Вікіпэдыя be_x_oldwiki https://be-tarask.wikipedia.org/wiki/%D0%93%D0%B0%D0%BB%D0%BE%D1%9E%D0%BD%D0%B0%D1%8F_%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%BA%D0%B0 MediaWiki 1.47.0-wmf.9 first-letter Мэдыя Спэцыяльныя Абмеркаваньне Удзельнік Гутаркі ўдзельніка Вікіпэдыя Абмеркаваньне Вікіпэдыі Файл Абмеркаваньне файла MediaWiki Абмеркаваньне MediaWiki Шаблён Абмеркаваньне шаблёну Дапамога Абмеркаваньне дапамогі Катэгорыя Абмеркаваньне катэгорыі Партал Абмеркаваньне парталу TimedText TimedText talk Модуль Абмеркаваньне модулю Event Event talk 0 2394 2677366 2676461 2026-07-03T18:47:34Z Dymitr 10914 /* Дэмаграфія */ артаграфія, [[Вікіпэдыя:Выявы|выява]] 2677366 wikitext text/x-wiki {{Краіна2 | Назва на мове краіны = United States of America |Краіна ў родным склоне=Злучаных Штатаў Амэрыкі | Код мовы назвы краіны = en | Катэгорыя = ЗША | СУП ППЗ = $20,9 трлн<ref name="СУПППЗ2020">{{Спасылка|url=https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2021/April/weo-report?c=512,914,612,614,311,213,911,314,193,122,912,313,419,513,316,913,124,339,638,514,218,963,616,223,516,918,748,618,624,522,622,156,626,628,228,924,233,632,636,634,238,662,960,423,935,128,611,321,243,248,469,253,642,643,939,734,644,819,172,132,646,648,915,134,652,174,328,258,656,654,336,263,268,532,944,176,534,536,429,433,178,436,136,343,158,439,916,664,826,542,967,443,917,544,941,446,666,668,672,946,137,546,674,676,548,556,678,181,867,682,684,273,868,921,948,943,686,688,518,728,836,558,138,196,278,692,694,962,142,449,564,565,283,853,288,293,566,964,182,359,453,968,922,714,862,135,716,456,722,942,718,724,576,936,961,813,726,199,733,184,524,361,362,364,732,366,144,146,463,528,923,738,578,537,742,866,369,744,186,925,869,746,926,466,112,111,298,927,846,299,582,487,474,754,698,&s=PPPGDP,&sy=2020&ey=2020&ssm=0&scsm=1&scc=0&ssd=1&ssc=0&sic=0&sort=subject&ds=.&br=0 |загаловак=Сьпіс краін паводле СУП|праект=База дадзеных Сусьветны экнамічны агляд (красавік 2021)|дата=28 жніўня 2021|мова=en|выдавец=Міжнародны валютны фонд}}</ref> | СУП ППЗ на чалавека = ${{лік|63416}}<ref>{{спасылка|url=https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2021/April/weo-report?c=111,&s=NGDPPC,&sy=2020&ey=2020&ssm=0&scsm=1&scc=0&ssd=1&ssc=0&sic=0&sort=country&ds=.&br=1|загаловак=Report|мова=en|праект=World Economic Outlook database: April 2021}}</ref> |Часавы пас=6 часавых пасаў|Лацінка=Złučanyja Štaty Ameryki}} '''Злу́чаныя Шта́ты Амэ́рыкі''' (скарочана '''ЗША''', {{мова-en|The United States of America}}, скарочана таксама ''USA'', ''US'') — фэдэратыўная рэспубліка<ref>{{Кніга|загаловак=The New York Times Guide to Essential Knowledge: A Desk Reference for the Curious Mind|выданьне=Second Edition|выдавецтва=St. Martin’s Press|год=2007|pages=632|isbn=978-0-312-37659-8}}.</ref><ref>{{Кніга|аўтар=Onuf, Peter S.|год=1983|загаловак=The Origins of the Federal Republic: Jurisdictional Controversies in the United States, 1775—1787|месца=Philadelphia|выдавецтва=University of Pennsylvania Press|isbn=978-0-8122-1167-2}}</ref> ў [[Паўночная Амэрыка|Паўночнай Амэрыцы]], якая складаецца з 50 штатаў, адной [[Вашынгтон (акруга Калюмбія)|фэдэральнай акругі]] і некалькіх астраўных тэрыторыяў. 48 штатаў і фэдэральная акруга Калюмбія знаходзяцца ў цэнтральнай частцы Паўночнай Амэрыкі паміж [[Канада]]й і [[Мэксыка]]й. Штат [[Аляска (штат)|Аляска]] зьяўляецца самым паўночным зь іх і месьціцца ў паўночна-заходняй частцы мацерыка, у той час як 50-ы штат, [[Гаваі]], уяўляе сабой архіпэляг у сярэдзіне [[Ціхі акіян|Ціхага акіяну]]. Дзяржава таксама мае пяць населеных і дзевяць незаселеных тэрыторыяў у Ціхім акіяне й [[Карыбскае мора|Карыбскім басэйне]]. Гістарычна склаўся падзел ЗША на тры галоўныя рэгіёны: Поўнач, Поўдзень і Захад. З агульнай плошчай у 9,83 млн км² у Злучаных Штатах пражываюць каля 322 млн чалавек (2016 год). Краіна зьяўляецца чацьвёртай паводле велічыні агульнай плошчы й трэцяй паводле колькасьці насельніцтва. ЗША зьяўляюцца аднымі з самых этнічна разнастайнымі й шматнацыянальнымі краінамі сьвету, у выніку буйнамаштабнай іміграцыі са шматлікіх краінаў сьвету<ref>{{Кніга|аўтар=Adams, J.Q.; Strother-Adams, Pearlie|год=2001|загаловак=Dealing with Diversity|месца=Chicago|выдавецтва=Kendall/Hunt|isbn=0-7872-8145-X}}.</ref>. Геаграфія й клімат Злучаных Штатаў таксама надзвычай разнастайныя, то бок яны зьяўляюцца домам для самых разнастайных відаў дзікіх жывёлаў. Злучаныя Штаты зьяўляюцца разьвітай краінай і маюць адну з самых вялікіх нацыянальных эканомік. [[Сукупны ўнутраны прадукт|СУП]] у 2020 годзе, паводле ацэнкі Міжнароднага валютнага фонду склаў $20,9 трлн, то бок каля 15% [[парытэт пакупніцкай здольнасьці|парытэту пакупніцкай здольнасьці]]<ref name="СУПППЗ2020"/>. Эканоміка падсілкоўваецца багацьцем прыродных рэсурсаў і самай высокай у сьвеце прадукцыйнасьці працы<ref>{{Спасылка|url=http://www.cbsnews.com/2100-500395_162-3228735.html|загаловак=U.S. Workers World’s Most Productive|выдавец=CBS|мова=en|копія=http://web.archive.org/web/20120331020846/www.cbsnews.com/2100-500395_162-3228735.html|дата копіі=31 сакавіка 2012}}</ref>. Паводле велічыні СУП на душу насельніцтва ў 2020 годзе ЗША займалі 7-ы радок у сьвеце<ref>{{Спасылка|url=https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2021/April/weo-report?c=512,914,612,614,311,213,911,314,193,122,912,313,419,513,316,913,124,339,638,514,218,963,616,223,516,918,748,618,624,522,622,156,626,628,228,924,233,632,636,634,238,662,960,423,935,128,611,321,243,248,469,253,642,643,939,734,644,819,172,132,646,648,915,134,652,174,328,258,656,654,336,263,268,532,944,176,534,536,429,433,178,436,136,343,158,439,916,664,826,542,967,443,917,544,941,446,666,668,672,946,137,546,674,676,548,556,678,181,867,682,684,273,868,921,948,943,686,688,518,728,836,558,138,196,278,692,694,962,142,449,564,565,283,853,288,293,566,964,182,359,453,968,922,714,862,135,716,456,722,942,718,724,576,936,961,813,726,199,733,184,524,361,362,364,732,366,144,146,463,528,923,738,578,537,742,866,369,744,186,925,869,746,926,466,112,111,298,927,846,299,582,487,474,754,698,&s=NGDPRPPPPC,&sy=2020&ey=2020&ssm=0&scsm=1&scc=0&ssd=1&ssc=0&sic=0&sort=subject&ds=.&br=1|загаловак=Report for Selected Countries and Subjects|выдавец=Міжнародны валютны фонд|мова=en|дата=11 лістапада 2023}}</ref>. У той час як эканоміка ЗША лічыцца постіндустрыяльнай, яна працягвае заставацца адным з найбуйнейшых сусьветных вытворцаў<ref>{{Спасылка|копія=https://web.archive.org/web/20121013211628/http://americanmanufacturing.org/category/issues/jobs-and-economy/manufacturing-jobs-and-us-economy|загаловак=Manufacturing, Jobs and the U.S. Economy|выдавец=Alliance for American Manufacturing|дата публікацыі=2013|url=http://americanmanufacturing.org/category/issues/jobs-and-economy/manufacturing-jobs-and-us-economy}}</ref>. ЗША мае самы высокі сярэдні й мэдыяльны паказчык прыбытку хатняй гаспадаркі сярод краінаў [[Арганізацыя эканамічнага супрацоўніцтва і разьвіцьця|АЭСР]], а таксама самы высокі сярэдні заробак<ref>[http://www.oecdbetterlifeindex.org/topics/income/ OECD Better Life Index]. OECD Publishing.</ref><ref>[http://www.oecd-ilibrary.org/social-issues-migration-health/society-at-a-glance-2011/household-income_soc_glance-2011-6-en Household Income]. Society at a Glance 2011: OECD Social Indicators. OECD Publishing.</ref>, аднак займае чацьвёрты радок паводле нераўнамернага разьмеркаваньня даходаў сярод краінаў АЭСР<ref>[http://www.oecd.org/els/soc/OECD2013-Inequality-and-Poverty-8p.pdf Crisis squeezes income and puts pressure on inequality and poverty]. OECD</ref>. Прыкладна 16% насельніцтва жыве ў [[беднасьць|беднасьці]]<ref>[http://washington.cbslocal.com/2012/11/15/census-u-s-poverty-rate-spikes-nearly-50-million-americans-affected/ Census: U.S. Poverty Rate Spikes, Nearly 50 Million Americans Affected] CBS.</ref>. На краіну прыпадае 39% глябальных вайсковых выдаткаў<ref>{{Спасылка|копія=https://web.archive.org/web/20130415232842/http://books.sipri.org/product_info?c_product_id=458|загаловак=Trends in world military expenditure|дата публікацыі=2012|выдавец=Stockholm International Peace Research Institute|url=http://books.sipri.org/product_info?c_product_id=458}}</ref>, што робіць ЗША найбольш эканамічна й вайскова моцнай дзяржавай у сьвеце, вядомай палітычнай і культурнай сілай, а таксама лідэрам у галіне навуковых дасьледаваньняў і тэхналягічных інавацыяў. == Гісторыя == {{Глядзіце таксама|Дзікі Захад}} Людзі на тэрыторыі ЗША ўпершыню зьявіліся, паводле ацэнак архэолягаў, ад 12 да 40 тысячаў гадоў таму. Як мяркуецца, яны трапілі сюды праз [[Аляска (штат)|Аляску]], якая ў той час злучалася з [[Азія]]й. === Заснаваньне === Гісторыя ангельскіх паселішчаў, зь якіх пасьля сфармаваліся ЗША, пачалася з заснаваньня [[Джэймстаўн]]у ў [[Вірджынія|Вірджыніі]] ў [[1607]] годзе. У 1696 годзе прыняцьце чарговага закону аб мараплаўстве і ўсталяваньне новага міністэрства гандлю [[Вялікабрытанія|Вялікабрытаніі]] заклалі асновы імпэрскай сыстэмы. На працягу дзевяці дзесяцігодзьдзяў утварыліся [[трынаццаць калёніяў]], там разьвілася сыстэма рабаўладаньня, укараніліся ангельская культура, [[ангельская мова]] і брытанскія палітычныя інстытуты. Наступны пэрыяд каляніяльнай гісторыі (1696—1763) быў адзначаны малаважнымі зьменамі ў сыстэме імпэрскае адміністрацыі і пераўтварэньнем практычна ўсіх бакоў жыцьця калёніяў. У гэты час адбываўся няўхільны рост насельніцтва, разьвівалася дынамічная, арыентаваная на экспарт, эканоміка, умацоўваўся аўтарытэт асамблеяў — незалежных інстытутаў прадстаўнічай улады, рэлігійнае і культурнае жыцьцё калёніяў дзівіла сваёй разнастайнасьцю. Усе сем дзесяцігодзьдзяў былі апаленыя пажарамі эўрапейскіх войнаў, якія дакочваліся і да амэрыканскіх берагоў. Гэтыя войны спрыялі кансалідацыі калёніяў з мэтраполіяй у агульным змаганьні супраць французаў і гішпанцаў, што асталяваліся ў Амэрыцы. У выніку гэтых войнаў гішпанцаў выціснулі з [[Флорыда|Флорыды]], а французаў — з [[Канада|Канады]], і ад 13 калёніяў была адведзена пагроза зьнешняй агрэсіі. === Нацыянальны рух === [[Файл:Declaration independence.jpg|міні|250пкс|зьлева|Падпісаньне [[Дэклярацыя незалежнасьці ЗША|дэклярацыі незалежнасьці]]]] Агульная колькасьць насельніцтва калёніяў перавысіла ў 1760-я гады 150 тысячаў чалавек<ref>{{Кніга|аўтар = |частка = |загаловак =Нарысы амерыканскай гісторыі |арыгінал = |спасылка = |адказны =Пер. Л.Калабан|выданьне = |месца = |выдавецтва = Інфарм. агенцтва Злуч. Штатаў Амерыкі|год = |том = |старонкі =60|сэрыя = |isbn = |наклад = }}</ref>. У 1763 годзе брытанскі ўрад паспрабаваў замацаваць свой кантроль над амэрыканскімі паселішчамі. Новае імпэрскае заканадаўства выклікала бурную рэакцыю ў калёніях. Сутыкнуўшыся з апазыцыяй, у 1770 годзе Вялікабрытанія адмяніла мыты на ўсё акрамя [[гарбата|гарбаты]], якая была прадметам раскошы ў калёніях. На працягу трохгадовага пэрыяду спакою адносна невялікая колькасьць радыкалаў прыкладалі намаганьні, каб працягнуць спрэчку. Найбольш уплывовым лідэрам сярод радыкалаў быў Сэм’юэл Адамз з [[Масачусэтс]]у, які строга прытрымліваўся адной мэты — незалежнасьці<ref>{{Кніга|аўтар = |частка = |загаловак =Нарысы амерыканскай гісторыі |арыгінал = |спасылка = |адказны =Пер. Л.Калабан|выданьне = |месца = |выдавецтва =Інфарм. агенцтва Злуч. Штатаў Амерыкі |год = |том = |старонкі =66|сэрыя = |isbn = |наклад = }}</ref>. У 1773 годзе ўплывовая кампанія «Іст-Індыя» атрымала ад Вялікабрытаніі права на манапольны экспарт гарбаты да калёніяў. Па ўсім Атлянтычным узьбярэжжы агентаў кампаніі «Іст-Індыя» вымагалі пайсьці ў адстаўку, а новыя пастаўкі альбо вярталі ў Вялікабрытанію, альбо складавалі ў портах. Уночы 16 сьнежня 1773 году група мужчынаў на чале з Сэм’юэлам Адамзам, пераапранутая ў індзейцаў-магаўкаў, узышлі на борты трох брытанскіх суднаў, што стаялі на якары, і выкінулі ўвесь груз гарбаты ў Бостанскую бухту. Афіцыйныя колы Вялікабрытаніі амаль што аднадушна асудзілі гэтую падзею, што атрымала назву «[[Бостанскае чаяваньне]]», як акт вандалізму і патрабавалі заканадаўчых мераў, якія б паставілі каляністаў на месца. 5 верасьня 1774 году ў [[Філадэлфія|Філадэлфіі]] пачаў сваю працу [[Першы Кантынэнтальны кангрэс]], на якім была прынятая дэклярацыя пра правы амэрыканскіх калёніяў на «жыцьцё, волю і ўласнасьць» і прынята рашэньне аб’явіць гандлёвы байкот Вялікабрытаніі. У [[1776]] годзе калёніі прынялі Дэклярацыю незалежнасьці. Да 1783 году мяцежныя калёніі заваявалі незалежнасьць сілай зброі і ўтварылі вольную канфэдэрацыю пад назовам Злучаныя Штаты Амэрыкі. У 1789 годзе сувэрэннымі грамадзянамі некалькіх штатаў была ўхваленая [[Канстытуцыя ЗША|канстытуцыя]], якая заклала асновы новай дзяржавы. === Узбуйненьне === [[Файл:USA Territorial Growth small.gif|міні|300пкс|Гістарычная храналёгія ЗША]] Паводле [[Перапіс насельніцтва ЗША 1790 году|першага перапісу 1790 году]] ў краіне пражывалі каля 4 млн чалавек. За пэрыяд з 1790 па 1815 гады колькасьць насельніцтва падвоілася, а да 1860 году дасягнула 31,5 млн. На працягу першай паловы XIX стагодзьдзя адбывалася міграцыя амэрыканцаў на захад. Насельніцтва Паўночна-Заходняй тэрыторыі, дзе ўтварыліся штаты [[Агаё]], [[Індыяна]], [[Іліной]], [[Мічыган]] і [[Вісконсін]], узрасло з 51 тысячаў у 1800 годзе да 6,9 млн у 1860 годзе. За той жа пэрыяд колькасьць насельніцтва [[Новая Ангельшчына|Новай Ангельшчыны]] ўзрасла з 1,2 млн чалавек да 3,1 млн. У 1790 годзе ў складзе насельніцтва пераважалі выхадцы з Брытанскіх астравоў, але былі таксама прадстаўнікі іншых нацыянальнасьцяў, як то [[немцы]], [[валійцы]], [[французы]], [[швайцарцы]], [[нідэрляндцы]]. Этнічны склад насельніцтва фактычна заставаўся нязьменным да наплыву нямецкіх і [[ірляндцы|ірляндзкіх]] імігрантаў у 1840—1850-я гады. У 1790 годзе афрыканцы, якія былі дастаўленыя сюды ў якасьці рабоў, складалі пятую частку ўсяго насельніцтва, аднак з-за заняпаду тытуняводзтва ўвоз рабоў скарачаўся. Падчас Вайны за незалежнасьць у большасьці штатах увоз рабоў быў забаронены, і ў 1808 годзе Кангрэс ЗША заканадаўча замацаваў гэтую забарону. Аднак падпольны гандаль рабамі квітнеў яшчэ доўгія гады. Падчас рэвалюцыі рабы ў большасьці паўночных штатаў здабылі волю, аднак ім рэдка даводзілася атрымаць усе грамадзянскія правы. Імкненьне амэрыканцаў пашырыць тэрыторыі на захад прывяло да шэрагу доўгіх войнаў з [[індзейцы|індзейцамі]] і гішпанцамі. Купля тэрыторыі [[Луізыяна|Луізыяны]] ў французаў у 1803 годзе амаль удвая павялічыла памер краіны — гэтая тэрыторыя значна пераўзыходзіла сучасны аднайменны штат, распасьціраючыся да Канады<ref>[http://www.nps.gov/archive/jeff/lewisclark2/circa1804/heritage/louisianapurchase/louisianapurchase.htm Louisiana Purchase]. National Park Services.</ref>. Сэрыя амэрыканскіх ваенных уварваньняў у [[Флорыда|Флорыду]] прывяла да таго, што [[Гішпанія]] павінна была саступіць частку ўзьбярэжжа [[Мэксыканскі заліў|Мэксыканскага заліву]] ў 1819 годзе. У гэтыя часы шырока было пашырана будаўніцтва [[Чыгунка|чыгункі]]. З 1820 па 1850 гады Джэксанава дэмакратыя пачала падвяргацца шэрагу рэформаў, якія ўключалі пашырэньне выбарчага права для мужчынаў. Гэта прывяло да ўзьнікненьня дзьвюхпартыйнай сыстэмы з 1828 па 1854 гады. У 1845 годзе ЗША анэксавала [[Тэхас|Рэспубліку Тэхас]]. [[Арэгонская дамова]] 1846 году зь Вялікабрытаніяй прывяла да ўсталяваньня кантролю ЗША сучасным амэрыканскім паўночным захадам. Перамога ў амэрыкана-мэксыканскай вайне прывяла да саступкі Мэксыкай [[Каліфорнія|Каліфорніі]] і вялікай часткі сучаснага паўднёвага захаду ЗША. [[Залатая ліхаманка]] 1848—1849 гадоў у Каліфорніі стымулявала міграцыю ў заходні рэгіён краіны і стварэньне дадатковых заходніх штатаў. Пасьля [[Грамадзянская вайна ў ЗША|грамадзянскай вайны]] ў ЗША, новыя транскантынэнтальная чыгунка паскорыла [[перасяленьне]] на захад, і, тым самым, павелічэньнем канфліктаў з карэннымі народамі Амэрыкі. У сярэдзіне ХІХ стагодзьдзя ў выніку працяглых спробаў [[Расейская імпэрыя|Расея]] прадае ЗША [[Аляска (штат)|Аляску]], якая ў 1959 годзе атрымала статус дадатковага штату краіны. Пазьней далучаныя Гаваі й Пуэрта-Рыка, пры гэтым апошняя тэрыторыя дагэтуль ня мае статусу штату (аднак у рэгіёне дзейнічаюць рухі, мэтаю якіх зьяўляецца здабыцьцё статусу штату для тэрыторыі). == Геаграфія == [[Файл:Barns grand tetons.jpg|міні|250пкс|Скалістыя горы]] Злучаныя Штаты ўтвараюць чацьвертую паводле плошчы краіну ў сьвеце пасьля [[Расея|Расеі]], [[Канада|Канады]] й [[Кітай|Кітаю]]. Кантынэнтальная частка ЗША займае тэрыторыю ад Атлянтычнага да Ціхага акіянаў, і пралягае паміж [[Канада]]й, [[Мэксыка]]й і Мэксыканскай затокай. [[Аляска (штат)|Аляска]] — самы вялікі паводле плошчы штат. Ён аддзелены ад кантынэнтальнай часткі Канадай, берагі Аляскі — на Ціхім і Паўночным акіяне. [[Гаваі]] ўтвараюць архіпэляг у Ціхім акіяне на паўднёвы захад ад Паўночнай Амэрыкі. [[Пуэрта-Рыка]] — востраў у [[Карыбскае мора|Карыбскім моры]]. Тэрыторыя краіны амаль цалкам знаходзіцца ў Заходнім пашар’і Зямлі, аднак выключэньне складае толькі тэрыторыя [[Гуам]]у і заходняя частка Аляскі. === Будова паверхні === [[Файл:Dry Arkansas River.jpg|міні|250пкс|Вялікія раўніны]] Асноўную частку тэрыторыі ЗША паводле асаблівасьцяў рэльефу дзеляць на восем правінцыяў: [[Апалачы (горы)|Апалачы]], Берагавыя раўніны, Унутраныя ўзвышшы, Унутраныя раўніны, узвышша ля возера Верхняга, [[Скалістыя горы]], Міжгорныя плято і Ціхаакіянскія Берагавыя горы. Аляска і [[Гавайскія астравы]] таксама зьяўляюцца самастойнымі правінцыямі. Найвышэйшы пункт краіны — [[Дэналі]], якая месьціцца ў штаце Аляска і мае вышыню ў 6193 мэтры. === Клімат === ЗША адрозьніваюцца вялікай разнастайнасьцю кліматычных умоваў. На асноўнай тэрыторыі краіны вылучаюць дзьве галоўныя кліматычныя вобласьці — Усходнюю і Заходнюю. Мяжа паміж імі праходзіць прыкладна ўздоўж мэрыдыяну 100° з. д. Усходняя вобласьць у цэлым характарызуецца вільготным кліматам зь сярэдняй гадавой колькасьцю ападкаў ад 500 мм уздоўж мэрыдыяну 100° з.д. да больш 1500 мм на паўднёвым усходзе. Асноўная крыніца ападкаў — цёплае вільготнае паветра, якое паступае з боку Мэксіканскага заліву, і — у значна меншай ступені — з боку Атлянтычнага акіяну. Тэмпэратуры ў гэтай вобласьці больш залежаць ад шыраты мясцовасьці, чым ад вышыні паверхні, і даволі раўнамерна падвышаюцца з поўначы на поўдзень. У выніку лета на поўначы кароткае і цёплае, на поўдні працяглае і гарачае, а зіма на поўначы доўгая і халодная, на поўдні кароткая і вельмі цёплая. Вялікая частка Ўсходняй вобласьці зазнае частыя зьмены надвор’я, галоўным чынам таму, што струмені цёплага паветра з поўдня часта перарываюцца масамі халоднага паветра, якое пранікае з поўначы. Асабліва зьменлівае надвор’е ў Новай Ангельшчыне, дзе ветраныя дажджлівыя пэрыяды хутка зьмяняюцца бясхмарнымі і сухімі. У Заходняй вобласьці горны рэльеф аказвае вялікі ўплыў на цыркуляцыю атмасфэры. Калі вільготныя паветраныя масы, якія рухаюцца ад Ціхага акіяну на ўсход, падымаюцца над высокімі гарамі, там выпадаюць ападкі. Адпаведна наветраныя заходнія схілы гор значна лепш забясьпечаныя вільгацьцю, чым шырокія арыдныя тэрыторыі, разьмешчаныя з зацішнога боку ў дажджавым цені гор. Хоць у цэлым Заходняй вобласьці ўласьцівыя арыдны клімат, сярэдняя гадавая колькасьць ападкаў вагаецца ад меней 120 мм у пустыні Санора да больш 2500 мм у некаторых мясцовасьцях Берагавых хрыбтоў. Тэмпэратуры ў Заходняй вобласьці залежаць ад шыраты і вышыні мясцовасьці, а ў прыбярэжных раёнах адчуваецца ўзьдзеяньне акіяну. Самыя высокія часткі гор знаходзяцца ў зімовых умовах, тады як у самых паўднёвых пустынях вялікую частку году пераважае гарачае надвор’е. Скалістыя горы абараняюць іх ад уварваньня халодных паветраных мас з поўначы. === Гідраграфія === [[Файл:Miss R dam 27.jpg|міні|250пкс|зьлева|Рака [[Місысыпі (рака)|Місысыпі]] ў прадмесьцях [[Сэнт-Луіс]]у]] Амаль усе рэкі асноўнай тэрыторыі ЗША ўпадаюць у [[Атлянтычны акіян|Атлянтычны]] і [[Ціхі акіян]]ы. Вялікая частка рачнога сьцёку накіроўваецца ў [[Мэксыканскі заліў]], які зьяўляецца часткай Атлянтычнага акіяну. Ягоны вадазборны басэйн распасьціраецца да [[Скалістыя горы|Скалістых гор]] на захадзе, [[Апалачы (горы)|Апалачаў]] на ўсходзе і мяжы з Канадай на поўначы. Некаторыя рэкі, як напрыклад [[Рыё-Грандэ]], працякаюць непасрэдна ў Мэксыканскі заліў. Большасьць рэк належыць да гіганцкай сыстэмы, сфармаванай ракой [[Місысыпі (рака)|Місысыпі]] (даўжыня — 3757 км) і ейным галоўным прытокам ракой [[Мізуры (рака)|Мізуры]] (даўжыня — 4127 км). Мноства рэк, пераважна кароткіх, упадае ў Атлянтычны акіян. Самыя доўгія зь іх, працягласьцю ў некалькі сотняў кілямэтраў, пачынаюцца ў Апалачах. Сьцёк з вобласьці Вялікіх азёраў накіраваны на паўночны ўсход па рацэ [[Рака Сьвятога Лаўрэнція|Сьвятога Лаўрэнція]], якая ўпадае ў Атлянтычны акіян на тэрыторыі Канады. На Захадзе ЗША сыстэмы рэк [[Калумбія (рака)|Калумбія]], [[Каларада (рака)|Каларада]] і Сакрамэнта-Сан-Хоакін утвараюць асноўныя вадазборныя басэйны і ўпадаюць у Ціхі акіян. Аднак у арыдных і сэміарыдных раёнах, аддаленых ад узьбярэжжа акіяну, мноства перасыхаючых рэк і некалькі рэк са сталым сьцёкам упадаюць у азёры ў замкнёных катлавінах. Невялікая частка тэрыторыі ЗША, пераважна ў штатах [[Мінэсота]] і [[Паўночная Дакота]], прымеркаваная да вадазборнага басэйну, сьцёк зь якога накіраваны да поўначы праз возера [[Вініпэг (возера)|Вініпэг]], раку [[Нэлсан (рака)|Нэльсан]] і [[Гудзонаў заліў]] у [[Арктычны акіян]]. У ЗША знаходзіцца мноства азёраў. Самім вялікім зь іх зьяўляецца [[Мічыган (возера)|Мічыган]] (57 440 кв. км), адзінае зь пяці Вялікіх азёраў, цалкам зьмешчанае ў межах ЗША. Другое памерамі — [[Вялікае Салёнае возера]] ў штаце [[Юта]] (2850 кв. км). == Палітыка == === Дзяржаўны лад === [[Файл:Capitol Building Full View.jpg|значак|[[Капітоліюм (Вашынгтон)|Капітоль]], у якім ладзіць свае паседжаньні [[Кангрэс ЗША]].]] Дзяржаўны лад ЗША — фэдэральная прэзыдэнцкая рэспубліка, якая складаецца з 50 штатаў і фэдэральнай сталічнай акругі [[Вашынгтон (акруга Калюмбія)|Вашынгтону]]. ЗША заяўляюць пра сувэрэнітэт над пяцьцю неінкарпараванымі тэрыторыямі і некалькімі ненаселенымі астраўнымі ўладаньнямі<ref>{{спасылка|спасылка=https://www.gao.gov/archive/1998/og98005.pdf|загаловак=U.S. Insular Areas: application of the U.S. Constitution|выдавецтва=U.S. General Accounting Office Report|дата публікацыі=11.1997|копія=https://web.archive.org/web/20131103093032/https://www.gao.gov/archive/1998/og98005.pdf|дата копіі=11.2013}}</ref>. Гэта найстарэйшая зь існых фэдэрацыяў у сьвеце<ref>{{спасылка|аўтар=Desjardins, Jeff|спасылка=https://www.weforum.org/agenda/2019/08/countries-are-the-worlds-oldest-democracies/|загаловак=Mapped: The world's oldest democracies|выдавецтва=World Economic Forum|дата публікацыі=08.2019}}</ref>, а іхняя прэзыдэнцкая сыстэма фэдэральнага кіраваньня была цалкам або часткова прынятая многімі дзяржавамі пасьля дэкалянізацыі<ref>{{кніга|аўтар=Ryan, David|спасылка=https://link.springer.com/book/10.1057/9780333977958|загаловак=The United States and Decolonization|выдавецтва=Springer|год=2000|isbn=978-1-349-40644-9}}</ref>. [[Канстытуцыя ЗША]] ўважаецца за найвышэйшы прававы дакумэнт краіны{{Зноска|Burnham|2006|Burnham|41}}. Фэдэральны ўрад падзяляецца на тры галіны, усе яны разьмешчаныя ў Вашынгтоне. Канстытуцыя ЗША ўсталёўвае падзел уладаў, прызначаны дзеля забесьпячэньня сыстэмы стрымліваньняў і працівагаў, каб прадухіліць узьнікненьне перавагі любой з трох галінаў<ref>{{спасылка|спасылка=https://www.senate.gov/civics/constitution_item/constitution.htm|загаловак=Constitution of the United States|выдавецтва=The Office of the Secretary of the Senate}}</ref>. Трохгалінная сыстэма вядомая як прэзыдэнцкая сыстэма, у адрозьненьне ад парлямэнцкай сыстэмы, дзе выканаўчая ўлада ёсьць часткай заканадаўчага органу. Многія краіны сьвету перанялі гэты элемэнт канстытуцыі ЗША 1789 году, асабліва ў посткаляніяльных Амэрыках<ref>{{кніга|імя=James L.