&gt;{{Спасылка|аўтар = |імя = |прозьвішча = |аўтарlink = |суаўтары = |дата публікацыі = 8 лютага 2007|url = https://www.pressball.by/news/handball/16559|загаловак = Гандбол. Владимир Савко вновь главный тренер БГК им. Мешкова|фармат = |назва праекту = |выдавец = Прессбол|дата доступу = 20 студзеня 2018|мова = ru|копія = |дата копіі = |камэнтар = }}&lt;/ref&gt;. У групавым этапе Лігі чэмпіёнаў гэтым разам БГК саступіў ва ўсіх матчах гішпанскаму «[[Сьюдад Рэал (гандбольны клюб)|Сьюдад Рэалу]]», вугорскаму «[[Пік Сэгед]]у» і швайцарскаму «[[Кадэтэн Шафгаўзэн]]у»&lt;ref&gt;{{Спасылка|аўтар = |прозьвішча = |імя = |аўтарlink = |суаўтары = |дата публікацыі = |url = http://www.ehfcl.com/men/2006-07/rounds/2/Group+Matches|загаловак = EHF Champions League 2006/07. Group matches|фармат = |назва праекту = Velux EHF Champions League|выдавец = [[EHF]]|дата доступу = 8 верасьня 2014|мова = en|камэнтар = }}&lt;/ref&gt;. Дэбют у [[Балтыйская гандбольная ліга|Балтыйскай лізе]] прынёс камандзе 2-е месца пасьля рыскага «{{Не перакладзена|АСК Рыга (гандбольны клюб)|АСК|sk|ASK-LU Riga}}»&lt;ref name=&quot;bhk2007&quot; /&gt;.

[[Чэмпіянат Беларусі па гандболе 2007—2008 гадоў|Сэзон 2007—2008]] клюб пачаў адразу з другога этапу і з новым трэнэрам, былым гульцом [[Юры Карпук|Юрыем Карпуком]]. Атрымаўшы ў 20 матчах 19 перамогаў, «БГК» стаў чэмпіёнам Беларусі 5-ы раз запар, а таксама чацьверты раз заваяваў Кубак&lt;ref&gt;{{Спасылка|аўтар = |імя = |прозьвішча = |аўтарlink = |суаўтары = |дата публікацыі = 2 красавіка 2015|url = http://www.bgk-meshkova.com/2007-2008.html|загаловак = 2007—2008|фармат = |назва праекту = История|выдавец = БГК імя Мяшкова|дата доступу = 20 студзеня 2018|мова = ru|копія = https://web.archive.org/web/20170611193749/http://www.bgk-meshkova.com:80/2007-2008.html|дата копіі = 11 чэрвеня 2017|камэнтар = }}&lt;/ref&gt;. У групе «H» Лігі чэмпіёнаў берасьцейцы з адной перамогай фінішавалі на апошнім месцы пасьля вугорскага клюбу «[[Пік Сэгед]]у», славенскага «[[Гарэнье Вяленье|Гарэнье]]» і басьнійскай «[[Босна Сараева (гандбольны клюб)|Босны]]»&lt;ref&gt;{{Спасылка|аўтар = |прозьвішча = |імя = |аўтарlink = |суаўтары = |дата публікацыі = |url = http://www.ehfcl.com/men/2007-08/rounds/2/Group+Matches|загаловак = EHF Champions League 2007/08. Group matches|фармат = |назва праекту = Velux EHF Champions League|выдавец = [[EHF]]|дата доступу = 8 верасьня 2014|мова = en|камэнтар = }}&lt;/ref&gt;. У Балтыйскай лізе берасьцейцы занялі першае месца на групавым этапе, а ў фінале саступілі эстонскай «[[Пылва Сэрвіці (гандбольны клюб)|Пылве]]».

[[Файл:Матч ЛЧ ЭГФ. БГК (Берасьце) — Мэталюрг (Скоп’е) 004.jpg|значак|БГК у матчы [[Ліга чэмпіёнаў ЭГФ|Лігі чэмпіёнаў]] (2014)]]
[[Чэмпіянат Беларусі па гандболе 2008—2009 гадоў|З наступнага году]] чэмпіянат Беларусі папоўніўся наваком — менскім «[[Дынама Менск (гандбольны клюб)|Дынама]]», які адразу ж стаў чэмпіёнам. БГК фінішаваў на другім месцы. У лютым на пасаду галоўнага трэнэра прыйшоў былы настаўнік расейскай «{{Не перакладзена|Дынама Астрахань (гандбольны клюб)|Зары Касьпію|ru|Динамо (гандбольный клуб, Астрахань)}}» Аляксей Пчалякоў&lt;ref&gt;{{Спасылка|аўтар = |імя = |прозьвішча = |аўтарlink = |суаўтары = |дата публікацыі = 7 лютага 2009|url = https://www.pressball.by/news/handball/41484?page=963|загаловак = Гандбол. Алексей Пчеляков стал новым главным тренером БГК имени Мешкова|фармат = |назва праекту = |выдавец = [[Прессбол]]|дата доступу = 20 студзеня 2018|мова = ru|копія = |дата копіі = |камэнтар = }}&lt;/ref&gt;. Пад ягоным даводзтвам у фінале кубку берасьцейцы ўзялі рэванш над маладым супернікам, які ў наступных гадох стане іхным асноўным канкурэнтам на ўнутранай арэне&lt;ref name=&quot;bhk2009&quot;&gt;{{Спасылка|аўтар = |імя = |прозьвішча = |аўтарlink = |суаўтары = |дата публікацыі = 2 красавіка 2015|url = http://www.bgk-meshkova.com/2008-2009.html|загаловак = 2008—2009|фармат = |назва праекту = История|выдавец = БГК імя Мяшкова|дата доступу = 20 студзеня 2018|мова = ru|копія = https://web.archive.org/web/20170611192542/http://www.bgk-meshkova.com:80/2008-2009.html|дата копіі = 11 чэрвеня 2017|камэнтар = }}&lt;/ref&gt;. Адным з найлепшых гульцоў чэмпіянату стаў левы паўсярэдні Канстанцін Курыленка. У гэтым сэзоне «БГК» ня здолеў прабіцца ў групавы этап ЛЧ, двойчы згуляўшы ўнічыю зь летувіскім «[[Гранітас Коўна (гандбольны клюб)|Гранітасам]]» ды саступіўшы па колькасьці закінутых мячоў у гасьцёх&lt;ref&gt;{{Спасылка|аўтар = |прозьвішча = |імя = |аўтарlink = |суаўтары = |дата публікацыі = |url = http://www.ehfcl.com/men/2008-09/rounds/1/Qualification+Round+1|загаловак = EHF Champions League 2007/08. Qualification round 1|фармат = |назва праекту = Velux EHF Champions League|выдавец = [[EHF]]|дата доступу = 8 верасьня 2014|мова = en|камэнтар = }}&lt;/ref&gt;. Пасьля гэтага берасьцейцы трапілі ў Кубак ЭГФ, дзе ў 1/16 фіналу саступілі па суме двух матчаў астраханскай «[[Дынама Астрахань (гандбольны клюб)|Зары Касьпію]]»&lt;ref&gt;{{Спасылка|аўтар = |прозьвішча = |імя = |аўтарlink = |суаўтары = |дата публікацыі = |url = http://www.eurohandball.com/ec/ehfc/men/2008-09/round/3/Round+3|загаловак = 2008/09 Men’s EHF Cup. Round 3|фармат = |назва праекту = |выдавец = [[EHF]]|дата доступу = 8 верасьня 2014|мова = en|камэнтар = }}&lt;/ref&gt;. У Балтыйскай лізе групавы этап берасьцейцы скончылі на другім месцы, але ў паўфінале саступілі эстонскім «{{Не перакладзена|Чокеліт Бойз||et|Chocolate Boys}}» і ў выніку занялі 3-е месца&lt;ref name=&quot;bhk2009&quot; /&gt;.

Першы этап [[Чэмпіянат Беларусі па гандболе 2009—2010 гадоў|чэмпіянату 2009—2010 гадоў]] «БГК» скончыў на першым месцы з адной паразай з 16 гульняў, але на другім двойчы саступіў «дынамаўцам» і заваяваў срэбныя мэдалі&lt;ref&gt;{{Спасылка|аўтар = |імя = |прозьвішча = |аўтарlink = |суаўтары = |дата публікацыі = |url = http://www.zarya-kaspiya.ru/klub/pchelyakov-aleksey/|загаловак = Пчеляков Алексей Викторович|фармат = |назва праекту = Руководство клуба|выдавец = Гандбольный клуб «Заря Каспия»|дата доступу = |мова = ru|копія = https://web.archive.org/web/20170608182449/http://www.zarya-kaspiya.ru/klub/pchelyakov-aleksey/|дата копіі = 8 чэрвеня 2017|камэнтар = }}&lt;/ref&gt;. У фінале кубку па суме двух матчаў БГК таксама саступіў менскаму клюбу&lt;ref&gt;{{Спасылка|аўтар = |прозьвішча = |імя = |аўтарlink = |суаўтары = |дата публікацыі = |url = http://www.bgk-meshkova.com/istoriya/istoriya-pobed/2009-2010.html|загаловак = 2009—2010|фармат = |назва праекту = История|выдавец = БГК імя Мяшкова|дата = 8 верасьня 2014|мова = ru|камэнтар = }}&lt;/ref&gt;. У гэтым сэзоне клюб дэбютаваў у эўрапейскім [[Кубак уладальнікаў кубкаў ЭГФ|Кубку кубкаў]], дзе ў першым раўндзе прайграў дацкаму «{{Не перакладзена|Хольстэбро (гандбольны клюб)|Хольстэбро|da|Team Tvis Holstebro}}»&lt;ref&gt;{{Спасылка|аўтар = |прозьвішча = |імя = |аўтарlink = |суаўтары = |дата публікацыі = |url = http://www.eurohandball.com/ec/cwc/men/2009-10/round/3/Round+3|загаловак = 2009/10 Men’s Cup Winners’ Cup. Round 3|фармат = |назва праекту = |выдавец = [[EHF]]|дата доступу = 8 верасьня 2014|мова = en|камэнтар = }}&lt;/ref&gt;.

[[Чэмпіянат Беларусі па гандболе 2010—2011 гадоў|Сэзон 2010—2011 гадоў]] берасьцейцы пачалі з новым трэнэрам летувісам Гінтарасам Савукінасам&lt;ref&gt;{{Спасылка|аўтар = Алесь Левчук.|імя = Алесь|прозьвішча = Ляўчук|аўтарlink = |суаўтары = |дата публікацыі = 9 жніўня 2010|url = http://sportbrest.com/sport388.php|загаловак = Гандбол. Пчеляков ушел на победной волне|фармат = |назва праекту = Спортивный Брест|выдавец = |дата доступу = 20 студзеня 2018|мова = ru|копія = |дата копіі = |камэнтар = }}&lt;/ref&gt;. У групавым турніры «БГК» фінішаваў другім, аднак супэрфінальная сэрыя не праводзілася, паколькі разрыў ад «Дынама» склаў 8 пунктаў пры рэглямэнтаваных трох. У фінальнай стадыі розыгрышу Кубку Беларусі («фінал чатырох») «БГК» абыграў менскае «Дынама», а пасьля бязь цяжкасьцяў разабраўся з магілёўскім «[[Машэка Магілёў|Машэкам]]»&lt;ref&gt;{{Спасылка|аўтар = |прозьвішча = |імя = |аўтарlink = |суаўтары = |дата публікацыі = |url = http://www.bgk-meshkova.com/istoriya/istoriya-pobed/2010-2011.html|загаловак = 2010—2011|фармат = |назва праекту = История|выдавец = БГК імя Мяшкова|дата = 8 верасьня 2014|мова = ru|камэнтар = }}&lt;/ref&gt;. Найлепшымі гульцамі чэмпіянату былі прызнаныя [[Віталь Чарапенька]] ([[брамнік (гандбол)|брамнік]]), [[Раман Колесьнеў]] ([[Скрайні (гандбол)|левы скрайні]]), [[Юры Грамыка]] ([[лінейны (гандбол)|лінейны]]). У другім раўндзе Кубку ЭГФ «Мяшкоў» саступіў македонскаму «[[Мэталюрг Скоп’е (гандбольны клюб)|Мэталюргу]]»&lt;ref&gt;{{Спасылка|аўтар = |прозьвішча = |імя = |аўтарlink = |суаўтары = |дата публікацыі = |url = http://www.eurohandball.com/ec/ehfc/men/2010-11/round/2/Round+2|загаловак = 2010/11 Men’s EHF Cup. Round 2|фармат = |назва праекту = |выдавец = [[EHF]]|дата доступу = 8 верасьня 2014|мова = en|камэнтар = }}&lt;/ref&gt;.

У [[Чэмпіянат Беларусі па гандболе 2011—2012 гадоў|чэмпіянаце Беларусі 2011—2012 гадоў]] берасьцейцы чацьверты раз запар сталі другімі, а ў «фінале чатырох» Кубку зноў абыгралі «Дынама», ды саступілі «[[СКА Менск|армейцам]]»&lt;ref&gt;{{Спасылка|аўтар = |прозьвішча = |імя = |аўтарlink = |суаўтары = |дата публікацыі = |url = http://www.bgk-meshkova.com/istoriya/istoriya-pobed/2011-2012.html|загаловак = 2011—2012|фармат = |назва праекту = История|выдавец = БГК імя Мяшкова|дата = 8 верасьня 2014|мова = ru|камэнтар = }}&lt;/ref&gt;. Эўрапейскі сэзон стаў адным з самых пасьпяховых у гісторыі клюбу: у апошнім розыгрышы Кубка ўладальнікаў кубкаў{{Заўвага|У наступным годзе турнір быў аб’яднаны з [[Кубак ЭГФ|Кубкам ЭГФ]].}} «БГК» дайшоў да ¼ фіналу&lt;ref&gt;{{Спасылка|аўтар = |прозьвішча = |імя = |аўтарlink = |суаўтары = |дата публікацыі = |url = http://europeancup.eurohandball.com/cwc/men/2011-12/overview|загаловак = EHF European Cup 2011/12 — Legs Overview|фармат = |назва праекту = European Cup|выдавец = [[EHF]]|дата доступу = 8 верасьня 2014|мова = en|камэнтар = }}&lt;/ref&gt;, дзе саступіў гішпанскаму «[[Арагон (гандбольны клюб)|Арагону]]»&lt;ref&gt;{{Спасылка|аўтар = |прозьвішча = |імя = |аўтарlink = |суаўтары = |дата публікацыі = |url = http://europeancup.eurohandball.com/cwc/men/2011-12/match/5/201211020205005/HC+Meshkov+Brest+-+Caja3+BM.+Aragon|загаловак = EHF European Cup 2011/12 — HC Meshkov Brest — Caja3 BM. Aragon|фармат = |назва праекту = European Cup|выдавец = [[EHF]]|дата доступу = 8 верасьня 2014|мова = en|камэнтар = }}&lt;/ref&gt;.

У [[Чэмпіянат Беларусі па гандболе 2012—2013 гадоў|сэзоне 2012—2013 гадоў]] упершыню ў гісторыю клюбу «БГК» апусьціўся ў выніковай табліцы чэмпіянату ніжэй за 2-е месца, заваяваўшы бронзавыя мэдалі. Цягам сэзону ў клюбе зьявіўся новы трэнэр — Міглюс Астраўскас, але ў сярэдзіне сакавіка ён быў адстаўлены&lt;ref name=&quot;naviny415500&quot;&gt;{{Спасылка|аўтар = |прозьвішча = |імя = |аўтарlink = |суаўтары = |дата публікацыі = 24 красавіка 2013|url = http://naviny.by/rubrics/sport/2013/04/24/ic_news_125_415500/|загаловак = Со следующего сезона БГК возглавит хорват Желько Бабич|фармат = |назва праекту = Спорт|выдавец = Naviny.by|дата доступу = 20 студзеня 2018|мова = ru|камэнтар = }}&lt;/ref&gt;. У фінале кубку берасьцейцы саступілі адзін мяч менскаму «Дынама»&lt;ref name=&quot;bhk2013&quot;&gt;{{Спасылка|аўтар = |прозьвішча = |імя = |аўтарlink = |суаўтары = |дата публікацыі = |url = http://www.bgk-meshkova.com/istoriya/istoriya-pobed/2011-2012.html|загаловак = 2011—2012|фармат = |назва праекту = История|выдавец = БГК імя Мяшкова|дата = 8 верасьня 2014|мова = ru|камэнтар = }}&lt;/ref&gt;. У Кубку ЭГФ клюб прайшоў два раўнды і на апошняй перадгрупавой стадыі саступіў нямецкаму «[[Фрыш Аўф Гэпінгэн]]у»&lt;ref&gt;{{Спасылка|аўтар = |прозьвішча = |імя = |аўтарlink = |суаўтары = |дата публікацыі = |url = http://www.eurohandball.com/ec/ehfc/men/2012-13/round/3/Round+3|загаловак = 2012/13 Men’s EHF Cup. Round 3|фармат = |назва праекту = |выдавец = [[EHF]]|дата доступу = 8 верасьня 2014|мова = en|камэнтар = }}&lt;/ref&gt;. У дэбютным сэзоне [[СЭГА-ліга|СЭГА-лігі]] «БГК» стаў пераможцам рэгулярнага чэмпіянату, а ў фінале чатырох заняў чацьвертае месца&lt;ref name=&quot;bhk2013&quot; /&gt;.

У [[Чэмпіянат Беларусі па гандболе 2013—2014 гадоў|сэзоне 2013—2014 гадоў]] «БГК імя Мяшкова», ачолены новым трэнэрам Жэлька Бабічам&lt;ref name=&quot;naviny415500&quot; /&gt;, пасьля пяцігадовага перапынку вярнуў сабе тытул чэмпіёна Беларусі. Здарылася гэта пасьля расфармаваньня з-за фінансавых цяжкасьцяў наймацнейшага беларускага клюбу «Дынама Менск», які і ў гэтым сэзоне лідзіраваў на першым этапе са 100%-ым вынікам&lt;ref&gt;{{Спасылка|аўтар = |прозьвішча = |імя = |аўтарlink = |суаўтары = |дата публікацыі = 28 лютага 2014|url = https://www.belaruspartisan.org/bel/sport/259554/|загаловак = Беларускі гандбол карэктуецца пасьля сыходу менскага «Дынама»|фармат = |назва праекту = |выдавец = [[Беларускі партызан]]|дата доступу = 8 верасьня 2014|мова = |камэнтар = }}&lt;/ref&gt;. Узмацніўшыся ягонымі былымі гульцамі [[Дзяніс Рутэнка|Дзянісам Рутэнкам]], [[Максім Бабічаў|Максімам Бабічавым]] і [[Дзьмітры Нікуленкаў|Дзьмітрыем Нікуленкавым]], а таксама яшчэ адным лідэрам [[Мужчынская зборная Беларусі па гандболе|беларускай зборнай]] [[Сяргей Шыловіч|Сяргеем Шыловічам]], берасьцейскі клюб, стаўшыся базавым клюбам зборнай&lt;ref&gt;{{Спасылка|аўтар = |прозьвішча = |імя = |аўтарlink = |суаўтары = |дата публікацыі = 20 чэрвеня 2014|url = http://www.bgk-meshkova.com/infoczentr/novosti-kluba/podrazdel-1/mgnoveniya-minuvshego-sezona.html|загаловак = 17 мгновений сезона|фармат = |назва праекту = Новости клуба|выдавец = БГК імя Мяшкова|дата = 8 верасьня 2014|мова = ru|камэнтар = }}&lt;/ref&gt;, на другім этапе саступіў толькі ў адным матчы і ў фінальнай сэрыі адолеў «СКА»&lt;ref&gt;{{Спасылка|аўтар = |прозьвішча = |імя = |аўтарlink = |суаўтары = |дата публікацыі = 12 чэрвеня 2014|url = http://www.bgk-meshkova.com/infoczentr/novosti-kluba/podrazdel-1/sezon-v-czifrax.-chast-3.-chempionat-belarusi.html|загаловак = Сезон в цифрах. Часть 3. Чемпионат Беларуси|фармат = |назва праекту = Новости клуба|выдавец = БГК імя Мяшкова|дата = 8 верасьня 2014|мова = ru|камэнтар = }}&lt;/ref&gt;. Берасьцейцы перамаглі і ў кубку Беларусі&lt;ref&gt;{{Спасылка|аўтар = |прозьвішча = |імя = |аўтарlink = |суаўтары = |дата публікацыі = 29 траўня 2014|url = http://www.bgk-meshkova.com/turniryi/kubok-rb/i-kubok-%E2%80%94-nash!.html|загаловак = И кубок — наш!|фармат = |назва праекту = Турниры — Кубок РБ|выдавец = БГК імя Мяшкова|дата = 8 верасьня 2014|мова = ru|камэнтар = }}&lt;/ref&gt;. У Кубку ЭГФ клюб дайшоў да 3-га кваліфікацыйнага раўнду і саступіў там бэрлінскай «[[Фюксэ Бэрлін|Фюксэ]]»&lt;ref&gt;{{Спасылка|аўтар = |прозьвішча = |імя = |аўтарlink = |суаўтары = |дата публікацыі = |url = http://europeancup.eurohandball.com/ehfc/men/2013-14/rounds/3/Qualification+Round+3|загаловак = EHF European Cup 2013/14 — Rounds — Qualification Round 3|фармат = |назва праекту = European Cup|выдавец = [[EHF]]|дата доступу = 8 верасьня 2014|мова = en|камэнтар = }}&lt;/ref&gt;, будучай бронзавай прызэрцы. Клюб таксама стаў срэбным прызэрам СЭГА-лігі&lt;ref&gt;{{Спасылка|аўтар = |прозьвішча = |імя = |аўтарlink = |суаўтары = |дата публікацыі = 10 чэрвеня 2014|url = http://www.bgk-meshkova.com/infoczentr/novosti-kluba/podrazdel-1/sezon-v-czifrax.-chast-2-seha-liga.html|загаловак = Сезон в цифрах. Часть 2: SEHA-лига|фармат = |назва праекту = Новости клуба|выдавец = БГК імя Мяшкова|дата = 8 верасьня 2014|мова = ru|камэнтар = }}&lt;/ref&gt;.

У [[Чэмпіянат Беларусі па гандболе 2014—2015 гадоў|сэзоне 2014—2015 гадоў]] «БГК імя Мяшкова» ў восьмы раз здабыў кубак Беларусі, а ў фінальнай сэрыі чэмпіянату да дзьвюх перамог адолеў у трох матчах менскі «СКА». Трэцяя фінальная гульня стала для трэнэра Жэлька Бабіча 100-й у складзе берасьцейцаў&lt;ref name=&quot;sezon1415&quot;&gt;{{Спасылка|аўтар = |прозьвішча = |імя = |аўтарlink = |суаўтары = |дата публікацыі = |url = http://www.bgk-meshkova.com/2014-2015__.html|загаловак = 2014—2015|фармат = |назва праекту = История|выдавец = БГК імя Мяшкова|дата = 7 верасьня 2015|мова = ru|камэнтар = }}&lt;/ref&gt;, але пасьля гэтага чэмпіянату яго на пасадзе замяніў украінец [[Сяргей Бябешка]]. Найлепшым лінейным чэмпіянату стаў Максім Бабічаў, найлепшым правым паўсярэднім — Сяргей Шыловіч. У Лізе чэмпіёнаў БГК прабіўся праз кваліфікацыю ў групавы турнір, выступ у якім стаў найбольш пасьпяховым у гісторыі клюбу&lt;ref name=&quot;sezon1415&quot; /&gt;: пятае месца з шасьцю пунктамі пасьля «Кілю», «[[Пары Сэн-Жэрмэн Парыж (гандбольны клюб)|ПСЖ]]», «[[Загрэб (гандбольны клюб)|Краацыі]]» і «[[Натурхаўс ля Рыёха|Лягроньнё]]». Берасьцейцы зноў сталі срэбнымі прызэрамі СЭГА-лігі, саступіўшы дэбютанту турніру — вугорскаму «[[Вэспрэм (гандбольны клюб)|Вэспрэму]]».

У [[Чэмпіянат Беларусі па гандболе 2015—2016 гадоў|сэзоне 2015—2016 гадоў]] «БГК імя Мяшкова» пад кіраўніцтвам новага трэнэра Сяргея Бябешкі заваяваў дзявяты Кубак Беларусі і ў фінале чатырох — восьмы чэмпіёнскі тытул&lt;ref&gt;{{Спасылка|аўтар = |прозьвішча = |імя = |аўтарlink = |суаўтары = |дата публікацыі = 22 траўня 2016|url = http://www.bgk-meshkova.com/vosmikratnye_.html|загаловак = Восьмикратные!!!|фармат = |назва праекту = Новости клуба|выдавец = БГК імя Мяшкова|дата доступу = 20 студзеня 2018|мова = ru|камэнтар = }}&lt;/ref&gt;. Найлепшым правым паўсярэднім чэмпіянату стаў Сяргей Шыловіч, найлепшым правым скрайнім — [[Максім Баранаў]]&lt;ref name=&quot;sezon1516&quot;&gt;{{Спасылка|аўтар = |імя = |прозьвішча = |аўтарlink = |суаўтары = |дата публікацыі = |url = http://www.bgk-meshkova.com/2015-2016__.html|загаловак = 2015—2016|фармат = |назва праекту = История|выдавец = БГК імя Мяшкова|дата доступу = 20 студзеня 2018|мова = ru|копія = https://web.archive.org/web/20170709123107/http://www.bgk-meshkova.com:80/2015-2016__.html|дата копіі = 9 ліпеня 2017|камэнтар = }}&lt;/ref&gt;. У Лізе чэмпіёнаў БГК пачынаў з групавога этапу, які скончыў на першым месцы&lt;ref&gt;{{Спасылка|аўтар = |прозьвішча = |імя = |аўтарlink = |суаўтары = |дата публікацыі = 5 сьнежня 2015|url = http://www.bgk-meshkova.com/bgk-chehovskie_medvedi.html|загаловак = Браво, Команда!|фармат = |назва праекту = Новости клуба|выдавец = БГК імя Мяшкова|дата доступу = 7 ліпеня 2016|мова = ru|камэнтар = }}&lt;/ref&gt;, абышоўшы «Лягроньнё», «[[Порту (гандбольны клюб)|Порту]]», «Чэхаўскіх мядзьведзяў», «[[Ваяводзіна Нові Сад (гандбольны клюб)|Ваяводзіну]]» і «[[Татран Прэшаў (гандбольны клюб)|Татран]]»&lt;ref name=&quot;sezon1516&quot; /&gt;, а пасьля абыграў у стыкавых матчах за выхад у 1/8 фіналу дацкі «[[Ск’ерн (гандбольны клюб)|Ск’ерн]]»&lt;ref&gt;{{Спасылка|аўтар = |прозьвішча = |імя = |аўтарlink = |суаўтары = |дата публікацыі = 5 сакавіка 2016|url = http://www.bgk-meshkova.com/bgk_skern_izvestny_sostavy_komand.html|загаловак = БГК обыграл СКЬЕРН и вышел в 1/8 финала Лиги чемпионов!|фармат = |назва праекту = Новости клуба|выдавец = БГК імя Мяшкова|дата доступу = 7 ліпеня 2016|мова = ru|камэнтар = }}&lt;/ref&gt;. Упершыню апынуўшыся сярод 16 наймацнейшых камандаў кантынэнту, берасьцейскі клюб саступіў будучаму чэмпіёну — польскім «[[Вівэ Таргі Кельцы|Кельцам]]». У фінале чатырох СЭГА-лігі БГК яшчэ ў паўфінале сустрэўся з наймацнейшай камандай турніру «Вэспрэмам» і вёў на працягу ўсяго матчу, аднак саступіў у сэрыі пэнальці&lt;ref&gt;{{Спасылка|аўтар = |прозьвішча = |імя = |аўтарlink = |суаўтары = |дата публікацыі = 1 красавіка 2016|url = http://www.bgk-meshkova.com/vesprem_-_bgk___.html|загаловак = Не проиграли. Но финал без нас…|фармат = |назва праекту = Новости клуба|выдавец = БГК імя Мяшкова|дата доступу = 7 ліпеня 2016|мова = ru|камэнтар = }}&lt;/ref&gt;; у матчы за 3-е месца саступіў адзін мяч харвацкаму «Загрэбу»&lt;ref&gt;{{Спасылка|аўтар = |прозьвішча = |імя = |аўтарlink = |суаўтары = |дата публікацыі = 3 красавіка 2016|url = http://www.bgk-meshkova.com/bgk_-_zagreb__.html|загаловак = БГК — ЗАГРЕБ: 23:24 (14:13)|фармат = |назва праекту = Новости клуба|выдавец = БГК імя Мяшкова|дата доступу = 7 ліпеня 2016|мова = ru|камэнтар = }}&lt;/ref&gt;.

Праз год БГК стаў дзесяціразовым уладальнікам Кубка Беларусі&lt;ref name=&quot;sezon1617&quot;&gt;{{Спасылка|аўтар = |імя = |прозьвішча = |аўтарlink = |суаўтары = |дата публікацыі = |url = http://www.bgk-meshkova.com/2016-2017_.html|загаловак = 2016—2017|фармат = |назва праекту = История|выдавец = БГК імя Мяшкова|дата доступу = 20 студзеня 2018|мова = ru|копія = https://web.archive.org/web/20170719024623/http://bgk-meshkova.com:80/2016-2017_.html|дата копіі = 19 ліпеня 2017|камэнтар = }}&lt;/ref&gt; і дзевяціразовым
[[Чэмпіянат Беларусі па гандболе 2016—2017 гадоў|чэмпіёнам]]&lt;ref&gt;{{Навіна|аўтар = |імя = |прозьвішча = |загаловак = Девятикратные!|спасылка = http://www.bgk-meshkova.com/bgk-ska_tretiy_finalnyy.html|выдавец = БГК імя Мяшкова|дата публікацыі = 28 траўня 2017|дата доступу = 20 студзеня 2018|мова = ru|копія = |дата копіі = }}&lt;/ref&gt;. Адразу пяць гульцоў берасьцейскага клюбу: [[Іван Пэшыч]], [[Андрэй Юрынок]], [[Растка Стойкавіч]], Дзяніс Рутэнка і Сяргей Шыловіч — увайшлі ў сымбалічную зборную чэмпіянату&lt;ref name=&quot;sezon1617&quot; /&gt;. У Лізе чэмпіёнаў БГК выйшаў у плэй-оф зь 5 месца ў групе&lt;ref&gt;{{Навіна|аўтар = |імя = |прозьвішча = |загаловак = БГК имени А.П. Мешкова – в плей-офф Лиги чемпионов!|спасылка = http://www.bgk-meshkova.com/bgk_imeni_a_p_meshkova_v_pley-off_ligi_chempionov_.html|выдавец = БГК імя Мяшкова|дата публікацыі = 19 лютага 2017|дата доступу = 20 студзеня 2018|мова = ru|копія = |дата копіі = }}&lt;/ref&gt;, аднак саступіў нямецкаму «[[Фленсбург-Гандэвіт]]у». Фінал чатырох СЭГА-лігі, куды беларусы трапілі з 3-га месца табліцы&lt;ref&gt;{{Навіна|аўтар = |імя = |прозьвішча = |загаловак = ЗАГРЕБ-БГК: 25:31 (14:17). Мешковцы - в Финале четырех SEHA-Газпром-Лиги!|спасылка = http://www.bgk-meshkova.com/zagreb-bgk_14_17_posle_1_tayma_.html|выдавец = БГК імя Мяшкова|дата публікацыі = 16 сакавіка 2017|дата доступу = 20 студзеня 2018|мова = ru|копія = |дата копіі = }}&lt;/ref&gt;, праходзіў у Берасьці&lt;ref&gt;{{Навіна|аўтар = |імя = |прозьвішча = |загаловак = Финал четырёх SEHA-Газпром-Лиги — в Бресте!|спасылка = http://www.bgk-meshkova.com/final_chetyreh_seha-gazprom-ligi_v_breste_.html|выдавец = БГК імя Мяшкова|дата публікацыі = 20 сакавіка 2017|дата доступу = 20 студзеня 2018|мова = ru|копія = |дата копіі = }}&lt;/ref&gt;. БГК ізноў у паўфінале саступіў «Вэспрэму» ў сэрыі пэнальці і ўпершыню заваяваў бронзавыя мэдалі спаборніцтва ў матчы з тым жа «Загрэбам».

У сэзоне 2017—2018 гадоў «БГК імя Мяшкова» у дзясяты раз выйграў залатыя мэдалі [[Чэмпіянат Беларусі па гандболе 2017—2018 гадоў|чэмпіянату]] і Фінал чатырох Кубка Беларусі&lt;ref name=&quot;sezon1718&quot;&gt;{{Спасылка | аўтар = | прозьвішча = | імя = | аўтарlink = | суаўтары = | дата публікацыі = | url = https://meshkovbrest.by/history.asp?id=21| копія = | дата копіі = | загаловак = 2017—2018| фармат = | назва праекту = История| выдавец = БГК імя Мяшкова| дата доступу = 4 верасьня 2019 | мова = ru| камэнтар = }}&lt;/ref&gt;. У Лігу чэмпіёнаў выйшаў у плэй-оф з 6-га месца ў групе, у СЭГА-лізе дайшоў да Фіналу чатырох.

У сэзоне 2018—2019 гадоў «БГК імя Мяшкова» у адзінаццаты раз выйграў залатыя мэдалі [[Чэмпіянат Беларусі па гандболе 2018—2019 гадоў|чэмпіянату]]&lt;ref name=&quot;sezon1819&quot;&gt;{{Спасылка | аўтар = | прозьвішча = | імя = | аўтарlink = | суаўтары = | дата публікацыі = | url = https://meshkovbrest.by/history.asp?id=22| копія = | дата копіі = | загаловак = 2018—2019| фармат = | назва праекту = История| выдавец = БГК імя Мяшкова| дата доступу = 4 верасьня 2019 | мова = ru| камэнтар = }}&lt;/ref&gt;. Чацьверты раз запар выйшаў у плэй-оф Лігі чэмпіёнаў і заваяваў бронзавыя мэдалі СЭГА-лігі.

== Дасягненьні ==

=== Нацыянальныя ===
* '''[[Чэмпіянат Беларусі па гандболе|Чэмпіёны Беларусі]]''': 11
** [[Чэмпіянат Беларусі па гандболе 2003—2004 гадоў|2004]], [[Чэмпіянат Беларусі па гандболе 2004—2005 гадоў|2005]], [[Чэмпіянат Беларусі па гандболе 2005—2006 гадоў|2006]], [[Чэмпіянат Беларусі па гандболе 2006—2007 гадоў|2007]], [[Чэмпіянат Беларусі па гандболе 2007—2008 гадоў|2008]], [[Чэмпіянат Беларусі па гандболе 2013—2014 гадоў|2014]], [[Чэмпіянат Беларусі па гандболе 2014—2015 гадоў|2015]], [[Чэмпіянат Беларусі па гандболе 2015—2016 гадоў|2016]], [[Чэмпіянат Беларусі па гандболе 2016—2017 гадоў|2017]], [[Чэмпіянат Беларусі па гандболе 2017—2018 гадоў|2018]], [[Чэмпіянат Беларусі па гандболе 2018—2019 гадоў|2019]]
* '''Уладальнікі [[Кубак Беларусі па гандболе|Кубку Беларусі]]:''' 11
** 2004, 2005, 2007, 2008, 2009, 2011, 2014, 2015, 2016, 2017, 2018

=== Міжнародныя ===
* '''[[СЭГА-Ліга]]:'''
** віцэ-чэмпіёны: 2014, 2015
** бронзавыя прызэры: 2017, 2019

== Склад ==
{{Паводле стану на|2025|4|10}} году
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size:100%; text-align:center;&quot; width=50%
|-
! colspan=5 style=&quot;background-color:Blue;color:White;text-align:center;&quot;|[[Файл:BHK imia Miaškova.png|50x50px]] БГК імя Мяшкова
|-
|
{{Слупок-пачатак}}
{{Слупок-новы}}
;Брамнікі
* {{Сьцяг|Беларусь}} [[Іван Мацкевіч]]
* {{Сьцяг|Расея}} [[Дзяніс Забалоцін]]
;Левыя скрайнія
* {{Сьцяг|Беларусь}} [[Андрэй Юрынок]]
* {{Сьцяг|Беларусь}} [[Эдуард Яраш]]
;Правыя скрайнія
* {{Сьцяг|Беларусь}} [[Максім Баранаў]]
* {{Сьцяг|Беларусь}} [[Даніла Вяргейчык]]
;Лінейныя
* {{Сьцяг|Беларусь}} [[Вячаслаў Шумак]]
* {{Сьцяг|Расея}} [[Павал Андрэеў]]
* {{Сьцяг|Беларусь}} [[Ален Тарасевіч]]
* {{Сьцяг|Беларусь}} [[Міхаіл Жыла]]
{{Слупок-новы}}
;Левыя гульнёвыя
* {{Сьцяг|Беларусь}} [[Аляксей Шынкель]]
* {{Сьцяг|Расея}} [[Аляксандар Шкурынскі]]
* {{Сьцяг|Чарнагорыя}} [[Арсэніе Драгашавіч]]
* {{Сьцяг|Беларусь}} [[Глеб Гарбуз]]
;Паўсярэднія
* {{Сьцяг|Беларусь}} [[Аляксандар Падшывалаў]]
* {{Сьцяг|Беларусь}} [[Валянцін Куран]]
* {{Сьцяг|Славенія}} [[Марка Матыясэвіч]]
;Правыя гульнёвыя
* {{Сьцяг|Босьнія і Герцагавіна}} [[Нэвэн Ст’епанавіч]]
* {{Сьцяг|Беларусь}} [[Ягор Будзейка]]
{{Слупок-канец}}
|}

== Заўвагі ==
{{Заўвагі|2}}

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

== Вонкавыя спасылкі ==
* [https://meshkovbrest.by/ Афіцыйная бачына]{{ref-ru}}{{ref-en}}
* [http://www.eurohandball.com/ec/cl/men/2014-15/clubs/007056/HC+Meshkov+Brest Профіль]{{ref-en}} на бачыне [[ЭГФ]]
* [https://web.archive.org/web/20141011155119/http://www.seha-liga.com/klub/13/meshkov-brest-brest Профіль]{{ref-en}} на бачыне [[СЭГА-Ліга|СЭГА-Лігі]]
* [https://web.archive.org/web/20141003180733/http://baltichandball.net/3/Teams/team/20148 Профіль]{{ref-en}} на бачыне [[Балтыйская гандбольная ліга|Балтыйскай гандбольнай лігі]]
* {{Facebook|bgkmeshkova}}

{{БГК імя Мяшкова}}
{{Чэмпіянат Беларусі па гандболе}}
{{СЭГА-ліга}}

[[Катэгорыя:Берасьцейскі гандбольны клюб імя Мяшкова| ]]
[[Катэгорыя:Зьявіліся ў 2002 годзе]]</text>
      <sha1>m97ta8zmhd1vg37xz3e5pufzpki5ypl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Алашкерт Ерэван</title>
    <ns>0</ns>
    <id>146767</id>
    <revision>
      <id>2677099</id>
      <parentid>2595639</parentid>
      <timestamp>2026-07-02T08:06:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dymitr</username>
        <id>10914</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Вікіпэдыя:Выявы|выява]], дапаўненьне</comment>
      <origin>2677099</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2529" sha1="eume0unjcdak4y17n46gho2ov13ujoo" xml:space="preserve">{{Футбольны клюб
|Назва            = Алашкерт
|Лягатып          = FC Alashkert Logo.png
|ПоўнаяНазва      = Alashkert Football Club
|Заснаваны        = 1990
|Горад            = [[Ерэван]], [[Армэнія]]
|Стадыён          = [[Наіры (стадыён)|Наіры]]
|Умяшчальнасьць   = 6800
|Прэзыдэнт        = 
|Чэмпіянат        = {{Папярэдні футбольны сэзон Армэніі|АлашкертЕрЛіга}}
|Сэзон            = {{Папярэдні футбольны сэзон Армэніі|АлашкертЕрСэзон}}
|Месца            = {{Папярэдні футбольны сэзон Армэніі|АлашкертЕр}}
|Сайт             = http://fcalashkert.am/
|Прыналежнасьць   = Армянскія
}}
«'''Алашке́рт'''» — армянскі футбольны клюб з гораду [[Ерэван]]у. Заснаваны ў 1990 годзе. Чатырохразовы [[Чэмпіянат Армэніі па футболе|чэмпіён Армэніі]] (2016, 2017, 2018, [[Прэм’ер-ліга чэмпіянату Армэніі па футболе 2020—2021 гадоў|2021]]) і ўладальнік [[Кубак Армэніі па футболе|Кубка Армэніі]] (2019). Клюб належаць Баграту Наваяну, бізнэсоўцу і заснавальніку кампаніі Bagretour LLC. Клюб мае пагадненьне аб супрацы з бразыльскім клюбам «[[Батафогу Рыю-дэ-Жанэйру|Батафогу]]» ад жніўня 2017 году&lt;ref&gt;{{спасылка|аўтар=LLC, Helix Consulting|спасылка=http://www.armsport.am/hy/news/2017/08/04/Alashkert-FC/815370|загаловак=Ալաշկերտը կհամագործակցի բրազիլական Բոտաֆոգո ակումբի հետ - Սպորտային լուրեր|выдавецтва=www.armsport.am|копія=https://web.archive.org/web/20180624204553/http://www.armsport.am/hy/news/2017/08/04/Alashkert-FC/815370|дата копіі=24.06.2018}}&lt;/ref&gt;.

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

== Вонкавыя спасылкі ==
* [https://web.archive.org/web/20191214232339/http://fcalashkert.am/ Афіцыйны сайт]

{{Прэм’ер-ліга чэмпіянату Армэніі па футболе}}

[[Катэгорыя:Спорт у Ерэване]]</text>
      <sha1>eume0unjcdak4y17n46gho2ov13ujoo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Чорнае Мора Варна</title>
    <ns>0</ns>
    <id>151573</id>
    <revision>
      <id>2677042</id>
      <parentid>2574392</parentid>
      <timestamp>2026-07-01T19:16:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dymitr</username>
        <id>10914</id>
      </contributor>
      <comment>крыніца — https://en.wikipedia.org/wiki/PFC_Cherno_More_Varna?oldid=1361994503</comment>
      <origin>2677042</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8789" sha1="mgi12ane0q1fx1dmv8z1wugrom57uya" xml:space="preserve">{{Футбольны клюб
|Назва            = Чорнае Мора
|Лягатып          = Cherno More Varna.png
|ПоўнаяНазва      = Професионален футболен клуб Черно Море Варна
|Заснаваны        = 3 сакавіка 1913
|Горад            = [[Варна]], [[Баўгарыя]]
|Стадыён          = [[Тыча (стадыён)|Тыча]]
|Умяшчальнасьць   = 8250
|Прэзыдэнт        = 
|Чэмпіянат        = {{Папярэдні футбольны сэзон Баўгарыі|ЧорнаеМораЛіга}}
|Сэзон            = {{Папярэдні футбольны сэзон Баўгарыі|ЧорнаеМораСэзон}}
|Месца            = {{Папярэдні футбольны сэзон Баўгарыі|ЧорнаеМора}}
|Сайт             = 
|Прыналежнасьць   = Баўгарскія
}}
«'''Чо́рнае Мо́ра'''» ({{мова-bg|Черно Море}}) — баўгарскі футбольны клюб з гораду [[Варна|Варны]]. Заснаваны ў 1913 годзе. Чатырохразовы [[Чэмпіянат Баўгарыі па футболе|чэмпіён Баўгарыі]] (1925, 1926, 1934, 1938), уладальнік [[Кубак Баўгарыі па футболе|Кубка Баўгарыі]] (2015). Клюб мае мянушку «маракі». Хатнім стадыёнам ёсьць «[[Тыча (стадыён)|Тыча]]», які мае ўмяшчальнасьць 8250 гледачоў і які раней меў назву ў гонар першага касманаўта [[Юры Гагарын|Юрыя Гагарына]]. Матчы на міжнароднай арэне праводзіць на іншых стадыёнах, гэтак у ліпені 2015 году клюб прымаў менскае «[[Дынама Менск (футбольны клюб)|Дынама]]» на [[Лудагорац-Арэна|Лудагорац-Арэне]] ў горадзе [[Разград]]зе.

== Гісторыя ==
3 сакавіка 1913 году ў першай мужчынскай гімназіі ў [[Варна|Варне]] была заснаваная спартовая асацыяцыя, адной з сэкцыяў быў футбол. Пазьней у 1913 годзе [[Карэл Шкорпіл]], адзін з заснавальнікаў спартовага таварыства і выбітны чэска-баўгарскі археоляг, які тады пасяліўся ў Варне, прапанаваў перайменаваць таварыства ў «Рака Тыча», каб уганараваць старую назву ракі [[Камчыя]]. 24 траўня 1914 году спартовы клюб «Спартыст», утвораны [[Стэфан Тончаў|Стэфанам Тончавым]] і групай іншых хлопцаў яшчэ у 1909 годзе, прыяднаўся да структуры «Ракі Тыча»&lt;ref name=&quot;godini&quot; &gt;{{спасылка|спасылка=http://www.retro-football.bg/sites/default/files/books/50_godini.pdf|загаловак=Godini|выдавецтва=Retro-Football.bg}}&lt;/ref&gt;. Сёньня многія заўзятары «Чорнага Мора» ўважаюцца менавіта 1909 год афіцыйна датай стварэньня клюбу. У 1915 годзе быў згуляны першы міжнародны таварыскі матч у гісторыі баўгарскага клюбнага футболу, калі «Рака Тыча» згуляла ўнічыю 4:4 з 21-м памяранскім прускім палком&lt;ref name=&quot;godini&quot; /&gt;. У 1919 годзе каманда пачала ладзіць матчы супраць сафійскіх клюбаў, як то «[[Славія Сафія|Славіі]]» і «[[Леўскі Сафія|Леўскага]]». Павелічэньне цікавасьці футболу ў Баўгарыі прывяло да таго, што клюб выдаў першую ў краіне кнігу з зборам правілаў футболу&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=http://www.retro-football.bg/sites/default/files/books/doklad_1959.pdf|загаловак=Doklad 1959|выдавецтва=Retro-Football.bg}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=http://www.retro-football.bg/sites/default/files/books/futbola.pdf|загаловак=The Football|выдавецтва=Retro-Football.bg}}&lt;/ref&gt;. Ейным аўтарам быў спартовы дзяяч і сябра «Ракі Тычы» Стэфан Тончаў&lt;ref name=&quot;godini&quot; /&gt;.

[[Файл:Vladislav Varna Champion 1925.jpg|значак|зьлева|«Уладзіслаў» у 1925 годзе.]]
21 студзеня 1919 году каманда скараціла сваю назву да «Тычы», а новымі колерамі формы былі абраныя чырвоны і белы. У тым жа годзе баўгарскі музыка Нікола Ніцаў напісаў афіцыйны гімн клюбу. У 1921 годзе клюб «Граніт» выйшаў з складу «Тычы» празь фінансавыя спрэчкі, таксама зьмяніўшы сваю назву на «Ўладзіслаў», названы ў гонар польскага караля [[Уладыслаў III Варнэньчык|Ўладзіслава Варнэньчыка]], які памёр у [[бітва пры Варне|бітве пры Варне]]. Новы клюб абраў зялёна-белыя колеры, якія і сёньня ёсьць афіцыйнымі колерамі ягонага пераемніка «Чорнага Мора». «Уладзіслаў» стаў першай камандай, якая здабыла Царскі кубак у 1925 годзе, стаўшы, такім чынам, першым чэмпіёнам Каралеўства Баўгарыі. Тым часам «Тыса» таксама мела пэўныя посьпехі, узяўшы Бухарэсцкі кубак. Пазьней, у 1945 годзе, гэтыя клюбы зноў аб’ядналіся, а новы клюб стаў вядомым як «Тыча-Ўладзіслаў». 11 траўня 1947 году да клюбу таксама далучыўся «Прыморац», пасьля чаго клюб стаў вядомы пад назовам ТУП. «Прыморац» тады меў толькі сэкцыі па баскетболе, тэнісе, лёгкай атлетыцы і плаваньні, але ня меў футбольнай каманды. Старшынём клюбу стаў даўні спартовец «Уладзіслава» Алексі Алексіеў, які цяпер заняў пасаду старшыні ТУП. У сэзоне 1948—1949 гадоў каманда ўзяла ўдзел у чэмпіянаце Баўгарыі пад назовам «Боцеў». У наступным сэзоне адбылася яшчэ адна рэарганізацыя, у адпаведнасьці з савецкімі прынцыпамі. Горад Варна быў перайменаваны ў Сталін у гонар савецкага дыктатара і заставаўся пад гэтай назвай да 1956 году. Была прасунутая сыстэма ведамстваў, якая падпарадкоўвала большасьць клюбаў двум буйным структурам, як то Міністэрствам абароны і Міністэрствам унутраных справаў. Сталінскі «Боцеў» быў падпарадкаваны вайсковаму ведамству і атрымаў загад гуляць у трэцім дывізіёне (група В), каб вызваліць месца для новастворанай каманды Народнай арміі з Сафіі, якая пачала выступы ў групе А адразу па заснаваньні&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=http://www.retro-football.bg/sites/default/files/books/almanah_1954.pdf|загаловак=Almanah 1954|выдавецтва=Retro-Football.bg}}&lt;/ref&gt;.

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

== Вонкавыя спасылкі ==
* [http://chernomorepfc.bg/ Афіцыйны сайт]

{{Першая прафэсійная ліга чэмпіянату Баўгарыі па футболе}}

[[Катэгорыя:Варна]]</text>
      <sha1>mgi12ane0q1fx1dmv8z1wugrom57uya</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Астана (футбольны клюб)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>152095</id>
    <revision>
      <id>2677095</id>
      <parentid>2674908</parentid>
      <timestamp>2026-07-02T07:51:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dymitr</username>
        <id>10914</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Вікіпэдыя:Выявы|выява]]</comment>
      <origin>2677095</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10336" sha1="ad5l1h9ni4ve4xwovm8yjljpmrc1er0" xml:space="preserve">{{Футбольны клюб
|Назва            = Астана
|Лягатып          = FC Astana Logo.svg
|ПоўнаяНазва      = «Астана» футбол клубы
|Заснаваны        = 2009
|Горад            = [[Астана]], [[Казахстан]]
|Стадыён          = [[Астана Арэна]]
|Умяшчальнасьць   = 30 254
|Прэзыдэнт        = 
|Чэмпіянат        = {{Папярэдні футбольны сэзон Казахстану|АстанаЛіга}}
|Сэзон            = {{Папярэдні футбольны сэзон Казахстану|АстанаСэзон}}
|Месца            = {{Папярэдні футбольны сэзон Казахстану|Астана}}
|Сайт             = http://www.fca.kz/
|Прыналежнасьць   = Казаскія
}}
«'''Астана'''» ({{мова-kk|Астана}}) — казаскі футбольны клюб з [[Астана|Астаны]]. Заснаваны ў 2009 годзе, і першапачаткова меў назву «Лякаматыў» да 2011 году&lt;ref&gt;[http://fca.kz/rus/news/902/ «ФК „Локомотив“ переименован в ФК „Астана“»]. FC Astana.&lt;/ref&gt;. 7-разовы [[Чэмпіянат Казахстану па футболе|чэмпіён Казахстану]] (2014, 2015, 2016, 2017, 2018, 2019, [[Прэм’ер-ліга чэмпіянату Казахстану па футболе 2022 году|2022]]), трохразовы ўладальнік [[Кубак Казахстану па футболе|Кубка Казахстану]] (2010, 2012, 2016). Свае матчы каманда ладзіць на стадыёне [[Астана Арэна]]. Клюб ёсьць часткай прэзыдэнцкай асацыяцыі, якая падтрымліваецца Сувэрэнным фондам багацьця [[Самурык-Казына]]&lt;ref&gt;Ilyas Omarov (11.03.2011). [https://web.archive.org/web/20150325014001/http://www.astanatimes.com/2013/07/astana-presidential-sports-club-launched/ «Astana Presidential Sports Club launched»]. The Astana Times.&lt;/ref&gt;.

== Гісторыя ==
Клюб паўстаў 27 сьнежня 2008 году, калі алмацінскія клюбы «Мэгаспорт» і «Алма-Ата» вырашылі аб’яднацца ў адзіны клюб&lt;ref name=&quot;kazinform&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20150711124749/http://inform.kz/rus/article/2637711 «В Казахстане создан новый футбольный клуб „Локомотив“»]. Kaz Inform.&lt;/ref&gt;. Першай назвай стаў «Лякаматыў», бо першым генэральным спонсарам утварэньня сталася Нацыянальная чыгуначная кампанія Казахстану&lt;ref name=&quot;kazinform&quot;/&gt;. Адразу ж зьявілася ідэя пераезду ў Астану, бо на той момант у казаскай сталіцы будаваўся [[Астана Арэна|нацыянальны стадыён]]&lt;ref name=&quot;kazinform&quot;/&gt;. Першым галоўным трэнэрам «Астаны» стаў [[Вахід Масудаў]]. Ад пачатку клюб атрымаў добры бюджэт, дзякуючы чаму здолеў прыцягнуць у свае шэрагі расейскіх футбалістаў [[Андрэй Ціханаў|Андрэя Ціханава]] і [[Ягор Цітоў|Ягора Цітова]]&lt;ref&gt;Mikhail Kozachkov (2.05.2009). [http://www.uefa.com/memberassociations/association=kaz/news/newsid=826084.html «Tikhonov and Titov happy in Kazakhstan»]. UEFA.&lt;/ref&gt;, а таксама ўзбэцкага галеадора з кіеўскага «[[Дынама Кіеў|Дынама]]» [[Максім Шацкіх|Максіма Шацкіх]]&lt;ref&gt;Mikhail Kozachkov (22.06.2009). [http://www.uefa.com/memberassociations/association=kaz/news/newsid=840345.html «Shatskikh aiming to go far with Lokomotiv»]. UEFA.&lt;/ref&gt;. Зь першага ж сэзону 2009 году «Лякаматыў» стаўся аднім з асноўных фаварытаў, але фінішаваў толькі на другім радку, саступіўшы чэмпіёнскі тытул клюбу «[[Актобэ (футбольны клюб)|Актобэ]]».

14 лістапада 2010 году футбалісты сталічнага клюбу, ачоленыя нямецкім трэнэрам [[Гольгер Фах|Гольгерам Фахам]], здабылі свой першы [[Кубак Казахстану па футболе|Кубак Казахстану]]&lt;ref&gt;Mikhail Kozachkov (14.11.2010). [http://www.uefa.com/memberassociations/association=kaz/news/newsid=1564057.html «Lokomotiv win Kazakh Cup for first time»]. UEFA.&lt;/ref&gt;. Аднак, праз тое, што клюб на той час існаваў менш за тры гады, УЭФА адмовіў клюбу ва ўдзеле ў [[Ліга Эўропы УЭФА|Лізе Эўропы]]&lt;ref&gt;[https://www.uefa.com/MultimediaFiles/Download/Tech/uefaorg/General/01/74/41/25/1744125_DOWNLOAD.pdf «The European Club Footballing Landscape; Club Licensing Benchmarking Report Financial Year 2010»]. UEFA.&lt;/ref&gt;. Такім чынам, гэты эўрапейскі кубак у [[Ліга Эўропы УЭФА 2011—2012 гадоў|сэзоне 2011—2012 гадоў]] клюб быў вымушаны прапусьціць. 2 сакавіка 2011 году астанінскі клюб выгуляў «[[Табол Кастанай|Табол]]» зь лікам 2:1 і здабыў [[Супэркубак Казахстану па футболе|Супэркубак Казахстану]]&lt;ref&gt;Mikhail Kozachkov (4.03.2011). [http://www.uefa.com/memberassociations/association=kaz/news/newsid=1602706.html «Lokomotiv Astana ready for Kazakh openers»]. UEFA.&lt;/ref&gt;. У 2012 годзе [[Міраслаў Бэранек]] здабыў для «Астаны» другі кубак краіны&lt;ref&gt;[http://en.tengrinews.kz/sport/Football-Astana-FC-is-going-to-replace-Beranek-15471/ «Astana FC is going to replace Beranek»]. TengriNews.&lt;/ref&gt; . У ліпені 2013 году клюб, нарэшце, дэбютаваў у Эўропе, згуляўшы ў першым кваліфікацыйным раўндзе Лігі Эўропы супраць баўгарскага «[[Боцеў Плоўдзіў|Боцева]]». «Астана» двойчы трывала паразу, то бок 0:1 у хатнім матчы і 0:5 у гасьцях. 4 ліпеня 2013 году «Астана» афіцыйна далучылася да навастворанага прэзыдэнцкага спартовага клюбу, якая падтрымліваецца Сувэрэнным фондам багацьця [[Самурык-Казына]], каб аб’яднаць асноўныя спартовыя каманды ў Астане&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20160303195036/http://sk.kz/event/view/165?lang=en «In Astana, there was presented a new multi-sport club „Astana“»]. Samruk-Kazyna.&lt;/ref&gt;.

Запрасіўшы на пасаду галоўнага трэнэра «Боцева», «Астана» даволі пасьпяхова правяла эўрапейскую кампанію [[Ліга Эўропы УЭФА 2014—2015 гадоў|сэзону 2014—2015 гадоў]]. У першым раўндзе Лігі Эўропы казаскі клюб выгуляў армянскі «[[Пюнік Ерэван|Пюнік]]» з агульным лікам 6:1 паводле вынікаў двубою. У наступным раўндзе «Астана» выбіла тэль-авіўскі «[[Гапаэль Тэль-Авіў|Гапаэль]]» зь лікам 3:1, дзякуючы пераканаўчай перамозе ў хатнім матчы. У трэцім раўндзе быў пеораможаны швэдзкі [[АІК Стакгольм|АІК]] з агульным лікам 4:1. Толькі ў раўндзе плэй-оф «Астана» быў спынены гішпанскім «[[Вільярэал (футбольны клюб)|Вільярэалам]]»&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20160303173921/http://www.inform.kz/eng/article/2691787 «Villarreal devastate FC Astana in UEFA Europa League play-offs»]. Kaz Inform.&lt;/ref&gt;. 1 лістапада 2014 году «Астана» ўпершыню ў сваёй гісторыі стала [[чэмпіянат Казахстану па футболе|чэмпіёнам Казахстану]], выгуляўшы ў хатнім матчы «[[Кайсар Кызыларда|Кайсар]]» зь лікам 3:0&lt;ref&gt;Aidyn Kozhakhmetov (1.11.2014). [http://www.uefa.com/memberassociations/association=kaz/news/newsid=2175151.html «Astana celebrating winning first Kazakh title»]. UEFA.&lt;/ref&gt;.

== Склад ==
: ''Актуальны на 22 лютага 2026 году''
{{Склад}}
{{Гулец1|2|Q18125262|Аб|}}
{{Гулец1|3|Q24943900|Аб|}}
{{Гулец1|5|Q111283385|Аб|}}
{{Гулец1|6|Q22342849|Аб|}}
{{Гулец1|8|Q111536418|ПА|}}
{{Гулец1|10|Q1353908|Нап|}}
{{Гулец1|14|Q122097380|Нап|}}
{{Гулец1|15|Q14866852|Аб|капітан}}
{{Гулец1|28|Q56300843|Нап|}}
{{Падзел складу}}
{{Гулец1|45|Q24007846|Аб|}}
{{Гулец|71|{{Сьцяг|Казахстан}}|Аб|Санжар Ануараў||2005}}
{{Гулец1|72|Q111032969|Нап|}}
{{Гулец1|74|Q70667769|Бр|}}
{{Гулец1|81|Q58196938|Нап|}}
{{Гулец1|93|Q59656292|Бр|}}
{{Гулец1|99|Q134439950|Бр|}}
{{Гулец1|—|Q125403909|Нап|}}
{{Канец складу}}

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

== Вонкавыя спасылкі ==
* [https://web.archive.org/web/20110816021509/http://fca.kz/ Афіцыйны сайт]

{{Прэм’ер-ліга чэмпіянату Казахстану па футболе}}

[[Катэгорыя:Астана]]
[[Катэгорыя:Зьявіліся ў 2009 годзе]]</text>
      <sha1>ad5l1h9ni4ve4xwovm8yjljpmrc1er0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Беларускія немцы</title>
    <ns>0</ns>
    <id>156623</id>
    <revision>
      <id>2677086</id>
      <parentid>2671865</parentid>
      <timestamp>2026-07-02T06:53:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>67502</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2677086</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="152347" sha1="413nu0dj7o7839lnojcay1sa6i2dd1n" xml:space="preserve">{{Этнас
|Назва          = Беларускія немцы
|Колькасьць     = [[Беларусь]] — 2474 чал.&lt;ref name=&quot;STAT&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20120404121407/http://belstat.gov.by/homep/ru/perepic/2009/vihod_tables/5.8-0.pdf Перепись населения — 2009. Население по национальности и родному языку]{{Ref-ru}}&lt;/ref&gt; (2009 год)
|Рэгіёны        = [[Беларусь]], [[Нямеччына]], [[ЗША]], [[Летува]], [[Канада]], [[Бразылія]], [[Польшча]], [[Аргентына]], [[Уругвай]] ды інш.
|Мовы           = [[Нямецкая мова|нямецкая]], [[Беларуская мова|беларуская]], [[Верхненямецкія мовы|верхненямецкія]] ([[швабскі дыялект]]), [[Расейская мова|расейская]], [[Польская мова|польская]]
|Рэлігія        = [[Хрысьціянства|хрысьціяне]] ([[лютэранства]], [[каталіцтва]], [[праваслаўе]], [[баптызм]], [[мэнаніцтва]], [[пяцідзясятніцтва]]).
|Блізкія этнасы = [[немцы]], [[расейскія немцы]], [[беларусы]], [[польскія немцы]], [[украінскія немцы]] й г.д.
}}
'''Белару́скія не́мцы''' ({{мова-de|Belarusdeutsche, Weißrusslanddeutsche}}) — [[этнас|этнічныя]] [[немцы]], а таксама грамадзяне нямецкіх дзяржаваў (у тым ліку [[Лівонскі ордэн|Лівонскага]] й [[Тэўтонскі ордэн|Тэўтонскага]] ордэнаў), якія пражывалі на тэрыторыі [[Беларусь|Беларусі]] або дзяржаваў-папярэднікаў: [[Полацкае княства]], [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]], [[Рэч Паспалітая]] і г. д. Паводле [[Перапіс насельніцтва Беларусі 2009 году|перапісу]] 2009 году, у [[Беларусь|Беларусі]] пражывае 2474 немцы, што складае 0,03% ад агульнай колькасьці насельніцтва краіны&lt;ref name=&quot;STAT&quot;/&gt;. Гэта трынаццатая па колькасьці нацыянальная меншасьць у краіне.

Нямецкая этнічная і культурніцкая прысутнасьць на землях сёньняшняй Беларусі пачала фармавацца яшчэ ў часы [[Полацкае княства|Полацкага княства]] збольшага ў выглядзе працэсаў культурнага ўзаемаабмену, што робіць немцаў адной з самых старажытных меншасьцяў на тэрыторыі Беларусі.

== Гісторыя ==

=== Зьяўленьне немцаў на тэрыторыі Беларусі ===
{{Асноўны артыкул|Расьсяленьне немцаў на ўсход}}
Першыя згадваньні пра немцаў на [[Русь|Русі]] адносяцца да IX ст. Да канца XII стагодзьдзя ў гарадах [[Полацкае княства|Полацкага]], [[Тураўскае княства|Тураўскага]], [[Гарадзенскае княства|Гарадзенскага]] і іншых княствах ужо аселі шматлікія нямецкія купцы, рамесьнікі, ваяры, лекары і навукоўцы&lt;ref&gt;Энциклопедия немцы России. — С. 9. {{ref-ru}}&lt;/ref&gt;. Важную ролю адыгрывалі нямецкія сьвятары, так менавіта немцы аднымі зь першых прынесьлі [[каталіцтва]] на тэрыторыі сучаснай Беларусі. Так, на захадзе Беларусі ў канцы X — пачатку XI стагодзьдзяў хрысьціянства абвяшчаў немец [[Бруна Квэрфурцкі]], у той жа час каля 1010—1013 гадоў у [[Тураў]] прыбыла місія [[Калобжэг|калобжэскага]] біскупа [[Рэйнбэрн]]а, запрошанага мясцовым князем [[Сьвятаполк Акаянны|Сьвятаполкам]]{{Заўвага|Рэйнбэрн распаўсюджваў каталіцтва на ўсёй тэрыторыі Тураўскага княства, сярод новаахрышчаных быў і сам тураўскі князь [[Сьвятаполк Акаянны|Сьвятаполк]]&lt;ref&gt;{{Кніга
|аўтар         =Грушевский  А. С.
|частка        =
|загаловак     = Очерки истории Турово-Пинского княжества
|арыгінал      = 
|спасылка      = 
|выданьне      = 
|месца         = 
|выдавецтва    = Киев
|год           = 1901
|том           = 
|старонкі      = 
|старонак      = 
|isbn          = 
|мова          = ru
}}&lt;/ref&gt;.}}. Да таго ж мясцовыя князі паступова завязваюць зь немцамі і роднасныя адносіны; так, зь немкамі ажаніўся шэраг князёў&lt;ref name=&quot;niemcy5&quot;&gt;{{Кніга
|аўтар         = Ауман В.
|частка        =
|загаловак     = История российских немцев
|арыгінал      = 
|спасылка      = http://www.observer.materik.ru/observer/N02_92/2_14.HTM
|выданьне      = 
|месца         = 
|выдавецтва    = 
|год           = 
|том           = 
|старонкі      = 
|старонак      = 
|isbn          = 
|мова          = ru
}}&lt;/ref&gt;, напрыклад полацкі князь [[Ізяслаў Мсьціслававіч]] быў жанаты з Агнэсай, дачкой [[Конрад III|Конрада III]] з [[Гогенштаўфэны|Гогенштаўфэнаў]], а тураўскі князь [[Яраполк Ізяславіч]] меў шлюб з [[Кунігунда фон Орлямюндэ|Кунігундай фон Орлямюндэ]].

=== Немцы ў [[Полацкае княства|Полацкім княстве]] ===
{{Асноўны артыкул|Немцы ў Полацкім княстве}}
Зьяўленьне немцаў у Полацкім княстве адбывалася шляхам пашырэньня Полацкім княствам гандлёвых і міжкультурных сувязяў зь нямецкімі і польскімі{{Заўвага|У сярэднявечнай Польшчы немцы складалі вялізны адсотак гарадзкога насельніцтва.}} гарадамі. Як і ў іншых старажытнабеларускіх княствах, у Полацкім княстве менавіта немцы былі першымі, хто распаўсюджваў тут [[каталіцтва]], так у 1186 годзе полацкі князь [[Валадар ІІ]] дазволіў нямецкаму манаху [[Мэйнард]]у заснаваць замак і касьцёл і пачаць пропаведзі. Мала таго, полацкі гаспадар нават адарыў манаха.

У 1158 годзе нямецкія купцы заснавалі гандлёвае паселішча ў вусьці Дзьвіны, якое ў 1201 годзе за біскупам [[Альбэрт фон Буксгеўдэн|Альбэртам фон Буксгевэдэн-Брэмэнам]] робіцца местам пад назвай [[Рыга]] й сталіцаю [[Лівонія|Лівоніі]]. Нягледзячы на далейшую варожасьць паміж крыжакамі і палачанамі, важным момантам становіцца культурны ўзаемаабмен паміж немцамі і палачанамі. У [[Полацак|Полацку]] й [[Смаленск]]у паўстаюць нямецкія гандлёвыя двары. Такім чынам можна адзначыць, што першымі немцамі на тэрыторыі Беларусі былі галоўным чынам гандляры і сьвятары. У 1305 годзе [[Полацак]] падпаў пад залежнасьць рыскага [[арцыбіскуп]]а, што выклікала засяленьне Полацка і Полацкай зямлі немцамі, якія займаліся тут гандлем і распаўсюджавалі каталіцтва, пабудавалі ў Полацку касьцёл, але ў 1307 годзе былі выгнаны вялікім літоўскім князем [[Віцень|Віценем]]&lt;ref&gt;Данилевич В. Е. Очерк истории Полоцк земли до конца ХIV столетия. Киев, 1896. С. 152—153{{Ref-ru}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Пашуто В. Т. Образование Литовского Государства. Москва, 1959. С. 392.{{Ref-ru}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Ковкель И. И., Ярмусик Э. С. История Беларуси с древнейших времен до наших дней. Мн., 2000 г., С. 20.{{Ref-ru}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Насевич В. Начала Великого Княжества Литовского: события и личности. Минск, 1993. С. 72.{{Ref-ru}}&lt;/ref&gt;. Нягледзячы на гэта Полацак ({{мова-de|Plotzeke|скарочана}}) заставаўся адным з цэнтраў нямецкага насельніцтва ВКЛ і буйным шматнацыянальным горадам{{Заўвага|Паводле некаторых зьвестак, у ХVI стагодзьдзі ў Полацку жыло прыкладна 100 тыс. чалавек, што рабіла горад адным з найбуйнейшых у Эўропе&lt;ref&gt;{{Літаратура/Геральдыка беларускіх местаў|к}}&lt;/ref&gt;.}}. На той момант у горадзе існаваў нямецкі раён, дзе жылі нямецкія гандляры, асьветнікі, лекары, вайскоўцы.

=== Немцы ў [[ВКЛ|Вялікім Княстве Літоўскім]] ===
{{Асноўны артыкул|Немцы ў Вялікім Княстве Літоўскім|Віленскія немцы|Немцы Магілёва}}
Першыя нямецкія мігранты зьявіліся ў ВКЛ у пачатку XIV ст. — [[Дамініканскі ордэн|дамініканскія]] і [[Францішканскі ордэн|францішканскія]] манахі заснавалі ў Вільні і Навагрудку дзьве каталіцкія царквы&lt;ref name=&quot;niemcy&quot;&gt;{{Кніга
|аўтар         = Навагродзкі Т.А. [і інш.]
|частка        = Глава 15. Этнічныя групы Беларусі: гісторыя і культура. Немцы.
|загаловак     = Этналогія Беларусі: традыцыйная культура насельніцтва ў гістарычнай перспектыве. Вучэб.-метад. дапам.
|арыгінал      = 
|спасылка      = 
|выданьне      = 1-е выд
|месца         = {{Менск (Мінск)}}
|выдавецтва    = БДУ
|год           = 2009
|том           = 
|старонкі      = 310-311
|старонак      = 335
|isbn          = 978-985-518-121-8
}}&lt;/ref&gt;. Адным з тых, хто спрыяў расьсяленьню немцаў у ВКЛ, быў вялікі князь літоўскі [[Гедзімін]]&lt;ref name=&quot;niemcy1&quot;&gt;{{Кніга
|аўтар         = [[Адам Кіркор|Киркор А.]]
|частка        = Ч.1. Литовское Полесье.
|загаловак     = Живописная Россия
|арыгінал      = Живописная Россия: Отечество наше в его земельном, историческом, племенном, экономическом и бытовом значении
|спасылка      = 
|выданьне      = 1-е выд
|месца         = Санкт-Петербург
|выдавецтва    = Товарищество М. О. Вольфа
|год           = 1882
|том           = 3. «Литовские и Белорусские губернии»
|старонкі      = 21
|старонак      = 496
|isbn          = 
}}{{ref-ru}}&lt;/ref&gt; Ім жа ў рамках урэгуляваньня зносінаў зь Лівонскім ордэнам у 1323 годзе быў выдадзены прывілей, які заклікаў немцаў на пасяленьне ў ВКЛ. У гэты час ВКЛ вяло актыўны гандаль з [[ганза|ганзейскімі]] гарадамі. У [[Полацак|Полацку]], [[Трокі|Троках]] і [[Вільня|Вільні]] зьяўляюцца нямецкія гандлёвыя двары&lt;ref name=&quot;niemcy&quot;/&gt;. У асноўным немцы сяліліся ў буйных гарадох ВКЛ, вялікі адсотак немцаў сярод гарадзкога насельніцтва быў у Вільні, Полацку, [[Магілёў|Магілёве]], [[Горадня|Горадні]], [[Берасьце|Берасьці]] і іншых гарадох. Даволі шмат немцаў пасялілася на Віленшчыне. Як піша [[Адам Кіркор]], тыя немцы{{Заўвага|Маюцца на ўвазе немцы, які перасяліліся ў ВКЛ.}} даволі хутка зьмешваюцца зь мясцовым насельніцтва{{Заўвага|Як адзначае Кіркор, насельніцтва Віленшчыны мае асаблівасьць хутка паглынаць іншыя народнасьці&lt;ref name=&quot;niemcy1&quot;/&gt;.}}, што ўжо ў трэцім-чацьвёртым пакаленьні ад іх застаецца толькі прозьвішча, а яны ўжо поўнасьцю не разумеюць нямецкай мовы&lt;ref name=&quot;niemcy1&quot;/&gt;.

Шэраг немцаў гэтага пэрыяду вядомыя сярод высокіх урадаў (пасадаў) ВКЛ. Так, адным з паплечнікаў [[Ягайла|Ягайлы]] ў ягонай меркаванай змове супраць [[Альгерд]]а і потым змове супраць [[Кейстут]]а быў нямецкі купец [[Ганул]], які тады займаў урад старасты віленскага; замежнікі гэтага пэрыяду вядомыя як чальцы [[гаспадарская Рада (ВКЛ)|гаспадарскае Рады]] краіны.

[[Файл:Ваколіцы Кобрына.jpg|значак|Нямецкае паселішча ў ваколіцах Кобрыню.]]
Вялікая група нямецкіх і галяндзкіх сялянаў пасялілася ў 1563 году каля Бугу і заснавала вёскі [[Нойдарф]] і [[Нойбрун]], да якіх пазьней накіроўваліся шматлікія перасяленцы&lt;ref name=&quot;niemcy&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;niemcy1&quot;/&gt;. Нойдарф і Нойбрун былі заснаваны на землях князёў [[Радзівілы|Радзівілаў]], якія асабіста запрашалі немцаў і галяндцаў&lt;ref name=&quot;niemcy1&quot;/&gt;. У хуткім часе ў [[Берасьцейскае ваяводзтва|Берасьцейскім ваяводзтве]] ўзьнік царкоўны прыход [[Нойдарф-Нойбаў]], дзякуючы якому нямецкія сяляне падтрымлівалі сувязь з роднай культурай&lt;ref name=&quot;niemcy&quot;/&gt;. Да канца XVIII ст. гэтыя паселішчы распаўсюдзіліся да [[Кобрынь|Кобрыню]]&lt;ref name=&quot;niemcy&quot;/&gt;. Паселішча [[Нойдарф-Нойбаў]] дасягнула вялікіх памераў&lt;ref name=&quot;niemcy&quot;/&gt;. Яно мела шчыльныя сувязі зь нямецкімі паселішчамі на [[Валынь|Валыні]]&lt;ref name=&quot;niemcy&quot;/&gt;.

Нямецкае паселішча на Магілёўшчыне захавалася й дагэтуль — цяпер гэта вёска [[Вейна (Магілёўская вобласьць)|Вейна]] (ад {{мова-de|Wein|скарочана}} — віно)&lt;ref name=&quot;niemcy3&quot;&gt;[http://www.dw.de/о-немецкой-диаспоре-в-беларуси/a-2037464-1 О немецкой диаспоре в Беларуси]{{Недаступная спасылка|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{ref-ru}}&lt;/ref&gt;. Вядома, што ў тых месцах немцы ўладкоўвалі бровары{{Заўвага|У той час бровар — абавязковы атрыбут сядзібы кожнага больш-менш багатага шляхціча.}} і вінакурні&lt;ref name=&quot;niemcy4&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20170131211256/http://allby.tv/article/1531/nemtsyi-v-respublike-belarus Немцы в Республике Беларусь]{{ref-ru}}&lt;/ref&gt;.

Вялізную групу нямецкага насельніцтва ВКЛ складалі па-ранейшаму гандляры, але з XVI ст. назіраецца прыток у ВКЛ у першую чаргу нямецкіх навукоўцаў, мэдыкаў, рамесьнікаў, разам з тым павялічваецца колькасьць нямецкіх вайскоўцаў-наймітаў, якія фактычна становяцца неад’емнай часткай арміі ВКЛ і Рэчы Паспалітай; так, адным з гераічных [[Аблога Смаленску (1654)|абаронцаў]] [[Смаленск]]у ад маскоўскіх войск стаў немец Корф.
[[Файл:Будынак Гарадзенскай кірхі 2 (2012).jpg|міні|зьлева|[[Лютэранская кірха (Горадня)|Лютэранская кірха Сьвятога Яна]] ў [[Горадня|Горадні]]]]
Немцы значна паўплывалі на [[Рэфармацыя ў Рэчы Паспалітай|рэфармацыю ў Вялікім Княстве Літоўскім]]. Першапачаткова лютэранства збольшага прымалі месьцічы-немцы, зь мясцовых зусім нязначная дзеля жыхароў&lt;ref&gt;Паславські І. В. Реформація та її впливи на українське духовне життя в історіософії М. Грушевського // Грушевський М. Зб. праць. ― Львів, 1994. С. 164—175 {{ref-uk}}&lt;/ref&gt;. Так, у сярэдзіне XVI ст. нямецкія купцы засноўваюць у [[Вільня|Вільні]] [[лютэранства|лютэранскую]] суполку, якая хутка становіцца цэнтрам пашырэньня лютэранства ў ВКЛ&lt;ref&gt;Плисс В. И. [https://web.archive.org/web/20120307150609/http://spbpda.ru/data/1914/02/1914-02-04.pdf Исторический очерк проникновения и распространения реформации в Литве и Западной Руси] // Христианское чтение. ― СПб,. 1914 г. — № 2., С. 199—234. {{ref-ru}}&lt;/ref&gt;. У 1539 годзе віленскі ўраджэнец, ксёндз і доктар філязофіі [[Абрагам Кульва]] адчыніў у Вільні школу для шляхецкай моладзі й актыўна выступаў зь лютэранскімі казаньнямі, слухаць якія паступова сабралося ці ня ўсё нямецкае насельніцтва места&lt;ref&gt;Vilnius school of Abraomas Kulvietis // A short history of Vilnius University — Vilnius: Mokslas Publishers, 1979. — P. 12. {{ref-en}}&lt;/ref&gt;. Па ягоным ад’езьдзе прапаведнікам лютэранства ў Літве стаў [[Ян Вінклер]], ксёндз віленскага касьцёлу сьв. Ганны. Віленскі біскуп забараніў яму ня толькі служыць, але й увогуле зьяўляцца ў віленскіх касьцёлах&lt;ref&gt;Ochmanski J. Biskupstvo wilenskie w sredniowieczu. — Poznan, 1972 {{ref-pl}}&lt;/ref&gt;. Тады Вінклер адчыніў лютэранскую малельню ў хаце віленскага купца Морштына. Утварылася лютэранская грамада, у асноўным зь немцаў&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20101029174530/http://www.russianresources.lt/archive/Vilnius/Dobrianski_10.html Флавиан Добрянский. Старая и новая Вильня]{{ref-ru}}&lt;/ref&gt;. У хуткім часе на [[Нямецкая вуліца (Вільня)|Нямецкай вуліцы]] збудавалі [[Лютэранская кірха (Вільня)|кірху]], якая праіснавала да 1944 году&lt;ref&gt;Kosman M. Konflikty wyznaniowe w Wilnie (Schyłek XVI—XVII w.) // Kwartalnik Historyczny. — R. 79. — 1972. — S. 3 — 19 {{ref-pl}}&lt;/ref&gt;. Пражывалі немцы і ў [[Слуцак|Слуцку]], так, некаторыя беларускія дасьледнікі сьцьвярджаюць, што першае згадваньне лютэранскай грамады адносіцца да Слуцку 1535 году, калі князь [[Юры Алелькавіч (1492—1542)|Юры Алелькавіч]] вылучыў немцам зямлю пад кірху&lt;ref&gt;{{артыкул|аўтар=Акіньчыц С.|загаловак=Горад, дзе захавалася традыцыя|спасылка=http://belreform.org/ru/horad.php|выданьне=Спадчына|год=2003|нумар=1|старонкі=52-56}}&lt;/ref&gt;. Гэтыя зьвесткі пацьвярджае і нямецкі гісторык Г.-К. Дытрых&lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot;&gt;{{кніга|аўтар=Dietrich H.-C.|загаловак=«Auf dem Weg zur Glaubenseinheit…»: Reformationsgeschichte Weißrusslands|месца=Erlangen|выдавецтва=Martin-Luther-Verlag|год=2006|старонак=430|isbn=9783875131505}}{{ref-de}}&lt;/ref&gt;. У [[Менск]]у таксама існавала лютэранская грамада{{Заўвага|Усяго яшчэ да сяр. XVI ст. на тэрыторыі сучаснай Беларусі зьявіліся дзясяткі пратэстанцкіх збораў, у тым ліку ў [[Берасьце|Берасьці]], [[Койданаў|Койданаве]], [[Наваградак|Наваградку]] і інш.&lt;ref&gt;[[Уладзімер Арлоў (гісторык)|Арлоў У.]], Герасімовіч З. Краіна Беларусь. Ілюстраваная гісторыя. — Martin, Slovakia, 2003. — С. 173.&lt;/ref&gt;. Так, з дапамогай шматлікіх пратэстанцкіх збораў нямецкае насельніцтва атрымала магчымасьць для расьсяленьня на ўсёй тэрыторыі Беларусі.}}, якую ўзначальваў нямецкі пастар [[Карл Людвіг Гэмэрых]], які дагэтуль быў пастарам ў Слуцку&lt;ref name=&quot;luteran&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20140409204359/http://minsk-old-new.com/minsk-3203-ru.htm Лютеранская община Минска]{{ref-ru}}&lt;/ref&gt;. Да таго, вялікая колькасьць немцаў прыбывае ў ВКЛ на запрашэньне Радзівілаў дзеля пашырэньня [[Рэфармацыя ў Рэчы Паспалітай|Рэфармацыі]], як напрыклад [[Ян Фёлькель]]{{Заўвага|Ян (Ёган) Фёлькель належаў да пратэстанцкага руху «[[Браты польскія]]», які таксама вядомы пад назвай «арыяне польскія».}}. А ў час [[Віленскае ваяводзтва|ваяводзкага]] кіраваньня [[Януш Радзівіл|Януша Радзівіла]] немец-лютэранін [[Якуб Гібель]] нават стаў [[войт]]ам Вільні&lt;ref&gt;Wisner H. Janusz Radziwill 1612—1655. Wojewoda wilenski. Hetman wielki litewski. Warszawa, 2000. {{ref-pl}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;pratestant&quot;/&gt;.
[[Файл:Evangelical Lutheran Church in Vilnius.jpg|міні|Лютэранская кірха на Нямецкай вуліцы ў Вільні]]
Вялікія князі літоўскія лічылі неабходным паскорыць гаспадарчае разьвіцьцё сваёй дзяржавы і з гэтай нагоды запрашалі перасяленцаў, як зь Нямеччыны, так і з усёй Эўропы ([[Вугоршчына]], [[Чэхія]], [[Францыя]], [[Шатляндыя]])&lt;ref&gt;Гісторыя Беларусі: У 6 т. Т. 2. Беларусь у перыяд Вялікага Княства Літоўскага (А. Вабішчэвіч і інш.); рэдкал. М. Касцюк (гал. рэдактар і інш. — Мн.: Экаперспектыва, 2006. С. 544.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;suviazi&quot;/&gt;. Да таго ж, асядалі на беларускіх землях і замежныя найміты зь вялікакняскай арміі, якія атрымлівалі тут ад манарха асобныя вёскі ці нават цэлыя воласьці&lt;ref name=&quot;suviazi&quot;/&gt;.

Важную ролю ў разьвіцьці айчыннай культуры адыгрывала запрашэньне ў ВКЛ славутых эўрапейскіх жывапісцаў, дойлідаў, музыкаў і г. д., сярод якіх было шмат немцаў, так у ВКЛ былі запрошаны знакамітыя нямецкія жывапісцы А. Бінк, А. Вайдэ і Г. Гэльвіг&lt;ref name=&quot;suviazi&quot;&gt;{{Артыкул|аўтар=[[Андрэй Самусік|Самусік А.]]|загаловак=Міжнародныя культурныя сувязі Беларусі ў XІV — пачатку XVІI стст.|спасылка=http://www.evolutio.info/index2.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=984&amp;Itemid=168|выданьне=[[Часопіс міжнароднага права і міжнародных адносінаў]]|тып=[[часопіс]]|год=2006|нумар=1|старонкі=55-60|issn=2072-0513}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Гісторыя Беларусі: У 6 т. Т. 2. Беларусь у перыяд Вялікага Княства Літоўскага (А. Вабішчэвіч і інш.); рэдкал. М. Касцюк (гал. рэдактар і інш. — Мн.: Экаперспектыва, 2006. С. 627.&lt;/ref&gt;.

Шмат немцаў было і сярод настаўнікаў, так, у шырока вядомай праваслаўнай [[Віленская брацкая школа|Віленскай]] [[Брацкія школы ў Вялікім Княстве Літоўскім|брацкай школе]] большую частку настаўнікаў складалі немцы-пратэстанты&lt;ref name=&quot;asvieta&quot;&gt;{{Кніга
|аўтар         = 
|частка        = 
|загаловак     = Нарысы гісторыі народнай асветы і педагагічнай думкі ў Беларусі
|арыгінал      = 
|спасылка      = 
|выданьне      = 
|месца         = [[Менск|Мінск]]
|выдавецтва    = 
|год           = 1968
|том           = 
|старонкі      = 27
|старонак      = 
|isbn          = 
}}&lt;/ref&gt;.

Сапраўдным цэнтрам нямецкай культуры ВКЛ становіцца [[Вільня]] ({{мова-de|Wilna|скарочана}})&lt;ref name=&quot;pratestant&quot;&gt;[http://belreform.org/katlarcuk.php Андрэй Катлярчук. «Уцёкі мазгоў» ці лёсы пратэстантаў Вялікага Княства Літоўскага ў другой палове XVII стагодзьдзя]&lt;/ref&gt;. Ужо з самага заснаваньня места, вялікія князі літоўскія запрашаюць у горад нямецкіх жыхароў. Немцы кампактна пражывалі на «[[Вуліца Нямецкая (Вільня)|Нямецкай вуліцы]]», тут яны сяліліся яшчэ з часоў [[Альгерд]]а&lt;ref&gt;[[Уладзімер Арлоў (гісторык)|Арлоў У.]], Герасімовіч З. Краіна Беларусь. Вялікае Княства Літоўскае. Ілюстраваная гісторыя. — Martin, Slovakia, 2012. — С. 129.&lt;/ref&gt;, гэта былі купцы і рамесьнікі з [[Ганза|ганзейскіх]] гарадоў&lt;ref&gt;{{кніга|аўтар = Kirkoras A.H.|загаловак = Pasivaikščiojimas po Vilnių ir jo apylinkes |спасылка = |адказны = Vertė Kazys Uscila|выданьне = |месца = Vilnius|выдавецтва = Mintis|год = 1991|старонкі = 66|старонак = |серыя = |тыраж =20000|isbn = 5-417-00514-2}}{{ref-lt}}&lt;/ref&gt;.

Некаторая колькасьць немцаў прыбывае ў ВКЛ у час кіраваньня [[Сасы|Сасаў]] з Саксоніі, акрамя таго, некаторыя нямецкія арыстакратычныя роды пераяжджаюць з Прыбалтыкі ў ВКЛ.
[[Файл:Tadevuš Rejtan. Тадэвуш Рэйтан (J. Matejko, 1866).jpg|міні|Т. Рэйтан перад выхадам з соймавай залі, фрагмэнт карціны [[Ян Матэйка|Я. Матэйкі]]]]
Новая хваля перасяленьня немцаў у ВКЛ пачалася ў 60—70 гады XVIII ст. і была выклікана [[Сямігадовая вайна|Сямігадовай вайной]]. Пераяжджалі ў асноўным немцы поўдня Нямеччыны, якія размаўлялі на [[швабскі дыялект|швабскім дыялекце]]. [[Перасяленьне]] было выклікана эканамічнымі і гаспадарчымі праблемамі, якія прынесла працяглая вайна, вялікай шчыльнасьцю насельніцтва гэтага рэгіёну, і як вынік павышанымі коштамі на зямлю, у той жа час, як у ВКЛ зямля каштавала параўнальна танна, была магчымасьць набыць ня толькі зямлю, але й маёнтак, а таксама кавалак лесу. Вялікая колькасьць гэтых немцаў асела на Вяленшчыне й Ковеншчыне, а таксама на Гарадзеншчыне й Беласточчыне, некаторыя зь іх пераехалі ў [[Нойдарф-Нойбаў]].

У 1793 годзе кароль і вялікі князь [[Станіслаў Аўгуст Панятоўскі]] імянной граматай дараваў [[лютэранства|лютэранскай]] грамадзе дом зь зямлёй на [[Гарадніца (вёска)|Гарадніцы]]&lt;ref name=&quot;niemcy3&quot;/&gt;. У [[Горадня|Горадні]] ({{мова-de|Garthen|скарочана}}) тады была нямецкая слабада — [[Занёманскі фарштат]]{{Заўвага|У канцы XIV ст. крыжакамі на гэтым месцы быў узьведзены замак Новая Горадня ({{мова-de|Naugarden|скарочана}}), які пазьней быў спалены [[Вітаўт]]ам&lt;ref&gt;Андрей Вашкевич. Андрей Чернякевич. История форштадта.{{ref-ru}}&lt;/ref&gt;.}}, дзе месьціліся хаты і майстэрні мясцовых немцаў&lt;ref name=&quot;niemcy&quot;/&gt;. Менавіта ў гэтым годзе, 20 верасьня, у Горадні збудавалі [[Лютэранская кірха (Горадня)|лютэранскую кірху Сьвятога Яна]]&lt;ref name=&quot;kircha&quot;&gt;[http://zetgrodno.com/lyuteranskaya-kirha-v-grodno Лютеранская кирха в Гродно]{{ref-ru}}&lt;/ref&gt;.

Таксама нямецкія карані мае шэраг беларускіх шляхецкіх радоў, напрыклад [[Ромэры]]&lt;ref name=&quot;romer&quot;/&gt;, [[Тызэнгаўзы]]&lt;ref name=&quot;stackelberg&quot;/&gt;, [[Рэйтаны]]&lt;ref name=&quot;rejtan&quot;/&gt;, [[Плятэры]]&lt;ref name=&quot;plater&quot;/&gt;, [[Рыдыгеры]]&lt;ref name=&quot;ReferenceB&quot;&gt;Ридигер, графский род // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.{{ref-ru}}&lt;/ref&gt;, [[Чапскія (род)|Чапскія]]&lt;ref&gt;Гуттен-Чапские // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.{{ref-ru}}&lt;/ref&gt;, [[Офэнбэргі]]&lt;ref&gt;Оффенберг // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.{{ref-ru}}&lt;/ref&gt;, [[Страшынскія гербу Вольф|Страшынскія]]&lt;ref&gt;Nałęcz Małachowski P. Zbiór nazwisk szlachty w Królestwie Polskim i Wielkim Księstwie Litewskim. — Lublin, 1805.{{ref-pl}}&lt;/ref&gt;, [[Эйсманты]]&lt;ref&gt;Ciechanowicz J. Rody rycerskie Wielkiego Księstwa Litewskiego. — Rzeszów, 2001.{{ref-pl}}&lt;/ref&gt;, [[Корфы]], [[Гольсты]], [[Эстка]], [[Зое-Мантэйфэль]], [[Гільзэны]], [[Трэйдэн фон Трота]] і інш.

Што асабліва, у адрозьненьне ад Расеі, на тэрыторыі Беларусі немцы ў большасьці выпадкаў сяліліся не асобна, не ўтвараючы калёніяў{{Заўвага|У Расейскай імпэрыі ў XVIII—XIX стагодзьдзях колькасьць каляністаў сярод немцаў складала каля 90 %.}}. Таксама яскравай асаблівасьцю беларускіх немцаў, якія перасяліліся сюды ў час ВКЛ і пазьней, у пэрыяд Расейскай імпэрыі, было хуткае зьмяшэньне зь мясцовым насельніцтвам, немцы раствараліся сярод [[беларусы|беларусаў]] за 2-3 пакаленьні, зьвязана гэта, хутчэй за ўсё, з блізкасьцю [[мэнталітэт]]аў беларусаў і немцаў. Больш за тое, беларусы зь нямецкімі каранямі былі слыўнымі патрыётамі сваёй краіны, так, узорам [[патрыятызм]]у лічацца [[Тадэвуш Рэйтан]]&lt;ref name=&quot;evkl&quot;&gt;Рэйтан Тадэвуш // {{Літаратура/ЭВКЛ|2к}} С. 528.&lt;/ref&gt;, [[ліцьвіны|ліцьвінскі]] шляхціч нямецкага паходжаньня&lt;ref name=&quot;rejtan&quot;/&gt;, дэпутат ад Наваградзкага павету, які ў час [[Падзельны сойм|Нямога сойму]], на якім дэпутаты сойму фактычна прадалі частку тэрыторыі сваёй краіны, лёг крыжом перад выхадам і закрычаў:
{{Цытата|Забіце мяне, затапчыце, але не забівайце Бацькаўшчыны!}}

=== У складзе [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]] ===
{{Асноўны артыкул|Палескія немцы|Расейскія немцы|Дэпартацыі немцаў (1914—1917)}}
[[Файл:Baron Ropp.jpg|міні|[[Эдвард фон Роп]] — рэлігійны і грамадзка-палітычны дзяяч [[Беларусь|Беларусі]] нямецкага паходжаньня, адзін зь першых, хто быў супраць атаясамліваньня каталіцтва з польскасьцяй, спрыяў увядзеньню беларускай мовы у касьцёльным жыцьці&lt;ref&gt;{{Кніга
|аўтар         = Туронак Ю.
|частка        = 
|загаловак     = Мадэрная гісторыя Беларусі
|арыгінал      = 
|спасылка      = 
|выданьне      = 2-е выд
|месца         = Вільня
|выдавецтва    = Інстытут беларусістыкі
|год           = 2008
|том           = 
|старонкі      = 89, 403
|старонак      = 904
|isbn          = 978-80-86961-13-2
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Кніга
|аўтар         = Станкевіч А.
|частка        = 
|загаловак     = З Богам да Беларусі
|арыгінал      = 
|спасылка      = 
|выданьне      = 1-е выд
|месца         = Вільня
|выдавецтва    = Інстытут беларусістыкі
|год           = 2008
|том           = 
|старонкі      = 510
|старонак      = 1097
|isbn          = 978-80-86961-13-3
}}&lt;/ref&gt;. На запыты вернікаў пра магчымасьць увядзеньня беларускай мовы ў касьцёле адказваў, што «''ня толькі можна, але й трэба''».]]

[[Файл:Mienskaja kircha. Менская кірха (02-03.1918).jpg|міні|зьлева|[[Лютэранская кірха (Менск)|Лютэранская кірха]] ў [[Менск]]у, фота пач. XX ст.]]

{{ВікіКрыніца-мова|ru|Манифест императрицы Екатерины II о позволении иностранцам селиться в России и свободном возвращении русских людей, бежавших за границу|Маніфэст імпэратрыцы Кацярыны II пра дазвол замежнікам сяліцца ў Расеі і вольным вяртаньні рускіх людзей, якія ўцяклі за мяжу}}
{{ВікіКрыніца-мова|ru|Манифест Екатерины II от 22 июля 1673 года о дозволении всем иностранцам селиться в разных губерниях по их выбору|Маніфэст Кацярыны II ад 22 ліпеня 1763 году пра дазвол усім замежнікам сяліцца ў розных губэрнях на іх выбар}}
{{Вэртыкальныя выявы
| разьмяшчэньне  = зьлева
| памер выяваў   = 220
| выява 1        = Mahiloŭ, Luteranski. Магілёў, Лютэранскі (1914) (3).jpg
| подпіс выявы 1 = [[Лютэранская кірха (Магілёў)|Лютэранская кірха]] ў [[Магілёў|Магілёве]], фота пач. XX ст.
| выява 2        = Білорусь 041.jpg
| подпіс выявы 2 = [[Лютэранская кірха (Полацак)|Лютэранская кірха]] ў [[Полацак|Полацку]]
}}
Нямецкія паселішчы набылі новыя назвы і новыя імпульсы да жыцьця ў канцы XVIII ст. Расейская імпэратрыца [[Кацярына II]] намагалася замацаваць расейскую дзяржаўнасьць у памежных раёнах і асвойваць прыродныя багацьці&lt;ref name=&quot;niemcy&quot;/&gt;. Яна не магла даць дазволу на засяленьне памежных зямель прыгоннымі сялянамі, таму запрашала ў Расею іншаземцаў&lt;ref name=&quot;niemcy&quot;/&gt;. У 1762 годзе быў выдадзены Маніфэст да іншаземцаў, аднак ня быў рэалізаваны, таму што не агаворваў умовы калянізацыі&lt;ref name=&quot;niemcy&quot;/&gt;. У наступным годзе зьяўляецца новы Маніфэст, у якім ідзе пералік ільгот і прывілеяў іншаземным калянізатарам&lt;ref name=&quot;niemcy&quot;/&gt;. Такія ўмовы перасяленьня актывізавалі калянізацыю памежжаў Расеі&lt;ref name=&quot;niemcy&quot;/&gt;. У асноўным мігравалі нямецкія сяляне з [[Прусія|Прусіі]], якая была зьнішчана [[Сямігадовая вайна|Сямігадовай вайной]]&lt;ref name=&quot;niemcy&quot;/&gt;. Яны сяліліся ў сельскай мясцовасьці і займаліся пераважна земляробствам і жывёлагадоўляй&lt;ref name=&quot;niemcy&quot;/&gt;. У працы шырока выкарыстоўваліся [[капіталізм|капіталістычныя]] мэтады гаспадараньня&lt;ref name=&quot;niemcy&quot;/&gt;. Значная колькасьць немцаў пасялілася ў [[Віцебская губэрня|Віцебскай губэрні]]&lt;ref name=&quot;niemcy&quot;/&gt;, дзе ўжо існавала значная нямецкая дыяспара, так завітаўшы ў 1780 годзе ў [[Полацак]], Кацярына II назвала насельніцтва Беларусі ''«Вавилонским столпотворением»'', адзначыўшы, што тут ''«сплошь да рядом обитают православные, католики, униаты, евреи, русские, поляки, чухонцы, немцы, курляндцы»''&lt;ref&gt;Філатава А. Нацыянальнае пытанне і палітыка царскага ўраду ў Беларусі (канец XVIII — першая палова ХIХ ст.)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Сапунов А. Пребывание императрицы Екатерины II в Полоцке. Вт. С. 3.{{ref-ru}}&lt;/ref&gt;. Значная колькасьць немцаў была прадстаўлена ў расейскім дваранстве. Усяго нямецкае дваранства складала 2,5% ад агульнай колькасьці дваранства Эўрапэйскай часткі Расейскай імпэрыі, пры гэтым 52% зь іх засялялі балтыйскія губэрні, 18% — Санкт-Пецярбурскую губэрню, астатнія 30% пражывалі ў асноўным на тэрыторыі беларускіх, літоўскіх, украінскіх і польскіх губэрняў&lt;ref&gt;Беккер С. Миф о русском дворянстве: Дворянство и привилегии последнаго периода императорской России; пер. с англ. Б. Пинскера. — М. : Новое литературное обозрение, 2004. — 344 с, с. 293.{{ref-ru}}&lt;/ref&gt;.

Другая вялікая эміграцыйная хваля (гэта былі [[мэнаніты]]) ішла з [[Данцыг]]у ў 1789 годзе, а пазьней — праз [[Рыга|Рыгу]] ў [[Прычарнамор’е]], у [[Хорціца|Хорціцу]] і на раку Малочная. Прывілеем [[Павал I|Паўла I]] перасяленцы-менаніты навечна вызваляліся ад ваеннай і грамадзянскай службы, ад прысягі перад судом і інш.&lt;ref name=&quot;niemcy6&quot;&gt;{{Кніга
|аўтар         = Елисеева И.С.
|частка        = 
|загаловак     = Немцы на Руси и в России
|арыгінал      = 
|спасылка      = 
|выданьне      = 
|месца         = 
|выдавецтва    = 
|год           = 
|том           = 
|старонкі      = 
|старонак      = 
|isbn          = 
|мова          = ru
}}&lt;/ref&gt;

Наступная хваля эміграцыі была выкліканая Маніфэстам імпэратара [[Аляксандар I Раманаў|Аляксандра I]], але ўжо паводле строгіх крытэраў — патрабавалася наяўнасьць вызначанага маёмаснага цэнзу. Найвялікшы посьпех гэта кампанія мела ў паўднёва-заходняй і паўднёвых правінцыях Нямеччыны. Гэтая хваля была накіраваная ў асноўным у раёны Прычарнамор’я і [[Каўказ]]у (сяліліся таксама на тэрыторыях сучасных Украіны і Беларусі) і складалася большай часткай з жыхароў [[Швабія|Швабіі]]; у меншай ступені — з жыхароў Усходняй і Заходняй Прусіі, [[Баварыя|Баварыі]], [[Мэкленбург]]а, [[Саксонія|Саксоніі]], [[Эльзас]]а і [[Бадэн]]а, [[Швайцарыя|Швайцарыі]], а таксама нямецкіх жыхароў Польшчы. Аляксандар I асоба вылучаў пасяленцаў, якія валодаюць неабходнымі ведамі для рацыянальнага вядзеньня гаспадаркі, якія маглі служыць узорам у сялянскай справе і ў рамястве — добрых землеўладальнікаў, што ведалі толк у вінаградарстве, у гадоўлі тутаўніка і іншых карысных расьлінаў ці мелых досьвед у жывёлагадоўлі (асабліва ў гадоўлі авечак палепшаных парод).&lt;ref name=&quot;niemcy6&quot;/&gt;

Найболей інтэнсіўнае перасяленьне немцаў дасягнула ў 1804 годзе, 1816—1817 гадах, і да 1842 году ішло ў асноўным зь [[Вюртэмбэрг]]у{{Заўвага|Тэрыторыя [[Швабія|Швабіі]].}}&lt;ref name=&quot;niemcy6&quot;/&gt;.

У 1775 годзе ў Полацку й Магілёве ўзьніклі [[лютэранства|лютэранскія]] грамады немцаў, пры гэтым былі заснаваны лютэранскія кірхі&lt;ref&gt;[http://www.genrogge.ru/grbook/09.htm Немцы в России. Немецкие лютеранские общины и их церкви]{{ref-ru}}&lt;/ref&gt;.

Лютэранская суполка існавала і ў [[Менск]]у, дзе ў 1846 годзе была ўзьведзена мураваная [[Лютэранская кірха (Менск)|лютэранская кірха]] даволі ўнушальных памераў&lt;ref&gt;Кірха // {{Літаратура/Менск. Стары і новы|к}} С. 140.&lt;/ref&gt;.

У час нацыянальна-вызвольных паўстаньняў [[Паўстаньне 1830—1831 гадоў|1830—1831]] і [[Паўстаньне 1863—1864 гадоў|1863—1864]] этнічныя немцы і італьянцы шырока прымалі ў іх удзел, шматлікія зь іх былі пакараны сьмерцю&lt;ref name=&quot;niemcy1&quot;/&gt;. Пасьля [[Паўстаньне 1863—1864 гадоў|паўстаньня 1863—1864 гадоў]] расейскія ўлады надалі [[Балтыйскія немцы|нямецкім]] землеўласьнікам з Балтыйскіх губэрняў Расейскай імпэрыі аднолькавыя правы і прывелеі, што і землеўласьнікам расейскага паходжаньня. Спроба заахвоціць расейскімі ўладамі [[Балтыйскія немцы|нямецкіх]] землеўласьнікаў набываць маёнткі на тэрыторыі Літвы і Беларусі аднак сустрэла супраціў з боку часткі публіцыстаў і палітыкаў Расейскай імпэрыі. Пасьля вядомай прамовы [[Ота фон Бісмарк]]а 30 верасьня 1862 г., дзе прагучала фраза «жалезам і крывёй» аб задачах зьнешняй палітыкі [[Прускае каралеўства|Прусіі]], германафобскія настроі ў Расейскай імпэрыі былі на ўздыме. Асабліва ў прэсе гучалі заклікі абмежаваць асаблівыя прывілеі [[Балтыйскія немцы|остзейскіх]] землеўласьнікаў, а публіцысты параўноўвалі немцаў з палякамі. Аднак падобных настрояў не падзялялі ў вышэйшых палітычных колах імпэрыі, хоць сярод чыноўнікаў ніжэйшага рангу былі і тыя, хто падзяляў германафобскі настрой прэсы. Сярод такіх вылучалася пэрсона [[Аляксандар Масолаў|Аляксандра Мікалаевіча Масолава]], які быў асабістым сакратаром віленскага генэрал-губэрнатара [[Міхаіл Мураўёў|Міхаіла Мураўёва]]&lt;ref&gt;Долбилов, М. Д. Русский край, чужая вера: этноконфессиональная политика империи в Литве и Белоруссии при Александре ІІ, М.: Новое обозрение, 2010. — 999 с, с. 610.{{ref-ru}}&lt;/ref&gt;. Аднак [[Аляксандар II|Аляксандар ІI]] яшчэ ў 1867 г. запэўніваў нямецка-балтыйскае дваранства, што ён «пляваў на гэтую прэсу, якая хоча паставіць вас на адну дошку з палякамі»&lt;ref&gt;Каппелер А. Россия — многонациональная империя: Возникновение. История. Распад; пер. с нем. С. Червонная. — М.: Традиция, 2000. — 344 с, с. 190.{{ref-ru}}&lt;/ref&gt;.

Вялікая колькасьць немцаў, а таксама [[ангельцы|ангельцаў]], [[датчане|датчан]], [[швэды|швэдаў]], [[бэльгійцы|бэльгійцаў]] пражывала ў [[Ковенская губэрня|Ковенскай губэрні]], агульная іх колькасьць складала больш за 15 тысячаў&lt;ref name=&quot;niemcy1&quot;/&gt;. На Беласточчыне, як сьведчыць Кіркор, пражывалі рэшткі прусакоў, якія засталіся тут яшчэ з часоў знаходжаньня гэтай зямлі ў складзе [[Прускае каралеўства|Прусіі]], у самім жа [[Беласток]]у пражывала невялікая колькасьць немцаў-фабрыкантаў&lt;ref name=&quot;niemcy1&quot;/&gt;. Але ў цэлым, згодна зь перапісам 1879 году, колькасьць немцаў у рэгіёне былога ВКЛ заставалася шматлікай&lt;ref name=&quot;niemcy5&quot;/&gt;.

[[Файл:Niamieckija kalanisty.jpg|значак|Нямецкія каляністы ў Расейскай імпэрыі.]]

Актыўна запрашалі немцаў працаваць кіраўнічымі маёнткаў, лясьнічымі&lt;ref name=&quot;niemcy4&quot;/&gt;. Сярод немцаў, якія жылі на тэрыторыі Беларусі, было нямала службоўцаў, арандатараў, аптэкараў, прамыслоўцаў&lt;ref name=&quot;niemcy4&quot;/&gt;. Так, напрыклад, [[Аршанскі піваварны завод]], заснаваны ў 1883 годзе, належаў немцу Вайнбэргу, у [[Беразоўскі раён|Беразоўскім раёне]] невялікі завод належаў немцу Мартонсу&lt;ref name=&quot;niemcy4&quot;/&gt;.

У 1855 годзе ў вёсцы [[Уць (вёска)|Уць]] Гомельскай вобласьці зьявілася першая [[Баптызм|баптысцкая]] суполка [[штундысты|штундыстаў]], заснаваная пад уплывам нямецкіх каляністаў-[[Мэнаніцтва|мэнанітаў]]. Таксама з 1863 году пачынаецца хваля эміграцыя баптыстаў (сярод якіх было шмат немцаў) з [[Царства Польскае|Польшчы]] на поўдзень Беларусі&lt;ref name=&quot;baptysty&quot;&gt;{{Кніга
|аўтар         = Канатуш У.
|частка        = Жыцьцё цэркваў Заходняй Беларусі
|загаловак     = Латышонак А., Акінчыц С. Артыкулы і ўспаміны, Пратэстанцкая царква і беларускі нацыянальны рух на пачатку ХХ стагодзьдзя
|арыгінал      = 
|спасылка      = 
|выданьне      = 
|месца         = {{Менск (Мінск)}}
|выдавецтва    = «Кнігазбор»
|год           = 2006
|том           = 
|старонкі      = 135
|старонак      = 
|isbn          = 
|мова          = 
}}&lt;/ref&gt;.

Новая хваля міграцыі немцаў назіралася ў другой палове XIX стагодзьдзя і працягвалася да пачатку Першай сусьветнай вайны&lt;ref name=&quot;niemcy&quot;/&gt;. За гэты пэрыяд адбыліся тры масавыя хвалі нямецкай міграцыі на Беларусь&lt;ref name=&quot;niemcy&quot;/&gt;. Да канца XIX стагодзьдзя ў Віленскай, Гарадзенскай, Ковенскай, Менскай, Віцебскай і Магілёўскай губэрнях жыло каля 50 тыс. немцаў&lt;ref name=&quot;niemcy&quot;/&gt;. Паводле перапісу 1897 г., іх налічвалася 49 073 чалавек (0,49% супольнага насельніцтва Беларусі)&lt;ref name=&quot;niemcy&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;niemcy7&quot;&gt;{{Кніга
|аўтар         = Дизендорф В.
|частка        = Демографические процессы
|загаловак     = Российские немцы. История и современность
|арыгінал      = 
|спасылка      = http://rusdeutsch-panorama.ru/jencik_statja.php?mode=view&amp;site_id=34&amp;own_menu_id=4119
|выданьне      = 
|месца         = 
|выдавецтва    = 
|год           = 
|том           = 
|старонкі      = 
|старонак      = 
|isbn          = 
|мова          = ru
}}&lt;/ref&gt;.

З 1870-х гадоў іміграцыя немцаў у Расею галоўным чынам спыняецца (асабліва ў сувязі з адменай у адносінах да каляністаў палёгак па адбываньні вайсковай павіннасьці й астуджэньнем расейска-германскіх адносінаў). Больш таго, вялікая колькасьць расейскіх немцаў пачынае эміграваць з Расеі, прычым не ў Нямеччыну, а галоўным чынам у [[ЗША]]. Усяго да 1914 году з Расеі ў ЗША перасялілася да 200 тысячаў&lt;ref name=&quot;ReferenceB&quot;/&gt; этнічных немцаў. Яны склалі адну з найбуйнейшых плыняў дарэвалюцыйнай расейскай эміграцыі — нароўні з [[габрэі|габрэямі]], [[палякі|палякамі]], [[беларусы|беларусамі]], [[летувісы|летувісамі]] й [[фіны|фінамі]].

Паводле перапісу 1897 г. на тэрыторыі Беларусі жыло 49.073 немца, што складала 0,49% ад агульнай колькасьці насельніцтва. Найбольшая колькасьць немцаў пражывала на тэрыторыі [[Гарадзенская губэрня|Гарадзенскай губерні]] — 3.054 &lt;ref&gt;Первая всеобщая перепись населения Российской империи, 1897 г.; под ред. Н. А. Тройницкого. — Вып. XI. — Гродненская губерния. — Спб. : Изд. Центр, стат. ком. М-ва внутр, дел, 1903. — XV, 319 с, с. 204.{{ref-ru}}&lt;/ref&gt;. Большая частка нямецкага насельніцтва аддавала перавагу вайсковай службе — 34,14% і толькі 5,07% займаліся сельскай гаспадаркай&lt;ref&gt;Первая всеобщая перепись населения Российской империи, 1897 г.; под ред. Н. А. Тройницкого. — Вып. IV. — Виленская губерния. — Тетр. 3. — Спб.: Изд. Центр, стат, ком. М-ва внутр, дел, 1903. — XI, 179 с, с. 112.{{ref-ru}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Первая всеобщая перепись населения Российской империи, 1897 г.; под ред. Н. А. Тройницкого. — Вып. V. — Витебская губерния. — Тетр. 3. — Спб.: Изд. Центр, стат, ком. М-ва внутр, дел, 1903. — XIV, 281 с, с. 172—173.{{ref-ru}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Первая всеобщая перепись населения Российской империи, 1897 г.; под ред. Н. А. Тройницкого. — Вып. XI. — Гродненская губерния. — Спб. : Изд. Центр, стат. ком. М-ва внутр, дел, 1903. — XV, 319 с, с. 204.{{ref-ru}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Первая всеобщая перепись населения Российской империи, 1897 г.; под ред. Н. А. Тройницкого. — Вып. XXII. — Минская губерния. — Спб.: Изд. Центр, стат. ком. М-ва внутр, дел, 1904. — XVI, 243 с, с. 159.{{ref-ru}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Первая всеобщая перепись населения Российской империи, 1897 г.; под ред. Н. А. Тройницкого. — Вып. XXIII. — Могилевская губерния. — Спб.: Изд. Центр, стат. ком. М-ва внутр, дел, 1903. — XV, 275 с, с. 181.{{ref-ru}}&lt;/ref&gt;.

На рубяжы стагодзьдзяў назіралася міграцыйная хваля немцаў на Палесьсе з Валыні&lt;ref name=&quot;niemcy&quot;/&gt;. 3 дапамогай латыскага банкіра Анзельмава нямецкія каляністы набывалі зямлю ў Палесьсі (сучасныя Нараўлянскі, Ельскі, Лельчыцкі раёны Гомельскай вобласьці)&lt;ref name=&quot;niemcy&quot;/&gt;. Памешчыкі Беларусі давалі ў арэнду немцам зямлю й утойвалі гэта ад улад, каб не выплочваць падаткі&lt;ref name=&quot;niemcy&quot;/&gt;.

Асноўная колькасьць этнічных немцаў пачала перасяляцца ў [[Мазырскае Палесьсе]] прыкладна з 1905 году&lt;ref name=&quot;niemcy8&quot;&gt;{{Кніга
|аўтар         = 
|частка        = 
|загаловак     = Малые диаспоры Гомельщины 20—30-е годы ХХ века. Аналитические материалы и документы Гомельского государственного архива
|арыгінал      = 
|спасылка      = http://nashkraj.info/content/view/219/49/
|выданьне      = 
|месца         = 
|выдавецтва    = 
|год           = 
|том           = 
|старонкі      = 
|старонак      = 
|isbn          = 
|мова          = ru
}}&lt;/ref&gt;. Так, паводле афіцыйных зьвестак на студзень 1905 году, у маёнтку [[Клесін]]е (сучасны [[Нараўлянскі раён]]) пражывала «ў якасьці арандатараў каля 200 сямействаў немцаў-каляністаў»&lt;ref name=&quot;niemcy8&quot;/&gt;. У студзені 1911 году ў раёне маёнтку ўжо налічвалася каля 700 сямействаў каляністаў-пакупнікоў зямлі, галоўным чынам, немцаў&lt;ref name=&quot;niemcy8&quot;/&gt;. Гэтая міграцыя была змушанай мерай і мела эканамічны (земляробчы) характар&lt;ref name=&quot;niemcy8&quot;/&gt;. Да гэтага нямецкія каляністы жылі галоўным чынам ва Ўкраіне ([[Валынь]]), дзе пераважна арандавалі абшарніцкую зямлю ці мелі невялікую яе колькасьць ва ўласнасьці&lt;ref name=&quot;niemcy8&quot;/&gt;. Пасьля ўскладненьня арэндных адносін немцы перасяліліся ў суседнюю [[Мазыр]]шчыну, набылі зямлю праз банк у мясцовага абшарніка Ансэльма (Анзэльма) і ў буйнога землеўладальніка Шоманскага&lt;ref name=&quot;niemcy8&quot;/&gt;. Як правіла, гэтыя немцы-каляністы ўжо былі расейскімі падданымі, прыпісанымі да розных сялянскіх грамадаў Украіны&lt;ref name=&quot;niemcy8&quot;/&gt;. У сувязі з I сусьветнай вайной шматлікія немцы зьехалі зь Беларускага Палесься, распрадаўшы свае землі&lt;ref name=&quot;niemcy8&quot;/&gt;. Гэта было выклікана таксама загадам расейскага ваеннага камандаваньня ў 1915 годзе пра высяленьне немцаў-каляністаў з прыфрантавой паласы ў 24-гадзінны тэрмін&lt;ref name=&quot;niemcy8&quot;/&gt;. Загад не распаўсюджваўся на нямецкія сем’і, чальцы якіх служылі ў [[Расейская імпэрыя|царскім]] войску&lt;ref name=&quot;niemcy8&quot;/&gt;. Пасьля высыланьня вярнуліся ня ўсе&lt;ref name=&quot;niemcy8&quot;/&gt;. Шмат немцаў пакінула Палесьсе з сыходам [[Нямецкая імпэрыя|кайзэраўскіх]] войскаў у 1918 годзе&lt;ref name=&quot;niemcy8&quot;/&gt;.

У час Першай сусьветнай вайны колькасьць нямецкіх каляністаў Беларусі значна зьмяншаецца&lt;ref name=&quot;niemcy&quot;/&gt;. Гэта зьвязана з дэпартацыяй немцаў з прыфрантавой зоны ў [[Сыбір]]&lt;ref name=&quot;niemcy&quot;/&gt;. Агулам у 1897—1917 гг. колькасьць нямецкага насельніцтва Беларусі паменшылася з 50,8 тыс. да 36,1 тыс. чалавек&lt;ref name=&quot;niemcy&quot;/&gt;. Зьнікла шмат нямецкіх кампактных паселішчаў&lt;ref name=&quot;niemcy&quot;/&gt;, у грамадзкіх месцах забаранялася ўжываньне нямецкай мовы&lt;ref&gt;Черепица В. Н. Город-крепость Гродно в годы первой мировой войны: мероприятия гражданских и военных властей по обеспечению обороноспособности и жизнедеятельности. Гродно: Изд-во Гродненского гос. ун-та имени Янки Купалы, 2005. — 359 с {{ref-ru}}&lt;/ref&gt;.

=== У складзе [[БССР]] ===
У першыя дзесяцігодзьдзі Савецкай улады адраджэньне нацыянальнай ідэнтычнасьці расейскіх немцаў віталася. Зь сярэдзіны 20-х гадоў і да канца 30-х у Савецкай Беларусі меліся 2 нямецкія нацыянальныя сельсаветы на Мазыршчыне: Беразоўскі ў Нараўлянскім раёне і Анзэльмаўскі (з 1929 г. ім. Розы Люксэмбург) у Ельскім&lt;ref name=&quot;niemcy2&quot;&gt;{{Кніга
|аўтар         = Пичуков В.
|частка        = От крестьянки-колонистки до спецпереселенки: трагический путь немецкой женщины Советской Беларуси в межвоенный период
|загаловак     = Репрессивная политика советской власти в Беларуси. Сборник научных работ
|арыгінал      = 
|спасылка      = http://kamunikat.org/katalohkamunikat.html?pub_start=12640&amp;pubid=10219
|выданьне      = 1-е выд
|месца         = Минск
|выдавецтва    = Международное историко-просветительское правозащитное и благотворительное общество «Мемориал»
|год           = 2007
|том           = 
|старонкі      = 
|старонак      = 377
|isbn          = 
|мова          = ru
}}&lt;/ref&gt;.
У [[Анзэльмаўскі сельсавет|Анзэльмаўскім сельсавеце]], паводле зьвестак на 18 сьнежня 1926 году, немцаў налічвалася 612 з 911 чалавек усяго насельніцтва, у 1927 годзе — 659 з 1007, у 1929 годзе — 731 з 1068. У [[Беразоўскі сельсавет|Беразоўскім сельсавеце]] ў 1926 г. немцаў было 1555 з 1656 чалавек усяго насельніцтва. У 1927 г. у [[Нараўлянскі раён|Нараўлянскім]] раёне жыло 1968 немцаў, зь іх 1483 чалавекі ў Беразоўскім сельсавеце, 475 — у [[Хаткоўскі сельсавет|Хаткоўскім]]. У 1929 г. у Беразоўскім сельсавеце немцаў было 1431 з 1567 чалавек усяго насельніцтва.&lt;ref name=&quot;niemcy2&quot;/&gt;

Арэал кампактнага пражываньня немцаў распаўсюджваўся й на [[Лельчыцкі раён]]. Паводле розных крыніцаў, у 1925 годзе тут было ад 183 да 215 чалавек нямецкага насельніцтва. У 1931 годзе ў трох вёсках раёну ([[Дубніцкае|Дубніцкім]], [[Сярэднія Печы|Сярэдніх Пэчах]] і [[Дуброва (Лельчыцкі раён)|Дуброўцы]]) налічвалася 33 нямецкія гаспадаркі (сям’і). Кампактныя «астраўкі» нямецкага насельніцтва меліся таксама ў [[Жыткавіцкі раён|Жыткавіцкім]] і [[Рэчыцкі раён|Рэчыцкім раёнах]].&lt;ref name=&quot;niemcy2&quot;/&gt;

Згодна зь перапісам 1926 году ў [[БССР]] налічвалася 7075 немцаў (0,14% супольнага насельніцтва БССР), пры гэтым у Беларусі ўзровень [[Культурная асыміляцыя|асыміляцыі]] немцаў перавышаў сярэдні&lt;ref name=&quot;niemcy7&quot;/&gt;.

[[Эміграцыя]] беларускіх немцаў была невялікай, але назіралася: эмігравалі ў асноўным не ў [[Ваймарская рэспубліка|Нямеччыну]], дзе назіралася цяжкое эканамічнае становішча, а ў [[ЗША]] або ў [[Паўднёвая Амэрыка|Паўднёвую Амэрыку]]: [[Аргентына|Аргентыну]] ці [[Уругвай|Ўругвай]]. З 1930 году савецкая ўлада канчаткова спыніла эміграцыю.

Канфлікт з савецкай уладай пачаўся ад самага пачатку [[калектывізацыя|калектывізацыі]]. Немцы ўстойліва не жадалі калектывізаваць свае гаспадаркі, што цалкам зьмяніла жыцьцё нямецкага насельніцтва. На гэта савецкія ўлады адказалі раскулачваньнем, але немцы стаялі на сваім. З 1933 году Палесьсе і разам зь ім нямецкія паселішчы паразіў голад, выкліканы палітыкай савецкіх уладаў. Сьмяротнасьць на Палесьсі дасягнула неверагодных памераў, толькі дапамога з боку [[Трэці Райх|Нямеччыны]] дапамагла выратавацца палескім немцам. Але па меры абвастрэньня адносін паміж СССР і Нямеччынай пагаршалася й без таго благое стаўленьне да савецкіх немцаў. У 1935—1936 гадах немцаў пачалі паступова высяляць ў [[Казахстан]]. У 1937—1938 гадах [[Народны камісарыят унутраных спраў СССР|НКУС]] правёў так званую «нямецкую апэрацыю». Паводле [[Загад народнага камісара ўнутраных спраў СССР № 00439|загаду народнага камісара ўнутраных спраў СССР № 00439]] ад 25 ліпеня 1937 году ўсе нямецкія грамадзяне, якія працавалі на прадпрыемствах абароннай прамысловасьці (ці маючыя абаронныя цэхі), павінны былі быць арыштаванымі. З 30 ліпеня пачаліся арышты й звальненьні, а з восені 1937 году пачалася масавая апэрацыя супраць савецкіх немцаў. Усяго ў рамках «нямецкай апэрацыі» было арыштавана 65—68 тыс. чалавек, асуджана 55 005, зь іх: да [[Смяротнае пакараньне|расстрэлу]] — 41 898, да зьняволеньня, ссылкі й высылак — 13 107&lt;ref name=&quot;Рогинский&quot; /&gt;. З найбольшай сілай апэрацыя закранула прымежныя зоны й асяродзьдзе сталічных гарадоў, у тым ліку й Беларусь. Паводле дырэктывы [[Народны камісарыят абароны СССР|наркама абароны СССР]] [[Клімент Варашылаў|Варашылава]] ўсе немцы (акрамя выхадцаў [[АССР НП]]), у ліку прадстаўнікоў усіх нацыянальнасьцяў, якія не ўваходзілі ў склад Савецкага Саюзу, былі звольнены з войска&lt;ref name=&quot;Рогинский&quot;&gt;''Охотин Н. Г., Рогинский А. Б.'' [https://web.archive.org/web/20130519053037/http://www.memo.ru/history/nem/Chapter2.htm Из истории «немецкой операции» НКВД 1937—1938 гг.]{{ref-ru}}&lt;/ref&gt;. У канцы 1930-х гадоў за межамі АССР НП былі зачынены ўсе нацыянальна-тэрытарыяльныя ўтварэньні — нямецкія нацыянальныя сельсаветы й раёны, а школы з выкладаньнем на роднай [[нямецкая мова|нямецкай мове]] пераведзены на [[расейская мова|расейскую мову]].

Згодна зь перапісам, які быў праведзены ў сьнежні 1937 году, ў БССР налічвалася 9667 немцаў (што складала 0,12% супольнага насельніцтва БССР)&lt;ref name=&quot;niemcy7&quot;/&gt;.

Паводле зьвестак [[Усесаюзны перапіс насельніцтва 1939 году|перапісу 1939 году]], на тэрыторыі БССР налічвалася 8448 немцаў. У 1939—1941 гг. з нагоды «антысавецкай прапаганды» арыштоўваліся апошнія немцы, заставаліся фактычна толькі дзеці, жанчыны і старыя. У [[Заходняя Беларусь|Заходняй Беларусі]], дзе на момант далучэньня да БССР жыло болей за 10,4 тыс. немцаў, праходзілі масавыя дэпартацыі і высяленьне немцаў на Поўнач і Казахстан. Дэпартацыі пазьбеглі толькі немцы-камуністы, а таксама поўнасьцю абеларушчаныя немцы, пераважна зь сельскай мясцовасьці.

У першыя дні вайны нямецкае насельніцтва [[Мазыршчына|Мазыршчыны]] было гвалтоўна дэпартавана ўглыб СССР: улады баяліся супрацоўніцтва мясцовых немцаў зь нямецкім акупацыйным рэжымам. Дэпартацыі пазьбеглі толькі некаторыя, як правіла, тыя немцы, хто зь нейкіх прычынаў адсутнічаў. У канчатковым рахунку мазырскія немцы апынуліся ў Казахстане. Галоўным чынам гэта былі жанчыны, дзеці, старыя. Мужчыны былі закліканы ў дзейнае войска і ў так званае «працоўнае войска», дзе ў [[канцлягер]]ных умовах працавалі на будоўлях, у шахтах і г. д. Выселенае насельніцтва атрымала адміністрацыйны статус немцаў-[[спэцпасяленцы|спэцпасяленцаў]], нароўні з «кулакамі», [[Расейская вызваленчая армія|уласаўцамі]] і [[Дэпартацыі ў СССР|дэпартаванымі]] народамі Паўночнага [[Каўказ]]у.&lt;ref name=&quot;niemcy2&quot;/&gt;

=== У складзе [[Польская Рэспубліка (1918—1939)|Польшчы]] ===
[[Файл:Bundesarchiv Bild 146-1979-050-21A, Polen, Volksdeutsche begrüßen deutsche Soldaten.jpg|значак|200пкс|[[Польская Рэспубліка (1918—1939)|Польшча]], верасень 1939 году. Польскія дзяўчыны-фольксдойчэ частуюць жаўнераў [[вэрмахт]]у — кіроўцаў [[бэнзін|бэнзавозаў]].]]
{{Асноўны артыкул|Польскія фольксдойчэ}}
Сытуацыя немцаў у міжваеннай Польшчы цалкам нагадвала беларускую ці ўкраінскую. Справа ў тым, што, як і ў дачыненьні беларусаў, так і ў дачыненьні немцаў польскія ўлады выкарыстоўвалі палітыку [[палянізацыя|палянізацыі]]. Немцы кампактна пражывалі на поўначы і захадзе Польшчы. На тэрыторыі [[Заходняя Беларусь|Заходняй Беларусі]] немцаў таксама было нямала. Дакладную колькасьць немцаў у Заходняй Беларусі ўсталяваць немагчыма зь некалькіх прычын:
* У перапісах насельніцтва польскія ўлады часьцяком упісвалі да польскай нацыянальнасьці ўсіх каталікоў, ня толькі каталікоў-беларусаў, але й каталікоў-немцаў, а сярод немцаў Заходняй Беларусі каталікі складалі пераважную большасьць;
* Большасьць этнічных немцаў [[Віленскае ваяводзтва (1926—1939)|Віленскага ваяводзтва]] або [[Беластоцкае ваяводзтва (1919—1939)|Беластоцкага ваяводзтва]] былі ўжо даўно абеларушчаны ці палянізаваны, што ад нямецкіх каранёў заставалася толькі прозьвішча.

Разам зь беларусамі немцы, украінцы і габрэі складалі [[Блёк нацыянальных меншасьцяў]] ({{мова-pl|Blok Mniejszości Narodowych, BMN|скарочана}}), які быў утвораны 17 жніўня 1922 году ў час выбараў у польскі [[Сойм]] міжваеннай [[Польская Рэспубліка (1918—1939)|Польскай Рэспублікі]]. Мэтаю БНМ было праведзеньне супольнай выбарчай акцыі і наступнай дзейнасьці ў сойме. Галоўнай мэтаю Блёку было нацыянальнае раўнапраўе. Але пасьля выбараў 1930 году дзеля нямецкіх прадстаўнікоў у [[Сойм Польшчы|польскім Сойме]] скарацілася. На пачатку 1930-х гг. польскі ўрад пачаў праводзіць палітыку [[Культурная асыміляцыя|асыміляцыі]] нацыянальных і рэлігійных меншасьцяў{{Заўвага|Асыміляцыя стала часткай новай палітыкі Польшчы, больш вядомай як '''«[[санацыя (Польшча)|санацыя]]»''' (з [[лацінская мова|лаціны]] ''sanatio'' — «аздараўленьне») — мелася на ўвазе маральнае здароўе грамадзтва, якая была ўсталявана пасьля таго як у 1926 годзе [[Юзэф Пілсудзкі]] захапіў уладу і фактычна ўстанавіў [[аўтарытарны рэжым]].}}.

У Польшчы хутка расло напружаньне на тэрыторыі зь нямецкім насельніцтвам&lt;ref&gt;Leslie, R. F. (1983). The History of Poland Since 1863. Cambridge: Cambridge University Press. {{ISBN|978-0-521-27501-9}}, p. 182.{{ref-en}}&lt;/ref&gt;, што ў будучым стане адной з прычынаў [[Польская кампанія вэрмахта (1939)|нападу]] [[Трэці Райх|Нямеччыны]] на Польшчу. Нацыянальны рух немцаў, а таксама ўкраінцаў, беларусаў і габрэяў жорстка падаўляўся, як прававымі сродкамі (палітычныя судовыя працэсы), так і сілавымі мэтадамі — зьбіцьцё, інтэрнаваньне без судовых рашэньняў у створаны ў 1934 годзе [[Бяроза-Картускі канцэнтрацыйны лягер|лягер]] у [[Бяроза Картуская|Бярозе Картускай]]&lt;ref name=&quot;viazni&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20140725153056/http://naviny.by/rubrics/society/2009/06/17/ic_articles_116_163194/ Концлагерь в Березе-Картузской — продукт польского «государственного несварения»], Навіны.by&lt;/ref&gt;.

У 1938 годзе ў Берасьці была ўзьведзена [[Кірха Сьвятога Антонія Падуанскага (Берасьце)|кальвінісцкая кірха]], у выніку чаго Берасьце апынулася адным з цэнтраў пратэстанцкай царквы ў міжваеннай Польшчы, праўда ненадоўга.

1 верасьня 1939 году Нямеччына [[Польская кампанія 1939 году|напала]] на Польшчу, 14 верасьня [[вэрмахт|нямецкія войскі]] ўступілі ў Заходнюю Беларусь. У гэтай сытуацыі, карыстаючыся панікай, улады ў свае рукі ў некаторых заходнебеларускіх гарадах спрабавалі ўзяць мясцовыя немцы, была сфармавана нават «народная паліцыя»&lt;ref name=&quot;viazni&quot;/&gt;, але ў выніку нападу [[СССР]] на [[Польская Рэспубліка (1918—1939)|Польшчу]] Заходняя Беларусь апынулася пад савецкай адміністрацыяй. [[Віленскі край]] зь [[Вільня]]й быў перададзены [[Летува|Летуве]], а рэшта земляў 2 лістапада 1939 году была ўключана ў склад [[БССР]]. На момант далучэньня да БССР у Заходняй Беларусі налічвалася 10,4 тыс. немцаў, агульная колькасьць этнічных немцаў невядома, але цалкам верагодна, што яна была значна больш за афіцыйныя зьвесткі. У 1945 годзе савецкімі ўладамі была зьнішчана кірха ў Берасьці.

=== Беларускія немцы ў час [[Другая сусьветная вайна|Другой сусьветнай вайны]] ===
{{Асноўны артыкул|Фольксдойчэ|Фолькліст}}
22 чэрвеня 1941 году а 4-й гадзіне раніцы [[Трэці райх|Нямеччына]] напа­ла на [[Савецкі Саюз]]. У [[Заходняя Беларусь|Заходняй Беларусі]] не пасьпелі заклікаць у войска мясцовых мужчынаў, не пасьпелі таксама зьнішчыць усе «небясьпечныя элемэнты». Пры адступленьні расстрэльвалі палітычных вязьняў у 32 турмах Беларусі. На тэрыторыі [[БССР]] (да 1939) на той момант амаль не заставалася этнічных немцаў, усе яны былі ці зьнічшаныя, ці дэпартаваныя{{Заўвага|Толькі за верасень — кастрычнік 1941 году было дэпартавана 446 480 савецкіх немцаў&lt;ref&gt;''Иосиф Сталин — Лаврентию Берии: «Их надо депортировать…»:'' док-ты, факты, коммент. / Вступ. ст., сост., послесл. д-ра ист. наук, проф. Н. Ф. Бугая. — М.,1992. С. 37 {{ref-ru}}&lt;/ref&gt;, усяго за пэрыяд вайны было дэпартавана каля 950 тыс. савецкіх немцаў&lt;ref&gt;''Земсков В. Н.'' Спецпоселенцы в СССР, 1930—1960. М.: Наука, 2005, с. 94 {{ref-ru}}&lt;/ref&gt;.}}, ці дабітыя пры адступленьні, пашанцавала толькі адзінкам. У Заходняй Беларусі сытуацыя была крыху лепей, там пражывала яшчэ нямецкае насельніцтва, якое зь нейкіх прычынаў ці пазьбегла рэпрэсіяў, ці змагло ўтаіць нямецкае паходжаньне (ці проста пра паходжаньне нават ня ведалі), ці проста да іх не пасьпелі дайсьці. Усяго, аднак, [[фольксдойчэ]]{{Заўвага|'''Фольксдойчэ''' ({{мова-de|Volksdeutsche|скарочана}}) — пазначэньне «[[этнас|этнічных]] [[немцы|немцаў]]» да 1945 году, якія жылі ў дыяспары, гэта значыць па-за межамі [[Нямеччына|Нямеччыны]]. У адрозьненьне ад «райхсдойчэ» ({{мова-de|Reichsdeutsche|скарочана}}, «[[немцы|немцаў]] [[Трэці райх|райха]]»), прыналежнасьць да «фольксдойчэ» («нямецкасьць») усталёўвалася па асобных прыкметах — па «сямейнай гісторыі» (ці былі бацькі дойчэ), па [[нямецкая мова|нямецкай мове]] як роднай, па прозьвішчы, па царкоўных запісах і г. д.}} ў Беларусі было значна менш, чым у краінах [[Прыбалтыка|Прыбалтыкі]] і ва [[Украіна|Ўкраіне]].

Пасьля пачатку акупацыі краінаў Усходняй Эўропы войскамі Нямеччыны ў верасьні 1939 году нямецкі бок, а менавіта арганізацыя «фольксдойчэ мітэльштэльле», арганізавала цэнтральнае рэгістрацыйнае бюро, названае «''Сьпіс нямецкіх грамадзян''» ({{мова-de|«Deutsche Volksliste»|скарочана}}, скаг. DVL), дзе яны рэгістравалі немцаў з грамадзянствам акупаваных краінаў як фольксдойчэ. Мясцовае ненямецкае насельніцтва было вельмі зацікаўлена ў трапленьні ў гэты сьпіс, бо тым, хто лічыўся ў дадзеным сьпісе, былі пакладзены вызначаныя выгоды, улучаючы лепшае харчаваньне і адмысловы прававы статус.
{{пачатак цытаты}}
'''Deutsche Volksliste''' падзяляў фольксдойчэ на 4 катэгорыі:

* '''Катэгорыя I''': Асоба нямецкага паходжаньня, якая прапанавала свае паслугі райху да 1939.
* '''Катэгорыя II''': Асоба нямецкага паходжаньня, якая засталася пасіўнай.
* '''Катэгорыя III''': Асоба нямецкага паходжаньня, этнічна нямецкая, якая часткова зьмяшалася зь мясцовым насельніцтвам, напг., пасродкам шлюбу зь мясцовым партнэрам, ці пасродкам працоўных сувязяў (на тэрыторыі Польшчы гэта асабліва датычылася [[Сылезцы|сылезцаў]] і [[Кашубы|кашубаў]]).
* '''Катэгорыя IV''': Асоба зь нямецкімі продкамі, якая падтрымлівае «абнямечваньне», але продкі былі культурна адзіныя зь мясцовым насельніцтвам.
{{канец цытаты}}
Кожнаму немцу, пацьвердзіўшаму сваю нацыянальнасьць, уладамі райха выдаваўся адпаведны дакумэнт — фолькліст ({{мова-de|Volksliste|скарочана}}), які гуляў ролю пашпарта й пасьведчаньня «чысьціні расы», што было неабходна на выпадак узьнікненьня падозраньняў у пільных грамадзян райха ці мясцовых органаў [[гэстапа]].
[[Файл:Bundesarchiv Bild 183-1991-0205-510, Sowjetunion, SS-Reiter bei Mosyr im Einsatz gegen Partisanen.jpg|значак|200пкс|Травень 1943 году, [[Мазыр]], [[БССР]]. Салдаты дывізіі [[8-я кавалерыйская дывізія СС «Флорыян Гаер»|8-й кавалерыйскай дывізіі СС «Флорыян Гаер»]], сярод якіх, цалкам магчыма, былі ўраджэнцы Беларусі, удзельнічаюць у антыпартызанскім рэйдзе.]]
На тэрыторыі акупаваных краінаў, у тым ліку ў [[Польшча|Польшчы]] і Заходняй Беларусі, статус фольксдойчэ (незалежна ад катэгорыі) даваў шмат самых розных палёгак і прывілеяў пры адным істотным абавязку: фольксдойчэ абавязкова падлягалі прызыву ў [[вэрмахт]] ці [[войскі СС]]. Да таго ж у вачах як польскіх улад у эміграцыі, так і савецкіх, яны былі ворагамі і здраднікамі.

Сярод немцаў Беларусі дзель тых, хто запісаўся ў фолькліст, была вельма малая. Справа ў тым, што мясцовыя немцы ўжо даўно былі часткай [[беларусы|беларусаў]], ня ведалі нямецкай мовы (ці ведалі, але ўжо вельмі слаба), і, нягледзячы на тое, што яны маглі даказаць свае нямецкія карані з дапамогай прозьвішча, архіваў ці дакумэнтаў, яны былі вельмі далёкія ад ідэй [[нацызм]]у. Шмат беларусаў зь нямецкімі каранямі, хаваючы паходжаньне, ваявалі ў [[Армія Краёва|Арміі Краёвай]], у [[Чырвоная Армія|Чырвонай Арміі]], у шэрагах [[Савецкія партызаны|партызан]].

Тыя ж беларускія фольксдойчэ, якія пагадзіліся падпісаць фолькліст, былі абавязаны праходзіць службу ў [[вэрмахт|вэрмахце]] або [[войскі СС|войсках СС]]. Меркавана, што беларускія фольксдойчэ, як і ўкраінскія, маглі ўдзельнічаць у стварэньні кавалерыйскага палка СС, які паводле інфармацыі некаторых дасьледнікаў&lt;ref&gt;{{кніга|аўтар = Семиряга М.|загаловак = Тюремная империя нацизма и её крах|месца = М.|выдавецтва = Юридическая литература|год = 1991|старонак = 384|isbn = 5-7260-0272-5|мова = ru}}&lt;/ref&gt;, быў утвораны ў 1943 годзе ў раёне [[Днепрапятроўск]]у й складаўся цалкам з фольксдойчэ. Хутчэй за ўсё, паводле меркаваньня гісторыкаў&lt;ref&gt;{{Спасылка|аўтар = Соловьев А. В. 
|спасылка        = http://sgu.ru/faculties/historical/sc.publication/vseob.hist./viip/docs/20.pdf
|загаловак      = Фольксдойче и их взаимоотношения с нацистскими организациями в Рейскомиссариате Украина
|выдавецтва  = Саратовский Государственный Университет
|год = 13 февраля 2008
|мова       = ru
}}&lt;/ref&gt;, полк уліўся ў шэрагі [[8-я кавалерыйская дывізія СС «Флорыян Гаер»|8-й кавалерыйскай дывізіі СС «Флорыян Гаер»]]. Дывізія служыла на Ўсходнім фронце, а таму найболей падыходзіла для вышэйзгаданага палка.

Цікавай і вельмі спрэчнай асобай гісторыі [[Нямецка-савецкая вайна|нямецка-савецкай вайны]] зьяўляецца беларускі немец [[Уладзімер Гіль]] — палкоўнік [[Чырвоная армія|Чырвонай арміі]], заснавальнік і кіраўнік [[Баявы зьвяз расейскіх нацыяналістаў|Баявога зьвязу расейскіх нацыяналістаў]] і камандзір [[1-я расейская нацыянальная брыгада СС «Дружына»|1-й расейскай нацыянальнай брыгады СС]], пазьней перайшоў на бок [[Савецкія партызаны ў нямецка-савецкай вайне|савецкіх партызан]].

У канцы вайны тых немцаў, якія ваявалі на баку [[Трэці райх|Нямеччыны]] і здаліся заходнім саюзьнікам у палон, чакаў розны лёс: жыхары Заходняй Беларусі (да 1939), у адрозьненьне ад жыхароў [[БССР]] (да 1939), не выдаваліся саюзьнікамі [[СССР]] і атрымалі магчымасьць застацца жыць у Нямеччыне ці эміграваць у [[Амэрыка|Амэрыку]]. Некаторыя немцы адступалі ў 1944 годзе разам зь нямецкімі войскамі ў Нямеччыну{{Заўвага|Усяго каля 350 тыс. этнічных немцаў у 1942—1944 гг. былі пераселены з тэрыторыі Беларусі і Ўкраіны на захад&lt;ref name=&quot;niemcy5&quot;/&gt;.}}. Яшчэ некаторая частка немцаў Заходняй Беларусі, скарыстаўшыся магчымасьцю, зьехалі ў [[ПНР|Польшу]] ў 1944—1946 гадах. З таго часу на тэрыторыі Беларусі засталіся толькі нешматлікія этнічныя немцы, дэпартаваныя жа беларускія немцы, атрымаўшы ў 1980-х дазвол на вяртаньне, ад’яжджалі ўжо ў [[ФРН|Нямеччыну]].

== Сучаснасьць ==
[[Файл:Вп леонид вольский.jpg|міні|[[Лявон Вольскі]] — беларускі музыка, літаратар, мастак. Заснавальнік «[[Мроя|Мроі]]», [[N.R.M.]] і «[[Крамбамбуля (гурт)|Крамбамбулі]]». Паходзіць зь немцаў Магілёва.]]
Пасьля вайны шматлікія немцы пад страхам рэпрэсій хавалі сваю нацыянальнасьць, зьмянялі імёны і прозьвішчы&lt;ref name=&quot;niemcy3&quot;/&gt;. За прыналежнасьць да нямецкай нацыі не бралі на вучобу ў [[ВНУ]]&lt;ref name=&quot;niemcy3&quot;/&gt;. У 1979 годзе ў БССР упершыню з часоў Другой сусьветнай вайны была зафіксавана значная колькасьць немцаў&lt;ref name=&quot;niemcy5&quot;/&gt;. Зь пераважна сельскага насельніцтва немцы ў Беларусі пераўтварыліся ў гарадзкое насельніцтва&lt;ref name=&quot;niemcy5&quot;/&gt;.

У 1990-я гады ў Беларусі на ўздыме нацыянальнай самасьвядомасьці пачалі адчыняцца грамадзкія арганізацыі нямецкай культуры, якія вярталі да вытокаў культуры і побыту свайго народа&lt;ref name=&quot;niemcy3&quot;/&gt;. У 1990 годзе была зарэгістравана супольнасьць [[немцы|немцаў]] [[Беларусь|Беларусі]] «[[Відэрбург]]» з цэнтрам нямецкай культуры, асноўнай мэтай гэтага цэнтру зьяўляецца вывучэньне нямецкай [[нямецкая мова|мовы]], [[гісторыя Нямеччыны|гісторыі]] і [[культура Нямеччыны|культуры]], арганізацыя культурнага дыялёгу зь [[Нямеччына]]й&lt;ref name=&quot;niemcy&quot;/&gt;. У лістападзе 1990 году адбылося першае паседжаньне Беларускага грамадзтва немцаў&lt;ref name=&quot;niemcy4&quot;/&gt;. У 1994-м было зарэгістравана аб’яднаньне нямецкай культуры «Масты», у 1997-м &quot;Беларуская суполка немцаў «Нямецкі дом»&lt;ref name=&quot;niemcy4&quot;/&gt;.

Але ў гэты ж час пачаўся масавы ад’езд беларускіх немцаў у [[ФРН|Нямеччыну]]&lt;ref name=&quot;niemcy3&quot;/&gt;. А таму за апошнія годы спынілі працу цэнтры нямецкай культуры ў [[Горадня|Горадні]], [[Ліда|Лідзе]] і [[Віцебск]]у&lt;ref name=&quot;niemcy3&quot;/&gt;. У [[Менск]]у было зачынена найстарэйшае рэспубліканскае таварыства нямецкай культуры «Адраджэньне», знакам якога была птушка [[Фэнікс]], якая паўстае з попелу&lt;ref name=&quot;niemcy3&quot;/&gt;. З усіх арганізацыяў, якія аб’ядноўваюць беларускіх немцаў, прайшлі перарэгістрацыю ў [[Міністэрства юстыцыі Рэспублікі Беларусь|Мінюсьце]] толькі тры — у [[Гомель|Гомелі]], [[Бабруйск]]у і [[Менск]]у, дзе працуе «Нямецкі дом»&lt;ref name=&quot;niemcy3&quot;/&gt;. «Нямецкі дом» узначальвае [[Андрэй Шлегэль]], асноўныя задачы суполкі — разьвіцьцё культурных сувязяў паміж народамі; умацаваньне навуковых кантактаў з Грамадзкай акадэміяй навук расейскіх немцаў; спрыяньне рэалізацыі сябрамі аб’яднаньня сваіх грамадзянскіх, сацыяльных і культурных правоў; аказаньне матэрыяльнай дапамогі перасяленцам і іншым сябрам аб’яднаньня «Нямецкі дом»&lt;ref name=&quot;niemcy4&quot;/&gt;. Дзейнічае таксама аб’яднаньне нямецкай культуры «Масты», якім кіруе [[Вольга Штокман]], асноўныя задачы аб’яднаньня — адраджэньне нацыянальнай культуры сярод немцаў, якія жывуць у Беларусі, а таксама пошук шляхоў паразуменьня і пагадненьня паміж народамі&lt;ref name=&quot;niemcy4&quot;/&gt;.

Да нашага часу ў Беларусі захаваліся толькі 4 лютэранскія кірхі, але толькі ў Горадні ў 1995 годзе, дзякуючы [[Аляксандар Мілінкевіч|Аляксандру Мілінкевічу]] (які тады кіраваў пытаньнямі культуры і рэлігіі ў Гарадзенскім гарвыканкаме), кірху [[Лютэранская кірха (Горадня)|Сьвятога Яна]] аддалі вернікам&lt;ref name=&quot;niemcy3&quot;/&gt;.

Паводле [[Перапіс насельніцтва Беларусі 2009 году|перапісу]] 2009 году, у [[Беларусь|Беларусі]] пражывалі 2474 немцы&lt;ref name=&quot;STAT&quot;/&gt;, абсалютная большасьць зь якіх не зьяўляецца нашчадкамі тых немцаў, якія пасяліліся тут да ХХ ст., але ў Беларусі да гэтых пор пражываюць нашчадкі немцаў-каляністаў, якія перасяліліся сюды ў XIV—XIX ст., некаторыя зь якіх захавалі нямецкія прозьвішчы (часам у скажоным выглядзе), цяпер у [[Менск]]у, [[Магілёў|Магілёве]], [[Горадня|Горадні]], [[Полацак|Полацку]], [[Берасьце|Берасьці]] пражываюць нашчадкі нямецкіх грамадаў гэтых гарадоў, на [[Гомель]]шчыне пражываюць нашчадкі [[палескія немцы|палескіх немцаў]], на [[Маладэчна|Маладэчаншчыне]] й [[Ліда|Лідчыне]] пражываюць нашчадкі [[віленскія немцы|віленскіх немцаў]], нашчадкі немцаў пражываюць таксама й на [[Віцебск|Віцебшчыне]].

== Традыцыйная культура беларускіх немцаў ==
[[Файл:Нямецкая каляніская сядзіба.jpg|значак|Сядзіба немцаў-каляністаў]]

=== Гаспадарчыя заняткі ===
У гаспадарчым пляне немцы значна абыходзілі мясцовых жыхароў; так, пасяліўшыся на [[Палесьсе|Палесьсі]], немцы зарыентавалі свае гаспадаркі на жывёлагадоўлю малочнага кірунку і прытрымваліся дадзенага тыпу гаспадараньня ў 20-я гг. Ужо перад [[Першая сусьветная вайна|Першай сусьветнай вайной]] малочныя гаспадаркі немцаў дасягнулі значнага разьвіцьця і зьяўляліся высокарэнтабельнымі. Відавочна, дадзеная культура гаспадараньня склалася яшчэ ва [[Украінскія немцы|ўкраінскі]] пэрыяд жыцьця беларускіх немцаў-каляністаў.&lt;ref name=&quot;niemcy2&quot;/&gt;

Рынкавая скіраванасьць гаспадарак выяўлялася ў выкарыстаньні завадовай малочнай скаціны. [[Карова|Каровы]] ў нямецкіх калёніях давалі да 18 л малака (паводле зьвестак на 1930 г.). Немцы трымалі так званыя «калянісцкія» («нямецка-калянісцкія») пароды кароў — чорную й чырвоную «нямецкую». Папулярныя былі і мэтысы замежных парод — галяндзкія сымэнталы і інш. Нямецкая парода кароў складала значную частку мясцовай племянной скаціны і ахвотна набывалася [[калгас]]амі. Для кармленьня кароў каляністы ўсё больш сеялі [[канюшына|канюшыну]], [[віка|віку]], вырошчвалася [[гародніна]]. Зь іншых сельскагаспадарчых культур былі распаўсюджаны [[жыта]], [[авёс]], [[грэчка]], [[гарох]]. Для патрэб сям’і трымаліся [[авечка|авечкі]] і [[сьвіньня|сьвіньні]]. Разводзілі хатнюю птушку.&lt;ref name=&quot;niemcy2&quot;/&gt;

Асновай нямецкай гаспадаркі зьяўлялася [[карова]]: яна была галоўнай, асноўнай карміліцай, а грошы, заробленыя ад продажу малочных прадуктаў, давалі магчымасьць набыць усё неабходнае. У 1930 годзе лічылася, што наяўнасьць 2—3 кароваў забясьпечвае стабільнае пражываньне сям’і.&lt;ref name=&quot;niemcy2&quot;/&gt;

Карова ў нямецкай сям’і была аб’ектам усеагульнага клопату. Калі ў навакольнага ненямецкага насельніцтва, у прыватнасьці, беларускага, традыцыйна лічылася, што гаспадарчая прэрагатыва мужчын — гэта ўтрыманьне [[конь|каня]] й праца зь яго выкарыстаньнем, а жанчын — занятак каровай, то ў нямецкіх гаспадарках такога падзелу не назіралася.&lt;ref name=&quot;niemcy2&quot;/&gt;

Высокім узроўнем разьвіцьця адрозьнівалася каапэрацыя ў асяродзьдзі нямецкіх сялянаў-каляністаў — як у спажывецкай, так і ў вытворчай форме. Пасьпяхова функцыянавалі малочныя таварыствы (талакі) — аб’яднаньні па зборы і перапрацоўцы малака.&lt;ref name=&quot;niemcy2&quot;/&gt;

Таварыствы выраблялі [[масла]], варылі [[сыр]], у тым ліку і галяндзкі. Дадзеная сфэра вытворчай дзейнасьці нямецкага насельніцтва была ўнікальная ў эканамічным сэнсе.&lt;ref name=&quot;niemcy2&quot;/&gt;
[[Файл:Нямецкая каляніская школа.jpg|значак|Школа немцаў-каляністаў]]

=== Прамысловыя і рамесныя заняткі ===
Сярод нямецкага мужчынскага насельніцтва былі разьвіты саматужныя рамёствы — [[сталярства]], [[сьлясарства]], [[цясьлярства]] і г. д.&lt;ref name=&quot;niemcy2&quot;/&gt; Жанчыны-немкі займаліся [[ткацтва]]м&lt;ref name=&quot;niemcy2&quot;/&gt;.

Вельмі папулярна сярод немцаў было [[рыбалоўства]], займаліся таксама [[бортніцтва]]м.

=== Традыцыйнае жыльлё ===
Хаты палескіх немцаў, як правіла, былі зрубнага тыпу, з [[асіна|асіны]] і [[алешына|алешыны]]&lt;ref name=&quot;niemcy2&quot;/&gt;. З хвоі і елкі не будавалі&lt;ref name=&quot;niemcy2&quot;/&gt;. Дахі крыліся гонтай&lt;ref name=&quot;niemcy2&quot;/&gt;. Хата і асноўныя гаспадарчыя пабудовы знаходзіліся пад адным дахам&lt;ref name=&quot;niemcy2&quot;/&gt;. Як адзначаюць інфарматары, у двары быў поўны парадак, цяжка было знайсьці лішнюю травінку&lt;ref name=&quot;niemcy2&quot;/&gt;. Сядзібы агароджваліся жывой загарадзьдзю — елкамі, вербамі&lt;ref name=&quot;niemcy2&quot;/&gt;. Такім чынам сад засьцерагаўся ад замаразкаў&lt;ref name=&quot;niemcy2&quot;/&gt;. Дрэва эканомілі, печы ўзімку тапілі слаба, саграваліся пярынамі&lt;ref name=&quot;niemcy2&quot;/&gt;. Для іх вырабу разводзілі гусакоў, якіх у час халадоў маглі трымаць у хаце&lt;ref name=&quot;niemcy2&quot;/&gt;. У мэтах эканоміі ў якасьці подсьцілкі для кароў выкарыстоўвалі лісьце дрэваў, а не салому&lt;ref name=&quot;niemcy2&quot;/&gt;.

На Віленшчыне жыльлёвыя пабудовы немцаў амаль не адрозьніваліся ад мясцовых жыхароў за выключэньнем таго, што яны маглі быць значна больш традыцыйна беларускіх хат. Нямецкія пабудовы звычайна знаходзіліся каля лесу, таму што часьцяком, калі немцы пераяжджалі на тэрыторыю Беларусі, яны набывалі зь зямлёй і частку лесу. Таксама вельмі важным быў поўны парадак: трава абавязкова павінна быць пакошана, плот і дах адрамантаванымі і г. д.

=== Традыцыйная культура харчаваньня ===
У ежы для падрыхтоўкі шматлікіх страў выкарыстоўвалі [[шмалец]]{{Заўвага|Беларуская назва гусінага тлушчу.}}&lt;ref name=&quot;niemcy2&quot;/&gt;. Традыцыйным было ўжываньне [[масла]], сыру. Распаўсюджанай стравай былі [[клёцкі]]&lt;ref name=&quot;niemcy2&quot;/&gt;. Як і ў беларусаў, шмат страў гатавалася з бульбы. Таксама вельмі распаўсюджанымі былі мучныя вырабы і пшанічны хлеб. [[Сасіскі]] і [[каўбасы]] лічыліся агульнанямецкімі прадуктамі. Вельмі папулярнымі было нямецкае малако й малочныя прадукты (у прыватнасьці сыр), якія лічыліся вельмі якаснымі. Акрамя таго [[Курыца (птушка)|курыны]] [[суп]] з локшынай, [[клёцкі]], [[шніцаль]], [[бульба|бульбяное]] пюрэ, [[Каўбаса|каўбасы]]. З дэсэртаў папулярны [[штрудзель]] ці [[грэнкі]]&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20131020005126/http://velia.su/category/povolzhe Кухня российских немцев]{{ref-ru}}&lt;/ref&gt; з [[кава]]й (ці яго імітацыяй)&lt;ref&gt;[http://www.proza.ru/2011/11/25/680 Кухня российских немцев сто лет назад]{{ref-ru}}&lt;/ref&gt;. Па сьвятах часта рыхтавалі гусака з тушанай [[капуста]]й&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20131020015727/http://www.vkoem.kz/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=186%3A2010-06-01-10-08-27&amp;catid=102%3A2010-05-24-05-21-22&amp;Itemid=103&amp;lang=kz&amp;107bd9f3adf30a656732e5f946a8dcab=2cfac4b2b7e54ddc00fe846c384b9667 Немцы]{{ref-ru}}&lt;/ref&gt;.

Адзін з клясычных напояў — [[піва]]. У будныя дні ўжываньне [[алкаголь|алкаголю]] было непрымальным, у той час, як у выходныя й сьвяты піва было адным з самых папулярных напояў. Менавіта пад уплывам немцаў і габрэяў у Беларусі ўжывалася й іншая назва піва — ''біра'' (ад нямецкага ''Bier'' — піва).

[[Файл:Нямецкія каляністы.jpg|значак|200пкс|Нямецкія каляністы]]

=== Традыцыйны касьцюм ===
Паўсядзённай адзежай немцы практычна не адрозьніваліся ад навакольнага насельніцтва&lt;ref name=&quot;niemcy2&quot;/&gt;. Выключэньне складала толькі сьвяточная ці абрадавая адзежа, якая вельмі адрозьнівалася, таму што асобныя нямецкія сем’і перасяляліся з розных рэгіёнаў Нямеччыны, дзе традыцыі па-свойму адрозьніваліся.

У месцах, дзе немцы жылі калёніямі існавала пэўная сталая традыцыйная адзёжа. Так традыцыйнай жаночай адзежай немцаў на ўсходзе была белая [[кашуля]], сіняя [[спадніца]], [[фартух]], шнураваны [[станік]]-[[гарсаж]] і [[каптур]]. Мужчынская адзежа складалася зь белай кашулі з адкладным [[каўняр]]ом, [[камізэлька]]й, вузкіх штаноў па калена, курткі (сіні паўкафтан) і [[чаравік]]оў са спражкай (ці [[боты]]). На галаве — чорны шыракаполы [[капялюш]]&lt;ref&gt;[http://shkolazhizni.ru/archive/0/n-41788/ Эволюция костюма. Как менялся костюм первых немецких переселенцев на Руси?]{{ref-ru}}&lt;/ref&gt; ці [[шапка]]&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20131020014603/http://www.schuk.ru/index.php/kultura-nemcev/10-natsionalnye-kostyumy-i-odezhda-nemtsev Национальные костюмы и одежда немцев]{{ref-ru}}&lt;/ref&gt;.

=== Грамадзкія традыцыі ===
Вельмі характэрнай рысай немцаў зьяўлялася высокая і ўстойлівая рэлігійнасьць. Менавіта рэлігія галоўным чынам уплывала на грамадзкія традыцыі немцаў. У жыцьці нямецкай жанчыны [[рэлігія]] зьяўлялася яе складовай часткай, як і сям’я, хатняя гаспадарка, а шмат у чым — асноўным сэнсам яе існаваньня&lt;ref name=&quot;niemcy2&quot;/&gt;.