|прозьвішча=Sundquist|загаловак=Designs for Democratic Stability: Studies in Viable Constitutionalism|выдавецтва=Routledge|год=1997|старонкі=53–72|isbn=978-0-7656-0052-3}}</ref>. [[Файл:White House lawn (long tightly cropped).jpg|значак|зьлева|Рэзыдэнцыя прэзыдэнтаў ЗША вядомая як [[Белы дом]].]] [[Прэзыдэнт ЗША|Прэзыдэнт]] абіраецца на дзьвюхступенных выбарах. Кандыдаты ад палітычных партыяў спачатку павінны перамагчы ў [[праймэрыз]] (якія ў некаторых штатах маюць назву ''кокусы''). У выбарах удзельнічае ўсё насельніцтва краіны ў веку ад 18 гадоў незалежна ад плоцевай ды расавай праналежнасьці. Кандыдаты на пасаду прэзыдэнта ладзяць выбарчую кампанію разам з кандыдатам на пасаду віцэ-прэзыдэнта. Абодва кандыдаты абіраюцца разам або разам трываюць паразу на прэзыдэнцкіх выбарах. Прэзыдэнт краіны абіраецца паводле традыцыйнае сыстэмы, вядомай як [[калегія выбарцаў]]. На практыцы ж кожны з 50 штатаў выбірае групу прэзыдэнцкіх выбарнікаў, якія паводле закону штату абавязаныя зацьвердзіць пераможцу народнага галасаваньня ў гэтым штаце. Кожны штат вылучае двух выбарнікаў плюс адзінага дадатковага выбарніка ад кожнай выбарчай акругі ў штаце, што фактычна адпавядае колькасьці абраных прадстаўнікоў, якіх штат накіроўвае ў [[Кангрэс ЗША|Кангрэс]]. Акруга Калюмбія, якая ня мае прадстаўнікоў або сэнатараў, атрымлівае тры выбарчыя галасы. І прэзыдэнт, і віцэ-прэзыдэнт займаюць пасаду на чатырохгадовы тэрмін, і прэзыдэнт можа быць пераабраны толькі адзін раз, яшчэ на адзін чатырохгадовы тэрмін. Прэзыдэнт прызначае сябраў кабінэту, пры ўмове зацьвярджэньня іх Сэнатам, і вызначае іншых службовых асобаў, якія кіруюць і забясьпечваюць выкананьне фэдэральнага заканадаўства і палітыкі праз адпаведныя ўстановы<ref>{{спасылка|спасылка=https://bidenwhitehouse.archives.gov/about-the-white-house/our-government/the-executive-branch/|загаловак=The Executive Branch|выдавецтва=The White House}}</ref>. Таксама кіраўнік дзяржавы мае паўнамоцтвы накладаць вэта на заканадаўчыя праекты Кангрэсу ЗША да таго, як яны стануць законам. Аднак прэзыдэнцкае вэта можа быць пераадоленае двума трэцямі галасоў у абедзьвюх палатах Кангрэсу. Прэзыдэнт таксама валодае правам мілаваньня за фэдэральныя злачынствы. Нарэшце, прэзыдэнт мае паўнамоцтвы выдаваць шырокія «выканаўчыя загады» ў шэрагу палітычных сфэраў, якія падлягаюць судоваму перагляду. [[Файл:Panorama of United States Supreme Court Building at Dusk.jpg|значак|Будынак [[Вярхоўны суд ЗША|Вярхоўнага суда ЗША]].]] Заканадаўчую ўладу ў краіне чыніць [[Кангрэс ЗША]], які падзяляецца на дзьве палаты, як то з [[Сэнат ЗША|Сэнату]] і [[Палата прадстаўнікоў ЗША|Палаты прадстаўнікоў]]. Гістарычна склалася, што большасьць месцаў у Кангрэсе абіраюцца сябры дзьвюх партыяў — [[Рэспубліканская партыя ЗША|Рэспубліканскай]] ды [[Дэмакратычная партыя|Дэмакратычнай]], што дало падставу лічыць амэрыканскую палітычную сыстэму дзьвюхпартыйнай. У Сэнаце засядаюць 100 сябраў, то бок два прадстаўнікі ад кожнага штату, якія абіраюцца выбарнікамі гэтага штату на шасьцігадовы тэрмін. Палата прадстаўнікоў мае 435 сябраў, якія абіраюцца на двухгадовы тэрмін выбарнікамі той кангрэснай акругі, у якой яны пражываюць. Заканадаўчы орган штату вызначае межы акругаў, якія мусяць быць суцэльнымі ў межах штату. Кожная кангрэсная акруга ЗША мае аднолькавую колькасьць насельніцтва і накіроўвае аднаго прадстаўніка ў Кангрэс<ref>{{спасылка|спасылка=https://www.khanacademy.org/humanities/us-government-and-civics/us-gov-interactions-among-branches/us-gov-congress-the-senate-and-the-house-of-representatives/a/lesson-summary-the-senate-and-the-house-of-representatives|загаловак=The Senate and the House of Representatives: lesson overview (article)|выдавецтва=Khan Academy}}</ref>. Гады выбараў сэнатараў чаргуюцца такім чынам, што толькі адная траціна зь іх выстаўляецца на выбары кожныя два гады<ref>{{спасылка|спасылка=https://www.dw.com/en/us-midterm-election-what-you-need-to-know/a-63656210|загаловак=US midterm election: What you need to know – DW – 11/07/2022|выдавецтва=Deutsche Welle|копія=https://web.archive.org/web/20240216134445/https://www.dw.com/en/us-midterm-election-what-you-need-to-know/a-63656210|дата копіі=02.2024}}</ref>. Кангрэс ЗША зацьвярджае законы фэдэральнага ўзроўню, абвяшчае вайну, зацьвярджае міжнародныя дамовы, валодае «бюджэтнай уладай»<ref>{{спасылка|спасылка=https://usa.usembassy.de/government-legislative.htm|загаловак=The Legislative Branch|выдавецтва=United States Diplomatic Mission to Germany|копія=https://web.archive.org/web/20211115122604/https://usa.usembassy.de/government-legislative.htm|дата копіі=11.2021}}</ref> і можа высоўваць імпічмэнт дзейнаму прэзыдэнту<ref>{{спасылка|спасылка=https://library.thinkquest.org/25673/process.htm|загаловак=The Process for impeachment|выдавецтва=ThinkQuest|копія=https://web.archive.org/web/20130408102119/https://library.thinkquest.org/25673/process.htm|дата копіі=04.2013}}</ref>. Адной з найважнейшых незаканадаўчых функцыяў гэтага органа ёсьць паўнамоцтвы расьсьледаваньня і нагляду за выканаўчай уладай<ref>{{навіна|аўтар=Broder, David S.|спасылка=https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2007/03/16/AR2007031601989.html|загаловак=Congress’s Oversight Offensive|выдавец=The Washington Post|дата публікацыі=03.2007|копія=https://web.archive.org/web/20110501115602/http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2007/03/16/AR2007031601989.html|дата копіі=05.2011}}</ref>. Кангрэсны нагляд звычайна дэлегуецца камітэтам і робіцца дзякуючы паўнамоцтву Кангрэсу выдаваць позвы<ref>{{навіна|аўтар=Ferraro|спасылка=https://www.reuters.com/article/idUSN2518728220070425|загаловак=House committee subpoenas Rice on Iraq|выдавец=Reuters|дата публікацыі=04.2007|копія=https://web.archive.org/web/20210114214442/https://www.reuters.com/article/idUSN2518728220070425|дата копіі=01.2021}}</ref>. Значная частка працы Кангрэсу выконваецца праз сыстэму камітэтаў, кожны зь якіх прызначаецца дзеля пэўнай мэты або функцыі. Уладу ў штатах прадстаўляюць губэрнатары, якія абіраюцца мясцовым насельніцтвам. Фэдэральная судовая ўлада ЗША, судзьдзі якой прызначаюцца прэзыдэнтам пажыцьцёва пры зацьвярджэньні Сэнатам, улучае перадусім [[Вярхоўны суд ЗША]], фэдэральныя апэляцыйныя суды і фэдэральныя акруговыя суды. Найніжэйшым узроўнем у гэтай сыстэме ёсьць фэдэральны акруговы суд, які разглядае ўсе справы, што тычацца «першаснай юрысдыкцыі», то бок фэдэральных статутаў, канстытуцыйнага права або міжнародных дамоваў. Пасьля таго як фэдэральны акруговы суд выдасьць сваю пастанову па справе, яна можа быць аспрэчаная і перададзеная ў фэдэральны апэляцыйны суд. Дванаццаць фэдэральных акругаў судовай сыстэмы ЗША падзяляюць краіну на 12 асобных геаграфічных адміністрацыйных рэгіёнаў дзеля разгляду апэляцыяў. Наступным і найвышэйшым судом у сыстэме ёсьць Вярхоўны суд Злучаных Штатаў<ref>{{кніга|аўтар=Hall, Kermit L.; McGuire, Kevin T.|спасылка=https://books.google.com/books?id=6rWCaMAdUzgC|загаловак=Institutions of American Democracy: The Judicial Branch|выдавецтва=Oxford University Press|год=2005|isbn=978-0-19-988374-5}}</ref><ref>{{кніга|аўтар=U.S. Citizenship and Immigration Services|спасылка=https://books.google.com/books?id=8X1CzvBXHksC&pg=PA4|загаловак=Learn about the United States: Quick Civics Lessons for the Naturalization Test|выдавецтва=Government Printing Office|isbn=978-0-16-091708-0}}</ref><ref>{{кніга|імя=Bryon|прозьвішча=Giddens-White|спасылка=https://books.google.com/books?id=mbZw3bJsWtUC|загаловак=The Supreme Court and the Judicial Branch|выдавецтва=Heinemann Library|год=2005|isbn=978-1-4034-6608-2}}</ref><ref>{{кніга|імя=Charles L.|прозьвішча=Zelden|спасылка=https://archive.org/details/judicialbranchof0000zeld|загаловак=The Judicial Branch of Federal Government: People, Process, and Politics|выдавецтва=ABC-CLIO|год=2007|isbn=978-1-85109-702-9}}</ref><ref>{{спасылка|спасылка=https://www.uscourts.gov/FederalCourts.aspx|загаловак=Federal Courts|выдавецтва=United States Courts}}</ref>. Вярхоўны суд ЗША тлумачыць законы і адмяняе тыя, якія прызнае неканстытуцыйнымі. У сярэднім Вярхоўны суд атрымлівае каля 7000 хадайніцтваў аб выдачы пісьмовага распараджэньня штогод, але задавальняе толькі блізу 80 зь іх<ref>{{спасылка|спасылка=https://www.scotusblog.com/supreme-court-procedure/|загаловак=Supreme Court Procedure|выдавецтва=SCOTUSblog}}</ref>. === Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел === {{Мапа ЗША з штатамі|float=right}} Дзяржава складаецца з 50 [[Штат ЗША|штатаў]], якія зьяўляюцца раўнапраўнымі суб’ектамі фэдэрацыі, і сталічнай [[Вашынгтон (акруга Калюмбія)|фэдэральнай акругі Калюмбія]]. Кожны штат мае сваю [[канстытуцыя|канстытуцыю]], заканадаўчую, выканаўчую і судовую ўлады. Штаты падзяляюцца на [[акругі ЗША|акругі]] (у [[Луізыяна|Луізыяне]] гістарычна склаўся тэрмін «прыход» (''parish''); у [[Аляска (штат)|Алясцы]] ўжываюць тэрмін «бора» (''borough''), — драбнейшыя адміністрацыйныя адзінкі, якія звычайна ня маюць істотных урадавых функцыяў. Найболей вядомай функцыяй графстваў зьяўляецца кіраваньне дзяржаўнымі школамі. Мясцовым жыцьцём населеных пунктаў кіруюць муніцыпалітэты. <center> {| border="0" cellpadding="2" cellspacing="0" |- | valign="top" | {| class="wikitable" |- style="height:32px" | [[Агаё]] | [[Файл:Flag of Ohio.svg|33x22px]] |- style="height:32px" | [[Аёва]] | [[Файл:Flag of Iowa.svg|border|33x22px]] |- style="height:32px" | [[Айдага]] | [[Файл:Flag of Idaho.svg|border|33x22px]] |- style="height:32px" | [[Аклагома]] | [[Файл:Flag of Oklahoma.svg|border|33x22px]] |- style="height:32px" | [[Алабама]] | [[Файл:Flag of Alabama.svg|border|33x22px]] |- style="height:32px" | [[Аляска (штат)|Аляска]] | [[Файл:Flag of Alaska.svg|border|33x22px]] |- style="height:32px" | [[Арканзас]] | [[Файл:Flag of Arkansas.svg|border|33x22px]] |- style="height:32px" | [[Арызона]] | [[Файл:Flag of Arizona.svg|border|33x22px]] |- style="height:32px" | [[Арэгон]] | [[Файл:Flag of Oregon.svg|border|33x22px]] |- style="height:32px" | [[Ваёмінг]] | [[Файл:Flag of Wyoming.svg|border|33x22px]] |- style="height:32px" |} | valign="top" | {| class="wikitable" |- style="height:32px" | [[Вашынгтон (штат)|Вашынгтон]] | [[Файл:Flag of Washington.svg|border|33x22px]] |- style="height:32px" | [[Вірджынія]] | [[Файл:Flag of Virginia.svg|border|33x22px]] |- style="height:32px" | [[Вісконсін]] | [[Файл:Flag of Wisconsin.svg|border|33x22px]] |- style="height:32px" | | [[Вэрмонт]] | [[Файл:Flag of Vermont.svg|border|33x22px]] |- style="height:32px" | [[Гаваі]] | [[Файл:Flag of Hawaii.svg|border|33x22px]] |- style="height:32px" | [[Джорджыя]] | [[Файл:Flag of Georgia (U.S. state).svg|border|33x22px]] |- style="height:32px" | [[Дэлаўэр]] | [[Файл:Flag of Delaware.svg|border|33x22px]] |- style="height:32px" | nowrap |[[Заходняя Вірджынія]] | [[Файл:Flag of West Virginia.svg|border|33x22px]] |- style="height:32px" | [[Іліной]] | [[Файл:Flag of Illinois.svg|border|33x22px]] |- style="height:32px" | [[Індыяна]] | [[Файл:Flag of Indiana.svg|border|33x22px]] |- style="height:32px" |} | valign="top" | {| class="wikitable" |- style="height:32px" | [[Каларада]] | [[Файл:Flag of Colorado.svg|border|33x22px]] |- style="height:32px" | [[Каліфорнія]] | [[Файл:Flag of California.svg|border|33x22px]] |- style="height:32px" | [[Канзас]] | [[Файл:Flag of Kansas.svg|border|33x22px]] |- style="height:32px" | [[Канэктыкут]] | [[Файл:Flag of Connecticut.svg|border|33x22px]] |- style="height:32px" | [[Кентукі]] | [[Файл:Flag of Kentucky.svg|border|33x22px]] |- style="height:32px" | [[Луізыяна]] | [[Файл:Flag of Louisiana.svg|border|33x22px]] |- style="height:32px" | [[Мантана]] | [[Файл:Flag of Montana.svg|border|33x22px]] |- style="height:32px" | [[Масачусэтс]] | [[Файл:Flag of Massachusetts.svg|border|33x22px]] |- style="height:32px" | [[Мізуры (штат)|Мізуры]] | [[Файл:Flag of Missouri.svg|border|33x22px]] |- style="height:32px" | [[Мінэсота]] | [[Файл:Flag of Minnesota.svg|border|33x22px]] |- style="height:32px" |} | valign="top" | {| class="wikitable" |- style="height:32px" | [[Місысыпі (штат)|Місысыпі]] | [[Файл:Flag of Mississippi (1996–2020).svg|border|33x22px]] |- style="height:32px" | [[Мічыган]] | [[Файл:Flag of Michigan.svg|border|33x22px]] |- style="height:32px" | [[Мэн (штат)|Мэн]] | [[Файл:Flag of Maine.svg|border|33x22px]] |- style="height:32px" | nowrap | [[Мэрылэнд]] | [[Файл:Flag of Maryland.svg|border|33x22px]] |- style="height:32px" | [[Нэбраска]] | [[Файл:Flag of Nebraska.svg|border|33x22px]] |- style="height:32px" | [[Нэвада]] | [[Файл:Flag of Nevada.svg|border|33x22px]] |- style="height:32px" | nowrap | [[Нью-Гэмпшыр]] | [[Файл:Flag of New Hampshire.svg|border|33x22px]] |- style="height:32px" | nowrap |[[Нью-Джэрзі]] | [[Файл:Flag of New Jersey.svg|border|33x22px]] |- style="height:32px" | [[Нью-Ёрк (штат)|Нью-Ёрк]] | [[Файл:Flag of New York.svg|border|33x22px]] |- style="height:32px" | [[Нью-Мэксыка]] | [[Файл:Flag of New Mexico.svg|border|33x22px]] |- style="height:32px" |} | valign="top" | {| class="wikitable" |- style="height:32px" | [[Паўднёвая Дакота]] | [[Файл:Flag of South Dakota.svg|border|33x22px]] |- style="height:32px" | nowrap |[[Паўднёвая Караліна]] | [[Файл:Flag of South Carolina.svg|border|33x22px]] |- style="height:32px" | nowrap |[[Паўночная Дакота]] | [[Файл:Flag of North Dakota.svg|border|33x22px]] |- style="height:32px" | nowrap | nowrap |[[Паўночная Караліна]] | [[Файл:Flag of North Carolina.svg|border|33x22px]] |- style="height:32px" | [[Пэнсыльванія]] | [[Файл:Flag of Pennsylvania.svg|border|33x22px]] |- style="height:32px" | nowrap |[[Род-Айлэнд]] | [[Файл:Flag of Rhode Island.svg|border|33x22px]] |- style="height:32px" | [[Тэнэсі]] | [[Файл:Flag of Tennessee.svg|border|33x22px]] |- style="height:32px" | [[Тэхас]] | [[Файл:Flag of Texas.svg|border|33x22px]] |- style="height:32px" | [[Флорыда]] | [[Файл:Flag of Florida.svg|border|33x22px]] |- style="height:32px" | [[Юта]] | [[Файл:Flag of Utah.svg|border|33x22px]] |- style="height:32px" |} |} </center> === Замежныя дачыненьні === [[Файл:Midtown Manhattan Skyline 004 (cropped).jpg|значак|зьлева|Сядзіба [[Арганізацыя Аб’яднаных Нацыяў|ААН]] ад 1952 году месьціцца ў [[Нью-Ёрк]]у. ЗША таксама былі аднымі з стваральнікаў гэтай арганізцыі.]] ЗША маюць шырокую сыстэму замежных дачыненьняў і, паводле стану на 2024 год, другую паводле велічыні дыпляматычную службу ў сьвеце. Краіна ёсьць сталым сябрам [[Рада Бясьпекі ААН|Рады Бясьпекі ААН]]<ref>{{спасылка|спасылка=https://www.un.org/securitycouncil/content/current-members|загаловак=Current Members|выдавецтва=United Nations Security Council}}</ref> і месцам, дзе месьціцца штаб-кватэра [[Арганізацыя Аб’яднаных Нацыяў|ААН]]<ref>{{артыкул|загаловак=United Nations Headquarters Agreement|выданьне=The American Journal of International Law|том=42|старонкі=445—447|год=04.1948|DOI=10.2307/2193692}}</ref>. ЗША ўваходзяць у міжурадавыя арганізацыі [[Група сямі|G7]]<ref>{{спасылка|спасылка=https://www.cfr.org/backgrounder/where-g7-headed|загаловак=Where is the G7 Headed?|выдавецтва=Council on Foreign Relations|дата публікацыі=06.2022|копія=https://web.archive.org/web/20220718145403/https://www.cfr.org/backgrounder/where-g7-headed|дата копіі=07.2022}}</ref>, [[Група дваццаці|G20]]<ref>{{спасылка|спасылка=https://www.state.gov/the-united-states-and-g20-building-a-more-peaceful-stable-and-prosperous-world-together/|загаловак=The United States and G20: Building a More Peaceful, Stable, and Prosperous World Together|выдавецтва=United States Department of State|дата публікацыі=07.2022}}</ref> і [[Арганізацыя эканамічнага супрацоўніцтва і разьвіцьця|АЭСР]]<ref>{{спасылка|спасылка=https://www.oecd.org/about/members-and-partners/|загаловак=Our global reach|выдавецтва=OECD}}</ref>. Амаль усе краіны маюць у ЗША амбасады, а многія таксама консульствы ці афіцыйныя прадстаўніцтвы. Аналягічна, амаль усе дзяржавы трымаюць афіцыйныя дыпляматычныя місіі ў Злучаных Штатах, за выключэньнем [[Іран]]у, [[Карэйская Народна-Дэмакратычная Рэспубліка|КНДР]]<ref>{{навіна|аўтар=Oliver, Alex; Graham, Euan|спасылка=https://www.bbc.com/news/world-asia-42351336|загаловак=Which are the countries still talking to North Korea?|выдавец=BBC News|дата публікацыі=12.2017}}</ref> і [[Бутан]]у<ref>{{навіна|аўтар=Ferraro, Matthew F.|спасылка=https://thediplomat.com/2014/12/the-case-for-a-stronger-bhutanese-american-relationship/|загаловак=The Case for Stronger Bhutanese-American Ties|выдавец=The Diplomat|дата публікацыі=12.2014}}</ref>. Не хважаючы на тое, што Тайвань ня мае афіцыйных дыпляматычных дачыненьняў з ЗША, але краіны падтрымліваюць паміж сабою шчыльныя неафіцыйныя сувязі<ref>{{спасылка|спасылка=https://www.scmp.com/news/china/diplomacy/article/3194126/us-will-continue-strengthen-unofficial-ties-taiwan-vice|загаловак=US will continue to strengthen 'unofficial ties' with Taiwan, says Harris|выдавецтва=South China Morning Post|дата публікацыі=09.2022}}</ref>. Злучаныя Штаты рэгулярна надаюць [[Тайвань|Тайваню]] вайсковую тэхніку дзеля стрымліваньня магчымай кітайскай агрэсіі<ref>{{навіна|аўтар=Ruwitch, John|спасылка=https://www.npr.org/2020/09/22/915818283/formal-ties-with-u-s-not-for-now-says-taiwan-foreign-minister|загаловак=Formal Ties With U.S.? Not For Now, Says Taiwan Foreign Minister|выдавец=NPR|дата публікацыі=09.2020}}</ref>. Геапалітычная ўвага краіны ўсё больш скіроўваецца на Інда-Ціхаакіянскі рэгіён, дзе ЗША далучыліся да [[Чатырохбаковы дыялёг у сфэры бясьпекі|Чатырохбаковага дыялёгу ў сфэры бясьпекі]] і [[АУКУС]]<ref>{{спасылка|аўтар=Saaliq, Sheikh|спасылка=https://apnews.com/article/india-quad-rubio-1c7426e104b7663ed01a727f943c9715|загаловак=Quad ministers announce new Indo-Pacific initiatives on maritime security and energy|выдавецтва=Associated Press|дата публікацыі=26.05.2026}}</ref><ref>{{спасылка|аўтар=Li, Wentong|спасылка=https://www.thediplomaticaffairs.com/2025/12/05/aukus-and-the-reconfiguration-of-indo-pacific-security-an-analysis-of-the-trilateral-security-partnership/|загаловак=AUKUS and the Reconfiguration of Indo-Pacific Security: An Analysis of the Trilateral Security Partnership|выдавецтва=thediplomaticaffairs.com|дата публікацыі=05.12.2025}}</ref>. ЗША маюць асаблівыя дачыненьні зь [[Вялікабрытанія]]й і моцныя сувязі з [[Канада]]ю<ref>{{спасылка|спасылка=https://fas.org/sgp/crs/row/96-397.pdf|загаловак=Canada–U.S. Relations|выдавецтва=Congressional Research Service|дата публікацыі=09.2010|копія=https://web.archive.org/web/20200113064224/https://fas.org/sgp/crs/row/96-397.pdf|дата копіі=01.2020}}</ref>, [[Аўстралія]]й<ref>{{кніга|аўтар=Vaughn, Bruce|загаловак=Australia: Background and U.S. Relations|выдавецтва=Congressional Research Service}}</ref>, [[Новая Зэляндыя|Новай Зэляндыяй]]<ref>{{спасылка|спасылка=https://fas.org/sgp/crs/row/RL32876.pdf|загаловак=New Zealand: Background and Bilateral Relations with the United States|выдавецтва=Congressional Research Service|дата публікацыі=05.2011|копія=https://web.archive.org/web/20210122111903/https://fas.org/sgp/crs/row/RL32876.pdf|дата копіі=01.2021}}</ref>, [[Філіпіны|Філіпінамі]]<ref>{{спасылка|спасылка=https://fas.org/sgp/crs/row/RL33233.pdf|загаловак=The Republic of the Philippines and U.S. Interests|выдавецтва=Congressional Research Service|дата публікацыі=01.2011|копія=https://web.archive.org/web/20210813201651/https://fas.org/sgp/crs/row/RL33233.pdf|дата копіі=08.2021}}</ref>, [[Японія]]й<ref>{{спасылка|спасылка=https://fas.org/sgp/crs/row/RL33436.pdf|загаловак=Japan-U.S. Relations: Issues for Congress|выдавецтва=Congressional Research Service|дата публікацыі=06.2011|копія=https://web.archive.org/web/20200113063914/https://fas.org/sgp/crs/row/RL33436.pdf|дата копіі=01.2020}}</ref>, [[Рэспубліка Карэя|Рэспублікай Карэяй]]<ref>{{спасылка|спасылка=https://fas.org/sgp/crs/row/R41481.pdf|загаловак=U.S.–South Korea Relations: Issues for Congress|выдавецтва=Congressional Research Service|дата публікацыі=07.2011|копія=https://web.archive.org/web/20200113064241/https://fas.org/sgp/crs/row/R41481.pdf|дата копіі=01.2020}}</ref>, [[Ізраіль|Ізраілем]]<ref>{{спасылка|спасылка=https://fas.org/sgp/crs/mideast/RL33476.pdf|загаловак=Israel: Background and U.S. Relations|выдавецтва=Congressional Research Service|дата публікацыі=07.2014|копія=https://web.archive.org/web/20190305033453/https://fas.org/sgp/crs/mideast/RL33476.pdf|дата копіі=03.2019}}</ref> і шэрагам краінаў [[Эўрапейскі Зьвяз|Эўрапейскага Зьвязу]], як то з [[Францыя]]й, [[Італія]]й, [[Нямеччына]]й, [[Гішпанія]]й і [[Польшча]]й<ref>{{спасылка|спасылка=https://www.state.gov/u-s-relations-with-poland/|загаловак=U.S. Relations With Poland|выдавецтва=State.gov|дата публікацыі=01.2021}}</ref>. ЗША цесна супрацоўнічаюць з сваімі хаўрусьнікамі па [[Арганізацыя Паўночнаатлянтычнай дамовы|НАТО]] ў пытаньнях вайсковай і нацыянальнай бясьпекі, а таксама з краінамі Амэрыкі праз [[Арганізацыя амэрыканскіх дзяржаваў|Арганізацыю амэрыканскіх дзяржаваў]] і Пагадненьне аб свабодным гандлі паміж ЗША, Мэксыкай і Канадай. ЗША ажыцьцяўляюць поўную міжнародную абарончую юрысдыкцыю і адказнасьць за [[Мікранэзія|Мікранэзію]], [[Маршалавы астравы]] і [[Палаў]] праз Пагадненьне аб свабоднай асацыяцыі. Краіна ўсё больш разьвівае стратэгічнае супрацоўніцтва зь [[Індыя]]й<ref>{{спасылка|спасылка=https://bidenwhitehouse.archives.gov/wp-content/uploads/2022/02/U.S.-Indo-Pacific-Strategy.pdf|загаловак=INDO- PACIFIC STRATEGY OF THE UNITED STATES|выдавецтва=White House}}</ref>, у той час як ейныя дачыненьні з [[Кітай|Кітаем]] паступова пагаршаюцца<ref>{{спасылка|аўтар=Bala, Sumathi|спасылка=https://www.cnbc.com/2023/03/28/us-china-ties-on-dangerous-path-with-no-trust-on-both-sides-roach-cohen.html|загаловак=U.S.-China relations are going downhill with 'no trust' on either side, Stephen Roach says|выдавецтва=CNBC|дата публікацыі=03.2023}}</ref>. Пачынаючы з 2014 году, ЗША сталі ключавым хаўрусьнікам [[Украіна|Украіны]]<ref>{{навіна|аўтар=Rumer, Eugene; Sokolsky, Richard|спасылка=https://carnegieendowment.org/research/2019/06/thirty-years-of-us-policy-toward-russia-can-the-vicious-circle-be-broken?lang=en|загаловак=Thirty Years of U.S. Policy Toward Russia: Can the Vicious Circle Be Broken?|выдавец=Carnegie Endowment for International Peace|дата публікацыі=06.2019}}</ref><ref>{{спасылка|аўтар=Macias, Amanda|спасылка=https://www.cnbc.com/2022/06/17/russia-ukraine-war-summary-of-weapons-us-has-given-to-ukraine.html|загаловак=Here’s a look at the $5.6 billion in firepower the U.S. has committed to Ukraine in its fight against Russia|выдавецтва=CNBC|дата публікацыі=06.2022}}</ref>. ==== Беларуска-амэрыканскія дачыненьні ==== Злучаныя Штаты прызналі незалежнасьць Беларусі 25 сьнежня 1991 году. Пасьля таго, як абедзьве краіны ўсталявалі дыпляматычныя стасункі, у Менску 31 студзеня 1992 году было афіцыйна адкрытая амбасада ЗША. Першы амбасадар ЗША ў Беларусі Дэйвід Сўорц прыступіў да выкананьня сваіх абавязкаў 25 жніўня 1992 году і завяршыў тэрмін сваіх паўнамоцтваў у студзені 1994 году. Наступнымі амбасадарамі ЗША ў Беларусі былі Кенэт Ялавіц, Дэніел Спэкгард, Майкл Козак і Джордж Крол. 21 ліпеня 2006 году прэзыдэнт Джордж Буш рэкамэндаваў на пасаду амбасадара ЗША ў Беларусі Карэн Ст’юарт. Яна прыбыла ў Менск 18 верасьня 2006 году і працавала там да 2008 году, калі беларускі ўрад у аднабаковым парадку ўвёў абмежаваньні на колькасьць амэрыканскіх дыпляматаў і вымусіў ЗША адклікаў зь Беларусі свайго амбасадара. Абедзьве краіны абмяняліся афіцыйнымі візытамі на найвышэйшым узроўні: [[Станіслаў Шушкевіч]], тагачасны Старшыня Вярхоўнага Савета Рэспублікі Беларусь, сустрэўся ў Вашынгтоне з прэзыдэнтам [[Біл Клінтан|Білам Клінтанам]] у ліпені 1993 году, а прэзыдэнт ЗША наведаў Беларусь 15 студзеня 1994 году. === Узброеныя сілы === [[Файл:2ID Recon Baghdad.jpg|значак|Амэрыканскія жаўнеры ў [[Багдад]]зе.]] Узброеныя сілы Злучаных Штатаў складаюцца з: * Марской пяхоты * Сухапутных сілаў * Ваенна-марскіх сілаў * Ваенна-паветраных сілаў * Берагавой аховы Колькасьць на красавік 2007 году — 1 426 700 чалавек рэгулярнага войска, 1 458 500 чалавек у рэзэрве. Бюджэт 2007 году — $553 млрд. ЗША ўдзельнічае ў абаронным блёку [[Арганізацыя Паўночнаатлянтычнай дамовы|НАТО]], бярэцца ўдзел у хаўрусных міратворчых і антытэрарыстычных апэрацыях ([[Кувэйт]], [[Югаславія]], [[Аўганістан]], [[Ірак]]). У 2021 годзе на вайсковы бюджэт ЗША прыпала 40% сусьветных выдаткаў на войска<ref>{{Навіна|аўтар=|загаловак=Экспэрт: ЗША страцілі поўнае дамінаваньне ў сусьветнай эканоміцы, таму разьвязваюць гандлёвыя войны|спасылка=https://blr.belta.by/world/view/ekspert-zsha-stratsili-pounae-daminavanne-u-susvetnaj-ekanomitsy-tamu-razvjazvajuts-gandlevyja-vojny-120971-2022/|выдавец=[[Беларускае тэлеграфнае агенцтва]]|дата публікацыі=24 кастрычніка 2022|дата доступу=25 кастрычніка 2022}}</ref>. === Праваахоўныя органы === * [[Цэнтральная разьведвальная ўправа|ЦРУ]] (Цэнтральнае разьведвальнае ўпраўленьне) * [[Фэдэральнае бюро расьсьледаваньняў|ФБР]] (Фэдэральнае бюро расьсьледаваньняў) * [[Управа па барацьбе з наркотыкамі]] Па стане на 2007 год у турмах ЗША заставалася 2 323 000 чалавек, гэта каля 1% ад усяго насельніцтва краіны. Са зьняволеных 2,77 адсоткі лацінаамэрыканцы, 6,66 адсоткі — афраамэрыканцы. Для таго, каб пасадзіць у турмы, у 2007 годзе, было затрачана 49 млрд доляраў ЗША, да 2011 году выдаткі дасягнулі прыкладна $74 млрд. == Эканоміка == [[Файл:United States Export Treemap (2011).png|значак|зьлева|Мапа экспарту ЗША ў 2011 годзе. ЗША зьяўляецца другой краінай у сьвеце паводле экспарту.]] Эканоміка Злучаных Штатаў абапіраецца на [[капіталізм|капіталістычныя]] прынцыпы і падсілкоўваецца багатымі [[карысныя выкапні|прыроднымі рэсурсамі]] і высокай прадукцыйнасьцю. Паводле зьвестак [[Міжнародны валютны фонд|Міжнароднага валютнага фонду]], СУП ЗША складае $20,9 трлн<ref name="СУПППЗ2020"/><ref name="the balance">{{спасылка|аўтар=Amadeo K.|url=https://www.thebalance.com/world-s-largest-economy-3306044|загаловак=Largest Economies in the World|выдавец=the balance|мова=en|дата публікацыі=21 ліпеня 2020}}</ref>. Нацыянальны СУП паводле парытэту пакупніцкай здольнасьці быў прыкладна на 9% большым у параўнаньні з [[Эўрапейскі Зьвяз|Эўрапейскім зьвязам]], насельніцтва якога больш на 62% за насельніцтва Злучаных Штатаў. Паводле Сусьветнага банку, намінальны СУП ЗША ацэньваецца ў $ 21,4 трлн па стане на 2019 год, што на траціну больш за паказчык Эўрапейскага зьвязу<ref name="the balance"/>. З 1983 па 2008 гады рэальны гадавы рост СУП складаў 3,3%, што больш у параўнаньні зь сярэднім паказчыкам астатніх краінаў [[G7]], які маюць каля 2,3%<ref>[https://web.archive.org/web/20140512123918/http://www.hoover.org/publications/policy-review/article/123566 The Mismeasure of Inequality]. Policy Review.</ref>. Краіна займае дзявятае месца ў сьвеце па намінальным СУП на душу насельніцтва. [[Амэрыканскі даляр|Даляр ЗША]] зьяўляецца асноўнай рэзэрвовай валютай у сьвеце<ref>[http://www.imf.org/external/np/sta/cofer/eng/cofer.pdf Currency Composition of Official Foreign Exchange Reserves]. International Monetary Fund.</ref>. Злучаныя Штаты зьяўляюцца найбуйнейшым імпартэрам тавараў і другім паводле велічыні экспартэрам, не зважаючы на тое, што экспарт на душу насельніцтва зьяўляецца адносна нізкімі. У 2010 годзе агульны гандлёвы дэфіцыт ЗША складаў $635 млн<ref name="greyhill">[http://greyhill.com/trade-statistics Trade Statistics]. Greyhill Advisors.</ref>. [[Канада]], [[Кітай]], [[Мэксыка]], [[Японія]] й [[Нямеччына]] зьяўляюцца галоўнымі гандлёвымі партнэрамі краіны<ref>[http://www.census.gov/foreign-trade/top/dst/current/balance.html Top Ten Countries with which the U.S. Trades]. U.S. Census Bureau.</ref>. У 2010 годзе [[нафта]] была найбуйнейшай імпартным таварам, у той час як транспартнае абсталяваньне зьяўлялася найбуйнейшым экспартным таварам<ref name="greyhill"/>. Кітай зьяўляецца найбуйнейшым замежным трымальнікам дзяржаўнага доўгу ЗША<ref>[https://web.archive.org/web/20120411202257/http://www.csmonitor.com/USA/Politics/DC-Decoder/2011/0204/National-debt-Whom-does-the-US-owe National debt: Whom does the US owe?]. The Christian Science Monitor.</ref>. Паводле справаздачы Міжнароднага энэргетычнага агенцтва (Парыж, Францыя), у ліпені 2013 году здабыча вуглевадародаў у ЗША перасягнула 22 млн [[Барэль|бочак]] (3,498 млрд літраў) за дзень у сувязі з распрацоўкай [[лупняк]]овых радовішчаў Бакен у [[Паўночная Дакота|Паўночнай Дакоце]] і Ігл-Форд у Тэхасе. У выніку ЗША выперадзілі Расею па нафтаздабычы і занялі 2-е месца ў сьвеце пасьля Саудаўскай Арабіі. Рост нафтаздабычы з лупнякоў у ЗША ў наступныя гады істотна абнізіў цэны на нафту на сусьветным рынку, бо дагэтуль ЗША працяглы час былі аднымі з найбольшых імпартэраў нафты ў сьвеце<ref>{{Артыкул|аўтар=|загаловак=ЗША апярэджваюць Расею па нафтаздабычы|спасылка=http://zviazda.by/be/news/20131004/1380836769-hronika-aposhnih-padzey|выданьне=[[Зьвязда]]|тып=газэта|год=4 кастрычніка 2013|нумар=187 (27552)|старонкі=[http://zviazda.by/sites/default/files/pdf/2013/10/1380836712_1.pdf 1]|issn=1990-763x}}</ref>. У 2009 годзе прыватны сэктар, паводле ацэнак, складаў 86,4% ад эканомікі, з улікам фэдэральнай урадавай дзейнасьці ў 4,3% і дзйнасьці органаў мясцовага самакіраваньня і ўрадаў штатаў у 9,3%<ref>[http://greyhill.com/gdp-by-industry/ GDP by Industry]. Greyhill Advisors.</ref>. Не зважаючы на тое, што эканоміка краіны дасягнула постіндустрыяльнага ўзроўню разьвіцьця й ягоныя сэктары паслуг складаюць 67,8% ад СУП, Злучаныя Штаты па-ранейшаму зьяўляюцца буйной індустрыяльнай дзяржавай<ref name="usinfo-usa-economy">[https://web.archive.org/web/20080312123609/http://usinfo.state.gov/products/pubs/economy-in-brief/page3.html USA Economy in Brief]. U.S. Dept. of State, International Information Programs.</ref>. [[Хімічная прамысловасьць]] зьяўляецца асноўнай сфэрай прамысловасьці ў ЗША<ref>[http://www.census.gov/compendia/statab/2009/tables/09s0964.xls Table 964—Gross Domestic Product in Current and Real (2000) Dollars by Industry: 2006]. U.S. Census Bureau.</ref>. Злучаныя Штаты зьяўляюцца трэцім паводле велічыні вытворцам нафты ў сьвеце, а таксама ейным найбуйнейшым імпартэрам. ЗША зьяўляюцца галоўным у сьвеце вытворцам [[электрычнасьць|электрычнай]] і [[ядзерная энэргія|ядзернай энэргіі]], а таксама вырабніцтва [[звадкаваны прыродны газ|звадкаванага прыроднага газу]], [[серка|серы]], [[фасфаты|фасфатаў]] і солі. У 2023 годзе на [[Атамная электрастанцыя|атамныя электрастанцыі]] прыпадала 19,6 % вытворчасьці [[Электраэнэргія|электраэнэргіі]] ў ЗША<ref>{{Навіна|аўтар=[[Георгі Грыц]]|загаловак=Генэрацыя выгады, або Навошта краінам свае АЭС|спасылка=https://blr.belta.by/comments/view/generatsyja-vygady-abo-navoshta-krainam-svae-aes-3297/|выдавец=[[Беларускае тэлеграфнае агенцтва]]|дата публікацыі=13 лістапада 2023|дата доступу=14 лістапада 2023}}</ref>. Акрамя таго іншымі асноўнымі галінамі прамысловасьці зьяўляюцца [[мэталюргія]], [[машынабудаваньне]], аэракасьмічная, электронная, харчовая і вайсковая прамысловасьці. У гэты ж час на [[сельская гаспадарка|сельскую гаспадарку]] прыходзіцца крыху менш за 1% СУП<ref name="usinfo-usa-economy"/> аднак Злучаныя Штаты зьяўляюцца найбуйнейшым у сьвеце вытворцам [[кукуруза|кукурузы]] і [[Соя культурная|соевых бабоў]]<ref>[https://web.archive.org/web/20080112182404/http://www.grains.org/page.ww?section=Barley,+Corn+%26+Sorghum&name=Corn Corn]. U.S. Grains Council.</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20080316060234/http://www.worldwatch.org/node/5442 Soybean Demand Continues to Drive Production]. Worldwatch Institute.</ref>. Разам з тым для ЗША характэрныя высокі зьнешні доўг, вялікія карпаратыўныя даўгі і запазычанасьці па [[іпатэка|іпатэцы]], нізкі ўзровень ашчаджэньняў, падзеньне кошту на нерухомасьць, то бок праблема інвэставаньня, вялікі плацёжны дэфіцыт. Узровень беспрацоўя — 9,5% (травень 2009). Асноўныя сэктары: сельская гаспадарка (0,9%), прамысловасьць (20,6%), сфэра паслуг (78,5%). == Дэмаграфія == {{Глядзіце таксама|Greencard}} [[Файл:Census-2000-Data-Top-US-Ancestries-by-County.svg|міні|290пкс|Найбуйнейшыя групы паводле паходжаньня па акругах у 2000 годзе.]] Згодна са зьвесткамі Бюро перапісу насельніцтва ЗША насельніцтва краіны цяпер складае амаль 318,5 млн чалавек<ref>[http://www.census.gov/population/www/popclockus.html U.S. POPClock Projection]. U.S. Census Bureau.</ref>, уключаючы 11,2 млн нелегальных імігрантаў. Насельніцтва ЗША павялічылася амаль у чатыры разы за XX стагодзьдзе, ад прыкладна 76 мільёнаў у 1900 годзе да сёньняшняга паказчыку<ref>[http://www.census.gov/prod/2005pubs/06statab/pop.pdf Statistical Abstract of the United States]. United States Census Bureau. 2005.</ref>. Злучаная Штаты ёсьць трэцяй самай населенай краінай у сьвеце, пасьля [[Кітай|Кітаю]] і [[Індыя|Індыі]], аднак ЗША ўважаюцца адзінаю буйной прамыслова разьвітай краінай, у якой прагназуецца значнае павелічэньне колькасьці насельніцтва<ref>[https://web.archive.org/web/20070604165856/http://www.prcdc.org/summaries/uspopperspec/uspopperspec.html Executive Summary: A Population Perspective of the United States]. Population Resource Center.</ref>. Самым густанаселеным штатам ёсьць [[Каліфорнія]] з насельніцтвам у 36 893 799 чалавек. Паводле Бюро перапісу, самы хуткі рост насельніцтва з 1990 па 2000 год назіраўся ў штатах [[Нэвада]] (66,3%), [[Арызона]] (40%) і [[Каларада]] (30,6%). Злучаныя Штаты маюць вельмі разнастайнае насельніцтва, то бок налічваецца 31 этнічная група паводле паходжаньня, у якія ўваходзяць больш за мільён жыхароў<ref name="ancestry">[http://www.census.gov/prod/2004pubs/c2kbr-35.pdf Ancestry 2000]. U.S.Census Bureau.</ref>. Нямецкія амэрыканцы ўважаюцца за найвялікшую этнічную групу, у іхных шэрагах налічваецца больш за 50 мільёнаў чалавек. Другой паводле велічыні зьяўляюцца ірляндзкія амэрыканцы (каля 35 млн), наступныя — амэрыканцы мэксыканскага паходжаньня (каля 31 млн) і ангельскія амэрыканцы (каля 27 млн). Іншыя буйныя групы эўрапейскага паходжаньня ўключаюць у сябе італьянцаў, швэдаў, фінаў і палякаў, пры гэтым усе зь пералічаных этнасаў, як правіла, гістарычна сканцэнтраваныя ў тым ці іншым рэгіёне. Прыбыцьцё прадстаўнікоў этнасаў эўрапейскага паходжаньня мае даўнюю гісторыю, сыходзячы часьцяком у ХІХ або нават XVIII стагодзьдзі, некаторыя з іхніх сьвятаў укараніліся ў агульнаамэрыканскай культуры (напрыклад, [[дзень сьвятога Патрыка]]). Прыкладна адна дзясятая ад насельніцтва ЗША вядзе паходжаньне ад пурытанаў — першых эўрапейскіх насельнікаў сучаснае тэрыторыі ЗША. З канца ХІХ стагодзьдзя з эканамічных прычынаў узьнікае [[беларусы ў ЗША|беларуская дыяспара]], якая папаўняецца ў сярэдзіне наступнага стагодзьдзя дзякуючы эміграцыі антысавецкай інтэлігенцыі; дзякуючы ёй была разгорнутая параўнальна актыўная культурная дзейнасьць, у прыватнасьці, беларусы былі прызнаныя ў рамках Акту аб паняволеных народах. Першай асобай беларускага паходжаньня, якая адзначылася вядомай дзейнасьцю ў ЗША, быў [[Тадэвуш Касьцюшка]], які пэўны час удзельнічаў у незалежніцкім руху ЗША. [[Файл:Median Age by County 2022.webp|значак|зьлева|Мэдыяльны ўзрост у ЗША паводле акругоў на 2022 год: {{Легенда|#007A67|46 і болей}} {{Легенда|#009787|Ад 43 да 45,9}} {{Легенда|#00B2A4|Ад 39 да 42,9}} {{Легенда|#80D2C9|Ад 35 да 39,9}} {{Легенда|#E6F4F7|34,9 і меней}} ]] Белыя амэрыканцы ёсьць самай вялікай расавай групай. [[Афраамэрыканцы]] ёсьць найбуйнейшай у краіне расавай меншасьцю і трэцяй паводле велічыні групай паводле паходжаньня<ref name="ancestry"/>. Амэрыканцы азіяцкага паходжаньня ўважаюцца за другую паводле велічыні расавую меншасьцю краіны. Трыма найбуйнейшымі азіяцкімі амэрыканскімі этнічнымі групамі лічацца амэрыканцы кітайскага паходжаньня, філіпінскія амэрыканцы і амэрыканцы індыйскага паходжаньня<ref name="ancestry"/>. Амэрыканцы індзейскага паходжаньня дагэтуль ёсьць прыкметнай часткай насельніцтва ва ўсходніх штатах, па ўсёй краіне яны маюць рэзэрвацыі — своеасаблівую форму мясцовай аўтаноміі. У Алясцы пражываюць [[эскімосы]] й [[алеуты]] — апошнія адзначаюцца значнай дзельлю ахрышчаных у маскоўскае праваслаўе, атрыманае празь дзейнасьць расейскіх даамэрыканскіх калянізатараў. У 2012 фінансавым годзе больш за адзін мільён імігрантаў атрымалі правы на законнае пражываньне ў краіне, пры гэтым большасьць зь іх атрымалі правы згодна з праграмай узьяднаньня сем’яў. З гістарычных прычынаў моваю большасьці насельніцтва, а таксама моваю міжнацыянальнае камунікацыі краіны стала [[ангельская мова]]. Ангельская мова ёсьць роднай для абсалютнае большасьці неангельскага эўрапейскага насельніцтва ЗША (за выключэньнем мігрантаў цяперашняга часу), гэтая ж мова дэ-факта мае статус дзяржаўнай (аднак заканадаўча панятак аб дзяржаўнай мове адсутнічае). На 2022 год у ЗША налічвалася звыш 4-х млн чалавек (1,2% насельніцтва), якія прымалі абязбольвальнікі ад [[гераін]]авай ломкі<ref>{{Артыкул|аўтар=Алена Кравец.|загаловак=Ключ, які «адкрываў» краіны|спасылка=https://zviazda.by/be/news/20220926/1664198354-yak-z-dapamogay-narkotykau-eurapeyskiya-ulady-zmyanyali-hod-gistoryi|выданьне=[[Зьвязда]]|тып=газэта|год=27 верасьня 2022|нумар=[https://zviazda.by/be/number/189-29811 189 (29811)]|старонкі=[https://zviazda.by/sites/default/files/27ver-2022-10.pdf 11]|issn=1990-763x}}</ref>. === Мовы === {{Асноўны артыкул|Амэрыканскі варыянт ангельскай мовы}} 1 сакавіка 2025 году прэзыдэнт [[Дональд Трамп]] падпісаў указ пра прызнаньне ангельскай мовы дзяржаўнай мовай у краіне. Да гэтага ў ЗША за ўсю іхную гісторыю ніколі не было дзяржаўнай мовы, зацьверджанай на фэдэральным узроўні. На рэгіянальным узроўні ангельская прызнана афіцыйнай мовай у 32 з 50 штатаў. Паводле зьвестак ураду за 2019 год, амаль 68 мільёнаў жыхароў ЗША гаварылі ў сябе дома не па-ангельску. Відавочная большасьць зь іх гаварылі на гішпанскай мове: іх колькасьць ацэньваецца звыш 40 мільёнаў<ref>[https://www.bbc.com/russian/articles/cq6y744j6e1o Трамп своим указом объявил официальным языком США английский. До сих пор у США официального языка не было]{{ref-ru}}</ref>. === Рэлігія === Першая папраўка да Канстытуцыі ЗША гарантуе свабоду веравызнаньня і забараняе кангрэсу прымаць законы, якія будуць тычацца рэлігійных справаў. [[Хрысьціянства]] на сёньняшні дзень ёсьць найбольш распаўсюджанай рэлігіяй, якая практыкуецца ў краіне, але вызнаюцца, таксама, і іншыя рэлігіі. Паводле апытаньня 2013 году 56% амэрыканцаў заявілі, што рэлігія адыгрывае «вельмі важную ролю ў іхным жыцьці», значна больш высокую лічбу, чым у любой іншай разьвітой краіне<ref>[http://www.gallup.com/poll/1690/Religion.aspx#1 Religion]. Gallup.</ref>. У 2009 годзе паводле апытаньня [[інстытут Гэлапа|інстытуту Гэлапа]] 42% амэрыканцаў заявілі, што яны наведваюць царкву штотыдзень або амаль штотыдзень, гэтыя лічбы вагаліся ад мінімуму ў 23% у штаце [[Вэрмонт]] да ўзроўню ў 63% у штаце [[Місысыпі (штат)|Місысыпі]]<ref>[http://www.gallup.com/poll/125999/mississippians-go-church-most-vermonters-least.aspx Mississippians Go to Church the Most; Vermonters, Least]. Gallup.</ref>. Як і ў іншых заходніх краінах дзель [[атэізм|атэістаў]] у ЗША паступова павялічваецца. Бязьвер’е імкліва расьце сярод амэрыканцаў да 30 гадоў<ref>[https://web.archive.org/web/20210513235057/https://religion.blogs.cnn.com/2012/06/12/pew-survey-doubt-of-god-growing-quickly-among-millennials/ Pew Survey: Doubt of God Growing Quickly among Millennials]. CNN.</ref>. Апытаньні паказваюць, што ў цэлым амэрыканская арганізаваная рэлігійная дзейнасьць зьніжаецца<ref>[http://www.huffingtonpost.com/2012/07/12/us-confidence-in-organized-religion-at-low-point_n_1669100.html?utm_hp_ref=religion American Confidence In Organized Religion At All Time Low]. Huffington Post.</ref>, і, што больш маладых амэрыканцаў, у прыватнасьці, становяцца ўсё больш нерэлігійнымі<ref>[https://web.archive.org/web/20100326125354/http://www.pewforum.org/Age/Religion-Among-the-Millennials.aspx Religion Among the Millennials]. The Pew Forum on Religion & Public Life.</ref>. Паводле апытаньня 2012 году 73% дарослых грамадзянаў ЗША вызнаюць сябе хрысьціянінамі<ref name="nones">[http://www.pewforum.org/2012/10/09/nones-on-the-rise/ «Nones» on the Rise]. Pew Forum on Religion & Public Life.</ref>, што ў параўнаньні з 86,4% у 1990 годзе было меншым паказьнікам<ref>[https://web.archive.org/web/20130725004231/http://www.gc.cuny.edu/CUNY_GC/media/CUNY-Graduate-Center/PDF/ARIS/ARIS-PDF-version.pdf?ext=.pdf American Religious Identification Survey 2001]. CUNY Graduate Center.</ref>. На [[пратэстанцтва|пратэстанцкія]] дэнамінацыі прыпадала 48% ад колькасьці ўсяго насельніцтва, у той час як на вернікаў [[Каталіцкая Царква|рымска-каталіцкай царквы]] прыпадала 22%<ref name="nones"/>. На іншыя нехрысьціянскія рэлігіі ў 2012 годзе прыходзілася 6% насельніцтва. Гэты паказчык крыху павялічыўся ў параўнаньні з 4% у 2007 годзе<ref name="nones"/>. У ходзе апытаньня 19,6% амэрыканцаў назвалі сябе [[агнастыцызм|агностыкам]], атэістам ці проста, што ня маюць аніякай рэлігіі. == Адукацыя == [[Файл:University-of-Virginia-Rotunda.jpg|міні|250пкс|Унівэрсытэт Вірджыніі, які быў заснаваны Томасам Джэфэрсанам у 1819 годзе, зьяўляецца адным са шматлікіх дзяржаўных унівэрсытэтаў краіны]] Пачатковая адукацыя ў ЗША пераважна дзяржаўная, кантралюецца і фінансуецца на трох узроўнях: фэдэральным, штату, мясцовым, і рэгулююцца Дэпартамэнтам адукацыі ЗША шляхам увядзеньня абмежаваньняў на фэдэральныя гранты. Існуе разгалінаваная сыстэма дзяржаўных школ. У большасьці штатаў, дзеці абавязаны наведваць школу ва ўзросьце ад шасьці або сямі гадоў, пакуль ім ня споўніцца 18 гадоў. Такім чынам існуе сыстэма з 12 клясаў, якая дае базавую сярэдную адукацыю. У некаторых штатах час навучаньня ў школе меншы<ref>[http://nces.ed.gov/programs/digest/d02/dt150.asp Ages for Compulsory School Attendance]. U.S. Dept. of Education</ref>. Каля 12% дзяцей навучаюцца ў парафіяльных або рэлігійных прыватных школых. Крыху больш за 2% дзяцей праходзяць хатняе навучаньне. ЗША выдатковаўюць на адукацыю аднаго чалавека больш чым любая іншая краіна ў сьвеце, то бок на 2010 год на кожнага школьніка была выдаткавана больш за $11 тысячаў <ref>[https://web.archive.org/web/20130726002619/http://www.cbsnews.com/8301-202_162-57590921/u.s-education-spending-tops-global-list-study-shows U.S. education spending tops global list, study shows]. CBS.</ref>. Каля 80% амэрыканскіх студэнтаў наведваюць дзяржаўныя ўнівэрсытэты<ref>[https://web.archive.org/web/20140801114734/http://cla.umn.edu/news/clatoday/summer2002/dean.php Public Education for the Common Good]. University of Minnesota.</ref>. У Злучаных Штатаў існуе вялікая колькасьць прыватных і дзяржаўных вышэйшых навучальных установаў. У адпаведнасьці зь міжнародных рэйтынгамі, 13 або 15 амэрыканскіх каледжаў і ўнівэрсытэтаў уваходзіць у топ-20 навучальных установаў сьвету<ref>[https://web.archive.org/web/20110403044940/http://www.topuniversities.com/university-rankings/world-university-rankings/2010 QS World University Rankings]. Top Universities.</ref>. Узровень адукацыі ў ЗША складае 97%, аднак паводле перапісу 2003 толькі 84,5% амэрыканцаў ад 25 гадоў і старэй мелі сярэднюю адукацыю. З гістарычных прычынаў адукацыя не ўпамінаецца ў [[Канстытуцыя ЗША|Канстытуцыі]], з-за чаго рэгулюецца ў асноўным на ўзроўні штату. Адсутнічаюць уніфікаваныя фэдэральныя стандарты для навучальных установаў. У горадзе [[Мантэсума]] (акруга Сан-Мігель, штат [[Нью-Мэксыка]]) дзейнічае адзін з [[Каледжы аб’яднанага сьвету|каледжаў міжнароднай супольнасьці]] — Заходнеамэрыканскі. == Культура == === Літаратура === [[Файл:Mark Twain by AF Bradley.jpg|значак|зьлева|[[Марк Твэн]] быў названы [[Ўільям Фолкнэр|Ўільямам Фолкнэрам]] бацькам амэрыканскай літаратуры<ref>{{кніга|імя=Robert A.