Жыцьцё рэлігійных грамадаў уяўляла сабою добра адладжаны мэханізм&lt;ref name=&quot;niemcy2&quot;/&gt;. ''«Кожную нядзелю ўсе ад мала да вяліка ходзяць у царкву», «у простай хаце выбудавана [[кірха]], якая кожнае сьвята перапоўнена народам»'', — сьведчаць афіцыйныя справаздачы ўлад&lt;ref name=&quot;niemcy2&quot;/&gt;. Пры грамадах працавалі харавыя гурткі, аркестры духавых і смычковых музычных прыладаў. Так званыя «сэктанты», у прыватнасьці, [[баптызм|баптысты]], не адгароджваліся ад астатняга нямецкага насельніцтва&lt;ref name=&quot;niemcy2&quot;/&gt;. Іх штодзённыя зборы з палаца і аркестрам прыцягвалі да сябе людзей&lt;ref name=&quot;niemcy2&quot;/&gt;. Вялікая ўвага надавалася рэлігійнаму навучаньню і выхаваньню дзяцей у нядзельных школах пры грамадах&lt;ref name=&quot;niemcy2&quot;/&gt;. Напрыклад, у Беразоўскім сельсавеце ў 1929 г. працавалі 4 такія школы&lt;ref name=&quot;niemcy2&quot;/&gt;.

=== Традыцыйная сям’я беларускіх немцаў ===
Для палескіх немцаў была характэрна [[вялікая сям’я]], у той жа час, як для астатніх беларускіх этнічных немцаў — звычайна [[малая сям’я]]. Галоўным у сям’і звычайна зьяўляўся старэйшы мужчына (дзед, бацька). Менавіта яму йшоў увесь прыбытак сям’і, і ўжо менавіта ён распараджаўся сямейным бюджэтам. Дзецям сям’я абавязкова павінна была даць адукацыю, пры гэтым ужо з самага дзяцінства дзецям прывіваліся дысцыпліна, мэтазгоднасьць, руплівасьць, акуратнасьць, імкненьне да парадку.

=== Традыцыйныя звычаі і абрады беларускіх немцаў ===
Вясельле папярэднічалася абрадам [[сватаўство|сватаўства]] і запрашэньня гасьцяў. Ён быў гэтакі экзатычны для мясцовага ненямецкага насельніцтвы, што згадваецца нават у афіцыйнай справаздачы Каралінскага райкаму [[КПБ]] за 1926 п.: ''«Перад вясельлем віноўнік імпрэзы — жаніх — садзіцца верхам на маленькага размалёванага коніка й заязджае прама ў пакой, запрашаючы гаспадара ў госьці»''. Аналягічна сват на ўпрыгожаным стужкамі і кветкамі маленькім кані заяжджаў і разгортваўся ў хаце маладой, у якой гаспадаром былі адкрыты ўсе вокны.&lt;ref name=&quot;niemcy2&quot;/&gt;

Для вясельля жаніх рыхтаваў сьпіртное, нявеста — закускі. Вясельле пачыналася звычайна ў суботу ў 10 гадзін раніцы і доўжылася да 10 гадзін вечара. У нядзелю мерапрыемства працягвалася. На вясельлі прысутнічалі толькі запрошаныя людзі, выпівалі тую колькасьць сьпіртнога, якое ім налівалі. Усякая «самадзейнасьць» у гэтым пытаньні выключалася.&lt;ref name=&quot;niemcy2&quot;/&gt;

Радасьці ў жыцьці былі непадзельныя ад нягод. Памерлы да пахаваньня 3 дні ляжаў у адмыслова абсталяванай яме на памосьце. Увесь гэты час, як і на пахаваньнях, выконваліся жалобныя песьні, чыталіся малітвы. Галашэньняў не было. Хавалі нябожчыка ў чорным адзеньні, бяз покрыва. У жалобным рытуале ўдзельнічалі толькі запрошаныя.&lt;ref name=&quot;niemcy2&quot;/&gt;

=== Каляндарныя сьвяты і абрады беларускіх немцаў ===
Галоўныя сьвяты беларускіх немцаў былі агульныя для ўсіх немцаў — [[Каляды]] і [[Новы год]]. Сьвяткавалі і паважалі ўсе агульнахрысьціянскія сьвяты. Апроч агульнахрысьціянскіх сьвят беларускія немцы, як і іншыя немцы, адзначалі ў кастрычніку [[Сьвята ўраджая]]. На Вялікдзень, лічылася, дзецям прыносіць ласункі [[велікодны заяц]]&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20131020030934/http://skatarina.ru/library/lutvros/lutvros/lr216.htm Лютеранские праздники у немцев в России]{{ref-ru}}&lt;/ref&gt;.

У нядзелю быў абавязковы выходны. У гэты дзень абавязкова праводзіліся набажэнствы, пасьля чаго адпачывалі і весяліліся. Папулярнай сярод немцаў была песьня «[[Ах, мой мілы Аўгустын]]», якую занесьлі сюды паўднёванямецкія перасяленцы.

== Мова ==
Мова нямецкіх перасяленцаў залежала ад рэгіёну, зь якога яны прыбывалі. Так, большасьць нямецкіх перасяленцаў XVIII ст. размаўляла на [[паўднёванямецкія мовы|паўднёванямецкіх мовах]], у асаблівасьці быў распаўсюджаны [[швабзкі дыялект]], але некаторая частка перасяленцаў была з [[Прусія|Прусіі]], дзе размаўлялі на [[паўночнанямецкія мовы|паўночнанямецкай мове]]. У большасьці выпадкаў беларускія немцы пераходзілі на [[беларуская мова|беларускую]] ці [[польская мова|польскую мову]] за некалькі (2-4) пакаленьняў, частымі былі выпадкі, калі атрымоўвалася нямецка-польска-беларуская мешаніна. Нярэдкімі таксама былі выпадкі ўжываньня некаторых словаў у беларускай мове, так, напрыклад, нямецкі дзеяслоў мог ужывацца ў беларускай дзеяслоўнай форме і г. д.

З той прычыны, што ў Нямеччыне існуе шырокая дыялектная разнастайнасьць, у якім большасьць [[Дыялекты нямецкай мовы|дыялектаў]] часьцяком значна адрозьніваюцца ў [[Фанэтыка нямецкай мовы|вымаўленьні]], граматыцы і словаўжываньні ад агульнапрынятай літаратурнай мовы ({{мова-de|Hochdeutsch|скарочана}}) і адзін ад аднаго аж да праблем паразуменьня паміж носьбітамі дыялектаў&lt;ref&gt;{{кніга|аўтар=Жирмунский В. М.|загаловак=История немецкого языка|месца=М.|выдавецтва=Изд-во лит-ры на ин. яз|год=1948|старонкі=74-75}}{{ref-ru}}&lt;/ref&gt;, этнічныя немцы, які вярталіся ў Нямеччыну, часьцяком сутыкаліся з моўнымі праблемамі, што прыходзілася фактычна нанова вывучаць нямецкую літаратурную мову.

== Рэлігія ==
Этнічныя немцы, якія перасяліліся на тэрыторыю Беларусі ў час ВКЛ, а таксама немцы, якія сяліліся ў Заходняй Беларусі, былі ў асноўнай большасьці [[каталіцтва|каталікамі]], існавалі таксама [[лютэранства|лютэране]] й [[праваслаўе|праваслаўныя]], былі таксама вернікі кірункаў [[баптызм]]у, [[мэнаніцтва]] й [[пяцідзясятніцтва]], але іх было значна менш.

Абсалютная большасьць немцаў [[Палесьсе|Палесься]] былі [[лютэранства|лютэранамі]], таксама было шмат [[баптызм|баптыстаў]].

З пачатку 20-х гг. у калёніі [[Найманаўка]] мелася суполка [[Эвангелізм|эвангельскіх]] хрысьціянаў «Heim der Bruder» («Сьвятая хата»)&lt;ref name=&quot;niemcy2&quot;/&gt;. Самі яны звалі сябе «Сьвятыя браты», а мясцовыя немцы-лютэране звалі яе «Hopsbruder» («Скакуны»)&lt;ref name=&quot;niemcy2&quot;/&gt;.

Веруючыя немцы падтрымлівалі цесныя сувязі з аднаверцамі зь [[Нямеччына|Нямеччыны]], [[ЗША]], [[Канада|Канады]], розных рэгіёнаў [[СССР]], былі ў курсе рэлігійнага жыцьця іх субратоў&lt;ref name=&quot;niemcy2&quot;/&gt;. Асабліва ў гэтым пляне вылучаліся баптысты, якія мелі сталыя кантакты зь іншымі рэгіёнамі ([[Украіна]]й, Паўночным [[Каўказ]]ам, [[Сыбір]]ру) празь перапіску, асабістыя кантакты, абмен дэлегацыямі&lt;ref name=&quot;niemcy2&quot;/&gt;. Пэрыядычна мясцовую [[лютэранства|лютэранскую]] грамаду наведвалі нямецкія [[пастар]]ы)&lt;ref name=&quot;niemcy2&quot;/&gt;. Яны праводзілі службы, шлюбавалі, выдавалі даведкі пра канфірмацыю, выконвалі іншыя рэлігійна-царкоўныя функцыі&lt;ref name=&quot;niemcy2&quot;/&gt;. Неабходную рэлігійную літаратуру ([[Біблія|Бібліі]], песьні, [[псальм]]ы) вернікі атрымлівалі з адпаведных замежных цэнтраў (з [[Масква|Масквы]] і [[Адэса|Адэсы]])&lt;ref name=&quot;niemcy2&quot;/&gt;.

== Дынаміка колькасьці немцаў у Беларусі ==
&lt;div style=&quot;float:right;margin:0 0 .5em 1em;&quot; class=&quot;toccolours&quot;&gt;
&lt;timeline&gt;
ImageSize = width:auto height:340 barincrement:47
PlotArea = left:50 bottom:20 top:15 right:15
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = late
Colors =
  id:linegrey2 value:gray(0.9)
  id:linegrey value:gray(0.7)
  id:cobar value:rgb(0.0,0.7,0.8)
  id:cobar2 value:rgb(0.6,0.9,0.6)
DateFormat = yyyy
Period = from:0 till:50000
ScaleMajor = unit:year increment:25000 start:0 gridcolor:linegrey
ScaleMinor = unit:year increment:5000 start:0 gridcolor:linegrey2
PlotData =
  color:cobar width:15
  bar:1897 from:0 till:49073
  bar:1917 from:0 till:36100
  bar:1926 from:0 till:7075
  bar:1937 from:0 till:9667
  bar:1939 from:0 till:8448
  bar:1939 from:0 till:19100
  bar:1959 from:0 till:1220
  bar:1970 from:0 till:1994
  bar:1979 from:0 till:2451
  bar:1989 from:0 till:3517
  bar:1999 from:0 till:4805
  bar:2009 from:0 till:2474
TextData=
  fontsize:10px pos:(10,195)
  text:
&lt;/timeline&gt;
&lt;/div&gt;
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+ '''Дынаміка колькасьці'''
|-
|+align=&quot;bottom&quot;|
|-
! Год !! Колькасьць (чал.) !! Колькасьць (%)
|-
|1897
|49 073
|0,49%
|-
|1917
|36 100
|0,52%
|-
|1926&lt;ref group=&quot;*&quot;&gt;Колькасьць немцаў у БССР без уліку Заходняй Беларусі.&lt;/ref&gt;
|7075
|0,14%
|-
|1937&lt;ref group=&quot;*&quot;&gt;Колькасьць немцаў у БССР без уліку Заходняй Беларусі.&lt;/ref&gt;
|9667
|0,12%
|-
|1939&lt;ref group=&quot;*&quot;&gt;Колькасьць немцаў у БССР без уліку Заходняй Беларусі.&lt;/ref&gt;
|8448
|0,15%
|-
|1939&lt;ref group=&quot;*&quot;&gt;Колькасьць немцаў у БССР з улікам Заходняй Беларусі.&lt;/ref&gt;&lt;ref group=&quot;*&quot;&gt;лічбы не дакладныя.&lt;/ref&gt;
|19 100
|0,19%
|-
|1959
|1220
|0,02%
|-
|1970
|1994
|0,02%
|-
|1979
|2451
|0,03%
|-
|1989
|3517
|0,03%
|-
|1999
|4805
|0,05%
|-
|2009
|2474
|0,03%
|}
&lt;references group=&quot;*&quot; /&gt;

== Беларускія немцы ==
* {{Артыкул у іншым разьдзеле|Іяган Шрэтэр||be|Іаган Шрэтэр}} — мастак
* [[Антоні Тызэнгаўз]]{{Заўвага|[[Тызэнгаўзы]] — шляхецкі род у [[ВКЛ]] гербу «[[Буйвал (герб)|Буйвал]]», паходзіў ад рыцараў [[Тэўтонскі ордэн|Тэўтонскага ордэну]] родам з [[Гальштынія|Гальштыніі]].}}&lt;ref name=&quot;stackelberg&quot;&gt;Genealogisches Handbuch der baltischen Ritterschaften. Teil 2, Band 1.2: Estland.— Görlitz, 1930. [https://web.archive.org/web/20181230233729/http://mdz10.bib-bvb.de/~db/bsb00000600/images/index.html?seite=408 s. 391—422], [http://daten.digitale-sammlungen.de/~db/bsb00000601/images/index.html?seite=463 s.48-49] {{ref-de}}&lt;/ref&gt; — дзяржаўны і грамадзкі дзяяч [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]], мэцэнат
* [[Тадэвуш Рэйтан]]{{Заўвага|Рэйтаны - шляхецкі род гербу «[[Рэйтан (герб)|Рэйтан]]» нямецкага паходжаньня. Каля 1600 году прадстаўнікі роду перасяліліся ў Польшчу, а троху пазьней – у Беларусь&lt;ref&gt;Баўленне вольнага часу шляхтай Вялікага княства Літоўскага ў канцы XVIII ст. (на прыкладзе роду Рэйтанаў) / [[Вольга Гарбачова]] // Магнацкі двор і сацыяльнае ўзаемадзеянне (XV–XVIII стст.) : зборнік навуковых прац [міжнароднай навуковай канферэнцыі, Мінск ― Мір, 6―8 чэрвеня 2013 г. / пад рэдакцыяй А. М. Янушкевіча]. ― Мінск, 2014. ― С. 427―438.&lt;/ref&gt;.}}&lt;ref name=&quot;rejtan&quot;&gt;{{Артыкул|аўтар=[[Зьміцер Юркевіч|Юркевіч З.]]|загаловак=Падзяліць — не падзяліцца|спасылка=http://www.kimpress.by/?page=2&amp;id=8558&amp;mode=print|выданьне=[[Культура (газэта)|Культура]]|тып=[[газэта]]|год=16 сакавіка 2013|нумар=[http://www.kimpress.by/?idnum=418 11 (1085)]|старонкі=|issn=}}&lt;/ref&gt; — вайсковы і палітычны дзяяч [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]]
* {{Артыкул у іншым разьдзеле|Міхал Шульц||be|Міхал Шульц}} — архітэктар
* {{Артыкул у іншым разьдзеле|Цыпрыян Крэйц||pl|Cyprian Kreutz}}{{Заўвага|{{Артыкул у іншым разьдзеле|Крэйцы||pl|Tryumf (herb szlachecki)}} — шляхецкі род [[Трыюмф (герб)|ўласнага]] гербу&lt;ref&gt;Józef Szymański: Herbarz rycerstwa polskiego z XVI wieku. Warszawa: DiG, 2001, s. 298. ISBN 83-7181-217-5.{{ref-pl}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Juliusz Karol Ostrowski: [https://crispa.uw.edu.pl/object/files/416373/display/Default Księga herbowa rodów polskich. T. 2.] Warszawa: Główny skład księgarnia antykwarska B. Bolcewicza, 1897-1906, s. 161.{{ref-pl}}&lt;/ref&gt;}} — генэрал [[Рэч Паспалітая|Рэчы Паспалітай]] і [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]].
* [[Эмілія Плятэр]]{{Заўвага|[[Плятэры]], Броэль-Плятэры — шляхецкі род гербу [[Плятэр (герб)|ўласнага]], які паходзіў з [[Вэстфалія|Вэстфаліі]]}}&lt;ref name=&quot;plater&quot;&gt;[[Уладзіслаў Вяроўкін-Шэлюта|Вяроўкін-Шэлюта У.]] Плятэры // {{Літаратура/ЭВКЛ|2к}} С. 442.&lt;/ref&gt; — зьбіральніца [[беларусы|беларускага]] фальклёру, удзельніца вызвольнага [[Паўстаньне 1830—1831 гадоў|паўстаньня 1831 году]] на [[Беларусь|Беларусі]]
* [[Уладзімер Спасовіч]] — [[юрыст]], грамадзкі дзеяч, [[публіцыст]], [[крытык]]; маці Тэафілія Крэйц паходзіла зь нямецкага роду&lt;ref&gt;Троицкий, Н. А. Корифеи российской адвокатуры / Н. А. Троицкий. — М.: Центрполиграф, 2006. — 415 с, с. 53.{{ref-ru}}&lt;/ref&gt;
* [[Эдвард Ян Ромэр]]{{Заўвага|[[Ромэры]] ({{мова-pl|Roemerowie}}, {{мова-de|Römern, Roemern}}) — шляхецкі род [[ВКЛ]] нямецкага паходжаньня (з [[Саксонія|Саксоніі]]&lt;ref&gt;[https://www.wbc.poznan.pl/dlibra/publication/66579/edition/82197/content Rodzina. Herbarz szlachty polskiej, wyd. Olgiebranda, Tom XV; Aut. Uruski Seweryn, p. 241, Warszawa 1931{{ref-pl}}]&lt;/ref&gt;.}} — грамадзкі дзяяч, літаратар, перакладчык і мастак
* [[Альфрэд Ізідар Ромэр]] — жывапісец, скульптар, мэдальер, мастацтвазнавец, этнограф
* [[Якуб Наркевіч-Ёдка]] — беларускі фізык, мэдык, біёляг. Яго маці Анэля Эстка была прадстаўніцай шляхецкага роду [[Эстка]]ў{{Заўвага|{{Артыкул у іншым разьдзеле|Эстка||ru|Эстко (дворянский род)}} ({{мова-de|von Esken, Essken, Estken}}, {{мова-pl| Estko, Estka}}) — польска-беларускі шляхецкі род нямецкага паходжаньня, прадстаўнікі якога аселі на землях [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага княства Літоўскага]] ў XVІІ стагодзьдзі&lt;ref&gt;Adam Boniecki, Artur Reiski [https://crispa.uw.edu.pl/object/files/416463/display/Default T. 5: Dowiattowie - Gąsiorkowicz. — Komorowscy.], skład główny Gebethner i Wolff, Warszawa, 1902. S. 233—234.{{ref-pl}}&lt;/ref&gt;}} нямецкага паходжаньня
* [[Габрыэля Пузына]]{{Заўвага|Габрыэля Пузына нарадзілася ў сям'і графа [[Адам Гюнтэр|Адама Гюнтэра]] (Гінтэра) нямецкага паходжаньня зь [[Ніжні Райн (дэпартамэнт)|Ніжняга Райну]] й  і графіні Аляксандры з Тызэнгаўзаў, роду таксама нямецкага паходжаньня.}} — паэтэса, пісьменьніца й мэмуарыстка
* [[Ежы Чапскі]]{{Заўвага|[[Гутэн-Чапскія]] — польска-беларускі шляхецкі род нямецкага паходжаньня, выводзіць сваё паходжаньне ад рыцара Дытрыха фон Гутэна, які ў 1112 годзе ўдзельнічаў у паходзе на [[Прусія|Прусію]], дзе і застаўся &lt;ref&gt;[https://archive.org/details/bub_gb_cLg_AAAAYAAJHistorisch-heraldisches Handbuch zum genealogischen Taschenbuch der gräflichen Häuser]. — Perthes, 1855. — P. 144.{{ref-de}}&lt;/ref&gt;}} — грамадзкі дзеяч, прамысловец, «[[Краёўцы|краёвец]]»
* {{Артыкул у іншым разьдзеле|Фэрдынанд Кан||ru|Кан, Фердинанд}}&lt;ref name=&quot;pov&quot;&gt;[http://wolgadeutsche.ru/lexikon/_Kahn.htm «Кан»// Энциклопедический словарь. Немецкое Поволжье] {{ref-ru}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ke&quot;&gt;Кан // [[Каталіцкая энцыкляпэдыя]]. Т.2. Изд. францисканцев. М.:2005. Ст. 734 {{ref-ru}}&lt;/ref&gt; — першы біскуп Тыраспальскай эпархіі. Настаўнік нямецкай і расейскай мовы ў [[Горадня|Горадні]]
* [[Радэрык фон Эркерт]]&lt;ref name=&quot;etn&quot;&gt;{{Кніга
|аўтар         = Навагродскі Т.А. [і інш.]
|частка        = Глава 1. Гісторыя развіцця этналагічнай навукі Беларусі
|загаловак     = Этналогія Беларусі: традыцыйная культура насельніцтва ў гістарычнай перспектыве. Вучэб.-метад. дапам.
|арыгінал      = 
|спасылка      = 
|выданьне      = 1-е выд
|месца         = {{Менск (Мінск)}}
|выдавецтва    = БДУ
|год           = 2009
|том           = 
|старонкі      = 23-24
|старонак      = 335
|isbn          = 978-985-518-121-8
}}&lt;/ref&gt; — дасьледнік этнаграфіі Беларусі.
* {{Артыкул у іншым разьдзеле|Радыён Гэйман||ru|Гейман, Родион Григорьевич}}&lt;ref&gt;Русский биографический словарь: В 25 т. / под наблюдением А. А. Половцова. 1896—1918. {{ref-ru}}&lt;/ref&gt; — ураджэнец [[Вільня|Вільні]], прафэсар [[Маскоўскі ўнівэрсытэт|Маскоўскага ўнівэрсытэту]], хімік, доктар мэдыцыны, кандыдат філязофіі
* {{Артыкул у іншым разьдзеле|Густаў Мантэйфэль||pl|Gustaw Manteuffel}}{{Заўвага|{{Артыкул у іншым разьдзеле|Зое-Мантэйфэль||de|Zoege von Manteuffel}} ({{мова-de|Soye, Zoye, Zeuge, Szoege, Zoge, Zoege, Zoege von Manteuffel) — [[Балтыйскія немцы|балтыйскі нямецкі]] графскі род, вядомы з XIV ст.&lt;ref&gt;Genealogisches Handbuch der baltischen Ritterschaften, Teil 1, Band 2: Livland, Görlitz 1929 – [http://personen.digitale-sammlungen.de/baltlex/Blatt_bsb00000559,00522.html Grafen Manteuffel des Stammes Zöge]{{ref-de}}&lt;/ref&gt;}}.}} — гісторык, [[этналёгія|этноляг]], краязнаўца, паходзіў з [[Латвія|латыскай]] часткі тагаснай [[Віцебская губэрня|Віцебскай губэрні]]
* [[Альфрэд Ізідар Ромэр]]&lt;ref name=&quot;romer&quot;&gt;Ремер, дворянский род // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907. {{ref-ru}}&lt;/ref&gt; — жывапісец, скульптар, мэдальер, мастацтвазнавец, этнограф
* {{Артыкул у іншым разьдзеле|Аляксандар Гэнкель||ru|Генкель, Александр Германович}}&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20181212142116/http://rusdeutsch-panorama.ru/jencik_statja.php?mode=view&amp;site_id=34&amp;own_menu_id=4085 В. Савчук. Генкель Александр Германович]{{ref-ru}}&lt;/ref&gt; — ураджэнец [[Вільня|Вільні]], вучоны-біёляг, пэдагог, асьветнік
* [[Эдвард фон Роп]]&lt;ref name=&quot;biskup&quot;&gt;{{Кніга
|аўтар         = Смалянчук А. 
|частка        = 
|загаловак     = Біскуп Эдвард Роп 
|арыгінал      = 
|спасылка      = 
|выданьне      = 
|месца         = 
|выдавецтва    = Беларускі гістарычны часопіс.
|год           = 1994.
|том           = № 3
|старонкі      = 
|старонак      = 
|isbn          = 
}}&lt;/ref&gt; — рэлігійны і грамадзка-палітычны дзяяч [[Беларусь|Беларусі]]
* {{Артыкул у іншым разьдзеле|Дзьмітры Ольдэрогэ||ru|Ольдерогге, Дмитрий Алексеевич}}&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20160305060528/http://rusdeutsch-panorama.ru/jencik_statja.php?mode=view&amp;site_id=34&amp;own_menu_id=3875 И. Осницкая. Ольдерогге Дмитрий Алексеевич]{{ref-ru}}&lt;/ref&gt; — ураджэнец [[Вільня|Вільні]], навуковец-этнограф, лінгвіст, гісторык
* {{Артыкул у іншым разьдзеле|Канстантын Раўш||ru|Рауш, Константин Михайлович}}&lt;ref&gt;Пак В. Шахматы в шахтерском крае: История шахмат в Донбассе. — Донецк: Донеччина, 2001. — С. 37—46 {{ref-ru}}&lt;/ref&gt; — шахматыст, актор, рэжысэр
* {{Артыкул у іншым разьдзеле|Канстантын Фляксбэргер||be|Канстанцін Андрэевіч Фляксбергер}} — біёляг
* {{Артыкул у іншым разьдзеле|Арнольд Штам||be|Арнольд Робертавіч Штам}} — біёляг, арнітоляг
* {{Артыкул у іншым разьдзеле|Уладзімер Гіль||ru|Гиль, Владимир Владимирович}}&lt;ref&gt;[http://topwar.ru/38048-zagadka-polkovnika-gilya.html Загадка полковника Гиля]{{ref-ru}}&lt;/ref&gt; — палкоўнік [[Чырвоная армія|Чырвонай арміі]], заснавальнік і кіраўнік [[Баявы зьвяз расейскіх нацыяналістаў|Баявога зьвязу расейскіх нацыяналістаў]] і камандзір [[1-я расейская нацыянальная брыгада СС «Дружына»|1-й расейскай нацыянальнай брыгады СС]], пазьней перайшоў на бок [[Савецкія партызаны ў нямецка-савецкай вайне|савецкіх партызан]]
* [[Ота Шміт]]&lt;ref name=&quot;schmidt&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20060918044350/http://www.ifz.ru/schmidt.html Отто Юльевич Шмидт]{{ref-ru}}&lt;/ref&gt;— савецкі [[матэматык]], [[астраном]], дасьледнік Поўначы, акадэмік Акадэміі навук СССР з 1935 году (чалец Украінскай Акадэміі навук з 1934, чалец-карэспандэнт АН СССР з 1933), [[Герой Савецкага Саюза]] (1937)
* [[Алесь Гародня]] (сапраўднае імя Аляксандар Эраставіч Функ) — празаік, крытык, рэдактар, паходзіў зь нямецкай сям’і
* [[Юліяна Вітан-Дубейкаўская|Юліяна Мэнке]] — беларуская мастацтвазнаўца, паходзіла з роду віленскіх немцаў. Дапамагала [[Іван Луцкевіч|Івану Луцкевічу]] ў Беларускім Камітэце. Падчас перамоваў зь нямецкімі акупацыйнымі ўладамі адстойвала правы беларусаў на самавызначыньне і адукацыю. Удзельнічала ў адкрыцьці першых беларускіх школаў і настаўніцкіх курсаў, Віленскай Беларускай Гімназіі, дзе затым сама выкладала пэдагогіку і нямецкую мову
* [[Віталь Вольскі|Віталь]], [[Артур Вольскі|Артур]] і [[Лявон Вольскі|Лявон]] Зэйдэль-Вольскія&lt;ref&gt;[http://nn.by/?c=ar&amp;i=98047 Дасье NRM]. Наша Ніва&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20110720220735/http://news.tut.by/kaleidoscope/102044.html Лявон Вольский: «В Беларуси есть одна настоящая звезда»]{{ref-ru}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20140810180441/http://kamunikat.org/Volski_Lavon.html Лявон Вольскі]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.goodreads.com/author/show/6868484._ Лявон Вольскі]&lt;/ref&gt;
* [[Крыстыян Гэнкель]]&lt;ref name=&quot;Khenkel&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20130326004751/http://goals.by/hockey/articles/127373 Goals.by знакомится с одним из самых перспективных белорусских защитников Кристианом Хенкелем]&lt;/ref&gt; — беларускі хакеіст

== Заўвагі ==
{{Заўвагі|2}}

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

== Літаратура ==
* {{Кніга
|аўтар         = Навагродскі Т.А. [і інш.].
|частка        = Глава 15. Этнічныя групы Беларусі: гісторыя і культура. Немцы.
|загаловак     = Этналогія Беларусі: традыцыйная культура насельніцтва ў гістарычнай перспектыве. Вучэб.-метад. дапам.
|арыгінал      = 
|спасылка      = 
|выданьне      = 1-е выд
|месца         = {{Менск (Мінск)}}
|выдавецтва    = БДУ
|год           = 2009
|том           = 
|старонкі      = 310-311
|старонак      = 335
|isbn          = 978-985-518-121-8
}}
* {{Кніга
|аўтар         = Вернер И.Л.
|частка        = 
|загаловак     = Иностранные подданные в Беларуси (конец XVIII — начало XX вв.)
|арыгінал      = 
|спасылка      = 
|выданьне      = 1-е выд
|месца         = Минск
|выдавецтва    = Типография Макарова и К
|год           = 2012
|том           = 
|старонкі      = 
|старонак      = 528
|isbn          = 978-985-6818-69-4
|мова          = ru
}}
* {{Кніга
|аўтар         = [[Адам Кіркор|Киркор А.]]
|частка        = Т.3, Ч.1, Литовское Полесье.
|загаловак     = Живописная Россия
|арыгінал      = Живописная Россия: Отечество наше в его земельном, историческом, племенном, экономическом и бытовом значении
|спасылка      = 
|выданьне      = 1-е изд.
|месца         = Санкт-Петербург
|выдавецтва    = Товарищество М. О. Вольфа
|год           = 1882
|том           = 3. «Литовские и Белорусские губернии»
|старонкі      = 21
|старонак      = 496
|isbn          = 
}}
* Немцы России (энциклопедия). В 3-х томах. Москва: Изд-во «Общественная академия наук российских немцев», 1999—2006 (Предс. редкол. В. Карев, О.Кубицкая){{ref-ru}}
* {{Кніга
|аўтар         = Пичуков В.
|частка        = От крестьянки-колонистки до спецпереселенки: трагический путь немецкой женщины Советской Беларуси в межвоенный период
|загаловак     = Репрессивная политика советской власти в Беларуси. Сборник научных работ
|арыгінал      = 
|спасылка      = http://kamunikat.org/katalohkamunikat.html?pub_start=12640&amp;pubid=10219
|выданьне      = 1-е выд
|месца         = Минск
|выдавецтва    = Международное историко-просветительское правозащитное и благотворительное общество «Мемориал»
|год           = 2007
|том           = 
|старонкі      = 
|старонак      = 377
|isbn          = 
|мова          = ru
}}
* Савин А. И. Формирование концепции немецкой «пятой колонны» в СССР (середина 1920-х годов). // Вопросы германской истории: Сб. науч. тр. / Ред. кол. С. И. Бобылева и др., Днепропетровск, 2007.{{ref-ru}}
* Тугай В. В., Тугай С. М. «Фольксдойче» в Беларуси (1941—1944 гг.). Беларусь і Германія: гісторыя і сучаснасьць : Матэрыялы Міжнароднай навуковай канфэрэнцыі, У 3-х частках. Ч. 2., Мінск, 22 красавіка, 2004 г., Вып. 3.{{ref-ru}}
* Тугай В. В. «Рейхсдойче» в рядах белорусских партизан (1941—1944 гг.) // Гісторыя: праблемы выкладаньня. — 2005. — № 4{{ref-ru}}
* Коваль М. В., Медведок П. В. Фольксдойче в Україні (1941—1944 рр.) // Український історичний журнал. 1992. №5.{{ref-uk}}

{{Добры артыкул}}

{{Беларускія немцы}}
{{Насельніцтва Беларусі}}

[[Катэгорыя:Беларускія немцы| ]]
[[Катэгорыя:Беларуска-нямецкія стасункі]]</text>
      <sha1>413nu0dj7o7839lnojcay1sa6i2dd1n</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ібэрыя 1999 Тбілісі</title>
    <ns>0</ns>
    <id>176626</id>
    <revision>
      <id>2677097</id>
      <parentid>2673142</parentid>
      <timestamp>2026-07-02T08:00:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dymitr</username>
        <id>10914</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Вікіпэдыя:Выявы|выява]]</comment>
      <origin>2677097</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5974" sha1="fjjln7r6xskl19d8nodyf6fzfk8avcy" xml:space="preserve">{{Футбольны клюб
|Назва            = Ібэрыя 1999
|Лягатып          = Saburtalo Tbilisi Logo.png
|ПоўнаяНазва      = 
|Заснаваны        = 1999
|Горад            = [[Тбілісі]], [[Грузія]]
|Стадыён          = [[Бэндэла (стадыён)|Бэндэла]]
|Умяшчальнасьць   = 2000
|Прэзыдэнт        = 
|Трэнэр           = 
|Чэмпіянат        = {{Папярэдні футбольны сэзон Грузіі|Ібэрыя1999Ліга}}
|Сэзон            = {{Папярэдні футбольны сэзон Грузіі|Ібэрыя1999Сэзон}}
|Месца            = {{Папярэдні футбольны сэзон Грузіі|Ібэрыя1999}}
|Сайт             = http://www.fcsaburtalo.ge/
|Прыналежнасьць   = Грузінскія
|pattern_la1 = 
|pattern_b1 = 
|pattern_ra1 = 
|leftarm1 = FF0000
|body1 = FF0000
|rightarm1 = FF0000
|shorts1 = FF0000
|socks1 = FF0000
|pattern_la2 = 
|pattern_b2 = 
|pattern_ra2 = 
|leftarm2 = FFFFFF
|body2 = FFFFFF
|rightarm2 = FFFFFF
|shorts2 = FFFFFF
|socks2 = FFFFFF
}}
«'''Ібэрыя 1999'''» — грузінскі футбольны клюб з гораду [[Тбілісі]]. Заснаваны ў 1999 годзе. 3-разовы [[Чэмпіянат Грузіі па футболе|чэмпіён Грузіі]] (2018, [[Нацыянальная ліга чэмпіянату Грузіі па футболе 2024 году|2024]], 2025) і трохразовы ўладальнік [[Кубак Грузіі па футболе|Кубка Грузіі]] (2019, 2021, 2023). Да 27 лютага 2024 году меў назву «Сабуртала».

== Гісторыя ==
Клюб быў заснаваны 20 жніўня 1999 году пад назовам «Сабуртала»&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=http://fcsaburtalo.ge/en/about-us.html|загаловак=The history of FC Saburtalo Tbilisi|выдавецтва=FCsaburtalo.ge|дата публікацыі=06.12.2015|копія=https://web.archive.org/web/20180210180102/http://fcsaburtalo.ge/en/about-us.html|дата копіі=10.02.2018}}&lt;/ref&gt;. Назва адсылае да [[Сабуртала|аднайменнага]] раёну ў [[Тбілісі]]. У 2005 годзе ён быў набыты кампаніяй ''Iberia Business Group'' і ейным уладальнікам [[Тарыел Хэчыкашвілі|Тарыелам Хэчыкашвілі]], які пазьней заняў пасаду міністра спорту і справаў моладзі Грузіі. Па сэзоне 2014—2015 гадоў «Сабуртала» ўпершыню прасунулася ў элітны дывізіён краіны&lt;ref&gt;{{навіна|спасылка=https://sportall.ge/article/78060-rom-ara-scori-midgoma-saburtalos-carmatebis-pormula/|загаловак=&quot;საბურთალოს&quot; წარმატების ფორმულა|выдавец=sportall.ge|дата публікацыі=28.04.2015}}&lt;/ref&gt;. Ужо празь некалькі сэзонаў каманда стала адным зь лідэраў грузінскага футболу, стаўшы чэмпіёнам краіны ў 2018 годзе. Тады дружына ачольваў галоўны трэнэр [[Гія Чыябрышвілі]]&lt;ref&gt;{{навіна|спасылка=https://at.ge/2018/12/03/saburtalo/|загаловак=&quot;საბურთალო&quot; ჩემპიონია!|дата публікацыі=03.12.2018}}&lt;/ref&gt;. Праз год каманда ўзяла [[Кубак Грузіі па футболе|Кубак Грузіі]], адолеўшы ў фінале сталічны «[[Лякаматыў Тбілісі|Лякаматыў]]» зь лікам 3:1. У 2020 годзе «Сабуртала» выгуляла чэмпіёнаў краіны з сталічнага «[[Дынама Тбілісі|Дынама]]», залічыўшы на свой рахунак яшчэ і [[Супэркубак Грузіі па футболе|Супэркубак Грузіі]]&lt;ref&gt;{{навіна|спасылка=https://atiani.ge/2020/02/23/saburthalom-gaasama-amjerad-superthasi/#:~:|загаловак=&quot;საბურთალომ&quot; გაასამა – ამჯერად სუპერთასი|дата публікацыі=23.02.2020}}&lt;/ref&gt;.

У наступных сэзонах каманда выйграла яшчэ два кубкавыя трафэі і яшчэ адзін тытул лігі, але 2022 год стаў адзіным годам, калі «Сабуртала» ня здолела разжыцца аніводным тытулам. 27 лютага 2024 году назва каманды была зьмененая на «Ібэрыя 1999»&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://www.fcsaburtalo.ge/ახალი-სეზონიდან-საბურთა/|загаловак=ახალი სეზონიდან &quot;საბურთალო&quot; &quot;იბერია 1999&quot;-ის სახელით იასპარეზებს|выдавецтва=FC saburtalo|дата публікацыі=27.02.2024}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://www.fcsaburtalo.ge/en/from-the-new-season-saburtalo-will-compete-under-the-name-of-iberia-1999/|загаловак=From the new season, &quot;Saburtalo&quot; will compete under the name of &quot;Iberia 1999&quot;|выдавецтва=FC saburtalo|дата публікацыі=29.02.2024}}&lt;/ref&gt;.

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

== Вонкавыя спасылкі ==
* [https://web.archive.org/web/20190511191123/http://www.fcsaburtalo.ge/ Афіцыйны сайт]

{{Нацыянальная ліга чэмпіянату Грузіі па футболе}}

[[Катэгорыя:Спорт у Тбілісі]]</text>
      <sha1>fjjln7r6xskl19d8nodyf6fzfk8avcy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Корачын</title>
    <ns>0</ns>
    <id>195766</id>
    <revision>
      <id>2677078</id>
      <parentid>2219480</parentid>
      <timestamp>2026-07-02T04:52:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ліцьвін</username>
        <id>847</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>стыль</comment>
      <origin>2677078</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4663" sha1="bmlluuusxi1018w6flbor7edjwmbaw5" xml:space="preserve">{{Населены пункт/Беларусь
|Назва                             = Корачын
|Статус                            = вёска
|Назва ў родным склоне             = Корачына
|Трансьлітараваная назва           = Koračyn
|Герб                              = 
|Сьцяг                             = 
|Гімн                              = 
|Дата заснаваньня                  = 
|Першыя згадкі                     = 
|Статус з                          = 
|Магдэбурскае права                = 
|Былая назва                       = 
|Мясцовая назва                    = 
|Вобласьць                         = [[Берасьцейская вобласьць|Берасьцейская]]
|Раён                              = [[Івацэвіцкі раён|Івацэвіцкі]]
|Сельсавет                         = [[Жытлінскі сельсавет|Жытлінскі]]
|Гарадзкі савет                    = 
|Старшыня гарвыканкаму             = 
|Пасада кіраўніка                  = 
|Кіраўнік                          = 
|Плошча                            = 
|Крыніца плошчы                    = 
|Вышыня                            = 
|Унутраны падзел                   = 
|Колькасьць насельніцтва           = 36
|Год падліку колькасьці            = 2009
|Крыніца колькасьці насельніцтва   = 
|Тэндэнцыя колькасьці насельніцтва = 
|Этнічны склад насельніцтва        = 
|Год падліку этнічнага складу      = 
|Нацыянальны склад насельніцтва    = 
|Год падліку нацыянальнага складу  = 
|Колькасьць двароў                 = 
|Год падліку колькасьці двароў     = 
|Крыніца колькасьці двароў         = 
|Паштовы індэкс                    = 225255
|СААТА                             = 
|Выява                             = 
|Апісаньне выявы                   = 
 |Шырата градусаў                  = 52
 |Шырата хвілінаў                  = 33
 |Шырата сэкундаў                  = 27
 |Даўгата градусаў                 = 25
 |Даўгата хвілінаў                 = 20
 |Даўгата сэкундаў                 = 30
|Пазыцыя подпісу на мапе           = 
|Водступ подпісу на мапе           = 
|Сайт                              = 
}}
'''Ко́рачын'''&lt;ref name=&quot;daviednik&quot;&gt;{{Літаратура/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Берасьцейская вобласьць}} С. 153&lt;/ref&gt; (таксама — ''Ко́ратчын''&lt;ref name=&quot;daviednik&quot; /&gt;) — [[вёска]] ў [[Івацэвіцкі раён|Івацэвіцкім раёне]] [[Берасьцейская вобласьць|Берасьцейскай вобласьці]]. Уваходзіць у [[Жытлінскі сельсавет]]. На ўсход ад вёскі знаходзіцца возера [[Корачын (возера)|Корачын]].

== Насельніцтва ==
* 1999 год — 54 чалавекі
* 2009 год — 36 чалавек

== Асобы ==
* [[Канстантын Хруцкі]] (1855-1969) — расейскі вайсковы дзеяч, герой [[расейска-турэцкая вайна|расейска-турэцкай вайны]] 1877—1878 гадоў

== Інфармацыя для турыстаў ==
* Курганны могільнік IX—XIII ст. каля вёскі, урочышча Боркі, Ахоўваецца дзяржавай&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20180802171703/http://systemaby.com/docs/bitq4/dk-gv164a.html Аб статусе гісторыка-культурных каштоўнасцей]&lt;/ref&gt; 
* [[Музэй партызанскай славы]], знаходзіцца за 3 км на поўдзень ад вёскі ва ўрочышчы Хаваншчына

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

{{Жытлінскі сельсавет}}
{{Івацэвіцкі раён}}

[[Катэгорыя:Жытлінскі сельсавет]]
[[Катэгорыя:Населеныя пункты Івацэвіцкага раёну]]</text>
      <sha1>bmlluuusxi1018w6flbor7edjwmbaw5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Арарат-Армэнія Ерэван</title>
    <ns>0</ns>
    <id>207462</id>
    <revision>
      <id>2677041</id>
      <parentid>2671100</parentid>
      <timestamp>2026-07-01T19:07:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dymitr</username>
        <id>10914</id>
      </contributor>
      <comment>крыніца — https://en.wikipedia.org/wiki/FC_Ararat-Armenia?oldid=1361984376</comment>
      <origin>2677041</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6782" sha1="cnsqzicch04tpiy3rvi404zlf05l9gy" xml:space="preserve">{{Футбольны клюб
|Назва            = Арарат-Армэнія
|Лягатып          = FC Ararat-Armenia logo.svg
|ПоўнаяНазва      = Ֆուտբոլային Ակումբ Արարատ-Արմենիա
|Заснаваны        = 2017
|Горад            = [[Ерэван]], [[Армэнія]]
|Стадыён          = [[Рэспубліканскі стадыён імя Вазгена Саркісяна]]
|Умяшчальнасьць   = 14 403
|Прэзыдэнт        = 
|Чэмпіянат        = {{Папярэдні футбольны сэзон Армэніі|АраратАрмэЛіга}}
|Сэзон            = {{Папярэдні футбольны сэзон Армэніі|АраратАрмэСэзон}}
|Месца            = {{Папярэдні футбольны сэзон Армэніі|АраратАрмэ}}
|Сайт             = http://www.fcararat.am/
|Прыналежнасьць   = Армянскія
}}
«'''Арара́т-Армэ́нія'''» — армянскі футбольны клюб з гораду [[Ерэван]]у. Заснаваны ў 2017 годзе. Трохразовы чэмпіён Армэніі ([[Прэм’ер-ліга чэмпіянату Армэніі па футболе 2018—2019 гадоў|2019]], [[Прэм’ер-ліга чэмпіянату Армэніі па футболе 2019—2020 гадоў|2020]], [[Прэм’ер-ліга чэмпіянату Армэніі па футболе 2025—2026 гадоў|2026]]) і ўладальнік [[Кубак Армэніі па футболе|Кубка Армэніі]] (2024).

== Гісторыя ==
Клюб быў заснаваны ў 2017 годзе як акадэмія «Аван» [[Рубэн Айрапецян|Рубэнам Айрапэцянам]]. Склад каманды базаваўся на маладых выпускніках Ерэванскай футбольнай акадэміі, а таксама многіх юных гульцоў зь «[[Пюнік Ерэван|Пюніку]]»&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=http://www.armsport.am/hy/news/2017/07/17/Artak-Oseyan-A/811236|загаловак=Armsport: FC Avan Academy|копія=https://web.archive.org/web/20180729015154/http://www.armsport.am/hy/news/2017/07/17/Artak-Oseyan-A/811236|дата копіі=29.07.2018}}&lt;/ref&gt;. Дэбютны матч клюбу адбыўся ў ліпені 2017 году супраць «[[Эрэбуні Ерэван|Эрэбуні]]». Таварыскі матч завяршыўся перамогай «Авану» зь лікам 3:1. На пачатку 2018 году клюб быў перададзены расейска-армянскаму бізнэсоўцу [[Самвэл Карапэцян|Самвэлу Карапэцяну]], які перайменаваў яго ў «Арарат-Масква». Клюб быў рэарганізаваны адразу пасьля таго, як расейскі клюб «[[Арарат Масква|Арарат]]» не прайшоў сэртыфікацыю&lt;ref&gt;[https://sportarena.com/football/ukraina-pervaya-liga/gor-malakyan-pokinul-feniks-i-vernulsya-na-rodinu/ Gor Malakyan left Feniks and returned to his home country]. Sport Arena.&lt;/ref&gt;. Артак Асэян трэнаваў клюб, калі той выступаў у Першай лізе 2017—2018 гадоў&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=http://www.armsport.am/hy/news/2017/07/24/Arajin/812923|загаловак=Հայտնի է Հայաստանի Առաջին խմբի առաջնության խաղացանկը – Սպորտային լուրեր &amp;#124; 2017–18 Armenian First League matches|выдавецтва=armsport.am|копія=https://web.archive.org/web/20170726085253/http://www.armsport.am/hy/news/2017/07/24/Arajin/812923|дата копіі=26.07.2017}}&lt;/ref&gt;.

Пасьля павышэньня ў [[Прэм’ер-ліга чэмпіянату Армэніі па футболе|Прэм’ер-лігу]] клюб зноў зьмяніў свой назоў на «Арарат-Армэнія». 2 жніўня 2018 году беларускі трэнэр [[Вадзім Скрыпчанка]] быў прызначаны новым галоўным трэнэрам каманды, але адмысловец ужо 25 верасьня 2018 году быў звольнены. 30 траўня 2019 году «Арарат-Армэнія» перамог «[[Урарту Ерэван|Бананц]]» зь лікам 1:0, у выніку чаго аформіў перамогу ў армянскім чэмпіянаце&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://www.armfootball.com/arm/news/108281/ararat-armenian-dardzav-hayastani-chempion-video.html|загаловак=Արարատ-Արմենիան դարձավ Հայաստանի չեմպիոն (VIDEO)|выдавецтва=Arm Football|дата публікацыі=30.05.2019|копія=https://web.archive.org/web/20190909042346/http://www.armfootball.com/arm/news/108281/ararat-armenian-dardzav-hayastani-chempion-video.html|дата копіі=09.09.2019}}&lt;/ref&gt;. Гэты трыюмф адкрыў шлях да [[Ліга чэмпіёнаў УЭФА|Лігі чэмпіёнаў УЭФА]]. 14 ліпеня 2020 году «Арарат-Армэнія» абараніў тытул чэмпіёна краіны. Не зважаючы на такі посьпех, 17 ліпеня 2020 году галоўны трэнэр [[Вардан Мінасян]] сышоў з клюбу пасьля заканчэньня кантракту. 22 ліпеня 2020 году клюб абвесьціў аб прызначэньні гішпанца [[Давід Кампаньня|Давіда Кампаньню]] на пасаду галоўнага трэнэра. 5 сакавіка 2021 году і гэты трэнэр пакінуў сваю пасаду на ўзаемную згоду, пасьля чаго пэўны час кіраваў камандай Армэн Адамян. 24 сакавіка 2021 году «Арарат-Армэнія» прызначыў [[Анатоль Байдачны|Анатоля Байдачнага]] новым галоўным трэнэрам. Байдачны  пакінуў ерэванцаў праз два з паловай месяцы, 8 чэрвеня 2021 году, на ўзаемную згоду бакоў.

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

== Вонкавыя спасылкі ==
* [http://www.fcararat.am/ Афіцыйны сайт]

{{Прэм’ер-ліга чэмпіянату Армэніі па футболе}}

[[Катэгорыя:Спорт у Ерэване]]</text>
      <sha1>cnsqzicch04tpiy3rvi404zlf05l9gy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Аргаяскі раён</title>
    <ns>0</ns>
    <id>227422</id>
    <revision>
      <id>2677050</id>
      <parentid>2236996</parentid>
      <timestamp>2026-07-01T21:07:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>67502</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2677050</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1414" sha1="c29jnayx5xe6a6tu8f1o78mx33sns8x" xml:space="preserve">{{Адміністрацыйная адзінка}}
'''Аргаяскі раён''' ({{мова-ru|Аргаяшский район}}) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў [[Чалябінская вобласьць|Чалябінскай вобласьці]] [[Расея|Расеі]]. Адміністрацыйным цэнтарам зьяўляецца сяло [[Аргаяш]].

== Геаграфія ==
Аргаяскі раён мяжуе з [[Сасноўскі раён (Чалябінская вобласьць)|Сасноўскім]], [[Касьлінскі раён|Касьлінскім]], [[Кунашацкі раён|Кунашацкім]] і [[Чабаркульскі раён|Чабаркульскім]] раёнамі. Плошча раёну складае 2683,17 км².

== Гісторыя ==
Аргаяскі раён быў утвораны 20 жніўня 1930 году ў адпаведнасьці з пастановай [[Усерасейскі цэнтральны выканаўчы камітэт|УЦВК]].

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

== Вонкавыя спасылкі ==
{{Commons}}
* [https://web.archive.org/web/20130521045440/http://argayash.ru/ Сайт раённай адміністрацыі].{{ref-ru}}

{{Чалябінская вобласьць}}

[[Катэгорыя:Аргаяскі раён| ]]</text>
      <sha1>c29jnayx5xe6a6tu8f1o78mx33sns8x</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Амід Абтагі</title>
    <ns>0</ns>
    <id>234790</id>
    <revision>
      <id>2677062</id>
      <parentid>2498235</parentid>
      <timestamp>2026-07-02T01:16:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>PaulLim11</username>
        <id>98643</id>
      </contributor>
      <comment>Image</comment>
      <origin>2677062</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2445" sha1="s4zx8ypeqkd39vbbp852ikuk3l649sb" xml:space="preserve">{{Кінэматаграфіст
|Імя                 = Амід Абтагі
|Імя (арыгінал)      = {{Мова-анг|Omid Abtahi}}&lt;br/&gt;{{Мова-fa|امید ابطحی}}
|Фота                = Omid Abtahi at Fan Expo Anaheim 2026-1.jpg
|Шырыня              = 
|Подпіс              = 
|Імя пры нараджэньні = 
|Дата нараджэньня    = 
|Месца нараджэньня   = 
|Дата сьмерці        = 
|Месца сьмерці       = 
|Прафэсія            = 
|Гады актыўнасьці    = 2005 — цяперашні час
|Кірунак             = 
|Узнагароды          = 
|imdb_id             = 
|Сайт                = 
}}
'''Амід Абтагі''' ({{Мова-анг|Omid Abtahi}}, {{Мова-fa|امید ابطحی}}; {{н}} 12 ліпеня 1979, [[Тэгеран]], [[Іран]]) — іранскі і амэрыканскі актор&lt;ref name=noo&gt;{{cite web|url=http://noorfilmfestival.com/index.php/about/news/340-omid-abtahi-confirms-as-a-judge|title='' Omid Abtahi Confirms as a Judge''|access-date=2016-01-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20180304233507/http://www.noorfilmfestival.com/index.php/about/news/340-omid-abtahi-confirms-as-a-judge|archive-date=2018-03-04|url-status=dead}} noorfilmfestival.com  Accessed 2016-1-28&lt;/ref&gt;.

== Фільмаграфія ==
{{УФільмеВерх}}
{{УСэрыяле|2019||[[Мандалорац]]|The Mandalorian|доктар Пэршынг, навуковец на працы ў «Кліента»|}}
{{УФільме|2015|Хлопчыкі Абу-Грайба|Boys of Abu Ghraib|Газі Гамуд}}
{{УмСэрыяле|2010|2013|[[Зорныя войны: Войны клонаў]]|Star Wars: The Clone Wars|Кадэт Эміс (голас)}}
{{УСэрыяле|2010||[[Анатомія жарсьці]]|Grey’s Anatomy|Асіф|}}
{{УСэрыяле|2009||[[Косткі (тэлесэрыял)|Косткі]]|Bones|Гал Шыразі|}}
{{УФільме|2009|Браты|Brothers|Юсуф}}
{{УФільмеНіз}}

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

== Вонкавыя спасылкі ==
* {{IMDb name|1859475|Амід Абтагі}}

{{Бібліяінфармацыя}}

{{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Абтагі, Амід}}
[[Катэгорыя:Іранскія акторы]]
[[Катэгорыя:Кінаакторы ЗША]]</text>
      <sha1>s4zx8ypeqkd39vbbp852ikuk3l649sb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Аргаяш</title>
    <ns>0</ns>
    <id>246467</id>
    <revision>
      <id>2677051</id>
      <parentid>2242270</parentid>
      <timestamp>2026-07-01T21:08:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>67502</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2677051</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1675" sha1="r3y32berhwsta5x25xv0t81cqup7igt" xml:space="preserve">{{Населены пункт/Расея
|Назва                 = Аргаяш
|Статус                = сяло
|Назва ў родным склоне = Аргаяш
|Назва расейскай мовай = Аргаяш
|Суб’ект фэдэрацыі     = [[Чалябінская вобласьць]]
 |Шырата градусаў      = 55
 |Шырата хвілінаў      = 29
 |Шырата сэкундаў      = 19
 |Даўгата градусаў     = 60
 |Даўгата хвілінаў     = 52
 |Даўгата сэкундаў     = 38
}}
'''Аргаяш''' ({{мова-ru|Аргаяш}}) — сяло ў [[Расея|Расеі]], адміністрацыйны цэнтар [[Аргаяскі раён|Аргаяскага раёну]] [[Чалябінская вобласьць|Чалябінскай вобласьці]]. Насельніцтва 10 042 жыхары (2020). Знаходзіцца за 56 км ад абласнога цэнтру гораду Чалябінск.

Заснаванае ў 1896 годзе.

У сяле маецца чыгуначная станцыя на лініі Чалябінск—Верхні Ўфалей—Екацярынбург.

== Вонкавыя спасылкі ==
* [http://www.argayash-sp.ru/ Сайт Аргаяшского Сельского поселения]
* [https://web.archive.org/web/20130521045440/http://argayash.ru/ Официальный сайт Аргаяшского муниципального района]

{{Чалябінская вобласьць}}

[[Катэгорыя:Населеныя пункты Чалябінскай вобласьці]]</text>
      <sha1>r3y32berhwsta5x25xv0t81cqup7igt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Бутрым</title>
    <ns>0</ns>
    <id>263348</id>
    <revision>
      <id>2677125</id>
      <parentid>2676030</parentid>
      <timestamp>2026-07-02T11:55:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>67502</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2677125</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="39427" sha1="f1o0na0b19603ecsp624aizmj72qo9e" xml:space="preserve">{{Імя
|імя              = Бутрым
|лацінка          = Butrym
|арыгінал         = Bauderrim
|вымаўленьне      = 
|мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]]
|утварэньне       = [[Бода|Budo]] + [[Рым (імя)|Rim]] &lt;br&gt; [[Бота|Buto]] + Rim
|варыянт          = Будрым, Ботрым, Батрым, Путрым
|вытворныя        = [[Ботрам]]
|зьвязаныя        = [[Рымбут]]
}}

'''Бутрым''' (''Ботрым'', ''Бутрымка'', ''Путрым''), '''Будрым''' — мужчынскае імя і вытворнае ад яго [[Бутрым (прозьвішча)|прозьвішча]].

== Паходжаньне ==
{{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}}

Бодэрым (Bauderrim&lt;ref&gt;Reichert H. Lexikon der altgermanischen Namen. I. — Wien, 1987. S. 128.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Khallieva Boiché O. Imja et Name, Aux sources de l’anthropnymie germanique, anglo-saxonne et slave. — Presses de l’université Paris-Sorbonne, 2015. P. 375.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Köbler G. [https://www.koeblergerhard.de/germanistischewoerterbuecher/germanischeswoerterbuch/germ-uc-sort-12865abs-20130208.htm Germanisches Wörterbuch]. 5. Auflage, 2014.&lt;/ref&gt;) і Рэмбод, Рымбод, Рымбот або Рымбота (Rembod, Rimbodes&lt;ref&gt;Lagom: Festschrift für Peter Berghaus zum 60. Geburtstag am 20. November 1979. — Münster, 1981. [https://books.google.by/books?id=gCYfAAAAMAAJ&amp;q=RIMBODES&amp;dq=RIMBODES&amp;hl=ru&amp;newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwirjon59tmJAxVd9AIHHa5JOKUQ6AF6BAgIEAI S. 69].&lt;/ref&gt;, Rimbotus&lt;ref&gt;Cartulaire du Prieuré de Saint-Gilles de l’Hôpital de Saint-Jean de Jérusalem (1129—1210). — Paris, 1997. [https://books.google.by/books?id=u_VnAAAAMAAJ&amp;q=%22Rimbotus%22&amp;dq=%22Rimbotus%22&amp;hl=ru&amp;newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwi566L__O6CAxXRif0HHasABDoQ6AF6BAgOEAI P. 5].&lt;/ref&gt;, Rimboto&lt;ref&gt;Profous A. Místní jména v Čechách, jejich vznik, původní význam a změny. Díl. V. — Praha, 1960. [https://books.google.by/books?id=-CkDAAAAMAAJ&amp;q=rimo,+Rimboto&amp;dq=rimo,+Rimboto&amp;hl=ru&amp;newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjgnZHMpc2JAxV99wIHHax9IKo4ChDoAXoECAwQAg S. 263].&lt;/ref&gt;) — імёны [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня&lt;ref&gt;Schlaug W. Die altsächsischen Personennamen vor dem Jahre 1000. — Lund, 1962. S. 144.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Huth V. Die Düsseldorfer Sakramentarhandschrift D 1 als Memorialzeugnis. Mit einer Wiedergabe der Namen und Namengruppen (Taf. XIV—XXXII) // Frühmittelalterlichen Studien. Bd. 20. — Berlin; New York, 1986. S. 296.&lt;/ref&gt;. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Бота|-бут- (-бот-)]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Бутвід]], [[Бутырык (імя)|Бутрык]], [[Вільбут]]; германскія імёны Botvid, Butariks, Willebut) паходзіць ад [[Усходнегерманскія мовы|усходнегерманскага]] but- з значэньнем 'корань, камель' ([[Гепідзкая мова|гепідзкае]] butilo 'камель')&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 16.&lt;/ref&gt; або ад асновы [[Бода|-буд- (-бод-)]]&lt;ref&gt;Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 21.&lt;/ref&gt; (у старажытных тэкстах ''bod'' праз доўгае ''о'' пісалася як ''baud''&lt;ref&gt;Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 59.&lt;/ref&gt;), а аснова [[Рым (імя)|-рым-]] (імёны ліцьвінаў [[Рымель]], [[Рыман]], [[Рымант|Рымунд]]; германскія імёны Riemel, Rimann, Rimund) — ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] rimis 'спакой, стрыманасьць, непарухлівасьць'&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 18.&lt;/ref&gt;. Такім парадкам, імя Бутрым азначае «непарушны корань»&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 20.&lt;/ref&gt; (тое ж, што і [[Рымбут]]). Апроч таго, адзначалася старажытнае германскае імя [[Ботрам|Bothram]]&lt;ref&gt;Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule. T. III: Les noms de personnes contenus dans les noms de lieux. — Paris, 1985. P. 267.&lt;/ref&gt;.

Паходжаньне імя Бутрым ад складаньня германскіх імёнаў Bodo і Rimo сьцьвердзіў францускі лінгвіст-[[Германістыка|германіст]] [[Раймонд Шмітляйн]], які на падставе шматгадовых дасьледаваньняў прыйшоў да высноваў пра германскае паходжаньне літоўскіх уласных імёнаў&lt;ref&gt;Schmittlein R. Les noms d’eau de la Lituanie (suite) // Revue internationale d’onomastique. Nr. 1, 1964. P. 19.&lt;/ref&gt;. 

Бытаваньне імя Бутрым (''Бутримъ'') адзначалася яшчэ за часамі [[Кіеўская Русь|Русі]], прытым у мазавецкіх і падляскіх дыялектах [[Польская мова|польскай мовы]] «butrym, butryn» — гэта каржакаватае, плотнае дзіця; нязграбны, тоўсты чалавек, а паводле слоўніка [[Уладзімер Даль|Ўладзімера Даля]] «бутрим» — упарты, непаслухмяны, пахмурны чалавек. Летувіскія аўтары называюць усе пералічанымі славянскія словы і старажытнае рускае імя «[[Балтыйскія мовы|балтызмамі]]»&lt;ref&gt;[[Алег Ліцкевіч|Ліцкевіч А.]] Комплекс звестак «Летапісца вялікіх князёў літоўскіх» пра нобіля Вайдылу: да праблемы верагоднасці і кантэксту // Studia Historica Europae Orientalis. Вып. 6, 2013. C. 154—155.&lt;/ref&gt;.

У [[Прусія|Прусіі]] бытавала імя ''Butrymme''&lt;ref&gt;Trautmann R. Die altpreußischen Personennamen. — Göttingen, 1925. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=RdZD6OjYXgoC&amp;q=%40Butrymme#v=snippet&amp;q=%40Butrymme&amp;f=false S. 22].&lt;/ref&gt;.

У Польшчы адзначаецца прозьвішча Путрым (Putrym)&lt;ref&gt;Walkowiak J. B. Litewskie nazwiska Polaków: słownik etymologiczno-frekwencyjny. — Poznań, 2019. S. 265.&lt;/ref&gt;.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''Buttrim'' ([[Летапісец вялікіх князёў літоўскіх]]); ''Butrim Souiczouicz'' (1387—1394 гады)&lt;ref&gt;[http://starbel.by/dok/d051.htm Поручная грамота за Братошу Койлутовича (1387—1394)]{{Недаступная спасылка|date=March 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, Fontes historiae Magni Ducatus Lithuaniae&lt;/ref&gt;; ''па(н) Бутри(м)'' (20 траўня 1407 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Граматы 15 ст. (1965)|к}} С. 35.&lt;/ref&gt;; ''Butrim de [[Жырмуны|Zirmuny]]''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Акты уніі Польшчы зь Літвой (1932)|к}} S. 52.&lt;/ref&gt;, ''cum Butrymo''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Акты уніі Польшчы зь Літвой (1932)|к}} S. 54.&lt;/ref&gt;, ''Butrim''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Акты уніі Польшчы зь Літвой (1932)|к}} S. 57, 69.&lt;/ref&gt; (''Butrym''&lt;ref name=&quot;Piatrauskas-2014-219&quot;&gt;{{Літаратура/Літоўская знаць (2014)|к}} С. 219.&lt;/ref&gt;; [[Гарадзельская унія|2 кастрычніка 1413 год]]); ''Butrim''&lt;ref name=&quot;Piatrauskas-2014-253&quot;&gt;{{Літаратура/Літоўская знаць (2014)|к}} С. 253.&lt;/ref&gt; (22 верасьня, 24 кастрычніка і 27 лістапада 1414 году, 12 і 26 траўня 1415 году, 26 кастрычніка 1416 году&lt;ref&gt;{{Літаратура/Кодэкс эпісталярны Вітаўта (1882)|к}} [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=0jchAQAAMAAJ&amp;q=Butrim#v=snippet&amp;q=Butrim&amp;f=false S. 298, 301, 317, 318, 329, 371].&lt;/ref&gt;, 19 красавіка 1437 году&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-3к}} S. 749.&lt;/ref&gt;); ''Johanne Buttrim de [[Жырмуны|Szzyrmuni]]'' (26 студзеня 1416 году)&lt;ref&gt;Semkowicz W. Nieznane nadania Witolda dla osób prywatnych // Ateneum Wileńskie. Z. 3—4, 1931. S. 852.&lt;/ref&gt;; ''Johannes Butrim Smolnensis'' ([[Мельнскі мір|27 верасьня 1422 году]])&lt;ref&gt;Dokumenty strony polsko-litewskiej pokoju mełneńskiego z 1422 roku. — Poznań, 2004. S. 11.&lt;/ref&gt;; ''Buttrym''&lt;ref name=&quot;Piatrauskas-2014-219&quot;/&gt;; ''Jorge Butrym'' (1432 год)&lt;ref&gt;Codex diplomaticus Lithuaniae, 1253—1433. — Vratislaviae, 1845. [https://books.google.by/books?id=G-ItQP7DyhkC&amp;pg=PA371&amp;dq=Jorge+Butrym&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjKnOPLiaX9AhXKtKQKHehVATkQ6AF6BAgFEAI#v=onepage&amp;q=Jorge%20Butrym&amp;f=false P. 371].&lt;/ref&gt;; ''Georgij fratris Butrim [sigilla]'' ([[Троцкая унія|20 студзеня 1433 году]])&lt;ref&gt;{{Літаратура/Акты уніі Польшчы зь Літвой (1932)|к}} S. 94.&lt;/ref&gt;; ''Georgius Butrym'' (22 сакавіка 1433 году)&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20210514163950/http://starbel.by/dok/d057.htm Послание князей и бояр Руси Базельскому собору в поддержку князя Свидригайла (1433)], Fontes historiae Magni Ducatus Lithuaniae&lt;/ref&gt;; ''her Jorge Putriimme von herczog [[Сьвідрыгайла|Swiidergalle]]'' (17 кастрычніка 1435 году)&lt;ref&gt;Liv-, Esth- und Curländisches Urkundenbuch nebst Regesten / Hrsg. von F. G. von Bunge. Bd. 8. — Riga; Moskau, 1884. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=OUYOAAAAQAAJ&amp;q=Putriimme#v=snippet&amp;q=Putriimme&amp;f=false S. 611].&lt;/ref&gt;; ''Wladislaus alias Butrin'' (1445 год)&lt;ref&gt;Album studiosorum Universitatis Cracoviensis. T. 1. — Cracoviae, 1887. [https://books.google.by/books?id=cFkWAQAAIAAJ&amp;pg=PA2&amp;dq=Wladislaus+alias+Butrin&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwiulda1m4j9AhXPgf0HHZVYCtAQ6AF6BAgFEAI#v=onepage&amp;q=Wladislaus%20alias%20Butrin&amp;f=false P. 2].&lt;/ref&gt;; ''her Butrinco''&lt;ref name=&quot;Piatrauskas-2014-253&quot;/&gt;; ''ego Anna filia generosa domini Butrimi legitima'' (1476—1477 гады)&lt;ref&gt;Rowell S. C. Acta primae visitationis diocesis vilnensis anno domini 1522 peractae. Vilniaus Kapitulos Archyvo Liber IIb atkūrimas. — Vilnius, 2015. P. 258.&lt;/ref&gt;; ''Martino Butrimo'' (12 ліпеня 1478 год)&lt;ref&gt;Rowell S. Nuo Vilniaus katedros iki Lietuvos Didžiosios. Kunigaikštystės pakraščių: šv. 10 000 riterių kankinių kultas // Amžininko ir istoriko pasakojimai apie krikščionybę, Žemaitiją ir Lietuvos Didžiąją Kunigaikštystę. — Klaipėda, 2024. P. 53.&lt;/ref&gt;; ''Бутримко Якубовичъ'' (9 верасьня 1488 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|4к}} P. 68.&lt;/ref&gt;; ''Бутримъ Олехновичъ'' (2 ліпеня 1493 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|3к}} P. 74.&lt;/ref&gt;; ''Бутрим Довкгин(т)ович'' (31 сакавіка 1495 году&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|5к}} P. 67.&lt;/ref&gt;, 31 жніўня 1496 году&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|6к}} P. 151.&lt;/ref&gt;); ''Бутрымъ Якубовичъ Немировичъ'' (25 лістапада 1500 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|5к}} P. 148.&lt;/ref&gt;; ''дворанина нашого Бутрима Якубовича'' (24 ліпеня 1501 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|6к}} P. 271.&lt;/ref&gt;; ''Мартинъ Якубовичъ Бутримъ'' (16 красавіка 1502 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|25к}} P. 183.&lt;/ref&gt;; ''купил в Ывашка а въ Бутрима Яновичовъ'' (11 верасьня 1504 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|37к}} P. 315.&lt;/ref&gt;; ''famuli domini Martini Butrim'' (25 траўня 1505 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-3к}} S. 699.&lt;/ref&gt;; ''Бутрим(ъ) Немирович(ъ)'' (1506 год, 23 ліпеня 1507 году, 8 лютага і 15 траўня 1509 году, 19 кастрычніка 1510 году&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|8к}} P. 208, 388, 395, 412, 414.&lt;/ref&gt;, 19 верасьня 1561 году&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|37к}} P. 488.&lt;/ref&gt;); ''Ego Nicolaus Butrym heres in [[Граўжышкі|Grawszyszki]]'' (1507 год)&lt;ref&gt;Rowell S. C. Acta primae visitationis diocesis vilnensis anno domini 1522 peractae. Vilniaus Kapitulos Archyvo Liber IIb atkūrimas. — Vilnius, 2015. P. 227.&lt;/ref&gt;; ''homines nostros districtus [[Мерач|Merecensis]]… Coreiwa Butrimowicza… Stanka Butrymowicza'' (16 жніўня 1511 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|11к}} P. 99.&lt;/ref&gt;; ''unum hominem, dictum Butrim'' (9 сьнежня 1519 году)&lt;ref&gt;Pergamentų katalogas. — Vilnius, 1980. P. 98.&lt;/ref&gt;; ''люди… а Бутрыма [[Агіла|Екгиловича]]'' (22 жніўня 1522 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|12к}} P. 239.&lt;/ref&gt;; ''Янко Бутримович'' (12 і 24 жніўня 1524 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Вайсковыя попісы паспалітага рушэньня ВКЛ (2018)|к}} S. 3, 7.&lt;/ref&gt;; ''Бутримъ Микулич''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 65.&lt;/ref&gt;, ''Станислав Бутримович''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 60.&lt;/ref&gt;, ''Петръ Бутримович''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 71.&lt;/ref&gt;, ''Амъброс Бутримович… Григор Бутрымовичъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 74.&lt;/ref&gt;, ''Адамъ Бутримовичъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 75.&lt;/ref&gt;, ''Пашко Бутримовичъ… Богушъ Бутримовичъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 76.&lt;/ref&gt;, ''Амъброжеи Бутримовичъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 78.&lt;/ref&gt;, ''Станиславъ Бутримовичъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 80.&lt;/ref&gt;, ''Мартинъ Бутримъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 81.&lt;/ref&gt;, ''Мартинъ Бутримович''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 85.&lt;/ref&gt;, ''Матеи Бутримовичъ… Миколаи Бутримовичъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 87.&lt;/ref&gt;, ''Миколаи Бутримовичъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 90.&lt;/ref&gt;, ''Янко Бутримовичъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 94.&lt;/ref&gt;, ''Бутримъ Довнаровичъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 95.&lt;/ref&gt;, ''Миколаи Бутримовичъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 98.&lt;/ref&gt;, ''Бутримъ Навдовичъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 102.&lt;/ref&gt;, ''Богданъ Бутримовичъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 103.&lt;/ref&gt;, ''Бутрым Олехновичъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 159.&lt;/ref&gt;, ''Янъ Бутрымовичъ… Бутрымъ Монковичъ… Юри Бутърымовичъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 160.&lt;/ref&gt; (1528 год); ''Бутрымъ'' (11 лютага 1531 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Беларускі архіў|2к}} С. 50.&lt;/ref&gt;; ''Стецко Бутримович'' (1536—1537 гады)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Вайсковыя попісы паспалітага рушэньня ВКЛ (2018)|к}} S. 74.&lt;/ref&gt;; ''[[Мінейка (імя)|Минеико]] Будримович'' (1537—1538 гады)&lt;ref&gt;Mackavičius A. Žemaitijos valsčių surašymas 1537—1538 m. — Vilnius, 2003. P. 109, 290.&lt;/ref&gt;; ''Бутрим Петрович'' (29 сакавіка 1542 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|27к}} P. 164.&lt;/ref&gt;; ''люди добрые и тому моему листу добре сведоми… Бутрымъ Петрашевич… а Бутрыма Петровича'' (20 кастрычніка 1542 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|230к}} P. 57.&lt;/ref&gt;; ''мещане [[Мазыр|Мозырские]]… Ходоръ Бутримовичь'' (1552 год)&lt;ref&gt;Архив Юго-Западной России. Ч. 7, т. 1. — Киев, 1886. С. 627.&lt;/ref&gt;; ''у Бутрыма Белевича'' (27 красавіка 1558 году)&lt;ref&gt;Брэгер Г. Невядомы інвентар маёнткаў Лебедзева і Хажовая 1558 г. // Гістарычна-археалагічны зборнік. Вып. 32, 2017. С. 203.&lt;/ref&gt;; ''Butrym Piotrasskowic'' (1558 год)&lt;ref&gt;Писцовая книга Гродненской экономии с прибавлениями, изданная Виленской Комиссией для разбора древних актов. Ч. 1. — Вильна, 1881. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=Hvt6OUpCnNoC&amp;q=Butrym#v=snippet&amp;q=Butrym&amp;f=false С. 389].&lt;/ref&gt;; ''Миколаи Бутрымовичъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Вайсковыя попісы паспалітага рушэньня ВКЛ (2018)|к}} S. 199.&lt;/ref&gt;, ''Якубъ Бүтрымовичъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Вайсковыя попісы паспалітага рушэньня ВКЛ (2018)|к}} S. 289.&lt;/ref&gt;, ''Марътынъ Бутрымович''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Вайсковыя попісы паспалітага рушэньня ВКЛ (2018)|к}} S. 361.&lt;/ref&gt; (1565 год); ''з Бутримовичъ''&lt;ref&gt;Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=3Ih5AqeL2iwC&amp;q=%40%D0%91%D1%83%D1%82%D1%80%D0%B8%D0%BC%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A#v=snippet&amp;q=%40%D0%91%D1%83%D1%82%D1%80%D0%B8%D0%BC%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A&amp;f=false С. 665].&lt;/ref&gt;, ''Якубъ Бутримовичъ''&lt;ref&gt;Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=3Ih5AqeL2iwC&amp;q=%40%D0%91%D1%83+%D1%82%D1%80%D0%B8%D0%BC%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A#v=snippet&amp;q=%40%D0%91%D1%83%20%D1%82%D1%80%D0%B8%D0%BC%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A&amp;f=false С. 690].&lt;/ref&gt;, ''Мартинъ з Микуличъ Бутримовичъ''&lt;ref&gt;Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=3Ih5AqeL2iwC&amp;q=%D0%9C%D0%B8%D0%BA%D1%83%D0%BB%D0%B8%D1%87%D1%8A+%D0%91%D1%83%D1%82%D1%80%D0%B8%D0%BC%D0%BE+%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A#v=snippet&amp;q=%D0%9C%D0%B8%D0%BA%D1%83%D0%BB%D0%B8%D1%87%D1%8A%20%D0%91%D1%83%D1%82%D1%80%D0%B8%D0%BC%D0%BE%20%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A&amp;f=false С. 825].&lt;/ref&gt;, ''Андрей Бутримовичъ''&lt;ref&gt;Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. С. 832.&lt;/ref&gt;, ''Матей Бутрымъ Якубовичъ''&lt;ref&gt;Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=3Ih5AqeL2iwC&amp;q=%40%D0%91%D1%83%D1%82%D1%80%D1%8B%D0%BC%D1%8A#v=snippet&amp;q=%40%D0%91%D1%83%D1%82%D1%80%D1%8B%D0%BC%D1%8A&amp;f=false С. 1018].&lt;/ref&gt;, ''Мартинъ Бутримовичъ''&lt;ref&gt;Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. С. 1286.&lt;/ref&gt; (1567 год); ''Ивашъка Бутримовича'' (14—16 студзеня 1579 году)&lt;ref&gt;Акты, издаваемые Виленской комиссией для разбора древних актов. Т. 39. — Вильна, 1915. С. 166.&lt;/ref&gt;; ''домомъ Ивана Бутримовича'' (27 красавіка 1579 году)&lt;ref&gt;Акты, издаваемые Виленской комиссией для разбора древних актов. Т. 39. — Вильна, 1915. С. 229.&lt;/ref&gt;; ''Aleksiey Butrymowicz'' (21 жніўня 1599 году)&lt;ref&gt;Акты издаваемые Виленской археографической комиссией. Т. 14. — Вильна, 1887. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=8cM7AQAAMAAJ&amp;q=Butrymowicz#v=snippet&amp;q=Butrymowicz&amp;f=false С. 630].&lt;/ref&gt;; ''Петро Бутрименко… Максим Бутрименко… Лукян Бутрименко… Бутрим Попович'' (1649 год)&lt;ref&gt;Реєстр Війська Запорозького 1649 року. — К., 1995. С. 291—292, 301, 306.&lt;/ref&gt;; ''Nicolaus Butrymowicz'' (1675—1677 гады)&lt;ref&gt;Žemaičių vyskupijos vizitacija 1675—1677 m. // Fontes Historiae Lituaniae. Vol. X, 2011. P. 646.&lt;/ref&gt;; ''Zachar Butrym… Chalim Butrym… Łukian Butrym… Kuźma Butrym'' (1722 год)&lt;ref&gt;Историко-юридические материалы, извлеченные из актовых книг губерний Витебской и Могилевской, хранящихся в Центральном архиве в Витебске. Вып. 27. — Витебск, 1898. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=8HBmAAAAcAAJ&amp;q=Butrym#v=snippet&amp;q=Butrym&amp;f=false С. 259].&lt;/ref&gt;; ''Iwan Butrymowicz'' (1728 год)&lt;ref&gt;[https://sources.ruzhany.info/112_25a.html «Inwentarż Maiętnosci Rożaneÿ» 1728], НГАБ. Ф. 1928, воп. 1, спр. 208.&lt;/ref&gt;; ''Butrymowicze… Butrymowszczyzna'' (1744 год)&lt;ref&gt;[https://pawet.net/library/history/city_district/religion/d_1744/diecezja_wile%C5%84ska,_1744.html Diecezja Wileńska, 1744], [[Pawet]], 20 лютага 2011 г.&lt;/ref&gt;; ''Leon Butrymowski'' (1751 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=S&amp;w=10pl&amp;rid=S&amp;search_lastname=Butrymowski&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Krynki], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Marianna Butrimowicz'' (1758 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=23lt&amp;rid=11173&amp;search_lastname=&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;rpp1=100&amp;searchtable=&amp;rpp2=50 Butkiszki], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Parafia [[Неманойці|niemonoyska]]… Butrymowicze folwarczek'' (1784 год)&lt;ref&gt;Krahel A. Opisy parafii dekanatu trockiego w diecezji wileńskiej 1784 roku — edycja źródł historycznych. — Białystok, 2015. S. 55.&lt;/ref&gt;; ''Ewa Batrym'' (1803 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=22br&amp;rid=B&amp;search_lastname=Batrym&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1 Nacza], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Marianna Botrymowicz'' (1815 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=D&amp;w=23lt&amp;rid=D&amp;search_lastname=Botrymowicz&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1 Wilno śś. Franciszka i Bernarda], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Róży z Statkowskich Botrymowiczowej'' (1864 год)&lt;ref&gt;Tolkačevski K. Epigrafinio įrašo kultūra ir komunikacija: XIX a. Vilniaus memorialinių įrašų pagrindu. — Vilnius, 2016. P. 379.&lt;/ref&gt;; ''Maria Butrymienok'' (1888 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=22br&amp;rid=B&amp;search_lastname=Butrymienok&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Szkłów], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;.

== Носьбіты ==
* Бутрым ({{†}} 1382) — пляменьнік маці [[Вітаўт]]а, пакараны сьмерцю на загад [[Сьпіс вялікіх князёў літоўскіх|вялікага князя]] [[Ягайла|Ягайлы]] ў якасьці помсты за забойства старосты лідзкага [[Вайдыла|Вайдылы]]
* [[Ян Бутрым]] ({{†}} да 1428) — [[маршалак гаспадарскі]] і [[намесьнік смаленскі]], меў сына [[Юры Бутрым|Юрыя]]; пачынальнік роду [[Бутрымовічы|Бутрымовічаў]]
* [[Бутрым Кезгайла]] (у каталіцтве Ўладзіслаў; {{†}} да 1445) — [[Ліцьвіны|літоўскі баярын]]
* Бутрым Алехнавіч — літоўскі баярын, які ўпамінаецца ў 1493 годзе
* Бутрым Даўгінтавіч — літоўскі баярын, які ўпамінаецца ў 1495 і 1496 гадох
* [[Бутрым Якубавіч Неміровіч]] (да 1488 — па 1523) — [[цівун]] [[Вільня|віленскі]]
* Марцін Якубавіч Бутрым — намесьнік [[Вялёна|вялёнскі]], які ўпамінаецца ў 1502 годзе
* Бутрым Янавіч — літоўскі баярын, які ўпамінаецца ў 1504 годзе
* Станчык Бутрымавіч — [[Коўна|ковенскі]] баярын, які ўпамінаецца ў 1523 годзе&lt;ref&gt;Описание документов и бумаг, хранящихся в Московском архиве Министерства юстиции. Кн. 21. — М., 1915. С. 278.&lt;/ref&gt;
* Бутрым Мікуліч — [[Наваградак|наваградзкі]] баярын, які ўпамінаецца ў [[Попісы войска Вялікага Княства Літоўскага|попісе войска Вялікага Княства Літоўскага]] 1528 году
* Станіслаў Бутрымавіч — [[Меднікі|медніцкі]] баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска ВКЛ 1528 году
* Пётар Бутрымавіч — [[кернаў]]скі баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска ВКЛ 1528 году
* Амброс і Грыгор Бутрымавічы — [[вількамір]]скія баяры, якія ўпамінаюцца ў попісе войска ВКЛ 1528 году
* Адам Бутрымавіч — [[Тавяны|тавянскі]] баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска ВКЛ 1528 году
* Пашка і Богуш Бутрымавічы — [[Пяняны|пянянскія]] баяры, якія ўпамінаюцца ў попісе войска ВКЛ 1528 году
* Амбражэй Бутрымавіч — [[Гедройцы (мястэчка)|гедройцкі]] баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска ВКЛ 1528 году
* Станіслаў Бутрымавіч і Марцін Бутрым — баяры [[Ковенскі павет (ВКЛ)|Ковенскага павету]], якія ўпамінаюцца ў попісе войска ВКЛ 1528 году
* Марцін Бутрымавіч — [[Сумілішкі|суміліскі]] баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска ВКЛ 1528 году
* Мацей і Мікалай Бутрымавічы — [[Высокі Двор|высакадворскія]] баяры, якія ўпамінаюцца ў попісе войска ВКЛ 1528 году
* Мікалай Бутрымавіч — [[Радунь|радунскі]] баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска ВКЛ 1528 году
* Янка Бутрымавіч — [[Астрына|астрынскі]] баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска ВКЛ 1528 году
* Бутрым [[Доўнар (імя)|Доўнаравіч]] — [[Горадня|гарадзенскі]] баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска ВКЛ 1528 году
* Мікалай Бутрымавіч — [[слонім]]скі баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска ВКЛ 1528 году
* Бутрым Наўдавіч — [[Упіцкі павет|упіцкі]] баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска ВКЛ 1528 году
* Багдан Бутрымавіч — [[Трокі|троцкі]] баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска ВКЛ 1528 году
* Бутрым Алехнавіч, Ян Бутрымавіч, Бутрым Монкавіч і Юры Бутрымавіч — вялёнскія баяры, якія ўпамінаюцца ў попісе войска ВКЛ 1528 году
* Сьцецька Бутрымавіч — гарадзенскі баярын, які ўпамінаецца ў 1536/1537 годзе
* Бутрым Пятровіч — літоўскі баярын, які ўпамінаецца ў 1542 годзе
* Мікалай Рыгоравіч Бутрымовіч — [[Расены|расенскі]] [[зямяне|зямянін]], які ўпамінаецца ў 1591 годзе&lt;ref&gt;Опись документов Виленского центрального архива древних актовых книг. Вып. 2. ― Вильна, 1903. С. 179.&lt;/ref&gt;
* Захар, Халімон, Лук’ян і Кузьма Бутрымы — жыхары мястэчка [[Астроўна|Астроўны]] ([[Віцебскае ваяводзтва]]), якія ўпамінаюцца ў 1714 годзе&lt;ref&gt;Яўген Анішчанка, [https://web.archive.org/web/20230804113407/http://www.arhisan.com/istochniki/opisaniya/1835-ostrovno-inventar-1714-g-v-vitebskom-voevodstve Островно инвентарь 1714 г. в Витебском воеводстве], Архіў гісторыка Анішчанкі, 28 сакавіка 2021 г.&lt;/ref&gt;
* Мікалай Батрымовіч — шляхціч [[Лідзкі павет|Лідзкага павету]], які ўпамінаецца ў 1728 годзе&lt;ref&gt;[[Леанід Лаўрэш|Лаўрэш Л.]] Падымны рэестр шляхты Лідскага павета, 1728 г. // Лідскі летапісец. № 3―4 (99―100), 2022. С. 43―60.&lt;/ref&gt;
* [[Мацей Бутрымовіч]] (1745—1814) — дзяржаўны дзяяч [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]], мечнік, падстароста і лоўчы [[пінск]]і
* Андрыян Бутрымовіч — [[прэор]] [[Царква Сьвятых Апосталаў Пятра і Паўла і манастыр базылянаў (Баруны)|Барунскага базылянскага манастыра]] ў 1794 годзе&lt;ref&gt;Яўген Анішчанка, [https://web.archive.org/web/20230810230547/http://www.arhisan.com/istochniki/opisaniya/713-dukhovenstvo-grodnenskogo-poveta-v-vosstanii-1794-g Духовенство Гродненского повета в восстании 1794 г.], Архіў гісторыка Анішчанкі, 22 лістапада 2016 г.&lt;/ref&gt;
* «[[Бутрым Няміра]]» — п’еса [[Францішак Аляхновіч|Францішка Аляхновіча]], напісаная ў 1906 годзе паводле легенды [[Вацлаў Ластоўскі|Вацлава Ластоўскага]] «Каменная труна»
* Іван Бутрымаў (1896—?) — [[беларусы|беларус]] з ваколіцаў [[Наваградак|Наваградку]], які [[Савецкія рэпрэсіі ў Беларусі|пацярпеў ад уладаў СССР]]&lt;ref&gt;[https://chumakou.com/projects/belarus1937/index2.html Беларусь: жертвы сталинских репрессий], Книга памяти Смоленской обл.&lt;/ref&gt;
* Іван Бутрымовіч (1906—?) — беларус з ваколіцаў [[Нясьвіж]]у, які пацярпеў ад уладаў СССР&lt;ref&gt;[https://by.openlist.wiki/%D0%91%D1%83%D1%82%D1%80%D1%8B%D0%BC%D0%BE%D0%B2%D1%96%D1%87_%D0%86%D0%B2%D0%B0%D0%BD_%D0%90%D0%BD%D1%82%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%B2%D1%96%D1%87_(1906) Бутрымовіч Іван Антонавіч (1906)], Адкрыты спіс ахвяраў палітычных рэпрэсій у СССР&lt;/ref&gt;
* [[Венанцы Бутрым]] (1936—2003) — беларускі пісьменьнік і мастак

Бутрымовічы (Butrymowicz) — прыгонныя зь вёскі [[Буракі|Буракоў]] ([[Троцкі павет]]), якія ўпамінаюцца ў XIX стагодзьдзі&lt;ref&gt;Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2022. S. 394.&lt;/ref&gt;.

Бутрымы гербу [[Тапор]] — [[Літва|літоўскі]] шляхецкі род зь [[Вільня|Вільні]]&lt;ref&gt;Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2016. S. 435.&lt;/ref&gt;.

Бутрымы-Пакрамовічы&lt;ref&gt;[http://www.nobility.by/families/p/index.shtml Сьпіс шляхецкіх родаў, прозьвішчы якіх пачынаюцца на П], [[Згуртаваньне беларускай шляхты]]&lt;/ref&gt; і Бутрымы-Строўпі&lt;ref&gt;[http://www.nobility.by/families/s/index.shtml Сьпіс шляхецкіх родаў, прозьвішчы якіх пачынаюцца на С], [[Згуртаваньне беларускай шляхты]]&lt;/ref&gt; — літоўскія шляхецкія роды.

Будрымы (Budrym) гербу [[Тапор]] — літоўскі шляхецкі род з ваколіцаў [[Шаўлі|Шаўляў]]&lt;ref&gt;Ciechanowicz J. Rody rycerskie Wielkiego Księstwa Litewskiego. T. 6. — Rzeszów, 2006. S. 57.&lt;/ref&gt;.

Бутрым (Butrym) і Бутрымовіч (Butrymowicz) — прозьвішчы, зафіксаваныя ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах [[Сувалкі|Сувалкаў]]&lt;ref&gt;Professor Jerzy Wisniewski, [https://web.archive.org/web/20250111095809/http://www.mem.net.pl/stg/family_names.htm List of the XIXth century Suvalki region family names], Suwalki Genealogical Society&lt;/ref&gt;.

У актах [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]] ўпаміналіся сёлы Бартламееўка або Бутрымаўка-Волчкавічы і Бутрымаўка або Балтрамееўка ў [[Рэчыцкі павет|Рэчыцкім павеце]]&lt;ref&gt;Indeks alfabetyczny miejscowości dawnego wielkiego Księstwa Litewskiego: A—K (Abakanowicze — Kujany). Wilno, 1929. S. 13, 53.&lt;/ref&gt;.

У 1690 годзе ўпаміналася мясцовасьць Бабяны Бутрымавічы ў [[Жамойцкае староства|Жамойцкім старостве]]&lt;ref&gt;Metryka Litewska. Rejestry podymnego Welkiego Ksiestwa. Księstwo Żmudzkie 1690 r. — Warszawa, 2009. S. 50, 292.&lt;/ref&gt;.

На 1900—1905 гады існавала вёска Бутрымы ў Ваўкавыскім павеце Гарадзенскай губэрні&lt;ref&gt;Указатель населенным местностям Гродненской губернии, с относящимися к ним необходимыми сведениями. — Гродна, 1905. С. 161.&lt;/ref&gt;, на 1900 год — вёска і маёнтак Бутрымавічы ў Троцкім павеце Віленскай губэрні&lt;ref&gt;{{Літаратура/Геаграфічны слоўнік Каралеўства Польскага|15-1к}} [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_XV_cz.1/282 S. 282].&lt;/ref&gt;.

На 1904 год існавалі вёскі з назвай Бутрымава ў Бельскім і Духаўшчынскім паветах Смаленскай губэрні&lt;ref&gt;Список населенных мест Смоленской губернии. — Смоленск, 1904. С. 81, 215.&lt;/ref&gt;.

На 1909 год існаваў [[фальварак]] Бутрымаўшчына ў Менскім павеце Менскай губэрні&lt;ref&gt;Список населенных мест Минской губернии. — Минск, 1909. С. 21.&lt;/ref&gt;.

На 1910 год існавалі вёска і [[фальварак]] Бутрымава (Бутрымова) у Сеньненскім павеце Магілёўскай губэрні&lt;ref&gt;Список населенных мест Могилевской губернии. — Могилев, 1910. С. 181—182.&lt;/ref&gt;.

На [[Ашмянскі павет|гістарычнай Ашмяншчыне]] існуе вёска [[Бутрымава]], на [[Гарадзенскі павет|гістарычнай Гарадзеншчыне]] — [[Бутрымаўцы]]. Назву [[Бутрыманцы]] маюць вёскі на гістарычных [[Віленскі павет (ВКЛ)|Віленшчыне]] і [[Троцкі павет|Троччыне]].

== Глядзіце таксама ==
* [[Бода]]
* [[Бота]]
* [[Рым (імя)|Рым]]

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

== Літаратура ==
* {{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)}}

{{Імёны з асновай буд}}
{{Імёны з асновай бут}}
{{Імёны з асновай рым}}

[[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]]</text>
      <sha1>f1o0na0b19603ecsp624aizmj72qo9e</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Буйвід</title>
    <ns>0</ns>
    <id>263863</id>
    <revision>
      <id>2677117</id>
      <parentid>2673305</parentid>
      <timestamp>2026-07-02T11:06:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>67502</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2677117</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20103" sha1="oaviaml5x0btkiolzu2f2w41uoi1u18" xml:space="preserve">{{Імя
|імя              = Буйвід
|лацінка          = Bujvid
|арыгінал         = 
|вымаўленьне      = 
|мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]]
|утварэньне       = [[Бой (імя)|Boje]] + [[Від (імя)|Wid]]
|варыянт          = Бойвід, Бойвіт, Бувід, Бейвід, Бевід, Пуйвід, Пойвід
|вытворныя        = 
|зьвязаныя        = 
}}

'''Буйвід''' (''Бувід''), '''Бойвід''' (''Бойвіт''), '''Бейвід''' (''Бевід'') — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

== Паходжаньне ==
{{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}}

[[Бой (імя)|Бой]] (Boje) і [[Від (імя)|Від]] (Wid) — імёны [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня&lt;ref&gt;Nielsen O. Olddanske personnavne. — Kjøbenhavn, 1883. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=CklczPR-UuAC&amp;q=Boje#v=snippet&amp;q=Boje&amp;f=false S. 14].&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YOBwrIPG8IQC&amp;q=Wido+Wid#v=snippet&amp;q=Wido%20Wid&amp;f=false S. 1563].&lt;/ref&gt;. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Бой (імя)|бой- (буй-, бэй-)]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Буйка]], [[Боер]], [[Бумонт]]; германскія імёны Buyke, Bojer, Bumund) зьнітоўваецца з [[Швэдзкая мова|швэдзкім]] boja 'ланцуг, кайданы'&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 16.&lt;/ref&gt;, а аснова [[Від (імя)|-від-]] (імёны ліцьвінаў [[Відзімонт (імя)|Відмунд]], [[Мільвід|Мельвід]], [[Тарвід|Торвід]]; германскія імёны Widmund, Melvid, Torvid) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] wida 'повязь, злучэньне, моцнасьць' або ад гоцкага і германскага widus 'дрэва'&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 17.&lt;/ref&gt;. Такім парадкам, імя Буйвід азначае «ланцуг моцы»&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 20.&lt;/ref&gt;. Адзначалася германскае імя Бувід (Bovidh&lt;ref&gt;Lundgren M. F. Personnamn från medeltiden // Svenska landsmål och svenskt folkliv. Hft. 45, 1892. S. 35.&lt;/ref&gt;, Bovid&lt;ref&gt;Kjöllerström P. A. Svensk namnbok. Dopnamn, ättenamn, ortnamn. — Ulricehamn, 1895. S. 20.&lt;/ref&gt;).

Паводле францускага лінгвіста-[[Германістыка|германіста]] [[Раймонд Шмітляйн|Раймонда Шмітляйна]], які на падставе шматгадовых дасьледаваньняў прыйшоў да высноваў пра германскае паходжаньне літоўскіх уласных імёнаў, імя Буйвід утварылася ад складаньня германскіх імёнаў Beud і Wido&lt;ref&gt;Schmittlein R. Les noms d’eau de la Lituanie (suite) // Revue internationale d’onomastique. Nr. 1, 1964. P. 19.&lt;/ref&gt;.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''Roiwide, houptman czu [[Кернаў|Kernow]]''&lt;ref&gt;Die Staatsverträge des Deutschen Ordens in Preussen im 15. Jahrhundert. Bd. 1. — Marburg, 1970. [https://books.google.by/books?id=ansTAQAAMAAJ&amp;q=Roiwide+Kernow&amp;dq=Roiwide+Kernow&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwiK897Y-f78AhUjhv0HHUShAR4Q6AF6BAgHEAI S. 12].&lt;/ref&gt;, ''Boywid, capitaneus in Kerna''&lt;ref&gt;Liv-, Esth- und Curländisches Urkundenbuch nebst Regesten / Hrsg. von F. G. von Bunge. Bd. 4. — Reval, 1859. [https://books.google.by/books?id=S4VTAAAAcAAJ&amp;pg=RA1-PA227&amp;dq=Boywid+kerna&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwitmdbt-f78AhXR_rsIHQU3DCEQ6AF6BAgGEAI#v=onepage&amp;q=Boywid%20kerna&amp;f=false S. 227].&lt;/ref&gt; ([[Салінскі мір|23 красавіка 1398 году]]); ''Борису [[Гінтаўт (імя)|Кинътовтовичу]]… Буивиду, Борисову брату'' (9 лістапада 1449 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|3к}} P. 66.&lt;/ref&gt;; ''Bvyvid'' (''Buywid''; паміж 8 і 13 сакавіка 1462 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-1к}} S. 274.&lt;/ref&gt;; ''[[Гінівіл (імя)|Gynywilo]] Bvywidowycz'' (''Gynywil Buywidowicz''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Старажытныя ліцьвіны|1к}} С. 320.&lt;/ref&gt;; 30 чэрвеня 1471 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-2к}} S. 320.&lt;/ref&gt;; ''Bwywyd [[Шадзібор|Schedyborowycz]]'' (15 траўня 1489 году)&lt;ref&gt;Rowell S. C. Acta primae visitationis diocesis vilnensis anno domini 1522 peractae. Vilniaus Kapitulos Archyvo Liber IIb atkūrimas. — Vilnius, 2015. P. 196.&lt;/ref&gt;; ''Buiwid'' (10 ліпеня 1490 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-2к}} S. 430.&lt;/ref&gt;; ''Станко Ожакович Буивид'' (1 сакавіка 1491 году)&lt;ref&gt;[http://starbel.by/dok/d192.htm Грамота Анны, вдовы дорогичинского судьи Немиры Римовидовича, о продаже имения Миколаю Радзивилловичу (1491)]{{Недаступная спасылка|date=March 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, Fontes historiae Magni Ducatus Lithuaniae&lt;/ref&gt;; ''купил в бояр [[Ашмяны|ошменских]]… землицу Буивидовщину'' (25 чэрвеня 1499 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|6-1к}} P. 227.&lt;/ref&gt;; ''на бояръ господарьскихъ на Янушка а на Григорья Буйвидовичовъ'' (5 чэрвеня 1510 году)&lt;ref&gt;Литовская метрика. Т. 1. — СПб., 1903. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=egA5AQAAMAAJ&amp;q=%D0%91%D1%83%D0%B9%D0%B2%D0%B8%D0%B4%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B8#v=snippet&amp;q=%D0%91%D1%83%D0%B9%D0%B2%D0%B8%D0%B4%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B8&amp;f=false С. 47—48].&lt;/ref&gt;; ''бояринъ господарьский Станько Буйвидовичь'' (14 лістапада 1519 году)&lt;ref&gt;Литовская метрика. Т. 1. — СПб., 1903. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=egA5AQAAMAAJ&amp;q=%22%D0%A1%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%8C%D0%BA%D0%BE+%D0%91%D1%83%D0%B9%D0%B2%D0%B8%D0%B4%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8C%22#v=snippet&amp;q=%22%D0%A1%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%8C%D0%BA%D0%BE%20%D0%91%D1%83%D0%B9%D0%B2%D0%B8%D0%B4%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8C%22&amp;f=false С. 1363].&lt;/ref&gt;; ''nobiles… Georgius Buywydowycz'' (6 сьнежня 1522 году)&lt;ref&gt;Rowell S. C. Acta primae visitationis diocesis vilnensis anno domini 1522 peractae. Vilniaus Kapitulos Archyvo Liber IIb atkūrimas. — Vilnius, 2015. P. 151.&lt;/ref&gt;; ''Нарушъ Буивидовичъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 69.&lt;/ref&gt;, ''Янушко Буивидовичъ… Григореи Буивидовичъ… Юреи Буивидовичъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 71.&lt;/ref&gt;, ''Юреи Буивидовичъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 74.&lt;/ref&gt;, ''Юри Буивидовичъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 78.&lt;/ref&gt;, ''Павелъ Буивидовичъ… Воитъко Буивидовичъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 89.&lt;/ref&gt;, ''Лаврин Буивидовичъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 158.&lt;/ref&gt;, ''Юшко Буивидовичъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 160.&lt;/ref&gt; (1528 год); ''села Бевидовичовъ… село Бойвидишки'' (1554 год)&lt;ref&gt;Археографический сборник документов, относящихся к истории Северо-западной Руси. Т. 8. — Вильна, 1870. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=J2dcAAAAcAAJ&amp;q=%D0%91%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D0%B4%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%BE%D0%B2%D1%8A#v=snippet&amp;q=%D0%91%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D0%B4%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%BE%D0%B2%D1%8A&amp;f=false С. 64, 117].&lt;/ref&gt;; ''Размүсъ Павъловичъ Бувидовича'' (1565 год)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Вайсковыя попісы паспалітага рушэньня ВКЛ (2018)|к}} S. 261.&lt;/ref&gt;; ''Павелъ Буйвидъ съ повету Городенского''&lt;ref&gt;Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=-wI5AQAAMAAJ&amp;q=%D0%91%D1%83%D0%B9%D0%B2%D0%B8%D0%B4%D1%8A+%D0%93%D0%BE%D1%80%D0%BE%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B3%D0%BE#v=snippet&amp;q=%D0%91%D1%83%D0%B9%D0%B2%D0%B8%D0%B4%D1%8A%20%D0%93%D0%BE%D1%80%D0%BE%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B3%D0%BE&amp;f=false С. 446].&lt;/ref&gt;, ''з ыменья своего з Бейвиды''&lt;ref&gt;Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=3Ih5AqeL2iwC&amp;q=%D0%91%D0%B5%D0%B9%D0%B2%D0%B8%D0%B4%D1%8B#v=snippet&amp;q=%D0%91%D0%B5%D0%B9%D0%B2%D0%B8%D0%B4%D1%8B&amp;f=false С. 547].&lt;/ref&gt;, ''Родъ Буйвидовъ''&lt;ref&gt;Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=-wI5AQAAMAAJ&amp;q=%D0%91%D1%83%D0%B9%D0%B2%D0%B8%D0%B4%D0%BE%D0%B2%D1%8A#v=snippet&amp;q=%D0%91%D1%83%D0%B9%D0%B2%D0%B8%D0%B4%D0%BE%D0%B2%D1%8A&amp;f=false С. 722].&lt;/ref&gt;, ''за затя своего Станислава Буйвидовича''&lt;ref&gt;Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=3Ih5AqeL2iwC&amp;q=%D0%91%D1%83%D0%B9%D0%B2%D0%B8%D0%B4%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B0#v=snippet&amp;q=%D0%91%D1%83%D0%B9%D0%B2%D0%B8%D0%B4%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B0&amp;f=false С. 776].&lt;/ref&gt; (1567 год); ''Michaelis Buywid capitanei rositensis'' (1590 год)&lt;ref&gt;Историко-юридические материалы, извлеченные из актовых книг губерний Витебской и Могилевской, хранящихся в Центральном архиве в Витебске. Вып. 27. — Витебск, 1898. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=8HBmAAAAcAAJ&amp;q=Michaelis+Buywid#v=snippet&amp;q=Michaelis%20Buywid&amp;f=false С. 122].&lt;/ref&gt;; ''per Michaelem Boevid capitaneum Rositensem… Boevid… Boewid'' (1599 год)&lt;ref&gt;Историко-юридические материалы, извлеченные из актовых книг губерний Витебской и Могилевской, хранящихся в Центральном архиве в Витебске. Вып. 27. — Витебск, 1898. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=8HBmAAAAcAAJ&amp;q=Boevid#v=snippet&amp;q=Boevid&amp;f=false С. 101—102].&lt;/ref&gt;; ''Joannes Buiwidowicz'' (1600 год)&lt;ref&gt;Trypućko J. Polonica vetera Upsaliensia: catalogue des imprimés polonais ou concernant la Pologne des XVe, XVIe, XVIIe et XVIIIe siècles conservés à la Bibliothèque de l’université royale d’Upsala. — Uppsala, 1958. [https://books.google.by/books?id=1yxAAAAAIAAJ&amp;q=%22Joannes+Buiwidowicz%22&amp;dq=%22Joannes+Buiwidowicz%22&amp;hl=ru&amp;newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwi5xt_nk66EAxUq_7sIHVq2CEMQ6AF6BAgHEAI P. 58].&lt;/ref&gt;; ''Christophorus Buywidowicz'' (1604 год)&lt;ref&gt;Trypućko J. Polonica vetera Upsaliensia: catalogue des imprimés polonais ou concernant la Pologne des XVe, XVIe, XVIIe et XVIIIe siècles conservés à la Bibliothèque de l’université royale d’Upsala. — Uppsala, 1958. P. 165.&lt;/ref&gt;; ''Władysław Buywid — skarbnik Miński'' (23 красавіка 1690 году)&lt;ref&gt;Акты издаваемые Виленской археографической комиссией. Т. 13. — Вильна, 1886. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=EOQDAAAAYAAJ&amp;q=Buywid#v=snippet&amp;q=Buywid&amp;f=false С. 379].&lt;/ref&gt;; ''Ród Baywidów'' (1690 год)&lt;ref&gt;Metryka Litewska. Rejestry podymnego Welkiego Ksiestwa. Województwo trockie 1690 r. — Warszawa, 2000. S. 142.&lt;/ref&gt;; ''Petri Buywid'' (1711 год)&lt;ref&gt;Гурская Ю. Многоязычие в Великом княжестве Литовском в зеркале древних фамилий // Acta Baltico-Slavica. Nr. 37 (2013). С. 5.&lt;/ref&gt;; ''Alexius Buywidowicz'' (4 чэрвеня 1728 году)&lt;ref&gt;Fejér J. Defuncti secundi saeculi Societatis Jesu. 1641—1740. Vol. 1: A—C. — Roma, 1985. P. 193.&lt;/ref&gt;; ''Beywidzie… Boywidy… Buywidziszki'' (1744 год)&lt;ref&gt;[https://pawet.net/library/history/city_district/religion/d_1744/diecezja_wile%C5%84ska,_1744.html Diecezja Wileńska, 1744], [[Pawet]], 20 лютага 2011 г.&lt;/ref&gt;; ''Jan Buiwid'' (24 кастрычніка 1765 году)&lt;ref&gt;Рыбчонак С. Попіс шляхты Аршанскага павета 30 верасня 1765 г. // Герольд Litherland. № 20, 2014. С. 111.&lt;/ref&gt;; ''Jan Pojwidowicz'' (1782—1784 гады)&lt;ref&gt;Pabaisko dekanato vizitacija 1782—1784 m.: atlikta Vilniaus vyskupo Ignoto Jokūbo Masalskio parėdymu. — Vilnius, 2010. P. 317.&lt;/ref&gt;; ''Michał Boywid'' (9 лютага 1791 году)&lt;ref&gt;Akta sejmiku kowieńskiego z lat 1733—1795. — Warszawa, 2019. S. 462.&lt;/ref&gt;; ''Julian Pójwidowicz''&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=23lt&amp;rid=B&amp;search_lastname=Pojwidowicz&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1 Szyrwinty], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;, ''Jan Bojwit''&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=D&amp;w=23lt&amp;rid=D&amp;search_lastname=Bojwit&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Antolepty], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt; (1798 год); ''Magdalena Bojwid'' (1828 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=22br&amp;rid=B&amp;search_lastname=Bojwid&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Różana], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Michal Bujwid'' (1879 год)&lt;ref&gt;Сакалоўская А. Кальварыя. — {{Менск (Мінск)}}, 1997. С. 43.&lt;/ref&gt;; ''Kazimierz Buwid'' (1902 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=22br&amp;rid=B&amp;search_lastname=Buwid&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1 Szkłów], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;.

== Носьбіты ==
* Буйвід ({{†}} па 1398) — [[Ліцьвіны|літоўскі баярын]], староста [[кернаў]]скі; пачынальнік роду [[Буйвіды (род)|Буйвідаў]]
* Буйвід [[Гінтаўт (імя)|Гінтаўтавіч]] — літоўскі баярын, які ўпамінаецца разам з братам Барысам у 1449 годзе
* Станіслаў Янавіч Буйвідовіч — [[вількі]]йскі [[Зямяне|зямянін]], які ўпамінаецца ў 1592 годзе&lt;ref&gt;Опись документов Виленского центрального архива древних актовых книг. Вып. 3. ― Вильна, 1904. С. 16.&lt;/ref&gt;
* Ян Буйвід — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага, скарбнік [[Смаленскі павет|смаленскі]] ў 1793 годзе&lt;ref&gt;Urzędnicy Wielkiego Księstwa Litewskiego: Spisy. T. 4. Ziemia smoleńska i województwo smoleńskie XIV—XVIII wiek. — Warszawa, 2003. S. 182.&lt;/ref&gt;
* Сямён Буйвідовіч (1892—?) — [[беларусы|беларус]] з ваколіцаў [[Халопенічы|Халопенічаў]], які [[Савецкія рэпрэсіі ў Беларусі|пацярпеў ад уладаў СССР]]&lt;ref&gt;[https://chumakou.com/projects/belarus1937/index2.html Беларусь: жертвы сталинских репрессий], Белорусский «Мемориал»&lt;/ref&gt;
* Віталь Буйвід — беларускі музыкант (фольк-гурт [[Irdorath]]) і мастак 

Буйвіды — [[парафія]]не [[Архікатэдральны касьцёл Імя Найсьвяцейшай Панны Марыі (Менск)|Катэдральнага касьцёла]] ў [[Менск]]у на 1851—1857 гады&lt;ref&gt;Яўген Анішчанка, [https://web.archive.org/web/20230810232341/http://www.arhisan.com/istochniki/metriki/469-minskij-kafedralnyj-kostel-spisok-prikhozhan-1851-1857 Минский кафедральный костел. Список прихожан 1851—1857], Архіў гісторыка Анішчанкі, 29 студзеня 2016 г.&lt;/ref&gt;.

Буйвідовічы (Bujwidowicz) — прыгонныя з ваколіцаў [[Ганусішкі|Ганусішкаў]] ([[Троцкі павет]]), якія ўпамінаюцца ў XIX стагодзьдзі&lt;ref&gt;Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2022. S. 247, 426.&lt;/ref&gt;.

Бойвіды (Bojwid), Буйвіды (Bujwid) гербу [[Даленга (герб)|Даленга]] і Буйвідовічы (Bujwidowicz) — [[Літва|літоўскія]] шляхецкія роды з [[Троцкі павет|Троцкага павету]]&lt;ref&gt;Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2022. S. 236, 242.&lt;/ref&gt;.

Буйвіды гербу [[Сьлепаўрон (герб)|Сьлепаўрон]] — літоўскі шляхецкі род&lt;ref&gt;Гербоўнік беларускай шляхты. Т. 2. — Менск, 2007. С. 384.&lt;/ref&gt;.

Буйвід (Bujwid) і Буйвідовіч (Bujwidowicz) — прозьвішчы, зафіксаваныя ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах [[Сувалкі|Сувалкаў]]&lt;ref&gt;Professor Jerzy Wisniewski, [https://web.archive.org/web/20250111095809/http://www.mem.net.pl/stg/family_names.htm List of the XIXth century Suvalki region family names], Suwalki Genealogical Society&lt;/ref&gt;.

Бойвіт (''Boywitt'') — прозьвішча, гістарычна зафіксаванае на тэрыторыі цяперашняй [[Летува|Летувы]]&lt;ref&gt;Lietuvių pavardžių žodynas. T. 1. — Vilnius, 1985. P. 337.&lt;/ref&gt;.

На 1909 год існаваў [[фальварак]] Буйвідаўшчына ў Менскім павеце Менскай губэрні&lt;ref&gt;Список населенных мест Минской губернии. — Минск, 1909. С. 21.&lt;/ref&gt;.

На [[Віленскі павет (ВКЛ)|гістарычнай Віленшчыне]] існуе вёска [[Буйвіды]].

== Глядзіце таксама ==
* [[Бой (імя)|Бой]]
* [[Від (імя)|Від]]

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

== Літаратура ==
* {{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)}}

{{Імёны з асновай бой}}
{{Імёны з асновай від}}

[[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]]</text>
      <sha1>oaviaml5x0btkiolzu2f2w41uoi1u18</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Шаблён:Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе/Табліца</title>
    <ns>10</ns>
    <id>264575</id>
    <revision>
      <id>2677087</id>
      <parentid>2676761</parentid>
      <timestamp>2026-07-02T07:00:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>DymitrBot</username>
        <id>56484</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>абнаўленьне зьвестак</comment>
      <origin>2677087</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4670" sha1="3txb2p7cur7btdajxmjwpsfit5f54oe" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;'''Табліца абнаўляецца аўтаматычна, каб выправіць памылкі, калі ласка, зьвярніцеся да {{У|Dymitr}}.'''&lt;/noinclude&gt;
&lt;onlyinclude&gt;{{#invoke:Спартовая табліца|main|стыль=ВНП
|крыніца     = [https://www.soccerway.com/belarus/vysshaya-liga/#/S2JsqqzJ/standings/overall/ Soccerway]

&lt;!--Пачатак аўтаматызацыі.--&gt;
|абнаўленьне = 1 ліпеня 2026 году&lt;/small&gt;&lt;!--Месцы камандаў.--&gt;
|парадак_камандаў=MAX, DMI, ISL, TAZ, HOM, NIO, FCM, DBR, ARS, SLA, VIC, BAR, DNE, BSH, BAT, NAF
&lt;!--Вынікі камандаў.--&gt;
|перамогі_MAX=9 | нічыі_MAX=4 |паразы_MAX=1 |мз_MAX=30 |мп_MAX=13
|перамогі_DMI=9 | нічыі_DMI=3 |паразы_DMI=1 |мз_DMI=23 |мп_DMI=12
|перамогі_ISL=7 | нічыі_ISL=4 |паразы_ISL=2 |мз_ISL=22 |мп_ISL=10
|перамогі_TAZ=6 | нічыі_TAZ=5 |паразы_TAZ=2 |мз_TAZ=23 |мп_TAZ=10
|перамогі_HOM=6 | нічыі_HOM=4 |паразы_HOM=3 |мз_HOM=19 |мп_HOM=12
|перамогі_NIO=6 | нічыі_NIO=2 |паразы_NIO=5 |мз_NIO=15 |мп_NIO=13
|перамогі_FCM=5 | нічыі_FCM=4 |паразы_FCM=4 |мз_FCM=19 |мп_FCM=16
|перамогі_DBR=5 | нічыі_DBR=3 |паразы_DBR=5 |мз_DBR=16 |мп_DBR=12
|перамогі_ARS=4 | нічыі_ARS=6 |паразы_ARS=3 |мз_ARS=17 |мп_ARS=18
|перамогі_SLA=3 | нічыі_SLA=6 |паразы_SLA=5 |мз_SLA=13 |мп_SLA=18
|перамогі_VIC=3 | нічыі_VIC=5 |паразы_VIC=5 |мз_VIC=12 |мп_VIC=16
|перамогі_BAR=3 | нічыі_BAR=3 |паразы_BAR=7 |мз_BAR=13 |мп_BAR=25
|перамогі_DNE=2 | нічыі_DNE=5 |паразы_DNE=6 |мз_DNE=11 |мп_DNE=19
|перамогі_BSH=3 | нічыі_BSH=1 |паразы_BSH=9 |мз_BSH=12 |мп_BSH=25
|перамогі_BAT=1 | нічыі_BAT=6 |паразы_BAT=6 |мз_BAT=9 |мп_BAT=16
|перамогі_NAF=1 | нічыі_NAF=3 |паразы_NAF=9 |мз_NAF=8 |мп_NAF=27

&lt;!--Канец аўтаматызацыі.--&gt;

&lt;!--Вызначэньне камандаў (спасылкі ў табліцы)--&gt;
|назва_ARS=[[Арсэнал Койданаў|Арсэнал]]
|назва_BAR=[[Баранавічы (футбольны клюб)|Баранавічы]]
|назва_BAT=[[БАТЭ Барысаў|БАТЭ]]
|назва_BSH=[[Белшына Бабруйск|Белшына]]
|назва_VIC=[[Віцебск (футбольны клюб)|Віцебск]]
|назва_HOM=[[Гомель (футбольны клюб)|Гомель]]
|назва_DNE=[[Дняпро Магілёў|Дняпро]]
|назва_DBR=[[Дынама Берасьце]]
|назва_DMI=[[Дынама Менск (футбольны клюб)|Дынама Менск]]
|назва_ISL=[[Іслач Менскі раён|Іслач]]
|назва_FCM=[[Менск (футбольны клюб)|Менск]]
|назва_MAX=[[МЛ Віцебск]]
|назва_NAF=[[Нафтан Наваполацак|Нафтан]]
|назва_NIO=[[Нёман Горадня|Нёман]]
|назва_SLA=[[Славія Мазыр|Славія]]
|назва_TAZ=[[Тарпэда-БелАЗ Жодзін|Тарпэда-БелАЗ]]

&lt;!--Кваліфікацыі камандаў.--&gt;
|вынік1=CL1Q |вынік2=ECL1Q
|вынік14=RPO |вынік15=REL |вынік16=REL

&lt;!--Настройкі і правілы табліцы--&gt;
|ліміт_паказу=5
|правілы_клясыфікацыі=1) Пункты; 2) Пункты ў гульнях паміж сабою; 3) Розьніца мячоў у гульнях паміж сабою; 4) Розьніца мячоў; 5) Лік перамог; 6) Забітыя мячы; 7) Дадатковыя матчы.

&lt;!--Вызначэньне слупка кваліфікацыі і паніжэньня--&gt;
|загаловак_слупка_вынікаў=QR

|колер_CL1Q=green2|тэкст_CL1Q=[[Ліга чэмпіёнаў УЭФА 2027—2028 гадоў#Першы кваліфікацыйны раўнд|Першы кваліфікацыйны раўнд Лігі чэмпіёнаў]]
|колер_ECL1Q=yellow1 |тэкст_ECL1Q=[[Ліга канфэрэнцыяў УЭФА 2027—2028 гадоў#Першы кваліфікацыйны раўнд|Першы кваліфікацыйны раўнд Лігі канфэрэнцыяў]]
|колер_RPO=red2   |тэкст_RPO=Пераходныя матчы
|колер_REL=red1   |тэкст_REL=Паніжэньне ў Першую лігу

}}&lt;/onlyinclude&gt;</text>
      <sha1>3txb2p7cur7btdajxmjwpsfit5f54oe</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Арвід</title>
    <ns>0</ns>
    <id>264907</id>
    <revision>
      <id>2677049</id>
      <parentid>2674262</parentid>
      <timestamp>2026-07-01T21:01:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>67502</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2677049</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16552" sha1="r4osann9d90crz0ew31axtkzmbx6uom" xml:space="preserve">{{Імя
|імя              = Арвід
|лацінка          = Arvid
|арыгінал         = Arvid
|вымаўленьне      = 
|мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]]
|утварэньне       = [[Яр (імя)|Ahr]] + [[Від (імя)|Wid]]
|варыянт          = Ярвід, Арвіт, Орвід
|вытворныя        = 
|зьвязаныя        = 
}}

'''Арвід''' (''Ярвід'', ''Арвіт'') — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча '''Орвід'''{{Заўвага|Іншыя прыклады аналягічнага пераносу націску: імя [[Даўгерд (імя)|Даўгерд]] і прозьвішча [[Доўгерды|Доўгерд (Доўгірд)]], імя [[Даўмонт (імя)|Даўмонт]] і прозьвішча [[Доманты|Домант]] (Доўмант), імя [[Жыгімонт]] і прозьвішча [[Жыгманты|Жыгмант]]}}.

== Паходжаньне ==
{{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}}

Арвід або Арвіда, пазьней Арвіт, Эрвіт або Арвэд (Aruid, Arwidus&lt;ref&gt;Gunter M. Studien zu den theriophoren Personennamen der Germanen. — Köln, 1970. S. 37.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Sveriges medeltida personnamn. Hft. 1. — Uppsala, 1967. S. 158.&lt;/ref&gt;, Arviðr&lt;ref&gt;Heggstad L., Hødnebø F., Simensen E. Norrøn Ordbok. — Oslo, 1997.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.nordicnames.de/wiki/Arvi%C3%B0r Arviðr], Nordic Names&lt;/ref&gt;, Arvid&lt;ref&gt;Stemshaug O. Norsk Personnamnleksikon. — Oslo, 1982. S. 117.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.nordicnames.de/wiki/Arvid Arvid], Nordic Names&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Sondergaard G. Danske efternavne. — København, 1991. S. 31.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Knudsen G. Danmarks gamle personnavne. Bd. 1: Fornavne. — København, 1948. S. 61—62.&lt;/ref&gt;, Arvidius&lt;ref&gt;Piel J. M., Kremer D. Hispano-gotisches Namenbuch. Der Niederschlag des Westgotischen in den alten und heutigen Personen- und Ortsnamen der Iberischen Halbinsel. — Heidelberg, 1976. S. 79.&lt;/ref&gt;, Arvidia&lt;ref&gt;Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 14, 1972. S. 60.&lt;/ref&gt;, Arwit&lt;ref&gt;Knudsen G. Danmarks gamle personnavne. Bd. 1: Fornavne. — København, 1948. S. 62—63.&lt;/ref&gt;, Eruidt&lt;ref&gt;Knudsen G. Danmarks gamle personnavne. Bd. 1: Fornavne. — København, 1948. S. 259.&lt;/ref&gt;, Arwed&lt;ref&gt;Weitershaus F. W. Das neue Vornamenbuch 8000 Vornamen: Herkunft u. Bedeutung. — München, 1988. S. 65.&lt;/ref&gt;) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня&lt;ref&gt;Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YOBwrIPG8IQC&amp;q=Aruid#v=snippet&amp;q=Aruid&amp;f=false S. 138].&lt;/ref&gt;. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Яр (імя)|ар-]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Арбут]], [[Арман]], [[Ярмунд]]; германскія імёны Árbót, Arman, Armund) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] ara 'арол'&lt;ref&gt;Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 14, 1972. S. 59.&lt;/ref&gt;, а аснова [[Від (імя)|-від-]] (імёны ліцьвінаў [[Відзімонт (імя)|Відмунд]], [[Мільвід|Мельвід]], [[Тарвід|Торвід]]; германскія імёны Widmund, Melvid, Torvid) — ад гоцкага wida 'повязь, злучэньне, моцнасьць' або ад гоцкага і германскага widus 'дрэва'&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 17.&lt;/ref&gt;. 

Адпаведнасьць імя Арвід ({{мова-lt|Arvydas|скарочана}}) германскаму імю Arwid прызнае летувіскі лінгвіст {{Артыкул у іншым разьдзеле|Ёзас Юркенас||lt|Juozas Jurkėnas}}&lt;ref&gt;Юркенас, Ю. Основы балтийской и славянской антропонимики. — Вильнюс, 2003. С. 164.&lt;/ref&gt;.

Паводле менскага дасьледніка Алёхны Дайліды, які разьвівае [[Усходнегерманскія мовы|ўсходнегерманскую]] этымалёгію імёнаў літоўскіх князёў і баяраў, імя Арвід адпавядае старажытнаму германскаму імю Ervid&lt;ref&gt;Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YOBwrIPG8IQC&amp;q=Ervid#v=snippet&amp;q=Ervid&amp;f=false S. 781].&lt;/ref&gt; зь першай асновай [[Гір|ер-]] (імёны ліцьвінаў [[Герман (імя)|Герман]], [[Гунтэр]], [[Кіндэр]]; германскія імёны Herman, Gunter, Kinder), якая паходзіць ад германскага heri 'войска, загон' або heru 'меч'&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 17.&lt;/ref&gt;. Такім парадкам, імя Арвід (Ервід) азначае «меч моцы» або «моцнае войска»&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 20.&lt;/ref&gt;.

У [[Прусія|Прусіі]] бытавала імя Арвід (Арвіда, Арвэд, Арвайд, Эрвайд): ''Arwide'' (1341 і 1387 гады)&lt;ref name=&quot;Trautmann-1925-14&quot;&gt;Trautmann R. Die altpreußischen Personennamen. — Göttingen, 1925. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=RdZD6OjYXgoC&amp;q=Arwide+Arwida#v=snippet&amp;q=Arwide%20Arwida&amp;f=false S. 14].&lt;/ref&gt;; ''Arwida'' (1402 год)&lt;ref name=&quot;Trautmann-1925-14&quot;/&gt;, ''Arwede''&lt;ref name=&quot;Trautmann-1925-14&quot;/&gt;, ''Arwayde'' (1393 і 1396 гады)&lt;ref name=&quot;Trautmann-1925-14&quot;/&gt;, ''Erwayde'' (1408 год)&lt;ref name=&quot;Trautmann-1925-14&quot;/&gt;.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''два чоловеки — Арвидъ'' (22 чэрвеня 1415 году&lt;ref&gt;Saviščevas E. Polityka nadań wielkich książąt litewskich na Żmudzi w pierwszej połowie XV wieku // Prace historyczne 141, z. 2 (2014). S. 495.&lt;/ref&gt; паводле выпісу 9 чэрвеня 1614 году)&lt;ref&gt;Jablonskis K. Nauji Vytauto laikotarpio aktai // Praeitis. T. 2. — Kaunas, 1933. P. 383.&lt;/ref&gt;; ''Оръвиду а Сирвиду чотыри чоловеки'' (1440—1492 гады)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|3к}} P. 47.&lt;/ref&gt;; ''ихъ предкамъ бояромъ, то есть, [[Бутрым|Бутримови]], Стропи и Ярвидови''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|25к}} P. 182.&lt;/ref&gt;, ''…и Арвидови''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|25к}} P. 218.&lt;/ref&gt; (22 жніўня 1492 году); ''Воитеха Арвидович слуга'' (каля 29 жніўня 1524 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Вайсковыя попісы паспалітага рушэньня ВКЛ (2018)|к}} S. 17.&lt;/ref&gt;; ''Юрыи Арвидовичъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 82.&lt;/ref&gt;, ''Добко Арвидовичъ з двема браты''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 158.&lt;/ref&gt;, ''Павел Оръвидовичъ з братом''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 161.&lt;/ref&gt;, ''Ян а Станислав Воитеховичи Орвидовича''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 171.&lt;/ref&gt; (1528 год); ''пана Яна Орвидовича'' (29 жніўня 1528 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|15к}} P. 73.&lt;/ref&gt;; ''я, Станиславъ Войтеховичъ Орвидъ'' (10 жніўня 1531 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|225к}} P. 275.&lt;/ref&gt;; ''за кубернатора тамъ собе, в тои земли выбрали Станислава Орвидовича''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|15к}} P. 256.&lt;/ref&gt;, ''панъ Станиславъ Орвидъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|15к}} P. 257—258.&lt;/ref&gt; (1532 год); ''[[Войшвіл (імя)|Войшвил]] Орвидович'' (1538 год)&lt;ref&gt;Mackavičius A. Žemaitijos valsčių surašymas 1537—1538 m. — Vilnius, 2003. P. 277.&lt;/ref&gt;; ''панъ Станиславъ Войтеховичъ Орвидъ'' (3 студзеня 1541 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|229к}} P. 79.&lt;/ref&gt;; ''Миколай Орвидъ'' (14 верасьня 1542 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|225к}} P. 239.&lt;/ref&gt;; ''небожъчык панъ Станиславъ Оръвидъ'' (28 лістапада 1542 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|225к}} P. 250.&lt;/ref&gt;; ''Шимонъ Орвидъ'' (1567 год)&lt;ref&gt;Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=3Ih5AqeL2iwC&amp;q=%40%D0%9E%D1%80%D0%B2%D0%B8%D0%B4%D1%8C#v=snippet&amp;q=%40%D0%9E%D1%80%D0%B2%D0%B8%D0%B4%D1%8C&amp;f=false С. 1267].&lt;/ref&gt;; ''ur. Piotra Orwida'' (26 траўня 1660 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|131к}} S. 247, 254.&lt;/ref&gt;; ''Johanes Orwid'' ([[Кейданская унія|20 кастрычніка 1655 году]])&lt;ref&gt;Akta zjazdów stanów Wielkiego Księstwa Litewskiego. T. 2. — Warszawa, 2009. S. 297, 321.&lt;/ref&gt;; ''Hieronim Orwid obiwatel Ziemi żmojdzkiej'' (23 кастрычніка 1655 году)&lt;ref&gt;Akta zjazdów stanów Wielkiego Księstwa Litewskiego. T. 2. — Warszawa, 2009. S. 336.&lt;/ref&gt;; ''frater Petrus Orwid'' (1714 год)&lt;ref&gt;Memoriale Fratrum Minorum Conventualium Vilnensium (1702—1832). — Vilnae, 2020. P. 115.&lt;/ref&gt;; ''Thadeus Orwid… Onufrius Orwid'' (4 сакавіка 1791 году і 20 жніўня 1794 году)&lt;ref&gt;[https://www.genmetrika.eu/stakliskiu_jungtuviu_1791-1794.html Stakliškių Švč. Trejybės bažnyčia, 1791—1794 m. jungtuvių įrašai], Nepriklausomas virtualus archyvas GENMETRIKA&lt;/ref&gt;; ''Casimirus Orwid'' (2 лютага 1793 году)&lt;ref&gt;[https://www.genmetrika.eu/stakliskiu_mirties_1793.html Stakliškių Švč. Trejybės bažnyčia, 1793 m. mirties įrašai], Nepriklausomas virtualus archyvas GENMETRIKA&lt;/ref&gt;; ''Marcela Orwid'' (1814 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=S&amp;w=22br&amp;rid=S&amp;search_lastname=Orwid&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Krewo], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;.

== Носьбіты ==
* Арвід — [[Ліцьвіны|літоўскі баярын]], які атрымаў наданьне ад вялікага князя [[Казімер Ягайлавіч|Казімера]] (магчыма, ён жа ўпамінаецца ў 1492 годзе)
* [[Арвід Троле]] (каля 1440—1505) — дзяржаўны дзяяч [[Швэцыя|Швэцыі]]
* Войцех Арвідавіч — [[рэтаў]]скі цівун, які ўпамінаецца ў 1522 годзе&lt;ref&gt;Описание документов и бумаг, хранящихся в Московском архиве Министерства юстиции. Кн. 21. — М., 1915. С. 258—259, 267.&lt;/ref&gt;
* Добка Арвідавіч — [[Вількі|вількійскі]] баярын, які ўпамінаецца ў [[Попісы войска Вялікага Княства Літоўскага|попісе войска Вялікага Княства Літоўскага]] 1528 году
* Павал Арвідавіч — [[Эйрагола|эйрагольскі]] баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска ВКЛ 1528 год
* Станіслаў Войцехавіч Арвідавіч (Арвід) — [[Цельшы|цельшаўскі]] і ўжвенскі цівун, самаабвешчаны «губэрнатар» Жамойцкай зямлі
* Юры Арвідавіч — баярын [[Ковенскі павет (ВКЛ)|Ковенскага павету]], які ўпамінаецца ў попісе войска ВКЛ 1528 год
* Ян Войцехавіч Арвідавіч — літоўскі баярын, які ўпамінаецца ў 1528 годзе
* Мікалай Орвід — гаспадарскі баярын [[Жамойцкае староства|Жамойцкай зямлі]], які ўпамінаецца ў 1542 годзе
* Арвід Арвідзі (''Arvidus Arvidi'') — [[Мяшчане|мешчанін]] з [[Нарвэгія|Нарвэгіі]], які ў 1586—1590 гадох навучаўся ў Папскай сэмінарыі ў Вільні&lt;ref&gt;Poplatek J. Wykaz alumnów Seminarium Papieskiego w Wilnie 1582—1773 // Ateneum Wileńskie. R. 11, 1936. S. 228.&lt;/ref&gt;
* Станіслаў і Шчасны Міхайлавічы Абрамовічы Орвіды — [[Расены|расенскія]] [[зямяне]], якія ўпамінаюцца ў 1595 годзе&lt;ref&gt;Опись документов Виленского центрального архива древних актовых книг. Вып. 3. ― Вильна, 1904. С. 142.&lt;/ref&gt;
* [[Арвід Столярм]] (каля 1540—1620) — вайсковы дзяяч Швэцыі
* [[Арвід Вітэнбэрг]] (1606—1657) — дзяржаўны і вайсковы дзяяч Швэцыі
* [[Арвід Карлстэйн]] (1647—1718) — швэдзкі мастак
* [[Арвід Аксэль Мардэфэльт]] (1655—1708) — дзяржаўны і вайсковы дзяяч Швэцыі, генэрал ад інфантэрыі
* [[Арвід Горн]] (1694—1742) — дзяржаўны і вайсковы дзяяч Швэцыі, генэрал-лейтэнант
* [[Арвід Посэ]] (1820—1901) — другі прэм’ер-міністар Швэцыі

Орвіды (Orwid) гербу [[Гейш]] — [[Літва|літоўскі]] шляхецкі род з [[Троцкі павет|Троцкага павету]]&lt;ref&gt;Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2022. S. 369.&lt;/ref&gt;.

Орвіды з [[Гедыгольд|Гедгольда]] — літоўскі шляхецкі род&lt;ref&gt;[http://www.nobility.by/families/o/index.shtml Сьпіс шляхецкіх родаў, прозьвішчы якіх пачынаюцца на О], [[Згуртаваньне беларускай шляхты]]&lt;/ref&gt;.

Арвідовічы або Арвітовічы (Orwidowicz, Orwitowicz) гербу Гейш&lt;ref&gt;Gajl T. Herby Szlacheckie Rzeczypospolitej Obojga Narodow. — Gdańsk, 2003. S. 282.&lt;/ref&gt; — літоўскі шляхецкі род&lt;ref&gt;Uruski S. Rodzina, herbarz szlachty polskiej. T. 13. — Warszawa, 1916. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=mwYMAQAAMAAJ&amp;q=Orwidowicz#v=snippet&amp;q=Orwidowicz&amp;f=false S. 17].&lt;/ref&gt;.

Орвід (Orwid) — прозьвішча, зафіксаванае ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах [[Сувалкі|Сувалкаў]]&lt;ref&gt;Professor Jerzy Wisniewski, [https://web.archive.org/web/20250111095809/http://www.mem.net.pl/stg/family_names.htm List of the XIXth century Suvalki region family names], Suwalki Genealogical Society&lt;/ref&gt;.

У былым [[Жамойцкае староства|Жамойцкім старостве]] існуе вёска [[Арвідышкі]].

== Глядзіце таксама ==
* [[Яр (імя)|Ара]]
* [[Від (імя)|Від]]

== Заўвагі ==
{{Заўвагі}}

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

== Літаратура ==
* {{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)}}

{{Імёны з асновай ар}}
{{Імёны з фармантам ер}}
{{Імёны з асновай від}}

[[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]]</text>
      <sha1>r4osann9d90crz0ew31axtkzmbx6uom</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Будзіла</title>
    <ns>0</ns>
    <id>265094</id>
    <revision>
      <id>2677115</id>
      <parentid>2675154</parentid>
      <timestamp>2026-07-02T10:56:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>67502</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2677115</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17903" sha1="k55qvh0w738s0qcwqzpkd0aqmfh7f36" xml:space="preserve">{{Імя
|імя              = Будзіла
|лацінка          = Budziła
|арыгінал         = Budilo
|вымаўленьне      = 
|мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]]
|утварэньне       = [[Бода|Budo]] + [[суфікс]] з {{nowrap|элемэнтам -л- (-l-)}}
|варыянт          = Будыла, Будэль, Бодыль, Бодзель, Будзіль, Будаль
|вытворныя        = [[Буціла]], [[Бадзіла]]
|зьвязаныя        = 
}}

'''Будзіла''', '''Будыла''' (''Будэль'', ''Бодыль'', ''Бодзель'', ''Будзіль'') — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

== Паходжаньне ==
{{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}}

Бодзіла, Будзіла або Бодэл, пазьней Будэль (Bodilo, Budilo{{Заўвага|Паводле назвы мясцовасьці Budilingen}}, Būdilo&lt;ref&gt;Korsmeier C. M. Die Ortsnamen der Stadt Münster und des kreises Warendorf. — Bielefeld, 2011. S. 90.&lt;/ref&gt;, Bodel&lt;ref&gt;Briggs K. An index to personal names in English place-names. — Nottingham, 2023. P. 64.&lt;/ref&gt;, Budel) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня&lt;ref&gt;Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YOBwrIPG8IQC&amp;q=Bodilo%2C+Bodila%2C+Budel#v=snippet&amp;q=Bodilo%2C%20Bodila%2C%20Budel&amp;f=false S. 321].&lt;/ref&gt;. Іменная аснова [[Бода|-буд- (-бод-)]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Будзівід (імя)|Будзівід]], [[Будар]], [[Будрых]]; германскія імёны Bodwidus, Buder, Boderich) паходзіць ад [[Бургундзкая мова|бургундзкага]] buda 'пасол, пасланьнік' або германскага bodo 'гаспадар'&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 16.&lt;/ref&gt;.

Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены [[Польская акадэмія навук|Польскай акадэміяй навук]], адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскага імя Bodel&lt;ref&gt;Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 21.&lt;/ref&gt;.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''Budel dem furmane herczog [[Сьвідрыгайла|Swittirgail]]'' (1402 год)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Кодэкс эпісталярны Вітаўта (1882)|к}} [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=0jchAQAAMAAJ&amp;q=Budel#v=snippet&amp;q=Budel&amp;f=false S. 966].&lt;/ref&gt;; ''domino Stanislao Budylowycz'' (10 красавіка 1486 году)&lt;ref&gt;Pergamentų katalogas. — Vilnius, 1980. P. 50.&lt;/ref&gt;; ''земли пустовских в Городенском повете на имя Будиловщину'' (1511 год)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|9к}} P. 113.&lt;/ref&gt;; ''у Демяна Борисовича и у его жоны и у детеи и у дядиное его Ульки Будиловое огородец на Коложи'' (6 жніўня 1513 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|9к}} P. 222.&lt;/ref&gt;; ''бояринъ господарьский Виленского повету Миколай Будиловичъ'' (каля 1514 году)&lt;ref&gt;Литовская метрика. Т. 1. — СПб., 1903. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=egA5AQAAMAAJ&amp;q=%D0%B4%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8C#v=snippet&amp;q=%D0%B4%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8C&amp;f=false С. 103].&lt;/ref&gt;; ''земля пустая у [[Эйшышкі|Еишишском]] повете на имя Буделевщина'' (12 лістапада 1516 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|9к}} P. 352.&lt;/ref&gt;; ''у Миколая Будиловича'' (каля 1516 году)&lt;ref&gt;Литовская метрика. Т. 1. — СПб., 1903. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=egA5AQAAMAAJ&amp;q=%D0%91%D1%83%D0%B4%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B0+1516#v=snippet&amp;q=%D0%91%D1%83%D0%B4%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B0%201516&amp;f=false С. 303].&lt;/ref&gt;; ''на Миколаи Будиловичи'' (4 красавіка 1517 году)&lt;ref&gt;Литовская метрика. Т. 1. — СПб., 1903. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=egA5AQAAMAAJ&amp;q=%D0%91%D1%83%D0%B4%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B8#v=snippet&amp;q=%D0%91%D1%83%D0%B4%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B8&amp;f=false С. 473].&lt;/ref&gt;; ''Миколаи Будилович'' (1528 год)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 68.&lt;/ref&gt;; ''Миколай Будиловичъ'' (люты — сакавік 1529 году, 12 лістапада 1533 году&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|225к}} P. 73—76, 91, 127.&lt;/ref&gt;, 25 лістапада і 20 сьнежня 1533 году&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|227к}} P. 79, 93.&lt;/ref&gt;); ''Małgorzata Budziłówna Janowa [[Юндзіла|Jundziłowiczowa]]'' (1541 год)&lt;ref&gt;Dacewicz L. Antroponimia Białegostoku w XVII—XVIII wieku. — Białystok, 2001. S. 91.&lt;/ref&gt;; ''на сыновъ пана Миколая Будила Юрья а Станислава'', ''панове Будиловичи'', ''небожчыца Будиловая'', ''Станьку Будиловичу'' (28 верасьня 1542 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|230к}} P. 42—44.&lt;/ref&gt;; ''Василю Будиловичу'' (1542 год)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|560к}} С. 49.&lt;/ref&gt;; ''до боярина повету Виленъского Юря Будила'' (26 чэрвеня 1546 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|30к}} С. 187.&lt;/ref&gt;; ''Юри Миколаевичъ Будило'' (11 і 27 жніўня 1547 году&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|234к}} P. 38—40, 126—129.&lt;/ref&gt;, 2 студзеня&lt;ref&gt;Pergamentų katalogas. — Vilnius, 1980. P. 211.&lt;/ref&gt; і 23 чэрвеня 1554 году&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|248к}} P. 29—30.&lt;/ref&gt;); ''Budzyelo Raczkowycz… Pyothr Budzielo… Sczepan Budzylowicz… Radzko Budzylowycz'' (1552—1555 гады)&lt;ref&gt;Писцовая книга Пинского и Клецкого княжеств, составленная Пинским старостою Станиславом Хвальчевским в 1552—1555 г. — Вильна, 1884. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=fO9EAAAAYAAJ&amp;q=Budzyelo#v=snippet&amp;q=Budzyelo&amp;f=false С. 11, 13, 26, 40].&lt;/ref&gt;; ''Marczin a Budzilo Thomassewici'' (1558 год)&lt;ref&gt;Писцовая книга Гродненской экономии с прибавлениями, изданная Виленской Комиссией для разбора древних актов. Ч. 1. — Вильна, 1881. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=Hvt6OUpCnNoC&amp;q=Budzilo#v=snippet&amp;q=Budzilo&amp;f=false С. 550].&lt;/ref&gt;; ''Tomasz, Marcin, Stas Budziłowiczy… z dziećmi [[Шаціла|Szaciła]] Budziłowicza'' (1561 год)&lt;ref&gt;Писцовая книга Гродненской экономии с прибавлениями, изданная Виленской Комиссией для разбора древних актов. Ч. 2. — Вильна, 1882. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=lpH9QHs_wUMC&amp;q=Budzi%C5%82owiczy#v=snippet&amp;q=Budzi%C5%82owiczy&amp;f=false С. 87, 111].&lt;/ref&gt;; ''Scziepan Budziłowicz'' (1561—1566 гады)&lt;ref&gt;Писцовая книга бывшего пинского староства составленная по повелению короля Сигизмунда Августа в 1561—1566 годах пинским и кобринским старостой Лаврином Войной. Ч. 1. — Вильна, 1874. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=OwxhAAAAcAAJ&amp;q=Budzi%C5%82owicz#v=snippet&amp;q=Budzi%C5%82owicz&amp;f=false С. 70].&lt;/ref&gt;; ''Bodziel Piotronicz'' (1563 год)&lt;ref&gt;Писцовая книга Гродненской экономии с прибавлениями, изданная Виленской Комиссией для разбора древних актов. Ч. 2. — Вильна, 1882. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=lpH9QHs_wUMC&amp;q=Bodziel#v=snippet&amp;q=Bodziel&amp;f=false С. 488].&lt;/ref&gt;; ''небощика Юря Будила Стряцкого и Нестанишъского'' (20 чэрвеня 1563 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|249к}} P. 283.&lt;/ref&gt;; ''Миколаи Будило''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Вайсковыя попісы паспалітага рушэньня ВКЛ (2018)|к}} S. 187.&lt;/ref&gt;, ''Миколаи Будиловичъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Вайсковыя попісы паспалітага рушэньня ВКЛ (2018)|к}} S. 271.&lt;/ref&gt; (1565 год); ''подъданых Юръя Будила'' (5 студзеня 1566 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|44к}} С. 113.&lt;/ref&gt;; ''Миколай Будило'' (1567 год)&lt;ref&gt;Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=-wI5AQAAMAAJ&amp;q=%D0%91%D1%83%D0%B4%D0%B8%D0%BB%D0%BE+582#v=snippet&amp;q=%D0%91%D1%83%D0%B4%D0%B8%D0%BB%D0%BE%20582&amp;f=false С. 582].&lt;/ref&gt;; ''одъ грунту пана Будылова'' (18 жніўня 1591 году)&lt;ref&gt;Акты издаваемые Виленской археографической комиссией. Т. 14. — Вильна, 1887. С. 398.&lt;/ref&gt;; ''Васко Бодело'' (1649 год)&lt;ref&gt;Реєстр Війська Запорозького 1649 року. — К., 1995. С. 365.&lt;/ref&gt;; ''Budzilowicz'' (1671—1681 гады)&lt;ref&gt;Zinkevičius Z. Lietuvių antroponimika: Vilniaus lietuvių asmenvardžiai XVII a. pradžioje. — Vilnius, 1977. P. 127.&lt;/ref&gt;; ''Rozalia Budzielewicz'' (1756 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=S&amp;w=22br&amp;rid=S&amp;search_lastname=Budzielewicz&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Dereczyn], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Bartłomiey Budel'' (1765 год)&lt;ref&gt; Inwentarze starostw i dzierżaw powiatu grodzieńskiego 1765. — Jamiński Zespół Indeksacyjny, 2018. S. 10.&lt;/ref&gt;; ''Dom Michała Budziełowicza'' (1775 год)&lt;ref&gt;[https://narodowa.pl/exhibits/taryfy-podymnego-i-czopowego-powiatu-lidzkiego-z-1775-roku/ Taryfy Podymnego i Czopowego Powiatu Lidzkiego 1775 rok] / Opracował Łukasz Majtka. — Na podstawie dokumentów z Narodowego Archiwum Historycznego Białorusi w Mińsku (sygnatura 1767-1-228). — Narodowa.pl&lt;/ref&gt;; ''Piotr Budzilewicz'' (1793 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=D&amp;w=22br&amp;rid=D&amp;search_lastname=Budzilewicz&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Dereczyn], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Wawrzyniec Budziel'' (1812 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=22br&amp;rid=B&amp;search_lastname=Budziel&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1 Nacza], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Teofila Budziłłowicz'' (1836 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=22br&amp;rid=B&amp;search_lastname=Budzi%C5%82%C5%82owicz&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Pokry], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;.

== Носьбіты ==
* Станіслаў Будылавіч — [[Ліцьвіны|літоўскі баярын]], які ўпамінаецца ў 1486 годзе
* Улька Будзілавая — [[Горадня|гарадзенская]] мяшчанка, якая ўпамінаецца ў 1513 годзе
* Мікалай Будзілавіч — [[Рудаміна|рудамінскі]] баярын, які ўпамінаецца ў [[Попісы войска Вялікага Княства Літоўскага|попісе войска Вялікага Княства Літоўскага]] 1528 году ды іншых запісах [[Мэтрыка Вялікага Княства Літоўскага|Літоўскай мэтрыкі]]
* Юры Мікалаевіч Будзіла — [[Мерач|мерацкі]] баярын, [[Зямяне|зямянін]] [[Віленскі павет (ВКЛ)|Віленскага павету]]; меў брата Станіслава
* Васіль Будзілавіч — [[браслаў]]скі мешчанін, які ўпамінаецца ў 1542 годзе
* Мікалай Станіслававіч Будзіла — дзяржаўны дзяяч [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]], намесьнік [[Майшагола|майшагольскі]] ў 1539—1541 гадох&lt;ref&gt;Urzędnicy Wielkiego Księstwa Litewskiego. Spisy, tom I: Województwo wileńskie. XIV—XVIII wiek. — Warszawa, 2004. S. 66—67.&lt;/ref&gt;
* Бартламей Будэль — жыхар мястэчка [[Прывалкі|Прывалкаў]], які ўпамінаецца ў 1765 годзе
* Павал Будзіловіч (1874—1933) — [[Беларусы|беларус]] з ваколіцаў [[Пінск]]у, які [[Савецкія рэпрэсіі ў Беларусі|пацярпеў ад уладаў СССР]]&lt;ref&gt;{{Літаратура/Даведнік Маракова|РС|1|1|РС|РС}} С. 79.&lt;/ref&gt;
* Сямён Бадылевіч (1876—?) — беларус з ваколіцаў [[Заслаўе|Заслаўя]], які пацярпеў ад уладаў СССР&lt;ref&gt;[https://chumakou.com/projects/belarus1937/index2.html Беларусь: жертвы сталинских репрессий], Белорусский «Мемориал»&lt;/ref&gt;
* Іван Бодыль (1894—1938) — беларус з ваколіцаў [[Слуцак|Слуцку]], забіты ўладамі СССР&lt;ref&gt;[https://chumakou.com/projects/belarus1937/index2.html Беларусь: жертвы сталинских репрессий], Книга памяти Курской обл.&lt;/ref&gt;
* Мікалай Будаль (1902—1938) — беларус з [[Валеўка|Валеўкі]], забіты ўладамі СССР&lt;ref&gt;[https://chumakou.com/projects/belarus1937/index2.html Беларусь: жертвы сталинских репрессий], Книга памяти г. Нижний Тагил, Свердловская обл.&lt;/ref&gt;
* [[Мікалай Будзіловіч]] (?—1945) — прафэсар-лацініст, у 1944—1945 гадох заступнік беларускай рады ў складзе [[Камітэт вызваленьня народаў Расеі|Камітэту вызваленьня народаў Расеі]]

Будзіловічы і Будзялевічы — [[Уніяцкая царква ў Рэчы Паспалітай|уніяты]] [[Орля (Гарадзенская вобласьць)|Арлянскай]] парафіі&lt;ref&gt;[[Леанід Лаўрэш|Лаўрэш Л.]] Прыход у Орлі // Лідскі летапісец. № 4 (80), 2017. С. 22—38.&lt;/ref&gt;.

Будзіловічы (Budziłowicz) гербу [[Магіла (герб)|Магіла]] — [[Літва|літоўскі]] шляхецкі род&lt;ref&gt;Polska encyklopedja szlachecka. T. 4. — Warszawa, 1936. S. 296, 298.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Гербоўнік беларускай шляхты. Т. 2. — Менск, 2007. С. 668.&lt;/ref&gt;.

Будзілы — літоўскі шляхецкі род&lt;ref&gt;[http://www.nobility.by/families/b/index.shtml Сьпіс шляхецкіх родаў, прозьвішчы якіх пачынаюцца на Б], [[Згуртаваньне беларускай шляхты]]&lt;/ref&gt;.

Бодзель (Bodziel) — прозьвішча, зафіксаванае ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах [[Сувалкі|Сувалкаў]]&lt;ref&gt;Professor Jerzy Wisniewski, [https://web.archive.org/web/20250111095809/http://www.mem.net.pl/stg/family_names.htm List of the XIXth century Suvalki region family names], Suwalki Genealogical Society&lt;/ref&gt;.

На [[Браслаўскі павет|гістарычнай Браслаўшчыне]] існуе вёска [[Будзілы]], у [[Менск]]у — гістарычная мясцовасьць [[Будзілавічы]], на [[Менскі павет|гістарычнай Меншчыне]] — вёска [[Будзілаўка]], на [[Ашмянскі павет|гістарычнай Ашмяншчыне]] — [[Будзілкі]]. Назву [[Будзілава]] маюць вёскі на [[Полацкае ваяводзтва|гістарычнай Полаччыне]].

== Заўвагі ==
{{Заўвагі}}

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

{{Германскія імёны на -іла}}
{{Імёны з асновай буд}}

[[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]]</text>
      <sha1>k55qvh0w738s0qcwqzpkd0aqmfh7f36</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Шаблён:Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе/ВынікіГульняў</title>
    <ns>10</ns>
    <id>265448</id>
    <revision>
      <id>2677088</id>
      <parentid>2676792</parentid>
      <timestamp>2026-07-02T07:00:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>DymitrBot</username>
        <id>56484</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>абнаўленьне зьвестак</comment>
      <origin>2677088</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7805" sha1="rjovnvzieikg0oyb8ovculc65rx2jla" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;'''Табліца абнаўляецца аўтаматычна, каб выправіць памылкі, калі ласка, зьвярніцеся да {{У|Dymitr}}.'''&lt;/noinclude&gt;
{{#invoke:Спартовыя вынікі|main
|крыніца      = [https://www.soccerway.com/belarus/vysshaya-liga/#/S2JsqqzJ/standings/overall/ Soccerway]
|стыль_матчаў = футбол

|парадак_камандаў= ARS, BAR, BAT, BSH, VIC, HOM, DNE, DBR, DMI, ISL, FCM, MAX, NAF, NIO, SLA, TAZ

|скарачэньне_ARS=[[Арсэнал Койданаў|Арс]]
|скарачэньне_BAR=[[Баранавічы (футбольны клюб)|Бар]]
|скарачэньне_BAT=[[БАТЭ Барысаў|БАТ]]
|скарачэньне_BSH=[[Белшына Бабруйск|Бел]]
|скарачэньне_VIC=[[Віцебск (футбольны клюб)|Віц]]
|скарачэньне_HOM=[[Гомель (футбольны клюб)|Гом]]
|скарачэньне_DNE=[[Дняпро Магілёў|Дня]]
|скарачэньне_DBR=[[Дынама Берасьце|ДБр]]
|скарачэньне_DMI=[[Дынама Менск (футбольны клюб)|ДМн]]
|скарачэньне_ISL=[[Іслач Менскі раён|Ісл]]
|скарачэньне_FCM=[[Менск (футбольны клюб)|Мен]]
|скарачэньне_MAX=[[МЛ Віцебск|МЛ]]
|скарачэньне_NAF=[[Нафтан Наваполацак|Наф]]
|скарачэньне_NIO=[[Нёман Горадня|Нём]]
|скарачэньне_SLA=[[Славія Мазыр|Сла]]
|скарачэньне_TAZ=[[Тарпэда-БелАЗ Жодзін|Тар]]

|назва_ARS=[[Арсэнал Койданаў|Арсэнал]]
|назва_BAR=[[Баранавічы (футбольны клюб)|Баранавічы]]
|назва_BAT=[[БАТЭ Барысаў|БАТЭ]]
|назва_BSH=[[Белшына Бабруйск|Белшына]]
|назва_VIC=[[Віцебск (футбольны клюб)|Віцебск]]
|назва_HOM=[[Гомель (футбольны клюб)|Гомель]]
|назва_DNE=[[Дняпро Магілёў]]
|назва_DBR=[[Дынама Берасьце]]
|назва_DMI=[[Дынама Менск (футбольны клюб)|Дынама Менск]]
|назва_ISL=[[Іслач Менскі раён|Іслач]]
|назва_FCM=[[Менск (футбольны клюб)|Менск]]
|назва_MAX=[[МЛ Віцебск]]
|назва_NAF=[[Нафтан Наваполацак|Нафтан]]
|назва_NIO=[[Нёман Горадня|Нёман]]
|назва_SLA=[[Славія Мазыр|Славія]]
|назва_TAZ=[[Тарпэда-БелАЗ Жодзін|Тарпэда-БелАЗ]]

&lt;!--Пачатак аўтаматызацыі.--&gt;
|абнаўленьне = 1 ліпеня 2026
|матч_ARS_BAR=
|матч_ARS_BAT=
|матч_ARS_BSH=2:0
|матч_ARS_DBR=
|матч_ARS_DMI=0:1
|матч_ARS_DNE=
|матч_ARS_FCM=
|матч_ARS_HOM=1:1
|матч_ARS_ISL=2:2
|матч_ARS_MAX=0:3
|матч_ARS_NAF=2:0
|матч_ARS_NIO=
|матч_ARS_SLA=
|матч_ARS_TAZ=
|матч_ARS_VIC=

|матч_BAR_ARS=1:1
|матч_BAR_BAT=
|матч_BAR_BSH=
|матч_BAR_DBR=
|матч_BAR_DMI=2:3
|матч_BAR_DNE=
|матч_BAR_FCM=2:1
|матч_BAR_HOM=
|матч_BAR_ISL=
|матч_BAR_MAX=0:4
|матч_BAR_NAF=
|матч_BAR_NIO=1:2
|матч_BAR_SLA=1:1
|матч_BAR_TAZ=
|матч_BAR_VIC=

|матч_BAT_ARS=2:3
|матч_BAT_BAR=3:0
|матч_BAT_BSH=
|матч_BAT_DBR=0:3
|матч_BAT_DMI=0:0
|матч_BAT_DNE=1:1
|матч_BAT_FCM=
|матч_BAT_HOM=
|матч_BAT_ISL=
|матч_BAT_MAX=1:2
|матч_BAT_NAF=
|матч_BAT_NIO=
|матч_BAT_SLA=
|матч_BAT_TAZ=
|матч_BAT_VIC=

|матч_BSH_ARS=
|матч_BSH_BAR=
|матч_BSH_BAT=1:1
|матч_BSH_DBR=1:0
|матч_BSH_DMI=
|матч_BSH_DNE=1:2
|матч_BSH_FCM=
|матч_BSH_HOM=0:2
|матч_BSH_ISL=
|матч_BSH_MAX=
|матч_BSH_NAF=5:1
|матч_BSH_NIO=
|матч_BSH_SLA=
|матч_BSH_TAZ=0:2
|матч_BSH_VIC=1:0

|матч_DBR_ARS=3:0
|матч_DBR_BAR=3:0
|матч_DBR_BAT=
|матч_DBR_BSH=
|матч_DBR_DMI=1:2
|матч_DBR_DNE=
|матч_DBR_FCM=0:0
|матч_DBR_HOM=
|матч_DBR_ISL=
|матч_DBR_MAX=
|матч_DBR_NAF=
|матч_DBR_NIO=1:3
|матч_DBR_SLA=
|матч_DBR_TAZ=0:2
|матч_DBR_VIC=

|матч_DMI_ARS=
|матч_DMI_BAR=
|матч_DMI_BAT=
|матч_DMI_BSH=2:0
|матч_DMI_DBR=
|матч_DMI_DNE=3:1
|матч_DMI_FCM=
|матч_DMI_HOM=2:1
|матч_DMI_ISL=1:1
|матч_DMI_MAX=2:3
|матч_DMI_NAF=
|матч_DMI_NIO=
|матч_DMI_SLA=
|матч_DMI_TAZ=
|матч_DMI_VIC=1:1

|матч_DNE_ARS=0:1
|матч_DNE_BAR=0:0
|матч_DNE_BAT=
|матч_DNE_BSH=
|матч_DNE_DBR=1:1
|матч_DNE_DMI=
|матч_DNE_FCM=
|матч_DNE_HOM=
|матч_DNE_ISL=
|матч_DNE_MAX=
|матч_DNE_NAF=
|матч_DNE_NIO=2:0
|матч_DNE_SLA=0:1
|матч_DNE_TAZ=2:2
|матч_DNE_VIC=

|матч_FCM_ARS=1:1
|матч_FCM_BAR=
|матч_FCM_BAT=1:0
|матч_FCM_BSH=5:1
|матч_FCM_DBR=
|матч_FCM_DMI=
|матч_FCM_DNE=
|матч_FCM_HOM=2:0
|матч_FCM_ISL=1:1
|матч_FCM_MAX=2:2
|матч_FCM_NAF=4:2
|матч_FCM_NIO=0:1
|матч_FCM_SLA=
|матч_FCM_TAZ=
|матч_FCM_VIC=

|матч_HOM_ARS=
|матч_HOM_BAR=2:3
|матч_HOM_BAT=
|матч_HOM_BSH=
|матч_HOM_DBR=2:1
|матч_HOM_DMI=
|матч_HOM_DNE=2:0
|матч_HOM_FCM=
|матч_HOM_ISL=2:0
|матч_HOM_MAX=
|матч_HOM_NAF=
|матч_HOM_NIO=
|матч_HOM_SLA=3:1
|матч_HOM_TAZ=1:1
|матч_HOM_VIC=

|матч_ISL_ARS=
|матч_ISL_BAR=2:0
|матч_ISL_BAT=
|матч_ISL_BSH=4:0
|матч_ISL_DBR=0:1
|матч_ISL_DMI=
|матч_ISL_DNE=2:1
|матч_ISL_FCM=
|матч_ISL_HOM=
|матч_ISL_MAX=
|матч_ISL_NAF=3:1
|матч_ISL_NIO=
|матч_ISL_SLA=
|матч_ISL_TAZ=
|матч_ISL_VIC=3:0

|матч_MAX_ARS=
|матч_MAX_BAR=
|матч_MAX_BAT=
|матч_MAX_BSH=
|матч_MAX_DBR=0:0
|матч_MAX_DMI=
|матч_MAX_DNE=5:1
|матч_MAX_FCM=
|матч_MAX_HOM=0:0
|матч_MAX_ISL=1:1
|матч_MAX_NAF=2:1
|матч_MAX_NIO=
|матч_MAX_SLA=
|матч_MAX_TAZ=
|матч_MAX_VIC=1:2

|матч_NAF_ARS=
|матч_NAF_BAR=1:0
|матч_NAF_BAT=0:0
|матч_NAF_BSH=
|матч_NAF_DBR=
|матч_NAF_DMI=
|матч_NAF_DNE=0:0
|матч_NAF_FCM=
|матч_NAF_HOM=0:2
|матч_NAF_ISL=
|матч_NAF_MAX=
|матч_NAF_NIO=
|матч_NAF_SLA=0:1
|матч_NAF_TAZ=0:4
|матч_NAF_VIC=1:1

|матч_NIO_ARS=
|матч_NIO_BAR=
|матч_NIO_BAT=0:0
|матч_NIO_BSH=2:1
|матч_NIO_DBR=
|матч_NIO_DMI=1:3
|матч_NIO_DNE=
|матч_NIO_FCM=
|матч_NIO_HOM=
|матч_NIO_ISL=0:1
|матч_NIO_MAX=1:2
|матч_NIO_NAF=3:1
|матч_NIO_SLA=
|матч_NIO_TAZ=
|матч_NIO_VIC=2:0

|матч_SLA_ARS=1:1
|матч_SLA_BAR=
|матч_SLA_BAT=1:1
|матч_SLA_BSH=2:1
|матч_SLA_DBR=
|матч_SLA_DMI=1:2
|матч_SLA_DNE=
|матч_SLA_FCM=1:2
|матч_SLA_HOM=
|матч_SLA_ISL=0:2
|матч_SLA_MAX=2:4
|матч_SLA_NAF=
|матч_SLA_NIO=0:0
|матч_SLA_TAZ=
|матч_SLA_VIC=

|матч_TAZ_ARS=3:3
|матч_TAZ_BAR=
|матч_TAZ_BAT=3:0
|матч_TAZ_BSH=
|матч_TAZ_DBR=
|матч_TAZ_DMI=0:1
|матч_TAZ_DNE=
|матч_TAZ_FCM=3:0
|матч_TAZ_HOM=
|матч_TAZ_ISL=
|матч_TAZ_MAX=0:1
|матч_TAZ_NAF=
|матч_TAZ_NIO=1:0
|матч_TAZ_SLA=1:1
|матч_TAZ_VIC=1:1

|матч_VIC_ARS=
|матч_VIC_BAR=2:3
|матч_VIC_BAT=1:0
|матч_VIC_BSH=
|матч_VIC_DBR=1:2
|матч_VIC_DMI=
|матч_VIC_DNE=
|матч_VIC_FCM=2:0
|матч_VIC_HOM=1:1
|матч_VIC_ISL=
|матч_VIC_MAX=
|матч_VIC_NAF=
|матч_VIC_NIO=
|матч_VIC_SLA=0:0
|матч_VIC_TAZ=


&lt;!--Канец аўтаматызацыі.--&gt;
}}</text>
      <sha1>rjovnvzieikg0oyb8ovculc65rx2jla</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Бутвіл</title>
    <ns>0</ns>
    <id>265929</id>
    <revision>
      <id>2677124</id>
      <parentid>2675792</parentid>
      <timestamp>2026-07-02T11:51:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>67502</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2677124</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19689" sha1="fq3m6e6qch55u0h9sk6sqyskbmnk6ja" xml:space="preserve">{{Імя
|імя              = Бутвіл
|лацінка          = Butvił
|арыгінал         = Bauduilli
|вымаўленьне      = 
|мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]]
|утварэньне       = [[Бода|Budo]] + [[Віла|Willo]] &lt;br&gt; [[Бота|Buto]] + Willo
|варыянт          = Ботвіл, Буцьвіл
|вытворныя        = [[Будзівіл]], [[Бадвіла]]
|зьвязаныя        = [[Вільбут]]
}}

'''Бутвіл''' (''Буцьвіл''), '''Ботвіл''' — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

== Паходжаньне ==
{{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}}

Бодвіл (Bauduilli&lt;ref&gt;Moreira D. A. Miscelânea de Antropo-Toponímia Germânica na Galiza e Norte de Portugal. — Porto, 1969. P. 85.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Piel J. M. Sobre a formação dos nomes de mulher medievais hispano-visigodos // Confluência. N. 3, 1992. P. 88.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Piel J. M., Kremer D. Hispano-gotisches Namenbuch. Der Niederschlag des Westgotischen in den alten und heutigen Personen- und Ortsnamen der Iberischen Halbinsel. — Heidelberg, 1976. S. 98.&lt;/ref&gt;) і Вілібут або Вілбот (Willebut, Wilbot{{Заўвага|Паводле назвы мясцовасьці Wilbotissun}}) — імёны [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня&lt;ref&gt;Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YOBwrIPG8IQC&amp;q=Willebut+Wilbotissun#v=snippet&amp;q=Willebut%20Wilbotissun&amp;f=false S. 1596].&lt;/ref&gt;. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Бота|-бут- (-бот-)]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Бутвід]], [[Бутырык (імя)|Бутрык]], [[Сайбут]]; германскія імёны Botvid, Butariks, Seiboth) паходзіць ад [[Усходнегерманскія мовы|усходнегерманскага]] but- з значэньнем 'корань, камель' ([[Гепідзкая мова|гепідзкае]] butilo 'камель')&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 16.&lt;/ref&gt; або ад асновы [[Бода|-буд- (-бод-)]]&lt;ref&gt;Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 21.&lt;/ref&gt; (у старажытных тэкстах ''bod'' праз доўгае ''о'' пісалася як ''baud''&lt;ref&gt;Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 59.&lt;/ref&gt;), а аснова [[Віла|-віл-]] (імёны ліцьвінаў [[Вільгерд]], [[Вільгейда]], [[Монтвіл|Мунтвіл]]; германскія імёны Vilgard, Williheid, Muntwil) — ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] wilja 'воля'&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 17.&lt;/ref&gt;. Такім парадкам, імя Бутвіл азначае «корань волі»&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 20.&lt;/ref&gt; (тое ж, што і [[Вільбут]]). Апроч таго, адзначалася германскае імя Botvild (Bot-[[Вільда|vild]])&lt;ref&gt;Huseby O. 1000 norske dØbenavne: med korte forklaringer af deres betydning. — Kristiania, 1895. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=ur8vAQAAMAAJ&amp;q=Botvild#v=snippet&amp;q=Botvild&amp;f=false S. 14].&lt;/ref&gt;.

Адпаведнасьць імя Бутвіл германскаму імю Willebut прызнае летувіскі лінгвіст {{Артыкул у іншым разьдзеле|Ёзас Юркенас||lt|Juozas Jurkėnas}}&lt;ref&gt;Юркенас, Ю. Основы балтийской и славянской антропонимики. — Вильнюс, 2003. С. 38.&lt;/ref&gt;.

Яшчэ ў 1962 годзе францускі лінгвіст-[[Германістыка|германіст]] [[Раймонд Шмітляйн]], які на падставе шматгадовых дасьледаваньняў прыйшоў да высноваў пра германскае паходжаньне літоўскіх уласных імёнаў, зьвяртаў увагу на наяўнасьць тапонімаў германскага паходжаньня (Bouteville, Botavila, Bodvilla, Budevill), якія могуць сьведчыць пра існаваньне ня знойдзенага на той час у пісьмовых крыніцах поўнага германскага адпаведніка імя Бутвіл&lt;ref&gt;Schmittlein R. L’anthroponyme germanique employé d’une façon absolue en fonction toponymique // Revue internationale d’onomastique. Nr. 2, 1962. P. 113—114.&lt;/ref&gt;.

У Польшчы адзначаецца нямецкае прозьвішча Бучвіла (Butschwillo)&lt;ref&gt;Walkowiak J. B. Litewskie nazwiska Polaków: słownik etymologiczno-frekwencyjny. — Poznań, 2019. S. 75.&lt;/ref&gt;.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''Ботвилу пять чоловека''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|3к}} P. 50.&lt;/ref&gt;, ''Бутвилу у Медницох чоловекъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|3к}} P. 50.&lt;/ref&gt; (1440—1492 гады); ''in praesentia nobilium Stanislai Michałowicz Butwillowicz'' (30 траўня 1491 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-2к}} S. 434.&lt;/ref&gt;; ''uxor domini Nicolai Buthwilowicz'' (11 студзеня 1494 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-2к}} S. 469.&lt;/ref&gt;; ''nobilem Nicolaum Buthwilowicz'' (25 траўня 1494 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-2к}} S. 480.&lt;/ref&gt;; ''Gabriele Buthphilowycz'' (23 чэрвеня 1495 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-2к}} S. 499.&lt;/ref&gt;; ''а у Юръя Бутвиловича'' (5 чэрвеня 1503 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|5к}} P. 161.&lt;/ref&gt;; ''земли пустых у [[Дарсунішкі|Дорсунишскои]] волости у Крутех на имя Бутвиловщину а Бартошевъщину'' (6 траўня 1514 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|9к}} P. 287.&lt;/ref&gt;; ''земль пустых в Дорсунишскои волости… Бутвиловщина'' (27 чэрвеня 1514 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|9к}} P. 232.&lt;/ref&gt;; ''земль пустых тамжо в Дорсунишскои волости… Бутивиловщину'' (26 студзеня 1516 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|9к}} P. 179.&lt;/ref&gt;; ''боярини господарьской Кгобрияловой Бутвиловича Ганне'' (15 красавіка 1516 году)&lt;ref&gt;Литовская метрика. Т. 1. — СПб., 1903. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=egA5AQAAMAAJ&amp;q=%D0%B2%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B0+%D0%93%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D0%B5#v=snippet&amp;q=%D0%B2%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B0%20%D0%93%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D0%B5&amp;f=false С. 319].&lt;/ref&gt;; ''Ивашка Бутвиловича'' (15 студзеня 1524 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|224к}} P. 99.&lt;/ref&gt;; ''на ймя Радвил а Войтко Бутвиловичы'' (19 студзеня 1526 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|225к}} P. 270.&lt;/ref&gt;; ''Бутвил Якубович… Бутвил Ромеикович'' (1 ліпеня 1542 году)&lt;ref&gt;Istorijos archyvas. T. 1: XVI amžiaus Lietuvos inventoriai. — Kaunas, 1934. P. 20—21.&lt;/ref&gt;; ''Бутвилъ Микшовичъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 77.&lt;/ref&gt;, ''Бутъвилъ Станьковичъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 104.&lt;/ref&gt;, ''Павел Бутвиловичъ… Бутвил Якубовичъ… Можеико Бутвиловичъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 165.&lt;/ref&gt;, ''Кгаиль Бутвиловичъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 168.&lt;/ref&gt; (1528 год); ''земли пустовские… Бутьвилишъку'' (2 лютага 1553 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|35к}} P. 229.&lt;/ref&gt;; ''Матей Бутвиловичъ'' (1567 год)&lt;ref&gt;Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=-wI5AQAAMAAJ&amp;q=%22%D0%9C%D0%B0%D1%82%D0%B5%D0%B9+%D0%91%D1%83%D1%82%D0%B2%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A%22#v=snippet&amp;q=%22%D0%9C%D0%B0%D1%82%D0%B5%D0%B9%20%D0%91%D1%83%D1%82%D0%B2%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A%22&amp;f=false С. 629].&lt;/ref&gt;; ''зъ села Бутвилович'' (23 сьнежня 1596 году)&lt;ref&gt;Тяжбы литовских крестьян и жителей местечек с управителями имений: сборник документов. Ч. 1. — Вильнюс, 1959. С. 53.&lt;/ref&gt;; ''Butwił'' (1670 год)&lt;ref&gt;Bystroń J. Nazwiska polskie. — Lwów, 1936. S. 283.&lt;/ref&gt;; ''Daniel Butwil'' (10 студзеня 1682 году)&lt;ref&gt;Fejér J. Defuncti secundi saeculi Societatis Jesu. 1641—1740. Vol. 1: A—C. — Roma, 1985. P. 193.&lt;/ref&gt;; ''Katarzyna Butwiło'' (1688 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=10pl&amp;rid=B&amp;search_lastname=Butwi%C5%82o&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Trzcianne], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Petrus Butwiło'' (1699­—1773 гады)&lt;ref&gt;Maciejauskienė V. Gruzdžių pavardės: istorija ir dabartis // Lietuvos lokaliniai tyrimai. 2010. P. 10.&lt;/ref&gt;; ''Józef Butwiłowicz'' (1731 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=22br&amp;rid=B&amp;search_lastname=Butwi%C5%82owicz&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Krupczyce], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Butwiłowszczyzna'' (1744 год)&lt;ref&gt;[https://pawet.net/library/history/city_district/religion/d_1744/diecezja_wile%C5%84ska,_1744.html Diecezja Wileńska, 1744], [[Pawet]], 20 лютага 2011 г.&lt;/ref&gt;; ''Agata Butwil'' (1770 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=22br&amp;rid=B&amp;search_lastname=Butwi%C5%82&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Gierwiaty], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Marianna Butwiłło''&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=S&amp;w=23lt&amp;rid=12324&amp;search_lastname=&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;rpp1=0&amp;searchtable=&amp;rpp2=50 Butkiszki], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;, ''Elżbieta Butwiła''&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=10pl&amp;rid=B&amp;search_lastname=Butwi%C5%82a&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Bielsk Podlaski], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt; (1778 год); ''Parafia [[Глыбокае|głębocka]]… Butwiłowszczyzna''&lt;ref&gt;Gawrylczyk B. Dekanat połocki w świetle opisów parafii z 1784 r. — Białystok, 2005. S. 57.&lt;/ref&gt;, ''P. Butwiły''&lt;ref&gt;Gawrylczyk B. Dekanat połocki w świetle opisów parafii z 1784 r. — Białystok, 2005. S. 69.&lt;/ref&gt;, ''Parafia [[Параф’янава|parafianowska]]… Butwiłowszczyzna zaścianek''&lt;ref&gt;Gawrylczyk B. Dekanat połocki w świetle opisów parafii z 1784 r. — Białystok, 2005. S. 76.&lt;/ref&gt;, ''Parafia [[Паставы|postawska]]… Butwiłowszczyzna… Butwiły''&lt;ref&gt;Świderski A. F. Dekanat świrski w 1784 r. w świetle opisów plebanów. — Białystok, 2004. S. 70.&lt;/ref&gt; (1784 год); ''Barbara Butwiłło'' (1797 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=S&amp;w=10pl&amp;rid=S&amp;search_lastname=Butwi%C5%82%C5%82o&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Tykocin], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Jan Henryk Adam Butwiłłowicz'' (1840 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=22br&amp;rid=B&amp;search_lastname=Butwi%C5%82%C5%82owicz&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1 Słonim], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Grób S. P. Witolda Butwiłowicza'' (1860 год)&lt;ref&gt;Tolkačevski K. Epigrafinio įrašo kultūra ir komunikacija: XIX a. Vilniaus memorialinių įrašų pagrindu. — Vilnius, 2016. P. 361.&lt;/ref&gt;; ''Maciej, Urszula Butwiłło'' (1916 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=S&amp;w=25po&amp;rid=S&amp;search_lastname=Butwi%C5%82%C5%82o&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date= Rosja-Smoleńsk], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;.

== Носьбіты ==
* Ботвіл (Бутвіл) — [[Ліцьвіны|літоўскі баярын]], які атрымаў наданьні ад вялікага князя [[Казімер Ягайлавіч|Казімера]]
* Юры Бутвілавіч — літоўскі баярын, які ўпамінаецца ў 1503 годзе
* Івашка Бутвілавіч — [[Коўна|ковенскі]] баярын, які ўпамінаецца ў 1524 годзе
* [[Радзівіл (імя)|Радзівіл]] і Войтка Бутвілавічы — літоўскія баяры, якія ўпамінаюцца ў 1526 годзе
* Бутвіл Мікшавіч — [[Пяняны|пянянскі]] баярын, які ўпамінаецца ў [[Попісы войска Вялікага Княства Літоўскага|попісе войска Вялікага Княства Літоўскага]] 1528 году
* Бутвіл Станькавіч — [[Куркляны|курклеўскі]] баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска Вялікага Княства Літоўскага 1528 году
* Павал Бутвілавіч — [[Коршава|коршаўскі]] баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска Вялікага Княства Літоўскага 1528 году
* Бутвіл Якубавіч — коршаўскі баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска Вялікага Княства Літоўскага 1528 году
* [[Мажэйка (імя)|Мажэйка]] Бутвілавіч — коршаўскі баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска Вялікага Княства Літоўскага 1528 году
* [[Гайла (імя)|Гайль]] Бутвілавіч — [[Патумшы|патумшаўскі]] баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска Вялікага Княства Літоўскага 1528 году
* Ян Станіслававіч Бутвіловіч — [[Расены|расенскі]] [[Зямяне|зямянін]], які ўпамінаецца ў 1587—1588 гадох&lt;ref&gt;Опись документов Виленского центрального архива древних актовых книг. Вып. 2. ― Вильна, 1903. С. 22, 31.&lt;/ref&gt;
* Цімафей Бутвіловіч (1864—?) — [[беларусы|беларус]] з ваколіцаў [[Горадня|Горадні]], які [[Савецкія рэпрэсіі ў Беларусі|пацярпеў ад уладаў СССР]]&lt;ref&gt;[https://chumakou.com/projects/belarus1937/index2.html Беларусь: жертвы сталинских репрессий], Книга памяти Республики Башкортостан&lt;/ref&gt;
* Вікенці Бутвілоўскі (1904—?) — беларус з ваколіцаў [[Плешчаніцы|Плешчаніцаў]], які пацярпеў ад уладаў СССР&lt;ref&gt;[https://chumakou.com/projects/belarus1937/index2.html Беларусь: жертвы сталинских репрессий], Белорусский «Мемориал»&lt;/ref&gt;

Бутвіловічы (Butwiłowicz) гербу Прус — [[Літва|літоўскі]] шляхецкі род&lt;ref&gt;Uruski S. Rodzina, herbarz szlachty polskiej. T. 2. — Warszawa, 1905. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=PBEMAQAAMAAJ&amp;q=Butwi%C5%82owicz#v=snippet&amp;q=Butwi%C5%82owicz&amp;f=false S. 100].&lt;/ref&gt;.

Бутвілы — літоўскі шляхецкі род&lt;ref&gt;[http://www.nobility.by/families/b/index.shtml Сьпіс шляхецкіх родаў, прозьвішчы якіх пачынаюцца на Б], [[Згуртаваньне беларускай шляхты]]&lt;/ref&gt;.

Бутвілёвіч (Butwilowicz) — прозьвішча, зафіксаванае ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах [[Сувалкі|Сувалкаў]]&lt;ref&gt;Professor Jerzy Wisniewski, [https://web.archive.org/web/20250111095809/http://www.mem.net.pl/stg/family_names.htm List of the XIXth century Suvalki region family names], Suwalki Genealogical Society&lt;/ref&gt;.

На 1906 год існавала вёска Бутвілаўшчына ў Лепельскім павеце Віцебскай губэрні&lt;ref&gt;Список населенных мест Витебской губернии. Витебск, 1906. С. 194.&lt;/ref&gt;.

У XVI ст. існаваў маёнтак Бутвілавічы (''Бутвиловичи'') у [[Жамойцкае староства|Жамойцкім старостве]]&lt;ref&gt;Спрогис И. Я. Географический словарь древней Жомойтской земли XVI столетия. — Вильна, 1888. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=D-KlFQ7Bd3gC&amp;q=%D0%91%D1%83%D1%82%D0%B2%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B8#v=snippet&amp;q=%D0%91%D1%83%D1%82%D0%B2%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B8&amp;f=false С. 32].&lt;/ref&gt;.

На [[Слонімскі павет|гістарычнай Слонімшчыне]] існуе вёска [[Буцьвілавічы]].

== Глядзіце таксама ==
* [[Бода]]
* [[Бота]]
* [[Віла]]

== Заўвагі ==
{{Заўвагі}}

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

== Літаратура ==
* {{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)}}

{{Імёны з асновай бут}}
{{Імёны з асновай віл}}

[[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]]</text>
      <sha1>fq3m6e6qch55u0h9sk6sqyskbmnk6ja</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Барэйка</title>
    <ns>0</ns>
    <id>266310</id>
    <revision>
      <id>2677072</id>
      <parentid>2675006</parentid>
      <timestamp>2026-07-02T03:41:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>67502</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2677072</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17831" sha1="7wolllgjzjfar6d08j9zxu3mztuakcu" xml:space="preserve">{{Імя
|імя              = Барэйка
|лацінка          = Barejka
|арыгінал         = Bareke
|вымаўленьне      = 
|мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]]
|утварэньне       = [[Бар (імя)|Baro]] + [[суфікс]] з {{nowrap|элемэнтам -к- (-k-)}}
|варыянт          = Барака, Барэка, Барыка, Барык, Парэйка, Парык, Барка
|вытворныя        = [[Бірэйка]]
|зьвязаныя        = 
}}

'''Барэйка''' (''Барэка'', ''Барыка'', ''Парэйка'', ''Парык''), '''Барака''' — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

== Паходжаньне ==
{{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}}

Барака, пазьней Барыка або Барэка (Barocho, Baricke&lt;ref&gt;Gottschald M. Deutsche Namenkunde: Unsere Familiennamen nach ihrer Entstehung und Bedeutung. — Berlin, 1982. [https://books.google.by/books?id=FgYREAAAQBAJ&amp;pg=PA100&amp;dq=bar+icke+namenkunde&amp;hl=ru&amp;newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjNzJfplr-CAxUz1QIHHUCRBLAQ6AF6BAgLEAI#v=onepage&amp;q=bar%20icke%20namenkunde&amp;f=false S. 100].&lt;/ref&gt;, Bareke&lt;ref&gt;Brons B. Friesische Namen und Mitteilungen darüber. — Emden, 1877. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=t7QwAQAAMAAJ&amp;q=Bareke#v=snippet&amp;q=Bareke&amp;f=false S. 28].&lt;/ref&gt;) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня&lt;ref&gt;Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YOBwrIPG8IQC&amp;q=Barocho#v=snippet&amp;q=Barocho&amp;f=false S. 246].&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Dajlida-2019-19&quot;&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 19.&lt;/ref&gt;. Іменная аснова [[Бар (імя)|-бар- (-бор-)]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Барвід]], [[Барвін]], [[Вісбар]]; германскія імёны Barvid, Barwin, Wisbar) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] bara, baur 'чалавек, дзіця' (літаральна — «народжаны»)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 16.&lt;/ref&gt;. Такім парадкам, імя Барэйка азначае «дзіця»&lt;ref name=&quot;Dajlida-2019-19&quot;/&gt;.

У [[Прусія|Прусіі]] бытавала імя Барэйка (Барыка, Барка): ''Bareyke'' (1360 год)&lt;ref&gt;Pierson W. Altpreußischer Namenkodex // Zeitschrift für Preußische Geschichte und Landeskunde. — Berlin, 1873. S. 492.&lt;/ref&gt;, ''Barike'' (1397 год)&lt;ref name=&quot;Trautmann-1925-17&quot;&gt;Trautmann R. Die altpreußischen Personennamen. — Göttingen, 1925. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=RdZD6OjYXgoC&amp;q=Barike#v=snippet&amp;q=Barike&amp;f=false S. 17].&lt;/ref&gt;, ''Barcke'' (1399 год)&lt;ref name=&quot;Trautmann-1925-17&quot;/&gt;. У 1571 годзе ў [[Каралявец]]кім унівэрсытэце навучаўся ''Joachimus Borcke, Nobilis Prutenicus''&lt;ref&gt;Die matrikel der Universität Königsberg i. Pr. Bd. 1: Die Immatrikulationen von 1544—1656. — Leipzig, 1910. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=-sZYzw8knMEC&amp;q=Borcke#v=snippet&amp;q=Borcke&amp;f=false S. 50].&lt;/ref&gt;.

У Польшчы адзначаюцца прозьвішчы Паракевіч (Parakiewicz) і Парэйка (Parejko)&lt;ref&gt;Walkowiak J. B. Litewskie nazwiska Polaków: słownik etymologiczno-frekwencyjny. — Poznań, 2019. S. 246.&lt;/ref&gt;.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''Waissil Boreiken son''&lt;ref&gt;Die Staatsverträge des Deutschen Ordens in Preussen im 15. Jahrhundert. Bd. 1. — Marburg, 1970. [https://books.google.by/books?id=ansTAQAAMAAJ&amp;q=waissil+boreiken+son&amp;dq=waissil+boreiken+son&amp;hl=ru&amp;newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjg9_OD_pD-AhUUrKQKHTJODtYQ6AF6BAgJEAI S. 12].&lt;/ref&gt;, ''Wayssel, filius Boreyken''&lt;ref&gt;Liv-, Esth- und Curländisches Urkundenbuch nebst Regesten / Hrsg. von F. G. von Bunge. Bd. 4. — Reval, 1859. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=5D0PAAAAYAAJ&amp;q=Wayssel+filius+Boreyken#v=snippet&amp;q=Wayssel%20filius%20Boreyken&amp;f=false S. 225].&lt;/ref&gt; ([[Салінскі мір|12 кастрычніка 1398 году]]); ''Strigiwil Boreiconis'' [[Віленска-Радамская унія|18 студзеня 1401 году]])&lt;ref&gt;{{Літаратура/Акты уніі Польшчы зь Літвой (1932)|к}} S. 37.&lt;/ref&gt;; ''Васили Бореикович''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская знаць (2014)|к}} С. 216.&lt;/ref&gt;; ''отъ князь своихъ, [[Ямант|Ямонта]] да Василей Борійковъ'' ([[Наўгародзкі чацьверты летапіс]])&lt;ref&gt;ПСРЛ. Т. 4. — СПб., 1848. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=QUoPAQAAMAAJ&amp;q=%D0%91%D0%BE%D1%80%D1%96%D0%B9%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D1%8A#v=snippet&amp;q=%D0%91%D0%BE%D1%80%D1%96%D0%B9%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D1%8A&amp;f=false С. 101].&lt;/ref&gt;; ''князя Ямонта да Василія Борейкова… князя Ямонта да Василья Борекова'' ([[Сафійскі першы летапіс]])&lt;ref&gt;ПСРЛ. Т. 5. — СПб., 1851. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=gc5hAAAAcAAJ&amp;q=%D0%AF%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D1%82%D0%B0+%D0%B4%D0%B0+%D0%92%D0%B0%D1%81%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D1%8F#v=snippet&amp;q=%D0%AF%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D1%82%D0%B0%20%D0%B4%D0%B0%20%D0%92%D0%B0%D1%81%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D1%8F&amp;f=false С. 247].&lt;/ref&gt;; ''domina Olechnowa una cum sorore sua nomine Edv[igi] patrem suum Petrum alias Boreyko cum uxore sua Anna'' (1428—1475 гады)&lt;ref&gt;Rowell S. C. Winning the Living by Remembering the Dead? Franciscan Tactics and Social Change in 15th century Vilnius // Tarp istorijos ir būtovės. Studijos prof. E. Gudavičiaus 70-mečiui. Vilnius, 1999. P. 177.&lt;/ref&gt;; ''Пацъка Борейковича'' (19 лютага 1541 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|229к}} P. 135.&lt;/ref&gt;; ''Michno Baryk'' (1561 год)&lt;ref&gt;Писцовая книга Гродненской экономии с прибавлениями, изданная Виленской Комиссией для разбора древних актов. Ч. 2. — Вильна, 1882. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=lpH9QHs_wUMC&amp;q=Baryk#v=snippet&amp;q=Baryk&amp;f=false С. 48].&lt;/ref&gt;; ''бояромъ высоцкимъ Остафью Борейку'' (13 лютага 1561 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|254к}} P. 173.&lt;/ref&gt;; ''Woithek Poreiko… Woicziech Poreiko'' (1563 год)&lt;ref&gt;Писцовая книга Гродненской экономии с прибавлениями, изданная Виленской Комиссией для разбора древних актов. Ч. 2. — Вильна, 1882. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=lpH9QHs_wUMC&amp;q=Poreiko#v=snippet&amp;q=Poreiko&amp;f=false С. 439].&lt;/ref&gt;; ''Parejko'' (1565 год)&lt;ref&gt;Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym. T. 6, cz. 3: Podlasie (województwo). — Warszawa, 1910. S. 234.&lt;/ref&gt;; ''Олешко Борейко'' (1566 год)&lt;ref&gt;Документы Московского архива Министерства юстиции. Т. 1. — М., 1897. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=Mu8ZAAAAYAAJ&amp;q=%D0%91%D0%BE%D1%80%D0%B5%D0%B9%D0%BA%D0%BE#v=snippet&amp;q=%D0%91%D0%BE%D1%80%D0%B5%D0%B9%D0%BA%D0%BE&amp;f=false С. 384].&lt;/ref&gt;; ''з Борейкового дворца'' (19 лютага 1566 году)&lt;ref&gt;Klovas M., Meilus T. Vilniaus magistratui pavaldžių vakarinių priemiesčių ir palivarkų 1566 m. pagalvės ir 1596 m. nekilnojamojo turto laikytojų mokesčių mokėtojų sąrašai // Lietuvos istorijos metraštis. 2015/1. P. 181.&lt;/ref&gt;; ''учтивого Богъдана Ворейковича'' (30 ліпеня 1578 году)&lt;ref&gt;Акты, издаваемые Виленской комиссией для разбора древних актов. Т. 39. — Вильна, 1915. С. 13.&lt;/ref&gt;; ''против опатръного Богъдана Борейковича, лавника места гсдрьского [[Магілёў|Могилевского]]'' (14 лістапада 1578 году)&lt;ref&gt;Акты, издаваемые Виленской комиссией для разбора древних актов. Т. 39. — Вильна, 1915. С. 113.&lt;/ref&gt;; ''мещанъ нашихъ [[Пінск|Пиньскихъ]] Борыковичовъ'' (5 ліпеня 1586 году)&lt;ref&gt;Акты, относящиеся к истории Западной России. Т. 3. — СПб., 1848. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=idxEAQAAMAAJ&amp;q=%D0%91%D0%BE%D1%80%D1%8B%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%BE%D0%B2%D1%8A#v=snippet&amp;q=%D0%91%D0%BE%D1%80%D1%8B%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%BE%D0%B2%D1%8A&amp;f=false С. 310].&lt;/ref&gt;; ''s panem Piotrem Boreyką'' (1621 год)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Рэестры попісу паспалітага рушэньня шляхты ВКЛ з 1621 году (2015)|к}} S. 47.&lt;/ref&gt;; ''z Łaszkiem Borykowiczem… Łaszko Boreykowicz'' (1638 год)&lt;ref&gt;Акты, издаваемые Виленской Комиссией для разбора древних актов. Т. 25. — Вильна, 1898. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=IOYDAAAAYAAJ&amp;q=Boreykowicz#v=snippet&amp;q=Boreykowicz&amp;f=false С. 129, 137].&lt;/ref&gt;; ''Stas Parykowicz'' (1641 год)&lt;ref&gt;Ординация королевских пущ: в лесничествах бывшего Великого Княжества Литовского. — Вильна, 1871. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=jGdcAAAAcAAJ&amp;q=Parykowicz#v=snippet&amp;q=Parykowicz&amp;f=false С. 172].&lt;/ref&gt;; ''Барикъ Оливьченъко'' (1649 год)&lt;ref&gt;Реєстр Війська Запорозького 1649 року. — К., 1995. С. 133.&lt;/ref&gt;; ''Sidor Boreyko'' (7 студзеня 1715 году)&lt;ref&gt;[https://www.genmetrika.eu/stakliskiu_jungtuviu_1711-1715.html Stakliškių Švč. Trejybės bažnyčia, 1711—1715 m. jungtuvių įrašai], Nepriklausomas virtualus archyvas GENMETRIKA&lt;/ref&gt;; ''Maciej Barkiewicz'' (1797 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=D&amp;w=22br&amp;rid=D&amp;search_lastname=Barkiewicz&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Soły], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Paweł Borykiewicz'' (1817 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=22br&amp;rid=B&amp;search_lastname=Borykiewicz&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1 Zelwa], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;.

== Носьбіты ==
* [[Васіль Барэйкавіч]] — [[Ліцьвіны|літоўскі баярын]], меў брата Стрыгівіла
* Фэціньня Барыкава — [[Наваградак|наваградзкая]] баярыня, якая ўпамінаецца ў 1514 годзе&lt;ref&gt;Описание документов и бумаг, хранящихся в Московском архиве Министерства юстиции. Кн. 21. — М., 1915. С. 204.&lt;/ref&gt;
* Пацка Барэйкавіч — [[Карэлічы|карэліцкі]] баярын, які ўпамінаецца ў 1541 годзе
* Астафей Барэйка — [[Высокае|высоцкі]] баярын, які ўпамінаецца ў 1561 годзе
* Пётар Барэйка — [[Трокі|троцкі]] баярын, які ўпамінаецца ў 1621 годзе
* Антон Барэйка — шляхціч [[Полацкае ваяводзтва|Полацкага ваяводзтва]], які ўпамінаецца ў 1765 годзе&lt;ref&gt;Яўген Анішчанка, [https://web.archive.org/web/20230810231801/http://www.arhisan.com/istochniki/opisaniya/273-popis-shlyakhty-polotskogo-voevodstva-30-09-1765-g Попис шляхты Полоцкого воеводства 30.09.1765 г.], Архіў гісторыка Анішчанкі, 19 жніўня 2015 г.&lt;/ref&gt;
* Ёсіф Барэйка (?—1938) — [[беларусы|беларус]] з ваколіцаў [[Сянно|Сянна]], [[Савецкія рэпрэсіі ў Беларусі|забіты ўладамі СССР]]&lt;ref&gt;[https://chumakou.com/projects/belarus1937/index2.html], Белорусский «Мемориал»&lt;/ref&gt;
* Канстантын Парэйка (1892—?) — беларус з ваколіцаў [[Нясьвіж]]у, які пацярпеў ад уладаў СССР&lt;ref&gt;[https://chumakou.com/projects/belarus1937/index16.html Беларусь: жертвы сталинских репрессий], Белорусский «Мемориал»&lt;/ref&gt;
* [[Аляксандар Барэйка]] (1927—?) — удзельнік беларускага патрыятычнага падпольля ў 1946—1947 гадох, адзін з кіраўнікоў арганізацыі «[[Чайка (арганізацыя)|Чайка]]»

З XV ст. прыдомкам Барэйка карыстаўся [[Літва|літоўскі]] шляхецкі род [[Ходзькі|Ходзькаў]] гербу [[Касьцеша]]&lt;ref&gt;Stekert A. Przydomki polskie, litewskie i rusińskie. — Kraków, 1897. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=chg-AAAAIAAJ&amp;q=Borejko#v=snippet&amp;q=Borejko&amp;f=false S. 19].&lt;/ref&gt;.

Барэйкі (Borejko) — прыгонныя з ваколіцаў [[Сьвянцяны|Сьвянцянаў]], якія ўпамінаюцца ў XIX стагодзьдзі&lt;ref&gt;Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2022. S. 139.&lt;/ref&gt;.

Барэйкі (Borejko) гербу [[Ястрабец (герб)|Ястрабец]] — [[Літва|літоўскі]] шляхецкі род з [[Троцкі павет|Троцкага павету]]&lt;ref&gt;Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2022. S. 236.&lt;/ref&gt;.

Барэйкі-Місевічы&lt;ref&gt;[http://www.nobility.by/families/m/index.shtml Сьпіс шляхецкіх родаў, прозьвішчы якіх пачынаюцца на М], [[Згуртаваньне беларускай шляхты]]&lt;/ref&gt; і Барэйкі-[[Хадкевічы|Хадкевічы]]&lt;ref&gt;[http://www.nobility.by/families/ch/index.shtml Сьпіс шляхецкіх родаў, прозьвішчы якіх пачынаюцца на Х], [[Згуртаваньне беларускай шляхты]]&lt;/ref&gt; — літоўскія шляхецкія роды.

Парыкевічы — літоўскі шляхецкі род&lt;ref&gt;[http://www.nobility.by/families/p/index.shtml Сьпіс шляхецкіх родаў, прозьвішчы якіх пачынаюцца на П], [[Згуртаваньне беларускай шляхты]]&lt;/ref&gt;.

Барака (Barako), Баркевіч (Barkiewicz), Барэйка (Borejko) і Парэйка (Parejko) — прозьвішчы, зафіксаваныя ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах [[Сувалкі|Сувалкаў]]&lt;ref&gt;Professor Jerzy Wisniewski, [https://web.archive.org/web/20250111095809/http://www.mem.net.pl/stg/family_names.htm List of the XIXth century Suvalki region family names], Suwalki Genealogical Society&lt;/ref&gt;.

У актах [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]] ўпаміналася сяло Барэйкі (''Борейки'') каля [[Высокі Двор|Высокага Двара]]&lt;ref&gt;Indeks alfabetyczny miejscowości dawnego wielkiego Księstwa Litewskiego: A—K (Abakanowicze — Kujany). Wilno, 1929. S. 34.&lt;/ref&gt;.

На 1901 год існавала вёска Барыкі ў Мглінскім павеце Чарнігаўскай губэрні&lt;ref&gt;Список населенных мест Черниговской губернии, имеющих не менее 10 жителей, по данным за 1901 год. — Чернигов, 1902. С. 12.&lt;/ref&gt;.

На 1904 год існавалі вёскі з назвай Баркі ў Красьнянскім і Парэцкім паветах Смаленскай губэрні&lt;ref&gt;Список населенных мест Смоленской губернии. — Смоленск, 1904. С. 262, 292.&lt;/ref&gt;.

На 1906 год існавала вёска Барэйкіна ў Себескім павеце Віцебскай губэрні&lt;ref&gt;Список населенных мест Витебской губернии. Витебск, 1906. С. 389.&lt;/ref&gt;.

На 1909 год існаваў хутар Борыкава (Барыкава) у Бабруйскім павеце Менскай губэрні&lt;ref&gt;Список населенных мест Минской губернии. — Минск, 1909. С. 13.&lt;/ref&gt;.

Назву [[Барэйкі]] маюць вёскі на гістарычных [[Амсьціслаўскае ваяводзтва|Амсьціслаўшчыне]], [[Ашмянскі павет|Ашмяншчыне]] і [[Полацкае ваяводзтва|Полаччыне]], назву [[Барэйкаўшчына]] — на гістарычных Ашмяншчыне і [[Віленскі павет (ВКЛ)|Віленшчыне]].

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

{{Германскія імёны на -іка}}
{{Імёны з асновай бар}}

[[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]]</text>
      <sha1>7wolllgjzjfar6d08j9zxu3mztuakcu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Барыла</title>
    <ns>0</ns>
    <id>267338</id>
    <revision>
      <id>2677071</id>
      <parentid>2675973</parentid>
      <timestamp>2026-07-02T03:15:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>67502</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2677071</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11382" sha1="go7a9cjdimllfy9uh6bl5ejuecgimx1" xml:space="preserve">{{Імя
|імя              = Барыла
|лацінка          = Baryła
|арыгінал         = Barilo
|вымаўленьне      = 
|мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]]
|утварэньне       = [[Бар (імя)|Baro]] + [[суфікс]] з {{nowrap|элемэнтам -л- (-l-)}}
|варыянт          = Барэль, Барэля, Баруль, Парыла
|вытворныя        = [[Бірыла]]
|зьвязаныя        = 
}}

'''Барыла''' (''Барэль'', ''Барэля'', ''Баруль'', ''Парыла'') — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

== Паходжаньне ==
{{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}}

Барыла, пазьней Барэл або Парэл (Barilo, Barrell&lt;ref name=&quot;Ferguson-1864-61&quot;&gt;Ferguson R. The Teutonic Name-system Applied to the Family Names of France, England, &amp; Germany. — London, 1864. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=fGUUAAAAYAAJ&amp;q=Barrell#v=snippet&amp;q=Barrell&amp;f=false P. 61].&lt;/ref&gt;, Parrell&lt;ref name=&quot;Ferguson-1864-61&quot;/&gt;) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня&lt;ref&gt;Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YOBwrIPG8IQC&amp;q=Barilo#v=snippet&amp;q=Barilo&amp;f=false S. 245, 989].&lt;/ref&gt;. Іменная аснова [[Бар (імя)|-бар- (-бор-)]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Барвід]], [[Барвін]], [[Вісбар]]; германскія імёны Barvid, Barwin, Wisbar) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] bara, baur 'чалавек, дзіця' (літаральна — «народжаны»)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 16.&lt;/ref&gt;.

Імя Барыла гістарычна бытавала ў Польшчы: ''Barilo'' (1442 год)&lt;ref&gt;Słownik staropolskich nazw osobowych. T. 1. — Wrocław, 1965—1967. S. 106.&lt;/ref&gt;, ''Borilo'' (1468 і 1490 гады)&lt;ref&gt;Słownik staropolskich nazw osobowych. T. 1. — Wrocław, 1965—1967. S. 230.&lt;/ref&gt;.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''Мишка Борыловича и братью его Лихача, Кузьму, Хому'' (18 лістапада 1544 году)&lt;ref&gt;Ревизия пущ и переходов звериных в бывшем Великом княжестве Литовском, с присовокуплением грамот и привилеев. — Вильна, 1867. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=pDhAAAAAcAAJ&amp;q=%D0%91%D0%BE%D1%80%D1%8B%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B0#v=snippet&amp;q=%D0%91%D0%BE%D1%80%D1%8B%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B0&amp;f=false С. 330].&lt;/ref&gt;; ''Гаврило Парило'' (1563 год)&lt;ref&gt;Ревизия Кобринской экономии: составленная в 1563 году королевским ревизором Дмитрием Сапегой. — Вильна, 1876. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=uXBmAAAAcAAJ&amp;q=%D0%9F%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BB%D0%BE#v=snippet&amp;q=%D0%9F%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BB%D0%BE&amp;f=false С. 24, 30].&lt;/ref&gt;; ''Давидъ Борило… Давидъ Барило'' (1566 год)&lt;ref&gt;Документы Московского архива Министерства юстиции. Т. 1. — М., 1897. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=Mu8ZAAAAYAAJ&amp;q=%D0%91%D0%BE%D1%80%D0%B8%D0%BB%D0%BE#v=snippet&amp;q=%D0%91%D0%BE%D1%80%D0%B8%D0%BB%D0%BE&amp;f=false С. 375].&lt;/ref&gt;; ''подданых тогож пна Скипора — Шимука Барила'' (11 лютага 1590 году)&lt;ref&gt;Акты издаваемые Виленской комиссией для разбора древних актов. Т. 36. — Вильна, 1912. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=eGYjAQAAMAAJ&amp;q=%D1%88%D0%B8%D0%BC%D1%83%D0%BA%D0%B0#v=snippet&amp;q=%D1%88%D0%B8%D0%BC%D1%83%D0%BA%D0%B0&amp;f=false С. 390].&lt;/ref&gt;; ''Agnieszka Baryła'' (1725 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=10pl&amp;rid=B&amp;search_lastname=Bary%C5%82a&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1 Suwałki], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Baryły'' (1744 год)&lt;ref&gt;[https://pawet.net/library/history/city_district/religion/d_1744/diecezja_wile%C5%84ska,_1744.html Diecezja Wileńska, 1744], [[Pawet]], 20 лютага 2011 г.&lt;/ref&gt;; ''Parafia [[Глыбокае|głębocka]]… Baryły dwór… Baryły karczma'' (1784 год)&lt;ref&gt;Gawrylczyk B. Dekanat połocki w świetle opisów parafii z 1784 r. — Białystok, 2005. S. 57.&lt;/ref&gt;; ''Marianna Baryłowicz'' (1815 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=S&amp;w=22br&amp;rid=S&amp;search_lastname=Bary%C5%82owicz&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1 Murowana Oszmianka], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Teresa Barel'' (1818 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=22br&amp;rid=B&amp;search_lastname=Barel&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1 Świsłocz], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Rozalia Baryło'' (1827 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=22br&amp;rid=B&amp;search_lastname=Bary%C5%82o&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Lida], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;.

== Носьбіты ==
* Міхаіл, Яська, Фёдар і Сьцяпан Барылы — жыхары вёскі [[Бяркоўшчына|Бяркоўшчыны]] ([[Ашмянскі павет]]), якія ўпамінаюцца ў 1718 годзе&lt;ref&gt;Яўген Анішчанка, [https://web.archive.org/web/20230804114127/http://www.arhisan.com/istochniki/opisaniya/1357-berkovshchina-inventar-1718-g-oshmyanskij-povet Берковщина инвентарь 1718 г. Ошмянский повет], Архіў гісторыка Анішчанкі, 9 красавіка 2019 г.&lt;/ref&gt;
* Ёсіф Барыла — жыхар вёскі [[Раманаўшчына|Раманаўшчыны]] ([[Полацкае ваяводзтва]]), які ўпамінаецца ў 1782 годзе&lt;ref&gt;Яўген Анішчанка, [https://web.archive.org/web/20230807204509/http://www.arhisan.com/istochniki/opisaniya/781-orekhovna-inventar-1782-g-v-polotskom-voevodstve Ореховна инвентарь 1782 г. в Полоцком воеводстве], Архіў гісторыка Анішчанкі, 4 сакавіка 2017 г.&lt;/ref&gt;
* Мартын, Рыпіна і Павал Барылы — жыхары вёскі [[Забалоцьце|Забалоцьця]] (Полацкае ваяводзтва), якія ўпамінаюцца ў 1783 годзе&lt;ref&gt;Яўген Анішчанка, [https://web.archive.org/web/20230807211043/http://www.arhisan.com/istochniki/opisaniya/763-ponizova-inventar-v-polotskom-voevodstve-1783-g Понизова инвентарь в Полоцком воеводстве 1783 г.], Архіў гісторыка Анішчанкі, 19 лютага 2017 г.&lt;/ref&gt;
* Пётар Юр’евіч Барыла — селянін з ваколіцаў [[Коўна|Коўны]], які меў у валоданьні зямлю на 1882 год&lt;ref&gt;Алфавитный список землевладельцев Ковенской губернии. — Ковна, 1882. С. 16.&lt;/ref&gt;
* Павал Барыла (1889—?) — [[Беларусы|беларус]] з ваколіцаў [[Дзісна|Дзісны]], які [[Савецкія рэпрэсіі ў Беларусі|пацярпеў ад уладаў СССР]]&lt;ref&gt;[[Леанід Маракоў|Маракоў Л.]] Рэпрэсаваныя медыцынскія і ветэрынарныя работнікі Беларусі. 1920—1960. — {{Менск (Мінск)}}, 2010. С. 83.&lt;/ref&gt;
* Міхал Барэль (1911—?) — беларус з ваколіцаў [[Сьвіслач (горад)|Сьвіслачы]], які пацярпеў ад уладаў СССР&lt;ref&gt;[https://chumakou.com/projects/belarus1937/index2.html Беларусь: жертвы сталинских репрессий], Белорусский «Мемориал»&lt;/ref&gt;

Барулевічы (Borulewicz) — [[Літва|літоўскі]] шляхецкі род зь [[Вільня|Вільні]]&lt;ref&gt;Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2016. S. 423.&lt;/ref&gt;.

Барэлі (Borela) — літоўскі шляхецкі род з [[Троцкі павет|Троцкага павету]]&lt;ref&gt;Polska encyklopedja szlachecka. T. 4. — Warszawa, 1936. S. 243.&lt;/ref&gt;.

Барыля (Baryla) — прозьвішча, зафіксаванае ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах [[Сувалкі|Сувалкаў]]&lt;ref&gt;Professor Jerzy Wisniewski, [https://web.archive.org/web/20250111095809/http://www.mem.net.pl/stg/family_names.htm List of the XIXth century Suvalki region family names], Suwalki Genealogical Society&lt;/ref&gt;.

У актах [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]] ўпамінаўся маёнтак Барылавічы (''Бориловичи'') у [[Полацкае ваяводзтва|Полацкім ваяводзтве]]&lt;ref&gt;Indeks alfabetyczny miejscowości dawnego wielkiego Księstwa Litewskiego: A—K (Abakanowicze — Kujany). Wilno, 1929. S. 34.&lt;/ref&gt;.

На 1904 год існавала вёска Барулі (Борулі) у Бельскім павеце, а таксама вёска Барылаўка ў Красьнянскім павеце Смаленскай губэрні&lt;ref&gt;Список населенных мест Смоленской губернии. — Смоленск, 1904. С. 86, 264.&lt;/ref&gt;.

На 1905 год існавалі вёска 1-я Барэлішкі, а таксама [[засьценак|засьценкі]] 2-я і 3-я Барэлішкі ў [[Падбярэзьзе (Віленскі павет)|Падбярэскай]] воласьці&lt;ref&gt;Виленская губерния: полный список населенных мест со статистическими данными о каждом поселении. — Вильна, 1905. С. 61.&lt;/ref&gt;.

На 1906 год існавала вёска Барылы ў Лепельскім павеце Віцебскай губэрні&lt;ref&gt;Список населенных мест Витебской губернии. Витебск, 1906. С. 174.&lt;/ref&gt;.

На 1913 год існавала мясцовасьць Барылішкі (Baryliszki) у [[Немянчын]]скай парафіі&lt;ref&gt;[https://genealogia.lt/pdfs/parafia_niemenczynska_1913r.pdf Parafia niemenczyńska w 1913 r.], Genealogia Wileńszczyzny&lt;/ref&gt;.

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

{{Германскія імёны на -іла}}
{{Імёны з асновай бар}}

[[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]]</text>
      <sha1>go7a9cjdimllfy9uh6bl5ejuecgimx1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Будрых</title>
    <ns>0</ns>
    <id>267494</id>
    <revision>
      <id>2677116</id>
      <parentid>2670908</parentid>
      <timestamp>2026-07-02T11:00:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>67502</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2677116</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8449" sha1="jhrry25nlvql0zgo7x60jnndpciteti" xml:space="preserve">{{Імя
|імя              = Будрых
|лацінка          = Budrych
|арыгінал         = Buddrich
|вымаўленьне      = 
|мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]]
|утварэньне       = [[Бода|Budo]] + [[Рык|Rih]]
|варыянт          = Будрык
|вытворныя        = 
|зьвязаныя        = Richbodo
}}

'''Будрых''', '''Будрык''' — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

== Паходжаньне ==
{{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}}

Бодэрых, Бодэрык, Будрык, Будрых або Бодрык (Boderich&lt;ref&gt;Andresen K. G. Die altdeutschen Personennamen in ihrer Entwickelung und Erscheinung als heutige Geschlechtenamen. — Mainz, 1873. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=UKNSAAAAcAAJ&amp;q=Boderich#v=snippet&amp;q=Boderich&amp;f=false S. 30].&lt;/ref&gt;, Boderic&lt;ref name=&quot;Morlet-1985-167&quot;&gt;Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule. T. III: Les noms de personnes contenus dans les noms de lieux. — Paris, 1985. P. 267.&lt;/ref&gt;, Budrick&lt;ref name=&quot;Morlet-1985-167&quot;/&gt;, Buddrich&lt;ref&gt;Ferguson R. English Surnames: And Their Place in the Teutonic Family. — London and New York, 1858. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=L70EAAAAIAAJ&amp;q=Buddrich#v=snippet&amp;q=Buddrich&amp;f=false P. 347].&lt;/ref&gt;, Bodric&lt;ref&gt;Searle W. G. Onomasticon anglo-saxonicum. — Cambrigde, 1897. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=RLkEAAAAIAAJ&amp;q=Bodric#v=snippet&amp;q=Bodric&amp;f=false P. 110].&lt;/ref&gt;) і Рыхбода, Рыкбода або Рыкабода (Richbodo, Ricbodo, Ricobodo&lt;ref&gt;Felder E. Die Personennamen auf den merowingischen Münzen der Bibliothèque nationale de France. — München, 2003. S. 109.&lt;/ref&gt;) — імёны [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня&lt;ref&gt;Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YOBwrIPG8IQC&amp;q=Buttericus+B%C3%B6drich#v=snippet&amp;q=Buttericus%20B%C3%B6drich&amp;f=false S. 323, 1259].&lt;/ref&gt;. Іменная аснова [[Бода|-буд- (-бод-)]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Будзіла]], [[Будзівід (імя)|Будзівід]], [[Будар]]; германскія імёны Budilo, Bodwidus, Buder) паходзіць ад [[Бургундзкая мова|бургундзкага]] buda 'пасол, пасланьнік' або германскага bodo 'гаспадар'&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 16.&lt;/ref&gt;, а аснова [[Рык|-рых- (-рык-)]] (імёны ліцьвінаў [[Тэўдырых|Дзітрык]], [[Індрых]], [[Эрык]]; германскія імёны Ditricus, Hindrich, Erik) — ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] reiks 'магутны'&lt;ref&gt;Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 188.&lt;/ref&gt;, германскага rikja 'магутны, каралеўскі'&lt;ref&gt;Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 206.&lt;/ref&gt;.
 
У 1640 годзе ў [[Каралявец]]кім унівэрсытэце навучаўся ''Gregorius Bodereck, Memelensis Borussus''&lt;ref&gt;Die matrikel der Universität Königsberg i. Pr. Bd. 1: Die Immatrikulationen von 1544—1656. — Leipzig, 1910. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=-sZYzw8knMEC&amp;q=Bodereck#v=snippet&amp;q=Bodereck&amp;f=false S. 410].&lt;/ref&gt;. У ваколіцах [[Клайпеда|Мэмэлю]] бытавала прозьвішча Buddrich&lt;ref&gt;[https://www.online-ofb.de/namelist.php?nachname=BUDDRICH&amp;ofb=memelland&amp;modus=&amp;lang=de BUDDRICH], Verein für Computergenealogie e.V. (CompGen)&lt;/ref&gt;. 

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''Budrich'' ([[Паведамленьні аб літоўскіх дарогах]])&lt;ref&gt;Scriptores rerum Prussicarum. Bd. 2. — Leipzig, 1863. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=8H8OAAAAYAAJ&amp;q=Budrich#v=snippet&amp;q=Budrich&amp;f=false S. 691].&lt;/ref&gt;; ''у волости [[Эйшышкі|Еишышъскои]]… чоловека на имя… Матея Будрыковича'' (16 чэрвеня 1531 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|37к}} P. 161.&lt;/ref&gt;; ''Budrich Mirosławski''&lt;ref&gt;Popisy wojskowe pospolitego ruszenia Wielkiego Księstwa Litewskiego (1524—1566). — Białystok, 2018. S. 77. &lt;/ref&gt;, ''Piotr Budryk''&lt;ref&gt;Popisy wojskowe pospolitego ruszenia Wielkiego Księstwa Litewskiego (1524—1566). — Białystok, 2018. S. 98, 101.&lt;/ref&gt; (1524—1566 гады); ''Урбанъ Будриховичъ [[Вільня|вильневецъ]]'' (да 1600 году)&lt;ref&gt;Акты издаваемые Виленской археографической комиссией. Т. 14. — Вильна, 1887. С. 646.&lt;/ref&gt;; ''Zygmunt Budrykiewicz na miejscu Jan[a] Budrykiewicza'' (1667 год)&lt;ref&gt;Błaszczyk G. Herbarz szlachty żmudzkiej. T. 1. — Warszawa, 2015. S. 293.&lt;/ref&gt;; ''Jan Budryk'' (1797 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=22br&amp;rid=B&amp;search_lastname=Budryk&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1 Repla], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Будрихъ Богданъ'' (1810 год)&lt;ref&gt;Исторический очерк развития С.-Петербургского лесного института (1803—1903). — СПб., 1903. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=X7AwAQAAMAAJ&amp;q=%D0%B1%D1%83%D0%B4%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8A#v=snippet&amp;q=%D0%B1%D1%83%D0%B4%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8A&amp;f=false С. 93].&lt;/ref&gt;.

== Носьбіты ==
* Пётар Будрык — дзяржаўны дзяяч [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]], чашнік [[браслаў]]скі&lt;ref&gt;Летопись занятий Археографической комиссией. Вып. 13. — СПб., 1901. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=_1YkAQAAIAAJ&amp;q=%D0%91%D1%83%D0%B4%D1%80%D1%8B%D0%BA%D1%8A#v=snippet&amp;q=%D0%91%D1%83%D0%B4%D1%80%D1%8B%D0%BA%D1%8A&amp;f=false С. 54].&lt;/ref&gt;
* Юзэф Будрык (1890—?) — [[беларусы|беларус]] з ваколіцаў [[Нясьвіж]]у, які [[Савецкія рэпрэсіі ў Беларусі|пацярпеў ад уладаў СССР]]&lt;ref&gt;[https://chumakou.com/projects/belarus1937/index2.html Беларусь: жертвы сталинских репрессий], Белорусский «Мемориал»&lt;/ref&gt;

Будрыкі гербаў [[Прус]] і [[Ястрабец (герб)|Ястрабец]] — [[Літва|літоўскі]] шляхецкі род зь [[Вільня|Вільні]]&lt;ref&gt;Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2016. S. 429.&lt;/ref&gt;.

Будрык (Budryk) — прозьвішча, зафіксаванае ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах [[Сувалкі|Сувалкаў]]&lt;ref&gt;Professor Jerzy Wisniewski, [https://web.archive.org/web/20250111095809/http://www.mem.net.pl/stg/family_names.htm List of the XIXth century Suvalki region family names], Suwalki Genealogical Society&lt;/ref&gt;.

У XVI ст. існаваў маёнтак Будрыкавічы (''Будриковичи'') у [[Жамойцкае староства|Жамойцкім старостве]]&lt;ref&gt;Спрогис И. Я. Географический словарь древней Жомойтской земли XVI столетия. — Вильна, 1888. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=D-KlFQ7Bd3gC&amp;q=%D0%91%D1%83%D0%B4%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B8#v=snippet&amp;q=%D0%91%D1%83%D0%B4%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B8&amp;f=false С. 30].&lt;/ref&gt;.

== Глядзіце таксама ==
* [[Бода]]
* [[Рык|Рых]]

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

{{Імёны з асновай буд}}
{{Імёны з асновай рых}}

[[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]]</text>
      <sha1>jhrry25nlvql0zgo7x60jnndpciteti</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Аскольд (імя)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>268014</id>
    <revision>
      <id>2677054</id>
      <parentid>2675461</parentid>
      <timestamp>2026-07-01T22:57:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>67502</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2677054</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23702" sha1="2abkngz0plobx5ihvn573pe3oficzzj" xml:space="preserve">{{Імя
|імя              = Аскольд
|лацінка          = Askold
|арыгінал         = Hoskoldr &lt;br&gt; Askold
|вымаўленьне      = 
|мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]]
|утварэньне       = [[Гадзь|Hatho]] + [[Скольд|Sculd]] &lt;br&gt; [[Ашка|Asc]] + [[Вальда (імя)|Wald]] 
|варыянт          = Ясколд, Яскольд, Яскольт, Яскулд, Яскулт, Яскілд, Яшчолд, Яшчулт
|вытворныя        = [[Яскаўт]]
|зьвязаныя        = 
}}

'''Аскольд''', '''Ясколд''' (''Яскольд'', ''Яскольт'', ''Яскулд'', ''Яскулт'', ''Яшчолд'') — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

== Паходжаньне ==
{{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}}

Аскольд (Askold&lt;ref&gt;Kjöllerström P. A. Svensk namnbok. Dopnamn, ättenamn, ortnamn. — Ulricehamn, 1895. S. 20.&lt;/ref&gt;) або Яскольд&lt;ref&gt;Mośko E. Stpol. jaszczowy i etymologia wyrazu jaszczur. W świetle niektórych nazw geograficznych i przyrodniczych // Język Polski. Nr. 3, 1966. S. 198.&lt;/ref&gt; — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня, якое цалкам адпавядае [[Паўночнагерманскія мовы|паўночнагерманскаму]] імю Hoskoldr&lt;ref&gt;Суперанская А. В. Словарь русских личных имён: Сравнение. Происхождение. Написание. — М.: Айрис-пресс, 2005. С. 42.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Літаратура/Слоўнік асабовых уласных імёнаў (2011)|к}} С. 38.&lt;/ref&gt; і [[Стараскандынаўская мова|старажытнаму ісьляндзкаму]] імю Höskuldr&lt;ref&gt;Петрухин В. Я. Аскольд и Дир // Древняя Русь в средневековом мире: Энциклопедия / Институт всеобщей истории РАН; Под ред. Е. А. Мельниковой, В. Я. Петрухин. — М., 2014. С. 44.&lt;/ref&gt;, якія выводзяць ад hǫð 'бітва' і skyldr 'прывязаны, абавязаны'&lt;ref&gt;Peterson L. Nordiskt runnamnslexikon. — Institutet för språk och folkminnen, 2007. &lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Kruken K., Stemshaug O. Norsk Personnamnleksikon. — Det Norske Samlaget, 1995.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.nordicnames.de/wiki/H%C7%AB%C3%B0skuldr Hǫðskuldr], Nordic Names&lt;/ref&gt;. Таксама адзначалася старажытнае германскае імя Ascolt (Askold{{Заўвага|Паводле назвы мясцовасьці Ascoldengim}}&lt;ref&gt;Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YOBwrIPG8IQC&amp;q=Ascolt#v=snippet&amp;q=Ascolt&amp;f=false S. 149].&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Kapff R. Deutsche Vornamen: mit den von ihnen abstammenden Geschlechtsnamen sprachlich erläutert. — Nürtingen am Neckar, 1889. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=i13cviZ0xYoC&amp;q=Askold#v=snippet&amp;q=Askold&amp;f=false S. 20].&lt;/ref&gt;, Aschhold&lt;ref&gt;Kapff R. Deutsche Vornamen: mit den von ihnen abstammenden Geschlechtsnamen sprachlich erläutert. — Nürtingen am Neckar, 1889. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=i13cviZ0xYoC&amp;q=Afchhold#v=snippet&amp;q=Afchhold&amp;f=false S. 20].&lt;/ref&gt;), дзе [[Двухасноўнае імя|іменная аснова]] [[Ашка|аск- (эш-, эс-)]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Есьман]], [[Ясмант|Яшмант]]; германскія імёны Esmann, Eschmunt) паходзіць ад германскага askiz 'ясень, ясеневая дзіда'&lt;ref&gt;Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 8.&lt;/ref&gt;, а аснова [[Вальда (імя)|-валд- (-алд, -олт)]] (імёны ліцьвінаў [[Геральд|Геральт]], [[Левальд|Левалт]], [[Рамвольт]]; германскія імёны Gerwald, Lewolt, Romuald) — ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] і германскага waldan 'валодаць, гаспадарыць' або wulþus 'слава, мажнасьць'&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 17.&lt;/ref&gt;.

Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены [[Польская акадэмія навук|Польскай акадэміяй навук]], адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскага імя Ascoldus (Jascoldus, Jazcoldus, Jaszczołt, Jeszczołt)&lt;ref&gt;Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 8.&lt;/ref&gt;.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''Асколдъ и Диръ… со Аскольдомъ и Диромъ… Ясколда и Дира'' ([[Ярмолінскі летапіс]])&lt;ref&gt;ПСРЛ. Т. 23. — СПб., 1910. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=hZdZAAAAcAAJ&amp;q=%D0%AF%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0#v=snippet&amp;q=%D0%AF%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0&amp;f=false С. 1].&lt;/ref&gt;; ''Кинъяту Ясколдовичу чотыри чоловеки'' (9 лістапада 1449 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|3к}} P. 66.&lt;/ref&gt;; ''Воитехъ Ясколъдовичъ'' (1528 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 97.&lt;/ref&gt;; ''боярына [[Ваўкавыск|волковыйского]] Шымъка Мацковича Ясколдовича… боярынъ господарский волъковыйский Шымъко Войтеховичъ Ясколъдовичъ'' (13 лістапада 1540 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|225к}} P. 167.&lt;/ref&gt;; ''With Jaskoldowicz… Wit Jaskułdowicz… Woyt Jaskołdowicz'' (1560 год)&lt;ref&gt;Акты издаваемые Виленской археографической комиссией. Т. 14. — Вильна, 1887. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=OF0jAQAAMAAJ&amp;q=Jasku%C5%82dowicz#v=snippet&amp;q=Jasku%C5%82dowicz&amp;f=false С. 62, 66—67, 69, 74].&lt;/ref&gt;; ''Петръ Ясколдъ… Матеи Ясколдъ… Павелъ Ясколдъ''&lt;ref&gt;Popisy wojskowe pospolitego ruszenia Wielkiego Księstwa Litewskiego (1524—1566). — Białystok, 2018. S. 243.&lt;/ref&gt;, ''Матыс Ящолдъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Вайсковыя попісы паспалітага рушэньня ВКЛ (2018)|к}} S. 327.&lt;/ref&gt; (1565 год); ''Петръ Стасевичъ Ясколдъ… Матей Грисевичъ Ясколдъ… Лукашъ Юрьевичъ Ясколдъ… Крыштофъ Матеевичъ Ясколдъ… Щасный Микалаевичъ Ясколдъ… Матей Мартиновичъ Ясколдъ… Сарафинъ Мартиновичъ Ясколдъ… Обронко Яновичъ Ясколдъ… Петръ Бартошевичъ Ясколдъ… Блажко, Павловъ зять, Ясколдъ''&lt;ref&gt;Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=5fRZAAAAcAAJ&amp;q=%D1%8F%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D1%8A#v=snippet&amp;q=%D1%8F%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D1%8A&amp;f=false С. 866].&lt;/ref&gt;, ''Стасевъ сынъ, Ясколдовичъ''&lt;ref&gt;Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. С. 872.&lt;/ref&gt;, ''Адамъ Матьевичъ Ясколдъ''&lt;ref&gt;Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. С. 873.&lt;/ref&gt;, ''Янъ Ящултовичъ… Петръ Ящултовичъ''&lt;ref&gt;Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=3Ih5AqeL2iwC&amp;q=%D0%AF%D1%89%D1%83%D0%BB%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A#v=snippet&amp;q=%D0%AF%D1%89%D1%83%D0%BB%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A&amp;f=false С. 997—998].&lt;/ref&gt; (1567 год); ''пан Ян Еронимовича Ходкевича через служебника своего Миколая Ясколду'' (29 студзеня 1567 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|51к}} С. 67.&lt;/ref&gt;; ''вознымъ повету Волковыского Петромъ Станиславовичомъ Ясколдою'' (31 траўня 1571 году)&lt;ref&gt;Археографический сборник документов, относящихся к истории Северо-западной Руси. Т. 4. — Вильна, 1867. [https://books.google.by/books?id=dmZOAQAAMAAJ&amp;pg=PA244&amp;dq=%D0%AF%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%BE%D1%8E&amp;hl=ru&amp;newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwi4gPPr_I7_AhVk87sIHZEvDdYQ6AF6BAgJEAI#v=onepage&amp;q=%D0%AF%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%BE%D1%8E&amp;f=false С. 244].&lt;/ref&gt;; ''возный повету Волковыского Петръ Станиславовичъ Ясколдъ'' (12 лістапада 1594 году)&lt;ref&gt;Акты издаваемые Виленской археографической комиссией. Т. 18. — Вильна, 1891. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=B-UDAAAAYAAJ&amp;q=%D0%AF%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D1%8A#v=snippet&amp;q=%D0%AF%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D1%8A&amp;f=false С. 128].&lt;/ref&gt;; ''пры боярыне Ящолте… Боярынъ Ящолдъ'' (23 кастрычніка 1597 году)&lt;ref&gt;Археографический сборник документов, относящихся к истории Северо-западной Руси. Т. 1. — Вильна, 1867. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=IxELAAAAIAAJ&amp;q=%D0%AF%D1%89%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D1%8A#v=snippet&amp;q=%D0%AF%D1%89%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D1%8A&amp;f=false С. 210, 213].&lt;/ref&gt;; ''Jan Jaskołd'' (1621 год)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Рэестры попісу паспалітага рушэньня шляхты ВКЛ з 1621 году (2015)|к}} S. 120.&lt;/ref&gt;; ''Криштоп Микулаев сын Яскольт… Микулай Бахромеев сын Яскольт''&lt;ref&gt;Памятники истории Восточной Европы. Источники 15-17 вв. Том 4. (Monumena Historica Res Gestas Europae Orientalis Illustrantia). Крестоприводная книга шляхты Великого княжества Литовского 1655 г. — Москва — Варшава, 1999. [https://books.google.by/books?id=MoAdAQAAMAAJ&amp;q=%22%D0%9A%D1%80%D0%B8%D1%88%D1%82%D0%BE%D0%BF+%D0%9C%D0%B8%D0%BA%D1%83%D0%BB%D0%B0%D0%B5%D0%B2+%D1%81%D1%8B%D0%BD+%D0%AF%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D1%8C%D1%82%22&amp;dq=%22%D0%9A%D1%80%D0%B8%D1%88%D1%82%D0%BE%D0%BF+%D0%9C%D0%B8%D0%BA%D1%83%D0%BB%D0%B0%D0%B5%D0%B2+%D1%81%D1%8B%D0%BD+%D0%AF%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D1%8C%D1%82%22&amp;hl=ru&amp;newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjUsMSCotX_AhUuwQIHHS1vAQEQ6AF6BAgEEAI С. 77].&lt;/ref&gt;, ''Петр Хриштопов сын Яскольт''&lt;ref&gt;Памятники истории Восточной Европы. Источники 15-17 вв. Том 4. (Monumena Historica Res Gestas Europae Orientalis Illustrantia). Крестоприводная книга шляхты Великого княжества Литовского 1655 г. — Москва — Варшава, 1999. [https://books.google.by/books?id=MoAdAQAAMAAJ&amp;q=%22%D0%9F%D0%B5%D1%82%D1%80+%D0%A5%D1%80%D0%B8%D1%88%D1%82%D0%BE%D0%BF%D0%BE%D0%B2+%D1%81%D1%8B%D0%BD+%D0%AF%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D1%8C%D1%82%22&amp;dq=%22%D0%9F%D0%B5%D1%82%D1%80+%D0%A5%D1%80%D0%B8%D1%88%D1%82%D0%BE%D0%BF%D0%BE%D0%B2+%D1%81%D1%8B%D0%BD+%D0%AF%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D1%8C%D1%82%22&amp;hl=ru&amp;newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjNptC3ptX_AhWqhv0HHafzA6UQ6AF6BAgGEAI С. 81].&lt;/ref&gt;, ''Юрья Федоров сын Яскольт''&lt;ref&gt;Памятники истории Восточной Европы. Источники 15-17 вв. Том 4. (Monumena Historica Res Gestas Europae Orientalis Illustrantia). Крестоприводная книга шляхты Великого княжества Литовского 1655 г. — Москва — Варшава, 1999. [https://books.google.by/books?id=MoAdAQAAMAAJ&amp;q=%22%D0%AE%D1%80%D1%8C%D1%8F+%D0%A4%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D1%80%D0%BE%D0%B2+%D1%81%D1%8B%D0%BD+%D0%AF%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D1%8C%D1%82%22&amp;dq=%22%D0%AE%D1%80%D1%8C%D1%8F+%D0%A4%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D1%80%D0%BE%D0%B2+%D1%81%D1%8B%D0%BD+%D0%AF%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D1%8C%D1%82%22&amp;hl=ru&amp;newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjfsPHBqdX_AhXY8LsIHRt5B9QQ6AF6BAgFEAI С. 96].&lt;/ref&gt; (1655 год); ''Stephan Iaskułt'' (13 лютага і 6 верасьня 1663 году)&lt;ref&gt;Архив Юго-Западной России. Ч. 6, т. 1. Приложение. — Киев, 1876. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=aRIWAAAAYAAJ&amp;q=Jaskult#v=snippet&amp;q=Jaskult&amp;f=false С. 36, 47].&lt;/ref&gt;; ''шляхетного Стефана Яскулта'' (31 кастрычніка 1664 году)&lt;ref&gt;Архив Юго-Западной России. Ч. 6, т. 1. Приложение. — Киев, 1876. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=aRIWAAAAYAAJ&amp;q=%D0%AF%D1%81%D0%BA%D1%83%D0%BB%D1%82%D0%B0#v=snippet&amp;q=%D0%AF%D1%81%D0%BA%D1%83%D0%BB%D1%82%D0%B0&amp;f=false С. 78].&lt;/ref&gt;; ''Kazimierz Urbanowicz Jaskołd''&lt;ref&gt;Metryka Litewska. Rejestry podymnego Welkiego Ksiestwa. Województwo nowogródzkie 1690 r. — Warszawa, 2002. S. 196.&lt;/ref&gt;, ''Symon Urbanowicz Jaskołd… Symon Urbanowicz Jaskołd''&lt;ref&gt;Metryka Litewska. Rejestry podymnego Welkiego Ksiestwa. Województwo nowogródzkie 1690 r. — Warszawa, 2002. S. 197.&lt;/ref&gt;, ''Dobrogost Jaskołd''&lt;ref&gt;Metryka Litewska. Rejestry podymnego Welkiego Ksiestwa. Województwo trockie 1690 r. — Warszawa, 2000. S. 108.&lt;/ref&gt; (1690 год); ''Marianna Jaskołd'' (1708 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=22br&amp;rid=B&amp;search_lastname=Jasko%C5%82d&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Indura], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Jan Jaskołd Klepacki'' (1723 год)&lt;ref&gt;Metryka Litewska. Rejestry podymnego Welkiego Ksiestwa. Województwo połockie 1667 i 1690 r. — Warszawa, 2018. S. 139.&lt;/ref&gt;; ''Jaskołdowszczyzna'' (1744 год)&lt;ref&gt;[https://pawet.net/library/history/city_district/religion/d_1744/diecezja_wile%C5%84ska,_1744.html Diecezja Wileńska, 1744], [[Pawet]], 20 лютага 2011 г.&lt;/ref&gt;; ''Konstanty Jaskolld'' (30 сакавіка 1761 году)&lt;ref&gt;Pansevič V. Vilniaus miestiečių išsimokslinimas XVII—XVIII a. — Kaunas, 2017. P. 194.&lt;/ref&gt;; ''Parafia [[Кабыльнік|kobylnicka]]… Jaskułdowszczyzna''&lt;ref&gt;Świderski A. F. Dekanat świrski w 1784 r. w świetle opisów plebanów. — Białystok, 2004. S. 23.&lt;/ref&gt;, ''Parafia Remigolska… Jaskildy''&lt;ref&gt;Komosa Ł. A. Dekanat wiłkomierski w 1784 r. w świetle opisów parafii. — Białystok, 2013. S. 116, 118.&lt;/ref&gt;, ''Jaskiłdzie''&lt;ref&gt;Ukmergės dekanato vizitacija 1784 m. Fontes Historiae Lituaniae. Wol. VIII. — Vilnius, 2009. P. 157.&lt;/ref&gt; (1784 год); ''Józef Jaskółłd namiestnik p. J.K.M.'' (18 жніўня 1788 году)&lt;ref&gt;Lietuvos Didžiosios Kunigaikštystės seimelių instrukcijos (1788—1790). — Vilnius, 2015. P. 259.&lt;/ref&gt;; ''Jan Jaskułd… Maciej Jaskułd… Marcin Jaskułd'' (18 лістапада 1790 году)&lt;ref&gt;Lietuvos Didžiosios Kunigaikštystės seimelių instrukcijos (1788—1790). — Vilnius, 2015. P. 270.&lt;/ref&gt;; ''R. P. B. Placidus Jaszczołt'' (11 лютага 1819 году)&lt;ref&gt;Memoriale Fratrum Minorum Conventualium Vilnensium (1702—1832). — Vilnae, 2020. P. 283.&lt;/ref&gt;; ''Jan Oskołdowicz'' (1830 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=D&amp;w=23lt&amp;rid=D&amp;search_lastname=Osko%C5%82dowicz&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1 Wilno śś. Franciszka i Bernarda], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Ś. P. Katarzyny z Samsonowiczów Jaskołdowej'' (1836 год)&lt;ref&gt;Tolkačevski K. Epigrafinio įrašo kultūra ir komunikacija: XIX a. Vilniaus memorialinių įrašų pagrindu. — Vilnius, 2016. P. 274.&lt;/ref&gt;; ''Antoni, Urszula Oskaldowicz'' (1906 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=S&amp;w=22br&amp;rid=S&amp;search_lastname=Oskaldowicz&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Nowa Mysz], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Witold Kazimierz Jaskold'' (1915 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=S&amp;w=25po&amp;rid=S&amp;search_lastname=Jaskold&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date= Rosja-Smoleńsk], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Jaskołd-Gabsewicz'' (1919—1939 гады)&lt;ref&gt;[https://kresy.genealodzy.pl/litwin/ziemianiei.html Wykaz części majątków na Litwie Kowieńskiej w latach 1919—1939 w opracowaniu Jerzego Żenkiewicza pt. «Litwa na przestrzeni wieków i jej powiązania z Polską»]&lt;/ref&gt;.

== Носьбіты ==
* [[Аскольд]] ({{†}} 882) — [[Варагі|вараг]] з дружыны [[Рурык]]а, кіеўскі князь у 864—882 гадох (кіраваў разам зь [[Дзір (кіеўскі князь)|Дзірам]])
* [[Гінят|Кінят]] Яскольдавіч — [[Ліцьвіны|літоўскі баярын]], які ўпамінаецца ў 1449 годзе
* Войцех Ясколдавіч — [[ваўкавыск]]і баярын, які ўпамінаецца ў [[Попісы войска Вялікага Княства Літоўскага|попісе войска Вялікага Княства Літоўскага]] 1528 году
* Анна Яскальчына (Anna Jaskolczina) — [[кракаў]]ская [[Мяшчане|мяшчанка]], якая ўпамінаецца ў 1541 годзе&lt;ref&gt;Katalog testamentów z krakowskich ksiąg miejskich do 1550 roku. — Warszawa, 2017. S. 281.&lt;/ref&gt;
* Мікалай Аляксандравіч Габрыяловіч Яскольд — [[Расены|расенскі]] [[Зямяне|зямянін]], які ўпамінаецца ў 1596 годзе&lt;ref&gt;Опись документов Виленского центрального архива древних актовых книг. Вып. 4. ― Вильна, 1905. С. 117.&lt;/ref&gt;
* Анна Яскальчына (Anna Jaskołczyna) — [[львоў]]ская [[Мяшчане|мяшчанка]], удава па Яскольце, якая ўпамінаецца ў 1640 годзе&lt;ref&gt;Testamenty mieszkańców lwowskich z drugiej połowy XVI i z XVII wieku. — Warszawa, 2017. S. 194.&lt;/ref&gt;
* Казімер Ян Янавіч Габшэвіч Яскольд — дзяржаўны дзяяч [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]], падчашы [[вількамір]]скі ў 1677—1700 гадох, пісар гродзкі [[Жамойць|жамойцкі]] ў 1682 годзе, цівун [[Паюры|паюрскі]] ў 1684 годзе&lt;ref&gt;Urzędnicy Wielkiego Księstwa Litewskiego. Spisy, tom I: Województwo wileńskie. XIV—XVIII wiek. — Warszawa, 2004. S. 450.&lt;/ref&gt;
* Канстантын Габшэвіч Яскольд — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага, падчашы вількамірскі ў 1691—1700 гадох&lt;ref&gt;Urzędnicy Wielkiego Księstwa Litewskiego. Spisy, tom I: Województwo wileńskie. XIV—XVIII wiek. — Warszawa, 2004. S. 452.&lt;/ref&gt;
* Ян Яскольд — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага, скарбнік [[Ліда|лідзкі]] ў 1787—1795 гадох&lt;ref&gt;Urzędnicy Wielkiego Księstwa Litewskiego. Spisy, tom I: Województwo wileńskie. XIV—XVIII wiek. — Warszawa, 2004. S. 384.&lt;/ref&gt;
* [[Францішак Яшчалд]] (1808—1873) — польскі і беларускі архітэктар
* Надзея Аскальдовіч (1926—?) — беларуска з ваколіцаў [[Баранавічы|Баранавічаў]], якая [[Савецкія рэпрэсіі ў Беларусі|пацярпела ад уладаў СССР]]&lt;ref&gt;[https://by.openlist.wiki/%D0%90%D1%81%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8C%D0%B4%D0%BE%D0%B2%D1%96%D1%87_%D0%9D%D0%B0%D0%B4%D0%B7%D0%B5%D1%8F_%D0%9F%D0%B0%D1%9E%D0%BB%D0%B0%D1%9E%D0%BD%D0%B0_(1926) Аскальдовіч Надзея Паўлаўна (1926)], Адкрыты спіс ахвяраў палітычных рэпрэсій у СССР&lt;/ref&gt;
* Віктар Аскальдовіч (1926—?) — беларус з ваколіцаў [[Новая Мыш|Новай Мышы]], які пацярпеў ад уладаў СССР&lt;ref&gt;[https://by.openlist.wiki/%D0%90%D1%81%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8C%D0%B4%D0%BE%D0%B2%D1%96%D1%87_%D0%92%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%86%D0%BE%D1%81%D1%96%D1%84%D0%B0%D0%B2%D1%96%D1%87_(1926) Аскальдовіч Віктар Іосіфавіч (1926)], Адкрыты спіс ахвяраў палітычных рэпрэсій у СССР&lt;/ref&gt;

Ясколды або Аскольды (Jaskołd, Askold) гербу [[Радван (герб)|Радван]] — [[Літва|літоўскі]] шляхецкі род з [[Ваўкавыскі павет|Ваўкавыскага павету]]&lt;ref&gt;Ciechanowicz J. Rody rycerskie Wielkiego Księstwa Litewskiego. T. 3. — Rzeszów, 2001. [https://books.google.by/books?id=ckcrAQAAIAAJ&amp;q=askold+jaskold&amp;dq=askold+jaskold&amp;hl=ru&amp;newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwix8J-mwev-AhUJPewKHXNSACcQ6AF6BAgGEAI S. 211].&lt;/ref&gt;.

Ясколды-Кляпацкія — літоўскі шляхецкі род&lt;ref&gt;[http://www.nobility.by/families/k/index.shtml Сьпіс шляхецкіх родаў, прозьвішчы якіх пачынаюцца на К], [[Згуртаваньне беларускай шляхты]]&lt;/ref&gt;.

Яскальд (Jaskold) і Яшчальд (Jaszczold) — прозьвішчы, зафіксаваныя ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах [[Сувалкі|Сувалкаў]]&lt;ref&gt;Professor Jerzy Wisniewski, [https://web.archive.org/web/20250111095809/http://www.mem.net.pl/stg/family_names.htm List of the XIXth century Suvalki region family names], Suwalki Genealogical Society&lt;/ref&gt;.

На [[Ваўкавыскі павет|гістарычнай Ваўкавышчыне]] існуе вёска [[Яскалды]], на [[Падляскае ваяводзтва (1513—1795)|гістарычным Падляшшы]] — [[Яшчолты]].

== Глядзіце таксама ==
* [[Гадзь|Гата]]
* [[Скульд]]
* [[Ашка|Аск]]
* [[Вальда (імя)|Валд]]

== Заўвагі ==
{{Заўвагі}}

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

{{Імёны з асновай гад}}
{{Імёны з асновай скулд}}
{{Імёны з асновай аск}}
{{Імёны з асновай валд}}

[[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]]</text>
      <sha1>2abkngz0plobx5ihvn573pe3oficzzj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Барут (імя)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>268346</id>
    <revision>
      <id>2677070</id>
      <parentid>2667710</parentid>
      <timestamp>2026-07-02T03:12:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>67502</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2677070</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14431" sha1="glf26okcz6jvl69l1f132nw2p485h61" xml:space="preserve">{{Імя
|імя              = Барут
|лацінка          = Barut
|арыгінал         = Baruth
|вымаўленьне      = 
|мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]]
|утварэньне       = [[Бар (імя)|Baro]] + [[суфікс]] з {{nowrap|элемэнтам -т- (-t-)}}
|варыянт          = Барута, Баруць, Парут
|вытворныя        = [[Бірута (імя)|Бірута]]
|зьвязаныя        = 
}}

'''Барут''' (''Баруць'', ''Парут''), '''Барута''' — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

== Паходжаньне ==
{{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}}
 
Барут (Baruthus) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня&lt;ref&gt;Björkman E. Nordische Personennamen in England in alt- und frühmittel-englischer Zeit: Ein Beitrag zur englischen Namenkunde. — Halle, 1910. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=QiJAAAAAYAAJ&amp;q=Baruthus#v=snippet&amp;q=Baruthus&amp;f=false S. 25].&lt;/ref&gt;. Іменная аснова [[Бар (імя)|-бар- (-бор-)]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Барвід]], [[Барвін]], [[Вісбар]]; германскія імёны Barvid, Barwin, Wisbar) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] bara, baur 'чалавек, дзіця' (літаральна — «народжаны»)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 16.&lt;/ref&gt;. Антрапанімічны суфікс-пашыральнік -ут- (-ut-) адзначаецца як у германскіх, так і ў [[Славянскія мовы|славянскіх]] мовах&lt;ref&gt;Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 204.&lt;/ref&gt;{{Заўвага|Іншыя германскія імёны на -ут&lt;ref&gt;Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?id=YOBwrIPG8IQC&amp;pg=PA385&amp;dq=forut+weluth+helut&amp;hl=ru&amp;newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjCroeQx4-CAxW1hf0HHXm3BS8Q6AF6BAgJEAI#v=onepage&amp;q=forut%20weluth%20helut&amp;f=false S. 385].&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Bach A. Deutsche Namenkunde: Die deutschen Personennamen. — Heidelberg, 1952. 
 [https://books.google.by/books?id=JT4rAAAAMAAJ&amp;q=bach+namenkunde+%22ut+,+-at+,+-od+,+-ot%22&amp;dq=bach+namenkunde+%22ut+,+-at+,+-od+,+-ot%22&amp;hl=ru&amp;newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjJvrK-yI-CAxW8h_0HHbmfCkAQ6AF6BAgIEAI S. 119].&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 204.&lt;/ref&gt;: Diemut, Forut, Gamuth, Gersuth, Haruth, Helut, Kerdut ([[Гердут (імя)|Гердут]]), Liuzut, Ramut ([[Рамут]]), Ricsut, Samut, Sambut, Tarut ([[Тарут]]), Warmut, Welut ([[Велют]]), Wermut, Wirut. Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены [[Польская акадэмія навук|Польскай акадэміяй навук]], адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы наступных германскіх імёнаў з суфіксам -ут (-ut): Barnut, Hajuta, Harnut, Owruta, Rangut&lt;ref&gt;Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 3, 8, 16, 89, 204.&lt;/ref&gt;}}.

Імя Барут гістарычна бытавала ў Польшчы: ''Paulo dicto Baruth'' (1296 год), ''[[Генрых|Henrico]] Baruth'' (1347 год), ''[[Зігфрыд|Zifrido]] Baruth'' (1423 год), ''[[Жыгімонт|Sigmund]] Baruth'' (1470—1480 гады)&lt;ref&gt;Słownik staropolskich nazw osobowych. T. 1. — Wrocław, 1965—1967. S. 105.&lt;/ref&gt;.

У [[Прусія|Прусіі]] бытавала прозьвішча Baruth&lt;ref&gt;[https://www.online-ofb.de/namelist.php?nachname=BARUTH&amp;ofb=thierenberg&amp;modus=&amp;lang=de BARUTH], Verein für Computergenealogie e.V. (CompGen)&lt;/ref&gt;. 

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''[[Скаламонт (імя)|Скомондъ]] и Бороуть'' ([[Галіцка-Валынскі летапіс]])&lt;ref&gt;ПСРЛ. Т. 2. — СПб., 1845. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=OItOAQAAMAAJ&amp;q=%40%D0%A1%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D0%B4%D1%8A#v=snippet&amp;q=%40%D0%A1%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D0%B4%D1%8A&amp;f=false С. 182].&lt;/ref&gt;; ''чоловековъ… а Борютя'' (1440—1492 гады)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|3к}} P. 32.&lt;/ref&gt;; ''Борута Микулич [[Амсьціслаў|Мстиславец]]'' (1512 год)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|8к}} P. 163.&lt;/ref&gt;; ''terrarum desertarum in districtu [[Наваградак|Nowogrodensi]]… Boruthyewsczyna… Boruthiewsczyna'' (2 ліпеня 1519 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|11к}} P. 92.&lt;/ref&gt;; ''Ян, Борутинъ зять''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 113.&lt;/ref&gt;, ''Шимко Борутичъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 126.&lt;/ref&gt;, ''Немера Борутичъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 131.&lt;/ref&gt;, ''Станиславъ Борута''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 146.&lt;/ref&gt; (1528 год); ''земяне [[Гонядзь|Ганязскіи]]… Борута Жаконскій'' (1536 год)&lt;ref&gt;Археографический сборник документов, относящихся к истории Северо-западной Руси. Т. 1. — Вильна, 1867. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=22RcAAAAcAAJ&amp;q=%D0%91%D0%BE%D1%80%D1%83%D1%82%D0%B0#v=snippet&amp;q=%D0%91%D0%BE%D1%80%D1%83%D1%82%D0%B0&amp;f=false С. 23].&lt;/ref&gt;; ''на бояр господаръскихъ судеревскихъ… а Миколая Борутевича'' (22 чэрвеня 1538 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|8к}} P. 159.&lt;/ref&gt;; ''Boruta Klimasz'' (1558 год)&lt;ref&gt;Писцовая книга Гродненской экономии с прибавлениями, изданная Виленской Комиссией для разбора древних актов. Ч. 1. — Вильна, 1881. С. 430.&lt;/ref&gt;; ''Станиславъ сынъ Яна Борутича… Станиславъ Борута''&lt;ref&gt;Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=3Ih5AqeL2iwC&amp;q=%D0%91%D0%BE%D1%80%D1%83%D1%82%D0%B8%D1%87%D0%B0#v=snippet&amp;q=%D0%91%D0%BE%D1%80%D1%83%D1%82%D0%B8%D1%87%D0%B0&amp;f=false С. 902].&lt;/ref&gt;, ''Войтехъ Борута… Себестыянъ Борута''&lt;ref&gt;Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. С. 950—951.&lt;/ref&gt;, ''Павелъ Борутичъ… Себестыянъ Борутичъ… Михалъ Борутичъ''&lt;ref&gt;Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. С. 1164.&lt;/ref&gt; (1567 год); ''Стасюкъ Барутовичъ'' (24 красавіка 1580 году)&lt;ref&gt;Акты издаваемые Виленской археографической комиссией. Т. 14. — Вильна, 1887. С. 213.&lt;/ref&gt;; ''Jakub Parota'' (29 кастрычніка 1698 году)&lt;ref&gt;Lietuvos inventoriai XVII a. — Vilnius, 1962. P. 433.&lt;/ref&gt;; ''Katarzyna Barutowicz'' (1738 год)&lt;ref name=&quot;Butkiszki&quot;&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=23lt&amp;rid=11173&amp;search_lastname=&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;rpp1=50&amp;searchtable=&amp;rpp2=50 Butkiszki], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Ewa Baruta'' (1741 год)&lt;ref name=&quot;Butkiszki&quot;/&gt;; ''Barutowna'' (27 кастрычніка 1748 году&lt;ref&gt;[https://mosedispromemoria.mozello.lt/b/ B], Mosėdžio miestelio ir aplinkinių kaimų senųjų gyventojų romos katalikų bažnyčios santuokos metrikų nuorašai&lt;/ref&gt; і 19 студзеня 1766 году&lt;ref&gt;[https://mosedispromemoria.mozello.lt/i---j/ I—J], Mosėdžio miestelio ir aplinkinių kaimų senųjų gyventojų romos katalikų bažnyčios santuokos metrikų nuorašai&lt;/ref&gt;); ''Paweł Borutowicz'' (1752 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=23lt&amp;rid=11173&amp;search_lastname=&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;rpp1=100&amp;searchtable=&amp;rpp2=50 Butkiszki], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Katarzyna Baruć'' (1848 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=S&amp;w=23lt&amp;rid=2236&amp;search_lastname=&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;searchtable=&amp;rpp1=150&amp;rpp2=50 Bogusławiszki], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;.

== Носьбіты ==
* [[Барут]] ({{†}} 750) — князь [[Карантанія|Карантаніі]]
* Барута Мікуліч — [[Ліцьвіны|літоўскі баярын]] з [[Амсьціслаў|Амсьціслава]], які ўпамінаецца ў 1512 годзе
* Барута — [[Падляскае ваяводзтва (1513—1795)|падляскі]] баярын, які ўпамінаецца ў [[Попісы войска Вялікага Княства Літоўскага|попісе войска Вялікага Княства Літоўскага]] 1528 году
* Шымка Баруціч — падляскі баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска ВКЛ 1528 году
* Нямера Баруціч — падляскі баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска ВКЛ 1528 году
* Станіслаў Барута — падляскі баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска ВКЛ 1528 году
* Мікалай Баруцевіч — [[Судэрва|судэраўскі]] баярын, які ўпамінаецца ў 1538 году
* Амбражэй Барутавіч — [[Расены|расенскі]] [[зямяне|зямянін]], які ўпамінаецца ў 1598 годзе&lt;ref&gt;Опись документов Виленского центрального архива древних актовых книг. Вып. 5. ― Вильна, 1907. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=FshZAAAAcAAJ&amp;q=%D0%91%D0%BE%D1%80%D1%83%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%83#v=snippet&amp;q=%D0%91%D0%BE%D1%80%D1%83%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%83&amp;f=false С. 66].&lt;/ref&gt;
* Антон Барута (1867—?) — [[беларусы|беларус]] з ваколіцаў [[Койданаў|Койданава]], які [[Савецкія рэпрэсіі ў Беларусі|пацярпеў ад уладаў СССР]]&lt;ref&gt;[https://chumakou.com/projects/belarus1937/index2.html Беларусь: жертвы сталинских репрессий], Белорусский «Мемориал»&lt;/ref&gt;

Прыдомкам Барута карыстаўся [[Літва|літоўскі]] княскі род [[Чартарыйскія|Чартарыйскіх]] гербу [[Любіч (герб)|Любіч]]&lt;ref&gt;Stekert A. Przydomki polskie, litewskie i rusińskie. — Kraków, 1897. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=chg-AAAAIAAJ&amp;q=Boruta#v=snippet&amp;q=Boruta&amp;f=false S. 19].&lt;/ref&gt;.

Баруты — путныя баяры маёнтку [[Койданаў|Койданава]], вядомыя з XVII стагодзьдзя&lt;ref&gt;Калечыц В. Зямяне і баяры маёнтка Койданаў Менскага павета ў XVI―XVIII стст. // [[Герольд Litherland]]. № 22, 2021. С. 57.&lt;/ref&gt;.

Баруты — [[парафія]]не [[Архікатэдральны касьцёл Імя Найсьвяцейшай Панны Марыі (Менск)|Катэдральнага касьцёла]] ў [[Менск]]у на 1851—1857 гады&lt;ref&gt;Яўген Анішчанка, [https://web.archive.org/web/20230810232341/http://www.arhisan.com/istochniki/metriki/469-minskij-kafedralnyj-kostel-spisok-prikhozhan-1851-1857 Минский кафедральный костел. Список прихожан 1851—1857], Архіў гісторыка Анішчанкі, 29 студзеня 2016 г.&lt;/ref&gt;.

Баруты-Клімашэўскія&lt;ref&gt;[http://www.nobility.by/families/k/index.shtml Сьпіс шляхецкіх родаў, прозьвішчы якіх пачынаюцца на К], [[Згуртаваньне беларускай шляхты]]&lt;/ref&gt; і Баруты-Цераховічы&lt;ref&gt;[http://www.nobility.by/families/c/index.shtml Сьпіс шляхецкіх родаў, прозьвішчы якіх пачынаюцца на Ц], [[Згуртаваньне беларускай шляхты]]&lt;/ref&gt; — літоўскія шляхецкія роды.

Парутовічы (Porutowicz) гербу [[Радван (герб)|Радван]] — літоўскі шляхецкі род з ваколіцаў [[Цельшы|Цельшаў]]&lt;ref&gt;Ciechanowicz J. Rody rycerskie Wielkiego Księstwa Litewskiego. T. 4. — Rzeszów, 2001. S. 386.&lt;/ref&gt;.

Барута (Boruta) — прозьвішча, зафіксаванае ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах [[Сувалкі|Сувалкаў]]&lt;ref&gt;Professor Jerzy Wisniewski, [https://web.archive.org/web/20250111095809/http://www.mem.net.pl/stg/family_names.htm List of the XIXth century Suvalki region family names], Suwalki Genealogical Society&lt;/ref&gt;.

На [[Ашмянскі павет|гістарычнай Ашмяншчыне]] існуе вёска [[Баруцішкі]].

== Заўвагі ==
{{Заўвагі}}

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

{{Германскія імёны з суфіксам т}}
{{Імёны з асновай бар}}

[[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]]</text>
      <sha1>glf26okcz6jvl69l1f132nw2p485h61</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Усходняе Сараева</title>
    <ns>0</ns>
    <id>268986</id>
    <revision>
      <id>2677032</id>
      <parentid>2399249</parentid>
      <timestamp>2026-07-01T12:05:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Temidar</username>
        <id>98631</id>
      </contributor>
      <origin>2677032</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8913" sha1="ozyy57qef01l0tzcrc4m9ud4og5dryb" xml:space="preserve">{{Населены пункт
|Назва                            = Усходняе Сараева
|Статус                           = горад
|Назва ў родным склоне            = Усходняга Сараева
|Назва na мове краіны             = Istočno Sarajevo
|Код мовы назвы краіны            = bs
|Краіна                           = Босьнія і Герцагавіна
|Герб                             = 
|Сьцяг                            = 
|Гімн                             = 
|Дата заснаваньня                 = 1993
|Першыя згадкі                    = 
|Статус з                         = 1993
|Былая назва                      = Српско Сараево
|Мясцовая назва                   = Istočno Sarajevo
|Від адміністрацыйнай адзінкі 1   = Энтытэт
|Назва адміністрацыйнай адзінкі 1 = Рэспубліка Сербская
|Від адміністрацыйнай адзінкі 2   = 
|Назва адміністрацыйнай адзінкі 2 = 
|Від адміністрацыйнай адзінкі 3   = 
|Назва адміністрацыйнай адзінкі 3 = 
|Пасада кіраўніка                 = Граданачальнік
|Кіраўнік                         = 
|Плошча                           = 1450
|Крыніца плошчы                   = 
|Вышыня                           = 500
|Унутраны падзел                  = 6 абшчын
|Колькасьць насельніцтва          = 61516
|Тэндэнцыя колькасьці насельніцтва= 
|Год падліку колькасьці           = 2013
|Крыніца колькасьці насельніцтва  = 
|Колькасьць насельніцтва аглямэрацыі = 
|Год падліку колькасьці аглямэрацыі = 
|Крыніца колькасьці аглямэрацыі   = 
|Этнічны склад насельніцтва       = 
|Год падліку ethnic склада     = 
|Нацыянальны склад насельніцтва   = 
|Год падліку нацыянальнага складу = 
|Дадатковы парамэтар насельніцтва = 
|Значэньне дадатковага парамэтра насельніцтва = 
|Год падліку дадатковага парамэтра насельніцтва = 
|Часавы пас                       = +1
|Летні час                        = +2
|Тэлефонны код                    = +387 57
|Паштовы індэкс                   = 71123
|Паштовыя індэксы                 = 
|Назва лічбавага клясыфікатару    = 
|Лічбавы клясыфікатар             = 
|Аўтамабільны нумарны знак        = 
|Назва аўтамабільнага нумарнога знаку = 
|Аўтамабільныя нумарнай знакі     = 
|Назва аўтамабільных нумарных знакаў = 
|Выява                            = Istočno Sarajevo.jpg
|Апісаньне выявы                  = пешаходная зона
|Шырата паўшар’е                  = паўночнае
 |Шырата градусаў                 = 43
 |Шырата хвілінаў                 = 49
 |Шырата сэкундаў                 = 29
|Даўгата паўшар’е                 = усходняе
 |Даўгата градусаў                = 18
 |Даўгата хвілінаў                = 22
 |Даўгата сэкундаў                = 32
|Назва мапы                       = 
|Альтэрнатыўная мапа              = 
|Назва мапы2                      = 
|Пазыцыя подпісу на мапе          = 
|Водступ подпісу на мапе          = 
|Сайт                             = https://gradistocnosarajevo.net
}}

'''Усходняе Сараева''' (сербск.: {{lang-sr|Источно Сараево}}) — горад у [[Боснія і Герцагавіна|Босніі і Герцагавіне]], у [[Рэспубліка Сербская|Рэспубліцы Сербскай]]. З’яўляецца важным адміністрацыйным, эканамічным і культурным цэнтрам усходняй часткі краіны.

== Геаграфія ==
Усходняе Сараева размешчана ў цэнтральнай частцы Босніі і Герцагавіны і займае ўсходнія раёны Сараеўскага поля, а таксама навакольныя горныя масівы. Горад акружаны алімпійскімі гарамі [[Яхорына]], [[Беланіца]], [[Ігман]] і [[Трэбевіч]]. Тэрыторыя горада плошчай ахоплівае шэсць абшчын: Пале, Саколац, Істочна-Нова-Сараева, Істочна-Іліджа, Істочны-Стары-Град і Трнава. Гэта робіць яго адной з найбуйнейшых гарадскіх адзінак у краіне паводле плошчы, якая спалучае ўрбанізаваныя зоны з вялікімі ляснымі масівамі.

== Гісторыя ==
Сучасная гісторыя Усходняга Сараева пачалася падчас Баснійскай вайны (1992–1995), калі быў утвораны горад Српска-Сараева (Српско Сараево) як палітычны і адміністрацыйны цэнтр сербскага насельніцтва ў рэгіёне. Першапачаткова штаб-кватэра гарадскіх улад знаходзілася ў Пале, дзе ў той час таксама размяшчаліся вышэйшыя дзяржаўныя органы Рэспублікі Сербскай. Пасля падпісання Дэйтанскага пагаднення часткі прыгарадаў Сараева засталіся ў складзе Рэспублікі Сербскай, што стымулявала паскоранае гарадское і інфраструктурнае развіццё абшчын Істочна-Нова-Сараева і Істочна-Іліджа (Лукавіца). У 2004 годзе рашэннем Канстытуцыйнага суда Босніі і Герцагавіны назва горада была афіцыйна зменена на Усходняе Сараева.

== Славутасці ==
* '''Пешаходная зона «Д-р Міядраг Лазіч»''' — галоўны шпацырны бульвар у абшчыне Істочна-Іліджа (Дабрыня 1). Тут усталяваны помнік знакамітаму ваеннаму хірургу доктару Міядрагу Лазічу, які выратаваў тысячы жыццяў падчас вайны.
* '''Плошча Сербіі''' — цэнтральная гарадская плошча ў абшчыне Істочна-Нова-Сараева, звязаная з вялікім гарадскім паркам і сучаснай пешаходнай зонай.
* '''Алімпійскі цэнтр Яхорына''' — адзін з найбуйнейшых і самых сучасных гарналыжных курортаў на Балканах, які прымаў частку спаборніцтваў падчас Зімовых Алімпійскіх гульняў 1948 года.
* '''Пячора «Крыніца Макранскай Міляцкі»''' — унікальны спелеалагічны аб’ект, з глыбіні якога выцякае рака Макранская Міляцка.
* '''Сярэднявечная крэпасць Градзіна''' — гістарычны помнік у Пале, які служыў абарончым умацаваннем мясцовай феадальнай дынастыі Паўлавічаў.
* '''Ваенныя могілкі «Малі Зэйцінлік» у Сакалацы''' — мемарыяльны комплекс, прысвечаны загінулым сербскім байцам Сараеўска-Раманійскага рэгіёна.

== Крыніцы ==
&lt;references /&gt;

{{Накід}}
[[Катэгорыя:Гарады Босьніі і Герцагавіны]]
[[Катэгорыя:Гарады Рэспублікі Сэрбскай]]</text>
      <sha1>ozyy57qef01l0tzcrc4m9ud4og5dryb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2677038</id>
      <parentid>2677032</parentid>
      <timestamp>2026-07-01T18:22:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dymitr</username>
        <id>10914</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>артаграфія, стыль</comment>
      <origin>2677038</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9096" sha1="nigspx2b5s5wh195jg9bszg9q0gadpl" xml:space="preserve">{{Населены пункт
|Назва                            = Усходняе Сараева
|Статус                           = горад
|Назва ў родным склоне            = Усходняга Сараева
|Назва на мове краіны             = Istočno Sarajevo
|Код мовы назвы краіны            = bs
|Краіна                           = Босьнія і Герцагавіна
|Герб                             = 
|Сьцяг                            = 
|Гімн                             = 
|Дата заснаваньня                 = 1993
|Першыя згадкі                    = 
|Статус з                         = 1993
|Былая назва                      = Српско Сараево
|Мясцовая назва                   = 
|Від адміністрацыйнай адзінкі 1   = Дзяржаўнае ўтварэньне
|Назва адміністрацыйнай адзінкі 1 = [[Рэспубліка Сэрбская]]
|Від адміністрацыйнай адзінкі 2   = 
|Назва адміністрацыйнай адзінкі 2 = 
|Від адміністрацыйнай адзінкі 3   = 
|Назва адміністрацыйнай адзінкі 3 = 
|Пасада кіраўніка                 = граданачальнік
|Кіраўнік                         = 
|Плошча                           = 1450
|Крыніца плошчы                   = 
|Вышыня                           = 500
|Унутраны падзел                  = 6 грамадаў
|Колькасьць насельніцтва          = 61516
|Тэндэнцыя колькасьці насельніцтва= 
|Год падліку колькасьці           = 2013
|Крыніца колькасьці насельніцтва  = 
|Колькасьць насельніцтва аглямэрацыі = 
|Год падліку колькасьці аглямэрацыі = 
|Крыніца колькасьці аглямэрацыі   = 
|Этнічны склад насельніцтва       = 
|Год падліку этнічнага складу     =
|Нацыянальны склад насельніцтва   = 
|Год падліку нацыянальнага складу = 
|Дадатковы парамэтар насельніцтва = 
|Значэньне дадатковага парамэтра насельніцтва = 
|Год падліку дадатковага парамэтра насельніцтва = 
|Часавы пас                       = +1
|Летні час                        = +2
|Тэлефонны код                    = +387 57
|Паштовы індэкс                   = 71123
|Паштовыя індэксы                 = 
|Назва лічбавага клясыфікатару    = 
|Лічбавы клясыфікатар             = 
|Аўтамабільны нумарны знак        = 
|Назва аўтамабільнага нумарнога знаку = 
|Аўтамабільныя нумарныя знакі     = 
|Назва аўтамабільных нумарных знакаў = 
|Выява                            = Istočno Sarajevo.jpg
|Апісаньне выявы                  = пешаходная зона
|Шырата паўшар’е                  = паўночнае
 |Шырата градусаў                 = 43
 |Шырата хвілінаў                 = 49
 |Шырата сэкундаў                 = 29
|Даўгата паўшар’е                 = усходняе
 |Даўгата градусаў                = 18
 |Даўгата хвілінаў                = 22
 |Даўгата сэкундаў                = 32
|Назва мапы                       = 
|Альтэрнатыўная мапа              = 
|Назва мапы2                      = 
|Пазыцыя подпісу на мапе          = 
|Водступ подпісу на мапе          = 
|Сайт                             = https://gradistocnosarajevo.net
}}
'''Усходняе Сараева''' ({{мова-sr|Источно Сараево}}) — горад у [[Босьнія і Герцагавіна|Босьніі і Герцагавіне]], у [[Рэспубліка Сэрбская|Рэспубліцы Сэрбскай]]. Ёсьць важным адміністрацыйным, эканамічным і культурным цэнтрам усходняй часткі краіны.

== Геаграфія ==
Усходняе Сараева разьмешчанае ў цэнтральнай частцы Босьніі і Герцагавіны і займае ўсходнія раёны Сараеўскага поля, а таксама навакольныя горныя масівы. Горад акружаны гарамі [[Яхорына]], [[Белашніца]], [[Ігман]] і [[Трэбевіч]]. Тэрыторыя гораду ахоплівае шэсьць грамадаў: [[Пале (горад)|Пале]], [[Сокалац]], [[Істочна-Нова-Сараева]], [[Істочна-Іліджа]], [[Істочны-Стары-Град]] і [[Тэрнава (Рэспубліка Сэрбская)|Тэрнава]]. Гэта робіць яго адной з найбуйнейшых гарадзкіх адзінак у краіне паводле плошчы, якая спалучае ўрбанізаваныя зоны зь вялікімі ляснымі масівамі.

== Гісторыя ==
Сучасная гісторыя Ўсходняга Сараева пачалася падчас Басьнійскай вайны (1992—1995), калі быў утвораны горад Сэрбскае-Сараева як палітычны і адміністрацыйны цэнтар сэрбскага насельніцтва рэгіёну. Першапачаткова адміністрацыя гарадзкіх уладаў знаходзілася ў Пале, дзе ў той час таксама разьмяшчаліся найвышэйшыя дзяржаўныя органы Рэспублікі Сэрбскай. Пасьля падпісання Дэйтанскага пагадненьня часткі прадмесьцяў Сараева засталіся ў складзе Рэспублікі Сэрбскай, што стымулявала паскоранае гарадзкое і інфраструктурнае разьвіцьцё грамады Істочна-Нова-Сараева і Істочна-Іліджа (Лукавіца). У 2004 годзе пастановай Канстытуцыйнага суду Босьніі і Герцагавіны назва гораду была афіцыйна зьмененая на Ўсходняе Сараева.

== Славутасьці ==
* '''Пешаходная зона «Доктар Міядраг Лазіч»''' — галоўны шпацырны бульвар у грамадзе Істочна-Іліджа (Дабрыня 1). Тут усталяваны помнік знакамітаму ваеннаму хірургу доктару Міядрагу Лазічу, які выратаваў тысячы жыцьцяў падчас вайны.
* '''Плошча Сэрбіі''' — цэнтральная гарадзкая плошча ў грамадзе Істочна-Нова-Сараева, зьвязаная зь вялікім гарадзкім паркам і сучаснай пешаходнай зонай.
* '''Алімпійскі цэнтар Яхорына''' — адзін з найбуйнейшых і самых сучасных гарналыжных курортаў на Балканах, які прымаў частку спаборніцтваў падчас [[зімовыя Алімпійскія гульні 1984 году|зімовых Алімпійскіх гульняў 1984 году]].
* '''Пячора «Крыніца Макранскай Міляцкай»''' — унікальны сьпелеалагічны аб’ект, з глыбіні якога выцякае рака [[Макранская Міляцкая]].
* '''Сярэднявечная крэпасьць Градзіна''' — гістарычны помнік у [[Пале (горад)|Пале]], які служыў абарончым умацаваньнем мясцовай фэадальнай дынастыі Паўлавічаў.
* '''Ваенныя могілкі «Малі Зэйцінлік» у Сокалацы''' — мэмарыяльны комплекс, прысьвечаны загінулым сэрбскім байцам Сараеўска-Раманійскага рэгіёну.

[[Катэгорыя:Гарады Босьніі і Герцагавіны]]
[[Катэгорыя:Гарады Рэспублікі Сэрбскай]]</text>
      <sha1>nigspx2b5s5wh195jg9bszg9q0gadpl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Бергела</title>
    <ns>0</ns>
    <id>269074</id>
    <revision>
      <id>2677105</id>
      <parentid>2675783</parentid>
      <timestamp>2026-07-02T08:58:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>67502</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2677105</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16420" sha1="1tpxu8w5zdd57vkxzf8fjopbin6l5bn" xml:space="preserve">{{Імя
|імя              = Берґела
|лацінка          = Biergieła / Bierhieła
|арыгінал         = Bergel
|вымаўленьне      = 
|мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]]
|утварэньне       = Berga + [[Гайла (імя)|Gelo]] &lt;br&gt; Berga + [[суфікс]] з {{nowrap|элемэнтам -л- (-l-)}}
|варыянт          = Бергель, Біргела, Біргель, Біргіла, Бэргайла, Бэргаль, Бэргаля, Беркела, Пергайла, Біргяла
|вытворныя        = [[Баргайла]]
|зьвязаныя        = 
}}

'''Бергела''' (''Біргела'', ''Біргель'', ''Біргіла'', ''Беркела'', ''Бергель''), '''Бэргайла''' (''Бэргаль'', ''Біргяла'') — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

== Паходжаньне ==
{{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}}

Бергіла, пазьней Бэргель або Бірэгель (Bergila, Bergel&lt;ref&gt;Gottschald M. Deutsche Namenkunde: Unsere Familiennamen nach ihrer Entstehung und Bedeutung. — Berlin, 1971. [https://books.google.by/books?id=vSXbDwAAQBAJ&amp;pg=PA190&amp;dq=Bergel+namenkunde&amp;hl=ru&amp;newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjQ9uqr5q2CAxWX3AIHHQAHBx0Q6AF6BAgMEAI#v=onepage&amp;q=Bergel%20namenkunde&amp;f=false S. 190].&lt;/ref&gt;, Bieregel&lt;ref&gt;Steub L. Die oberdeutschen Familiennamen. — München, 1870. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=V2w5AAAAMAAJ&amp;q=Bieregel#v=snippet&amp;q=Bieregel&amp;f=false S. 95].&lt;/ref&gt;) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня&lt;ref&gt;Boullón Agrelo A. I. Antroponimia medieval galega (ss. VIII—XII). — Tübingen, 1999. [https://books.google.by/books?id=RKmdCgAAQBAJ&amp;pg=PA155&amp;dq=bergila+berga&amp;hl=ru&amp;newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwixzsmA4pr_AhX4xQIHHRmCB38Q6AF6BAgHEAI#v=onepage&amp;q=bergila%20berga&amp;f=false P. 155].&lt;/ref&gt;, вытворнае ад імя Berga&lt;ref&gt;Thüngen L. F. Das Namenbuch: Nachschlagewerk der Namenkunde. — Aschaffenburg, 2003. [https://books.google.by/books?id=mM5tAAAAMAAJ&amp;q=bergila&amp;dq=bergila&amp;hl=ru&amp;newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwi3h7nd4Jr_AhW4xQIHHQKbANkQ6AF6BAgJEAI S. 755, 872].&lt;/ref&gt;. Іменная аснова -берг- паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] bairgan 'хаваць, захоўваць'&lt;ref&gt;Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 54.&lt;/ref&gt;, а аснова [[Гайла (імя)|-гайл- (-гал-, -гел-)]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Відзігайла]], [[Інгела]], [[Мантыгайла (імя)|Монтгайла]]; германскія імёны Widigail, Ingeila, Montigel) — ад гоцкага і [[Бургундзкая мова|бургундзкага]] gails 'жвавы, свавольны, ганарысты'&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 17.&lt;/ref&gt;. Апроч таго, у старажытных германскіх імёнах шырока бытаваў антрапанімічны суфікс-пашыральнік з элемэнтам -л- (-l-)&lt;ref&gt;Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YOBwrIPG8IQC&amp;q=personennamen+ulus+olus#v=snippet&amp;q=personennamen%20ulus%20olus&amp;f=false S. 987—992]&lt;/ref&gt;.

Адпаведнасьць імя Бергайла германскаму імю Bergil (Berkil) сьцьвердзіў францускі лінгвіст-[[Германістыка|германіст]] [[Раймонд Шмітляйн]], які на падставе шматгадовых дасьледаваньняў прыйшоў да высноваў пра германскае паходжаньне літоўскіх уласных імёнаў&lt;ref&gt;Schmittlein R. Les noms d’eau de la Lituanie (suite) // Revue internationale d’onomastique. Nr. 1, 1964. P. 18.&lt;/ref&gt;.

Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены [[Польская акадэмія навук|Польскай акадэміяй навук]], адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскага імя Berger&lt;ref&gt;Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 18.&lt;/ref&gt;.

У 1595 годзе ў [[Каралявец]]кім унівэрсытэце навучаўся ''Valentinus Bergaw, Friedlandinus Borussus'', у 1622 годзе — ''Adrianus Bergaw, Kaymensis Borusssus'', у 1627 годзе — ''Daniel Berger, Regiomont. Borussus''&lt;ref&gt;Die matrikel der Universität Königsberg i. Pr. Bd. 1: Die Immatrikulationen von 1544—1656. — Leipzig, 1910. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=-sZYzw8knMEC&amp;q=%22Valentinus+Bergaw%22#v=snippet&amp;q=%22Valentinus%20Bergaw%22&amp;f=false S. 129, 259, 304].&lt;/ref&gt;.

У Польшчы адзначаюцца прозьвішчы Бэргала (Bergałło) і Біргель (Birgel, Birgiel)&lt;ref&gt;Walkowiak J. B. Litewskie nazwiska Polaków: słownik etymologiczno-frekwencyjny. — Poznań, 2019. S. 53, 58.&lt;/ref&gt;.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''[земля] Перкгаилова'' (1440—1492 гады)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|3к}} P. 40.&lt;/ref&gt;; ''в [[Жыжмары|Жижморъскои]] волости десяти чоловеков къ своему дворцу на [[Вяльля|Вельи]]… Невра Биркгеловича'' (14 кастрычніка 1494 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|6к}} P. 105—106.&lt;/ref&gt;; ''Augustinus Bergel'' (17 сакавіка 1584 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|276к}} P. 25.&lt;/ref&gt;; ''s panem Adamem Pergayłowiczem''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Рэестры попісу паспалітага рушэньня шляхты ВКЛ з 1621 году (2015)|к}} S. 49.&lt;/ref&gt;, ''Pani Biergielowa wysłała syna po kozacku na koniu''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Рэестры попісу паспалітага рушэньня шляхты ВКЛ з 1621 году (2015)|к}} S. 122.&lt;/ref&gt; (1621 год); ''Якимь Берекгеленко'' (1649 год)&lt;ref&gt;Реєстр Війська Запорозького 1649 року. — К., 1995. С. 163.&lt;/ref&gt;; ''Микулай Александров сын Беркелов, Якуб Александров сын Беркелов''&lt;ref&gt;Памятники истории Восточной Европы. Источники 15-17 вв. Том 4. (Monumena Historica Res Gestas Europae Orientalis Illustrantia). Крестоприводная книга шляхты Великого княжества Литовского 1655 г. — Москва — Варшава, 1999. [https://books.google.by/books?id=MoAdAQAAMAAJ&amp;q=%22%D0%9C%D0%B8%D0%BA%D1%83%D0%BB%D0%B0%D0%B9+%D0%90%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%80%D0%BE%D0%B2+%D1%81%D1%8B%D0%BD+%D0%91%D0%B5%D1%80%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%BE%D0%B2%22&amp;dq=%22%D0%9C%D0%B8%D0%BA%D1%83%D0%BB%D0%B0%D0%B9+%D0%90%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%80%D0%BE%D0%B2+%D1%81%D1%8B%D0%BD+%D0%91%D0%B5%D1%80%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%BE%D0%B2%22&amp;hl=ru&amp;newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwiy2f68zNn_AhWngf0HHdd8BUkQ6AF6BAgIEAI С. 85].&lt;/ref&gt;, ''Ян Александров сын Бергель''&lt;ref&gt;Памятники истории Восточной Европы. Источники 15-17 вв. Том 4. (Monumena Historica Res Gestas Europae Orientalis Illustrantia). Крестоприводная книга шляхты Великого княжества Литовского 1655 г. — Москва — Варшава, 1999. [https://books.google.by/books?id=MoAdAQAAMAAJ&amp;q=%22%D0%AF%D0%BD+%D0%90%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%80%D0%BE%D0%B2+%D1%81%D1%8B%D0%BD+%D0%91%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D1%8C%22&amp;dq=%22%D0%AF%D0%BD+%D0%90%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%80%D0%BE%D0%B2+%D1%81%D1%8B%D0%BD+%D0%91%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D1%8C%22&amp;hl=ru&amp;newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwiPtLvCqtX_AhX87rsIHWWNDIMQ6AF6BAgHEAI С. 195].&lt;/ref&gt; (1655 год); ''Kazimierz Biergiel'' (1690 год)&lt;ref&gt;Metryka Litewska. Rejestry podymnego Welkiego Ksiestwa. Województwo nowogródzkie 1690 r. — Warszawa, 2002. S. 204.&lt;/ref&gt;; ''Petrus Biergielewicz'' (12 чэрвеня 1692 году)&lt;ref&gt;Fejér J. Defuncti secundi saeculi Societatis Jesu. 1641—1740. Vol. 1: A—C. — Roma, 1985. P. 127.&lt;/ref&gt;; ''Magdalena Birgiłówna'' (1730 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=S&amp;w=23lt&amp;rid=S&amp;search_lastname=Birgi%C5%82%C3%B3wna&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1 Kroże], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Jakub Biergiel… Jan Biergiel… Jerzy Biergiel… Bartłomiey Biergiel… Maciey Biergiel… Paweł Biergiel'' (1765 год)&lt;ref&gt;Яўген Анішчанка, [https://web.archive.org/web/20230810225113/http://www.arhisan.com/istochniki/opisaniya/714-popis-shlyakhty-grodnenskogo-poveta-30-09-4-10-1765-g Попис шляхты Гродненского повета 30.09 — 4.10.1765 г.], Архіў гісторыка Анішчанкі, 22 лістапада 2016 г.&lt;/ref&gt;; ''Rozalia Biergiel'' (1778 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=22br&amp;rid=B&amp;search_lastname=Biergiel&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Wielkie Eysymonty], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Franciszek Bergiel'' (9 лютага 1785 году)&lt;ref&gt;Akta sejmiku kowieńskiego z lat 1733—1795. — Warszawa, 2019. S. 397.&lt;/ref&gt;; ''Katarzyna Bergał'' (1788 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=S&amp;w=10pl&amp;rid=S&amp;search_lastname=Berga%C5%82&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Rajgród], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Andrzej Biergiel… Kazimierz Biergiel… Jan Biergiel… Adam Biergiel'' (16 лістапада 1790 году)&lt;ref&gt;Lietuvos Didžiosios Kunigaikštystės seimelių instrukcijos (1788—1790). — Vilnius, 2015. P. 136—137, 139.&lt;/ref&gt;; ''Bartłomiej Biergiel'' (18 лістапада 1790 году)&lt;ref&gt;Lietuvos Didžiosios Kunigaikštystės seimelių instrukcijos (1788—1790). — Vilnius, 2015. P. 270.&lt;/ref&gt;; ''Marianna Birgiel'' (1809 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=10pl&amp;rid=B&amp;search_lastname=Birgiel&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Sokółka], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Zygmund Biergiell… Wojciech Biergiell'' (1832—1834 гады)&lt;ref&gt;Матвейчык Д. Выгнаныя з роднага краю: Паслялiстападаўская эмiграцыя з Беларусi і Лiтвы (1830—1870-я гады). — {{Менск (Мінск)}}, 2011. С. 143, 145.&lt;/ref&gt;{{Заўвага|Таксама: 
* Бэрг (адзначалася старажытнае германскае імя Berga, пазьнейшае Berg&lt;ref&gt;Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YOBwrIPG8IQC&amp;q=Berga+Berg+Berge#v=snippet&amp;q=Berga%20Berg%20Berge&amp;f=false S. 275].&lt;/ref&gt;): Бэргі (Berg) гербу ўласнага — літоўскі шляхецкі род&lt;ref&gt;Ciechanowicz J. Rody rycerskie Wielkiego Księstwa Litewskiego. T. 6. — Rzeszów, 2006. S. 37.&lt;/ref&gt;, у [[Прусія|гістарычнай Прусіі]] існуе вёска [[Бэргаў]];
* Сьпіргайла (параўн.: ''Dawid Żminigajło Jawgiel'', т. б. ''z Minigajła''&lt;ref&gt;Akta zjazdów stanów Wielkiego Księstwa Litewskiego. T. 2. — Warszawa, 2009. S. 303, 443.&lt;/ref&gt;): Сьпірґайлы — літоўскі шляхецкі род&lt;ref&gt;[http://www.nobility.by/families/s/index.shtml Сьпіс шляхецкіх родаў, прозьвішчы якіх пачынаюцца на С], [[Згуртаваньне беларускай шляхты]]&lt;/ref&gt;
}}

== Носьбіты ==
* Бергелава — [[ваўкавыск]]ая баярыня, якая ўпамінаецца ў 1621 годзе
* Юры, Барталамей, Ян, Адам, Андрэй, Уладзіслаў, Пётар і Караль Бергелі — шляхцічы [[Гарадзенскі павет|Гарадзенскага павету]], якія ўпамінаюцца ў 1783 годзе&lt;ref&gt;Яўген Анішчанка, [https://web.archive.org/web/20230807212524/http://www.arhisan.com/istochniki/opisaniya/741-shlyakhta-grodnenskogo-poveta-na-sejmike-1783-g Шляхта Гродненского повета на сеймике 1783 г.], Архіў гісторыка Анішчанкі, 4 лютага 2017 г.&lt;/ref&gt;
* Казімер Бергель (1906—?) — [[беларусы|беларус]] з ваколіцаў [[Койданаў|Койданава]], які [[Савецкія рэпрэсіі ў Беларусі|пацярпеў ад уладаў СССР]]&lt;ref&gt;[https://chumakou.com/projects/belarus1937/index2.html Беларусь: жертвы сталинских репрессий], Белорусский «Мемориал»&lt;/ref&gt;

Бергелі&lt;ref&gt;[http://www.nobility.by/families/b/index.shtml Сьпіс шляхецкіх родаў, прозьвішчы якіх пачынаюцца на Б], [[Згуртаваньне беларускай шляхты]]&lt;/ref&gt; (Bergel) гербу [[Бэлты]] — [[Літва|літоўскі]] шляхецкі род зь [[Вільня|Вільні]] і [[Віленскі павет (ВКЛ)|Віленскага павету]]&lt;ref&gt;Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2016. S. 403.&lt;/ref&gt;.

Бергелі (Biergiel) — літоўскі шляхецкі род зь Вільні&lt;ref&gt;Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2016. S. 408.&lt;/ref&gt;.

Бэргайлы гербу Бэлты&lt;ref&gt;Gajl T. Herby Szlacheckie Rzeczypospolitej Obojga Narodow. — Gdańsk, 2003. S. 259.&lt;/ref&gt; і Біргялы гербу [[Порай]] — літоўскія шляхецкія роды&lt;ref&gt;Uruski S. Rodzina, herbarz szlachty polskiej. T. 1. — Warszawa, 1904. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=r1Y-AQAAIAAJ&amp;q=BERGAY%C5%81O#v=snippet&amp;q=BERGAY%C5%81O&amp;f=false S. 142, 217].&lt;/ref&gt;.

Перґайловічы-Станевічы — літоўскі шляхецкі род&lt;ref&gt;[http://www.nobility.by/families/s/index.shtml Сьпіс шляхецкіх родаў, прозьвішчы якіх пачынаюцца на С], [[Згуртаваньне беларускай шляхты]]&lt;/ref&gt;.

Бэргелевічы (Bergielewicz) гербу Бэлты — шляхецкі род [[Рэч Паспалітая|Рэчы Паспалітай]]&lt;ref&gt;Polska encyklopedja szlachecka. T. 4. — Warszawa, 1936. S. 166.&lt;/ref&gt;.

Бэргаля (Bergalo) і Біргель (Birgiel) — прозьвішчы, зафіксаваныя ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах [[Сувалкі|Сувалкаў]]&lt;ref&gt;Professor Jerzy Wisniewski, [https://web.archive.org/web/20250111095809/http://www.mem.net.pl/stg/family_names.htm List of the XIXth century Suvalki region family names], Suwalki Genealogical Society&lt;/ref&gt;.

На [[Ваўкавыскі павет|гістарычнай Ваўкавышчыне]] існуе вёска [[Бергелі]].

== Заўвагі ==
{{Заўвагі}}

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

{{Імёны з асновай гайл}}
{{Германскія імёны на -іла}}

[[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]]</text>
      <sha1>1tpxu8w5zdd57vkxzf8fjopbin6l5bn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Бардзіла</title>
    <ns>0</ns>
    <id>270393</id>
    <revision>
      <id>2677069</id>
      <parentid>2674013</parentid>
      <timestamp>2026-07-02T02:58:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>67502</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2677069</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10627" sha1="rh8sv0ltkr5qltt21rzbahzl9044d8x" xml:space="preserve">{{Імя
|імя              = Бардзіла
|лацінка          = Bardziła
|арыгінал         = Bardilo
|вымаўленьне      = 
|мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]]
|утварэньне       = [[Барда|Bardo]] + [[суфікс]] з {{nowrap|элемэнтам -л- (-l-)}}
|варыянт          = Бартэль
|вытворныя        = 
|зьвязаныя        = 
}}

'''Бардзіла''' (''Бартэль'') — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

== Паходжаньне ==
{{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}}

Бардзіла, пазьней Бартэль (Bardilo, Bartel, Barzilo) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня&lt;ref&gt;Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YOBwrIPG8IQC&amp;q=Bardilo#v=snippet&amp;q=Bardilo&amp;f=false S. 248, 989].&lt;/ref&gt;. Іменная аснова [[Барда|-бард- (-барт-)]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Барцін|Бардзін]], [[Бартаўт|Барталт]]; германскія імёны Bardinus, Bartolt) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] *bards 'волат'&lt;ref&gt;Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 14, 1972. S. 79.&lt;/ref&gt; або ад [[Стараверхненямецкая мова|стараверхненямецкага]] barta 'баявая сякера'&lt;ref&gt;Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 51.&lt;/ref&gt;.

Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены [[Польская акадэмія навук|Польскай акадэміяй навук]], адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскага імя Bartol&lt;ref&gt;Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 17.&lt;/ref&gt;. Апроч таго, у Польшчы гістарычна бытавала імя Бартыла: ''Bartilo'' (1448 год)&lt;ref&gt;Słownik staropolskich nazw osobowych. T. 1. — Wrocław, 1965—1967. S. 105.&lt;/ref&gt;.

У [[Памор’е|Памор’і]] адзначалася прозьвішча Bartel&lt;ref&gt;[https://www.online-ofb.de/namelist.php?nachname=BARTEL&amp;ofb=glowitz&amp;modus=&amp;lang=de BARTEL], Verein für Computergenealogie e.V. (CompGen)&lt;/ref&gt;.

У [[Прусія|Прусіі]] бытавала прозьвішча Bartel&lt;ref&gt;[https://www.online-ofb.de/namelist.php?nachname=BARTEL&amp;ofb=abschwangen&amp;modus=&amp;lang=de BARTEL], Verein für Computergenealogie e.V. (CompGen)&lt;/ref&gt;.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''з Боръдиловичъ'' (15 сьнежня 1533 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Беларускі архіў|2к}} С. 226.&lt;/ref&gt;; ''Borzylo Kossycz synmi Wasilem a Soboliem… Janko Barzilowic… Iwan Bordzilowic… a Iwanu Bordzilowicu… Iwan Bordzilow. &lt;…&gt; Piotrucz Borzilowic… Jakob, Stasz, Bordzilo a Andrzey Cziczieliowiczy'' (1558 год)&lt;ref&gt;Писцовая книга Гродненской экономии с прибавлениями, изданная Виленской Комиссией для разбора древних актов. Ч. 1. — Вильна, 1881. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=Hvt6OUpCnNoC&amp;q=Borzylo#v=snippet&amp;q=Borzylo&amp;f=false С. 46, 89, 208, 229—230, 240, 354].&lt;/ref&gt;; ''Borziło Jowlasowicz'' (2 траўня 1558 году)&lt;ref&gt;Акты издаваемые Виленской археографической комиссией. Т. 14. — Вильна, 1887. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=8cM7AQAAMAAJ&amp;q=Borzi%C5%82o#v=snippet&amp;q=Borzi%C5%82o&amp;f=false С. 49].&lt;/ref&gt;; ''Borzyło Daniłowicz… Borziło Daniłowicz'' (1561—1566 гады)&lt;ref&gt;Писцовая книга бывшего пинского староства составленная по повелению короля Сигизмунда Августа в 1561—1566 годах пинским и кобринским старостой Лаврином Войной. Ч. 1. — Вильна, 1874. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=OwxhAAAAcAAJ&amp;q=Borzy%C5%82o#v=snippet&amp;q=Borzy%C5%82o&amp;f=false С. 162].&lt;/ref&gt;; ''Курило Борздиловичъ'' (1563 год)&lt;ref&gt;Ревизия Кобринской экономии: составленная в 1563 году королевским ревизором Дмитрием Сапегой. — Вильна, 1876. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=uXBmAAAAcAAJ&amp;q=%D0%91%D0%BE%D1%80%D0%B7%D0%B4%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A#v=snippet&amp;q=%D0%91%D0%BE%D1%80%D0%B7%D0%B4%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A&amp;f=false С. 257].&lt;/ref&gt;; ''Chwietko Barthula'' (1563 год)&lt;ref&gt;Писцовая книга Гродненской экономии с прибавлениями, изданная Виленской Комиссией для разбора древних актов. Ч. 2. — Вильна, 1882. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=lpH9QHs_wUMC&amp;q=Barthula#v=snippet&amp;q=Barthula&amp;f=false С. 378].&lt;/ref&gt;; ''Иванъ Борзиловичъ'' (1566 год)&lt;ref&gt;Документы Московского архива Министерства юстиции. Т. 1. — М., 1897. С. 377.&lt;/ref&gt;; ''Trachim Bardziło, dziesiątnicy starostwa Uswiackiego'' (10 лютага 1714 году)&lt;ref&gt;Историко-юридические материалы, извлеченные из актовых книг губерний Витебской и Могилевской, хранящихся в Центральном архиве в Витебске. Вып. 22. — Витебск, 1891. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=JHkZAAAAYAAJ&amp;q=Bardzi%C5%82o#v=snippet&amp;q=Bardzi%C5%82o&amp;f=false С. 81].&lt;/ref&gt;; ''Bardziłowicze… Bordziły'' (1744 год)&lt;ref&gt;[https://pawet.net/library/history/city_district/religion/d_1744/diecezja_wile%C5%84ska,_1744.html Diecezja Wileńska, 1744], [[Pawet]], 20 лютага 2011 г.&lt;/ref&gt;; ''Prakseda Bartel'' (1774 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=22br&amp;rid=B&amp;search_lastname=Bartel&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Odelsk], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Katarzyna Bartel'' (1832 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=S&amp;w=23lt&amp;rid=8818&amp;search_lastname=&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;rpp1=50&amp;searchtable=&amp;rpp2=50 Hanuszyszki k. Trok], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Stefanija z Nowakowskich Bartel'' (15 студзеня 1895 году)&lt;ref&gt;Сакалоўская А. Кальварыя. — {{Менск (Мінск)}}, 1997. С. 39.&lt;/ref&gt;.

== Носьбіты ==
* Андрэй Бартэль — жыхар воласьці [[Беразьвечча]] ([[Полацкае ваяводзтва]]), які ўпамінаецца ў 1597 годзе&lt;ref&gt;Яўген Анішчанка, [https://web.archive.org/web/20230807203909/http://www.arhisan.com/istochniki/opisaniya/795-berezvech-inventar-1597-g-v-polotskom-voevodstve Березвеч инвентарь 1597 г. в Полоцком воеводстве], Архіў гісторыка Анішчанкі, 7 сакавіка 2017 г.&lt;/ref&gt;
* Трахім Бардзіла — [[Дзясятнік|дзясятнік]] [[Усьвяты|Усьвяцкага]] староства, які ўпамінаецца ў 1714 годзе
* Андрэй Бартэль (Бортэль) — жыхар вёскі [[Будзішча]] (Полацкае ваяводзтва), які ўпамінаецца ў 1783 годзе&lt;ref&gt;Яўген Анішчанка, [https://web.archive.org/web/20230807210821/http://www.arhisan.com/istochniki/opisaniya/767-usveya-1783-g-opisanie-imeniya-v-polotskom-voevodstve Усвея 1783 г. описание имения в Полоцком воеводстве], Архіў гісторыка Анішчанкі, 25 лютага 2017 г.&lt;/ref&gt;

У канцы XVIII ст. на [[Аршанскі павет|гістарычнай Аршаншчыне]] адзначаўся шляхецкі род Бардзіловічаў&lt;ref&gt;Анішчанка Я. Шляхецкія ваколіцы ўсходнебеларускіх губерняў 1783—1785 і 1798—1799 // Годнасьць. № 1 (3), 1997. С. 26.&lt;/ref&gt;.

Бартэлі — [[Уніяцкая царква ў Рэчы Паспалітай|уніяты]] [[Голдава|Голдаўскай]] парафіі&lt;ref&gt;[[Леанід Лаўрэш|Лаўрэш Л.]] Прыходы ў Голдаве і Бабрах // Лідскі летапісец. № 4 (84), 2018. С. 22—40.&lt;/ref&gt;.

Бартэль (Bartel) і Бартла (Bartlo) — прозьвішчы, зафіксаваныя ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах [[Сувалкі|Сувалкаў]]&lt;ref&gt;Professor Jerzy Wisniewski, [https://web.archive.org/web/20250111095809/http://www.mem.net.pl/stg/family_names.htm List of the XIXth century Suvalki region family names], Suwalki Genealogical Society&lt;/ref&gt;.

На 1904 год існавала вёска Бартулева ў Бельскім павеце Смаленскай губэрні&lt;ref&gt;Список населенных мест Смоленской губернии. — Смоленск, 1904. С. 68.&lt;/ref&gt;.

На 1910 год існаваў [[фальварак]] Бартулева ў Сеньненскім павеце Магілёўскай губэрні&lt;ref&gt;Список населенных мест Могилевской губернии. — Могилев, 1910. С. 190.&lt;/ref&gt;.

На [[Амсьціслаўскае ваяводзтва|гістарычнай Амсьціслаўшчыне]] існуе вёска [[Бардзілы]], на [[Менскі павет|гістарычнай Меншчыне]] — [[Бардзілаўка]].

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

{{Германскія імёны на -іла}}
{{Імёны з асновай бард}}

[[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]]</text>
      <sha1>rh8sv0ltkr5qltt21rzbahzl9044d8x</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Арман</title>
    <ns>0</ns>
    <id>270628</id>
    <revision>
      <id>2677052</id>
      <parentid>2675673</parentid>
      <timestamp>2026-07-01T21:25:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>67502</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2677052</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13449" sha1="k5du8xocqu5izopv40ez5x1ckogjwss" xml:space="preserve">{{Імя
|імя              = Арман
|лацінка          = Arman
|арыгінал         = Arman
|вымаўленьне      = 
|мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]]
|утварэньне       = [[Яр (імя)|Ahr]] + [[Ман|Mann]]
|варыянт          = Арыман, Ярман, Ярыман, Яроман
|вытворныя        = [[Эрман]], [[Урман]]
|зьвязаныя        = 
}}

'''Арман''' (''Ярман''), '''Арыман''' (''Ярыман'', ''Яроман'') — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

== Паходжаньне ==
{{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}}

Арман, Арыман або Араман (Arman, Ariman, Araman&lt;ref&gt;Sveriges medeltida personnamn. Hft. 1. — Uppsala, 1967. S. 125.&lt;/ref&gt;) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня&lt;ref&gt;Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YOBwrIPG8IQC&amp;q=Arman#v=snippet&amp;q=Arman&amp;f=false S. 137, 774].&lt;/ref&gt;. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Яр (імя)|ар-]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Арбут]], [[Арвід]], [[Ярмунд]]; германскія імёны Árbót, Arvid, Armund) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] ara 'арол'&lt;ref&gt;Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 14, 1972. S. 59.&lt;/ref&gt;, а аснова [[Ман|-ман-]] (імёны ліцьвінаў [[Манігерд|Мангерд]], [[Дзірман|Дзерман]], [[Есьман]]; германскія імёны Mangerðr, Derman, Esmann) — ад гоцкага manna&lt;ref&gt;Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 167.&lt;/ref&gt;, германскага man 'чалавек'&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 23.&lt;/ref&gt;.

Адпаведнасьць імя Арман ({{мова-lt|Armonas|скарочана}}) германскаму імю Arman прызнае летувіскі лінгвіст {{Артыкул у іншым разьдзеле|Ёзас Юркенас||lt|Juozas Jurkėnas}}&lt;ref&gt;Юркенас, Ю. Основы балтийской и славянской антропонимики. — Вильнюс, 2003. С. 121.&lt;/ref&gt;.

Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены [[Польская акадэмія навук|Польскай акадэміяй навук]], адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскага імя Arman&lt;ref&gt;Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 101.&lt;/ref&gt;.

Варыянты імя ў гістарычным крыніцах: ''соудилъ есмь [[Бірыла|Биреля]] съ Армановичемь про колоколъ про немецьскыи… Армановичь виноватъ'' (1284 год)&lt;ref&gt;[http://starbel.by/dok/d212.htm Грамота смоленского князя Федора Ростиславича по судному делу о колоколе (1284)]{{Недаступная спасылка|date=April 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, Fontes historiae Magni Ducatus Lithuaniae&lt;/ref&gt;; ''in Armanyszky'' (1501 год)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-3к}} S. 623.&lt;/ref&gt;; ''село Оточиловичь, 15 человека, Ленковичовъ Арменовъ'' (1552 год)&lt;ref&gt;Архив Юго-Западной России. Ч. 7, т. 1. — Киев, 1886. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=XwgyAQAAIAAJ&amp;q=%D0%90%D1%80%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D1%8A#v=snippet&amp;q=%D0%90%D1%80%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D1%8A&amp;f=false С. 645].&lt;/ref&gt;; ''Jarmon Byelyewycz'' (1558 год)&lt;ref&gt;Писцовая книга Гродненской экономии с прибавлениями, изданная Виленской Комиссией для разбора древних актов. Ч. 1. — Вильна, 1881. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=IOYDAAAAYAAJ&amp;q=Jarmon#v=snippet&amp;q=Jarmon&amp;f=false С. 6].&lt;/ref&gt;; ''Аримонъ, Иванъ Михалковичи… Аримонъ Осетковичъ… Ивашко, Грицъ Аримоновичи… Андросъ, Яримонъ [[Мін|Миневичи]]… Яримонъ, Юшко Кисловичи… Юшко Яримоновичъ, лавникъ… Яримонъ Костеневичъ… Василь Яримоновичъ, лавникъ'' (1563 год)&lt;ref&gt;Ревизия Кобринской экономии: составленная в 1563 году королевским ревизором Дмитрием Сапегой. — Вильна, 1876. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=uXBmAAAAcAAJ&amp;q=%D0%90%D1%80%D0%B8%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D1%8A#v=snippet&amp;q=%D0%90%D1%80%D0%B8%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D1%8A&amp;f=false С. 82, 95, 276, 280].&lt;/ref&gt;; ''Орманъ [[Наць|Нацевичъ]] — волока одна, тотъ же Орманъ'' (22 сакавіка 1567 году)&lt;ref&gt;Акты издаваемые Виленской археографической комиссией. Т. 14. — Вильна, 1887. С. 183.&lt;/ref&gt;; ''зъ села Грузкого [[Рад]]ъ Аримоновичъ'' (4 сьнежня 1589 году)&lt;ref&gt;Акты издаваемые Виленской археографической комиссией. Т. 18. — Вильна, 1891. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=B-UDAAAAYAAJ&amp;q=%D0%90%D1%80%D0%B8%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A#v=snippet&amp;q=%D0%90%D1%80%D0%B8%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A&amp;f=false С. 78].&lt;/ref&gt;; ''Poddani na Cyrmie… Rumsław Arman'' (25 сьнежня 1630 году)&lt;ref&gt;Историко-юридические материалы, извлеченные из актовых книг губерний Витебской и Могилевской, хранящихся в Центральном архиве в Витебске. Вып. 31. — Витебск, 1903. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=DpJOAQAAMAAJ&amp;q=Rums%C5%82aw+Arman#v=snippet&amp;q=Rums%C5%82aw%20Arman&amp;f=false С. 434].&lt;/ref&gt;; ''Regina Arman'' (1724 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=23lt&amp;rid=B&amp;search_lastname=Arman&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1 Muśniki], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Mikita Armanowicz, Michałko Armanowicz, Lewoń Armanowicz'' (1762 год)&lt;ref&gt;[https://sources.ruzhany.info/114_31.html «Inwentarż Maiętnosci Rożaneÿ. 1762»], НГАБ. Ф. 1928, воп. 1, спр. 209.&lt;/ref&gt;; ''Obrąb Bludyniow. Arman Rudin… Obrąb Rużow… Arman Ruža Rynnik… Obrąb Osmyszki… Arman Greta'' (1 лютага 1765 году)&lt;ref&gt;Историко-юридические материалы, извлеченные из актовых книг губерний Витебской и Могилевской, хранящихся в Центральном архиве в Витебске. Вып. 31. — Витебск, 1903. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=DpJOAQAAMAAJ&amp;q=%22Arman+Rudin%22#v=snippet&amp;q=%22Arman%20Rudin%22&amp;f=false С. 22, 62, 74].&lt;/ref&gt;; ''Wieś Tepienica. Joń, Iwan, Arman, Gryszka, Joni y Mikul Szliszeniowie… Wieś Korugowo y Szolgunowo. Anton Jeroman, Piotr Jeroman, Laur Jeroman… Wieś Syła. Siemion Jeroman… Wieś Pokulowo… Arman Koscinek… we wsi Naglach… Seyman Nagl, brat Armania… Iakosz Orman''&lt;ref&gt;Историко-юридические материалы, извлеченные из актовых книг губерний Витебской и Могилевской, хранящихся в Центральном архиве в Витебске. Вып. 31. — Витебск, 1903. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=DpJOAQAAMAAJ&amp;q=Iwan%2C+Arman%2C+Gryszka#v=snippet&amp;q=Iwan%2C%20Arman%2C%20Gryszka&amp;f=false С. 228, 230, 256, 276, 312].&lt;/ref&gt;, ''Arman Maszka… Arman Łocz''&lt;ref&gt;Историко-юридические материалы, извлеченные из актовых книг губерний Витебской и Могилевской, хранящихся в Центральном архиве в Витебске. Вып. 31. — Витебск, 1903. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=DpJOAQAAMAAJ&amp;q=Arman+Maszka#v=snippet&amp;q=Arman%20Maszka&amp;f=false С. 314, 346].&lt;/ref&gt; (1765 год); ''Arman Wogul… Arman [[Людан|Ludan]]… Armania Matysa zięć'' (25 сакавіка 1766 году)&lt;ref&gt;Акты издаваемые Виленской комиссией для разбора древних актов. Т. 35. — Вильна, 1910. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=WGYjAQAAMAAJ&amp;q=Arman#v=snippet&amp;q=Arman&amp;f=false С. 150].&lt;/ref&gt;; ''Jozef Daniel Armanowicz'' (1797 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=23lt&amp;rid=B&amp;search_lastname=Armanowicz&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Glinciszki], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Maciej Jarmanowicz'' (1798 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=S&amp;w=22br&amp;rid=S&amp;search_lastname=Jarmanowicz&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1 Grodno św. Franciszka Ksawerego (Fara)], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Mikołaj Jarmonowicz'' (1799 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=22br&amp;rid=B&amp;search_lastname=Jarmonowicz&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Iwje], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Armanowichowna'' (1802—1803 гады)&lt;ref&gt;Stepukonienė I., Mickienė I. Personal Names in Baptismal Records of Seredžius of the Early Nineteenth Century (1802—1803) // Lituanistica. Vol. 65. Nr. 2, 2019. P. 108.&lt;/ref&gt;; ''Wojciech Jaroman'' (1845 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=10pl&amp;rid=B&amp;search_lastname=Jaroman&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Bakałarzewo], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;.

== Носьбіты ==
* Рох Армановіч — жыхар маёнтку [[Лунінец|Лунінцу]] ([[Наваградзкае ваяводзтва]]), які ўпамінаецца ў 1566 годзе&lt;ref&gt;Яўген Анішчанка, [https://web.archive.org/web/20230810231932/http://www.arhisan.com/istochniki/opisaniya/337-inventar-luninets-1566-g-v-novogrudskom-voevodstve инвентарь Лунинец 1566 г. в Новогрудском воеводстве], Архіў гісторыка Анішчанкі, 5 сьнежня 2015 г.&lt;/ref&gt;
* Марцін Армановіч — [[Юрбург|юрбурскі]] плябан, які ўпамінаецца ў 1567 годзе&lt;ref&gt;Опись документов Виленского центрального архива древних актовых книг. Вып. 1. ― Вильна, 1901. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=XhILAAAAIAAJ&amp;q=%D0%9E%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B0#v=snippet&amp;q=%D0%9E%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B0&amp;f=false С. 7].&lt;/ref&gt;

Армановіч (Armanowicz) і Ермановіч (Jermanowicz) — прозьвішчы, зафіксаваныя ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах [[Сувалкі|Сувалкаў]]&lt;ref&gt;Professor Jerzy Wisniewski, [https://web.archive.org/web/20250111095809/http://www.mem.net.pl/stg/family_names.htm List of the XIXth century Suvalki region family names], Suwalki Genealogical Society&lt;/ref&gt;.

На 1900—1903 гады існавала вёска Арыманцы ў Панявескім павеце Ковенскай губэрні&lt;ref&gt;{{Літаратура/Геаграфічны слоўнік Каралеўства Польскага|15-1к}} [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_XV_cz.1/49 S. 49].&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Алфавитный список населенных мест Ковенской губернии. — Ковна, 1903. С. 277.&lt;/ref&gt;.

На 1906 год існавалі вёска і два [[Фальварак|фальваркі]] з назвай Арманава ў Себескім павеце Віцебскай губэрні&lt;ref&gt;Список населенных мест Витебской губернии. Витебск, 1906. С. 374—375.&lt;/ref&gt;.

== Глядзіце таксама ==
* [[Яр (імя)|Ара]]
* [[Ман]]

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

{{Імёны з асновай ар}}
{{Імёны з асновай ман}}

[[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]]</text>
      <sha1>k5du8xocqu5izopv40ez5x1ckogjwss</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Бука (імя)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>271148</id>
    <revision>
      <id>2677118</id>
      <parentid>2674833</parentid>
      <timestamp>2026-07-02T11:10:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>67502</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2677118</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19529" sha1="8hl59wo50p5oxhd3w9md1na7fof24qm" xml:space="preserve">{{Імя
|імя              = Бука
|лацінка          = Buka
|арыгінал         = Bucco
|вымаўленьне      = 
|мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]]
|варыянт          = Бук, Буга, Бок
|вытворныя        = 
|зьвязаныя        = [[Букель]], [[Бугень]], [[Бугайла]], [[Бугар]]
}}

'''Бука''', '''Бук''', '''Буга''', '''Бок''' — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

== Паходжаньне ==
{{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}}

Бука або Буга, пазьней Бок (Bucco, Bugo, Bock) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня&lt;ref&gt;Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YOBwrIPG8IQC&amp;q=Bugo+Bucco#v=snippet&amp;q=Bugo%20Bucco&amp;f=false S. 343].&lt;/ref&gt;. Іменная аснова -буг- (-бук-) паходзіць ад [[Бургундзкая мова|бургундзкага]] buga 'лук'&lt;ref&gt;Gamillscheg E. Romania Germanica. Bd. 3: Die Burgunder, Schlußwort. — Berlin und Leipzig, 1936. S. 110.&lt;/ref&gt; або ёсьць скарочанай формай ([[Гіпакарыстык|гіпакарыстык]]ам) асновы [[Бурга|-бург- (-борг-)]]&lt;ref&gt;Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 62.&lt;/ref&gt;. Сярод [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] бытавалі імёны [[Букель]], [[Бугень|Бугень (Букень)]], [[Бугар|Бугар (Богар)]]. Адзначаліся германскія імёны Bukilo, Bugen (Bukin), Buger (Boger).

Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены [[Польская акадэмія навук|Польскай акадэміяй навук]], адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскага імя Buklo (Bukiel)&lt;ref&gt;Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 28.&lt;/ref&gt;.

У [[Прусія|Прусіі]] бытавалі імёны: ''Bugenne''{{Заўвага|Адзначалася старажытнае германскае імя Bugin&lt;ref name=&quot;Förstemann-1900-344&quot;&gt;Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YOBwrIPG8IQC&amp;q=Bugin#v=snippet&amp;q=Bugin&amp;f=false S. 344].&lt;/ref&gt;}} (1388 год)&lt;ref name=&quot;Trautmann-1925-20&quot;&gt;Trautmann R. Die altpreußischen Personennamen. — Göttingen, 1925. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=RdZD6OjYXgoC&amp;q=Bugenne#v=snippet&amp;q=Bugenne&amp;f=false S. 20].&lt;/ref&gt;, ''Bugist''&lt;ref name=&quot;Trautmann-1925-20&quot;/&gt;, ''Bukilin / Bukelin''{{Заўвага|Адзначалася старажытнае германскае імя Buccillin, Buccellin&lt;ref name=&quot;Förstemann-1900-344&quot;/&gt;}} (1398 год)&lt;ref&gt;Trautmann R. Die altpreußischen Personennamen. — Göttingen, 1925. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=RdZD6OjYXgoC&amp;q=Bukilin+Bukelin#v=snippet&amp;q=Bukilin%20Bukelin&amp;f=false S. 21].&lt;/ref&gt;. У 1598 годзе ў [[Каралявец]]кім унівэрсытэце навучаўся ''Abrahamus Bock, Regiomontanus Borussus'', у 1610 годзе — ''Antonius Bock, Regiomontanus Borussus'', у 1623 годзе — ''Reinholdus Bock, Regiomontanus Borussus… David Bock, Regiomontanus Borussus''&lt;ref&gt;Die matrikel der Universität Königsberg i. Pr. Bd. 1: Die Immatrikulationen von 1544—1656. — Leipzig, 1910. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=-sZYzw8knMEC&amp;q=Bock#v=snippet&amp;q=Bock&amp;f=false S. 142, 197, 278].&lt;/ref&gt;.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''две селци у Берестьи… да Ивашково Букгино'' (1440—1492 гады)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|3к}} P. 19.&lt;/ref&gt;; ''Миколаи Буковичъ'' (1528 год)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 78.&lt;/ref&gt;; ''Dabko Bukiewicz'' (27 ліпеня 1553 году)&lt;ref&gt;Istorijos archyvas. T. 1: XVI amžiaus Lietuvos inventoriai. — Kaunas, 1934. P. 62.&lt;/ref&gt;; ''Андрей Буковичъ'' (1563 год)&lt;ref&gt;Ревизия Кобринской экономии: составленная в 1563 году королевским ревизором Дмитрием Сапегой. — Вильна, 1876. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=uXBmAAAAcAAJ&amp;q=%D0%91%D1%83%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A#v=snippet&amp;q=%D0%91%D1%83%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A&amp;f=false С. 88].&lt;/ref&gt;; ''Simko Bukowicz'' (1563 год)&lt;ref&gt;Писцовая книга Гродненской экономии с прибавлениями, изданная Виленской Комиссией для разбора древних актов. Ч. 2. — Вильна, 1882. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=lpH9QHs_wUMC&amp;q=Bukowicz#v=snippet&amp;q=Bukowicz&amp;f=false С. 468].&lt;/ref&gt;; ''Sczepan Bukowicz… Mikłasz Bukowicz'' (2 траўня 1558 году)&lt;ref&gt;Акты издаваемые Виленской археографической комиссией. Т. 14. — Вильна, 1887. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=8cM7AQAAMAAJ&amp;q=Bukowicz#v=snippet&amp;q=Bukowicz&amp;f=false С. 56].&lt;/ref&gt;; ''Ярошъ Боговичъ… Василь Боговичъ'' (1566 год)&lt;ref&gt;Документы Московского архива Министерства юстиции. Т. 1. — М., 1897. С. 430.&lt;/ref&gt;; ''Станиславъ Боковичъ'' (1567 год)&lt;ref&gt;Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=3Ih5AqeL2iwC&amp;q=%D0%91%D0%BE%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A#v=snippet&amp;q=%D0%91%D0%BE%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A&amp;f=false С. 795].&lt;/ref&gt;; ''wies Powtoswory… Andrej Buk; Jan Buk'' (30 сьнежня 1598 году)&lt;ref&gt;Istorijos archyvas. T. 1: XVI amžiaus Lietuvos inventoriai. — Kaunas, 1934. P. 505.&lt;/ref&gt;; ''Bugiewicz… Bukowicz'' (1671—1681 гады)&lt;ref&gt;Zinkevičius Z. Lietuvių antroponimika: Vilniaus lietuvių asmenvardžiai XVII a. pradžioje. — Vilnius, 1977. P. 127—128.&lt;/ref&gt;; ''Dziemid Buka, pryhonnik. Brat Chodor'' (1722 год)&lt;ref&gt;Историко-юридические материалы, извлеченные из актовых книг губерний Витебской и Могилевской, хранящихся в Центральном архиве в Витебске. Вып. 27. — Витебск, 1898. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=8HBmAAAAcAAJ&amp;q=Buka#v=snippet&amp;q=Buka&amp;f=false С. 306].&lt;/ref&gt;; ''Wieś Krakupowo. Roman Buka, Apanas Buka, Tymoch Buka'' (1765 год)&lt;ref&gt;Историко-юридические материалы, извлеченные из актовых книг губерний Витебской и Могилевской, хранящихся в Центральном архиве в Витебске. Вып. 31. — Витебск, 1903. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=cnoZAAAAYAAJ&amp;q=Buka#v=snippet&amp;q=Buka&amp;f=false С. 214].&lt;/ref&gt;{{Заўвага|Таксама: 
* Букейка: ''Wojciech Bukiejko'' (1797 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=22br&amp;rid=B&amp;search_lastname=Bukiejko&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Zabłoć], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;;
* Букан: Букановічы (Bukonowicz) гербу [[Радван (герб)|Радван]] — літоўскі шляхецкі род, які меў уладаньні на [[Жамойць|Жамойці]]&lt;ref&gt;Ciechanowicz J. Rody rycerskie Wielkiego Księstwa Litewskiego. T. 6. — Rzeszów, 2006. S. 59.&lt;/ref&gt;;
* Богут, Богат (адзначалася старажытнае германскае імя Bokat&lt;ref&gt;Ao. Prof. Dr. Hermann Reichert, [https://homepage.univie.ac.at/hermann.reichert/studententexte/Lexikon_der_altgermanischen_Namen.docx Lexikon der altgermanischen Namen]&lt;/ref&gt;): ''Jan Bogut… Stefan Bugieda'' (1745 год)&lt;ref&gt;Biolik M. Imiona poddanych klasztoru wigierskiego z 1745 roku // Prace Językoznawcze. Z. 10, 2008. S. 13, 18.&lt;/ref&gt;, Богат (Bogat) — прозьвішча, зафіксаванае ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах [[Сувалкі|Сувалкаў]]&lt;ref&gt;Professor Jerzy Wisniewski, [http://www.mem.net.pl/stg/family_names.htm List of the XIXth century Suvalki region family names], Suwalki Genealogical Society&lt;/ref&gt;;
* Богша, Бокша: [[Лазар Богша]] — [[Полацкае княства|полацкі]] майстар-ювэлір XII ст.; ''Andrzey Boksza'' (4 красавіка 1657 году)&lt;ref&gt;Глінскі Я. Рэестр зямян Слуцкага і Капыльскага княстваў 1657 году // Архіварыус. Вып. 21, 2023. С. 74.&lt;/ref&gt;, Соф'я, Тэафіл і Станіслаў Бакшэвічы (''Bokszewicz'') — уладальнікі гаспадарак у Павяжжы каля [[Куцавічы (Ашмянскі раён)|Куцавічаў]] на 1933 год&lt;ref&gt;Ryszard Sys, [https://kresy.genealodzy.pl/zbior/pdf/spis_gosp_1928_38_wilenskie.pdf Właściciele gospodarstw rolnych w woj. wileńskim w latach 1928—1939], publikacje «Pisarza hipotecznego zawarte w Dzienniku Województwa Wileńskiego za lata 1928—1939»&lt;/ref&gt;, Уладзімер Бокша (1889—?) — [[беларусы|беларус]] з [[Слуцак|Слуцку]], які [[Савецкія рэпрэсіі ў Беларусі|пацярпеў ад уладаў СССР]]&lt;ref&gt;[https://chumakou.com/projects/belarus1937/index2.html Беларусь: жертвы сталинских репрессий], Книга памяти Хабаровского края&lt;/ref&gt;;
* Бугвід: ''Лавринъ Буквидовичъ бояринъ ковенскій'' (28 сакавіка 1523 году)&lt;ref&gt;Археографический сборник документов, относящихся к истории Северо-западной Руси. Т. 8. — Вильна, 1870. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=J2dcAAAAcAAJ&amp;q=%D0%91%D1%83%D0%BA+%D0%B2%D0%B8%D0%B4%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A#v=snippet&amp;q=%D0%91%D1%83%D0%BA%20%D0%B2%D0%B8%D0%B4%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A&amp;f=false С. 125].&lt;/ref&gt;, ''Tadeusz Bugwid… Michał Bogwid'' (9 лютага 1791 году)&lt;ref&gt;Akta sejmiku kowieńskiego z lat 1733—1795. — Warszawa, 2019. S. 462.&lt;/ref&gt;;
* Богвіл, Буговіл: ''людеи на име Стерковичовъ и земль пустовских у в [[Анікшты|Оникъштенском]] повете… Буквилъ [[Гайліман|Кголмоновичъ]]'' (4 красавіка 1525 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|12к}} P. 369.&lt;/ref&gt;, Богвілы (Bogwił) гербу [[Бокій]] — літоўскі шляхецкі род зь [[Вількамірскі павет|Вількамірскага павету]]&lt;ref&gt;Ciechanowicz J. Rody rycerskie Wielkiego Księstwa Litewskiego. T. 2. — Rzeszów, 2001. S. 109.&lt;/ref&gt;, ''Bugowił'' (1913 год)&lt;ref&gt;[https://genealogia.lt/pdfs/parafia_niemenczynska_1913r.pdf Parafia niemenczyńska w 1913 r.], Genealogia Wileńszczyzny&lt;/ref&gt;;
* Бокільт (адзначалася старажытнае германскае імя Bochild&lt;ref&gt;Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YOBwrIPG8IQC&amp;q=Bochild#v=snippet&amp;q=Bochild&amp;f=false S. 344].&lt;/ref&gt;): ''чоловека Бокильта'' (1417 год паводле выпісу 5 чэрвеня 1641 году)&lt;ref&gt;Jablonskis K. Archyvinės smulkmenos // Praeitis. T. 2. — Kaunas, 1933. P. 428.&lt;/ref&gt;;
* Буконт, Букунт, Баконт (адзначалася германскае імя Boegunde&lt;ref&gt;Thüngen L. F. Das Namenbuch: Nachschlagewerk der Namenkunde. — Aschaffenburg, 2003. [https://books.google.by/books?id=mM5tAAAAMAAJ&amp;q=Boegunde&amp;dq=Boegunde&amp;hl=ru&amp;newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjKhp2h6qiFAxUcgv0HHSzBCi4Q6AF6BAgGEAI S. 353, 1133]&lt;/ref&gt;): ''Миколаи Буконтовичъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 168.&lt;/ref&gt;, ''Станиславъ Буконтовичъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 171.&lt;/ref&gt; (1528 год), ''Bukunt'' (1815 год)&lt;ref&gt;[https://kresy.genealodzy.pl/zbior/pdf/Daugieliszki_chrzciny_1815_26.pdf Spis rodziców i dzieci urodzonych w parafii Daugieliszki w latach 1815—26]&lt;/ref&gt;, Баконты (Баканты) — літоўскі шляхецкі род&lt;ref name=&quot;ZBS-B&quot;&gt;[http://www.nobility.by/families/b/index.shtml Сьпіс шляхецкіх родаў, прозьвішчы якіх пачынаюцца на Б], [[Згуртаваньне беларускай шляхты]]&lt;/ref&gt;;
* Бокард, Букерт (адзначалася старажытнае германскае імя Buccardus&lt;ref&gt;Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 62.&lt;/ref&gt;): ''Agata Bukiert'' (1800 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=22br&amp;rid=B&amp;search_lastname=Bukiert&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1 Repla], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;, Бокарды — літоўскі шляхецкі род&lt;ref name=&quot;ZBS-B&quot;/&gt;;
* Богнар (адзначалася старажытнае германскае імя Bagnerus&lt;ref&gt;Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 50.&lt;/ref&gt;, у Чэхіі адзначалася імя Bognar&lt;ref&gt;Archiv český: čili, Staré písemné památky české i moravské, sebrané z archivů domácích i cizích. Dil. XXX. — Praha, 1913. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=yAwdAAAAMAAJ&amp;q=Bognar#v=snippet&amp;q=Bognar&amp;f=false S. 33, 45].&lt;/ref&gt;): Багнаровічы (Bognarowicz) гербу [[Вянява (герб)|Вянява]] — літоўскі шляхецкі род&lt;ref&gt;Ciechanowicz J. Rody rycerskie Wielkiego Księstwa Litewskiego. T. 2. — Rzeszów, 2001. S. 108.&lt;/ref&gt;}}.