|прозьвішча=Jelliffe|загаловак=Faulkner at Nagano|месца=Tokyo|выдавецтва=Kenkyusha, Ltd|год=1956}}</ref>.]] Каляніяльныя амэрыканскія аўтары былі пад уплывам [[Джон Лок|Джона Лока]] і іншых філёзафаў [[Эпоха Асьветніцтва|Асьветніцтва]]{{Зноска|BaymLevine|2013|Levine & Baym|157–159}}{{Зноска|Lauter1994a|1994a|Lauter|503—509}}. Час [[Амэрыканская рэвалюцыя|Амэрыканскай рэвалюцыі]] (1765—1783) адзначаны палітычнымі творамі [[Бэнджамін Франклін|Бэнджаміна Франкліна]], [[Аляксандар Гамільтан|Аляксандра Гамільтана]], [[Томас Пэйн|Томаса Пэйна]] і [[Томас Джэфэрсан|Томаса Джэфэрсана]]. Беспасярэдне перад і па [[Вайна за незалежнасьць ЗША|Вайне за незалежнасьць]] газэты набылі вялікую папулярнасьць, задавальняючы попыт на антыбрытанскую нацыянальную літаратуру{{Зноска|BaymLevine|2013|Levine & Baym|163}}{{Зноска|Lauter1994a|1994a|Lauter|705—707}}. Раьннім раманам уважаецца ''«[[Сіла спачуваньня]]»'' [[Ўільям Гіл Браўн|Ўільяма Гіла Браўна]], выдадзены ў 1791 годзе. Пісьменьнік і крытык [[Джон Ніл]] у першай палове XIX стагодзьдзя спрыяў фармаваньню ўнікальнай амэрыканскай літаратуры і культуры, крытыкуючы папярэднікаў, як то [[Вашынгтон Ірвінг|Вашынгтона Ірвінга]], за імітацыю брытанскіх узораў, і ўплываючы на аўтараў кшталту [[Эдгар Алан По|Эдгара Алана По]]<ref>{{кніга|імя=Benjamin|прозьвішча=Lease|загаловак=That Wild Fellow John Neal and the American Literary Revolution|месца=Chicago, Illinois|выдавецтва=University of Chicago Press|год=1972|isbn=978-0-226-46969-0}}</ref>, які скіраваў амэрыканскую паэзію і апавяданьні ў новае рэчышча. [[Ралф Ўолда Эмэрсан]] і [[Маргарэт Фулер]] сталіся піянэрамі ўплывовага руху трансцэндэнталістаў<ref>{{спасылка|спасылка=http://xroads.virginia.edu/~ma95/finseth/trans.html|загаловак=The Emergence of Transcendentalism|выдавецтва=The University of Virginia|копія=https://web.archive.org/web/20230718205554/http://xroads.virginia.edu/~MA95/finseth/trans.html|дата копіі=07.2023}}</ref><ref>{{кніга|імя=Peter|прозьвішча=Coviello|спасылка=https://www.oxfordreference.com/display/10.1093/acref/9780195156539.001.0001/acref-9780195156539-e-0294?rskey=lw57LH&result=1|загаловак=The Oxford Encyclopedia of American Literature|выдавецтва=Oxford University Press|isbn=978-0-19-530772-6}}</ref>, а [[Гэнры Дэйвід Тора]], аўтар твору ''«[[Ўолдэн, альбо Жыцьцё ў лесе]]»'', таксама быў пад уплывам гэтага руху. Канфлікт вакол абаліцыянізму натхняў пісьменьнікаў, як то [[Гарыет Бічэр-Стоў]], і аўтараў рабскіх наратываў, напрыклад [[Фрэдэрык Дуглас|Фрэдэрыка Дугласа]]. Праца ''«[[Пунсовая літара]]»'' 1850 году [[Натаніель Готарн|Натаніеля Готарна]] выявіла цёмны бок амэрыканскай гісторыі, гэтак жа як вядомы твор ''«[[Мобі Дык]]»'' 1851 году [[Гэрман Мэлвіл|Гэрмана Мэлвіла]]. Найбольш значнымі паэтамі XIX стагодзьдзя, часу амэрыканскага Рэнэсансу, былі [[Ўолт Ўітмэн]], Мэлвіл і [[Эмілі Дыкінсан]]{{Зноска|BaymLevine|2013|Levine & Baym|444—447}}{{Зноска|Lauter1994a|1994a|Lauter|1228}}{{Зноска|Lauter1994a|1994a|Lauter|1233}}{{Зноска|Lauter1994a|1994a|Lauter|1260}}. [[Марк Твэн]] стаў першым буйным амэрыканскім пісьменьнікам, народжаным на Захадзе. [[Гэнры Джэймз]] атрымаў міжнародную ўхвалу дзякуючы раманам кшталту ''«[[Жаночы партрэт]]»'' (1881). Зь цягам пашырэньня пісьменнасьці сярод насельніцтва пэрыядычныя выданьні ўсё часьцей друкавалі гісторыі пра прамысловых рабочых, жанчынаў і сельскую беднату{{Зноска|BaymLevine|2013|Levine & Baym|1269—1270}}{{Зноска|Lauter1994b|1994b|Lauter|8—10}}. Натуралізм, рэгіяналізм і рэалізм былі галоўнымі літаратурнымі плынямі таго часу{{Зноска|BaymLevine|2013|Levine & Baym|1271—1273}}{{Зноска|Lauter1994b|1994b|Lauter|12}}. Хоць [[мадэрнізм]] агулам набыў міжнародны характар, мадэрністы ў ЗША часьцей укарэньвалі свае творы ў канкрэтных рэгіёнах, супольнасьцях і культурах{{Зноска|BaymLevine|2013|Levine & Baym|1850—1851}}. Пасьля Вялікай міграцыі ў паўночныя гарады афраамэрыканскія і індзейскія аўтары Гарлемскага Рэнэсансу стварылі асобную літаратурную традыцыю, у якой асуджалі няроўнасьць. У эпоху пашырэньня джазу гэтыя творы распаўсюдзіліся па-за межы ЗША, што паўплывала на філязофію [[нэгрытуд]]у, што ўзьнікла ў 1930-я гады сярод франкамоўных пісьменьнікаў афрыканскай дыяспары{{Зноска|Lauter1994b|1994b|Lauter|1579—1585}}. У 1950-я гады ідэал аднастайнасьці падштурхнуў многіх аўтараў да спробы напісаць [[вялікі амэрыканскі раман]]{{Зноска|BaymLevine|2013|Levine & Baym|2260—2261}}, у той час як [[разьбітае пакаленьне|пакаленьне бітнікаў]] адрынула канфармізм, выкарыстоўваючы стылі, якія надавалі большую вагу вуснаму слову, апісваючы ўжываньне наркотыкаў, сэксуальнасьць і недахопы грамадзтва{{Зноска|BaymLevine|2013|Levine & Baym|2262}}{{Зноска|Lauter1994b|1994b|Lauter|1975—1977}}. Сучасная літаратура стала больш плюралістычнай, чым была ў мінулыя эпохі, а ейнай найбольш аб’яднальнай рысай можна назваць тэндэнцыю да самасьвядомых моўных экспэрымэнтаў{{Зноска|BaymLevine|2013|Levine & Baym|2266—2267}}. Больш за дзясятак амэрыканскіх аўтараў у розныя гады атрымлівалі [[Нобэлеўская прэмія ў галіне літаратуры|Нобэлеўскую прэмію ў галіне літаратуры]]<ref>{{спасылка|спасылка=https://www.nobelprize.org/prizes/lists/all-nobel-prizes-in-literature/all/|загаловак=All Nobel Prizes in Literature|выдавецтва=Nobel Prize Outreach AB 2024}}</ref>. === Масавыя мэдыі === [[Файл:Comcast Philly.JPG|значак|Гмах у [[Філадэлфія|Філадэлфіі]], дзе разьмяшчаецца сядзіба буйнога тэлекамунікацыйнага холдынгу [[Comcast]].]] Да чатырох галоўных вяшчальных сетак ЗША ставяцца [[NBC|National Broadcasting Company]] (NBC), [[CBS|Columbia Broadcasting System]] (CBS), [[ABC (тэлеканал)|American Broadcasting Company]] (ABC) і [[FOX|Fox Broadcasting Company]] (FOX). Усе чатыры буйныя тэлевізійныя сеткі ёсьць камэрцыйнымі. Галоўнай жа некамэрцыйнай грамадзкай тэлевізійнай сеткай ёсьць [[PBS|Public Broadcasting Service]] (PBS)<ref>{{спасылка|спасылка=http://pbs.org/about/about-pbs/overview/|загаловак=About PBS – Overview|выдавецтва=PBS|копія=https://web.archive.org/web/20180907224131/http://www.pbs.org/about/about-pbs/overview/|дата копіі=09.2018}}</ref>. Яна таксама забясьпечвае адукацыйныя праграмы празь мясцовыя тэлестанцыі<ref>{{спасылка|спасылка=https://www.teslamemorialsociety.org/TMSud_Documentaries.htm|загаловак=Video Documentaries|выдавецтва=Tesla Memorial Society|копія=https://web.archive.org/web/20230326025950/http://www.teslamemorialsociety.org/TMSud_Documentaries.htm|дата копіі=03.2023}}</ref><ref>{{спасылка|спасылка=https://www.carnegiecouncil.org/people/ray-suarez|загаловак=Ray Suarez|выдавецтва=Carnegie Council for Ethics in International Affairs|копія=https://web.archive.org/web/20220612035410/https://www.carnegiecouncil.org/people/ray-suarez|дата копіі=06.2022}}</ref><ref>{{спасылка|спасылка=https://www.insidepeacemovie.com/pbs/|загаловак=PBS Television Broadcasts|выдавецтва=Inside Peace|копія=https://web.archive.org/web/20220628122359/https://www.insidepeacemovie.com/pbs/|дата копіі=06.2022}}</ref><ref>{{спасылка|спасылка=https://www.wfyi.org/federal-funding-for-public-broadcasting|загаловак=Federal Funding for Public Broadcasting|выдавецтва=WFYI|копія=https://web.archive.org/web/20211111083755/https://www.wfyi.org/federal-funding-for-public-broadcasting|дата копіі=11.2021}}</ref>. Кабэльнае тэлебачаньне ў ЗША прапануе сотні каналаў, арыентаваных на розныя нішавыя інтарэсы<ref>{{навіна|спасылка=https://www.nytimes.com/aponline/2015/10/12/business/ap-us-streaming-tv-options.html|загаловак=Streaming TV Services: What They Cost, What You Get|выдавец=The New York Times|дата публікацыі=10.2015|копія=https://web.archive.org/web/20151015023520/https://www.nytimes.com/aponline/2015/10/12/business/ap-us-streaming-tv-options.html|дата копіі=10.2015}}</ref>. У 2021 годзе блізу 83% амэрыканцаў у веку старэйшым за 12 гадоў слухалі радыё, а каля 40% былі слухачамі [[падкастынг|падкастаў]]<ref>{{спасылка|спасылка=https://www.pewresearch.org/journalism/fact-sheet/audio-and-podcasting/|загаловак=Audio and Podcasting Fact Sheet|выдавецтва=Pew Research Center|дата публікацыі=06.2021}}</ref>. У папярэднім годзе ў ЗША налічвалася {{Лік|15460}} ліцэнзаваных радыёстанцыяў паводле зьвестак [[Фэдэральная камісія па сувязях|Фэдэральнай камісіі па сувязях]]<ref>{{спасылка|спасылка=https://docs.fcc.gov/public/attachments/DOC-367270A1.pdf|загаловак=BROADCAST STATION TOTALS AS OF SEPTEMBER 30, 2020|выдавецтва=docs.fcc.gov}}</ref>. Грамадзкае радыёвяшчаньне перш за ўсё забясьпечваецца арганізацыяй [[NPR|National Public Radio]] (NPR), створаным у лютым 1970 году паводле Закону аб грамадзкім вяшчаньні 1967 году<ref>{{навіна|спасылка=https://www.npr.org/about-npr/192827079/overview-and-history|загаловак=History: NPR|выдавец=NPR|дата публікацыі=06.2013|копія=http://web.archive.org/web/20130722235307/https://www.npr.org/about-npr/192827079/overview-and-history|дата копіі=22.07.2013}}</ref>. Газэты ЗША з сусьветнай вядомасьцю і рэпутацыяй улучаюць [[The Wall Street Journal]], [[The New York Times]], [[The Washington Post]] і [[USA Today]]<ref>{{кніга|імя=Brenda|прозьвішча=Shaffer|спасылка=https://books.google.com/books?id=uEOd-cDWVwQC&pg=PA116|загаловак=The Limits of Culture: Islam and Foreign Policy|выдавецтва=MIT Press|год=2006|isbn=978-0-262-19529-4}}</ref>. Каля 800 выданьняў выходзяць па-гішпанскую<ref>{{спасылка|спасылка=https://www.w3newspapers.com/usa/spanish|загаловак=Spanish Newspapers in United States|выдавецтва=W3newspapers}}</ref><ref>{{спасылка|спасылка=https://www.onlinenewspapers.com/usstate/spanish-language-newspapers-usa.htm|загаловак=Spanish Language Newspapers in the USA: Hispanic Newspapers: Periódiscos en Español en los EE.UU|выдавецтва=Onlinenewspapers.com|копія=https://web.archive.org/web/20140626114455/https://www.onlinenewspapers.com/usstate/spanish-language-newspapers-usa.htm|дата копіі=06.2014}}</ref>. За малым выключэньнем, газэты трымаюцца ў прыватнай уласнасьці, то бок або ў буйных мэдыйных групаў, як то Gannett або McClatchy, якія валодаюць дзясяткамі ці нават сотнямі выданьняў, або ў невялікіх групаў, якія валодаюць толькі некалькімі газэтамі. Усё радзей газэты трымаюцца ў руках асобных людзей ці сем’яў. У буйных гарадах часта існуюць газэты, якія дапаўняюць асноўныя штодзённыя выданьні, як то [[The Village Voice]] у [[Нью-Ёрк]]у і [[LA Weekly]] у [[Лос-Анджэлес]]е. Пяць найбольш наведвальных вэб-сайтаў у сьвеце — [[Гугл|Google]], [[YouTube]], [[Facebook]], [[Instagram]] і [[ChatGPT]] — усе належаць кампаніям ЗША. Сярод іншых папулярных плятформаў, якія трымаюцца амэрыканцамі, ёсьць [[X (сацыяльная сетка)|X]] (раней Twitter) і [[Amazon.com|Amazon]]<ref>{{спасылка|спасылка=https://www.alexa.com/topsites/countries/US|загаловак=Top Sites in United States|выдавецтва=Alexa|копія=https://web.archive.org/web/20200621221154/https://www.alexa.com/topsites/countries/US|дата копіі=06.2020}}</ref><ref>{{спасылка|спасылка=https://www.similarweb.com/top-websites/|загаловак=Similarweb Top Websites Ranking|выдавецтва=Similarweb|дата публікацыі=01.2026}}</ref>. У 2025 годзе ЗША былі другім найбуйнейшым у сьвеце рынкам відэагульняў паводле прыбыткам пасьля Кітаю<ref>{{спасылка|спасылка=https://newzoo.com/resources/rankings/top-10-countries-by-game-revenues|загаловак=Top countries and markets by video game revenues|выдавецтва=Newzoo}}</ref>. У 2015 годзе індустрыя відэагульняў у ЗША ўлучала {{Лік|2457}} кампаніяў, якія забясьпечвалі блізу 220 тысячаў працоўных месцаў і зараблялі 30,4 млрд даляраў у якасьці прыбытку<ref>{{спасылка|аўтар=Takahashi, Dean|спасылка=https://gamesbeat.com/the-u-s-game-industry-has-2457-companies-supporting-220000-jobs/|загаловак=The U.S. game industry has 2,457 companies supporting 220,000 jobs|выдавецтва=GamesBeat|дата публікацыі=02.2017}}</ref>. Толькі ў [[Каліфорнія|Каліфорніі]] налічваецца 444 выдаўцы, распрацоўшчыкі і вытворцы абсталяваньня для відэагульняў<ref>{{спасылка|спасылка=https://www.theesa.com/video-game-impact-map/state/california/|загаловак=California (CA)|выдавецтва=ESA Impact Map|дата публікацыі=07.2017}}</ref>. Паводле зьвестак Game Developers Conference (GDC), ЗША ў 2025 годзе былі галоўным цэнтрам распрацоўкі відэагульняў у сьвеце, то бок на дзель ЗША прыпадала 58% ад ліку ўсіх распрацоўшчыкаў у сьвеце<ref>{{спасылка|спасылка=https://80.lv/articles/number-of-devs-aged-45-or-older-has-tripled-since-2015|загаловак=Number of Devs Aged 45 or Older Has Tripled Since 2015|выдавецтва=80.lv|дата публікацыі=03.2025}}</ref>. Свабода СМІ была ацэненая ў 2026 годзе арганізацыяй [[Рэпартэры бязь межаў]] як «праблемная». Дасьледнікі адзначаюць значны рост цэнзураваньня і самацэнзуры ў апошнія гады<ref>{{спасылка|спасылка=https://rsf.org/en/index?year=2026|загаловак=Index 2026 – Global score|выдавецтва=Reporters Without Borders}}</ref>. === Тэатар === [[Файл:Various Pictures from New York City - September, 2025.jpg|значак|зьлева|[[Брадўэйскі тэатар|Брадўэйскія тэатры]] на [[Мангэтан]]е ў [[Нью-Ёрк]]у.]] ЗША вядомыя сваім тэатрам. Тэатральныя традыцыі краіны сягаюць старой эўрапейскай тэатральнай школы з моцным уплывам брытанскага тэатра<ref>{{кніга|імя=Theresa|прозьвішча=Saxon|спасылка=https://books.google.com/books?id=2-AkDQAAQBAJ&pg=PA7|загаловак=American Theatre: History, Context, Form|выдавецтва=Edinburgh University Press|старонкі=7–|isbn=978-0-7486-3127-8}}</ref>. Да сярэдзіны XIX стагодзьдзя ЗША стварыла новыя адметныя драматычныя формы, як то плывучы тэатар і [[мінстрэль-шоў]]<ref>Meserve, Walter J. An Outline History of American Drama, New York: Feedback/Prospero, 1994.</ref>. Цэнтральным месцам амэрыканскага тэатральнага жыцьця ёсьць [[Тэатральны квартал]] на [[Мангэтан]]е, які падзяляецца на [[Брадўэйскі тэатар|Брадўэй]], [[Оф-Брадўэй]] і [[Оф-Оф-Брадўэй]]<ref>{{кніга|аўтар=Londré, Felicia Hardison; Watermeier, Daniel J.|загаловак=The History of North American Theater: From Pre-Columbian Times to the Present|выдавецтва=Continuum|isbn=978-0-8264-1079-5}}</ref>. Шматлікія кіна- і тэлезоркі атрымалі свой першы вялікі посьпех, зьявіўшыся ў нью-ёрскіх пастаноўках. Па-за межамі Нью-Ёрку многія гарады маюць свае прафэсійныя рэгіянальныя тэатральныя трупы з шырокай уласнай праграмай пастановак. Найбольш дарагімі, але і папулярнымі тэатральнымі спэктаклямі ёсьць [[м’юзыкал|м’юзыклы]]. У ЗША існуе актыўны грамадзкі аматарскі тэатар<ref>Watt, Stephen; Richardson, Gary A. (1994). «American Drama: Colonial to Contemporary».</ref>. Прэміяй [[Тоні]] адзначаюць выдатныя выступы на пастаноўках Брадўэйскага тэатру. Урачыстая цырымонія ўручэньня ладзіцца штогод на Мангэтане. Узнагароды прысуджаюцца за пастаноўкі і ролі. Адная ўзнагарода таксама прысуджаецца за вынікі ў жыцьці рэгіянальнага тэатру<ref>{{спасылка|спасылка=http://www.tonyawards.com/en_US/about/index.html|загаловак=Who’s Who|копія=https://web.archive.org/web/20161223002914/http://www.tonyawards.com/en_US/about/index.html|дата копіі=12.2016}}</ref>. === Выяўленчае мастацтва === [[Файл:Grant Wood - American Gothic - Google Art Project.jpg|значак|Карціна ''«[[Амэрыканская готыка]]»'' працы мастака [[Грант Ўуд|Гранта Ўуда]].]] Народнае мастацтва ў часы каляніяльнай Амэрыцы ў часы панаваньня ангельцаў паўстала з супольнасьцяў рамесьнікаў. У тыя часы традыцыі кардынальна розьніліся ад эўрапейскай традыцыі «высокага мастацтва», якая была менш дасяжнай ды звычайна менш актуальнай для раньніх амэрыканскіх пасяленцаў<ref>American folk art the art of the common man in America, 1750-1900. New York, N.Y.: The Museum of Modern Art. 1932.</ref>. Культурныя зрухі ў мастацтве і рамёствах у каляніяльнай Амэрыцы звычайна адставалі ад заходнеэўрапейскіх. Напрыклад, пануючы сярэднявечны стыль дрэваапрацоўкі і прымітыўнай скульптуры стаў неад’емнай часткаю раньняга амэрыканскага народнага мастацтва, не зважаючы на зьяўленьне рэнэсансных стыляў у [[Ангельшчына|Ангельшчыны]] ў канцы XVI і пачатку XVII стагодзьдзяў. Новыя ангельскія стылі ня здолелі істотна паўплываць на амэрыканскае народнае мастацтва, бо амэрыканскія формы ўжо былі трывала замацаваныя. [[Школа ракі Гадсана]] паклала пачатак руху сярэдзіны XIX стагодзьдзя ў традыцыі эўрапейскага натуралізму ў выяўленчым мастацтве. Армурная выстава 1913 году ў Нью-Ёрку, якая прадставіла эўрапейскі [[мадэрнізм]], шакавала публіку і пераўтварыла мастацкую сцэну ЗША<ref>{{кніга|аўтар=Brown, Milton W.|спасылка=https://archive.org/details/storyofarmorysho00brow|загаловак=The Story of the Armory Show|месца=New York|выдавецтва=Abbeville Press|isbn=978-0-89659-795-2}}</ref>. Амэрыканскі рэалізм і амэрыканскі рэгіяналізм імкнуліся адлюстраваць краіну і даць ёй новыя спосабы самаўсьведамленьня. [[Джорджыя О’Кіф]], [[Марсдэн Гартлі]] і іншыя мастакі экспэрымэнтавалі з новымі індывідуалістычнымі стылямі, якія сталі вядомыя як амэрыканскі мадэрнізм. Вялікія мастацкія рухі, як то [[абстрактны экспрэсіянізм]] [[Джэксан Полак|Джэксана Полака]] і [[Вілем дэ Кунінг|Вілема дэ Кунінга]], а таксама [[поп-арт]] [[Эндзі Ўоргал]]а і [[Рой Ліхтэнштайн|Роя Ліхтэнштайна]], разьвіваліся ў значнай ступені ў ЗША. Сярод вядомых фатографаў вылучаліся [[Альфрэд Стыгліц]], [[Эдўард Стайкен]], [[Даратэя Ланг]], [[Эдўард Ўэстан]], [[Джэймз Ван Дэр Зээ]], [[Ансэл Адамз]] і [[Гордан Паркс]]<ref>{{кніга|імя=Alma|прозьвішча=Davenport|спасылка=https://books.google.com/books?id=hca5H_rJZnUC&pg=PA67|загаловак=The History of Photography: An Overview|выдавецтва=UNM Press|год=1991|isbn=978-0-8263-2076-6}}</ref>. Хваля мадэрнізму, а затым постмадэрнізму надала сусьветную вядомасьць амэрыканскім архітэктарам, у тым ліку [[Фрэнк Лойд Райт|Фрэнку Лойду Райту]], [[Філіп Джонсан|Філіпу Джонсану]] і [[Фрэнк Геры|Фрэнку Геры]]<ref>{{кніга|аўтар=Janson, Horst Woldemar; Janson, Anthony F.|спасылка=https://books.google.com/books?id=MMYHuvhWBH4C&pg=PT955|загаловак=History of Art: The Western Tradition|выдавецтва=Prentice Hall Professional|год=2003|isbn=978-0-13-182895-7}}</ref>. [[Мэтраполітэн (музэй)|Мэтраполітэн-музэй]] мастацтваў на Мангэтане ёсьць найбуйнейшым мастацкім музэем ЗША<ref>{{навіна|аўтар=Lester|спасылка=https://www.independent.co.uk/voices/letter-the-louvre-tourism-on-the-grand-scale-1465736.html|загаловак=Letter: The Louvre: tourism on the grand scale|выдавец=The Independent|дата публікацыі=12.1993}}</ref> і чацьвертым паводле велічыні ў сьвеце<ref>{{спасылка|спасылка=https://www.worldatlas.com/articles/the-largest-art-museums-in-the-world.html|загаловак=The Largest Art Museums In The World|выдавецтва=WorldAtlas|дата публікацыі=05.2017}}</ref>. === Музыка === [[Файл:Country Music Hall of Fame 2022a.jpg|значак|зьлева|[[Заля славы і музэй кантры]] ў [[Нэшвіл]]е.]] Народная музыка ЗША ахоплівае мноства жанраў. Шматлікія народныя песьні перадаваліся ў межах адной сям’і або пэўнай супольнасьці цягам пакаленьняў і часам вядуць свой пачатак яшчэ з [[Брытанскія астравы|Брытанскіх астравоў]], кантынэнтальнай Эўропы або [[Афрыка|Афрыкі]]<ref>{{спасылка|спасылка=https://www.loc.gov/folklife/guide/folkmusicandsong.html|загаловак=Folk Music and Song: American Folklife Center: An Illustrated Guide (Library of Congress)|выдавецтва=Loc.gov}}</ref>. Асабліва моцны ўплыў на музыку ЗША зрабілі рытмічныя і лірычныя стылі афраамэрыканскай музыкі<ref>{{спасылка|спасылка=https://music.si.edu/story/musical-crossroads|загаловак=Musical Crossroads: African American Influence on American Music|выдавецтва=Smithsonian|дата публікацыі=09.2016}}</ref>. [[Банджа]] трапіла ў ЗША праз гандаль рабамі. Мінстрэль-шоў, якія традыцыйна ўлучаюць выкананьне нумароў з гэтым інструмэнтам, прывялі да росту папулярнасьці ў XIX стагодзьдзі<ref>{{артыкул|аўтар=Winans, Robert B.|загаловак=The Folk, the Stage, and the Five-String Banjo in the Nineteenth Century|выданьне=The Journal of American Folklore|том=89|нумар=354|старонкі=407—437|год=1976|DOI=10.2307/539294}}</ref>{{Зноска|Shi|2016|Shi|378}}. [[Электрагітара|Электрычная гітара]], вынайдзеная ў 1930-я і шырока прадукаваная з 1940-х гадоў, зрабіла велізарны ўплыў на папулярную музыку, асабліва дзякуючы разьвіцьцю [[рок-н-рол]]у<ref name="axe" >{{спасылка|спасылка=https://invention.si.edu/invention-electric-guitar|загаловак=The Invention of the Electric Guitar|выдавецтва=Smithsonian Institution|дата публікацыі=04.2014}}</ref>. [[Сынтэзатар]], [[дыджэінг]] і [[электронная музыка]] таксама ў значнай ступені былі распрацаваныя ў ЗША. Жанр [[блюз]] паўстаў з народнай музыкі, стаўшы папулярным жанрам з сусьветнай аўдыторыяй. [[Джаз]] зьявіўся з блюзу і [[рэгтайм]]у ў пачатку XX стагодзьдзя, разьвіваючыся дзякуючы інавацыям і запісам кампазытараў, такіх як [[Ўільям Крыстафэр Гэндзі]] і [[Джэлі Рол Мортан]]. [[Луіс Армстранг]] і [[Д’юк Элінгтан]] павялічылі папулярнасьць жанру ў першай палове XX стагодзьдзя<ref name="Biddle-2001" >{{кніга|аўтар=Biddle, Julian|спасылка=https://archive.org/details/whatwashotroller00bidd/page/|загаловак=What Was Hot!: Five Decades of Pop Culture in America|месца=New York|выдавецтва=Citadel|isbn=978-0-8065-2311-8}}</ref>. [[кантры|Кантры-музыка]] сфармавалася ў 1920-я<ref>{{спасылка|аўтар=Stoia, Nicholas|спасылка=https://blog.oup.com/2014/10/early-blues-country-music/|загаловак=Early blues and country music|выдавецтва=Oxford University Press|дата публікацыі=10.2014}}</ref>, [[блюграс]]<ref>{{спасылка|спасылка=https://www.britannica.com/art/bluegrass-music|загаловак=Bluegrass music|выдавецтва=Encyclopædia Britannica}}</ref> і [[рытм-энд-блюз]] — у 1940‑я, а рок-н-рол — у 1950-я<ref name="axe" />. У 1960-я гады [[Боб Дылан]] выйшаў з фольк-адраджэньня і стаў адным з найбольш вядомых аўтараў песьняў у краіне<ref>{{артыкул|спасылка=https://www.rollingstone.com/interactive/lists-100-greatest-songwriters/#bob-dylan|загаловак=No. 1 Bob Dylan|выданьне=Rolling Stone|год=04.2020}}</ref>. Музычныя формы панку і гіп-гопу таксама ўзьніклі ў ЗША ў 1970-я гады<ref>{{кніга|імя=Clayton|спасылка=https://ohiostate.pressbooks.pub/artandmusicbiographies/chapter/reading-9-neo-expressionism-and-music-reaching-into-the-1980s/|загаловак=A Quick and Dirty Guide to Art, Music, and Culture|выдавецтва=The Ohio State University}}</ref>. Злучаныя Штаты Амэрыкі маюць найбуйнейшы ў сьвеце музычны рынак з агульным раздробным аб’ёмам у 15,9 млрд даляраў у 2022 годзе<ref>{{спасылка|спасылка=https://www.riaa.com/reports/2022-year-end-music-industry-revenue-report-riaa/|загаловак=2022 Year-End Music Industry Revenue Report|выдавецтва=Record Industry Association of America}}</ref>. Сучасная музыка ЗША папулярная ўва ўсім сьвеце<ref>{{спасылка|аўтар=Posada, Susana Pérez|спасылка=https://www.bellinghamherald.com/entertainment/article312069840.html|загаловак=Made in the USA: American artists rule Spotify at home and abroad|выдавецтва=The Bellingham Herald|дата публікацыі=06.11.2025}}</ref><ref>{{навіна|аўтар=Savage, Mark|спасылка=https://www.bbc.com/news/entertainment-arts-57486272|загаловак=British music exports reach a record high|выдавец=BBC|дата публікацыі=16.06.2021}}</ref>. Большасьць найбуйнейшых сусьветных гуказапісных кампаніяў базуецца ў ЗША. Інхыя інтарэсы абараняе [[Амэрыканская асацыяцыя гуказапісных кампаніяў]]<ref>{{спасылка|аўтар=Eoin|спасылка=https://universitytimes.ie/2014/03/how-american-music-took-over-the-world/|загаловак=How American Music Took Over the World|выдавецтва=The University Times|дата публікацыі=03.2014}}</ref>. Папулярныя амэрыканскія сьпевакі сярэдзіны XX стагодзьдзя, як то [[Фрэнк Сынатра]]<ref>{{спасылка|спасылка=https://www.usatoday.com/story/life/music/2015/12/08/10-ways-frank-sinatra-changed-world/76381754/|загаловак=10 ways that Frank Sinatra changed the world|выдавецтва=USA Today|дата публікацыі=12.2015}}</ref> і [[Элвіс Прэсьлі]]<ref>{{навіна|спасылка=https://www.reuters.com/article/us-universal-music-elvis-idCAKCN2M40UH|загаловак=Universal Music can’t help falling for Elvis Presley, to manage song catalog|выдавец=Reuters|дата публікацыі=04.2022}}</ref>, сталі сусьветнымі зоркам і аднымі з самых прадаваных выканаўцаў на Зямлі<ref name="Biddle-2001" />, як і артысты канца XX стагодзьдзя, сярод якіх вылучаліся [[Майкл Джэксан]]<ref>{{спасылка|спасылка=https://www.riaa.com/michael-jacksons-thriller-first-ever-30x-multi-platinum-riaa-certification/|загаловак=Michael Jackson's 'Thriller' First Ever 30X Multi-Platinum RIAA Certification|выдавецтва=Recording Industry Association of America|дата публікацыі=12.2015}}</ref>, [[Мадонна (сьпявачка)|Мадонна]]<ref>{{навіна|аўтар=Marcos, Carlos|спасылка=https://english.elpais.com/culture/2022-08-17/madonna-has-been-scandalizing-people-for-40-years-and-nobodys-going-to-stop-her.html|загаловак=Madonna has been scandalizing people for 40 years, and nobody's going to stop her|выдавец=El País|дата публікацыі=08.2022}}</ref>, [[Ўітні Г’юстан]]<ref>{{артыкул|спасылка=https://www.rollingstone.com/music/music-lists/best-singers-all-time-1234642307/whitney-houston-11-1234643211/|загаловак=The 200 Greatest Singers of All Time|выданьне=Rolling Stone|год=01.2023}}</ref> і [[Мэрая Кэры]]<ref>{{спасылка|спасылка=https://grammy.com/news/mariah-carey-global-impact-award-recording-academy-honors-black-music-collective|загаловак=Mariah Carey To Receive Global Impact Award At Recording Academy Honors Presented By The Black Music Collective|выдавецтва=Grammy Awards|копія=https://web.archive.org/web/20240202011657/https://www.grammy.com/news/mariah-carey-global-impact-award-recording-academy-honors-black-music-collective|дата копіі=02.2024}}</ref>. У пачатку XXI стагодзьдзя вядомасьць набылі [[Эмінэм]]<ref>{{спасылка|спасылка=http://www.southpawer.com/2017/09/12/eminem-guinness-world-records|загаловак=11 Guinness World Records Eminem Still Holds|дата публікацыі=09.2017|копія=https://web.archive.org/web/20170914224707/http://www.southpawer.com/2017/09/12/eminem-guinness-world-records/|дата копіі=09.2017}}</ref>, [[Брытні Сьпірз]]{{Зноска|Edmondson|2013|Edmondson|490}}, [[Лэдзі Гага]]{{Зноска|Edmondson|2013|Edmondson|490}}, [[Кэці Пэры]]{{Зноска|Edmondson|2013|Edmondson|490}}, [[Тэйлар Сўіфт]] і [[Біёнсэй]]<ref>{{навіна|спасылка=https://news.sky.com/story/taylor-swift-and-beyonce-reporters-wanted-by-biggest-newspaper-chain-in-us-12960828|загаловак=Taylor Swift and Beyoncé reporters wanted by biggest newspaper chain in US|выдавец=Sky News|дата публікацыі=09.2023|копія=https://web.archive.org/web/20231109015600/https://news.sky.com/story/taylor-swift-and-beyonce-reporters-wanted-by-biggest-newspaper-chain-in-us-12960828|дата копіі=11.2023}}</ref>. == Спорт == {{Глядзіце таксама|Нацыянальная баскетбольная асацыяцыя|Нацыянальная хакейная ліга}} [[Файл:Arian Foster fumble.jpg|міні|[[Амэрыканскі футбол]] зьяўляецца самым папулярным відам спорту ў ЗША]] Рынак для прафэсійнага спорту ў Злучаных Штатах складае прыкладна $69 млрд, прыкладна на 50% больш за ўсе краіны [[Эўропа|Эўропы]], [[Блізкі Ўсход|Блізкага Ўсходу]] і [[Афрыка|Афрыкі]], разам узятых<ref>[https://web.archive.org/web/20141004154752/http://www.reuters.com/article/2008/06/18/us-pwcstudy-idUSN1738075220080618 Global sports market to hit ,1 billion in 2012]. Reuters.