== Носьбіты ==
* Пётар Бук — жыхар [[Жамойцкае староства|Жамойцкага староства]], які ўпамінаецца ў 1538 годзе&lt;ref&gt;Mackavičius A. Žemaitijos valsčių surašymas 1537—1538 m. — Vilnius, 2003. P. 321.&lt;/ref&gt;
* Мікалай Букавіч — [[Судэрва|судэраўскі]] баярын, які ўпамінаецца ў [[Попісы войска Вялікага Княства Літоўскага|попісе войска Вялікага Княства Літоўскага]] 1528 году
* Афанас, Філіп і Мікалай Букі — жыхары вёскі [[Вараксіна]] (каля [[Себеж]]у), якія ўпамінаюцца ў 1742 годзе&lt;ref&gt;Яўген Анішчанка, [https://web.archive.org/web/20230806122440/http://www.arhisan.com/istochniki/opisaniya/992-khvastova-1781-g-inventar-v-oshmyanskom-povete Хвастова 1781 г. инвентарь в Ошмянском повете], Архіў гісторыка Анішчанкі, 25 лютага 2018 г.&lt;/ref&gt;
* Сямён, Дарафей, Ясь і Якуб Букі — жыхары вёсак [[Угода|Угоды]] і [[Ясева]] ([[Ашмянскі павет]]), якія ўпамінаюцца ў 1781 годзе&lt;ref&gt;Яўген Анішчанка, [https://web.archive.org/web/20230806222800/http://www.arhisan.com/istochniki/opisaniya/894-varaksino-1742-g-v-sebezhskom-trakte Вараксино 1742 г. в Себежском тракте], Архіў гісторыка Анішчанкі, 3 жніўня 2017 г.&lt;/ref&gt;
* Антон Буга (1894—1938) — [[беларусы|беларус]] з ваколіцаў [[Віцебск]]у, [[Савецкія рэпрэсіі ў Беларусі|забіты ўладамі СССР]]&lt;ref&gt;[https://chumakou.com/projects/belarus1937/index2.html Беларусь: жертвы сталинских репрессий], Книга памяти Красноярского края&lt;/ref&gt;

Богі (Bog) — прыгонныя з ваколіцаў [[Сьвянцяны|Сьвянцянаў]], якія ўпамінаюцца ў XIX стагодзьдзі&lt;ref&gt;Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2022. S. 141.&lt;/ref&gt;.

Букі (Buka) — прыгонныя з ваколіцаў [[Еўе|Еўя]], якія ўпамінаюцца ў XIX стагодзьдзі&lt;ref&gt;Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2022. S. 339.&lt;/ref&gt;.

Букі (Buko) — [[Літва|літоўскі]] шляхецкі род зь [[Лідзкі павет|Лідзкага павету]]&lt;ref&gt;Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2016. S. 51.&lt;/ref&gt;.

Букевічы (Bukiewicz) — літоўскі шляхецкі род зь [[Вільня|Вільні]]&lt;ref&gt;Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2016. S. 431.&lt;/ref&gt;.

Буговічы (Bugowicz) гербу [[Габданк (герб)|Габданк]] — літоўскі шляхецкі род&lt;ref&gt;Ciechanowicz J. Rody rycerskie Wielkiego Księstwa Litewskiego. T. 6. — Rzeszów, 2006. S. 58.&lt;/ref&gt;.

Бакевіч (Bokiewicz) — прозьвішча, зафіксаванае ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах [[Сувалкі|Сувалкаў]]&lt;ref&gt;Professor Jerzy Wisniewski, [https://web.archive.org/web/20250111095809/http://www.mem.net.pl/stg/family_names.htm List of the XIXth century Suvalki region family names], Suwalki Genealogical Society&lt;/ref&gt;.

У актах [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]] ўпамінаўся маёнтак Букішкі ў [[Віленскі павет (ВКЛ)|Віленскім павеце]]&lt;ref&gt;Indeks alfabetyczny miejscowości dawnego wielkiego Księstwa Litewskiego: A—K (Abakanowicze — Kujany). Wilno, 1929. S. 51.&lt;/ref&gt;.

На [[Браслаўскі павет|гістарычнай Браслаўшчыне]] існуе хутар [[Букаўшчына]], на [[Віленскі павет (ВКЛ)|гістарычнай Віленшчыне]] — вёска [[Букішкі]].

== Заўвагі ==
{{Заўвагі}}

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

{{Германскія імёны-асновы}}
{{Імёны з асновай бург}}

[[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]]</text>
      <sha1>8hl59wo50p5oxhd3w9md1na7fof24qm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Радэзія</title>
    <ns>0</ns>
    <id>272022</id>
    <revision>
      <id>2677122</id>
      <parentid>2595631</parentid>
      <timestamp>2026-07-02T11:28:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Deminly</username>
        <id>88990</id>
      </contributor>
      <comment>Солзбэры</comment>
      <origin>2677122</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9738" sha1="3xg16r3y9u36u76e342lk3kfdgch2ut" xml:space="preserve">{{Іншыя значэньні|Паўднёвая Радэзія, Паўночная Радэзія, Фэдэрацыя Радэзіі й Ньясалэнду}}
{{Колішняя дзяржава
| Родны склон = Радэзіі
| Год1 = 11 лістапада 1965 году
| Падзея1 = Незалежнасьць
| Год2 = 2 сакавіка 1970 году
| Падзея2 = Абвяшчэньне Рэспублікі
| Падзея3 = Скасаваньне
| Год3 = 1 чэрвеня 1979 году
|Сталіца=[[Харарэ|Солзбэры]]}}
'''Радэ́зія''' ({{мова-en|Rhodesia}}) — непрызнаная дзяржава ў паўднёвай Афрыцы, якая існавала ў 1965—1979 гадох і знаходзілася на тэрыторыі сучаснага [[Зымбабвэ]].

Паўднёвая Радэзія абвясьціла сваю незалежнасьць ад [[Вялікабрытанія|Вялікабрытаніі]] [[11 лістапада]] 1965 году пасьля [[рэфэрэндум]]у ў якім ўдзельнічала [[Апартэід|пераважная большасьць белых]](каля 90%). Выбаршчыкі выказаліся за незалежнасьць. [[Калёнія (залежная тэрыторыя)|Калёнія]] спадзявалася на тое, каб стацца [[дамініён]]ам Брытанскай імпэрыі, але сусьветная супольнасьць на заклік Брытаніі ня прызнала незалежнасьць Радэзіі. Радэзія абвясьціла сябе [[рэспубліка]]й у 1970 годзе. Ва ўладзе знаходзілася партыя радэзійскіх нацыяналістаў [[Радэзійскі фронт]] на чале зь [[Ян Сьміт|Янам Сьмітам]].
[[Файл:1970s_Jameson_Avenue,_Salisbury,_Rhodesia_6875739032.jpg|значак|Джэймсан-Авэню ў Солзбэры]]

Ў 1979 годзе пасьля [[Радэзійская вайна ў Бушы|доўгай грамадзянскай вайны]] да ўлады прыйшлі нацыяналістычныя групоўкі каранёвага чорнага насельніцтва[https://greydynamics.com/rhodesian-bush-wars-and-intelligence-operations/]. Назоў быў зьменены на Зымбабвэ-Радэзія, а затым на Зымбабвэ. Вялікабрытанія й сусьветная супольнасьць прызналі незалежнасьць Зымбабвэ. Радэзія атрымала свой назоў у імя анґельскага каляніста й бізнэсмэна [[Сэсіл Джон Роўдз|Сэсіла Джона Роўдза]] (па-анґельску: Cecil John Rhodes)&lt;ref&gt;[https://www.sahistory.org.za/people/cecil-john-rhodes]&lt;/ref&gt;.

== Тэрыторыя ==
[[Файл:Rhodesia_adm_location_map_with_names.svg|значак|Тэрытарыяльны падзел Радэзіі]]
Радэзія суседнічала з [[Паўднёва-Афрыканская Рэспубліка|ПАР]] на поўдні, з [[Батсвана|Бэчўаналэндам]] на паўднёвым захадзе, з [[Намібія|Паўднёва-Заходняй Афрыка]]й на захадзе, з [[Замбія|Паўночнай Радэзія]]й на поўначы й на ўсходзе з [[Мазамбік]]ам.

Радэзія падзялялася на сем рэгіёнаў: Паўночны й Паўднёвы Машоналэнд, Манікалэнд, Вікторыя, Паўднёвы й Паўночны Матабэлэлэнд, Мідлэндз.

== Гісторыя ==
{{Асноўны артыкул|Гісторыя Зымбабвэ}}
{{Глядзіце таксама|Грамадзянская вайна ў Паўднёвай Радэзіі}}
11 лістапада 1965 году Паўднёвая Радэзія абвесьціла сваю незалежнасьць ад Брытанскай імпэрыі. Ў адказ на гэта Брытанія патрабавала ў сусьветнага грамадзтва ня вызнаваць незалежнасьць Радэзіі. Радэзія спадзявалася на станаўленьне дамініёнам Брытаніі, але пасьля таго, як міжнароднае грамадзтва адмовілася вызнаваць незалежнасьць Паўднёвай Радэзіі, ў 1970 годзе [[манархія]] была скасавана й краіна стала [[рэспубліка]]й.

Ў 1979 годзе ўрад Яна Сьміта пайшоў на кампраміс з апазыцыяй і падпісаў Унутраную дамову, згодна якому у краіне прайшлі новыя выбары, на якіх перамог япіскап Абэль Музарэва. Назва краіны зьмянілася на [[Зымбабвэ-Радэзія]], але Вялікабрытанія адмовілася вызнаваць новую дзяржаву. У сьнежні 1979 году ў Доме Лянкастэраў было падпісана новае пагадненьне[https://web.archive.org/web/20230729125602/https://ww-article-cache-1.s3.amazonaws.com/en/Lancaster_House_Agreement]. Ў пагадненьні ўдзельнічалі прадстаўнікі Брытаніі, ураду Радэзіі й лідэры радыкальнай левай апазыцыі. У выніку пагадненьня ў Радэзіі абвяшчалася каляніяльная часовая ўлада, якая правяла новыя выбары, на якіх перамог [[Зымбабвэйскі афрыканскі нацыянальны зьвяз]] на чале з [[Робэрт Мугабэ|Робэртам Мугабэ]].

== Палітыка ==
{{Глядзіце таксама|Радэзійскі Фронт|Радэзійская партыя дзеяньня|Сіла нацыянальнага яднаньня|Радэзійская партыя белых людзей}}

Нягледзячы на тое, што Паўднёвая Радэзія ня атрымала статусу [[дамініён]]а, радэзійцы ўзялі курс на стварэньне [[:en:Responsible government|адказнага ўраду]]. У Паўднёвай Радэзіі бурліла актыўнае палітычнае жыцьцё. Левыя й правыя змагаліся за месца ў парлямэнце. Ў 1969 годзе па прыняцьці новай канстытуцыі, быў створаны двухпалатны парлямэнт. Парлямэнт складаўся з Сэнату й Палаты сходу. Палат сходу абіраўся грамадзянамі, пакідаючы ў асноўным месца для белых. Прэзыдэнт граў сымбалічную й цырыманіяльную ролю. Прэм’ер-міністру належала [[заканадаўчая ўлада]].[https://everything.explained.today/Rhodesia/].

== Узброеныя Сілы ==
{{Глядзіце таксама|Радэзійскія сілы бясьпекі|Дапаможныя сілы бясьпекі}}
[[Файл:Rhodesian_Security_Forces_Logotype.svg|значак|Лягатып Радэзійскіх сілаў бясьпекі.]]
Радэзійскія сілы бясьпекі складаліся з Радэзійскай Арміі, якой дэлегаваў [[Пітэр Ўолз]], Каралеўскіх радэзійскіх [[ВПС]] і з Брытанскай паўднёва-афрыканскай паліцыі. Нягледзячы на эканамічныя й палітычныя санкцыі, Радэзія здолела разьвіць моцныя прафэсыянальныя ваенныя сілы. У красавіку 1980 года, пасьля дыпляматычнага прызнаньня Зымбабвэ ва ўсім сьвеце, сілы бясьпекі Радэзіі, [[Афрыканская нацыянальна-вызваленчая армія Зымбабвэ]] й [[Народна-рэвалюцыйная армія Зымбабвэ]] былі аб’яднаны ў [[Сілы абароны Зымбабвэ]].

== СМІ ==
Галоўнымі ґазэтамі былі «Радэзійскі весьнік» і «Хронікі Булаваё». Выдаваўся часопіс «Ілюстраванае жыцьцё ў Радэзіі». Таксама існавала Радэзійская Радыёкампанія ([[Ангельская мова|па-анґельску]]: Rhodesian Broadcasting Corporation, RBC) і Радэзіскае Тэлебачаньне ([[Ангельская мова|па-анґельску]]: Rhodesian Television, RTV).

{{Бібліяінфармацыя}}
{{Парады артыкулу|вікіфікаваць|няма крыніцаў}}

[[Катэгорыя:Колішнія краіны Афрыкі]]
[[Катэгорыя:Колішнія рэспублікі]]
[[Катэгорыя:Колішнія непрызнаныя дзяржавы]]
[[Катэгорыя:Дзяржавы і тэрыторыі, заснаваныя ў 1965 годзе]]
[[Катэгорыя:Дзяржавы і тэрыторыі, скасаваныя ў 1979 годзе]]</text>
      <sha1>3xg16r3y9u36u76e342lk3kfdgch2ut</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Будзейка</title>
    <ns>0</ns>
    <id>272187</id>
    <revision>
      <id>2677114</id>
      <parentid>2674372</parentid>
      <timestamp>2026-07-02T10:52:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>67502</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2677114</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10125" sha1="rqurcg846swcizkavkhfwtnzvm6oi5d" xml:space="preserve">{{Імя
|імя              = Будзейка
|лацінка          = Budziejka
|арыгінал         = Buddecke
|вымаўленьне      = 
|мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]]
|утварэньне       = [[Бода|Budo]] + [[суфікс]] з {{nowrap|элемэнтам -к- (-k-)}}
|варыянт          = Будзека, Будзіка, Будыка, Будзік, Будка, Бодка, Байдзейка
|вытворныя        = [[Буцейка]]
|зьвязаныя        = 
}}

'''Будзейка''' (''Будзека'', ''Будзіка'', ''Будыка'', ''Будка'', ''Бодка'', ''Байдзейка'') — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

== Паходжаньне ==
{{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}}

Бодзіка, Бодзека або Будэка, пазьней таксама Будка (Bodico&lt;ref&gt;Andresen K. G. Die altdeutschen Personennamen in ihrer Entwickelung und Erscheinung als heutige Geschlechtenamen. — Mainz, 1873. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=UKNSAAAAcAAJ&amp;q=Bodico#v=snippet&amp;q=Bodico&amp;f=false S. 30].&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Ao. Prof. Dr. Hermann Reichert, [https://homepage.univie.ac.at/hermann.reichert/studententexte/Lexikon_der_altgermanischen_Namen.docx Lexikon der altgermanischen Namen]&lt;/ref&gt;, Bodeca&lt;ref&gt;Ferguson R. Surnames as a Science. — London, 1883. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=HlUQAAAAYAAJ&amp;q=Bodeca#v=snippet&amp;q=Bodeca&amp;f=false P. 107].&lt;/ref&gt;, Budeca&lt;ref&gt;Briggs K. An index to personal names in English place-names. — Nottingham, 2023. P. 72.&lt;/ref&gt;, Buddeke&lt;ref&gt;Heintze A. Die deutschen Familien-Namen, geschichtlich, geographisch, sprachlich. — Halle, 1903. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=brKCAAAAIAAJ&amp;q=Budig#v=snippet&amp;q=Budig&amp;f=false S. 114].&lt;/ref&gt;, Buddecke&lt;ref&gt;Kleemann S. Die Familiennamen Quedlinburgs und der Umgegend. — Quedlinburg, 1891. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=imgSAAAAYAAJ&amp;q=Buddecke#v=snippet&amp;q=Buddecke&amp;f=false S. 20].&lt;/ref&gt;, Budke&lt;ref&gt;Knudsen G. Danmarks gamle personnavne. Bd. 1: Fornavne. — København, 1948. S. 170.&lt;/ref&gt;) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня&lt;ref&gt;Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YOBwrIPG8IQC&amp;q=Bodic%2C+Budke#v=snippet&amp;q=Bodic%2C%20Budke&amp;f=false S. 322].&lt;/ref&gt;. Іменная аснова [[Бода|-буд- (-бод-)]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Будзівід (імя)|Будзівід]], [[Будар]], [[Будрых]]; германскія імёны Bodwidus, Buder, Boderich) паходзіць ад [[Бургундзкая мова|бургундзкага]] buda 'пасол, пасланьнік' або германскага bodo 'гаспадар'&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 16.&lt;/ref&gt;.

Імя Будэка гістарычна бытавала ў Польшчы: ''Budeke'' (1381 год)&lt;ref&gt;Słownik staropolskich nazw osobowych. T. 1. — Wrocław, 1965—1967. S. 273.&lt;/ref&gt;.

У [[Прусія|Прусіі]] бытавала імя Будыка: ''Budike'' (1373 год)&lt;ref&gt;Trautmann R. Die altpreußischen Personennamen. — Göttingen, 1925. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=RdZD6OjYXgoC&amp;q=Budike#v=snippet&amp;q=Budike&amp;f=false S. 20].&lt;/ref&gt;.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''homines duos: primum Petrum Budzikowicz, secundum Andream Budzikowicz'' (1539 год)&lt;ref&gt;Codex Mednicensis seu Samogitiae Dioecesis. P. 1, (1416.II.13—1609.IV.2). — Roma, 1984. [https://books.google.by/books?id=ewUsAQAAMAAJ&amp;q=Budzikowicz&amp;dq=Budzikowicz&amp;hl=ru&amp;newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwji3Kqq9OGCAxWpqf0HHeGtBtYQ6AF6BAgHEAI P. 285].&lt;/ref&gt;; ''Станиславъ Будекъ Томъковичъ… Абрамъ Будекъ Томъковичъ'' (1567 год)&lt;ref&gt;Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=3Ih5AqeL2iwC&amp;q=%D0%91%D1%83%D0%B4%D0%B5%D0%BA%D1%8A#v=snippet&amp;q=%D0%91%D1%83%D0%B4%D0%B5%D0%BA%D1%8A&amp;f=false С. 994].&lt;/ref&gt;; ''Гаврило Будыковичъ'' (26 кастрычніка 1609 году)&lt;ref&gt;Археографический сборник документов, относящихся к истории Северо-западной Руси. Т. 1. — Вильна, 1867. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=K2ZOAQAAMAAJ&amp;q=%D0%91%D1%83%D0%B4%D1%8B%D0%BA%D0%BE#v=snippet&amp;q=%D0%91%D1%83%D0%B4%D1%8B%D0%BA%D0%BE&amp;f=false С. 240].&lt;/ref&gt;; ''Budzik'' (1671—1681 гады)&lt;ref&gt;Zinkevičius Z. Lietuvių antroponimika: Vilniaus lietuvių asmenvardžiai XVII a. pradžioje. — Vilnius, 1977. P. 127.&lt;/ref&gt;; ''pana Sylwestra Budkiewicza''&lt;ref&gt;Krakowski S. Wykaz podatku podymnego powiatu wołkowyskiego z r. 1690 // Wiadomości Studium Historii Prawa Litewskiego. T. 1, 1938. S. 233.&lt;/ref&gt;, ''Sylwester Budkiewicz'', ''Bartłomiey Budkiewicz'', ''Stephan Budkiewicz'', ''Michał Budkiewicz''&lt;ref&gt;Krakowski S. Wykaz podatku podymnego powiatu wołkowyskiego z r. 1690 // Wiadomości Studium Historii Prawa Litewskiego. T. 1, 1938. S. 245.&lt;/ref&gt; (1690 год); ''Teresa Budkiewicz'' (1720 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=22br&amp;rid=B&amp;search_lastname=Budkiewicz&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1 Dereczyn], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Onisko Budykiewicz'' (1728 год)&lt;ref&gt;[https://sources.ruzhany.info/112_25a.html «Inwentarż Maiętnosci Rożaneÿ» 1728], НГАБ. Ф. 1928, воп. 1, спр. 208.&lt;/ref&gt;; ''Franciszek Budkiewicz'' (1762 год)&lt;ref&gt;[https://sources.ruzhany.info/114_03.html «Inwentarż Maiętnosci Rożaneÿ. 1762»], НГАБ. Ф. 1928, воп. 1, спр. 209.&lt;/ref&gt;; ''Elżbieta Bodkiewicz'' (1769 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=S&amp;w=22br&amp;rid=S&amp;search_lastname=Bodkiewicz&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Wielka Brzostowica], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Katarzyna Budejko'' (1801 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=22br&amp;rid=B&amp;search_lastname=Budejko&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1 Indura], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Petronela Budeyko'' (1831 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=22br&amp;rid=B&amp;search_lastname=Budeyko&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1 Wawiórka], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Franciszka Budzekiewicz'' (1850 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=22br&amp;rid=B&amp;search_lastname=Budzekiewicz&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1 Wawiórka], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;.

== Носьбіты ==
* Ігнаці Будзейка (''Budziejko'') — уладальнік гаспадаркі ў Міцюнах каля [[Трокі|Трокаў]] на 1931 год&lt;ref&gt;Ryszard Sys, [https://kresy.genealodzy.pl/zbior/pdf/spis_gosp_1928_38_wilenskie.pdf Właściciele gospodarstw rolnych w woj. wileńskim w latach 1928—1939], publikacje «Pisarza hipotecznego zawarte w Dzienniku Województwa Wileńskiego za lata 1928—1939»&lt;/ref&gt;
* Максім Будзейка (1894—?) — [[беларусы|беларус]] з ваколіцаў [[Карэлічы|Карэлічаў]], які [[Савецкія рэпрэсіі ў Беларусі|пацярпеў ад уладаў СССР]]&lt;ref name=&quot;Memaryjal&quot;&gt;[https://chumakou.com/projects/belarus1937/index2.html Беларусь: жертвы сталинских репрессий], Белорусский «Мемориал»&lt;/ref&gt;
* Якім Будзік (1902—?) — беларус з ваколіцаў [[Лагішын]]а, які пацярпеў ад уладаў СССР&lt;ref name=&quot;Memaryjal&quot;/&gt;
* [[Уладзімер Будкевіч]] ({{нар.}} 1947) — беларускі музыка і пэдагог, [[Заслужаны артыст Рэспублікі Беларусь]]

Будзейкі — [[Уніяцкая царква ў Рэчы Паспалітай|уніяты]] [[Радзівонішкі|Радзівоніскай]] парафіі&lt;ref&gt;[[Леанід Лаўрэш|Лаўрэш Л.]] Прыход у Радзівонішках // Лідскі летапісец. № 2 (86), 2019. C. 41—53.&lt;/ref&gt;.

Будзейка (Budzieyko) — жыхар [[Гарадзенскі павет|Гарадзенскага павету]], які ўпамінаецца ў 1789 годзе&lt;ref&gt;Inwentarze starostw i dzierżaw powiatu grodzieńskiego 1789. — Jamiński Zespół Indeksacyjny, 2018.&lt;/ref&gt;.

Бадзейка (Bodziejko), Будзейка (Budziejko) і Будзік (Budzik) — прозьвішчы, зафіксаваныя ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах [[Сувалкі|Сувалкаў]]&lt;ref&gt;Professor Jerzy Wisniewski, [https://web.archive.org/web/20250111095809/http://www.mem.net.pl/stg/family_names.htm List of the XIXth century Suvalki region family names], Suwalki Genealogical Society&lt;/ref&gt;.

Назву [[Будзькі]] маюць вёскі на гістарычных [[Аршанскі павет|Аршаншчыне]] і [[Менскі павет|Меншчыне]], назву [[Будзькаўшчына]] — на гістарычных [[Ашмянскі павет|Ашмяншчыне]] і [[Полацкае ваяводзтва|Полаччыне]].

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

{{Германскія імёны на -іка}}
{{Імёны з асновай буд}}

[[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]]</text>
      <sha1>rqurcg846swcizkavkhfwtnzvm6oi5d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Бунар</title>
    <ns>0</ns>
    <id>272578</id>
    <revision>
      <id>2677119</id>
      <parentid>2673428</parentid>
      <timestamp>2026-07-02T11:16:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>67502</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2677119</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6864" sha1="ethm78mwupfij33b4447aa2gtcygx49" xml:space="preserve">{{Імя
|імя              = Бунар
|лацінка          = Bunar
|арыгінал         = Buner
|вымаўленьне      = 
|мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]]
|утварэньне       = [[Бунь|Bono]] + [[Гір|Hari]]
|варыянт          = Бонар, Бунэр, Бонэр
|вытворныя        = 
|зьвязаныя        = 
}}

'''Бунар''' (''Бунэр''), '''Бонар''' (''Бонэр'') — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

== Паходжаньне ==
{{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}}

Бонар, пазьней Бунэр або Бёнэр (Bonarius, Bônari&lt;ref&gt;Bruckner W. Die Sprache der Langobarden. — Strassburg, 1895. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=pOwSOFBgFfQC&amp;q=B%C3%B4nari#v=snippet&amp;q=B%C3%B4nari&amp;f=false S. 266].&lt;/ref&gt;, Buner&lt;ref&gt;Brons B. Friesische Namen und Mitteilungen darüber. — Emden, 1877. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=t7QwAQAAMAAJ&amp;q=Buner#v=snippet&amp;q=Buner&amp;f=false S. 31].&lt;/ref&gt;, Böhner) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня&lt;ref&gt;Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YOBwrIPG8IQC&amp;q=Bonarius#v=snippet&amp;q=Bonarius&amp;f=false S. 327, 761].&lt;/ref&gt;. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Бунь|бун- (бон-)]] паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] bauan 'мяшкаць'&lt;ref&gt;Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 61.&lt;/ref&gt; або bundnan 'зьвязваць'&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 20.&lt;/ref&gt;, а аснова [[Гір|-гер- (-ер-)]] (імёны ліцьвінаў [[Герман (імя)|Герман]], [[Гунтэр]], [[Кіндэр]]; германскія імёны Herman, Gunter, Kinder) — ад гоцкага harjis&lt;ref&gt;Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 14, 1972. S. 143.&lt;/ref&gt;, германскага heri 'войска, загон' або гоцкага hairus&lt;ref&gt;Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 124.&lt;/ref&gt;, германскага heru 'меч'&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 17.&lt;/ref&gt;.

Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены [[Польская акадэмія навук|Польскай акадэміяй навук]], адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскага імя Boner&lt;ref&gt;Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 22.&lt;/ref&gt;.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''Daniel Bunar'' (6 чэрвеня 1656 году)&lt;ref&gt;Akta zjazdów stanów Wielkiego Księstwa Litewskiego. T. 2. — Warszawa, 2009. S. 350.&lt;/ref&gt;; ''Hrehory Bunar… Krzysztof Bunar na miejscu Hrehora Bunara'' (1667 год)&lt;ref name=&quot;Blaszczyk-2015-305&quot;&gt;Błaszczyk G. Herbarz szlachty żmudzkiej. T. 1. — Warszawa, 2015. S. 305.&lt;/ref&gt;; ''Krzysztof Bunar… Piotr Bunar… Daniel Bunar… Hrehory Buner'' (1690 год)&lt;ref&gt;Metryka Litewska. Rejestry podymnego Welkiego Ksiestwa. Księstwo Żmudzkie 1690 r. — Warszawa, 2009. S. 86, 142, 191—192.&lt;/ref&gt;; ''Johanne Bonar, advocatiali'' (9 верасьня 1699 году)&lt;ref&gt;Археографический сборник документов: относящихся к истории Северо-Западной Руси. Т. 2. — Вильна, 1867. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=GS1OAAAAcAAJ&amp;q=Bonar#v=snippet&amp;q=Bonar&amp;f=false С. 254].&lt;/ref&gt;; ''Justyna Bonar'' (1825 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=D&amp;w=22br&amp;rid=D&amp;search_lastname=Bonar&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Krzemienica], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;.

== Носьбіты ==
* Дзьмітры Банаровіч — манах [[Холм]]скага манастыра, які ўпамінаецца ў 1648 годзе&lt;ref&gt;Акты, издаваемые Виленской Комиссией для разбора древних актов. Т. 23. — Вильна, 1896. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=qJxIAQAAMAAJ&amp;q=%D0%B1%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A#v=snippet&amp;q=%D0%B1%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A&amp;f=false С. CII].&lt;/ref&gt;
* Войцех Тамашавіч Бунаровіч — [[Расены|расенскі]] зямянін, які ўпамінаецца ў 1648—1649 гадох&lt;ref name=&quot;Blaszczyk-2015-305&quot;/&gt;

Бунары — прыгонныя зь вёскі [[Семернікі|Семернікоў]] ([[Ашмянскі павет]]), якія ўпамінаюцца ў XIX стагодзьдзі&lt;ref&gt;Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2016. S. 369.&lt;/ref&gt;.

Бонэры (Bonner) — [[Літва|літоўскі]] шляхецкі род зь [[Віленскі павет (ВКЛ)|Віленскага павету]]&lt;ref&gt;Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2016. S. 418.&lt;/ref&gt;.

Бонэры (Boner) — літоўскі шляхецкі род з [[Троцкі павет|Троцкага павету]]&lt;ref&gt;Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2022. S. 236.&lt;/ref&gt;.

Бунары — [[Літва|літоўскі]] шляхецкі род, які меў уладаньні на [[Жамойць|Жамойці]].

Бонар (Bonar) і Банара (Bonara) — прозьвішчы, зафіксаваныя ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах [[Сувалкі|Сувалкаў]]&lt;ref&gt;Professor Jerzy Wisniewski, [https://web.archive.org/web/20250111095809/http://www.mem.net.pl/stg/family_names.htm List of the XIXth century Suvalki region family names], Suwalki Genealogical Society&lt;/ref&gt;.

== Глядзіце таксама ==
* [[Бунь|Буна]]
* [[Гір|Геры]]

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

{{Імёны з асновай бун}}
{{Імёны з асновай гер}}

[[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]]</text>
      <sha1>ethm78mwupfij33b4447aa2gtcygx49</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Бень</title>
    <ns>0</ns>
    <id>272662</id>
    <revision>
      <id>2677100</id>
      <parentid>2667638</parentid>
      <timestamp>2026-07-02T08:28:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>67502</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2677100</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9339" sha1="qecjqpmy4n6mmm6jaommoj4k1tci7mx" xml:space="preserve">{{Імя
|імя              = Бень
|лацінка          = Bień
|арыгінал         = Ben
|вымаўленьне      = 
|мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]]
|варыянт          = Бін, Бінь
|вытворныя        = 
|зьвязаныя        = [[Бінейка]], [[Бінель]], [[Беняш]], [[Бінгель]], [[Бенат]], [[Бінэрт]], [[Бімунт]]
}}

'''Бень''', '''Бін''' (''Бінь'') — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

== Паходжаньне ==
{{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}}

Бена, Бен або Біна (Beno, Ben, Bino&lt;ref&gt;Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule. T. III: Les noms de personnes contenus dans les noms de lieux. — Paris, 1985. P. 262.&lt;/ref&gt;) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня&lt;ref&gt;Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YOBwrIPG8IQC&amp;q=Beno%2C+Ben%2C+Bihn#v=snippet&amp;q=Beno%2C%20Ben%2C%20Bihn&amp;f=false S. 257].&lt;/ref&gt;. Іменная аснова бін-, магчыма, паходзіць ад [[стараверхненямецкая мова|стараверхненямецкага]] bina 'пчала'&lt;ref&gt;Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 58.&lt;/ref&gt;. Сярод [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] бытавалі імёны [[Бінейка|Беніка]], [[Бінель]], [[Бінгель]], [[Бенат]], [[Бінэрт]], [[Бімунт]]. Адзначаліся германскія імёны Bennico, Benilo, Bengel, Bennato, Benert, Bemund. Іменная аснова бен- магла ўтварыцца як скарот ([[Гіпакарыстык|гіпакарыстык]]) асновы [[Берн|берн- (бірн-)]]&lt;ref&gt;Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 54.&lt;/ref&gt;.

Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены [[Польская акадэмія навук|Польскай акадэміяй навук]], адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскага імя Binar&lt;ref&gt;Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 19.&lt;/ref&gt;. Апроч таго, у Польшчы гістарычна бытавала імя Бень&lt;ref&gt;Słownik staropolskich nazw osobowych. T. 1. — Wrocław, 1965—1967. S. 154.&lt;/ref&gt;.

У 1555 годзе ў [[Каралявец]]кім унівэрсытэцце навучаўся ''Dauid Binewald, filius pastoris in Hohenstein, Prutenus'', у 1605 годзе — ''Christoforus Benerus, Zintensis Borussus'', у 1607 годзе — ''Johannes Biehn, Freudenauensis Borussus'', у 1623 годзе — ''Georgius Benert{{Заўвага|Адзначалася старажытнае германскае імя Benard&lt;ref&gt;Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YOBwrIPG8IQC&amp;q=Benard#v=snippet&amp;q=Benard&amp;f=false S. 258].&lt;/ref&gt;}}… Dantiscani Borussi… Andreas Bihn, Fredenauiensis Borussus'', у 1633 годзе — ''Johannes Bien, Morungensis Borussus''&lt;ref&gt;Die matrikel der Universität Königsberg i. Pr. Bd. 1: Die Immatrikulationen von 1544—1656. — Leipzig, 1910. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=-sZYzw8knMEC&amp;q=Benerus#v=snippet&amp;q=Benerus&amp;f=false S. 19, 168, 180, 270, 272, 343].&lt;/ref&gt;.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''князя Ивановы люди Юрьевича болничане… Бин'' (1469—1477 гады)&lt;ref&gt;Ivoška D., Ryčkov A. Brėžiant Vyžuonų ribą: šiaurės rytų Lietuvos XV a. asmenvardžiai ir (ne)pamirštas) kelias // Acta Linguistica Lithuanica. XCI, 2024. P. 37.&lt;/ref&gt;, ''[[Пералая|перелаичане]]… а Яцъко Беневичъ'' (22 красавіка 1496 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|6к}} S. 138.&lt;/ref&gt;; ''у [[Васілішкі|Василишскомъ]] повете людеи на имя [[Рост (імя)|Ростя]] Бяневича'' (4 кастрычніка 1499 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|6к}} P. 221.&lt;/ref&gt;; ''чоловеков тяглых у волости Дорсунишскои… а [[Мікель|Микля]] Биневича'' (26 студзеня 1516 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|9к}} S. 179.&lt;/ref&gt;; ''Beniszki'' (1744 год)&lt;ref&gt;[https://pawet.net/library/history/city_district/religion/d_1744/diecezja_wile%C5%84ska,_1744.html Diecezja Wileńska, 1744], [[Pawet]], 20 лютага 2011 г.&lt;/ref&gt;; ''Jan Biniewicz… Jerzy Biniewicz'' (21 жніўня 1780 году)&lt;ref&gt;Akta sejmiku kowieńskiego z lat 1733—1795. — Warszawa, 2019. S. 322, 325.&lt;/ref&gt;{{Заўвага|Таксама:
* Бінвін: ''а Болътромея Бинъвиновича — бояр [[радунь]]ских'' (18 жніўня 1541 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|225к}} P. 198.&lt;/ref&gt;;
* Бэнкін (адзначалася старажытнае германскае імя Bennichin&lt;ref&gt;Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YOBwrIPG8IQC&amp;q=Bennichin#v=snippet&amp;q=Bennichin&amp;f=false S. 258].&lt;/ref&gt;, германскае імя Benekinus&lt;ref&gt;Sveriges medeltida personnamn. Hft. 2. — Uppsala, 1973. S. 290—291.&lt;/ref&gt;): Бэнкіны (Benkin) гербу [[Кораб (герб)|Кораб]] — літоўскі шляхецкі род з ваколіцаў [[Шаўлі|Шаўляў]]&lt;ref&gt;Ciechanowicz J. Rody rycerskie Wielkiego Księstwa Litewskiego. T. 2. — Rzeszów, 2001. S. 65.&lt;/ref&gt;;
* Бэнэтаўт: Бэнэтаўты (Benetowt) гербу [[Ліс (герб)|Ліс]] — літоўскі шляхецкі род зь [[Вількамірскі павет|Вількамірскага павету]]&lt;ref&gt;Ciechanowicz J. Rody rycerskie Wielkiego Księstwa Litewskiego. T. 2. — Rzeszów, 2001. S. 62.&lt;/ref&gt;}}.

== Носьбіты ==
* Мікалай Бэна (Mikołaj Beno) — алтарыст з [[кракаў]]скага Казімежа, які ўпамінаецца ў 1410 годзе&lt;ref&gt;Testamenty z ksiąg sądowych małych miast polskich do 1525 roku. — Warszawa, 2017. S. 43.&lt;/ref&gt;
* Вітольд Бень (1920—?) — [[беларусы|беларус]] з ваколіцаў [[Вярэнаў|Вярэнава]], які [[Савецкія рэпрэсіі ў Беларусі|пацярпеў ад уладаў СССР]]&lt;ref&gt;[https://chumakou.com/projects/belarus1937/index2.html Беларусь: жертвы сталинских репрессий], Белорусский «Мемориал»&lt;/ref&gt;

Бені (Bień) — прыгонныя зь вёскі [[Дунай (Іўеўскі сельсавет)|Дунаю]] ([[Ашмянскі павет]]), якія ўпамінаюцца ў XIX стагодзьдзі&lt;ref&gt;Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2016. S. 376.&lt;/ref&gt;.

Бяневічы (Beniewicz) — [[Літва|літоўскі]] шляхецкі род зь [[Вільня|Вільні]]&lt;ref&gt;Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2016. S. 402.&lt;/ref&gt;.

Беневічы (Bieniewicz) гербу [[Радван (герб)|Радван]] — літоўскі шляхецкі род зь Вільні&lt;ref&gt;Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2016. S. 407.&lt;/ref&gt;.

Біневічы — літоўскі шляхецкі род&lt;ref&gt;[http://www.nobility.by/families/b/index.shtml Сьпіс шляхецкіх родаў, прозьвішчы якіх пачынаюцца на Б], [[Згуртаваньне беларускай шляхты]]&lt;/ref&gt;.

Беневіч (Bieniewicz) — прозьвішча, зафіксаванае ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах [[Сувалкі|Сувалкаў]]&lt;ref&gt;Professor Jerzy Wisniewski, [https://web.archive.org/web/20250111095809/http://www.mem.net.pl/stg/family_names.htm List of the XIXth century Suvalki region family names], Suwalki Genealogical Society&lt;/ref&gt;.

На [[Лідзкі павет|гістарычнай Лідчыне]] існуе вёска [[Беневічы]], на [[Ашмянскі павет|гістарычнай Ашмяншчыне]] — [[Бяняны]].

== Заўвагі ==
{{Заўвагі}}

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

{{Германскія імёны-асновы}}
{{Імёны з асновай бен}}

[[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]]</text>
      <sha1>qecjqpmy4n6mmm6jaommoj4k1tci7mx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Брунейка</title>
    <ns>0</ns>
    <id>273668</id>
    <revision>
      <id>2677112</id>
      <parentid>2672087</parentid>
      <timestamp>2026-07-02T10:28:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>67502</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2677112</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3696" sha1="9kstjei9p7sciiozrhvwdjg61xlualk" xml:space="preserve">{{Імя
|імя              = Брунейка
|лацінка          = Bruniejka
|арыгінал         = Brunico
|вымаўленьне      = 
|мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]]
|утварэньне       = [[Бруна|Bruno]] + [[суфікс]] з {{nowrap|элемэнтам -к- (-k-)}}
|варыянт          = 
|вытворныя        = 
|зьвязаныя        = 
}}

'''Брунейка''' — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

== Паходжаньне ==
{{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}}

Бруніка (Brunicho, Brunico) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня, вытворнае ад германскага імя Bruno&lt;ref&gt;Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YOBwrIPG8IQC&amp;q=Brunicho%2C+Brunico#v=snippet&amp;q=Brunicho%2C%20Brunico&amp;f=false S. 339].&lt;/ref&gt;. Іменная аснова [[Бруна|-брун-]] паходзіць ад германскага brun 'бліскуча карычневы'&lt;ref&gt;Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 61.&lt;/ref&gt;, [[Стараверхненямецкая мова|стараверхненямецкага]] brunia 'нагруднік, кіраса, кальчуга'&lt;ref&gt;Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 25.&lt;/ref&gt;. 

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''Ignacy Bruniejko'' (1821 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=22br&amp;rid=B&amp;search_lastname=Bruniejko%20&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Lida], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Magdalena Brunejko'' (1830 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=23lt&amp;rid=B&amp;search_lastname=Brunejko&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Wilno św. Jana], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;.

== Носьбіты ==
* Мацьвей, Ян і Стэфан Брунейкі — жыхары мястэчка [[Ліпнішкі|Ліпнішак]], якія ўпамінаюцца ў 1773 годзе&lt;ref&gt;Гецевич, А. К. Инвентарь местечка Липнишки 1773 года // Новая наука: гипотезы, взгляды и факты. Сборник научных трудов. Под общей редакцией С. В. Кузьмина. — Казань, 2017. С. 19.&lt;/ref&gt;

Брунэйка (Brunejko) — прозьвішча, зафіксаванае ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах [[Сувалкі|Сувалкаў]]&lt;ref&gt;Professor Jerzy Wisniewski, [https://web.archive.org/web/20250111095809/http://www.mem.net.pl/stg/family_names.htm List of the XIXth century Suvalki region family names], Suwalki Genealogical Society&lt;/ref&gt;.

Брунейка — прозьвішча, гістарычна зафіксаванае на тэрыторыі цяперашняй [[Летува|Летувы]]&lt;ref&gt;Lietuvių pavardžių žodynas. T. 1. — Vilnius, 1985. P. 316.&lt;/ref&gt;.

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

{{Германскія імёны на -іка}}

[[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]]</text>
      <sha1>9kstjei9p7sciiozrhvwdjg61xlualk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Армін (імя)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>274123</id>
    <revision>
      <id>2677053</id>
      <parentid>2662758</parentid>
      <timestamp>2026-07-01T21:30:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>67502</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2677053</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10108" sha1="tlqc5pwaoejpofom2jj57ridcr8glxi" xml:space="preserve">{{Імя
|імя              = Армін
|лацінка          = Armin
|арыгінал         = Armin
|вымаўленьне      = 
|мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]]
|утварэньне       = [[Яр (імя)|Ahr]] + [[Мін|Minno]]
|варыянт          = Ярмін, Арамін, Ярэмін, Ярамін
|вытворныя        = 
|зьвязаныя        = 
}}

'''Армін''' (''Арамін''), '''Ярмі́н''' (''Ярэ́мін'', ''Ярамін'') — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

== Паходжаньне ==
{{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}}

Армін або Арымін (Armin&lt;ref&gt;Verdeutschungsbücher des Allgemeinen deutschen sprachvereins. — Berlin, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=J5oOAQAAMAAJ&amp;q=Armin+Arminius#v=snippet&amp;q=Armin%20Arminius&amp;f=false S. 31].&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Briggs K. An index to personal names in English place-names. — Nottingham, 2023. P. 41.&lt;/ref&gt;, Arminus&lt;ref&gt;Gamillscheg E. Romania Germanica. Bd. 2: Die Ostgoten. Die Langobarden. Die altgermanischen Bestandteile des Ostromanischen. Altgermanisches im Alpenromanischen. — Berlin und Leipzig, 1935. S. 85.&lt;/ref&gt;, Arminius, Arimin&lt;ref&gt;Canzler F. Die deutschen vornamen und zunamen etymologisch abgeleitet und erklärt. — Hamburg, 1830. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=t93hnrMa4IQC&amp;q=Arimin#v=snippet&amp;q=Arimin&amp;f=false S. 75].&lt;/ref&gt;) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня&lt;ref&gt;Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YOBwrIPG8IQC&amp;q=Arminius#v=snippet&amp;q=Arminius&amp;f=false S. 474].&lt;/ref&gt;. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Яр (імя)|ар-]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Арвід]], [[Арман]], [[Ярмунд]]; германскія імёны Arvid, Arman, Armund) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] ara 'арол'&lt;ref&gt;Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 14, 1972. S. 59.&lt;/ref&gt;, а аснова [[Мін|-мін- (-мен-)]] (імёны ліцьвінаў [[Мінят]], [[Асьміна (імя)|Асьміна]], [[Гайлімін|Гальмін]]; германскія імёны Miniatus, Osminna, Galmin) — ад гоцкага minan 'менаваць, памятаць, любіць'&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 18.&lt;/ref&gt;, minthi 'памяць'&lt;ref&gt;Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 169.&lt;/ref&gt;.

Адпаведнасьць імя Армін ({{мова-lt|Arminas|скарочана}}) германскаму імю Arminius прызнае летувіскі лінгвіст {{Артыкул у іншым разьдзеле|Ёзас Юркенас||lt|Juozas Jurkėnas}}&lt;ref&gt;Юркенас, Ю. Основы балтийской и славянской антропонимики. — Вильнюс, 2003. С. 121.&lt;/ref&gt;.

У Польшчы ў 1734 годзе адзначалася прозьвішча Jermin (Ermin)&lt;ref&gt;Antroponimia Polski od XVI do końca XVIII wieku. T. 2: H—Mą. — Kraków, 2009. S. 117.&lt;/ref&gt;.

У Польшчы адзначаюцца прозьвішчы Армін (Armin) і Араміновіч (Araminowicz)&lt;ref&gt;Walkowiak J. B. Litewskie nazwiska Polaków: słownik etymologiczno-frekwencyjny. — Poznań, 2019. S. 35—36.&lt;/ref&gt;.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''Крыштофъ Яреминовичъ… Павелъ Яреминовичъ''&lt;ref&gt;Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=3Ih5AqeL2iwC&amp;q=%D0%AF%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A#v=snippet&amp;q=%D0%AF%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A&amp;f=false С. 878].&lt;/ref&gt;, ''Бартошъ Яроминовичъ''&lt;ref&gt;Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=3Ih5AqeL2iwC&amp;q=%D0%AF%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A#v=snippet&amp;q=%D0%AF%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A&amp;f=false С. 888].&lt;/ref&gt;, ''Анъдрей Яроминовичъ… Войтехъ Яроминовичъ… Станиславъ Яроминовичъ… Симонъ Яроминовичъ''&lt;ref&gt;Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. С. 1025—1026.&lt;/ref&gt;, ''Матей Яроминовичъ''&lt;ref&gt;Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. С. 1177.&lt;/ref&gt;, ''Ереминъ Станиславовичъ''&lt;ref&gt;Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. С. 1352.&lt;/ref&gt; (1567 год); ''Исак Ероминич, пострыгач'' (7—8 верасьня 1579 году)&lt;ref&gt;Акты, издаваемые Виленской комиссией для разбора древних актов. Т. 39. — Вильна, 1915. С. 351.&lt;/ref&gt;; ''учстивый Аниско Ероминич'' (26 лістапада 1579 году)&lt;ref&gt;Акты, издаваемые Виленской комиссией для разбора древних актов. Т. 39. — Вильна, 1915. С. 443.&lt;/ref&gt;; ''Erminy'' (1744 год)&lt;ref&gt;[https://pawet.net/library/history/city_district/religion/d_1744/diecezja_wile%C5%84ska,_1744.html Diecezja Wileńska, 1744], [[Pawet]], 20 лютага 2011 г.&lt;/ref&gt;; ''Hryhory Jereminowicz'' (6 лютага 1764 году)&lt;ref&gt;Akta sejmiku kowieńskiego z lat 1733—1795. — Warszawa, 2019. S. 163.&lt;/ref&gt;; ''Armin'' (22 лістапада 1761 году)&lt;ref&gt;[https://mosedispromemoria.mozello.lt/a/ A], Mosėdžio miestelio ir aplinkinių kaimų senųjų gyventojų romos katalikų bažnyčios santuokos metrikų nuorašai&lt;/ref&gt;; ''Małgorzata Arminowicz'' (1783 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=23lt&amp;rid=B&amp;search_lastname=Arminowicz&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1 Twery], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Krystyna Jarminowicz'' (1796 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=D&amp;w=22br&amp;rid=3595&amp;search_lastname=Jarminowicz&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1 Michaliszki], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Bartłomiej Aramin'' (1800 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=S&amp;w=23lt&amp;rid=S&amp;search_lastname=Aramin&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Abele], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Elisabetham Jaraminowna'' (XIX ст.)&lt;ref&gt;Maciejauskienė V. Gruzdžių pavardės: istorija ir dabartis // Lietuvos valsčiai. Kn. 17, 2010. P. 18.&lt;/ref&gt;.

== Носьбіты ==
* [[Армін]] (16 да н.э. — каля 21 н. э.) — водца [[германцы|германскага]] племя [[Херускі|херускаў]], які нанёс [[Рымская імпэрыя|Рымскай імпэрыі]] адну з найбольш сур'ёзных паразаў [[Бітва ў Тэўтабурскім лесе|у Тэўтабурскім лесе]]
* Дарота Мікалаеўна Ераміновіч — [[вількамір]]ская [[Зямяне|зямянка]], якая ўпамінаецца ў 1605 годзе&lt;ref&gt;Опись документов Виленского центрального архива древних актовых книг. Вып. 6. ― Вильна, 1908. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=K8hZAAAAcAAJ&amp;q=%D0%95%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B8#v=snippet&amp;q=%D0%95%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B8&amp;f=false С. 226].&lt;/ref&gt;
* [[Армін Ляшэт]] (нар. 1961) — нямецкі палітык і дзяржаўны дзяяч

Ярэміны (Jeremin) — прыгонныя зь вёскі [[Альгіняны|Альгінянаў]] ([[Віленскі павет (ВКЛ)|Віленскі павет]]), якія ўпамінаюцца ў XIX стагодзьдзі&lt;ref&gt;Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2016. S. 840.&lt;/ref&gt;.

Ераміновічы (Jereminowicz) гербаў [[Котвіч (герб)|Котвіч]] і [[Тарнава]]&lt;ref&gt;Ciechanowicz J. Rody rycerskie Wielkiego Księstwa Litewskiego. T. 3. — Rzeszów, 2001. S. 224.&lt;/ref&gt; — [[Літва|літоўскі]] шляхецкі род&lt;ref&gt;[http://www.nobility.by/families/je/index.shtml Сьпіс шляхецкіх родаў, прозьвішчы якіх пачынаюцца на Е], [[Згуртаваньне беларускай шляхты]]&lt;/ref&gt;.

Ярмін (Jarmin) — прозьвішча, зафіксаванае ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах [[Сувалкі|Сувалкаў]]&lt;ref&gt;Professor Jerzy Wisniewski, [https://web.archive.org/web/20250111095809/http://www.mem.net.pl/stg/family_names.htm List of the XIXth century Suvalki region family names], Suwalki Genealogical Society&lt;/ref&gt;.

На 1904 год існавала вёска Орміна (Арміна) у Рослаўскім павеце Смаленскай губэрні&lt;ref&gt;Список населенных мест Смоленской губернии. — Смоленск, 1904. С. 338.&lt;/ref&gt;.

== Глядзіце таксама ==
* [[Яр (імя)|Ара]]
* [[Мін]]

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

{{Імёны з асновай ар}}
{{Імёны з асновай мін}}

[[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]]</text>
      <sha1>tlqc5pwaoejpofom2jj57ridcr8glxi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Балдыка</title>
    <ns>0</ns>
    <id>275275</id>
    <revision>
      <id>2677063</id>
      <parentid>2675979</parentid>
      <timestamp>2026-07-02T01:52:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>67502</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2677063</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8557" sha1="f2plinr0ddn7g5ixyzivo1fjzz3c9ol" xml:space="preserve">{{Імя
|імя              = Балдыка
|лацінка          = Bałdyka
|арыгінал         = Baldiko
|вымаўленьне      = 
|мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]]
|утварэньне       = [[Больд|Bald]] + [[суфікс]] з {{nowrap|элемэнтам -к- (-k-)}}
|варыянт          = Бальдыка, Балдык, Балтыка, Болдык, Бальцік, Больцік, Болцік, Болтка
|вытворныя        = 
|зьвязаныя        = 
}}

'''Балдыка''' (''Болдыка'', ''Болдык''), '''Бальдыка''', '''Балтыка''' (''Бальцік'', ''Больцік'') — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

== Паходжаньне ==
{{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}}

Балдыка або Балтык, пазьней Бальдыка (Baldiko&lt;ref name=&quot;Heintze-1903-106&quot;&gt;Heintze A. Die deutschen Familien-Namen, geschichtlich, geographisch, sprachlich. — Halle, 1903. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=brKCAAAAIAAJ&amp;q=Baldiko+Baldicke#v=snippet&amp;q=Baldiko%20Baldicke&amp;f=false S. 106].&lt;/ref&gt;, Baltichus, Baldicke&lt;ref name=&quot;Heintze-1903-106&quot;/&gt;) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня&lt;ref&gt;Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YOBwrIPG8IQC&amp;q=Baldiho#v=snippet&amp;q=Baldiho&amp;f=false S. 236].&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Heintze-1903-106&quot;/&gt;. Іменная аснова [[Больд|-балд- (-болд-, -болт-)]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Бірыбольд]], [[Румбольд]], [[Рыбалт]]; германскія імёны Beribald, Rumbold, Ribald) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] *balth, [[Стараверхненямецкая мова|стараверхненямецкага]] bald 'сьмелы, адважны'&lt;ref&gt;Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 50.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 10.&lt;/ref&gt;.

Адпаведнасьць імя Баўдзейка германскаму імю Baltichus (Baldiho) сьцьвердзіў францускі лінгвіст-[[Германістыка|германіст]] [[Раймонд Шмітляйн]], які на падставе шматгадовых дасьледаваньняў прыйшоў да высноваў пра германскае паходжаньне літоўскіх уласных імёнаў&lt;ref&gt;Schmittlein R. Les noms d’eau de la Lituanie (suite) // Revue internationale d’onomastique. Nr. 1, 1964. P. 18.&lt;/ref&gt;.

Пад 1446 годам у Польшчы адзначалася вёска ''Baldiky'' (пазьнейшая Bełdyki) каля [[Макаў Мазавецкі|Макава Мазавецкага]] (цяпер [[Мазавецкае ваяводзтва]])&lt;ref&gt;Непокупный А. П. Названия ятвяжских сел на -ища в галицкой части Ипатьевской летописи // Балто-славянские этноязыковые контакты. — Москва, 1980. С. 172.&lt;/ref&gt;.

У [[Прусія|Прусіі]] адзначалася прозьвішча Baldich&lt;ref&gt;[https://www.online-ofb.de/namelist.php?nachname=BALDICH&amp;ofb=abschwangen&amp;modus=&amp;lang=de BALDICH], Verein für Computergenealogie e.V. (CompGen)&lt;/ref&gt;.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''Станиславъ Балъдыка самъ. Матеи Балдычичъ самъ'' (1528 год)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 131.&lt;/ref&gt;; ''Bołdyka'' (1571 год)&lt;ref&gt;Antroponimia Polski od XVI do końca XVIII wieku. T. 1: A—G. — Kraków, 2007. S. 243.&lt;/ref&gt;; ''Balcikowna'' (1671—1681 гады)&lt;ref&gt;Zinkevičius Z. Lietuvių antroponimika: Vilniaus lietuvių asmenvardžiai XVII a. pradžioje. — Vilnius, 1977. P. 122.&lt;/ref&gt;; ''Piotrok Boltcik, słobożanin. Syn — Ambros. Bracia: Symon, Iwan'' (1722 год)&lt;ref&gt;Историко-юридические материалы, извлеченные из актовых книг губерний Витебской и Могилевской, хранящихся в Центральном архиве в Витебске. Вып. 27. — Витебск, 1898. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=8HBmAAAAcAAJ&amp;q=Boltcik#v=snippet&amp;q=Boltcik&amp;f=false С. 292].&lt;/ref&gt;; ''Kazimierz Bałtyka'' (1735 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=S&amp;w=10pl&amp;rid=S&amp;search_lastname=Ba%C5%82tyka&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1 Suwałki], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Ignacy Bałdyk'' (1814 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=22br&amp;rid=B&amp;search_lastname=Ba%C5%82dyk&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1 Pohost (gr.-kat.)], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Anna Bołtko'' (1820 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=22br&amp;rid=6089&amp;search_lastname=Bo%C5%82tko&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Słonim], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Antonina Bołtkiewicz'' (1831 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=22br&amp;rid=6089&amp;search_lastname=Bo%C5%82tkiewicz&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1 Słonim], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Barbara Bołcik'' (1834 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=22br&amp;rid=6089&amp;search_lastname=Bo%C5%82cik&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1 Słonim], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;.

== Носьбіты ==
* Станіслаў Балдыка і Мацей Бальдычыч — [[Бельск Падляскі|бельскія]] баяры, якія ўпамінаюцца ў [[Попісы войска Вялікага Княства Літоўскага|попісе войска Вялікага Княства Літоўскага]] 1528 году
* Сямён Болцік (1890—?) — [[беларусы|беларус]] з ваколіцаў [[Высокае|Высокага]], які [[Савецкія рэпрэсіі ў Беларусі|пацярпеў ад уладаў СССР]]&lt;ref name=&quot;Memaryjal&quot;&gt;[https://chumakou.com/projects/belarus1937/index2.html Беларусь: жертвы сталинских репрессий], Белорусский «Мемориал»&lt;/ref&gt;
* Сьцяпан Болдык (1930—?) — беларус з ваколіцаў [[Кобрынь|Кобрыню]], які пацярпеў ад уладаў СССР&lt;ref name=&quot;Memaryjal&quot;/&gt;

Болдыкі (Bołdyk) гербу [[Юнчык]] — [[Літва|літоўскі]] шляхецкі род&lt;ref&gt;Ciechanowicz J. Rody rycerskie Wielkiego Księstwa Litewskiego. T. 6. — Rzeszów, 2006. S. 48.&lt;/ref&gt;.

Бальдыка (Baldyka) — прозьвішча, зафіксаванае ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах [[Сувалкі|Сувалкаў]]&lt;ref&gt;Professor Jerzy Wisniewski, [https://web.archive.org/web/20250111095809/http://www.mem.net.pl/stg/family_names.htm List of the XIXth century Suvalki region family names], Suwalki Genealogical Society&lt;/ref&gt;.

У актах [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]] ўпаміналася вёска Болдзікава (''Болдиково'') у [[Амсьціслаўскае ваяводзтва|Амсьціслаўскім ваяводзтве]]&lt;ref&gt;Indeks alfabetyczny miejscowości dawnego wielkiego Księstwa Litewskiego: A—K (Abakanowicze — Kujany). Wilno, 1929. S. 31.&lt;/ref&gt;.

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

{{Германскія імёны з суфіксам к}}
{{Імёны з асновай балд}}

[[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]]</text>
      <sha1>f2plinr0ddn7g5ixyzivo1fjzz3c9ol</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Беняш</title>
    <ns>0</ns>
    <id>275560</id>
    <revision>
      <id>2677101</id>
      <parentid>2672490</parentid>
      <timestamp>2026-07-02T08:29:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>67502</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2677101</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7121" sha1="ek97ijp3zoowwlsyn3xhjiub05yl2km" xml:space="preserve">{{Імя
|імя              = Беняш
|лацінка          = Bieniaš
|арыгінал         = Byenyasch
|вымаўленьне      = 
|мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]]
|утварэньне       = [[Бень|Ben]] + [[суфікс]] з {{nowrap|элемэнтам -ш- (-sch-)}}
|варыянт          = Бенюш, Бенеш
|вытворныя        = 
|зьвязаныя        = 
}}

'''Беняш''' (''Бенюш'', ''Бенеш'') — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

== Паходжаньне ==
{{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}}

Бэнш (Bensch) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня&lt;ref&gt;Steub L. Die oberdeutschen Familiennamen. — München, 1870. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=V2w5AAAAMAAJ&amp;q=Bensch#v=snippet&amp;q=Bensch&amp;f=false S. 45].&lt;/ref&gt;. Іменная аснова [[Бень|бін- (бен-)]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Бінейка|Беніка]], [[Бінель]], [[Бімунт]]; германскія імёны Bennico, Benilo, Bemund) паходзіць ад [[стараверхненямецкая мова|стараверхненямецкага]] bina 'пчала'&lt;ref&gt;Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 58.&lt;/ref&gt; або ёсьць скаротам асновы [[Берн|берн- (бірн-)]]&lt;ref&gt;Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 54.&lt;/ref&gt;.

Імёны Бенюш, Беніш і Бенаш гістарычна бытавалі ў Польшчы: ''Benas'' (1382 год), ''Benisch'' (1385, 1394, 1419 і 1467 гады), ''Benesch'' (1399 і 1430 гады), ''Benysch'' (1440 год), ''Byenyasch'' (1448, 1485 і 1497 гады), ''Benosch'' (1476 год), ''Byenasch'' (1499 год)&lt;ref&gt;Słownik staropolskich nazw osobowych. T. 1. — Wrocław, 1965—1967. S. 149, 154.&lt;/ref&gt;.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''люди в [[Наваградак|Новгородском]] повете двора нашого Мостовского… а Ромашка Бенюшевича'' (24 красавіка 1514 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|9к}} P. 145.&lt;/ref&gt;; ''Петръ Бенюшовичъ'' (1528 год)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 169.&lt;/ref&gt;; ''боярынъ земли Жомойтъское, волости [[Эйрагола|Ойракгольское]]… Беняшъ Янъкович'' (23 жніўня 1542 год)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|225к}} P. 231.&lt;/ref&gt;; ''з наместником молявицкимъ и озерскимъ королевое ее милости Бенешомъ Млынскимъ'' (4 кастрычнікі 1546 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|29к}} P. 23.&lt;/ref&gt;; ''пану Беняшу Воловичу — з [[Валожын|Воложина]]'' (20 студзеня 1566 году)&lt;ref&gt;Литовская метрика. Отд. 1—2, ч. 3, т. 1. — Юрьев, 1914. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=F7sKAAAAIAAJ&amp;q=%D0%91%D0%B5%D0%BD%D1%8F%D1%88%D1%83#v=snippet&amp;q=%D0%91%D0%B5%D0%BD%D1%8F%D1%88%D1%83&amp;f=false С. 823].&lt;/ref&gt;; ''Беняшъ Ворошиловичъ'' (1567 год)&lt;ref&gt;Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=3Ih5AqeL2iwC&amp;q=%40%D0%91%D0%B5%D0%BD%D1%8F%D1%88%D1%8A#v=snippet&amp;q=%40%D0%91%D0%B5%D0%BD%D1%8F%D1%88%D1%8A&amp;f=false С. 1198].&lt;/ref&gt;; ''Я Беняшъ… а я Иванъ… Ивановичи Грыньковичи Воловича… Беняшъ Воловичъ, рука властная'' (14 чэрвеня 1568 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|49к}} P. 20, 22.&lt;/ref&gt;; ''Kazimierz Bienieszewicz'' (1832 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=S&amp;w=22br&amp;rid=S&amp;search_lastname=Bienieszewicz&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1 Słonim], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;.

== Носьбіты ==
* Пётар Бенюшавіч — [[Бяржаны|бяржанскі]] баярын, які ўпамінаецца ў [[Попісы войска Вялікага Княства Літоўскага|попісе войска Вялікага Княства Літоўскага]] 1528 году
* [[Ятаўт]] Бенюшавіч — жыхар [[Жамойцкае староства|Жамойцкага староства]], які ўпамінаецца ў 1537—1538 гадох&lt;ref&gt;Mackavičius A. Žemaitijos valsčių surašymas 1537—1538 m. — Vilnius, 2003. [https://books.google.by/books?id=lNIiAQAAIAAJ&amp;q=%D0%91%D0%B5%D0%BD%D1%8E%D1%88%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87+%D0%AF%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%82&amp;dq=%D0%91%D0%B5%D0%BD%D1%8E%D1%88%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87+%D0%AF%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%82&amp;hl=ru&amp;newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwiupen_tdOCAxUB0gIHHU8UAxYQ6AF6BAgIEAI P. 377].&lt;/ref&gt;
* [[Беняш Будны]] (2-я пал. XVI — 1-я пал. XVII ст.) — [[Вялікае Княства Літоўскае|вялікалітоўскі]] пісьменьнік і перакладнік
* Гаўрыла Беняш (1892—?) — [[беларусы|беларус]] з ваколіцаў [[Грэск]]у, які [[Савецкія рэпрэсіі ў Беларусі|пацярпеў ад уладаў СССР]]&lt;ref&gt;[https://chumakou.com/projects/belarus1937/index2.html Беларусь: жертвы сталинских репрессий], Белорусский «Мемориал»&lt;/ref&gt;

Бенюшэвічы, Беняшы, Крыўцы-Беняшы і Гурлаўскія Беняшэвічы — [[Літва|літоўскія]] шляхецкія роды&lt;ref&gt;[http://www.nobility.by/families/b/index.shtml Сьпіс шляхецкіх родаў, прозьвішчы якіх пачынаюцца на Б], [[Згуртаваньне беларускай шляхты]]&lt;/ref&gt;.

Беняш (Bieniasz) — прозьвішча, зафіксаванае ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах [[Сувалкі|Сувалкаў]]&lt;ref&gt;Professor Jerzy Wisniewski, [https://web.archive.org/web/20250111095809/http://www.mem.net.pl/stg/family_names.htm List of the XIXth century Suvalki region family names], Suwalki Genealogical Society&lt;/ref&gt;.

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

{{Германскія імёны з суфіксам ш}}
{{Імёны з асновай бен}}

[[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]]</text>
      <sha1>ek97ijp3zoowwlsyn3xhjiub05yl2km</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Бугар</title>
    <ns>0</ns>
    <id>276233</id>
    <revision>
      <id>2677113</id>
      <parentid>2667716</parentid>
      <timestamp>2026-07-02T10:46:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>67502</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2677113</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6308" sha1="otaemhjsjiq8gg8hxq59rfxees6rtc9" xml:space="preserve">{{Імя
|імя              = Буґар
|лацінка          = Bugar / Buhar
|арыгінал         = Buger
|вымаўленьне      = 
|мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]]
|утварэньне       = [[Бука (імя)|Bugo]] + [[Гір|Heri]]
|варыянт          = Богар, Букар, Багар, Букер
|вытворныя        = 
|зьвязаныя        = 
}}

'''Бугар''' (''Букар'', ''Букер''), '''Богар''' (''Бага́р'') — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

== Паходжаньне ==
{{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}}

Богер або Бугер (Boger, Buger&lt;ref&gt;Brons B. Friesische Namen und Mitteilungen darüber. — Emden, 1877. S. 88.&lt;/ref&gt;) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня&lt;ref&gt;Gottschald M. Deutsche Namenkunde: Unsere Familiennamen nach ihrer Entstehung und Bedeutung. — Berlin, 1971. [https://books.google.by/books?id=FgHcPgx1QIYC&amp;pg=PA121&amp;dq=Boger+namenkunde&amp;hl=ru&amp;newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjInOO_-9KCAxWx3QIHHRuRB30Q6AF6BAgCEAI#v=onepage&amp;q=Boger%20namenkunde&amp;f=false S. 121].&lt;/ref&gt;. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Бука (імя)|-буг- (-бук-)]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Букель]], [[Бугень]]; германскія імёны Bukilo, Bugen) ёсьць скарочанай формай ([[Гіпакарыстык|гіпакарыстык]]ам) асновы [[Бурга|-бург- (-борг-)]]&lt;ref&gt;Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 62.&lt;/ref&gt;, а аснова [[Гір|-гер- (-ер-)]] (імёны ліцьвінаў [[Герман (імя)|Герман]], [[Гунтэр]], [[Кіндэр]]; германскія імёны Herman, Gunter, Kinder) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] harjis&lt;ref&gt;Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 14, 1972. S. 143.&lt;/ref&gt;, германскага heri 'войска, загон' або гоцкага hairus&lt;ref&gt;Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 124.&lt;/ref&gt;, германскага heru 'меч'&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 17.&lt;/ref&gt;.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''Anna Bukier'' (1797 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=22br&amp;rid=B&amp;search_lastname=Bukier&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1 Indura], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;.

== Носьбіты ==
* Браніслаў Вікенцевіч Бугарэвіч — каталік-мешчанін з ваколіцаў [[Коўна|Коўны]], які меў у валоданьні зямлю на 1889 год&lt;ref&gt;Алфавитный список землевладельцев Ковенской губернии. — Ковна, 1889. С. 50.&lt;/ref&gt;
* Фёдар Бугарэвіч (?—1938) — [[беларусы|беларус]] з ваколіцаў [[Грэск]]у, [[Савецкія рэпрэсіі ў Беларусі|забіты ўладамі СССР]]&lt;ref&gt;[https://chumakou.com/projects/belarus1937/index2.html Беларусь: жертвы сталинских репрессий], Белорусский «Мемориал»&lt;/ref&gt;

Букар (Bukar) гербу [[Юноша]] — [[Літва|літоўскі]] шляхецкі род&lt;ref&gt;Polska encyklopedja szlachecka. T. 4. — Warszawa, 1936. S. 302.&lt;/ref&gt;.

Багарэвічы (Bagarewicz) гербу [[Ляліва]] — літоўскі шляхецкі род зь [[Віленскі павет (ВКЛ)|Віленскага павету]]&lt;ref&gt;Ciechanowicz J. Rody rycerskie Wielkiego Księstwa Litewskiego. T. 2. — Rzeszów, 2001. S. 45.&lt;/ref&gt;.

Багарэвічы (Bogarewicz) гербу [[Магіла (герб)|Магіла]] — літоўскі шляхецкі род, вядомы на Віленшчыне&lt;ref&gt;Ciechanowicz J. Rody rycerskie Wielkiego Księstwa Litewskiego. T. 2. — Rzeszów, 2001. S. 105.&lt;/ref&gt;.

Багрэвічы (Bagrewicz) — літоўскі шляхецкі род з [[Ашмянскі павет|Ашмянскага павету]]&lt;ref&gt;Ciechanowicz J. Rody rycerskie Wielkiego Księstwa Litewskiego. T. 6. — Rzeszów, 2006. S. 30.&lt;/ref&gt;. 

Букер (Buker) — прозьвішча, зафіксаванае ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах [[Сувалкі|Сувалкаў]]&lt;ref&gt;Professor Jerzy Wisniewski, [https://web.archive.org/web/20250111095809/http://www.mem.net.pl/stg/family_names.htm List of the XIXth century Suvalki region family names], Suwalki Genealogical Society&lt;/ref&gt;.

На 1904 год існавала сядзіба Букараўшчына (Букарэўшчына) у Смаленскім павеце Смаленскай губэрні&lt;ref&gt;Список населенных мест Смоленской губернии. — Смоленск, 1904. С. 375.&lt;/ref&gt;.

На 1910 год існавала [[Ваколіца (тып паселішча)|ваколіца]] Букарава (Букарэва) у Аршанскім павеце Магілёўскай губэрні&lt;ref&gt;Список населенных мест Могилевской губернии. — Могилев, 1910. С. 120.&lt;/ref&gt;.

На [[Слуцкае княства|гістарычнай Случчыне]] існуе вёска [[Богараўшчына]].

== Глядзіце таксама ==
* [[Бука (імя)|Буга]]
* [[Гір|Геры]]

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

{{Імёны з асновай бург}}
{{Імёны з асновай гер}}

[[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]]</text>
      <sha1>otaemhjsjiq8gg8hxq59rfxees6rtc9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ань</title>
    <ns>0</ns>
    <id>276453</id>
    <revision>
      <id>2677047</id>
      <parentid>2676354</parentid>
      <timestamp>2026-07-01T20:27:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>67502</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2677047</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13984" sha1="icoxtnl0l2ziz5go1lhrknxmq93oh1u" xml:space="preserve">{{Імя
|імя              = Ань
|лацінка          = Ań
|арыгінал         = Ano
|вымаўленьне      = 
|мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]]
|варыянт          = Ана, Ень
|вытворныя        = 
|зьвязаныя        = [[Энейка]], [[Энель]], [[Яноўд]], [[Янвін]], [[Увойна]], [[Энгель]], [[Ангот]], [[Анар]], [[Улеб]] / [[Аліхвер]]
}}

'''Ань''' (''Ень''), '''Ана''' — мужчынскае імя.

== Паходжаньне ==
{{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}}

Ана або Ена (Ano, Enno) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня&lt;ref&gt;Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YOBwrIPG8IQC&amp;q=Ano%2C+Enno#v=snippet&amp;q=Ano%2C%20Enno&amp;f=false S. 99].&lt;/ref&gt;. Іменная аснова ан- (эн-) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] *ana&lt;ref&gt;[https://www.koeblergerhard.de/got/got_a.html A] // Köbler G. Gotisches Wörterbuch. 4. Aufl, 2014.&lt;/ref&gt;, [[Стараверхненямецкая мова|стараверхненямецкага]] ano 'дзед, продак'&lt;ref name=&quot;Morlet-1971-35&quot;&gt;Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 35.&lt;/ref&gt;. Сярод [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] бытавалі імёны [[Энейка|Энейка (Эніка)]], [[Энель]], [[Яноўд]], [[Янвін]], [[Энгель|Энгель (Енгель)]], [[Ангот|Ангот (Анкуд)]], [[Анар]], [[Улеб]]. Адзначаліся германскія імёны Enneco (Ennika), Enilo, Ennold (Analdus), Anwin, Engell, Angodus, Anarr, Uleifr.

У [[Прусія|Прусіі]] бытавалі імёны: ''Angolt''{{Заўвага|Адзначалася старажытнае германскае імя Ongolt&lt;ref&gt;Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YOBwrIPG8IQC&amp;q=Ongolt#v=snippet&amp;q=Ongolt&amp;f=false S. 207].&lt;/ref&gt; (Angold&lt;ref&gt;Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule. T. III: Les noms de personnes contenus dans les noms de lieux. — Paris, 1985. P. 227.&lt;/ref&gt;)}} (1325 і 1338 гады)&lt;ref name=&quot;Trautmann-1925-12&quot;&gt;Trautmann R. Die altpreußischen Personennamen. — Göttingen, 1925. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=RdZD6OjYXgoC&amp;q=Angolt#v=snippet&amp;q=Angolt&amp;f=false S. 12].&lt;/ref&gt;, ''Anneyde'' (1328 год)&lt;ref name=&quot;Trautmann-1925-12&quot;/&gt;, ''Ansutte / Ansotte'' (1390 год)&lt;ref name=&quot;Trautmann-1925-12&quot;/&gt;. Паводле лісту 1563 году, ''мещанину места [[Каралявец|Кролевецкого]] Ярониму Енивалъту''{{Заўвага|Адзначалася старажытнае германскае імя Anawalt&lt;ref name=&quot;Fo-1900-101&quot;&gt;Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YOBwrIPG8IQC&amp;q=Anawalt#v=snippet&amp;q=Anawalt&amp;f=false S. 101].&lt;/ref&gt;}}&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|44к}} С. 75.&lt;/ref&gt;.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''Мик Аневич'' (1537—1538 гады)&lt;ref&gt;Mackavičius A. Žemaitijos valsčių surašymas 1537—1538 m. — Vilnius, 2003. P. 30, 200.&lt;/ref&gt;; ''Ławryn Onowicz'' (1561 год)&lt;ref&gt;Писцовая книга Гродненской экономии с прибавлениями, изданная Виленской Комиссией для разбора древних актов. Ч. 2. — Вильна, 1882. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=h6lCAQAAMAAJ&amp;q=Onowicz#v=snippet&amp;q=Onowicz&amp;f=false С. 143].&lt;/ref&gt;; ''[[Рым (імя)|Римъ]] Еневичъ'' (1567 год)&lt;ref&gt;Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=3Ih5AqeL2iwC&amp;q=%D0%A0%D0%B8%D0%BC%D1%8A+%D0%95%D0%BD%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A#v=snippet&amp;q=%D0%A0%D0%B8%D0%BC%D1%8A%20%D0%95%D0%BD%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A&amp;f=false С. 736].&lt;/ref&gt;; ''Witold Anowicz'' (1915 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=23lt&amp;rid=2983&amp;search_lastname=&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;rpp1=550&amp;searchtable=&amp;rpp2=50 Giedrojcie], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;{{Заўвага|Таксама: 
* Анбут (адзначаліся старажытныя германскія імёны Onboth&lt;ref&gt;Gerchow J. Die Gedenküberlieferung der Angelsachsen. — Berlin; New York, 1988. P. 380.&lt;/ref&gt; і Hanobod&lt;ref&gt;Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule. T. III: Les noms de personnes contenus dans les noms de lieux. — Paris, 1985. P. 350.&lt;/ref&gt;): ''Дашъку Онъбутовичу 2 рубли з вины в тивуна жижъморского'' (27 сакавіка 1486 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|4к}} P. 39.&lt;/ref&gt;, ''Tomasz Anbutowicz'' (22 ліпеня 1618 году)&lt;ref&gt;Marczewski J. Duchowni wyświęceni przez biskupa chełmskiego Jerzego Zamoyskiego w latach 1601—1620 // Archiwa, Biblioteki i Muzea Kościelne. T. 95, 2011. S. 105.&lt;/ref&gt;;
* Еневід, Анвід (адзначалася германскае імя Anuidus, Anwidh&lt;ref&gt;Sveriges medeltida personnamn. Hft. 1. — Uppsala, 1967. S. 123.&lt;/ref&gt;): ''под Еневидомъ… земля'' (1440—1492 гады)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|3к}} P. 49.&lt;/ref&gt;, Ігнаці Анвідовіч (''Игнатий Антонов Анвидович'') — шляхціч [[Менская губэрня|Менскай губэрні]], прадстаўлены ў 1864 годзе&lt;ref&gt;[http://kalinouski.arkushy.by/library/rok_1863_na_mienszczynie/125.htm № 125. Спісы шляхты, прадстаўленыя паміж 15.X.1863 і 15.X.1864 улучна], Сьвіслацкія аркушы&lt;/ref&gt;;
* Янавік  (адзначалася старажытнае германскае імя Anuvic&lt;ref&gt;Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YOBwrIPG8IQC&amp;q=Anuvic#v=snippet&amp;q=Anuvic&amp;f=false S. 101].&lt;/ref&gt;): ''Parafia [[Відзы|widzka]]… Janowiki, zaścianek'' (1784 год)&lt;ref&gt;Jodczyk K. Opisy parafii diecezji wileńskiej z 1784 roku. T. 1: Dekanat Brasław. — Białystok, 2009. S. 316, 320.&lt;/ref&gt;, Яновік (Janowik) — прозьвішча, зафіксаванае ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах [[Сувалкі|Сувалкаў]]&lt;ref&gt;Professor Jerzy Wisniewski, [http://www.mem.net.pl/stg/family_names.htm List of the XIXth century Suvalki region family names], Suwalki Genealogical Society&lt;/ref&gt;;
* Янвіл (адзначалася старажытнае германскае імя Anovildis&lt;ref&gt;Polyptyque de l'Abbaye de Saint-Germain des Prés rédigé au temps de l'Abbé Irminon et publié par Auguste Longnon. T. 1. — Paris, 1895. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=3xYZWJtuJm4C&amp;q=Anovildis#v=snippet&amp;q=Anovildis&amp;f=false P. 283, 376].&lt;/ref&gt;): ''у [[Сумілішкі|Сомилишъскомъ]] повете… чоловеки… на имя Янъвила'' (14 сьнежня 1517 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|18-25к}} С. 211.&lt;/ref&gt;, ''люди… Янъвила [[Гадзь|Едевича]]'' (22 жніўня 1523 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|12к}} P. 240.&lt;/ref&gt;, ''Родъ Янвиловъ''&lt;ref&gt;Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=3Ih5AqeL2iwC&amp;q=%D0%AF%D0%BD%D0%B2%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D1%8A#v=snippet&amp;q=%D0%AF%D0%BD%D0%B2%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D1%8A&amp;f=false С. 722].&lt;/ref&gt;, ''Янъ Юрьевичъ Енъвиловичъ''&lt;ref&gt;Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. С. 1299.&lt;/ref&gt; (1567 год), ''з роду Янвилов'' (15 верасьня 1568 году)&lt;ref&gt;Jablonskis K. Archyvinės smulkmenos // Praeitis. T. 2. — Kaunas, 1933. P. 415.&lt;/ref&gt;;
* Ангін, Акін (адзначалася старажытнае германскае імя Anginus&lt;ref&gt;Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 37.&lt;/ref&gt;): Грышка Ангіновіч — [[Упіцкі павет|упіцкі]] падданы, які ўпамінаецца ў 1589 годзе&lt;ref&gt;Опись документов Виленского центрального архива древних актовых книг. Вып. 8. ― Вильна, 1912. С. 138.&lt;/ref&gt;, Яфім Анкіновіч (1893—1938) — селянін з ваколіцаў [[Ворша|Воршы]], [[Савецкія рэпрэсіі ў Беларусі|забіты ўладамі СССР]]&lt;ref&gt;[https://by.openlist.wiki/%D0%A2%D1%8D%D0%BB%D1%8C%D1%82%D0%B0%D1%9E%D1%82_%D0%AE%D1%80%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%8F%D0%BD%D0%B0%D0%B2%D1%96%D1%87_(1890) Тэльтаўт Юры Марыянавіч (1890)], Адкрыты спіс ахвяраў палітычных рэпрэсій у СССР&lt;/ref&gt;;
* Янат (адзначалася германскае імя Anott&lt;ref&gt;Vroonen E. Les noms de famille de Belgique. Vol 2: Dictionnaire étymologique des noms de famille de Belgique. — Bruxelles, 1957.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://justitia-veritas.be/justitia-veritas/belgique/histoire/dictionnaire-noms-belges-woordenboek-belgische-familienamen/a/ A], Dictionnaire de tous les noms de famille belges&lt;/ref&gt;): ''uczciwy Jakub Janat, mularz nasz, a natenczas walmistrz fortecy brzesckiej'' (22 ліпеня 1658 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|131к}} S. 128.&lt;/ref&gt;;
* Анарт (адзначалася старажытнае германскае імя Anardus&lt;ref name=&quot;Morlet-1971-35&quot;/&gt;): ''Rozalia Anartowicz'' (1799 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=S&amp;w=10pl&amp;rid=S&amp;search_lastname=Anartowicz&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date= Suwałki], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;;
* Янаман (адзначалася старажытнае германскае імя Enman&lt;ref name=&quot;Fo-1900-101&quot;/&gt;): ''Marcela Janamanowicz'' (1832 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=23lt&amp;rid=B&amp;search_lastname=Janamanowicz&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Helianów (gr.-kat.)], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; 
* Энрык (адзначалася старажытнае германскае імя Enrich&lt;ref&gt;Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YOBwrIPG8IQC&amp;q=Enrich#v=snippet&amp;q=Enrich&amp;f=false S. 734].&lt;/ref&gt;, Anricus&lt;ref name=&quot;Morlet-1971-35&quot;/&gt;): ''ze wsi Enrykow'' (11 сьнежня 1707 году)&lt;ref&gt;Тяжбы литовских крестьян и жителей местечек с управителями имений: сборник документов. Ч. 2. — Вильнюс, 1961. [https://books.google.by/books?id=X_CMGROxcMUC&amp;q=ze+wsi+Enrykow&amp;dq=ze+wsi+Enrykow&amp;hl=ru&amp;newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjYkK6Q8JSHAxX_gP0HHSesCroQ6AF6BAgIEAI С. 64].&lt;/ref&gt;}}.

== Носьбіты ==
* Мік Аневіч — жыхар [[Жамойцкае староства|Жамойцкага староства]], які ўпамінаецца ў 1537—1538 гадох&lt;ref&gt;Mackavičius A. Žemaitijos valsčių surašymas 1537—1538 m. — Vilnius, 2003. [https://books.google.by/books?id=lNIiAQAAIAAJ&amp;q=%22%D0%90%D0%BD%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87+%D0%9C%D0%B8%D0%BA%22&amp;dq=%22%D0%90%D0%BD%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87+%D0%9C%D0%B8%D0%BA%22&amp;hl=ru&amp;newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwj4hrHJt-eCAxXIhf0HHW4aDMcQ6AF6BAgHEAI P. 30, 200].&lt;/ref&gt;
* Урбан Аневіч — [[Упіцкі павет|упіцкі]] [[Зямяне|зямянін]], які ўпамінаецца ў 1587 годзе&lt;ref&gt;Опись документов Виленского центрального архива древних актовых книг. Вып. 7. ― Вильна, 1909. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=Q8hZAAAAcAAJ&amp;q=%D0%90%D0%BD%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A#v=snippet&amp;q=%D0%90%D0%BD%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A&amp;f=false С. 292].&lt;/ref&gt;

Аневічы — літоўскі шляхецкі род&lt;ref&gt;[http://www.nobility.by/families/a/index.shtml Сьпіс шляхецкіх родаў, прозьвішчы якіх пачынаюцца на А], [[Згуртаваньне беларускай шляхты]]&lt;/ref&gt;.

Аневіч (Aniewicz), Ановіч (Anowicz) і Эневіч (Enniewicz) — прозьвішча, зафіксаваныя ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах [[Сувалкі|Сувалкаў]]&lt;ref&gt;Professor Jerzy Wisniewski, [https://web.archive.org/web/20250111095809/http://www.mem.net.pl/stg/family_names.htm List of the XIXth century Suvalki region family names], Suwalki Genealogical Society&lt;/ref&gt;.

== Заўвагі ==
{{Заўвагі}}

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

{{Германскія імёны-асновы}}
{{Імёны з асновай ан}}

[[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]]</text>
      <sha1>icoxtnl0l2ziz5go1lhrknxmq93oh1u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Бальтэр</title>
    <ns>0</ns>
    <id>279196</id>
    <revision>
      <id>2677064</id>
      <parentid>2674562</parentid>
      <timestamp>2026-07-02T02:04:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>67502</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2677064</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5629" sha1="9l40yxeinrxpinyosyy7la8ca75102h" xml:space="preserve">{{Імя
|імя              = Бальтэр
|лацінка          = Balter
|арыгінал         = Balther
|вымаўленьне      = 
|мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]]
|утварэньне       = [[Больд|Baltha]] + [[Гір|Heri]]
|варыянт          = Балтэр, Болдэр, Балтр
|вытворныя        = 
|зьвязаныя        = Eribald
}}

'''Бальтэр''' (''Балтэр'', ''Балтр''), '''Болдэр''' — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

== Паходжаньне ==
{{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}}

Балдэр, Балтэр або Балдыр, пазьней Больдэр (Baldheri, Balther, Balterus, Baldier, Bolder) і Гарыбалд або Ерыбалд (Haribald, Eribald) — імёны [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня&lt;ref&gt;Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YOBwrIPG8IQC&amp;q=Balther#v=snippet&amp;q=Balther&amp;f=false S. 238—239, 755].&lt;/ref&gt;. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Больд|-балд- (-болд-, -болт-)]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Бірыбольд]], [[Румбольд]], [[Рыбалт]]; германскія імёны Beribald, Rumbold, Ribald) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] *balth, [[Стараверхненямецкая мова|стараверхненямецкага]] bald 'сьмелы, адважны'&lt;ref&gt;Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 50.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 10.&lt;/ref&gt;, а аснова [[Гір|-гер- (-ер-)]] (імёны ліцьвінаў [[Герман (імя)|Герман]], [[Гунтэр]], [[Кіндэр]]; германскія імёны Herman, Gunter, Kinder) — ад гоцкага harjis&lt;ref&gt;Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 14, 1972. S. 143.&lt;/ref&gt;, германскага heri 'войска, загон' або гоцкага hairus&lt;ref&gt;Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 124.&lt;/ref&gt;, германскага heru 'меч'&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 17.&lt;/ref&gt;.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''Васко Болдыр'' (1649 год)&lt;ref&gt;Реєстр Війська Запорозького 1649 року. — К., 1995. С. 415.&lt;/ref&gt;; ''Iwan Balter… Andrzey Balter'' (1738 год)&lt;ref&gt;Историко-юридические материалы, извлеченные из актовых книг губерний Витебской и Могилевской, хранящихся в Центральном архиве в Витебске. Вып. 27. — Витебск, 1898. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=8HBmAAAAcAAJ&amp;q=Balter#v=snippet&amp;q=Balter&amp;f=false С. 177, 179].&lt;/ref&gt;; ''wioski… Bołdery'' (1782—1783 гады)&lt;ref&gt;Breslaujos dekanato vizitacija 1782—1783 m. Fontes Historiae Lituaniae, vol. VII. — Vilnius, 2008. P. 210.&lt;/ref&gt;; ''Parafia [[Салокі|sołocka]]… Bołdery… Kozaczyzna wieś, czyli Bołdery'' (1784 год)&lt;ref&gt;Jodczyk K. Opisy parafii diecezji wileńskiej z 1784 roku. T. 1: Dekanat Brasław. — Białystok, 2009. S. 253, 255, 258.&lt;/ref&gt;; ''Ewa Bałterowicz'' (1800 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=D&amp;w=23lt&amp;rid=13120&amp;search_lastname=&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;rpp1=0&amp;ordertable=[[3,%22asc%22]]&amp;searchtable=&amp;rpp2=50 Abele], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Boltrowiczowna'' (1804 год)&lt;ref&gt;[https://kresy.genealodzy.pl/zbior/pdf/Indeks1800_14.pdf Indeks nazwisk rodziców dzieci urodzonych w parafii (Nowe) Daugieliszki w latach 1800—1814]&lt;/ref&gt;; ''Adam Balter'' (1809 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=22br&amp;rid=B&amp;search_lastname=Balter&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Wołkowysk], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Bałtrowiczowna'' (1811 год)&lt;ref&gt;[https://kresy.genealodzy.pl/zbior/pdf/Indeks1800_14.pdf Indeks nazwisk rodziców dzieci urodzonych w parafii (Nowe) Daugieliszki w latach 1800—1814]&lt;/ref&gt;.

== Носьбіты ==
Бальтрэвіч (Boltrewicz) — прозьвішча, зафіксаванае ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах [[Сувалкі|Сувалкаў]]&lt;ref&gt;Professor Jerzy Wisniewski, [https://web.archive.org/web/20250111095809/http://www.mem.net.pl/stg/family_names.htm List of the XIXth century Suvalki region family names], Suwalki Genealogical Society&lt;/ref&gt;.

== Глядзіце таксама ==
* [[Больд|Бальд]]
* [[Гір|Геры]]

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

{{Імёны з асновай балд}}
{{Імёны з асновай гер}}

[[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]]</text>
      <sha1>9l40yxeinrxpinyosyy7la8ca75102h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Бруна</title>
    <ns>0</ns>
    <id>281459</id>
    <revision>
      <id>2677111</id>
      <parentid>2608932</parentid>
      <timestamp>2026-07-02T10:27:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>67502</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2677111</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6212" sha1="8uutz6iqrlt1xl857skby5d3p5b23nd" xml:space="preserve">{{Імя
|імя              = Бруна
|лацінка          = Bruna
|арыгінал         = Bruno
|вымаўленьне      = 
|мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]]
|варыянт          = Прун
|вытворныя        = 
|зьвязаныя        = [[Брунейка]]
}}

'''Бруна''' (''Прун'') — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

== Паходжаньне ==
{{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}}

Бруна, Брун або Прун  (Bruno, Brun, Prun) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня&lt;ref&gt;Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YOBwrIPG8IQC&amp;q=Bruno+Brun+Pruno#v=snippet&amp;q=Bruno%20Brun%20Pruno&amp;f=false S. 338].&lt;/ref&gt;. Іменная аснова -брун- паходзіць ад германскага brun 'бліскуча карычневы'&lt;ref&gt;Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 61.&lt;/ref&gt;, [[Стараверхненямецкая мова|стараверхненямецкага]] brunia 'нагруднік, кіраса, кальчуга'&lt;ref&gt;Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 25.&lt;/ref&gt;. Сярод [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] бытавала імя [[Брунейка]], адзначалася германскае імя Brunico.

Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены [[Польская акадэмія навук|Польскай акадэміяй навук]], адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскіх імёнаў Bruno (Brun, Bron), Brunik, Brunusz, Brunar&lt;ref&gt;Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 26.&lt;/ref&gt;.

У [[Прусія|Прусіі]] бытавала імя ''Brune'' (1350 год)&lt;ref&gt;Trautmann R. Die altpreußischen Personennamen. — Göttingen, 1925. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=RdZD6OjYXgoC&amp;q=Brune#v=snippet&amp;q=Brune&amp;f=false S. 20].&lt;/ref&gt;.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''Мы от [[Русіны|рода Рускаго]], съли и гостье: Иворъ солъ [[Ігар|Игоревъ]] великаго князя Рускаго… Бруны'' ([[Аповесьць мінулых часоў]])&lt;ref&gt;[http://starbel.by/dok/d138.htm Договор между Русью и Византией (944/945)]{{Недаступная спасылка|date=March 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, Fontes historiae Magni Ducatus Lithuaniae&lt;/ref&gt;{{Заўвага|Таксама:
* Брунат, Брунэт (адзначалася старажытнае германскае імя Prunnihat&lt;ref&gt;Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YOBwrIPG8IQC&amp;q=Prunnihat#v=snippet&amp;q=Prunnihat&amp;f=false S. 340].&lt;/ref&gt;, пазьнейшае Brunath&lt;ref&gt;Eule R. Germanische und fremde Personennamen als heutige deutsche Familiennamen // Festschrift zu dem fünfzigjährigen jubiläum des Friedrichs-realgymnasiums in Berlin. — Berlin, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=TTFOAAAAYAAJ&amp;q=Brunath#v=snippet&amp;q=Brunath&amp;f=false S. 25].&lt;/ref&gt;): Брунат (''Brunath'') — прозьвішча, гістарычна зафіксаванае на тэрыторыі цяперашняй [[Летува|Летувы]]&lt;ref&gt;Lietuvių pavardžių žodynas. T. 1. — Vilnius, 1985. P. 1316.&lt;/ref&gt;, Брунэты — літоўскі шляхецкі род&lt;ref name=&quot;ZBS-B&quot;/&gt;;
}}.

== Носьбіты ==
* [[Бруна Квэрфурцкі]] (974—1009) — місіянэр, [[Сьвяты]]
* [[Джардана Бруна]] (1548—1600) — італьянскі манах-дамініканец, філёзаф і паэт
* [[Бруна Крайскі]] (1911—1990) — дзяржаўны дзяяч [[Аўстрыя|Аўстрыі]]

У актах [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]] ўпамінаўся маёнтак Брунавішкі (''Бруновишки'') ва [[Упіцкі павет|Ўпіцкім павеце]]&lt;ref&gt;Indeks alfabetyczny miejscowości dawnego wielkiego Księstwa Litewskiego: A—K (Abakanowicze — Kujany). Wilno, 1929. S. 47.&lt;/ref&gt;.

Брунавы (Brunów) — [[Літва|літоўскі]] шляхецкі род з Упіцкага павету&lt;ref&gt;Ciechanowicz J. Rody rycerskie Wielkiego Księstwa Litewskiego. T. 2. — Rzeszów, 2001. S. 140.&lt;/ref&gt;.

Бруны — літоўскі шляхецкі род&lt;ref name=&quot;ZBS-B&quot;&gt;[http://www.nobility.by/families/b/index.shtml Сьпіс шляхецкіх родаў, прозьвішчы якіх пачынаюцца на Б], [[Згуртаваньне беларускай шляхты]]&lt;/ref&gt;.

Бруневіч (Bruniewicz) — прозьвішча, зафіксаванае ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах [[Сувалкі|Сувалкаў]]&lt;ref&gt;Professor Jerzy Wisniewski, [https://web.archive.org/web/20250111095809/http://www.mem.net.pl/stg/family_names.htm List of the XIXth century Suvalki region family names], Suwalki Genealogical Society&lt;/ref&gt;.

Пруневіч (''Pruniewicz'') — прозьвішча, гістарычна зафіксанае на тэрыторыі цяперашняй [[Летува|Летувы]]&lt;ref&gt;Lietuvių pavardžių žodynas. T. 2. — Vilnius, 1989. P. 518.&lt;/ref&gt;.

== Заўвагі ==
{{Заўвагі}}

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

{{Германскія імёны-асновы}}

[[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]]</text>
      <sha1>8uutz6iqrlt1xl857skby5d3p5b23nd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Баціка</title>
    <ns>0</ns>
    <id>290476</id>
    <revision>
      <id>2677073</id>
      <parentid>2672504</parentid>
      <timestamp>2026-07-02T04:01:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>67502</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2677073</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3974" sha1="7ajol5izzug1rcl981ddkua0rvd2l60" xml:space="preserve">{{Імя
|імя              = Баціка
|лацінка          = Bacika
|арыгінал         = Badiko
|вымаўленьне      = 
|мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]]
|утварэньне       = [[Бат (імя)|Bado]] + [[суфікс]] з {{nowrap|элемэнтам -к- (-k-)}}
|варыянт          = Бадыка, Батка, Бадка, Бачка
|вытворныя        = [[Будзейка]], [[Буцейка]]
|зьвязаныя        = 
}}

'''Баціка''' (''Батка''), '''Бадыка''' (''Бадка'') — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

== Паходжаньне ==
{{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}}

Бадзіка або Паціка, пазьней Батка (Badiko, Paticho, Battke) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня&lt;ref&gt;Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YOBwrIPG8IQC&amp;q=Badila#v=snippet&amp;q=Badila&amp;f=false S. 227].&lt;/ref&gt;. Іменная аснова [[Бат (імя)|-бад- (-бат-)]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Батаўт]], [[Бадвіла|Батвіл]], [[Батвін]]; германскія імёны Bathelt, Badvil, Batwin) паходзіць ад германскага badhuo 'бітва'&lt;ref&gt;Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 49.&lt;/ref&gt;.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''z przykupli P. Jana Bacikiewicza'' (1690 год)&lt;ref&gt;Metryka Litewska. Rejestry podymnego Welkiego Ksiestwa. Księstwo Żmudzkie 1690 r. — Warszawa, 2009. S. 138.&lt;/ref&gt;; ''Łucja Batko'' (1797 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=22br&amp;rid=B&amp;search_lastname=Batko&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Roś], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Teresa Badkiewicz'' (1806 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=S&amp;w=22br&amp;rid=S&amp;search_lastname=Badkiewicz&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1 Słonim], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Józef Badko'' (1817 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=S&amp;w=22br&amp;rid=S&amp;search_lastname=Badko&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Roś], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;.

== Носьбіты ==
Баткевічы (Batkiewicz) гербу [[Корчак (герб)|Корчак]] — літоўскі шляхецкі род з [[Упіцкі павет|Упіцкага павету]]&lt;ref&gt;Ciechanowicz J. Rody rycerskie Wielkiego Księstwa Litewskiego. T. 2. — Rzeszów, 2001. S. 59.&lt;/ref&gt;.

Бадыкевіч (Badykiewicz) — прозьвішча, зафіксаванае ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах [[Сувалкі|Сувалкаў]]&lt;ref&gt;Professor Jerzy Wisniewski, [https://web.archive.org/web/20250111095809/http://www.mem.net.pl/stg/family_names.htm List of the XIXth century Suvalki region family names], Suwalki Genealogical Society&lt;/ref&gt;.

Бачкевіч (Batschkewitz, Baczkiewicz) — прозьвішча, гістарычна зафіксаванае на тэрыторыі цяперашняй [[Летува|Летувы]]&lt;ref&gt;Lietuvių pavardžių žodynas. T. 1. — Vilnius, 1985. P. 151.&lt;/ref&gt;.

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

{{Германскія імёны з суфіксам к}}
{{Імёны з асновай бад}}

[[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]]</text>
      <sha1>7ajol5izzug1rcl981ddkua0rvd2l60</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Атарт</title>
    <ns>0</ns>
    <id>291785</id>
    <revision>
      <id>2677056</id>
      <parentid>2596579</parentid>
      <timestamp>2026-07-01T23:43:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>67502</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2677056</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4474" sha1="qixtvdruwas02ozz7ixzwp7u5jxkw3h" xml:space="preserve">{{Імя
|імя              = Атарт
|лацінка          = Atart
|арыгінал         = Atard
|вымаўленьне      = 
|мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]]
|утварэньне       = [[Гадзь|Adi]] + [[Гардзь|Hart]]
|варыянт          = Етарт, Едэрт
|вытворныя        = 
|зьвязаныя        = 
}}

'''Атарт''' (''Етарт'', ''Едэрт'') — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

== Паходжаньне ==
{{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}}

Адагарт або Атард (Adahart, Athard&lt;ref name=&quot;Cassar-2003-19&quot;&gt;Cassar M. The Surnames of the Maltese Islands: An Etymological Dictionary. — Malta, 2003. [https://books.google.by/books?id=aXNmAAAAMAAJ&amp;q=%22athard%22+Atard&amp;dq=%22athard%22+Atard&amp;hl=ru&amp;newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwi-_4D3jveJAxUQ_rsIHbBvPbUQ6AF6BAgFEAI P. 19].&lt;/ref&gt;, Atard&lt;ref name=&quot;Cassar-2003-19&quot;/&gt;) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня&lt;ref&gt;Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YOBwrIPG8IQC&amp;q=Adahart#v=snippet&amp;q=Adahart&amp;f=false S. 155].&lt;/ref&gt;. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Гадзь|-гад- (-ад-, -ат-)]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Ядвіга]], [[Гатман]], [[Бэрнат|Бернат]]; германскія імёны Hadwig, Hadoman, Bernat) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] *haþus&lt;ref&gt;Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 14, 1972. S. 70.&lt;/ref&gt;, германскага hathu 'бой'&lt;ref&gt;Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 87.&lt;/ref&gt;, а аснова [[Гардзь|-гард- (-гарт-, -арт-)]] (імёны ліцьвінаў [[Бэйнарт]], [[Леанард|Ленарт]], [[Мэйнарт]]; германскія імёны Beynart, Lenhardt, Meinhart) — ад гоцкага hardus 'моцны, цьвёрды'&lt;ref&gt;Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 14, 1972. S. 61.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 123.&lt;/ref&gt;.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''Marianna Atort'' (1785 і 1791 гады)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;w=23lt&amp;rid=A&amp;exac=1&amp;search_lastname=Atort&amp;search_lastname2=&amp;from_date=&amp;to_date= Bolsie], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Agata Attartt'' (1795 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=23lt&amp;rid=B&amp;search_lastname=Attartt&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1 Kołtyniany k. Szyłele], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Piotr Wincenty Atartt'' (1804 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=23lt&amp;rid=B&amp;search_lastname=Atartt&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1 Bolsie], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Kazimierz Jedert'' (1819 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=D&amp;w=23lt&amp;rid=D&amp;search_lastname=Jedert&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Dukszty], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;.

== Носьбіты ==
Етартовіч (Jetortowicz) — прозьвішча, зафіксаванае ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах [[Сувалкі|Сувалкаў]]&lt;ref&gt;Professor Jerzy Wisniewski, [https://web.archive.org/web/20250111095809/http://www.mem.net.pl/stg/family_names.htm List of the XIXth century Suvalki region family names], Suwalki Genealogical Society&lt;/ref&gt;.

== Глядзіце таксама ==
* [[Гадзь|Гата]]
* [[Гардзь|Гарт]]

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

{{Імёны з асновай гад}}
{{Імёны з асновай гард}}

[[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]]</text>
      <sha1>qixtvdruwas02ozz7ixzwp7u5jxkw3h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Бусінь</title>
    <ns>0</ns>
    <id>293307</id>
    <revision>
      <id>2677123</id>
      <parentid>2667732</parentid>
      <timestamp>2026-07-02T11:46:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>67502</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2677123</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4073" sha1="p7icbuidnzjyrx4gnfoj4xbb7n3bfer" xml:space="preserve">{{Імя
|імя              = Бусінь
|лацінка          = Busiń
|арыгінал         = Buosin
|вымаўленьне      = 
|мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]]
|утварэньне       = [[Буш|Buoso]] + [[суфікс]] з {{nowrap|элемэнтам -н- (-n-)}}
|варыянт          = Бусень, Бузэн
|вытворныя        = 
|зьвязаныя        = 
}}

'''Бусінь''' (''Бусень'', ''Бузэн'') — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

== Паходжаньне ==
{{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}}

Босін або Бусін (Bosin, Buosin{{Заўвага|Паводле назвы мясцовасьці Buosinesberch}}, Bussin&lt;ref&gt;Lüneburgs ältestes Stadtbuch und Verfestungsregister. — Hannover und Leipzig, 1903. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=96cOAAAAYAAJ&amp;q=Bussin#v=snippet&amp;q=Bussin&amp;f=false S. XLIX].&lt;/ref&gt;) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня&lt;ref&gt;Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YOBwrIPG8IQC&amp;q=Bosin%2C+Buosinesberch#v=snippet&amp;q=Bosin%2C%20Buosinesberch&amp;f=false S. 330].&lt;/ref&gt;. Іменная аснова [[Буш|-бус- (-бос-)]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Бушка]], [[Бушыла]], [[Бушман]]; германскія імёны Buske, Busilo, Bussman) паходзіць ад [[Стараверхненямецкая мова|стараверхненямецкага]] bōsi 'варожы, злы'&lt;ref&gt;Gottschald M. Deutsche Namenkunde: Unsere Familiennamen nach ihrer Entstehung und Bedeutung. — Berlin, 1971. [https://books.google.by/books?id=vSXbDwAAQBAJ&amp;pg=PA203&amp;dq=BOS+feindlich+b%C3%B6se+namenkunde&amp;hl=ru&amp;newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwiuu7bf2euDAxWtgv0HHQAXDf0Q6AF6BAgNEAI#v=onepage&amp;q=BOS%20feindlich%20b%C3%B6se%20namenkunde&amp;f=false S. 203].&lt;/ref&gt; або ад германскага buozan 'паляпшаць, прыносіць карысьць'&lt;ref&gt;Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YOBwrIPG8IQC&amp;q=BOSI+BOZ+buozan#v=snippet&amp;q=BOSI%20BOZ%20buozan&amp;f=false S. 329—330].&lt;/ref&gt;.

У [[Прусія|Прусіі]] бытавала прозьвішча Bussien&lt;ref&gt;[https://www.online-ofb.de/namelist.php?nachname=BUSSIEN&amp;ofb=thierenberg&amp;modus=&amp;lang=de BUSSIEN], Verein für Computergenealogie e.V. (CompGen)&lt;/ref&gt;. 

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''Anna Buzen'' (1799 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=S&amp;w=23lt&amp;rid=13139&amp;search_lastname=&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;rpp1=0&amp;searchtable=&amp;rpp2=50 Antuzów], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;.

== Носьбіты ==
* Васіль Бусень (1897—?) — [[беларусы|беларус]] з ваколіцаў [[Кобрынь|Кобрыню]], які [[Савецкія рэпрэсіі ў Беларусі|пацярпеў ад уладаў СССР]]&lt;ref&gt;[https://chumakou.com/projects/belarus1937/index2.html Беларусь: жертвы сталинских репрессий], Белорусский «Мемориал»&lt;/ref&gt;

Бусіневіч (Businiewicz) — прозьвішча, зафіксаванае ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах [[Сувалкі|Сувалкаў]]&lt;ref&gt;Professor Jerzy Wisniewski, [https://web.archive.org/web/20250111095809/http://www.mem.net.pl/stg/family_names.htm List of the XIXth century Suvalki region family names], Suwalki Genealogical Society&lt;/ref&gt;.

== Заўвагі ==
{{Заўвагі}}

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

{{Германскія імёны з суфіксам н}}
{{Імёны з асновай бус}}

[[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]]</text>
      <sha1>p7icbuidnzjyrx4gnfoj4xbb7n3bfer</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ford F-Series</title>
    <ns>0</ns>
    <id>299788</id>
    <revision>
      <id>2677036</id>
      <parentid>2676621</parentid>
      <timestamp>2026-07-01T17:46:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-37540-28</username>
        <id>98622</id>
      </contributor>
      <comment>/* Першае пакаленне (1948–1952) */</comment>
      <origin>2677036</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="181232" sha1="9bw7sq2rj5ii743r3jie0r9frlry1zo" xml:space="preserve">{{Аўтамабіль
|назва               = «Ford F-Series»
|выява               = [[Файл:2015 Ford F-150 Debut.jpg|300пкс]]
|вытворца            = [[Ford Motor Company]]
|вядомы як           = 
|гады                = [[1948]]—present
|зборка              = 
|кляса               = пікап
|тып кузаву          = 
|кампанаваньне       = 
|плятформа           = 
|кпп                 = мэханічная, чатырохступеневая
|прывад              = пярэднематорнае, заднематорнае кампанаваньне
|колавая база        = 
|даўжыня             = 6395 мм
|шырыня              = 2020 мм
|вышыня              = 2220 мм
|клірэнс             = 
|маса                = 
|поўная маса         = 7850 т
|грузападымальнасьць = 
|хуткасьць           = 
|дызайнэр            = 
|падобныя            =  
|commons             = 
}}

'''Ford F-Series''' — гэта серыя лёгкіх грузавікоў, якія прадаюцца і вырабляюцца кампаніяй Ford Motor Company з 1948 мадэльнага года ў якасці лінейкі паўнапамерных пікапаў, якія займаюць месца паміж пікапамі [[Ford Ranger]] і [[Ford Super Duty]]. Акрамя F-150 (прадстаўленага ў 1975 годзе), серыя F таксама ўключае серыю Super Duty (прадстаўленую ў 1999 годзе), якая ўключае больш цяжкія пікапы ад F-250 да F-450, шасі з кабінай F-450/F-550 і камерцыйныя грузавікі класа 6–8 F-600/F-650/F-750.

Найбольш папулярнай версіяй мадэльнага шэрагу з'яўляецца пікап F-150, які ў цяперашні час знаходзіцца ў чатырнаццатым пакаленні (прадстаўленым у 2021 мадэльным годзе). З 1953 па 1983 год базавым пікапам серыі F быў паўтонны F-100. Пачынаючы з 1984 года, базавым узроўнем стаў F-150. F-150 мае даўнюю высокапрадукцыйную пазадарожную камплектацыю, прадстаўленую ў 2010 годзе, прычым (SVT) Raptor у цяперашні час складаецца з трох пакаленняў. Вытворчасць F-150 SVT Raptor скончылася ў 2014 годзе, а ў 2017 годзе яго змяніў новы F-150 Raptor, які заснаваны на трынаццатым і чатырнаццатым пакаленнях F-150.

Грузавікі серыі F былі распрацаваны ў шырокім дыяпазоне канфігурацый канструкцый. Нароўні з грузавікамі сярэдняй грузавіка і звычайнымі грузавікамі &quot;Big Job&quot; (папярэднікамі [[Ford L-Series Trucks|серыі Ford L]]), мадэльны шэраг прадаваўся як грузавік з кабінай шасі і фургон (папярэднік [[Ford E-Series|серыі Ford E]]). Серыя F служыла платформай для розных паўнапамерных пазадарожнікаў Ford, у тым ліку [[Ford Bronco]], [[Ford Expedition]]/[[Lincoln Navigator]] і [[Ford Excursion]]. Серыя F прадавалася трыма паўночнаамерыканскімі брэндамі: Mercury як серыя M (у Канадзе з 1948 па 1968 год), і Lincoln у 2000-х гадах як Blackwood і пазней Mark LT (у 2010-х гадах толькі ў Мексіцы).

З 1977 года серыя F застаецца самай прадаванай лінейкай пікапаў у Злучаных Штатах; яна з'яўляецца самым прадаваным аўтамабілем у цэлым з 1981 года. Серыя F з'яўляецца самым прадаваным грузавіком у Канадзе больш за 50 гадоў. Па стане на 2018 мадэльны год, серыя F прынесла Ford 41 мільярд долараў (прыблізна 50,3 мільярда долараў у 2024 годзе) штогадовага даходу. Да студзеня 2022 года мадэлі серыі F прадалі больш за 40 мільёнаў адзінак. У цяперашні час Ford вырабляе серыю F на чатырох заводах у Злучаных Штатах.

==Першае пакаленне (1948–1952)==
{{Аўтамабіль
|назва               = «1948–1952 Ford F-Series»
|выява               = [[Файл:Payana Museum, Karnataka (2025) 184.jpg|300пкс]]
|вытворца            = [[Ford Motor Company]]
|вядомы як           = 
|гады                = [[1948]]—[[1952]]
|зборка              = 
|папярэднік          = [[Ford Six and Eight|1942–1947 Ford pickup]]
|наступнік           = [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|1953 Ford F-Series]]
|хуткасьць           = 
|дызайнэр            = 
|падобныя            = '''F-1 Pickup Truck (1948-1950):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1948-1950 Chevrolet Advance Design 3100 Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1948-1950 GMC 100 Half-Ton Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Truck|1947-1950 Willys Jeep Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1948-1950 Studebaker 2R5 Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1948-1950 Dodge 1-1/2 Ton Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester K &amp; KB-Series|1948 International Harvester KB-1 Pickup Truck]]/[[International Harvester L-Series|1949-1950 International Harvester L-110 Pickup Truck]]&lt;br/&gt;'''F-1 Pickup Truck (1951):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1951 GMC 100 Half-Ton Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1951 International Harvester L-110 Pickup Truck]]&lt;br/&gt; [[Dodge B series|1951 Dodge 1-1/2 Ton Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Truck|1951 Willys Jeep Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1951 Chevrolet Advance Design 3100 Pickup Truck]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1951 Studebaker 2R5 Pickup Truck]] &lt;br/&gt;'''F-1 Pickup Truck (1952):'''&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1952 Dodge 1-1/2 Ton Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1952 GMC 100 Half-Ton Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Truck|1952 Willys Jeep Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1952 International Harvester L-110 Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1952 Chevrolet Advance Design 3100 Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1952 Studebaker 2R5 Pickup Truck]]&lt;br/&gt; '''F-1 Panel Truck (1948-1950):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1948-1950 Chevrolet Advance Design 3100 Panel Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1948-1950 GMC Panel Truck]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Station Wagon|1948-1950 Willys Jeep Panel Delivery]]&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1948-1950 Dodge 1-1/2 Ton Panel Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester K &amp; KB-Series|1948 International Harvester KB-1 Panel Truck]]/[[International Harvester L-Series|1949-1950 International Harvester L-110 Panel Truck]] &lt;br/&gt;'''F-1 Panel Truck (1951):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1951 GMC Panel Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1951 International Harvester L-110 Panel Truck]]&lt;br/&gt; [[Dodge B series|1951 Dodge Panel Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1951 Chevrolet Advance Design 3100 Panel Truck]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Station Wagon|1951 Willys Jeep Panel Delivery]] &lt;br/&gt;'''F-1 Panel Truck (1952):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1952 GMC Panel Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1952 Dodge Panel Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1952 International Harvester L-110 Panel Truck]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Station Wagon|1952 Willys Jeep Panel Delivery]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1952 Chevrolet Advance Design 3100 Panel Truck]]&lt;br/&gt; '''F-2 Pickup Truck (1948-1950):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1948-1950 Chevrolet Advance Design 3600 Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1948-1950 Dodge B-1-C Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Truck|1948-1950 Willys Jeep 1-Ton Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester K &amp; KB-Series|1948 International Harvester KB-2 Pickup Truck]]/[[International Harvester L-Series|1949-1950 International Harvester L-120 Pickup Truck]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1948-1950 Studebaker 2R10 Pickup Truck]] &lt;br/&gt;'''F-2 Pickup Truck (1951):'''&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Truck|1951 Willys Jeep 1-Ton Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1951 Dodge B-1-C Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1951 International Harvester L-120 Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1951 Chevrolet Advance Design 3600 Pickup Truck]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1951 Studebaker 2R10 Pickup Truck]] &lt;br/&gt;'''F-2 Pickup Truck (1952):'''&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1952 Dodge B-1-C Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Truck|1952 Willys Jeep 1-Ton Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1952 International Harvester L-120 Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1952 Chevrolet Advance Design 3600 Pickup Truck]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1952 Studebaker 2R10 Pickup Truck]] &lt;br/&gt; '''F-2 Single Rear Wheel Chassis Cab Truck (1948-1950):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1948-1950 Chevrolet Advance Design 3600 Single Rear Wheel Chassis Cab Truck]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Truck|1948-1950 Willys Jeep 1-Ton Chassis Cab Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1948-1950 Dodge B-1-C Single Rear Wheel Chassis Cab Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester K &amp; KB-Series|1948 International Harvester KB-2 Single Rear Wheel Chassis Cab Truck]]/[[International Harvester L-Series|1949-1950 International Harvester L-120 Single Rear Wheel Chassis Cab Truck]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1947-1950 Studebaker 2R10 Single Rear Wheel Chassis Cab Truck]] &lt;br/&gt;'''F-2 Single Rear Wheel Chassis Cab Truck (1951):'''&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1951 Dodge B-1-C Single Rear Wheel Chassis Cab Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1951 International Harvester L-120 Single Rear Wheel Chassis Cab Truck]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Truck|1951 Willys Jeep 1-Ton Chassis Cab Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1951 Chevrolet Advance Design 3600 Single Rear Wheel Chassis Cab Truck]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1951 Studebaker 2R10 Chassis Cab Truck]] &lt;br/&gt;'''F-2 Single Rear Wheel Chassis Cab Truck (1952):'''&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1952 Dodge B-1-C Single Rear Wheel Chassis Cab Truck]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Truck|1952 Willys Jeep 1-Ton Chassis Cab Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1952 International Harvester L-120 Single Rear Wheel Chassis Cab Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1952 Chevrolet Advance Design 3600 Single Rear Wheel Chassis Cab Truck]]&lt;br/&gt;'''F-3 Single Rear Wheel Pickup Truck (1948-1950):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1948-1950 Chevrolet Advance Design 3800 Single Rear Wheel Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1948-1950 Dodge B-1-C Single Rear Wheel Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester K &amp; KB-Series|1948 International Harvester KB-3 Single Rear Wheel Pickup Truck]]/[[International Harvester L-Series|1949-1950 International Harvester L-130 Single Rear Wheel Pickup Truck]] &lt;br/&gt;[[Willys Jeep Truck|1948-1950 Willys Jeep 1-Ton Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1947-1950 Studebaker 2R10 Pickup Truck]] &lt;br/&gt;'''F-3 Single Rear Wheel Pickup Truck (1951):'''&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1951 Dodge B-1-C Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1951 International Harvester L-130 Single Rear Wheel Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1951 Chevrolet Advance Design 3800 Single Rear Wheel Pickup Truck]] &lt;br/&gt;[[Willys Jeep Truck|1951 Willys Jeep 1-Ton Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1951 Studebaker 2R10 Single Rear Wheel Chassis Cab Truck]] &lt;br/&gt;'''F-3 Single Rear Wheel Pickup Truck (1952):'''&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1952 Dodge B-1-C Single Rear Wheel Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1952 International Harvester L-130 Single Rear Wheel Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Truck|1951 Willys Jeep 1-Ton Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1952 Chevrolet Advance Design 3800 Single Rear Wheel Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1952 Studebaker 2R10 Pickup Truck]] &lt;br/&gt;'''F-3 Single Rear Wheel Chassis Cab Truck (1948-1950):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1948-1950 Chevrolet Advance Design 3800 Single Rear Wheel Chassis Cab Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1948-1950 Dodge B-1-C Single Rear Wheel Chassis Cab Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester K &amp; KB-Series|1948 International Harvester KB-3 Single Rear Wheel Chassis Cab Truck]]/[[International Harvester L-Series|1949-1950 International Harvester L-130 Single Rear Wheel Chassis Cab Truck]] &lt;br/&gt;[[Willys Jeep Truck|1948-1950 Willys Jeep 1-Ton Chassis Cab Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1947-1950 Studebaker 2R10 Single Rear Wheel Chassis Cab Truck]] &lt;br/&gt;'''F-3 Single Rear Wheel Chassis Cab Truck (1951):'''&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1951 Dodge B-1-C Chassis Cab Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1951 International Harvester L-130 Single Rear Wheel Chassis Cab Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1951 Chevrolet Advance Design 3800 Single Rear Wheel Chassis Cab Truck]] &lt;br/&gt;[[Willys Jeep Truck|1951 Willys Jeep 1-Ton Chassis Cab Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1951 Studebaker 2R10 Single Rear Wheel Chassis Cab Truck]] &lt;br/&gt;'''F-3 Single Rear Wheel Chassis Cab Truck (1952):'''&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1952 Dodge B-1-C Single Rear Wheel Chassis Cab Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1952 International Harvester L-130 Single Rear Wheel Chassis Cab Truck]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Truck|1951 Willys Jeep 1-Ton Chassis Cab Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1952 Chevrolet Advance Design 3800 Single Rear Wheel Chassis Cab Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1952 Studebaker 2R10 Chassis Cab Truck]] &lt;br/&gt; '''F-4 Dually Chassis Cab Truck (1948-1950):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1948-1950 Chevrolet Advance Design 3800 1-Ton Dually Chassis Cab Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1948-1950 GMC FC-253 Dually 2-Door Chassis Cab Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1948-1950 Dodge B-1-C 1-Ton Dually Chassis Cab Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester K &amp; KB-Series|1948 International Harvester KB-4 Dually Chassis Cab Truck]]/[[International Harvester L-Series|1949-1950 International Harvester L-140 Dually Chassis Cab Truck]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1948-1950 Studebaker 2R 1-Ton Dually Chassis Cab Truck]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Truck|1948-1950 Willys Jeep Truck Dual Rear Wheel Chassis Cab]] &lt;br/&gt;'''F-4 Dually Chassis Cab Truck (1951):'''&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1951 Dodge B-1-C 1-Ton Dually Chassis Cab Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1951 GMC FC-253 Dually 2-Door Chassis Cab Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1951 International Harvester L-140 1-Ton Dually Chassis Cab Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1951 Chevrolet Advance Design 3800 1-Ton Dually Chassis Cab Truck]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Truck|1951 Willys Jeep Truck Dual Rear Wheel Chassis Cab]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1951 Studebaker 2R 1-Ton Dually Chassis Cab Truck]] &lt;br/&gt;'''F-4 Dually Chassis Cab Truck (1952):'''&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1952 Dodge B-1-C 1-Ton Dually Chassis Cab Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1952 International Harvester L-140 1-Ton Dually Chassis Cab Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1952 Chevrolet Advance Design 3800 1-Ton Dually Chassis Cab Truck]] &lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1952 GMC FC-253 Dually 2-Door Chassis Cab Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1952 Studebaker 2R 1-Ton Dually Chassis Cab Truck]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Truck|1952 Willys Jeep Truck Dual Rear Wheel Chassis Cab]]&lt;br/&gt; '''F-5 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck (1948-1950):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1948-1950 Chevrolet 1.5-Ton Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1948-1950 Dodge 1.5-Ton Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[REO Speed Wagon|1948-1950 Reo Model 23 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester K &amp; KB-Series|1948 International Harvester KB-5 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]/[[International Harvester L-Series|1949-1950 International Harvester L-150 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1947-1950 Studebaker 2R 1.5-Ton Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[Nash Haul Thrift|1947-1950 Nash Haul Thrift 1.5-Ton Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]] &lt;br/&gt;'''F-5 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck (1951):'''&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1951 Dodge 1.5-Ton Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1951 International Harvester L-150 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1951 Chevrolet 4400 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1951 Studebaker 2R 1.5-Ton Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[Diamond T|1951 Diamond T Model 520 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[Nash Haul Thrift|1951 Nash Haul Thrift 1.5-Ton Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]] &lt;br/&gt;'''F-5 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck (1952):'''&lt;br/&gt;[[Diamond T|1952 Diamond T Model 520 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]] &lt;br/&gt;[[Dodge B series|1952 Dodge 1.5-Ton Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1952 International Harvester L-150 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1952 Chevrolet 4400 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1952 Studebaker 2R 1.5-Ton Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[Nash Haul Thrift|1952 Nash Haul Thrift 1.5-Ton Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;'''F-5 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1948-1950):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1948-1950 Chevrolet 4400 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[REO Speed Wagon|1948-1950 Reo Model 23 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1948-1950 Dodge 1.5-Ton Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester K &amp; KB-Series|1948 International Harvester KB-5 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]/[[International Harvester L-Series|1949-1950 International Harvester L-150 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1947-1950 Studebaker 2R 1.5-Ton Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Nash Haul Thrift|1947-1950 Nash Haul Thrift 1.5-Ton Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]] &lt;br/&gt;'''F-5 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1951):'''&lt;br/&gt;[[Diamond T|1951 Diamond T Model 520 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1951 Dodge 1.5-Ton Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1951 International Harvester L-150 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1951 Chevrolet 1.5-Ton Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Nash Haul Thrift|1951 Nash Haul Thrift 1.5-Ton Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1951 Studebaker 2R 1.5-Ton Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]] &lt;br/&gt;'''F-5 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1952):'''&lt;br/&gt;[[Diamond T|1952 Diamond T Model 520 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1952 Dodge 1.5-Ton Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1952 International Harvester L-150 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1952 Chevrolet 4400 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1952 Studebaker 2R 1.5-Ton Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Nash Haul Thrift|1952 Nash Haul Thrift 1.5-Ton Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;'''F-6 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck (1948-1950):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1948-1950 Chevrolet 6400 2-Ton Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[REO Speed Wagon|1948-1950 Reo Model 23 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1948-1950 Dodge 2-Ton Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester K &amp; KB-Series|1948 International Harvester KB-6 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]/[[International Harvester L-Series|1949-1950 International Harvester L-160 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1947-1950 Studebaker 2R 2-Ton Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;'''F-6 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck (1951):'''&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1951 Dodge 2-Ton Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[Diamond T|1951 Diamond T Model 323 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]] &lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1951 International Harvester L-160 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1951 Chevrolet 6400 2-Ton Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1951 Studebaker 2R 2-Ton Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;'''F-6 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck (1952):'''&lt;br/&gt;[[Diamond T|1952 Diamond T Model 323 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1952 Dodge 2-Ton Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1952 International Harvester L-160 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1952 Chevrolet 2-Ton Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1952 Studebaker 2R 2-Ton Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt; '''F-6 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1948-1950):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1948-1950 Chevrolet 6400 2-Ton Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[REO Speed Wagon|1948-1950 Reo Model 23 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1948-1950 Dodge 2-Ton Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester K &amp; KB-Series|1948 International Harvester KB-6 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]/[[International Harvester L-Series|1949-1950 International Harvester L-160 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1947-1950 Studebaker 2R 2-Ton Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;'''F-6 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1951):'''&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1951 Dodge 2-Ton Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Diamond T|1951 Diamond T Model 323 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]] &lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1951 International Harvester L-160 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1951 Chevrolet 6400 2-Ton Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1951 Studebaker 2R 2-Ton Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Nash Haul Thrift|1951 Nash Haul Thrift 2-Ton Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]] &lt;br/&gt;'''F-6 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1952):'''&lt;br/&gt;[[Diamond T|1952 Diamond T Model 323 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1952 Dodge 2-Ton Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1952 International Harvester L-160 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1952 Chevrolet 6400 2-Ton Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1952 Studebaker 2R 2-Ton Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]] &lt;br/&gt; '''F-7 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck (1948-1950):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1948-1950 Chevrolet 6100 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1948-1950 Dodge 2-Ton Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[REO Speed Wagon|1948-1950 Reo Model 23 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester K &amp; KB-Series|1948 International Harvester KB-7 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]/[[International Harvester L-Series|1949-1950 International Harvester L-170 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1947-1950 Studebaker 2R 2-Ton Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]] &lt;br/&gt;'''F-7 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck (1951):'''&lt;br/&gt; [[Diamond T|1951 Diamond T Model 420 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1951 Dodge 2-Ton Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1951 International Harvester L-170 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1951 Chevrolet 6100 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1951 Studebaker 2R 2-Ton Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]] &lt;br/&gt;'''F-7 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck (1952):'''&lt;br/&gt;[[Diamond T|1952 Diamond T Model 420 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1952 Dodge 2-Ton Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1952 International Harvester L-170 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1952 Chevrolet 6100 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1952 Studebaker 2R 2-Ton Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt; '''F-7 Conventional Cab Tandem Axle Rigid Truck (1948-1950):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1948-1950 Chevrolet 6100 Conventional Cab Tandem Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[REO Speed Wagon|1948-1950 Reo Model 23 Conventional Cab Tandem Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1948-1950 Dodge 2-Ton Conventional Cab Tandem Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester K &amp; KB-Series|1948 International Harvester KB-7 Conventional Cab Tandem Axle Rigid Truck]]/[[International Harvester L-Series|1949-1950 International Harvester L-170 Conventional Cab Tandem Axle Rigid Truck]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1947-1950 Studebaker 2R 2-Ton Conventional Cab Tandem Axle Rigid Truck]] &lt;br/&gt;'''F-7 Conventional Cab Tandem Axle Rigid Truck (1951):'''&lt;br/&gt; [[Diamond T|1951 Diamond T Model 353 Conventional Cab Tandem Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1951 Dodge 2-Ton Conventional Cab Tandem Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1951 International Harvester L-170 Conventional Cab Tandem Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1951 Chevrolet 6100 Conventional Cab Tandem Axle Rigid Truck]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1951 Studebaker 2R 2-Ton Conventional Cab Tandem Axle Rigid Truck]] &lt;br/&gt;'''F-7 Conventional Cab Tandem Axle Rigid Truck (1952):'''&lt;br/&gt;[[Diamond T|1952 Diamond T Model 353 Conventional Cab Tandem Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1952 Dodge 2-Ton Conventional Cab Tandem Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1952 International Harvester L-170 Conventional Cab Tandem Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1952 Chevrolet 6100 Conventional Cab Tandem Axle Rigid Truck]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1952 Studebaker 2R 2-Ton Conventional Cab Tandem Axle Rigid Truck]] &lt;br/&gt;'''F-7 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1948-1950):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1948-1950 Chevrolet 6100 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1948-1950 Dodge 2-Ton Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[REO Speed Wagon|1948-1950 Reo Model 23 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester K &amp; KB-Series|1948 International Harvester KB-7 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]/[[International Harvester L-Series|1949-1950 International Harvester L-170 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1947-1950 Studebaker 2R 2-Ton Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]] &lt;br/&gt;'''F-7 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1951):'''&lt;br/&gt; [[Diamond T|1951 Diamond T Model 420 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1951 Dodge 2-Ton Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1951 International Harvester L-170 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1951 Chevrolet 6100 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1951 Studebaker 2R 2-Ton Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]] &lt;br/&gt;'''F-7 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1952):'''&lt;br/&gt;[[Diamond T|1952 Diamond T Model 420 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1952 Dodge 2-Ton Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1952 International Harvester L-170 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1952 Chevrolet 6100 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1952 Studebaker 2R 2-Ton Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt; '''F-7 Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1948-1950):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1948-1950 Chevrolet 6100 Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[REO Speed Wagon|1948-1950 Reo Model 23 Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1948-1950 Dodge 2-Ton Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester K &amp; KB-Series|1948 International Harvester KB-7 Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]/[[International Harvester L-Series|1949-1950 International Harvester L-170 Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1947-1950 Studebaker 2R 2-Ton Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]] &lt;br/&gt;'''F-7 Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1951):'''&lt;br/&gt; [[Diamond T|1951 Diamond T Model 353 Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1951 Dodge 2-Ton Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1951 International Harvester L-170 Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1951 Chevrolet 6100 Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1951 Studebaker 2R 2-Ton Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]] &lt;br/&gt;'''F-7 Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1952):'''&lt;br/&gt;[[Diamond T|1952 Diamond T Model 353 Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1952 Dodge 2-Ton Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1952 International Harvester L-170 Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1952 Chevrolet 6100 Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1952 Studebaker 2R 2-Ton Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;'''F-8 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck (1948-1950):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1948-1950 Chevrolet 6100 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1948-1950 Dodge 2-Ton Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[REO Speed Wagon|1948-1950 Reo Model 23 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester K &amp; KB-Series|1948 International Harvester KB-8 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]/[[International Harvester L-Series|1949-1950 International Harvester L-180 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1947-1950 Studebaker 2R 2-Ton Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]] &lt;br/&gt;'''F-8 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck (1951):'''&lt;br/&gt; [[Diamond T|1951 Diamond T Model 420 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1951 Dodge 2-Ton Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1951 International Harvester L-180 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1951 Chevrolet 6100 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1951 Studebaker 2R 2-Ton Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]] &lt;br/&gt;'''F-8 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck (1952):'''&lt;br/&gt;[[Diamond T|1952 Diamond T Model 420 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1952 Dodge 2-Ton Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1952 International Harvester L-180 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1952 Chevrolet 6100 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1952 Studebaker 2R 2-Ton Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;'''F-8 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1948-1950):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1948-1950 Chevrolet 6100 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1948-1950 Dodge 2-Ton Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[REO Speed Wagon|1948-1950 Reo Model 23 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester K &amp; KB-Series|1948 International Harvester KB-8 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]/[[International Harvester L-Series|1949-1950 International Harvester L-180 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1947-1950 Studebaker 2R 2-Ton Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]] &lt;br/&gt;'''F-8 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1951):'''&lt;br/&gt; [[Diamond T|1951 Diamond T Model 420 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1951 Dodge 2-Ton Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1951 International Harvester L-180 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1951 Chevrolet 6100 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1951 Studebaker 2R 2-Ton Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]] &lt;br/&gt;'''F-8 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1952):'''&lt;br/&gt;[[Diamond T|1952 Diamond T Model 420 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1952 Dodge 2-Ton Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1952 International Harvester L-180 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1952 Chevrolet 6100 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1952 Studebaker 2R 2-Ton Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;'''F-8 Conventional Cab Tandem Axle Rigid Truck (1948-1950):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1948-1950 Chevrolet 6100 Conventional Cab Tandem Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1948-1950 Dodge 2-Ton Conventional Cab Tandem Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[REO Speed Wagon|1948-1950 Reo Model 23 Conventional Cab Tandem Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester K &amp; KB-Series|1948 International Harvester KB-8 Conventional Cab Tandem Axle Rigid Truck]]/[[International Harvester L-Series|1949-1950 International Harvester L-180 Conventional Cab Tandem Axle Rigid Truck]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1947-1950 Studebaker 2R 2-Ton Conventional Cab Tandem Axle Rigid Truck]] &lt;br/&gt;'''F-8 Conventional Cab Tandem Axle Rigid Truck (1951):'''&lt;br/&gt; [[Diamond T|1951 Diamond T Model 353 Conventional Cab Tandem Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1951 Dodge 2-Ton Conventional Cab Tandem Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1951 International Harvester L-180 Conventional Cab Tandem Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1951 Chevrolet 6100 Conventional Cab Tandem Axle Rigid Truck]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1951 Studebaker 2R 2-Ton Conventional Cab Tandem Axle Rigid Truck]] &lt;br/&gt;'''F-8 Conventional Cab Tandem Axle Rigid Truck (1952):'''&lt;br/&gt;[[Diamond T|1952 Diamond T Model 353 Conventional Cab Tandem Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1952 Dodge 2-Ton Conventional Cab Tandem Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1952 International Harvester L-180 Conventional Cab Tandem Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1952 Chevrolet 6100 Conventional Cab Tandem Axle Rigid Truck]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1952 Studebaker 2R 2-Ton Conventional Cab Tandem Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;'''F-8 Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1948-1950):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1948-1950 Chevrolet 6100 Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1948-1950 Dodge 2-Ton Conventional Cab Tandem Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[REO Speed Wagon|1948-1950 Reo Model 23 Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester K &amp; KB-Series|1948 International Harvester KB-8 Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]/[[International Harvester L-Series|1949-1950 International Harvester L-180 Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1947-1950 Studebaker 2R 2-Ton Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]] &lt;br/&gt;'''F-8 Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1951):'''&lt;br/&gt; [[Diamond T|1951 Diamond T Model 353 Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1951 Dodge 2-Ton Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1951 International Harvester L-180 Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1951 Chevrolet 6100 Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1951 Studebaker 2R 2-Ton Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]] &lt;br/&gt;'''F-8 Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1952):'''&lt;br/&gt;[[Diamond T|1952 Diamond T Model 353 Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1952 Dodge 2-Ton Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1952 International Harvester L-180 Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1952 Chevrolet 6100 Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1952 Studebaker 2R 2-Ton Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;'''COE Single-Axle Semi-Tractor Truck (1948-1950):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1948-1950 Chevrolet COE Single-Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1948-1950 GMC COE Single-Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B Series|1948-1950 Dodge COE Single-Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Diamond T|1948-1949 Diamond T COE Single-Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[International K &amp; KB series|International Harvester KB-5/KB-6/KB-7/KB-8 COE Single-Axle Semi-Tractor Truck]]/[[International Harvester L-Series|1950 International Harvester L-150/L-160/L-170/L-180 COE Single-Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;'''COE Single-Axle Semi-Tractor Truck (1951):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1951 Chevrolet COE Single-Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1951 GMC COE Single-Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B Series|1951 Dodge COE Single-Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1951 International Harvester L-150/L-160/L-170/L-180 COE Single-Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;'''COE Single-Axle Semi-Tractor Truck (1952):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1952 Chevrolet COE Single-Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1952 GMC COE Single-Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B Series|1952 Dodge COE Single-Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1952 International Harvester L-150/L-160/L-170/L-180 COE Single-Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;'''COE Tandem-Axle Semi-Tractor Truck (1948-1950):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1948-1950 Chevrolet COE Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1948-1950 GMC COE Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B Series|1948-1950 Dodge COE Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Diamond T|1948-1949 Diamond T COE Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[International K &amp; KB series|International Harvester KB-5/KB-6/KB-7/KB-8 COE Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]]/[[International Harvester L-Series|1950 International Harvester L-150/L-160/L-170/L-180 COE Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;'''COE Single-Axle Semi-Tractor Truck (1951):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1951 Chevrolet COE Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1951 GMC COE Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B Series|1951 Dodge COE Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1951 International Harvester L-150/L-160/L-170/L-180 COE Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;'''COE Tandem-Axle Semi-Tractor Truck (1952):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1952 Chevrolet COE Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1952 GMC COE Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B Series|1952 Dodge COE Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1952 International Harvester L-150/L-160/L-170/L-180 COE Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]]
|commons             = 
}}
Пікап серыі F першага пакалення (вядомы як Ford Bonus-Built) быў прадстаўлены ў 1948 годзе ў якасці замены папярэдняй лінейкі пікапаў на базе легкавых аўтамабіляў, прадстаўленай у 1942 годзе. Серыя F прадавалася ў васьмі розных вагавых класах: F-1 пікап (пасля-Hansen Light Duty Express Wagon, [[International Harvester|International Harvester Auto Wagon Pickup Truck]], [[Ford Model T|Ford Model T C Cab Pickup Truck (1920-1924)]], [[Ford Model T|Ford Model T All-Steel Top Closed Cab Pickup Truck (1925-1927)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-A All-Steel Top Closed Cab Pickup (1928-1929)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-B All-Steel Top Closed Cab Pickup (1930-1931)]], [[Ford Model B (1932)#1932|1932 Ford ½-Ton Closed Cab Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1933|1933 Ford ½-Ton Closed Cab Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1934|1934 Ford ½-Ton Closed Cab Pickup]], [[Ford Model 48|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (1935-1936)]], [[1937 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (1937)]], [[1937 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (1938-1939)]], [[1937 Ford|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (11C)]], і [[1941 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (1942-1947)]]), F-2 &amp; F-3 пікап (пасля-Hansen Light Duty Express Wagon, [[International Harvester|International Harvester Auto Wagon Pickup Truck]], [[Ford Model T|Ford Model T C Cab Pickup Truck (1920-1924)]], [[Ford Model T|Ford Model T All-Steel Top Closed Cab Express Bed Pickup Truck (1925-1927)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-A All-Steel Top Closed Cab Express Bed Pickup (1928-1929)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-B All-Steel Top Closed Cab Express Bed Pickup (1930-1931)]], [[Ford Model B (1932)#1932|1932 Ford 1½-Ton Closed Cab Express Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1933|1933 Ford 1½-Ton Closed Cab Express Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1934|1934 Ford 1½-Ton Closed Cab Express Bed Pickup]], [[Ford Model 48|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (1935-1936)]], [[1937 Ford|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (1937)]], [[1937 Ford|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (1938-1939)]], [[1937 Ford|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (11C)]], і [[1941 Ford|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (1942-1947)]]), вагончык грузавік (пасля-Turners horse-drawn bakers van, 1904 Cadillac Model A 6 1/2hp Two-seater/Delivery Van, [[Packard|1925 Packard 333 Panel Truck]], [[Durant Motors|1926 Star Panel Truck]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A Panel Truck (1927-1929)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A Panel Truck (1930-1931)]], [[Ford Model B (1932)|1932 Ford Panel Truck]], [[Ford Model B (1932)|1933 Ford Panel Truck]], [[Ford Model B (1932)|1934 Ford Panel Truck]], [[Ford Model 48|Ford V8 1½-Ton Panel Truck (1935-1936)]], [[1937 Ford|Ford V8 1½-Ton Panel Truck (1937)]], [[1937 Ford|Ford V8 1½-Ton Panel Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford|Ford ½-Ton Panel Truck (11C)]], і [[1941 Ford|Ford V8 1½-Ton Panel Truck (1942-1947)]]), F-5/F-6/F-7/F-8 рухавік з кабінай над кузавам (COE; пасля-Hansen Horse Drawn Winona Freight Wagon, FWD Model B Chassis Truck, [[Sentinel Waggon Works|1926-1927 Sentinel Waggon DG4 Steam Lorry]], [[Sentinel Waggon Works|1928-1929 Sentinel Waggon DG4 Steam Lorry]], [[Sentinel Waggon Works|1930-1933 Sentinel Waggon DG4 Steam Lorry]], [[Ford COE|Ford COE (1935-1936)]], [[Ford COE|Ford-Dearborn Line COE 2-Door Standard Cab Truck (1937)]], [[Ford COE|Ford COE 2-Door Standard Cab Truck (1938-1940)]], і [[Ford COE|Ford COE 2-Door Standard Cab Truck (1941-1947)]]), F-4 Dually Chassis Cab Truck (пасля-Hansen Horse Drawn Winona Freight Wagon, [[Packard|1905-1919 Packard 3-Ton Truck Chassis with Enclosed Cab and Doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 1½-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 1½-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1937)]], [[Ford-Barrel-Nose-Truck|Ford V8 1½-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford#1940|1940 Ford V8 1½-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]], [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 1½-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]], і [[Ford Six and Eight|Ford V8 1½-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1942-1947)]]), F-5 Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (пасля-Hansen Horse Drawn Winona Freight Wagon, [[Packard|1905-1919 Packard 3-Ton Truck Chassis with Enclosed Cab and Doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1937)]], [[Ford-Barrel-Nose-Truck|Ford V8 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford#1940|1940 Ford V8 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]], [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]], і [[Ford Six and Eight|Ford V8 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1942-1947)]]), F-6 Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (пасля-Hansen Horse Drawn Winona Freight Wagon, [[Packard|1905-1919 Packard 3-Ton Truck Chassis with Enclosed Cab and Doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1937)]], [[Ford-Barrel-Nose-Truck|Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford#1940|1940 Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]], [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]], і [[Ford Six and Eight|Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1942-1947)]]), F-5 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (пасля-Horse Drawn Case #1 Portable Steam Engine with a tow hitch attached on the back, Garrett and Sons 4CD Traction Engine, [[Mack Senior|1912-1915 Mack Senior All-Steel Windshield Open Cab Single Axle Semi-Tractor Truck with doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Enclosed Cab 4x2 semi-tractor truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 semi-tractor truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 semi-tractor truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1937)]], [[Ford-Barrel-Nose-Truck|Ford V8 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford#1940|1940 Ford V8 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]], і [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]], і [[Ford Six and Eight|Ford V8 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1942-1947)]]), F-6 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (пасля-Horse Drawn Case #1 Portable Steam Engine with a tow hitch attached on the back, Garrett and Sons 4CD Traction Engine, [[Mack Senior|1912-1915 Mack Senior All-Steel Windshield Open Cab Single Axle Semi-Tractor Truck with doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Enclosed Cab 4x2 semi-tractor truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 semi-tractor truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 semi-tractor truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1937)]], [[Ford-Barrel-Nose-Truck|Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford#1940|1940 Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]], і [[Ford Six and Eight|Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1942-1947)]]), F-7/F-8 Conventional Cab Single-Axle Chassis Truck (пасля-Horse Drawn Winona Freight Wagon, [[Packard|1905-1919 Packard 3-Ton Truck Chassis with Enclosed Cab and Doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1937)]], [[Ford-Barrel-Nose-Truck|Ford V8 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford#1940|1940 Ford V8 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]], [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]], і [[Ford Six and Eight|Ford V8 3-Ton Conventional Cab Single-Axle Chassis Truck (1942-1947)]]), F-7/F-8 Conventional Cab Tandem-Axle Chassis Truck (пасля-, і [[Ford Six and Eight|Ford V8 3-Ton Conventional Cab Tandem-Axle Chassis Truck (1942-1947)]]), дастаўка пасылак, і шасі школьнага аўтобуса.

==Другое пакаленне (1953–1956)==
{{Аўтамабіль
|назва               = «1953–1956 Ford F-Series»
|выява               = [[Файл:Dayville - DPLA - f778b41f43f15423f69cbd8c4c45f28d.jpg|300пкс]]
|вытворца            = [[Ford Motor Company]]
|вядомы як           = 
|гады                = [[1953]]—[[1956]]
|зборка              = 
|папярэднік          = [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|1952 Ford F-Series]]
|наступнік           = [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|1957 Ford F-Series]]
|хуткасьць           = 
|дызайнэр            = 
|падобныя            = 
|commons             = 
}}
У 1953 мадэльным годзе Ford прадставіў другое пакаленне грузавікоў серыі F. Павялічаныя габарыты, палепшаныя рухавікі і абноўленае шасі былі асаблівасцямі другога пакалення. У іншым змяненні наменклатура мадэляў F-Series была пашырана да трох нумароў; гэта застаецца ў выкарыстанні ў наш час, F-Series (1953-1956) вядомы сваёй трывалай канструкцыяй, сучаснымі сістэмамі бяспекі і зручнай тэхналогіяй, што робіць яго папулярным выбарам на рынку камерцыйных транспартных сродкаў, прапаноўваўся з рознымі тыпамі кузава: F-100 пікап (пасля-Hansen Light Duty Express Wagon, 1914-1918 Foden Wagon 4 n.h.p. 5 ton Dropside Truck, [[Ford Model T|Ford Model T C Cab Pickup Truck (1920-1924)]], [[Ford Model T|Ford Model T All-Steel Top Closed Cab Pickup Truck (1925-1927)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-A All-Steel Top Closed Cab Pickup (1928-1929)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-B All-Steel Top Closed Cab Pickup (1930-1931)]], [[Ford Model B (1932)#1932|1932 Ford ½-Ton Closed Cab Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1933|1933 Ford ½-Ton Closed Cab Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1934|1934 Ford ½-Ton Closed Cab Pickup]], [[Ford Model 48|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (1935-1936)]], [[1937 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (1937)]], [[1937 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (1938-1939)]], [[1937 Ford|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (11C)]], [[1941 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1951)]], і [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1952)]]), F-250 пікап (пасля-Hansen Light Duty Express Wagon, 1914-1918 Foden Wagon 4 n.h.p. 5 ton Dropside Truck, [[Ford Model T|Ford Model T C Cab Pickup Truck (1920-1924)]], [[Ford Model T|Ford Model T All-Steel Top Closed Cab Express Bed Pickup Truck (1925-1927)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-A All-Steel Top Closed Cab Express Bed Pickup (1928-1929)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-B All-Steel Top Closed Cab Express Bed Pickup (1930-1931)]], [[Ford Model B (1932)#1932|1932 Ford 1½-Ton Closed Cab Express Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1933|1933 Ford 1½-Ton Closed Cab Express Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1934|1934 Ford 1½-Ton Closed Cab Express Bed Pickup]], [[Ford Model 48|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (1935-1936)]], [[1937 Ford|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (1937)]], [[1937 Ford|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (1938-1939)]], [[1937 Ford|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (11C)]], [[1941 Ford|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-2 2-Door Pickup (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-2 2-Door Pickup (1951)]], і [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-2 2-Door Pickup (1952)]]), вагончык грузавік (пасля-Turners horse-drawn bakers van, 1904 Cadillac Model A 6 1/2hp Two-seater/Delivery Van, [[Packard|1925 Packard 333 Panel Truck]], [[Durant Motors|1926 Star Panel Truck]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A Panel Truck (1927-1929)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A Panel Truck (1930-1931)]], [[Ford Model B (1932)|1932 Ford Panel Truck]], [[Ford Model B (1932)|1933 Ford Panel Truck]], [[Ford Model B (1932)|1934 Ford Panel Truck]], [[Ford Model 48|Ford V8 1½-Ton Panel Truck (1935-1936)]], [[1937 Ford|Ford V8 1½-Ton Panel Truck (1937)]], [[1937 Ford|Ford V8 1½-Ton Panel Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford|Ford ½-Ton Panel Truck (11C)]], [[1941 Ford|Ford V8 1½-Ton Panel Truck (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 Panel Truck (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 Panel Truck (1951)]], і [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 Panel Truck (1952)]]), F-500/F-600/F-700/F-800/F-900/F-1000 рухавік з кабінай над кузавам (COE; пасля-Hansen Horse Drawn Winona Freight Wagon, FWD Model B Chassis Truck, [[Sentinel Waggon Works|1926-1927 Sentinel Waggon DG4 Steam Lorry]], [[Sentinel Waggon Works|1928-1929 Sentinel Waggon DG4 Steam Lorry]], [[Sentinel Waggon Works|1930-1933 Sentinel Waggon DG4 Steam Lorry]], [[Ford COE|Ford COE (1935-1936)]], [[Ford COE|Ford-Dearborn Line COE 2-Door Standard Cab Truck (1937)]], [[Ford COE|Ford COE 2-Door Standard Cab Truck (1938-1940)]], [[Ford COE|Ford COE 2-Door Standard Cab Truck (1941-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford COE 2-Door Standard Cab Truck (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford COE 2-Door Standard Cab Truck (1951)]], і [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford COE 2-Door Standard Cab Truck (1952)]]), F-350 Dually Chassis Cab (пасля-Hansen Horse Drawn Winona Freight Wagon, [[Packard|1905-1919 Packard 3-Ton Truck Chassis with Enclosed Cab and Doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 1½-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 1½-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1937)]], [[Ford-Barrel-Nose-Truck|Ford V8 1½-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford#1940|1940 Ford V8 1½-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]], [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 1½-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]], [[Ford Six and Eight|Ford V8 1½-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-4 2-Door Standard Cab Dual Rear Wheel Single Axle Chassis Truck (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-4 2-Door Standard Cab Dual Rear Wheel Single Axle Chassis Truck (1951)]], і [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-4 2-Door Standard Cab Dual Rear Wheel Single Axle Chassis Truck (1952)]]), F-500 2-Door Chassis Cab (пасля-Hansen Horse Drawn Winona Freight Wagon, [[Packard|1905-1919 Packard 3-Ton Truck Chassis with Enclosed Cab and Doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1937)]], [[Ford-Barrel-Nose-Truck|Ford V8 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford#1940|1940 Ford V8 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]], [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]], [[Ford Six and Eight|Ford V8 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-5 2-Door Chassis Cab (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-5 2-Door Chassis Cab (1951)]], і [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-5 2-Door Chassis Cab (1952)]]), F-500 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (пасля-Horse Drawn Case #1 Portable Steam Engine with a tow hitch attached on the back, Garrett and Sons 4CD Traction Engine, [[Mack Senior|1912-1915 Mack Senior All-Steel Windshield Open Cab Single Axle Semi-Tractor Truck with doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Enclosed Cab 4x2 semi-tractor truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 semi-tractor truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 semi-tractor truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1937)]], [[Ford-Barrel-Nose-Truck|Ford V8 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford#1940|1940 Ford V8 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Six and Eight|Ford V8 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-5 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-5 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1951)]], і [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-5 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1952)]]), F-600 2-Door Chassis Cab (пасля-Hansen Horse Drawn Winona Freight Wagon, [[Packard|1905-1919 Packard 3-Ton Truck Chassis with Enclosed Cab and Doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1937)]], [[Ford-Barrel-Nose-Truck|Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford#1940|1940 Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]], [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]], [[Ford Six and Eight|Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-6 2-Door Chassis Cab (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-6 2-Door Chassis Cab (1951)]], і [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-6 2-Door Chassis Cab (1952)]]), F-600 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (пасля-Horse Drawn Case #1 Portable Steam Engine with a tow hitch attached on the back, Garrett and Sons 4CD Traction Engine, [[Mack Senior|1912-1915 Mack Senior All-Steel Windshield Open Cab Single Axle Semi-Tractor Truck with doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Enclosed Cab 4x2 semi-tractor truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 semi-tractor truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 semi-tractor truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1937)]], [[Ford-Barrel-Nose-Truck|Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford#1940|1940 Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Six and Eight|Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-6 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-6 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1951)]], і [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-6 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1952)]]), F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty звычайны грузавік (пасля-Hansen Horse Drawn Winona Freight Wagon, [[Packard|1905-1919 Packard 3-Ton Truck with Enclosed Cab and Doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Regular Cab Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Standard Closed Cab Truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Standard Closed Cab Truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Closed Cab Dually Heavy-Duty Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Closed Cab Dually Heavy-Duty Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Closed Cab Dually Heavy-Duty Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Dually Medium-Duty Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Closed Cab Dually Heavy-Duty Truck]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 2-Ton 2-Door Regular Cab Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 2-Ton 2-Door Regular Cab Truck (1937)]], [[Ford-Barrel-Nose-Truck|Ford V8 2-Ton 2-Door Regular Cab Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford#1940|1940 Ford 2-Ton 2-Door Regular Cab Truck]], [[1941 Ford#1941|1941 Ford 2-Ton 2-Door Regular Cab Truck]], [[Ford Six and Eight|Ford V8 2-Ton 2-Door Regular Cab Truck (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-7/F-8 2-Door Standard Cab Heavy-Duty Truck (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-7/F-8 2-Door Standard Cab Heavy-Duty Truck (1951)]], і [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-7/F-8 2-Door Standard Cab Heavy-Duty Truck (1952)]]), дастаўка пасылак, і шасі школьнага аўтобуса.

==Трэцяе пакаленне (1957–1960)==
{{Аўтамабіль
|назва               = «1957–1960 Ford F-Series»
|выява               = [[Файл:1957 Ford (9584864067).jpg|300пкс]]
|вытворца            = [[Ford Motor Company]]
|вядомы як           = 
|гады                = [[1957]]—[[1960]]
|зборка              = 
|папярэднік          = [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|1956 Ford F-Series]]
|наступнік           = [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|1961 Ford F-Series]]
|хуткасьць           = 
|дызайнэр            = 
|падобныя            = 
|commons             = 
}} 

Прадстаўленая ў 1957 годзе, трэцяе пакаленне серыі F было значнай мадэрнізацыяй і перапраектаваным. Пярэднія крылы сталі інтэграванымі ў кузаў, а новая платформа «Styleside» працягвала плаўныя лініі ў задняй частцы пікапа, F-Series (1957-1960) вядомы сваёй трывалай канструкцыяй, сучаснымі сістэмамі бяспекі і зручнай тэхналогіяй, што робіць яго папулярным выбарам на рынку камерцыйных транспартных сродкаў, прапаноўваўся з рознымі тыпамі кузава: F-100 Styleside пікап (пасля-Hansen Light Duty Express Wagon, [[International Harvester|International Harvester Auto Wagon Pickup Truck]], [[Ford Model T|Ford Model T C Cab Pickup Truck (1920-1924)]], [[Ford Model T|Ford Model T All-Steel Top Closed Cab Pickup Truck (1925-1927)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-A All-Steel Top Closed Cab Pickup (1928-1929)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-B All-Steel Top Closed Cab Pickup (1930-1931)]], [[Ford Model B (1932)#1932|1932 Ford ½-Ton Closed Cab Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1933|1933 Ford ½-Ton Closed Cab Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1934|1934 Ford ½-Ton Closed Cab Pickup]], [[Ford Model 48|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (1935-1936)]], [[1937 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (1937)]], [[1937 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (1938-1939)]], [[1937 Ford|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (11C)]], [[1941 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Pickup (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Pickup (1951)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Pickup (1952)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Pickup (1953)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Pickup (1954)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Pickup (1955)]], і [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Pickup (1956)]]), F-100 Flareside пікап (пасля-Hansen Light Duty Express Wagon, [[International Harvester|International Harvester Auto Wagon Pickup Truck]], [[Ford Model T|Ford Model T C Cab Pickup Truck (1920-1924)]], [[Ford Model T|Ford Model T All-Steel Top Closed Cab Pickup Truck (1925-1927)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-A All-Steel Top Closed Cab Pickup (1928-1929)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-B All-Steel Top Closed Cab Pickup (1930-1931)]], [[Ford Model B (1932)#1932|1932 Ford ½-Ton Closed Cab Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1933|1933 Ford ½-Ton Closed Cab Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1934|1934 Ford ½-Ton Closed Cab Pickup]], [[Ford Model 48|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (1935-1936)]], [[1937 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (1937)]], [[1937 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (1938-1939)]], [[1937 Ford|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (11C)]], [[1941 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1951)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1952)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1953)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1954)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1955)]], і [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1956)]]), F-250 пікап (пасля-Hansen Light Duty Express Wagon, [[International Harvester|International Harvester Auto Wagon Pickup Truck]], [[Ford Model T|Ford Model T All-Steel Top Closed Cab Express Bed Pickup Truck (1925-1927)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-A All-Steel Top Closed Cab Express Bed Pickup (1928-1929)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-B All-Steel Top Closed Cab Express Bed Pickup (1930-1931)]], [[Ford Model B (1932)#1932|1932 Ford 1½-Ton Closed Cab Express Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1933|1933 Ford 1½-Ton Closed Cab Express Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1934|1934 Ford 1½-Ton Closed Cab Express Bed Pickup]], [[Ford Model 48|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (1935-1936)]], [[1937 Ford|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (1937)]], [[1937 Ford|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (1938-1939)]], [[1937 Ford|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (11C)]], [[1941 Ford|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-2 Pickup Truck (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-2 Pickup Truck (1951)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-2 Pickup Truck (1952)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-250 2-Door Regular Cab Pickup (1953)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-250 2-Door Regular Cab Pickup (1954)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-250 2-Door Regular Cab Pickup (1955)]], і [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-250 2-Door Regular Cab Pickup (1956)]]), вагончык грузавік (пасля-Turners horse-drawn bakers van, 1904 Cadillac Model A 6 1/2hp Two-seater/Delivery Van, [[Packard|1925 Packard 333 Panel Truck]], [[Durant Motors|1926 Star Panel Truck]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A Panel Truck (1927-1929)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A Panel Truck (1930-1931)]], [[Ford Model B (1932)|1932 Ford Panel Truck]], [[Ford Model B (1932)|1933 Ford Panel Truck]], [[Ford Model B (1932)|1934 Ford Panel Truck]], [[Ford Model 48|Ford V8 1½-Ton Panel Truck (1935-1936)]], [[1937 Ford|Ford V8 1½-Ton Panel Truck (1937)]], [[1937 Ford|Ford V8 1½-Ton Panel Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford|Ford ½-Ton Panel Truck (11C)]], [[1941 Ford|Ford V8 1½-Ton Panel Truck (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 Panel Truck (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 Panel Truck (1951)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 Panel Truck (1952)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 Panel Truck (1952)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 Panel Truck (1953)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 Panel Truck (1954)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 Panel Truck (1955)]], і [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 Panel Truck (1956)]]), F-350 Dually Chassis Cab (пасля-Hansen Horse Drawn Winona Freight Wagon, [[Packard|1905-1919 Packard 3-Ton Truck Chassis with Enclosed Cab and Doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 1½-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 1½-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1937)]], [[Ford-Barrel-Nose-Truck|Ford V8 1½-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford#1940|1940 Ford V8 1½-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]], [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 1½-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]], [[Ford Six and Eight|Ford V8 1½-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-4 2-Door Standard Cab Dual Rear Wheel Single Axle Chassis Truck (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-4 2-Door Standard Cab Dual Rear Wheel Single Axle Chassis Truck (1951)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-4 2-Door Standard Cab Dual Rear Wheel Single Axle Chassis Truck (1952)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-350 Dually Chassis Cab (1953)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-350 Dually Chassis Cab (1954)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-350 Dually Chassis Cab (1955)]], і [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-350 Dually Chassis Cab (1956)]]), F-500 2-Door Chassis Cab (пасля-Hansen Horse Drawn Winona Freight Wagon, [[Packard|1905-1919 Packard 3-Ton Truck Chassis with Enclosed Cab and Doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1937)]], [[Ford-Barrel-Nose-Truck|Ford V8 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford#1940|1940 Ford V8 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]], [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]], [[Ford Six and Eight|Ford V8 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-5 2-Door Chassis Cab (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-5 2-Door Chassis Cab (1951)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-5 2-Door Chassis Cab (1952)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-500 2-Door Regular Cab Truck (1953)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-500 2-Door Chassis Cab (1954)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-500 2-Door Chassis Cab (1955)]], і [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-500 2-Door Chassis Cab (1956)]]), F-500 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (пасля-Horse Drawn Case #1 Portable Steam Engine with a tow hitch attached on the back, Garrett and Sons 4CD Traction Engine, [[Mack Senior|1912-1915 Mack Senior All-Steel Windshield Open Cab Single Axle Semi-Tractor Truck with doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Enclosed Cab 4x2 semi-tractor truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 semi-tractor truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 semi-tractor truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1937)]], [[Ford-Barrel-Nose-Truck|Ford V8 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford#1940|1940 Ford V8 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Six and Eight|Ford V8 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-5 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-5 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1951)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-5 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1952)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-500 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1953)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-500 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1954)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-500 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1955)]], і [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-500 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1956)]]), F-600 2-Door Chassis Cab (пасля-Hansen Horse Drawn Winona Freight Wagon, [[Packard|1905-1919 Packard 3-Ton Truck Chassis with Enclosed Cab and Doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1937)]], [[Ford-Barrel-Nose-Truck|Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford#1940|1940 Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]], [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]], [[Ford Six and Eight|Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-6 2-Door Chassis Cab (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-6 2-Door Chassis Cab (1951)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-6 2-Door Chassis Cab (1952)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-600 2-Door Regular Cab Truck (1953)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-600 2-Door Chassis Cab (1954)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-600 2-Door Chassis Cab (1955)]], і [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-600 2-Door Chassis Cab (1956)]]), F-600 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (пасля-Horse Drawn Case #1 Portable Steam Engine with a tow hitch attached on the back, Garrett and Sons 4CD Traction Engine, [[Mack Senior|1912-1915 Mack Senior All-Steel Windshield Open Cab Single Axle Semi-Tractor Truck with doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Enclosed Cab 4x2 semi-tractor truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 semi-tractor truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 semi-tractor truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1937)]], [[Ford-Barrel-Nose-Truck|Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford#1940|1940 Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Six and Eight|Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-6 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-6 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1951)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-6 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1952)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-600 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1953)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-600 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1954)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-500 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1955)]], і [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-600 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1956)]]), F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty звычайны грузавік (пасля-Hansen Horse Drawn Winona Freight Wagon, [[Packard|1905-1919 Packard 3-Ton Truck with Enclosed Cab and Doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Regular Cab Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Standard Closed Cab Truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Standard Closed Cab Truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Closed Cab Dually Heavy-Duty Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Closed Cab Dually Heavy-Duty Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Closed Cab Dually Heavy-Duty Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Dually Medium-Duty Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Closed Cab Dually Heavy-Duty Truck]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 2-Ton 2-Door Regular Cab Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 2-Ton 2-Door Regular Cab Truck (1937)]], [[Ford-Barrel-Nose-Truck|Ford V8 2-Ton 2-Door Regular Cab Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford#1940|1940 Ford 2-Ton 2-Door Regular Cab Truck]], [[1941 Ford#1941|1941 Ford 2-Ton 2-Door Regular Cab Truck]], [[Ford Six and Eight|Ford V8 2-Ton 2-Door Regular Cab Truck (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-7/F-8 2-Door Standard Cab Heavy-Duty Truck (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-7/F-8 2-Door Standard Cab Heavy-Duty Truck (1951)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-7/F-8 2-Door Standard Cab Heavy-Duty Truck (1952)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty 2-Door Regular Cab Heavy Duty Truck (1953)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty 2-Door Regular Cab Heavy Duty Truck (1954)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty 2-Door Regular Cab Heavy Duty Truck (1955)]], і [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty 2-Door Regular Cab Heavy Duty Truck (1956)]]), дастаўка пасылак, і шасі школьнага аўтобуса.

==Чацвёртае пакаленне (1961–1966)==

==Пятае пакаленне (1967–1972)==

==Шостае пакаленне (1973–1979)==

==Сёмае пакаленне (1980–1986)==

==Восьмае пакаленне (1987–1991)==

==Дзевятае пакаленне (1992–1997)==
Дзевятае пакаленне серыі F было прадстаўлена ў 1992 годзе як другая рэдызайн архітэктуры серыі F 1980 года. Адаптуючы элементы дызайну з нядаўна прадстаўленага Explorer і перапрацаваных серыі E і Ranger, серыя F атрымала крыху ніжэйшую лінію капота, акругленне пярэдніх крылаў, бампера і рашоткі радыятара. Лёгкія аўтамабілі серыі F атрымалі падушку бяспекі з боку кіроўцы, пачынаючы з 1994 мадэльнага года.

==Дзесятае пакаленне (1997–2004)==
Дзясятае пакаленне Ford F-150 — гэта лінейка паўнапамерных пікапаў, якія выпускаліся кампаніяй Ford з 1997 па 2004 год. Гэта пакаленне ўяўляла сабой значныя змены для серыі F, бо яно мела зусім новую платформу, больш аэрадынамічны, круглявы дызайн экстэр'ера і новую лінейку рухавікоў. Ford пазіцыянаваў гэты F-150 як грузавік для асабістага карыстання, у той час як больш цяжкія F-250 і F-350 былі выдзелены ў асобную лінейку Super Duty для камерцыйнага выкарыстання, Ён даступны ў Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (пасля-Hansen Light Duty Express Wagon, [[International Harvester|International Harvester Auto Wagon Pickup Truck]], [[Ford Model T|Ford Model T C Cab Short-Bed Pickup Truck (1920-1924)]], [[Ford Model T|Ford Model T All-Steel Top Closed Cab Short-Bed Pickup Truck (1925-1927)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-A All-Steel Top Closed Cab Short-Bed Pickup (1928-1929)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-B All-Steel Top Closed Cab Short-Bed Pickup (1930-1931)]], [[Ford Model B (1932)|1932 Ford Closed Cab Short-Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)|1933 Ford Closed Cab Short-Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)|1934 Ford Closed Cab Short-Bed Pickup]], [[Ford Model 48|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1935-1936)]], [[1937 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1937)]], [[1937 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1938-1939)]], [[1937 Ford|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (11C)]], [[1941 Ford|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1951)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1952)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1953)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1954)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1955)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1956)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1957)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1958)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1959)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1960)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1961)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1962)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1963)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1964)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1965)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1966)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1967)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1968)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1969)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1970)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1971)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1972)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1973-1975)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1976)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1977)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1978-1979)]], [[Ford F-Series#Сёмае пакаленне (1980–1986)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1980-1981)]], [[Ford F-Series#Сёмае пакаленне (1980–1986)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1982-1986)]], [[Ford F-Series#Восьмае пакаленне (1987–1991)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1987–1991)]], і [[Ford F-Series#Дзевятае пакаленне (1992–1997)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1992–1996)]]), Regular Cab Long-Bed Styleside Pickup (пасля-Hansen Light Duty Express Wagon, [[International Harvester|International Harvester Auto Wagon Pickup Truck]], [[Ford Model T|Ford Model T C Cab Long-Bed Pickup Truck (1920-1924)]], [[Ford Model T|Ford Model T All-Steel Top Closed Cab Long-Bed Pickup Truck (1925-1927)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-A All-Steel Top Closed Cab Long-Bed Pickup (1928-1929)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-B All-Steel Top Closed Cab Long-Bed Pickup (1930-1931)]], [[Ford Model B (1932)|1932 Ford Closed Cab Long-Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)|1933 Ford Closed Cab Long-Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)|1934 Ford Closed Cab Long-Bed Pickup]], [[Ford Model 48|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (1935-1936)]], [[1937 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (1937)]], [[1937 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (1938-1939)]], [[1937 Ford|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (11C)]], [[1941 Ford|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (1951)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (1952)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (1953)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (1954)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (1955)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (1956)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1957)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1958)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1959)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1960)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1961)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1962)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1963)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1964)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1965)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1966)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1967)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1968)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1969)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1970)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1971)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1972)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1973-1975)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1976)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1977)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1978-1979)]], [[Ford F-Series#Сёмае пакаленне (1980–1986)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1980-1981)]], [[Ford F-Series#Сёмае пакаленне (1980–1986)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1982-1986)]], [[Ford F-Series#Восьмае пакаленне (1987–1991)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1987–1991)]], і [[Ford F-Series#Дзевятае пакаленне (1992–1997)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1992–1996)]]), Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (пасля-Hansen Light Duty Express Wagon, [[International Harvester|International Harvester Auto Wagon Pickup Truck]], [[Ford Model T|Ford Model T C Cab Short-Bed Pickup Truck (1920-1924)]], [[Ford Model T|Ford Model T All-Steel Top Closed Cab Short-Bed Pickup Truck (1925-1927)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-A All-Steel Top Closed Cab Short-Bed Pickup (1928-1929)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-B All-Steel Top Closed Cab Short-Bed Pickup (1930-1931)]], [[Ford Model B (1932)|1932 Ford Closed Cab Short-Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)|1933 Ford Closed Cab Short-Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)|1934 Ford Closed Cab Short-Bed Pickup]], [[Ford Model 48|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1935-1936)]], [[1937 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1937)]], [[1937 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1938-1939)]], [[1937 Ford|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (11C)]], [[1941 Ford|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1951)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1952)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1953)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1954)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1955)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1956)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1957)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1958)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1959)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1960)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1961)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1962)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1963)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1964)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1965)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1966)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1967)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1968)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1969)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1970)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1971)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1972)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1973-1975)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1976)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1977)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1978-1979)]], [[Ford F-Series#Сёмае пакаленне (1980–1986)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1980-1981)]], [[Ford F-Series#Сёмае пакаленне (1980–1986)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1982-1986)]], [[Ford F-Series#Восьмае пакаленне (1987–1991)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1987–1991)]], і [[Ford F-Series#Дзевятае пакаленне (1992–1997)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1992–1996)]]), Regular Cab Long-Bed Flareside Pickup (пасля-Hansen Light Duty Express Wagon, [[International Harvester|International Harvester Auto Wagon Pickup Truck]], [[Ford Model T|Ford Model T C Cab Long-Bed Pickup Truck (1920-1924)]], [[Ford Model T|Ford Model T All-Steel Top Closed Cab Long-Bed Pickup Truck (1925-1927)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-A All-Steel Top Closed Cab Long-Bed Pickup (1928-1929)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-B All-Steel Top Closed Cab Long-Bed Pickup (1930-1931)]], [[Ford Model B (1932)|1932 Ford Closed Cab Long-Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)|1933 Ford Closed Cab Long-Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)|1934 Ford Closed Cab Long-Bed Pickup]], [[Ford Model 48|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (1935-1936)]], [[1937 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (1937)]], [[1937 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (1938-1939)]], [[1937 Ford|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (11C)]], [[1941 Ford|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (1951)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (1952)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (1953)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (1954)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (1955)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (1956)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Long-Bed Pickup (1957)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Long-Bed Pickup (1958)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1959)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Long-Bed Pickup (1960)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Long-Bed Pickup (1961)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Long-Bed Pickup (1962)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Long-Bed Pickup (1963)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Long-Bed Pickup (1964)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Long-Bed Pickup (1965)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Long-Bed Pickup (1966)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Long-Bed Pickup (1967)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Long-Bed Pickup (1968)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Long-Bed Pickup (1969)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Long-Bed Pickup (1970)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Long-Bed Pickup (1971)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Long-Bed Pickup (1972)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Long-Bed Pickup (1973-1975)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Long-Bed Pickup (1976)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Long-Bed Pickup (1977)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Long-Bed Pickup (1978-1979)]], [[Ford F-Series#Сёмае пакаленне (1980–1986)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Flareside Long-Bed Pickup (1980-1981)]], [[Ford F-Series#Сёмае пакаленне (1980–1986)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Flareside Long-Bed Pickup (1982-1986)]], [[Ford F-Series#Восьмае пакаленне (1987–1991)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Flareside Long-Bed Pickup (1987–1991)]], і [[Ford F-Series#Дзевятае пакаленне (1992–1997)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Flareside Long-Bed Pickup (1992–1996)]]), Regular Cab Chassis Truck (пасля-Horse Drawn Giant Western Freight Wagon Built By M.P. Henderson, [[Ford Model TT|Ford Model TT Closed Cab Chassis Truck (1917-1924)]], [[Ford Model TT|Ford Model TT All-Steel Top Closed Cab Chassis Truck (1925-1927)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Single Rear Wheel Chassis Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Single Rear Wheel Chassis Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Closed Cab Single Rear Wheel Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Single Rear Wheel Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Closed Cab Single Rear Wheel Chassis Truck]], [[Ford Model 48|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1935-1936)]], [[1937 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1937)]], [[1937 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Chassis Truck (11C)]], [[1941 Ford|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1951)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1952)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1953)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1954)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1955)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1956)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1957)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1958)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1959)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1960)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1961)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1962)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1963)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1964)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1965)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1966)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1967)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1968)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1969)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1970)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1971)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1972)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1973-1975)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1976)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1977)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1978-1979)]], [[Ford F-Series#Сёмае пакаленне (1980–1986)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Chassis Truck (1980-1981)]], [[Ford F-Series#Сёмае пакаленне (1980–1986)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1982-1986)]], [[Ford F-Series#Восьмае пакаленне (1987–1991)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1987–1991)]], і [[Ford F-Series#Дзевятае пакаленне (1992–1997)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1992–1996)]]), SuperCab Chassis Truck, SuperCrew Chassis Truck, SuperCab Short-Bed Styleside Pickup, SuperCab Long-Bed Styleside Pickup, SuperCab Short-Bed Flareside Pickup, SuperCab Long-Bed Flareside Pickup, SuperCrew Short-Bed Styleside Pickup, SuperCrew Short-Bed Flareside Pickup, SuperCrew Long-Bed Styleside Pickup, і SuperCrew Long-Bed Flareside Pickup.

==Адзінаццатае пакаленне (2004–2008)==
11-е пакаленне Ford F-150, вырабленнае з 2004 па 2008 год, прадставіла перапрацаванае цела, новае шасі з незалежнай перадняй падвескай і вонкавымі заднімі амартызатарамі для лепшай якасці язды, а таксама прапанавала рухавікі Triton V8 разам з папулярнымі камплектацыямі, такімі як FX4 і King Ranch, вядомымі сваім унікальным дызайнам у стылі Super Duty, але таксама мелі агульныя праблемы з штыфтамі выхлапной сістэмы, свечкамі запальвання і фазавай сістэмай на 3-клапанных рухавіках, Ён даступны ў Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (пасля-[[Ford Model T|Ford Model T All-Steel Top Closed Cab Short-Bed Pickup Truck (1925-1927)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-A All-Steel Top Closed Cab Short-Bed Pickup (1928-1929)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-B All-Steel Top Closed Cab Short-Bed Pickup (1930-1931)]], [[Ford Model B (1932)|1932 Ford Closed Cab Short-Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)|1933 Ford Closed Cab Short-Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)|1934 Ford Closed Cab Short-Bed Pickup]], [[Ford Model 48|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1935-1936)]], [[1937 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1937)]], [[1937 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1938-1939)]], [[1937 Ford|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (11C)]], [[1941 Ford|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1951)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1952)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1953)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1954)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1955)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1956)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1957)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1958)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1959)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1960)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1961)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1962)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1963)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1964)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1965)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1966)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1967)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1968)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1969)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1970)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1971)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1972)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1973-1975)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1976)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1977)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1978-1979)]], [[Ford F-Series#Сёмае пакаленне (1980–1986)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1980-1981)]], [[Ford F-Series#Сёмае пакаленне (1980–1986)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1982-1986)]], [[Ford F-Series#Восьмае пакаленне (1987–1991)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1987–1991)]], [[Ford F-Series#Дзевятае пакаленне (1992–1997)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1992–1996)]], і [[Ford F-Series#Дзесятае пакаленне (1997–2004)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1997–2003)]]), Regular Cab Long-Bed Styleside Pickup (пасля-[[Ford Model T|Ford Model T All-Steel Top Closed Cab Long-Bed Pickup Truck (1925-1927)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-A All-Steel Top Closed Cab Long-Bed Pickup (1928-1929)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-B All-Steel Top Closed Cab Long-Bed Pickup (1930-1931)]], [[Ford Model B (1932)|1932 Ford Closed Cab Long-Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)|1933 Ford Closed Cab Long-Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)|1934 Ford Closed Cab Long-Bed Pickup]], [[Ford Model 48|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (1935-1936)]], [[1937 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (1937)]], [[1937 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (1938-1939)]], [[1937 Ford|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (11C)]], [[1941 Ford|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (1951)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (1952)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (1953)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (1954)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (1955)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (1956)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1957)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1958)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1959)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1960)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1961)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1962)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1963)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1964)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1965)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1966)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1967)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1968)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1969)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1970)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1971)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1972)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1973-1975)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1976)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1977)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1978-1979)]], [[Ford F-Series#Сёмае пакаленне (1980–1986)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1980-1981)]], [[Ford F-Series#Сёмае пакаленне (1980–1986)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1982-1986)]], [[Ford F-Series#Восьмае пакаленне (1987–1991)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1987–1991)]], [[Ford F-Series#Дзевятае пакаленне (1992–1997)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1992–1996)]], і [[Ford F-Series#Дзесятае пакаленне (1997–2004)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1997–2003)]]), Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (пасля-[[Ford Model T|Ford Model T All-Steel Top Closed Cab Short-Bed Pickup Truck (1925-1927)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-A All-Steel Top Closed Cab Short-Bed Pickup (1928-1929)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-B All-Steel Top Closed Cab Short-Bed Pickup (1930-1931)]], [[Ford Model B (1932)|1932 Ford Closed Cab Short-Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)|1933 Ford Closed Cab Short-Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)|1934 Ford Closed Cab Short-Bed Pickup]], [[Ford Model 48|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1935-1936)]], [[1937 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1937)]], [[1937 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1938-1939)]], [[1937 Ford|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (11C)]], [[1941 Ford|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1951)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1952)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1953)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1954)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1955)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1956)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1957)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1958)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1959)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1960)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1961)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1962)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1963)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1964)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1965)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1966)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1967)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1968)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1969)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1970)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1971)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1972)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1973-1975)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1976)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1977)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1978-1979)]], [[Ford F-Series#Сёмае пакаленне (1980–1986)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1980-1981)]], [[Ford F-Series#Сёмае пакаленне (1980–1986)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1982-1986)]], [[Ford F-Series#Восьмае пакаленне (1987–1991)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1987–1991)]], [[Ford F-Series#Дзевятае пакаленне (1992–1997)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1992–1996)]], і [[Ford F-Series#Дзесятае пакаленне (1997–2004)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1997–2003)]]), Regular Cab Long-Bed Flareside Pickup (пасля-[[Ford Model T|Ford Model T All-Steel Top Closed Cab Long-Bed Pickup Truck (1925-1927)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-A All-Steel Top Closed Cab Long-Bed Pickup (1928-1929)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-B All-Steel Top Closed Cab Long-Bed Pickup (1930-1931)]], [[Ford Model B (1932)|1932 Ford Closed Cab Long-Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)|1933 Ford Closed Cab Long-Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)|1934 Ford Closed Cab Long-Bed Pickup]], [[Ford Model 48|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (1935-1936)]], [[1937 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (1937)]], [[1937 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (1938-1939)]], [[1937 Ford|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (11C)]], [[1941 Ford|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (1951)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (1952)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (1953)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (1954)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (1955)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (1956)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Long-Bed Pickup (1957)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Long-Bed Pickup (1958)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1959)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Long-Bed Pickup (1960)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Long-Bed Pickup (1961)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Long-Bed Pickup (1962)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Long-Bed Pickup (1963)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Long-Bed Pickup (1964)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Long-Bed Pickup (1965)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Long-Bed Pickup (1966)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Long-Bed Pickup (1967)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Long-Bed Pickup (1968)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Long-Bed Pickup (1969)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Long-Bed Pickup (1970)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Long-Bed Pickup (1971)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Long-Bed Pickup (1972)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Long-Bed Pickup (1973-1975)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Long-Bed Pickup (1976)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Long-Bed Pickup (1977)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Long-Bed Pickup (1978-1979)]], [[Ford F-Series#Сёмае пакаленне (1980–1986)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Flareside Long-Bed Pickup (1980-1981)]], [[Ford F-Series#Сёмае пакаленне (1980–1986)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Flareside Long-Bed Pickup (1982-1986)]], [[Ford F-Series#Восьмае пакаленне (1987–1991)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Flareside Long-Bed Pickup (1987–1991)]], [[Ford F-Series#Дзевятае пакаленне (1992–1997)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Flareside Long-Bed Pickup (1992–1996)]], і [[Ford F-Series#Дзесятае пакаленне (1997–2004)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Flareside Long-Bed Pickup (1997–2003)]]), SuperCab Short-Bed Styleside Pickup, SuperCab Long-Bed Styleside Pickup, SuperCab Short-Bed Flareside Pickup, SuperCab Long-Bed Flareside Pickup, SuperCrew Short-Bed Styleside Pickup, SuperCrew Short-Bed Flareside Pickup, SuperCrew Long-Bed Styleside Pickup і SuperCrew Long-Bed Flareside Pickup.

==Дванаццатае пакаленне (2009–2014)==
Ford F-150 12-га пакалення (2009-2014) быў трывалым, папулярным пікапам, вядомым сваім смелым стылем, разнастайнымі камплектацыямі (у тым ліку першым Raptor) і абноўленымі сілавымі агрэгатамі, такімі як 5,0-літровы V8 і 3,5-літровы EcoBoost V6, якія забяспечвалі высокую прадукцыйнасць і буксіроўку, хоць некаторыя распаўсюджаныя праблемы ўключаюць уцечкі вадзянога помпы і патэнцыйныя праблемы з турбакампрэсарам/фазай фаз газаразмеркавання на рухавіках EcoBoost, якія часта можна вырашыць з дапамогай тэхнічнага абслугоўвання і звычайных мадэрнізацый, такіх як абарона парогаў, Ён даступны ў Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (пасля-[[Ford Model T|Ford Model T All-Steel Top Closed Cab Short-Bed Pickup Truck (1925-1927)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-A All-Steel Top Closed Cab Short-Bed Pickup (1928-1929)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-B All-Steel Top Closed Cab Short-Bed Pickup (1930-1931)]], [[Ford Model B (1932)|1932 Ford Closed Cab Short-Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)|1933 Ford Closed Cab Short-Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)|1934 Ford Closed Cab Short-Bed Pickup]], [[Ford Model 48|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1935-1936)]], [[1937 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1937)]], [[1937 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1938-1939)]], [[1937 Ford|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (11C)]], [[1941 Ford|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1951)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1952)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1953)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1954)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1955)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1956)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1957)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1958)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1959)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1960)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1961)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1962)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1963)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1964)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1965)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1966)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1967)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1968)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1969)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1970)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1971)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1972)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1973-1975)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1976)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1977)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1978-1979)]], [[Ford F-Series#Сёмае пакаленне (1980–1986)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1980-1981)]], [[Ford F-Series#Сёмае пакаленне (1980–1986)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1982-1986)]], [[Ford F-Series#Восьмае пакаленне (1987–1991)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1987–1991)]], [[Ford F-Series#Дзевятае пакаленне (1992–1997)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1992–1996)]], [[Ford F-Series#Дзесятае пакаленне (1997–2004)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1997–2003)]], і [[Ford F-Series#Дванаццатае пакаленне (2009–2014)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (2004—2008)]]), Regular Cab Long-Bed Styleside Pickup (пасля-[[Ford Model T|Ford Model T All-Steel Top Closed Cab Long-Bed Pickup Truck (1925-1927)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-A All-Steel Top Closed Cab Long-Bed Pickup (1928-1929)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-B All-Steel Top Closed Cab Long-Bed Pickup (1930-1931)]], [[Ford Model B (1932)|1932 Ford Closed Cab Long-Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)|1933 Ford Closed Cab Long-Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)|1934 Ford Closed Cab Long-Bed Pickup]], [[Ford Model 48|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (1935-1936)]], [[1937 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (1937)]], [[1937 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (1938-1939)]], [[1937 Ford|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (11C)]], [[1941 Ford|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (1951)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (1952)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (1953)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (1954)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (1955)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (1956)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1957)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1958)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1959)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1960)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1961)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1962)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1963)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1964)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1965)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1966)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1967)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1968)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1969)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1970)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1971)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1972)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1973-1975)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1976)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1977)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1978-1979)]], [[Ford F-Series#Сёмае пакаленне (1980–1986)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1980-1981)]], [[Ford F-Series#Сёмае пакаленне (1980–1986)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1982-1986)]], [[Ford F-Series#Восьмае пакаленне (1987–1991)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1987–1991)]], [[Ford F-Series#Дзевятае пакаленне (1992–1997)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1992–1996)]], [[Ford F-Series#Дзесятае пакаленне (1997–2004)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1997–2003)]], і [[Ford F-Series#Дванаццатае пакаленне (2009–2014)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (2004—2008)]]), SuperCab Short-Bed Styleside Pickup, SuperCab Long-Bed Styleside Pickup, SuperCrew Short-Bed Styleside Pickup, і SuperCrew Long-Bed Styleside Pickup.

==Трынаццатае пакаленне (2015–2020)==
Ford прадставіў 13-е пакаленне серыі F у мадэльным годзе 2015 года. Папярэдне прадстаўлены канцэпт-кар Ford Atlas на Дэтройцкім аўтасалоне 2013 года, новы дызайн быў вядомы шырокім выкарыстаннем алюмінію, што дазволіла знізіць вагу аўтамабіля амаль на 750 фунтаў без змяншэння яго знешняга выгляду. Алюмініевыя штампаваныя элементы кузава замянілі сталь, за выключэннем брандмаўэра. Сама рама засталася з высокатрывалай сталі. Каб праверыць трываласць канструкцыі з выкарыстаннем алюмінію падчас распрацоўкі, Ford выставіў камуфляжныя прататыпы на гонку на цягавітасць Baja 1000, дзе аўтамабілі фінішавалі, Ён даступны ў Regular Cab Short-Bed Pickup (пасля-[[Ford Model T|Ford Model T All-Steel Top Closed Cab Short-Bed Pickup Truck (1925-1927)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-A All-Steel Top Closed Cab Short-Bed Pickup (1928-1929)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-B All-Steel Top Closed Cab Short-Bed Pickup (1930-1931)]], [[Ford Model B (1932)#1932|1932 Ford Closed Cab Short-Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1933|1933 Ford Closed Cab Short-Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1934|1934 Ford Closed Cab Short-Bed Pickup]], [[Ford Model 48|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1935-1936)]], [[1937 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1937)]], [[1937 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1938-1939)]], [[1937 Ford|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (11C)]], [[1941 Ford|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1951)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1952)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1953)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1954)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1955)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1956)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1957)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1958)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1959)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1960)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1961)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1962)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1963)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1964)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1965)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1966)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1967)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1968)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1969)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1970)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1971)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1972)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1973-1975)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1976)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1977)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1978-1979)]], [[Ford F-Series#Сёмае пакаленне (1980–1986)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1980-1981)]], [[Ford F-Series#Сёмае пакаленне (1980–1986)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1982-1986)]], [[Ford F-Series#Восьмае пакаленне (1987–1991)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1987–1991)]], [[Ford F-Series#Дзевятае пакаленне (1992–1997)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1992–1996)]], [[Ford F-Series#Дзесятае пакаленне (1997–2004)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1997–2003)]], [[Ford F-Series#Дванаццатае пакаленне (2009–2014)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (2004—2008)]], і [[Ford F-Series#Дванаццатае пакаленне (2009–2014)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (2008—2014)]]), Regular Cab Long-Bed Pickup (пасля-[[Ford Model T|Ford Model T All-Steel Top Closed Cab Long-Bed Pickup Truck (1925-1927)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-A All-Steel Top Closed Cab Long-Bed Pickup (1928-1929)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-B All-Steel Top Closed Cab Long-Bed Pickup (1930-1931)]], [[Ford Model B (1932)#1932|1932 Ford Closed Cab Long-Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1933|1933 Ford Closed Cab Long-Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1934|1934 Ford Closed Cab Long-Bed Pickup]], [[Ford Model 48|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (1935-1936)]], [[1937 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (1937)]], [[1937 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (1938-1939)]], [[1937 Ford|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (11C)]], [[1941 Ford|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (1951)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (1952)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (1953)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (1954)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (1955)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (1956)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1957)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1958)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1959)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1960)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1961)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1962)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1963)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1964)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1965)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1966)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1967)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1968)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1969)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1970)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1971)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1972)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1973-1975)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1976)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1977)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1978-1979)]], [[Ford F-Series#Сёмае пакаленне (1980–1986)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1980-1981)]], [[Ford F-Series#Сёмае пакаленне (1980–1986)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1982-1986)]], [[Ford F-Series#Восьмае пакаленне (1987–1991)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1987–1991)]], [[Ford F-Series#Дзевятае пакаленне (1992–1997)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1992–1996)]], [[Ford F-Series#Дзесятае пакаленне (1997–2004)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1997–2003)]], [[Ford F-Series#Дванаццатае пакаленне (2009–2014)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (2004—2008)]], і [[Ford F-Series#Дванаццатае пакаленне (2009–2014)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (2008—2014)]]), SuperCab Short-Bed Pickup, SuperCab Long-Bed Pickup, SuperCrew Short-Bed Pickup, і SuperCrew Long-Bed Pickup.

==Чатырнаццатае пакаленне (2021–цяперашні час)==
14-е пакаленне Ford F-150, якое выпускалася з 2021 года па цяперашні час, мае перапрацаваны кузаў з выкарыстаннем алюмінію, абноўлены інтэр'ер і новыя тэхналогіі, такія як даступная гібрыдная сістэма PowerBoost. Ключавыя асаблівасці ўключаюць новы 12-цалевы сэнсарны экран з сістэмай SYNC 4, Pro Power Onboard для знешняга харчавання і даступную тэхналогію кіравання без дапамогі рук BlueCruise. Абноўленая мадэль была выпушчана для мадэльнага года 2024 года, у тым ліку новы задні борт Pro Access для паляпшэння доступу да грузу,  Ён даступны ў Regular Cab Short-Bed Pickup (пасля-[[Ford Model T|Ford Model T All-Steel Top Closed Cab Short-Bed Pickup Truck (1925-1927)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-A All-Steel Top Closed Cab Short-Bed Pickup (1928-1929)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-B All-Steel Top Closed Cab Short-Bed Pickup (1930-1931)]], [[Ford Model B (1932)#1932|1932 Ford Closed Cab Short-Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1933|1933 Ford Closed Cab Short-Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1934|1934 Ford Closed Cab Short-Bed Pickup]], [[Ford Model 48|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1935-1936)]], [[1937 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1937)]], [[1937 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1938-1939)]], [[1937 Ford|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (11C)]], [[1941 Ford|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1951)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1952)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1953)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1954)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1955)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1956)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1957)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1958)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1959)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1960)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1961)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1962)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1963)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1964)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1965)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1966)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1967)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1968)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1969)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1970)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1971)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1972)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1973-1975)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1976)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1977)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1978-1979)]], [[Ford F-Series#Сёмае пакаленне (1980–1986)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1980-1981)]], [[Ford F-Series#Сёмае пакаленне (1980–1986)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1982-1986)]], [[Ford F-Series#Восьмае пакаленне (1987–1991)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1987–1991)]], [[Ford F-Series#Дзевятае пакаленне (1992–1997)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1992–1996)]], [[Ford F-Series#Дзесятае пакаленне (1997–2004)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1997–2003)]], [[Ford F-Series#Дванаццатае пакаленне (2009–2014)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (2004—2008)]], [[Ford F-Series#Дванаццатае пакаленне (2009–2014)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (2008—2014)]], [[Ford F-Series#Трынаццатае пакаленне (2015–2020)|Ford F-150 Regular Cab Short-Bed Pickup (2014—2016)]], і [[Ford F-Series#Трынаццатае пакаленне (2015–2020)|Ford F-150 Regular Cab Short-Bed Pickup (2017—2021)]]), Regular Cab Long-Bed Pickup (пасля-[[Ford Model T|Ford Model T All-Steel Top Closed Cab Long-Bed Pickup Truck (1925-1927)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-A All-Steel Top Closed Cab Long-Bed Pickup (1928-1929)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-B All-Steel Top Closed Cab Long-Bed Pickup (1930-1931)]], [[Ford Model B (1932)#1932|1932 Ford Closed Cab Long-Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1933|1933 Ford Closed Cab Long-Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1934|1934 Ford Closed Cab Long-Bed Pickup]], [[Ford Model 48|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (1935-1936)]], [[1937 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (1937)]], [[1937 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (1938-1939)]], [[1937 Ford|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (11C)]], [[1941 Ford|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (1951)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (1952)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (1953)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (1954)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (1955)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (1956)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1957)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1958)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1959)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1960)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1961)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1962)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1963)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1964)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1965)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1966)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1967)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1968)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1969)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1970)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1971)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1972)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1973-1975)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1976)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1977)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1978-1979)]], [[Ford F-Series#Сёмае пакаленне (1980–1986)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1980-1981)]], [[Ford F-Series#Сёмае пакаленне (1980–1986)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1982-1986)]], [[Ford F-Series#Восьмае пакаленне (1987–1991)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1987–1991)]], [[Ford F-Series#Дзевятае пакаленне (1992–1997)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1992–1996)]], [[Ford F-Series#Дзесятае пакаленне (1997–2004)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1997–2003)]], [[Ford F-Series#Дванаццатае пакаленне (2009–2014)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (2004—2008)]], [[Ford F-Series#Дванаццатае пакаленне (2009–2014)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (2008—2014)]], [[Ford F-Series#Трынаццатае пакаленне (2015–2020)|Ford F-150 Regular Cab Long-Bed Pickup (2014—2016)]], і [[Ford F-Series#Трынаццатае пакаленне (2015–2020)|Ford F-150 Regular Cab Long-Bed Pickup (2017—2021)]]), SuperCab Short-Bed Pickup, SuperCab Long-Bed Pickup, SuperCrew Short-Bed Pickup, і SuperCrew Long-Bed Pickup.


[[Катэгорыя:Аўтамабілі Ford|F-Series]]</text>
      <sha1>9bw7sq2rj5ii743r3jie0r9frlry1zo</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2677043</id>
      <parentid>2677036</parentid>
      <timestamp>2026-07-01T19:23:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-37540-28</username>
        <id>98622</id>
      </contributor>
      <comment>/* Першае пакаленне (1948–1952) */</comment>
      <origin>2677043</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="185297" sha1="66788g974vg8jxrlezddu7ywafysttr" xml:space="preserve">{{Аўтамабіль
|назва               = «Ford F-Series»
|выява               = [[Файл:2015 Ford F-150 Debut.jpg|300пкс]]
|вытворца            = [[Ford Motor Company]]
|вядомы як           = 
|гады                = [[1948]]—present
|зборка              = 
|кляса               = пікап
|тып кузаву          = 
|кампанаваньне       = 
|плятформа           = 
|кпп                 = мэханічная, чатырохступеневая
|прывад              = пярэднематорнае, заднематорнае кампанаваньне
|колавая база        = 
|даўжыня             = 6395 мм
|шырыня              = 2020 мм
|вышыня              = 2220 мм
|клірэнс             = 
|маса                = 
|поўная маса         = 7850 т
|грузападымальнасьць = 
|хуткасьць           = 
|дызайнэр            = 
|падобныя            =  
|commons             = 
}}

'''Ford F-Series''' — гэта серыя лёгкіх грузавікоў, якія прадаюцца і вырабляюцца кампаніяй Ford Motor Company з 1948 мадэльнага года ў якасці лінейкі паўнапамерных пікапаў, якія займаюць месца паміж пікапамі [[Ford Ranger]] і [[Ford Super Duty]]. Акрамя F-150 (прадстаўленага ў 1975 годзе), серыя F таксама ўключае серыю Super Duty (прадстаўленую ў 1999 годзе), якая ўключае больш цяжкія пікапы ад F-250 да F-450, шасі з кабінай F-450/F-550 і камерцыйныя грузавікі класа 6–8 F-600/F-650/F-750.

Найбольш папулярнай версіяй мадэльнага шэрагу з'яўляецца пікап F-150, які ў цяперашні час знаходзіцца ў чатырнаццатым пакаленні (прадстаўленым у 2021 мадэльным годзе). З 1953 па 1983 год базавым пікапам серыі F быў паўтонны F-100. Пачынаючы з 1984 года, базавым узроўнем стаў F-150. F-150 мае даўнюю высокапрадукцыйную пазадарожную камплектацыю, прадстаўленую ў 2010 годзе, прычым (SVT) Raptor у цяперашні час складаецца з трох пакаленняў. Вытворчасць F-150 SVT Raptor скончылася ў 2014 годзе, а ў 2017 годзе яго змяніў новы F-150 Raptor, які заснаваны на трынаццатым і чатырнаццатым пакаленнях F-150.

Грузавікі серыі F былі распрацаваны ў шырокім дыяпазоне канфігурацый канструкцый. Нароўні з грузавікамі сярэдняй грузавіка і звычайнымі грузавікамі &quot;Big Job&quot; (папярэднікамі [[Ford L-Series Trucks|серыі Ford L]]), мадэльны шэраг прадаваўся як грузавік з кабінай шасі і фургон (папярэднік [[Ford E-Series|серыі Ford E]]). Серыя F служыла платформай для розных паўнапамерных пазадарожнікаў Ford, у тым ліку [[Ford Bronco]], [[Ford Expedition]]/[[Lincoln Navigator]] і [[Ford Excursion]]. Серыя F прадавалася трыма паўночнаамерыканскімі брэндамі: Mercury як серыя M (у Канадзе з 1948 па 1968 год), і Lincoln у 2000-х гадах як Blackwood і пазней Mark LT (у 2010-х гадах толькі ў Мексіцы).

З 1977 года серыя F застаецца самай прадаванай лінейкай пікапаў у Злучаных Штатах; яна з'яўляецца самым прадаваным аўтамабілем у цэлым з 1981 года. Серыя F з'яўляецца самым прадаваным грузавіком у Канадзе больш за 50 гадоў. Па стане на 2018 мадэльны год, серыя F прынесла Ford 41 мільярд долараў (прыблізна 50,3 мільярда долараў у 2024 годзе) штогадовага даходу. Да студзеня 2022 года мадэлі серыі F прадалі больш за 40 мільёнаў адзінак. У цяперашні час Ford вырабляе серыю F на чатырох заводах у Злучаных Штатах.

==Першае пакаленне (1948–1952)==
{{Аўтамабіль
|назва               = «1948–1952 Ford F-Series»
|выява               = [[Файл:Payana Museum, Karnataka (2025) 184.jpg|300пкс]]
|вытворца            = [[Ford Motor Company]]
|вядомы як           = 
|гады                = [[1948]]—[[1952]]
|зборка              = 
|папярэднік          = [[Ford Six and Eight|1942–1947 Ford pickup]]
|наступнік           = [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|1953 Ford F-Series]]
|хуткасьць           = 
|дызайнэр            = 
|падобныя            = '''F-1 Pickup Truck (1948-1950):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1948-1950 Chevrolet Advance Design 3100 Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1948-1950 GMC 100 Half-Ton Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Truck|1947-1950 Willys Jeep Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1948-1950 Studebaker 2R5 Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1948-1950 Dodge 1-1/2 Ton Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester K &amp; KB-Series|1948 International Harvester KB-1 Pickup Truck]]/[[International Harvester L-Series|1949-1950 International Harvester L-110 Pickup Truck]]&lt;br/&gt;'''F-1 Pickup Truck (1951):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1951 GMC 100 Half-Ton Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1951 International Harvester L-110 Pickup Truck]]&lt;br/&gt; [[Dodge B series|1951 Dodge 1-1/2 Ton Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Truck|1951 Willys Jeep Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1951 Chevrolet Advance Design 3100 Pickup Truck]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1951 Studebaker 2R5 Pickup Truck]] &lt;br/&gt;'''F-1 Pickup Truck (1952):'''&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1952 Dodge 1-1/2 Ton Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1952 GMC 100 Half-Ton Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Truck|1952 Willys Jeep Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1952 International Harvester L-110 Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1952 Chevrolet Advance Design 3100 Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1952 Studebaker 2R5 Pickup Truck]]&lt;br/&gt; '''F-1 Panel Truck (1948-1950):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1948-1950 Chevrolet Advance Design 3100 Panel Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1948-1950 GMC Panel Truck]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Station Wagon|1948-1950 Willys Jeep Panel Delivery]]&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1948-1950 Dodge 1-1/2 Ton Panel Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester K &amp; KB-Series|1948 International Harvester KB-1 Panel Truck]]/[[International Harvester L-Series|1949-1950 International Harvester L-110 Panel Truck]] &lt;br/&gt;'''F-1 Panel Truck (1951):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1951 GMC Panel Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1951 International Harvester L-110 Panel Truck]]&lt;br/&gt; [[Dodge B series|1951 Dodge Panel Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1951 Chevrolet Advance Design 3100 Panel Truck]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Station Wagon|1951 Willys Jeep Panel Delivery]] &lt;br/&gt;'''F-1 Panel Truck (1952):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1952 GMC Panel Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1952 Dodge Panel Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1952 International Harvester L-110 Panel Truck]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Station Wagon|1952 Willys Jeep Panel Delivery]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1952 Chevrolet Advance Design 3100 Panel Truck]]&lt;br/&gt; '''F-2 Pickup Truck (1948-1950):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1948-1950 Chevrolet Advance Design 3600 Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1948-1950 Dodge B-1-C Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Truck|1948-1950 Willys Jeep 1-Ton Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester K &amp; KB-Series|1948 International Harvester KB-2 Pickup Truck]]/[[International Harvester L-Series|1949-1950 International Harvester L-120 Pickup Truck]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1948-1950 Studebaker 2R10 Pickup Truck]] &lt;br/&gt;'''F-2 Pickup Truck (1951):'''&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Truck|1951 Willys Jeep 1-Ton Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1951 Dodge B-1-C Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1951 International Harvester L-120 Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1951 Chevrolet Advance Design 3600 Pickup Truck]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1951 Studebaker 2R10 Pickup Truck]] &lt;br/&gt;'''F-2 Pickup Truck (1952):'''&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1952 Dodge B-1-C Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Truck|1952 Willys Jeep 1-Ton Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1952 International Harvester L-120 Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1952 Chevrolet Advance Design 3600 Pickup Truck]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1952 Studebaker 2R10 Pickup Truck]] &lt;br/&gt; '''F-2 Single Rear Wheel Chassis Cab Truck (1948-1950):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1948-1950 Chevrolet Advance Design 3600 Single Rear Wheel Chassis Cab Truck]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Truck|1948-1950 Willys Jeep 1-Ton Chassis Cab Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1948-1950 Dodge B-1-C Single Rear Wheel Chassis Cab Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester K &amp; KB-Series|1948 International Harvester KB-2 Single Rear Wheel Chassis Cab Truck]]/[[International Harvester L-Series|1949-1950 International Harvester L-120 Single Rear Wheel Chassis Cab Truck]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1947-1950 Studebaker 2R10 Single Rear Wheel Chassis Cab Truck]] &lt;br/&gt;'''F-2 Single Rear Wheel Chassis Cab Truck (1951):'''&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1951 Dodge B-1-C Single Rear Wheel Chassis Cab Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1951 International Harvester L-120 Single Rear Wheel Chassis Cab Truck]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Truck|1951 Willys Jeep 1-Ton Chassis Cab Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1951 Chevrolet Advance Design 3600 Single Rear Wheel Chassis Cab Truck]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1951 Studebaker 2R10 Chassis Cab Truck]] &lt;br/&gt;'''F-2 Single Rear Wheel Chassis Cab Truck (1952):'''&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1952 Dodge B-1-C Single Rear Wheel Chassis Cab Truck]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Truck|1952 Willys Jeep 1-Ton Chassis Cab Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1952 International Harvester L-120 Single Rear Wheel Chassis Cab Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1952 Chevrolet Advance Design 3600 Single Rear Wheel Chassis Cab Truck]]&lt;br/&gt;'''F-3 Single Rear Wheel Pickup Truck (1948-1950):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1948-1950 Chevrolet Advance Design 3800 Single Rear Wheel Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1948-1950 Dodge B-1-C Single Rear Wheel Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester K &amp; KB-Series|1948 International Harvester KB-3 Single Rear Wheel Pickup Truck]]/[[International Harvester L-Series|1949-1950 International Harvester L-130 Single Rear Wheel Pickup Truck]] &lt;br/&gt;[[Willys Jeep Truck|1948-1950 Willys Jeep 1-Ton Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1947-1950 Studebaker 2R10 Pickup Truck]] &lt;br/&gt;'''F-3 Single Rear Wheel Pickup Truck (1951):'''&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1951 Dodge B-1-C Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1951 International Harvester L-130 Single Rear Wheel Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1951 Chevrolet Advance Design 3800 Single Rear Wheel Pickup Truck]] &lt;br/&gt;[[Willys Jeep Truck|1951 Willys Jeep 1-Ton Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1951 Studebaker 2R10 Single Rear Wheel Chassis Cab Truck]] &lt;br/&gt;'''F-3 Single Rear Wheel Pickup Truck (1952):'''&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1952 Dodge B-1-C Single Rear Wheel Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1952 International Harvester L-130 Single Rear Wheel Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Truck|1951 Willys Jeep 1-Ton Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1952 Chevrolet Advance Design 3800 Single Rear Wheel Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1952 Studebaker 2R10 Pickup Truck]] &lt;br/&gt;'''F-3 Single Rear Wheel Chassis Cab Truck (1948-1950):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1948-1950 Chevrolet Advance Design 3800 Single Rear Wheel Chassis Cab Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1948-1950 Dodge B-1-C Single Rear Wheel Chassis Cab Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester K &amp; KB-Series|1948 International Harvester KB-3 Single Rear Wheel Chassis Cab Truck]]/[[International Harvester L-Series|1949-1950 International Harvester L-130 Single Rear Wheel Chassis Cab Truck]] &lt;br/&gt;[[Willys Jeep Truck|1948-1950 Willys Jeep 1-Ton Chassis Cab Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1947-1950 Studebaker 2R10 Single Rear Wheel Chassis Cab Truck]] &lt;br/&gt;'''F-3 Single Rear Wheel Chassis Cab Truck (1951):'''&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1951 Dodge B-1-C Chassis Cab Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1951 International Harvester L-130 Single Rear Wheel Chassis Cab Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1951 Chevrolet Advance Design 3800 Single Rear Wheel Chassis Cab Truck]] &lt;br/&gt;[[Willys Jeep Truck|1951 Willys Jeep 1-Ton Chassis Cab Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1951 Studebaker 2R10 Single Rear Wheel Chassis Cab Truck]] &lt;br/&gt;'''F-3 Single Rear Wheel Chassis Cab Truck (1952):'''&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1952 Dodge B-1-C Single Rear Wheel Chassis Cab Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1952 International Harvester L-130 Single Rear Wheel Chassis Cab Truck]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Truck|1951 Willys Jeep 1-Ton Chassis Cab Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1952 Chevrolet Advance Design 3800 Single Rear Wheel Chassis Cab Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1952 Studebaker 2R10 Chassis Cab Truck]] &lt;br/&gt; '''F-4 Dually Chassis Cab Truck (1948-1950):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1948-1950 Chevrolet Advance Design 3800 1-Ton Dually Chassis Cab Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1948-1950 GMC FC-253 Dually 2-Door Chassis Cab Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1948-1950 Dodge B-1-C 1-Ton Dually Chassis Cab Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester K &amp; KB-Series|1948 International Harvester KB-4 Dually Chassis Cab Truck]]/[[International Harvester L-Series|1949-1950 International Harvester L-140 Dually Chassis Cab Truck]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1948-1950 Studebaker 2R 1-Ton Dually Chassis Cab Truck]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Truck|1948-1950 Willys Jeep Truck Dual Rear Wheel Chassis Cab]] &lt;br/&gt;'''F-4 Dually Chassis Cab Truck (1951):'''&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1951 Dodge B-1-C 1-Ton Dually Chassis Cab Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1951 GMC FC-253 Dually 2-Door Chassis Cab Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1951 International Harvester L-140 1-Ton Dually Chassis Cab Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1951 Chevrolet Advance Design 3800 1-Ton Dually Chassis Cab Truck]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Truck|1951 Willys Jeep Truck Dual Rear Wheel Chassis Cab]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1951 Studebaker 2R 1-Ton Dually Chassis Cab Truck]] &lt;br/&gt;'''F-4 Dually Chassis Cab Truck (1952):'''&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1952 Dodge B-1-C 1-Ton Dually Chassis Cab Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1952 International Harvester L-140 1-Ton Dually Chassis Cab Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1952 Chevrolet Advance Design 3800 1-Ton Dually Chassis Cab Truck]] &lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1952 GMC FC-253 Dually 2-Door Chassis Cab Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1952 Studebaker 2R 1-Ton Dually Chassis Cab Truck]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Truck|1952 Willys Jeep Truck Dual Rear Wheel Chassis Cab]]&lt;br/&gt; '''F-5 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck (1948-1950):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1948-1950 Chevrolet 1.5-Ton Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1948-1950 Dodge 1.5-Ton Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[REO Speed Wagon|1948-1950 Reo Model 23 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester K &amp; KB-Series|1948 International Harvester KB-5 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]/[[International Harvester L-Series|1949-1950 International Harvester L-150 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1947-1950 Studebaker 2R 1.5-Ton Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[Nash Haul Thrift|1947-1950 Nash Haul Thrift 1.5-Ton Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]] &lt;br/&gt;'''F-5 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck (1951):'''&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1951 Dodge 1.5-Ton Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1951 International Harvester L-150 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1951 Chevrolet 4400 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1951 Studebaker 2R 1.5-Ton Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[Diamond T|1951 Diamond T Model 520 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[Nash Haul Thrift|1951 Nash Haul Thrift 1.5-Ton Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]] &lt;br/&gt;'''F-5 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck (1952):'''&lt;br/&gt;[[Diamond T|1952 Diamond T Model 520 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]] &lt;br/&gt;[[Dodge B series|1952 Dodge 1.5-Ton Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1952 International Harvester L-150 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1952 Chevrolet 4400 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1952 Studebaker 2R 1.5-Ton Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[Nash Haul Thrift|1952 Nash Haul Thrift 1.5-Ton Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;'''F-5 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1948-1950):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1948-1950 Chevrolet 4400 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[REO Speed Wagon|1948-1950 Reo Model 23 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1948-1950 Dodge 1.5-Ton Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester K &amp; KB-Series|1948 International Harvester KB-5 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]/[[International Harvester L-Series|1949-1950 International Harvester L-150 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1947-1950 Studebaker 2R 1.5-Ton Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Nash Haul Thrift|1947-1950 Nash Haul Thrift 1.5-Ton Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]] &lt;br/&gt;'''F-5 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1951):'''&lt;br/&gt;[[Diamond T|1951 Diamond T Model 520 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1951 Dodge 1.5-Ton Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1951 International Harvester L-150 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1951 Chevrolet 1.5-Ton Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Nash Haul Thrift|1951 Nash Haul Thrift 1.5-Ton Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1951 Studebaker 2R 1.5-Ton Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]] &lt;br/&gt;'''F-5 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1952):'''&lt;br/&gt;[[Diamond T|1952 Diamond T Model 520 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1952 Dodge 1.5-Ton Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1952 International Harvester L-150 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1952 Chevrolet 4400 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1952 Studebaker 2R 1.5-Ton Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Nash Haul Thrift|1952 Nash Haul Thrift 1.5-Ton Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;'''F-6 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck (1948-1950):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1948-1950 Chevrolet 6400 2-Ton Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[REO Speed Wagon|1948-1950 Reo Model 23 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1948-1950 Dodge 2-Ton Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester K &amp; KB-Series|1948 International Harvester KB-6 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]/[[International Harvester L-Series|1949-1950 International Harvester L-160 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1947-1950 Studebaker 2R 2-Ton Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;'''F-6 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck (1951):'''&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1951 Dodge 2-Ton Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[Diamond T|1951 Diamond T Model 323 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]] &lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1951 International Harvester L-160 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1951 Chevrolet 6400 2-Ton Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1951 Studebaker 2R 2-Ton Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;'''F-6 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck (1952):'''&lt;br/&gt;[[Diamond T|1952 Diamond T Model 323 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1952 Dodge 2-Ton Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1952 International Harvester L-160 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1952 Chevrolet 2-Ton Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1952 Studebaker 2R 2-Ton Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt; '''F-6 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1948-1950):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1948-1950 Chevrolet 6400 2-Ton Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[REO Speed Wagon|1948-1950 Reo Model 23 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1948-1950 Dodge 2-Ton Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester K &amp; KB-Series|1948 International Harvester KB-6 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]/[[International Harvester L-Series|1949-1950 International Harvester L-160 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1947-1950 Studebaker 2R 2-Ton Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;'''F-6 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1951):'''&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1951 Dodge 2-Ton Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Diamond T|1951 Diamond T Model 323 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]] &lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1951 International Harvester L-160 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1951 Chevrolet 6400 2-Ton Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1951 Studebaker 2R 2-Ton Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Nash Haul Thrift|1951 Nash Haul Thrift 2-Ton Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]] &lt;br/&gt;'''F-6 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1952):'''&lt;br/&gt;[[Diamond T|1952 Diamond T Model 323 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1952 Dodge 2-Ton Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1952 International Harvester L-160 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1952 Chevrolet 6400 2-Ton Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1952 Studebaker 2R 2-Ton Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]] &lt;br/&gt; '''F-7 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck (1948-1950):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1948-1950 Chevrolet 6100 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1948-1950 Dodge 2-Ton Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[REO Speed Wagon|1948-1950 Reo Model 23 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester K &amp; KB-Series|1948 International Harvester KB-7 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]/[[International Harvester L-Series|1949-1950 International Harvester L-170 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1947-1950 Studebaker 2R 2-Ton Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]] &lt;br/&gt;'''F-7 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck (1951):'''&lt;br/&gt; [[Diamond T|1951 Diamond T Model 420 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1951 Dodge 2-Ton Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1951 International Harvester L-170 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1951 Chevrolet 6100 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1951 Studebaker 2R 2-Ton Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]] &lt;br/&gt;'''F-7 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck (1952):'''&lt;br/&gt;[[Diamond T|1952 Diamond T Model 420 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1952 Dodge 2-Ton Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1952 International Harvester L-170 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1952 Chevrolet 6100 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1952 Studebaker 2R 2-Ton Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt; '''F-7 Conventional Cab Tandem Axle Rigid Truck (1948-1950):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1948-1950 Chevrolet 6100 Conventional Cab Tandem Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[REO Speed Wagon|1948-1950 Reo Model 23 Conventional Cab Tandem Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1948-1950 Dodge 2-Ton Conventional Cab Tandem Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester K &amp; KB-Series|1948 International Harvester KB-7 Conventional Cab Tandem Axle Rigid Truck]]/[[International Harvester L-Series|1949-1950 International Harvester L-170 Conventional Cab Tandem Axle Rigid Truck]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1947-1950 Studebaker 2R 2-Ton Conventional Cab Tandem Axle Rigid Truck]] &lt;br/&gt;'''F-7 Conventional Cab Tandem Axle Rigid Truck (1951):'''&lt;br/&gt; [[Diamond T|1951 Diamond T Model 353 Conventional Cab Tandem Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1951 Dodge 2-Ton Conventional Cab Tandem Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1951 International Harvester L-170 Conventional Cab Tandem Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1951 Chevrolet 6100 Conventional Cab Tandem Axle Rigid Truck]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1951 Studebaker 2R 2-Ton Conventional Cab Tandem Axle Rigid Truck]] &lt;br/&gt;'''F-7 Conventional Cab Tandem Axle Rigid Truck (1952):'''&lt;br/&gt;[[Diamond T|1952 Diamond T Model 353 Conventional Cab Tandem Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1952 Dodge 2-Ton Conventional Cab Tandem Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1952 International Harvester L-170 Conventional Cab Tandem Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1952 Chevrolet 6100 Conventional Cab Tandem Axle Rigid Truck]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1952 Studebaker 2R 2-Ton Conventional Cab Tandem Axle Rigid Truck]] &lt;br/&gt;'''F-7 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1948-1950):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1948-1950 Chevrolet 6100 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1948-1950 Dodge 2-Ton Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[REO Speed Wagon|1948-1950 Reo Model 23 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester K &amp; KB-Series|1948 International Harvester KB-7 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]/[[International Harvester L-Series|1949-1950 International Harvester L-170 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1947-1950 Studebaker 2R 2-Ton Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]] &lt;br/&gt;'''F-7 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1951):'''&lt;br/&gt; [[Diamond T|1951 Diamond T Model 420 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1951 Dodge 2-Ton Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1951 International Harvester L-170 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1951 Chevrolet 6100 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1951 Studebaker 2R 2-Ton Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]] &lt;br/&gt;'''F-7 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1952):'''&lt;br/&gt;[[Diamond T|1952 Diamond T Model 420 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1952 Dodge 2-Ton Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1952 International Harvester L-170 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1952 Chevrolet 6100 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1952 Studebaker 2R 2-Ton Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt; '''F-7 Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1948-1950):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1948-1950 Chevrolet 6100 Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[REO Speed Wagon|1948-1950 Reo Model 23 Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1948-1950 Dodge 2-Ton Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester K &amp; KB-Series|1948 International Harvester KB-7 Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]/[[International Harvester L-Series|1949-1950 International Harvester L-170 Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1947-1950 Studebaker 2R 2-Ton Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]] &lt;br/&gt;'''F-7 Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1951):'''&lt;br/&gt; [[Diamond T|1951 Diamond T Model 353 Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1951 Dodge 2-Ton Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1951 International Harvester L-170 Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1951 Chevrolet 6100 Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1951 Studebaker 2R 2-Ton Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]] &lt;br/&gt;'''F-7 Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1952):'''&lt;br/&gt;[[Diamond T|1952 Diamond T Model 353 Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1952 Dodge 2-Ton Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1952 International Harvester L-170 Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1952 Chevrolet 6100 Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1952 Studebaker 2R 2-Ton Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;'''F-8 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck (1948-1950):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1948-1950 Chevrolet 6100 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1948-1950 Dodge 2-Ton Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[REO Speed Wagon|1948-1950 Reo Model 23 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester K &amp; KB-Series|1948 International Harvester KB-8 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]/[[International Harvester L-Series|1949-1950 International Harvester L-180 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1947-1950 Studebaker 2R 2-Ton Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]] &lt;br/&gt;'''F-8 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck (1951):'''&lt;br/&gt; [[Diamond T|1951 Diamond T Model 420 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1951 Dodge 2-Ton Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1951 International Harvester L-180 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1951 Chevrolet 6100 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1951 Studebaker 2R 2-Ton Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]] &lt;br/&gt;'''F-8 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck (1952):'''&lt;br/&gt;[[Diamond T|1952 Diamond T Model 420 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1952 Dodge 2-Ton Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1952 International Harvester L-180 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1952 Chevrolet 6100 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1952 Studebaker 2R 2-Ton Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;'''F-8 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1948-1950):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1948-1950 Chevrolet 6100 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1948-1950 Dodge 2-Ton Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[REO Speed Wagon|1948-1950 Reo Model 23 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester K &amp; KB-Series|1948 International Harvester KB-8 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]/[[International Harvester L-Series|1949-1950 International Harvester L-180 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1947-1950 Studebaker 2R 2-Ton Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]] &lt;br/&gt;'''F-8 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1951):'''&lt;br/&gt; [[Diamond T|1951 Diamond T Model 420 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1951 Dodge 2-Ton Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1951 International Harvester L-180 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1951 Chevrolet 6100 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1951 Studebaker 2R 2-Ton Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]] &lt;br/&gt;'''F-8 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1952):'''&lt;br/&gt;[[Diamond T|1952 Diamond T Model 420 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1952 Dodge 2-Ton Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1952 International Harvester L-180 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1952 Chevrolet 6100 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1952 Studebaker 2R 2-Ton Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;'''F-8 Conventional Cab Tandem Axle Rigid Truck (1948-1950):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1948-1950 Chevrolet 6100 Conventional Cab Tandem Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1948-1950 Dodge 2-Ton Conventional Cab Tandem Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[REO Speed Wagon|1948-1950 Reo Model 23 Conventional Cab Tandem Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester K &amp; KB-Series|1948 International Harvester KB-8 Conventional Cab Tandem Axle Rigid Truck]]/[[International Harvester L-Series|1949-1950 International Harvester L-180 Conventional Cab Tandem Axle Rigid Truck]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1947-1950 Studebaker 2R 2-Ton Conventional Cab Tandem Axle Rigid Truck]] &lt;br/&gt;'''F-8 Conventional Cab Tandem Axle Rigid Truck (1951):'''&lt;br/&gt; [[Diamond T|1951 Diamond T Model 353 Conventional Cab Tandem Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1951 Dodge 2-Ton Conventional Cab Tandem Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1951 International Harvester L-180 Conventional Cab Tandem Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1951 Chevrolet 6100 Conventional Cab Tandem Axle Rigid Truck]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1951 Studebaker 2R 2-Ton Conventional Cab Tandem Axle Rigid Truck]] &lt;br/&gt;'''F-8 Conventional Cab Tandem Axle Rigid Truck (1952):'''&lt;br/&gt;[[Diamond T|1952 Diamond T Model 353 Conventional Cab Tandem Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1952 Dodge 2-Ton Conventional Cab Tandem Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1952 International Harvester L-180 Conventional Cab Tandem Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1952 Chevrolet 6100 Conventional Cab Tandem Axle Rigid Truck]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1952 Studebaker 2R 2-Ton Conventional Cab Tandem Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;'''F-8 Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1948-1950):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1948-1950 Chevrolet 6100 Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1948-1950 Dodge 2-Ton Conventional Cab Tandem Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[REO Speed Wagon|1948-1950 Reo Model 23 Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester K &amp; KB-Series|1948 International Harvester KB-8 Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]/[[International Harvester L-Series|1949-1950 International Harvester L-180 Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1947-1950 Studebaker 2R 2-Ton Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]] &lt;br/&gt;'''F-8 Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1951):'''&lt;br/&gt; [[Diamond T|1951 Diamond T Model 353 Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1951 Dodge 2-Ton Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1951 International Harvester L-180 Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1951 Chevrolet 6100 Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1951 Studebaker 2R 2-Ton Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]] &lt;br/&gt;'''F-8 Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1952):'''&lt;br/&gt;[[Diamond T|1952 Diamond T Model 353 Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1952 Dodge 2-Ton Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1952 International Harvester L-180 Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1952 Chevrolet 6100 Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1952 Studebaker 2R 2-Ton Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;'''COE Single-Axle Semi-Tractor Truck (1948-1950):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1948-1950 Chevrolet COE Single-Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1948-1950 GMC COE Single-Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B Series|1948-1950 Dodge COE Single-Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Diamond T|1948-1949 Diamond T COE Single-Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[International K &amp; KB series|International Harvester KB-5/KB-6/KB-7/KB-8 COE Single-Axle Semi-Tractor Truck]]/[[International Harvester L-Series|1950 International Harvester L-150/L-160/L-170/L-180 COE Single-Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;'''COE Single-Axle Semi-Tractor Truck (1951):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1951 Chevrolet COE Single-Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1951 GMC COE Single-Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B Series|1951 Dodge COE Single-Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1951 International Harvester L-150/L-160/L-170/L-180 COE Single-Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;'''COE Single-Axle Semi-Tractor Truck (1952):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1952 Chevrolet COE Single-Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1952 GMC COE Single-Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B Series|1952 Dodge COE Single-Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1952 International Harvester L-150/L-160/L-170/L-180 COE Single-Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;'''COE Tandem-Axle Semi-Tractor Truck (1948-1950):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1948-1950 Chevrolet COE Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1948-1950 GMC COE Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B Series|1948-1950 Dodge COE Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Diamond T|1948-1949 Diamond T COE Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[International K &amp; KB series|International Harvester KB-5/KB-6/KB-7/KB-8 COE Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]]/[[International Harvester L-Series|1950 International Harvester L-150/L-160/L-170/L-180 COE Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;'''COE Single-Axle Semi-Tractor Truck (1951):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1951 Chevrolet COE Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1951 GMC COE Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B Series|1951 Dodge COE Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1951 International Harvester L-150/L-160/L-170/L-180 COE Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;'''COE Tandem-Axle Semi-Tractor Truck (1952):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1952 Chevrolet COE Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1952 GMC COE Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B Series|1952 Dodge COE Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1952 International Harvester L-150/L-160/L-170/L-180 COE Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]]
|commons             = 
}}
Пікап серыі F першага пакалення (вядомы як Ford Bonus-Built) быў прадстаўлены ў 1948 годзе ў якасці замены папярэдняй лінейкі пікапаў на базе легкавых аўтамабіляў, прадстаўленай у 1942 годзе. Серыя F прадавалася ў васьмі розных вагавых класах: F-1 пікап (пасля-Hansen Light Duty Express Wagon, [[International Harvester|International Harvester Auto Wagon Pickup Truck]], [[Ford Model T|Ford Model T C Cab Pickup Truck (1920-1924)]], [[Ford Model T|Ford Model T All-Steel Top Closed Cab Pickup Truck (1925-1927)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-A All-Steel Top Closed Cab Pickup (1928-1929)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-B All-Steel Top Closed Cab Pickup (1930-1931)]], [[Ford Model B (1932)#1932|1932 Ford ½-Ton Closed Cab Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1933|1933 Ford ½-Ton Closed Cab Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1934|1934 Ford ½-Ton Closed Cab Pickup]], [[Ford Model 48|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (1935-1936)]], [[1937 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (1937)]], [[1937 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (1938-1939)]], [[1937 Ford|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (11C)]], і [[1941 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (1942-1947)]]), F-2 &amp; F-3 пікап (пасля-Hansen Light Duty Express Wagon, [[International Harvester|International Harvester Auto Wagon Pickup Truck]], [[Ford Model T|Ford Model T C Cab Pickup Truck (1920-1924)]], [[Ford Model T|Ford Model T All-Steel Top Closed Cab Express Bed Pickup Truck (1925-1927)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-A All-Steel Top Closed Cab Express Bed Pickup (1928-1929)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-B All-Steel Top Closed Cab Express Bed Pickup (1930-1931)]], [[Ford Model B (1932)#1932|1932 Ford 1½-Ton Closed Cab Express Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1933|1933 Ford 1½-Ton Closed Cab Express Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1934|1934 Ford 1½-Ton Closed Cab Express Bed Pickup]], [[Ford Model 48|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (1935-1936)]], [[1937 Ford|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (1937)]], [[1937 Ford|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (1938-1939)]], [[1937 Ford|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (11C)]], і [[1941 Ford|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (1942-1947)]]), вагончык грузавік (пасля-Turners horse-drawn bakers van, 1904 Cadillac Model A 6 1/2hp Two-seater/Delivery Van, [[Packard|1925 Packard 333 Panel Truck]], [[Durant Motors|1926 Star Panel Truck]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A Panel Truck (1927-1929)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A Panel Truck (1930-1931)]], [[Ford Model B (1932)|1932 Ford Panel Truck]], [[Ford Model B (1932)|1933 Ford Panel Truck]], [[Ford Model B (1932)|1934 Ford Panel Truck]], [[Ford Model 48|Ford V8 1½-Ton Panel Truck (1935-1936)]], [[1937 Ford|Ford V8 1½-Ton Panel Truck (1937)]], [[1937 Ford|Ford V8 1½-Ton Panel Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford|Ford ½-Ton Panel Truck (11C)]], і [[1941 Ford|Ford V8 1½-Ton Panel Truck (1942-1947)]]), F-5/F-6/F-7/F-8 рухавік з кабінай над кузавам (COE; пасля-Hansen Horse Drawn Winona Freight Wagon, FWD Model B Chassis Truck, [[Sentinel Waggon Works|1926-1927 Sentinel Waggon DG4 Steam Lorry]], [[Sentinel Waggon Works|1928-1929 Sentinel Waggon DG4 Steam Lorry]], [[Sentinel Waggon Works|1930-1933 Sentinel Waggon DG4 Steam Lorry]], [[Ford COE|Ford COE (1935-1936)]], [[Ford COE|Ford-Dearborn Line COE 2-Door Standard Cab Truck (1937)]], [[Ford COE|Ford COE 2-Door Standard Cab Truck (1938-1940)]], і [[Ford COE|Ford COE 2-Door Standard Cab Truck (1941-1947)]]), F-4 Dually Chassis Cab Truck (пасля-Hansen Horse Drawn Winona Freight Wagon, [[Packard|1905-1919 Packard 3-Ton Truck Chassis with Enclosed Cab and Doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 1½-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 1½-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1937)]], [[Ford-Barrel-Nose-Truck|Ford V8 1½-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford#1940|1940 Ford V8 1½-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]], [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 1½-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]], і [[Ford Six and Eight|Ford V8 1½-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1942-1947)]]), F-5 Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (пасля-Hansen Horse Drawn Winona Freight Wagon, [[Packard|1905-1919 Packard 3-Ton Truck Chassis with Enclosed Cab and Doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1937)]], [[Ford-Barrel-Nose-Truck|Ford V8 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford#1940|1940 Ford V8 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]], [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]], і [[Ford Six and Eight|Ford V8 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1942-1947)]]), F-6 Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (пасля-Hansen Horse Drawn Winona Freight Wagon, [[Packard|1905-1919 Packard 3-Ton Truck Chassis with Enclosed Cab and Doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1937)]], [[Ford-Barrel-Nose-Truck|Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford#1940|1940 Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]], [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]], і [[Ford Six and Eight|Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1942-1947)]]), F-5 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (пасля-Horse Drawn Case #1 Portable Steam Engine with a tow hitch attached on the back, Garrett and Sons 4CD Traction Engine, [[Mack Senior|1912-1915 Mack Senior All-Steel Windshield Open Cab Single Axle Semi-Tractor Truck with doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Enclosed Cab 4x2 semi-tractor truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 semi-tractor truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 semi-tractor truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1937)]], [[Ford-Barrel-Nose-Truck|Ford V8 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford#1940|1940 Ford V8 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]], і [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]], і [[Ford Six and Eight|Ford V8 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1942-1947)]]), F-6 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (пасля-Horse Drawn Case #1 Portable Steam Engine with a tow hitch attached on the back, Garrett and Sons 4CD Traction Engine, [[Mack Senior|1912-1915 Mack Senior All-Steel Windshield Open Cab Single Axle Semi-Tractor Truck with doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Enclosed Cab 4x2 semi-tractor truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 semi-tractor truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 semi-tractor truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1937)]], [[Ford-Barrel-Nose-Truck|Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford#1940|1940 Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]], і [[Ford Six and Eight|Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1942-1947)]]), F-7/F-8 Conventional Cab Single-Axle Chassis Truck (пасля-Horse Drawn Winona Freight Wagon, [[Packard|1905-1919 Packard 3-Ton Truck Chassis with Enclosed Cab and Doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1937)]], [[Ford-Barrel-Nose-Truck|Ford V8 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford#1940|1940 Ford V8 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]], [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]], і [[Ford Six and Eight|Ford V8 3-Ton Conventional Cab Single-Axle Chassis Truck (1942-1947)]]), F-7/F-8 Conventional Cab Single-Axle Semi-Tractor Truck (пасля-Horse Drawn Case #1 Portable Steam Engine with a tow hitch attached on the back, Garrett and Sons 4CD Traction Engine, [[Mack Senior|1912-1915 Mack Senior All-Steel Windshield Open Cab Single Axle Semi-Tractor Truck with doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Semi-Tractor Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Semi-Tractor Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1937)]], [[Ford-Barrel-Nose-Truck|Ford V8 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford#1940|1940 Ford V8 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]], і [[Ford Six and Eight|Ford V8 3-Ton Conventional Cab Single-Axle Semi-Tractor Truck (1942-1947)]]), F-7/F-8 Conventional Cab Tandem-Axle Chassis Truck (пасля-[[Hendrickson Motor Truck Company|1926 Hendrickson Model SW Closed Cab Tandem-Axle Rigid Chassis Truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Tandem Axle Chassis Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Tandem Axle Chassis Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Tandem Axle Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Tandem Axle Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Tandem Axle Chassis Truck]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 3-Ton Dual Rear Tandem-Axle Conventional Cab Chassis Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 3-Ton Dual Rear Tandem-Axle Conventional Cab Chassis Truck (1937)]], [[Ford-Barrel-Nose-Truck|Ford V8 3-Ton Dual Rear Tandem-Axle Conventional Cab Chassis Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford#1940|1940 Ford V8 3-Ton Dual Rear Tandem-Axle Conventional Cab Chassis Truck]], [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 3-Ton Dual Rear Tandem-Axle Conventional Cab Chassis Truck]], і [[Ford Six and Eight|Ford V8 3-Ton Conventional Cab Tandem-Axle Chassis Truck (1942-1947)]]), F-7/F-8 Conventional Cab Tandem-Axle Semi-Tractor Truck (пасля-[[Hendrickson Motor Truck Company|1926 Hendrickson Model SW Closed Cab Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 3-Ton Dual Rear Tandem-Axle Conventional Cab Semi-Tractor Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 3-Ton Dual Rear Tandem-Axle Conventional Cab Semi-Tractor Truck (1937)]], [[Ford-Barrel-Nose-Truck|Ford V8 3-Ton Dual Rear Tandem-Axle Conventional Cab Semi-Tractor Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford#1940|1940 Ford V8 3-Ton Dual Rear Tandem-Axle Conventional Cab Semi-Tractor Truck]], [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 3-Ton Dual Rear Tandem-Axle Conventional Cab Semi-Tractor Truck]], і [[Ford Six and Eight|Ford V8 3-Ton Conventional Cab Tandem-Axle Semi-Tractor Truck (1942-1947)]]), дастаўка пасылак, і шасі школьнага аўтобуса.

==Другое пакаленне (1953–1956)==
{{Аўтамабіль
|назва               = «1953–1956 Ford F-Series»
|выява               = [[Файл:Dayville - DPLA - f778b41f43f15423f69cbd8c4c45f28d.jpg|300пкс]]
|вытворца            = [[Ford Motor Company]]
|вядомы як           = 
|гады                = [[1953]]—[[1956]]
|зборка              = 
|папярэднік          = [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|1952 Ford F-Series]]
|наступнік           = [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|1957 Ford F-Series]]
|хуткасьць           = 
|дызайнэр            = 
|падобныя            = 
|commons             = 
}}
У 1953 мадэльным годзе Ford прадставіў другое пакаленне грузавікоў серыі F. Павялічаныя габарыты, палепшаныя рухавікі і абноўленае шасі былі асаблівасцямі другога пакалення. У іншым змяненні наменклатура мадэляў F-Series была пашырана да трох нумароў; гэта застаецца ў выкарыстанні ў наш час, F-Series (1953-1956) вядомы сваёй трывалай канструкцыяй, сучаснымі сістэмамі бяспекі і зручнай тэхналогіяй, што робіць яго папулярным выбарам на рынку камерцыйных транспартных сродкаў, прапаноўваўся з рознымі тыпамі кузава: F-100 пікап (пасля-Hansen Light Duty Express Wagon, 1914-1918 Foden Wagon 4 n.h.p. 5 ton Dropside Truck, [[Ford Model T|Ford Model T C Cab Pickup Truck (1920-1924)]], [[Ford Model T|Ford Model T All-Steel Top Closed Cab Pickup Truck (1925-1927)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-A All-Steel Top Closed Cab Pickup (1928-1929)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-B All-Steel Top Closed Cab Pickup (1930-1931)]], [[Ford Model B (1932)#1932|1932 Ford ½-Ton Closed Cab Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1933|1933 Ford ½-Ton Closed Cab Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1934|1934 Ford ½-Ton Closed Cab Pickup]], [[Ford Model 48|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (1935-1936)]], [[1937 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (1937)]], [[1937 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (1938-1939)]], [[1937 Ford|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (11C)]], [[1941 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1951)]], і [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1952)]]), F-250 пікап (пасля-Hansen Light Duty Express Wagon, 1914-1918 Foden Wagon 4 n.h.p. 5 ton Dropside Truck, [[Ford Model T|Ford Model T C Cab Pickup Truck (1920-1924)]], [[Ford Model T|Ford Model T All-Steel Top Closed Cab Express Bed Pickup Truck (1925-1927)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-A All-Steel Top Closed Cab Express Bed Pickup (1928-1929)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-B All-Steel Top Closed Cab Express Bed Pickup (1930-1931)]], [[Ford Model B (1932)#1932|1932 Ford 1½-Ton Closed Cab Express Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1933|1933 Ford 1½-Ton Closed Cab Express Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1934|1934 Ford 1½-Ton Closed Cab Express Bed Pickup]], [[Ford Model 48|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (1935-1936)]], [[1937 Ford|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (1937)]], [[1937 Ford|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (1938-1939)]], [[1937 Ford|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (11C)]], [[1941 Ford|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-2 2-Door Pickup (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-2 2-Door Pickup (1951)]], і [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-2 2-Door Pickup (1952)]]), вагончык грузавік (пасля-Turners horse-drawn bakers van, 1904 Cadillac Model A 6 1/2hp Two-seater/Delivery Van, [[Packard|1925 Packard 333 Panel Truck]], [[Durant Motors|1926 Star Panel Truck]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A Panel Truck (1927-1929)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A Panel Truck (1930-1931)]], [[Ford Model B (1932)|1932 Ford Panel Truck]], [[Ford Model B (1932)|1933 Ford Panel Truck]], [[Ford Model B (1932)|1934 Ford Panel Truck]], [[Ford Model 48|Ford V8 1½-Ton Panel Truck (1935-1936)]], [[1937 Ford|Ford V8 1½-Ton Panel Truck (1937)]], [[1937 Ford|Ford V8 1½-Ton Panel Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford|Ford ½-Ton Panel Truck (11C)]], [[1941 Ford|Ford V8 1½-Ton Panel Truck (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 Panel Truck (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 Panel Truck (1951)]], і [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 Panel Truck (1952)]]), F-500/F-600/F-700/F-800/F-900/F-1000 рухавік з кабінай над кузавам (COE; пасля-Hansen Horse Drawn Winona Freight Wagon, FWD Model B Chassis Truck, [[Sentinel Waggon Works|1926-1927 Sentinel Waggon DG4 Steam Lorry]], [[Sentinel Waggon Works|1928-1929 Sentinel Waggon DG4 Steam Lorry]], [[Sentinel Waggon Works|1930-1933 Sentinel Waggon DG4 Steam Lorry]], [[Ford COE|Ford COE (1935-1936)]], [[Ford COE|Ford-Dearborn Line COE 2-Door Standard Cab Truck (1937)]], [[Ford COE|Ford COE 2-Door Standard Cab Truck (1938-1940)]], [[Ford COE|Ford COE 2-Door Standard Cab Truck (1941-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford COE 2-Door Standard Cab Truck (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford COE 2-Door Standard Cab Truck (1951)]], і [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford COE 2-Door Standard Cab Truck (1952)]]), F-350 Dually Chassis Cab (пасля-Hansen Horse Drawn Winona Freight Wagon, [[Packard|1905-1919 Packard 3-Ton Truck Chassis with Enclosed Cab and Doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 1½-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 1½-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1937)]], [[Ford-Barrel-Nose-Truck|Ford V8 1½-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford#1940|1940 Ford V8 1½-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]], [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 1½-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]], [[Ford Six and Eight|Ford V8 1½-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-4 2-Door Standard Cab Dual Rear Wheel Single Axle Chassis Truck (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-4 2-Door Standard Cab Dual Rear Wheel Single Axle Chassis Truck (1951)]], і [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-4 2-Door Standard Cab Dual Rear Wheel Single Axle Chassis Truck (1952)]]), F-500 2-Door Chassis Cab (пасля-Hansen Horse Drawn Winona Freight Wagon, [[Packard|1905-1919 Packard 3-Ton Truck Chassis with Enclosed Cab and Doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1937)]], [[Ford-Barrel-Nose-Truck|Ford V8 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford#1940|1940 Ford V8 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]], [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]], [[Ford Six and Eight|Ford V8 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-5 2-Door Chassis Cab (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-5 2-Door Chassis Cab (1951)]], і [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-5 2-Door Chassis Cab (1952)]]), F-500 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (пасля-Horse Drawn Case #1 Portable Steam Engine with a tow hitch attached on the back, Garrett and Sons 4CD Traction Engine, [[Mack Senior|1912-1915 Mack Senior All-Steel Windshield Open Cab Single Axle Semi-Tractor Truck with doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Enclosed Cab 4x2 semi-tractor truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 semi-tractor truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 semi-tractor truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1937)]], [[Ford-Barrel-Nose-Truck|Ford V8 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford#1940|1940 Ford V8 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Six and Eight|Ford V8 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-5 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-5 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1951)]], і [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-5 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1952)]]), F-600 2-Door Chassis Cab (пасля-Hansen Horse Drawn Winona Freight Wagon, [[Packard|1905-1919 Packard 3-Ton Truck Chassis with Enclosed Cab and Doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1937)]], [[Ford-Barrel-Nose-Truck|Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford#1940|1940 Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]], [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]], [[Ford Six and Eight|Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-6 2-Door Chassis Cab (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-6 2-Door Chassis Cab (1951)]], і [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-6 2-Door Chassis Cab (1952)]]), F-600 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (пасля-Horse Drawn Case #1 Portable Steam Engine with a tow hitch attached on the back, Garrett and Sons 4CD Traction Engine, [[Mack Senior|1912-1915 Mack Senior All-Steel Windshield Open Cab Single Axle Semi-Tractor Truck with doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Enclosed Cab 4x2 semi-tractor truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 semi-tractor truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 semi-tractor truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1937)]], [[Ford-Barrel-Nose-Truck|Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford#1940|1940 Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Six and Eight|Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-6 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-6 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1951)]], і [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-6 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1952)]]), F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty звычайны грузавік (пасля-Hansen Horse Drawn Winona Freight Wagon, [[Packard|1905-1919 Packard 3-Ton Truck with Enclosed Cab and Doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Regular Cab Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Standard Closed Cab Truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Standard Closed Cab Truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Closed Cab Dually Heavy-Duty Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Closed Cab Dually Heavy-Duty Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Closed Cab Dually Heavy-Duty Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Dually Medium-Duty Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Closed Cab Dually Heavy-Duty Truck]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 2-Ton 2-Door Regular Cab Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 2-Ton 2-Door Regular Cab Truck (1937)]], [[Ford-Barrel-Nose-Truck|Ford V8 2-Ton 2-Door Regular Cab Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford#1940|1940 Ford 2-Ton 2-Door Regular Cab Truck]], [[1941 Ford#1941|1941 Ford 2-Ton 2-Door Regular Cab Truck]], [[Ford Six and Eight|Ford V8 2-Ton 2-Door Regular Cab Truck (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-7/F-8 2-Door Standard Cab Heavy-Duty Truck (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-7/F-8 2-Door Standard Cab Heavy-Duty Truck (1951)]], і [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-7/F-8 2-Door Standard Cab Heavy-Duty Truck (1952)]]), дастаўка пасылак, і шасі школьнага аўтобуса.

==Трэцяе пакаленне (1957–1960)==
{{Аўтамабіль
|назва               = «1957–1960 Ford F-Series»
|выява               = [[Файл:1957 Ford (9584864067).jpg|300пкс]]
|вытворца            = [[Ford Motor Company]]
|вядомы як           = 
|гады                = [[1957]]—[[1960]]
|зборка              = 
|папярэднік          = [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|1956 Ford F-Series]]
|наступнік           = [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|1961 Ford F-Series]]
|хуткасьць           = 
|дызайнэр            = 
|падобныя            = 
|commons             = 
}} 

Прадстаўленая ў 1957 годзе, трэцяе пакаленне серыі F было значнай мадэрнізацыяй і перапраектаваным. Пярэднія крылы сталі інтэграванымі ў кузаў, а новая платформа «Styleside» працягвала плаўныя лініі ў задняй частцы пікапа, F-Series (1957-1960) вядомы сваёй трывалай канструкцыяй, сучаснымі сістэмамі бяспекі і зручнай тэхналогіяй, што робіць яго папулярным выбарам на рынку камерцыйных транспартных сродкаў, прапаноўваўся з рознымі тыпамі кузава: F-100 Styleside пікап (пасля-Hansen Light Duty Express Wagon, [[International Harvester|International Harvester Auto Wagon Pickup Truck]], [[Ford Model T|Ford Model T C Cab Pickup Truck (1920-1924)]], [[Ford Model T|Ford Model T All-Steel Top Closed Cab Pickup Truck (1925-1927)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-A All-Steel Top Closed Cab Pickup (1928-1929)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-B All-Steel Top Closed Cab Pickup (1930-1931)]], [[Ford Model B (1932)#1932|1932 Ford ½-Ton Closed Cab Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1933|1933 Ford ½-Ton Closed Cab Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1934|1934 Ford ½-Ton Closed Cab Pickup]], [[Ford Model 48|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (1935-1936)]], [[1937 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (1937)]], [[1937 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (1938-1939)]], [[1937 Ford|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (11C)]], [[1941 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Pickup (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Pickup (1951)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Pickup (1952)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Pickup (1953)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Pickup (1954)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Pickup (1955)]], і [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Pickup (1956)]]), F-100 Flareside пікап (пасля-Hansen Light Duty Express Wagon, [[International Harvester|International Harvester Auto Wagon Pickup Truck]], [[Ford Model T|Ford Model T C Cab Pickup Truck (1920-1924)]], [[Ford Model T|Ford Model T All-Steel Top Closed Cab Pickup Truck (1925-1927)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-A All-Steel Top Closed Cab Pickup (1928-1929)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-B All-Steel Top Closed Cab Pickup (1930-1931)]], [[Ford Model B (1932)#1932|1932 Ford ½-Ton Closed Cab Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1933|1933 Ford ½-Ton Closed Cab Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1934|1934 Ford ½-Ton Closed Cab Pickup]], [[Ford Model 48|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (1935-1936)]], [[1937 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (1937)]], [[1937 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (1938-1939)]], [[1937 Ford|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (11C)]], [[1941 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1951)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1952)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1953)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1954)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1955)]], і [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1956)]]), F-250 пікап (пасля-Hansen Light Duty Express Wagon, [[International Harvester|International Harvester Auto Wagon Pickup Truck]], [[Ford Model T|Ford Model T All-Steel Top Closed Cab Express Bed Pickup Truck (1925-1927)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-A All-Steel Top Closed Cab Express Bed Pickup (1928-1929)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-B All-Steel Top Closed Cab Express Bed Pickup (1930-1931)]], [[Ford Model B (1932)#1932|1932 Ford 1½-Ton Closed Cab Express Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1933|1933 Ford 1½-Ton Closed Cab Express Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1934|1934 Ford 1½-Ton Closed Cab Express Bed Pickup]], [[Ford Model 48|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (1935-1936)]], [[1937 Ford|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (1937)]], [[1937 Ford|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (1938-1939)]], [[1937 Ford|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (11C)]], [[1941 Ford|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-2 Pickup Truck (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-2 Pickup Truck (1951)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-2 Pickup Truck (1952)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-250 2-Door Regular Cab Pickup (1953)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-250 2-Door Regular Cab Pickup (1954)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-250 2-Door Regular Cab Pickup (1955)]], і [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-250 2-Door Regular Cab Pickup (1956)]]), вагончык грузавік (пасля-Turners horse-drawn bakers van, 1904 Cadillac Model A 6 1/2hp Two-seater/Delivery Van, [[Packard|1925 Packard 333 Panel Truck]], [[Durant Motors|1926 Star Panel Truck]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A Panel Truck (1927-1929)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A Panel Truck (1930-1931)]], [[Ford Model B (1932)|1932 Ford Panel Truck]], [[Ford Model B (1932)|1933 Ford Panel Truck]], [[Ford Model B (1932)|1934 Ford Panel Truck]], [[Ford Model 48|Ford V8 1½-Ton Panel Truck (1935-1936)]], [[1937 Ford|Ford V8 1½-Ton Panel Truck (1937)]], [[1937 Ford|Ford V8 1½-Ton Panel Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford|Ford ½-Ton Panel Truck (11C)]], [[1941 Ford|Ford V8 1½-Ton Panel Truck (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 Panel Truck (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 Panel Truck (1951)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 Panel Truck (1952)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 Panel Truck (1952)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 Panel Truck (1953)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 Panel Truck (1954)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 Panel Truck (1955)]], і [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 Panel Truck (1956)]]), F-350 Dually Chassis Cab (пасля-Hansen Horse Drawn Winona Freight Wagon, [[Packard|1905-1919 Packard 3-Ton Truck Chassis with Enclosed Cab and Doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 1½-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 1½-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1937)]], [[Ford-Barrel-Nose-Truck|Ford V8 1½-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford#1940|1940 Ford V8 1½-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]], [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 1½-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]], [[Ford Six and Eight|Ford V8 1½-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-4 2-Door Standard Cab Dual Rear Wheel Single Axle Chassis Truck (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-4 2-Door Standard Cab Dual Rear Wheel Single Axle Chassis Truck (1951)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-4 2-Door Standard Cab Dual Rear Wheel Single Axle Chassis Truck (1952)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-350 Dually Chassis Cab (1953)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-350 Dually Chassis Cab (1954)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-350 Dually Chassis Cab (1955)]], і [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-350 Dually Chassis Cab (1956)]]), F-500 2-Door Chassis Cab (пасля-Hansen Horse Drawn Winona Freight Wagon, [[Packard|1905-1919 Packard 3-Ton Truck Chassis with Enclosed Cab and Doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1937)]], [[Ford-Barrel-Nose-Truck|Ford V8 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford#1940|1940 Ford V8 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]], [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]], [[Ford Six and Eight|Ford V8 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-5 2-Door Chassis Cab (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-5 2-Door Chassis Cab (1951)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-5 2-Door Chassis Cab (1952)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-500 2-Door Regular Cab Truck (1953)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-500 2-Door Chassis Cab (1954)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-500 2-Door Chassis Cab (1955)]], і [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-500 2-Door Chassis Cab (1956)]]), F-500 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (пасля-Horse Drawn Case #1 Portable Steam Engine with a tow hitch attached on the back, Garrett and Sons 4CD Traction Engine, [[Mack Senior|1912-1915 Mack Senior All-Steel Windshield Open Cab Single Axle Semi-Tractor Truck with doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Enclosed Cab 4x2 semi-tractor truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 semi-tractor truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 semi-tractor truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1937)]], [[Ford-Barrel-Nose-Truck|Ford V8 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford#1940|1940 Ford V8 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Six and Eight|Ford V8 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-5 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-5 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1951)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-5 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1952)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-500 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1953)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-500 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1954)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-500 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1955)]], і [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-500 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1956)]]), F-600 2-Door Chassis Cab (пасля-Hansen Horse Drawn Winona Freight Wagon, [[Packard|1905-1919 Packard 3-Ton Truck Chassis with Enclosed Cab and Doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1937)]], [[Ford-Barrel-Nose-Truck|Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford#1940|1940 Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]], [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]], [[Ford Six and Eight|Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-6 2-Door Chassis Cab (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-6 2-Door Chassis Cab (1951)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-6 2-Door Chassis Cab (1952)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-600 2-Door Regular Cab Truck (1953)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-600 2-Door Chassis Cab (1954)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-600 2-Door Chassis Cab (1955)]], і [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-600 2-Door Chassis Cab (1956)]]), F-600 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (пасля-Horse Drawn Case #1 Portable Steam Engine with a tow hitch attached on the back, Garrett and Sons 4CD Traction Engine, [[Mack Senior|1912-1915 Mack Senior All-Steel Windshield Open Cab Single Axle Semi-Tractor Truck with doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Enclosed Cab 4x2 semi-tractor truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 semi-tractor truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 semi-tractor truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1937)]], [[Ford-Barrel-Nose-Truck|Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford#1940|1940 Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Six and Eight|Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-6 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-6 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1951)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-6 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1952)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-600 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1953)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-600 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1954)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-500 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1955)]], і [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-600 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1956)]]), F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty звычайны грузавік (пасля-Hansen Horse Drawn Winona Freight Wagon, [[Packard|1905-1919 Packard 3-Ton Truck with Enclosed Cab and Doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Regular Cab Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Standard Closed Cab Truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Standard Closed Cab Truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Closed Cab Dually Heavy-Duty Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Closed Cab Dually Heavy-Duty Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Closed Cab Dually Heavy-Duty Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Dually Medium-Duty Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Closed Cab Dually Heavy-Duty Truck]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 2-Ton 2-Door Regular Cab Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 2-Ton 2-Door Regular Cab Truck (1937)]], [[Ford-Barrel-Nose-Truck|Ford V8 2-Ton 2-Door Regular Cab Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford#1940|1940 Ford 2-Ton 2-Door Regular Cab Truck]], [[1941 Ford#1941|1941 Ford 2-Ton 2-Door Regular Cab Truck]], [[Ford Six and Eight|Ford V8 2-Ton 2-Door Regular Cab Truck (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-7/F-8 2-Door Standard Cab Heavy-Duty Truck (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-7/F-8 2-Door Standard Cab Heavy-Duty Truck (1951)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-7/F-8 2-Door Standard Cab Heavy-Duty Truck (1952)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty 2-Door Regular Cab Heavy Duty Truck (1953)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty 2-Door Regular Cab Heavy Duty Truck (1954)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty 2-Door Regular Cab Heavy Duty Truck (1955)]], і [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty 2-Door Regular Cab Heavy Duty Truck (1956)]]), дастаўка пасылак, і шасі школьнага аўтобуса.

==Чацвёртае пакаленне (1961–1966)==

==Пятае пакаленне (1967–1972)==

==Шостае пакаленне (1973–1979)==

==Сёмае пакаленне (1980–1986)==

==Восьмае пакаленне (1987–1991)==

==Дзевятае пакаленне (1992–1997)==
Дзевятае пакаленне серыі F было прадстаўлена ў 1992 годзе як другая рэдызайн архітэктуры серыі F 1980 года. Адаптуючы элементы дызайну з нядаўна прадстаўленага Explorer і перапрацаваных серыі E і Ranger, серыя F атрымала крыху ніжэйшую лінію капота, акругленне пярэдніх крылаў, бампера і рашоткі радыятара. Лёгкія аўтамабілі серыі F атрымалі падушку бяспекі з боку кіроўцы, пачынаючы з 1994 мадэльнага года.

==Дзесятае пакаленне (1997–2004)==
Дзясятае пакаленне Ford F-150 — гэта лінейка паўнапамерных пікапаў, якія выпускаліся кампаніяй Ford з 1997 па 2004 год. Гэта пакаленне ўяўляла сабой значныя змены для серыі F, бо яно мела зусім новую платформу, больш аэрадынамічны, круглявы дызайн экстэр'ера і новую лінейку рухавікоў. Ford пазіцыянаваў гэты F-150 як грузавік для асабістага карыстання, у той час як больш цяжкія F-250 і F-350 былі выдзелены ў асобную лінейку Super Duty для камерцыйнага выкарыстання, Ён даступны ў Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (пасля-Hansen Light Duty Express Wagon, [[International Harvester|International Harvester Auto Wagon Pickup Truck]], [[Ford Model T|Ford Model T C Cab Short-Bed Pickup Truck (1920-1924)]], [[Ford Model T|Ford Model T All-Steel Top Closed Cab Short-Bed Pickup Truck (1925-1927)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-A All-Steel Top Closed Cab Short-Bed Pickup (1928-1929)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-B All-Steel Top Closed Cab Short-Bed Pickup (1930-1931)]], [[Ford Model B (1932)|1932 Ford Closed Cab Short-Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)|1933 Ford Closed Cab Short-Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)|1934 Ford Closed Cab Short-Bed Pickup]], [[Ford Model 48|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1935-1936)]], [[1937 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1937)]], [[1937 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1938-1939)]], [[1937 Ford|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (11C)]], [[1941 Ford|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1951)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1952)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1953)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1954)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1955)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1956)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1957)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1958)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1959)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1960)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1961)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1962)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1963)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1964)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1965)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1966)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1967)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1968)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1969)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1970)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1971)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1972)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1973-1975)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1976)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1977)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1978-1979)]], [[Ford F-Series#Сёмае пакаленне (1980–1986)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1980-1981)]], [[Ford F-Series#Сёмае пакаленне (1980–1986)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1982-1986)]], [[Ford F-Series#Восьмае пакаленне (1987–1991)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1987–1991)]], і [[Ford F-Series#Дзевятае пакаленне (1992–1997)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1992–1996)]]), Regular Cab Long-Bed Styleside Pickup (пасля-Hansen Light Duty Express Wagon, [[International Harvester|International Harvester Auto Wagon Pickup Truck]], [[Ford Model T|Ford Model T C Cab Long-Bed Pickup Truck (1920-1924)]], [[Ford Model T|Ford Model T All-Steel Top Closed Cab Long-Bed Pickup Truck (1925-1927)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-A All-Steel Top Closed Cab Long-Bed Pickup (1928-1929)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-B All-Steel Top Closed Cab Long-Bed Pickup (1930-1931)]], [[Ford Model B (1932)|1932 Ford Closed Cab Long-Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)|1933 Ford Closed Cab Long-Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)|1934 Ford Closed Cab Long-Bed Pickup]], [[Ford Model 48|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (1935-1936)]], [[1937 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (1937)]], [[1937 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (1938-1939)]], [[1937 Ford|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (11C)]], [[1941 Ford|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (1951)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (1952)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (1953)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (1954)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (1955)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (1956)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1957)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1958)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1959)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1960)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1961)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1962)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1963)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1964)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1965)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1966)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1967)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1968)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1969)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1970)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1971)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1972)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1973-1975)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1976)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1977)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1978-1979)]], [[Ford F-Series#Сёмае пакаленне (1980–1986)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1980-1981)]], [[Ford F-Series#Сёмае пакаленне (1980–1986)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1982-1986)]], [[Ford F-Series#Восьмае пакаленне (1987–1991)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1987–1991)]], і [[Ford F-Series#Дзевятае пакаленне (1992–1997)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1992–1996)]]), Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (пасля-Hansen Light Duty Express Wagon, [[International Harvester|International Harvester Auto Wagon Pickup Truck]], [[Ford Model T|Ford Model T C Cab Short-Bed Pickup Truck (1920-1924)]], [[Ford Model T|Ford Model T All-Steel Top Closed Cab Short-Bed Pickup Truck (1925-1927)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-A All-Steel Top Closed Cab Short-Bed Pickup (1928-1929)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-B All-Steel Top Closed Cab Short-Bed Pickup (1930-1931)]], [[Ford Model B (1932)|1932 Ford Closed Cab Short-Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)|1933 Ford Closed Cab Short-Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)|1934 Ford Closed Cab Short-Bed Pickup]], [[Ford Model 48|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1935-1936)]], [[1937 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1937)]], [[1937 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1938-1939)]], [[1937 Ford|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (11C)]], [[1941 Ford|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1951)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1952)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1953)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1954)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1955)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1956)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1957)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1958)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1959)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1960)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1961)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1962)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1963)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1964)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1965)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1966)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1967)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1968)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1969)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1970)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1971)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1972)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1973-1975)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1976)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1977)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1978-1979)]], [[Ford F-Series#Сёмае пакаленне (1980–1986)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1980-1981)]], [[Ford F-Series#Сёмае пакаленне (1980–1986)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1982-1986)]], [[Ford F-Series#Восьмае пакаленне (1987–1991)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1987–1991)]], і [[Ford F-Series#Дзевятае пакаленне (1992–1997)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1992–1996)]]), Regular Cab Long-Bed Flareside Pickup (пасля-Hansen Light Duty Express Wagon, [[International Harvester|International Harvester Auto Wagon Pickup Truck]], [[Ford Model T|Ford Model T C Cab Long-Bed Pickup Truck (1920-1924)]], [[Ford Model T|Ford Model T All-Steel Top Closed Cab Long-Bed Pickup Truck (1925-1927)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-A All-Steel Top Closed Cab Long-Bed Pickup (1928-1929)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-B All-Steel Top Closed Cab Long-Bed Pickup (1930-1931)]], [[Ford Model B (1932)|1932 Ford Closed Cab Long-Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)|1933 Ford Closed Cab Long-Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)|1934 Ford Closed Cab Long-Bed Pickup]], [[Ford Model 48|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (1935-1936)]], [[1937 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (1937)]], [[1937 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (1938-1939)]], [[1937 Ford|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (11C)]], [[1941 Ford|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (1951)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (1952)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (1953)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (1954)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (1955)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (1956)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Long-Bed Pickup (1957)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Long-Bed Pickup (1958)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1959)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Long-Bed Pickup (1960)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Long-Bed Pickup (1961)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Long-Bed Pickup (1962)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Long-Bed Pickup (1963)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Long-Bed Pickup (1964)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Long-Bed Pickup (1965)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Long-Bed Pickup (1966)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Long-Bed Pickup (1967)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Long-Bed Pickup (1968)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Long-Bed Pickup (1969)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Long-Bed Pickup (1970)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Long-Bed Pickup (1971)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Long-Bed Pickup (1972)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Long-Bed Pickup (1973-1975)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Long-Bed Pickup (1976)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Long-Bed Pickup (1977)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Long-Bed Pickup (1978-1979)]], [[Ford F-Series#Сёмае пакаленне (1980–1986)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Flareside Long-Bed Pickup (1980-1981)]], [[Ford F-Series#Сёмае пакаленне (1980–1986)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Flareside Long-Bed Pickup (1982-1986)]], [[Ford F-Series#Восьмае пакаленне (1987–1991)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Flareside Long-Bed Pickup (1987–1991)]], і [[Ford F-Series#Дзевятае пакаленне (1992–1997)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Flareside Long-Bed Pickup (1992–1996)]]), Regular Cab Chassis Truck (пасля-Horse Drawn Giant Western Freight Wagon Built By M.P. Henderson, [[Ford Model TT|Ford Model TT Closed Cab Chassis Truck (1917-1924)]], [[Ford Model TT|Ford Model TT All-Steel Top Closed Cab Chassis Truck (1925-1927)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Single Rear Wheel Chassis Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Single Rear Wheel Chassis Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Closed Cab Single Rear Wheel Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Single Rear Wheel Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Closed Cab Single Rear Wheel Chassis Truck]], [[Ford Model 48|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1935-1936)]], [[1937 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1937)]], [[1937 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Chassis Truck (11C)]], [[1941 Ford|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1951)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1952)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1953)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1954)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1955)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1956)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1957)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1958)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1959)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1960)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1961)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1962)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1963)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1964)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1965)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1966)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1967)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1968)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1969)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1970)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1971)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1972)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1973-1975)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1976)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1977)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1978-1979)]], [[Ford F-Series#Сёмае пакаленне (1980–1986)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Chassis Truck (1980-1981)]], [[Ford F-Series#Сёмае пакаленне (1980–1986)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1982-1986)]], [[Ford F-Series#Восьмае пакаленне (1987–1991)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1987–1991)]], і [[Ford F-Series#Дзевятае пакаленне (1992–1997)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1992–1996)]]), SuperCab Chassis Truck, SuperCrew Chassis Truck, SuperCab Short-Bed Styleside Pickup, SuperCab Long-Bed Styleside Pickup, SuperCab Short-Bed Flareside Pickup, SuperCab Long-Bed Flareside Pickup, SuperCrew Short-Bed Styleside Pickup, SuperCrew Short-Bed Flareside Pickup, SuperCrew Long-Bed Styleside Pickup, і SuperCrew Long-Bed Flareside Pickup.

==Адзінаццатае пакаленне (2004–2008)==
11-е пакаленне Ford F-150, вырабленнае з 2004 па 2008 год, прадставіла перапрацаванае цела, новае шасі з незалежнай перадняй падвескай і вонкавымі заднімі амартызатарамі для лепшай якасці язды, а таксама прапанавала рухавікі Triton V8 разам з папулярнымі камплектацыямі, такімі як FX4 і King Ranch, вядомымі сваім унікальным дызайнам у стылі Super Duty, але таксама мелі агульныя праблемы з штыфтамі выхлапной сістэмы, свечкамі запальвання і фазавай сістэмай на 3-клапанных рухавіках, Ён даступны ў Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (пасля-[[Ford Model T|Ford Model T All-Steel Top Closed Cab Short-Bed Pickup Truck (1925-1927)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-A All-Steel Top Closed Cab Short-Bed Pickup (1928-1929)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-B All-Steel Top Closed Cab Short-Bed Pickup (1930-1931)]], [[Ford Model B (1932)|1932 Ford Closed Cab Short-Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)|1933 Ford Closed Cab Short-Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)|1934 Ford Closed Cab Short-Bed Pickup]], [[Ford Model 48|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1935-1936)]], [[1937 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1937)]], [[1937 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1938-1939)]], [[1937 Ford|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (11C)]], [[1941 Ford|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1951)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1952)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1953)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1954)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1955)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1956)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1957)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1958)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1959)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1960)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1961)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1962)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1963)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1964)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1965)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1966)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1967)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1968)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1969)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1970)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1971)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1972)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1973-1975)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1976)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1977)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1978-1979)]], [[Ford F-Series#Сёмае пакаленне (1980–1986)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1980-1981)]], [[Ford F-Series#Сёмае пакаленне (1980–1986)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1982-1986)]], [[Ford F-Series#Восьмае пакаленне (1987–1991)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1987–1991)]], [[Ford F-Series#Дзевятае пакаленне (1992–1997)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1992–1996)]], і [[Ford F-Series#Дзесятае пакаленне (1997–2004)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1997–2003)]]), Regular Cab Long-Bed Styleside Pickup (пасля-[[Ford Model T|Ford Model T All-Steel Top Closed Cab Long-Bed Pickup Truck (1925-1927)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-A All-Steel Top Closed Cab Long-Bed Pickup (1928-1929)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-B All-Steel Top Closed Cab Long-Bed Pickup (1930-1931)]], [[Ford Model B (1932)|1932 Ford Closed Cab Long-Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)|1933 Ford Closed Cab Long-Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)|1934 Ford Closed Cab Long-Bed Pickup]], [[Ford Model 48|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (1935-1936)]], [[1937 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (1937)]], [[1937 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (1938-1939)]], [[1937 Ford|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (11C)]], [[1941 Ford|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (1951)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (1952)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (1953)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (1954)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (1955)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (1956)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1957)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1958)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1959)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1960)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1961)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1962)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1963)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1964)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1965)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1966)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1967)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1968)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1969)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1970)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1971)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1972)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1973-1975)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1976)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1977)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1978-1979)]], [[Ford F-Series#Сёмае пакаленне (1980–1986)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1980-1981)]], [[Ford F-Series#Сёмае пакаленне (1980–1986)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1982-1986)]], [[Ford F-Series#Восьмае пакаленне (1987–1991)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1987–1991)]], [[Ford F-Series#Дзевятае пакаленне (1992–1997)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1992–1996)]], і [[Ford F-Series#Дзесятае пакаленне (1997–2004)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1997–2003)]]), Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (пасля-[[Ford Model T|Ford Model T All-Steel Top Closed Cab Short-Bed Pickup Truck (1925-1927)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-A All-Steel Top Closed Cab Short-Bed Pickup (1928-1929)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-B All-Steel Top Closed Cab Short-Bed Pickup (1930-1931)]], [[Ford Model B (1932)|1932 Ford Closed Cab Short-Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)|1933 Ford Closed Cab Short-Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)|1934 Ford Closed Cab Short-Bed Pickup]], [[Ford Model 48|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1935-1936)]], [[1937 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1937)]], [[1937 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1938-1939)]], [[1937 Ford|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (11C)]], [[1941 Ford|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1951)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1952)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1953)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1954)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1955)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1956)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1957)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1958)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1959)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1960)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1961)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1962)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1963)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1964)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1965)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1966)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1967)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1968)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1969)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1970)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1971)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1972)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1973-1975)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1976)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1977)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1978-1979)]], [[Ford F-Series#Сёмае пакаленне (1980–1986)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1980-1981)]], [[Ford F-Series#Сёмае пакаленне (1980–1986)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1982-1986)]], [[Ford F-Series#Восьмае пакаленне (1987–1991)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1987–1991)]], [[Ford F-Series#Дзевятае пакаленне (1992–1997)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1992–1996)]], і [[Ford F-Series#Дзесятае пакаленне (1997–2004)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1997–2003)]]), Regular Cab Long-Bed Flareside Pickup (пасля-[[Ford Model T|Ford Model T All-Steel Top Closed Cab Long-Bed Pickup Truck (1925-1927)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-A All-Steel Top Closed Cab Long-Bed Pickup (1928-1929)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-B All-Steel Top Closed Cab Long-Bed Pickup (1930-1931)]], [[Ford Model B (1932)|1932 Ford Closed Cab Long-Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)|1933 Ford Closed Cab Long-Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)|1934 Ford Closed Cab Long-Bed Pickup]], [[Ford Model 48|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (1935-1936)]], [[1937 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (1937)]], [[1937 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (1938-1939)]], [[1937 Ford|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (11C)]], [[1941 Ford|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (1951)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (1952)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (1953)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (1954)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (1955)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (1956)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Long-Bed Pickup (1957)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Long-Bed Pickup (1958)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1959)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Long-Bed Pickup (1960)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Long-Bed Pickup (1961)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Long-Bed Pickup (1962)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Long-Bed Pickup (1963)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Long-Bed Pickup (1964)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Long-Bed Pickup (1965)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Long-Bed Pickup (1966)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Long-Bed Pickup (1967)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Long-Bed Pickup (1968)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Long-Bed Pickup (1969)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Long-Bed Pickup (1970)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Long-Bed Pickup (1971)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Long-Bed Pickup (1972)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Long-Bed Pickup (1973-1975)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Long-Bed Pickup (1976)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Long-Bed Pickup (1977)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Long-Bed Pickup (1978-1979)]], [[Ford F-Series#Сёмае пакаленне (1980–1986)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Flareside Long-Bed Pickup (1980-1981)]], [[Ford F-Series#Сёмае пакаленне (1980–1986)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Flareside Long-Bed Pickup (1982-1986)]], [[Ford F-Series#Восьмае пакаленне (1987–1991)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Flareside Long-Bed Pickup (1987–1991)]], [[Ford F-Series#Дзевятае пакаленне (1992–1997)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Flareside Long-Bed Pickup (1992–1996)]], і [[Ford F-Series#Дзесятае пакаленне (1997–2004)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Flareside Long-Bed Pickup (1997–2003)]]), SuperCab Short-Bed Styleside Pickup, SuperCab Long-Bed Styleside Pickup, SuperCab Short-Bed Flareside Pickup, SuperCab Long-Bed Flareside Pickup, SuperCrew Short-Bed Styleside Pickup, SuperCrew Short-Bed Flareside Pickup, SuperCrew Long-Bed Styleside Pickup і SuperCrew Long-Bed Flareside Pickup.

==Дванаццатае пакаленне (2009–2014)==
Ford F-150 12-га пакалення (2009-2014) быў трывалым, папулярным пікапам, вядомым сваім смелым стылем, разнастайнымі камплектацыямі (у тым ліку першым Raptor) і абноўленымі сілавымі агрэгатамі, такімі як 5,0-літровы V8 і 3,5-літровы EcoBoost V6, якія забяспечвалі высокую прадукцыйнасць і буксіроўку, хоць некаторыя распаўсюджаныя праблемы ўключаюць уцечкі вадзянога помпы і патэнцыйныя праблемы з турбакампрэсарам/фазай фаз газаразмеркавання на рухавіках EcoBoost, якія часта можна вырашыць з дапамогай тэхнічнага абслугоўвання і звычайных мадэрнізацый, такіх як абарона парогаў, Ён даступны ў Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (пасля-[[Ford Model T|Ford Model T All-Steel Top Closed Cab Short-Bed Pickup Truck (1925-1927)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-A All-Steel Top Closed Cab Short-Bed Pickup (1928-1929)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-B All-Steel Top Closed Cab Short-Bed Pickup (1930-1931)]], [[Ford Model B (1932)|1932 Ford Closed Cab Short-Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)|1933 Ford Closed Cab Short-Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)|1934 Ford Closed Cab Short-Bed Pickup]], [[Ford Model 48|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1935-1936)]], [[1937 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1937)]], [[1937 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1938-1939)]], [[1937 Ford|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (11C)]], [[1941 Ford|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1951)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1952)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1953)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1954)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1955)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1956)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1957)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1958)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1959)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1960)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1961)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1962)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1963)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1964)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1965)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1966)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1967)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1968)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1969)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1970)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1971)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1972)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1973-1975)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1976)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1977)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1978-1979)]], [[Ford F-Series#Сёмае пакаленне (1980–1986)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1980-1981)]], [[Ford F-Series#Сёмае пакаленне (1980–1986)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1982-1986)]], [[Ford F-Series#Восьмае пакаленне (1987–1991)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1987–1991)]], [[Ford F-Series#Дзевятае пакаленне (1992–1997)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1992–1996)]], [[Ford F-Series#Дзесятае пакаленне (1997–2004)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1997–2003)]], і [[Ford F-Series#Дванаццатае пакаленне (2009–2014)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (2004—2008)]]), Regular Cab Long-Bed Styleside Pickup (пасля-[[Ford Model T|Ford Model T All-Steel Top Closed Cab Long-Bed Pickup Truck (1925-1927)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-A All-Steel Top Closed Cab Long-Bed Pickup (1928-1929)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-B All-Steel Top Closed Cab Long-Bed Pickup (1930-1931)]], [[Ford Model B (1932)|1932 Ford Closed Cab Long-Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)|1933 Ford Closed Cab Long-Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)|1934 Ford Closed Cab Long-Bed Pickup]], [[Ford Model 48|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (1935-1936)]], [[1937 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (1937)]], [[1937 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (1938-1939)]], [[1937 Ford|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (11C)]], [[1941 Ford|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (1951)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (1952)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (1953)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (1954)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (1955)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (1956)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1957)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1958)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1959)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1960)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1961)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1962)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1963)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1964)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1965)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1966)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1967)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1968)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1969)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1970)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1971)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1972)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1973-1975)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1976)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1977)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1978-1979)]], [[Ford F-Series#Сёмае пакаленне (1980–1986)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1980-1981)]], [[Ford F-Series#Сёмае пакаленне (1980–1986)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1982-1986)]], [[Ford F-Series#Восьмае пакаленне (1987–1991)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1987–1991)]], [[Ford F-Series#Дзевятае пакаленне (1992–1997)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1992–1996)]], [[Ford F-Series#Дзесятае пакаленне (1997–2004)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1997–2003)]], і [[Ford F-Series#Дванаццатае пакаленне (2009–2014)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (2004—2008)]]), SuperCab Short-Bed Styleside Pickup, SuperCab Long-Bed Styleside Pickup, SuperCrew Short-Bed Styleside Pickup, і SuperCrew Long-Bed Styleside Pickup.

==Трынаццатае пакаленне (2015–2020)==
Ford прадставіў 13-е пакаленне серыі F у мадэльным годзе 2015 года. Папярэдне прадстаўлены канцэпт-кар Ford Atlas на Дэтройцкім аўтасалоне 2013 года, новы дызайн быў вядомы шырокім выкарыстаннем алюмінію, што дазволіла знізіць вагу аўтамабіля амаль на 750 фунтаў без змяншэння яго знешняга выгляду. Алюмініевыя штампаваныя элементы кузава замянілі сталь, за выключэннем брандмаўэра. Сама рама засталася з высокатрывалай сталі. Каб праверыць трываласць канструкцыі з выкарыстаннем алюмінію падчас распрацоўкі, Ford выставіў камуфляжныя прататыпы на гонку на цягавітасць Baja 1000, дзе аўтамабілі фінішавалі, Ён даступны ў Regular Cab Short-Bed Pickup (пасля-[[Ford Model T|Ford Model T All-Steel Top Closed Cab Short-Bed Pickup Truck (1925-1927)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-A All-Steel Top Closed Cab Short-Bed Pickup (1928-1929)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-B All-Steel Top Closed Cab Short-Bed Pickup (1930-1931)]], [[Ford Model B (1932)#1932|1932 Ford Closed Cab Short-Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1933|1933 Ford Closed Cab Short-Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1934|1934 Ford Closed Cab Short-Bed Pickup]], [[Ford Model 48|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1935-1936)]], [[1937 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1937)]], [[1937 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1938-1939)]], [[1937 Ford|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (11C)]], [[1941 Ford|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1951)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1952)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1953)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1954)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1955)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1956)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1957)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1958)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1959)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1960)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1961)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1962)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1963)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1964)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1965)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1966)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1967)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1968)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1969)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1970)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1971)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1972)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1973-1975)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1976)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1977)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1978-1979)]], [[Ford F-Series#Сёмае пакаленне (1980–1986)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1980-1981)]], [[Ford F-Series#Сёмае пакаленне (1980–1986)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1982-1986)]], [[Ford F-Series#Восьмае пакаленне (1987–1991)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1987–1991)]], [[Ford F-Series#Дзевятае пакаленне (1992–1997)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1992–1996)]], [[Ford F-Series#Дзесятае пакаленне (1997–2004)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1997–2003)]], [[Ford F-Series#Дванаццатае пакаленне (2009–2014)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (2004—2008)]], і [[Ford F-Series#Дванаццатае пакаленне (2009–2014)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (2008—2014)]]), Regular Cab Long-Bed Pickup (пасля-[[Ford Model T|Ford Model T All-Steel Top Closed Cab Long-Bed Pickup Truck (1925-1927)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-A All-Steel Top Closed Cab Long-Bed Pickup (1928-1929)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-B All-Steel Top Closed Cab Long-Bed Pickup (1930-1931)]], [[Ford Model B (1932)#1932|1932 Ford Closed Cab Long-Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1933|1933 Ford Closed Cab Long-Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1934|1934 Ford Closed Cab Long-Bed Pickup]], [[Ford Model 48|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (1935-1936)]], [[1937 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (1937)]], [[1937 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (1938-1939)]], [[1937 Ford|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (11C)]], [[1941 Ford|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (1951)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (1952)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (1953)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (1954)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (1955)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (1956)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1957)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1958)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1959)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1960)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1961)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1962)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1963)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1964)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1965)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1966)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1967)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1968)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1969)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1970)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1971)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1972)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1973-1975)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1976)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1977)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1978-1979)]], [[Ford F-Series#Сёмае пакаленне (1980–1986)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1980-1981)]], [[Ford F-Series#Сёмае пакаленне (1980–1986)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1982-1986)]], [[Ford F-Series#Восьмае пакаленне (1987–1991)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1987–1991)]], [[Ford F-Series#Дзевятае пакаленне (1992–1997)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1992–1996)]], [[Ford F-Series#Дзесятае пакаленне (1997–2004)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1997–2003)]], [[Ford F-Series#Дванаццатае пакаленне (2009–2014)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (2004—2008)]], і [[Ford F-Series#Дванаццатае пакаленне (2009–2014)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (2008—2014)]]), SuperCab Short-Bed Pickup, SuperCab Long-Bed Pickup, SuperCrew Short-Bed Pickup, і SuperCrew Long-Bed Pickup.

==Чатырнаццатае пакаленне (2021–цяперашні час)==
14-е пакаленне Ford F-150, якое выпускалася з 2021 года па цяперашні час, мае перапрацаваны кузаў з выкарыстаннем алюмінію, абноўлены інтэр'ер і новыя тэхналогіі, такія як даступная гібрыдная сістэма PowerBoost. Ключавыя асаблівасці ўключаюць новы 12-цалевы сэнсарны экран з сістэмай SYNC 4, Pro Power Onboard для знешняга харчавання і даступную тэхналогію кіравання без дапамогі рук BlueCruise. Абноўленая мадэль была выпушчана для мадэльнага года 2024 года, у тым ліку новы задні борт Pro Access для паляпшэння доступу да грузу,  Ён даступны ў Regular Cab Short-Bed Pickup (пасля-[[Ford Model T|Ford Model T All-Steel Top Closed Cab Short-Bed Pickup Truck (1925-1927)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-A All-Steel Top Closed Cab Short-Bed Pickup (1928-1929)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-B All-Steel Top Closed Cab Short-Bed Pickup (1930-1931)]], [[Ford Model B (1932)#1932|1932 Ford Closed Cab Short-Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1933|1933 Ford Closed Cab Short-Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1934|1934 Ford Closed Cab Short-Bed Pickup]], [[Ford Model 48|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1935-1936)]], [[1937 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1937)]], [[1937 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1938-1939)]], [[1937 Ford|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (11C)]], [[1941 Ford|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1951)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1952)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1953)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1954)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1955)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1956)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1957)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1958)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1959)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1960)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1961)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1962)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1963)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1964)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1965)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1966)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1967)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1968)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1969)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1970)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1971)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1972)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1973-1975)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1976)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1977)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1978-1979)]], [[Ford F-Series#Сёмае пакаленне (1980–1986)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1980-1981)]], [[Ford F-Series#Сёмае пакаленне (1980–1986)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1982-1986)]], [[Ford F-Series#Восьмае пакаленне (1987–1991)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1987–1991)]], [[Ford F-Series#Дзевятае пакаленне (1992–1997)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1992–1996)]], [[Ford F-Series#Дзесятае пакаленне (1997–2004)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1997–2003)]], [[Ford F-Series#Дванаццатае пакаленне (2009–2014)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (2004—2008)]], [[Ford F-Series#Дванаццатае пакаленне (2009–2014)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (2008—2014)]], [[Ford F-Series#Трынаццатае пакаленне (2015–2020)|Ford F-150 Regular Cab Short-Bed Pickup (2014—2016)]], і [[Ford F-Series#Трынаццатае пакаленне (2015–2020)|Ford F-150 Regular Cab Short-Bed Pickup (2017—2021)]]), Regular Cab Long-Bed Pickup (пасля-[[Ford Model T|Ford Model T All-Steel Top Closed Cab Long-Bed Pickup Truck (1925-1927)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-A All-Steel Top Closed Cab Long-Bed Pickup (1928-1929)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-B All-Steel Top Closed Cab Long-Bed Pickup (1930-1931)]], [[Ford Model B (1932)#1932|1932 Ford Closed Cab Long-Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1933|1933 Ford Closed Cab Long-Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1934|1934 Ford Closed Cab Long-Bed Pickup]], [[Ford Model 48|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (1935-1936)]], [[1937 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (1937)]], [[1937 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (1938-1939)]], [[1937 Ford|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (11C)]], [[1941 Ford|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (1951)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (1952)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (1953)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (1954)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (1955)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (1956)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1957)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1958)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1959)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1960)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1961)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1962)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1963)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1964)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1965)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1966)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1967)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1968)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1969)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1970)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1971)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1972)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1973-1975)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1976)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1977)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1978-1979)]], [[Ford F-Series#Сёмае пакаленне (1980–1986)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1980-1981)]], [[Ford F-Series#Сёмае пакаленне (1980–1986)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1982-1986)]], [[Ford F-Series#Восьмае пакаленне (1987–1991)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1987–1991)]], [[Ford F-Series#Дзевятае пакаленне (1992–1997)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1992–1996)]], [[Ford F-Series#Дзесятае пакаленне (1997–2004)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1997–2003)]], [[Ford F-Series#Дванаццатае пакаленне (2009–2014)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (2004—2008)]], [[Ford F-Series#Дванаццатае пакаленне (2009–2014)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (2008—2014)]], [[Ford F-Series#Трынаццатае пакаленне (2015–2020)|Ford F-150 Regular Cab Long-Bed Pickup (2014—2016)]], і [[Ford F-Series#Трынаццатае пакаленне (2015–2020)|Ford F-150 Regular Cab Long-Bed Pickup (2017—2021)]]), SuperCab Short-Bed Pickup, SuperCab Long-Bed Pickup, SuperCrew Short-Bed Pickup, і SuperCrew Long-Bed Pickup.


[[Катэгорыя:Аўтамабілі Ford|F-Series]]</text>
      <sha1>66788g974vg8jxrlezddu7ywafysttr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Чэмпіянат сьвету па футболе 2026 году</title>
    <ns>0</ns>
    <id>299853</id>
    <revision>
      <id>2677037</id>
      <parentid>2677019</parentid>
      <timestamp>2026-07-01T18:00:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dymitr</username>
        <id>10914</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Плэй-оф */ абнаўленьне зьвестак</comment>
      <origin>2677037</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="173208" sha1="55n278jf085nxfe725f0kgvygug3w1h" xml:space="preserve">{{Актуальнае спаборніцтва|Футбол}}
{{Чэмпіянат сьвету па футболе
|год              = 2026
|месца            = [[Злучаныя Штаты Амэрыкі|ЗША]], [[Канада]], [[Мэксыка]]
|назва            = 
|лягатып          = 2026 FIFA World Cup emblem.svg
|памер            =
|подпіс           =
|час              = 11 чэрвеня — 19 ліпеня 2026 году
|удзельнікаў      = 
|удзельнікаўфінал = 48
|фінал            = [[Мэтлайф-стэдыюм]],&lt;br /&gt;[[Іст-Ратэрфард]]  
|чэмпіён          = 
|2 месца          = 
|3 месца          = 
|4 месца          = 
|гульняў          = 
|галоў            = 
|гледачоў         = 
|бамбардзір       = 
|год папярэдняга  = 2022
|год наступнага   = 2030
}}
'''Чэмпіяна́т сьве́ту па футбо́ле 2026 году''' — 23-і чэмпіянат сьвету па футболе, фінальны турнір якога ладзіцца ў 2026 годзе ў [[Злучаныя Штаты Амэрыкі|ЗША]], [[Канада|Канадзе]] і [[Мэксыка|Мэксыцы]]. Турнір будзе згуляны з 11 чэрвеня па 19 ліпеня 2026 году, а яго сумесна прымуць 16 гарадоў з трох паўночнаамэрыканскіх краінаў. Фінальны матч будзе ладзіцца ў ЗША. Турнір стане першым, гаспадарамі якога будуць адразу тры краіны&lt;ref&gt;{{навіна|спасылка=https://www.bbc.co.uk/sport/football/44464913|загаловак=World Cup 2026: Canada, US &amp; Mexico joint bid wins right to host tournament|выдавец=BBC Sport|дата публікацыі=06.2018|копія=https://web.archive.org/web/20210114150230/https://www.bbc.com/sport/football/44464913|дата копіі=01.2021}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{спасылка|аўтар=Carlise, Jeff|спасылка=http://www.espn.co.uk/football/fifa-world-cup/story/3100808/usmexico-and-canada-officially-launch-bid-to-co-host-2026-world-cup|загаловак=U.S., neighbors launch 2026 World Cup bid|выдавецтва=ESPN|дата публікацыі=04.2017|копія=https://web.archive.org/web/20170411140749/http://www.espn.co.uk/football/fifa-world-cup/story/3100808/usmexico-and-canada-officially-launch-bid-to-co-host-2026-world-cup|дата копіі=04.2017}}&lt;/ref&gt;. Таксама гэты турнір ёсьць першым, у якім возьмуць удзел 48 зборных, то бок колькасьць удзельнікаў павялічыцца з 32. Гэта таксама першы з [[чэмпіянат сьвету па футболе 2002 году|чэмпіянату сьвету 2002 году]] турнір, які арганізоўваюць больш чым адная краіна. Мэксыка ўжо ладзіла турніры ў 1970 і 1986 гадах, то бок яна ёсьць першай краінай, якая тройчы рабіла чэмпіянат сьвету, пры гэтым ЗША раней былі арганізатарамі чэмпіянату сьвету 1994 году. Канада ж упершыню ёсьць гаспадыняй таго кшталту турніру. Па папярэднім чэмпіянаце сьвету 2022 году ў Катары, які гуляўся ў лістападзе і сьнежні, гэтае спаборніцтва вернецца да свайго традыцыйнага летняга раскладу.

Зборныя [[Зборная ЗША па футболе|ЗША]], [[Зборная Канады па футболе|Канады]] і [[Зборная Мэксыкі па футболе|Мэксыкі]], як прадстаўнікі краінаў-гаспадароў турніру, аўтаматычна кваліфікаваліся на спаборніцтва. Зборныя [[Зборная Каба-Вэрдэ па футболе|Каба-Вэрдэ]], [[Зборная Кюрасао па футболе|Кюрасао]], [[Зборная Ўзбэкістану па футболе|Узбэкістану]] і [[Зборная Ярданіі па футболе|Ярданіі]] дэбютуюць на чэмпіянатах сьвету. Дзейным чэмпіёнам да пачатку турніру ёсьць [[Зборная Аргентыны па футболе|зборная Аргентыны]], якая ў 2022 годзе здабыла свой трэці тытул у гісторыі.

== Выбары гаспадароў ==
У час з 2013 па 2017 гады [[рада ФІФА]] стала абмяркоўвала абмежаваньні ў ратацыі правядзеньня чэмпіянатаў у залежнасьці ад кантынэнтальных канфэдэрацыяў. Спачатку было ўсталявана, што заяўкі на арганізацыю чэмпіянату ня будуць прымацца ад краінаў, якія не ўваходзяць у склад канфэдэрацыяў, што ладзілі два папярэднія турніры. Гэтае правіла было часова зьмененае, каб забараніць падаваць заяўкі на правядзеньне наступнага турніру толькі краінам, якія ўваходзяць у склад канфэдэрацыі, што ладзіла папярэдні чэмпіянат сьвету&lt;ref&gt;{{навіна|спасылка=https://www.fifa.com/worldcup/news/y=2015/m=5/news=current-allocation-of-fifa-world-cuptm-confederation-slots-maintained-2610611.html|загаловак=Current allocation of FIFA World Cup confederation slots maintained|выдавец=FIFA|дата публікацыі=05.2015|копія=https://web.archive.org/web/20150530211217/http://www.fifa.com/worldcup/news/y%3D2015/m%3D5/news%3Dcurrent-allocation-of-fifa-world-cuptm-confederation-slots-maintained-2610611.html|дата копіі=05.2015}}&lt;/ref&gt;, пасьля чаго правіла было вернутае да папярэдняй рэдакцыі двух чэмпіянатаў сьвету.

Рада ФІФА зрабіла выключэньне, якое патэнцыйна дае права на арганізацыю чэмпіянату асацыяцыям-сябрам канфэдэрацыі перадапошняй краіны-гаспадара чэмпіянату сьвету ў выпадку, калі аніводная з атрыманых заявак не адпавядае строгім тэхнічным і фінансавым патрабаваньням&lt;ref name=&quot;fifacouncil&quot;&gt;{{навіна|спасылка=https://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2016/m=10/news=fifa-council-discusses-vision-for-the-future-of-football-2843681.html?intcmp=fifacom_hp_module_news_top|загаловак=FIFA Council discusses vision for the future of football|выдавец=FIFA|дата публікацыі=10.2016|копія=https://web.archive.org/web/20161017181207/http://www.fifa.com/about-fifa/news/y%3D2016/m%3D10/news%3Dfifa-council-discusses-vision-for-the-future-of-football-2843681.html?intcmp=fifacom_hp_module_news_top|дата копіі=10.2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{навіна|спасылка=http://www.cbc.ca/sports/soccer/world-cup-expanded-1.3804717|загаловак=FIFA blocks Europe from hosting 2026 World Cup, lifting Canada's chances|выдавец=Canadian Broadcasting Corporation|дата публікацыі=10.2016|копія=https://web.archive.org/web/20161014191406/http://www.cbc.ca/sports/soccer/world-cup-expanded-1.3804717|дата копіі=10.2016}}&lt;/ref&gt;. У сакавіку 2017 году прэзыдэнт ФІФА [[Джаньні Інфантына]] пацьвердзіў, што Эўропа ([[Зьвяз эўрапейскіх футбольных асацыяцыяў|УЭФА]]) і Азія ([[АФК]]) былі выкрасьлены з заяўкі па выбары [[Расея|Расеі]] і [[Катар]]у ў 2018 і 2022 гадах адпаведна&lt;ref&gt;{{навіна|спасылка=https://www.theguardian.com/football/2017/mar/09/donald-trump-travel-ban-could-prevent-united-states-hosting-football-world-cup|загаловак=Trump travel ban could prevent United States hosting World Cup|выдавец=The Guardian|дата публікацыі=03.2017|копія=https://web.archive.org/web/20211114173744/https://www.theguardian.com/football/2017/mar/09/donald-trump-travel-ban-could-prevent-united-states-hosting-football-world-cup|дата копіі=11.2021}}&lt;/ref&gt;. Такім чынам, чэмпіянат сьвету 2026 году можа быць аддадзены адной з чатырох іншых канфэдэрацыяў, як то [[КОНКАКАФ]] (Паўночная Амэрыка; апошні раз ладзіла турнір у 1994 годзе), [[КАФ]] (Афрыка; апошні раз вылучала гаспадара турніру ў 2010 годзе), [[КОНМЭБОЛ]] (Паўднёвая Амэрыка; апошні раз арганізоўвала першынство ў 2014 годзе) або [[КФА]] (Акіянія, дзе аніколі раней не гулялі матчы чэмпіянатаў сьвету), або, магчыма, УЭФА ў выпадку, калі аніводная заяўка ад гэтых чатырох канфэдэрацыяў ня будзе адпавядаць патрабаваньням. Сумеснае ладжаньне чэмпіянату сьвету, якое было забароненае ФІФА па [[чэмпіянат сьвету па футболе 2002 году|чэмпіянаце сьвету 2002 году]], было ўхваленае для чэмпіянату сьвету 2026 году, але і не абмяжоўвалася канкрэтнай колькасьцю, а разглядалася ў кожным канкрэтным выпадку. Таксама ў 2026 годзе генэральны сакратарыят ФІФА, па кансультацыі з Камітэтам па спаборніцтвах, меў права выключаць з турніру заяўнікаў, якія не адпавядалі мінімальным тэхнічным патрабаваньням для правядзеньня спаборніцтваў&lt;ref name=&quot;fifacouncil&quot;/&gt;.

ЗША, Канада і Мэксыка публічна разглядалі мажлівасьць высунуць заяўку на правядзеньне турніру асобна, але сумесная заяўка была абвешчаная 10 красавіка 2017 году&lt;ref&gt;{{артыкул|спасылка=https://www.si.com/planet-futbol/2017/04/10/2026-world-cup-usa-mexico-canada-host-bid|загаловак=USA, Mexico, Canada announce bid to host '26 WC|выданьне=Sports Illustrated|год=04.2017|копія=https://web.archive.org/web/20170411054626/https://www.si.com/planet-futbol/2017/04/10/2026-world-cup-usa-mexico-canada-host-bid|дата копіі=04.2017}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{спасылка|аўтар=Carlise, Jeff|спасылка=http://www.espn.co.uk/football/fifa-world-cup/story/3100808/usmexico-and-canada-officially-launch-bid-to-co-host-2026-world-cup|загаловак=U.S., Mexico and Canada officially launch bid to co-host 2026 World Cup|выдавецтва=ESPN|дата публікацыі=04.2017|копія=https://web.archive.org/web/20170411140749/http://www.espn.co.uk/football/fifa-world-cup/story/3100808/usmexico-and-canada-officially-launch-bid-to-co-host-2026-world-cup|дата копіі=04.2017}}&lt;/ref&gt;. У сакавіку 2022 году прэзыдэнт мэксыканскай [[Ліга МХ|Лігі МХ]] Мікель Арыёля заявіў, што ўдзел Мэксыкі ў якасьці суарганізатара мог быць пад пагрозай, калі б ліга і фэдэрацыя не адрэагавалі хутка на забурэньні заўзятараў клюбаў «[[Керэтара Сант’яга-дэ-Керэтара|Керэтара]]» і «[[Атляс Гвадаляхара|Атлясу]]», у выніку якіх 26 гледачоў атрымалі раненьні і 14 былі арыштаваныя. Арыёля сказаў, што ФІФА была «шакаваная» інцыдэнтам, але Інфантына быў задаволены тым, як прадстаўнікі лігі разьвязалі праблему&lt;ref&gt;{{навіна|аўтар=Garcia, Arriana|спасылка=https://www.espn.com/soccer/fifa-world-cup/story/4612705/mexico-violence-almost-cost-world-cup-2026-hosting-duties-liga-mx-president|загаловак=Mexico violence almost cost World Cup 2026 hosting duties - Liga MX president|выдавец=ESPN|дата публікацыі=03.2022|копія=https://web.archive.org/web/20220317194809/https://www.espn.com/soccer/fifa-world-cup/story/4612705/mexico-violence-almost-cost-world-cup-2026-hosting-duties-liga-mx-president|дата копіі=03.2022}}&lt;/ref&gt;.

=== Галасаваньне ===
[[Файл:2026 world cup bid election.png|значак|400пкс|Вынікі галасаваньня:
{|
|-
!Мелі дазвол галасаваць !! Ня мелі дазволу галасаваць
|- 
|{{легенда|#867650|Галасавалі за ЗША/Канаду/Мэксыку}}||{{легенда|#FFBD41|ЗША, Канада, Мэксыка}}
|-
|{{легенда|#2770AB|Галасавалі за Марока}}||{{легенда|#55208D|Марока}}
|-
|{{легенда|#008E2A|Галасавалі супраць усіх}}||{{легенда|#000000|Адхіленыя ФІФА}}
|-
|{{легенда|#B32A2F|Устрымаліся ад галасаваньня}}||{{легенда|#C1C1C1|Ня сябра ФІФА}}
|}
]]
Галасаваньне адбылося 13 чэрвеня 2018 году падчас 68-га кангрэса ФІФА ў [[Масква|Маскве]]. У ім узялі ўдзел 203 прадстаўнікоў, якія мелі права голасу&lt;ref&gt;{{спасылка|аўтар=Graham, Bryan Armen|спасылка=https://www.theguardian.com/football/live/2018/jun/13/world-cup-2026-vote-fifa-nations-choose-between-north-america-and-morocco-live|загаловак=North America to host 2026 World Cup after winning vote over Morocco – as it happened|выдавецтва=The Guardian|дата публікацыі=06.2018|копія=https://web.archive.org/web/20180718045428/https://www.theguardian.com/football/live/2018/jun/13/world-cup-2026-vote-fifa-nations-choose-between-north-america-and-morocco-live|дата копіі=07.2018}}&lt;/ref&gt;. Аб’яднаная заяўка паўночнаамэрыканскіх дзяржаваў перамагла, атрымаўшы 134 галасы, у той час як заяўка [[Марока]] была падтрыманая 65-ю галасамі. [[Іран]] прагаласаваў за аніводны варыянт, а [[Куба]], [[Славенія]] і [[Гішпанія]] ўстрымаліся ад галасаваньня. Гана была дыскваліфікавана ФІФА праз карупцыйны скандалу і таму ня мела права галасаваць&lt;ref&gt;{{навіна|аўтар=Gyamera-Antwi, Evans|спасылка=http://www.goal.com/en-gh/news/ghana-kosovo-excluded-from-fifa-congress-ahead-of-2026-world-cup-/zhbmtfxdo6fe1i4r07wrr39b9|загаловак=Ghana &amp; Kosovo excluded from Fifa Congress ahead of 2026 World Cup vote|выдавец=Goal.com|дата публікацыі=06.2018|копія=https://web.archive.org/web/20231021220157/https://www.goal.com/en-gh/news/ghana-kosovo-excluded-from-fifa-congress-ahead-of-2026-world-cup-/zhbmtfxdo6fe1i4r07wrr39b9|дата копіі=10.2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{навіна|спасылка=https://www.myjoyonline.com/news/2018/June-7th/breaking-news-president-akufo-addo-dissolves-gfa.php|загаловак=Breaking News: President Akufo-Addo dissolves GFA|выдавец=myjoyonline.com|дата публікацыі=06.2018|копія=https://web.archive.org/web/20180612162226/https://www.myjoyonline.com/news/2018/June-7th/breaking-news-president-akufo-addo-dissolves-gfa.php|дата копіі=06.2018}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{навіна|спасылка=https://www.bbc.com/news/world-africa-44414780|загаловак=Fifa bans Ghana football head Kwesi Nyantakyi over 'cash gift'|выдавец=BBC News|дата публікацыі=06.2018|копія=https://web.archive.org/web/20180609011624/https://www.bbc.com/news/world-africa-44414780|дата копіі=06.2018}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=http://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=5/news=fifa-congress-confirms-next-steps-of-the-bidding-process-for-the-2026--2883665.html?intcmp=fifacom_hp_module_news_top|загаловак=FIFA Congress confirms next steps of the bidding process for the 2026 FIFA World Cup - FIFA.com|дата публікацыі=05.2017|копія=https://web.archive.org/web/20170515003503/http://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=5/news=fifa-congress-confirms-next-steps-of-the-bidding-process-for-the-2026--2883665.html?intcmp=fifacom_hp_module_news_top|дата копіі=05.2017}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{навіна|спасылка=https://www.abc.net.au/news/2015-06-10/fifa-world-cup-2026-bidding-postponed/6536834|загаловак=Scandal-plagued FIFA postpones 2026 World Cup bidding|выдавец=ABC News|дата публікацыі=06.2015|копія=https://web.archive.org/web/20240416202847/https://www.abc.net.au/news/2015-06-10/fifa-world-cup-2026-bidding-postponed/6536834|дата копіі=04.2024}}&lt;/ref&gt;.

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;margin: 0 auto;text-align: center&quot;
|-
!rowspan=&quot;2&quot;|Краіна
!colspan=&quot;2&quot;|Галасы
|-
!1-ы раўнд
|- style=&quot;background:#90ee90&quot;
|align=left|'''ЗША, Канада, Мэксыка'''
|'''134'''
|-
|align=left|Марока
|65
|-
|align=left|Аніводная заяўка
|1
|-
|align=left|Устрымаліся
|3
|-
!align=left|Агульная колькасьць
!200
|-
!align=left|Патрабаваная колькасьць
!101
|}

== Удзельнікі ==
=== Кваліфікацыя ===
[[Файл:2026 world cup qualification map.svg|значак|зьлева|
{|
|-
|{{легенда|#0000ff|Кваліфікаваныя каманды}}
|-
|{{легенда|#2ad4ff|Каманды з мажлівасьцю да кваліфікацыі}}
|-
|{{легенда|#ffcc00|Некваліфікаваныя каманды}}
|-
|{{легенда|#000000|Выключаныя каманды}}
|-
|{{легенда|#cccccc|Ня сябры ФІФА}}
|}]]
Складальнікі агульнай заяўкі паўночнаамэрыканскіх краінаў меркавалі, што ўсе тры краіны-гаспадары аўтаматычна трапяць на чэмпіянат&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://digitalhub.fifa.com/m/3c077448dcd5c0ab/original/w3yjeu7dadt5erw26wmu-pdf.pdf|загаловак=United 2026 bid book|выдавецтва=united2026.com|копія=https://web.archive.org/web/20210915131958/https://digitalhub.fifa.com/m/3c077448dcd5c0ab/original/w3yjeu7dadt5erw26wmu-pdf.pdf|дата копіі=09.2021}}&lt;/ref&gt;. 31 жніўня 2022 году прэзыдэнт ФІФА Джаньні Інфантына пацьвердзіў, што шэсьць каманд [[КОНКАКАФ]] кваліфікуюцца на чэмпіянат сьвету, пры гэтым [[Зборная ЗША па футболе|зборныя ЗША]], [[Зборная Канады па футболе|Канады]] і [[Зборная Мэксыкі па футболе|Мэксыкі]] аўтаматычна кваліфікуюцца ў якасьці гаспадароў&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://espndeportes.espn.com/futbol/guatemala/nota/_/id/10856065/presidente-fifa-gianni-infantino-plazas-concacaf-mundial-2026|загаловак=Presidente de la FIFA confirma cantidad de plazas de Concacaf para el Mundial de 2026|выдавецтва=ESPN Deportes|дата публікацыі=08.2022|копія=https://web.archive.org/web/20220922004259/https://espndeportes.espn.com/futbol/guatemala/nota/_/id/10856065/presidente-fifa-gianni-infantino-plazas-concacaf-mundial-2026|дата копіі=09.2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://www.crhoy.com/deportes/infantino-anuncia-cuantos-cupos-tendra-la-concacaf-para-el-mundial-de-2026/|загаловак=Infantino anuncia cuántos cupos tendrá la Concacaf para el Mundial de 2026|выдавецтва=CRHoy.com|дата публікацыі=08.2022|копія=https://web.archive.org/web/20220831205624/https://www.crhoy.com/deportes/infantino-anuncia-cuantos-cupos-tendra-la-concacaf-para-el-mundial-de-2026/|дата копіі=08.2022}}&lt;/ref&gt;. Гэта было пацьверджанае Радай ФІФА 14 лютага 2023 году&lt;ref&gt;{{навіна|спасылка=https://www.fifa.com/about-fifa/organisation/fifa-council/media-releases/fifa-council-highlights-record-breaking-revenue-in-football|загаловак=FIFA Council highlights record breaking revenue in football|выдавец=FIFA|дата публікацыі=02.2023|копія=https://web.archive.org/web/20230214163245/https://www.fifa.com/about-fifa/organisation/fifa-council/media-releases/fifa-council-highlights-record-breaking-revenue-in-football|дата копіі=02.2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{навіна|спасылка=https://www.reuters.com/lifestyle/sports/fifa-confirms-us-mexico-canada-automatically-26-world-cup-2023-02-15/|загаловак=FIFA confirms U.S., Mexico, Canada automatically in '26 World Cup|выдавец=Reuters|дата публікацыі=02.2023|копія=https://web.archive.org/web/20230215070258/https://www.reuters.com/lifestyle/sports/fifa-confirms-us-mexico-canada-automatically-26-world-cup-2023-02-15/|дата копіі=02.2023}}&lt;/ref&gt;. Беспасярэдне перад 67-м Кангрэсам ФІФА Рада ФІФА зацьвердзіла разьмеркаваньне месцаў на паседжаньні ў [[Манама|Манаме]]&lt;ref name=slot&gt;{{спасылка|спасылка=https://www.fifa.com/about-fifa/organisation/media-releases/bureau-of-the-council-recommends-slot-allocation-for-the-2026-fifa-wor-2878254|загаловак=Bureau of the Council recommends slot allocation for the 2026 FIFA World Cup|выдавецтва=FIFA|дата публікацыі=03.2017|копія=https://web.archive.org/web/20220619161123/https://www.fifa.com/about-fifa/organisation/media-releases/bureau-of-the-council-recommends-slot-allocation-for-the-2026-fifa-wor-2878254|дата копіі=06.2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://www.bbc.com/sport/football/39448474|загаловак=World Cup 2026: Fifa reveals allocation for 48-team tournament|выдавецтва=BBC|дата публікацыі=03.2017|копія=https://web.archive.org/web/20170330224520/http://www.bbc.com/sport/football/39448474|дата копіі=03.2017}}&lt;/ref&gt;. Была высунутая і ўхваленая ідэя стварэньня міжкантынэнтальнага плэй-оф турніру з удзелам шасьці каманд, каб вызначыць апошнія два месцы на чэмпіянат&lt;ref name=fifa_council&gt;{{спасылка|спасылка=https://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=5/news=fifa-council-prepares-congress-takes-key-decisions-for-the-future-of-t-2883353.html|загаловак=FIFA Council prepares Congress, takes key decisions for the future of the FIFA World Cup|выдавецтва=FIFA|дата публікацыі=05.2017|копія=https://web.archive.org/web/20170618072825/http://www.fifa.com/about-fifa/news/y%3D2017/m%3D5/news%3Dfifa-council-prepares-congress-takes-key-decisions-for-the-future-of-t-2883353.html|дата копіі=06.2017}}&lt;/ref&gt;.

Шэсьць камандаў у плэй-оф будуць складацца з адной каманды ад кожнай канфэдэрацыі, за выняткам [[Зьвяз эўрапейскіх футбольных асацыяцыяў|УЭФА]], і адной дадатковай каманды ад канфэдэрацыі краінаў-гаспадароў (КОНКАКАФ). Дзьве каманды будуць разьмеркаваныя паводле рэйтынгу ў адпаведнасьці з сусьветным рэйтынгам і згуляюць зь пераможцамі двух гульняў плэй-оф паміж чатырма нясеянымі камандамі за два месцы на чэмпіянат. Турнір з чатырох гульняў будзе ладзіцца ў адной або некалькіх краінах-гаспадарах, а таксама будзе выкарыстоўвацца ў якасьці праверкі&lt;ref name=&quot;slot&quot; /&gt;. Ратыфікацыя разьмеркаваньня месцаў таксама ўпершыню надала [[КФА]] гарантаванае месца ў фінальным турніры, то бок гэты чэмпіянат сьвету стаў першым турнірам, у якім усе шэсьць канфэдэрацыяў мелі хаця б адно гарантаванае месца, а таксама першым з 2010 году, калі ўсе канфэдэрацыі маюць каманду, якая кваліфікавалася ў чэмпіянату сьвету&lt;ref name=&quot;slot&quot; /&gt;.

[[Зборная Эрытрэі па футболе|Зборная Эрытрэі]] зьнялася з кваліфікацыі перад пачаткам адборачных матчаў праз боязь, што гульцы будуць шукаць палітычнага прытулку, калі ім дазволяць выехаць за мяжу&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=http://dehai.org/dehai/dehai-news/494254|загаловак=Eritrea Pull Out Of 2026 World Cup Qualifier|выдавецтва=Dehai News|копія=https://web.archive.org/web/20231109141912/http://dehai.org/dehai/dehai-news/494254|дата копіі=11.2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://www.theguardian.com/football/2023/nov/13/eritrea-withdrew-from-2026-world-cup-qualifying-over-fears-players-will-flee|загаловак=Eritrea withdrew from 2026 World Cup qualifying 'over fears players will flee'|выдавецтва=The Guardian|дата публікацыі=14.11.2023|копія=https://web.archive.org/web/20231113160357/https://www.theguardian.com/football/2023/nov/13/eritrea-withdrew-from-2026-world-cup-qualifying-over-fears-players-will-flee|дата копіі=11.2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://www.fifa.com/fifaplus/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/eritrea-withdraw-fifa-world-cup-qualifiers|загаловак=Eritrea withdraw from FIFA World Cup qualifiers|выдавецтва=FIFA|копія=https://web.archive.org/web/20231113083754/https://www.fifa.com/fifaplus/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/eritrea-withdraw-fifa-world-cup-qualifiers|дата копіі=11.2023}}&lt;/ref&gt;. [[Зборная Рэспублікі Конга па футболе|Зборная Рэспублікі Конга]], якая трапіла ў тую ж групу, што і Эрытрэя, была дыскваліфікаваная 6 лютага 2025 году праз умяшальніцтва ўраду ў справы мясцовай футбольнай фэдэрацыі&lt;ref&gt;{{артыкул|спасылка=https://digitalhub.fifa.com/m/49a18836a3532246/original/Circular-1922_Suspension-of-the-Congolese-Football-Association-FECOFOOT.pdf|загаловак=Suspension of the Congolese Football Association (FECOFOOT) from 6 February 2025 until further notice|выданьне=FIFA Circular|нумар=1922|год=06.02.2025|копія=https://web.archive.org/web/20250211201642/https://digitalhub.fifa.com/m/49a18836a3532246/original/Circular-1922_Suspension-of-the-Congolese-Football-Association-FECOFOOT.pdf|дата копіі=02.2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{навіна|спасылка=https://www.reuters.com/sports/soccer/fifa-suspends-congo-republic-pakistan-2025-02-07/#:~:text=Feb%207%20(Reuters)%20%2D%20FIFA,governing%20body%20said%20on%20Thursday.|загаловак=FIFA suspends Congo Republic and Pakistan|выдавец=Reuters|дата публікацыі=07.02.2025|копія=https://web.archive.org/web/20250208122018/https://www.reuters.com/sports/soccer/fifa-suspends-congo-republic-pakistan-2025-02-07|дата копіі=02.2025}}&lt;/ref&gt;. КАФ спачатку ўвогуле скасавала ўсе астатнія матчы зборнай Рэспублікі Конга, аднак пазьней [[Зборная Танзаніі па футболе|зборным Танзаніі]] і [[Зборная Замбіі па футболе|Замбіі]] залічылі тэхнічныя перамогі зь лікам 3:0&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://www.fifa.com/fifaplus/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/qualifiers/caf/scores-fixtures|загаловак=Scores &amp; Fixtures|выдавецтва=FIFA|копія=https://web.archive.org/web/20231128140036/https://www.fifa.com/fifaplus/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/qualifiers/caf/scores-fixtures|дата копіі=11.2023}}&lt;/ref&gt;.

=== Па адборы ===
З 42 камандаў, якія кваліфікаваліся на сёньня, 26 таксама бралі ўдзел у папярэднім турніры.

Папярэдні гаспадар турніру [[Зборная Катару па футболе|зборная Катару]] першы раз трапіла на чэмпіянат сьвету праз адборачную сетку&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://global.espn.com/football/story/_/id/46597037/qatar-saudi-arabia-qualify-2026-fifa-world-cup|загаловак=Qatar and Saudi Arabia qualify for 2026 World Cup|выдавецтва=ESPN|дата публікацыі=10.2025}}&lt;/ref&gt;. [[Зборная Калюмбіі па футболе|Зборныя Калюмбіі]]&lt;ref name=&quot;Colombia-Paraguay&quot;&gt;{{спасылка|спасылка=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/colombia-paraguay-uruguay-qualify|загаловак=Uruguay, Colombia and Paraguay qualify as Messi equals Cristiano|выдавецтва=FIFA|дата публікацыі=09.2025}}&lt;/ref&gt;, [[Зборная Эгіпту па футболе|Эгіпту]] і [[Зборная Панамы па футболе|Панамы]] вярнуліся на турнір пасьля свайго апошняга ўдзелу ў 2018 годзе. [[Зборная Альжыру па футболе|Зборныя Альжыру]]&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/algeria-qualify|загаловак=Algeria seal World Cup return|выдавецтва=FIFA}}&lt;/ref&gt; і [[Зборная Кот д’Івуару па футболе|Кот д’Івуару]]&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/cote-divoire-qualify|загаловак=Côte d’Ivoire clinch return to world stage|выдавецтва=FIFA}}&lt;/ref&gt; чакалі на вяртаньне з свайго апошняга ўдзелу ў 2014 годзе. [[Зборная Новай Зэляндыі па футболе|Зборныя Новай Зэляндыі]]&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/new-zealand-qualify-world-cup|загаловак=Second-half blitz sends New Zealand to the World Cup|выдавецтва=FIFA|дата публікацыі=03.2025}}&lt;/ref&gt;, [[Зборная Парагваю па футболе|Парагваю]]&lt;ref name=&quot;Colombia-Paraguay&quot;/&gt; і [[Зборная Паўднёва-Афрыканскай Рэспублікі па футболе|ПАР]] апошні раз бралі ўдзел у чэмпіянаце сьвету 2010 году. [[Зборная Аўстрыі па футболе|Зборныя Аўстрыі]], [[Зборная Нарвэгіі па футболе|Нарвэгіі]]&lt;ref&gt;{{навіна|спасылка=https://www.foxsports.com/stories/soccer/norway-qualifies-2026-world-cup-sends-italy-dreaded-playoff|загаловак=Norway Qualifies for 2026 World Cup and Sends Italy To Dreaded Playoff|выдавец=Fox Sports|дата публікацыі=16.11.2025}}&lt;/ref&gt;, [[Зборная Шатляндыі па футболе|Шатляндыі]] і [[Зборная Гаіці па футболе|Гаіці]]&lt;ref name=&quot;Curacao&quot;&gt;{{навіна|аўтар=Wilson, Jonathan|спасылка=https://www.theguardian.com/football/2025/nov/19/curacao-complete-fairytale-with-battling-draw-in-jamaica-to-qualify-for-world-cup|загаловак=Curaçao complete fairytale with battling draw in Jamaica to qualify for World Cup|выдавец=The Guardian}}&lt;/ref&gt; апошнім разам спаборнічалі ў сусьветным першынстве яшчэ ў XX стагодзьдзі. [[Зборная Каба-Вэрдэ па футболе|Зборныя Каба-Вэрдэ]]&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/cabo-verde-qualify|загаловак=Cabo Verde seal historic World Cup qualification|выдавецтва=FIFA|дата публікацыі=13.10.2025}}&lt;/ref&gt;, [[Зборная Кюрасао па футболе|Кюрасао]]&lt;ref name=&quot;Curacao&quot;/&gt;, [[Зборная Ярданіі па футболе|Ярданіі]] і [[Зборная Ўзбэкістану па футболе|Ўзбэкістану]]&lt;ref&gt;{{навіна|аўтар=Millar, Colin|спасылка=https://www.nytimes.com/athletic/6229851/2025/06/05/uzbekistan-world-cup-qualification-2026/|загаловак=Uzbekistan, Jordan qualify for World Cup for first time|выдавец=The New York Times|дата публікацыі=05.06.2025}}&lt;/ref&gt; наагул дэбютуюць на чэмпіянатах сьвету. Упершыню сем арабскіх краінаў будуць змагацца на чэмпіянаце сьвету&lt;ref&gt;{{навіна|аўтар=Amin, Ahmed|спасылка=https://scoopempire.com/arabs-in-world-cup/|загаловак=For the First Time, Seven Arab Countries Qualify for the World Cup 2026|выдавец=Scoop Empire|дата публікацыі=16.10.2025}}&lt;/ref&gt;.