</ref>. [[Бэйсбол]] стала разглядацца як нацыянальны від спорту, пачынаючы з канца XIX стагодзьдзя, не зважаючы на тое, што самым папулярным відам спорту ў ЗША зьяўляецца [[амэрыканскі футбол]]<ref>[https://web.archive.org/web/20100709111448/http://www.harrisinteractive.com/Insights/HarrisVault8482.aspx?PID=337 Professional Football Widens Its Lead Over Baseball as Nation’s Favorite Sport]. Harris Interactive.</ref>. Менавіта Нацыянальная футбольная ліга (НФЛ) мае самую высокую сярэднюю наведвальнасьць сярод усіх спартовых ліаў у сьвеце, а за матчам Super Bowl назіраюць мільёны заўзятараў ва ўсім сьвеце. [[Баскетбол]] і [[Хакей з шайбай|хакей]] зьяўляюцца наступнымі двума вядучымі прафэсійнымі каманднымі відамі спорту ў краіне. Коледжаўскі амэрыканскі футбол і баскетбол прыцягваюць шырокую аўдыторыю<ref>[https://web.archive.org/web/20140407075223/http://www.footballfoundation.org/tabid/567/Article/53380/Passion-for-College-Football-Remains-Robust.aspx Passion for College Football Remains Robust]. National Football Foundation.</ref>. Гэтыя чатыры асноўных відаў спорту ў прафэсійных лігах разьбіты на сэзоны, якія праводзяцца ў розныя часы году, але перакрываюць адзін аднаго. У [[футбол]]е краіна прымала [[Чэмпіянат сьвету па футболе 1994 году|чэмпіянат сьвету 1994 году]]. [[Зборная ЗША па футболе|Мужчынская зборная па футболе]] зьяўляецца шматразовым удзельнікам чэмпіянатаў сьвету, а [[Жаночая зборная ЗША па футболе|жаночая каманда]] атрымлівала перамогі ў кубку сьвету па футболе сярод жанчынаў. Major League Soccer зьяўляецца галоўным футбольным спаборніцтвам краіны, якая, акрамя таго, мае ў сваім складзе некалькі клюбаў з суседняй [[Канада|Канады]]. Восем разоў [[Алімпійскія гульні|Алімпійскіх гульняў]] праходзілі на тэрыторыі Злучаных Штатаў Амэрыкі, а [[летнія Алімпійскія гульні 2028 году]] будуць дзявятым такім разам. Па стане на 2017 год прадстаўнікі Злучаных Штатаў атрымалі 2522 мэдалёў на летніх Алімпійскіх гульнях, больш чым любая іншая краіна, і 305 мэдалёў у зімовых Алімпійскіх гульнях, саступіўшы месца толькі [[Нарвэгія|Нарвэгіі]]<ref>Chase, Chris (February 7, 2014). [https://web.archive.org/web/20191215084716/https://ftw.usatoday.com/2014/02/winter-olympics-medal-count-sochi-all-time-facts «The 10 most fascinating facts about the all-time Winter Olympics medal standings»]. USA Today.</ref>. У той час як большасьць асноўных відаў спорту ў ЗША, як то бэйсбол і амэрыканскі футбол эвалюцыянавалі з эўрапейскай спартовых гульняў, баскетбол, [[валейбол]], [[скейтбордынг]] і [[сноўбордынг]] зьяўляюцца асабіста амэрыканскімі вынаходкамі, некаторыя зь якіх сталі папулярнымі па ўсім сьвеце. [[Лякрос]] і [[сэрфінг]] ўзьніклі зь індзейскіх традыцыяў і традыцыяў карэнных гавайскіх народнасьцяў. Сярод індывідуальных відаў спорту асаблівую папулярнасьць у ЗША маюць [[гольф]] і [[аўтаспорт]], як то [[NASCAR]]<ref>[https://web.archive.org/web/20140309053431/http://www.harrisinteractive.com/vault/Harris%20Poll%205%20-%202014%20Fave%20Sport_1.16.14.pdf «As American as Mom, Apple Pie and Football? Football continues to trump baseball as America’s Favorite Sport»]. Harris Interactive.</ref><ref>[http://www.grantland.com/story/_/id/7559458/cte-concussion-crisis-economic-look-end-football «What Would the End of Football Look Like?»] Grantland/ESPN.</ref>. [[Рэгбі]] лічыцца самым хуткарослым відам спорту ў ЗША, з зарэгістраванай колькасьцю гульцоў у 115,000+ чалавек<ref>[https://edition.cnn.com/2016/03/04/sport/usa-rugby-nigel-melville/index.html «Will U.S. learn to love rugby?»] CNN.</ref>. == Глядзіце таксама == * [[Амэрыканска-беларускія адносіны]] * [[Дзядзька Сэм]] == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} == Літаратура == * {{кніга|аўтар=Baym, Nina; Levine, Robert S.|загаловак=The Norton Anthology of American Literature|месца=New York, New York|год=2013|выдавецтва=W. W. Norton & Company|isbn=978-0-393-91885-4|ref=BaymLevine}} * {{кніга|імя=William|прозьвішча=Burnham|спасылка=https://archive.org/details/introductiontola0000burn|загаловак=Introduction to the Law and Legal System of the United States|месца=St. Paul, Minnesota|выдавецтва=Thomson West|год=2006|isbn=978-0-314-06661-9|ref=Burnham}} * {{кніга|імя=Jacqueline|прозьвішча=Edmondson|год=2013|спасылка=https://books.google.com/books?id=dRfOEAAAQBAJ&pg=PA556|загаловак=Music in American Life: An Encyclopedia of the Songs, Styles, Stars, and Stories that Shaped our Culture &#91;4 volumes&#93;: An Encyclopedia of the Songs, Styles, Stars, and Stories That Shaped Our Culture|выдавецтва=ABC-CLIO|isbn=978-0-313-39348-8|ref=Edmondson}} * {{кніга|аўтар=Lauter, Paul|спасылка=https://archive.org/details/heathanthologyof00v1unse_e3d7|загаловак=The Heath Anthology of American Literature|месца=Lexington, Massachusetts|выдавецтва=D.C. Heath and Company|год=1994a|том=1|isbn=978-0-669-32972-8|ref=Lauter1994a}} * {{кніга|аўтар=Lauter, Paul|спасылка=https://archive.org/details/heathanthologyof02laut/page/n2/mode/1up|загаловак=The Heath Anthology of American Literature|месца=Lexington, Massachusetts|выдавецтва=D.C. Heath and Company|год=1994b|том=2|isbn=978-0-669-32973-5|ref=Lauter1994b}} * {{кніга|імя=David Emory|прозьвішча=Shi|год=2016|спасылка=https://archive.org/details/americanarrative0001shid|загаловак=America: A Narrative History|месца=New York|выдавецтва=W.W. Norton|том=1|isbn=978-0-393-26594-1|ref=Shi}} == Вонкавыя спасылкі == {{Партал|Паўночная Амэрыка}} * [https://www.usa.gov/ Афіцыйная старонка]{{ref-en}} {{Адміністрацыйныя адзінкі ЗША}} {{Краіны Паўночнай Амэрыкі}} {{NATO}} {{АЭСР}} {{АБСЭ}} {{Вайна з тэрарызмам}} [[Катэгорыя:Вікіпэдыя:Істотныя артыкулы]] p9nn4d3yfp0s8cd7t5v85edim6ty3fz 2677367 2677366 2026-07-03T19:07:55Z Dymitr 10914 /* Эканоміка */ крыніца — https://en.wikipedia.org/wiki/United_States?oldid=1362377051 2677367 wikitext text/x-wiki {{Краіна2 | Назва на мове краіны = United States of America |Краіна ў родным склоне=Злучаных Штатаў Амэрыкі | Код мовы назвы краіны = en | Катэгорыя = ЗША | СУП ППЗ = $20,9 трлн<ref name="СУПППЗ2020">{{Спасылка|url=https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2021/April/weo-report?c=512,914,612,614,311,213,911,314,193,122,912,313,419,513,316,913,124,339,638,514,218,963,616,223,516,918,748,618,624,522,622,156,626,628,228,924,233,632,636,634,238,662,960,423,935,128,611,321,243,248,469,253,642,643,939,734,644,819,172,132,646,648,915,134,652,174,328,258,656,654,336,263,268,532,944,176,534,536,429,433,178,436,136,343,158,439,916,664,826,542,967,443,917,544,941,446,666,668,672,946,137,546,674,676,548,556,678,181,867,682,684,273,868,921,948,943,686,688,518,728,836,558,138,196,278,692,694,962,142,449,564,565,283,853,288,293,566,964,182,359,453,968,922,714,862,135,716,456,722,942,718,724,576,936,961,813,726,199,733,184,524,361,362,364,732,366,144,146,463,528,923,738,578,537,742,866,369,744,186,925,869,746,926,466,112,111,298,927,846,299,582,487,474,754,698,&s=PPPGDP,&sy=2020&ey=2020&ssm=0&scsm=1&scc=0&ssd=1&ssc=0&sic=0&sort=subject&ds=.&br=0 |загаловак=Сьпіс краін паводле СУП|праект=База дадзеных Сусьветны экнамічны агляд (красавік 2021)|дата=28 жніўня 2021|мова=en|выдавец=Міжнародны валютны фонд}}</ref> | СУП ППЗ на чалавека = ${{лік|63416}}<ref>{{спасылка|url=https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2021/April/weo-report?c=111,&s=NGDPPC,&sy=2020&ey=2020&ssm=0&scsm=1&scc=0&ssd=1&ssc=0&sic=0&sort=country&ds=.&br=1|загаловак=Report|мова=en|праект=World Economic Outlook database: April 2021}}</ref> |Часавы пас=6 часавых пасаў|Лацінка=Złučanyja Štaty Ameryki}} '''Злу́чаныя Шта́ты Амэ́рыкі''' (скарочана '''ЗША''', {{мова-en|The United States of America}}, скарочана таксама ''USA'', ''US'') — фэдэратыўная рэспубліка<ref>{{Кніга|загаловак=The New York Times Guide to Essential Knowledge: A Desk Reference for the Curious Mind|выданьне=Second Edition|выдавецтва=St. Martin’s Press|год=2007|pages=632|isbn=978-0-312-37659-8}}.</ref><ref>{{Кніга|аўтар=Onuf, Peter S.|год=1983|загаловак=The Origins of the Federal Republic: Jurisdictional Controversies in the United States, 1775—1787|месца=Philadelphia|выдавецтва=University of Pennsylvania Press|isbn=978-0-8122-1167-2}}</ref> ў [[Паўночная Амэрыка|Паўночнай Амэрыцы]], якая складаецца з 50 штатаў, адной [[Вашынгтон (акруга Калюмбія)|фэдэральнай акругі]] і некалькіх астраўных тэрыторыяў. 48 штатаў і фэдэральная акруга Калюмбія знаходзяцца ў цэнтральнай частцы Паўночнай Амэрыкі паміж [[Канада]]й і [[Мэксыка]]й. Штат [[Аляска (штат)|Аляска]] зьяўляецца самым паўночным зь іх і месьціцца ў паўночна-заходняй частцы мацерыка, у той час як 50-ы штат, [[Гаваі]], уяўляе сабой архіпэляг у сярэдзіне [[Ціхі акіян|Ціхага акіяну]]. Дзяржава таксама мае пяць населеных і дзевяць незаселеных тэрыторыяў у Ціхім акіяне й [[Карыбскае мора|Карыбскім басэйне]]. Гістарычна склаўся падзел ЗША на тры галоўныя рэгіёны: Поўнач, Поўдзень і Захад. З агульнай плошчай у 9,83 млн км² у Злучаных Штатах пражываюць каля 322 млн чалавек (2016 год). Краіна зьяўляецца чацьвёртай паводле велічыні агульнай плошчы й трэцяй паводле колькасьці насельніцтва. ЗША зьяўляюцца аднымі з самых этнічна разнастайнымі й шматнацыянальнымі краінамі сьвету, у выніку буйнамаштабнай іміграцыі са шматлікіх краінаў сьвету<ref>{{Кніга|аўтар=Adams, J.Q.; Strother-Adams, Pearlie|год=2001|загаловак=Dealing with Diversity|месца=Chicago|выдавецтва=Kendall/Hunt|isbn=0-7872-8145-X}}.</ref>. Геаграфія й клімат Злучаных Штатаў таксама надзвычай разнастайныя, то бок яны зьяўляюцца домам для самых разнастайных відаў дзікіх жывёлаў. Злучаныя Штаты зьяўляюцца разьвітай краінай і маюць адну з самых вялікіх нацыянальных эканомік. [[Сукупны ўнутраны прадукт|СУП]] у 2020 годзе, паводле ацэнкі Міжнароднага валютнага фонду склаў $20,9 трлн, то бок каля 15% [[парытэт пакупніцкай здольнасьці|парытэту пакупніцкай здольнасьці]]<ref name="СУПППЗ2020"/>. Эканоміка падсілкоўваецца багацьцем прыродных рэсурсаў і самай высокай у сьвеце прадукцыйнасьці працы<ref>{{Спасылка|url=http://www.cbsnews.com/2100-500395_162-3228735.html|загаловак=U.S. Workers World’s Most Productive|выдавец=CBS|мова=en|копія=http://web.archive.org/web/20120331020846/www.cbsnews.com/2100-500395_162-3228735.html|дата копіі=31 сакавіка 2012}}</ref>. Паводле велічыні СУП на душу насельніцтва ў 2020 годзе ЗША займалі 7-ы радок у сьвеце<ref>{{Спасылка|url=https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2021/April/weo-report?c=512,914,612,614,311,213,911,314,193,122,912,313,419,513,316,913,124,339,638,514,218,963,616,223,516,918,748,618,624,522,622,156,626,628,228,924,233,632,636,634,238,662,960,423,935,128,611,321,243,248,469,253,642,643,939,734,644,819,172,132,646,648,915,134,652,174,328,258,656,654,336,263,268,532,944,176,534,536,429,433,178,436,136,343,158,439,916,664,826,542,967,443,917,544,941,446,666,668,672,946,137,546,674,676,548,556,678,181,867,682,684,273,868,921,948,943,686,688,518,728,836,558,138,196,278,692,694,962,142,449,564,565,283,853,288,293,566,964,182,359,453,968,922,714,862,135,716,456,722,942,718,724,576,936,961,813,726,199,733,184,524,361,362,364,732,366,144,146,463,528,923,738,578,537,742,866,369,744,186,925,869,746,926,466,112,111,298,927,846,299,582,487,474,754,698,&s=NGDPRPPPPC,&sy=2020&ey=2020&ssm=0&scsm=1&scc=0&ssd=1&ssc=0&sic=0&sort=subject&ds=.&br=1|загаловак=Report for Selected Countries and Subjects|выдавец=Міжнародны валютны фонд|мова=en|дата=11 лістапада 2023}}</ref>. У той час як эканоміка ЗША лічыцца постіндустрыяльнай, яна працягвае заставацца адным з найбуйнейшых сусьветных вытворцаў<ref>{{Спасылка|копія=https://web.archive.org/web/20121013211628/http://americanmanufacturing.org/category/issues/jobs-and-economy/manufacturing-jobs-and-us-economy|загаловак=Manufacturing, Jobs and the U.S. Economy|выдавец=Alliance for American Manufacturing|дата публікацыі=2013|url=http://americanmanufacturing.org/category/issues/jobs-and-economy/manufacturing-jobs-and-us-economy}}</ref>. ЗША мае самы высокі сярэдні й мэдыяльны паказчык прыбытку хатняй гаспадаркі сярод краінаў [[Арганізацыя эканамічнага супрацоўніцтва і разьвіцьця|АЭСР]], а таксама самы высокі сярэдні заробак<ref>[http://www.oecdbetterlifeindex.org/topics/income/ OECD Better Life Index]. OECD Publishing.</ref><ref>[http://www.oecd-ilibrary.org/social-issues-migration-health/society-at-a-glance-2011/household-income_soc_glance-2011-6-en Household Income]. Society at a Glance 2011: OECD Social Indicators. OECD Publishing.</ref>, аднак займае чацьвёрты радок паводле нераўнамернага разьмеркаваньня даходаў сярод краінаў АЭСР<ref>[http://www.oecd.org/els/soc/OECD2013-Inequality-and-Poverty-8p.pdf Crisis squeezes income and puts pressure on inequality and poverty]. OECD</ref>. Прыкладна 16% насельніцтва жыве ў [[беднасьць|беднасьці]]<ref>[http://washington.cbslocal.com/2012/11/15/census-u-s-poverty-rate-spikes-nearly-50-million-americans-affected/ Census: U.S. Poverty Rate Spikes, Nearly 50 Million Americans Affected] CBS.</ref>. На краіну прыпадае 39% глябальных вайсковых выдаткаў<ref>{{Спасылка|копія=https://web.archive.org/web/20130415232842/http://books.sipri.org/product_info?c_product_id=458|загаловак=Trends in world military expenditure|дата публікацыі=2012|выдавец=Stockholm International Peace Research Institute|url=http://books.sipri.org/product_info?c_product_id=458}}</ref>, што робіць ЗША найбольш эканамічна й вайскова моцнай дзяржавай у сьвеце, вядомай палітычнай і культурнай сілай, а таксама лідэрам у галіне навуковых дасьледаваньняў і тэхналягічных інавацыяў. == Гісторыя == {{Глядзіце таксама|Дзікі Захад}} Людзі на тэрыторыі ЗША ўпершыню зьявіліся, паводле ацэнак архэолягаў, ад 12 да 40 тысячаў гадоў таму. Як мяркуецца, яны трапілі сюды праз [[Аляска (штат)|Аляску]], якая ў той час злучалася з [[Азія]]й. === Заснаваньне === Гісторыя ангельскіх паселішчаў, зь якіх пасьля сфармаваліся ЗША, пачалася з заснаваньня [[Джэймстаўн]]у ў [[Вірджынія|Вірджыніі]] ў [[1607]] годзе. У 1696 годзе прыняцьце чарговага закону аб мараплаўстве і ўсталяваньне новага міністэрства гандлю [[Вялікабрытанія|Вялікабрытаніі]] заклалі асновы імпэрскай сыстэмы. На працягу дзевяці дзесяцігодзьдзяў утварыліся [[трынаццаць калёніяў]], там разьвілася сыстэма рабаўладаньня, укараніліся ангельская культура, [[ангельская мова]] і брытанскія палітычныя інстытуты. Наступны пэрыяд каляніяльнай гісторыі (1696—1763) быў адзначаны малаважнымі зьменамі ў сыстэме імпэрскае адміністрацыі і пераўтварэньнем практычна ўсіх бакоў жыцьця калёніяў. У гэты час адбываўся няўхільны рост насельніцтва, разьвівалася дынамічная, арыентаваная на экспарт, эканоміка, умацоўваўся аўтарытэт асамблеяў — незалежных інстытутаў прадстаўнічай улады, рэлігійнае і культурнае жыцьцё калёніяў дзівіла сваёй разнастайнасьцю. Усе сем дзесяцігодзьдзяў былі апаленыя пажарамі эўрапейскіх войнаў, якія дакочваліся і да амэрыканскіх берагоў. Гэтыя войны спрыялі кансалідацыі калёніяў з мэтраполіяй у агульным змаганьні супраць французаў і гішпанцаў, што асталяваліся ў Амэрыцы. У выніку гэтых войнаў гішпанцаў выціснулі з [[Флорыда|Флорыды]], а французаў — з [[Канада|Канады]], і ад 13 калёніяў была адведзена пагроза зьнешняй агрэсіі. === Нацыянальны рух === [[Файл:Declaration independence.jpg|міні|250пкс|зьлева|Падпісаньне [[Дэклярацыя незалежнасьці ЗША|дэклярацыі незалежнасьці]]]] Агульная колькасьць насельніцтва калёніяў перавысіла ў 1760-я гады 150 тысячаў чалавек<ref>{{Кніга|аўтар = |частка = |загаловак =Нарысы амерыканскай гісторыі |арыгінал = |спасылка = |адказны =Пер. Л.Калабан|выданьне = |месца = |выдавецтва = Інфарм. агенцтва Злуч. Штатаў Амерыкі|год = |том = |старонкі =60|сэрыя = |isbn = |наклад = }}</ref>. У 1763 годзе брытанскі ўрад паспрабаваў замацаваць свой кантроль над амэрыканскімі паселішчамі. Новае імпэрскае заканадаўства выклікала бурную рэакцыю ў калёніях. Сутыкнуўшыся з апазыцыяй, у 1770 годзе Вялікабрытанія адмяніла мыты на ўсё акрамя [[гарбата|гарбаты]], якая была прадметам раскошы ў калёніях. На працягу трохгадовага пэрыяду спакою адносна невялікая колькасьць радыкалаў прыкладалі намаганьні, каб працягнуць спрэчку. Найбольш уплывовым лідэрам сярод радыкалаў быў Сэм’юэл Адамз з [[Масачусэтс]]у, які строга прытрымліваўся адной мэты — незалежнасьці<ref>{{Кніга|аўтар = |частка = |загаловак =Нарысы амерыканскай гісторыі |арыгінал = |спасылка = |адказны =Пер. Л.Калабан|выданьне = |месца = |выдавецтва =Інфарм. агенцтва Злуч. Штатаў Амерыкі |год = |том = |старонкі =66|сэрыя = |isbn = |наклад = }}</ref>. У 1773 годзе ўплывовая кампанія «Іст-Індыя» атрымала ад Вялікабрытаніі права на манапольны экспарт гарбаты да калёніяў. Па ўсім Атлянтычным узьбярэжжы агентаў кампаніі «Іст-Індыя» вымагалі пайсьці ў адстаўку, а новыя пастаўкі альбо вярталі ў Вялікабрытанію, альбо складавалі ў портах. Уночы 16 сьнежня 1773 году група мужчынаў на чале з Сэм’юэлам Адамзам, пераапранутая ў індзейцаў-магаўкаў, узышлі на борты трох брытанскіх суднаў, што стаялі на якары, і выкінулі ўвесь груз гарбаты ў Бостанскую бухту. Афіцыйныя колы Вялікабрытаніі амаль што аднадушна асудзілі гэтую падзею, што атрымала назву «[[Бостанскае чаяваньне]]», як акт вандалізму і патрабавалі заканадаўчых мераў, якія б паставілі каляністаў на месца. 5 верасьня 1774 году ў [[Філадэлфія|Філадэлфіі]] пачаў сваю працу [[Першы Кантынэнтальны кангрэс]], на якім была прынятая дэклярацыя пра правы амэрыканскіх калёніяў на «жыцьцё, волю і ўласнасьць» і прынята рашэньне аб’явіць гандлёвы байкот Вялікабрытаніі. У [[1776]] годзе калёніі прынялі Дэклярацыю незалежнасьці. Да 1783 году мяцежныя калёніі заваявалі незалежнасьць сілай зброі і ўтварылі вольную канфэдэрацыю пад назовам Злучаныя Штаты Амэрыкі. У 1789 годзе сувэрэннымі грамадзянамі некалькіх штатаў была ўхваленая [[Канстытуцыя ЗША|канстытуцыя]], якая заклала асновы новай дзяржавы. === Узбуйненьне === [[Файл:USA Territorial Growth small.gif|міні|300пкс|Гістарычная храналёгія ЗША]] Паводле [[Перапіс насельніцтва ЗША 1790 году|першага перапісу 1790 году]] ў краіне пражывалі каля 4 млн чалавек. За пэрыяд з 1790 па 1815 гады колькасьць насельніцтва падвоілася, а да 1860 году дасягнула 31,5 млн. На працягу першай паловы XIX стагодзьдзя адбывалася міграцыя амэрыканцаў на захад. Насельніцтва Паўночна-Заходняй тэрыторыі, дзе ўтварыліся штаты [[Агаё]], [[Індыяна]], [[Іліной]], [[Мічыган]] і [[Вісконсін]], узрасло з 51 тысячаў у 1800 годзе да 6,9 млн у 1860 годзе. За той жа пэрыяд колькасьць насельніцтва [[Новая Ангельшчына|Новай Ангельшчыны]] ўзрасла з 1,2 млн чалавек да 3,1 млн. У 1790 годзе ў складзе насельніцтва пераважалі выхадцы з Брытанскіх астравоў, але былі таксама прадстаўнікі іншых нацыянальнасьцяў, як то [[немцы]], [[валійцы]], [[французы]], [[швайцарцы]], [[нідэрляндцы]]. Этнічны склад насельніцтва фактычна заставаўся нязьменным да наплыву нямецкіх і [[ірляндцы|ірляндзкіх]] імігрантаў у 1840—1850-я гады. У 1790 годзе афрыканцы, якія былі дастаўленыя сюды ў якасьці рабоў, складалі пятую частку ўсяго насельніцтва, аднак з-за заняпаду тытуняводзтва ўвоз рабоў скарачаўся. Падчас Вайны за незалежнасьць у большасьці штатах увоз рабоў быў забаронены, і ў 1808 годзе Кангрэс ЗША заканадаўча замацаваў гэтую забарону. Аднак падпольны гандаль рабамі квітнеў яшчэ доўгія гады. Падчас рэвалюцыі рабы ў большасьці паўночных штатаў здабылі волю, аднак ім рэдка даводзілася атрымаць усе грамадзянскія правы. Імкненьне амэрыканцаў пашырыць тэрыторыі на захад прывяло да шэрагу доўгіх войнаў з [[індзейцы|індзейцамі]] і гішпанцамі. Купля тэрыторыі [[Луізыяна|Луізыяны]] ў французаў у 1803 годзе амаль удвая павялічыла памер краіны — гэтая тэрыторыя значна пераўзыходзіла сучасны аднайменны штат, распасьціраючыся да Канады<ref>[http://www.nps.gov/archive/jeff/lewisclark2/circa1804/heritage/louisianapurchase/louisianapurchase.htm Louisiana Purchase]. National Park Services.