Кваліфікаваныя каманды, адсартаваныя паводле сваіх канфэдэрацыяў:
{{Слупок-пачатак}}
{{Слупок-новы}}
'''АФК''':
* {{Футбол|Аўстралія|няма}}
* {{Футбол|Ірак|няма}}
* {{Футбол|Іран|няма}}
* {{Футбол|Катар|няма}}
* {{Футбол|Рэспубліка Карэя|няма}}
* {{Футбол|Саудаўская Арабія|няма}}
* {{Футбол|Узбэкістан|няма}}
* {{Футбол|Японія|няма}}
* {{Футбол|Ярданія|няма}}
{{Слупок-новы}}
'''КАФ''':
* {{Футбол|Альжыр|няма}}
* {{Футбол|Гана|няма}}
* {{Футбол|Дэмакратычная Рэспубліка Конга|назва=ДР Конга|няма}}
* {{Футбол|Каба-Вэрдэ|няма}}
* {{Футбол|Кот д’Івуар|няма}}
* {{Футбол|Марока|няма}}
* {{Футбол|ПАР|няма}}
* {{Футбол|Сэнэгал|няма}}
* {{Футбол|Туніс|няма}}
* {{Футбол|Эгіпет|няма}}
{{Слупок-новы}}
'''КОМНЭБОЛ''':
* {{Футбол|Аргентына|няма}}
* {{Футбол|Бразылія|няма}}
* {{Футбол|Калюмбія|няма}}
* {{Футбол|Парагвай|няма}}
* {{Футбол|Уругвай|няма}}
* {{Футбол|Эквадор|няма}}

{{Слупок-новы}}
'''КОНКАКАФ''':
* {{Футбол|Канада|няма}}
* {{Футбол|Кюрасао|няма}}
* {{Футбол|Гаіці|няма}}
* {{Футбол|Мэксыка|няма}}
* {{Футбол|Панама|няма}}
* {{Футбол|ЗША|няма}}

'''КФА''':
* {{Футбол|Новая Зэляндыя|няма}}
{{Слупок-новы}}
'''УЭФА''':
* {{Футбол|Ангельшчына|няма}}
* {{Футбол|Аўстрыя|няма}}
* {{Футбол|Босьнія і Герцагавіна|няма}}
* {{Футбол|Бэльгія|няма}}
* {{Футбол|Гішпанія|няма}}
* {{Футбол|Нарвэгія|няма}}
* {{Футбол|Нідэрлянды|няма}}
* {{Футбол|Нямеччына|няма}}
* {{Футбол|Партугалія|няма}}
* {{Футбол|Турэччына|няма}}
* {{Футбол|Францыя|няма}}
* {{Футбол|Харватыя|няма}}
* {{Футбол|Чэхія|няма}}
* {{Футбол|Шатляндыя|няма}}
* {{Футбол|Швайцарыя|няма}}
* {{Футбол|Швэцыя|няма}}
{{Слупок-канец}}

== Склады камандаў ==
{{Асноўны артыкул|Чэмпіянат сьвету па футболе 2026 году (склады)}}
Перад падачай канчатковага складу на турнір каманды за месяц да пачатку павінны былі назваць папярэдні сьпіс з 35–55 гульцоў. Канчатковыя склады павінны быць зацьверджаныя да 2 чэрвеня. Калі гулец атрымлівае траўму або цяжка захварэе і ня можа браць удзел у турніры, яго можна замяніць іншым гульцом з папярэдняга сьпісу не пазьней чым за 24 гадзіны да першага матчу каманды. Аднак траўмаванага або хворага брамніка дазваляецца замяніць іншым брамнікам з папярэдняга сьпісу ў любы момант турніру&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/squad-lists-number-date|загаловак=When are World Cup squads named, and how many players will feature?|выдавецтва=FIFA|дата публікацыі=05.2026}}&lt;/ref&gt;.

== Групавы этап ==
Стадыёны ўжо былі разьмеркаваныя паміж групамі яшчэ да фінальнага лёсаваньня. Па лёсаваньні пары былі разьмеркаваны па пэўных матчах, і быў зацверджаны час пачатку гульняў&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://digitalhub.fifa.com/m/23aa99b288fe8a0d/original/FWC26-Match-Schedule-Q-A.pdf|загаловак=FIFA World Cup 26 match schedule Q&amp;A|выдавецтва=FIFA|дата публікацыі=02.2024|копія=https://web.archive.org/web/20240205034420/https://digitalhub.fifa.com/m/23aa99b288fe8a0d/original/FWC26-Match-Schedule-Q-A.pdf|дата копіі=02.2024}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/scores-fixtures?country=CA&amp;wtw-filter=ALL|загаловак=Scores &amp; Fixtures|выдавецтва=FIFA}}&lt;/ref&gt;.

=== Група A ===
&lt;onlyinclude&gt;{{#invoke:Спартовая табліца|main|стыль=ВНП
|крыніца=[https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/standings ФІФА]

&lt;!--Месцы камандаў.--&gt;
|каманда1=MEX
|каманда2=RSA
|каманда3=KOR
|каманда4=CZE

&lt;!--Вынікі камандаў.--&gt;
|абнаўленьне=завершана
|перамогі_MEX=3 |нічыі_MEX=0 |паразы_MEX=0 |мз_MEX=6 |мп_MEX=0
|перамогі_RSA=1 |нічыі_RSA=1 |паразы_RSA=1 |мз_RSA=2 |мп_RSA=3
|перамогі_KOR=1 |нічыі_KOR=0 |паразы_KOR=2 |мз_KOR=2 |мп_KOR=3
|перамогі_CZE=0 |нічыі_CZE=1 |паразы_CZE=2 |мз_CZE=2 |мп_CZE=6

&lt;!--Кваліфікацыі камандаў.--&gt;
|вынік1=Q1 |вынік2=Q1

&lt;!--Вызначэньне камандаў (спасылкі ў табліцы)--&gt;
|назва_MEX={{Футбол|Мэксыка}}
|назва_RSA={{Футбол|ПАР}}
|назва_KOR={{Футбол|Рэспубліка Карэя}}
|назва_CZE={{Футбол|Чэхія}}

&lt;!--Настройкі і правілы табліцы--&gt;
|ліміт_паказу=5
|правілы_клясыфікацыі=1) Пункты; 2) Розьніца мячоў у асабістых матчах; 3) Загнаныя мячы ў асабістых матчах; 4) Розьніца мячоў агулам; 5) Загнаныя мячы агулам; 6) Ацэнка фэйр-плэй; 5) Рэйтынг ФІФА.

&lt;!--Вызначэньне слупка кваліфікацыі і паніжэньня--&gt;
|загаловак_слупка_вынікаў=QR
|колер_Q1=green1|тэкст_Q1=
}}&lt;/onlyinclude&gt;

{{Справаздача пра матч
|дата            = 11 чэрвеня 2026
|час             = 22:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Мэксыка|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 2:0
|каманда2        = {{Футбол|ПАР}}
|галы1           = [[Хуліян Кіньёнэс|Кіньёнэс]] {{Гол|9}}&lt;br&gt;[[Рауль Хімэнэс|Р. Хімэнэс]] {{Гол|67}}
|галы2           = 
|стадыён         = [[Ацтэка]], [[Мэхіка]]
|гледачы         = 80824
|судзьдзя        = [[Вілтан Сампаю]] (Бразылія)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021443 Справаздача]
|смі             = 
}}
{{Справаздача пра матч
|дата            = 12 чэрвеня 2026
|час             = 05:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Рэспубліка Карэя|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 2:1
|каманда2        = {{Футбол|Чэхія}}
|галы1           = [[Хван Ін Бом]] {{Гол|67}}&lt;br&gt;[[О Хён Гю]] {{Гол|80}}
|галы2           = [[Ладзіслаў Крэйчы (1999)|Крэйчы]] {{Гол|59}}
|стадыён         = [[Акрон (стадыён)|Акрон]], [[Сапопан]]
|гледачы         = 44985
|судзьдзя        = [[Амін Амар]] (Эгіпет)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021441 Справаздача]
|смі             = 
}}
----
{{Справаздача пра матч
|дата            = 18 чэрвеня 2026
|час             = 19:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Чэхія|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 1:1
|каманда2        = {{Футбол|ПАР}}
|галы1           = [[Міхал Садзілек|Садзілек]] {{Гол|6}}
|галы2           = [[Тэбога Макаэна|Макаэна]] {{Гол|83|пэн.}}
|стадыён         = [[Мэрсэдэс-Бэнц Стэдыюм]], [[Атланта]]
|гледачы         = 67442
|судзьдзя        = [[Торы Пэнса]] (ЗША)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021440 Справаздача]
|смі             = 
}}
{{Справаздача пра матч
|дата            = 19 чэрвеня 2026
|час             = 04:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Мэксыка|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 1:0
|каманда2        = {{Футбол|Рэспубліка Карэя}}
|галы1           = [[Люіс Рома|Рома]] {{Гол|50}}
|галы2           = 
|стадыён         = [[Акрон (стадыён)|Акрон]], [[Сапопан]]
|гледачы         = 45522
|судзьдзя        = [[Густава Тэхэра]] (Уругвай)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021442 Справаздача]
|смі             = 
}}
----
{{Справаздача пра матч
|дата            = 25 чэрвеня 2026
|час             = 04:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Чэхія|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 0:3
|каманда2        = {{Футбол|Мэксыка}}
|галы1           = 
|галы2           = [[Матэо Чавэс|М. Чавэс]] {{Гол|55}}&lt;br&gt;[[Хуліян Кіньёнэс|Кіньёнэс]] {{Гол|61}}&lt;br&gt;[[Альвара Фідальга|Фідальга]] {{Гол|90+4}}
|стадыён         = [[Ацтэка]], [[Мэхіка]]
|гледачы         = 80824
|судзьдзя        = [[Яэль Фалькон]] (Аргентына)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021444 Справаздача]
|смі             = 
}}
{{Справаздача пра матч
|дата            = 25 чэрвеня 2026
|час             = 04:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|ПАР|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 1:0
|каманда2        = {{Футбол|Рэспубліка Карэя}}
|галы1           = [[Тапэлё Масэка|Масэка]] {{Гол|63}}
|галы2           = 
|стадыён         = [[Эстадыё BBVA]], [[Гвадалюпэ]]
|гледачы         = 51243
|судзьдзя        = [[Факунда Тэльлё]] (Аргентына)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021445 Справаздача]
|смі             = 
}}

=== Група B ===
&lt;onlyinclude&gt;{{#invoke:Спартовая табліца|main|стыль=ВНП
|крыніца=[https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/standings ФІФА]

&lt;!--Месцы камандаў.--&gt;
|каманда1=SUI
|каманда2=CAN
|каманда3=BIH
|каманда4=QAT

&lt;!--Вынікі камандаў.--&gt;
|абнаўленьне=завершана
|перамогі_CAN=1 |нічыі_CAN=1 |паразы_CAN=1 |мз_CAN=8 |мп_CAN=3
|перамогі_BIH=1 |нічыі_BIH=1 |паразы_BIH=1 |мз_BIH=5 |мп_BIH=6
|перамогі_QAT=0 |нічыі_QAT=1 |паразы_QAT=2 |мз_QAT=2 |мп_QAT=10
|перамогі_SUI=2 |нічыі_SUI=1 |паразы_SUI=0 |мз_SUI=7 |мп_SUI=3

|заўвага_CAN=Нічыя паміж сабою (Канада 1:1 Босьнія і Герцагавіна). У выніку ўжытая агульная розьніца загнаных і прапушчаных галоў.
|заўвага_BIH=CAN

&lt;!--Кваліфікацыі камандаў.--&gt;
|вынік1=Q1 |вынік2=Q1 |вынік3=Q1

&lt;!--Вызначэньне камандаў (спасылкі ў табліцы)--&gt;
|назва_CAN={{Футбол|Канада}}
|назва_BIH={{Футбол|Босьнія і Герцагавіна}}
|назва_QAT={{Футбол|Катар}}
|назва_SUI={{Футбол|Швайцарыя}}

&lt;!--Настройкі і правілы табліцы--&gt;
|ліміт_паказу=5
|правілы_клясыфікацыі=1) Пункты; 2) Розьніца мячоў у асабістых матчах; 3) Загнаныя мячы ў асабістых матчах; 4) Розьніца мячоў агулам; 5) Загнаныя мячы агулам; 6) Ацэнка фэйр-плэй; 5) Рэйтынг ФІФА.

&lt;!--Вызначэньне слупка кваліфікацыі і паніжэньня--&gt;
|загаловак_слупка_вынікаў=QR
|колер_Q1=green1|тэкст_Q1=
}}&lt;/onlyinclude&gt;

{{Справаздача пра матч
|дата            = 12 чэрвеня 2026
|час             = 22:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Канада|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 1:1
|каманда2        = {{Футбол|Босьнія і Герцагавіна}}
|галы1           = [[Кайл Ларын|Ларын]] {{Гол|78}}
|галы2           = [[Ёва Лукіч|Лукіч]] {{Гол|21}}
|стадыён         = [[БМО Філд]], [[Таронта]]
|гледачы         = 43002
|судзьдзя        = [[Факунда Тэльлё]] (Аргентына)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021449 Справаздача]
|смі             = 
}}
{{Справаздача пра матч
|дата            = 13 чэрвеня 2026
|час             = 22:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Катар|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 1:1
|каманда2        = {{Футбол|Швайцарыя}}
|галы1           = [[Буалем Хухі|Хухі]] {{Гол|90+4}}
|галы2           = [[Брээль Эмбалё|Эмбалё]] {{Гол|17|пэн.}}
|стадыён         = [[Левайс Стэдыюм]], [[Санта-Клара (Каліфорнія)|Санта-Клара]]
|гледачы         = 67966
|судзьдзя        = [[Саід Мартынэс]] (Гандурас)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021447 Справаздача]
|смі             = 
}}
----
{{Справаздача пра матч
|дата            = 18 чэрвеня 2026
|час             = 22:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Швайцарыя|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 4:1
|каманда2        = {{Футбол|Босьнія і Герцагавіна}}
|галы1           = [[Жаан Манзамбі|Манзамбі]] {{Гол|74}}, {{Гол|90}}&lt;br&gt;[[Рубэн Варгас|Варгас]] {{Гол|84}}&lt;br&gt;[[Граніт Джака|Джака]] {{Гол|90+7|пэн.}}
|галы2           = [[Эрмін Магміч|Магміч]] {{Гол|90+3}}
|стадыён         = [[Соў-Фай Стэдыюм]], [[Інгелўуд (Каліфорнія)|Інгелўуд]]
|гледачы         = 70026
|судзьдзя        = [[Жуан Піньейру]] (Партугалія)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021446 Справаздача]
|смі             = 
}}
{{Справаздача пра матч
|дата            = 19 чэрвеня 2026
|час             = 01:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Канада|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 6:0
|каманда2        = {{Футбол|Катар}}
|галы1           = [[Кайл Ларын|Ларын]] {{Гол|16}}&lt;br&gt;[[Джонатан Крыстыян Дэйвід|Дж. Дэйвід]] {{Гол|29}}, {{Гол|45+3}}, {{Гол|90+2}}&lt;br&gt;[[Натан Саліба|Саліба]] {{Гол|64}}&lt;br&gt;[[Магамэд Манаі|Манаі]] {{Гол|75|а/г}}
|галы2           = 
|стадыён         = [[Бі-Сі Плэйс]], [[Ванкувэр]]
|гледачы         = 52497
|судзьдзя        = [[Крыстыян Гарай]] (Чылі)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021450 Справаздача]
|смі             = 
}}
----
{{Справаздача пра матч
|дата            = 24 чэрвеня 2026
|час             = 22:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Швайцарыя|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 2:1
|каманда2        = {{Футбол|Канада}}
|галы1           = [[Рубэн Варгас|Варгас]] {{Гол|46}}&lt;br&gt;[[Жаан Манзамбі|Манзамбі]] {{Гол|57}}
|галы2           = [[Проміс Дэйвід|П. Дэйвід]] {{Гол|76}}
|стадыён         = [[Бі-Сі Плэйс]], [[Ванкувэр]]
|гледачы         = 52497
|судзьдзя        = [[Рамон Абацьці]] (Бразылія)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021451 Справаздача]
|смі             = 
}}
{{Справаздача пра матч
|дата            = 24 чэрвеня 2026
|час             = 22:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Босьнія і Герцагавіна|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 3:1
|каманда2        = {{Футбол|Катар}}
|галы1           = [[Керым Алайбэгавіч|Алайбэгавіч]] {{Гол|29}}&lt;br&gt;[[Магмуд Абунада|Абунада]] {{Гол|34|а/г}}&lt;br&gt;[[Эрмін Магміч|Магміч]] {{Гол|80}}
|галы2           = [[Гасан аль-Гайдас|аль-Гайдас]] {{Гол|42}}
|стадыён         = [[Люмэн Філд]], [[Сіетл]]
|гледачы         = 66925
|судзьдзя        = [[Хэсус Валенсуэля]] (Вэнэсуэла)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021448 Справаздача]
|смі             = 
}}

=== Група C ===
&lt;onlyinclude&gt;{{#invoke:Спартовая табліца|main|стыль=ВНП
|крыніца=[https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/standings ФІФА]

&lt;!--Месцы камандаў.--&gt;
|каманда1=BRA
|каманда2=MAR
|каманда3=SCO
|каманда4=HAI

&lt;!--Вынікі камандаў.--&gt;
|абнаўленьне=завершана
|перамогі_BRA=2 |нічыі_BRA=1 |паразы_BRA=0 |мз_BRA=7 |мп_BRA=1
|перамогі_MAR=2 |нічыі_MAR=1 |паразы_MAR=0 |мз_MAR=6 |мп_MAR=3
|перамогі_HAI=0 |нічыі_HAI=0 |паразы_HAI=3 |мз_HAI=2 |мп_HAI=8
|перамогі_SCO=1 |нічыі_SCO=0 |паразы_SCO=2 |мз_SCO=1 |мп_SCO=4

|заўвага_BRA=Нічыя паміж сабою (Бразылія 1:1 Марока). У выніку ўжытая агульная розьніца загнаных і прапушчаных галоў.
|заўвага_MAR=BRA

&lt;!--Вызначэньне камандаў (спасылкі ў табліцы)--&gt;
|назва_BRA={{Футбол|Бразылія}}
|назва_MAR={{Футбол|Марока}}
|назва_HAI={{Футбол|Гаіці}}
|назва_SCO={{Футбол|Шатляндыя}}

&lt;!--Кваліфікацыі камандаў.--&gt;
|вынік1=Q1 |вынік2=Q1

&lt;!--Настройкі і правілы табліцы--&gt;
|ліміт_паказу=5
|правілы_клясыфікацыі=1) Пункты; 2) Розьніца мячоў у асабістых матчах; 3) Загнаныя мячы ў асабістых матчах; 4) Розьніца мячоў агулам; 5) Загнаныя мячы агулам; 6) Ацэнка фэйр-плэй; 5) Рэйтынг ФІФА.

&lt;!--Вызначэньне слупка кваліфікацыі і паніжэньня--&gt;
|загаловак_слупка_вынікаў=QR
|колер_Q1=green1|тэкст_Q1=
}}&lt;/onlyinclude&gt;

{{Справаздача пра матч
|дата            = 14 чэрвеня 2026
|час             = 01:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Бразылія|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 1:1
|каманда2        = {{Футбол|Марока}}
|галы1           = [[Вінісіюс Жуніяр|Вінісіюс]] {{Гол|32}}
|галы2           = [[Ісмаэль Сайбары|Сайбары]] {{Гол|21}}
|стадыён         = [[Мэтлайф Стэдыюм]], [[Іст-Ратэрфард]]
|гледачы         = 80663
|судзьдзя        = [[Слаўка Вінчыч]] (Славенія)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021456 Справаздача]
|смі             = 
}}
{{Справаздача пра матч
|дата            = 14 чэрвеня 2026
|час             = 04:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Гаіці|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 0:1
|каманда2        = {{Футбол|Шатляндыя}}
|галы1           = 
|галы2           = [[Джон Макгін|Макгін]] {{Гол|28}}
|стадыён         = [[Джылет Стэдыюм]], [[Фоксбара]]
|гледачы         = 64146
|судзьдзя        = [[Мустафа Гарбаль]] (Альжыр)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021453 Справаздача]
|смі             = 
}}
----
{{Справаздача пра матч
|дата            = 20 чэрвеня 2026
|час             = 01:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Шатляндыя|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 0:1
|каманда2        = {{Футбол|Марока}}
|галы1           = 
|галы2           = [[Ісмаэль Сайбары|Сайбары]] {{Гол|21}}
|стадыён         = [[Джылет Стэдыюм]], [[Фоксбара]]
|гледачы         = 64146
|судзьдзя        = [[Ілгіз Танташаў]] (Узбэкістан)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021454 Справаздача]
|смі             = 
}}
{{Справаздача пра матч
|дата            = 20 чэрвеня 2026
|час             = 03:30 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Бразылія|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 3:0
|каманда2        = {{Футбол|Гаіці}}
|галы1           = [[Матэўс Куньня|Куньня]] {{Гол|23}}, {{Гол|36}}&lt;br&gt;[[Вінісіюс Жуніяр|Вінісіюс]] {{Гол|45+3}}
|галы2           = 
|стадыён         = [[Лінкальн Файнэншыял Філд]], [[Філадэлфія]]
|гледачы         = 68324
|судзьдзя        = [[Алехандра Эрнандэс Эрнандэс]] (Гішпанія)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021457 Справаздача]
|смі             = 
}}
----
{{Справаздача пра матч
|дата            = 25 чэрвеня 2026
|час             = 01:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Шатляндыя|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 0:3
|каманда2        = {{Футбол|Бразылія}}
|галы1           = 
|галы2           = [[Вінісіюс Жуніяр|Вінісіюс]] {{Гол|7}}, {{Гол|45+3}}&lt;br&gt;[[Матэўс Куньня|Куньня]] {{Гол|60}}
|стадыён         = [[Гард-Рок Стэдыюм]], [[Маямі-Гардэнз]]
|гледачы         = 64478
|судзьдзя        = [[Сэсар Артура Рамас]] (Мэксыка)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021455 Справаздача]
|смі             = 
}}
{{Справаздача пра матч
|дата            = 25 чэрвеня 2026
|час             = 01:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Марока|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 4:2
|каманда2        = {{Футбол|Гаіці}}
|галы1           = [[Ашраф Гакімі|Гакімі]] {{Гол|39}}&lt;br&gt;[[Ісмаэль Сайбары|Сайбары]] {{Гол|45+1}}&lt;br&gt;[[Суфіян Рагімі|Рагімі]] {{Гол|78}}&lt;br&gt;[[Жэсім Ясін|Ясін]] {{Гол|89}}
|галы2           = [[Ясін Буну|Буну]] {{Гол|10|а/г}}&lt;br&gt;[[Вільсон Ізыдор|Ізыдор]] {{Гол|43}}
|стадыён         = [[Мэрсэдэс-Бэнц Стэдыюм]], [[Атланта]]
|гледачы         = 68239
|судзьдзя        = [[Дані Макелі]] (Нідэрлянды)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021452 Справаздача]
|смі             = 
}}

=== Група D ===
&lt;onlyinclude&gt;{{#invoke:Спартовая табліца|main|стыль=ВНП
|крыніца=[https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/standings ФІФА]

&lt;!--Месцы камандаў.--&gt;
|каманда1=USA
|каманда2=AUS
|каманда3=PAR
|каманда4=TUR

&lt;!--Вынікі камандаў.--&gt;
|абнаўленьне=завершана
|перамогі_USA=2 |нічыі_USA=0 |паразы_USA=1 |мз_USA=8 |мп_USA=4
|перамогі_PAR=1 |нічыі_PAR=1 |паразы_PAR=1 |мз_PAR=2 |мп_PAR=4
|перамогі_AUS=1 |нічыі_AUS=1 |паразы_AUS=1 |мз_AUS=2 |мп_AUS=2
|перамогі_TUR=1 |нічыі_TUR=0 |паразы_TUR=2 |мз_TUR=3 |мп_TUR=5

|заўвага_AUS=Нічыя паміж сабою (Парагвай 0:0 Аўстралія). У выніку ўжытая агульная розьніца загнаных і прапушчаных галоў.
|заўвага_PAR=AUS

&lt;!--Кваліфікацыі камандаў.--&gt;
|вынік1=Q1 |вынік2=Q1 |вынік3=Q1

&lt;!--Вызначэньне камандаў (спасылкі ў табліцы)--&gt;
|назва_USA={{Футбол|ЗША}}
|назва_PAR={{Футбол|Парагвай}}
|назва_AUS={{Футбол|Аўстралія}}
|назва_TUR={{Футбол|Турэччына}}

&lt;!--Настройкі і правілы табліцы--&gt;
|ліміт_паказу=5
|правілы_клясыфікацыі=1) Пункты; 2) Розьніца мячоў у асабістых матчах; 3) Загнаныя мячы ў асабістых матчах; 4) Розьніца мячоў агулам; 5) Загнаныя мячы агулам; 6) Ацэнка фэйр-плэй; 5) Рэйтынг ФІФА.

&lt;!--Вызначэньне слупка кваліфікацыі і паніжэньня--&gt;
|загаловак_слупка_вынікаў=QR
|колер_Q1=green1|тэкст_Q1=
}}&lt;/onlyinclude&gt;

{{Справаздача пра матч
|дата            = 13 чэрвеня 2026
|час             = 03:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|ЗША|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 4:1
|каманда2        = {{Футбол|Парагвай}}
|галы1           = [[Даміян Бабадыльля|Бабадыльля]] {{Гол|7|а/г}}&lt;br&gt;[[Фоларын Балоган|Балоган]] {{Гол|31}}, {{Гол|45+5}}&lt;br&gt;[[Джаваньні Рэйна|Рэйна]] {{Гол|90+8}}
|галы2           = [[Маўрысію Магальяйнс Праду|Маўрысію]] {{Гол|73}}
|стадыён         = [[Соў-Фай Стэдыюм]], [[Інгелўуд (Каліфорнія)|Інгелўуд]]
|гледачы         = 70492
|судзьдзя        = [[Дані Макелі]] (Нідэрлянды)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021458 Справаздача]
|смі             = 
}}
{{Справаздача пра матч
|дата            = 14 чэрвеня 2026
|час             = 06:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Аўстралія|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 2:0
|каманда2        = {{Футбол|Турэччына}}
|галы1           = [[Нэстары Іранкунда|Іранкунда]] {{Гол|27}}&lt;br&gt;[[Конар Мэткалф|Мэткалф]] {{Гол|75}}
|галы2           = 
|стадыён         = [[Бі-Сі Плэйс]], [[Ванкувэр]]
|гледачы         = 52497
|судзьдзя        = [[Хэсус Валенсуэля]] (Вэнэсуэла)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021463 Справаздача]
|смі             = 
}}
----
{{Справаздача пра матч
|дата            = 19 чэрвеня 2026
|час             = 22:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|ЗША|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 2:0
|каманда2        = {{Футбол|Аўстралія}}
|галы1           = [[Кэмэран Бэрджэс|Бэрджэс]] {{Гол|11|а/г}}&lt;br&gt;[[Алекс Фрымэн|Фрымэн]] {{Гол|43}}
|галы2           = 
|стадыён         = [[Люмэн Філд]], [[Сіетл]]
|гледачы         = 66925
|судзьдзя        = [[Фэлікс Цваер]] (Нямеччына)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021462 Справаздача]
|смі             = 
}}
{{Справаздача пра матч
|дата            = 20 чэрвеня 2026
|час             = 06:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Турэччына|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 0:1
|каманда2        = {{Футбол|Парагвай}}
|галы1           = 
|галы2           = [[Матыяс Галярса Фонда|Галярса]] {{Гол|2}}
|стадыён         = [[Левайс Стэдыюм]], [[Санта-Клара (Каліфорнія)|Санта-Клара]]
|гледачы         = 68827
|судзьдзя        = [[Іван Бартан]] (Сальвадор)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021460 Справаздача]
|смі             = 
}}
----
{{Справаздача пра матч
|дата            = 26 чэрвеня 2026
|час             = 05:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Турэччына|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 3:2
|каманда2        = {{Футбол|ЗША}}
|галы1           = [[Арда Гюлер|Гюлер]] {{Гол|10}}&lt;br&gt;[[Барыш Ілмаз|Ілмаз]] {{Гол|31}}&lt;br&gt;[[Каан Айхан|Айхан]] {{Гол|90+8}}
|галы2           = [[Остан Трасьці|Трасьці]] {{Гол|3}}&lt;br&gt;[[Сэбастыян Бэргалтэр|Бэргалтэр]] {{Гол|49}}
|стадыён         = [[Соў-Фай Стэдыюм]], [[Інгелўуд (Каліфорнія)|Інгелўуд]]
|гледачы         = 70492
|судзьдзя        = [[Мустафа Гарбаль]] (Альжыр)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021459 Справаздача]
|смі             = 
}}
{{Справаздача пра матч
|дата            = 26 чэрвеня 2026
|час             = 05:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Парагвай|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 0:0
|каманда2        = {{Футбол|Аўстралія}}
|галы1           = 
|галы2           = 
|стадыён         = [[Левайс Стэдыюм]], [[Санта-Клара (Каліфорнія)|Санта-Клара]]
|гледачы         = 68827
|судзьдзя        = [[Клеман Цюрпэн]] (Францыя)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021461 Справаздача]
|смі             = 
}}

=== Група E ===
&lt;onlyinclude&gt;{{#invoke:Спартовая табліца|main|стыль=ВНП
|крыніца=[https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/standings ФІФА]

&lt;!--Месцы камандаў.--&gt;
|каманда1=GER
|каманда2=CIV
|каманда3=ECU
|каманда4=CUW

&lt;!--Вынікі камандаў.--&gt;
|абнаўленьне=завершана
|перамогі_GER=2 |нічыі_GER=0 |паразы_GER=1 |мз_GER=10|мп_GER=4
|перамогі_CUW=0 |нічыі_CUW=1 |паразы_CUW=2 |мз_CUW=1 |мп_CUW=9
|перамогі_CIV=2 |нічыі_CIV=0 |паразы_CIV=1 |мз_CIV=4 |мп_CIV=2
|перамогі_ECU=1 |нічыі_ECU=1 |паразы_ECU=1 |мз_ECU=2 |мп_ECU=2

|заўвага_GER=Нямеччына 2:1 Кот д’Івуар.
|заўвага_CIV=GER

&lt;!--Кваліфікацыі камандаў.--&gt;
|вынік1=Q1 |вынік2=Q1 |вынік3=Q1

&lt;!--Вызначэньне камандаў (спасылкі ў табліцы)--&gt;
|назва_GER={{Футбол|Нямеччына}}
|назва_CUW={{Футбол|Кюрасао}}
|назва_CIV={{Футбол|Кот д’Івуар}}
|назва_ECU={{Футбол|Эквадор}}

&lt;!--Настройкі і правілы табліцы--&gt;
|ліміт_паказу=5
|правілы_клясыфікацыі=1) Пункты; 2) Розьніца мячоў у асабістых матчах; 3) Загнаныя мячы ў асабістых матчах; 4) Розьніца мячоў агулам; 5) Загнаныя мячы агулам; 6) Ацэнка фэйр-плэй; 5) Рэйтынг ФІФА.

&lt;!--Вызначэньне слупка кваліфікацыі і паніжэньня--&gt;
|загаловак_слупка_вынікаў=QR
|колер_Q1=green1|тэкст_Q1=
}}&lt;/onlyinclude&gt;

{{Справаздача пра матч
|дата            = 14 чэрвеня 2026
|час             = 20:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Нямеччына|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 7:1
|каманда2        = {{Футбол|Кюрасао}}
|галы1           = [[Фэлікс Нмэча|Нмэча]] {{Гол|6}}&lt;br&gt;[[Ніка Шлётэрбэк|Шлётэрбэк]] {{Гол|38}}&lt;br&gt;[[Кай Гавэрц|Гавэрц]] {{Гол|45+5|пэн.}}, {{Гол|88}}&lt;br&gt;[[Джамал Мусіяла|Мусіяла]] {{Гол|47}}&lt;br&gt;[[Натаніел Браўн|Браўн]] {{Гол|68}}&lt;br&gt;[[Дэніз Ундаў|Ундаў]] {{Гол|78}}
|галы2           = [[Лівана Камэнэнсія|Камэнэнсія]] {{Гол|21}}
|стадыён         = [[NRG Стэдыюм]], [[Г’юстан]]
|гледачы         = 68021
|судзьдзя        = [[Джаляль Джаед]] (Марока)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021464 Справаздача]
|смі             = 
}}
{{Справаздача пра матч
|дата            = 15 чэрвеня 2026
|час             = 02:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Кот д’Івуар|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 1:0
|каманда2        = {{Футбол|Эквадор}}
|галы1           = [[Амад Дыяльлё|Дыяльлё]] {{Гол|90}}
|галы2           = 
|стадыён         = [[Лінкальн Файнэншыял Філд]], [[Філадэлфія]]
|гледачы         = 68274
|судзьдзя        = [[Франсуа Летэксье]] (Францыя)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021467 Справаздача]
|смі             = 
}}
----
{{Справаздача пра матч
|дата            = 20 чэрвеня 2026
|час             = 23:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Нямеччына|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 2:1
|каманда2        = {{Футбол|Кот д’Івуар}}
|галы1           = [[Дэніз Ундаў|Ундаў]] {{Гол|68}}, {{Гол|90+4}}
|галы2           = [[Франк Кесье|Кесье]] {{Гол|30}}
|стадыён         = [[БМО Філд]], [[Таронта]]
|гледачы         = 43036
|судзьдзя        = [[Хуан Габрыель Бэнітэс|Хуан Бэнітэс]] (Парагвай)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021469 Справаздача]
|смі             = 
}}
{{Справаздача пра матч
|дата            = 21 чэрвеня 2026
|час             = 03:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Эквадор|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 0:0
|каманда2        = {{Футбол|Кюрасао}}
|галы1           = 
|галы2           = 
|стадыён         = [[Эраўгэд Стэдыюм]], [[Канзас-Сіці (Мізуры)|Канзас-Сіці]]
|гледачы         = 68598
|судзьдзя        = [[Ма Нін]] (Кітай)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021465 Справаздача]
|смі             = 
}}
----
{{Справаздача пра матч
|дата            = 25 чэрвеня 2026
|час             = 23:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Кюрасао|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 0:2
|каманда2        = {{Футбол|Кот д’Івуар}}
|галы1           = 
|галы2           = [[Нікаля Пэпэ|Пэпэ]] {{Гол|7}}, {{Гол|64}}
|стадыён         = [[Лінкальн Файнэншыял Філд]], [[Філадэлфія]]
|гледачы         = 68324
|судзьдзя        = [[Глен Нюбэрг]] (Швэцыя)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021468 Справаздача]
|смі             = 
}}
{{Справаздача пра матч
|дата            = 25 чэрвеня 2026
|час             = 23:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Эквадор|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 2:1
|каманда2        = {{Футбол|Нямеччына}}
|галы1           = [[Нільсан Ангулё|Ангулё]] {{Гол|9}}&lt;br&gt;[[Гансалё Плята|Плята]] {{Гол|77}}
|галы2           = [[Лерой Санэ|Санэ]] {{Гол|2}}
|стадыён         = [[Мэтлайф Стэдыюм]], [[Іст-Ратэрфард]]
|гледачы         = 80663
|судзьдзя        = [[Торы Пэнса]] (ЗША)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021466 Справаздача]
|смі             = 
}}

=== Група F ===
&lt;onlyinclude&gt;{{#invoke:Спартовая табліца|main|стыль=ВНП
|крыніца=[https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/standings ФІФА]

&lt;!--Месцы камандаў.--&gt;
|каманда1=NED
|каманда2=JPN
|каманда3=SWE
|каманда4=TUN

&lt;!--Вынікі камандаў.--&gt;
|абнаўленьне=завершана
|перамогі_NED=2 |нічыі_NED=1 |паразы_NED=0 |мз_NED=10|мп_NED=4
|перамогі_JPN=1 |нічыі_JPN=2 |паразы_JPN=0 |мз_JPN=7 |мп_JPN=3
|перамогі_SWE=1 |нічыі_SWE=1 |паразы_SWE=1 |мз_SWE=7 |мп_SWE=7
|перамогі_TUN=0 |нічыі_TUN=0 |паразы_TUN=3 |мз_TUN=2 |мп_TUN=12

&lt;!--Кваліфікацыі камандаў.--&gt;
|вынік1=Q1 |вынік2=Q1 |вынік3=Q1

&lt;!--Вызначэньне камандаў (спасылкі ў табліцы)--&gt;
|назва_NED={{Футбол|Нідэрлянды}}
|назва_JPN={{Футбол|Японія}}
|назва_SWE={{Футбол|Швэцыя}}
|назва_TUN={{Футбол|Туніс}}

&lt;!--Настройкі і правілы табліцы--&gt;
|ліміт_паказу=5
|правілы_клясыфікацыі=1) Пункты; 2) Розьніца мячоў у асабістых матчах; 3) Загнаныя мячы ў асабістых матчах; 4) Розьніца мячоў агулам; 5) Загнаныя мячы агулам; 6) Ацэнка фэйр-плэй; 5) Рэйтынг ФІФА.

&lt;!--Вызначэньне слупка кваліфікацыі і паніжэньня--&gt;
|загаловак_слупка_вынікаў=QR
|колер_Q1=green1|тэкст_Q1=
}}&lt;/onlyinclude&gt;

{{Справаздача пра матч
|дата            = 14 чэрвеня 2026
|час             = 23:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Нідэрлянды|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 2:2
|каманда2        = {{Футбол|Японія}}
|галы1           = [[Вірджыл ван Дэйк|ван Дэйк]] {{Гол|50}}&lt;br&gt;[[Крысэнсіё Сумэрвіль|Сумэрвіль]] {{Гол|64}}
|галы2           = [[Кейто Накамура|Накамура]] {{Гол|57}}&lt;br&gt;[[Даіці Камада|Камада]] {{Гол|88}}
|стадыён         = [[AT&amp;T Стэдыюм]], [[Арлінгтан (Тэхас)|Арлінгтан]]
|гледачы         = 69285
|судзьдзя        = [[Ісмаіл Эльфат]] (ЗША)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021470 Справаздача]
|смі             = 
}}
{{Справаздача пра матч
|дата            = 15 чэрвеня 2026
|час             = 05:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Швэцыя|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 5:1
|каманда2        = {{Футбол|Туніс}}
|галы1           = [[Ясін Аяры|Аяры]] {{Гол|7}}, {{Гол|90+6}}&lt;br&gt;[[Аляксандар Ісак|Ісак]] {{Гол|30}}&lt;br&gt;[[Віктар Д’ёкерэш|Д’ёкерэш]] {{Гол|59}}&lt;br&gt;[[Матыяс Сванбэрг|Сванбэрг]] {{Гол|84}}
|галы2           = [[Амар Рэкік|Рэкік]] {{Гол|43}}
|стадыён         = [[Эстадыё BBVA]], [[Гвадалюпэ]]
|гледачы         = 50987
|судзьдзя        = [[Яэль Фалькон]] (Аргентына)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021474 Справаздача]
|смі             = 
}}
----
{{Справаздача пра матч
|дата            = 20 чэрвеня 2026
|час             = 20:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Нідэрлянды|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 5:1
|каманда2        = {{Футбол|Швэцыя}}
|галы1           = [[Браян Бробэй|Бробэй]] {{Гол|5}}, {{Гол|17}}&lt;br&gt;[[Кодзі Гакпа|Гакпа]] {{Гол|47}}, {{Гол|54}}&lt;br&gt;[[Крысэнсіё Сумэрвіль|Сумэрвіль]] {{Гол|89}}
|галы2           = [[Энтані Элянга|Элянга]] {{Гол|59}}
|стадыён         = [[NRG Стэдыюм]], [[Г’юстан]]
|гледачы         = 68777
|судзьдзя        = [[Майкл Олівэр]] (Ангельшчына)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021472 Справаздача]
|смі             = 
}}
{{Справаздача пра матч
|дата            = 21 чэрвеня 2026
|час             = 07:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Туніс|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 0:4
|каманда2        = {{Футбол|Японія}}
|галы1           = 
|галы2           = [[Даіці Камада|Камада]] {{Гол|4}}&lt;br&gt;[[Аясэ Ўэда|Уэда]] {{Гол|31}}, {{Гол|83}}&lt;br&gt;[[Дзюнья Іта|Дз. Іта]] {{Гол|69}}
|стадыён         = [[Эстадыё BBVA]], [[Гвадалюпэ]]
|гледачы         = 51243
|судзьдзя        = [[Іштван Ковач]] (Румынія)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021475 Справаздача]
|смі             = 
}}
----
{{Справаздача пра матч
|дата            = 26 чэрвеня 2026
|час             = 02:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Японія|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 1:1
|каманда2        = {{Футбол|Швэцыя}}
|галы1           = [[Дайдзэн Маэда|Маэда]] {{Гол|56}}
|галы2           = [[Энтані Элянга|Элянга]] {{Гол|62}}
|стадыён         = [[AT&amp;T Стэдыюм]], [[Арлінгтан (Тэхас)|Арлінгтан]]
|гледачы         = 70137
|судзьдзя        = [[Іван Бартан]] (Сальвадор)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021471 Справаздача]
|смі             = 
}}
{{Справаздача пра матч
|дата            = 26 чэрвеня 2026
|час             = 02:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Туніс|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 1:3
|каманда2        = {{Футбол|Нідэрлянды}}
|галы1           = [[Газэм Мастуры|Мастуры]] {{Гол|54}}
|галы2           = [[Эльес Схіры|Схіры]] {{Гол|3|а/г}}&lt;br&gt;[[Браян Бробэй|Бробэй]] {{Гол|7}}&lt;br&gt;[[Ян-Паўль ван Гэке|ван Гэке]] {{Гол|62}}
|стадыён         = [[Эраўгэд Стэдыюм]], [[Канзас-Сіці (Мізуры)|Канзас-Сіці]]
|гледачы         = 68391
|судзьдзя        = [[Каця Іцэль Гарсія]] (Мэксыка)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021473 Справаздача]
|смі             = 
}}

=== Група G ===
&lt;onlyinclude&gt;{{#invoke:Спартовая табліца|main|стыль=ВНП
|крыніца=[https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/standings ФІФА]

&lt;!--Месцы камандаў.--&gt;
|каманда1=BEL
|каманда2=EGY
|каманда3=IRN
|каманда4=NZL

&lt;!--Вынікі камандаў.--&gt;
|абнаўленьне=завершана
|перамогі_BEL=1 |нічыі_BEL=2 |паразы_BEL=0 |мз_BEL=6 |мп_BEL=2
|перамогі_EGY=1 |нічыі_EGY=2 |паразы_EGY=0 |мз_EGY=5 |мп_EGY=3
|перамогі_IRN=0 |нічыі_IRN=3 |паразы_IRN=0 |мз_IRN=3 |мп_IRN=3
|перамогі_NZL=0 |нічыі_NZL=1 |паразы_NZL=2 |мз_NZL=4 |мп_NZL=10

|заўвага_BEL=Нічыя паміж сабою (Бэльгія 1:1 Эгіпет). У выніку ўжытая агульная розьніца загнаных і прапушчаных галоў.
|заўвага_EGY=BEL

&lt;!--Кваліфікацыі камандаў.--&gt;
|вынік1=Q1 |вынік2=Q1

&lt;!--Вызначэньне камандаў (спасылкі ў табліцы)--&gt;
|назва_BEL={{Футбол|Бэльгія}}
|назва_EGY={{Футбол|Эгіпет}}
|назва_IRN={{Футбол|Іран}}
|назва_NZL={{Футбол|Новая Зэляндыя}}

&lt;!--Настройкі і правілы табліцы--&gt;
|ліміт_паказу=5
|правілы_клясыфікацыі=1) Пункты; 2) Розьніца мячоў у асабістых матчах; 3) Загнаныя мячы ў асабістых матчах; 4) Розьніца мячоў агулам; 5) Загнаныя мячы агулам; 6) Ацэнка фэйр-плэй; 5) Рэйтынг ФІФА.

&lt;!--Вызначэньне слупка кваліфікацыі і паніжэньня--&gt;
|загаловак_слупка_вынікаў=QR
|колер_Q1=green1|тэкст_Q1=
}}&lt;/onlyinclude&gt;

{{Справаздача пра матч
|дата            = 15 чэрвеня 2026
|час             = 22:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Бэльгія|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 1:1
|каманда2        = {{Футбол|Эгіпет}}
|галы1           = [[Магамэд Гані|Гані]] {{Гол|66|а/г}}
|галы2           = [[Эмам Ашур|Ашур]] {{Гол|19}}
|стадыён         = [[Люмэн Філд]], [[Сіетл]]
|гледачы         = 66775
|судзьдзя        = [[Рамон Абацьці]] (Бразылія)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021478 Справаздача]
|смі             = 
}}
{{Справаздача пра матч
|дата            = 16 чэрвеня 2026
|час             = 04:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Іран|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 2:2
|каманда2        = {{Футбол|Новая Зэляндыя}}
|галы1           = [[Рамін Рэзаэян|Рэзаэян]] {{Гол|32}}&lt;br&gt;[[Магамад Магэбі|Магэбі]] {{Гол|64}}
|галы2           = [[Элайджа Джаст|Джаст]] {{Гол|7}}, {{Гол|54}}
|стадыён         = [[Соў-Фай Стэдыюм]], [[Інгелўуд (Каліфорнія)|Інгелўуд]]
|гледачы         = 70108
|судзьдзя        = [[Сэсар Артура Рамас]] (Мэксыка)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021476 Справаздача]
|смі             = 
}}
----
{{Справаздача пра матч
|дата            = 21 чэрвеня 2026
|час             = 22:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Бэльгія|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 0:0
|каманда2        = {{Футбол|Іран}}
|галы1           = 
|галы2           = 
|стадыён         = [[Соў-Фай Стэдыюм]], [[Інгелўуд (Каліфорнія)|Інгелўуд]]
|гледачы         = 70317
|судзьдзя        = [[Дарыё Ўмбэрта Эрэра|Дарыё Эрэра]] (Аргентына)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021477 Справаздача]
|смі             = 
}}
{{Справаздача пра матч
|дата            = 22 чэрвеня 2026
|час             = 04:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Новая Зэляндыя|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 1:3
|каманда2        = {{Футбол|Эгіпет}}
|галы1           = [[Фін Сэрман|Сэрман]] {{Гол|15}}
|галы2           = [[Мастафа Зыку|Зыку]] {{Гол|58}}&lt;br&gt;[[Магамэд Саляг|Саляг]] {{Гол|67}}&lt;br&gt;[[Трэзэге (футбаліст)|Трэзэге]] {{Гол|82}}
|стадыён         = [[Бі-Сі Плэйс]], [[Ванкувэр]]
|гледачы         = 52497
|судзьдзя        = [[Амар аль-Алі]] (ААЭ)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021480 Справаздача]
|смі             = 
}}
----
{{Справаздача пра матч
|дата            = 27 чэрвеня 2026
|час             = 06:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Эгіпет|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 1:1
|каманда2        = {{Футбол|Іран}}
|галы1           = [[Магмуд Сабэр|Сабэр]] {{Гол|5}}
|галы2           = [[Рамін Рэзаэян|Рэзаэян]] {{Гол|14}}
|стадыён         = [[Люмэн Філд]], [[Сіетл]]
|гледачы         = 66925
|судзьдзя        = [[Шыман Марціняк]] (Польшча)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021479 Справаздача]
|смі             = 
}}
{{Справаздача пра матч
|дата            = 27 чэрвеня 2026
|час             = 06:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Новая Зэляндыя|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 1:5
|каманда2        = {{Футбол|Бэльгія}}
|галы1           = [[Элайджа Джаст|Джаст]] {{Гол|84}}
|галы2           = [[Леандра Трасар|Трасар]] {{Гол|28}}, {{Гол|50}}&lt;br&gt;[[Кевін дэ Бройнэ|дэ Бройнэ]] {{Гол|66}}&lt;br&gt;[[Рамэлю Люкаку|Люкаку]] {{Гол|86}}&lt;br&gt;[[Алексіс Салемакерс|Салемакерс]] {{Гол|90+4}}
|стадыён         = [[Бі-Сі Плэйс]], [[Ванкувэр]]
|гледачы         = 52497
|судзьдзя        = [[Адгам Махадмэ]] (Ярданія)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021481 Справаздача]
|смі             = 
}}

=== Група H ===
&lt;onlyinclude&gt;{{#invoke:Спартовая табліца|main|стыль=ВНП
|крыніца=[https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/standings ФІФА]

&lt;!--Месцы камандаў.--&gt;
|каманда1=ESP
|каманда2=CPV
|каманда3=URU
|каманда4=KSA

&lt;!--Вынікі камандаў.--&gt;
|абнаўленьне=завершана
|перамогі_ESP=2 |нічыі_ESP=1 |паразы_ESP=0 |мз_ESP=5 |мп_ESP=0
|перамогі_CPV=0 |нічыі_CPV=3 |паразы_CPV=0 |мз_CPV=2 |мп_CPV=2
|перамогі_KSA=0 |нічыі_KSA=2 |паразы_KSA=1 |мз_KSA=1 |мп_KSA=5
|перамогі_URU=0 |нічыі_URU=2 |паразы_URU=1 |мз_URU=3 |мп_URU=4

|заўвага_URU=Нічыя паміж сабою (Саудаўская Арабія 1:1 Уругвай). У выніку ўжытая агульная розьніца загнаных і прапушчаных галоў.
|заўвага_KSA=URU

&lt;!--Кваліфікацыі камандаў.--&gt;
|вынік1=Q1 |вынік2=Q1

&lt;!--Вызначэньне камандаў (спасылкі ў табліцы)--&gt;
|назва_ESP={{Футбол|Гішпанія}}
|назва_CPV={{Футбол|Каба-Вэрдэ}}
|назва_KSA={{Футбол|Саудаўская Арабія}}
|назва_URU={{Футбол|Уругвай}}

&lt;!--Настройкі і правілы табліцы--&gt;
|ліміт_паказу=5
|правілы_клясыфікацыі=1) Пункты; 2) Розьніца мячоў у асабістых матчах; 3) Загнаныя мячы ў асабістых матчах; 4) Розьніца мячоў агулам; 5) Загнаныя мячы агулам; 6) Ацэнка фэйр-плэй; 5) Рэйтынг ФІФА.

&lt;!--Вызначэньне слупка кваліфікацыі і паніжэньня--&gt;
|загаловак_слупка_вынікаў=QR
|колер_Q1=green1|тэкст_Q1=
}}&lt;/onlyinclude&gt;

{{Справаздача пра матч
|дата            = 15 чэрвеня 2026
|час             = 19:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Гішпанія|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 0:0
|каманда2        = {{Футбол|Каба-Вэрдэ}}
|галы1           = 
|галы2           = 
|стадыён         = [[Мэрсэдэс-Бэнц Стэдыюм]], [[Атланта]]
|гледачы         = 67640
|судзьдзя        = [[Адгам Махадмэ]] (Ярданія)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021482 Справаздача]
|смі             = 
}}
{{Справаздача пра матч
|дата            = 16 чэрвеня 2026
|час             = 01:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Саудаўская Арабія|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 1:1
|каманда2        = {{Футбол|Уругвай}}
|галы1           = [[Абдулела аль-Амры|аль-Амры]] {{Гол|41}}
|галы2           = [[Максіміляна Арауха|М. Арауха]] {{Гол|80}}
|стадыён         = [[Гард-Рок Стэдыюм]], [[Маямі-Гардэнз]]
|гледачы         = 62764
|судзьдзя        = [[Маўрыцыё Марыяні]] (Італія)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021486 Справаздача]
|смі             = 
}}
----
{{Справаздача пра матч
|дата            = 21 чэрвеня 2026
|час             = 19:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Гішпанія|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 4:0
|каманда2        = {{Футбол|Саудаўская Арабія}}
|галы1           = [[Лямін Ямаль|Ямаль]] {{Гол|10}}&lt;br&gt;[[Мікель Аярсабаль|Аярсабаль]] {{Гол|21}}, {{Гол|24}}&lt;br&gt;[[Гасан Тамбакці|Тамбакці]] {{Гол|49|а/г}}
|галы2           = 
|стадыён         = [[Мэрсэдэс-Бэнц Стэдыюм]], [[Атланта]]
|гледачы         = 68239
|судзьдзя        = [[Рафаэл Клаўс]] (Бразылія)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021483 Справаздача]
|смі             = 
}}
{{Справаздача пра матч
|дата            = 22 чэрвеня 2026
|час             = 01:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Уругвай|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 2:2
|каманда2        = {{Футбол|Каба-Вэрдэ}}
|галы1           = [[Максіміляна Арауха|М. Арауха]] {{Гол|44}}&lt;br&gt;[[Агустын Канобіё|Канобіё]] {{Гол|45+6}}
|галы2           = [[Кевін Піна|К. Піна]] {{Гол|21}}&lt;br&gt;[[Элію Варэла|Варэла]] {{Гол|61}}
|стадыён         = [[Гард-Рок Стэдыюм]], [[Маямі-Гардэнз]]
|гледачы         = 64003
|судзьдзя        = [[Эспэн Эскас]] (Нарвэгія)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021487 Справаздача]
|смі             = 
}}
----
{{Справаздача пра матч
|дата            = 27 чэрвеня 2026
|час             = 03:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Каба-Вэрдэ|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 0:0
|каманда2        = {{Футбол|Саудаўская Арабія}}
|галы1           = 
|галы2           = 
|стадыён         = [[NRG Стэдыюм]], [[Г’юстан]]
|гледачы         = 68278
|судзьдзя        = [[Франсуа Летэксье]] (Францыя)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021485 Справаздача]
|смі             = 
}}
{{Справаздача пра матч
|дата            = 27 чэрвеня 2026
|час             = 03:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Уругвай|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 0:1
|каманда2        = {{Футбол|Гішпанія}}
|галы1           = 
|галы2           = [[Алекс Баэна|Баэна]] {{Гол|42}}
|стадыён         = [[Акрон (стадыён)|Акрон]], [[Сапопан]]
|гледачы         = 45065
|судзьдзя        = [[Ісмаіл Эльфат]] (ЗША)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021484 Справаздача]
|смі             = 
}}

=== Група I ===
&lt;onlyinclude&gt;{{#invoke:Спартовая табліца|main|стыль=ВНП
|крыніца=[https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/standings ФІФА]

&lt;!--Месцы камандаў.--&gt;
|каманда1=FRA
|каманда2=NOR
|каманда3=SEN
|каманда4=IRQ

&lt;!--Вынікі камандаў.--&gt;
|абнаўленьне=завершана
|перамогі_FRA=3 |нічыі_FRA=0 |паразы_FRA=0 |мз_FRA=10|мп_FRA=2
|перамогі_SEN=1 |нічыі_SEN=0 |паразы_SEN=2 |мз_SEN=8 |мп_SEN=6
|перамогі_IRQ=0 |нічыі_IRQ=0 |паразы_IRQ=3 |мз_IRQ=1 |мп_IRQ=12
|перамогі_NOR=2 |нічыі_NOR=0 |паразы_NOR=1 |мз_NOR=8 |мп_NOR=7

&lt;!--Кваліфікацыі камандаў.--&gt;
|вынік1=Q1 |вынік2=Q1 |вынік3=Q1

&lt;!--Вызначэньне камандаў (спасылкі ў табліцы)--&gt;
|назва_FRA={{Футбол|Францыя}}
|назва_SEN={{Футбол|Сэнэгал}}
|назва_IRQ={{Футбол|Ірак}}
|назва_NOR={{Футбол|Нарвэгія}}

&lt;!--Настройкі і правілы табліцы--&gt;
|ліміт_паказу=5
|правілы_клясыфікацыі=1) Пункты; 2) Розьніца мячоў у асабістых матчах; 3) Загнаныя мячы ў асабістых матчах; 4) Розьніца мячоў агулам; 5) Загнаныя мячы агулам; 6) Ацэнка фэйр-плэй; 5) Рэйтынг ФІФА.

&lt;!--Вызначэньне слупка кваліфікацыі і паніжэньня--&gt;
|загаловак_слупка_вынікаў=QR
|колер_Q1=green1|тэкст_Q1=
}}&lt;/onlyinclude&gt;

{{Справаздача пра матч
|дата            = 16 чэрвеня 2026
|час             = 22:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Францыя|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 3:1
|каманда2        = {{Футбол|Сэнэгал}}
|галы1           = [[Кіліян Мбапэ|Мбапэ]] {{Гол|66}}, {{Гол|90+6}}&lt;br&gt;[[Брадлі Баркаля|Баркаля]] {{Гол|82}}
|галы2           = [[Ібраім Мбай|Мбай]] {{Гол|90+5}}
|стадыён         = [[Мэтлайф Стэдыюм]], [[Іст-Ратэрфард]]
|гледачы         = 80545
|судзьдзя        = [[Алірэза Фагані]] (Аўстралія)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021490 Справаздача]
|смі             = 
}}
{{Справаздача пра матч
|дата            = 17 чэрвеня 2026
|час             = 01:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Ірак|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 1:4
|каманда2        = {{Футбол|Нарвэгія}}
|галы1           = [[Аймэн Гусэйн|Гусэйн]] {{Гол|39}}
|галы2           = [[Эрлінг Голян|Голян]] {{Гол|29}}, {{Гол|43}}&lt;br&gt;[[Лео Эстыгар|Эстыгар]] {{Гол|76}}&lt;br&gt;[[Аймэн Гусэйн|Гусэйн]] {{Гол|90+6|а/г}}
|стадыён         = [[Джылет Стэдыюм]], [[Фоксбара]]
|гледачы         = 63106
|судзьдзя        = [[П’ер Ачо]] (Габон)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021488 Справаздача]
|смі             = 
}}
----
{{Справаздача пра матч
|дата            = 22 чэрвеня 2026
|час             = 00:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Францыя|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 3:0
|каманда2        = {{Футбол|Ірак}}
|галы1           = [[Кіліян Мбапэ|Мбапэ]] {{Гол|14}}, {{Гол|54}}&lt;br&gt;[[Усман Дэмбэле|Дэмбэле]] {{Гол|66}}
|галы2           = 
|стадыён         = [[Лінкальн Файнэншыял Філд]], [[Філадэлфія]]
|гледачы         = 68324
|судзьдзя        = [[Дру Фішэр]] (Канада)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021492 Справаздача]
|смі             = 
}}
{{Справаздача пра матч
|дата            = 23 чэрвеня 2026
|час             = 03:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Нарвэгія|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 3:2
|каманда2        = {{Футбол|Сэнэгал}}
|галы1           = [[Маркус Пэдэрсэн|Пэдэрсэн]] {{Гол|43}}&lt;br&gt;[[Эрлінг Голян|Голян]] {{Гол|48}}, {{Гол|58}}
|галы2           = [[Ісмаіля Сар|І. Сар]] {{Гол|53}}, {{Гол|90+3}}
|стадыён         = [[Мэтлайф Стэдыюм]], [[Іст-Ратэрфард]]
|гледачы         = 80663
|судзьдзя        = [[Вілтан Сампаю]] (Бразылія)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021491 Справаздача]
|смі             = 
}}
----
{{Справаздача пра матч
|дата            = 26 чэрвеня 2026
|час             = 22:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Нарвэгія|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 1:4
|каманда2        = {{Футбол|Францыя}}
|галы1           = [[Тэлё Осгар|Осгар]] {{Гол|21}}
|галы2           = [[Усман Дэмбэле|Дэмбэле]] {{Гол|7}}, {{Гол|20}}, {{Гол|32}}&lt;br&gt;[[Дэзырэ Дуэ|Дуэ]] {{Гол|90+4}}
|стадыён         = [[Джылет Стэдыюм]], [[Фоксбара]]
|гледачы         = 64146
|судзьдзя        = [[Майкл Олівэр]] (Ангельшчына)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021489 Справаздача]
|смі             = 
}}
{{Справаздача пра матч
|дата            = 26 чэрвеня 2026
|час             = 22:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Сэнэгал|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 5:0
|каманда2        = {{Футбол|Ірак}}
|галы1           = [[Абіб Дыяра|Дыяра]] {{Гол|4}}&lt;br&gt;[[Ісмаіля Сар|І. Сар]] {{Гол|56}}&lt;br&gt;[[Пап Гей|П. Гей]] {{Гол|59}}, {{Гол|71}}&lt;br&gt;[[Іліман Ндыяй|І. Ндыяй]] {{Гол|82}}
|галы2           = 
|стадыён         = [[БМО Філд]], [[Таронта]]
|гледачы         = 43036
|судзьдзя        = [[Энтані Тэйлар]] (Ангельшчына)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021493 Справаздача]
|смі             = 
}}

=== Група J ===
&lt;onlyinclude&gt;{{#invoke:Спартовая табліца|main|стыль=ВНП
|крыніца=[https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/standings ФІФА]

&lt;!--Месцы камандаў.--&gt;
|каманда1=ARG
|каманда2=AUT
|каманда3=ALG
|каманда4=JOR

&lt;!--Вынікі камандаў.--&gt;
|абнаўленьне=завершана
|перамогі_ARG=3 |нічыі_ARG=0 |паразы_ARG=0 |мз_ARG=8 |мп_ARG=1
|перамогі_ALG=1 |нічыі_ALG=1 |паразы_ALG=1 |мз_ALG=5 |мп_ALG=7
|перамогі_AUT=1 |нічыі_AUT=1 |паразы_AUT=1 |мз_AUT=6 |мп_AUT=6
|перамогі_JOR=0 |нічыі_JOR=0 |паразы_JOR=3 |мз_JOR=3 |мп_JOR=8

|заўвага_AUT=Нічыя паміж сабою (Альжыр 3:3 Аўстрыя). У выніку ўжытая агульная розьніца загнаных і прапушчаных галоў.
|заўвага_ALG=AUT

&lt;!--Кваліфікацыі камандаў.--&gt;
|вынік1=Q1 |вынік2=Q1 |вынік3=Q1

&lt;!--Вызначэньне камандаў (спасылкі ў табліцы)--&gt;
|назва_ARG={{Футбол|Аргентына}}
|назва_ALG={{Футбол|Альжыр}}
|назва_AUT={{Футбол|Аўстрыя}}
|назва_JOR={{Футбол|Ярданія}}

&lt;!--Настройкі і правілы табліцы--&gt;
|ліміт_паказу=5
|правілы_клясыфікацыі=1) Пункты; 2) Розьніца мячоў у асабістых матчах; 3) Загнаныя мячы ў асабістых матчах; 4) Розьніца мячоў агулам; 5) Загнаныя мячы агулам; 6) Ацэнка фэйр-плэй; 5) Рэйтынг ФІФА.

&lt;!--Вызначэньне слупка кваліфікацыі і паніжэньня--&gt;
|загаловак_слупка_вынікаў=QR
|колер_Q1=green1|тэкст_Q1=
}}&lt;/onlyinclude&gt;

{{Справаздача пра матч
|дата            = 17 чэрвеня 2026
|час             = 04:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Аргентына|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 3:0
|каманда2        = {{Футбол|Альжыр}}
|галы1           = [[Ліянэль Мэсі|Мэсі]] {{Гол|17}}, {{Гол|60}}, {{Гол|76}}
|галы2           = 
|стадыён         = [[Эраўгэд Стэдыюм]], [[Канзас-Сіці (Мізуры)|Канзас-Сіці]]
|гледачы         = 69045
|судзьдзя        = [[Шыман Марціняк]] (Польшча)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021496 Справаздача]
|смі             = 
}}
{{Справаздача пра матч
|дата            = 17 чэрвеня 2026
|час             = 08:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Аўстрыя|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 3:1
|каманда2        = {{Футбол|Ярданія}}
|галы1           = [[Рамана Шмід|Шмід]] {{Гол|21}}&lt;br&gt;[[Язан аль-Араб|аль-Араб]] {{Гол|77|а/г}}&lt;br&gt;[[Марка Арнаутавіч|Арнаутавіч]] {{Гол|90+12|пэн.}}
|галы2           = [[Алі Альван|Альван]] {{Гол|50}}
|стадыён         = [[Левайс Стэдыюм]], [[Санта-Клара (Каліфорнія)|Санта-Клара]]
|гледачы         = 68527
|судзьдзя        = [[Даганэ Бэйда]] (Маўрытанія)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021498 Справаздача]
|смі             = 
}}
----
{{Справаздача пра матч
|дата            = 22 чэрвеня 2026
|час             = 20:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Аргентына|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 2:0
|каманда2        = {{Футбол|Аўстрыя}}
|галы1           = [[Ліянэль Мэсі|Мэсі]] {{Гол|38}}, {{Гол|90+5}}
|галы2           = 
|стадыён         = [[AT&amp;T Стэдыюм]], [[Арлінгтан (Тэхас)|Арлінгтан]]
|гледачы         = 70649
|судзьдзя        = [[Амін Амар]] (Эгіпет)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021494 Справаздача]
|смі             = 
}}
{{Справаздача пра матч
|дата            = 23 чэрвеня 2026
|час             = 06:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Ярданія|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 1:2
|каманда2        = {{Футбол|Альжыр}}
|галы1           = [[Нізар аль-Рашдан|аль-Рашдан]] {{Гол|36}}
|галы2           = [[Надыр Бэнбуалі|Бэнбуалі]] {{Гол|69}}&lt;br&gt;[[Амін Гуіры|Гуіры]] {{Гол|82}}
|стадыён         = [[Левайс Стэдыюм]], [[Санта-Клара (Каліфорнія)|Санта-Клара]]
|гледачы         = 68371
|судзьдзя        = [[Слаўка Вінчыч]] (Славенія)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021499 Справаздача]
|смі             = 
}}
----
{{Справаздача пра матч
|дата            = 28 чэрвеня 2026
|час             = 05:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Альжыр|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 3:3
|каманда2        = {{Футбол|Аўстрыя}}
|галы1           = [[Рафік Бэльгалі|Бэльгалі]] {{Гол|45}}&lt;br&gt;[[Рыяд Магрэз|Магрэз]] {{Гол|60}}, {{Гол|90+3}}
|галы2           = [[Марка Арнаутавіч|Арнаутавіч]] {{Гол|28}}&lt;br&gt;[[Марсэль Забіцэр|Забіцэр]] {{Гол|55}}&lt;br&gt;[[Саша Калайджыч|Калайджыч]] {{Гол|90+6}}
|стадыён         = [[Эраўгэд Стэдыюм]], [[Канзас-Сіці (Мізуры)|Канзас-Сіці]]
|гледачы         = 69045
|судзьдзя        = [[Ілгіз Танташаў]] (Узбэкістан)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021497 Справаздача]
|смі             = 
}}
{{Справаздача пра матч
|дата            = 28 чэрвеня 2026
|час             = 05:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Ярданія|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 1:3
|каманда2        = {{Футбол|Аргентына}}
|галы1           = [[Муса аль-Таамары|аль-Таамары]] {{Гол|55}}
|галы2           = [[Джавані Лё Сэльса|Лё Сэльса]] {{Гол|19}}&lt;br&gt;[[Ляўтара Мартынэс|Ляўт. Мартынэс]] {{Гол|31|пэн.}}&lt;br&gt;[[Ліянэль Мэсі|Мэсі]] {{Гол|80}}
|стадыён         = [[AT&amp;T Стэдыюм]], [[Арлінгтан (Тэхас)|Арлінгтан]]
|гледачы         = 70649
|судзьдзя        = [[Іштван Ковач]] (Румынія)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021495 Справаздача]
|смі             = 
}}

=== Група K ===
&lt;onlyinclude&gt;{{#invoke:Спартовая табліца|main|стыль=ВНП
|крыніца=[https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/standings ФІФА]

&lt;!--Месцы камандаў.--&gt;
|каманда1=COL
|каманда2=POR
|каманда3=COD
|каманда4=UZB

&lt;!--Вынікі камандаў.--&gt;
|абнаўленьне=завершана
|перамогі_POR=1 |нічыі_POR=2 |паразы_POR=0 |мз_POR=6 |мп_POR=1
|перамогі_COD=1 |нічыі_COD=1 |паразы_COD=1 |мз_COD=4 |мп_COD=3
|перамогі_UZB=0 |нічыі_UZB=0 |паразы_UZB=3 |мз_UZB=2 |мп_UZB=11
|перамогі_COL=2 |нічыі_COL=1 |паразы_COL=0 |мз_COL=4 |мп_COL=1

&lt;!--Кваліфікацыі камандаў.--&gt;
|вынік1=Q1 |вынік2=Q1 |вынік3=Q1

&lt;!--Вызначэньне камандаў (спасылкі ў табліцы)--&gt;
|назва_POR={{Футбол|Партугалія}}
|назва_COD={{Футбол|Дэмакратычная Рэспубліка Конга|назва=ДР Конга}}
|назва_UZB={{Футбол|Узбэкістан}}
|назва_COL={{Футбол|Калюмбія}}

&lt;!--Настройкі і правілы табліцы--&gt;
|ліміт_паказу=5
|правілы_клясыфікацыі=1) Пункты; 2) Розьніца мячоў у асабістых матчах; 3) Загнаныя мячы ў асабістых матчах; 4) Розьніца мячоў агулам; 5) Загнаныя мячы агулам; 6) Ацэнка фэйр-плэй; 5) Рэйтынг ФІФА.

&lt;!--Вызначэньне слупка кваліфікацыі і паніжэньня--&gt;
|загаловак_слупка_вынікаў=QR
|колер_Q1=green1|тэкст_Q1=
}}&lt;/onlyinclude&gt;

{{Справаздача пра матч
|дата            = 17 чэрвеня 2026
|час             = 20:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Партугалія|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 1:1
|каманда2        = {{Футбол|Дэмакратычная Рэспубліка Конга|назва=ДР Конга}}
|галы1           = [[Жуан Нэвіш|Нэвіш]] {{Гол|6}}
|галы2           = [[Яан Віса|Віса]] {{Гол|45+5}}
|стадыён         = [[NRG Стэдыюм]], [[Г’юстан]]
|гледачы         = 68777
|судзьдзя        = [[Абдульрагман аль-Джасім]] (Катар)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021502 Справаздача]
|смі             = 
}}
{{Справаздача пра матч
|дата            = 18 чэрвеня 2026
|час             = 05:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Узбэкістан|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 1:3
|каманда2        = {{Футбол|Калюмбія}}
|галы1           = [[Абасбэк Файзулаеў|Файзулаеў]] {{Гол|60}}
|галы2           = [[Даніель Муньяс Мэхія|Муньяс]] {{Гол|40}}&lt;br&gt;[[Люіс Фэрнанда Дыяс|Дыяс]] {{Гол|65}}&lt;br&gt;[[Хамінтан Кампас|Кампас]] {{Гол|90+9}}
|стадыён         = [[Ацтэка]], [[Мэхіка]]
|гледачы         = 80824
|судзьдзя        = [[Энтані Тэйлар]] (Ангельшчына)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021504 Справаздача]
|смі             = 
}}
----
{{Справаздача пра матч
|дата            = 23 чэрвеня 2026
|час             = 20:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Партугалія|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 5:0
|каманда2        = {{Футбол|Узбэкістан}}
|галы1           = [[Крыштыяну Раналду|Раналду]] {{Гол|6}}, {{Гол|39}}&lt;br&gt;[[Нуну Алешандры Таварыш Мэндыш|Мэндыш]] {{Гол|17}}&lt;br&gt;[[Абдувахід Нэматаў|Нэматаў]] {{Гол|60|а/г}}&lt;br&gt;[[Рафаэл Леан|Леан]] {{Гол|87}}
|галы2           = 
|стадыён         = [[NRG Стэдыюм]], [[Г’юстан]]
|гледачы         = 68777
|судзьдзя        = [[Джаляль Джаед]] (Марока)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021503 Справаздача]
|смі             = 
}}
{{Справаздача пра матч
|дата            = 24 чэрвеня 2026
|час             = 05:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Калюмбія|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 1:0
|каманда2        = {{Футбол|Дэмакратычная Рэспубліка Конга|назва=ДР Конга}}
|галы1           = [[Даніель Муньяс Мэхія|Муньяс]] {{Гол|76}}
|галы2           = 
|стадыён         = [[Акрон (стадыён)|Акрон]], [[Сапопан]]
|гледачы         = 45358
|судзьдзя        = [[Маўрыцыё Марыяні]] (Італія)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021501 Справаздача]
|смі             = 
}}
----
{{Справаздача пра матч
|дата            = 28 чэрвеня 2026
|час             = 02:30 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Калюмбія|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 0:0
|каманда2        = {{Футбол|Партугалія}}
|галы1           = 
|галы2           = 
|стадыён         = [[Гард-Рок Стэдыюм]], [[Маямі Гардэнз]]
|гледачы         = 64478
|судзьдзя        = [[Алірэза Фагані]] (Аўстралія)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021505 Справаздача]
|смі             = 
}}
{{Справаздача пра матч
|дата            = 28 чэрвеня 2026
|час             = 02:30 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Дэмакратычная Рэспубліка Конга|назва=ДР Конга|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 3:1
|каманда2        = {{Футбол|Узбэкістан}}
|галы1           = [[Яан Віса|Віса]] {{Гол|68|пэн.}}, {{Гол|90+1}}&lt;br&gt;[[Фістон Маель|Маель]] {{Гол|78}}
|галы2           = [[Эльдор Шамуродаў|Шамуродаў]] {{Гол|10}}
|стадыён         = [[Мэрсэдэс-Бэнц Стэдыюм]], [[Атланта]]
|гледачы         = 68239
|судзьдзя        = [[Фэлікс Цваер]] (Нямеччына)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021500 Справаздача]
|смі             = 
}}

=== Група L ===
&lt;onlyinclude&gt;{{#invoke:Спартовая табліца|main|стыль=ВНП
|крыніца=[https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/standings ФІФА]

&lt;!--Месцы камандаў.--&gt;
|каманда1=ENG
|каманда2=CRO
|каманда3=GHA
|каманда4=PAN

&lt;!--Вынікі камандаў.--&gt;
|абнаўленьне=завершана
|перамогі_ENG=2 |нічыі_ENG=1 |паразы_ENG=0 |мз_ENG=6 |мп_ENG=2
|перамогі_CRO=2 |нічыі_CRO=0 |паразы_CRO=1 |мз_CRO=5 |мп_CRO=5
|перамогі_GHA=1 |нічыі_GHA=1 |паразы_GHA=1 |мз_GHA=2 |мп_GHA=2
|перамогі_PAN=0 |нічыі_PAN=0 |паразы_PAN=3 |мз_PAN=0 |мп_PAN=4

&lt;!--Кваліфікацыі камандаў.--&gt;
|вынік1=Q1 |вынік2=Q1 |вынік3=Q1

&lt;!--Вызначэньне камандаў (спасылкі ў табліцы)--&gt;
|назва_ENG={{Футбол|Ангельшчына}}
|назва_CRO={{Футбол|Харватыя}}
|назва_GHA={{Футбол|Гана}}
|назва_PAN={{Футбол|Панама}}

&lt;!--Настройкі і правілы табліцы--&gt;
|ліміт_паказу=5
|правілы_клясыфікацыі=1) Пункты; 2) Розьніца мячоў у асабістых матчах; 3) Загнаныя мячы ў асабістых матчах; 4) Розьніца мячоў агулам; 5) Загнаныя мячы агулам; 6) Ацэнка фэйр-плэй; 5) Рэйтынг ФІФА.

&lt;!--Вызначэньне слупка кваліфікацыі і паніжэньня--&gt;
|загаловак_слупка_вынікаў=QR
|колер_Q1=green1|тэкст_Q1=
}}&lt;/onlyinclude&gt;

{{Справаздача пра матч
|дата            = 17 чэрвеня 2026
|час             = 23:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Ангельшчына|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 4:2
|каманда2        = {{Футбол|Харватыя}}
|галы1           = [[Гары Кейн|Кейн]] {{Гол|12|пэн.}}, {{Гол|42}}&lt;br&gt;[[Джуд Бэлінггэм|Бэлінггэм]] {{Гол|47}}&lt;br&gt;[[Маркус Рашфард|Рашфард]] {{Гол|85}}
|галы2           = [[Марцін Батурына|Батурына]] {{Гол|36}}&lt;br&gt;[[Пэтар Муса|Муса]] {{Гол|45+5}}
|стадыён         = [[AT&amp;T Стэдыюм]], [[Арлінгтан (Тэхас)|Арлінгтан]]
|гледачы         = 70389
|судзьдзя        = [[Клеман Цюрпэн]] (Францыя)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021507 Справаздача]
|смі             = 
}}
{{Справаздача пра матч
|дата            = 18 чэрвеня 2026
|час             = 02:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Гана|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 1:0
|каманда2        = {{Футбол|Панама}}
|галы1           = [[Калеб Ірэнк’і|Ірэнк’і]] {{Гол|90+5}}
|галы2           = 
|стадыён         = [[БМО Філд]], [[Таронта]]
|гледачы         = 42942
|судзьдзя        = [[Глен Нюбэрг]] (Швэцыя)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021510 Справаздача]
|смі             = 
}}
----
{{Справаздача пра матч
|дата            = 23 чэрвеня 2026
|час             = 23:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Ангельшчына|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 0:0
|каманда2        = {{Футбол|Гана}}
|галы1           = 
|галы2           = 
|стадыён         = [[Джылет Стэдыюм]], [[Фоксбара]]
|гледачы         = 63983
|судзьдзя        = [[Саід Мартынэс]] (Гандурас)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021506 Справаздача]
|смі             = 
}}
{{Справаздача пра матч
|дата            = 24 чэрвеня 2026
|час             = 02:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Панама|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 0:1
|каманда2        = {{Футбол|Харватыя}}
|галы1           = 
|галы2           = [[Антэ Будзімір|Будзімір]] {{Гол|54}}
|стадыён         = [[БМО Філд]], [[Таронта]]
|гледачы         = 43036
|судзьдзя        = [[П’ер Ачо]] (Габон)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021511 Справаздача]
|смі             = 
}}
----
{{Справаздача пра матч
|дата            = 28 чэрвеня 2026
|час             = 00:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Панама|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 0:2
|каманда2        = {{Футбол|Ангельшчына}}
|галы1           = 
|галы2           = [[Джуд Бэлінггэм|Бэлінггэм]] {{Гол|62}}&lt;br&gt;[[Гары Кейн|Кейн]] {{Гол|67}}
|стадыён         = [[Мэтлайф Стэдыюм]], [[Іст-Ратэрфард]]
|гледачы         = 80663
|судзьдзя        = [[Абдульрагман аль-Джасім]] (Катар)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021508 Справаздача]
|смі             = 
}}
{{Справаздача пра матч
|дата            = 28 чэрвеня 2026
|час             = 00:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Харватыя|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 2:1
|каманда2        = {{Футбол|Гана}}
|галы1           = [[Пэтар Сучыч|П. Сучыч]] {{Гол|31}}&lt;br&gt;[[Нікала Ўлашыч|Улашыч]] {{Гол|83}}
|галы2           = [[Дэрык Люкасэн|Люкасэн]] {{Гол|73}}
|стадыён         = [[Лінкальн Файнэншыял Філд]], [[Філадэлфія]]
|гледачы         = 68324
|судзьдзя        = [[Дру Фішэр]] (Канада)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021509 Справаздача]
|смі             = 
}}

== Плэй-оф ==
{{#invoke:RoundN|main|columns=5
|RD1=1/16 фіналу
|RD2=1/8 фіналу

|29 чэрвеня|{{Футбол|Нямеччына}}|1 (3)¹|'''{{Футбол|Парагвай}}'''|'''1 (4)'''
|1 ліпеня|'''{{Футбол|Францыя}}'''|'''3'''|{{Футбол|Швэцыя}}|0
|28 чэрвеня|{{Футбол|ПАР}}|0|'''{{Футбол|Канада}}'''|'''1'''
|30 чэрвеня|{{Футбол|Нідэрлянды}}|1 (2)¹|'''{{Футбол|Марока}}'''|'''1 (3)'''
|2 ліпеня|{{Футбол|Партугалія}}||{{Футбол|Харватыя}}|
|2 ліпеня|{{Футбол|Гішпанія}}||{{Футбол|Аўстрыя}}|
|2 ліпеня|{{Футбол|ЗША}}||{{Футбол|Босьнія і Герцагавіна}}|
|1 ліпеня|{{Футбол|Бэльгія}}||{{Футбол|Сэнэгал}}|
|29 чэрвеня|'''{{Футбол|Бразылія}}'''|'''2'''|{{Футбол|Японія}}|1
|30 чэрвеня|{{Футбол|Кот д’Івуар}}|1|'''{{Футбол|Нарвэгія}}'''|'''2'''
|1 ліпеня|'''{{Футбол|Мэксыка}}'''|'''2'''|{{Футбол|Эквадор}}|0
|1 ліпеня|'''{{Футбол|Ангельшчына}}'''|'''2'''|{{Футбол|Дэмакратычная Рэспубліка Конга|назва=ДР Конга}}|1
|4 ліпеня|{{Футбол|Аргентына}}||{{Футбол|Каба-Вэрдэ}}|
|3 ліпеня|{{Футбол|Аўстралія}}||{{Футбол|Эгіпет}}|
|3 ліпеня|{{Футбол|Швайцарыя}}||{{Футбол|Альжыр}}|
|4 ліпеня|{{Футбол|Калюмбія}}||{{Футбол|Гана}}|

|5 ліпеня|{{Футбол|Парагвай}}||{{Футбол|Францыя}}|
|4 ліпеня|{{Футбол|Канада}}||{{Футбол|Марока}}|
|6 ліпеня||||
|7 ліпеня||||
|5 ліпеня|{{Футбол|Бразылія}}||{{Футбол|Нарвэгія}}|
|6 ліпеня|{{Футбол|Мэксыка}}||{{Футбол|Ангельшчына}}|
|7 ліпеня||||
|7 ліпеня||||

|9 ліпеня||||
|11 ліпеня||||
|12 ліпеня||||
|12 ліпеня||||

|14 ліпеня||||
|15 ліпеня||||

|19 ліпеня||||
|19 ліпеня||||
}}
:&lt;small&gt;¹ — матч завершыўся ў сэрыі пэнальці&lt;/small&gt;

=== 1/16 фіналу ===
{{Справаздача пра матч
|дата            = 28 чэрвеня 2026
|час             = 22:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|ПАР|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 0:1
|каманда2        = {{Футбол|Канада}}
|галы1           = 
|галы2           = [[Стывэн Эўштакію|Эўштакію]] {{Гол|90+2}}
|стадыён         = [[Соў-Фай Стэдыюм]], [[Інгелўуд (Каліфорнія)|Інгелўуд]]
|гледачы         = 69237
|судзьдзя        = [[Жуан Піньейру]] (Партугалія)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021518 Справаздача]
|смі             = 
}}
----
{{Справаздача пра матч
|дата            = 29 чэрвеня 2026
|час             = 20:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Бразылія|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 2:1
|каманда2        = {{Футбол|Японія}}
|галы1           = [[Казэміру]] {{Гол|56}}&lt;br&gt;[[Габрыел Мартынэльлі|Мартынэльлі]] {{Гол|90+5}}
|галы2           = [[Кайсю Сано|Сано]] {{Гол|29}}
|стадыён         = [[NRG Стэдыюм]], [[Г’юстан]]
|гледачы         = 68777
|судзьдзя        = [[Маўрыцыё Марыяні]] (Італія)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021516 Справаздача]
|смі             = 
}}
----
{{Справаздача пра матч
|дата            = 29 чэрвеня 2026
|час             = 23:30 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Нямеччына|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 1:1
|каманда2        = {{Футбол|Парагвай}}
|галы1           = [[Кай Гавэрц|Гавэрц]] {{Гол|54}}
|галы2           = [[Хуліё Сэсар Энсыса Эсьпіналя|Энсыса]] {{Гол|42}}
|стадыён         = [[Джылет Стэдыюм]], [[Фоксбара]]
|гледачы         = 63945
|судзьдзя        = [[Джаляль Джаед]] (Марока)
|лік па пэнальці = 3:4
|пэнальці1       = [[Кай Гавэрц|Гавэрц]] {{пэнміма}}&lt;br&gt;[[Ёзуа Кіміх|Кіміх]] {{пэнгол}}&lt;br&gt;[[Джамал Мусіяла|Мусіяла]] {{пэнгол}}&lt;br&gt;[[Нік Вольтэмадэ|Вольтэмадэ]] {{пэнміма}}&lt;br&gt;[[Надым Аміры|Аміры]] {{пэнгол}}&lt;br&gt;[[Ёнатан Та|Та]] {{пэнміма}}
|пэнальці2       = {{пэнгол}} [[Маўрысію Магальяйнс Праду|Маўрысію]]&lt;br&gt;{{пэнгол}} [[Густава Гомэс|Г. Гомэс]]&lt;br&gt;{{пэнгол}} [[Матыяс Галярса Фонда|Галярса]]&lt;br&gt;{{пэнміма}} [[Антоніё Санабрыя|Санабрыя]]&lt;br&gt;{{пэнміма}} [[Фабіян Бальбуэна|Бальбуэна]]&lt;br&gt;{{пэнгол}} [[Хасэ Канале|Канале]]
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021513 Справаздача]
|смі             = 
}}
----
{{Справаздача пра матч
|дата            = 30 чэрвеня 2026
|час             = 04:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Нідэрлянды|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 1:1
|каманда2        = {{Футбол|Марока}}
|галы1           = [[Кодзі Гакпа|Гакпа]] {{Гол|72}}
|галы2           = [[Іса Дыёп|Дыёп]] {{Гол|90+1}}
|стадыён         = [[Эстадыё BBVA]], [[Гвадалюпэ]]
|гледачы         = 51243
|судзьдзя        = [[Вілтан Сампаю]] (Бразылія)
|лік па пэнальці = 2:3
|пэнальці1       = [[Тэн Коопмэйнэрс|Коопмэйнэрс]] {{пэнгол}}&lt;br&gt;[[Джастын Клёйвэрт|Клёйвэрт]] {{пэнміма}}&lt;br&gt;[[Ваўт Вэггорст|Вэггорст]] {{пэнгол}}&lt;br&gt;[[Кінтэн Тымбэр|Тымбэр]] {{пэнміма}}&lt;br&gt;[[Крысэнсіё Сумэрвіль|Сумэрвіль]] {{пэнміма}}
|пэнальці2       = {{пэнміма}} [[Ніль Эль-Айнаўі|Эль-Айнаўі]]&lt;br&gt;{{пэнгол}} [[Суфіян Рагімі|Рагімі]]&lt;br&gt;{{пэнгол}} [[Шэмсдын Тальбі|Тальбі]]&lt;br&gt;{{пэнміма}} [[Ашраф Гакімі|Гакімі]]&lt;br&gt;{{пэнгол}} [[Ісмаэль Сайбары|Сайбары]]
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021522 Справаздача]
|смі             = 
}}
----
{{Справаздача пра матч
|дата            = 30 чэрвеня 2026
|час             = 20:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Кот д’Івуар|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 1:2
|каманда2        = {{Футбол|Нарвэгія}}
|галы1           = [[Амад Дыяльлё|Дыяльлё]] {{Гол|74}}
|галы2           = [[Антоніё Нуса|Нуса]] {{Гол|39}}&lt;br&gt;[[Эрлінг Голян|Голян]] {{Гол|86}}
|стадыён         = [[AT&amp;T Стэдыюм]], [[Арлінгтан (Тэхас)|Арлінгтан]]
|гледачы         = 69665
|судзьдзя        = [[Хэсус Валенсуэля]] (Вэнэсуэла)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021514 Справаздача]
|смі             = 
}}
----
{{Справаздача пра матч
|дата            = 1 ліпеня 2026
|час             = 00:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Францыя|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 3:0
|каманда2        = {{Футбол|Швэцыя}}
|галы1           = [[Кіліян Мбапэ|Мбапэ]] {{Гол|45}}, {{Гол|74}}&lt;br&gt;[[Брадлі Баркаля|Баркаля]] {{Гол|53}}
|галы2           = 
|стадыён         = [[Мэтлайф Стэдыюм]], [[Іст-Ратэрфард]]
|гледачы         = 80663
|судзьдзя        = [[Дані Макелі]] (Нідэрлянды)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021523 Справаздача]
|смі             = 
}}
----
{{Справаздача пра матч
|дата            = 1 ліпеня 2026
|час             = 04:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Мэксыка|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 2:0
|каманда2        = {{Футбол|Эквадор}}
|галы1           = [[Хуліян Кіньёнэс|Кіньёнэс]] {{Гол|22}}&lt;br&gt;[[Рауль Хімэнэс|Хімэнэс]] {{Гол|31}}
|галы2           = 
|стадыён         = [[Ацтэка]], [[Мэхіка]]
|гледачы         = 80824
|судзьдзя        = [[Слаўка Вінчыч]] (Славенія)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021520 Справаздача]
|смі             = 
}}
----
{{Справаздача пра матч
|дата            = 1 ліпеня 2026
|час             = 19:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Ангельшчына|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 2:1
|каманда2        = {{Футбол|Дэмакратычная Рэспубліка Конга|назва=ДР Конга}}
|галы1           = [[Гары Кейн|Кейн]] {{Гол|75}}, {{Гол|86}}
|галы2           = [[Брыян Сыпэнга|Сыпэнга]] {{Гол|7}}
|стадыён         = [[Мэрсэдэс-Бэнц Стэдыюм]], [[Атланта]]
|гледачы         = 68239
|судзьдзя        = [[Адгам Махадмэ]] (Ярданія)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021512 Справаздача]
|смі             = 
}}
----
{{Справаздача пра матч
|дата            = 1 ліпеня 2026
|час             = 23:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Бэльгія|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = :
|каманда2        = {{Футбол|Сэнэгал}}
|галы1           = 
|галы2           = 
|стадыён         = [[Люмэн Філд]], [[Сіетл]]
|гледачы         = 
|судзьдзя        = [[Саід Мартынэс]] (Гандурас)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021525 Справаздача]
|смі             = 
}}
----
{{Справаздача пра матч
|дата            = 2 ліпеня 2026
|час             = 05:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|ЗША|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = :
|каманда2        = {{Футбол|Босьнія і Герцагавіна}}
|галы1           = 
|галы2           = 
|стадыён         = [[Левайс Стэдыюм]], [[Санта-Клара (Каліфорнія)|Санта-Клара]]
|гледачы         = 
|судзьдзя        = [[Рафаэл Клаўс]] (Бразылія)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021524 Справаздача]
|смі             = 
}}
----
{{Справаздача пра матч
|дата            = 2 ліпеня 2026
|час             = 22:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Гішпанія|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = :
|каманда2        = {{Футбол|Аўстрыя}}
|галы1           = 
|галы2           = 
|стадыён         = [[Соў-Фай Стэдыюм]], [[Інгелўуд (Каліфорнія)|Інгелўуд]]
|гледачы         = 
|судзьдзя        = [[Глен Нюбэрг]] (Швэцыя)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021519 Справаздача]
|смі             = 
}}
----
{{Справаздача пра матч
|дата            = 3 ліпеня 2026
|час             = 02:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Партугалія|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = :
|каманда2        = {{Футбол|Харватыя}}
|галы1           = 
|галы2           = 
|стадыён         = [[БМО Філд]], [[Таронта]]
|гледачы         = 
|судзьдзя        = [[Эспэн Эскас]] (Нарвэгія)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021526 Справаздача]
|смі             = 
}}
----
{{Справаздача пра матч
|дата            = 3 ліпеня 2026
|час             = 06:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Швайцарыя|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = :
|каманда2        = {{Футбол|Альжыр}}
|галы1           = 
|галы2           = 
|стадыён         = [[Бі-Сі Плэйс]], [[Ванкувэр]]
|гледачы         = 
|судзьдзя        = [[Яэль Фалькон]] (Аргентына)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021527 Справаздача]
|смі             = 
}}
----
{{Справаздача пра матч
|дата            = 3 ліпеня 2026
|час             = 21:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Аўстралія|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = :
|каманда2        = {{Футбол|Эгіпет}}
|галы1           = 
|галы2           = 
|стадыён         = [[AT&amp;T Стэдыюм]], [[Арлінгтан (Тэхас)|Арлінгтан]]
|гледачы         = 
|судзьдзя        = 
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021515 Справаздача]
|смі             = 
}}
----
{{Справаздача пра матч
|дата            = 4 ліпеня 2026
|час             = 01:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Аргентына|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = :
|каманда2        = {{Футбол|Каба-Вэрдэ}}
|галы1           = 
|галы2           = 
|стадыён         = [[Гард-Рок Стэдыюм]], [[Маямі-Гардэнз]]
|гледачы         = 
|судзьдзя        = 
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021521 Справаздача]
|смі             = 
}}
----
{{Справаздача пра матч
|дата            = 4 ліпеня 2026
|час             = 04:30 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Калюмбія|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = :
|каманда2        = {{Футбол|Гана}}
|галы1           = 
|галы2           = 
|стадыён         = [[Эраўгэд Стэдыюм]], [[Канзас-Сіці (Мізуры)|Канзас-Сіці]]
|гледачы         = 
|судзьдзя        = 
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021517 Справаздача]
|смі             = 
}}

=== 1/8 фіналу ===
{{Справаздача пра матч
|дата            = 4 ліпеня 2026
|час             = 20:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Канада|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = :
|каманда2        = {{Футбол|Марока}}
|галы1           = 
|галы2           = 
|стадыён         = [[NRG Стэдыюм]], [[Г’юстан]]
|гледачы         = 
|судзьдзя        = 
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021530 Справаздача]
|смі             = 
}}
----
{{Справаздача пра матч
|дата            = 5 ліпеня 2026
|час             = 00:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Парагвай|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = :
|каманда2        = {{Футбол|Францыя}}
|галы1           = 
|галы2           = 
|стадыён         = [[Лінкальн Файнэншыял Філд]], [[Філадэлфія]]
|гледачы         = 
|судзьдзя        = 
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021533 Справаздача]
|смі             = 
}}
----
{{Справаздача пра матч
|дата            = 5 ліпеня 2026
|час             = 23:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Бразылія|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = :
|каманда2        = {{Футбол|Нарвэгія}}
|галы1           = 
|галы2           = 
|стадыён         = [[Мэтлайф Стэдыюм]], [[Іст-Ратэрфард]]
|гледачы         = 
|судзьдзя        = 
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021532 Справаздача]
|смі             = 
}}
----
{{Справаздача пра матч
|дата            = 6 ліпеня 2026
|час             = 03:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Мэксыка|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = :
|каманда2        = {{Футбол|Ангельшчына}}
|галы1           = 
|галы2           = 
|стадыён         = [[Ацтэка]], [[Мэхіка]]
|гледачы         = 
|судзьдзя        = 
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021531 Справаздача]
|смі             = 
}}
----
{{Справаздача пра матч
|дата            = 6 ліпеня 2026
|час             = 22:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = 
|лік             = :
|каманда2        = 
|галы1           = 
|галы2           = 
|стадыён         = [[AT&amp;T Стэдыюм]], [[Арлінгтан (Тэхас)|Арлінгтан]]
|гледачы         = 
|судзьдзя        = 
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021529 Справаздача]
|смі             = 
}}
----
{{Справаздача пра матч
|дата            = 7 ліпеня 2026
|час             = 03:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = 
|лік             = :
|каманда2        = 
|галы1           = 
|галы2           = 
|стадыён         = [[Люмэн Філд]], [[Сіетл]]
|гледачы         = 
|судзьдзя        = 
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021534 Справаздача]
|смі             = 
}}
----
{{Справаздача пра матч
|дата            = 7 ліпеня 2026
|час             = 19:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = 
|лік             = :
|каманда2        = 
|галы1           = 
|галы2           = 
|стадыён         = [[Мэрсэдэс-Бэнц Стэдыюм]], [[Атланта]]
|гледачы         = 
|судзьдзя        = 
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021528 Справаздача]
|смі             = 
}}
----
{{Справаздача пра матч
|дата            = 7 ліпеня 2026
|час             = 23:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = 
|лік             = :
|каманда2        = 
|галы1           = 
|галы2           = 
|стадыён         = [[Бі-Сі Плэйс]], [[Ванкувэр]]
|гледачы         = 
|судзьдзя        = 
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021535 Справаздача]
|смі             = 
}}

=== 1/4 фіналу ===
{{Справаздача пра матч
|дата            = 9 ліпеня 2026
|час             = 23:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = 
|лік             = :
|каманда2        = 
|галы1           = 
|галы2           = 
|стадыён         = [[Джылет Стэдыюм]], [[Фоксбара]]
|гледачы         = 
|судзьдзя        = 
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289289/400021536 Справаздача]
|смі             = 
}}
----
{{Справаздача пра матч
|дата            = 11 ліпеня 2026
|час             = 00:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = 
|лік             = :
|каманда2        = 
|галы1           = 
|галы2           = 
|стадыён         = [[Соў-Фай Стэдыюм]], [[Інгелўуд (Каліфорнія)|Інгелўуд]]
|гледачы         = 
|судзьдзя        = 
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289289/400021538 Справаздача]
|смі             = 
}}
----
{{Справаздача пра матч
|дата            = 12 ліпеня 2026
|час             = 00:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = 
|лік             = :
|каманда2        = 
|галы1           = 
|галы2           = 
|стадыён         = [[Гард-Рок Стэдыюм]], [[Маямі-Гардэнз]]
|гледачы         = 
|судзьдзя        = 
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289289/400021539 Справаздача]
|смі             = 
}}
----
{{Справаздача пра матч
|дата            = 12 ліпеня 2026
|час             = 04:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = 
|лік             = :
|каманда2        = 
|галы1           = 
|галы2           = 
|стадыён         = [[Эраўгэд Стэдыюм]], [[Канзас-Сіці (Мізуры)|Канзас-Сіці]]
|гледачы         = 
|судзьдзя        = 
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289289/400021537 Справаздача]
|смі             = 
}}

=== 1/2 фіналу ===
{{Справаздача пра матч
|дата            = 14 ліпеня 2026
|час             = 22:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = 
|лік             = :
|каманда2        = 
|галы1           = 
|галы2           = 
|стадыён         = [[AT&amp;T Стэдыюм]], [[Арлінгтан (Тэхас)|Арлінгтан]]
|гледачы         = 
|судзьдзя        = 
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289290/400021541 Справаздача]
|смі             = 
}}
----
{{Справаздача пра матч
|дата            = 15 ліпеня 2026
|час             = 22:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = 
|лік             = :
|каманда2        = 
|галы1           = 
|галы2           = 
|стадыён         = [[Мэрсэдэс-Бэнц Стэдыюм]], [[Атланта]]
|гледачы         = 
|судзьдзя        = 
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289290/400021540 Справаздача]
|смі             = 
}}

=== Матч за 3-е месца ===
{{Справаздача пра матч
|дата            = 19 ліпеня 2026
|час             = 00:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = 
|лік             = :
|каманда2        = 
|галы1           = 
|галы2           = 
|стадыён         = [[Гард-Рок Стэдыюм]], [[Маямі-Гардэнз]]
|гледачы         = 
|судзьдзя        = 
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289291/400021542 Справаздача]
|смі             = 
}}

=== Фінал ===
{{Справаздача пра матч
|дата            = 19 ліпеня 2026
|час             = 22:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = 
|лік             = :
|каманда2        = 
|галы1           = 
|галы2           = 
|стадыён         = [[Мэтлайф Стэдыюм]], [[Іст-Ратэрфард]]
|гледачы         = 
|судзьдзя        = 
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289292/400021543 Справаздача]
|смі             = 
}}

== Маркетынг ==
=== Брэндаваньне ===
Афіцыйная эмблема і брэндавая ідэнтычнасьць былі высунутыя для публікі 17 траўня 2023 году ў [[абсэрваторыі Грыфіта]] ў [[Лос-Анджэлес]]е. Базавая форма эмблемы складаецца з вэртыкальна «складзеных» лічбаў 26 з выявай [[Кубак сьвету ФІФА (прыз)|Кубка сьвету ФІФА]] на пярэднім пляне. Пры гэтым упершыню ў гісторыі трафэй быў выяўлены на эмблеме чэмпіянату сьвету як фатаграфія, а не стылізаванае графічнае адлюстраваньне. Дызайн быў распрацаваны гэтак, каб яго можна было адаптаваць да рознага кшталту тла&lt;ref&gt;{{спасылка|аўтар=Cook, Glenn|спасылка=https://news.sportslogos.net/2023/05/17/fifa-unveils-visual-identity-for-2026-world-cup-in-north-america/soccer/|загаловак=FIFA Unveils Logo For 2026 World Cup in North America|выдавецтва=SportsLogos.Net News|дата публікацыі=05.2023|копія=https://web.archive.org/web/20230518041252/https://news.sportslogos.net/2023/05/17/fifa-unveils-visual-identity-for-2026-world-cup-in-north-america/soccer/|дата копіі=05.2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot; &gt;{{спасылка|аўтар=Cook, Glenn|спасылка=https://news.sportslogos.net/2023/05/18/is-that-it-reaction-to-2026-world-cup-logo-swift-overwhelmingly-negative/soccer/|загаловак='Is That It?': Reaction to 2026 World Cup Logo Swift, Overwhelmingly Negative|выдавецтва=SportsLogos.Net News|дата публікацыі=05.2023|копія=https://web.archive.org/web/20230518200435/https://news.sportslogos.net/2023/05/18/is-that-it-reaction-to-2026-world-cup-logo-swift-overwhelmingly-negative/soccer/|дата копіі=05.2023}}&lt;/ref&gt;.

[[Файл:2026 FIFA WC countdown clock Paseo de la Reforma.jpg|значак|Гадзіньнік адліку часу да пачатку чэмпіянату, усталяваны ў [[Мэксыка|Мэксыцы]].]]
Наступнага дня ФІФА прадставіла варыянты эмблемы для кожнага гораду-гаспадара. Гэтак яны ўтрымліваюць каляровыя мадыфікацыі і элемэнты, якія адлюстроўваюць мясцовы ляндшафт або культуру. Да прыкладу, у эмблеме, распрацавай для Лос-Анджэлесу, былі стылізаваныя сонца і хвалі, а ў эмблеме [[Мантэрэй|Мантэрэю]] зьмешчаная выява гары [[Сэра-дэ-ля-Сыльля]], а ў эмблеме [[Таронта]] выяўленыя гарадзкі краявід і [[Сі-Эн Таўэр]]&lt;ref&gt;{{спасылка|аўтар=Cook, Glenn|спасылка=https://news.sportslogos.net/2023/05/19/fifa-host-cities-roll-out-specific-branding-for-2026-world-cup/soccer/|загаловак=FIFA, Host Cities Roll Out Specific Branding for 2026 World Cup|выдавецтва=SportsLogos.Net News|дата публікацыі=05.2023|копія=https://web.archive.org/web/20231125024742/https://news.sportslogos.net/2023/05/19/fifa-host-cities-roll-out-specific-branding-for-2026-world-cup/soccer/|дата копіі=11.2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/media-releases/origin1904-p.cxm.fifa.com/unprecedented-host-city-brands-launched-to-bring-fifa-world-cup-26-tm|загаловак=Unprecedented Host City brands launched to bring FIFA World Cup 26 destinations to life|выдавецтва=www.fifa.com|копія=https://web.archive.org/web/20231125024745/https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/media-releases/origin1904-p.cxm.fifa.com/unprecedented-host-city-brands-launched-to-bring-fifa-world-cup-26-tm|дата копіі=11.2023}}&lt;/ref&gt;. Рэакцыя на эмблему па ейнай прэзэнтацыі была пераважна нэгатыўная, бо многія палічылі, што дызайн выглядае няскончаным і непрадуманым у параўнаньні з эмблемамі мінулых чэмпіянатаў сьвету. Дзеля параўнаньня, гулец [[Зборная ЗША па футболе|зборнай ЗША]] [[Хэсус Фэрэйра]] назваў эмблему «прыгожай»&lt;ref&gt;{{спасылка|аўтар=Shah, Parshva|спасылка=https://www.goal.com/en-us/news/it-s-beautiful-usmnt-striker-jesus-ferreira-disagrees-with-people-who-hate-fifa-s-world-cup-2026-logo/blt5889b73a50f9d6bc|загаловак='It's beautiful' – USMNT striker Jesus Ferreira disagrees with people who hate FIFA's World Cup 2026 logo|выдавецтва=Goal.com|дата публікацыі=05.2023|копія=https://web.archive.org/web/20230518232153/https://www.goal.com/en-us/news/it-s-beautiful-usmnt-striker-jesus-ferreira-disagrees-with-people-who-hate-fifa-s-world-cup-2026-logo/blt5889b73a50f9d6bc|дата копіі=05.2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{спасылка|аўтар=Borg, Simon|спасылка=https://www.sportingnews.com/ca/soccer/news/fifa-world-cup-2026-logo-reveal-usa-mexico-canada/x2dpsllp98zqaj2bkxwsdqhi|загаловак=Fans rip FIFA World Cup 2026 logo after official reveal for men's tournament in USA, Mexico and Canada|выдавецтва=Sporting News|дата публікацыі=05.2023|копія=https://web.archive.org/web/20230519060838/https://www.sportingnews.com/ca/soccer/news/fifa-world-cup-2026-logo-reveal-usa-mexico-canada/x2dpsllp98zqaj2bkxwsdqhi|дата копіі=05.2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.

[[Файл:Coca Cola 2026 FIFA World Cup.jpg|значак|зьлева|Самаход з брэндаваньнем, зробленым да чэмпіянату сьвету.]]
У сакавіку і красавіку 2025 году ФІФА прадставіла набор з 16 афіцыйных постэраў, якія выяўляюць кожнае места-гаспадара чэмпіянату сьвету 2026 году. Постэры, створаныя мясцовымі мастакамі, былі прызначаныя для таго, каб адлюстраваць асаблівую ідэнтычнасьць і спадчыну кожнага гораду&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://inside.fifa.com/organisation/news/unique-local-spirit-official-world-cup-26-host-city-posters|загаловак=Unique local spirit highlighted in Official FIFA World Cup 26 Host City Posters|выдавецтва=FIFA|дата публікацыі=03.2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://www.footyheadlines.com/2025/04/the-2026-wc-posters.html|загаловак=The 2026 World Cup Posters Revealed|выдавецтва=footyheadlines.com/|дата публікацыі=04.2025}}&lt;/ref&gt;. 3 сакавіка 2026 году быў высунуты агульны афіцыйны постэр турніру. Упершыню тры мастакі аб’ядналі свае навычкі і мастацкія стылі дзеля стварэньня афіцыйнага постэра. Пры гэтым кожны зь іх паходзіў з адной з краінаў-гаспадароў&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/official-posters|загаловак=Official Tournament Poster|выдавецтва=FIFA|дата публікацыі=03.2026}}&lt;/ref&gt;.

=== Тэлевізійныя правы ===
12 лютага 2015 году ФІФА падоўжыла кантракты на вяшчальныя правы ў ЗША і Канадзе для кампаніі [[Fox Sports]], [[NBCUniversal]] і [[Bell Media]] на чэмпіянат сьвету 2026 году, не прымаючы іншых заявак. Паводле ''[[The New York Times]]'', гэтае падаўжэньне разглядалася як кампэнсацыя за перанос [[чэмпіянат сьвету па футболе 2022 году|чэмпіянату сьвету 2022 году]] на лістапад–сьнежань замест традыцыйнага графіку чэрвень–ліпень, бо гэта стварыла значныя канфлікты з буйнымі прафэсійнымі лігамі, якія звычайна маюць міжсэзоньне ў час мундыялю&lt;ref&gt;{{спасылка|аўтар=Deitsch, Richard|спасылка=https://www.si.com/planet-futbol/2015/02/12/fifa-fox-usa-tv-rights-world-cup-2026-telemundo|загаловак=FIFA grants Fox, Telemundo U.S. TV rights for World Cup through 2026|дата публікацыі=02.2015|копія=https://web.archive.org/web/20200408163522/https://www.si.com/planet-futbol/2015/02/12/fifa-fox-usa-tv-rights-world-cup-2026-telemundo|дата копіі=04.2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{навіна|аўтар=Sandomir, Richard|спасылка=https://www.nytimes.com/2015/02/27/sports/soccer/why-fifa-made-deal-with-fox-for-2026-cup.html|загаловак=Why FIFA Made Deal With Fox for 2026 Cup|выдавец=The New York Times|дата публікацыі=02.2015|копія=https://web.archive.org/web/20200408163525/https://www.nytimes.com/2015/02/27/sports/soccer/why-fifa-made-deal-with-fox-for-2026-cup.html|дата копіі=04.2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{навіна|спасылка=https://www.theglobeandmail.com/sports/soccer/fifa-extending-tv-deals-through-2026-world-cup-with-ctv-tsn-and-rds/article22965136/|загаловак=FIFA extending TV deals through 2026 World Cup with CTV, TSN and RDS|выдавец=The Globe and Mail|дата публікацыі=02.2015|копія=https://web.archive.org/web/20160410181248/http://www.theglobeandmail.com/sports/soccer/fifa-extending-tv-deals-through-2026-world-cup-with-ctv-tsn-and-rds/article22965136/|дата копіі=04.2016}}&lt;/ref&gt;. Fútbol de Primera атрымала правы на гішпанамоўнае радыёвяшчаньне ў ЗША і [[Пуэрта-Рыка]]&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://digitalhub.fifa.com/m/af2cdbbd380d70c/original/FWC26-Media-Rights-Licensees-Overview.pdf|загаловак=FIFA World Cup 26 Media Partners|выдавецтва=FIFA|дата публікацыі=03.2025}}&lt;/ref&gt;.

Міжнародны вяшчальны цэнтар будзе разьмешчаны ў канфэрэнц-цэнтры [[Кей-Бэйлі-Гатчынсан]] у [[Далас]]е&lt;ref&gt;{{спасылка|аўтар=Rosenbaum, Steven|спасылка=https://www.cbsnews.com/texas/news/dallas-texas-2026-fifa-world-cup-international-broadcast-center-media-hub/|загаловак=Dallas approves $15 million spending to serve as media hub for the 2026 FIFA World Cup|выдавецтва=CBS News|дата публікацыі=12.2024|копія=https://web.archive.org/web/20241212105138/https://www.cbsnews.com/texas/news/dallas-texas-2026-fifa-world-cup-international-broadcast-center-media-hub/|дата копіі=12.2024}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://www.fox4news.com/news/2026-fifa-world-cup-international-broadcast-center-will-be-dallas|загаловак=2026 FIFA World Cup International Broadcast Center will be in Dallas|выдавецтва=FOX News|дата публікацыі=12.2024|копія=https://web.archive.org/web/20241211232758/https://www.fox4news.com/news/2026-fifa-world-cup-international-broadcast-center-will-be-dallas|дата копіі=12.2024}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://inside.fifa.com/organisation/news/world-cup-26-international-broadcast-centre-dallas|загаловак=FIFA World Cup 26™ International Broadcast Centre to be hosted in Dallas|выдавецтва=FIFA|дата публікацыі=03.2025|копія=https://web.archive.org/web/20250318125506/https://inside.fifa.com/organisation/news/world-cup-26-international-broadcast-centre-dallas|дата копіі=03.2025}}&lt;/ref&gt;. 8 студзеня 2026 году ФІФА склала ўгоду, паводле якой [[TikTok]] стаў «пераважнай плятформай» для відэакантэнту чэмпіянату сьвету. У межах дамовы вяшчальнікі могуць трансьляваць часткі матчаў у адмысловым разьдзеле ў дадатку TikTok&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://www.espn.com/soccer/story/_/id/47552269/fifa-tiktok-video-content-partner-2026-world-cup|загаловак=FIFA picks TikTok as video content partner at 2026 World Cup|выдавецтва=ESPN|дата публікацыі=01.2026}}&lt;/ref&gt;. Пазьней, 17 сакавіка, ФІФА ўхваліла аналягічнае пагадненьне з [[YouTube]], якое дазваляе вяшчальнікам трансьляваць выбраныя матчы цалкам на сваіх каналах, а таксама трансьляваць першыя 10 хвілінаў кожнага матчу, каб заахвоціць маладую аўдыторыю глядзець далей на традыцыйных каналах&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://www.espn.com/soccer/story/_/id/48231331/youtube-fifa-agree-live-broadcast-deal-world-cup|загаловак=YouTube, FIFA agree to live broadcast deal for World Cup|выдавецтва=ESPN|дата публікацыі=03.2026}}&lt;/ref&gt;. Пазьней было пацьверджана, што YouTube пашырыў гэтую дамову разам зь ФІФА і [[CazéTV]], каб дармова трансьляваць усе матчы турніру ў [[Бразылія|Бразыліі]]&lt;ref&gt;{{спасылка|аўтар=Filho, Adalberto Leister|спасылка=https://maquinadoesporte.com.br/midia/apos-parceria-com-youtube-fifa-confirma-exclusividade-digital-de-cazetv-para-copa-2026/|загаловак=Após parceria com YouTube, Fifa confirma exclusividade digital da CazéTV no Brasil para Copa 2026|выдавецтва=Máquina do Esporte|дата публікацыі=03.2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{спасылка|аўтар=Laloni, Marco|спасылка=https://www.mktesportivo.com/2026/03/em-parceria-com-a-cazetv-youtube-lanca-o-filme-publicitario-a-agente-do-hexa/|загаловак=YouTube e CazéTV lançam o filme publicitário “A Agente do Hexa”|выдавецтва=MKT Esportivo|дата публікацыі=03.2026}}&lt;/ref&gt;.

=== Квіткі ===
Кошты квіткоў на чэмпіянат сьвету 2026 году першапачаткова былі ад 60 даляраў за матчы групавога этапу да {{Лік|6730}} даляраў за фінал, што было значна больш за цэны на квіткі папярэдняга [[чэмпіянат сьвету па футболе 2022 году|чэмпіянату сьвету 2022 году]]. Аднак у верасьні 2025 году ФІФА пацьвердзіла, што ўпершыню будзе выкарыстоўваць дынамічнае цэнаўтварэньне, паводле мадэлі, ужытай на [[клюбны чэмпіянат сьвету па футболе 2025 году|клюбным чэмпіянаце сьвету 2025 году]]&lt;ref name=&quot;:1&quot; &gt;{{спасылка|спасылка=https://www.espn.com/soccer/story/_/id/46147005/2026-world-cup-tickets-fifa-dynamic-pricing-prices|загаловак=FIFA to use dynamic pricing for World Cup tickets|выдавецтва=ESPN.com|дата публікацыі=09.2025}}&lt;/ref&gt;. Месцы ў гасьцінных зонах сталі дасяжныя ў красавіку 2025 году праз афіцыйнага білетнага партнэра ФІФА&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://inside.fifa.com/tournament-organisation/commercial/news/limited-initial-release-of-fifa-world-cup-26-tm-hospitality-packages-for|загаловак=Limited initial release of FIFA World Cup 26 hospitality packages for matches in United States launched|выдавецтва=FIFA|дата публікацыі=05.2025|копія=http://web.archive.org/web/20250714204258/https://inside.fifa.com/tournament-organisation/commercial/news/limited-initial-release-of-fifa-world-cup-26-tm-hospitality-packages-for|дата копіі=07.2025}}&lt;/ref&gt;.

Першая фаза лёсаваньня квіткоў прайшла 10—19 верасьня 2025 году і была абмежаваная трымальнікамі картаў [[Visa]]. Другая фаза ладзілася 27—31 кастрычніка, а трэцяя пачалася пасьля фінальнага лёсаваньня камандаў 5 сьнежня. Продаж быў абмежаваны чатырма квіткамі на чалавека на матч, і аніхто ня можа набыць больш за 40 квіткоў на ўвесь турнір. Афіцыйная плятформа перапродажу квіткоў ФІФА запрацавала 2 кастрычніка 2026 году&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/resale-ticket-exchange-marketplace|загаловак=FIFA Resale/Exchange Marketplace|выдавецтва=FIFA|дата публікацыі=09.2025}}&lt;/ref&gt;. Заключная фаза «апошняй хвіліны» продажаў адкрылася 22 красавіка 2026 году, прыкладна за 50 дзён да пачатку турніру. Квіткі на ўсе 104 матчы прадаваліся згодна з прынцыпам «хто першы — таго і месца». На той момант было прададзена больш за пяць мільёнаў квіткоў з чаканых больш як шасьці мільёнаў, а дадатковыя квіткі павінны былі выпускацца паэтапна да самага фіналу, у залежнасьці ад наяўнасьці&lt;ref&gt;{{навіна|спасылка=https://www.reuters.com/sports/soccer/world-cup-last-minute-ticket-sales-phase-re-opens-50-days-kick-off-2026-04-22/|загаловак=World Cup last-minute ticket sales phase re-opens 50 days from kick-off|выдавец=Reuters|дата публікацыі=04.2026}}&lt;/ref&gt;.

Усе гарады ЗША, якія ладзяць у сябе чэмпіянат сьвету, ухвалілі законы, паводле якіх продаж квіткоў на падзеі мундыялю вызваляецца ад дзяржаўных і мясцовых падаткаў з продажаў&lt;ref&gt;{{навіна|аўтар=Wilson, Jonathan|спасылка=https://www.theguardian.com/football/2026/apr/02/world-cup-countries-face-extra-costs-fifa-tax-deal-us-government|загаловак=More than half of World Cup countries face extra costs as Fifa fails to agree US tax deal|выдавец=The Guardian|дата публікацыі=04.2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{навіна|аўтар=Gray, Page|спасылка=https://itep.org/fifa-2026-world-cup-tickets-sales-tax-exemption/|загаловак=Not-So-Free Kick: How the 2026 FIFA World Cup Will Cost Cities Millions|выдавец=Institute on Taxation and Economic Policy|дата публікацыі=12.2025}}&lt;/ref&gt;.

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

== Вонкавыя спасылкі ==
* [https://www.fifa.com/worldcup/fifaworldcup2026/ Афіцыйны сайт].

{{Чэмпіянаты сьвету па футболе}}

[[Катэгорыя:Чэмпіянаты сьвету па футболе|2026]]</text>
      <sha1>55n278jf085nxfe725f0kgvygug3w1h</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2677090</id>
      <parentid>2677037</parentid>
      <timestamp>2026-07-02T07:08:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dymitr</username>
        <id>10914</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Плэй-оф */ абнаўленьне зьвестак</comment>
      <origin>2677090</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="174003" sha1="4hkmz8kcbnh2ab3vwb8kuxfd3s3sxhs" xml:space="preserve">{{Актуальнае спаборніцтва|Футбол}}
{{Чэмпіянат сьвету па футболе
|год              = 2026
|месца            = [[Злучаныя Штаты Амэрыкі|ЗША]], [[Канада]], [[Мэксыка]]
|назва            = 
|лягатып          = 2026 FIFA World Cup emblem.svg
|памер            =
|подпіс           =
|час              = 11 чэрвеня — 19 ліпеня 2026 году
|удзельнікаў      = 
|удзельнікаўфінал = 48
|фінал            = [[Мэтлайф-стэдыюм]],&lt;br /&gt;[[Іст-Ратэрфард]]  
|чэмпіён          = 
|2 месца          = 
|3 месца          = 
|4 месца          = 
|гульняў          = 
|галоў            = 
|гледачоў         = 
|бамбардзір       = 
|год папярэдняга  = 2022
|год наступнага   = 2030
}}
'''Чэмпіяна́т сьве́ту па футбо́ле 2026 году''' — 23-і чэмпіянат сьвету па футболе, фінальны турнір якога ладзіцца ў 2026 годзе ў [[Злучаныя Штаты Амэрыкі|ЗША]], [[Канада|Канадзе]] і [[Мэксыка|Мэксыцы]]. Турнір будзе згуляны з 11 чэрвеня па 19 ліпеня 2026 году, а яго сумесна прымуць 16 гарадоў з трох паўночнаамэрыканскіх краінаў. Фінальны матч будзе ладзіцца ў ЗША. Турнір стане першым, гаспадарамі якога будуць адразу тры краіны&lt;ref&gt;{{навіна|спасылка=https://www.bbc.co.uk/sport/football/44464913|загаловак=World Cup 2026: Canada, US &amp; Mexico joint bid wins right to host tournament|выдавец=BBC Sport|дата публікацыі=06.2018|копія=https://web.archive.org/web/20210114150230/https://www.bbc.com/sport/football/44464913|дата копіі=01.2021}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{спасылка|аўтар=Carlise, Jeff|спасылка=http://www.espn.co.uk/football/fifa-world-cup/story/3100808/usmexico-and-canada-officially-launch-bid-to-co-host-2026-world-cup|загаловак=U.S., neighbors launch 2026 World Cup bid|выдавецтва=ESPN|дата публікацыі=04.2017|копія=https://web.archive.org/web/20170411140749/http://www.espn.co.uk/football/fifa-world-cup/story/3100808/usmexico-and-canada-officially-launch-bid-to-co-host-2026-world-cup|дата копіі=04.2017}}&lt;/ref&gt;. Таксама гэты турнір ёсьць першым, у якім возьмуць удзел 48 зборных, то бок колькасьць удзельнікаў павялічыцца з 32. Гэта таксама першы з [[чэмпіянат сьвету па футболе 2002 году|чэмпіянату сьвету 2002 году]] турнір, які арганізоўваюць больш чым адная краіна. Мэксыка ўжо ладзіла турніры ў 1970 і 1986 гадах, то бок яна ёсьць першай краінай, якая тройчы рабіла чэмпіянат сьвету, пры гэтым ЗША раней былі арганізатарамі чэмпіянату сьвету 1994 году. Канада ж упершыню ёсьць гаспадыняй таго кшталту турніру. Па папярэднім чэмпіянаце сьвету 2022 году ў Катары, які гуляўся ў лістападзе і сьнежні, гэтае спаборніцтва вернецца да свайго традыцыйнага летняга раскладу.

Зборныя [[Зборная ЗША па футболе|ЗША]], [[Зборная Канады па футболе|Канады]] і [[Зборная Мэксыкі па футболе|Мэксыкі]], як прадстаўнікі краінаў-гаспадароў турніру, аўтаматычна кваліфікаваліся на спаборніцтва. Зборныя [[Зборная Каба-Вэрдэ па футболе|Каба-Вэрдэ]], [[Зборная Кюрасао па футболе|Кюрасао]], [[Зборная Ўзбэкістану па футболе|Узбэкістану]] і [[Зборная Ярданіі па футболе|Ярданіі]] дэбютуюць на чэмпіянатах сьвету. Дзейным чэмпіёнам да пачатку турніру ёсьць [[Зборная Аргентыны па футболе|зборная Аргентыны]], якая ў 2022 годзе здабыла свой трэці тытул у гісторыі.

== Выбары гаспадароў ==
У час з 2013 па 2017 гады [[рада ФІФА]] стала абмяркоўвала абмежаваньні ў ратацыі правядзеньня чэмпіянатаў у залежнасьці ад кантынэнтальных канфэдэрацыяў. Спачатку было ўсталявана, што заяўкі на арганізацыю чэмпіянату ня будуць прымацца ад краінаў, якія не ўваходзяць у склад канфэдэрацыяў, што ладзілі два папярэднія турніры. Гэтае правіла было часова зьмененае, каб забараніць падаваць заяўкі на правядзеньне наступнага турніру толькі краінам, якія ўваходзяць у склад канфэдэрацыі, што ладзіла папярэдні чэмпіянат сьвету&lt;ref&gt;{{навіна|спасылка=https://www.fifa.com/worldcup/news/y=2015/m=5/news=current-allocation-of-fifa-world-cuptm-confederation-slots-maintained-2610611.html|загаловак=Current allocation of FIFA World Cup confederation slots maintained|выдавец=FIFA|дата публікацыі=05.2015|копія=https://web.archive.org/web/20150530211217/http://www.fifa.com/worldcup/news/y%3D2015/m%3D5/news%3Dcurrent-allocation-of-fifa-world-cuptm-confederation-slots-maintained-2610611.html|дата копіі=05.2015}}&lt;/ref&gt;, пасьля чаго правіла было вернутае да папярэдняй рэдакцыі двух чэмпіянатаў сьвету.

Рада ФІФА зрабіла выключэньне, якое патэнцыйна дае права на арганізацыю чэмпіянату асацыяцыям-сябрам канфэдэрацыі перадапошняй краіны-гаспадара чэмпіянату сьвету ў выпадку, калі аніводная з атрыманых заявак не адпавядае строгім тэхнічным і фінансавым патрабаваньням&lt;ref name=&quot;fifacouncil&quot;&gt;{{навіна|спасылка=https://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2016/m=10/news=fifa-council-discusses-vision-for-the-future-of-football-2843681.html?intcmp=fifacom_hp_module_news_top|загаловак=FIFA Council discusses vision for the future of football|выдавец=FIFA|дата публікацыі=10.2016|копія=https://web.archive.org/web/20161017181207/http://www.fifa.com/about-fifa/news/y%3D2016/m%3D10/news%3Dfifa-council-discusses-vision-for-the-future-of-football-2843681.html?intcmp=fifacom_hp_module_news_top|дата копіі=10.2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{навіна|спасылка=http://www.cbc.ca/sports/soccer/world-cup-expanded-1.3804717|загаловак=FIFA blocks Europe from hosting 2026 World Cup, lifting Canada's chances|выдавец=Canadian Broadcasting Corporation|дата публікацыі=10.2016|копія=https://web.archive.org/web/20161014191406/http://www.cbc.ca/sports/soccer/world-cup-expanded-1.3804717|дата копіі=10.2016}}&lt;/ref&gt;. У сакавіку 2017 году прэзыдэнт ФІФА [[Джаньні Інфантына]] пацьвердзіў, што Эўропа ([[Зьвяз эўрапейскіх футбольных асацыяцыяў|УЭФА]]) і Азія ([[АФК]]) былі выкрасьлены з заяўкі па выбары [[Расея|Расеі]] і [[Катар]]у ў 2018 і 2022 гадах адпаведна&lt;ref&gt;{{навіна|спасылка=https://www.theguardian.com/football/2017/mar/09/donald-trump-travel-ban-could-prevent-united-states-hosting-football-world-cup|загаловак=Trump travel ban could prevent United States hosting World Cup|выдавец=The Guardian|дата публікацыі=03.2017|копія=https://web.archive.org/web/20211114173744/https://www.theguardian.com/football/2017/mar/09/donald-trump-travel-ban-could-prevent-united-states-hosting-football-world-cup|дата копіі=11.2021}}&lt;/ref&gt;. Такім чынам, чэмпіянат сьвету 2026 году можа быць аддадзены адной з чатырох іншых канфэдэрацыяў, як то [[КОНКАКАФ]] (Паўночная Амэрыка; апошні раз ладзіла турнір у 1994 годзе), [[КАФ]] (Афрыка; апошні раз вылучала гаспадара турніру ў 2010 годзе), [[КОНМЭБОЛ]] (Паўднёвая Амэрыка; апошні раз арганізоўвала першынство ў 2014 годзе) або [[КФА]] (Акіянія, дзе аніколі раней не гулялі матчы чэмпіянатаў сьвету), або, магчыма, УЭФА ў выпадку, калі аніводная заяўка ад гэтых чатырох канфэдэрацыяў ня будзе адпавядаць патрабаваньням. Сумеснае ладжаньне чэмпіянату сьвету, якое было забароненае ФІФА па [[чэмпіянат сьвету па футболе 2002 году|чэмпіянаце сьвету 2002 году]], было ўхваленае для чэмпіянату сьвету 2026 году, але і не абмяжоўвалася канкрэтнай колькасьцю, а разглядалася ў кожным канкрэтным выпадку. Таксама ў 2026 годзе генэральны сакратарыят ФІФА, па кансультацыі з Камітэтам па спаборніцтвах, меў права выключаць з турніру заяўнікаў, якія не адпавядалі мінімальным тэхнічным патрабаваньням для правядзеньня спаборніцтваў&lt;ref name=&quot;fifacouncil&quot;/&gt;.

ЗША, Канада і Мэксыка публічна разглядалі мажлівасьць высунуць заяўку на правядзеньне турніру асобна, але сумесная заяўка была абвешчаная 10 красавіка 2017 году&lt;ref&gt;{{артыкул|спасылка=https://www.si.com/planet-futbol/2017/04/10/2026-world-cup-usa-mexico-canada-host-bid|загаловак=USA, Mexico, Canada announce bid to host '26 WC|выданьне=Sports Illustrated|год=04.2017|копія=https://web.archive.org/web/20170411054626/https://www.si.com/planet-futbol/2017/04/10/2026-world-cup-usa-mexico-canada-host-bid|дата копіі=04.2017}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{спасылка|аўтар=Carlise, Jeff|спасылка=http://www.espn.co.uk/football/fifa-world-cup/story/3100808/usmexico-and-canada-officially-launch-bid-to-co-host-2026-world-cup|загаловак=U.S., Mexico and Canada officially launch bid to co-host 2026 World Cup|выдавецтва=ESPN|дата публікацыі=04.2017|копія=https://web.archive.org/web/20170411140749/http://www.espn.co.uk/football/fifa-world-cup/story/3100808/usmexico-and-canada-officially-launch-bid-to-co-host-2026-world-cup|дата копіі=04.2017}}&lt;/ref&gt;. У сакавіку 2022 году прэзыдэнт мэксыканскай [[Ліга МХ|Лігі МХ]] Мікель Арыёля заявіў, што ўдзел Мэксыкі ў якасьці суарганізатара мог быць пад пагрозай, калі б ліга і фэдэрацыя не адрэагавалі хутка на забурэньні заўзятараў клюбаў «[[Керэтара Сант’яга-дэ-Керэтара|Керэтара]]» і «[[Атляс Гвадаляхара|Атлясу]]», у выніку якіх 26 гледачоў атрымалі раненьні і 14 былі арыштаваныя. Арыёля сказаў, што ФІФА была «шакаваная» інцыдэнтам, але Інфантына быў задаволены тым, як прадстаўнікі лігі разьвязалі праблему&lt;ref&gt;{{навіна|аўтар=Garcia, Arriana|спасылка=https://www.espn.com/soccer/fifa-world-cup/story/4612705/mexico-violence-almost-cost-world-cup-2026-hosting-duties-liga-mx-president|загаловак=Mexico violence almost cost World Cup 2026 hosting duties - Liga MX president|выдавец=ESPN|дата публікацыі=03.2022|копія=https://web.archive.org/web/20220317194809/https://www.espn.com/soccer/fifa-world-cup/story/4612705/mexico-violence-almost-cost-world-cup-2026-hosting-duties-liga-mx-president|дата копіі=03.2022}}&lt;/ref&gt;.

=== Галасаваньне ===
[[Файл:2026 world cup bid election.png|значак|400пкс|Вынікі галасаваньня:
{|
|-
!Мелі дазвол галасаваць !! Ня мелі дазволу галасаваць
|- 
|{{легенда|#867650|Галасавалі за ЗША/Канаду/Мэксыку}}||{{легенда|#FFBD41|ЗША, Канада, Мэксыка}}
|-
|{{легенда|#2770AB|Галасавалі за Марока}}||{{легенда|#55208D|Марока}}
|-
|{{легенда|#008E2A|Галасавалі супраць усіх}}||{{легенда|#000000|Адхіленыя ФІФА}}
|-
|{{легенда|#B32A2F|Устрымаліся ад галасаваньня}}||{{легенда|#C1C1C1|Ня сябра ФІФА}}
|}
]]
Галасаваньне адбылося 13 чэрвеня 2018 году падчас 68-га кангрэса ФІФА ў [[Масква|Маскве]]. У ім узялі ўдзел 203 прадстаўнікоў, якія мелі права голасу&lt;ref&gt;{{спасылка|аўтар=Graham, Bryan Armen|спасылка=https://www.theguardian.com/football/live/2018/jun/13/world-cup-2026-vote-fifa-nations-choose-between-north-america-and-morocco-live|загаловак=North America to host 2026 World Cup after winning vote over Morocco – as it happened|выдавецтва=The Guardian|дата публікацыі=06.2018|копія=https://web.archive.org/web/20180718045428/https://www.theguardian.com/football/live/2018/jun/13/world-cup-2026-vote-fifa-nations-choose-between-north-america-and-morocco-live|дата копіі=07.2018}}&lt;/ref&gt;. Аб’яднаная заяўка паўночнаамэрыканскіх дзяржаваў перамагла, атрымаўшы 134 галасы, у той час як заяўка [[Марока]] была падтрыманая 65-ю галасамі. [[Іран]] прагаласаваў за аніводны варыянт, а [[Куба]], [[Славенія]] і [[Гішпанія]] ўстрымаліся ад галасаваньня. Гана была дыскваліфікавана ФІФА праз карупцыйны скандалу і таму ня мела права галасаваць&lt;ref&gt;{{навіна|аўтар=Gyamera-Antwi, Evans|спасылка=http://www.goal.com/en-gh/news/ghana-kosovo-excluded-from-fifa-congress-ahead-of-2026-world-cup-/zhbmtfxdo6fe1i4r07wrr39b9|загаловак=Ghana &amp; Kosovo excluded from Fifa Congress ahead of 2026 World Cup vote|выдавец=Goal.com|дата публікацыі=06.2018|копія=https://web.archive.org/web/20231021220157/https://www.goal.com/en-gh/news/ghana-kosovo-excluded-from-fifa-congress-ahead-of-2026-world-cup-/zhbmtfxdo6fe1i4r07wrr39b9|дата копіі=10.2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{навіна|спасылка=https://www.myjoyonline.com/news/2018/June-7th/breaking-news-president-akufo-addo-dissolves-gfa.php|загаловак=Breaking News: President Akufo-Addo dissolves GFA|выдавец=myjoyonline.com|дата публікацыі=06.2018|копія=https://web.archive.org/web/20180612162226/https://www.myjoyonline.com/news/2018/June-7th/breaking-news-president-akufo-addo-dissolves-gfa.php|дата копіі=06.2018}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{навіна|спасылка=https://www.bbc.com/news/world-africa-44414780|загаловак=Fifa bans Ghana football head Kwesi Nyantakyi over 'cash gift'|выдавец=BBC News|дата публікацыі=06.2018|копія=https://web.archive.org/web/20180609011624/https://www.bbc.com/news/world-africa-44414780|дата копіі=06.2018}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=http://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=5/news=fifa-congress-confirms-next-steps-of-the-bidding-process-for-the-2026--2883665.html?intcmp=fifacom_hp_module_news_top|загаловак=FIFA Congress confirms next steps of the bidding process for the 2026 FIFA World Cup - FIFA.com|дата публікацыі=05.2017|копія=https://web.archive.org/web/20170515003503/http://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=5/news=fifa-congress-confirms-next-steps-of-the-bidding-process-for-the-2026--2883665.html?intcmp=fifacom_hp_module_news_top|дата копіі=05.2017}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{навіна|спасылка=https://www.abc.net.au/news/2015-06-10/fifa-world-cup-2026-bidding-postponed/6536834|загаловак=Scandal-plagued FIFA postpones 2026 World Cup bidding|выдавец=ABC News|дата публікацыі=06.2015|копія=https://web.archive.org/web/20240416202847/https://www.abc.net.au/news/2015-06-10/fifa-world-cup-2026-bidding-postponed/6536834|дата копіі=04.2024}}&lt;/ref&gt;.

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;margin: 0 auto;text-align: center&quot;
|-
!rowspan=&quot;2&quot;|Краіна
!colspan=&quot;2&quot;|Галасы
|-
!1-ы раўнд
|- style=&quot;background:#90ee90&quot;
|align=left|'''ЗША, Канада, Мэксыка'''
|'''134'''
|-
|align=left|Марока
|65
|-
|align=left|Аніводная заяўка
|1
|-
|align=left|Устрымаліся
|3
|-
!align=left|Агульная колькасьць
!200
|-
!align=left|Патрабаваная колькасьць
!101
|}

== Удзельнікі ==
=== Кваліфікацыя ===
[[Файл:2026 world cup qualification map.svg|значак|зьлева|
{|
|-
|{{легенда|#0000ff|Кваліфікаваныя каманды}}
|-
|{{легенда|#2ad4ff|Каманды з мажлівасьцю да кваліфікацыі}}
|-
|{{легенда|#ffcc00|Некваліфікаваныя каманды}}
|-
|{{легенда|#000000|Выключаныя каманды}}
|-
|{{легенда|#cccccc|Ня сябры ФІФА}}
|}]]
Складальнікі агульнай заяўкі паўночнаамэрыканскіх краінаў меркавалі, што ўсе тры краіны-гаспадары аўтаматычна трапяць на чэмпіянат&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://digitalhub.fifa.com/m/3c077448dcd5c0ab/original/w3yjeu7dadt5erw26wmu-pdf.pdf|загаловак=United 2026 bid book|выдавецтва=united2026.com|копія=https://web.archive.org/web/20210915131958/https://digitalhub.fifa.com/m/3c077448dcd5c0ab/original/w3yjeu7dadt5erw26wmu-pdf.pdf|дата копіі=09.2021}}&lt;/ref&gt;. 31 жніўня 2022 году прэзыдэнт ФІФА Джаньні Інфантына пацьвердзіў, што шэсьць каманд [[КОНКАКАФ]] кваліфікуюцца на чэмпіянат сьвету, пры гэтым [[Зборная ЗША па футболе|зборныя ЗША]], [[Зборная Канады па футболе|Канады]] і [[Зборная Мэксыкі па футболе|Мэксыкі]] аўтаматычна кваліфікуюцца ў якасьці гаспадароў&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://espndeportes.espn.com/futbol/guatemala/nota/_/id/10856065/presidente-fifa-gianni-infantino-plazas-concacaf-mundial-2026|загаловак=Presidente de la FIFA confirma cantidad de plazas de Concacaf para el Mundial de 2026|выдавецтва=ESPN Deportes|дата публікацыі=08.2022|копія=https://web.archive.org/web/20220922004259/https://espndeportes.espn.com/futbol/guatemala/nota/_/id/10856065/presidente-fifa-gianni-infantino-plazas-concacaf-mundial-2026|дата копіі=09.2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://www.crhoy.com/deportes/infantino-anuncia-cuantos-cupos-tendra-la-concacaf-para-el-mundial-de-2026/|загаловак=Infantino anuncia cuántos cupos tendrá la Concacaf para el Mundial de 2026|выдавецтва=CRHoy.com|дата публікацыі=08.2022|копія=https://web.archive.org/web/20220831205624/https://www.crhoy.com/deportes/infantino-anuncia-cuantos-cupos-tendra-la-concacaf-para-el-mundial-de-2026/|дата копіі=08.2022}}&lt;/ref&gt;. Гэта было пацьверджанае Радай ФІФА 14 лютага 2023 году&lt;ref&gt;{{навіна|спасылка=https://www.fifa.com/about-fifa/organisation/fifa-council/media-releases/fifa-council-highlights-record-breaking-revenue-in-football|загаловак=FIFA Council highlights record breaking revenue in football|выдавец=FIFA|дата публікацыі=02.2023|копія=https://web.archive.org/web/20230214163245/https://www.fifa.com/about-fifa/organisation/fifa-council/media-releases/fifa-council-highlights-record-breaking-revenue-in-football|дата копіі=02.2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{навіна|спасылка=https://www.reuters.com/lifestyle/sports/fifa-confirms-us-mexico-canada-automatically-26-world-cup-2023-02-15/|загаловак=FIFA confirms U.S., Mexico, Canada automatically in '26 World Cup|выдавец=Reuters|дата публікацыі=02.2023|копія=https://web.archive.org/web/20230215070258/https://www.reuters.com/lifestyle/sports/fifa-confirms-us-mexico-canada-automatically-26-world-cup-2023-02-15/|дата копіі=02.2023}}&lt;/ref&gt;. Беспасярэдне перад 67-м Кангрэсам ФІФА Рада ФІФА зацьвердзіла разьмеркаваньне месцаў на паседжаньні ў [[Манама|Манаме]]&lt;ref name=slot&gt;{{спасылка|спасылка=https://www.fifa.com/about-fifa/organisation/media-releases/bureau-of-the-council-recommends-slot-allocation-for-the-2026-fifa-wor-2878254|загаловак=Bureau of the Council recommends slot allocation for the 2026 FIFA World Cup|выдавецтва=FIFA|дата публікацыі=03.2017|копія=https://web.archive.org/web/20220619161123/https://www.fifa.com/about-fifa/organisation/media-releases/bureau-of-the-council-recommends-slot-allocation-for-the-2026-fifa-wor-2878254|дата копіі=06.2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://www.bbc.com/sport/football/39448474|загаловак=World Cup 2026: Fifa reveals allocation for 48-team tournament|выдавецтва=BBC|дата публікацыі=03.2017|копія=https://web.archive.org/web/20170330224520/http://www.bbc.com/sport/football/39448474|дата копіі=03.2017}}&lt;/ref&gt;. Была высунутая і ўхваленая ідэя стварэньня міжкантынэнтальнага плэй-оф турніру з удзелам шасьці каманд, каб вызначыць апошнія два месцы на чэмпіянат&lt;ref name=fifa_council&gt;{{спасылка|спасылка=https://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=5/news=fifa-council-prepares-congress-takes-key-decisions-for-the-future-of-t-2883353.html|загаловак=FIFA Council prepares Congress, takes key decisions for the future of the FIFA World Cup|выдавецтва=FIFA|дата публікацыі=05.2017|копія=https://web.archive.org/web/20170618072825/http://www.fifa.com/about-fifa/news/y%3D2017/m%3D5/news%3Dfifa-council-prepares-congress-takes-key-decisions-for-the-future-of-t-2883353.html|дата копіі=06.2017}}&lt;/ref&gt;.

Шэсьць камандаў у плэй-оф будуць складацца з адной каманды ад кожнай канфэдэрацыі, за выняткам [[Зьвяз эўрапейскіх футбольных асацыяцыяў|УЭФА]], і адной дадатковай каманды ад канфэдэрацыі краінаў-гаспадароў (КОНКАКАФ). Дзьве каманды будуць разьмеркаваныя паводле рэйтынгу ў адпаведнасьці з сусьветным рэйтынгам і згуляюць зь пераможцамі двух гульняў плэй-оф паміж чатырма нясеянымі камандамі за два месцы на чэмпіянат. Турнір з чатырох гульняў будзе ладзіцца ў адной або некалькіх краінах-гаспадарах, а таксама будзе выкарыстоўвацца ў якасьці праверкі&lt;ref name=&quot;slot&quot; /&gt;. Ратыфікацыя разьмеркаваньня месцаў таксама ўпершыню надала [[КФА]] гарантаванае месца ў фінальным турніры, то бок гэты чэмпіянат сьвету стаў першым турнірам, у якім усе шэсьць канфэдэрацыяў мелі хаця б адно гарантаванае месца, а таксама першым з 2010 году, калі ўсе канфэдэрацыі маюць каманду, якая кваліфікавалася ў чэмпіянату сьвету&lt;ref name=&quot;slot&quot; /&gt;.

[[Зборная Эрытрэі па футболе|Зборная Эрытрэі]] зьнялася з кваліфікацыі перад пачаткам адборачных матчаў праз боязь, што гульцы будуць шукаць палітычнага прытулку, калі ім дазволяць выехаць за мяжу&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=http://dehai.org/dehai/dehai-news/494254|загаловак=Eritrea Pull Out Of 2026 World Cup Qualifier|выдавецтва=Dehai News|копія=https://web.archive.org/web/20231109141912/http://dehai.org/dehai/dehai-news/494254|дата копіі=11.2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://www.theguardian.com/football/2023/nov/13/eritrea-withdrew-from-2026-world-cup-qualifying-over-fears-players-will-flee|загаловак=Eritrea withdrew from 2026 World Cup qualifying 'over fears players will flee'|выдавецтва=The Guardian|дата публікацыі=14.11.2023|копія=https://web.archive.org/web/20231113160357/https://www.theguardian.com/football/2023/nov/13/eritrea-withdrew-from-2026-world-cup-qualifying-over-fears-players-will-flee|дата копіі=11.2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://www.fifa.com/fifaplus/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/eritrea-withdraw-fifa-world-cup-qualifiers|загаловак=Eritrea withdraw from FIFA World Cup qualifiers|выдавецтва=FIFA|копія=https://web.archive.org/web/20231113083754/https://www.fifa.com/fifaplus/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/eritrea-withdraw-fifa-world-cup-qualifiers|дата копіі=11.2023}}&lt;/ref&gt;. [[Зборная Рэспублікі Конга па футболе|Зборная Рэспублікі Конга]], якая трапіла ў тую ж групу, што і Эрытрэя, была дыскваліфікаваная 6 лютага 2025 году праз умяшальніцтва ўраду ў справы мясцовай футбольнай фэдэрацыі&lt;ref&gt;{{артыкул|спасылка=https://digitalhub.fifa.com/m/49a18836a3532246/original/Circular-1922_Suspension-of-the-Congolese-Football-Association-FECOFOOT.pdf|загаловак=Suspension of the Congolese Football Association (FECOFOOT) from 6 February 2025 until further notice|выданьне=FIFA Circular|нумар=1922|год=06.02.2025|копія=https://web.archive.org/web/20250211201642/https://digitalhub.fifa.com/m/49a18836a3532246/original/Circular-1922_Suspension-of-the-Congolese-Football-Association-FECOFOOT.pdf|дата копіі=02.2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{навіна|спасылка=https://www.reuters.com/sports/soccer/fifa-suspends-congo-republic-pakistan-2025-02-07/#:~:text=Feb%207%20(Reuters)%20%2D%20FIFA,governing%20body%20said%20on%20Thursday.|загаловак=FIFA suspends Congo Republic and Pakistan|выдавец=Reuters|дата публікацыі=07.02.2025|копія=https://web.archive.org/web/20250208122018/https://www.reuters.com/sports/soccer/fifa-suspends-congo-republic-pakistan-2025-02-07|дата копіі=02.2025}}&lt;/ref&gt;. КАФ спачатку ўвогуле скасавала ўсе астатнія матчы зборнай Рэспублікі Конга, аднак пазьней [[Зборная Танзаніі па футболе|зборным Танзаніі]] і [[Зборная Замбіі па футболе|Замбіі]] залічылі тэхнічныя перамогі зь лікам 3:0&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://www.fifa.com/fifaplus/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/qualifiers/caf/scores-fixtures|загаловак=Scores &amp; Fixtures|выдавецтва=FIFA|копія=https://web.archive.org/web/20231128140036/https://www.fifa.com/fifaplus/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/qualifiers/caf/scores-fixtures|дата копіі=11.2023}}&lt;/ref&gt;.

=== Па адборы ===
З 42 камандаў, якія кваліфікаваліся на сёньня, 26 таксама бралі ўдзел у папярэднім турніры.

Папярэдні гаспадар турніру [[Зборная Катару па футболе|зборная Катару]] першы раз трапіла на чэмпіянат сьвету праз адборачную сетку&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://global.espn.com/football/story/_/id/46597037/qatar-saudi-arabia-qualify-2026-fifa-world-cup|загаловак=Qatar and Saudi Arabia qualify for 2026 World Cup|выдавецтва=ESPN|дата публікацыі=10.2025}}&lt;/ref&gt;. [[Зборная Калюмбіі па футболе|Зборныя Калюмбіі]]&lt;ref name=&quot;Colombia-Paraguay&quot;&gt;{{спасылка|спасылка=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/colombia-paraguay-uruguay-qualify|загаловак=Uruguay, Colombia and Paraguay qualify as Messi equals Cristiano|выдавецтва=FIFA|дата публікацыі=09.2025}}&lt;/ref&gt;, [[Зборная Эгіпту па футболе|Эгіпту]] і [[Зборная Панамы па футболе|Панамы]] вярнуліся на турнір пасьля свайго апошняга ўдзелу ў 2018 годзе. [[Зборная Альжыру па футболе|Зборныя Альжыру]]&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/algeria-qualify|загаловак=Algeria seal World Cup return|выдавецтва=FIFA}}&lt;/ref&gt; і [[Зборная Кот д’Івуару па футболе|Кот д’Івуару]]&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/cote-divoire-qualify|загаловак=Côte d’Ivoire clinch return to world stage|выдавецтва=FIFA}}&lt;/ref&gt; чакалі на вяртаньне з свайго апошняга ўдзелу ў 2014 годзе. [[Зборная Новай Зэляндыі па футболе|Зборныя Новай Зэляндыі]]&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/new-zealand-qualify-world-cup|загаловак=Second-half blitz sends New Zealand to the World Cup|выдавецтва=FIFA|дата публікацыі=03.2025}}&lt;/ref&gt;, [[Зборная Парагваю па футболе|Парагваю]]&lt;ref name=&quot;Colombia-Paraguay&quot;/&gt; і [[Зборная Паўднёва-Афрыканскай Рэспублікі па футболе|ПАР]] апошні раз бралі ўдзел у чэмпіянаце сьвету 2010 году. [[Зборная Аўстрыі па футболе|Зборныя Аўстрыі]], [[Зборная Нарвэгіі па футболе|Нарвэгіі]]&lt;ref&gt;{{навіна|спасылка=https://www.foxsports.com/stories/soccer/norway-qualifies-2026-world-cup-sends-italy-dreaded-playoff|загаловак=Norway Qualifies for 2026 World Cup and Sends Italy To Dreaded Playoff|выдавец=Fox Sports|дата публікацыі=16.11.2025}}&lt;/ref&gt;, [[Зборная Шатляндыі па футболе|Шатляндыі]] і [[Зборная Гаіці па футболе|Гаіці]]&lt;ref name=&quot;Curacao&quot;&gt;{{навіна|аўтар=Wilson, Jonathan|спасылка=https://www.theguardian.com/football/2025/nov/19/curacao-complete-fairytale-with-battling-draw-in-jamaica-to-qualify-for-world-cup|загаловак=Curaçao complete fairytale with battling draw in Jamaica to qualify for World Cup|выдавец=The Guardian}}&lt;/ref&gt; апошнім разам спаборнічалі ў сусьветным першынстве яшчэ ў XX стагодзьдзі. [[Зборная Каба-Вэрдэ па футболе|Зборныя Каба-Вэрдэ]]&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/cabo-verde-qualify|загаловак=Cabo Verde seal historic World Cup qualification|выдавецтва=FIFA|дата публікацыі=13.10.2025}}&lt;/ref&gt;, [[Зборная Кюрасао па футболе|Кюрасао]]&lt;ref name=&quot;Curacao&quot;/&gt;, [[Зборная Ярданіі па футболе|Ярданіі]] і [[Зборная Ўзбэкістану па футболе|Ўзбэкістану]]&lt;ref&gt;{{навіна|аўтар=Millar, Colin|спасылка=https://www.nytimes.com/athletic/6229851/2025/06/05/uzbekistan-world-cup-qualification-2026/|загаловак=Uzbekistan, Jordan qualify for World Cup for first time|выдавец=The New York Times|дата публікацыі=05.06.2025}}&lt;/ref&gt; наагул дэбютуюць на чэмпіянатах сьвету. Упершыню сем арабскіх краінаў будуць змагацца на чэмпіянаце сьвету&lt;ref&gt;{{навіна|аўтар=Amin, Ahmed|спасылка=https://scoopempire.com/arabs-in-world-cup/|загаловак=For the First Time, Seven Arab Countries Qualify for the World Cup 2026|выдавец=Scoop Empire|дата публікацыі=16.10.2025}}&lt;/ref&gt;.

Кваліфікаваныя каманды, адсартаваныя паводле сваіх канфэдэрацыяў:
{{Слупок-пачатак}}
{{Слупок-новы}}
'''АФК''':
* {{Футбол|Аўстралія|няма}}
* {{Футбол|Ірак|няма}}
* {{Футбол|Іран|няма}}
* {{Футбол|Катар|няма}}
* {{Футбол|Рэспубліка Карэя|няма}}
* {{Футбол|Саудаўская Арабія|няма}}
* {{Футбол|Узбэкістан|няма}}
* {{Футбол|Японія|няма}}
* {{Футбол|Ярданія|няма}}
{{Слупок-новы}}
'''КАФ''':
* {{Футбол|Альжыр|няма}}
* {{Футбол|Гана|няма}}
* {{Футбол|Дэмакратычная Рэспубліка Конга|назва=ДР Конга|няма}}
* {{Футбол|Каба-Вэрдэ|няма}}
* {{Футбол|Кот д’Івуар|няма}}
* {{Футбол|Марока|няма}}
* {{Футбол|ПАР|няма}}
* {{Футбол|Сэнэгал|няма}}
* {{Футбол|Туніс|няма}}
* {{Футбол|Эгіпет|няма}}
{{Слупок-новы}}
'''КОМНЭБОЛ''':
* {{Футбол|Аргентына|няма}}
* {{Футбол|Бразылія|няма}}
* {{Футбол|Калюмбія|няма}}
* {{Футбол|Парагвай|няма}}
* {{Футбол|Уругвай|няма}}
* {{Футбол|Эквадор|няма}}

{{Слупок-новы}}
'''КОНКАКАФ''':
* {{Футбол|Канада|няма}}
* {{Футбол|Кюрасао|няма}}
* {{Футбол|Гаіці|няма}}
* {{Футбол|Мэксыка|няма}}
* {{Футбол|Панама|няма}}
* {{Футбол|ЗША|няма}}

'''КФА''':
* {{Футбол|Новая Зэляндыя|няма}}
{{Слупок-новы}}
'''УЭФА''':
* {{Футбол|Ангельшчына|няма}}
* {{Футбол|Аўстрыя|няма}}
* {{Футбол|Босьнія і Герцагавіна|няма}}
* {{Футбол|Бэльгія|няма}}
* {{Футбол|Гішпанія|няма}}
* {{Футбол|Нарвэгія|няма}}
* {{Футбол|Нідэрлянды|няма}}
* {{Футбол|Нямеччына|няма}}
* {{Футбол|Партугалія|няма}}
* {{Футбол|Турэччына|няма}}
* {{Футбол|Францыя|няма}}
* {{Футбол|Харватыя|няма}}
* {{Футбол|Чэхія|няма}}
* {{Футбол|Шатляндыя|няма}}
* {{Футбол|Швайцарыя|няма}}
* {{Футбол|Швэцыя|няма}}
{{Слупок-канец}}

== Склады камандаў ==
{{Асноўны артыкул|Чэмпіянат сьвету па футболе 2026 году (склады)}}
Перад падачай канчатковага складу на турнір каманды за месяц да пачатку павінны былі назваць папярэдні сьпіс з 35–55 гульцоў. Канчатковыя склады павінны быць зацьверджаныя да 2 чэрвеня. Калі гулец атрымлівае траўму або цяжка захварэе і ня можа браць удзел у турніры, яго можна замяніць іншым гульцом з папярэдняга сьпісу не пазьней чым за 24 гадзіны да першага матчу каманды. Аднак траўмаванага або хворага брамніка дазваляецца замяніць іншым брамнікам з папярэдняга сьпісу ў любы момант турніру&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/squad-lists-number-date|загаловак=When are World Cup squads named, and how many players will feature?|выдавецтва=FIFA|дата публікацыі=05.2026}}&lt;/ref&gt;.

== Групавы этап ==
Стадыёны ўжо былі разьмеркаваныя паміж групамі яшчэ да фінальнага лёсаваньня. Па лёсаваньні пары былі разьмеркаваны па пэўных матчах, і быў зацверджаны час пачатку гульняў&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://digitalhub.fifa.com/m/23aa99b288fe8a0d/original/FWC26-Match-Schedule-Q-A.pdf|загаловак=FIFA World Cup 26 match schedule Q&amp;A|выдавецтва=FIFA|дата публікацыі=02.2024|копія=https://web.archive.org/web/20240205034420/https://digitalhub.fifa.com/m/23aa99b288fe8a0d/original/FWC26-Match-Schedule-Q-A.pdf|дата копіі=02.2024}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/scores-fixtures?country=CA&amp;wtw-filter=ALL|загаловак=Scores &amp; Fixtures|выдавецтва=FIFA}}&lt;/ref&gt;.

=== Група A ===
&lt;onlyinclude&gt;{{#invoke:Спартовая табліца|main|стыль=ВНП
|крыніца=[https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/standings ФІФА]

&lt;!--Месцы камандаў.--&gt;
|каманда1=MEX
|каманда2=RSA
|каманда3=KOR
|каманда4=CZE

&lt;!--Вынікі камандаў.--&gt;
|абнаўленьне=завершана
|перамогі_MEX=3 |нічыі_MEX=0 |паразы_MEX=0 |мз_MEX=6 |мп_MEX=0
|перамогі_RSA=1 |нічыі_RSA=1 |паразы_RSA=1 |мз_RSA=2 |мп_RSA=3
|перамогі_KOR=1 |нічыі_KOR=0 |паразы_KOR=2 |мз_KOR=2 |мп_KOR=3
|перамогі_CZE=0 |нічыі_CZE=1 |паразы_CZE=2 |мз_CZE=2 |мп_CZE=6

&lt;!--Кваліфікацыі камандаў.--&gt;
|вынік1=Q1 |вынік2=Q1

&lt;!--Вызначэньне камандаў (спасылкі ў табліцы)--&gt;
|назва_MEX={{Футбол|Мэксыка}}
|назва_RSA={{Футбол|ПАР}}
|назва_KOR={{Футбол|Рэспубліка Карэя}}
|назва_CZE={{Футбол|Чэхія}}

&lt;!--Настройкі і правілы табліцы--&gt;
|ліміт_паказу=5
|правілы_клясыфікацыі=1) Пункты; 2) Розьніца мячоў у асабістых матчах; 3) Загнаныя мячы ў асабістых матчах; 4) Розьніца мячоў агулам; 5) Загнаныя мячы агулам; 6) Ацэнка фэйр-плэй; 5) Рэйтынг ФІФА.

&lt;!--Вызначэньне слупка кваліфікацыі і паніжэньня--&gt;
|загаловак_слупка_вынікаў=QR
|колер_Q1=green1|тэкст_Q1=
}}&lt;/onlyinclude&gt;

{{Справаздача пра матч
|дата            = 11 чэрвеня 2026
|час             = 22:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Мэксыка|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 2:0
|каманда2        = {{Футбол|ПАР}}
|галы1           = [[Хуліян Кіньёнэс|Кіньёнэс]] {{Гол|9}}&lt;br&gt;[[Рауль Хімэнэс|Р. Хімэнэс]] {{Гол|67}}
|галы2           = 
|стадыён         = [[Ацтэка]], [[Мэхіка]]
|гледачы         = 80824
|судзьдзя        = [[Вілтан Сампаю]] (Бразылія)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021443 Справаздача]
|смі             = 
}}
{{Справаздача пра матч
|дата            = 12 чэрвеня 2026
|час             = 05:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Рэспубліка Карэя|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 2:1
|каманда2        = {{Футбол|Чэхія}}
|галы1           = [[Хван Ін Бом]] {{Гол|67}}&lt;br&gt;[[О Хён Гю]] {{Гол|80}}
|галы2           = [[Ладзіслаў Крэйчы (1999)|Крэйчы]] {{Гол|59}}
|стадыён         = [[Акрон (стадыён)|Акрон]], [[Сапопан]]
|гледачы         = 44985
|судзьдзя        = [[Амін Амар]] (Эгіпет)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021441 Справаздача]
|смі             = 
}}
----
{{Справаздача пра матч
|дата            = 18 чэрвеня 2026
|час             = 19:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Чэхія|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 1:1
|каманда2        = {{Футбол|ПАР}}
|галы1           = [[Міхал Садзілек|Садзілек]] {{Гол|6}}
|галы2           = [[Тэбога Макаэна|Макаэна]] {{Гол|83|пэн.}}
|стадыён         = [[Мэрсэдэс-Бэнц Стэдыюм]], [[Атланта]]
|гледачы         = 67442
|судзьдзя        = [[Торы Пэнса]] (ЗША)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021440 Справаздача]
|смі             = 
}}
{{Справаздача пра матч
|дата            = 19 чэрвеня 2026
|час             = 04:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Мэксыка|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 1:0
|каманда2        = {{Футбол|Рэспубліка Карэя}}
|галы1           = [[Люіс Рома|Рома]] {{Гол|50}}
|галы2           = 
|стадыён         = [[Акрон (стадыён)|Акрон]], [[Сапопан]]
|гледачы         = 45522
|судзьдзя        = [[Густава Тэхэра]] (Уругвай)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021442 Справаздача]
|смі             = 
}}
----
{{Справаздача пра матч
|дата            = 25 чэрвеня 2026
|час             = 04:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Чэхія|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 0:3
|каманда2        = {{Футбол|Мэксыка}}
|галы1           = 
|галы2           = [[Матэо Чавэс|М. Чавэс]] {{Гол|55}}&lt;br&gt;[[Хуліян Кіньёнэс|Кіньёнэс]] {{Гол|61}}&lt;br&gt;[[Альвара Фідальга|Фідальга]] {{Гол|90+4}}
|стадыён         = [[Ацтэка]], [[Мэхіка]]
|гледачы         = 80824
|судзьдзя        = [[Яэль Фалькон]] (Аргентына)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021444 Справаздача]
|смі             = 
}}
{{Справаздача пра матч
|дата            = 25 чэрвеня 2026
|час             = 04:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|ПАР|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 1:0
|каманда2        = {{Футбол|Рэспубліка Карэя}}
|галы1           = [[Тапэлё Масэка|Масэка]] {{Гол|63}}
|галы2           = 
|стадыён         = [[Эстадыё BBVA]], [[Гвадалюпэ]]
|гледачы         = 51243
|судзьдзя        = [[Факунда Тэльлё]] (Аргентына)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021445 Справаздача]
|смі             = 
}}

=== Група B ===
&lt;onlyinclude&gt;{{#invoke:Спартовая табліца|main|стыль=ВНП
|крыніца=[https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/standings ФІФА]

&lt;!--Месцы камандаў.--&gt;
|каманда1=SUI
|каманда2=CAN
|каманда3=BIH
|каманда4=QAT

&lt;!--Вынікі камандаў.--&gt;
|абнаўленьне=завершана
|перамогі_CAN=1 |нічыі_CAN=1 |паразы_CAN=1 |мз_CAN=8 |мп_CAN=3
|перамогі_BIH=1 |нічыі_BIH=1 |паразы_BIH=1 |мз_BIH=5 |мп_BIH=6
|перамогі_QAT=0 |нічыі_QAT=1 |паразы_QAT=2 |мз_QAT=2 |мп_QAT=10
|перамогі_SUI=2 |нічыі_SUI=1 |паразы_SUI=0 |мз_SUI=7 |мп_SUI=3

|заўвага_CAN=Нічыя паміж сабою (Канада 1:1 Босьнія і Герцагавіна). У выніку ўжытая агульная розьніца загнаных і прапушчаных галоў.
|заўвага_BIH=CAN

&lt;!--Кваліфікацыі камандаў.--&gt;
|вынік1=Q1 |вынік2=Q1 |вынік3=Q1

&lt;!--Вызначэньне камандаў (спасылкі ў табліцы)--&gt;
|назва_CAN={{Футбол|Канада}}
|назва_BIH={{Футбол|Босьнія і Герцагавіна}}
|назва_QAT={{Футбол|Катар}}
|назва_SUI={{Футбол|Швайцарыя}}

&lt;!--Настройкі і правілы табліцы--&gt;
|ліміт_паказу=5
|правілы_клясыфікацыі=1) Пункты; 2) Розьніца мячоў у асабістых матчах; 3) Загнаныя мячы ў асабістых матчах; 4) Розьніца мячоў агулам; 5) Загнаныя мячы агулам; 6) Ацэнка фэйр-плэй; 5) Рэйтынг ФІФА.