</ref>. Сэрыя амэрыканскіх ваенных уварваньняў у [[Флорыда|Флорыду]] прывяла да таго, што [[Гішпанія]] павінна была саступіць частку ўзьбярэжжа [[Мэксыканскі заліў|Мэксыканскага заліву]] ў 1819 годзе. У гэтыя часы шырока было пашырана будаўніцтва [[Чыгунка|чыгункі]]. З 1820 па 1850 гады Джэксанава дэмакратыя пачала падвяргацца шэрагу рэформаў, якія ўключалі пашырэньне выбарчага права для мужчынаў. Гэта прывяло да ўзьнікненьня дзьвюхпартыйнай сыстэмы з 1828 па 1854 гады. У 1845 годзе ЗША анэксавала [[Тэхас|Рэспубліку Тэхас]]. [[Арэгонская дамова]] 1846 году зь Вялікабрытаніяй прывяла да ўсталяваньня кантролю ЗША сучасным амэрыканскім паўночным захадам. Перамога ў амэрыкана-мэксыканскай вайне прывяла да саступкі Мэксыкай [[Каліфорнія|Каліфорніі]] і вялікай часткі сучаснага паўднёвага захаду ЗША. [[Залатая ліхаманка]] 1848—1849 гадоў у Каліфорніі стымулявала міграцыю ў заходні рэгіён краіны і стварэньне дадатковых заходніх штатаў. Пасьля [[Грамадзянская вайна ў ЗША|грамадзянскай вайны]] ў ЗША, новыя транскантынэнтальная чыгунка паскорыла [[перасяленьне]] на захад, і, тым самым, павелічэньнем канфліктаў з карэннымі народамі Амэрыкі. У сярэдзіне ХІХ стагодзьдзя ў выніку працяглых спробаў [[Расейская імпэрыя|Расея]] прадае ЗША [[Аляска (штат)|Аляску]], якая ў 1959 годзе атрымала статус дадатковага штату краіны. Пазьней далучаныя Гаваі й Пуэрта-Рыка, пры гэтым апошняя тэрыторыя дагэтуль ня мае статусу штату (аднак у рэгіёне дзейнічаюць рухі, мэтаю якіх зьяўляецца здабыцьцё статусу штату для тэрыторыі). == Геаграфія == [[Файл:Barns grand tetons.jpg|міні|250пкс|Скалістыя горы]] Злучаныя Штаты ўтвараюць чацьвертую паводле плошчы краіну ў сьвеце пасьля [[Расея|Расеі]], [[Канада|Канады]] й [[Кітай|Кітаю]]. Кантынэнтальная частка ЗША займае тэрыторыю ад Атлянтычнага да Ціхага акіянаў, і пралягае паміж [[Канада]]й, [[Мэксыка]]й і Мэксыканскай затокай. [[Аляска (штат)|Аляска]] — самы вялікі паводле плошчы штат. Ён аддзелены ад кантынэнтальнай часткі Канадай, берагі Аляскі — на Ціхім і Паўночным акіяне. [[Гаваі]] ўтвараюць архіпэляг у Ціхім акіяне на паўднёвы захад ад Паўночнай Амэрыкі. [[Пуэрта-Рыка]] — востраў у [[Карыбскае мора|Карыбскім моры]]. Тэрыторыя краіны амаль цалкам знаходзіцца ў Заходнім пашар’і Зямлі, аднак выключэньне складае толькі тэрыторыя [[Гуам]]у і заходняя частка Аляскі. === Будова паверхні === [[Файл:Dry Arkansas River.jpg|міні|250пкс|Вялікія раўніны]] Асноўную частку тэрыторыі ЗША паводле асаблівасьцяў рэльефу дзеляць на восем правінцыяў: [[Апалачы (горы)|Апалачы]], Берагавыя раўніны, Унутраныя ўзвышшы, Унутраныя раўніны, узвышша ля возера Верхняга, [[Скалістыя горы]], Міжгорныя плято і Ціхаакіянскія Берагавыя горы. Аляска і [[Гавайскія астравы]] таксама зьяўляюцца самастойнымі правінцыямі. Найвышэйшы пункт краіны — [[Дэналі]], якая месьціцца ў штаце Аляска і мае вышыню ў 6193 мэтры. === Клімат === ЗША адрозьніваюцца вялікай разнастайнасьцю кліматычных умоваў. На асноўнай тэрыторыі краіны вылучаюць дзьве галоўныя кліматычныя вобласьці — Усходнюю і Заходнюю. Мяжа паміж імі праходзіць прыкладна ўздоўж мэрыдыяну 100° з. д. Усходняя вобласьць у цэлым характарызуецца вільготным кліматам зь сярэдняй гадавой колькасьцю ападкаў ад 500 мм уздоўж мэрыдыяну 100° з.д. да больш 1500 мм на паўднёвым усходзе. Асноўная крыніца ападкаў — цёплае вільготнае паветра, якое паступае з боку Мэксіканскага заліву, і — у значна меншай ступені — з боку Атлянтычнага акіяну. Тэмпэратуры ў гэтай вобласьці больш залежаць ад шыраты мясцовасьці, чым ад вышыні паверхні, і даволі раўнамерна падвышаюцца з поўначы на поўдзень. У выніку лета на поўначы кароткае і цёплае, на поўдні працяглае і гарачае, а зіма на поўначы доўгая і халодная, на поўдні кароткая і вельмі цёплая. Вялікая частка Ўсходняй вобласьці зазнае частыя зьмены надвор’я, галоўным чынам таму, што струмені цёплага паветра з поўдня часта перарываюцца масамі халоднага паветра, якое пранікае з поўначы. Асабліва зьменлівае надвор’е ў Новай Ангельшчыне, дзе ветраныя дажджлівыя пэрыяды хутка зьмяняюцца бясхмарнымі і сухімі. У Заходняй вобласьці горны рэльеф аказвае вялікі ўплыў на цыркуляцыю атмасфэры. Калі вільготныя паветраныя масы, якія рухаюцца ад Ціхага акіяну на ўсход, падымаюцца над высокімі гарамі, там выпадаюць ападкі. Адпаведна наветраныя заходнія схілы гор значна лепш забясьпечаныя вільгацьцю, чым шырокія арыдныя тэрыторыі, разьмешчаныя з зацішнога боку ў дажджавым цені гор. Хоць у цэлым Заходняй вобласьці ўласьцівыя арыдны клімат, сярэдняя гадавая колькасьць ападкаў вагаецца ад меней 120 мм у пустыні Санора да больш 2500 мм у некаторых мясцовасьцях Берагавых хрыбтоў. Тэмпэратуры ў Заходняй вобласьці залежаць ад шыраты і вышыні мясцовасьці, а ў прыбярэжных раёнах адчуваецца ўзьдзеяньне акіяну. Самыя высокія часткі гор знаходзяцца ў зімовых умовах, тады як у самых паўднёвых пустынях вялікую частку году пераважае гарачае надвор’е. Скалістыя горы абараняюць іх ад уварваньня халодных паветраных мас з поўначы. === Гідраграфія === [[Файл:Miss R dam 27.jpg|міні|250пкс|зьлева|Рака [[Місысыпі (рака)|Місысыпі]] ў прадмесьцях [[Сэнт-Луіс]]у]] Амаль усе рэкі асноўнай тэрыторыі ЗША ўпадаюць у [[Атлянтычны акіян|Атлянтычны]] і [[Ціхі акіян]]ы. Вялікая частка рачнога сьцёку накіроўваецца ў [[Мэксыканскі заліў]], які зьяўляецца часткай Атлянтычнага акіяну. Ягоны вадазборны басэйн распасьціраецца да [[Скалістыя горы|Скалістых гор]] на захадзе, [[Апалачы (горы)|Апалачаў]] на ўсходзе і мяжы з Канадай на поўначы. Некаторыя рэкі, як напрыклад [[Рыё-Грандэ]], працякаюць непасрэдна ў Мэксыканскі заліў. Большасьць рэк належыць да гіганцкай сыстэмы, сфармаванай ракой [[Місысыпі (рака)|Місысыпі]] (даўжыня — 3757 км) і ейным галоўным прытокам ракой [[Мізуры (рака)|Мізуры]] (даўжыня — 4127 км). Мноства рэк, пераважна кароткіх, упадае ў Атлянтычны акіян. Самыя доўгія зь іх, працягласьцю ў некалькі сотняў кілямэтраў, пачынаюцца ў Апалачах. Сьцёк з вобласьці Вялікіх азёраў накіраваны на паўночны ўсход па рацэ [[Рака Сьвятога Лаўрэнція|Сьвятога Лаўрэнція]], якая ўпадае ў Атлянтычны акіян на тэрыторыі Канады. На Захадзе ЗША сыстэмы рэк [[Калумбія (рака)|Калумбія]], [[Каларада (рака)|Каларада]] і Сакрамэнта-Сан-Хоакін утвараюць асноўныя вадазборныя басэйны і ўпадаюць у Ціхі акіян. Аднак у арыдных і сэміарыдных раёнах, аддаленых ад узьбярэжжа акіяну, мноства перасыхаючых рэк і некалькі рэк са сталым сьцёкам упадаюць у азёры ў замкнёных катлавінах. Невялікая частка тэрыторыі ЗША, пераважна ў штатах [[Мінэсота]] і [[Паўночная Дакота]], прымеркаваная да вадазборнага басэйну, сьцёк зь якога накіраваны да поўначы праз возера [[Вініпэг (возера)|Вініпэг]], раку [[Нэлсан (рака)|Нэльсан]] і [[Гудзонаў заліў]] у [[Арктычны акіян]]. У ЗША знаходзіцца мноства азёраў. Самім вялікім зь іх зьяўляецца [[Мічыган (возера)|Мічыган]] (57 440 кв. км), адзінае зь пяці Вялікіх азёраў, цалкам зьмешчанае ў межах ЗША. Другое памерамі — [[Вялікае Салёнае возера]] ў штаце [[Юта]] (2850 кв. км). == Палітыка == === Дзяржаўны лад === [[Файл:Capitol Building Full View.jpg|значак|[[Капітоліюм (Вашынгтон)|Капітоль]], у якім ладзіць свае паседжаньні [[Кангрэс ЗША]].]] Дзяржаўны лад ЗША — фэдэральная прэзыдэнцкая рэспубліка, якая складаецца з 50 штатаў і фэдэральнай сталічнай акругі [[Вашынгтон (акруга Калюмбія)|Вашынгтону]]. ЗША заяўляюць пра сувэрэнітэт над пяцьцю неінкарпараванымі тэрыторыямі і некалькімі ненаселенымі астраўнымі ўладаньнямі<ref>{{спасылка|спасылка=https://www.gao.gov/archive/1998/og98005.pdf|загаловак=U.S. Insular Areas: application of the U.S. Constitution|выдавецтва=U.S. General Accounting Office Report|дата публікацыі=11.1997|копія=https://web.archive.org/web/20131103093032/https://www.gao.gov/archive/1998/og98005.pdf|дата копіі=11.2013}}</ref>. Гэта найстарэйшая зь існых фэдэрацыяў у сьвеце<ref>{{спасылка|аўтар=Desjardins, Jeff|спасылка=https://www.weforum.org/agenda/2019/08/countries-are-the-worlds-oldest-democracies/|загаловак=Mapped: The world's oldest democracies|выдавецтва=World Economic Forum|дата публікацыі=08.2019}}</ref>, а іхняя прэзыдэнцкая сыстэма фэдэральнага кіраваньня была цалкам або часткова прынятая многімі дзяржавамі пасьля дэкалянізацыі<ref>{{кніга|аўтар=Ryan, David|спасылка=https://link.springer.com/book/10.1057/9780333977958|загаловак=The United States and Decolonization|выдавецтва=Springer|год=2000|isbn=978-1-349-40644-9}}</ref>. [[Канстытуцыя ЗША]] ўважаецца за найвышэйшы прававы дакумэнт краіны{{Зноска|Burnham|2006|Burnham|41}}. Фэдэральны ўрад падзяляецца на тры галіны, усе яны разьмешчаныя ў Вашынгтоне. Канстытуцыя ЗША ўсталёўвае падзел уладаў, прызначаны дзеля забесьпячэньня сыстэмы стрымліваньняў і працівагаў, каб прадухіліць узьнікненьне перавагі любой з трох галінаў<ref>{{спасылка|спасылка=https://www.senate.gov/civics/constitution_item/constitution.htm|загаловак=Constitution of the United States|выдавецтва=The Office of the Secretary of the Senate}}</ref>. Трохгалінная сыстэма вядомая як прэзыдэнцкая сыстэма, у адрозьненьне ад парлямэнцкай сыстэмы, дзе выканаўчая ўлада ёсьць часткай заканадаўчага органу. Многія краіны сьвету перанялі гэты элемэнт канстытуцыі ЗША 1789 году, асабліва ў посткаляніяльных Амэрыках<ref>{{кніга|імя=James L.|прозьвішча=Sundquist|загаловак=Designs for Democratic Stability: Studies in Viable Constitutionalism|выдавецтва=Routledge|год=1997|старонкі=53–72|isbn=978-0-7656-0052-3}}</ref>. [[Файл:White House lawn (long tightly cropped).jpg|значак|зьлева|Рэзыдэнцыя прэзыдэнтаў ЗША вядомая як [[Белы дом]].]] [[Прэзыдэнт ЗША|Прэзыдэнт]] абіраецца на дзьвюхступенных выбарах. Кандыдаты ад палітычных партыяў спачатку павінны перамагчы ў [[праймэрыз]] (якія ў некаторых штатах маюць назву ''кокусы''). У выбарах удзельнічае ўсё насельніцтва краіны ў веку ад 18 гадоў незалежна ад плоцевай ды расавай праналежнасьці. Кандыдаты на пасаду прэзыдэнта ладзяць выбарчую кампанію разам з кандыдатам на пасаду віцэ-прэзыдэнта. Абодва кандыдаты абіраюцца разам або разам трываюць паразу на прэзыдэнцкіх выбарах. Прэзыдэнт краіны абіраецца паводле традыцыйнае сыстэмы, вядомай як [[калегія выбарцаў]]. На практыцы ж кожны з 50 штатаў выбірае групу прэзыдэнцкіх выбарнікаў, якія паводле закону штату абавязаныя зацьвердзіць пераможцу народнага галасаваньня ў гэтым штаце. Кожны штат вылучае двух выбарнікаў плюс адзінага дадатковага выбарніка ад кожнай выбарчай акругі ў штаце, што фактычна адпавядае колькасьці абраных прадстаўнікоў, якіх штат накіроўвае ў [[Кангрэс ЗША|Кангрэс]]. Акруга Калюмбія, якая ня мае прадстаўнікоў або сэнатараў, атрымлівае тры выбарчыя галасы. І прэзыдэнт, і віцэ-прэзыдэнт займаюць пасаду на чатырохгадовы тэрмін, і прэзыдэнт можа быць пераабраны толькі адзін раз, яшчэ на адзін чатырохгадовы тэрмін. Прэзыдэнт прызначае сябраў кабінэту, пры ўмове зацьвярджэньня іх Сэнатам, і вызначае іншых службовых асобаў, якія кіруюць і забясьпечваюць выкананьне фэдэральнага заканадаўства і палітыкі праз адпаведныя ўстановы<ref>{{спасылка|спасылка=https://bidenwhitehouse.archives.gov/about-the-white-house/our-government/the-executive-branch/|загаловак=The Executive Branch|выдавецтва=The White House}}</ref>. Таксама кіраўнік дзяржавы мае паўнамоцтвы накладаць вэта на заканадаўчыя праекты Кангрэсу ЗША да таго, як яны стануць законам. Аднак прэзыдэнцкае вэта можа быць пераадоленае двума трэцямі галасоў у абедзьвюх палатах Кангрэсу. Прэзыдэнт таксама валодае правам мілаваньня за фэдэральныя злачынствы. Нарэшце, прэзыдэнт мае паўнамоцтвы выдаваць шырокія «выканаўчыя загады» ў шэрагу палітычных сфэраў, якія падлягаюць судоваму перагляду. [[Файл:Panorama of United States Supreme Court Building at Dusk.jpg|значак|Будынак [[Вярхоўны суд ЗША|Вярхоўнага суда ЗША]].]] Заканадаўчую ўладу ў краіне чыніць [[Кангрэс ЗША]], які падзяляецца на дзьве палаты, як то з [[Сэнат ЗША|Сэнату]] і [[Палата прадстаўнікоў ЗША|Палаты прадстаўнікоў]]. Гістарычна склалася, што большасьць месцаў у Кангрэсе абіраюцца сябры дзьвюх партыяў — [[Рэспубліканская партыя ЗША|Рэспубліканскай]] ды [[Дэмакратычная партыя|Дэмакратычнай]], што дало падставу лічыць амэрыканскую палітычную сыстэму дзьвюхпартыйнай. У Сэнаце засядаюць 100 сябраў, то бок два прадстаўнікі ад кожнага штату, якія абіраюцца выбарнікамі гэтага штату на шасьцігадовы тэрмін. Палата прадстаўнікоў мае 435 сябраў, якія абіраюцца на двухгадовы тэрмін выбарнікамі той кангрэснай акругі, у якой яны пражываюць. Заканадаўчы орган штату вызначае межы акругаў, якія мусяць быць суцэльнымі ў межах штату. Кожная кангрэсная акруга ЗША мае аднолькавую колькасьць насельніцтва і накіроўвае аднаго прадстаўніка ў Кангрэс<ref>{{спасылка|спасылка=https://www.khanacademy.org/humanities/us-government-and-civics/us-gov-interactions-among-branches/us-gov-congress-the-senate-and-the-house-of-representatives/a/lesson-summary-the-senate-and-the-house-of-representatives|загаловак=The Senate and the House of Representatives: lesson overview (article)|выдавецтва=Khan Academy}}</ref>. Гады выбараў сэнатараў чаргуюцца такім чынам, што толькі адная траціна зь іх выстаўляецца на выбары кожныя два гады<ref>{{спасылка|спасылка=https://www.dw.com/en/us-midterm-election-what-you-need-to-know/a-63656210|загаловак=US midterm election: What you need to know – DW – 11/07/2022|выдавецтва=Deutsche Welle|копія=https://web.archive.org/web/20240216134445/https://www.dw.com/en/us-midterm-election-what-you-need-to-know/a-63656210|дата копіі=02.2024}}</ref>. Кангрэс ЗША зацьвярджае законы фэдэральнага ўзроўню, абвяшчае вайну, зацьвярджае міжнародныя дамовы, валодае «бюджэтнай уладай»<ref>{{спасылка|спасылка=https://usa.usembassy.de/government-legislative.htm|загаловак=The Legislative Branch|выдавецтва=United States Diplomatic Mission to Germany|копія=https://web.archive.org/web/20211115122604/https://usa.usembassy.de/government-legislative.htm|дата копіі=11.2021}}</ref> і можа высоўваць імпічмэнт дзейнаму прэзыдэнту<ref>{{спасылка|спасылка=https://library.thinkquest.org/25673/process.htm|загаловак=The Process for impeachment|выдавецтва=ThinkQuest|копія=https://web.archive.org/web/20130408102119/https://library.thinkquest.org/25673/process.htm|дата копіі=04.2013}}</ref>. Адной з найважнейшых незаканадаўчых функцыяў гэтага органа ёсьць паўнамоцтвы расьсьледаваньня і нагляду за выканаўчай уладай<ref>{{навіна|аўтар=Broder, David S.|спасылка=https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2007/03/16/AR2007031601989.html|загаловак=Congress’s Oversight Offensive|выдавец=The Washington Post|дата публікацыі=03.2007|копія=https://web.archive.org/web/20110501115602/http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2007/03/16/AR2007031601989.html|дата копіі=05.2011}}</ref>. Кангрэсны нагляд звычайна дэлегуецца камітэтам і робіцца дзякуючы паўнамоцтву Кангрэсу выдаваць позвы<ref>{{навіна|аўтар=Ferraro|спасылка=https://www.reuters.com/article/idUSN2518728220070425|загаловак=House committee subpoenas Rice on Iraq|выдавец=Reuters|дата публікацыі=04.2007|копія=https://web.archive.org/web/20210114214442/https://www.reuters.com/article/idUSN2518728220070425|дата копіі=01.2021}}</ref>. Значная частка працы Кангрэсу выконваецца праз сыстэму камітэтаў, кожны зь якіх прызначаецца дзеля пэўнай мэты або функцыі. Уладу ў штатах прадстаўляюць губэрнатары, якія абіраюцца мясцовым насельніцтвам. Фэдэральная судовая ўлада ЗША, судзьдзі якой прызначаюцца прэзыдэнтам пажыцьцёва пры зацьвярджэньні Сэнатам, улучае перадусім [[Вярхоўны суд ЗША]], фэдэральныя апэляцыйныя суды і фэдэральныя акруговыя суды. Найніжэйшым узроўнем у гэтай сыстэме ёсьць фэдэральны акруговы суд, які разглядае ўсе справы, што тычацца «першаснай юрысдыкцыі», то бок фэдэральных статутаў, канстытуцыйнага права або міжнародных дамоваў. Пасьля таго як фэдэральны акруговы суд выдасьць сваю пастанову па справе, яна можа быць аспрэчаная і перададзеная ў фэдэральны апэляцыйны суд. Дванаццаць фэдэральных акругаў судовай сыстэмы ЗША падзяляюць краіну на 12 асобных геаграфічных адміністрацыйных рэгіёнаў дзеля разгляду апэляцыяў. Наступным і найвышэйшым судом у сыстэме ёсьць Вярхоўны суд Злучаных Штатаў<ref>{{кніга|аўтар=Hall, Kermit L.; McGuire, Kevin T.|спасылка=https://books.google.com/books?id=6rWCaMAdUzgC|загаловак=Institutions of American Democracy: The Judicial Branch|выдавецтва=Oxford University Press|год=2005|isbn=978-0-19-988374-5}}</ref><ref>{{кніга|аўтар=U.S. Citizenship and Immigration Services|спасылка=https://books.google.com/books?id=8X1CzvBXHksC&pg=PA4|загаловак=Learn about the United States: Quick Civics Lessons for the Naturalization Test|выдавецтва=Government Printing Office|isbn=978-0-16-091708-0}}</ref><ref>{{кніга|імя=Bryon|прозьвішча=Giddens-White|спасылка=https://books.google.com/books?id=mbZw3bJsWtUC|загаловак=The Supreme Court and the Judicial Branch|выдавецтва=Heinemann Library|год=2005|isbn=978-1-4034-6608-2}}</ref><ref>{{кніга|імя=Charles L.|прозьвішча=Zelden|спасылка=https://archive.org/details/judicialbranchof0000zeld|загаловак=The Judicial Branch of Federal Government: People, Process, and Politics|выдавецтва=ABC-CLIO|год=2007|isbn=978-1-85109-702-9}}</ref><ref>{{спасылка|спасылка=https://www.uscourts.gov/FederalCourts.aspx|загаловак=Federal Courts|выдавецтва=United States Courts}}</ref>. Вярхоўны суд ЗША тлумачыць законы і адмяняе тыя, якія прызнае неканстытуцыйнымі. У сярэднім Вярхоўны суд атрымлівае каля 7000 хадайніцтваў аб выдачы пісьмовага распараджэньня штогод, але задавальняе толькі блізу 80 зь іх<ref>{{спасылка|спасылка=https://www.scotusblog.com/supreme-court-procedure/|загаловак=Supreme Court Procedure|выдавецтва=SCOTUSblog}}</ref>. === Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел === {{Мапа ЗША з штатамі|float=right}} Дзяржава складаецца з 50 [[Штат ЗША|штатаў]], якія зьяўляюцца раўнапраўнымі суб’ектамі фэдэрацыі, і сталічнай [[Вашынгтон (акруга Калюмбія)|фэдэральнай акругі Калюмбія]]. Кожны штат мае сваю [[канстытуцыя|канстытуцыю]], заканадаўчую, выканаўчую і судовую ўлады. Штаты падзяляюцца на [[акругі ЗША|акругі]] (у [[Луізыяна|Луізыяне]] гістарычна склаўся тэрмін «прыход» (''parish''); у [[Аляска (штат)|Алясцы]] ўжываюць тэрмін «бора» (''borough''), — драбнейшыя адміністрацыйныя адзінкі, якія звычайна ня маюць істотных урадавых функцыяў. Найболей вядомай функцыяй графстваў зьяўляецца кіраваньне дзяржаўнымі школамі. Мясцовым жыцьцём населеных пунктаў кіруюць муніцыпалітэты. <center> {| border="0" cellpadding="2" cellspacing="0" |- | valign="top" | {| class="wikitable" |- style="height:32px" | [[Агаё]] | [[Файл:Flag of Ohio.svg|33x22px]] |- style="height:32px" | [[Аёва]] | [[Файл:Flag of Iowa.svg|border|33x22px]] |- style="height:32px" | [[Айдага]] | [[Файл:Flag of Idaho.svg|border|33x22px]] |- style="height:32px" | [[Аклагома]] | [[Файл:Flag of Oklahoma.svg|border|33x22px]] |- style="height:32px" | [[Алабама]] | [[Файл:Flag of Alabama.svg|border|33x22px]] |- style="height:32px" | [[Аляска (штат)|Аляска]] | [[Файл:Flag of Alaska.svg|border|33x22px]] |- style="height:32px" | [[Арканзас]] | [[Файл:Flag of Arkansas.svg|border|33x22px]] |- style="height:32px" | [[Арызона]] | [[Файл:Flag of Arizona.svg|border|33x22px]] |- style="height:32px" | [[Арэгон]] | [[Файл:Flag of Oregon.svg|border|33x22px]] |- style="height:32px" | [[Ваёмінг]] | [[Файл:Flag of Wyoming.svg|border|33x22px]] |- style="height:32px" |} | valign="top" | {| class="wikitable" |- style="height:32px" | [[Вашынгтон (штат)|Вашынгтон]] | [[Файл:Flag of Washington.svg|border|33x22px]] |- style="height:32px" | [[Вірджынія]] | [[Файл:Flag of Virginia.svg|border|33x22px]] |- style="height:32px" | [[Вісконсін]] | [[Файл:Flag of Wisconsin.svg|border|33x22px]] |- style="height:32px" | | [[Вэрмонт]] | [[Файл:Flag of Vermont.svg|border|33x22px]] |- style="height:32px" | [[Гаваі]] | [[Файл:Flag of Hawaii.svg|border|33x22px]] |- style="height:32px" | [[Джорджыя]] | [[Файл:Flag of Georgia (U.S. state).svg|border|33x22px]] |- style="height:32px" | [[Дэлаўэр]] | [[Файл:Flag of Delaware.svg|border|33x22px]] |- style="height:32px" | nowrap |[[Заходняя Вірджынія]] | [[Файл:Flag of West Virginia.svg|border|33x22px]] |- style="height:32px" | [[Іліной]] | [[Файл:Flag of Illinois.svg|border|33x22px]] |- style="height:32px" | [[Індыяна]] | [[Файл:Flag of Indiana.svg|border|33x22px]] |- style="height:32px" |} | valign="top" | {| class="wikitable" |- style="height:32px" | [[Каларада]] | [[Файл:Flag of Colorado.svg|border|33x22px]] |- style="height:32px" | [[Каліфорнія]] | [[Файл:Flag of California.svg|border|33x22px]] |- style="height:32px" | [[Канзас]] | [[Файл:Flag of Kansas.svg|border|33x22px]] |- style="height:32px" | [[Канэктыкут]] | [[Файл:Flag of Connecticut.svg|border|33x22px]] |- style="height:32px" | [[Кентукі]] | [[Файл:Flag of Kentucky.svg|border|33x22px]] |- style="height:32px" | [[Луізыяна]] | [[Файл:Flag of Louisiana.svg|border|33x22px]] |- style="height:32px" | [[Мантана]] | [[Файл:Flag of Montana.svg|border|33x22px]] |- style="height:32px" | [[Масачусэтс]] | [[Файл:Flag of Massachusetts.svg|border|33x22px]] |- style="height:32px" | [[Мізуры (штат)|Мізуры]] | [[Файл:Flag of Missouri.svg|border|33x22px]] |- style="height:32px" | [[Мінэсота]] | [[Файл:Flag of Minnesota.svg|border|33x22px]] |- style="height:32px" |} | valign="top" | {| class="wikitable" |- style="height:32px" | [[Місысыпі (штат)|Місысыпі]] | [[Файл:Flag of Mississippi (1996–2020).svg|border|33x22px]] |- style="height:32px" | [[Мічыган]] | [[Файл:Flag of Michigan.svg|border|33x22px]] |- style="height:32px" | [[Мэн (штат)|Мэн]] | [[Файл:Flag of Maine.svg|border|33x22px]] |- style="height:32px" | nowrap | [[Мэрылэнд]] | [[Файл:Flag of Maryland.svg|border|33x22px]] |- style="height:32px" | [[Нэбраска]] | [[Файл:Flag of Nebraska.svg|border|33x22px]] |- style="height:32px" | [[Нэвада]] | [[Файл:Flag of Nevada.svg|border|33x22px]] |- style="height:32px" | nowrap | [[Нью-Гэмпшыр]] | [[Файл:Flag of New Hampshire.svg|border|33x22px]] |- style="height:32px" | nowrap |[[Нью-Джэрзі]] | [[Файл:Flag of New Jersey.svg|border|33x22px]] |- style="height:32px" | [[Нью-Ёрк (штат)|Нью-Ёрк]] | [[Файл:Flag of New York.svg|border|33x22px]] |- style="height:32px" | [[Нью-Мэксыка]] | [[Файл:Flag of New Mexico.svg|border|33x22px]] |- style="height:32px" |} | valign="top" | {| class="wikitable" |- style="height:32px" | [[Паўднёвая Дакота]] | [[Файл:Flag of South Dakota.svg|border|33x22px]] |- style="height:32px" | nowrap |[[Паўднёвая Караліна]] | [[Файл:Flag of South Carolina.svg|border|33x22px]] |- style="height:32px" | nowrap |[[Паўночная Дакота]] | [[Файл:Flag of North Dakota.svg|border|33x22px]] |- style="height:32px" | nowrap | nowrap |[[Паўночная Караліна]] | [[Файл:Flag of North Carolina.svg|border|33x22px]] |- style="height:32px" | [[Пэнсыльванія]] | [[Файл:Flag of Pennsylvania.svg|border|33x22px]] |- style="height:32px" | nowrap |[[Род-Айлэнд]] | [[Файл:Flag of Rhode Island.svg|border|33x22px]] |- style="height:32px" | [[Тэнэсі]] | [[Файл:Flag of Tennessee.svg|border|33x22px]] |- style="height:32px" | [[Тэхас]] | [[Файл:Flag of Texas.svg|border|33x22px]] |- style="height:32px" | [[Флорыда]] | [[Файл:Flag of Florida.svg|border|33x22px]] |- style="height:32px" | [[Юта]] | [[Файл:Flag of Utah.svg|border|33x22px]] |- style="height:32px" |} |} </center> === Замежныя дачыненьні === [[Файл:Midtown Manhattan Skyline 004 (cropped).jpg|значак|зьлева|Сядзіба [[Арганізацыя Аб’яднаных Нацыяў|ААН]] ад 1952 году месьціцца ў [[Нью-Ёрк]]у. ЗША таксама былі аднымі з стваральнікаў гэтай арганізцыі.]] ЗША маюць шырокую сыстэму замежных дачыненьняў і, паводле стану на 2024 год, другую паводле велічыні дыпляматычную службу ў сьвеце. Краіна ёсьць сталым сябрам [[Рада Бясьпекі ААН|Рады Бясьпекі ААН]]<ref>{{спасылка|спасылка=https://www.un.org/securitycouncil/content/current-members|загаловак=Current Members|выдавецтва=United Nations Security Council}}</ref> і месцам, дзе месьціцца штаб-кватэра [[Арганізацыя Аб’яднаных Нацыяў|ААН]]<ref>{{артыкул|загаловак=United Nations Headquarters Agreement|выданьне=The American Journal of International Law|том=42|старонкі=445—447|год=04.1948|DOI=10.2307/2193692}}</ref>. ЗША ўваходзяць у міжурадавыя арганізацыі [[Група сямі|G7]]<ref>{{спасылка|спасылка=https://www.cfr.org/backgrounder/where-g7-headed|загаловак=Where is the G7 Headed?|выдавецтва=Council on Foreign Relations|дата публікацыі=06.2022|копія=https://web.archive.org/web/20220718145403/https://www.cfr.org/backgrounder/where-g7-headed|дата копіі=07.2022}}</ref>, [[Група дваццаці|G20]]<ref>{{спасылка|спасылка=https://www.state.gov/the-united-states-and-g20-building-a-more-peaceful-stable-and-prosperous-world-together/|загаловак=The United States and G20: Building a More Peaceful, Stable, and Prosperous World Together|выдавецтва=United States Department of State|дата публікацыі=07.2022}}</ref> і [[Арганізацыя эканамічнага супрацоўніцтва і разьвіцьця|АЭСР]]<ref>{{спасылка|спасылка=https://www.oecd.org/about/members-and-partners/|загаловак=Our global reach|выдавецтва=OECD}}</ref>. Амаль усе краіны маюць у ЗША амбасады, а многія таксама консульствы ці афіцыйныя прадстаўніцтвы. Аналягічна, амаль усе дзяржавы трымаюць афіцыйныя дыпляматычныя місіі ў Злучаных Штатах, за выключэньнем [[Іран]]у, [[Карэйская Народна-Дэмакратычная Рэспубліка|КНДР]]<ref>{{навіна|аўтар=Oliver, Alex; Graham, Euan|спасылка=https://www.bbc.com/news/world-asia-42351336|загаловак=Which are the countries still talking to North Korea?|выдавец=BBC News|дата публікацыі=12.2017}}</ref> і [[Бутан]]у<ref>{{навіна|аўтар=Ferraro, Matthew F.|спасылка=https://thediplomat.com/2014/12/the-case-for-a-stronger-bhutanese-american-relationship/|загаловак=The Case for Stronger Bhutanese-American Ties|выдавец=The Diplomat|дата публікацыі=12.2014}}</ref>. Не хважаючы на тое, што Тайвань ня мае афіцыйных дыпляматычных дачыненьняў з ЗША, але краіны падтрымліваюць паміж сабою шчыльныя неафіцыйныя сувязі<ref>{{спасылка|спасылка=https://www.scmp.com/news/china/diplomacy/article/3194126/us-will-continue-strengthen-unofficial-ties-taiwan-vice|загаловак=US will continue to strengthen 'unofficial ties' with Taiwan, says Harris|выдавецтва=South China Morning Post|дата публікацыі=09.2022}}</ref>. Злучаныя Штаты рэгулярна надаюць [[Тайвань|Тайваню]] вайсковую тэхніку дзеля стрымліваньня магчымай кітайскай агрэсіі<ref>{{навіна|аўтар=Ruwitch, John|спасылка=https://www.npr.org/2020/09/22/915818283/formal-ties-with-u-s-not-for-now-says-taiwan-foreign-minister|загаловак=Formal Ties With U.S.? Not For Now, Says Taiwan Foreign Minister|выдавец=NPR|дата публікацыі=09.2020}}</ref>. Геапалітычная ўвага краіны ўсё больш скіроўваецца на Інда-Ціхаакіянскі рэгіён, дзе ЗША далучыліся да [[Чатырохбаковы дыялёг у сфэры бясьпекі|Чатырохбаковага дыялёгу ў сфэры бясьпекі]] і [[АУКУС]]<ref>{{спасылка|аўтар=Saaliq, Sheikh|спасылка=https://apnews.com/article/india-quad-rubio-1c7426e104b7663ed01a727f943c9715|загаловак=Quad ministers announce new Indo-Pacific initiatives on maritime security and energy|выдавецтва=Associated Press|дата публікацыі=26.05.2026}}</ref><ref>{{спасылка|аўтар=Li, Wentong|спасылка=https://www.thediplomaticaffairs.com/2025/12/05/aukus-and-the-reconfiguration-of-indo-pacific-security-an-analysis-of-the-trilateral-security-partnership/|загаловак=AUKUS and the Reconfiguration of Indo-Pacific Security: An Analysis of the Trilateral Security Partnership|выдавецтва=thediplomaticaffairs.com|дата публікацыі=05.12.2025}}</ref>. ЗША маюць асаблівыя дачыненьні зь [[Вялікабрытанія]]й і моцныя сувязі з [[Канада]]ю<ref>{{спасылка|спасылка=https://fas.org/sgp/crs/row/96-397.pdf|загаловак=Canada–U.S. Relations|выдавецтва=Congressional Research Service|дата публікацыі=09.2010|копія=https://web.archive.org/web/20200113064224/https://fas.org/sgp/crs/row/96-397.pdf|дата копіі=01.2020}}</ref>, [[Аўстралія]]й<ref>{{кніга|аўтар=Vaughn, Bruce|загаловак=Australia: Background and U.S. Relations|выдавецтва=Congressional Research Service}}</ref>, [[Новая Зэляндыя|Новай Зэляндыяй]]<ref>{{спасылка|спасылка=https://fas.org/sgp/crs/row/RL32876.pdf|загаловак=New Zealand: Background and Bilateral Relations with the United States|выдавецтва=Congressional Research Service|дата публікацыі=05.2011|копія=https://web.archive.org/web/20210122111903/https://fas.org/sgp/crs/row/RL32876.pdf|дата копіі=01.2021}}</ref>, [[Філіпіны|Філіпінамі]]<ref>{{спасылка|спасылка=https://fas.org/sgp/crs/row/RL33233.pdf|загаловак=The Republic of the Philippines and U.S. Interests|выдавецтва=Congressional Research Service|дата публікацыі=01.2011|копія=https://web.archive.org/web/20210813201651/https://fas.org/sgp/crs/row/RL33233.pdf|дата копіі=08.2021}}</ref>, [[Японія]]й<ref>{{спасылка|спасылка=https://fas.org/sgp/crs/row/RL33436.pdf|загаловак=Japan-U.S. Relations: Issues for Congress|выдавецтва=Congressional Research Service|дата публікацыі=06.2011|копія=https://web.archive.org/web/20200113063914/https://fas.org/sgp/crs/row/RL33436.pdf|дата копіі=01.2020}}</ref>, [[Рэспубліка Карэя|Рэспублікай Карэяй]]<ref>{{спасылка|спасылка=https://fas.org/sgp/crs/row/R41481.pdf|загаловак=U.S.–South Korea Relations: Issues for Congress|выдавецтва=Congressional Research Service|дата публікацыі=07.2011|копія=https://web.archive.org/web/20200113064241/https://fas.org/sgp/crs/row/R41481.pdf|дата копіі=01.2020}}</ref>, [[Ізраіль|Ізраілем]]<ref>{{спасылка|спасылка=https://fas.org/sgp/crs/mideast/RL33476.pdf|загаловак=Israel: Background and U.S. Relations|выдавецтва=Congressional Research Service|дата публікацыі=07.2014|копія=https://web.archive.org/web/20190305033453/https://fas.org/sgp/crs/mideast/RL33476.pdf|дата копіі=03.2019}}</ref> і шэрагам краінаў [[Эўрапейскі Зьвяз|Эўрапейскага Зьвязу]], як то з [[Францыя]]й, [[Італія]]й, [[Нямеччына]]й, [[Гішпанія]]й і [[Польшча]]й<ref>{{спасылка|спасылка=https://www.state.gov/u-s-relations-with-poland/|загаловак=U.S. Relations With Poland|выдавецтва=State.gov|дата публікацыі=01.2021}}</ref>. ЗША цесна супрацоўнічаюць з сваімі хаўрусьнікамі па [[Арганізацыя Паўночнаатлянтычнай дамовы|НАТО]] ў пытаньнях вайсковай і нацыянальнай бясьпекі, а таксама з краінамі Амэрыкі праз [[Арганізацыя амэрыканскіх дзяржаваў|Арганізацыю амэрыканскіх дзяржаваў]] і Пагадненьне аб свабодным гандлі паміж ЗША, Мэксыкай і Канадай. ЗША ажыцьцяўляюць поўную міжнародную абарончую юрысдыкцыю і адказнасьць за [[Мікранэзія|Мікранэзію]], [[Маршалавы астравы]] і [[Палаў]] праз Пагадненьне аб свабоднай асацыяцыі. Краіна ўсё больш разьвівае стратэгічнае супрацоўніцтва зь [[Індыя]]й<ref>{{спасылка|спасылка=https://bidenwhitehouse.archives.gov/wp-content/uploads/2022/02/U.S.-Indo-Pacific-Strategy.pdf|загаловак=INDO- PACIFIC STRATEGY OF THE UNITED STATES|выдавецтва=White House}}</ref>, у той час як ейныя дачыненьні з [[Кітай|Кітаем]] паступова пагаршаюцца<ref>{{спасылка|аўтар=Bala, Sumathi|спасылка=https://www.cnbc.com/2023/03/28/us-china-ties-on-dangerous-path-with-no-trust-on-both-sides-roach-cohen.html|загаловак=U.S.-China relations are going downhill with 'no trust' on either side, Stephen Roach says|выдавецтва=CNBC|дата публікацыі=03.2023}}</ref>. Пачынаючы з 2014 году, ЗША сталі ключавым хаўрусьнікам [[Украіна|Украіны]]<ref>{{навіна|аўтар=Rumer, Eugene; Sokolsky, Richard|спасылка=https://carnegieendowment.org/research/2019/06/thirty-years-of-us-policy-toward-russia-can-the-vicious-circle-be-broken?lang=en|загаловак=Thirty Years of U.S. Policy Toward Russia: Can the Vicious Circle Be Broken?|выдавец=Carnegie Endowment for International Peace|дата публікацыі=06.2019}}</ref><ref>{{спасылка|аўтар=Macias, Amanda|спасылка=https://www.cnbc.com/2022/06/17/russia-ukraine-war-summary-of-weapons-us-has-given-to-ukraine.html|загаловак=Here’s a look at the $5.6 billion in firepower the U.S. has committed to Ukraine in its fight against Russia|выдавецтва=CNBC|дата публікацыі=06.2022}}</ref>. ==== Беларуска-амэрыканскія дачыненьні ==== Злучаныя Штаты прызналі незалежнасьць Беларусі 25 сьнежня 1991 году. Пасьля таго, як абедзьве краіны ўсталявалі дыпляматычныя стасункі, у Менску 31 студзеня 1992 году было афіцыйна адкрытая амбасада ЗША. Першы амбасадар ЗША ў Беларусі Дэйвід Сўорц прыступіў да выкананьня сваіх абавязкаў 25 жніўня 1992 году і завяршыў тэрмін сваіх паўнамоцтваў у студзені 1994 году. Наступнымі амбасадарамі ЗША ў Беларусі былі Кенэт Ялавіц, Дэніел Спэкгард, Майкл Козак і Джордж Крол. 21 ліпеня 2006 году прэзыдэнт Джордж Буш рэкамэндаваў на пасаду амбасадара ЗША ў Беларусі Карэн Ст’юарт. Яна прыбыла ў Менск 18 верасьня 2006 году і працавала там да 2008 году, калі беларускі ўрад у аднабаковым парадку ўвёў абмежаваньні на колькасьць амэрыканскіх дыпляматаў і вымусіў ЗША адклікаў зь Беларусі свайго амбасадара. Абедзьве краіны абмяняліся афіцыйнымі візытамі на найвышэйшым узроўні: [[Станіслаў Шушкевіч]], тагачасны Старшыня Вярхоўнага Савета Рэспублікі Беларусь, сустрэўся ў Вашынгтоне з прэзыдэнтам [[Біл Клінтан|Білам Клінтанам]] у ліпені 1993 году, а прэзыдэнт ЗША наведаў Беларусь 15 студзеня 1994 году. === Узброеныя сілы === [[Файл:2ID Recon Baghdad.jpg|значак|Амэрыканскія жаўнеры ў [[Багдад]]зе.]] Узброеныя сілы Злучаных Штатаў складаюцца з: * Марской пяхоты * Сухапутных сілаў * Ваенна-марскіх сілаў * Ваенна-паветраных сілаў * Берагавой аховы Колькасьць на красавік 2007 году — 1 426 700 чалавек рэгулярнага войска, 1 458 500 чалавек у рэзэрве. Бюджэт 2007 году — $553 млрд. ЗША ўдзельнічае ў абаронным блёку [[Арганізацыя Паўночнаатлянтычнай дамовы|НАТО]], бярэцца ўдзел у хаўрусных міратворчых і антытэрарыстычных апэрацыях ([[Кувэйт]], [[Югаславія]], [[Аўганістан]], [[Ірак]]). У 2021 годзе на вайсковы бюджэт ЗША прыпала 40% сусьветных выдаткаў на войска<ref>{{Навіна|аўтар=|загаловак=Экспэрт: ЗША страцілі поўнае дамінаваньне ў сусьветнай эканоміцы, таму разьвязваюць гандлёвыя войны|спасылка=https://blr.belta.by/world/view/ekspert-zsha-stratsili-pounae-daminavanne-u-susvetnaj-ekanomitsy-tamu-razvjazvajuts-gandlevyja-vojny-120971-2022/|выдавец=[[Беларускае тэлеграфнае агенцтва]]|дата публікацыі=24 кастрычніка 2022|дата доступу=25 кастрычніка 2022}}</ref>. === Праваахоўныя органы === * [[Цэнтральная разьведвальная ўправа|ЦРУ]] (Цэнтральнае разьведвальнае ўпраўленьне) * [[Фэдэральнае бюро расьсьледаваньняў|ФБР]] (Фэдэральнае бюро расьсьледаваньняў) * [[Управа па барацьбе з наркотыкамі]] Па стане на 2007 год у турмах ЗША заставалася 2 323 000 чалавек, гэта каля 1% ад усяго насельніцтва краіны. Са зьняволеных 2,77 адсоткі лацінаамэрыканцы, 6,66 адсоткі — афраамэрыканцы. Для таго, каб пасадзіць у турмы, у 2007 годзе, было затрачана 49 млрд доляраў ЗША, да 2011 году выдаткі дасягнулі прыкладна $74 млрд. == Эканоміка == [[Файл:United States Export Treemap (2011).png|значак|зьлева|Мапа экспарту ЗША ў 2011 годзе. ЗША зьяўляецца другой краінай у сьвеце паводле экспарту.]] Эканоміка Злучаных Штатаў абапіраецца на [[капіталізм|капіталістычныя]] прынцыпы і падсілкоўваецца багатымі [[карысныя выкапні|прыроднымі рэсурсамі]] і высокай прадукцыйнасьцю. Паводле зьвестак [[Міжнародны валютны фонд|Міжнароднага валютнага фонду]], СУП ЗША складае $20,9 трлн<ref name="СУПППЗ2020"/><ref name="the balance">{{спасылка|аўтар=Amadeo K.|url=https://www.thebalance.com/world-s-largest-economy-3306044|загаловак=Largest Economies in the World|выдавец=the balance|мова=en|дата публікацыі=21 ліпеня 2020}}</ref>. Нацыянальны СУП паводле парытэту пакупніцкай здольнасьці быў прыкладна на 9% большым у параўнаньні з [[Эўрапейскі Зьвяз|Эўрапейскім зьвязам]], насельніцтва якога больш на 62% за насельніцтва Злучаных Штатаў. Паводле Сусьветнага банку, намінальны СУП ЗША ацэньваецца ў $ 21,4 трлн па стане на 2019 год, што на траціну больш за паказчык Эўрапейскага зьвязу<ref name="the balance"/>. З 1983 па 2008 гады рэальны гадавы рост СУП складаў 3,3%, што больш у параўнаньні зь сярэднім паказчыкам астатніх краінаў [[G7]], які маюць каля 2,3%<ref>[https://web.archive.org/web/20140512123918/http://www.hoover.org/publications/policy-review/article/123566 The Mismeasure of Inequality]. Policy Review.</ref>. Краіна займае дзявятае месца ў сьвеце па намінальным СУП на душу насельніцтва. [[Амэрыканскі даляр|Даляр ЗША]] зьяўляецца асноўнай рэзэрвовай валютай у сьвеце<ref>[http://www.imf.org/external/np/sta/cofer/eng/cofer.pdf Currency Composition of Official Foreign Exchange Reserves]. International Monetary Fund.</ref>. Злучаныя Штаты ўважаюцца за найбуйнейшага імпартэра тавараў і другога паводле велічыні экспартэра, не зважаючы на тое, што экспарт на душу насельніцтва зьяўляецца адносна нізкімі. У 2010 годзе агульны гандлёвы дэфіцыт ЗША складаў $635 млн<ref name="greyhill">[http://greyhill.com/trade-statistics Trade Statistics]. Greyhill Advisors.</ref>. [[Канада]], [[Кітай]], [[Мэксыка]], [[Японія]] й [[Нямеччына]] ёсьць галоўнымі гандлёвымі партнэрамі краіны<ref>[http://www.census.gov/foreign-trade/top/dst/current/balance.html Top Ten Countries with which the U.S. Trades]. U.S. Census Bureau.</ref>. У 2010 годзе [[нафта]] была найбуйнейшай імпартным таварам, у той час як транспартнае абсталяваньне зьяўлялася найбуйнейшым экспартным таварам<ref name="greyhill"/>. Кітай зьяўляецца найбуйнейшым замежным трымальнікам дзяржаўнага доўгу ЗША<ref>[https://web.archive.org/web/20120411202257/http://www.csmonitor.com/USA/Politics/DC-Decoder/2011/0204/National-debt-Whom-does-the-US-owe National debt: Whom does the US owe?]. The Christian Science Monitor.</ref>. Паводле справаздачы Міжнароднага энэргетычнага агенцтва (Парыж, Францыя), у ліпені 2013 году здабыча вуглевадародаў у ЗША перасягнула 22 млн [[Барэль|бочак]] (3,498 млрд літраў) за дзень у сувязі з распрацоўкай [[лупняк]]овых радовішчаў Бакен у [[Паўночная Дакота|Паўночнай Дакоце]] і Ігл-Форд у Тэхасе. У выніку ЗША выперадзілі Расею па нафтаздабычы і занялі 2-е месца ў сьвеце пасьля [[Саудаўская Арабія|Саудаўскай Арабіі]]. Рост нафтаздабычы з лупнякоў у ЗША ў наступныя гады істотна абнізіў цэны на нафту на сусьветным рынку, бо дагэтуль ЗША працяглы час былі аднымі з найбольшых імпартэраў нафты ў сьвеце<ref>{{Артыкул|аўтар=|загаловак=ЗША апярэджваюць Расею па нафтаздабычы|спасылка=http://zviazda.by/be/news/20131004/1380836769-hronika-aposhnih-padzey|выданьне=[[Зьвязда]]|тып=газэта|год=4 кастрычніка 2013|нумар=187 (27552)|старонкі=[http://zviazda.by/sites/default/files/pdf/2013/10/1380836712_1.pdf 1]|issn=1990-763x}}</ref>. У 2009 годзе прыватны сэктар, паводле ацэнак, складаў 86,4% ад эканомікі, з улікам фэдэральнай урадавай дзейнасьці ў 4,3% і дзйнасьці органаў мясцовага самакіраваньня і ўрадаў штатаў у 9,3%<ref>[http://greyhill.com/gdp-by-industry/ GDP by Industry]. Greyhill Advisors.</ref>. Не зважаючы на тое, што эканоміка краіны дасягнула постіндустрыяльнага ўзроўню разьвіцьця й ягоныя сэктары паслуг складаюць 67,8% ад СУП, Злучаныя Штаты па-ранейшаму трымаюць званьне буйной індустрыяльнай дзяржавы<ref name="usinfo-usa-economy">[https://web.archive.org/web/20080312123609/http://usinfo.state.gov/products/pubs/economy-in-brief/page3.html USA Economy in Brief]. U.S. Dept. of State, International Information Programs.</ref>. [[Хімічная прамысловасьць]] ёсьць асноўнай сфэрай прамысловасьці ў ЗША<ref>[http://www.census.gov/compendia/statab/2009/tables/09s0964.xls Table 964—Gross Domestic Product in Current and Real (2000) Dollars by Industry: 2006]. U.S. Census Bureau.</ref>. Злучаныя Штаты ёсьць трэцім паводле велічыні вытворцам нафты ў сьвеце, а таксама ейным найбуйнейшым імпартэрам. ЗША ёсьць галоўным у сьвеце вытворцам [[электрычнасьць|электрычнай]] і [[ядзерная энэргія|ядзернай энэргіі]], а таксама вырабніцтва [[звадкаваны прыродны газ|звадкаванага прыроднага газу]], [[серка|серы]], [[фасфаты|фасфатаў]] і солі. У 2023 годзе на [[Атамная электрастанцыя|атамныя электрастанцыі]] прыпадала 19,6 % вытворчасьці [[Электраэнэргія|электраэнэргіі]] ў ЗША<ref>{{Навіна|аўтар=[[Георгі Грыц]]|загаловак=Генэрацыя выгады, або Навошта краінам свае АЭС|спасылка=https://blr.belta.by/comments/view/generatsyja-vygady-abo-navoshta-krainam-svae-aes-3297/|выдавец=[[Беларускае тэлеграфнае агенцтва]]|дата публікацыі=13 лістапада 2023|дата доступу=14 лістапада 2023}}</ref>. Акрамя таго іншымі асноўнымі галінамі прамысловасьці ёсьць [[мэталюргія]], [[машынабудаваньне]], аэракасьмічная, электронная, харчовая і вайсковая прамысловасьці. У гэты ж час на [[сельская гаспадарка|сельскую гаспадарку]] прыходзіцца крыху менш за 1% СУП<ref name="usinfo-usa-economy"/> аднак Злучаныя Штаты ўважаюцца за найбуйнейшага ў сьвеце вытворцу [[кукуруза|кукурузы]] і [[Соя культурная|соевых бабоў]]<ref>[https://web.archive.org/web/20080112182404/http://www.grains.org/page.ww?section=Barley,+Corn+%26+Sorghum&name=Corn Corn]. U.S. Grains Council.</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20080316060234/http://www.worldwatch.org/node/5442 Soybean Demand Continues to Drive Production]. Worldwatch Institute.</ref>. Разам з тым для ЗША характэрныя высокі зьнешні доўг, вялікія карпаратыўныя даўгі і запазычанасьці па [[іпатэка|іпатэцы]], нізкі ўзровень ашчаджэньняў, падзеньне кошту на нерухомасьць, то бок праблема інвэставаньня, вялікі плацёжны дэфіцыт. Узровень беспрацоўя — 9,5% (травень 2009). Асноўныя сэктары: сельская гаспадарка (0,9%), прамысловасьць (20,6%), сфэра паслуг (78,5%). === Навука і тэхналёгіі === [[Файл:Aerial view of Silicon Valley.jpg|значак|[[Крамянёвая даліна]] ў [[Каліфорнія|Каліфорніі]] ёсьць найбуйнейшым і вядучым цэнтрам тэхналёгіяў і інавацыяў у сьвеце<ref>{{навіна|спасылка=https://www.bbc.com/news/technology-33546194|загаловак=Silicon Valley: 'Centre of the universe' - but for how long?|выдавец=BBC News|дата публікацыі=07.2015}}</ref><ref>{{навіна|аўтар=Cellan-Jones, Rory|спасылка=https://www.bbc.com/news/technology-51412210|загаловак=Tech Tent - has Silicon Valley still got it?|выдавец=BBC|дата публікацыі=02.2020}}</ref>.]] З канца XIX стагодзьдзя ЗША ўважаюцца за лідэра тэхналягічных інавацыяў, а зь сярэдзіны XX стагодзьдзя яшчэ і навуковых дасьледаваньняў<ref>{{спасылка|аўтар=Mowery, David|спасылка=https://www.bbvaopenmind.com/en/articles/technological-change-and-the-evolution-of-the-u-s-national-innovation-system-1880-1990/|загаловак=Technological Change and the Evolution of the U.S. "National Innovation System", 1880-1990|выдавецтва=OpenMind|копія=https://web.archive.org/web/20220127224449/https://www.bbvaopenmind.com/en/articles/technological-change-and-the-evolution-of-the-u-s-national-innovation-system-1880-1990/|дата копіі=01.2022}}</ref>. Мэтады вытворчасьці ўзаемазаменных дэталяў і стварэньне індустрыі [[варштат]]аў дазволілі разгарнуць маштабную вытворчасьць амэрыканскіх спажывецкіх тавараў у канцы XIX стагодзьдзя. Да пачатку XX стагодзьдзя электрыфікацыя фабрык, укараненьне [[канвэер]]най лініі і [[аўтаматызацыя|аўтаматызацыі]] агулам сфармавалі сыстэму масавай вытворчасьці. У XXI стагодзьдзі ЗША застаюцца адной з наймацнейшых навуковых дзяржаваў сьвету, хоць [[Кітай]] стаў буйным канкурэнтам у многіх галінах<ref>{{спасылка|спасылка=https://www.science.org/content/article/u-s-science-no-longer-leads-world-here-s-how-top-advisers-say-nation-should-respond|загаловак=U.S. science no longer leads the world. Here’s how top advisers say the nation should respond|выдавецтва=www.science.org}}</ref>. ЗША маюць найвялікшыя ў сьвеце выдаткі на навуковыя дасьледаваньні і распрацоўкі<ref>{{спасылка|аўтар=Desjardins, Jeff|спасылка=https://www.weforum.org/agenda/2018/12/how-much-countries-spend-on-r-d/|загаловак=Innovators wanted: these countries spend the most on R&D|выдавецтва=www.weforum.org|дата публікацыі=12.2018}}</ref> і займаюць дзявяты радок паводле іхняй дзелі ў ВУП<ref>{{спасылка|аўтар=Fleming, Sean|спасылка=https://www.weforum.org/agenda/2020/11/countries-spending-research-development-gdp/|загаловак=These countries spend the most on research and development|выдавецтва=www.weforum.org|дата публікацыі=11.2020}}</ref>. У 2022 годзе краіна была другой у сьвеце пасьля Кітаю паводле колькасьці апублікаваных навуковых артыкулаў<ref>{{спасылка|спасылка=https://www.scimagojr.com/countryrank.php?order=itp&ord=desc&year=2020|загаловак=SJR – International Science Ranking|выдавецтва=Scimagojr.com}}</ref>. У 2021 годзе ЗША займалі трымалі другое месца (таксама пасьля Кітаю) паводле колькасьці нададзеных [[патэнт]]ных заявак і трэці радок паводле заявак на таварныя знакі і практычнае прамысловае ўкараненьне пасьля Кітаю і [[Нямеччына|Нямеччыны]]<ref>{{кніга|аўтар=World Intellectual Property Organization.|спасылка=https://www.wipo.int/publications/en/details.jsp?id=4571&plang=EN|загаловак=World Intellectual Property Indicators 2021|выдавецтва=World Intellectual Property Organization (WIPO)|год=2021|isbn=978-92-805-3329-3}}</ref>. У 2025 годзе<ref>{{спасылка|спасылка=https://www.wipo.int/gii-ranking/en/united-states-of-america|загаловак=GII Innovation Ecosystems & Data Explorer 2025|выдавецтва=WIPO}}</ref> ЗША занялі трэцяе месца пасьля [[Швайцарыя|Швайцарыі]] і [[Швэцыя|Швэцыі]] ў [[Глябальны індэкс інавацыяў|Глябальным індэксе інавацыяў]]. Краіна лічыцца сусьветным лідэрам у распрацоўцы тэхналёгіяў [[штучны інтэлект|штучнага інтэлекту]]<ref>{{спасылка|спасылка=https://hai.stanford.edu/news/global-ai-power-rankings-stanford-hai-tool-ranks-36-countries-ai|загаловак=Global AI Power Rankings: Stanford HAI Tool Ranks 36 Countries in AI|выдавецтва=hai.stanford.edu|дата публікацыі=11.2024}}</ref>. У 2023 годзе ЗША былі прызнаныя за другую найбольш тэхналягічна разьвітую краінай сьвету пасьля [[Рэспубліка Карэя|Рэспублікі Карэі]] паводле часопісу [[Global Finance]]<ref>{{спасылка|аўтар=Getzoff, Marc|спасылка=https://gfmag.com/data/non-economic-data/most-advanced-countries-in-the-world/|загаловак=Most Technologically Advanced Countries In The World 2023|выдавецтва=Global Finance Magazine|дата публікацыі=12.2023}}</ref>. == Дэмаграфія == {{Глядзіце таксама|Greencard}} [[Файл:Census-2000-Data-Top-US-Ancestries-by-County.svg|міні|290пкс|Найбуйнейшыя групы паводле паходжаньня па акругах у 2000 годзе.]] Згодна са зьвесткамі Бюро перапісу насельніцтва ЗША насельніцтва краіны цяпер складае амаль 318,5 млн чалавек<ref>[http://www.census.gov/population/www/popclockus.html U.S. POPClock Projection]. U.S. Census Bureau.