&lt;!--Вызначэньне слупка кваліфікацыі і паніжэньня--&gt;
|загаловак_слупка_вынікаў=QR
|колер_Q1=green1|тэкст_Q1=
}}&lt;/onlyinclude&gt;

{{Справаздача пра матч
|дата            = 12 чэрвеня 2026
|час             = 22:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Канада|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 1:1
|каманда2        = {{Футбол|Босьнія і Герцагавіна}}
|галы1           = [[Кайл Ларын|Ларын]] {{Гол|78}}
|галы2           = [[Ёва Лукіч|Лукіч]] {{Гол|21}}
|стадыён         = [[БМО Філд]], [[Таронта]]
|гледачы         = 43002
|судзьдзя        = [[Факунда Тэльлё]] (Аргентына)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021449 Справаздача]
|смі             = 
}}
{{Справаздача пра матч
|дата            = 13 чэрвеня 2026
|час             = 22:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Катар|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 1:1
|каманда2        = {{Футбол|Швайцарыя}}
|галы1           = [[Буалем Хухі|Хухі]] {{Гол|90+4}}
|галы2           = [[Брээль Эмбалё|Эмбалё]] {{Гол|17|пэн.}}
|стадыён         = [[Левайс Стэдыюм]], [[Санта-Клара (Каліфорнія)|Санта-Клара]]
|гледачы         = 67966
|судзьдзя        = [[Саід Мартынэс]] (Гандурас)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021447 Справаздача]
|смі             = 
}}
----
{{Справаздача пра матч
|дата            = 18 чэрвеня 2026
|час             = 22:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Швайцарыя|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 4:1
|каманда2        = {{Футбол|Босьнія і Герцагавіна}}
|галы1           = [[Жаан Манзамбі|Манзамбі]] {{Гол|74}}, {{Гол|90}}&lt;br&gt;[[Рубэн Варгас|Варгас]] {{Гол|84}}&lt;br&gt;[[Граніт Джака|Джака]] {{Гол|90+7|пэн.}}
|галы2           = [[Эрмін Магміч|Магміч]] {{Гол|90+3}}
|стадыён         = [[Соў-Фай Стэдыюм]], [[Інгелўуд (Каліфорнія)|Інгелўуд]]
|гледачы         = 70026
|судзьдзя        = [[Жуан Піньейру]] (Партугалія)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021446 Справаздача]
|смі             = 
}}
{{Справаздача пра матч
|дата            = 19 чэрвеня 2026
|час             = 01:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Канада|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 6:0
|каманда2        = {{Футбол|Катар}}
|галы1           = [[Кайл Ларын|Ларын]] {{Гол|16}}&lt;br&gt;[[Джонатан Крыстыян Дэйвід|Дж. Дэйвід]] {{Гол|29}}, {{Гол|45+3}}, {{Гол|90+2}}&lt;br&gt;[[Натан Саліба|Саліба]] {{Гол|64}}&lt;br&gt;[[Магамэд Манаі|Манаі]] {{Гол|75|а/г}}
|галы2           = 
|стадыён         = [[Бі-Сі Плэйс]], [[Ванкувэр]]
|гледачы         = 52497
|судзьдзя        = [[Крыстыян Гарай]] (Чылі)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021450 Справаздача]
|смі             = 
}}
----
{{Справаздача пра матч
|дата            = 24 чэрвеня 2026
|час             = 22:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Швайцарыя|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 2:1
|каманда2        = {{Футбол|Канада}}
|галы1           = [[Рубэн Варгас|Варгас]] {{Гол|46}}&lt;br&gt;[[Жаан Манзамбі|Манзамбі]] {{Гол|57}}
|галы2           = [[Проміс Дэйвід|П. Дэйвід]] {{Гол|76}}
|стадыён         = [[Бі-Сі Плэйс]], [[Ванкувэр]]
|гледачы         = 52497
|судзьдзя        = [[Рамон Абацьці]] (Бразылія)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021451 Справаздача]
|смі             = 
}}
{{Справаздача пра матч
|дата            = 24 чэрвеня 2026
|час             = 22:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Босьнія і Герцагавіна|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 3:1
|каманда2        = {{Футбол|Катар}}
|галы1           = [[Керым Алайбэгавіч|Алайбэгавіч]] {{Гол|29}}&lt;br&gt;[[Магмуд Абунада|Абунада]] {{Гол|34|а/г}}&lt;br&gt;[[Эрмін Магміч|Магміч]] {{Гол|80}}
|галы2           = [[Гасан аль-Гайдас|аль-Гайдас]] {{Гол|42}}
|стадыён         = [[Люмэн Філд]], [[Сіетл]]
|гледачы         = 66925
|судзьдзя        = [[Хэсус Валенсуэля]] (Вэнэсуэла)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021448 Справаздача]
|смі             = 
}}

=== Група C ===
&lt;onlyinclude&gt;{{#invoke:Спартовая табліца|main|стыль=ВНП
|крыніца=[https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/standings ФІФА]

&lt;!--Месцы камандаў.--&gt;
|каманда1=BRA
|каманда2=MAR
|каманда3=SCO
|каманда4=HAI

&lt;!--Вынікі камандаў.--&gt;
|абнаўленьне=завершана
|перамогі_BRA=2 |нічыі_BRA=1 |паразы_BRA=0 |мз_BRA=7 |мп_BRA=1
|перамогі_MAR=2 |нічыі_MAR=1 |паразы_MAR=0 |мз_MAR=6 |мп_MAR=3
|перамогі_HAI=0 |нічыі_HAI=0 |паразы_HAI=3 |мз_HAI=2 |мп_HAI=8
|перамогі_SCO=1 |нічыі_SCO=0 |паразы_SCO=2 |мз_SCO=1 |мп_SCO=4

|заўвага_BRA=Нічыя паміж сабою (Бразылія 1:1 Марока). У выніку ўжытая агульная розьніца загнаных і прапушчаных галоў.
|заўвага_MAR=BRA

&lt;!--Вызначэньне камандаў (спасылкі ў табліцы)--&gt;
|назва_BRA={{Футбол|Бразылія}}
|назва_MAR={{Футбол|Марока}}
|назва_HAI={{Футбол|Гаіці}}
|назва_SCO={{Футбол|Шатляндыя}}

&lt;!--Кваліфікацыі камандаў.--&gt;
|вынік1=Q1 |вынік2=Q1

&lt;!--Настройкі і правілы табліцы--&gt;
|ліміт_паказу=5
|правілы_клясыфікацыі=1) Пункты; 2) Розьніца мячоў у асабістых матчах; 3) Загнаныя мячы ў асабістых матчах; 4) Розьніца мячоў агулам; 5) Загнаныя мячы агулам; 6) Ацэнка фэйр-плэй; 5) Рэйтынг ФІФА.

&lt;!--Вызначэньне слупка кваліфікацыі і паніжэньня--&gt;
|загаловак_слупка_вынікаў=QR
|колер_Q1=green1|тэкст_Q1=
}}&lt;/onlyinclude&gt;

{{Справаздача пра матч
|дата            = 14 чэрвеня 2026
|час             = 01:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Бразылія|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 1:1
|каманда2        = {{Футбол|Марока}}
|галы1           = [[Вінісіюс Жуніяр|Вінісіюс]] {{Гол|32}}
|галы2           = [[Ісмаэль Сайбары|Сайбары]] {{Гол|21}}
|стадыён         = [[Мэтлайф Стэдыюм]], [[Іст-Ратэрфард]]
|гледачы         = 80663
|судзьдзя        = [[Слаўка Вінчыч]] (Славенія)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021456 Справаздача]
|смі             = 
}}
{{Справаздача пра матч
|дата            = 14 чэрвеня 2026
|час             = 04:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Гаіці|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 0:1
|каманда2        = {{Футбол|Шатляндыя}}
|галы1           = 
|галы2           = [[Джон Макгін|Макгін]] {{Гол|28}}
|стадыён         = [[Джылет Стэдыюм]], [[Фоксбара]]
|гледачы         = 64146
|судзьдзя        = [[Мустафа Гарбаль]] (Альжыр)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021453 Справаздача]
|смі             = 
}}
----
{{Справаздача пра матч
|дата            = 20 чэрвеня 2026
|час             = 01:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Шатляндыя|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 0:1
|каманда2        = {{Футбол|Марока}}
|галы1           = 
|галы2           = [[Ісмаэль Сайбары|Сайбары]] {{Гол|21}}
|стадыён         = [[Джылет Стэдыюм]], [[Фоксбара]]
|гледачы         = 64146
|судзьдзя        = [[Ілгіз Танташаў]] (Узбэкістан)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021454 Справаздача]
|смі             = 
}}
{{Справаздача пра матч
|дата            = 20 чэрвеня 2026
|час             = 03:30 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Бразылія|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 3:0
|каманда2        = {{Футбол|Гаіці}}
|галы1           = [[Матэўс Куньня|Куньня]] {{Гол|23}}, {{Гол|36}}&lt;br&gt;[[Вінісіюс Жуніяр|Вінісіюс]] {{Гол|45+3}}
|галы2           = 
|стадыён         = [[Лінкальн Файнэншыял Філд]], [[Філадэлфія]]
|гледачы         = 68324
|судзьдзя        = [[Алехандра Эрнандэс Эрнандэс]] (Гішпанія)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021457 Справаздача]
|смі             = 
}}
----
{{Справаздача пра матч
|дата            = 25 чэрвеня 2026
|час             = 01:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Шатляндыя|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 0:3
|каманда2        = {{Футбол|Бразылія}}
|галы1           = 
|галы2           = [[Вінісіюс Жуніяр|Вінісіюс]] {{Гол|7}}, {{Гол|45+3}}&lt;br&gt;[[Матэўс Куньня|Куньня]] {{Гол|60}}
|стадыён         = [[Гард-Рок Стэдыюм]], [[Маямі-Гардэнз]]
|гледачы         = 64478
|судзьдзя        = [[Сэсар Артура Рамас]] (Мэксыка)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021455 Справаздача]
|смі             = 
}}
{{Справаздача пра матч
|дата            = 25 чэрвеня 2026
|час             = 01:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Марока|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 4:2
|каманда2        = {{Футбол|Гаіці}}
|галы1           = [[Ашраф Гакімі|Гакімі]] {{Гол|39}}&lt;br&gt;[[Ісмаэль Сайбары|Сайбары]] {{Гол|45+1}}&lt;br&gt;[[Суфіян Рагімі|Рагімі]] {{Гол|78}}&lt;br&gt;[[Жэсім Ясін|Ясін]] {{Гол|89}}
|галы2           = [[Ясін Буну|Буну]] {{Гол|10|а/г}}&lt;br&gt;[[Вільсон Ізыдор|Ізыдор]] {{Гол|43}}
|стадыён         = [[Мэрсэдэс-Бэнц Стэдыюм]], [[Атланта]]
|гледачы         = 68239
|судзьдзя        = [[Дані Макелі]] (Нідэрлянды)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021452 Справаздача]
|смі             = 
}}

=== Група D ===
&lt;onlyinclude&gt;{{#invoke:Спартовая табліца|main|стыль=ВНП
|крыніца=[https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/standings ФІФА]

&lt;!--Месцы камандаў.--&gt;
|каманда1=USA
|каманда2=AUS
|каманда3=PAR
|каманда4=TUR

&lt;!--Вынікі камандаў.--&gt;
|абнаўленьне=завершана
|перамогі_USA=2 |нічыі_USA=0 |паразы_USA=1 |мз_USA=8 |мп_USA=4
|перамогі_PAR=1 |нічыі_PAR=1 |паразы_PAR=1 |мз_PAR=2 |мп_PAR=4
|перамогі_AUS=1 |нічыі_AUS=1 |паразы_AUS=1 |мз_AUS=2 |мп_AUS=2
|перамогі_TUR=1 |нічыі_TUR=0 |паразы_TUR=2 |мз_TUR=3 |мп_TUR=5

|заўвага_AUS=Нічыя паміж сабою (Парагвай 0:0 Аўстралія). У выніку ўжытая агульная розьніца загнаных і прапушчаных галоў.
|заўвага_PAR=AUS

&lt;!--Кваліфікацыі камандаў.--&gt;
|вынік1=Q1 |вынік2=Q1 |вынік3=Q1

&lt;!--Вызначэньне камандаў (спасылкі ў табліцы)--&gt;
|назва_USA={{Футбол|ЗША}}
|назва_PAR={{Футбол|Парагвай}}
|назва_AUS={{Футбол|Аўстралія}}
|назва_TUR={{Футбол|Турэччына}}

&lt;!--Настройкі і правілы табліцы--&gt;
|ліміт_паказу=5
|правілы_клясыфікацыі=1) Пункты; 2) Розьніца мячоў у асабістых матчах; 3) Загнаныя мячы ў асабістых матчах; 4) Розьніца мячоў агулам; 5) Загнаныя мячы агулам; 6) Ацэнка фэйр-плэй; 5) Рэйтынг ФІФА.

&lt;!--Вызначэньне слупка кваліфікацыі і паніжэньня--&gt;
|загаловак_слупка_вынікаў=QR
|колер_Q1=green1|тэкст_Q1=
}}&lt;/onlyinclude&gt;

{{Справаздача пра матч
|дата            = 13 чэрвеня 2026
|час             = 03:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|ЗША|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 4:1
|каманда2        = {{Футбол|Парагвай}}
|галы1           = [[Даміян Бабадыльля|Бабадыльля]] {{Гол|7|а/г}}&lt;br&gt;[[Фоларын Балоган|Балоган]] {{Гол|31}}, {{Гол|45+5}}&lt;br&gt;[[Джаваньні Рэйна|Рэйна]] {{Гол|90+8}}
|галы2           = [[Маўрысію Магальяйнс Праду|Маўрысію]] {{Гол|73}}
|стадыён         = [[Соў-Фай Стэдыюм]], [[Інгелўуд (Каліфорнія)|Інгелўуд]]
|гледачы         = 70492
|судзьдзя        = [[Дані Макелі]] (Нідэрлянды)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021458 Справаздача]
|смі             = 
}}
{{Справаздача пра матч
|дата            = 14 чэрвеня 2026
|час             = 06:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Аўстралія|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 2:0
|каманда2        = {{Футбол|Турэччына}}
|галы1           = [[Нэстары Іранкунда|Іранкунда]] {{Гол|27}}&lt;br&gt;[[Конар Мэткалф|Мэткалф]] {{Гол|75}}
|галы2           = 
|стадыён         = [[Бі-Сі Плэйс]], [[Ванкувэр]]
|гледачы         = 52497
|судзьдзя        = [[Хэсус Валенсуэля]] (Вэнэсуэла)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021463 Справаздача]
|смі             = 
}}
----
{{Справаздача пра матч
|дата            = 19 чэрвеня 2026
|час             = 22:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|ЗША|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 2:0
|каманда2        = {{Футбол|Аўстралія}}
|галы1           = [[Кэмэран Бэрджэс|Бэрджэс]] {{Гол|11|а/г}}&lt;br&gt;[[Алекс Фрымэн|Фрымэн]] {{Гол|43}}
|галы2           = 
|стадыён         = [[Люмэн Філд]], [[Сіетл]]
|гледачы         = 66925
|судзьдзя        = [[Фэлікс Цваер]] (Нямеччына)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021462 Справаздача]
|смі             = 
}}
{{Справаздача пра матч
|дата            = 20 чэрвеня 2026
|час             = 06:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Турэччына|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 0:1
|каманда2        = {{Футбол|Парагвай}}
|галы1           = 
|галы2           = [[Матыяс Галярса Фонда|Галярса]] {{Гол|2}}
|стадыён         = [[Левайс Стэдыюм]], [[Санта-Клара (Каліфорнія)|Санта-Клара]]
|гледачы         = 68827
|судзьдзя        = [[Іван Бартан]] (Сальвадор)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021460 Справаздача]
|смі             = 
}}
----
{{Справаздача пра матч
|дата            = 26 чэрвеня 2026
|час             = 05:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Турэччына|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 3:2
|каманда2        = {{Футбол|ЗША}}
|галы1           = [[Арда Гюлер|Гюлер]] {{Гол|10}}&lt;br&gt;[[Барыш Ілмаз|Ілмаз]] {{Гол|31}}&lt;br&gt;[[Каан Айхан|Айхан]] {{Гол|90+8}}
|галы2           = [[Остан Трасьці|Трасьці]] {{Гол|3}}&lt;br&gt;[[Сэбастыян Бэргалтэр|Бэргалтэр]] {{Гол|49}}
|стадыён         = [[Соў-Фай Стэдыюм]], [[Інгелўуд (Каліфорнія)|Інгелўуд]]
|гледачы         = 70492
|судзьдзя        = [[Мустафа Гарбаль]] (Альжыр)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021459 Справаздача]
|смі             = 
}}
{{Справаздача пра матч
|дата            = 26 чэрвеня 2026
|час             = 05:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Парагвай|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 0:0
|каманда2        = {{Футбол|Аўстралія}}
|галы1           = 
|галы2           = 
|стадыён         = [[Левайс Стэдыюм]], [[Санта-Клара (Каліфорнія)|Санта-Клара]]
|гледачы         = 68827
|судзьдзя        = [[Клеман Цюрпэн]] (Францыя)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021461 Справаздача]
|смі             = 
}}

=== Група E ===
&lt;onlyinclude&gt;{{#invoke:Спартовая табліца|main|стыль=ВНП
|крыніца=[https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/standings ФІФА]

&lt;!--Месцы камандаў.--&gt;
|каманда1=GER
|каманда2=CIV
|каманда3=ECU
|каманда4=CUW

&lt;!--Вынікі камандаў.--&gt;
|абнаўленьне=завершана
|перамогі_GER=2 |нічыі_GER=0 |паразы_GER=1 |мз_GER=10|мп_GER=4
|перамогі_CUW=0 |нічыі_CUW=1 |паразы_CUW=2 |мз_CUW=1 |мп_CUW=9
|перамогі_CIV=2 |нічыі_CIV=0 |паразы_CIV=1 |мз_CIV=4 |мп_CIV=2
|перамогі_ECU=1 |нічыі_ECU=1 |паразы_ECU=1 |мз_ECU=2 |мп_ECU=2

|заўвага_GER=Нямеччына 2:1 Кот д’Івуар.
|заўвага_CIV=GER

&lt;!--Кваліфікацыі камандаў.--&gt;
|вынік1=Q1 |вынік2=Q1 |вынік3=Q1

&lt;!--Вызначэньне камандаў (спасылкі ў табліцы)--&gt;
|назва_GER={{Футбол|Нямеччына}}
|назва_CUW={{Футбол|Кюрасао}}
|назва_CIV={{Футбол|Кот д’Івуар}}
|назва_ECU={{Футбол|Эквадор}}

&lt;!--Настройкі і правілы табліцы--&gt;
|ліміт_паказу=5
|правілы_клясыфікацыі=1) Пункты; 2) Розьніца мячоў у асабістых матчах; 3) Загнаныя мячы ў асабістых матчах; 4) Розьніца мячоў агулам; 5) Загнаныя мячы агулам; 6) Ацэнка фэйр-плэй; 5) Рэйтынг ФІФА.

&lt;!--Вызначэньне слупка кваліфікацыі і паніжэньня--&gt;
|загаловак_слупка_вынікаў=QR
|колер_Q1=green1|тэкст_Q1=
}}&lt;/onlyinclude&gt;

{{Справаздача пра матч
|дата            = 14 чэрвеня 2026
|час             = 20:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Нямеччына|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 7:1
|каманда2        = {{Футбол|Кюрасао}}
|галы1           = [[Фэлікс Нмэча|Нмэча]] {{Гол|6}}&lt;br&gt;[[Ніка Шлётэрбэк|Шлётэрбэк]] {{Гол|38}}&lt;br&gt;[[Кай Гавэрц|Гавэрц]] {{Гол|45+5|пэн.}}, {{Гол|88}}&lt;br&gt;[[Джамал Мусіяла|Мусіяла]] {{Гол|47}}&lt;br&gt;[[Натаніел Браўн|Браўн]] {{Гол|68}}&lt;br&gt;[[Дэніз Ундаў|Ундаў]] {{Гол|78}}
|галы2           = [[Лівана Камэнэнсія|Камэнэнсія]] {{Гол|21}}
|стадыён         = [[NRG Стэдыюм]], [[Г’юстан]]
|гледачы         = 68021
|судзьдзя        = [[Джаляль Джаед]] (Марока)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021464 Справаздача]
|смі             = 
}}
{{Справаздача пра матч
|дата            = 15 чэрвеня 2026
|час             = 02:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Кот д’Івуар|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 1:0
|каманда2        = {{Футбол|Эквадор}}
|галы1           = [[Амад Дыяльлё|Дыяльлё]] {{Гол|90}}
|галы2           = 
|стадыён         = [[Лінкальн Файнэншыял Філд]], [[Філадэлфія]]
|гледачы         = 68274
|судзьдзя        = [[Франсуа Летэксье]] (Францыя)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021467 Справаздача]
|смі             = 
}}
----
{{Справаздача пра матч
|дата            = 20 чэрвеня 2026
|час             = 23:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Нямеччына|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 2:1
|каманда2        = {{Футбол|Кот д’Івуар}}
|галы1           = [[Дэніз Ундаў|Ундаў]] {{Гол|68}}, {{Гол|90+4}}
|галы2           = [[Франк Кесье|Кесье]] {{Гол|30}}
|стадыён         = [[БМО Філд]], [[Таронта]]
|гледачы         = 43036
|судзьдзя        = [[Хуан Габрыель Бэнітэс|Хуан Бэнітэс]] (Парагвай)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021469 Справаздача]
|смі             = 
}}
{{Справаздача пра матч
|дата            = 21 чэрвеня 2026
|час             = 03:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Эквадор|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 0:0
|каманда2        = {{Футбол|Кюрасао}}
|галы1           = 
|галы2           = 
|стадыён         = [[Эраўгэд Стэдыюм]], [[Канзас-Сіці (Мізуры)|Канзас-Сіці]]
|гледачы         = 68598
|судзьдзя        = [[Ма Нін]] (Кітай)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021465 Справаздача]
|смі             = 
}}
----
{{Справаздача пра матч
|дата            = 25 чэрвеня 2026
|час             = 23:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Кюрасао|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 0:2
|каманда2        = {{Футбол|Кот д’Івуар}}
|галы1           = 
|галы2           = [[Нікаля Пэпэ|Пэпэ]] {{Гол|7}}, {{Гол|64}}
|стадыён         = [[Лінкальн Файнэншыял Філд]], [[Філадэлфія]]
|гледачы         = 68324
|судзьдзя        = [[Глен Нюбэрг]] (Швэцыя)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021468 Справаздача]
|смі             = 
}}
{{Справаздача пра матч
|дата            = 25 чэрвеня 2026
|час             = 23:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Эквадор|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 2:1
|каманда2        = {{Футбол|Нямеччына}}
|галы1           = [[Нільсан Ангулё|Ангулё]] {{Гол|9}}&lt;br&gt;[[Гансалё Плята|Плята]] {{Гол|77}}
|галы2           = [[Лерой Санэ|Санэ]] {{Гол|2}}
|стадыён         = [[Мэтлайф Стэдыюм]], [[Іст-Ратэрфард]]
|гледачы         = 80663
|судзьдзя        = [[Торы Пэнса]] (ЗША)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021466 Справаздача]
|смі             = 
}}

=== Група F ===
&lt;onlyinclude&gt;{{#invoke:Спартовая табліца|main|стыль=ВНП
|крыніца=[https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/standings ФІФА]

&lt;!--Месцы камандаў.--&gt;
|каманда1=NED
|каманда2=JPN
|каманда3=SWE
|каманда4=TUN

&lt;!--Вынікі камандаў.--&gt;
|абнаўленьне=завершана
|перамогі_NED=2 |нічыі_NED=1 |паразы_NED=0 |мз_NED=10|мп_NED=4
|перамогі_JPN=1 |нічыі_JPN=2 |паразы_JPN=0 |мз_JPN=7 |мп_JPN=3
|перамогі_SWE=1 |нічыі_SWE=1 |паразы_SWE=1 |мз_SWE=7 |мп_SWE=7
|перамогі_TUN=0 |нічыі_TUN=0 |паразы_TUN=3 |мз_TUN=2 |мп_TUN=12

&lt;!--Кваліфікацыі камандаў.--&gt;
|вынік1=Q1 |вынік2=Q1 |вынік3=Q1

&lt;!--Вызначэньне камандаў (спасылкі ў табліцы)--&gt;
|назва_NED={{Футбол|Нідэрлянды}}
|назва_JPN={{Футбол|Японія}}
|назва_SWE={{Футбол|Швэцыя}}
|назва_TUN={{Футбол|Туніс}}

&lt;!--Настройкі і правілы табліцы--&gt;
|ліміт_паказу=5
|правілы_клясыфікацыі=1) Пункты; 2) Розьніца мячоў у асабістых матчах; 3) Загнаныя мячы ў асабістых матчах; 4) Розьніца мячоў агулам; 5) Загнаныя мячы агулам; 6) Ацэнка фэйр-плэй; 5) Рэйтынг ФІФА.

&lt;!--Вызначэньне слупка кваліфікацыі і паніжэньня--&gt;
|загаловак_слупка_вынікаў=QR
|колер_Q1=green1|тэкст_Q1=
}}&lt;/onlyinclude&gt;

{{Справаздача пра матч
|дата            = 14 чэрвеня 2026
|час             = 23:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Нідэрлянды|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 2:2
|каманда2        = {{Футбол|Японія}}
|галы1           = [[Вірджыл ван Дэйк|ван Дэйк]] {{Гол|50}}&lt;br&gt;[[Крысэнсіё Сумэрвіль|Сумэрвіль]] {{Гол|64}}
|галы2           = [[Кейто Накамура|Накамура]] {{Гол|57}}&lt;br&gt;[[Даіці Камада|Камада]] {{Гол|88}}
|стадыён         = [[AT&amp;T Стэдыюм]], [[Арлінгтан (Тэхас)|Арлінгтан]]
|гледачы         = 69285
|судзьдзя        = [[Ісмаіл Эльфат]] (ЗША)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021470 Справаздача]
|смі             = 
}}
{{Справаздача пра матч
|дата            = 15 чэрвеня 2026
|час             = 05:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Швэцыя|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 5:1
|каманда2        = {{Футбол|Туніс}}
|галы1           = [[Ясін Аяры|Аяры]] {{Гол|7}}, {{Гол|90+6}}&lt;br&gt;[[Аляксандар Ісак|Ісак]] {{Гол|30}}&lt;br&gt;[[Віктар Д’ёкерэш|Д’ёкерэш]] {{Гол|59}}&lt;br&gt;[[Матыяс Сванбэрг|Сванбэрг]] {{Гол|84}}
|галы2           = [[Амар Рэкік|Рэкік]] {{Гол|43}}
|стадыён         = [[Эстадыё BBVA]], [[Гвадалюпэ]]
|гледачы         = 50987
|судзьдзя        = [[Яэль Фалькон]] (Аргентына)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021474 Справаздача]
|смі             = 
}}
----
{{Справаздача пра матч
|дата            = 20 чэрвеня 2026
|час             = 20:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Нідэрлянды|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 5:1
|каманда2        = {{Футбол|Швэцыя}}
|галы1           = [[Браян Бробэй|Бробэй]] {{Гол|5}}, {{Гол|17}}&lt;br&gt;[[Кодзі Гакпа|Гакпа]] {{Гол|47}}, {{Гол|54}}&lt;br&gt;[[Крысэнсіё Сумэрвіль|Сумэрвіль]] {{Гол|89}}
|галы2           = [[Энтані Элянга|Элянга]] {{Гол|59}}
|стадыён         = [[NRG Стэдыюм]], [[Г’юстан]]
|гледачы         = 68777
|судзьдзя        = [[Майкл Олівэр]] (Ангельшчына)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021472 Справаздача]
|смі             = 
}}
{{Справаздача пра матч
|дата            = 21 чэрвеня 2026
|час             = 07:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Туніс|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 0:4
|каманда2        = {{Футбол|Японія}}
|галы1           = 
|галы2           = [[Даіці Камада|Камада]] {{Гол|4}}&lt;br&gt;[[Аясэ Ўэда|Уэда]] {{Гол|31}}, {{Гол|83}}&lt;br&gt;[[Дзюнья Іта|Дз. Іта]] {{Гол|69}}
|стадыён         = [[Эстадыё BBVA]], [[Гвадалюпэ]]
|гледачы         = 51243
|судзьдзя        = [[Іштван Ковач]] (Румынія)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021475 Справаздача]
|смі             = 
}}
----
{{Справаздача пра матч
|дата            = 26 чэрвеня 2026
|час             = 02:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Японія|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 1:1
|каманда2        = {{Футбол|Швэцыя}}
|галы1           = [[Дайдзэн Маэда|Маэда]] {{Гол|56}}
|галы2           = [[Энтані Элянга|Элянга]] {{Гол|62}}
|стадыён         = [[AT&amp;T Стэдыюм]], [[Арлінгтан (Тэхас)|Арлінгтан]]
|гледачы         = 70137
|судзьдзя        = [[Іван Бартан]] (Сальвадор)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021471 Справаздача]
|смі             = 
}}
{{Справаздача пра матч
|дата            = 26 чэрвеня 2026
|час             = 02:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Туніс|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 1:3
|каманда2        = {{Футбол|Нідэрлянды}}
|галы1           = [[Газэм Мастуры|Мастуры]] {{Гол|54}}
|галы2           = [[Эльес Схіры|Схіры]] {{Гол|3|а/г}}&lt;br&gt;[[Браян Бробэй|Бробэй]] {{Гол|7}}&lt;br&gt;[[Ян-Паўль ван Гэке|ван Гэке]] {{Гол|62}}
|стадыён         = [[Эраўгэд Стэдыюм]], [[Канзас-Сіці (Мізуры)|Канзас-Сіці]]
|гледачы         = 68391
|судзьдзя        = [[Каця Іцэль Гарсія]] (Мэксыка)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021473 Справаздача]
|смі             = 
}}

=== Група G ===
&lt;onlyinclude&gt;{{#invoke:Спартовая табліца|main|стыль=ВНП
|крыніца=[https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/standings ФІФА]

&lt;!--Месцы камандаў.--&gt;
|каманда1=BEL
|каманда2=EGY
|каманда3=IRN
|каманда4=NZL

&lt;!--Вынікі камандаў.--&gt;
|абнаўленьне=завершана
|перамогі_BEL=1 |нічыі_BEL=2 |паразы_BEL=0 |мз_BEL=6 |мп_BEL=2
|перамогі_EGY=1 |нічыі_EGY=2 |паразы_EGY=0 |мз_EGY=5 |мп_EGY=3
|перамогі_IRN=0 |нічыі_IRN=3 |паразы_IRN=0 |мз_IRN=3 |мп_IRN=3
|перамогі_NZL=0 |нічыі_NZL=1 |паразы_NZL=2 |мз_NZL=4 |мп_NZL=10

|заўвага_BEL=Нічыя паміж сабою (Бэльгія 1:1 Эгіпет). У выніку ўжытая агульная розьніца загнаных і прапушчаных галоў.
|заўвага_EGY=BEL

&lt;!--Кваліфікацыі камандаў.--&gt;
|вынік1=Q1 |вынік2=Q1

&lt;!--Вызначэньне камандаў (спасылкі ў табліцы)--&gt;
|назва_BEL={{Футбол|Бэльгія}}
|назва_EGY={{Футбол|Эгіпет}}
|назва_IRN={{Футбол|Іран}}
|назва_NZL={{Футбол|Новая Зэляндыя}}

&lt;!--Настройкі і правілы табліцы--&gt;
|ліміт_паказу=5
|правілы_клясыфікацыі=1) Пункты; 2) Розьніца мячоў у асабістых матчах; 3) Загнаныя мячы ў асабістых матчах; 4) Розьніца мячоў агулам; 5) Загнаныя мячы агулам; 6) Ацэнка фэйр-плэй; 5) Рэйтынг ФІФА.

&lt;!--Вызначэньне слупка кваліфікацыі і паніжэньня--&gt;
|загаловак_слупка_вынікаў=QR
|колер_Q1=green1|тэкст_Q1=
}}&lt;/onlyinclude&gt;

{{Справаздача пра матч
|дата            = 15 чэрвеня 2026
|час             = 22:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Бэльгія|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 1:1
|каманда2        = {{Футбол|Эгіпет}}
|галы1           = [[Магамэд Гані|Гані]] {{Гол|66|а/г}}
|галы2           = [[Эмам Ашур|Ашур]] {{Гол|19}}
|стадыён         = [[Люмэн Філд]], [[Сіетл]]
|гледачы         = 66775
|судзьдзя        = [[Рамон Абацьці]] (Бразылія)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021478 Справаздача]
|смі             = 
}}
{{Справаздача пра матч
|дата            = 16 чэрвеня 2026
|час             = 04:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Іран|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 2:2
|каманда2        = {{Футбол|Новая Зэляндыя}}
|галы1           = [[Рамін Рэзаэян|Рэзаэян]] {{Гол|32}}&lt;br&gt;[[Магамад Магэбі|Магэбі]] {{Гол|64}}
|галы2           = [[Элайджа Джаст|Джаст]] {{Гол|7}}, {{Гол|54}}
|стадыён         = [[Соў-Фай Стэдыюм]], [[Інгелўуд (Каліфорнія)|Інгелўуд]]
|гледачы         = 70108
|судзьдзя        = [[Сэсар Артура Рамас]] (Мэксыка)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021476 Справаздача]
|смі             = 
}}
----
{{Справаздача пра матч
|дата            = 21 чэрвеня 2026
|час             = 22:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Бэльгія|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 0:0
|каманда2        = {{Футбол|Іран}}
|галы1           = 
|галы2           = 
|стадыён         = [[Соў-Фай Стэдыюм]], [[Інгелўуд (Каліфорнія)|Інгелўуд]]
|гледачы         = 70317
|судзьдзя        = [[Дарыё Ўмбэрта Эрэра|Дарыё Эрэра]] (Аргентына)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021477 Справаздача]
|смі             = 
}}
{{Справаздача пра матч
|дата            = 22 чэрвеня 2026
|час             = 04:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Новая Зэляндыя|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 1:3
|каманда2        = {{Футбол|Эгіпет}}
|галы1           = [[Фін Сэрман|Сэрман]] {{Гол|15}}
|галы2           = [[Мастафа Зыку|Зыку]] {{Гол|58}}&lt;br&gt;[[Магамэд Саляг|Саляг]] {{Гол|67}}&lt;br&gt;[[Трэзэге (футбаліст)|Трэзэге]] {{Гол|82}}
|стадыён         = [[Бі-Сі Плэйс]], [[Ванкувэр]]
|гледачы         = 52497
|судзьдзя        = [[Амар аль-Алі]] (ААЭ)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021480 Справаздача]
|смі             = 
}}
----
{{Справаздача пра матч
|дата            = 27 чэрвеня 2026
|час             = 06:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Эгіпет|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 1:1
|каманда2        = {{Футбол|Іран}}
|галы1           = [[Магмуд Сабэр|Сабэр]] {{Гол|5}}
|галы2           = [[Рамін Рэзаэян|Рэзаэян]] {{Гол|14}}
|стадыён         = [[Люмэн Філд]], [[Сіетл]]
|гледачы         = 66925
|судзьдзя        = [[Шыман Марціняк]] (Польшча)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021479 Справаздача]
|смі             = 
}}
{{Справаздача пра матч
|дата            = 27 чэрвеня 2026
|час             = 06:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Новая Зэляндыя|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 1:5
|каманда2        = {{Футбол|Бэльгія}}
|галы1           = [[Элайджа Джаст|Джаст]] {{Гол|84}}
|галы2           = [[Леандра Трасар|Трасар]] {{Гол|28}}, {{Гол|50}}&lt;br&gt;[[Кевін дэ Бройнэ|дэ Бройнэ]] {{Гол|66}}&lt;br&gt;[[Рамэлю Люкаку|Люкаку]] {{Гол|86}}&lt;br&gt;[[Алексіс Салемакерс|Салемакерс]] {{Гол|90+4}}
|стадыён         = [[Бі-Сі Плэйс]], [[Ванкувэр]]
|гледачы         = 52497
|судзьдзя        = [[Адгам Махадмэ]] (Ярданія)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021481 Справаздача]
|смі             = 
}}

=== Група H ===
&lt;onlyinclude&gt;{{#invoke:Спартовая табліца|main|стыль=ВНП
|крыніца=[https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/standings ФІФА]

&lt;!--Месцы камандаў.--&gt;
|каманда1=ESP
|каманда2=CPV
|каманда3=URU
|каманда4=KSA

&lt;!--Вынікі камандаў.--&gt;
|абнаўленьне=завершана
|перамогі_ESP=2 |нічыі_ESP=1 |паразы_ESP=0 |мз_ESP=5 |мп_ESP=0
|перамогі_CPV=0 |нічыі_CPV=3 |паразы_CPV=0 |мз_CPV=2 |мп_CPV=2
|перамогі_KSA=0 |нічыі_KSA=2 |паразы_KSA=1 |мз_KSA=1 |мп_KSA=5
|перамогі_URU=0 |нічыі_URU=2 |паразы_URU=1 |мз_URU=3 |мп_URU=4

|заўвага_URU=Нічыя паміж сабою (Саудаўская Арабія 1:1 Уругвай). У выніку ўжытая агульная розьніца загнаных і прапушчаных галоў.
|заўвага_KSA=URU

&lt;!--Кваліфікацыі камандаў.--&gt;
|вынік1=Q1 |вынік2=Q1

&lt;!--Вызначэньне камандаў (спасылкі ў табліцы)--&gt;
|назва_ESP={{Футбол|Гішпанія}}
|назва_CPV={{Футбол|Каба-Вэрдэ}}
|назва_KSA={{Футбол|Саудаўская Арабія}}
|назва_URU={{Футбол|Уругвай}}

&lt;!--Настройкі і правілы табліцы--&gt;
|ліміт_паказу=5
|правілы_клясыфікацыі=1) Пункты; 2) Розьніца мячоў у асабістых матчах; 3) Загнаныя мячы ў асабістых матчах; 4) Розьніца мячоў агулам; 5) Загнаныя мячы агулам; 6) Ацэнка фэйр-плэй; 5) Рэйтынг ФІФА.

&lt;!--Вызначэньне слупка кваліфікацыі і паніжэньня--&gt;
|загаловак_слупка_вынікаў=QR
|колер_Q1=green1|тэкст_Q1=
}}&lt;/onlyinclude&gt;

{{Справаздача пра матч
|дата            = 15 чэрвеня 2026
|час             = 19:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Гішпанія|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 0:0
|каманда2        = {{Футбол|Каба-Вэрдэ}}
|галы1           = 
|галы2           = 
|стадыён         = [[Мэрсэдэс-Бэнц Стэдыюм]], [[Атланта]]
|гледачы         = 67640
|судзьдзя        = [[Адгам Махадмэ]] (Ярданія)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021482 Справаздача]
|смі             = 
}}
{{Справаздача пра матч
|дата            = 16 чэрвеня 2026
|час             = 01:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Саудаўская Арабія|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 1:1
|каманда2        = {{Футбол|Уругвай}}
|галы1           = [[Абдулела аль-Амры|аль-Амры]] {{Гол|41}}
|галы2           = [[Максіміляна Арауха|М. Арауха]] {{Гол|80}}
|стадыён         = [[Гард-Рок Стэдыюм]], [[Маямі-Гардэнз]]
|гледачы         = 62764
|судзьдзя        = [[Маўрыцыё Марыяні]] (Італія)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021486 Справаздача]
|смі             = 
}}
----
{{Справаздача пра матч
|дата            = 21 чэрвеня 2026
|час             = 19:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Гішпанія|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 4:0
|каманда2        = {{Футбол|Саудаўская Арабія}}
|галы1           = [[Лямін Ямаль|Ямаль]] {{Гол|10}}&lt;br&gt;[[Мікель Аярсабаль|Аярсабаль]] {{Гол|21}}, {{Гол|24}}&lt;br&gt;[[Гасан Тамбакці|Тамбакці]] {{Гол|49|а/г}}
|галы2           = 
|стадыён         = [[Мэрсэдэс-Бэнц Стэдыюм]], [[Атланта]]
|гледачы         = 68239
|судзьдзя        = [[Рафаэл Клаўс]] (Бразылія)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021483 Справаздача]
|смі             = 
}}
{{Справаздача пра матч
|дата            = 22 чэрвеня 2026
|час             = 01:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Уругвай|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 2:2
|каманда2        = {{Футбол|Каба-Вэрдэ}}
|галы1           = [[Максіміляна Арауха|М. Арауха]] {{Гол|44}}&lt;br&gt;[[Агустын Канобіё|Канобіё]] {{Гол|45+6}}
|галы2           = [[Кевін Піна|К. Піна]] {{Гол|21}}&lt;br&gt;[[Элію Варэла|Варэла]] {{Гол|61}}
|стадыён         = [[Гард-Рок Стэдыюм]], [[Маямі-Гардэнз]]
|гледачы         = 64003
|судзьдзя        = [[Эспэн Эскас]] (Нарвэгія)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021487 Справаздача]
|смі             = 
}}
----
{{Справаздача пра матч
|дата            = 27 чэрвеня 2026
|час             = 03:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Каба-Вэрдэ|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 0:0
|каманда2        = {{Футбол|Саудаўская Арабія}}
|галы1           = 
|галы2           = 
|стадыён         = [[NRG Стэдыюм]], [[Г’юстан]]
|гледачы         = 68278
|судзьдзя        = [[Франсуа Летэксье]] (Францыя)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021485 Справаздача]
|смі             = 
}}
{{Справаздача пра матч
|дата            = 27 чэрвеня 2026
|час             = 03:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Уругвай|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 0:1
|каманда2        = {{Футбол|Гішпанія}}
|галы1           = 
|галы2           = [[Алекс Баэна|Баэна]] {{Гол|42}}
|стадыён         = [[Акрон (стадыён)|Акрон]], [[Сапопан]]
|гледачы         = 45065
|судзьдзя        = [[Ісмаіл Эльфат]] (ЗША)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021484 Справаздача]
|смі             = 
}}

=== Група I ===
&lt;onlyinclude&gt;{{#invoke:Спартовая табліца|main|стыль=ВНП
|крыніца=[https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/standings ФІФА]

&lt;!--Месцы камандаў.--&gt;
|каманда1=FRA
|каманда2=NOR
|каманда3=SEN
|каманда4=IRQ

&lt;!--Вынікі камандаў.--&gt;
|абнаўленьне=завершана
|перамогі_FRA=3 |нічыі_FRA=0 |паразы_FRA=0 |мз_FRA=10|мп_FRA=2
|перамогі_SEN=1 |нічыі_SEN=0 |паразы_SEN=2 |мз_SEN=8 |мп_SEN=6
|перамогі_IRQ=0 |нічыі_IRQ=0 |паразы_IRQ=3 |мз_IRQ=1 |мп_IRQ=12
|перамогі_NOR=2 |нічыі_NOR=0 |паразы_NOR=1 |мз_NOR=8 |мп_NOR=7

&lt;!--Кваліфікацыі камандаў.--&gt;
|вынік1=Q1 |вынік2=Q1 |вынік3=Q1

&lt;!--Вызначэньне камандаў (спасылкі ў табліцы)--&gt;
|назва_FRA={{Футбол|Францыя}}
|назва_SEN={{Футбол|Сэнэгал}}
|назва_IRQ={{Футбол|Ірак}}
|назва_NOR={{Футбол|Нарвэгія}}

&lt;!--Настройкі і правілы табліцы--&gt;
|ліміт_паказу=5
|правілы_клясыфікацыі=1) Пункты; 2) Розьніца мячоў у асабістых матчах; 3) Загнаныя мячы ў асабістых матчах; 4) Розьніца мячоў агулам; 5) Загнаныя мячы агулам; 6) Ацэнка фэйр-плэй; 5) Рэйтынг ФІФА.

&lt;!--Вызначэньне слупка кваліфікацыі і паніжэньня--&gt;
|загаловак_слупка_вынікаў=QR
|колер_Q1=green1|тэкст_Q1=
}}&lt;/onlyinclude&gt;

{{Справаздача пра матч
|дата            = 16 чэрвеня 2026
|час             = 22:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Францыя|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 3:1
|каманда2        = {{Футбол|Сэнэгал}}
|галы1           = [[Кіліян Мбапэ|Мбапэ]] {{Гол|66}}, {{Гол|90+6}}&lt;br&gt;[[Брадлі Баркаля|Баркаля]] {{Гол|82}}
|галы2           = [[Ібраім Мбай|Мбай]] {{Гол|90+5}}
|стадыён         = [[Мэтлайф Стэдыюм]], [[Іст-Ратэрфард]]
|гледачы         = 80545
|судзьдзя        = [[Алірэза Фагані]] (Аўстралія)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021490 Справаздача]
|смі             = 
}}
{{Справаздача пра матч
|дата            = 17 чэрвеня 2026
|час             = 01:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Ірак|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 1:4
|каманда2        = {{Футбол|Нарвэгія}}
|галы1           = [[Аймэн Гусэйн|Гусэйн]] {{Гол|39}}
|галы2           = [[Эрлінг Голян|Голян]] {{Гол|29}}, {{Гол|43}}&lt;br&gt;[[Лео Эстыгар|Эстыгар]] {{Гол|76}}&lt;br&gt;[[Аймэн Гусэйн|Гусэйн]] {{Гол|90+6|а/г}}
|стадыён         = [[Джылет Стэдыюм]], [[Фоксбара]]
|гледачы         = 63106
|судзьдзя        = [[П’ер Ачо]] (Габон)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021488 Справаздача]
|смі             = 
}}
----
{{Справаздача пра матч
|дата            = 22 чэрвеня 2026
|час             = 00:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Францыя|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 3:0
|каманда2        = {{Футбол|Ірак}}
|галы1           = [[Кіліян Мбапэ|Мбапэ]] {{Гол|14}}, {{Гол|54}}&lt;br&gt;[[Усман Дэмбэле|Дэмбэле]] {{Гол|66}}
|галы2           = 
|стадыён         = [[Лінкальн Файнэншыял Філд]], [[Філадэлфія]]
|гледачы         = 68324
|судзьдзя        = [[Дру Фішэр]] (Канада)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021492 Справаздача]
|смі             = 
}}
{{Справаздача пра матч
|дата            = 23 чэрвеня 2026
|час             = 03:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Нарвэгія|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 3:2
|каманда2        = {{Футбол|Сэнэгал}}
|галы1           = [[Маркус Пэдэрсэн|Пэдэрсэн]] {{Гол|43}}&lt;br&gt;[[Эрлінг Голян|Голян]] {{Гол|48}}, {{Гол|58}}
|галы2           = [[Ісмаіля Сар|І. Сар]] {{Гол|53}}, {{Гол|90+3}}
|стадыён         = [[Мэтлайф Стэдыюм]], [[Іст-Ратэрфард]]
|гледачы         = 80663
|судзьдзя        = [[Вілтан Сампаю]] (Бразылія)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021491 Справаздача]
|смі             = 
}}
----
{{Справаздача пра матч
|дата            = 26 чэрвеня 2026
|час             = 22:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Нарвэгія|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 1:4
|каманда2        = {{Футбол|Францыя}}
|галы1           = [[Тэлё Осгар|Осгар]] {{Гол|21}}
|галы2           = [[Усман Дэмбэле|Дэмбэле]] {{Гол|7}}, {{Гол|20}}, {{Гол|32}}&lt;br&gt;[[Дэзырэ Дуэ|Дуэ]] {{Гол|90+4}}
|стадыён         = [[Джылет Стэдыюм]], [[Фоксбара]]
|гледачы         = 64146
|судзьдзя        = [[Майкл Олівэр]] (Ангельшчына)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021489 Справаздача]
|смі             = 
}}
{{Справаздача пра матч
|дата            = 26 чэрвеня 2026
|час             = 22:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Сэнэгал|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 5:0
|каманда2        = {{Футбол|Ірак}}
|галы1           = [[Абіб Дыяра|Дыяра]] {{Гол|4}}&lt;br&gt;[[Ісмаіля Сар|І. Сар]] {{Гол|56}}&lt;br&gt;[[Пап Гей|П. Гей]] {{Гол|59}}, {{Гол|71}}&lt;br&gt;[[Іліман Ндыяй|І. Ндыяй]] {{Гол|82}}
|галы2           = 
|стадыён         = [[БМО Філд]], [[Таронта]]
|гледачы         = 43036
|судзьдзя        = [[Энтані Тэйлар]] (Ангельшчына)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021493 Справаздача]
|смі             = 
}}

=== Група J ===
&lt;onlyinclude&gt;{{#invoke:Спартовая табліца|main|стыль=ВНП
|крыніца=[https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/standings ФІФА]

&lt;!--Месцы камандаў.--&gt;
|каманда1=ARG
|каманда2=AUT
|каманда3=ALG
|каманда4=JOR

&lt;!--Вынікі камандаў.--&gt;
|абнаўленьне=завершана
|перамогі_ARG=3 |нічыі_ARG=0 |паразы_ARG=0 |мз_ARG=8 |мп_ARG=1
|перамогі_ALG=1 |нічыі_ALG=1 |паразы_ALG=1 |мз_ALG=5 |мп_ALG=7
|перамогі_AUT=1 |нічыі_AUT=1 |паразы_AUT=1 |мз_AUT=6 |мп_AUT=6
|перамогі_JOR=0 |нічыі_JOR=0 |паразы_JOR=3 |мз_JOR=3 |мп_JOR=8

|заўвага_AUT=Нічыя паміж сабою (Альжыр 3:3 Аўстрыя). У выніку ўжытая агульная розьніца загнаных і прапушчаных галоў.
|заўвага_ALG=AUT

&lt;!--Кваліфікацыі камандаў.--&gt;
|вынік1=Q1 |вынік2=Q1 |вынік3=Q1

&lt;!--Вызначэньне камандаў (спасылкі ў табліцы)--&gt;
|назва_ARG={{Футбол|Аргентына}}
|назва_ALG={{Футбол|Альжыр}}
|назва_AUT={{Футбол|Аўстрыя}}
|назва_JOR={{Футбол|Ярданія}}

&lt;!--Настройкі і правілы табліцы--&gt;
|ліміт_паказу=5
|правілы_клясыфікацыі=1) Пункты; 2) Розьніца мячоў у асабістых матчах; 3) Загнаныя мячы ў асабістых матчах; 4) Розьніца мячоў агулам; 5) Загнаныя мячы агулам; 6) Ацэнка фэйр-плэй; 5) Рэйтынг ФІФА.

&lt;!--Вызначэньне слупка кваліфікацыі і паніжэньня--&gt;
|загаловак_слупка_вынікаў=QR
|колер_Q1=green1|тэкст_Q1=
}}&lt;/onlyinclude&gt;

{{Справаздача пра матч
|дата            = 17 чэрвеня 2026
|час             = 04:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Аргентына|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 3:0
|каманда2        = {{Футбол|Альжыр}}
|галы1           = [[Ліянэль Мэсі|Мэсі]] {{Гол|17}}, {{Гол|60}}, {{Гол|76}}
|галы2           = 
|стадыён         = [[Эраўгэд Стэдыюм]], [[Канзас-Сіці (Мізуры)|Канзас-Сіці]]
|гледачы         = 69045
|судзьдзя        = [[Шыман Марціняк]] (Польшча)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021496 Справаздача]
|смі             = 
}}
{{Справаздача пра матч
|дата            = 17 чэрвеня 2026
|час             = 08:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Аўстрыя|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 3:1
|каманда2        = {{Футбол|Ярданія}}
|галы1           = [[Рамана Шмід|Шмід]] {{Гол|21}}&lt;br&gt;[[Язан аль-Араб|аль-Араб]] {{Гол|77|а/г}}&lt;br&gt;[[Марка Арнаутавіч|Арнаутавіч]] {{Гол|90+12|пэн.}}
|галы2           = [[Алі Альван|Альван]] {{Гол|50}}
|стадыён         = [[Левайс Стэдыюм]], [[Санта-Клара (Каліфорнія)|Санта-Клара]]
|гледачы         = 68527
|судзьдзя        = [[Даганэ Бэйда]] (Маўрытанія)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021498 Справаздача]
|смі             = 
}}
----
{{Справаздача пра матч
|дата            = 22 чэрвеня 2026
|час             = 20:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Аргентына|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 2:0
|каманда2        = {{Футбол|Аўстрыя}}
|галы1           = [[Ліянэль Мэсі|Мэсі]] {{Гол|38}}, {{Гол|90+5}}
|галы2           = 
|стадыён         = [[AT&amp;T Стэдыюм]], [[Арлінгтан (Тэхас)|Арлінгтан]]
|гледачы         = 70649
|судзьдзя        = [[Амін Амар]] (Эгіпет)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021494 Справаздача]
|смі             = 
}}
{{Справаздача пра матч
|дата            = 23 чэрвеня 2026
|час             = 06:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Ярданія|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 1:2
|каманда2        = {{Футбол|Альжыр}}
|галы1           = [[Нізар аль-Рашдан|аль-Рашдан]] {{Гол|36}}
|галы2           = [[Надыр Бэнбуалі|Бэнбуалі]] {{Гол|69}}&lt;br&gt;[[Амін Гуіры|Гуіры]] {{Гол|82}}
|стадыён         = [[Левайс Стэдыюм]], [[Санта-Клара (Каліфорнія)|Санта-Клара]]
|гледачы         = 68371
|судзьдзя        = [[Слаўка Вінчыч]] (Славенія)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021499 Справаздача]
|смі             = 
}}
----
{{Справаздача пра матч
|дата            = 28 чэрвеня 2026
|час             = 05:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Альжыр|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 3:3
|каманда2        = {{Футбол|Аўстрыя}}
|галы1           = [[Рафік Бэльгалі|Бэльгалі]] {{Гол|45}}&lt;br&gt;[[Рыяд Магрэз|Магрэз]] {{Гол|60}}, {{Гол|90+3}}
|галы2           = [[Марка Арнаутавіч|Арнаутавіч]] {{Гол|28}}&lt;br&gt;[[Марсэль Забіцэр|Забіцэр]] {{Гол|55}}&lt;br&gt;[[Саша Калайджыч|Калайджыч]] {{Гол|90+6}}
|стадыён         = [[Эраўгэд Стэдыюм]], [[Канзас-Сіці (Мізуры)|Канзас-Сіці]]
|гледачы         = 69045
|судзьдзя        = [[Ілгіз Танташаў]] (Узбэкістан)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021497 Справаздача]
|смі             = 
}}
{{Справаздача пра матч
|дата            = 28 чэрвеня 2026
|час             = 05:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Ярданія|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 1:3
|каманда2        = {{Футбол|Аргентына}}
|галы1           = [[Муса аль-Таамары|аль-Таамары]] {{Гол|55}}
|галы2           = [[Джавані Лё Сэльса|Лё Сэльса]] {{Гол|19}}&lt;br&gt;[[Ляўтара Мартынэс|Ляўт. Мартынэс]] {{Гол|31|пэн.}}&lt;br&gt;[[Ліянэль Мэсі|Мэсі]] {{Гол|80}}
|стадыён         = [[AT&amp;T Стэдыюм]], [[Арлінгтан (Тэхас)|Арлінгтан]]
|гледачы         = 70649
|судзьдзя        = [[Іштван Ковач]] (Румынія)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021495 Справаздача]
|смі             = 
}}

=== Група K ===
&lt;onlyinclude&gt;{{#invoke:Спартовая табліца|main|стыль=ВНП
|крыніца=[https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/standings ФІФА]

&lt;!--Месцы камандаў.--&gt;
|каманда1=COL
|каманда2=POR
|каманда3=COD
|каманда4=UZB

&lt;!--Вынікі камандаў.--&gt;
|абнаўленьне=завершана
|перамогі_POR=1 |нічыі_POR=2 |паразы_POR=0 |мз_POR=6 |мп_POR=1
|перамогі_COD=1 |нічыі_COD=1 |паразы_COD=1 |мз_COD=4 |мп_COD=3
|перамогі_UZB=0 |нічыі_UZB=0 |паразы_UZB=3 |мз_UZB=2 |мп_UZB=11
|перамогі_COL=2 |нічыі_COL=1 |паразы_COL=0 |мз_COL=4 |мп_COL=1

&lt;!--Кваліфікацыі камандаў.--&gt;
|вынік1=Q1 |вынік2=Q1 |вынік3=Q1

&lt;!--Вызначэньне камандаў (спасылкі ў табліцы)--&gt;
|назва_POR={{Футбол|Партугалія}}
|назва_COD={{Футбол|Дэмакратычная Рэспубліка Конга|назва=ДР Конга}}
|назва_UZB={{Футбол|Узбэкістан}}
|назва_COL={{Футбол|Калюмбія}}

&lt;!--Настройкі і правілы табліцы--&gt;
|ліміт_паказу=5
|правілы_клясыфікацыі=1) Пункты; 2) Розьніца мячоў у асабістых матчах; 3) Загнаныя мячы ў асабістых матчах; 4) Розьніца мячоў агулам; 5) Загнаныя мячы агулам; 6) Ацэнка фэйр-плэй; 5) Рэйтынг ФІФА.

&lt;!--Вызначэньне слупка кваліфікацыі і паніжэньня--&gt;
|загаловак_слупка_вынікаў=QR
|колер_Q1=green1|тэкст_Q1=
}}&lt;/onlyinclude&gt;

{{Справаздача пра матч
|дата            = 17 чэрвеня 2026
|час             = 20:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Партугалія|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 1:1
|каманда2        = {{Футбол|Дэмакратычная Рэспубліка Конга|назва=ДР Конга}}
|галы1           = [[Жуан Нэвіш|Нэвіш]] {{Гол|6}}
|галы2           = [[Яан Віса|Віса]] {{Гол|45+5}}
|стадыён         = [[NRG Стэдыюм]], [[Г’юстан]]
|гледачы         = 68777
|судзьдзя        = [[Абдульрагман аль-Джасім]] (Катар)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021502 Справаздача]
|смі             = 
}}
{{Справаздача пра матч
|дата            = 18 чэрвеня 2026
|час             = 05:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Узбэкістан|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 1:3
|каманда2        = {{Футбол|Калюмбія}}
|галы1           = [[Абасбэк Файзулаеў|Файзулаеў]] {{Гол|60}}
|галы2           = [[Даніель Муньяс Мэхія|Муньяс]] {{Гол|40}}&lt;br&gt;[[Люіс Фэрнанда Дыяс|Дыяс]] {{Гол|65}}&lt;br&gt;[[Хамінтан Кампас|Кампас]] {{Гол|90+9}}
|стадыён         = [[Ацтэка]], [[Мэхіка]]
|гледачы         = 80824
|судзьдзя        = [[Энтані Тэйлар]] (Ангельшчына)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021504 Справаздача]
|смі             = 
}}
----
{{Справаздача пра матч
|дата            = 23 чэрвеня 2026
|час             = 20:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Партугалія|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 5:0
|каманда2        = {{Футбол|Узбэкістан}}
|галы1           = [[Крыштыяну Раналду|Раналду]] {{Гол|6}}, {{Гол|39}}&lt;br&gt;[[Нуну Алешандры Таварыш Мэндыш|Мэндыш]] {{Гол|17}}&lt;br&gt;[[Абдувахід Нэматаў|Нэматаў]] {{Гол|60|а/г}}&lt;br&gt;[[Рафаэл Леан|Леан]] {{Гол|87}}
|галы2           = 
|стадыён         = [[NRG Стэдыюм]], [[Г’юстан]]
|гледачы         = 68777
|судзьдзя        = [[Джаляль Джаед]] (Марока)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021503 Справаздача]
|смі             = 
}}
{{Справаздача пра матч
|дата            = 24 чэрвеня 2026
|час             = 05:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Калюмбія|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 1:0
|каманда2        = {{Футбол|Дэмакратычная Рэспубліка Конга|назва=ДР Конга}}
|галы1           = [[Даніель Муньяс Мэхія|Муньяс]] {{Гол|76}}
|галы2           = 
|стадыён         = [[Акрон (стадыён)|Акрон]], [[Сапопан]]
|гледачы         = 45358
|судзьдзя        = [[Маўрыцыё Марыяні]] (Італія)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021501 Справаздача]
|смі             = 
}}
----
{{Справаздача пра матч
|дата            = 28 чэрвеня 2026
|час             = 02:30 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Калюмбія|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 0:0
|каманда2        = {{Футбол|Партугалія}}
|галы1           = 
|галы2           = 
|стадыён         = [[Гард-Рок Стэдыюм]], [[Маямі Гардэнз]]
|гледачы         = 64478
|судзьдзя        = [[Алірэза Фагані]] (Аўстралія)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021505 Справаздача]
|смі             = 
}}
{{Справаздача пра матч
|дата            = 28 чэрвеня 2026
|час             = 02:30 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Дэмакратычная Рэспубліка Конга|назва=ДР Конга|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 3:1
|каманда2        = {{Футбол|Узбэкістан}}
|галы1           = [[Яан Віса|Віса]] {{Гол|68|пэн.}}, {{Гол|90+1}}&lt;br&gt;[[Фістон Маель|Маель]] {{Гол|78}}
|галы2           = [[Эльдор Шамуродаў|Шамуродаў]] {{Гол|10}}
|стадыён         = [[Мэрсэдэс-Бэнц Стэдыюм]], [[Атланта]]
|гледачы         = 68239
|судзьдзя        = [[Фэлікс Цваер]] (Нямеччына)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021500 Справаздача]
|смі             = 
}}

=== Група L ===
&lt;onlyinclude&gt;{{#invoke:Спартовая табліца|main|стыль=ВНП
|крыніца=[https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/standings ФІФА]

&lt;!--Месцы камандаў.--&gt;
|каманда1=ENG
|каманда2=CRO
|каманда3=GHA
|каманда4=PAN

&lt;!--Вынікі камандаў.--&gt;
|абнаўленьне=завершана
|перамогі_ENG=2 |нічыі_ENG=1 |паразы_ENG=0 |мз_ENG=6 |мп_ENG=2
|перамогі_CRO=2 |нічыі_CRO=0 |паразы_CRO=1 |мз_CRO=5 |мп_CRO=5
|перамогі_GHA=1 |нічыі_GHA=1 |паразы_GHA=1 |мз_GHA=2 |мп_GHA=2
|перамогі_PAN=0 |нічыі_PAN=0 |паразы_PAN=3 |мз_PAN=0 |мп_PAN=4

&lt;!--Кваліфікацыі камандаў.--&gt;
|вынік1=Q1 |вынік2=Q1 |вынік3=Q1

&lt;!--Вызначэньне камандаў (спасылкі ў табліцы)--&gt;
|назва_ENG={{Футбол|Ангельшчына}}
|назва_CRO={{Футбол|Харватыя}}
|назва_GHA={{Футбол|Гана}}
|назва_PAN={{Футбол|Панама}}

&lt;!--Настройкі і правілы табліцы--&gt;
|ліміт_паказу=5
|правілы_клясыфікацыі=1) Пункты; 2) Розьніца мячоў у асабістых матчах; 3) Загнаныя мячы ў асабістых матчах; 4) Розьніца мячоў агулам; 5) Загнаныя мячы агулам; 6) Ацэнка фэйр-плэй; 5) Рэйтынг ФІФА.

&lt;!--Вызначэньне слупка кваліфікацыі і паніжэньня--&gt;
|загаловак_слупка_вынікаў=QR
|колер_Q1=green1|тэкст_Q1=
}}&lt;/onlyinclude&gt;

{{Справаздача пра матч
|дата            = 17 чэрвеня 2026
|час             = 23:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Ангельшчына|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 4:2
|каманда2        = {{Футбол|Харватыя}}
|галы1           = [[Гары Кейн|Кейн]] {{Гол|12|пэн.}}, {{Гол|42}}&lt;br&gt;[[Джуд Бэлінггэм|Бэлінггэм]] {{Гол|47}}&lt;br&gt;[[Маркус Рашфард|Рашфард]] {{Гол|85}}
|галы2           = [[Марцін Батурына|Батурына]] {{Гол|36}}&lt;br&gt;[[Пэтар Муса|Муса]] {{Гол|45+5}}
|стадыён         = [[AT&amp;T Стэдыюм]], [[Арлінгтан (Тэхас)|Арлінгтан]]
|гледачы         = 70389
|судзьдзя        = [[Клеман Цюрпэн]] (Францыя)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021507 Справаздача]
|смі             = 
}}
{{Справаздача пра матч
|дата            = 18 чэрвеня 2026
|час             = 02:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Гана|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 1:0
|каманда2        = {{Футбол|Панама}}
|галы1           = [[Калеб Ірэнк’і|Ірэнк’і]] {{Гол|90+5}}
|галы2           = 
|стадыён         = [[БМО Філд]], [[Таронта]]
|гледачы         = 42942
|судзьдзя        = [[Глен Нюбэрг]] (Швэцыя)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021510 Справаздача]
|смі             = 
}}
----
{{Справаздача пра матч
|дата            = 23 чэрвеня 2026
|час             = 23:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Ангельшчына|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 0:0
|каманда2        = {{Футбол|Гана}}
|галы1           = 
|галы2           = 
|стадыён         = [[Джылет Стэдыюм]], [[Фоксбара]]
|гледачы         = 63983
|судзьдзя        = [[Саід Мартынэс]] (Гандурас)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021506 Справаздача]
|смі             = 
}}
{{Справаздача пра матч
|дата            = 24 чэрвеня 2026
|час             = 02:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Панама|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 0:1
|каманда2        = {{Футбол|Харватыя}}
|галы1           = 
|галы2           = [[Антэ Будзімір|Будзімір]] {{Гол|54}}
|стадыён         = [[БМО Філд]], [[Таронта]]
|гледачы         = 43036
|судзьдзя        = [[П’ер Ачо]] (Габон)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021511 Справаздача]
|смі             = 
}}
----
{{Справаздача пра матч
|дата            = 28 чэрвеня 2026
|час             = 00:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Панама|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 0:2
|каманда2        = {{Футбол|Ангельшчына}}
|галы1           = 
|галы2           = [[Джуд Бэлінггэм|Бэлінггэм]] {{Гол|62}}&lt;br&gt;[[Гары Кейн|Кейн]] {{Гол|67}}
|стадыён         = [[Мэтлайф Стэдыюм]], [[Іст-Ратэрфард]]
|гледачы         = 80663
|судзьдзя        = [[Абдульрагман аль-Джасім]] (Катар)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021508 Справаздача]
|смі             = 
}}
{{Справаздача пра матч
|дата            = 28 чэрвеня 2026
|час             = 00:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Харватыя|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 2:1
|каманда2        = {{Футбол|Гана}}
|галы1           = [[Пэтар Сучыч|П. Сучыч]] {{Гол|31}}&lt;br&gt;[[Нікала Ўлашыч|Улашыч]] {{Гол|83}}
|галы2           = [[Дэрык Люкасэн|Люкасэн]] {{Гол|73}}
|стадыён         = [[Лінкальн Файнэншыял Філд]], [[Філадэлфія]]
|гледачы         = 68324
|судзьдзя        = [[Дру Фішэр]] (Канада)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021509 Справаздача]
|смі             = 
}}

== Плэй-оф ==
{{#invoke:RoundN|main|columns=5
|RD1=1/16 фіналу
|RD2=1/8 фіналу

|29 чэрвеня|{{Футбол|Нямеччына}}|1 (3)¹|'''{{Футбол|Парагвай}}'''|'''1 (4)'''
|1 ліпеня|'''{{Футбол|Францыя}}'''|'''3'''|{{Футбол|Швэцыя}}|0
|28 чэрвеня|{{Футбол|ПАР}}|0|'''{{Футбол|Канада}}'''|'''1'''
|30 чэрвеня|{{Футбол|Нідэрлянды}}|1 (2)¹|'''{{Футбол|Марока}}'''|'''1 (3)'''
|2 ліпеня|{{Футбол|Партугалія}}||{{Футбол|Харватыя}}|
|2 ліпеня|{{Футбол|Гішпанія}}||{{Футбол|Аўстрыя}}|
|2 ліпеня|'''{{Футбол|ЗША}}'''|'''2'''|{{Футбол|Босьнія і Герцагавіна}}|0
|1 ліпеня|'''{{Футбол|Бэльгія}}'''|'''3²'''|{{Футбол|Сэнэгал}}|2
|29 чэрвеня|'''{{Футбол|Бразылія}}'''|'''2'''|{{Футбол|Японія}}|1
|30 чэрвеня|{{Футбол|Кот д’Івуар}}|1|'''{{Футбол|Нарвэгія}}'''|'''2'''
|1 ліпеня|'''{{Футбол|Мэксыка}}'''|'''2'''|{{Футбол|Эквадор}}|0
|1 ліпеня|'''{{Футбол|Ангельшчына}}'''|'''2'''|{{Футбол|Дэмакратычная Рэспубліка Конга|назва=ДР Конга}}|1
|4 ліпеня|{{Футбол|Аргентына}}||{{Футбол|Каба-Вэрдэ}}|
|3 ліпеня|{{Футбол|Аўстралія}}||{{Футбол|Эгіпет}}|
|3 ліпеня|{{Футбол|Швайцарыя}}||{{Футбол|Альжыр}}|
|4 ліпеня|{{Футбол|Калюмбія}}||{{Футбол|Гана}}|

|5 ліпеня|{{Футбол|Парагвай}}||{{Футбол|Францыя}}|
|4 ліпеня|{{Футбол|Канада}}||{{Футбол|Марока}}|
|6 ліпеня||||
|7 ліпеня|{{Футбол|ЗША}}||{{Футбол|Бэльгія}}|
|5 ліпеня|{{Футбол|Бразылія}}||{{Футбол|Нарвэгія}}|
|6 ліпеня|{{Футбол|Мэксыка}}||{{Футбол|Ангельшчына}}|
|7 ліпеня||||
|7 ліпеня||||

|9 ліпеня||||
|11 ліпеня||||
|12 ліпеня||||
|12 ліпеня||||

|14 ліпеня||||
|15 ліпеня||||

|19 ліпеня||||
|19 ліпеня||||
}}
:&lt;small&gt;¹ — матч завершыўся ў сэрыі пэнальці&lt;/small&gt;
:&lt;small&gt;² — матч завершыўся ў дадатковы час&lt;/small&gt;

=== 1/16 фіналу ===
{{Справаздача пра матч
|дата            = 28 чэрвеня 2026
|час             = 22:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|ПАР|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 0:1
|каманда2        = {{Футбол|Канада}}
|галы1           = 
|галы2           = [[Стывэн Эўштакію|Эўштакію]] {{Гол|90+2}}
|стадыён         = [[Соў-Фай Стэдыюм]], [[Інгелўуд (Каліфорнія)|Інгелўуд]]
|гледачы         = 69237
|судзьдзя        = [[Жуан Піньейру]] (Партугалія)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021518 Справаздача]
|смі             = 
}}
----
{{Справаздача пра матч
|дата            = 29 чэрвеня 2026
|час             = 20:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Бразылія|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 2:1
|каманда2        = {{Футбол|Японія}}
|галы1           = [[Казэміру]] {{Гол|56}}&lt;br&gt;[[Габрыел Мартынэльлі|Мартынэльлі]] {{Гол|90+5}}
|галы2           = [[Кайсю Сано|Сано]] {{Гол|29}}
|стадыён         = [[NRG Стэдыюм]], [[Г’юстан]]
|гледачы         = 68777
|судзьдзя        = [[Маўрыцыё Марыяні]] (Італія)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021516 Справаздача]
|смі             = 
}}
----
{{Справаздача пра матч
|дата            = 29 чэрвеня 2026
|час             = 23:30 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Нямеччына|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 1:1
|каманда2        = {{Футбол|Парагвай}}
|галы1           = [[Кай Гавэрц|Гавэрц]] {{Гол|54}}
|галы2           = [[Хуліё Сэсар Энсыса Эсьпіналя|Энсыса]] {{Гол|42}}
|стадыён         = [[Джылет Стэдыюм]], [[Фоксбара]]
|гледачы         = 63945
|судзьдзя        = [[Джаляль Джаед]] (Марока)
|лік па пэнальці = 3:4
|пэнальці1       = [[Кай Гавэрц|Гавэрц]] {{пэнміма}}&lt;br&gt;[[Ёзуа Кіміх|Кіміх]] {{пэнгол}}&lt;br&gt;[[Джамал Мусіяла|Мусіяла]] {{пэнгол}}&lt;br&gt;[[Нік Вольтэмадэ|Вольтэмадэ]] {{пэнміма}}&lt;br&gt;[[Надым Аміры|Аміры]] {{пэнгол}}&lt;br&gt;[[Ёнатан Та|Та]] {{пэнміма}}
|пэнальці2       = {{пэнгол}} [[Маўрысію Магальяйнс Праду|Маўрысію]]&lt;br&gt;{{пэнгол}} [[Густава Гомэс|Г. Гомэс]]&lt;br&gt;{{пэнгол}} [[Матыяс Галярса Фонда|Галярса]]&lt;br&gt;{{пэнміма}} [[Антоніё Санабрыя|Санабрыя]]&lt;br&gt;{{пэнміма}} [[Фабіян Бальбуэна|Бальбуэна]]&lt;br&gt;{{пэнгол}} [[Хасэ Канале|Канале]]
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021513 Справаздача]
|смі             = 
}}
----
{{Справаздача пра матч
|дата            = 30 чэрвеня 2026
|час             = 04:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Нідэрлянды|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 1:1
|каманда2        = {{Футбол|Марока}}
|галы1           = [[Кодзі Гакпа|Гакпа]] {{Гол|72}}
|галы2           = [[Іса Дыёп|Дыёп]] {{Гол|90+1}}
|стадыён         = [[Эстадыё BBVA]], [[Гвадалюпэ]]
|гледачы         = 51243
|судзьдзя        = [[Вілтан Сампаю]] (Бразылія)
|лік па пэнальці = 2:3
|пэнальці1       = [[Тэн Коопмэйнэрс|Коопмэйнэрс]] {{пэнгол}}&lt;br&gt;[[Джастын Клёйвэрт|Клёйвэрт]] {{пэнміма}}&lt;br&gt;[[Ваўт Вэггорст|Вэггорст]] {{пэнгол}}&lt;br&gt;[[Кінтэн Тымбэр|Тымбэр]] {{пэнміма}}&lt;br&gt;[[Крысэнсіё Сумэрвіль|Сумэрвіль]] {{пэнміма}}
|пэнальці2       = {{пэнміма}} [[Ніль Эль-Айнаўі|Эль-Айнаўі]]&lt;br&gt;{{пэнгол}} [[Суфіян Рагімі|Рагімі]]&lt;br&gt;{{пэнгол}} [[Шэмсдын Тальбі|Тальбі]]&lt;br&gt;{{пэнміма}} [[Ашраф Гакімі|Гакімі]]&lt;br&gt;{{пэнгол}} [[Ісмаэль Сайбары|Сайбары]]
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021522 Справаздача]
|смі             = 
}}
----
{{Справаздача пра матч
|дата            = 30 чэрвеня 2026
|час             = 20:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Кот д’Івуар|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 1:2
|каманда2        = {{Футбол|Нарвэгія}}
|галы1           = [[Амад Дыяльлё|Дыяльлё]] {{Гол|74}}
|галы2           = [[Антоніё Нуса|Нуса]] {{Гол|39}}&lt;br&gt;[[Эрлінг Голян|Голян]] {{Гол|86}}
|стадыён         = [[AT&amp;T Стэдыюм]], [[Арлінгтан (Тэхас)|Арлінгтан]]
|гледачы         = 69665
|судзьдзя        = [[Хэсус Валенсуэля]] (Вэнэсуэла)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021514 Справаздача]
|смі             = 
}}
----
{{Справаздача пра матч
|дата            = 1 ліпеня 2026
|час             = 00:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Францыя|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 3:0
|каманда2        = {{Футбол|Швэцыя}}
|галы1           = [[Кіліян Мбапэ|Мбапэ]] {{Гол|45}}, {{Гол|74}}&lt;br&gt;[[Брадлі Баркаля|Баркаля]] {{Гол|53}}
|галы2           = 
|стадыён         = [[Мэтлайф Стэдыюм]], [[Іст-Ратэрфард]]
|гледачы         = 80663
|судзьдзя        = [[Дані Макелі]] (Нідэрлянды)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021523 Справаздача]
|смі             = 
}}
----
{{Справаздача пра матч
|дата            = 1 ліпеня 2026
|час             = 04:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Мэксыка|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 2:0
|каманда2        = {{Футбол|Эквадор}}
|галы1           = [[Хуліян Кіньёнэс|Кіньёнэс]] {{Гол|22}}&lt;br&gt;[[Рауль Хімэнэс|Хімэнэс]] {{Гол|31}}
|галы2           = 
|стадыён         = [[Ацтэка]], [[Мэхіка]]
|гледачы         = 80824
|судзьдзя        = [[Слаўка Вінчыч]] (Славенія)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021520 Справаздача]
|смі             = 
}}
----
{{Справаздача пра матч
|дата            = 1 ліпеня 2026
|час             = 19:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Ангельшчына|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 2:1
|каманда2        = {{Футбол|Дэмакратычная Рэспубліка Конга|назва=ДР Конга}}
|галы1           = [[Гары Кейн|Кейн]] {{Гол|75}}, {{Гол|86}}
|галы2           = [[Брыян Сыпэнга|Сыпэнга]] {{Гол|7}}
|стадыён         = [[Мэрсэдэс-Бэнц Стэдыюм]], [[Атланта]]
|гледачы         = 68239
|судзьдзя        = [[Адгам Махадмэ]] (Ярданія)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021512 Справаздача]
|смі             = 
}}
----
{{Справаздача пра матч
|дата            = 1 ліпеня 2026
|час             = 23:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Бэльгія|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 3:2 (д. ч.)
|каманда2        = {{Футбол|Сэнэгал}}
|галы1           = [[Рамэлю Люкаку|Люкаку]] {{Гол|86}}&lt;br&gt;[[Юры Тылеманс|Тылеманс]] {{Гол|89}}, {{Гол|120+5|пэн.}}
|галы2           = [[Абіб Дыяра|Дыяра]] {{Гол|25}}&lt;br&gt;[[Ісмаіля Сар|І. Сар]] {{Гол|51}}
|стадыён         = [[Люмэн Філд]], [[Сіетл]]
|гледачы         = 66925
|судзьдзя        = [[Саід Мартынэс]] (Гандурас)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021525 Справаздача]
|смі             = 
}}
----
{{Справаздача пра матч
|дата            = 2 ліпеня 2026
|час             = 05:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|ЗША|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 2:0
|каманда2        = {{Футбол|Босьнія і Герцагавіна}}
|галы1           = [[Фоларын Балоган|Балоган]] {{Гол|45}}&lt;br&gt;[[Малік Тыльман|Тыльман]] {{Гол|82}}
|галы2           = 
|стадыён         = [[Левайс Стэдыюм]], [[Санта-Клара (Каліфорнія)|Санта-Клара]]
|гледачы         = 68827
|судзьдзя        = [[Рафаэл Клаўс]] (Бразылія)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021524 Справаздача]
|смі             = 
}}
----
{{Справаздача пра матч
|дата            = 2 ліпеня 2026
|час             = 22:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Гішпанія|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = :
|каманда2        = {{Футбол|Аўстрыя}}
|галы1           = 
|галы2           = 
|стадыён         = [[Соў-Фай Стэдыюм]], [[Інгелўуд (Каліфорнія)|Інгелўуд]]
|гледачы         = 
|судзьдзя        = [[Глен Нюбэрг]] (Швэцыя)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021519 Справаздача]
|смі             = 
}}
----
{{Справаздача пра матч
|дата            = 3 ліпеня 2026
|час             = 02:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Партугалія|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = :
|каманда2        = {{Футбол|Харватыя}}
|галы1           = 
|галы2           = 
|стадыён         = [[БМО Філд]], [[Таронта]]
|гледачы         = 
|судзьдзя        = [[Эспэн Эскас]] (Нарвэгія)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021526 Справаздача]
|смі             = 
}}
----
{{Справаздача пра матч
|дата            = 3 ліпеня 2026
|час             = 06:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Швайцарыя|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = :
|каманда2        = {{Футбол|Альжыр}}
|галы1           = 
|галы2           = 
|стадыён         = [[Бі-Сі Плэйс]], [[Ванкувэр]]
|гледачы         = 
|судзьдзя        = [[Яэль Фалькон]] (Аргентына)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021527 Справаздача]
|смі             = 
}}
----
{{Справаздача пра матч
|дата            = 3 ліпеня 2026
|час             = 21:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Аўстралія|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = :
|каманда2        = {{Футбол|Эгіпет}}
|галы1           = 
|галы2           = 
|стадыён         = [[AT&amp;T Стэдыюм]], [[Арлінгтан (Тэхас)|Арлінгтан]]
|гледачы         = 
|судзьдзя        = [[Густава Тэхэра]] (Уругвай)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021515 Справаздача]
|смі             = 
}}
----
{{Справаздача пра матч
|дата            = 4 ліпеня 2026
|час             = 01:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Аргентына|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = :
|каманда2        = {{Футбол|Каба-Вэрдэ}}
|галы1           = 
|галы2           = 
|стадыён         = [[Гард-Рок Стэдыюм]], [[Маямі-Гардэнз]]
|гледачы         = 
|судзьдзя        = [[Дру Фішэр]] (Канада)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021521 Справаздача]
|смі             = 
}}
----
{{Справаздача пра матч
|дата            = 4 ліпеня 2026
|час             = 04:30 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Калюмбія|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = :
|каманда2        = {{Футбол|Гана}}
|галы1           = 
|галы2           = 
|стадыён         = [[Эраўгэд Стэдыюм]], [[Канзас-Сіці (Мізуры)|Канзас-Сіці]]
|гледачы         = 
|судзьдзя        = [[Клеман Цюрпэн]] (Францыя)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021517 Справаздача]
|смі             = 
}}

=== 1/8 фіналу ===
{{Справаздача пра матч
|дата            = 4 ліпеня 2026
|час             = 20:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Канада|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = :
|каманда2        = {{Футбол|Марока}}
|галы1           = 
|галы2           = 
|стадыён         = [[NRG Стэдыюм]], [[Г’юстан]]
|гледачы         = 
|судзьдзя        = 
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021530 Справаздача]
|смі             = 
}}
----
{{Справаздача пра матч
|дата            = 5 ліпеня 2026
|час             = 00:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Парагвай|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = :
|каманда2        = {{Футбол|Францыя}}
|галы1           = 
|галы2           = 
|стадыён         = [[Лінкальн Файнэншыял Філд]], [[Філадэлфія]]
|гледачы         = 
|судзьдзя        = 
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021533 Справаздача]
|смі             = 
}}
----
{{Справаздача пра матч
|дата            = 5 ліпеня 2026
|час             = 23:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Бразылія|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = :
|каманда2        = {{Футбол|Нарвэгія}}
|галы1           = 
|галы2           = 
|стадыён         = [[Мэтлайф Стэдыюм]], [[Іст-Ратэрфард]]
|гледачы         = 
|судзьдзя        = 
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021532 Справаздача]
|смі             = 
}}
----
{{Справаздача пра матч
|дата            = 6 ліпеня 2026
|час             = 03:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Мэксыка|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = :
|каманда2        = {{Футбол|Ангельшчына}}
|галы1           = 
|галы2           = 
|стадыён         = [[Ацтэка]], [[Мэхіка]]
|гледачы         = 
|судзьдзя        = 
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021531 Справаздача]
|смі             = 
}}
----
{{Справаздача пра матч
|дата            = 6 ліпеня 2026
|час             = 22:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = 
|лік             = :
|каманда2        = 
|галы1           = 
|галы2           = 
|стадыён         = [[AT&amp;T Стэдыюм]], [[Арлінгтан (Тэхас)|Арлінгтан]]
|гледачы         = 
|судзьдзя        = 
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021529 Справаздача]
|смі             = 
}}
----
{{Справаздача пра матч
|дата            = 7 ліпеня 2026
|час             = 03:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|ЗША|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = :
|каманда2        = {{Футбол|Бэльгія}}
|галы1           = 
|галы2           = 
|стадыён         = [[Люмэн Філд]], [[Сіетл]]
|гледачы         = 
|судзьдзя        = 
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021534 Справаздача]
|смі             = 
}}
----
{{Справаздача пра матч
|дата            = 7 ліпеня 2026
|час             = 19:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = 
|лік             = :
|каманда2        = 
|галы1           = 
|галы2           = 
|стадыён         = [[Мэрсэдэс-Бэнц Стэдыюм]], [[Атланта]]
|гледачы         = 
|судзьдзя        = 
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021528 Справаздача]
|смі             = 
}}
----
{{Справаздача пра матч
|дата            = 7 ліпеня 2026
|час             = 23:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = 
|лік             = :
|каманда2        = 
|галы1           = 
|галы2           = 
|стадыён         = [[Бі-Сі Плэйс]], [[Ванкувэр]]
|гледачы         = 
|судзьдзя        = 
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021535 Справаздача]
|смі             = 
}}

=== 1/4 фіналу ===
{{Справаздача пра матч
|дата            = 9 ліпеня 2026
|час             = 23:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = 
|лік             = :
|каманда2        = 
|галы1           = 
|галы2           = 
|стадыён         = [[Джылет Стэдыюм]], [[Фоксбара]]
|гледачы         = 
|судзьдзя        = 
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289289/400021536 Справаздача]
|смі             = 
}}
----
{{Справаздача пра матч
|дата            = 11 ліпеня 2026
|час             = 00:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = 
|лік             = :
|каманда2        = 
|галы1           = 
|галы2           = 
|стадыён         = [[Соў-Фай Стэдыюм]], [[Інгелўуд (Каліфорнія)|Інгелўуд]]
|гледачы         = 
|судзьдзя        = 
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289289/400021538 Справаздача]
|смі             = 
}}
----
{{Справаздача пра матч
|дата            = 12 ліпеня 2026
|час             = 00:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = 
|лік             = :
|каманда2        = 
|галы1           = 
|галы2           = 
|стадыён         = [[Гард-Рок Стэдыюм]], [[Маямі-Гардэнз]]
|гледачы         = 
|судзьдзя        = 
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289289/400021539 Справаздача]
|смі             = 
}}
----
{{Справаздача пра матч
|дата            = 12 ліпеня 2026
|час             = 04:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = 
|лік             = :
|каманда2        = 
|галы1           = 
|галы2           = 
|стадыён         = [[Эраўгэд Стэдыюм]], [[Канзас-Сіці (Мізуры)|Канзас-Сіці]]
|гледачы         = 
|судзьдзя        = 
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289289/400021537 Справаздача]
|смі             = 
}}

=== 1/2 фіналу ===
{{Справаздача пра матч
|дата            = 14 ліпеня 2026
|час             = 22:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = 
|лік             = :
|каманда2        = 
|галы1           = 
|галы2           = 
|стадыён         = [[AT&amp;T Стэдыюм]], [[Арлінгтан (Тэхас)|Арлінгтан]]
|гледачы         = 
|судзьдзя        = 
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289290/400021541 Справаздача]
|смі             = 
}}
----
{{Справаздача пра матч
|дата            = 15 ліпеня 2026
|час             = 22:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = 
|лік             = :
|каманда2        = 
|галы1           = 
|галы2           = 
|стадыён         = [[Мэрсэдэс-Бэнц Стэдыюм]], [[Атланта]]
|гледачы         = 
|судзьдзя        = 
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289290/400021540 Справаздача]
|смі             = 
}}

=== Матч за 3-е месца ===
{{Справаздача пра матч
|дата            = 19 ліпеня 2026
|час             = 00:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = 
|лік             = :
|каманда2        = 
|галы1           = 
|галы2           = 
|стадыён         = [[Гард-Рок Стэдыюм]], [[Маямі-Гардэнз]]
|гледачы         = 
|судзьдзя        = 
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289291/400021542 Справаздача]
|смі             = 
}}

=== Фінал ===
{{Справаздача пра матч
|дата            = 19 ліпеня 2026
|час             = 22:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = 
|лік             = :
|каманда2        = 
|галы1           = 
|галы2           = 
|стадыён         = [[Мэтлайф Стэдыюм]], [[Іст-Ратэрфард]]
|гледачы         = 
|судзьдзя        = 
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289292/400021543 Справаздача]
|смі             = 
}}

== Маркетынг ==
=== Брэндаваньне ===
Афіцыйная эмблема і брэндавая ідэнтычнасьць былі высунутыя для публікі 17 траўня 2023 году ў [[абсэрваторыі Грыфіта]] ў [[Лос-Анджэлес]]е. Базавая форма эмблемы складаецца з вэртыкальна «складзеных» лічбаў 26 з выявай [[Кубак сьвету ФІФА (прыз)|Кубка сьвету ФІФА]] на пярэднім пляне. Пры гэтым упершыню ў гісторыі трафэй быў выяўлены на эмблеме чэмпіянату сьвету як фатаграфія, а не стылізаванае графічнае адлюстраваньне. Дызайн быў распрацаваны гэтак, каб яго можна было адаптаваць да рознага кшталту тла&lt;ref&gt;{{спасылка|аўтар=Cook, Glenn|спасылка=https://news.sportslogos.net/2023/05/17/fifa-unveils-visual-identity-for-2026-world-cup-in-north-america/soccer/|загаловак=FIFA Unveils Logo For 2026 World Cup in North America|выдавецтва=SportsLogos.Net News|дата публікацыі=05.2023|копія=https://web.archive.org/web/20230518041252/https://news.sportslogos.net/2023/05/17/fifa-unveils-visual-identity-for-2026-world-cup-in-north-america/soccer/|дата копіі=05.2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot; &gt;{{спасылка|аўтар=Cook, Glenn|спасылка=https://news.sportslogos.net/2023/05/18/is-that-it-reaction-to-2026-world-cup-logo-swift-overwhelmingly-negative/soccer/|загаловак='Is That It?': Reaction to 2026 World Cup Logo Swift, Overwhelmingly Negative|выдавецтва=SportsLogos.Net News|дата публікацыі=05.2023|копія=https://web.archive.org/web/20230518200435/https://news.sportslogos.net/2023/05/18/is-that-it-reaction-to-2026-world-cup-logo-swift-overwhelmingly-negative/soccer/|дата копіі=05.2023}}&lt;/ref&gt;.

[[Файл:2026 FIFA WC countdown clock Paseo de la Reforma.jpg|значак|Гадзіньнік адліку часу да пачатку чэмпіянату, усталяваны ў [[Мэксыка|Мэксыцы]].]]
Наступнага дня ФІФА прадставіла варыянты эмблемы для кожнага гораду-гаспадара. Гэтак яны ўтрымліваюць каляровыя мадыфікацыі і элемэнты, якія адлюстроўваюць мясцовы ляндшафт або культуру. Да прыкладу, у эмблеме, распрацавай для Лос-Анджэлесу, былі стылізаваныя сонца і хвалі, а ў эмблеме [[Мантэрэй|Мантэрэю]] зьмешчаная выява гары [[Сэра-дэ-ля-Сыльля]], а ў эмблеме [[Таронта]] выяўленыя гарадзкі краявід і [[Сі-Эн Таўэр]]&lt;ref&gt;{{спасылка|аўтар=Cook, Glenn|спасылка=https://news.sportslogos.net/2023/05/19/fifa-host-cities-roll-out-specific-branding-for-2026-world-cup/soccer/|загаловак=FIFA, Host Cities Roll Out Specific Branding for 2026 World Cup|выдавецтва=SportsLogos.Net News|дата публікацыі=05.2023|копія=https://web.archive.org/web/20231125024742/https://news.sportslogos.net/2023/05/19/fifa-host-cities-roll-out-specific-branding-for-2026-world-cup/soccer/|дата копіі=11.2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/media-releases/origin1904-p.cxm.fifa.com/unprecedented-host-city-brands-launched-to-bring-fifa-world-cup-26-tm|загаловак=Unprecedented Host City brands launched to bring FIFA World Cup 26 destinations to life|выдавецтва=www.fifa.com|копія=https://web.archive.org/web/20231125024745/https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/media-releases/origin1904-p.cxm.fifa.com/unprecedented-host-city-brands-launched-to-bring-fifa-world-cup-26-tm|дата копіі=11.2023}}&lt;/ref&gt;. Рэакцыя на эмблему па ейнай прэзэнтацыі была пераважна нэгатыўная, бо многія палічылі, што дызайн выглядае няскончаным і непрадуманым у параўнаньні з эмблемамі мінулых чэмпіянатаў сьвету. Дзеля параўнаньня, гулец [[Зборная ЗША па футболе|зборнай ЗША]] [[Хэсус Фэрэйра]] назваў эмблему «прыгожай»&lt;ref&gt;{{спасылка|аўтар=Shah, Parshva|спасылка=https://www.goal.com/en-us/news/it-s-beautiful-usmnt-striker-jesus-ferreira-disagrees-with-people-who-hate-fifa-s-world-cup-2026-logo/blt5889b73a50f9d6bc|загаловак='It's beautiful' – USMNT striker Jesus Ferreira disagrees with people who hate FIFA's World Cup 2026 logo|выдавецтва=Goal.com|дата публікацыі=05.2023|копія=https://web.archive.org/web/20230518232153/https://www.goal.com/en-us/news/it-s-beautiful-usmnt-striker-jesus-ferreira-disagrees-with-people-who-hate-fifa-s-world-cup-2026-logo/blt5889b73a50f9d6bc|дата копіі=05.2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{спасылка|аўтар=Borg, Simon|спасылка=https://www.sportingnews.com/ca/soccer/news/fifa-world-cup-2026-logo-reveal-usa-mexico-canada/x2dpsllp98zqaj2bkxwsdqhi|загаловак=Fans rip FIFA World Cup 2026 logo after official reveal for men's tournament in USA, Mexico and Canada|выдавецтва=Sporting News|дата публікацыі=05.2023|копія=https://web.archive.org/web/20230519060838/https://www.sportingnews.com/ca/soccer/news/fifa-world-cup-2026-logo-reveal-usa-mexico-canada/x2dpsllp98zqaj2bkxwsdqhi|дата копіі=05.2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.

[[Файл:Coca Cola 2026 FIFA World Cup.jpg|значак|зьлева|Самаход з брэндаваньнем, зробленым да чэмпіянату сьвету.]]
У сакавіку і красавіку 2025 году ФІФА прадставіла набор з 16 афіцыйных постэраў, якія выяўляюць кожнае места-гаспадара чэмпіянату сьвету 2026 году. Постэры, створаныя мясцовымі мастакамі, былі прызначаныя для таго, каб адлюстраваць асаблівую ідэнтычнасьць і спадчыну кожнага гораду&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://inside.fifa.com/organisation/news/unique-local-spirit-official-world-cup-26-host-city-posters|загаловак=Unique local spirit highlighted in Official FIFA World Cup 26 Host City Posters|выдавецтва=FIFA|дата публікацыі=03.2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://www.footyheadlines.com/2025/04/the-2026-wc-posters.html|загаловак=The 2026 World Cup Posters Revealed|выдавецтва=footyheadlines.com/|дата публікацыі=04.2025}}&lt;/ref&gt;. 3 сакавіка 2026 году быў высунуты агульны афіцыйны постэр турніру. Упершыню тры мастакі аб’ядналі свае навычкі і мастацкія стылі дзеля стварэньня афіцыйнага постэра. Пры гэтым кожны зь іх паходзіў з адной з краінаў-гаспадароў&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/official-posters|загаловак=Official Tournament Poster|выдавецтва=FIFA|дата публікацыі=03.2026}}&lt;/ref&gt;.

=== Тэлевізійныя правы ===
12 лютага 2015 году ФІФА падоўжыла кантракты на вяшчальныя правы ў ЗША і Канадзе для кампаніі [[Fox Sports]], [[NBCUniversal]] і [[Bell Media]] на чэмпіянат сьвету 2026 году, не прымаючы іншых заявак. Паводле ''[[The New York Times]]'', гэтае падаўжэньне разглядалася як кампэнсацыя за перанос [[чэмпіянат сьвету па футболе 2022 году|чэмпіянату сьвету 2022 году]] на лістапад–сьнежань замест традыцыйнага графіку чэрвень–ліпень, бо гэта стварыла значныя канфлікты з буйнымі прафэсійнымі лігамі, якія звычайна маюць міжсэзоньне ў час мундыялю&lt;ref&gt;{{спасылка|аўтар=Deitsch, Richard|спасылка=https://www.si.com/planet-futbol/2015/02/12/fifa-fox-usa-tv-rights-world-cup-2026-telemundo|загаловак=FIFA grants Fox, Telemundo U.S. TV rights for World Cup through 2026|дата публікацыі=02.2015|копія=https://web.archive.org/web/20200408163522/https://www.si.com/planet-futbol/2015/02/12/fifa-fox-usa-tv-rights-world-cup-2026-telemundo|дата копіі=04.2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{навіна|аўтар=Sandomir, Richard|спасылка=https://www.nytimes.com/2015/02/27/sports/soccer/why-fifa-made-deal-with-fox-for-2026-cup.html|загаловак=Why FIFA Made Deal With Fox for 2026 Cup|выдавец=The New York Times|дата публікацыі=02.2015|копія=https://web.archive.org/web/20200408163525/https://www.nytimes.com/2015/02/27/sports/soccer/why-fifa-made-deal-with-fox-for-2026-cup.html|дата копіі=04.2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{навіна|спасылка=https://www.theglobeandmail.com/sports/soccer/fifa-extending-tv-deals-through-2026-world-cup-with-ctv-tsn-and-rds/article22965136/|загаловак=FIFA extending TV deals through 2026 World Cup with CTV, TSN and RDS|выдавец=The Globe and Mail|дата публікацыі=02.2015|копія=https://web.archive.org/web/20160410181248/http://www.theglobeandmail.com/sports/soccer/fifa-extending-tv-deals-through-2026-world-cup-with-ctv-tsn-and-rds/article22965136/|дата копіі=04.2016}}&lt;/ref&gt;. Fútbol de Primera атрымала правы на гішпанамоўнае радыёвяшчаньне ў ЗША і [[Пуэрта-Рыка]]&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://digitalhub.fifa.com/m/af2cdbbd380d70c/original/FWC26-Media-Rights-Licensees-Overview.pdf|загаловак=FIFA World Cup 26 Media Partners|выдавецтва=FIFA|дата публікацыі=03.2025}}&lt;/ref&gt;.

Міжнародны вяшчальны цэнтар будзе разьмешчаны ў канфэрэнц-цэнтры [[Кей-Бэйлі-Гатчынсан]] у [[Далас]]е&lt;ref&gt;{{спасылка|аўтар=Rosenbaum, Steven|спасылка=https://www.cbsnews.com/texas/news/dallas-texas-2026-fifa-world-cup-international-broadcast-center-media-hub/|загаловак=Dallas approves $15 million spending to serve as media hub for the 2026 FIFA World Cup|выдавецтва=CBS News|дата публікацыі=12.2024|копія=https://web.archive.org/web/20241212105138/https://www.cbsnews.com/texas/news/dallas-texas-2026-fifa-world-cup-international-broadcast-center-media-hub/|дата копіі=12.2024}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://www.fox4news.com/news/2026-fifa-world-cup-international-broadcast-center-will-be-dallas|загаловак=2026 FIFA World Cup International Broadcast Center will be in Dallas|выдавецтва=FOX News|дата публікацыі=12.2024|копія=https://web.archive.org/web/20241211232758/https://www.fox4news.com/news/2026-fifa-world-cup-international-broadcast-center-will-be-dallas|дата копіі=12.2024}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://inside.fifa.com/organisation/news/world-cup-26-international-broadcast-centre-dallas|загаловак=FIFA World Cup 26™ International Broadcast Centre to be hosted in Dallas|выдавецтва=FIFA|дата публікацыі=03.2025|копія=https://web.archive.org/web/20250318125506/https://inside.fifa.com/organisation/news/world-cup-26-international-broadcast-centre-dallas|дата копіі=03.2025}}&lt;/ref&gt;. 8 студзеня 2026 году ФІФА склала ўгоду, паводле якой [[TikTok]] стаў «пераважнай плятформай» для відэакантэнту чэмпіянату сьвету. У межах дамовы вяшчальнікі могуць трансьляваць часткі матчаў у адмысловым разьдзеле ў дадатку TikTok&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://www.espn.com/soccer/story/_/id/47552269/fifa-tiktok-video-content-partner-2026-world-cup|загаловак=FIFA picks TikTok as video content partner at 2026 World Cup|выдавецтва=ESPN|дата публікацыі=01.2026}}&lt;/ref&gt;. Пазьней, 17 сакавіка, ФІФА ўхваліла аналягічнае пагадненьне з [[YouTube]], якое дазваляе вяшчальнікам трансьляваць выбраныя матчы цалкам на сваіх каналах, а таксама трансьляваць першыя 10 хвілінаў кожнага матчу, каб заахвоціць маладую аўдыторыю глядзець далей на традыцыйных каналах&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://www.espn.com/soccer/story/_/id/48231331/youtube-fifa-agree-live-broadcast-deal-world-cup|загаловак=YouTube, FIFA agree to live broadcast deal for World Cup|выдавецтва=ESPN|дата публікацыі=03.2026}}&lt;/ref&gt;. Пазьней было пацьверджана, што YouTube пашырыў гэтую дамову разам зь ФІФА і [[CazéTV]], каб дармова трансьляваць усе матчы турніру ў [[Бразылія|Бразыліі]]&lt;ref&gt;{{спасылка|аўтар=Filho, Adalberto Leister|спасылка=https://maquinadoesporte.com.br/midia/apos-parceria-com-youtube-fifa-confirma-exclusividade-digital-de-cazetv-para-copa-2026/|загаловак=Após parceria com YouTube, Fifa confirma exclusividade digital da CazéTV no Brasil para Copa 2026|выдавецтва=Máquina do Esporte|дата публікацыі=03.2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{спасылка|аўтар=Laloni, Marco|спасылка=https://www.mktesportivo.com/2026/03/em-parceria-com-a-cazetv-youtube-lanca-o-filme-publicitario-a-agente-do-hexa/|загаловак=YouTube e CazéTV lançam o filme publicitário “A Agente do Hexa”|выдавецтва=MKT Esportivo|дата публікацыі=03.2026}}&lt;/ref&gt;.

=== Квіткі ===
Кошты квіткоў на чэмпіянат сьвету 2026 году першапачаткова былі ад 60 даляраў за матчы групавога этапу да {{Лік|6730}} даляраў за фінал, што было значна больш за цэны на квіткі папярэдняга [[чэмпіянат сьвету па футболе 2022 году|чэмпіянату сьвету 2022 году]]. Аднак у верасьні 2025 году ФІФА пацьвердзіла, што ўпершыню будзе выкарыстоўваць дынамічнае цэнаўтварэньне, паводле мадэлі, ужытай на [[клюбны чэмпіянат сьвету па футболе 2025 году|клюбным чэмпіянаце сьвету 2025 году]]&lt;ref name=&quot;:1&quot; &gt;{{спасылка|спасылка=https://www.espn.com/soccer/story/_/id/46147005/2026-world-cup-tickets-fifa-dynamic-pricing-prices|загаловак=FIFA to use dynamic pricing for World Cup tickets|выдавецтва=ESPN.com|дата публікацыі=09.2025}}&lt;/ref&gt;. Месцы ў гасьцінных зонах сталі дасяжныя ў красавіку 2025 году праз афіцыйнага білетнага партнэра ФІФА&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://inside.fifa.com/tournament-organisation/commercial/news/limited-initial-release-of-fifa-world-cup-26-tm-hospitality-packages-for|загаловак=Limited initial release of FIFA World Cup 26 hospitality packages for matches in United States launched|выдавецтва=FIFA|дата публікацыі=05.2025|копія=http://web.archive.org/web/20250714204258/https://inside.fifa.com/tournament-organisation/commercial/news/limited-initial-release-of-fifa-world-cup-26-tm-hospitality-packages-for|дата копіі=07.2025}}&lt;/ref&gt;.

Першая фаза лёсаваньня квіткоў прайшла 10—19 верасьня 2025 году і была абмежаваная трымальнікамі картаў [[Visa]]. Другая фаза ладзілася 27—31 кастрычніка, а трэцяя пачалася пасьля фінальнага лёсаваньня камандаў 5 сьнежня. Продаж быў абмежаваны чатырма квіткамі на чалавека на матч, і аніхто ня можа набыць больш за 40 квіткоў на ўвесь турнір. Афіцыйная плятформа перапродажу квіткоў ФІФА запрацавала 2 кастрычніка 2026 году&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/resale-ticket-exchange-marketplace|загаловак=FIFA Resale/Exchange Marketplace|выдавецтва=FIFA|дата публікацыі=09.2025}}&lt;/ref&gt;. Заключная фаза «апошняй хвіліны» продажаў адкрылася 22 красавіка 2026 году, прыкладна за 50 дзён да пачатку турніру. Квіткі на ўсе 104 матчы прадаваліся згодна з прынцыпам «хто першы — таго і месца». На той момант было прададзена больш за пяць мільёнаў квіткоў з чаканых больш як шасьці мільёнаў, а дадатковыя квіткі павінны былі выпускацца паэтапна да самага фіналу, у залежнасьці ад наяўнасьці&lt;ref&gt;{{навіна|спасылка=https://www.reuters.com/sports/soccer/world-cup-last-minute-ticket-sales-phase-re-opens-50-days-kick-off-2026-04-22/|загаловак=World Cup last-minute ticket sales phase re-opens 50 days from kick-off|выдавец=Reuters|дата публікацыі=04.2026}}&lt;/ref&gt;.

Усе гарады ЗША, якія ладзяць у сябе чэмпіянат сьвету, ухвалілі законы, паводле якіх продаж квіткоў на падзеі мундыялю вызваляецца ад дзяржаўных і мясцовых падаткаў з продажаў&lt;ref&gt;{{навіна|аўтар=Wilson, Jonathan|спасылка=https://www.theguardian.com/football/2026/apr/02/world-cup-countries-face-extra-costs-fifa-tax-deal-us-government|загаловак=More than half of World Cup countries face extra costs as Fifa fails to agree US tax deal|выдавец=The Guardian|дата публікацыі=04.2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{навіна|аўтар=Gray, Page|спасылка=https://itep.org/fifa-2026-world-cup-tickets-sales-tax-exemption/|загаловак=Not-So-Free Kick: How the 2026 FIFA World Cup Will Cost Cities Millions|выдавец=Institute on Taxation and Economic Policy|дата публікацыі=12.2025}}&lt;/ref&gt;.

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

== Вонкавыя спасылкі ==
* [https://www.fifa.com/worldcup/fifaworldcup2026/ Афіцыйны сайт].

{{Чэмпіянаты сьвету па футболе}}

[[Катэгорыя:Чэмпіянаты сьвету па футболе|2026]]</text>
      <sha1>4hkmz8kcbnh2ab3vwb8kuxfd3s3sxhs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Chevrolet AK Series</title>
    <ns>0</ns>
    <id>301857</id>
    <revision>
      <id>2677066</id>
      <parentid>2676648</parentid>
      <timestamp>2026-07-02T02:37:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-37595-36</username>
        <id>98621</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>2677066</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23285" sha1="i8wezhewatf6k98snoodynadzo1rtnu" xml:space="preserve">{{Аўтамабіль
| назва                          = «Chevrolet AK-Series»
| выява               = [[Файл:TM 9-2800, truck tractor, 1 1-2-ton, 4x2 (G-617).png|300пкс]]
| вытворца                     = «[[Chevrolet]]/[[GMC]]»
| гады       = 1941-1947
| падобныя           = '''AK-Series Pickup Truck (1941-1947):'''&lt;br/&gt;[[Mercury|1947 Mercury Half Ton Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 ½-Ton Pickup (11C)]]/[[Ford Six and Eight|1942-1947 Ford V8 ½-Ton Pickup]]&lt;br/&gt;[[Willys Americar|1941 Willys Americar Pickup Truck]]/[[Willys Americar|1942 Willys Americar Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge T-, V-, W-Series|1941-1947 Dodge Pickup Truck]]&lt;br&gt;[[Studebaker M-Series|1941-1947 Studebaker M-Series Pickup Truck]]&lt;br&gt;[[International K &amp; KB series|International Harvester K-1 Pickup Truck]]&lt;br/&gt;'''Light Delivery Chassis With Cab (1941-1947):'''&lt;br/&gt; [[Mercury|1947 Mercury Half Ton Cab Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 ½-Ton Chassis with Cab (11C)]]/[[Ford Six and Eight|1942-1947 Ford V8 ½-Ton Chassis With Cab]]&lt;br/&gt;[[Willys Americar|1941 Willys Americar ½-Ton Chassis With Cab]]/[[Willys Americar|1942 Willys Americar ½-Ton Chassis With Cab]]&lt;br/&gt;[[Dodge T-, V-, W-Series|1941-1947 Dodge ½-Ton Chassis With Cab]]&lt;br&gt;[[Studebaker M-Series|1941-1947 Studebaker M-5 ½-Ton Chassis With Cab]]&lt;br&gt;[[International K &amp; KB series|International Harvester K-1 ½-Ton Chassis With Cab]]&lt;br/&gt;'''3-Quarter Ton Single Rear Wheel Chassis With Cab (1941-1947):'''&lt;br/&gt; [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 3-Quarter Ton Single Rear Wheel Chassis With Cab]]/[[Ford Six and Eight|1942-1947 Ford V8 3-Quarter Ton Single Rear Wheel Chassis With Cab]]&lt;br/&gt;[[Dodge T-, V-, W-Series|1941-1947 Dodge 3-Quarter Ton Single Rear Wheel Chassis With Cab]]&lt;br&gt;[[REO Speed Wagon|1941-1947 Reo Speed Wagon 3-Quarter Ton Single Rear Wheel Chassis With Cab]]&lt;br&gt;[[Studebaker M-Series|1941-1947 Studebaker M-15 3-Quarter Ton Single Rear Wheel Chassis With Cab]]&lt;br&gt;[[Mercury|1947 Mercury 3-Quarter Ton Single Rear Wheel Chassis With Cab]]&lt;br/&gt;[[International K &amp; KB series|International Harvester K-3 3-Quarter Ton Single Rear Wheel Chassis With Cab]]&lt;br/&gt;'''AK-Series Express Pickup Truck (1941-1947):'''&lt;br/&gt; [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 1½-Ton Express Pickup]]/[[Ford Six and Eight|1942-1947 Ford V8 1½-Ton Express Pickup]]&lt;br/&gt;[[Dodge T-, V-, W-Series|1941-1947 Dodge Express Pickup Truck]]&lt;br&gt;[[Studebaker M-Series|1941-1947 Studebaker M-Series Express Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[REO Speed Wagon|1941-1947 Reo D-19 Speed Wagon Pickup Truck]]&lt;br&gt;[[International K &amp; KB series|International Harvester K-2/K-3 Express Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Mercury|1947 Mercury Express Pickup Truck]]&lt;br/&gt;'''AK-Series Panel Truck (1941-1947):'''&lt;br/&gt;[[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 ½-Ton Panel Truck (11C)]]/[[Ford Six and Eight|1942-1947 Ford V8 1½-Ton Panel Truck]]&lt;br/&gt;[[Mercury|1947 Mercury Half Ton Panel Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge T-, V-, W-Series|1941-1947 Dodge Panel Truck]]&lt;br&gt;[[International K &amp; KB series|International Harvester K-1 Panel Truck]]&lt;br/&gt;'''Heavy Duty Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1941-1947):'''&lt;br/&gt;[[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 1½-Ton Conventional Cab Dual Rear Wheel Single Axle Chassis Truck]]/[[Ford Six and Eight|1942-1947 Ford V8 1½-Ton Conventional Cab Dual Rear Wheel Single Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge T-, V-, W-Series|1941-1947 Dodge WF-32 Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker M-Series|1941-1947 Studebaker M-16 Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[International K &amp; KB series|1941-1947 International Harvester K-5 Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[International K &amp; KB series|1941-1947 International Harvester K-6/K-7/K-8 Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[REO Speed Wagon|1941-1947 Reo Speed Wagon 19B Single Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[Mercury|1947 Mercury 2-Ton Single Axle Chassis Truck]]&lt;br&gt;'''Heavy Duty Dual Rear Wheel School Bus Chassis (1941-1947):'''&lt;br/&gt; [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 1½-Ton Dual Rear Wheel School Bus Chassis]]/[[Ford Six and Eight|1942-1947 Ford V8 1½-Ton Dual Rear Wheel School Bus Chassis]]&lt;br/&gt;[[Dodge T-, V-, W-Series|1941-1947 Dodge WF-32 Dual Rear Wheel School Bus Chassis]]&lt;br/&gt;[[Studebaker M-Series|1941-1947 Studebaker M-16 Dual Rear Wheel School Bus Chassis]]&lt;br/&gt;[[Mercury|1947 Mercury 2-Ton School Bus Chassis]]&lt;br/&gt;[[International K &amp; KB series|1941-1947 International Harvester K-5 Dual Rear Wheel School Bus Chassis]]&lt;br/&gt;[[International K &amp; KB series|1941-1947 International Harvester K-6/K-7/K-8 Dual Rear Wheel School Bus Chassis]]&lt;br/&gt;[[REO Speed Wagon|1941-1947 Reo Speed Wagon Dual Rear Wheel School Bus Chassis]]&lt;br&gt;'''Heavy Duty Dual Rear Wheel Conventional Cab Tandem Axle Chassis Truck (1941-1947):'''&lt;br/&gt; [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 1½-Ton Conventional Cab Dual Rear Wheel Tandem Axle Chassis Truck]]/[[Ford Six and Eight|1942-1947 Ford V8 1½-Ton Conventional Cab Dual Rear Wheel Tandem Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[REO Speed Wagon|1941-1947 Reo Model 25 Tandem Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge T-, V-, W-Series|1941-1947 Dodge WF-32 Conventional Cab Tandem Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker M-Series|1941-1947 Studebaker M-16 Conventional Cab Tandem Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[International K &amp; KB series|1941-1947 International Harvester K-6/K-7/K-8 Conventional Cab Tandem Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[Mercury|1947 Mercury 2-Ton Tandem Axle Chassis Truck]]&lt;br&gt;'''Heavy Duty Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1941-1947):'''&lt;br/&gt; [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 1½-Ton Conventional Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck]]/[[Ford Six and Eight|1942-1947 Ford V8 1½-Ton Conventional Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge T-, V-, W-Series|1941-1947 Dodge WF-32 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Mercury|1947 Mercury 2-Ton Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker M-Series|1941-1947 Studebaker M-16 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[International K &amp; KB series|1941-1947 International Harvester K-5 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[International K &amp; KB series|1941-1947 International Harvester K-6/K-7/K-8 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[REO Speed Wagon|1941-1947 Reo Speed Wagon 19B Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br&gt;'''Heavy Duty Dual Rear Wheel Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1941-1947):'''&lt;br/&gt; [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 1½-Ton Conventional Cab Dual Rear Wheel Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]/[[Ford Six and Eight|1942-1947 Ford V8 1½-Ton Conventional Cab Dual Rear Wheel Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[REO Speed Wagon|1941-1947 Reo Model 25 Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge T-, V-, W-Series|1941-1947 Dodge WF-32 Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker M-Series|1941-1947 Studebaker M-16 Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Mercury|1947 Mercury 2-Ton Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[International K &amp; KB series|1941-1947 International Harvester K-6/K-7/K-8 Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]] &lt;br&gt;'''COE Single Axle Chassis Truck (1941-1947):'''&lt;br/&gt;[[Ford Six and Eight|1941-1947 Ford COE Single Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge T-, V-, W-Series|1941-1947 Dodge COE Single Axle Chassis Truck]]&lt;br&gt;[[Diamond T|1941-1947 Diamond T COE Single Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[International K &amp; KB series|1941-1947 International Harvester K-5/K-6/K-7/K-8 COE Single Axle Chassis Truck]] &lt;br&gt;'''COE Tandem Axle Chassis Truck (1941-1947):'''&lt;br/&gt;[[Ford Six and Eight|1941-1947 Ford COE Tandem Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[Diamond T|1941-1947 Diamond T COE Tandem Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge T-, V-, W-Series|1941-1947 Dodge COE Tandem Axle Chassis Truck]]&lt;br&gt;[[International K &amp; KB series|1941-1947 International Harvester K-5/K-6/K-7/K-8 COE Tandem Axle Chassis Truck]]&lt;br&gt;'''COE Single Axle Semi-Tractor Truck (1941-1947):'''&lt;br/&gt;[[Ford Six and Eight|1941-1947 Ford COE Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Diamond T|1941-1947 Diamond T COE Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge T-, V-, W-Series|1941-1947 Dodge COE Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br&gt;[[International K &amp; KB series|1941-1947 International Harvester K-5/K-6/K-7/K-8 COE Single Axle Semi-Tractor Truck]] &lt;br&gt;'''COE Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1941-1947):'''&lt;br/&gt;[[Ford Six and Eight|1941-1947 Ford COE Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Diamond T|1941-1947 Diamond T COE Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge T-, V-, W-Series|1941-1947 Dodge COE Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br&gt;[[International K &amp; KB series|1941-1947 International Harvester K-5/K-6/K-7/K-8 COE Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]
| папярэднік = [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1940 Chevrolet Trucks]]
| наступнік = [[Chevrolet Advance Design|1947-1953 Chevrolet Advance Design]]
}}

[[Chevrolet AK Series]] — гэта лінейка пікапаў, якія прадаваліся пад брэндам [[Chevrolet]] і выпускаліся з 1941 па 1947 год. У іх выкарыстоўвалася платформа GM A, якую выкарыстоўвала і [[Chevrolet Deluxe]]. Серыя AK таксама прадавалася ў крамах [[GMC]]. Асноўным візуальным адрозненнем было тое, што ў Chevrolet былі вертыкальныя рашоткі радыятара, а ў GMC — гарызантальныя, Паўтонная серыя AK даступная ў выглядзе пікапа (пасля-Hansen Light Duty Express Wagon, [[International Harvester|International Harvester Auto Wagon Pickup Truck]], [[Chevrolet Superior|1924 Chevrolet Utility Express Pickup Truck]], [[Chevrolet Superior|1925 Chevrolet Utility Express Pickup Truck]], [[Chevrolet Superior|1926 Chevrolet Utility Express Pickup Truck]], [[Chevrolet Series AA Capitol|1927 Chevrolet Capitol Closed Cab Pickup Truck]], [[Chevrolet Series AB National|1928 Chevrolet Closed Cab Short-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Series AC International|1929 Chevrolet Closed Cab Short-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Series AD Universal|1930 Chevrolet Closed Cab Short-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Series AE Independence|1931 Chevrolet Closed Cab Short-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Series BA Confederate|1932 Chevrolet Closed Cab Short-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Series CA Eagle / Master|1933 Chevrolet Closed Cab Short-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1934 Chevrolet Closed Cab Short-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1935 Chevrolet Closed Cab Short-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1936 Chevrolet Closed Cab Short-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1937 Chevrolet Closed Cab Short-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1938 Chevrolet Closed Cab Short-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1939 Chevrolet Closed Cab Short-Bed Pickup Truck]], і [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1940 Chevrolet Closed Cab Short-Bed Pickup Truck]]) і грузавіка з кузавам (пасля-Turners horse-drawn bakers van, 1904 Cadillac Model A 6 1/2hp Two-seater/Delivery Van, [[Packard|1925 Packard 333 Panel Truck]], [[Durant Motors|1926 Star Panel Truck]], [[Pontiac|1927 Pontiac Deluxe Panel Delivery]], [[Chevrolet Series AB National|1928 Chevrolet panel delivery]], [[Chevrolet Series AC International|1929 Chevrolet International AC panel delivery]], [[Chevrolet Series AD Universal|1930 Chevrolet Panel Truck]], [[Chevrolet Series AE Independence|1931 Chevrolet Panel Truck]], [[Chevrolet Series BA Confederate|1932 Chevrolet Panel Truck]], [[Chevrolet Series CA Eagle / Master|1933 Chevrolet Panel Truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1934 Chevrolet Panel Truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1935 Chevrolet Panel Truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1936 Chevrolet Panel Truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1937 Chevrolet Panel Truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1938 Chevrolet Panel Truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1939 Chevrolet Panel Truck]], і [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1940 Chevrolet Panel Truck]]). Мадэлі GMC 1941–1945 гадоў прадаваліся як серыя C і сталі серыяй E у мадэльных гадах 1946 і 1947 гадоў (серыя CC/серыя EC для мадэляў са звычайнай кабінай які ўключае ў сябе medium and heavy-duty dual rear wheel single-axle rigid truck (пасля-Hansen Horse Drawn Winona Freight Wagon, [[Packard|1905-1919 Packard 3-Ton Truck Chassis with Enclosed Cab and Doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Standard Closed Cab Chassis Truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Standard Closed Cab Chassis Truck]], [[Fageol|1927 Fageol Flyer Model 130 2-Door All-Steel Enclosed Cab Single-Axle Rigid Dual Rear Wheel Chassis Truck]], [[REO Speed Wagon|1928-1929 REO Speedwagon 3-Ton 2-Door All-Steel Enclosed Cab Single-Axle Dual Rear Wheel Rigid Chassis Truck]], [[Chevrolet|1930-1932 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel single axle rigid chassis truck]], [[Renault|Enclosed Cab Camion Renault type ZJC 43 cv 2.5 tonnes]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1935 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel single axle chassis rigid truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1936 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel single axle chassis rigid truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1937 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel single axle chassis rigid truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1938 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel single axle chassis rigid truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1939 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel chassis single axle rigid truck]], і [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1940 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel single axle chassis rigid truck]]), medium and heavy-duty dual rear tandem-axle rigid truck (пасля-[[Hendrickson Motor Truck Company|1926 Hendrickson Model SW Closed Cab Tandem Axle Chassis Rigid Truck]], [[Fageol|1927-1929 Fageol 2-Door All-Steel Enclosed Cab Tandem-Axle Rigid Truck]], [[GMC|1930-1934 GMC Model 795 2-Door Closed Cab Dual Rear Tandem Axle Rigid Truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1935 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear tandem-axle chassis rigid truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1936 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear tandem-axle chassis rigid truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1937 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear tandem-axle chassis rigid truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1938 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear tandem-axle chassis rigid truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1939 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear tandem-axle chassis rigid truck]], і [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1940 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear tandem-axle chassis rigid truck]]), medium and heavy-duty dual rear wheel single-axle semi-tractor truck (пасля-Horse Drawn Case #1 Portable Steam Engine with a tow hitch attached on the back, Garrett and Sons 4CD Traction Engine, [[Mack Senior|1912-1915 Mack Senior All-Steel Windshield Open Cab Single Axle Semi-Tractor Truck with doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Regular Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Standard Closed Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Standard Closed Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Fageol|1927-1929 Fageol Flyer Model 130 2-Door All-Steel Enclosed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Chevrolet|1930-1932 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel single axle semi-tractor truck]], [[Renault|Renault YGAC 77 hp 6 ton tractor truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1935 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel single axle semi-tractor truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1936 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel single axle semi-tractor truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1937 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel single axle semi-tractor truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1938 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel single axle semi-tractor truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1939 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel chassis single axle semi-tractor truck]], і [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1940 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel single axle semi-tractor truck]]), і medium and heavy-duty dual rear wheel tandem-axle semi-tractor truck (пасля-[[Hendrickson Motor Truck Company|1926 Hendrickson Model SW Closed Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], [[Fageol|1927-1929 Fageol 2-Door All-Steel Enclosed Cab Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]], [[Renault TT|Renault TTD6 Tracteur 6 15 tonnes]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1935 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear tandem-axle semi-tractor truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1936 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear tandem-axle semi-tractor truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1937 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear tandem-axle semi-tractor truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1938 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear tandem-axle semi-tractor truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1939 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear tandem-axle semi-tractor truck]], і [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1940 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear tandem-axle semi-tractor truck]]) і серыя CF/серыя EF для мадэляў з кабінай COE які ўключае ў сябе medium and heavy-duty dual rear wheel single-axle rigid truck (пасля-Hansen Horse Drawn Winona Freight Wagon, [[GMC|1912 GMC Model H Enclosed Cab Truck]], [[Sentinel Waggon Works|1926-1927 Sentinel Waggon DG4 Steam Lorry]], [[Sentinel Waggon Works|1928-1929 Sentinel Waggon DG4 Steam Lorry]], [[Sentinel Waggon Works|1930-1933 Sentinel Waggon DG4 Steam Lorry]], [[Sentinel Waggon Works|1934-1936 Sentinel S4 Steam Lorry]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1937 Chevrolet Montpelier COE 2-door regular cab single-axle rigid chassis truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1938 GMC F-Series COE 2-door regular cab single-axle rigid chassis truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1939 Chevrolet COE 2-door regular cab single-axle rigid chassis truck]], і [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1940 Chevrolet COE 2-door regular cab single-axle rigid chassis truck]]), medium and heavy-duty dual rear wheel tandem-axle rigid truck (пасля-[[Sentinel Waggon Works|Sentinel DG6 Steam Wagon]], [[Sentinel Waggon Works|1934-1936 Sentinel S6 Steam Wagon]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1937 Chevrolet Montpelier COE 2-door regular cab tandem-axle rigid chassis truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1938 GMC F-Series COE 2-door regular cab tandem-axle rigid chassis truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1939 Chevrolet COE 2-door regular cab tandem-axle rigid chassis truck]], і [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1940 Chevrolet COE 2-door regular cab tandem-axle rigid chassis truck]]), medium and heavy-duty dual rear wheel single-axle semi-tractor truck (пасля-Horse Drawn Case #1 Portable Steam Engine with a tow hitch attached on the back, Garrett and Sons 4CD Traction Engine, [[Sentinel Waggon Works|1926-1927 Sentinel Waggon DG4 Single-Axle Fifth Wheel Tractor]], [[Sentinel Waggon Works|1928-1929 Sentinel Waggon DG4 Single-Axle Fifth Wheel Tractor]], [[Sentinel Waggon Works|1930-1933 Sentinel Waggon DG4 Single-Axle Fifth Wheel Tractor]], [[Sentinel Waggon Works|1934-1936 Sentinel S4 Single-Axle Fifth Wheel Tractor]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1937 Chevrolet Montpelier COE 2-door regular cab single-axle semi-tractor truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1938 GMC F-Series COE 2-door regular cab single-axle semi-tractor truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1939 Chevrolet COE 2-door regular cab single-axle semi-tractor truck]], і [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1940 Chevrolet COE 2-door regular cab single-axle semi-tractor truck]]), і medium and heavy-duty dual rear wheel tandem-axle semi-tractor truck (пасля-[[Sentinel Waggon Works|Sentinel DG6 Tandem-Axle Fifth Wheel Tractor]], [[Sentinel Waggon Works|1934-1936 Sentinel S6 Tandem-Axle Fifth Wheel Tractor]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1937 Chevrolet Montpelier COE 2-door regular cab tandem-axle semi-tractor truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1938 GMC F-Series COE 2-door regular cab tandem-axle semi-tractor truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1939 Chevrolet COE 2-door regular cab tandem-axle semi-tractor truck]], і [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1940 Chevrolet COE 2-door regular cab tandem-axle semi-tractor truck]])).

[[Катэгорыя:Аўтамабілі Chevrolet|AK-Series]]
[[Катэгорыя:Грузавыя аўтамабілі 1940-х гадоў]]
[[Катэгорыя:Аўтамабілі, прадстаўленыя ў 1941 годзе]]</text>
      <sha1>i8wezhewatf6k98snoodynadzo1rtnu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Пракісель</title>
    <ns>0</ns>
    <id>301969</id>
    <revision>
      <id>2677109</id>
      <parentid>2659355</parentid>
      <timestamp>2026-07-02T10:13:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Дамінік</username>
        <id>64057</id>
      </contributor>
      <comment>/* Вялікае Княства Літоўскае і Рэч Паспалітая */</comment>
      <origin>2677109</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11174" sha1="tc9ame8kym22jdvpz6el95j35qf9xo9" xml:space="preserve">{{Населены пункт/Беларусь
|Назва                             = Пракісель
|Статус                            = вёска
|Назва ў родным склоне             = Пракіселя
|Лацінка                           = Prakisiel
|Герб                              = 
|Сьцяг                             = 
|Гімн                              = 
|Дата заснаваньня                  = перад 1571 годам{{заўвага|Не з XIX ст., як пісаў С. В. Марцэлеў&lt;ref name=&quot;fn1&quot;&gt;{{Літаратура/Гарады і вёскі Беларусі|2-2}} С. 356&lt;/ref&gt;}}
|Першыя згадкі                     = 
|Статус з                          = 
|Магдэбурскае права                = 
|Былая назва                       = 
|Мясцовая назва                    = 
|Вобласьць                         = [[Гомельская вобласьць|Гомельская]]
|Раён                              = [[Рэчыцкі раён|Рэчыцкі]]
|Сельсавет                         = [[Холмецкі сельсавет|Холмецкі]]
|Гарадзкі савет                    = 
|Старшыня гарвыканкаму             = 
|Пасада кіраўніка                  = 
|Кіраўнік                          = 
|Плошча                            = 
|Крыніца плошчы                    = 
|Вышыня                            = 
|Унутраны падзел                   = 
|Колькасьць насельніцтва           = 
|Год падліку колькасьці            = 
|Крыніца колькасьці насельніцтва   = 
|Тэндэнцыя колькасьці насельніцтва = 
|Этнічны склад насельніцтва        = 
|Год падліку этнічнага складу      = 
|Нацыянальны склад насельніцтва    = 
|Год падліку нацыянальнага складу  = 
|Колькасьць двароў                 = 
|Год падліку колькасьці двароў     = 
|Крыніца колькасьці двароў         = 
|Паштовы індэкс                    = 
|СААТА                             = 
|Выява                             = 
|Апісаньне выявы                   = 
 |Шырата градусаў                  = 52
 |Шырата хвілінаў                  = 07
 |Шырата сэкундаў                  = 17
 |Даўгата градусаў                 = 30
 |Даўгата хвілінаў                 = 33
 |Даўгата сэкундаў                 = 41
|Пазыцыя подпісу на мапе           = зьверху
|Водступ подпісу на мапе           = 2.5
|Commons                           = 
|Сайт                              = 
}}

'''Пракі́сель'''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Гомельская вобласьць}} С. 280&lt;/ref&gt; — вёска ў [[Рэчыцкі раён|Рэчыцкім раёне]] [[Гомельская вобласьць|Гомельскай вобласьці]], уваходзіць у склад [[Холмецкі сельсавет|Холмецкага сельсавету]].    

== Гісторыя ==

=== Вялікае Княства Літоўскае і Рэч Паспалітая ===

[[Файл:Даравізна Калодычаў дачцэ Стужынскіх. 1571 г.png|значак|зьлева|170px|Даравізна Калодычаў дачцэ Стужынскіх. 1571 г.]][[Файл:Фрагмэнт тарыфу падымнага 1775 г.jpg|значак|зьлева|170px|Фрагмэнт тарыфу падымнага 1775 г.]]

3 траўня 1571 году ў Кіеўскім гродзкім судзе актыкаваны запіс, якім Каспер і Дарота Уладычанка Стужынскія падаравалі замак [[Холмеч|Калодычы]] зь местам і пяцю вёскамі, сярод якіх названы й Пракісель, сваёй дачцэ Гальцы Латашынскай&lt;ref&gt;Інстытут рукапісу Нацыянальнай бібліятэкі Украіны імя У. І. Вярнадзкага. Ф. 1. Спр. 4104. А. 3адв.&lt;/ref&gt;.

Згодна з тарыфам [[падымнае|падымнага]] Рэчыцкага павету 1775 году, у вёсцы Пракісель Холмецкага маёнтку паноў Валовічаў налічвалася 24 дымы, зь якіх было выбрана 120 злотых{{заўвага|Сума не названая, але вынікае з таго, што з 352 дымоў усяго маёнтку выбрана 1760 злотых.}}&lt;ref&gt;Lietuvos valstybės istorijos archyvas. F. 11. Ap. 1. B. 1588. L. 212, 219atv.&lt;/ref&gt;.

=== Пад уладай Расейскай імпэрыі ===

У выніку [[другі падзел Рэчы Паспалітай|другога падзелу Рэчы Паспалітай]] (1793 год) Пракісель — у межах Рэчыцкай акругі Чарнігаўскага намесьніцтва (губэрні), з 1796 году ў складзе тэрытарыяльна ўпарадкаванага [[Рэчыцкі павет (Расейская імпэрыя)|Рэчыцкага павету]] Маларасейскай, а з 29 жніўня 1797 году [[Менская губэрня|Менскай губэрні]] [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]]&lt;ref&gt;Насевіч В., Скрыпчанка Т. Рэчыцкі павет / В. Насевіч, Т. Скрыпчанка // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі: у 6 т. — Т. 6. Кн. 1. — Мінск: БелЭн, 2001. C. 181—182&lt;/ref&gt;. У «Камеральном описании... Речицкой округи», датаваным 29 студзеня 1796 году, засьведчана, што мястэчка Холмеч з фальваркам Дубовіцай, вёскі Пракісель, Артукі і інш. належалі панам Віцэнцію, Станіславу, Бэнэдыкту і Ксавэрыю, сынам Юрыя, Валовічам&lt;ref&gt;Петреченко І. Є. «Камеральное описание… Речицкой округи» 1796 р.: інформаційний потенціал пам’ятки // Днепровский паром. Природное единство и историко-культурное взаимодействие белорусско-украинского пограничья / Материалы международной конференции (26-27 апреля 2018 г., г. Гомель). — Минск, 2018. С. 72&lt;/ref&gt;.

У парэформавы пэрыяд Пракісель адміністрацыйна належаў да Холмецкай воласьці.

На 1909 год у вёсцы Пракісель было 125 двароў з 690 жыхарамі&lt;ref&gt;Список населённых мест Минской губернии. / Сост. В. С. Ярмолович. — Минск, 1909. С. 164&lt;/ref&gt;.

=== Найноўшы час ===

9 лютага 1918 году, яшчэ да падпісаньня [[Берасьцейскі мір|Берасьцейскага міру]] з бальшавіцкай Расеяй (3 сакавіка), Германія перадала паўднёвую частку Беларусі [[Украінская Народная Рэспубліка|Украінскай Народнай Рэспубліцы]]. У адказ на гэта, 9 сакавіка [[Другая Устаўная грамата|Другой Устаўной граматай]] тэрыторыя абвешчана часткай [[Беларуская Народная Рэспубліка|Беларускай Народнай Рэспублікі]]. Пракісель ў складзе Рэчыцкага павету, аднак, апынуўся ў часова створанай 15 чэрвеня Палескай губэрні з цэнтрам у Рэчыцы, з кастрычніка — у Мазыры. З 18 траўня тут дзеяла «варта [[Украінская дзяржава|Украінскай Дзяржавы]]» гэтмана [[Павал Скарападзкі|Паўла Скарападзкага]]&lt;ref&gt;Ціхаміраў А. В. Станаўленне і развіццё беларуска-украінскіх адносін у 1918—1920 гг. // Веснік БДУ. Сер. 3. 2005. № 3. С. 28 — 32; Ільїн, О. Західне Полісся в Українській Державі гетьмана Скоропадського (Історія в документах) / О. Ільїн // Над Бугом і Нарвою : український часопис Підляшшя. — 2014. № 3. С. 42; Валентина Метлицька. Тимчасова німецька окупація та її вплив на долю східного Білоруського Полісся (березень 1918 — січень 1919 рр.). // Україна та Німеччина: міждержавні відносини: збірник наукових праць / ред. кол. Владислав Верстюк (гол.), Степан Віднянський, Руслан Пиріг, Ірина Матяш, Дмитро Вєдєнєєв, Володимир Бойко, Дмитро Казіміров. — Чернігів: Сіверський центр післядипломної освіти, 2018. С. 286—296 (артыкул беларускамоўны)&lt;/ref&gt;

1 студзеня 1919 году, згодна з пастановай І зьезду КП(б) Беларусі, Рэчыцкі павет увайшоў у склад [[Сацыялістычная Савецкая Рэспубліка Беларусі|Сацыялістычнай Савецкай Рэспублікі Беларусі]], але 16 студзеня разам зь іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі быў далучаны да РСФСР.

== Насельніцтва ==

== Заўвагі ==
{{Заўвагі}}

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

== Літаратура ==
* {{Літаратура/Гарады і вёскі Беларусі|2-2}}

{{Холмецкі сельсавет}}
{{Рэчыцкі раён}}

[[Катэгорыя:Холмецкі сельсавет]]
[[Катэгорыя:Населеныя пункты Рэчыцкага раёну]]
[[Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XVI стагодзьдзі]]</text>
      <sha1>tc9ame8kym22jdvpz6el95j35qf9xo9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ford Six and Eight</title>
    <ns>0</ns>
    <id>302865</id>
    <revision>
      <id>2677055</id>
      <parentid>2675230</parentid>
      <timestamp>2026-07-01T23:04:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-37595-36</username>
        <id>98621</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>2677055</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19591" sha1="9gokgwgd01eqc54z8xrt32bc20lbnlg" xml:space="preserve">{{Аўтамабіль
| назва                          = «Ford Six and Eight»
| выява               = [[Файл:Ford Abschleppwagen- Vintage Cars &amp; Bikes Steinfort.jpg|300пкс]]
| вытворца                     = «[[Ford Motor Company]]»
| гады       = 1942-1947
| падобныя           = '''V8 ½-Ton Pickup Truck (1942-1947):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet AK Series|1942-1947 Chevrolet ½-Ton Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Willys Americar|1942 Willys Americar Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge T-, V-, W-Series|1941-1947 Dodge Pickup Truck]]&lt;br&gt;[[Studebaker M-Series|1941-1947 Studebaker M-Series Pickup Truck]]&lt;br&gt;[[International K &amp; KB series|International Harvester K-1 Pickup Truck]]&lt;br/&gt;'''V8 ½-Ton Chassis With Cab (1942-1947):'''&lt;br/&gt; [[Chevrolet AK Series|1942-1947 Chevrolet ½-Ton Single Rear Wheel Chassis With Cab]]&lt;br/&gt;[[Willys Americar|1942 Willys Americar ½-Ton Chassis With Cab]]&lt;br/&gt;[[Dodge T-, V-, W-Series|1941-1947 Dodge ½-Ton Chassis With Cab]]&lt;br&gt;[[Studebaker M-Series|1941-1947 Studebaker M-5 ½-Ton Chassis With Cab]]&lt;br&gt;[[International K &amp; KB series|International Harvester K-1 ½-Ton Chassis With Cab]]&lt;br/&gt;'''V8 3-Quarter Ton Single Rear Wheel Chassis With Cab (1942-1947):'''&lt;br/&gt; [[Chevrolet AK Series|1942-1947 Chevrolet 3-Quarter Ton Single Rear Wheel Chassis With Cab]]&lt;br/&gt;[[Dodge T-, V-, W-Series|1942-1947 Dodge 3-Quarter Ton Single Rear Wheel Chassis With Cab]]&lt;br&gt;[[REO Speed Wagon|1942-1947 Reo Speed Wagon 3-Quarter Ton Single Rear Wheel Chassis With Cab]]&lt;br&gt;[[Studebaker M-Series|1942-1947 Studebaker M-15 3-Quarter Ton Single Rear Wheel Chassis With Cab]]&lt;br/&gt;[[International K &amp; KB series|International Harvester K-3 3-Quarter Ton Single Rear Wheel Chassis With Cab]]&lt;br/&gt;'''V8 Express Pickup Truck (1942-1947):'''&lt;br/&gt; [[Chevrolet AK Series|1942-1947 Chevrolet Express Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge T-, V-, W-Series|1942-1947 Dodge Express Pickup Truck]]&lt;br&gt;[[Studebaker M-Series|1942-1947 Studebaker M-Series Express Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[REO Speed Wagon|1942-1947 Reo D-19 Speed Wagon Pickup Truck]]&lt;br&gt;[[International K &amp; KB series|International Harvester K-2/K-3 Express Pickup Truck]]&lt;br/&gt;'''V8 Panel Truck (1942-1947):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet AK Series|1942-1947 Chevrolet Panel Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge T-, V-, W-Series|1942-1947 Dodge Panel Truck]]&lt;br&gt;[[International K &amp; KB series|International Harvester K-1 Panel Truck]]&lt;br/&gt;'''V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1942-1947):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet AK Series|1942-1947 Chevrolet Heavy Duty Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge T-, V-, W-Series|1942-1947 Dodge WF-32 Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker M-Series|1942-1947 Studebaker M-16 Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[International K &amp; KB series|1942-1947 International Harvester K-5 Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[International K &amp; KB series|1942—1947 International Harvester K-6/K-7/K-8 Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[REO Speed Wagon|1942-1947 Reo Speed Wagon 19B Single Axle Chassis Truck]]&lt;br&gt;'''V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Dual Rear Wheel School Bus Chassis (1942-1947):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet AK Series|1942-1947 Chevrolet Heavy Duty Dual Rear Wheel School Bus Chassis]]&lt;br/&gt;[[Dodge T-, V-, W-Series|1942-1947 Dodge WF-32 Dual Rear Wheel School Bus Chassis]]&lt;br/&gt;[[Studebaker M-Series|1942-1947 Studebaker M-16 Dual Rear Wheel School Bus Chassis]]&lt;br/&gt;[[International K &amp; KB series|1942-1947 International Harvester K-5 Dual Rear Wheel School Bus Chassis]]&lt;br/&gt;[[International K &amp; KB series|1942-1947 International Harvester K-6/K-7/K-8 Dual Rear Wheel School Bus Chassis]]&lt;br/&gt;[[REO Speed Wagon|1941-1947 Reo Speed Wagon Dual Rear Wheel School Bus Chassis]]&lt;br&gt;'''V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Conventional Cab Dual Rear Tandem Axle Chassis Truck (1942-1947):'''&lt;br/&gt; [[Chevrolet AK Series|1942-1947 Chevrolet Heavy Duty  Conventional Cab Dual Rear Tandem Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[REO Speed Wagon|1942-1947 Reo Model 25 Tandem Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge T-, V-, W-Series|1942-1947 Dodge WF-32 Conventional Cab Tandem Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker M-Series|1942-1947 Studebaker M-16 Conventional Cab Dual Rear Tandem Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[International K &amp; KB series|1942-1947 International Harvester K-6/K-7/K-8 Conventional Cab Tandem Axle Chassis Truck]]&lt;br&gt;'''V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1942-1947):'''&lt;br/&gt; [[Chevrolet AK Series|1942-1947 Chevrolet Heavy Duty Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge T-, V-, W-Series|1942-1947 Dodge WF-32 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker M-Series|1942-1947 Studebaker M-16 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[International K &amp; KB series|1942-1947 International Harvester K-5 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[International K &amp; KB series|1942-1947 International Harvester K-6/K-7/K-8 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[REO Speed Wagon|1942-1947 Reo Speed Wagon 19B Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br&gt;'''V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Dual Rear Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1942-1947):'''&lt;br/&gt; [[Chevrolet AK Series|1942-1947 Chevrolet Heavy Duty Dual Rear Wheel Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[REO Speed Wagon|1942-1947 Reo Model 25 Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge T-, V-, W-Series|1942-1947 Dodge WF-32 Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker M-Series|1942-1947 Studebaker M-16 Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[International K &amp; KB series|1942-1947 International Harvester K-6/K-7/K-8 Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]] &lt;br&gt;'''COE Single Axle Chassis Truck (1941-1947):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet AK Series|1941-1947 Chevrolet COE Single Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge T-, V-, W-Series|1941-1947 Dodge COE Single Axle Chassis Truck]]&lt;br&gt;[[International K &amp; KB series|1941-1947 International Harvester K-5/K-6/K-7/K-8 COE Single Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[Diamond T|1941-1947 Diamond T COE Single Axle Chassis Truck]]&lt;br&gt;'''COE Tandem Axle Chassis Truck (1941-1947):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet AK Series|1941-1947 Chevrolet COE Tandem Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[Diamond T|1941-1947 Diamond T COE Tandem Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge T-, V-, W-Series|1941-1947 Dodge COE Tandem Axle Chassis Truck]]&lt;br&gt;[[International K &amp; KB series|1941-1947 International Harvester K-5/K-6/K-7/K-8 COE Tandem Axle Chassis Truck]]&lt;br&gt;'''COE Single Axle Semi-Tractor Truck (1941-1947):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet AK Series|1941-1947 Chevrolet COE Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Diamond T|1941-1947 Diamond T COE Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge T-, V-, W-Series|1942-1947 Dodge COE Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br&gt;[[International K &amp; KB series|1941-1947 International Harvester K-5/K-6/K-7/K-8 COE Single Axle Semi-Tractor Truck]] &lt;br&gt;'''COE Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1941-1947):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet AK Series|1941-1947 Chevrolet COE Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge T-, V-, W-Series|1941-1947 Dodge COE Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br&gt;[[International K &amp; KB series|1941-1947 International Harvester K-5/K-6/K-7/K-8 COE Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Diamond T|1941-1947 Diamond T COE Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]
| папярэднік = [[1941 Ford#1941|1941 Ford Trucks]]
| наступнік = [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-Series (1948-1950)]]
}}
Грузавікі Ford 1942–1947 гадоў, ласкава вядомыя як «Jailbar» («Таймбарскія») з-за іх характэрнай вертыкальнай рашоткі радыятара, былі апошнімі грузавікамі Ford на базе даваенных аўтамабіляў. Пабудаваныя падчас і адразу пасля Другой сусветнай вайны, яны прапаноўваліся з легендарнымі 221- або 239-цыліндравымі рухавікамі V8 з плоскай галоўкай або радным шасціцыліндравым рухавіком, Грузавікі Ford 1942–1947 гадоў прадавалася ў васьмі розных вагавых класах: Half Ton пікап (пасля-Hansen Light Duty Express Wagon, [[International Harvester|International Harvester Auto Wagon Pickup Truck]], [[Ford Model T|Ford Model T C Cab Pickup Truck (1920-1924)]], [[Ford Model T|Ford Model T All-Steel Top Closed Cab Pickup Truck (1925-1927)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-A All-Steel Top Closed Cab Pickup (1928-1929)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-B All-Steel Top Closed Cab Pickup (1930-1931)]], [[Ford Model B (1932)#1932|1932 Ford ½-Ton Closed Cab Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1933|1933 Ford ½-Ton Closed Cab Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1934|1934 Ford ½-Ton Closed Cab Pickup]], [[Ford Model 48|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (1935-1936)]], [[1937 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (1937)]], [[1937 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (1938-1939)]], і [[1937 Ford|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (11C)]]), Express Bed пікап (пасля-Hansen Light Duty Express Wagon, [[International Harvester|International Harvester Auto Wagon Pickup Truck]], [[Ford Model T|Ford Model T C Cab Pickup Truck (1920-1924)]], [[Ford Model T|Ford Model T All-Steel Top Closed Cab Express Bed Pickup Truck (1925-1927)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-A All-Steel Top Closed Cab Express Bed Pickup (1928-1929)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-B All-Steel Top Closed Cab Express Bed Pickup (1930-1931)]], [[Ford Model B (1932)#1932|1932 Ford 1½-Ton Closed Cab Express Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1933|1933 Ford 1½-Ton Closed Cab Express Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1934|1934 Ford 1½-Ton Closed Cab Express Bed Pickup]], [[Ford Model 48|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (1935-1936)]], [[1937 Ford|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (1937)]], [[1937 Ford|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (1938-1939)]], і [[1937 Ford|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (11C)]]), Panel Van (пасля-Turners horse-drawn bakers van, 1904 Cadillac Model A 6 1/2hp Two-seater/Delivery Van, [[Packard|1925 Packard 333 Panel Truck]], [[Durant Motors|1926 Star Panel Truck]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A Panel Truck (1927-1929)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A Panel Truck (1930-1931)]], [[Ford Model B (1932)|1932 Ford Panel Truck]], [[Ford Model B (1932)|1933 Ford Panel Truck]], [[Ford Model B (1932)|1934 Ford Panel Truck]], [[Ford Model 48|Ford V8 1½-Ton Panel Truck (1935-1936)]], [[1937 Ford|Ford V8 1½-Ton Panel Truck (1937)]], [[1937 Ford|Ford V8 1½-Ton Panel Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford|Ford ½-Ton Panel Truck (11C)]]), COE Single Axle Chassis Truck (пасля-Hansen Horse Drawn Winona Freight Wagon, FWD Model B Chassis Truck, [[Sentinel Waggon Works|1926-1927 Sentinel Waggon DG4 Single Axle Steam Lorry]], [[Sentinel Waggon Works|1928-1929 Sentinel Waggon DG4 Single Axle Steam Lorry]], [[Sentinel Waggon Works|1930-1933 Sentinel Waggon DG4 Single Axle Steam Lorry]], [[Ford COE|Ford COE Single Axle Chassis Truck (1935-1936)]], [[Ford COE|Ford-Dearborn Line COE 2-Door Standard Cab Single Axle Chassis Truck (1937)]], і [[Ford COE|Ford COE 2-Door Standard Cab Single Axle Chassis Truck (1938-1940)]]), V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (пасля-Hansen Horse Drawn Winona Freight Wagon, [[Packard|1905-1919 Packard 3-Ton Truck Chassis with Enclosed Cab and Doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1937)]], [[Ford-Barrel-Nose-Truck|Ford V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford#1940|1940 Ford V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]], і [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]]), V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Dual Rear Wheel School Bus Chassis (пасля-[[Packard|1905-1919 Packard 3-Ton Truck Chassis without Cab]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 4x2 School Bus Chassis (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 4x2 School Bus Chassis]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 4x2 School Bus Chassis]], [[Ford Model AA|Ford Model AA Dual Rear Wheel 4x2 School Bus Chassis (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA Dual Rear Wheel 4x2 School Bus Chassis (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Dual Rear Wheel 4x2 School Bus Chassis]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Dual Rear Wheel 4x2 School Bus Chassis]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Dual Rear Wheel 4x2 School Bus Chassis]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Dual Rear Wheel School Bus Chassis (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Dual Rear Wheel School Bus Chassis (1937)]], [[Ford-Barrel-Nose-Truck|Ford V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Dual Rear Wheel School Bus Chassis (1938-1939)]], [[1937 Ford#1940|1940 Ford V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Dual Rear Wheel School Bus Chassis]], і [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Dual Rear Wheel School Bus Chassis]]), V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (пасля-Horse Drawn Case #1 Portable Steam Engine with a tow hitch attached on the back, Garrett and Sons 4CD Traction Engine, [[Mack Senior|1912-1915 Mack Senior All-Steel Windshield Open Cab Single Axle Semi-Tractor Truck with doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Regular Enclosed Cab 4x2 semi-tractor truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Standard Enclosed Cab 4x2 semi-tractor truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Standard Enclosed Cab 4x2 semi-tractor truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1937)]], [[Ford-Barrel-Nose-Truck|Ford V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford#1940|1940 Ford V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]], і [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]), V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Conventional Cab Dual Rear Tandem Axle Chassis Truck (пасля-[[Hendrickson Motor Truck Company|1926 Hendrickson Model SW Closed Cab Tandem-Axle Rigid Chassis Truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Tandem Axle Chassis Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Tandem Axle Chassis Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Tandem Axle Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Tandem Axle Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Tandem Axle Chassis Truck]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Conventional Cab Dual Rear Tandem Axle Chassis Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Conventional Cab Dual Rear Tandem Axle Chassis Truck (1937)]], [[Ford-Barrel-Nose-Truck|Ford V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Conventional Cab Dual Rear Tandem Axle Chassis Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford#1940|1940 Ford V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Conventional Cab Dual Rear Tandem Axle Chassis Truck]], і [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Conventional Cab Dual Rear Tandem Axle Chassis Truck]]), Ford V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Conventional Cab Dual Rear Tandem Axle Semi-Tractor Truck (пасля-[[Hendrickson Motor Truck Company|1926 Hendrickson Model SW Closed Cab Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Conventional Cab Dual Rear Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Conventional Cab Dual Rear Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1937)]], [[Ford-Barrel-Nose-Truck|Ford V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Conventional Cab Dual Rear Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford#1940|1940 Ford V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Conventional Cab Dual Rear Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], і [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Conventional Cab Dual Rear Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]), дастаўка пасылак, і шасі школьнага аўтобуса.

[[Катэгорыя:Аўтамабілі Ford|Six and Eight]]
[[Катэгорыя:Грузавыя аўтамабілі 1940-х гадоў]]
[[Катэгорыя:Аўтамабілі, прадстаўленыя ў 1941 годзе]]</text>
      <sha1>9gokgwgd01eqc54z8xrt32bc20lbnlg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2677067</id>
      <parentid>2677055</parentid>
      <timestamp>2026-07-02T02:38:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-37595-36</username>
        <id>98621</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>2677067</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20981" sha1="e8iroov0ocn202a9g5orssei7jkib2d" xml:space="preserve">{{Аўтамабіль
| назва                          = «Ford Six and Eight»
| выява               = [[Файл:Ford Abschleppwagen- Vintage Cars &amp; Bikes Steinfort.jpg|300пкс]]
| вытворца                     = «[[Ford Motor Company]]»
| гады       = 1942-1947
| падобныя           = '''V8 ½-Ton Pickup Truck (1942-1947):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet AK Series|1942-1947 Chevrolet ½-Ton Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Willys Americar|1942 Willys Americar Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge T-, V-, W-Series|1941-1947 Dodge Pickup Truck]]&lt;br&gt;[[Studebaker M-Series|1941-1947 Studebaker M-Series Pickup Truck]]&lt;br&gt;[[International K &amp; KB series|International Harvester K-1 Pickup Truck]]&lt;br/&gt;'''V8 ½-Ton Chassis With Cab (1942-1947):'''&lt;br/&gt; [[Chevrolet AK Series|1942-1947 Chevrolet ½-Ton Single Rear Wheel Chassis With Cab]]&lt;br/&gt;[[Willys Americar|1942 Willys Americar ½-Ton Chassis With Cab]]&lt;br/&gt;[[Dodge T-, V-, W-Series|1941-1947 Dodge ½-Ton Chassis With Cab]]&lt;br&gt;[[Studebaker M-Series|1941-1947 Studebaker M-5 ½-Ton Chassis With Cab]]&lt;br&gt;[[International K &amp; KB series|International Harvester K-1 ½-Ton Chassis With Cab]]&lt;br/&gt;'''V8 3-Quarter Ton Single Rear Wheel Chassis With Cab (1942-1947):'''&lt;br/&gt; [[Chevrolet AK Series|1942-1947 Chevrolet 3-Quarter Ton Single Rear Wheel Chassis With Cab]]&lt;br/&gt;[[Dodge T-, V-, W-Series|1942-1947 Dodge 3-Quarter Ton Single Rear Wheel Chassis With Cab]]&lt;br&gt;[[REO Speed Wagon|1942-1947 Reo Speed Wagon 3-Quarter Ton Single Rear Wheel Chassis With Cab]]&lt;br&gt;[[Studebaker M-Series|1942-1947 Studebaker M-15 3-Quarter Ton Single Rear Wheel Chassis With Cab]]&lt;br/&gt;[[International K &amp; KB series|International Harvester K-3 3-Quarter Ton Single Rear Wheel Chassis With Cab]]&lt;br/&gt;'''V8 Express Pickup Truck (1942-1947):'''&lt;br/&gt; [[Chevrolet AK Series|1942-1947 Chevrolet Express Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge T-, V-, W-Series|1942-1947 Dodge Express Pickup Truck]]&lt;br&gt;[[Studebaker M-Series|1942-1947 Studebaker M-Series Express Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[REO Speed Wagon|1942-1947 Reo D-19 Speed Wagon Pickup Truck]]&lt;br&gt;[[International K &amp; KB series|International Harvester K-2/K-3 Express Pickup Truck]]&lt;br/&gt;'''V8 Panel Truck (1942-1947):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet AK Series|1942-1947 Chevrolet Panel Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge T-, V-, W-Series|1942-1947 Dodge Panel Truck]]&lt;br&gt;[[International K &amp; KB series|International Harvester K-1 Panel Truck]]&lt;br/&gt;'''V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1942-1947):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet AK Series|1942-1947 Chevrolet Heavy Duty Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge T-, V-, W-Series|1942-1947 Dodge WF-32 Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker M-Series|1942-1947 Studebaker M-16 Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[International K &amp; KB series|1942-1947 International Harvester K-5 Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[International K &amp; KB series|1942—1947 International Harvester K-6/K-7/K-8 Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[REO Speed Wagon|1942-1947 Reo Speed Wagon 19B Single Axle Chassis Truck]]&lt;br&gt;'''V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Dual Rear Wheel School Bus Chassis (1942-1947):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet AK Series|1942-1947 Chevrolet Heavy Duty Dual Rear Wheel School Bus Chassis]]&lt;br/&gt;[[Dodge T-, V-, W-Series|1942-1947 Dodge WF-32 Dual Rear Wheel School Bus Chassis]]&lt;br/&gt;[[Studebaker M-Series|1942-1947 Studebaker M-16 Dual Rear Wheel School Bus Chassis]]&lt;br/&gt;[[International K &amp; KB series|1942-1947 International Harvester K-5 Dual Rear Wheel School Bus Chassis]]&lt;br/&gt;[[International K &amp; KB series|1942-1947 International Harvester K-6/K-7/K-8 Dual Rear Wheel School Bus Chassis]]&lt;br/&gt;[[REO Speed Wagon|1941-1947 Reo Speed Wagon Dual Rear Wheel School Bus Chassis]]&lt;br&gt;'''V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Conventional Cab Dual Rear Tandem Axle Chassis Truck (1942-1947):'''&lt;br/&gt; [[Chevrolet AK Series|1942-1947 Chevrolet Heavy Duty  Conventional Cab Dual Rear Tandem Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[REO Speed Wagon|1942-1947 Reo Model 25 Tandem Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge T-, V-, W-Series|1942-1947 Dodge WF-32 Conventional Cab Tandem Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker M-Series|1942-1947 Studebaker M-16 Conventional Cab Dual Rear Tandem Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[International K &amp; KB series|1942-1947 International Harvester K-6/K-7/K-8 Conventional Cab Tandem Axle Chassis Truck]]&lt;br&gt;'''V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1942-1947):'''&lt;br/&gt; [[Chevrolet AK Series|1942-1947 Chevrolet Heavy Duty Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge T-, V-, W-Series|1942-1947 Dodge WF-32 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker M-Series|1942-1947 Studebaker M-16 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[International K &amp; KB series|1942-1947 International Harvester K-5 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[International K &amp; KB series|1942-1947 International Harvester K-6/K-7/K-8 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[REO Speed Wagon|1942-1947 Reo Speed Wagon 19B Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br&gt;'''V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Dual Rear Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1942-1947):'''&lt;br/&gt; [[Chevrolet AK Series|1942-1947 Chevrolet Heavy Duty Dual Rear Wheel Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[REO Speed Wagon|1942-1947 Reo Model 25 Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge T-, V-, W-Series|1942-1947 Dodge WF-32 Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker M-Series|1942-1947 Studebaker M-16 Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[International K &amp; KB series|1942-1947 International Harvester K-6/K-7/K-8 Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]] &lt;br&gt;'''COE Single Axle Chassis Truck (1941-1947):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet AK Series|1941-1947 Chevrolet COE Single Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge T-, V-, W-Series|1941-1947 Dodge COE Single Axle Chassis Truck]]&lt;br&gt;[[International K &amp; KB series|1941-1947 International Harvester K-5/K-6/K-7/K-8 COE Single Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[Diamond T|1941-1947 Diamond T COE Single Axle Chassis Truck]]&lt;br&gt;'''COE Tandem Axle Chassis Truck (1941-1947):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet AK Series|1941-1947 Chevrolet COE Tandem Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[Diamond T|1941-1947 Diamond T COE Tandem Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge T-, V-, W-Series|1941-1947 Dodge COE Tandem Axle Chassis Truck]]&lt;br&gt;[[International K &amp; KB series|1941-1947 International Harvester K-5/K-6/K-7/K-8 COE Tandem Axle Chassis Truck]]&lt;br&gt;'''COE Single Axle Semi-Tractor Truck (1941-1947):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet AK Series|1941-1947 Chevrolet COE Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Diamond T|1941-1947 Diamond T COE Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge T-, V-, W-Series|1942-1947 Dodge COE Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br&gt;[[International K &amp; KB series|1941-1947 International Harvester K-5/K-6/K-7/K-8 COE Single Axle Semi-Tractor Truck]] &lt;br&gt;'''COE Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1941-1947):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet AK Series|1941-1947 Chevrolet COE Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge T-, V-, W-Series|1941-1947 Dodge COE Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br&gt;[[International K &amp; KB series|1941-1947 International Harvester K-5/K-6/K-7/K-8 COE Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Diamond T|1941-1947 Diamond T COE Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]
| папярэднік = [[1941 Ford#1941|1941 Ford Trucks]]
| наступнік = [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-Series (1948-1950)]]
}}
Грузавікі Ford 1942–1947 гадоў, ласкава вядомыя як «Jailbar» («Таймбарскія») з-за іх характэрнай вертыкальнай рашоткі радыятара, былі апошнімі грузавікамі Ford на базе даваенных аўтамабіляў. Пабудаваныя падчас і адразу пасля Другой сусветнай вайны, яны прапаноўваліся з легендарнымі 221- або 239-цыліндравымі рухавікамі V8 з плоскай галоўкай або радным шасціцыліндравым рухавіком, Грузавікі Ford 1942–1947 гадоў прадавалася ў васьмі розных вагавых класах: Half Ton пікап (пасля-Hansen Light Duty Express Wagon, [[International Harvester|International Harvester Auto Wagon Pickup Truck]], [[Ford Model T|Ford Model T C Cab Pickup Truck (1920-1924)]], [[Ford Model T|Ford Model T All-Steel Top Closed Cab Pickup Truck (1925-1927)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-A All-Steel Top Closed Cab Pickup (1928-1929)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-B All-Steel Top Closed Cab Pickup (1930-1931)]], [[Ford Model B (1932)#1932|1932 Ford ½-Ton Closed Cab Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1933|1933 Ford ½-Ton Closed Cab Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1934|1934 Ford ½-Ton Closed Cab Pickup]], [[Ford Model 48|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (1935-1936)]], [[1937 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (1937)]], [[1937 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (1938-1939)]], і [[1937 Ford|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (11C)]]), Express Bed пікап (пасля-Hansen Light Duty Express Wagon, [[International Harvester|International Harvester Auto Wagon Pickup Truck]], [[Ford Model T|Ford Model T C Cab Pickup Truck (1920-1924)]], [[Ford Model T|Ford Model T All-Steel Top Closed Cab Express Bed Pickup Truck (1925-1927)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-A All-Steel Top Closed Cab Express Bed Pickup (1928-1929)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-B All-Steel Top Closed Cab Express Bed Pickup (1930-1931)]], [[Ford Model B (1932)#1932|1932 Ford 1½-Ton Closed Cab Express Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1933|1933 Ford 1½-Ton Closed Cab Express Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1934|1934 Ford 1½-Ton Closed Cab Express Bed Pickup]], [[Ford Model 48|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (1935-1936)]], [[1937 Ford|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (1937)]], [[1937 Ford|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (1938-1939)]], і [[1937 Ford|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (11C)]]), Panel Van (пасля-Turners horse-drawn bakers van, 1904 Cadillac Model A 6 1/2hp Two-seater/Delivery Van, [[Packard|1925 Packard 333 Panel Truck]], [[Durant Motors|1926 Star Panel Truck]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A Panel Truck (1927-1929)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A Panel Truck (1930-1931)]], [[Ford Model B (1932)|1932 Ford Panel Truck]], [[Ford Model B (1932)|1933 Ford Panel Truck]], [[Ford Model B (1932)|1934 Ford Panel Truck]], [[Ford Model 48|Ford V8 1½-Ton Panel Truck (1935-1936)]], [[1937 Ford|Ford V8 1½-Ton Panel Truck (1937)]], [[1937 Ford|Ford V8 1½-Ton Panel Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford|Ford ½-Ton Panel Truck (11C)]]), COE Single Axle Chassis Truck (пасля-Hansen Horse Drawn Winona Freight Wagon, [[GMC|1912 GMC Model H Enclosed Cab Truck]], [[Sentinel Waggon Works|1926-1927 Sentinel Waggon DG4 Single Axle Steam Lorry]], [[Sentinel Waggon Works|1928-1929 Sentinel Waggon DG4 Single Axle Steam Lorry]], [[Sentinel Waggon Works|1930-1933 Sentinel Waggon DG4 Single Axle Steam Lorry]], [[Ford COE|Ford COE Single Axle Chassis Truck (1935-1936)]], [[Ford COE|Ford-Dearborn Line COE 2-Door Standard Cab Single Axle Chassis Truck (1937)]], і [[Ford COE|Ford COE 2-Door Standard Cab Single Axle Chassis Truck (1938-1940)]]), COE Tandem Axle Chassis Truck (пасля-[[Sentinel Waggon Works|Sentinel DG6 Steam Wagon]], [[Ford COE|Ford COE Tandem Axle Chassis Truck (1935-1936)]], [[Ford COE|Ford-Dearborn Line COE 2-Door Standard Cab Tandem Axle Chassis Truck (1937)]], і [[Ford COE|Ford COE 2-Door Standard Cab Tandem Axle Chassis Truck (1938-1940)]]), COE Single Axle Semi-Tractor Truck (пасля-Horse Drawn Case #1 Portable Steam Engine with a tow hitch attached on the back, Garrett and Sons 4CD Traction Engine, [[Sentinel Waggon Works|1926-1927 Sentinel Waggon DG4 Single-Axle Fifth Wheel Tractor]], [[Sentinel Waggon Works|1928-1929 Sentinel Waggon DG4 Single-Axle Fifth Wheel Tractor]], [[Sentinel Waggon Works|1930-1933 Sentinel Waggon DG4 Single-Axle Fifth Wheel Tractor]], [[Ford COE|Ford COE Single Axle Semi-Tractor Truck (1935-1936)]], [[Ford COE|Ford-Dearborn Line COE 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1937)]], і [[Ford COE|Ford COE 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1938-1940)]]), COE Tandem Axle Semi-Tractor Truck (пасля-[[Sentinel Waggon Works|Sentinel DG6 Fifth Wheel Tractor]], [[Ford COE|Ford COE Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1935-1936)]], [[Ford COE|Ford-Dearborn Line COE 2-Door Standard Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1937)]], і [[Ford COE|Ford COE 2-Door Standard Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1938-1940)]]), V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (пасля-Hansen Horse Drawn Winona Freight Wagon, [[Packard|1905-1919 Packard 3-Ton Truck Chassis with Enclosed Cab and Doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1937)]], [[Ford-Barrel-Nose-Truck|Ford V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford#1940|1940 Ford V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]], і [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]]), V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Dual Rear Wheel School Bus Chassis (пасля-[[Packard|1905-1919 Packard 3-Ton Truck Chassis without Cab]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 4x2 School Bus Chassis (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 4x2 School Bus Chassis]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 4x2 School Bus Chassis]], [[Ford Model AA|Ford Model AA Dual Rear Wheel 4x2 School Bus Chassis (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA Dual Rear Wheel 4x2 School Bus Chassis (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Dual Rear Wheel 4x2 School Bus Chassis]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Dual Rear Wheel 4x2 School Bus Chassis]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Dual Rear Wheel 4x2 School Bus Chassis]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Dual Rear Wheel School Bus Chassis (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Dual Rear Wheel School Bus Chassis (1937)]], [[Ford-Barrel-Nose-Truck|Ford V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Dual Rear Wheel School Bus Chassis (1938-1939)]], [[1937 Ford#1940|1940 Ford V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Dual Rear Wheel School Bus Chassis]], і [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Dual Rear Wheel School Bus Chassis]]), V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (пасля-Horse Drawn Case #1 Portable Steam Engine with a tow hitch attached on the back, Garrett and Sons 4CD Traction Engine, [[Mack Senior|1912-1915 Mack Senior All-Steel Windshield Open Cab Single Axle Semi-Tractor Truck with doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Regular Enclosed Cab 4x2 semi-tractor truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Standard Enclosed Cab 4x2 semi-tractor truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Standard Enclosed Cab 4x2 semi-tractor truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1937)]], [[Ford-Barrel-Nose-Truck|Ford V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford#1940|1940 Ford V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]], і [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]), V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Conventional Cab Dual Rear Tandem Axle Chassis Truck (пасля-[[Hendrickson Motor Truck Company|1926 Hendrickson Model SW Closed Cab Tandem-Axle Rigid Chassis Truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Tandem Axle Chassis Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Tandem Axle Chassis Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Tandem Axle Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Tandem Axle Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Tandem Axle Chassis Truck]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Conventional Cab Dual Rear Tandem Axle Chassis Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Conventional Cab Dual Rear Tandem Axle Chassis Truck (1937)]], [[Ford-Barrel-Nose-Truck|Ford V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Conventional Cab Dual Rear Tandem Axle Chassis Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford#1940|1940 Ford V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Conventional Cab Dual Rear Tandem Axle Chassis Truck]], і [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Conventional Cab Dual Rear Tandem Axle Chassis Truck]]), Ford V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Conventional Cab Dual Rear Tandem Axle Semi-Tractor Truck (пасля-[[Hendrickson Motor Truck Company|1926 Hendrickson Model SW Closed Cab Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Conventional Cab Dual Rear Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Conventional Cab Dual Rear Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1937)]], [[Ford-Barrel-Nose-Truck|Ford V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Conventional Cab Dual Rear Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford#1940|1940 Ford V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Conventional Cab Dual Rear Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], і [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Conventional Cab Dual Rear Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]), дастаўка пасылак, і шасі школьнага аўтобуса.

[[Катэгорыя:Аўтамабілі Ford|Six and Eight]]
[[Катэгорыя:Грузавыя аўтамабілі 1940-х гадоў]]
[[Катэгорыя:Аўтамабілі, прадстаўленыя ў 1941 годзе]]</text>
      <sha1>e8iroov0ocn202a9g5orssei7jkib2d</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2677068</id>
      <parentid>2677067</parentid>
      <timestamp>2026-07-02T02:40:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-37595-36</username>
        <id>98621</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>2677068</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21005" sha1="dweai81i077ob7qr55a5ym1x4c9j7ly" xml:space="preserve">{{Аўтамабіль
| назва                          = «Ford Six and Eight»
| выява               = [[Файл:Ford Abschleppwagen- Vintage Cars &amp; Bikes Steinfort.jpg|300пкс]]
| вытворца                     = «[[Ford Motor Company]]»
| гады       = 1942-1947
| падобныя           = '''V8 ½-Ton Pickup Truck (1942-1947):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet AK Series|1942-1947 Chevrolet ½-Ton Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Willys Americar|1942 Willys Americar Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge T-, V-, W-Series|1941-1947 Dodge Pickup Truck]]&lt;br&gt;[[Studebaker M-Series|1941-1947 Studebaker M-Series Pickup Truck]]&lt;br&gt;[[International K &amp; KB series|International Harvester K-1 Pickup Truck]]&lt;br/&gt;'''V8 ½-Ton Chassis With Cab (1942-1947):'''&lt;br/&gt; [[Chevrolet AK Series|1942-1947 Chevrolet ½-Ton Single Rear Wheel Chassis With Cab]]&lt;br/&gt;[[Willys Americar|1942 Willys Americar ½-Ton Chassis With Cab]]&lt;br/&gt;[[Dodge T-, V-, W-Series|1941-1947 Dodge ½-Ton Chassis With Cab]]&lt;br&gt;[[Studebaker M-Series|1941-1947 Studebaker M-5 ½-Ton Chassis With Cab]]&lt;br&gt;[[International K &amp; KB series|International Harvester K-1 ½-Ton Chassis With Cab]]&lt;br/&gt;'''V8 3-Quarter Ton Single Rear Wheel Chassis With Cab (1942-1947):'''&lt;br/&gt; [[Chevrolet AK Series|1942-1947 Chevrolet 3-Quarter Ton Single Rear Wheel Chassis With Cab]]&lt;br/&gt;[[Dodge T-, V-, W-Series|1942-1947 Dodge 3-Quarter Ton Single Rear Wheel Chassis With Cab]]&lt;br&gt;[[REO Speed Wagon|1942-1947 Reo Speed Wagon 3-Quarter Ton Single Rear Wheel Chassis With Cab]]&lt;br&gt;[[Studebaker M-Series|1942-1947 Studebaker M-15 3-Quarter Ton Single Rear Wheel Chassis With Cab]]&lt;br/&gt;[[International K &amp; KB series|International Harvester K-3 3-Quarter Ton Single Rear Wheel Chassis With Cab]]&lt;br/&gt;'''V8 Express Pickup Truck (1942-1947):'''&lt;br/&gt; [[Chevrolet AK Series|1942-1947 Chevrolet Express Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge T-, V-, W-Series|1942-1947 Dodge Express Pickup Truck]]&lt;br&gt;[[Studebaker M-Series|1942-1947 Studebaker M-Series Express Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[REO Speed Wagon|1942-1947 Reo D-19 Speed Wagon Pickup Truck]]&lt;br&gt;[[International K &amp; KB series|International Harvester K-2/K-3 Express Pickup Truck]]&lt;br/&gt;'''V8 Panel Truck (1942-1947):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet AK Series|1942-1947 Chevrolet Panel Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge T-, V-, W-Series|1942-1947 Dodge Panel Truck]]&lt;br&gt;[[International K &amp; KB series|International Harvester K-1 Panel Truck]]&lt;br/&gt;'''V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1942-1947):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet AK Series|1942-1947 Chevrolet Heavy Duty Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge T-, V-, W-Series|1942-1947 Dodge WF-32 Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker M-Series|1942-1947 Studebaker M-16 Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[International K &amp; KB series|1942-1947 International Harvester K-5 Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[International K &amp; KB series|1942—1947 International Harvester K-6/K-7/K-8 Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[REO Speed Wagon|1942-1947 Reo Speed Wagon 19B Single Axle Chassis Truck]]&lt;br&gt;'''V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Dual Rear Wheel School Bus Chassis (1942-1947):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet AK Series|1942-1947 Chevrolet Heavy Duty Dual Rear Wheel School Bus Chassis]]&lt;br/&gt;[[Dodge T-, V-, W-Series|1942-1947 Dodge WF-32 Dual Rear Wheel School Bus Chassis]]&lt;br/&gt;[[Studebaker M-Series|1942-1947 Studebaker M-16 Dual Rear Wheel School Bus Chassis]]&lt;br/&gt;[[International K &amp; KB series|1942-1947 International Harvester K-5 Dual Rear Wheel School Bus Chassis]]&lt;br/&gt;[[International K &amp; KB series|1942-1947 International Harvester K-6/K-7/K-8 Dual Rear Wheel School Bus Chassis]]&lt;br/&gt;[[REO Speed Wagon|1941-1947 Reo Speed Wagon Dual Rear Wheel School Bus Chassis]]&lt;br&gt;'''V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Conventional Cab Dual Rear Tandem Axle Chassis Truck (1942-1947):'''&lt;br/&gt; [[Chevrolet AK Series|1942-1947 Chevrolet Heavy Duty  Conventional Cab Dual Rear Tandem Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[REO Speed Wagon|1942-1947 Reo Model 25 Tandem Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge T-, V-, W-Series|1942-1947 Dodge WF-32 Conventional Cab Tandem Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker M-Series|1942-1947 Studebaker M-16 Conventional Cab Dual Rear Tandem Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[International K &amp; KB series|1942-1947 International Harvester K-6/K-7/K-8 Conventional Cab Tandem Axle Chassis Truck]]&lt;br&gt;'''V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1942-1947):'''&lt;br/&gt; [[Chevrolet AK Series|1942-1947 Chevrolet Heavy Duty Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge T-, V-, W-Series|1942-1947 Dodge WF-32 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker M-Series|1942-1947 Studebaker M-16 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[International K &amp; KB series|1942-1947 International Harvester K-5 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[International K &amp; KB series|1942-1947 International Harvester K-6/K-7/K-8 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[REO Speed Wagon|1942-1947 Reo Speed Wagon 19B Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br&gt;'''V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Dual Rear Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1942-1947):'''&lt;br/&gt; [[Chevrolet AK Series|1942-1947 Chevrolet Heavy Duty Dual Rear Wheel Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[REO Speed Wagon|1942-1947 Reo Model 25 Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge T-, V-, W-Series|1942-1947 Dodge WF-32 Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker M-Series|1942-1947 Studebaker M-16 Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[International K &amp; KB series|1942-1947 International Harvester K-6/K-7/K-8 Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]] &lt;br&gt;'''COE Single Axle Chassis Truck (1941-1947):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet AK Series|1941-1947 Chevrolet COE Single Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge T-, V-, W-Series|1941-1947 Dodge COE Single Axle Chassis Truck]]&lt;br&gt;[[International K &amp; KB series|1941-1947 International Harvester K-5/K-6/K-7/K-8 COE Single Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[Diamond T|1941-1947 Diamond T COE Single Axle Chassis Truck]]&lt;br&gt;'''COE Tandem Axle Chassis Truck (1941-1947):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet AK Series|1941-1947 Chevrolet COE Tandem Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[Diamond T|1941-1947 Diamond T COE Tandem Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge T-, V-, W-Series|1941-1947 Dodge COE Tandem Axle Chassis Truck]]&lt;br&gt;[[International K &amp; KB series|1941-1947 International Harvester K-5/K-6/K-7/K-8 COE Tandem Axle Chassis Truck]]&lt;br&gt;'''COE Single Axle Semi-Tractor Truck (1941-1947):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet AK Series|1941-1947 Chevrolet COE Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Diamond T|1941-1947 Diamond T COE Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge T-, V-, W-Series|1942-1947 Dodge COE Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br&gt;[[International K &amp; KB series|1941-1947 International Harvester K-5/K-6/K-7/K-8 COE Single Axle Semi-Tractor Truck]] &lt;br&gt;'''COE Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1941-1947):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet AK Series|1941-1947 Chevrolet COE Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge T-, V-, W-Series|1941-1947 Dodge COE Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br&gt;[[International K &amp; KB series|1941-1947 International Harvester K-5/K-6/K-7/K-8 COE Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Diamond T|1941-1947 Diamond T COE Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]
| папярэднік = [[1941 Ford#1941|1941 Ford Trucks]]
| наступнік = [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-Series (1948-1950)]]
}}
Грузавікі Ford 1942–1947 гадоў, ласкава вядомыя як «Jailbar» («Таймбарскія») з-за іх характэрнай вертыкальнай рашоткі радыятара, былі апошнімі грузавікамі Ford на базе даваенных аўтамабіляў. Пабудаваныя падчас і адразу пасля Другой сусветнай вайны, яны прапаноўваліся з легендарнымі 221- або 239-цыліндравымі рухавікамі V8 з плоскай галоўкай або радным шасціцыліндравым рухавіком, Грузавікі Ford 1942–1947 гадоў прадавалася ў васьмі розных вагавых класах: Half Ton пікап (пасля-Hansen Light Duty Express Wagon, [[International Harvester|International Harvester Auto Wagon Pickup Truck]], [[Ford Model T|Ford Model T C Cab Pickup Truck (1920-1924)]], [[Ford Model T|Ford Model T All-Steel Top Closed Cab Pickup Truck (1925-1927)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-A All-Steel Top Closed Cab Pickup (1928-1929)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-B All-Steel Top Closed Cab Pickup (1930-1931)]], [[Ford Model B (1932)#1932|1932 Ford ½-Ton Closed Cab Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1933|1933 Ford ½-Ton Closed Cab Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1934|1934 Ford ½-Ton Closed Cab Pickup]], [[Ford Model 48|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (1935-1936)]], [[1937 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (1937)]], [[1937 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (1938-1939)]], і [[1937 Ford|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (11C)]]), Express Bed пікап (пасля-Hansen Light Duty Express Wagon, [[International Harvester|International Harvester Auto Wagon Pickup Truck]], [[Ford Model T|Ford Model T C Cab Pickup Truck (1920-1924)]], [[Ford Model T|Ford Model T All-Steel Top Closed Cab Express Bed Pickup Truck (1925-1927)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-A All-Steel Top Closed Cab Express Bed Pickup (1928-1929)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-B All-Steel Top Closed Cab Express Bed Pickup (1930-1931)]], [[Ford Model B (1932)#1932|1932 Ford 1½-Ton Closed Cab Express Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1933|1933 Ford 1½-Ton Closed Cab Express Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1934|1934 Ford 1½-Ton Closed Cab Express Bed Pickup]], [[Ford Model 48|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (1935-1936)]], [[1937 Ford|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (1937)]], [[1937 Ford|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (1938-1939)]], і [[1937 Ford|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (11C)]]), Panel Van (пасля-Turners horse-drawn bakers van, 1904 Cadillac Model A 6 1/2hp Two-seater/Delivery Van, [[Packard|1925 Packard 333 Panel Truck]], [[Durant Motors|1926 Star Panel Truck]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A Panel Truck (1927-1929)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A Panel Truck (1930-1931)]], [[Ford Model B (1932)|1932 Ford Panel Truck]], [[Ford Model B (1932)|1933 Ford Panel Truck]], [[Ford Model B (1932)|1934 Ford Panel Truck]], [[Ford Model 48|Ford V8 1½-Ton Panel Truck (1935-1936)]], [[1937 Ford|Ford V8 1½-Ton Panel Truck (1937)]], [[1937 Ford|Ford V8 1½-Ton Panel Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford|Ford ½-Ton Panel Truck (11C)]]), COE Single Axle Chassis Truck (пасля-Hansen Horse Drawn Winona Freight Wagon, [[GMC|1912 GMC Model H Enclosed Cab Truck]], [[Sentinel Waggon Works|1926-1927 Sentinel Waggon DG4 Single Axle Steam Lorry]], [[Sentinel Waggon Works|1928-1929 Sentinel Waggon DG4 Single Axle Steam Lorry]], [[Sentinel Waggon Works|1930-1933 Sentinel Waggon DG4 Single Axle Steam Lorry]], [[Ford COE|Ford COE Single Axle Chassis Truck (1935-1936)]], [[Ford COE|Ford-Dearborn Line COE 2-Door Standard Cab Single Axle Chassis Truck (1937)]], і [[Ford COE|Ford COE 2-Door Standard Cab Single Axle Chassis Truck (1938-1940)]]), COE Tandem Axle Chassis Truck (пасля-[[Sentinel Waggon Works|Sentinel DG6 Tandem-Axle Steam Wagon]], [[Ford COE|Ford COE Tandem Axle Chassis Truck (1935-1936)]], [[Ford COE|Ford-Dearborn Line COE 2-Door Standard Cab Tandem Axle Chassis Truck (1937)]], і [[Ford COE|Ford COE 2-Door Standard Cab Tandem Axle Chassis Truck (1938-1940)]]), COE Single Axle Semi-Tractor Truck (пасля-Horse Drawn Case #1 Portable Steam Engine with a tow hitch attached on the back, Garrett and Sons 4CD Traction Engine, [[Sentinel Waggon Works|1926-1927 Sentinel Waggon DG4 Single-Axle Fifth Wheel Tractor]], [[Sentinel Waggon Works|1928-1929 Sentinel Waggon DG4 Single-Axle Fifth Wheel Tractor]], [[Sentinel Waggon Works|1930-1933 Sentinel Waggon DG4 Single-Axle Fifth Wheel Tractor]], [[Ford COE|Ford COE Single Axle Semi-Tractor Truck (1935-1936)]], [[Ford COE|Ford-Dearborn Line COE 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1937)]], і [[Ford COE|Ford COE 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1938-1940)]]), COE Tandem Axle Semi-Tractor Truck (пасля-[[Sentinel Waggon Works|Sentinel DG6 Tandem-Axle Fifth Wheel Tractor]], [[Ford COE|Ford COE Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1935-1936)]], [[Ford COE|Ford-Dearborn Line COE 2-Door Standard Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1937)]], і [[Ford COE|Ford COE 2-Door Standard Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1938-1940)]]), V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (пасля-Hansen Horse Drawn Winona Freight Wagon, [[Packard|1905-1919 Packard 3-Ton Truck Chassis with Enclosed Cab and Doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1937)]], [[Ford-Barrel-Nose-Truck|Ford V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford#1940|1940 Ford V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]], і [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]]), V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Dual Rear Wheel School Bus Chassis (пасля-[[Packard|1905-1919 Packard 3-Ton Truck Chassis without Cab]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 4x2 School Bus Chassis (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 4x2 School Bus Chassis]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 4x2 School Bus Chassis]], [[Ford Model AA|Ford Model AA Dual Rear Wheel 4x2 School Bus Chassis (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA Dual Rear Wheel 4x2 School Bus Chassis (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Dual Rear Wheel 4x2 School Bus Chassis]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Dual Rear Wheel 4x2 School Bus Chassis]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Dual Rear Wheel 4x2 School Bus Chassis]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Dual Rear Wheel School Bus Chassis (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Dual Rear Wheel School Bus Chassis (1937)]], [[Ford-Barrel-Nose-Truck|Ford V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Dual Rear Wheel School Bus Chassis (1938-1939)]], [[1937 Ford#1940|1940 Ford V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Dual Rear Wheel School Bus Chassis]], і [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Dual Rear Wheel School Bus Chassis]]), V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (пасля-Horse Drawn Case #1 Portable Steam Engine with a tow hitch attached on the back, Garrett and Sons 4CD Traction Engine, [[Mack Senior|1912-1915 Mack Senior All-Steel Windshield Open Cab Single Axle Semi-Tractor Truck with doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Regular Enclosed Cab 4x2 semi-tractor truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Standard Enclosed Cab 4x2 semi-tractor truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Standard Enclosed Cab 4x2 semi-tractor truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1937)]], [[Ford-Barrel-Nose-Truck|Ford V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford#1940|1940 Ford V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]], і [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]), V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Conventional Cab Dual Rear Tandem Axle Chassis Truck (пасля-[[Hendrickson Motor Truck Company|1926 Hendrickson Model SW Closed Cab Tandem-Axle Rigid Chassis Truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Tandem Axle Chassis Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Tandem Axle Chassis Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Tandem Axle Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Tandem Axle Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Tandem Axle Chassis Truck]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Conventional Cab Dual Rear Tandem Axle Chassis Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Conventional Cab Dual Rear Tandem Axle Chassis Truck (1937)]], [[Ford-Barrel-Nose-Truck|Ford V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Conventional Cab Dual Rear Tandem Axle Chassis Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford#1940|1940 Ford V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Conventional Cab Dual Rear Tandem Axle Chassis Truck]], і [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Conventional Cab Dual Rear Tandem Axle Chassis Truck]]), Ford V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Conventional Cab Dual Rear Tandem Axle Semi-Tractor Truck (пасля-[[Hendrickson Motor Truck Company|1926 Hendrickson Model SW Closed Cab Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Conventional Cab Dual Rear Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Conventional Cab Dual Rear Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1937)]], [[Ford-Barrel-Nose-Truck|Ford V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Conventional Cab Dual Rear Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford#1940|1940 Ford V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Conventional Cab Dual Rear Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], і [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Conventional Cab Dual Rear Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]), дастаўка пасылак, і шасі школьнага аўтобуса.

[[Катэгорыя:Аўтамабілі Ford|Six and Eight]]
[[Катэгорыя:Грузавыя аўтамабілі 1940-х гадоў]]
[[Катэгорыя:Аўтамабілі, прадстаўленыя ў 1941 годзе]]</text>
      <sha1>dweai81i077ob7qr55a5ym1x4c9j7ly</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Пэнці Халяпа</title>
    <ns>0</ns>
    <id>302983</id>
    <revision>
      <id>2677033</id>
      <parentid>2676948</parentid>
      <timestamp>2026-07-01T12:12:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-37857-55</username>
        <id>98632</id>
      </contributor>
      <comment>Прыбраны абдрук.</comment>
      <origin>2677033</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6203" sha1="czmpil5lnza91l1l8x42wdm0er2bulm" xml:space="preserve">{{Пісьменьнік|Імя=Пэнці Халяпа|Арыгінал імя=фін. Pentti Holappa|Дата нараджэньня=11 жніўня 1927|Месца нараджэньня=Юлікіімінкі|Месца пахаваньня=Хэльсінкі, могілкі Хіетаніемі|Дата сьмерці=10 кастрычніка 2017|Месца сьмерці=Хэльсінкі|Сужэнец=Олі-Маці Ранімус|Род дзейнасьці=Паэт, пісьменьнік, перакладнік, грамадзкі дзяяч|Гады актыўнасьці=1950-2017|Мова=фінская|Дэбют=1950|Значныя творы=Ystävän muotokuva (1998)}}'''Пэнці Халяпа''' ([[Фінская мова|фін.]] ''Pentti Holappa''; 11 жніўня 1927, Юлікіімінкі — 10 кастрычніка 2017, [[Хэльсынкі]], [[Фінляндыя]]) — фінскі [[паэт]], [[пісьменьнік]] і [[перакладнік]]&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;Niemi, Juhani:&amp;#x20;”Holappa, Pentti (1927–2017)”,&amp;#x20;''Suomen kansallisbiografia, osa 4'', s. 43–44.&amp;#x20;Helsinki&amp;#x3A;&amp;#x20;Suomalaisen Kirjallisuuden Seura, 2004, https://kansallisbiografia.fi/kansallisbiografia/henkilo/3992&lt;/ref&gt;. 
== Жыцьцяпіс ==

Пэнці Халяпа нарадзіўся 11 жніўня 1927 году ў Паўночнай Астработніі.

Сьціплага паходжаньня, ён працаваў на розных работах. Ён кіраваў антыкварнай крамай разам з сваім партнэрам Олі-Маці Ранімусам ў Хэльсынках.

Займаў пасаду міністра культуры па мандаце ад Сацыял-дэмакратычнай партыі Фінляндыі з 23 лютага 1972 году па 4 верасьня 1972 году&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;Jyrki Kiiskinen, &quot;Gardens of Life and Death&quot;, 13 Oct 201, ''Books from Finland,'' https://web.archive.org/web/20171013013104/http://neba.finlit.fi/booksfromfinland/bff/298/kiiskinen.htm&lt;/ref&gt;.

З 1967 па 1968 год ён быў галоўным рэдактарам [[Часопіс|часопісу]] «Ajankohta»&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;.

П. Халяпа – з маладосьці адкрыты [[Гей|гей.]]  У 1953 годзе пазнаёміўся з Олі-Маці Ранімусам у 1953 годзе, пасьля чаго яны пачалі жыць разам да самай сьмерці. У 1950-я гады яны пэрыядычна жылі ў [[Францыя|Францыі]], дзе вывучылі [[Француская мова|францускай мовы]]&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.

П. Халяпа пахаваны на хэльсынскіх могілках [[Хіетаніемі]] побач з сваім мужам Олі-Маці Ранімусам.

== Творчасьць ==

Пісьменьнік-самавук, ён апублікаваў каля пятнаццаці зборнікаў [[Верш|вершаў,]] шэсьць [[Раман|раманаў]], некалькі [[эсэ]], а таксама пераклаў [[Шарль Бадлер|Шарля Бадлера,]] П'ера Рэвэрдзі, [[Жан-Мары Гюстаў лё Клезіё|Жан-Мары Гюстава Лё Клезіё]], [[Клёд Сымон|Клёда Сымона]] і [[Сэм’юэл Бэкет|Сэм'юэля Бэкета]]&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;. 

Пэнці Халяпастаў лічыцца паэтам паўсядзённай сучаснасьці.

У [[Проза|прозе]] вядомы як раманіст і навэліст. Ён атрымаў прэмію Finlandia ў 1998 годзе за раман &quot;Ystävän muotokuva: Партрэт сябра&quot;&lt;ref&gt;Marija Skara, Finlandia-palkittu kirjailija Pentti Holappa on kuollut, Yleisradio, 12 Oktober 2017, &lt;nowiki&gt;https://yle.fi/a/3-9878729&lt;/nowiki&gt;&lt;/ref&gt;. «Партрэт сябра» стаў ягоным галоўным творам, у ім ён спалучыў пачуцьцёвыя вобразы і адкрытую гомаэротыку. Твор выклікаў ажыятаж дзякуючы дакладнаму адлюстраваньню сэксуальных актаў. 
== Творы ==

===== Зборнікі паэзіі =====

• Näkinkenkä soi. Uusia runoilijoita, Éditions Otava 1948

• Narri peilisalissa, Éditions Otava 1950

• Maan poika, WSOY 1953

• Lähellä, WSOY 1957

• Katsokaa silmiänne, WSOY 1959

• Matkaopas huomiseen. Neljä runoilijaa, WSOY 1960

• Valitut runot, WSOY 1977

• Viisikymmentäkaksi, WSOY 1979

• Pitkiä sanoja, WSOY 1980

• Vuokralla täällä, WSOY 1983

• Valaistu kaupunki Ruijan pimeydessä, WSOY 1985

• Savun hajua, WSOY 1987

• Keltainen viiri, WSOY 1988

• Maan päällä — taivaan alla. Kertovia runoja, WSOY 1991

• Sormenjälkiä tyhjässä, WSOY 1991

• Ankkuripaikka, WSOY, 1994

• Älä pelkää! WSOY 1997

• Rumpukalvolla, WSOY 1999

• Runot 1950—2000, WSOY 2000

• Norsun ääni, WSOY 2003.

===== Раманы =====

• Yksinäiset, WSOY 1954

• Tinaa, WSOY 1961

• Perillisen ominaisuudet, WSOY 1963

• Pitkän tien kulkijat, WSOY 1976.
== Крыніцы ==
&lt;references /&gt;
[[Катэгорыя:Нарадзіліся 11 жніўня]]
[[Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1927 годзе]]
[[Катэгорыя:Нарадзіліся ў Фінляндыі]]
[[Катэгорыя:Фінскія паэты]]
[[Катэгорыя:Фінскія літаратары]]
[[Катэгорыя:Фінскія пісьменьнікі]]
[[Катэгорыя:Фінскія перакладнікі]]
[[Катэгорыя:Фінскія палітыкі]]
[[Катэгорыя:Асобы Хэльсынкі]]
[[Катэгорыя:Памерлі ў Хэльсынках]]
[[Катэгорыя:Памерлі ў 2017 годзе]]
[[Катэгорыя:Памерлі 10 кастрычніка]]
[[Катэгорыя:Пахаваныя ў Хэльсынках]]
[[Катэгорыя:ЛГБТ-літаратура]]
[[Катэгорыя:ЛГБТ]]</text>
      <sha1>czmpil5lnza91l1l8x42wdm0er2bulm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Renault Premium</title>
    <ns>0</ns>
    <id>302986</id>
    <revision>
      <id>2677059</id>
      <parentid>2677017</parentid>
      <timestamp>2026-07-02T01:12:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-37540-28</username>
        <id>98622</id>
      </contributor>
      <comment>/* Другое пакаленне (2006—2013) */</comment>
      <origin>2677059</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="31957" sha1="cu37ws57x5abeoo61bvxc5svwcad8hh" xml:space="preserve">'''Renault Premium''' гэта цяжкі грузавік, які вырабляўся французскім вытворцам [[Renault Véhicules Industriels]], а пазней [[Renault Trucks]] (таксама частка [[Renault]], цяпер [[Volvo]]) з 1996 па 2014 год. 

Ён прадаваўся разам з [[Renault Magnum]] як трохі больш нізкая альтэрнатыва. Було таксама версія для лягчэйшых будаўнічых работ пад назвай '''Premium Lander''', размешчаная ніжэй за цяжкі [[Renault Kerax|Kerax]]. Premium галоўным чынам выкарыстоўваўся як размеркавальны грузавік, канкуруючы, напрыклад, з [[DAF CF]] і [[Volvo FM]].

==Першае пакаленне (1996—2006)==
===Renault Premium Distribution (1996—2006)===
Renault Premium Distribution (1996—2006) — гэта цяжкі камерцыйны грузавік з кабінай над рухавіком, які выпускаўся кампаніяй Renault Véhicules Industriels (пазней Renault Trucks). Распрацаваны для рэгіянальных і гарадскіх перавозак грузаў, ён прапаноўваў баланс паміж грузападымальнасцю, манеўранасцю і камфортам кіроўцы, Renault Premium Distribution 1996—2006 гадоў выпуску меў вельмі модульную кабіну, пабудаваную на платформе шырынёй 2,3 метра. Для задавальнення розных рэгіянальных транспартных і камунальных задач гэтае пакаленне прапаноўвала тры асноўныя канфігурацыі кабіны: 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck (пасля-Hansen Horse Drawn Winona Freight Wagon, [[Packard|1905-1919 Packard 3-Ton Truck Chassis with Enclosed Cab and Doors]], [[Mack AC|1920-1923 Mack AC 2-Door All-Steel Enclosed Cab Single-Axle Rigid Chassis Truck with doors]], [[Mack AC|1924-1925 Mack AC 2-Door All-Steel Enclosed Cab Single-Axle Rigid Chassis Truck]], [[Renault NN|1926-1929 Renault type SY Dual Rear Wheel Châssis Cabine]], [[Renault Monasix|Renault Type SZ 15 hp Dual Rear Wheel Châssis Cabine]], [[Renault|Enclosed Cab Camion Renault type ZJC 43 cv 2.5 tonnes]], [[Renault AGx|Renault AGC 2-Door Enclosed Cab 4x2 Rigid Chassis Truck]], [[Austin K4|1939-1945 Austin K4 2-Door Enclosed Cab 4x2 Rigid Chassis Truck]], [[Dodge 100 &quot;Kew&quot;|Dodge 100 &quot;Kew&quot; 2-Door Standard Cab 4x2 Rigid Chassis Lorry]], [[Dodge 300|Dodge 300 LAD 2-Door Standard Cab 4x2 Rigid Chassis Lorry]], [[Dodge 500|1964-1967 Dodge K500 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck]], [[Dodge 500|1968-1970 Dodge K500 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck]], [[Dodge 500|1971-1978 Dodge K500 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck]], і [[Renault Manager|Renault G 170 Manager 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck]]), 2-Door Day Cab Tandem-Axle Rigid Truck (пасля-[[Sentinel Waggon Works|Sentinel DG6 Steam Wagon]], [[Sentinel Waggon Works|1934-1936 Sentinel S6 Steam Wagon]], [[Autocar Company|1937-1949 Autocar Model UD Cabover Tandem Axle Rigid Chassis Truck]], [[Berliet GLA|Berliet GLB 2-Door Standard Cab Tandem Axle Rigid Truck]], [[Berliet GCK|Berliet GCK 160 2-Door Day Cab Tandem Axle Rigid Truck]], [[Dodge 500|1964-1967 Dodge K500 2-Door Day Cab Tandem Axle Rigid Truck]], [[Dodge 500|1968-1970 Dodge K500 2-Door Day Cab Tandem Axle Rigid Truck]], [[Dodge 500|1971-1978 Dodge K500 2-Door Day Cab Tandem Axle Rigid Truck]], і [[Renault Manager|Renault G 260 Manager 2-Door Day Cab Tandem Axle Rigid Truck]]), 2-Door Day Cab 4x2 Semi-Tractor Truck (пасля-Horse Drawn Case #1 Portable Steam Engine with a tow hitch attached on the back, Garrett and Sons 4CD Traction Engine, [[Mack Senior|1912-1915 Mack Senior All-Steel Windshield Open Cab Single Axle Semi-Tractor Truck with doors]], [[Mack AC|1920-1923 Mack AC 2-Door Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Unit with doors]], [[Mack AC|1924-1925 Mack AC 2-Door All-Steel Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Unit]], [[Renault NN|1926-1929 Renault type SY Dual Rear Wheel Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Unit]], [[Renault Monasix|Renault Type SZ 15 hp Dual Rear Wheel Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Unit]], [[Renault|Renault YGAC 77 hp 6 ton tractor truck]], [[Renault AGx|Renault AGC 2-Door Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Austin K4|1939-1945 Austin K4 2-Door Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Unit]], [[Dodge 100 &quot;Kew&quot;|Dodge 100 &quot;Kew&quot; 2-Door Standard Cab 4x2 Semi-Tractor Unit]], [[Dodge 300|Dodge 300 LAD 2-Door Standard Cab 4x2 Semi-Tractor Unit]], [[Dodge 500|1964-1967 Dodge K500 2-Door Day Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Dodge 500|1968-1970 Dodge K500 2-Door Day Cab 4x2 Semi-Tractor Unit]], [[Dodge 500|1971-1978 Dodge K500 2-Door Day Cab 4x2 Semi-Tractor Unit]], і [[Renault Manager|Renault G 170 Manager 2-Door Day Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]]), 2-Door Day Cab Tandem-Axle Semi-Tractor Truck (пасля-[[Sentinel Waggon Works|Sentinel DG6 Tandem-Axle Fifth Wheel Tractor]], [[Sentinel Waggon Works|1934-1936 Sentinel S6 Tandem-Axle Fifth Wheel Tractor]], [[Autocar Company|1937-1949 Autocar Model UD Cabover Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]], [[Berliet GLA|Berliet GLB 2-Door Standard Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], [[Berliet GCK|Berliet GCK 160 2-Door Day Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], [[Dodge 500|1964-1967 Dodge K500 2-Door Day Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], [[Dodge 500|1968-1970 Dodge K500 2-Door Day Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], [[Dodge 500|1971-1978 Dodge K500 2-Door Day Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], і [[Renault Manager|Renault G 260 Manager 2-Door Day Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]), Night/Day Cab, і Sleeper Cab.

===Renault Premium Lander (1996—2006)===
Renault Premium Lander (выпускаўся з 1996 па 2006 год) быў цяжкім грузавіком з кабінай над рухавіком, прызначаным для лёгкіх будаўнічых і пазадарожных работ. Ён займаў пазіцыю паміж Renault Premium, арыентаваным на дыстрыбуцыю, і трывалым [[Renault Kerax]], ён меў узмоцненае шасі, большы дарожны прасвет і магутныя рухавікі (250—460 к. с.), 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck (пасля-Hansen Horse Drawn Winona Freight Wagon, [[Packard|1905-1919 Packard 3-Ton Truck Chassis with Enclosed Cab and Doors]], [[Mack AC|1920-1923 Mack AC 2-Door All-Steel Enclosed Cab Single-Axle Rigid Chassis Truck with doors]], [[Mack AC|1924-1925 Mack AC 2-Door All-Steel Enclosed Cab Single-Axle Rigid Chassis Truck]], [[Renault NN|1926-1929 Renault type SY Dual Rear Wheel Châssis Cabine]], [[Renault Monasix|Renault Type SZ 15 hp Dual Rear Wheel Châssis Cabine]], [[Renault|Enclosed Cab Camion Renault type ZJC 43 cv 2.5 tonnes]], [[Renault AGx|Renault AGC 2-Door Enclosed Cab 4x2 Rigid Chassis Truck]], [[Austin K4|1939-1945 Austin K4 2-Door Enclosed Cab 4x2 Rigid Chassis Truck]], [[Dodge 100 &quot;Kew&quot;|Dodge 100 &quot;Kew&quot; 2-Door Standard Cab 4x2 Rigid Chassis Lorry]], [[Dodge 300|Dodge 300 LAD 2-Door Standard Cab 4x2 Rigid Chassis Lorry]], [[Dodge 500|1964-1967 Dodge K500 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck]], [[Dodge 500|1968-1970 Dodge K500 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck]], [[Dodge 500|1971-1978 Dodge K500 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck]], і [[Renault Maxter|Renault G300 Maxter 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck]]), 2-Door Day Cab Tandem-Axle Rigid Truck (пасля-[[Sentinel Waggon Works|Sentinel DG6 Steam Wagon]], [[Sentinel Waggon Works|1934-1936 Sentinel S6 Steam Wagon]], [[Autocar Company|1937-1949 Autocar Model UD Cabover Tandem Axle Rigid Chassis Truck]], [[Berliet GLA|Berliet GLB 2-Door Standard Cab Tandem Axle Rigid Truck]], [[Berliet GCK|Berliet GCK 160 2-Door Day Cab Tandem Axle Rigid Truck]], [[Dodge 500|1964-1967 Dodge K500 2-Door Day Cab Tandem Axle Rigid Truck]], [[Dodge 500|1968-1970 Dodge K500 2-Door Day Cab Tandem Axle Rigid Truck]], [[Dodge 500|1971-1978 Dodge K500 2-Door Day Cab Tandem Axle Rigid Truck]], і [[Renault Maxter|Renault G340 Maxter 2-Door Day Cab Tandem-Axle Rigid Truck]]), 2-Door Day Cab 4x2 Semi-Tractor Truck (пасля-Horse Drawn Case #1 Portable Steam Engine with a tow hitch attached on the back, Garrett and Sons 4CD Traction Engine, [[Mack Senior|1912-1915 Mack Senior All-Steel Windshield Open Cab Single Axle Semi-Tractor Truck with doors]], [[Mack AC|1920-1923 Mack AC 2-Door Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Unit with doors]], [[Mack AC|1924-1925 Mack AC 2-Door All-Steel Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Unit]], [[Renault NN|1926-1929 Renault type SY Dual Rear Wheel Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Unit]], [[Renault Monasix|Renault Type SZ 15 hp Dual Rear Wheel Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Unit]], [[Renault|Renault YGAC 77 hp 6 ton tractor truck]], [[Renault AGx|Renault AGC 2-Door Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Austin K4|1939-1945 Austin K4 2-Door Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Unit]], [[Dodge 100 &quot;Kew&quot;|Dodge 100 &quot;Kew&quot; 2-Door Standard Cab 4x2 Semi-Tractor Unit]], [[Dodge 300|Dodge 300 LAD 2-Door Standard Cab 4x2 Semi-Tractor Unit]], [[Dodge 500|1964-1967 Dodge K500 2-Door Day Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Dodge 500|1968-1970 Dodge K500 2-Door Day Cab 4x2 Semi-Tractor Unit]], [[Dodge 500|1971-1978 Dodge K500 2-Door Day Cab 4x2 Semi-Tractor Unit]], і [[Renault Maxter|Renault G300 Maxter 2-Door Day Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]]), 2-Door Day Cab Tandem-Axle Semi-Tractor Truck (пасля-[[Sentinel Waggon Works|Sentinel DG6 Tandem-Axle Fifth Wheel Tractor]], [[Sentinel Waggon Works|1934-1936 Sentinel S6 Tandem-Axle Fifth Wheel Tractor]], [[Autocar Company|1937-1949 Autocar Model UD Cabover Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]], [[Berliet GLA|Berliet GLB 2-Door Standard Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], [[Berliet GCK|Berliet GCK 160 2-Door Day Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], [[Dodge 500|1964-1967 Dodge K500 2-Door Day Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], [[Dodge 500|1968-1970 Dodge K500 2-Door Day Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], [[Dodge 500|1971-1978 Dodge K500 2-Door Day Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], і [[Renault Maxter|Renault G340 Maxter 2-Door Day Cab Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]]), Global Cab, і Sleeper Cab.

===Renault Premium Route (1996—2006)===
Renault Premium Route (1996–2006) — універсальны, цяжкі седельны цягач з кабінай над рухавіком, выраблены кампаніяй Renault Véhicules Industriels. Распрацаваны як лягчэйшая і больш спрытная альтэрнатыва прэміяльнаму [[Renault Magnum]], ён высока цаніўся па ўсёй Еўропе для рэгіянальных перавозак, дыстрыбуцыі і лагістыкі, Renault Premium Route (1996—2006) прапаноўваў тры асноўныя канфігурацыі кабіны, пабудаванай на трапецападобнай раме (2,3 метра шырынёй спераду, 2,5 метра ззаду): 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck (пасля-Hansen Horse Drawn Winona Freight Wagon, [[Packard|1905-1919 Packard 3-Ton Truck Chassis with Enclosed Cab and Doors]], [[Mack AC|1920-1923 Mack AC 2-Door All-Steel Enclosed Cab Single-Axle Rigid Chassis Truck with doors]], [[Mack AC|1924-1925 Mack AC 2-Door All-Steel Enclosed Cab Single-Axle Rigid Chassis Truck]], [[Renault NN|1926-1929 Renault type SY Dual Rear Wheel Châssis Cabine]], [[Renault Monasix|Renault Type SZ 15 hp Dual Rear Wheel Châssis Cabine]], [[Renault|Enclosed Cab Camion Renault type ZJC 43 cv 2.5 tonnes]], [[Renault AGx|Renault AGC 2-Door Enclosed Cab 4x2 Rigid Chassis Truck]], [[Austin K4|1939-1945 Austin K4 2-Door Enclosed Cab 4x2 Rigid Chassis Truck]], [[Dodge 100 &quot;Kew&quot;|Dodge 100 &quot;Kew&quot; 2-Door Standard Cab 4x2 Rigid Chassis Lorry]], [[Dodge 300|Dodge 300 LAD 2-Door Standard Cab 4x2 Rigid Chassis Lorry]], [[Dodge 500|1964-1967 Dodge K500 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck]], [[Dodge 500|1968-1970 Dodge K500 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck]], [[Dodge 500|1971-1978 Dodge K500 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck]], [[Renault R|1980-1986 Renault Major R350 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck]], [[Renault R|1986-1991 Renault Major R350 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck]], і [[Renault R|1992-1997 Renault Major R350 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck]]), 2-Door Day Cab Tandem-Axle Rigid Truck (пасля-[[Sentinel Waggon Works|Sentinel DG6 Steam Wagon]], [[Sentinel Waggon Works|1934-1936 Sentinel S6 Steam Wagon]], [[Autocar Company|1937-1949 Autocar Model UD Cabover Tandem Axle Rigid Chassis Truck]], [[Berliet GLA|Berliet GLB 2-Door Standard Cab Tandem Axle Rigid Truck]], [[Berliet GCK|Berliet GCK 160 2-Door Day Cab Tandem Axle Rigid Truck]], [[Berliet GR/TR|Berliet GRK10 2-Door Day Cab Tandem Axle Rigid Truck (1961-1969)]], [[Berliet GR/TR|Berliet TR 2-Door Day Cab Tandem Axle Rigid Truck (1970-1975)]], [[Berliet GR/TR|Berliet TR 2-Door Day Cab Tandem Axle Rigid Truck (1975-1980)]], [[Renault R|1980-1986 Renault Major R385 2-Door Day Cab Tandem-Axle Rigid Truck]], [[Renault R|1986-1991 Renault Major R385 2-Door Day Cab Tandem-Axle Rigid Truck]], і [[Renault R|1992-1997 Renault Major R385 2-Door Day Cab Tandem-Axle Rigid Truck]]), 2-Door Day Cab 4x2 Semi-Tractor Truck (пасля-Horse Drawn Case #1 Portable Steam Engine with a tow hitch attached on the back, Garrett and Sons 4CD Traction Engine, [[Mack Senior|1912-1915 Mack Senior All-Steel Windshield Open Cab Single Axle Semi-Tractor Truck with doors]], [[Mack AC|1920-1923 Mack AC 2-Door Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Unit with doors]], [[Mack AC|1924-1925 Mack AC 2-Door All-Steel Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Unit]], [[Renault NN|1926-1929 Renault type SY Dual Rear Wheel Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Unit]], [[Renault Monasix|Renault Type SZ 15 hp Dual Rear Wheel Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Unit]], [[Renault|Renault YGAC 77 hp 6 ton tractor truck]], [[Renault AGx|Renault AGC 2-Door Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Austin K4|1939-1945 Austin K4 2-Door Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Unit]], [[Dodge 100 &quot;Kew&quot;|Dodge 100 &quot;Kew&quot; 2-Door Standard Cab 4x2 Semi-Tractor Unit]], [[Dodge 300|Dodge 300 LAD 2-Door Standard Cab 4x2 Semi-Tractor Unit]], [[Dodge 500|1964-1967 Dodge K500 2-Door Day Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Dodge 500|1968-1970 Dodge K500 2-Door Day Cab 4x2 Semi-Tractor Unit]], [[Dodge 500|1971-1978 Dodge K500 2-Door Day Cab 4x2 Semi-Tractor Unit]], [[Renault R|1980-1986 Renault Major R350 2-Door Day Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Renault R|1986-1991 Renault Major R350 2-Door Day Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]], і [[Renault R|1992-1997 Renault Major R350 2-Door Day Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]]), 2-Door Day Cab Tandem-Axle Semi-Tractor Truck (пасля-[[Sentinel Waggon Works|Sentinel DG6 Tandem-Axle Fifth Wheel Tractor]], [[Sentinel Waggon Works|1934-1936 Sentinel S6 Tandem-Axle Fifth Wheel Tractor]], [[Autocar Company|1937-1949 Autocar Model UD Cabover Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]], [[Berliet GLA|Berliet GLB 2-Door Standard Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], [[Berliet GCK|Berliet GCK 160 2-Door Day Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], [[Berliet GR/TR|Berliet GRK10 2-Door Day Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1961-1969)]], [[Berliet GR/TR|Berliet TR 2-Door Day Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1970-1975)]], [[Berliet GR/TR|Berliet TR 2-Door Day Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1975-1980)]], [[Renault R|1980-1986 Renault Major R385 2-Door Day Cab Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]], [[Renault R|1986-1991 Renault Major R385 2-Door Day Cab Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]], і [[Renault R|1992-1997 Renault Major R385 2-Door Day Cab Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]]), Sleeper Cab, і Long Distance Sleeper Cab (High Roof).

==Другое пакаленне (2006—2013)==
===Renault Premium Distribution (1996—2006)===
Renault Premium Distribution (2006—2013) — гэта цяжкі камерцыйны грузавік з кабінай над рухавіком, які выпускаўся кампаніяй Renault Véhicules Industriels (пазней Renault Trucks). Распрацаваны для рэгіянальных і гарадскіх перавозак грузаў, ён прапаноўваў баланс паміж грузападымальнасцю, манеўранасцю і камфортам кіроўцы, Renault Premium Distribution 2006—2013 гадоў выпуску меў вельмі модульную кабіну, пабудаваную на платформе шырынёй 2,3 метра. Для задавальнення розных рэгіянальных транспартных і камунальных задач гэтае пакаленне прапаноўвала тры асноўныя канфігурацыі кабіны: 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck (пасля-Hansen Horse Drawn Winona Freight Wagon, [[Packard|1905-1919 Packard 3-Ton Truck Chassis with Enclosed Cab and Doors]], [[Mack AC|1920-1923 Mack AC 2-Door All-Steel Enclosed Cab Single-Axle Rigid Chassis Truck with doors]], [[Mack AC|1924-1925 Mack AC 2-Door All-Steel Enclosed Cab Single-Axle Rigid Chassis Truck]], [[Renault NN|1926-1929 Renault type SY Dual Rear Wheel Châssis Cabine]], [[Renault Monasix|Renault Type SZ 15 hp Dual Rear Wheel Châssis Cabine]], [[Renault|Enclosed Cab Camion Renault type ZJC 43 cv 2.5 tonnes]], [[Renault AGx|Renault AGC 2-Door Enclosed Cab 4x2 Rigid Chassis Truck]], [[Austin K4|1939-1945 Austin K4 2-Door Enclosed Cab 4x2 Rigid Chassis Truck]], [[Dodge 100 &quot;Kew&quot;|Dodge 100 &quot;Kew&quot; 2-Door Standard Cab 4x2 Rigid Chassis Lorry]], [[Dodge 300|Dodge 300 LAD 2-Door Standard Cab 4x2 Rigid Chassis Lorry]], [[Dodge 500|1964-1967 Dodge K500 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck]], [[Dodge 500|1968-1970 Dodge K500 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck]], [[Dodge 500|1971-1978 Dodge K500 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck]], [[Renault Manager|Renault G 170 Manager 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck]], і [[Renault Premium#Renault Premium Distribution (1996—2006)|Renault Premium Distribution 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck (1996—2006)]]), 2-Door Day Cab Tandem-Axle Rigid Truck (пасля-[[Sentinel Waggon Works|Sentinel DG6 Steam Wagon]], [[Sentinel Waggon Works|1934-1936 Sentinel S6 Steam Wagon]], [[Autocar Company|1937-1949 Autocar Model UD Cabover Tandem Axle Rigid Chassis Truck]], [[Berliet GLA|Berliet GLB 2-Door Standard Cab Tandem Axle Rigid Truck]], [[Berliet GCK|Berliet GCK 160 2-Door Day Cab Tandem Axle Rigid Truck]], [[Dodge 500|1964-1967 Dodge K500 2-Door Day Cab Tandem Axle Rigid Truck]], [[Dodge 500|1968-1970 Dodge K500 2-Door Day Cab Tandem Axle Rigid Truck]], [[Dodge 500|1971-1978 Dodge K500 2-Door Day Cab Tandem Axle Rigid Truck]], [[Renault Manager|Renault G 260 Manager 2-Door Day Cab Tandem Axle Rigid Truck]], і [[Renault Premium#Renault Premium Distribution (1996—2006)|Renault Premium Distribution 2-Door Day Cab Tandem Axle Rigid Truck (1996—2006)]]), 2-Door Day Cab 4x2 Semi-Tractor Truck (пасля-Horse Drawn Case #1 Portable Steam Engine with a tow hitch attached on the back, Garrett and Sons 4CD Traction Engine, [[Mack Senior|1912-1915 Mack Senior All-Steel Windshield Open Cab Single Axle Semi-Tractor Truck with doors]], [[Mack AC|1920-1923 Mack AC 2-Door Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Unit with doors]], [[Mack AC|1924-1925 Mack AC 2-Door All-Steel Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Unit]], [[Renault NN|1926-1929 Renault type SY Dual Rear Wheel Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Unit]], [[Renault Monasix|Renault Type SZ 15 hp Dual Rear Wheel Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Unit]], [[Renault|Renault YGAC 77 hp 6 ton tractor truck]], [[Renault AGx|Renault AGC 2-Door Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Austin K4|1939-1945 Austin K4 2-Door Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Unit]], [[Dodge 100 &quot;Kew&quot;|Dodge 100 &quot;Kew&quot; 2-Door Standard Cab 4x2 Semi-Tractor Unit]], [[Dodge 300|Dodge 300 LAD 2-Door Standard Cab 4x2 Semi-Tractor Unit]], [[Dodge 500|1964-1967 Dodge K500 2-Door Day Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Dodge 500|1968-1970 Dodge K500 2-Door Day Cab 4x2 Semi-Tractor Unit]], [[Dodge 500|1971-1978 Dodge K500 2-Door Day Cab 4x2 Semi-Tractor Unit]], [[Renault Manager|Renault G 170 Manager 2-Door Day Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]], і [[Renault Premium#Renault Premium Distribution (1996—2006)|Renault Premium Distribution 2-Door Day Cab 4x2 Semi-Tractor Truck (1996—2006)]]), 2-Door Day Cab Tandem-Axle Semi-Tractor Truck (пасля-[[Sentinel Waggon Works|Sentinel DG6 Tandem-Axle Fifth Wheel Tractor]], [[Sentinel Waggon Works|1934-1936 Sentinel S6 Tandem-Axle Fifth Wheel Tractor]], [[Autocar Company|1937-1949 Autocar Model UD Cabover Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]], [[Berliet GLA|Berliet GLB 2-Door Standard Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], [[Berliet GCK|Berliet GCK 160 2-Door Day Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], [[Dodge 500|1964-1967 Dodge K500 2-Door Day Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], [[Dodge 500|1968-1970 Dodge K500 2-Door Day Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], [[Dodge 500|1971-1978 Dodge K500 2-Door Day Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], [[Renault Manager|Renault G 260 Manager 2-Door Day Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], і [[Renault Premium#Renault Premium Distribution (1996—2006)|Renault Premium Distribution 2-Door Day Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1996—2006)]]), Night/Day Cab, і Sleeper Cab.

===Renault Premium Lander (2006—2013)===
, ён меў узмоцненае шасі, большы дарожны прасвет і магутныя рухавікі (250—460 к. с.), 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck (пасля-Hansen Horse Drawn Winona Freight Wagon, [[Packard|1905-1919 Packard 3-Ton Truck Chassis with Enclosed Cab and Doors]], [[Mack AC|1920-1923 Mack AC 2-Door All-Steel Enclosed Cab Single-Axle Rigid Chassis Truck with doors]], [[Mack AC|1924-1925 Mack AC 2-Door All-Steel Enclosed Cab Single-Axle Rigid Chassis Truck]], [[Renault NN|1926-1929 Renault type SY Dual Rear Wheel Chassis Cabine]], [[Renault Monasix|Renault Type SZ 15 hp Dual Rear Wheel Châssis Cabine]], [[Renault|Enclosed Cab Camion Renault type ZJC 43 cv 2.5 tonnes]], [[Renault AGx|Renault AGC 2-Door Enclosed Cab 4x2 Rigid Chassis Truck]], [[Austin K4|1939-1945 Austin K4 2-Door Enclosed Cab 4x2 Rigid Chassis Truck]], [[Dodge 100 &quot;Kew&quot;|Dodge 100 &quot;Kew&quot; 2-Door Standard Cab 4x2 Rigid Chassis Lorry]], [[Dodge 300|Dodge 300 LAD 2-Door Standard Cab 4x2 Rigid Chassis Lorry]], [[Dodge 500|1964-1967 Dodge K500 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck]], [[Dodge 500|1968-1970 Dodge K500 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck]], [[Dodge 500|1971-1978 Dodge K500 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck]], [[Renault Maxter|Renault G300 Maxter 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck]], і [[Renault Premium#Renault Premium Lander (1996—2006)|Renault Premium Lander 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck (1996—2006)]]), 2-Door Day Cab Tandem-Axle Rigid Truck (пасля-[[Sentinel Waggon Works|Sentinel DG6 Steam Wagon]], [[Sentinel Waggon Works|1934-1936 Sentinel S6 Steam Wagon]], [[Autocar Company|1937-1949 Autocar Model UD Cabover Tandem Axle Rigid Chassis Truck]], [[Berliet GLA|Berliet GLB 2-Door Standard Cab Tandem Axle Rigid Truck]], [[Berliet GCK|Berliet GCK 160 2-Door Day Cab Tandem Axle Rigid Truck]], [[Dodge 500|1964-1967 Dodge K500 2-Door Day Cab Tandem Axle Rigid Truck]], [[Dodge 500|1968-1970 Dodge K500 2-Door Day Cab Tandem Axle Rigid Truck]], [[Dodge 500|1971-1978 Dodge K500 2-Door Day Cab Tandem Axle Rigid Truck]], [[Renault Maxter|Renault G340 Maxter 2-Door Day Cab Tandem-Axle Rigid Truck]], і [[Renault Premium#Renault Premium Lander (1996—2006)|Renault Premium Lander 2-Door Day Cab Tandem Axle Rigid Truck (1996—2006)]]), 2-Door Day Cab 4x2 Semi-Tractor Truck (пасля-Horse Drawn Case #1 Portable Steam Engine with a tow hitch attached on the back, Garrett and Sons 4CD Traction Engine, [[Mack Senior|1912-1915 Mack Senior All-Steel Windshield Open Cab Single Axle Semi-Tractor Truck with doors]], [[Mack AC|1920-1923 Mack AC 2-Door Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Unit with doors]], [[Mack AC|1924-1925 Mack AC 2-Door All-Steel Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Unit]], [[Renault NN|1926-1929 Renault type SY Dual Rear Wheel Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Unit]], [[Renault Monasix|Renault Type SZ 15 hp Dual Rear Wheel Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Unit]], [[Renault|Renault YGAC 77 hp 6 ton tractor truck]], [[Renault AGx|Renault AGC 2-Door Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Austin K4|1939-1945 Austin K4 2-Door Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Unit]], [[Dodge 100 &quot;Kew&quot;|Dodge 100 &quot;Kew&quot; 2-Door Standard Cab 4x2 Semi-Tractor Unit]], [[Dodge 300|Dodge 300 LAD 2-Door Standard Cab 4x2 Semi-Tractor Unit]], [[Dodge 500|1964-1967 Dodge K500 2-Door Day Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Dodge 500|1968-1970 Dodge K500 2-Door Day Cab 4x2 Semi-Tractor Unit]], [[Dodge 500|1971-1978 Dodge K500 2-Door Day Cab 4x2 Semi-Tractor Unit]], [[Renault Maxter|Renault G300 Maxter 2-Door Day Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]], і [[Renault Premium#Renault Premium Lander (1996—2006)|Renault Premium Lander 2-Door Day Cab 4x2 Semi-Tractor Truck (1996—2006)]]), 2-Door Day Cab Tandem-Axle Semi-Tractor Truck (пасля-[[Sentinel Waggon Works|Sentinel DG6 Tandem-Axle Fifth Wheel Tractor]], [[Sentinel Waggon Works|1934-1936 Sentinel S6 Tandem-Axle Fifth Wheel Tractor]], [[Autocar Company|1937-1949 Autocar Model UD Cabover Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]], [[Berliet GLA|Berliet GLB 2-Door Standard Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], [[Berliet GCK|Berliet GCK 160 2-Door Day Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], [[Dodge 500|1964-1967 Dodge K500 2-Door Day Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], [[Dodge 500|1968-1970 Dodge K500 2-Door Day Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], [[Dodge 500|1971-1978 Dodge K500 2-Door Day Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], [[Renault Maxter|Renault G340 Maxter 2-Door Day Cab Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]], і [[Renault Premium#Renault Premium Lander (1996—2006)|Renault Premium Lander 2-Door Day Cab Tandem-Axle Semi-Tractor Truck (1996—2006)]]), Global Cab, і Sleeper Cab.

===Renault Premium Route (2006—2013)===
, Renault Premium Route (2006—2013) прапаноўваў тры асноўныя канфігурацыі кабіны, пабудаванай на трапецападобнай раме (2,3 метра шырынёй спераду, 2,5 метра ззаду): 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck (пасля-Hansen Horse Drawn Winona Freight Wagon, [[Packard|1905-1919 Packard 3-Ton Truck Chassis with Enclosed Cab and Doors]], [[Mack AC|1920-1923 Mack AC 2-Door All-Steel Enclosed Cab Single-Axle Rigid Chassis Truck with doors]], [[Mack AC|1924-1925 Mack AC 2-Door All-Steel Enclosed Cab Single-Axle Rigid Chassis Truck]], [[Renault NN|1926-1929 Renault type SY Dual Rear Wheel Châssis Cabine]], [[Renault Monasix|Renault Type SZ 15 hp Dual Rear Wheel Châssis Cabine]], [[Renault|Enclosed Cab Camion Renault type ZJC 43 cv 2.5 tonnes]], [[Renault AGx|Renault AGC 2-Door Enclosed Cab 4x2 Rigid Chassis Truck]], [[Austin K4|1939-1945 Austin K4 2-Door Enclosed Cab 4x2 Rigid Chassis Truck]], [[Dodge 100 &quot;Kew&quot;|Dodge 100 &quot;Kew&quot; 2-Door Standard Cab 4x2 Rigid Chassis Lorry]], [[Dodge 300|Dodge 300 LAD 2-Door Standard Cab 4x2 Rigid Chassis Lorry]], [[Dodge 500|1964-1967 Dodge K500 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck]], [[Dodge 500|1968-1970 Dodge K500 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck]], [[Dodge 500|1971-1978 Dodge K500 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck]], [[Renault R|1980-1986 Renault Major R350 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck]], [[Renault R|1986-1991 Renault Major R350 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck]], [[Renault R|1992-1997 Renault Major R350 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck]], і [[Renault Premium#Renault Premium Route (1996—2006)|Renault Premium Route 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck (1996—2006)]]), 2-Door Day Cab Tandem-Axle Rigid Truck (пасля-[[Sentinel Waggon Works|Sentinel DG6 Steam Wagon]], [[Sentinel Waggon Works|1934-1936 Sentinel S6 Steam Wagon]], [[Autocar Company|1937-1949 Autocar Model UD Cabover Tandem Axle Rigid Chassis Truck]], [[Berliet GLA|Berliet GLB 2-Door Standard Cab Tandem Axle Rigid Truck]], [[Berliet GCK|Berliet GCK 160 2-Door Day Cab Tandem Axle Rigid Truck]], [[Berliet GR/TR|Berliet GRK10 2-Door Day Cab Tandem Axle Rigid Truck (1961-1969)]], [[Berliet GR/TR|Berliet TR 2-Door Day Cab Tandem Axle Rigid Truck (1970-1975)]], [[Berliet GR/TR|Berliet TR 2-Door Day Cab Tandem Axle Rigid Truck (1975-1980)]], [[Renault R|1980-1986 Renault Major R385 2-Door Day Cab Tandem-Axle Rigid Truck]], [[Renault R|1986-1991 Renault Major R385 2-Door Day Cab Tandem-Axle Rigid Truck]], [[Renault R|1992-1997 Renault Major R385 2-Door Day Cab Tandem-Axle Rigid Truck]], і [[Renault Premium#Renault Premium Route (1996—2006)|Renault Premium Route 2-Door Day Cab Tandem-Axle Rigid Truck (1996—2006)]]), 2-Door Day Cab 4x2 Semi-Tractor Truck (пасля-Horse Drawn Case #1 Portable Steam Engine with a tow hitch attached on the back, Garrett and Sons 4CD Traction Engine, [[Mack Senior|1912-1915 Mack Senior All-Steel Windshield Open Cab Single Axle Semi-Tractor Truck with doors]], [[Mack AC|1920-1923 Mack AC 2-Door Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Unit with doors]], [[Mack AC|1924-1925 Mack AC 2-Door All-Steel Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Unit]], [[Renault NN|1926-1929 Renault type SY Dual Rear Wheel Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Unit]], [[Renault Monasix|Renault Type SZ 15 hp Dual Rear Wheel Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Unit]], [[Renault|Renault YGAC 77 hp 6 ton tractor truck]], [[Renault AGx|Renault AGC 2-Door Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Austin K4|1939-1945 Austin K4 2-Door Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Unit]], [[Dodge 100 &quot;Kew&quot;|Dodge 100 &quot;Kew&quot; 2-Door Standard Cab 4x2 Semi-Tractor Unit]], [[Dodge 300|Dodge 300 LAD 2-Door Standard Cab 4x2 Semi-Tractor Unit]], [[Dodge 500|1964-1967 Dodge K500 2-Door Day Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Dodge 500|1968-1970 Dodge K500 2-Door Day Cab 4x2 Semi-Tractor Unit]], [[Dodge 500|1971-1978 Dodge K500 2-Door Day Cab 4x2 Semi-Tractor Unit]], [[Renault R|1980-1986 Renault Major R350 2-Door Day Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Renault R|1986-1991 Renault Major R350 2-Door Day Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Renault R|1992-1997 Renault Major R350 2-Door Day Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]], і [[Renault Premium#Renault Premium Route (1996—2006)|Renault Premium Route 2-Door Day Cab 4x2 Semi-Tractor Truck (1996—2006)]]), 2-Door Day Cab Tandem-Axle Semi-Tractor Truck (пасля-[[Sentinel Waggon Works|Sentinel DG6 Tandem-Axle Fifth Wheel Tractor]], [[Sentinel Waggon Works|1934-1936 Sentinel S6 Tandem-Axle Fifth Wheel Tractor]], [[Autocar Company|1937-1949 Autocar Model UD Cabover Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]], [[Berliet GLA|Berliet GLB 2-Door Standard Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], [[Berliet GCK|Berliet GCK 160 2-Door Day Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], [[Berliet GR/TR|Berliet GRK10 2-Door Day Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1961-1969)]], [[Berliet GR/TR|Berliet TR 2-Door Day Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1970-1975)]], [[Berliet GR/TR|Berliet TR 2-Door Day Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1975-1980)]], [[Renault R|1980-1986 Renault Major R385 2-Door Day Cab Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]], [[Renault R|1986-1991 Renault Major R385 2-Door Day Cab Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]], [[Renault R|1992-1997 Renault Major R385 2-Door Day Cab Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]], і [[Renault Premium#Renault Premium Route (1996—2006)|Renault Premium Route 2-Door Day Cab Tandem-Axle Semi-Tractor Truck (1996—2006)]]), Sleeper Cab, і Long Distance Sleeper Cab (High Roof).

[[Катэгорыя:Грузавыя аўтамабілі]]</text>
      <sha1>cu37ws57x5abeoo61bvxc5svwcad8hh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2677060</id>
      <parentid>2677059</parentid>
      <timestamp>2026-07-02T01:12:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-37540-28</username>
        <id>98622</id>
      </contributor>
      <comment>/* Другое пакаленне (2006—2013) */</comment>
      <origin>2677060</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="31957" sha1="nurr06a4t9qncehzslh00v79qsnmyd8" xml:space="preserve">'''Renault Premium''' гэта цяжкі грузавік, які вырабляўся французскім вытворцам [[Renault Véhicules Industriels]], а пазней [[Renault Trucks]] (таксама частка [[Renault]], цяпер [[Volvo]]) з 1996 па 2014 год. 

Ён прадаваўся разам з [[Renault Magnum]] як трохі больш нізкая альтэрнатыва. Було таксама версія для лягчэйшых будаўнічых работ пад назвай '''Premium Lander''', размешчаная ніжэй за цяжкі [[Renault Kerax|Kerax]]. Premium галоўным чынам выкарыстоўваўся як размеркавальны грузавік, канкуруючы, напрыклад, з [[DAF CF]] і [[Volvo FM]].

==Першае пакаленне (1996—2006)==
===Renault Premium Distribution (1996—2006)===
Renault Premium Distribution (1996—2006) — гэта цяжкі камерцыйны грузавік з кабінай над рухавіком, які выпускаўся кампаніяй Renault Véhicules Industriels (пазней Renault Trucks). Распрацаваны для рэгіянальных і гарадскіх перавозак грузаў, ён прапаноўваў баланс паміж грузападымальнасцю, манеўранасцю і камфортам кіроўцы, Renault Premium Distribution 1996—2006 гадоў выпуску меў вельмі модульную кабіну, пабудаваную на платформе шырынёй 2,3 метра. Для задавальнення розных рэгіянальных транспартных і камунальных задач гэтае пакаленне прапаноўвала тры асноўныя канфігурацыі кабіны: 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck (пасля-Hansen Horse Drawn Winona Freight Wagon, [[Packard|1905-1919 Packard 3-Ton Truck Chassis with Enclosed Cab and Doors]], [[Mack AC|1920-1923 Mack AC 2-Door All-Steel Enclosed Cab Single-Axle Rigid Chassis Truck with doors]], [[Mack AC|1924-1925 Mack AC 2-Door All-Steel Enclosed Cab Single-Axle Rigid Chassis Truck]], [[Renault NN|1926-1929 Renault type SY Dual Rear Wheel Châssis Cabine]], [[Renault Monasix|Renault Type SZ 15 hp Dual Rear Wheel Châssis Cabine]], [[Renault|Enclosed Cab Camion Renault type ZJC 43 cv 2.5 tonnes]], [[Renault AGx|Renault AGC 2-Door Enclosed Cab 4x2 Rigid Chassis Truck]], [[Austin K4|1939-1945 Austin K4 2-Door Enclosed Cab 4x2 Rigid Chassis Truck]], [[Dodge 100 &quot;Kew&quot;|Dodge 100 &quot;Kew&quot; 2-Door Standard Cab 4x2 Rigid Chassis Lorry]], [[Dodge 300|Dodge 300 LAD 2-Door Standard Cab 4x2 Rigid Chassis Lorry]], [[Dodge 500|1964-1967 Dodge K500 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck]], [[Dodge 500|1968-1970 Dodge K500 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck]], [[Dodge 500|1971-1978 Dodge K500 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck]], і [[Renault Manager|Renault G 170 Manager 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck]]), 2-Door Day Cab Tandem-Axle Rigid Truck (пасля-[[Sentinel Waggon Works|Sentinel DG6 Steam Wagon]], [[Sentinel Waggon Works|1934-1936 Sentinel S6 Steam Wagon]], [[Autocar Company|1937-1949 Autocar Model UD Cabover Tandem Axle Rigid Chassis Truck]], [[Berliet GLA|Berliet GLB 2-Door Standard Cab Tandem Axle Rigid Truck]], [[Berliet GCK|Berliet GCK 160 2-Door Day Cab Tandem Axle Rigid Truck]], [[Dodge 500|1964-1967 Dodge K500 2-Door Day Cab Tandem Axle Rigid Truck]], [[Dodge 500|1968-1970 Dodge K500 2-Door Day Cab Tandem Axle Rigid Truck]], [[Dodge 500|1971-1978 Dodge K500 2-Door Day Cab Tandem Axle Rigid Truck]], і [[Renault Manager|Renault G 260 Manager 2-Door Day Cab Tandem Axle Rigid Truck]]), 2-Door Day Cab 4x2 Semi-Tractor Truck (пасля-Horse Drawn Case #1 Portable Steam Engine with a tow hitch attached on the back, Garrett and Sons 4CD Traction Engine, [[Mack Senior|1912-1915 Mack Senior All-Steel Windshield Open Cab Single Axle Semi-Tractor Truck with doors]], [[Mack AC|1920-1923 Mack AC 2-Door Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Unit with doors]], [[Mack AC|1924-1925 Mack AC 2-Door All-Steel Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Unit]], [[Renault NN|1926-1929 Renault type SY Dual Rear Wheel Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Unit]], [[Renault Monasix|Renault Type SZ 15 hp Dual Rear Wheel Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Unit]], [[Renault|Renault YGAC 77 hp 6 ton tractor truck]], [[Renault AGx|Renault AGC 2-Door Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Austin K4|1939-1945 Austin K4 2-Door Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Unit]], [[Dodge 100 &quot;Kew&quot;|Dodge 100 &quot;Kew&quot; 2-Door Standard Cab 4x2 Semi-Tractor Unit]], [[Dodge 300|Dodge 300 LAD 2-Door Standard Cab 4x2 Semi-Tractor Unit]], [[Dodge 500|1964-1967 Dodge K500 2-Door Day Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Dodge 500|1968-1970 Dodge K500 2-Door Day Cab 4x2 Semi-Tractor Unit]], [[Dodge 500|1971-1978 Dodge K500 2-Door Day Cab 4x2 Semi-Tractor Unit]], і [[Renault Manager|Renault G 170 Manager 2-Door Day Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]]), 2-Door Day Cab Tandem-Axle Semi-Tractor Truck (пасля-[[Sentinel Waggon Works|Sentinel DG6 Tandem-Axle Fifth Wheel Tractor]], [[Sentinel Waggon Works|1934-1936 Sentinel S6 Tandem-Axle Fifth Wheel Tractor]], [[Autocar Company|1937-1949 Autocar Model UD Cabover Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]], [[Berliet GLA|Berliet GLB 2-Door Standard Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], [[Berliet GCK|Berliet GCK 160 2-Door Day Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], [[Dodge 500|1964-1967 Dodge K500 2-Door Day Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], [[Dodge 500|1968-1970 Dodge K500 2-Door Day Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], [[Dodge 500|1971-1978 Dodge K500 2-Door Day Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], і [[Renault Manager|Renault G 260 Manager 2-Door Day Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]), Night/Day Cab, і Sleeper Cab.

===Renault Premium Lander (1996—2006)===
Renault Premium Lander (выпускаўся з 1996 па 2006 год) быў цяжкім грузавіком з кабінай над рухавіком, прызначаным для лёгкіх будаўнічых і пазадарожных работ. Ён займаў пазіцыю паміж Renault Premium, арыентаваным на дыстрыбуцыю, і трывалым [[Renault Kerax]], ён меў узмоцненае шасі, большы дарожны прасвет і магутныя рухавікі (250—460 к. с.), 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck (пасля-Hansen Horse Drawn Winona Freight Wagon, [[Packard|1905-1919 Packard 3-Ton Truck Chassis with Enclosed Cab and Doors]], [[Mack AC|1920-1923 Mack AC 2-Door All-Steel Enclosed Cab Single-Axle Rigid Chassis Truck with doors]], [[Mack AC|1924-1925 Mack AC 2-Door All-Steel Enclosed Cab Single-Axle Rigid Chassis Truck]], [[Renault NN|1926-1929 Renault type SY Dual Rear Wheel Châssis Cabine]], [[Renault Monasix|Renault Type SZ 15 hp Dual Rear Wheel Châssis Cabine]], [[Renault|Enclosed Cab Camion Renault type ZJC 43 cv 2.5 tonnes]], [[Renault AGx|Renault AGC 2-Door Enclosed Cab 4x2 Rigid Chassis Truck]], [[Austin K4|1939-1945 Austin K4 2-Door Enclosed Cab 4x2 Rigid Chassis Truck]], [[Dodge 100 &quot;Kew&quot;|Dodge 100 &quot;Kew&quot; 2-Door Standard Cab 4x2 Rigid Chassis Lorry]], [[Dodge 300|Dodge 300 LAD 2-Door Standard Cab 4x2 Rigid Chassis Lorry]], [[Dodge 500|1964-1967 Dodge K500 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck]], [[Dodge 500|1968-1970 Dodge K500 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck]], [[Dodge 500|1971-1978 Dodge K500 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck]], і [[Renault Maxter|Renault G300 Maxter 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck]]), 2-Door Day Cab Tandem-Axle Rigid Truck (пасля-[[Sentinel Waggon Works|Sentinel DG6 Steam Wagon]], [[Sentinel Waggon Works|1934-1936 Sentinel S6 Steam Wagon]], [[Autocar Company|1937-1949 Autocar Model UD Cabover Tandem Axle Rigid Chassis Truck]], [[Berliet GLA|Berliet GLB 2-Door Standard Cab Tandem Axle Rigid Truck]], [[Berliet GCK|Berliet GCK 160 2-Door Day Cab Tandem Axle Rigid Truck]], [[Dodge 500|1964-1967 Dodge K500 2-Door Day Cab Tandem Axle Rigid Truck]], [[Dodge 500|1968-1970 Dodge K500 2-Door Day Cab Tandem Axle Rigid Truck]], [[Dodge 500|1971-1978 Dodge K500 2-Door Day Cab Tandem Axle Rigid Truck]], і [[Renault Maxter|Renault G340 Maxter 2-Door Day Cab Tandem-Axle Rigid Truck]]), 2-Door Day Cab 4x2 Semi-Tractor Truck (пасля-Horse Drawn Case #1 Portable Steam Engine with a tow hitch attached on the back, Garrett and Sons 4CD Traction Engine, [[Mack Senior|1912-1915 Mack Senior All-Steel Windshield Open Cab Single Axle Semi-Tractor Truck with doors]], [[Mack AC|1920-1923 Mack AC 2-Door Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Unit with doors]], [[Mack AC|1924-1925 Mack AC 2-Door All-Steel Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Unit]], [[Renault NN|1926-1929 Renault type SY Dual Rear Wheel Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Unit]], [[Renault Monasix|Renault Type SZ 15 hp Dual Rear Wheel Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Unit]], [[Renault|Renault YGAC 77 hp 6 ton tractor truck]], [[Renault AGx|Renault AGC 2-Door Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Austin K4|1939-1945 Austin K4 2-Door Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Unit]], [[Dodge 100 &quot;Kew&quot;|Dodge 100 &quot;Kew&quot; 2-Door Standard Cab 4x2 Semi-Tractor Unit]], [[Dodge 300|Dodge 300 LAD 2-Door Standard Cab 4x2 Semi-Tractor Unit]], [[Dodge 500|1964-1967 Dodge K500 2-Door Day Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Dodge 500|1968-1970 Dodge K500 2-Door Day Cab 4x2 Semi-Tractor Unit]], [[Dodge 500|1971-1978 Dodge K500 2-Door Day Cab 4x2 Semi-Tractor Unit]], і [[Renault Maxter|Renault G300 Maxter 2-Door Day Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]]), 2-Door Day Cab Tandem-Axle Semi-Tractor Truck (пасля-[[Sentinel Waggon Works|Sentinel DG6 Tandem-Axle Fifth Wheel Tractor]], [[Sentinel Waggon Works|1934-1936 Sentinel S6 Tandem-Axle Fifth Wheel Tractor]], [[Autocar Company|1937-1949 Autocar Model UD Cabover Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]], [[Berliet GLA|Berliet GLB 2-Door Standard Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], [[Berliet GCK|Berliet GCK 160 2-Door Day Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], [[Dodge 500|1964-1967 Dodge K500 2-Door Day Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], [[Dodge 500|1968-1970 Dodge K500 2-Door Day Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], [[Dodge 500|1971-1978 Dodge K500 2-Door Day Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], і [[Renault Maxter|Renault G340 Maxter 2-Door Day Cab Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]]), Global Cab, і Sleeper Cab.

===Renault Premium Route (1996—2006)===
Renault Premium Route (1996–2006) — універсальны, цяжкі седельны цягач з кабінай над рухавіком, выраблены кампаніяй Renault Véhicules Industriels. Распрацаваны як лягчэйшая і больш спрытная альтэрнатыва прэміяльнаму [[Renault Magnum]], ён высока цаніўся па ўсёй Еўропе для рэгіянальных перавозак, дыстрыбуцыі і лагістыкі, Renault Premium Route (1996—2006) прапаноўваў тры асноўныя канфігурацыі кабіны, пабудаванай на трапецападобнай раме (2,3 метра шырынёй спераду, 2,5 метра ззаду): 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck (пасля-Hansen Horse Drawn Winona Freight Wagon, [[Packard|1905-1919 Packard 3-Ton Truck Chassis with Enclosed Cab and Doors]], [[Mack AC|1920-1923 Mack AC 2-Door All-Steel Enclosed Cab Single-Axle Rigid Chassis Truck with doors]], [[Mack AC|1924-1925 Mack AC 2-Door All-Steel Enclosed Cab Single-Axle Rigid Chassis Truck]], [[Renault NN|1926-1929 Renault type SY Dual Rear Wheel Châssis Cabine]], [[Renault Monasix|Renault Type SZ 15 hp Dual Rear Wheel Châssis Cabine]], [[Renault|Enclosed Cab Camion Renault type ZJC 43 cv 2.5 tonnes]], [[Renault AGx|Renault AGC 2-Door Enclosed Cab 4x2 Rigid Chassis Truck]], [[Austin K4|1939-1945 Austin K4 2-Door Enclosed Cab 4x2 Rigid Chassis Truck]], [[Dodge 100 &quot;Kew&quot;|Dodge 100 &quot;Kew&quot; 2-Door Standard Cab 4x2 Rigid Chassis Lorry]], [[Dodge 300|Dodge 300 LAD 2-Door Standard Cab 4x2 Rigid Chassis Lorry]], [[Dodge 500|1964-1967 Dodge K500 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck]], [[Dodge 500|1968-1970 Dodge K500 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck]], [[Dodge 500|1971-1978 Dodge K500 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck]], [[Renault R|1980-1986 Renault Major R350 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck]], [[Renault R|1986-1991 Renault Major R350 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck]], і [[Renault R|1992-1997 Renault Major R350 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck]]), 2-Door Day Cab Tandem-Axle Rigid Truck (пасля-[[Sentinel Waggon Works|Sentinel DG6 Steam Wagon]], [[Sentinel Waggon Works|1934-1936 Sentinel S6 Steam Wagon]], [[Autocar Company|1937-1949 Autocar Model UD Cabover Tandem Axle Rigid Chassis Truck]], [[Berliet GLA|Berliet GLB 2-Door Standard Cab Tandem Axle Rigid Truck]], [[Berliet GCK|Berliet GCK 160 2-Door Day Cab Tandem Axle Rigid Truck]], [[Berliet GR/TR|Berliet GRK10 2-Door Day Cab Tandem Axle Rigid Truck (1961-1969)]], [[Berliet GR/TR|Berliet TR 2-Door Day Cab Tandem Axle Rigid Truck (1970-1975)]], [[Berliet GR/TR|Berliet TR 2-Door Day Cab Tandem Axle Rigid Truck (1975-1980)]], [[Renault R|1980-1986 Renault Major R385 2-Door Day Cab Tandem-Axle Rigid Truck]], [[Renault R|1986-1991 Renault Major R385 2-Door Day Cab Tandem-Axle Rigid Truck]], і [[Renault R|1992-1997 Renault Major R385 2-Door Day Cab Tandem-Axle Rigid Truck]]), 2-Door Day Cab 4x2 Semi-Tractor Truck (пасля-Horse Drawn Case #1 Portable Steam Engine with a tow hitch attached on the back, Garrett and Sons 4CD Traction Engine, [[Mack Senior|1912-1915 Mack Senior All-Steel Windshield Open Cab Single Axle Semi-Tractor Truck with doors]], [[Mack AC|1920-1923 Mack AC 2-Door Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Unit with doors]], [[Mack AC|1924-1925 Mack AC 2-Door All-Steel Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Unit]], [[Renault NN|1926-1929 Renault type SY Dual Rear Wheel Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Unit]], [[Renault Monasix|Renault Type SZ 15 hp Dual Rear Wheel Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Unit]], [[Renault|Renault YGAC 77 hp 6 ton tractor truck]], [[Renault AGx|Renault AGC 2-Door Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Austin K4|1939-1945 Austin K4 2-Door Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Unit]], [[Dodge 100 &quot;Kew&quot;|Dodge 100 &quot;Kew&quot; 2-Door Standard Cab 4x2 Semi-Tractor Unit]], [[Dodge 300|Dodge 300 LAD 2-Door Standard Cab 4x2 Semi-Tractor Unit]], [[Dodge 500|1964-1967 Dodge K500 2-Door Day Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Dodge 500|1968-1970 Dodge K500 2-Door Day Cab 4x2 Semi-Tractor Unit]], [[Dodge 500|1971-1978 Dodge K500 2-Door Day Cab 4x2 Semi-Tractor Unit]], [[Renault R|1980-1986 Renault Major R350 2-Door Day Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Renault R|1986-1991 Renault Major R350 2-Door Day Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]], і [[Renault R|1992-1997 Renault Major R350 2-Door Day Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]]), 2-Door Day Cab Tandem-Axle Semi-Tractor Truck (пасля-[[Sentinel Waggon Works|Sentinel DG6 Tandem-Axle Fifth Wheel Tractor]], [[Sentinel Waggon Works|1934-1936 Sentinel S6 Tandem-Axle Fifth Wheel Tractor]], [[Autocar Company|1937-1949 Autocar Model UD Cabover Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]], [[Berliet GLA|Berliet GLB 2-Door Standard Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], [[Berliet GCK|Berliet GCK 160 2-Door Day Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], [[Berliet GR/TR|Berliet GRK10 2-Door Day Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1961-1969)]], [[Berliet GR/TR|Berliet TR 2-Door Day Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1970-1975)]], [[Berliet GR/TR|Berliet TR 2-Door Day Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1975-1980)]], [[Renault R|1980-1986 Renault Major R385 2-Door Day Cab Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]], [[Renault R|1986-1991 Renault Major R385 2-Door Day Cab Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]], і [[Renault R|1992-1997 Renault Major R385 2-Door Day Cab Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]]), Sleeper Cab, і Long Distance Sleeper Cab (High Roof).

==Другое пакаленне (2006—2013)==
===Renault Premium Distribution (2006—2013)===
Renault Premium Distribution (2006—2013) — гэта цяжкі камерцыйны грузавік з кабінай над рухавіком, які выпускаўся кампаніяй Renault Véhicules Industriels (пазней Renault Trucks). Распрацаваны для рэгіянальных і гарадскіх перавозак грузаў, ён прапаноўваў баланс паміж грузападымальнасцю, манеўранасцю і камфортам кіроўцы, Renault Premium Distribution 2006—2013 гадоў выпуску меў вельмі модульную кабіну, пабудаваную на платформе шырынёй 2,3 метра. Для задавальнення розных рэгіянальных транспартных і камунальных задач гэтае пакаленне прапаноўвала тры асноўныя канфігурацыі кабіны: 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck (пасля-Hansen Horse Drawn Winona Freight Wagon, [[Packard|1905-1919 Packard 3-Ton Truck Chassis with Enclosed Cab and Doors]], [[Mack AC|1920-1923 Mack AC 2-Door All-Steel Enclosed Cab Single-Axle Rigid Chassis Truck with doors]], [[Mack AC|1924-1925 Mack AC 2-Door All-Steel Enclosed Cab Single-Axle Rigid Chassis Truck]], [[Renault NN|1926-1929 Renault type SY Dual Rear Wheel Châssis Cabine]], [[Renault Monasix|Renault Type SZ 15 hp Dual Rear Wheel Châssis Cabine]], [[Renault|Enclosed Cab Camion Renault type ZJC 43 cv 2.5 tonnes]], [[Renault AGx|Renault AGC 2-Door Enclosed Cab 4x2 Rigid Chassis Truck]], [[Austin K4|1939-1945 Austin K4 2-Door Enclosed Cab 4x2 Rigid Chassis Truck]], [[Dodge 100 &quot;Kew&quot;|Dodge 100 &quot;Kew&quot; 2-Door Standard Cab 4x2 Rigid Chassis Lorry]], [[Dodge 300|Dodge 300 LAD 2-Door Standard Cab 4x2 Rigid Chassis Lorry]], [[Dodge 500|1964-1967 Dodge K500 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck]], [[Dodge 500|1968-1970 Dodge K500 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck]], [[Dodge 500|1971-1978 Dodge K500 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck]], [[Renault Manager|Renault G 170 Manager 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck]], і [[Renault Premium#Renault Premium Distribution (1996—2006)|Renault Premium Distribution 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck (1996—2006)]]), 2-Door Day Cab Tandem-Axle Rigid Truck (пасля-[[Sentinel Waggon Works|Sentinel DG6 Steam Wagon]], [[Sentinel Waggon Works|1934-1936 Sentinel S6 Steam Wagon]], [[Autocar Company|1937-1949 Autocar Model UD Cabover Tandem Axle Rigid Chassis Truck]], [[Berliet GLA|Berliet GLB 2-Door Standard Cab Tandem Axle Rigid Truck]], [[Berliet GCK|Berliet GCK 160 2-Door Day Cab Tandem Axle Rigid Truck]], [[Dodge 500|1964-1967 Dodge K500 2-Door Day Cab Tandem Axle Rigid Truck]], [[Dodge 500|1968-1970 Dodge K500 2-Door Day Cab Tandem Axle Rigid Truck]], [[Dodge 500|1971-1978 Dodge K500 2-Door Day Cab Tandem Axle Rigid Truck]], [[Renault Manager|Renault G 260 Manager 2-Door Day Cab Tandem Axle Rigid Truck]], і [[Renault Premium#Renault Premium Distribution (1996—2006)|Renault Premium Distribution 2-Door Day Cab Tandem Axle Rigid Truck (1996—2006)]]), 2-Door Day Cab 4x2 Semi-Tractor Truck (пасля-Horse Drawn Case #1 Portable Steam Engine with a tow hitch attached on the back, Garrett and Sons 4CD Traction Engine, [[Mack Senior|1912-1915 Mack Senior All-Steel Windshield Open Cab Single Axle Semi-Tractor Truck with doors]], [[Mack AC|1920-1923 Mack AC 2-Door Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Unit with doors]], [[Mack AC|1924-1925 Mack AC 2-Door All-Steel Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Unit]], [[Renault NN|1926-1929 Renault type SY Dual Rear Wheel Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Unit]], [[Renault Monasix|Renault Type SZ 15 hp Dual Rear Wheel Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Unit]], [[Renault|Renault YGAC 77 hp 6 ton tractor truck]], [[Renault AGx|Renault AGC 2-Door Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Austin K4|1939-1945 Austin K4 2-Door Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Unit]], [[Dodge 100 &quot;Kew&quot;|Dodge 100 &quot;Kew&quot; 2-Door Standard Cab 4x2 Semi-Tractor Unit]], [[Dodge 300|Dodge 300 LAD 2-Door Standard Cab 4x2 Semi-Tractor Unit]], [[Dodge 500|1964-1967 Dodge K500 2-Door Day Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Dodge 500|1968-1970 Dodge K500 2-Door Day Cab 4x2 Semi-Tractor Unit]], [[Dodge 500|1971-1978 Dodge K500 2-Door Day Cab 4x2 Semi-Tractor Unit]], [[Renault Manager|Renault G 170 Manager 2-Door Day Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]], і [[Renault Premium#Renault Premium Distribution (1996—2006)|Renault Premium Distribution 2-Door Day Cab 4x2 Semi-Tractor Truck (1996—2006)]]), 2-Door Day Cab Tandem-Axle Semi-Tractor Truck (пасля-[[Sentinel Waggon Works|Sentinel DG6 Tandem-Axle Fifth Wheel Tractor]], [[Sentinel Waggon Works|1934-1936 Sentinel S6 Tandem-Axle Fifth Wheel Tractor]], [[Autocar Company|1937-1949 Autocar Model UD Cabover Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]], [[Berliet GLA|Berliet GLB 2-Door Standard Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], [[Berliet GCK|Berliet GCK 160 2-Door Day Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], [[Dodge 500|1964-1967 Dodge K500 2-Door Day Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], [[Dodge 500|1968-1970 Dodge K500 2-Door Day Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], [[Dodge 500|1971-1978 Dodge K500 2-Door Day Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], [[Renault Manager|Renault G 260 Manager 2-Door Day Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], і [[Renault Premium#Renault Premium Distribution (1996—2006)|Renault Premium Distribution 2-Door Day Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1996—2006)]]), Night/Day Cab, і Sleeper Cab.

===Renault Premium Lander (2006—2013)===
, ён меў узмоцненае шасі, большы дарожны прасвет і магутныя рухавікі (250—460 к. с.), 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck (пасля-Hansen Horse Drawn Winona Freight Wagon, [[Packard|1905-1919 Packard 3-Ton Truck Chassis with Enclosed Cab and Doors]], [[Mack AC|1920-1923 Mack AC 2-Door All-Steel Enclosed Cab Single-Axle Rigid Chassis Truck with doors]], [[Mack AC|1924-1925 Mack AC 2-Door All-Steel Enclosed Cab Single-Axle Rigid Chassis Truck]], [[Renault NN|1926-1929 Renault type SY Dual Rear Wheel Chassis Cabine]], [[Renault Monasix|Renault Type SZ 15 hp Dual Rear Wheel Châssis Cabine]], [[Renault|Enclosed Cab Camion Renault type ZJC 43 cv 2.5 tonnes]], [[Renault AGx|Renault AGC 2-Door Enclosed Cab 4x2 Rigid Chassis Truck]], [[Austin K4|1939-1945 Austin K4 2-Door Enclosed Cab 4x2 Rigid Chassis Truck]], [[Dodge 100 &quot;Kew&quot;|Dodge 100 &quot;Kew&quot; 2-Door Standard Cab 4x2 Rigid Chassis Lorry]], [[Dodge 300|Dodge 300 LAD 2-Door Standard Cab 4x2 Rigid Chassis Lorry]], [[Dodge 500|1964-1967 Dodge K500 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck]], [[Dodge 500|1968-1970 Dodge K500 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck]], [[Dodge 500|1971-1978 Dodge K500 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck]], [[Renault Maxter|Renault G300 Maxter 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck]], і [[Renault Premium#Renault Premium Lander (1996—2006)|Renault Premium Lander 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck (1996—2006)]]), 2-Door Day Cab Tandem-Axle Rigid Truck (пасля-[[Sentinel Waggon Works|Sentinel DG6 Steam Wagon]], [[Sentinel Waggon Works|1934-1936 Sentinel S6 Steam Wagon]], [[Autocar Company|1937-1949 Autocar Model UD Cabover Tandem Axle Rigid Chassis Truck]], [[Berliet GLA|Berliet GLB 2-Door Standard Cab Tandem Axle Rigid Truck]], [[Berliet GCK|Berliet GCK 160 2-Door Day Cab Tandem Axle Rigid Truck]], [[Dodge 500|1964-1967 Dodge K500 2-Door Day Cab Tandem Axle Rigid Truck]], [[Dodge 500|1968-1970 Dodge K500 2-Door Day Cab Tandem Axle Rigid Truck]], [[Dodge 500|1971-1978 Dodge K500 2-Door Day Cab Tandem Axle Rigid Truck]], [[Renault Maxter|Renault G340 Maxter 2-Door Day Cab Tandem-Axle Rigid Truck]], і [[Renault Premium#Renault Premium Lander (1996—2006)|Renault Premium Lander 2-Door Day Cab Tandem Axle Rigid Truck (1996—2006)]]), 2-Door Day Cab 4x2 Semi-Tractor Truck (пасля-Horse Drawn Case #1 Portable Steam Engine with a tow hitch attached on the back, Garrett and Sons 4CD Traction Engine, [[Mack Senior|1912-1915 Mack Senior All-Steel Windshield Open Cab Single Axle Semi-Tractor Truck with doors]], [[Mack AC|1920-1923 Mack AC 2-Door Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Unit with doors]], [[Mack AC|1924-1925 Mack AC 2-Door All-Steel Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Unit]], [[Renault NN|1926-1929 Renault type SY Dual Rear Wheel Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Unit]], [[Renault Monasix|Renault Type SZ 15 hp Dual Rear Wheel Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Unit]], [[Renault|Renault YGAC 77 hp 6 ton tractor truck]], [[Renault AGx|Renault AGC 2-Door Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Austin K4|1939-1945 Austin K4 2-Door Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Unit]], [[Dodge 100 &quot;Kew&quot;|Dodge 100 &quot;Kew&quot; 2-Door Standard Cab 4x2 Semi-Tractor Unit]], [[Dodge 300|Dodge 300 LAD 2-Door Standard Cab 4x2 Semi-Tractor Unit]], [[Dodge 500|1964-1967 Dodge K500 2-Door Day Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Dodge 500|1968-1970 Dodge K500 2-Door Day Cab 4x2 Semi-Tractor Unit]], [[Dodge 500|1971-1978 Dodge K500 2-Door Day Cab 4x2 Semi-Tractor Unit]], [[Renault Maxter|Renault G300 Maxter 2-Door Day Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]], і [[Renault Premium#Renault Premium Lander (1996—2006)|Renault Premium Lander 2-Door Day Cab 4x2 Semi-Tractor Truck (1996—2006)]]), 2-Door Day Cab Tandem-Axle Semi-Tractor Truck (пасля-[[Sentinel Waggon Works|Sentinel DG6 Tandem-Axle Fifth Wheel Tractor]], [[Sentinel Waggon Works|1934-1936 Sentinel S6 Tandem-Axle Fifth Wheel Tractor]], [[Autocar Company|1937-1949 Autocar Model UD Cabover Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]], [[Berliet GLA|Berliet GLB 2-Door Standard Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], [[Berliet GCK|Berliet GCK 160 2-Door Day Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], [[Dodge 500|1964-1967 Dodge K500 2-Door Day Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], [[Dodge 500|1968-1970 Dodge K500 2-Door Day Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], [[Dodge 500|1971-1978 Dodge K500 2-Door Day Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], [[Renault Maxter|Renault G340 Maxter 2-Door Day Cab Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]], і [[Renault Premium#Renault Premium Lander (1996—2006)|Renault Premium Lander 2-Door Day Cab Tandem-Axle Semi-Tractor Truck (1996—2006)]]), Global Cab, і Sleeper Cab.

===Renault Premium Route (2006—2013)===
, Renault Premium Route (2006—2013) прапаноўваў тры асноўныя канфігурацыі кабіны, пабудаванай на трапецападобнай раме (2,3 метра шырынёй спераду, 2,5 метра ззаду): 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck (пасля-Hansen Horse Drawn Winona Freight Wagon, [[Packard|1905-1919 Packard 3-Ton Truck Chassis with Enclosed Cab and Doors]], [[Mack AC|1920-1923 Mack AC 2-Door All-Steel Enclosed Cab Single-Axle Rigid Chassis Truck with doors]], [[Mack AC|1924-1925 Mack AC 2-Door All-Steel Enclosed Cab Single-Axle Rigid Chassis Truck]], [[Renault NN|1926-1929 Renault type SY Dual Rear Wheel Châssis Cabine]], [[Renault Monasix|Renault Type SZ 15 hp Dual Rear Wheel Châssis Cabine]], [[Renault|Enclosed Cab Camion Renault type ZJC 43 cv 2.5 tonnes]], [[Renault AGx|Renault AGC 2-Door Enclosed Cab 4x2 Rigid Chassis Truck]], [[Austin K4|1939-1945 Austin K4 2-Door Enclosed Cab 4x2 Rigid Chassis Truck]], [[Dodge 100 &quot;Kew&quot;|Dodge 100 &quot;Kew&quot; 2-Door Standard Cab 4x2 Rigid Chassis Lorry]], [[Dodge 300|Dodge 300 LAD 2-Door Standard Cab 4x2 Rigid Chassis Lorry]], [[Dodge 500|1964-1967 Dodge K500 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck]], [[Dodge 500|1968-1970 Dodge K500 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck]], [[Dodge 500|1971-1978 Dodge K500 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck]], [[Renault R|1980-1986 Renault Major R350 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck]], [[Renault R|1986-1991 Renault Major R350 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck]], [[Renault R|1992-1997 Renault Major R350 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck]], і [[Renault Premium#Renault Premium Route (1996—2006)|Renault Premium Route 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck (1996—2006)]]), 2-Door Day Cab Tandem-Axle Rigid Truck (пасля-[[Sentinel Waggon Works|Sentinel DG6 Steam Wagon]], [[Sentinel Waggon Works|1934-1936 Sentinel S6 Steam Wagon]], [[Autocar Company|1937-1949 Autocar Model UD Cabover Tandem Axle Rigid Chassis Truck]], [[Berliet GLA|Berliet GLB 2-Door Standard Cab Tandem Axle Rigid Truck]], [[Berliet GCK|Berliet GCK 160 2-Door Day Cab Tandem Axle Rigid Truck]], [[Berliet GR/TR|Berliet GRK10 2-Door Day Cab Tandem Axle Rigid Truck (1961-1969)]], [[Berliet GR/TR|Berliet TR 2-Door Day Cab Tandem Axle Rigid Truck (1970-1975)]], [[Berliet GR/TR|Berliet TR 2-Door Day Cab Tandem Axle Rigid Truck (1975-1980)]], [[Renault R|1980-1986 Renault Major R385 2-Door Day Cab Tandem-Axle Rigid Truck]], [[Renault R|1986-1991 Renault Major R385 2-Door Day Cab Tandem-Axle Rigid Truck]], [[Renault R|1992-1997 Renault Major R385 2-Door Day Cab Tandem-Axle Rigid Truck]], і [[Renault Premium#Renault Premium Route (1996—2006)|Renault Premium Route 2-Door Day Cab Tandem-Axle Rigid Truck (1996—2006)]]), 2-Door Day Cab 4x2 Semi-Tractor Truck (пасля-Horse Drawn Case #1 Portable Steam Engine with a tow hitch attached on the back, Garrett and Sons 4CD Traction Engine, [[Mack Senior|1912-1915 Mack Senior All-Steel Windshield Open Cab Single Axle Semi-Tractor Truck with doors]], [[Mack AC|1920-1923 Mack AC 2-Door Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Unit with doors]], [[Mack AC|1924-1925 Mack AC 2-Door All-Steel Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Unit]], [[Renault NN|1926-1929 Renault type SY Dual Rear Wheel Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Unit]], [[Renault Monasix|Renault Type SZ 15 hp Dual Rear Wheel Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Unit]], [[Renault|Renault YGAC 77 hp 6 ton tractor truck]], [[Renault AGx|Renault AGC 2-Door Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Austin K4|1939-1945 Austin K4 2-Door Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Unit]], [[Dodge 100 &quot;Kew&quot;|Dodge 100 &quot;Kew&quot; 2-Door Standard Cab 4x2 Semi-Tractor Unit]], [[Dodge 300|Dodge 300 LAD 2-Door Standard Cab 4x2 Semi-Tractor Unit]], [[Dodge 500|1964-1967 Dodge K500 2-Door Day Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Dodge 500|1968-1970 Dodge K500 2-Door Day Cab 4x2 Semi-Tractor Unit]], [[Dodge 500|1971-1978 Dodge K500 2-Door Day Cab 4x2 Semi-Tractor Unit]], [[Renault R|1980-1986 Renault Major R350 2-Door Day Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Renault R|1986-1991 Renault Major R350 2-Door Day Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Renault R|1992-1997 Renault Major R350 2-Door Day Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]], і [[Renault Premium#Renault Premium Route (1996—2006)|Renault Premium Route 2-Door Day Cab 4x2 Semi-Tractor Truck (1996—2006)]]), 2-Door Day Cab Tandem-Axle Semi-Tractor Truck (пасля-[[Sentinel Waggon Works|Sentinel DG6 Tandem-Axle Fifth Wheel Tractor]], [[Sentinel Waggon Works|1934-1936 Sentinel S6 Tandem-Axle Fifth Wheel Tractor]], [[Autocar Company|1937-1949 Autocar Model UD Cabover Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]], [[Berliet GLA|Berliet GLB 2-Door Standard Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], [[Berliet GCK|Berliet GCK 160 2-Door Day Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], [[Berliet GR/TR|Berliet GRK10 2-Door Day Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1961-1969)]], [[Berliet GR/TR|Berliet TR 2-Door Day Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1970-1975)]], [[Berliet GR/TR|Berliet TR 2-Door Day Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1975-1980)]], [[Renault R|1980-1986 Renault Major R385 2-Door Day Cab Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]], [[Renault R|1986-1991 Renault Major R385 2-Door Day Cab Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]], [[Renault R|1992-1997 Renault Major R385 2-Door Day Cab Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]], і [[Renault Premium#Renault Premium Route (1996—2006)|Renault Premium Route 2-Door Day Cab Tandem-Axle Semi-Tractor Truck (1996—2006)]]), Sleeper Cab, і Long Distance Sleeper Cab (High Roof).

[[Катэгорыя:Грузавыя аўтамабілі]]</text>
      <sha1>nurr06a4t9qncehzslh00v79qsnmyd8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2677061</id>
      <parentid>2677060</parentid>
      <timestamp>2026-07-02T01:16:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-37540-28</username>
        <id>98622</id>
      </contributor>
      <comment>/* Renault Premium Lander (2006—2013) */</comment>
      <origin>2677061</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="33123" sha1="bddvss70kuked87kjur5ysgey6u0sau" xml:space="preserve">'''Renault Premium''' гэта цяжкі грузавік, які вырабляўся французскім вытворцам [[Renault Véhicules Industriels]], а пазней [[Renault Trucks]] (таксама частка [[Renault]], цяпер [[Volvo]]) з 1996 па 2014 год. 

Ён прадаваўся разам з [[Renault Magnum]] як трохі больш нізкая альтэрнатыва. Було таксама версія для лягчэйшых будаўнічых работ пад назвай '''Premium Lander''', размешчаная ніжэй за цяжкі [[Renault Kerax|Kerax]]. Premium галоўным чынам выкарыстоўваўся як размеркавальны грузавік, канкуруючы, напрыклад, з [[DAF CF]] і [[Volvo FM]].

==Першае пакаленне (1996—2006)==
===Renault Premium Distribution (1996—2006)===
Renault Premium Distribution (1996—2006) — гэта цяжкі камерцыйны грузавік з кабінай над рухавіком, які выпускаўся кампаніяй Renault Véhicules Industriels (пазней Renault Trucks). Распрацаваны для рэгіянальных і гарадскіх перавозак грузаў, ён прапаноўваў баланс паміж грузападымальнасцю, манеўранасцю і камфортам кіроўцы, Renault Premium Distribution 1996—2006 гадоў выпуску меў вельмі модульную кабіну, пабудаваную на платформе шырынёй 2,3 метра. Для задавальнення розных рэгіянальных транспартных і камунальных задач гэтае пакаленне прапаноўвала тры асноўныя канфігурацыі кабіны: 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck (пасля-Hansen Horse Drawn Winona Freight Wagon, [[Packard|1905-1919 Packard 3-Ton Truck Chassis with Enclosed Cab and Doors]], [[Mack AC|1920-1923 Mack AC 2-Door All-Steel Enclosed Cab Single-Axle Rigid Chassis Truck with doors]], [[Mack AC|1924-1925 Mack AC 2-Door All-Steel Enclosed Cab Single-Axle Rigid Chassis Truck]], [[Renault NN|1926-1929 Renault type SY Dual Rear Wheel Châssis Cabine]], [[Renault Monasix|Renault Type SZ 15 hp Dual Rear Wheel Châssis Cabine]], [[Renault|Enclosed Cab Camion Renault type ZJC 43 cv 2.5 tonnes]], [[Renault AGx|Renault AGC 2-Door Enclosed Cab 4x2 Rigid Chassis Truck]], [[Austin K4|1939-1945 Austin K4 2-Door Enclosed Cab 4x2 Rigid Chassis Truck]], [[Dodge 100 &quot;Kew&quot;|Dodge 100 &quot;Kew&quot; 2-Door Standard Cab 4x2 Rigid Chassis Lorry]], [[Dodge 300|Dodge 300 LAD 2-Door Standard Cab 4x2 Rigid Chassis Lorry]], [[Dodge 500|1964-1967 Dodge K500 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck]], [[Dodge 500|1968-1970 Dodge K500 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck]], [[Dodge 500|1971-1978 Dodge K500 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck]], і [[Renault Manager|Renault G 170 Manager 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck]]), 2-Door Day Cab Tandem-Axle Rigid Truck (пасля-[[Sentinel Waggon Works|Sentinel DG6 Steam Wagon]], [[Sentinel Waggon Works|1934-1936 Sentinel S6 Steam Wagon]], [[Autocar Company|1937-1949 Autocar Model UD Cabover Tandem Axle Rigid Chassis Truck]], [[Berliet GLA|Berliet GLB 2-Door Standard Cab Tandem Axle Rigid Truck]], [[Berliet GCK|Berliet GCK 160 2-Door Day Cab Tandem Axle Rigid Truck]], [[Dodge 500|1964-1967 Dodge K500 2-Door Day Cab Tandem Axle Rigid Truck]], [[Dodge 500|1968-1970 Dodge K500 2-Door Day Cab Tandem Axle Rigid Truck]], [[Dodge 500|1971-1978 Dodge K500 2-Door Day Cab Tandem Axle Rigid Truck]], і [[Renault Manager|Renault G 260 Manager 2-Door Day Cab Tandem Axle Rigid Truck]]), 2-Door Day Cab 4x2 Semi-Tractor Truck (пасля-Horse Drawn Case #1 Portable Steam Engine with a tow hitch attached on the back, Garrett and Sons 4CD Traction Engine, [[Mack Senior|1912-1915 Mack Senior All-Steel Windshield Open Cab Single Axle Semi-Tractor Truck with doors]], [[Mack AC|1920-1923 Mack AC 2-Door Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Unit with doors]], [[Mack AC|1924-1925 Mack AC 2-Door All-Steel Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Unit]], [[Renault NN|1926-1929 Renault type SY Dual Rear Wheel Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Unit]], [[Renault Monasix|Renault Type SZ 15 hp Dual Rear Wheel Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Unit]], [[Renault|Renault YGAC 77 hp 6 ton tractor truck]], [[Renault AGx|Renault AGC 2-Door Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Austin K4|1939-1945 Austin K4 2-Door Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Unit]], [[Dodge 100 &quot;Kew&quot;|Dodge 100 &quot;Kew&quot; 2-Door Standard Cab 4x2 Semi-Tractor Unit]], [[Dodge 300|Dodge 300 LAD 2-Door Standard Cab 4x2 Semi-Tractor Unit]], [[Dodge 500|1964-1967 Dodge K500 2-Door Day Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Dodge 500|1968-1970 Dodge K500 2-Door Day Cab 4x2 Semi-Tractor Unit]], [[Dodge 500|1971-1978 Dodge K500 2-Door Day Cab 4x2 Semi-Tractor Unit]], і [[Renault Manager|Renault G 170 Manager 2-Door Day Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]]), 2-Door Day Cab Tandem-Axle Semi-Tractor Truck (пасля-[[Sentinel Waggon Works|Sentinel DG6 Tandem-Axle Fifth Wheel Tractor]], [[Sentinel Waggon Works|1934-1936 Sentinel S6 Tandem-Axle Fifth Wheel Tractor]], [[Autocar Company|1937-1949 Autocar Model UD Cabover Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]], [[Berliet GLA|Berliet GLB 2-Door Standard Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], [[Berliet GCK|Berliet GCK 160 2-Door Day Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], [[Dodge 500|1964-1967 Dodge K500 2-Door Day Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], [[Dodge 500|1968-1970 Dodge K500 2-Door Day Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], [[Dodge 500|1971-1978 Dodge K500 2-Door Day Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], і [[Renault Manager|Renault G 260 Manager 2-Door Day Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]), Night/Day Cab, і Sleeper Cab.

===Renault Premium Lander (1996—2006)===
Renault Premium Lander (выпускаўся з 1996 па 2006 год) быў цяжкім грузавіком з кабінай над рухавіком, прызначаным для лёгкіх будаўнічых і пазадарожных работ. Ён займаў пазіцыю паміж Renault Premium, арыентаваным на дыстрыбуцыю, і трывалым [[Renault Kerax]], ён меў узмоцненае шасі, большы дарожны прасвет і магутныя рухавікі (250—460 к. с.), 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck (пасля-Hansen Horse Drawn Winona Freight Wagon, [[Packard|1905-1919 Packard 3-Ton Truck Chassis with Enclosed Cab and Doors]], [[Mack AC|1920-1923 Mack AC 2-Door All-Steel Enclosed Cab Single-Axle Rigid Chassis Truck with doors]], [[Mack AC|1924-1925 Mack AC 2-Door All-Steel Enclosed Cab Single-Axle Rigid Chassis Truck]], [[Renault NN|1926-1929 Renault type SY Dual Rear Wheel Châssis Cabine]], [[Renault Monasix|Renault Type SZ 15 hp Dual Rear Wheel Châssis Cabine]], [[Renault|Enclosed Cab Camion Renault type ZJC 43 cv 2.5 tonnes]], [[Renault AGx|Renault AGC 2-Door Enclosed Cab 4x2 Rigid Chassis Truck]], [[Austin K4|1939-1945 Austin K4 2-Door Enclosed Cab 4x2 Rigid Chassis Truck]], [[Dodge 100 &quot;Kew&quot;|Dodge 100 &quot;Kew&quot; 2-Door Standard Cab 4x2 Rigid Chassis Lorry]], [[Dodge 300|Dodge 300 LAD 2-Door Standard Cab 4x2 Rigid Chassis Lorry]], [[Dodge 500|1964-1967 Dodge K500 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck]], [[Dodge 500|1968-1970 Dodge K500 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck]], [[Dodge 500|1971-1978 Dodge K500 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck]], і [[Renault Maxter|Renault G300 Maxter 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck]]), 2-Door Day Cab Tandem-Axle Rigid Truck (пасля-[[Sentinel Waggon Works|Sentinel DG6 Steam Wagon]], [[Sentinel Waggon Works|1934-1936 Sentinel S6 Steam Wagon]], [[Autocar Company|1937-1949 Autocar Model UD Cabover Tandem Axle Rigid Chassis Truck]], [[Berliet GLA|Berliet GLB 2-Door Standard Cab Tandem Axle Rigid Truck]], [[Berliet GCK|Berliet GCK 160 2-Door Day Cab Tandem Axle Rigid Truck]], [[Dodge 500|1964-1967 Dodge K500 2-Door Day Cab Tandem Axle Rigid Truck]], [[Dodge 500|1968-1970 Dodge K500 2-Door Day Cab Tandem Axle Rigid Truck]], [[Dodge 500|1971-1978 Dodge K500 2-Door Day Cab Tandem Axle Rigid Truck]], і [[Renault Maxter|Renault G340 Maxter 2-Door Day Cab Tandem-Axle Rigid Truck]]), 2-Door Day Cab 4x2 Semi-Tractor Truck (пасля-Horse Drawn Case #1 Portable Steam Engine with a tow hitch attached on the back, Garrett and Sons 4CD Traction Engine, [[Mack Senior|1912-1915 Mack Senior All-Steel Windshield Open Cab Single Axle Semi-Tractor Truck with doors]], [[Mack AC|1920-1923 Mack AC 2-Door Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Unit with doors]], [[Mack AC|1924-1925 Mack AC 2-Door All-Steel Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Unit]], [[Renault NN|1926-1929 Renault type SY Dual Rear Wheel Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Unit]], [[Renault Monasix|Renault Type SZ 15 hp Dual Rear Wheel Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Unit]], [[Renault|Renault YGAC 77 hp 6 ton tractor truck]], [[Renault AGx|Renault AGC 2-Door Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Austin K4|1939-1945 Austin K4 2-Door Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Unit]], [[Dodge 100 &quot;Kew&quot;|Dodge 100 &quot;Kew&quot; 2-Door Standard Cab 4x2 Semi-Tractor Unit]], [[Dodge 300|Dodge 300 LAD 2-Door Standard Cab 4x2 Semi-Tractor Unit]], [[Dodge 500|1964-1967 Dodge K500 2-Door Day Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Dodge 500|1968-1970 Dodge K500 2-Door Day Cab 4x2 Semi-Tractor Unit]], [[Dodge 500|1971-1978 Dodge K500 2-Door Day Cab 4x2 Semi-Tractor Unit]], і [[Renault Maxter|Renault G300 Maxter 2-Door Day Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]]), 2-Door Day Cab Tandem-Axle Semi-Tractor Truck (пасля-[[Sentinel Waggon Works|Sentinel DG6 Tandem-Axle Fifth Wheel Tractor]], [[Sentinel Waggon Works|1934-1936 Sentinel S6 Tandem-Axle Fifth Wheel Tractor]], [[Autocar Company|1937-1949 Autocar Model UD Cabover Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]], [[Berliet GLA|Berliet GLB 2-Door Standard Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], [[Berliet GCK|Berliet GCK 160 2-Door Day Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], [[Dodge 500|1964-1967 Dodge K500 2-Door Day Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], [[Dodge 500|1968-1970 Dodge K500 2-Door Day Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], [[Dodge 500|1971-1978 Dodge K500 2-Door Day Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], і [[Renault Maxter|Renault G340 Maxter 2-Door Day Cab Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]]), Global Cab, і Sleeper Cab.

===Renault Premium Route (1996—2006)===
Renault Premium Route (1996–2006) — універсальны, цяжкі седельны цягач з кабінай над рухавіком, выраблены кампаніяй Renault Véhicules Industriels. Распрацаваны як лягчэйшая і больш спрытная альтэрнатыва прэміяльнаму [[Renault Magnum]], ён высока цаніўся па ўсёй Еўропе для рэгіянальных перавозак, дыстрыбуцыі і лагістыкі, Renault Premium Route (1996—2006) прапаноўваў тры асноўныя канфігурацыі кабіны, пабудаванай на трапецападобнай раме (2,3 метра шырынёй спераду, 2,5 метра ззаду): 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck (пасля-Hansen Horse Drawn Winona Freight Wagon, [[Packard|1905-1919 Packard 3-Ton Truck Chassis with Enclosed Cab and Doors]], [[Mack AC|1920-1923 Mack AC 2-Door All-Steel Enclosed Cab Single-Axle Rigid Chassis Truck with doors]], [[Mack AC|1924-1925 Mack AC 2-Door All-Steel Enclosed Cab Single-Axle Rigid Chassis Truck]], [[Renault NN|1926-1929 Renault type SY Dual Rear Wheel Châssis Cabine]], [[Renault Monasix|Renault Type SZ 15 hp Dual Rear Wheel Châssis Cabine]], [[Renault|Enclosed Cab Camion Renault type ZJC 43 cv 2.5 tonnes]], [[Renault AGx|Renault AGC 2-Door Enclosed Cab 4x2 Rigid Chassis Truck]], [[Austin K4|1939-1945 Austin K4 2-Door Enclosed Cab 4x2 Rigid Chassis Truck]], [[Dodge 100 &quot;Kew&quot;|Dodge 100 &quot;Kew&quot; 2-Door Standard Cab 4x2 Rigid Chassis Lorry]], [[Dodge 300|Dodge 300 LAD 2-Door Standard Cab 4x2 Rigid Chassis Lorry]], [[Dodge 500|1964-1967 Dodge K500 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck]], [[Dodge 500|1968-1970 Dodge K500 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck]], [[Dodge 500|1971-1978 Dodge K500 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck]], [[Renault R|1980-1986 Renault Major R350 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck]], [[Renault R|1986-1991 Renault Major R350 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck]], і [[Renault R|1992-1997 Renault Major R350 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck]]), 2-Door Day Cab Tandem-Axle Rigid Truck (пасля-[[Sentinel Waggon Works|Sentinel DG6 Steam Wagon]], [[Sentinel Waggon Works|1934-1936 Sentinel S6 Steam Wagon]], [[Autocar Company|1937-1949 Autocar Model UD Cabover Tandem Axle Rigid Chassis Truck]], [[Berliet GLA|Berliet GLB 2-Door Standard Cab Tandem Axle Rigid Truck]], [[Berliet GCK|Berliet GCK 160 2-Door Day Cab Tandem Axle Rigid Truck]], [[Berliet GR/TR|Berliet GRK10 2-Door Day Cab Tandem Axle Rigid Truck (1961-1969)]], [[Berliet GR/TR|Berliet TR 2-Door Day Cab Tandem Axle Rigid Truck (1970-1975)]], [[Berliet GR/TR|Berliet TR 2-Door Day Cab Tandem Axle Rigid Truck (1975-1980)]], [[Renault R|1980-1986 Renault Major R385 2-Door Day Cab Tandem-Axle Rigid Truck]], [[Renault R|1986-1991 Renault Major R385 2-Door Day Cab Tandem-Axle Rigid Truck]], і [[Renault R|1992-1997 Renault Major R385 2-Door Day Cab Tandem-Axle Rigid Truck]]), 2-Door Day Cab 4x2 Semi-Tractor Truck (пасля-Horse Drawn Case #1 Portable Steam Engine with a tow hitch attached on the back, Garrett and Sons 4CD Traction Engine, [[Mack Senior|1912-1915 Mack Senior All-Steel Windshield Open Cab Single Axle Semi-Tractor Truck with doors]], [[Mack AC|1920-1923 Mack AC 2-Door Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Unit with doors]], [[Mack AC|1924-1925 Mack AC 2-Door All-Steel Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Unit]], [[Renault NN|1926-1929 Renault type SY Dual Rear Wheel Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Unit]], [[Renault Monasix|Renault Type SZ 15 hp Dual Rear Wheel Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Unit]], [[Renault|Renault YGAC 77 hp 6 ton tractor truck]], [[Renault AGx|Renault AGC 2-Door Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Austin K4|1939-1945 Austin K4 2-Door Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Unit]], [[Dodge 100 &quot;Kew&quot;|Dodge 100 &quot;Kew&quot; 2-Door Standard Cab 4x2 Semi-Tractor Unit]], [[Dodge 300|Dodge 300 LAD 2-Door Standard Cab 4x2 Semi-Tractor Unit]], [[Dodge 500|1964-1967 Dodge K500 2-Door Day Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Dodge 500|1968-1970 Dodge K500 2-Door Day Cab 4x2 Semi-Tractor Unit]], [[Dodge 500|1971-1978 Dodge K500 2-Door Day Cab 4x2 Semi-Tractor Unit]], [[Renault R|1980-1986 Renault Major R350 2-Door Day Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Renault R|1986-1991 Renault Major R350 2-Door Day Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]], і [[Renault R|1992-1997 Renault Major R350 2-Door Day Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]]), 2-Door Day Cab Tandem-Axle Semi-Tractor Truck (пасля-[[Sentinel Waggon Works|Sentinel DG6 Tandem-Axle Fifth Wheel Tractor]], [[Sentinel Waggon Works|1934-1936 Sentinel S6 Tandem-Axle Fifth Wheel Tractor]], [[Autocar Company|1937-1949 Autocar Model UD Cabover Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]], [[Berliet GLA|Berliet GLB 2-Door Standard Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], [[Berliet GCK|Berliet GCK 160 2-Door Day Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], [[Berliet GR/TR|Berliet GRK10 2-Door Day Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1961-1969)]], [[Berliet GR/TR|Berliet TR 2-Door Day Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1970-1975)]], [[Berliet GR/TR|Berliet TR 2-Door Day Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1975-1980)]], [[Renault R|1980-1986 Renault Major R385 2-Door Day Cab Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]], [[Renault R|1986-1991 Renault Major R385 2-Door Day Cab Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]], і [[Renault R|1992-1997 Renault Major R385 2-Door Day Cab Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]]), Sleeper Cab, і Long Distance Sleeper Cab (High Roof).

==Другое пакаленне (2006—2013)==
===Renault Premium Distribution (2006—2013)===
Renault Premium Distribution (2006—2013) — гэта цяжкі камерцыйны грузавік з кабінай над рухавіком, які выпускаўся кампаніяй Renault Véhicules Industriels (пазней Renault Trucks). Распрацаваны для рэгіянальных і гарадскіх перавозак грузаў, ён прапаноўваў баланс паміж грузападымальнасцю, манеўранасцю і камфортам кіроўцы, Renault Premium Distribution 2006—2013 гадоў выпуску меў вельмі модульную кабіну, пабудаваную на платформе шырынёй 2,3 метра. Для задавальнення розных рэгіянальных транспартных і камунальных задач гэтае пакаленне прапаноўвала тры асноўныя канфігурацыі кабіны: 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck (пасля-Hansen Horse Drawn Winona Freight Wagon, [[Packard|1905-1919 Packard 3-Ton Truck Chassis with Enclosed Cab and Doors]], [[Mack AC|1920-1923 Mack AC 2-Door All-Steel Enclosed Cab Single-Axle Rigid Chassis Truck with doors]], [[Mack AC|1924-1925 Mack AC 2-Door All-Steel Enclosed Cab Single-Axle Rigid Chassis Truck]], [[Renault NN|1926-1929 Renault type SY Dual Rear Wheel Châssis Cabine]], [[Renault Monasix|Renault Type SZ 15 hp Dual Rear Wheel Châssis Cabine]], [[Renault|Enclosed Cab Camion Renault type ZJC 43 cv 2.5 tonnes]], [[Renault AGx|Renault AGC 2-Door Enclosed Cab 4x2 Rigid Chassis Truck]], [[Austin K4|1939-1945 Austin K4 2-Door Enclosed Cab 4x2 Rigid Chassis Truck]], [[Dodge 100 &quot;Kew&quot;|Dodge 100 &quot;Kew&quot; 2-Door Standard Cab 4x2 Rigid Chassis Lorry]], [[Dodge 300|Dodge 300 LAD 2-Door Standard Cab 4x2 Rigid Chassis Lorry]], [[Dodge 500|1964-1967 Dodge K500 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck]], [[Dodge 500|1968-1970 Dodge K500 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck]], [[Dodge 500|1971-1978 Dodge K500 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck]], [[Renault Manager|Renault G 170 Manager 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck]], і [[Renault Premium#Renault Premium Distribution (1996—2006)|Renault Premium Distribution 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck (1996—2006)]]), 2-Door Day Cab Tandem-Axle Rigid Truck (пасля-[[Sentinel Waggon Works|Sentinel DG6 Steam Wagon]], [[Sentinel Waggon Works|1934-1936 Sentinel S6 Steam Wagon]], [[Autocar Company|1937-1949 Autocar Model UD Cabover Tandem Axle Rigid Chassis Truck]], [[Berliet GLA|Berliet GLB 2-Door Standard Cab Tandem Axle Rigid Truck]], [[Berliet GCK|Berliet GCK 160 2-Door Day Cab Tandem Axle Rigid Truck]], [[Dodge 500|1964-1967 Dodge K500 2-Door Day Cab Tandem Axle Rigid Truck]], [[Dodge 500|1968-1970 Dodge K500 2-Door Day Cab Tandem Axle Rigid Truck]], [[Dodge 500|1971-1978 Dodge K500 2-Door Day Cab Tandem Axle Rigid Truck]], [[Renault Manager|Renault G 260 Manager 2-Door Day Cab Tandem Axle Rigid Truck]], і [[Renault Premium#Renault Premium Distribution (1996—2006)|Renault Premium Distribution 2-Door Day Cab Tandem Axle Rigid Truck (1996—2006)]]), 2-Door Day Cab 4x2 Semi-Tractor Truck (пасля-Horse Drawn Case #1 Portable Steam Engine with a tow hitch attached on the back, Garrett and Sons 4CD Traction Engine, [[Mack Senior|1912-1915 Mack Senior All-Steel Windshield Open Cab Single Axle Semi-Tractor Truck with doors]], [[Mack AC|1920-1923 Mack AC 2-Door Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Unit with doors]], [[Mack AC|1924-1925 Mack AC 2-Door All-Steel Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Unit]], [[Renault NN|1926-1929 Renault type SY Dual Rear Wheel Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Unit]], [[Renault Monasix|Renault Type SZ 15 hp Dual Rear Wheel Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Unit]], [[Renault|Renault YGAC 77 hp 6 ton tractor truck]], [[Renault AGx|Renault AGC 2-Door Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Austin K4|1939-1945 Austin K4 2-Door Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Unit]], [[Dodge 100 &quot;Kew&quot;|Dodge 100 &quot;Kew&quot; 2-Door Standard Cab 4x2 Semi-Tractor Unit]], [[Dodge 300|Dodge 300 LAD 2-Door Standard Cab 4x2 Semi-Tractor Unit]], [[Dodge 500|1964-1967 Dodge K500 2-Door Day Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Dodge 500|1968-1970 Dodge K500 2-Door Day Cab 4x2 Semi-Tractor Unit]], [[Dodge 500|1971-1978 Dodge K500 2-Door Day Cab 4x2 Semi-Tractor Unit]], [[Renault Manager|Renault G 170 Manager 2-Door Day Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]], і [[Renault Premium#Renault Premium Distribution (1996—2006)|Renault Premium Distribution 2-Door Day Cab 4x2 Semi-Tractor Truck (1996—2006)]]), 2-Door Day Cab Tandem-Axle Semi-Tractor Truck (пасля-[[Sentinel Waggon Works|Sentinel DG6 Tandem-Axle Fifth Wheel Tractor]], [[Sentinel Waggon Works|1934-1936 Sentinel S6 Tandem-Axle Fifth Wheel Tractor]], [[Autocar Company|1937-1949 Autocar Model UD Cabover Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]], [[Berliet GLA|Berliet GLB 2-Door Standard Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], [[Berliet GCK|Berliet GCK 160 2-Door Day Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], [[Dodge 500|1964-1967 Dodge K500 2-Door Day Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], [[Dodge 500|1968-1970 Dodge K500 2-Door Day Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], [[Dodge 500|1971-1978 Dodge K500 2-Door Day Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], [[Renault Manager|Renault G 260 Manager 2-Door Day Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], і [[Renault Premium#Renault Premium Distribution (1996—2006)|Renault Premium Distribution 2-Door Day Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1996—2006)]]), Night/Day Cab, і Sleeper Cab.

===Renault Premium Lander (2006—2013)===
Renault Premium Lander (2006—2013) — гэта цяжкі камерцыйны грузавік, арыентаваны на будаўніцтва, прызначаны для пазадарожных работ і дыстрыбуцыі грузаў па дарогах. Ён замяняе разрыў паміж арыентаваным на дыстрыбуцыю Renault Premium і трывалым, цяжкім Renault Kerax, прапаноўваючы высокую грузападымальнасць і ўзмоцненае шасі, Renault Premium Lander (2006—2013) прапаноўваў тры асноўныя канфігурацыі кабіны, большы дарожны прасвет і магутныя рухавікі (250—460 к. с.), 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck (пасля-Hansen Horse Drawn Winona Freight Wagon, [[Packard|1905-1919 Packard 3-Ton Truck Chassis with Enclosed Cab and Doors]], [[Mack AC|1920-1923 Mack AC 2-Door All-Steel Enclosed Cab Single-Axle Rigid Chassis Truck with doors]], [[Mack AC|1924-1925 Mack AC 2-Door All-Steel Enclosed Cab Single-Axle Rigid Chassis Truck]], [[Renault NN|1926-1929 Renault type SY Dual Rear Wheel Chassis Cabine]], [[Renault Monasix|Renault Type SZ 15 hp Dual Rear Wheel Châssis Cabine]], [[Renault|Enclosed Cab Camion Renault type ZJC 43 cv 2.5 tonnes]], [[Renault AGx|Renault AGC 2-Door Enclosed Cab 4x2 Rigid Chassis Truck]], [[Austin K4|1939-1945 Austin K4 2-Door Enclosed Cab 4x2 Rigid Chassis Truck]], [[Dodge 100 &quot;Kew&quot;|Dodge 100 &quot;Kew&quot; 2-Door Standard Cab 4x2 Rigid Chassis Lorry]], [[Dodge 300|Dodge 300 LAD 2-Door Standard Cab 4x2 Rigid Chassis Lorry]], [[Dodge 500|1964-1967 Dodge K500 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck]], [[Dodge 500|1968-1970 Dodge K500 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck]], [[Dodge 500|1971-1978 Dodge K500 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck]], [[Renault Maxter|Renault G300 Maxter 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck]], і [[Renault Premium#Renault Premium Lander (1996—2006)|Renault Premium Lander 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck (1996—2006)]]), 2-Door Day Cab Tandem-Axle Rigid Truck (пасля-[[Sentinel Waggon Works|Sentinel DG6 Steam Wagon]], [[Sentinel Waggon Works|1934-1936 Sentinel S6 Steam Wagon]], [[Autocar Company|1937-1949 Autocar Model UD Cabover Tandem Axle Rigid Chassis Truck]], [[Berliet GLA|Berliet GLB 2-Door Standard Cab Tandem Axle Rigid Truck]], [[Berliet GCK|Berliet GCK 160 2-Door Day Cab Tandem Axle Rigid Truck]], [[Dodge 500|1964-1967 Dodge K500 2-Door Day Cab Tandem Axle Rigid Truck]], [[Dodge 500|1968-1970 Dodge K500 2-Door Day Cab Tandem Axle Rigid Truck]], [[Dodge 500|1971-1978 Dodge K500 2-Door Day Cab Tandem Axle Rigid Truck]], [[Renault Maxter|Renault G340 Maxter 2-Door Day Cab Tandem-Axle Rigid Truck]], і [[Renault Premium#Renault Premium Lander (1996—2006)|Renault Premium Lander 2-Door Day Cab Tandem Axle Rigid Truck (1996—2006)]]), 2-Door Day Cab 4x2 Semi-Tractor Truck (пасля-Horse Drawn Case #1 Portable Steam Engine with a tow hitch attached on the back, Garrett and Sons 4CD Traction Engine, [[Mack Senior|1912-1915 Mack Senior All-Steel Windshield Open Cab Single Axle Semi-Tractor Truck with doors]], [[Mack AC|1920-1923 Mack AC 2-Door Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Unit with doors]], [[Mack AC|1924-1925 Mack AC 2-Door All-Steel Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Unit]], [[Renault NN|1926-1929 Renault type SY Dual Rear Wheel Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Unit]], [[Renault Monasix|Renault Type SZ 15 hp Dual Rear Wheel Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Unit]], [[Renault|Renault YGAC 77 hp 6 ton tractor truck]], [[Renault AGx|Renault AGC 2-Door Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Austin K4|1939-1945 Austin K4 2-Door Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Unit]], [[Dodge 100 &quot;Kew&quot;|Dodge 100 &quot;Kew&quot; 2-Door Standard Cab 4x2 Semi-Tractor Unit]], [[Dodge 300|Dodge 300 LAD 2-Door Standard Cab 4x2 Semi-Tractor Unit]], [[Dodge 500|1964-1967 Dodge K500 2-Door Day Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Dodge 500|1968-1970 Dodge K500 2-Door Day Cab 4x2 Semi-Tractor Unit]], [[Dodge 500|1971-1978 Dodge K500 2-Door Day Cab 4x2 Semi-Tractor Unit]], [[Renault Maxter|Renault G300 Maxter 2-Door Day Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]], і [[Renault Premium#Renault Premium Lander (1996—2006)|Renault Premium Lander 2-Door Day Cab 4x2 Semi-Tractor Truck (1996—2006)]]), 2-Door Day Cab Tandem-Axle Semi-Tractor Truck (пасля-[[Sentinel Waggon Works|Sentinel DG6 Tandem-Axle Fifth Wheel Tractor]], [[Sentinel Waggon Works|1934-1936 Sentinel S6 Tandem-Axle Fifth Wheel Tractor]], [[Autocar Company|1937-1949 Autocar Model UD Cabover Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]], [[Berliet GLA|Berliet GLB 2-Door Standard Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], [[Berliet GCK|Berliet GCK 160 2-Door Day Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], [[Dodge 500|1964-1967 Dodge K500 2-Door Day Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], [[Dodge 500|1968-1970 Dodge K500 2-Door Day Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], [[Dodge 500|1971-1978 Dodge K500 2-Door Day Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], [[Renault Maxter|Renault G340 Maxter 2-Door Day Cab Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]], і [[Renault Premium#Renault Premium Lander (1996—2006)|Renault Premium Lander 2-Door Day Cab Tandem-Axle Semi-Tractor Truck (1996—2006)]]), Global Cab, і Sleeper Cab.

===Renault Premium Route (2006—2013)===
Renault Premium Route (2006—2013), частка другога этапу абнаўлення, быў высокаэфектыўным цяжкім цягачом, прызначаным для міжгародніх і рэгіянальных перавозак. Вядомы сваім лёгкім шасі, канкурэнтаздольнай грузападымальнасцю і выдатнай эканоміяй паліва, ён служыў лягчэйшай альтэрнатывай флагману Renault Magnum, Renault Premium Route (2006—2013) прапаноўваў тры асноўныя канфігурацыі кабіны, пабудаванай на трапецападобнай раме (2,3 метра шырынёй спераду, 2,5 метра ззаду): 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck (пасля-Hansen Horse Drawn Winona Freight Wagon, [[Packard|1905-1919 Packard 3-Ton Truck Chassis with Enclosed Cab and Doors]], [[Mack AC|1920-1923 Mack AC 2-Door All-Steel Enclosed Cab Single-Axle Rigid Chassis Truck with doors]], [[Mack AC|1924-1925 Mack AC 2-Door All-Steel Enclosed Cab Single-Axle Rigid Chassis Truck]], [[Renault NN|1926-1929 Renault type SY Dual Rear Wheel Châssis Cabine]], [[Renault Monasix|Renault Type SZ 15 hp Dual Rear Wheel Châssis Cabine]], [[Renault|Enclosed Cab Camion Renault type ZJC 43 cv 2.5 tonnes]], [[Renault AGx|Renault AGC 2-Door Enclosed Cab 4x2 Rigid Chassis Truck]], [[Austin K4|1939-1945 Austin K4 2-Door Enclosed Cab 4x2 Rigid Chassis Truck]], [[Dodge 100 &quot;Kew&quot;|Dodge 100 &quot;Kew&quot; 2-Door Standard Cab 4x2 Rigid Chassis Lorry]], [[Dodge 300|Dodge 300 LAD 2-Door Standard Cab 4x2 Rigid Chassis Lorry]], [[Dodge 500|1964-1967 Dodge K500 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck]], [[Dodge 500|1968-1970 Dodge K500 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck]], [[Dodge 500|1971-1978 Dodge K500 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck]], [[Renault R|1980-1986 Renault Major R350 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck]], [[Renault R|1986-1991 Renault Major R350 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck]], [[Renault R|1992-1997 Renault Major R350 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck]], і [[Renault Premium#Renault Premium Route (1996—2006)|Renault Premium Route 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck (1996—2006)]]), 2-Door Day Cab Tandem-Axle Rigid Truck (пасля-[[Sentinel Waggon Works|Sentinel DG6 Steam Wagon]], [[Sentinel Waggon Works|1934-1936 Sentinel S6 Steam Wagon]], [[Autocar Company|1937-1949 Autocar Model UD Cabover Tandem Axle Rigid Chassis Truck]], [[Berliet GLA|Berliet GLB 2-Door Standard Cab Tandem Axle Rigid Truck]], [[Berliet GCK|Berliet GCK 160 2-Door Day Cab Tandem Axle Rigid Truck]], [[Berliet GR/TR|Berliet GRK10 2-Door Day Cab Tandem Axle Rigid Truck (1961-1969)]], [[Berliet GR/TR|Berliet TR 2-Door Day Cab Tandem Axle Rigid Truck (1970-1975)]], [[Berliet GR/TR|Berliet TR 2-Door Day Cab Tandem Axle Rigid Truck (1975-1980)]], [[Renault R|1980-1986 Renault Major R385 2-Door Day Cab Tandem-Axle Rigid Truck]], [[Renault R|1986-1991 Renault Major R385 2-Door Day Cab Tandem-Axle Rigid Truck]], [[Renault R|1992-1997 Renault Major R385 2-Door Day Cab Tandem-Axle Rigid Truck]], і [[Renault Premium#Renault Premium Route (1996—2006)|Renault Premium Route 2-Door Day Cab Tandem-Axle Rigid Truck (1996—2006)]]), 2-Door Day Cab 4x2 Semi-Tractor Truck (пасля-Horse Drawn Case #1 Portable Steam Engine with a tow hitch attached on the back, Garrett and Sons 4CD Traction Engine, [[Mack Senior|1912-1915 Mack Senior All-Steel Windshield Open Cab Single Axle Semi-Tractor Truck with doors]], [[Mack AC|1920-1923 Mack AC 2-Door Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Unit with doors]], [[Mack AC|1924-1925 Mack AC 2-Door All-Steel Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Unit]], [[Renault NN|1926-1929 Renault type SY Dual Rear Wheel Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Unit]], [[Renault Monasix|Renault Type SZ 15 hp Dual Rear Wheel Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Unit]], [[Renault|Renault YGAC 77 hp 6 ton tractor truck]], [[Renault AGx|Renault AGC 2-Door Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Austin K4|1939-1945 Austin K4 2-Door Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Unit]], [[Dodge 100 &quot;Kew&quot;|Dodge 100 &quot;Kew&quot; 2-Door Standard Cab 4x2 Semi-Tractor Unit]], [[Dodge 300|Dodge 300 LAD 2-Door Standard Cab 4x2 Semi-Tractor Unit]], [[Dodge 500|1964-1967 Dodge K500 2-Door Day Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Dodge 500|1968-1970 Dodge K500 2-Door Day Cab 4x2 Semi-Tractor Unit]], [[Dodge 500|1971-1978 Dodge K500 2-Door Day Cab 4x2 Semi-Tractor Unit]], [[Renault R|1980-1986 Renault Major R350 2-Door Day Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Renault R|1986-1991 Renault Major R350 2-Door Day Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Renault R|1992-1997 Renault Major R350 2-Door Day Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]], і [[Renault Premium#Renault Premium Route (1996—2006)|Renault Premium Route 2-Door Day Cab 4x2 Semi-Tractor Truck (1996—2006)]]), 2-Door Day Cab Tandem-Axle Semi-Tractor Truck (пасля-[[Sentinel Waggon Works|Sentinel DG6 Tandem-Axle Fifth Wheel Tractor]], [[Sentinel Waggon Works|1934-1936 Sentinel S6 Tandem-Axle Fifth Wheel Tractor]], [[Autocar Company|1937-1949 Autocar Model UD Cabover Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]], [[Berliet GLA|Berliet GLB 2-Door Standard Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], [[Berliet GCK|Berliet GCK 160 2-Door Day Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], [[Berliet GR/TR|Berliet GRK10 2-Door Day Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1961-1969)]], [[Berliet GR/TR|Berliet TR 2-Door Day Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1970-1975)]], [[Berliet GR/TR|Berliet TR 2-Door Day Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1975-1980)]], [[Renault R|1980-1986 Renault Major R385 2-Door Day Cab Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]], [[Renault R|1986-1991 Renault Major R385 2-Door Day Cab Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]], [[Renault R|1992-1997 Renault Major R385 2-Door Day Cab Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]], і [[Renault Premium#Renault Premium Route (1996—2006)|Renault Premium Route 2-Door Day Cab Tandem-Axle Semi-Tractor Truck (1996—2006)]]), Sleeper Cab, і Long Distance Sleeper Cab (High Roof).

[[Катэгорыя:Грузавыя аўтамабілі]]</text>
      <sha1>bddvss70kuked87kjur5ysgey6u0sau</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Гутаркі ўдзельніка:PaulLim11</title>
    <ns>3</ns>
    <id>302991</id>
    <revision>
      <id>2677077</id>
      <timestamp>2026-07-02T04:51:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ліцьвін</username>
        <id>847</id>
      </contributor>
      <comment>Вітаем</comment>
      <origin>2677077</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16" sha1="fbn7wwakni74vxuz1x9rcjfgbiynfll" xml:space="preserve">{{Вітаем}}</text>
      <sha1>fbn7wwakni74vxuz1x9rcjfgbiynfll</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Файл:FC Astana Logo.svg</title>
    <ns>6</ns>
    <id>302992</id>
    <revision>
      <id>2677094</id>
      <timestamp>2026-07-02T07:50:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dymitr</username>
        <id>10914</id>
      </contributor>
      <comment>{{Абгрунтаваньне добрасумленнага выкарыстаньня
| апісаньне     = Лягатып футбольнага клюбу «[[Астана (футбольны клюб)|Астана]]»
| аўтар         = Астана футбол клубы
| час стварэньня = 2023
| крыніца       = Афіцыйны сайт клюбу
| артыкул       = Астана (футбольны клюб)
| частка        = Поўная выява лягатыпа
| разрозьненьне = Так
| мэта          = Дапамагчы чытычам ідэнтыфікаваць спартовую каманду
| заменнасьць   = Гэта лягатып футбольнага клюбу, таму для яго няма свабоднай замены
| іншае...</comment>
      <origin>2677094</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="996" sha1="118tba3fxdm3q17ckrj8hcpnjbrc0zy" xml:space="preserve">== Апісаньне ==
{{Абгрунтаваньне добрасумленнага выкарыстаньня
| апісаньне     = Лягатып футбольнага клюбу «[[Астана (футбольны клюб)|Астана]]»
| аўтар         = Астана футбол клубы
| час стварэньня = 2023
| крыніца       = Афіцыйны сайт клюбу
| артыкул       = Астана (футбольны клюб)
| частка        = Поўная выява лягатыпа
| разрозьненьне = Так
| мэта          = Дапамагчы чытычам ідэнтыфікаваць спартовую каманду
| заменнасьць   = Гэта лягатып футбольнага клюбу, таму для яго няма свабоднай замены
| іншае         = Выява — прадмет грамадзкага інтарэсу
}}
== Ліцэнзія ==
{{SVG-лягатып}}</text>
      <sha1>118tba3fxdm3q17ckrj8hcpnjbrc0zy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Файл:Saburtalo Tbilisi Logo.png</title>
    <ns>6</ns>
    <id>302993</id>
    <revision>
      <id>2677096</id>
      <timestamp>2026-07-02T08:00:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dymitr</username>
        <id>10914</id>
      </contributor>
      <comment>{{Абгрунтаваньне добрасумленнага выкарыстаньня
| апісаньне     = Лягатып футбольнага клюбу «[[Ібэрыя 1999 Тбілісі|Ібэрыя 1999]]» Тбілісі
| аўтар         = Football Club Iberia 1999
| час стварэньня = XXI стагодзьдзе
| крыніца       = Афіцыйны сайт клюбу
| артыкул       = Ібэрыя 1999 Тбілісі
| частка        = Поўная выява лягатыпа
| разрозьненьне = Так
| мэта          = Дапамагчы чытычам ідэнтыфікаваць спартовую каманду
| заменнасьць   = Гэта лягатып футбольнага клюбу, таму для яго няма свабод...</comment>
      <origin>2677096</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1003" sha1="t57ap01y2c4sxp5x6y9xid24z23fyev" xml:space="preserve">== Апісаньне ==
{{Абгрунтаваньне добрасумленнага выкарыстаньня
| апісаньне     = Лягатып футбольнага клюбу «[[Ібэрыя 1999 Тбілісі|Ібэрыя 1999]]» Тбілісі
| аўтар         = Football Club Iberia 1999
| час стварэньня = XXI стагодзьдзе
| крыніца       = Афіцыйны сайт клюбу
| артыкул       = Ібэрыя 1999 Тбілісі
| частка        = Поўная выява лягатыпа
| разрозьненьне = Так
| мэта          = Дапамагчы чытычам ідэнтыфікаваць спартовую каманду
| заменнасьць   = Гэта лягатып футбольнага клюбу, таму для яго няма свабоднай замены
| іншае         = Выява — прадмет грамадзкага інтарэсу
}}
== Ліцэнзія ==
{{Лягатып}}</text>
      <sha1>t57ap01y2c4sxp5x6y9xid24z23fyev</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Файл:FC Alashkert Logo.png</title>
    <ns>6</ns>
    <id>302994</id>
    <revision>
      <id>2677098</id>
      <timestamp>2026-07-02T08:04:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dymitr</username>
        <id>10914</id>
      </contributor>
      <comment>{{Абгрунтаваньне добрасумленнага выкарыстаньня
| апісаньне     = Лягатып футбольнага клюбу «[[Алашкерт Ерэван|Алашкерт]]» Ерэван
| аўтар         = Ֆուտբոլային Ակումբ Ալաշկերտ
| час стварэньня = 2017
| крыніца       = Афіцыйны сайт клюбу
| артыкул       = Алашкерт Ерэван
| частка        = Поўная выява лягатыпа
| разрозьненьне = Так
| мэта          = Дапамагчы чытычам ідэнтыфікаваць спартовую каманду
| заменнасьць   = Гэта лягатып футбольнага клюбу, таму для яго няма свабоднай замены
| іншае...</comment>
      <origin>2677098</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="999" sha1="mmw2dl951l1r57mgy43gu2pgxh34zwh" xml:space="preserve">== Апісаньне ==
{{Абгрунтаваньне добрасумленнага выкарыстаньня
| апісаньне     = Лягатып футбольнага клюбу «[[Алашкерт Ерэван|Алашкерт]]» Ерэван
| аўтар         = Ֆուտբոլային Ակումբ Ալաշկերտ
| час стварэньня = 2017
| крыніца       = Афіцыйны сайт клюбу
| артыкул       = Алашкерт Ерэван
| частка        = Поўная выява лягатыпа
| разрозьненьне = Так
| мэта          = Дапамагчы чытычам ідэнтыфікаваць спартовую каманду
| заменнасьць   = Гэта лягатып футбольнага клюбу, таму для яго няма свабоднай замены
| іншае         = Выява — прадмет грамадзкага інтарэсу
}}
== Ліцэнзія ==
{{Лягатып}}</text>
      <sha1>mmw2dl951l1r57mgy43gu2pgxh34zwh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Пан Тадэвуш (фільм, 1928)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>302995</id>
    <revision>
      <id>2677104</id>
      <timestamp>2026-07-02T08:55:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dzejka</username>
        <id>92386</id>
      </contributor>
      <comment>[[ВП:Вікіфікатар|вікіфікацыя]] pl.wikipedia.org/wiki/Pan_Tadeusz_(film_1928)</comment>
      <origin>2677104</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4833" sha1="0bqnngi85cecytz5ml59ool2t14jb9r" xml:space="preserve">{{Іншыя значэньні|Пан Тадэвуш (неадназначнасьць)}}
{{Фільм}}
'''«Пан Тадэвуш»''' ({{мова-pl|Pan Tadeusz}}) — польскі чорна-белы нямы мастацкі фільм 1928 году, экранізацыя аднайменнай эпапеі [[Адам Міцкевіч|Адама Міцкевіча]] (1834). Здымаўся ў Беларусі каля возера [[Сьвіцязь]]. Рэжысэр — [[Рышард Ардынскі]], сцэнарысты — Анджэй Струг і Фэрдынанд Гётэль. Фільм быў страчаны падчас вайны, часткова адноўлены ў 2006 годзе.

== Гісторыя стварэньня ==
Рышард Ардынскі здымаў фільм у 1928 годзе, між іншым, у Заходняй Беларусі, у маёнтку [[Чамброў]] каля Сьвіцязі, дзе праходзіла дзяцінства Адама Міцкевіча. Таксама выкарыстоўваліся плэнэры палацавага ансамблю ў [[Радзеёвіцы|Радзеёвіцах]] ([[Мазавецкае ваяводзтва]])&lt;ref&gt;[https://filmpolski.pl/fp/index.php?film=22300 Pan Tadeusz] Filmpolski.pl&lt;/ref&gt;. Над сцэнаграфіяй, касьцюмамі і рэквізытам працавала група кансультантаў, а ў батальных сцэнах удзельнічалі 1-ы полк швалежэраў Юзэфа Пілсудзкага і 4-ы полк уланаў Занямоньскіх&lt;ref name=&quot;filmweb201401&quot;&gt;[http://www.filmweb.pl/news/%22Pan+Tadeusz%22+na+DVD.+Najnowsze+wydawnictwo+Filmoteki+Narodowej-101807 &quot;'Pan Tadeusz' na DVD. Najnowsze wydawnictwo Filmoteki Narodowej&quot;]. filmweb.pl&lt;/ref&gt;.

== Выхад фільму ==
Прэм’ера адбылася 9 лістапада 1928 году ў Варшаве ў прысутнасьці прэзыдэнта [[Ігнацы Масьціцкі|Ігнацыя Масьціцкага]] і маршалка [[Юзэф Пілсудзкі|Юзэфа Пілсудзкага]]. У тагачасным друку фільм анансаваўся як «кінаэпапея несмяротнага твору Адама Міцкевіча», юбілейны вобраз і «супрадукцыя да дзесяцігодзьдзя незалежнасьці Польшчы». Праект стаў камэрцыйным посьпехам&lt;ref name=&quot;filmweb201401&quot;/&gt;.

== Лёс фільму ==
Падчас [[Другая сусьветная вайна|Другой сусьветнай вайны]] фільм лічыўся страчаным. У 1950-х гадах былі знойдзеныя фрагмэнты агульнай працягласьцю 42 хвіліны. У 2006 годзе ва [[Уроцлаў|Ўроцлаве]] знайшлі новыя часткі, што дазволіла лічбава рэканструяваць каля 120 хвілін арыгінальнага матэрыялу (першапачатковая вэрсія доўжылася больш за тры гадзіны).

9 лістапада 2012 году ў варшаўскім кінатэатры «Ілюзіён» адбылася прэм’ера адрэстаўраванай вэрсіі з сучасным музычным суправаджэньнем Тадэвуша Возьняка&lt;ref&gt;[http://www.tokfm.pl/Tokfm/1,102433,12794920,_Niewyobrazalny_budzet__wielka_produkcja____Pan_Tadeusz_.html &quot;Niewyobrażalny budżet, wielka produkcja”. „Pan Tadeusz” z 1928 cudem ocalał podczas wojny] Patrycja Wanat, tokfm.pl&lt;/ref&gt;. У студзені 2014 году Нацыянальная фільматэка выдала фільм на DVD&lt;ref name=&quot;filmweb201401&quot;/&gt;.

== У ролях ==
* Войцех Брыдзіньскі — Адам Міцкевіч
* Станіслаў Кнакэ-Завадзкі — судзьдзя Сапліца
* Ян Шыманскі — Яцэк Сапліца (ксёндз Робак)
* Марыюш Машыньскі — Граф
* Леон Лушчэўскі — Тадэвуш Сапліца
* Гелена Сулімова — Тэлімэна
* Зоф’я Заянчкоўская — Зося

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

{{бібліяінфармацыя}}
[[Катэгорыя:Фільмы 1928 году]]
[[Катэгорыя:Фільмы, зьнятыя ў Беларусі]]
[[Катэгорыя:Польскія фільмы]]
[[Катэгорыя:Драматычныя фільмы]]
[[Катэгорыя:Згубленыя фільмы]]
[[Катэгорыя:Экранізацыі літаратурных твораў]]</text>
      <sha1>0bqnngi85cecytz5ml59ool2t14jb9r</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>