</ref>, уключаючы 11,2 млн нелегальных імігрантаў. Насельніцтва ЗША павялічылася амаль у чатыры разы за XX стагодзьдзе, ад прыкладна 76 мільёнаў у 1900 годзе да сёньняшняга паказчыку<ref>[http://www.census.gov/prod/2005pubs/06statab/pop.pdf Statistical Abstract of the United States]. United States Census Bureau. 2005.</ref>. Злучаная Штаты ёсьць трэцяй самай населенай краінай у сьвеце, пасьля [[Кітай|Кітаю]] і [[Індыя|Індыі]], аднак ЗША ўважаюцца адзінаю буйной прамыслова разьвітай краінай, у якой прагназуецца значнае павелічэньне колькасьці насельніцтва<ref>[https://web.archive.org/web/20070604165856/http://www.prcdc.org/summaries/uspopperspec/uspopperspec.html Executive Summary: A Population Perspective of the United States]. Population Resource Center.</ref>. Самым густанаселеным штатам ёсьць [[Каліфорнія]] з насельніцтвам у 36 893 799 чалавек. Паводле Бюро перапісу, самы хуткі рост насельніцтва з 1990 па 2000 год назіраўся ў штатах [[Нэвада]] (66,3%), [[Арызона]] (40%) і [[Каларада]] (30,6%). Злучаныя Штаты маюць вельмі разнастайнае насельніцтва, то бок налічваецца 31 этнічная група паводле паходжаньня, у якія ўваходзяць больш за мільён жыхароў<ref name="ancestry">[http://www.census.gov/prod/2004pubs/c2kbr-35.pdf Ancestry 2000]. U.S.Census Bureau.</ref>. Нямецкія амэрыканцы ўважаюцца за найвялікшую этнічную групу, у іхных шэрагах налічваецца больш за 50 мільёнаў чалавек. Другой паводле велічыні зьяўляюцца ірляндзкія амэрыканцы (каля 35 млн), наступныя — амэрыканцы мэксыканскага паходжаньня (каля 31 млн) і ангельскія амэрыканцы (каля 27 млн). Іншыя буйныя групы эўрапейскага паходжаньня ўключаюць у сябе італьянцаў, швэдаў, фінаў і палякаў, пры гэтым усе зь пералічаных этнасаў, як правіла, гістарычна сканцэнтраваныя ў тым ці іншым рэгіёне. Прыбыцьцё прадстаўнікоў этнасаў эўрапейскага паходжаньня мае даўнюю гісторыю, сыходзячы часьцяком у ХІХ або нават XVIII стагодзьдзі, некаторыя з іхніх сьвятаў укараніліся ў агульнаамэрыканскай культуры (напрыклад, [[дзень сьвятога Патрыка]]). Прыкладна адна дзясятая ад насельніцтва ЗША вядзе паходжаньне ад пурытанаў — першых эўрапейскіх насельнікаў сучаснае тэрыторыі ЗША. З канца ХІХ стагодзьдзя з эканамічных прычынаў узьнікае [[беларусы ў ЗША|беларуская дыяспара]], якая папаўняецца ў сярэдзіне наступнага стагодзьдзя дзякуючы эміграцыі антысавецкай інтэлігенцыі; дзякуючы ёй была разгорнутая параўнальна актыўная культурная дзейнасьць, у прыватнасьці, беларусы былі прызнаныя ў рамках Акту аб паняволеных народах. Першай асобай беларускага паходжаньня, якая адзначылася вядомай дзейнасьцю ў ЗША, быў [[Тадэвуш Касьцюшка]], які пэўны час удзельнічаў у незалежніцкім руху ЗША. [[Файл:Median Age by County 2022.webp|значак|зьлева|Мэдыяльны ўзрост у ЗША паводле акругоў на 2022 год: {{Легенда|#007A67|46 і болей}} {{Легенда|#009787|Ад 43 да 45,9}} {{Легенда|#00B2A4|Ад 39 да 42,9}} {{Легенда|#80D2C9|Ад 35 да 39,9}} {{Легенда|#E6F4F7|34,9 і меней}} ]] Белыя амэрыканцы ёсьць самай вялікай расавай групай. [[Афраамэрыканцы]] ёсьць найбуйнейшай у краіне расавай меншасьцю і трэцяй паводле велічыні групай паводле паходжаньня<ref name="ancestry"/>. Амэрыканцы азіяцкага паходжаньня ўважаюцца за другую паводле велічыні расавую меншасьцю краіны. Трыма найбуйнейшымі азіяцкімі амэрыканскімі этнічнымі групамі лічацца амэрыканцы кітайскага паходжаньня, філіпінскія амэрыканцы і амэрыканцы індыйскага паходжаньня<ref name="ancestry"/>. Амэрыканцы індзейскага паходжаньня дагэтуль ёсьць прыкметнай часткай насельніцтва ва ўсходніх штатах, па ўсёй краіне яны маюць рэзэрвацыі — своеасаблівую форму мясцовай аўтаноміі. У Алясцы пражываюць [[эскімосы]] й [[алеуты]] — апошнія адзначаюцца значнай дзельлю ахрышчаных у маскоўскае праваслаўе, атрыманае празь дзейнасьць расейскіх даамэрыканскіх калянізатараў. У 2012 фінансавым годзе больш за адзін мільён імігрантаў атрымалі правы на законнае пражываньне ў краіне, пры гэтым большасьць зь іх атрымалі правы згодна з праграмай узьяднаньня сем’яў. З гістарычных прычынаў моваю большасьці насельніцтва, а таксама моваю міжнацыянальнае камунікацыі краіны стала [[ангельская мова]]. Ангельская мова ёсьць роднай для абсалютнае большасьці неангельскага эўрапейскага насельніцтва ЗША (за выключэньнем мігрантаў цяперашняга часу), гэтая ж мова дэ-факта мае статус дзяржаўнай (аднак заканадаўча панятак аб дзяржаўнай мове адсутнічае). На 2022 год у ЗША налічвалася звыш 4-х млн чалавек (1,2% насельніцтва), якія прымалі абязбольвальнікі ад [[гераін]]авай ломкі<ref>{{Артыкул|аўтар=Алена Кравец.|загаловак=Ключ, які «адкрываў» краіны|спасылка=https://zviazda.by/be/news/20220926/1664198354-yak-z-dapamogay-narkotykau-eurapeyskiya-ulady-zmyanyali-hod-gistoryi|выданьне=[[Зьвязда]]|тып=газэта|год=27 верасьня 2022|нумар=[https://zviazda.by/be/number/189-29811 189 (29811)]|старонкі=[https://zviazda.by/sites/default/files/27ver-2022-10.pdf 11]|issn=1990-763x}}</ref>. === Мовы === {{Асноўны артыкул|Амэрыканскі варыянт ангельскай мовы}} 1 сакавіка 2025 году прэзыдэнт [[Дональд Трамп]] падпісаў указ пра прызнаньне ангельскай мовы дзяржаўнай мовай у краіне. Да гэтага ў ЗША за ўсю іхную гісторыю ніколі не было дзяржаўнай мовы, зацьверджанай на фэдэральным узроўні. На рэгіянальным узроўні ангельская прызнана афіцыйнай мовай у 32 з 50 штатаў. Паводле зьвестак ураду за 2019 год, амаль 68 мільёнаў жыхароў ЗША гаварылі ў сябе дома не па-ангельску. Відавочная большасьць зь іх гаварылі на гішпанскай мове: іх колькасьць ацэньваецца звыш 40 мільёнаў<ref>[https://www.bbc.com/russian/articles/cq6y744j6e1o Трамп своим указом объявил официальным языком США английский. До сих пор у США официального языка не было]{{ref-ru}}</ref>. === Рэлігія === Першая папраўка да Канстытуцыі ЗША гарантуе свабоду веравызнаньня і забараняе кангрэсу прымаць законы, якія будуць тычацца рэлігійных справаў. [[Хрысьціянства]] на сёньняшні дзень ёсьць найбольш распаўсюджанай рэлігіяй, якая практыкуецца ў краіне, але вызнаюцца, таксама, і іншыя рэлігіі. Паводле апытаньня 2013 году 56% амэрыканцаў заявілі, што рэлігія адыгрывае «вельмі важную ролю ў іхным жыцьці», значна больш высокую лічбу, чым у любой іншай разьвітой краіне<ref>[http://www.gallup.com/poll/1690/Religion.aspx#1 Religion]. Gallup.</ref>. У 2009 годзе паводле апытаньня [[інстытут Гэлапа|інстытуту Гэлапа]] 42% амэрыканцаў заявілі, што яны наведваюць царкву штотыдзень або амаль штотыдзень, гэтыя лічбы вагаліся ад мінімуму ў 23% у штаце [[Вэрмонт]] да ўзроўню ў 63% у штаце [[Місысыпі (штат)|Місысыпі]]<ref>[http://www.gallup.com/poll/125999/mississippians-go-church-most-vermonters-least.aspx Mississippians Go to Church the Most; Vermonters, Least]. Gallup.</ref>. Як і ў іншых заходніх краінах дзель [[атэізм|атэістаў]] у ЗША паступова павялічваецца. Бязьвер’е імкліва расьце сярод амэрыканцаў да 30 гадоў<ref>[https://web.archive.org/web/20210513235057/https://religion.blogs.cnn.com/2012/06/12/pew-survey-doubt-of-god-growing-quickly-among-millennials/ Pew Survey: Doubt of God Growing Quickly among Millennials]. CNN.</ref>. Апытаньні паказваюць, што ў цэлым амэрыканская арганізаваная рэлігійная дзейнасьць зьніжаецца<ref>[http://www.huffingtonpost.com/2012/07/12/us-confidence-in-organized-religion-at-low-point_n_1669100.html?utm_hp_ref=religion American Confidence In Organized Religion At All Time Low]. Huffington Post.</ref>, і, што больш маладых амэрыканцаў, у прыватнасьці, становяцца ўсё больш нерэлігійнымі<ref>[https://web.archive.org/web/20100326125354/http://www.pewforum.org/Age/Religion-Among-the-Millennials.aspx Religion Among the Millennials]. The Pew Forum on Religion & Public Life.</ref>. Паводле апытаньня 2012 году 73% дарослых грамадзянаў ЗША вызнаюць сябе хрысьціянінамі<ref name="nones">[http://www.pewforum.org/2012/10/09/nones-on-the-rise/ «Nones» on the Rise]. Pew Forum on Religion & Public Life.</ref>, што ў параўнаньні з 86,4% у 1990 годзе было меншым паказьнікам<ref>[https://web.archive.org/web/20130725004231/http://www.gc.cuny.edu/CUNY_GC/media/CUNY-Graduate-Center/PDF/ARIS/ARIS-PDF-version.pdf?ext=.pdf American Religious Identification Survey 2001]. CUNY Graduate Center.</ref>. На [[пратэстанцтва|пратэстанцкія]] дэнамінацыі прыпадала 48% ад колькасьці ўсяго насельніцтва, у той час як на вернікаў [[Каталіцкая Царква|рымска-каталіцкай царквы]] прыпадала 22%<ref name="nones"/>. На іншыя нехрысьціянскія рэлігіі ў 2012 годзе прыходзілася 6% насельніцтва. Гэты паказчык крыху павялічыўся ў параўнаньні з 4% у 2007 годзе<ref name="nones"/>. У ходзе апытаньня 19,6% амэрыканцаў назвалі сябе [[агнастыцызм|агностыкам]], атэістам ці проста, што ня маюць аніякай рэлігіі. == Адукацыя == [[Файл:University-of-Virginia-Rotunda.jpg|міні|250пкс|Унівэрсытэт Вірджыніі, які быў заснаваны Томасам Джэфэрсанам у 1819 годзе, зьяўляецца адным са шматлікіх дзяржаўных унівэрсытэтаў краіны]] Пачатковая адукацыя ў ЗША пераважна дзяржаўная, кантралюецца і фінансуецца на трох узроўнях: фэдэральным, штату, мясцовым, і рэгулююцца Дэпартамэнтам адукацыі ЗША шляхам увядзеньня абмежаваньняў на фэдэральныя гранты. Існуе разгалінаваная сыстэма дзяржаўных школ. У большасьці штатаў, дзеці абавязаны наведваць школу ва ўзросьце ад шасьці або сямі гадоў, пакуль ім ня споўніцца 18 гадоў. Такім чынам існуе сыстэма з 12 клясаў, якая дае базавую сярэдную адукацыю. У некаторых штатах час навучаньня ў школе меншы<ref>[http://nces.ed.gov/programs/digest/d02/dt150.asp Ages for Compulsory School Attendance]. U.S. Dept. of Education</ref>. Каля 12% дзяцей навучаюцца ў парафіяльных або рэлігійных прыватных школых. Крыху больш за 2% дзяцей праходзяць хатняе навучаньне. ЗША выдатковаўюць на адукацыю аднаго чалавека больш чым любая іншая краіна ў сьвеце, то бок на 2010 год на кожнага школьніка была выдаткавана больш за $11 тысячаў <ref>[https://web.archive.org/web/20130726002619/http://www.cbsnews.com/8301-202_162-57590921/u.s-education-spending-tops-global-list-study-shows U.S. education spending tops global list, study shows]. CBS.</ref>. Каля 80% амэрыканскіх студэнтаў наведваюць дзяржаўныя ўнівэрсытэты<ref>[https://web.archive.org/web/20140801114734/http://cla.umn.edu/news/clatoday/summer2002/dean.php Public Education for the Common Good]. University of Minnesota.</ref>. У Злучаных Штатаў існуе вялікая колькасьць прыватных і дзяржаўных вышэйшых навучальных установаў. У адпаведнасьці зь міжнародных рэйтынгамі, 13 або 15 амэрыканскіх каледжаў і ўнівэрсытэтаў уваходзіць у топ-20 навучальных установаў сьвету<ref>[https://web.archive.org/web/20110403044940/http://www.topuniversities.com/university-rankings/world-university-rankings/2010 QS World University Rankings]. Top Universities.</ref>. Узровень адукацыі ў ЗША складае 97%, аднак паводле перапісу 2003 толькі 84,5% амэрыканцаў ад 25 гадоў і старэй мелі сярэднюю адукацыю. З гістарычных прычынаў адукацыя не ўпамінаецца ў [[Канстытуцыя ЗША|Канстытуцыі]], з-за чаго рэгулюецца ў асноўным на ўзроўні штату. Адсутнічаюць уніфікаваныя фэдэральныя стандарты для навучальных установаў. У горадзе [[Мантэсума]] (акруга Сан-Мігель, штат [[Нью-Мэксыка]]) дзейнічае адзін з [[Каледжы аб’яднанага сьвету|каледжаў міжнароднай супольнасьці]] — Заходнеамэрыканскі. == Культура == === Літаратура === [[Файл:Mark Twain by AF Bradley.jpg|значак|зьлева|[[Марк Твэн]] быў названы [[Ўільям Фолкнэр|Ўільямам Фолкнэрам]] бацькам амэрыканскай літаратуры<ref>{{кніга|імя=Robert A.|прозьвішча=Jelliffe|загаловак=Faulkner at Nagano|месца=Tokyo|выдавецтва=Kenkyusha, Ltd|год=1956}}</ref>.]] Каляніяльныя амэрыканскія аўтары былі пад уплывам [[Джон Лок|Джона Лока]] і іншых філёзафаў [[Эпоха Асьветніцтва|Асьветніцтва]]{{Зноска|BaymLevine|2013|Levine & Baym|157–159}}{{Зноска|Lauter1994a|1994a|Lauter|503—509}}. Час [[Амэрыканская рэвалюцыя|Амэрыканскай рэвалюцыі]] (1765—1783) адзначаны палітычнымі творамі [[Бэнджамін Франклін|Бэнджаміна Франкліна]], [[Аляксандар Гамільтан|Аляксандра Гамільтана]], [[Томас Пэйн|Томаса Пэйна]] і [[Томас Джэфэрсан|Томаса Джэфэрсана]]. Беспасярэдне перад і па [[Вайна за незалежнасьць ЗША|Вайне за незалежнасьць]] газэты набылі вялікую папулярнасьць, задавальняючы попыт на антыбрытанскую нацыянальную літаратуру{{Зноска|BaymLevine|2013|Levine & Baym|163}}{{Зноска|Lauter1994a|1994a|Lauter|705—707}}. Раьннім раманам уважаецца ''«[[Сіла спачуваньня]]»'' [[Ўільям Гіл Браўн|Ўільяма Гіла Браўна]], выдадзены ў 1791 годзе. Пісьменьнік і крытык [[Джон Ніл]] у першай палове XIX стагодзьдзя спрыяў фармаваньню ўнікальнай амэрыканскай літаратуры і культуры, крытыкуючы папярэднікаў, як то [[Вашынгтон Ірвінг|Вашынгтона Ірвінга]], за імітацыю брытанскіх узораў, і ўплываючы на аўтараў кшталту [[Эдгар Алан По|Эдгара Алана По]]<ref>{{кніга|імя=Benjamin|прозьвішча=Lease|загаловак=That Wild Fellow John Neal and the American Literary Revolution|месца=Chicago, Illinois|выдавецтва=University of Chicago Press|год=1972|isbn=978-0-226-46969-0}}</ref>, які скіраваў амэрыканскую паэзію і апавяданьні ў новае рэчышча. [[Ралф Ўолда Эмэрсан]] і [[Маргарэт Фулер]] сталіся піянэрамі ўплывовага руху трансцэндэнталістаў<ref>{{спасылка|спасылка=http://xroads.virginia.edu/~ma95/finseth/trans.html|загаловак=The Emergence of Transcendentalism|выдавецтва=The University of Virginia|копія=https://web.archive.org/web/20230718205554/http://xroads.virginia.edu/~MA95/finseth/trans.html|дата копіі=07.2023}}</ref><ref>{{кніга|імя=Peter|прозьвішча=Coviello|спасылка=https://www.oxfordreference.com/display/10.1093/acref/9780195156539.001.0001/acref-9780195156539-e-0294?rskey=lw57LH&result=1|загаловак=The Oxford Encyclopedia of American Literature|выдавецтва=Oxford University Press|isbn=978-0-19-530772-6}}</ref>, а [[Гэнры Дэйвід Тора]], аўтар твору ''«[[Ўолдэн, альбо Жыцьцё ў лесе]]»'', таксама быў пад уплывам гэтага руху. Канфлікт вакол абаліцыянізму натхняў пісьменьнікаў, як то [[Гарыет Бічэр-Стоў]], і аўтараў рабскіх наратываў, напрыклад [[Фрэдэрык Дуглас|Фрэдэрыка Дугласа]]. Праца ''«[[Пунсовая літара]]»'' 1850 году [[Натаніель Готарн|Натаніеля Готарна]] выявіла цёмны бок амэрыканскай гісторыі, гэтак жа як вядомы твор ''«[[Мобі Дык]]»'' 1851 году [[Гэрман Мэлвіл|Гэрмана Мэлвіла]]. Найбольш значнымі паэтамі XIX стагодзьдзя, часу амэрыканскага Рэнэсансу, былі [[Ўолт Ўітмэн]], Мэлвіл і [[Эмілі Дыкінсан]]{{Зноска|BaymLevine|2013|Levine & Baym|444—447}}{{Зноска|Lauter1994a|1994a|Lauter|1228}}{{Зноска|Lauter1994a|1994a|Lauter|1233}}{{Зноска|Lauter1994a|1994a|Lauter|1260}}. [[Марк Твэн]] стаў першым буйным амэрыканскім пісьменьнікам, народжаным на Захадзе. [[Гэнры Джэймз]] атрымаў міжнародную ўхвалу дзякуючы раманам кшталту ''«[[Жаночы партрэт]]»'' (1881). Зь цягам пашырэньня пісьменнасьці сярод насельніцтва пэрыядычныя выданьні ўсё часьцей друкавалі гісторыі пра прамысловых рабочых, жанчынаў і сельскую беднату{{Зноска|BaymLevine|2013|Levine & Baym|1269—1270}}{{Зноска|Lauter1994b|1994b|Lauter|8—10}}. Натуралізм, рэгіяналізм і рэалізм былі галоўнымі літаратурнымі плынямі таго часу{{Зноска|BaymLevine|2013|Levine & Baym|1271—1273}}{{Зноска|Lauter1994b|1994b|Lauter|12}}. Хоць [[мадэрнізм]] агулам набыў міжнародны характар, мадэрністы ў ЗША часьцей укарэньвалі свае творы ў канкрэтных рэгіёнах, супольнасьцях і культурах{{Зноска|BaymLevine|2013|Levine & Baym|1850—1851}}. Пасьля Вялікай міграцыі ў паўночныя гарады афраамэрыканскія і індзейскія аўтары Гарлемскага Рэнэсансу стварылі асобную літаратурную традыцыю, у якой асуджалі няроўнасьць. У эпоху пашырэньня джазу гэтыя творы распаўсюдзіліся па-за межы ЗША, што паўплывала на філязофію [[нэгрытуд]]у, што ўзьнікла ў 1930-я гады сярод франкамоўных пісьменьнікаў афрыканскай дыяспары{{Зноска|Lauter1994b|1994b|Lauter|1579—1585}}. У 1950-я гады ідэал аднастайнасьці падштурхнуў многіх аўтараў да спробы напісаць [[вялікі амэрыканскі раман]]{{Зноска|BaymLevine|2013|Levine & Baym|2260—2261}}, у той час як [[разьбітае пакаленьне|пакаленьне бітнікаў]] адрынула канфармізм, выкарыстоўваючы стылі, якія надавалі большую вагу вуснаму слову, апісваючы ўжываньне наркотыкаў, сэксуальнасьць і недахопы грамадзтва{{Зноска|BaymLevine|2013|Levine & Baym|2262}}{{Зноска|Lauter1994b|1994b|Lauter|1975—1977}}. Сучасная літаратура стала больш плюралістычнай, чым была ў мінулыя эпохі, а ейнай найбольш аб’яднальнай рысай можна назваць тэндэнцыю да самасьвядомых моўных экспэрымэнтаў{{Зноска|BaymLevine|2013|Levine & Baym|2266—2267}}. Больш за дзясятак амэрыканскіх аўтараў у розныя гады атрымлівалі [[Нобэлеўская прэмія ў галіне літаратуры|Нобэлеўскую прэмію ў галіне літаратуры]]<ref>{{спасылка|спасылка=https://www.nobelprize.org/prizes/lists/all-nobel-prizes-in-literature/all/|загаловак=All Nobel Prizes in Literature|выдавецтва=Nobel Prize Outreach AB 2024}}</ref>. === Масавыя мэдыі === [[Файл:Comcast Philly.JPG|значак|Гмах у [[Філадэлфія|Філадэлфіі]], дзе разьмяшчаецца сядзіба буйнога тэлекамунікацыйнага холдынгу [[Comcast]].]] Да чатырох галоўных вяшчальных сетак ЗША ставяцца [[NBC|National Broadcasting Company]] (NBC), [[CBS|Columbia Broadcasting System]] (CBS), [[ABC (тэлеканал)|American Broadcasting Company]] (ABC) і [[FOX|Fox Broadcasting Company]] (FOX). Усе чатыры буйныя тэлевізійныя сеткі ёсьць камэрцыйнымі. Галоўнай жа некамэрцыйнай грамадзкай тэлевізійнай сеткай ёсьць [[PBS|Public Broadcasting Service]] (PBS)<ref>{{спасылка|спасылка=http://pbs.org/about/about-pbs/overview/|загаловак=About PBS – Overview|выдавецтва=PBS|копія=https://web.archive.org/web/20180907224131/http://www.pbs.org/about/about-pbs/overview/|дата копіі=09.2018}}</ref>. Яна таксама забясьпечвае адукацыйныя праграмы празь мясцовыя тэлестанцыі<ref>{{спасылка|спасылка=https://www.teslamemorialsociety.org/TMSud_Documentaries.htm|загаловак=Video Documentaries|выдавецтва=Tesla Memorial Society|копія=https://web.archive.org/web/20230326025950/http://www.teslamemorialsociety.org/TMSud_Documentaries.htm|дата копіі=03.2023}}</ref><ref>{{спасылка|спасылка=https://www.carnegiecouncil.org/people/ray-suarez|загаловак=Ray Suarez|выдавецтва=Carnegie Council for Ethics in International Affairs|копія=https://web.archive.org/web/20220612035410/https://www.carnegiecouncil.org/people/ray-suarez|дата копіі=06.2022}}</ref><ref>{{спасылка|спасылка=https://www.insidepeacemovie.com/pbs/|загаловак=PBS Television Broadcasts|выдавецтва=Inside Peace|копія=https://web.archive.org/web/20220628122359/https://www.insidepeacemovie.com/pbs/|дата копіі=06.2022}}</ref><ref>{{спасылка|спасылка=https://www.wfyi.org/federal-funding-for-public-broadcasting|загаловак=Federal Funding for Public Broadcasting|выдавецтва=WFYI|копія=https://web.archive.org/web/20211111083755/https://www.wfyi.org/federal-funding-for-public-broadcasting|дата копіі=11.2021}}</ref>. Кабэльнае тэлебачаньне ў ЗША прапануе сотні каналаў, арыентаваных на розныя нішавыя інтарэсы<ref>{{навіна|спасылка=https://www.nytimes.com/aponline/2015/10/12/business/ap-us-streaming-tv-options.html|загаловак=Streaming TV Services: What They Cost, What You Get|выдавец=The New York Times|дата публікацыі=10.2015|копія=https://web.archive.org/web/20151015023520/https://www.nytimes.com/aponline/2015/10/12/business/ap-us-streaming-tv-options.html|дата копіі=10.2015}}</ref>. У 2021 годзе блізу 83% амэрыканцаў у веку старэйшым за 12 гадоў слухалі радыё, а каля 40% былі слухачамі [[падкастынг|падкастаў]]<ref>{{спасылка|спасылка=https://www.pewresearch.org/journalism/fact-sheet/audio-and-podcasting/|загаловак=Audio and Podcasting Fact Sheet|выдавецтва=Pew Research Center|дата публікацыі=06.2021}}</ref>. У папярэднім годзе ў ЗША налічвалася {{Лік|15460}} ліцэнзаваных радыёстанцыяў паводле зьвестак [[Фэдэральная камісія па сувязях|Фэдэральнай камісіі па сувязях]]<ref>{{спасылка|спасылка=https://docs.fcc.gov/public/attachments/DOC-367270A1.pdf|загаловак=BROADCAST STATION TOTALS AS OF SEPTEMBER 30, 2020|выдавецтва=docs.fcc.gov}}</ref>. Грамадзкае радыёвяшчаньне перш за ўсё забясьпечваецца арганізацыяй [[NPR|National Public Radio]] (NPR), створаным у лютым 1970 году паводле Закону аб грамадзкім вяшчаньні 1967 году<ref>{{навіна|спасылка=https://www.npr.org/about-npr/192827079/overview-and-history|загаловак=History: NPR|выдавец=NPR|дата публікацыі=06.2013|копія=http://web.archive.org/web/20130722235307/https://www.npr.org/about-npr/192827079/overview-and-history|дата копіі=22.07.2013}}</ref>. Газэты ЗША з сусьветнай вядомасьцю і рэпутацыяй улучаюць [[The Wall Street Journal]], [[The New York Times]], [[The Washington Post]] і [[USA Today]]<ref>{{кніга|імя=Brenda|прозьвішча=Shaffer|спасылка=https://books.google.com/books?id=uEOd-cDWVwQC&pg=PA116|загаловак=The Limits of Culture: Islam and Foreign Policy|выдавецтва=MIT Press|год=2006|isbn=978-0-262-19529-4}}</ref>. Каля 800 выданьняў выходзяць па-гішпанскую<ref>{{спасылка|спасылка=https://www.w3newspapers.com/usa/spanish|загаловак=Spanish Newspapers in United States|выдавецтва=W3newspapers}}</ref><ref>{{спасылка|спасылка=https://www.onlinenewspapers.com/usstate/spanish-language-newspapers-usa.htm|загаловак=Spanish Language Newspapers in the USA: Hispanic Newspapers: Periódiscos en Español en los EE.UU|выдавецтва=Onlinenewspapers.com|копія=https://web.archive.org/web/20140626114455/https://www.onlinenewspapers.com/usstate/spanish-language-newspapers-usa.htm|дата копіі=06.2014}}</ref>. За малым выключэньнем, газэты трымаюцца ў прыватнай уласнасьці, то бок або ў буйных мэдыйных групаў, як то Gannett або McClatchy, якія валодаюць дзясяткамі ці нават сотнямі выданьняў, або ў невялікіх групаў, якія валодаюць толькі некалькімі газэтамі. Усё радзей газэты трымаюцца ў руках асобных людзей ці сем’яў. У буйных гарадах часта існуюць газэты, якія дапаўняюць асноўныя штодзённыя выданьні, як то [[The Village Voice]] у [[Нью-Ёрк]]у і [[LA Weekly]] у [[Лос-Анджэлес]]е. Пяць найбольш наведвальных вэб-сайтаў у сьвеце — [[Гугл|Google]], [[YouTube]], [[Facebook]], [[Instagram]] і [[ChatGPT]] — усе належаць кампаніям ЗША. Сярод іншых папулярных плятформаў, якія трымаюцца амэрыканцамі, ёсьць [[X (сацыяльная сетка)|X]] (раней Twitter) і [[Amazon.com|Amazon]]<ref>{{спасылка|спасылка=https://www.alexa.com/topsites/countries/US|загаловак=Top Sites in United States|выдавецтва=Alexa|копія=https://web.archive.org/web/20200621221154/https://www.alexa.com/topsites/countries/US|дата копіі=06.2020}}</ref><ref>{{спасылка|спасылка=https://www.similarweb.com/top-websites/|загаловак=Similarweb Top Websites Ranking|выдавецтва=Similarweb|дата публікацыі=01.2026}}</ref>. У 2025 годзе ЗША былі другім найбуйнейшым у сьвеце рынкам відэагульняў паводле прыбыткам пасьля Кітаю<ref>{{спасылка|спасылка=https://newzoo.com/resources/rankings/top-10-countries-by-game-revenues|загаловак=Top countries and markets by video game revenues|выдавецтва=Newzoo}}</ref>. У 2015 годзе індустрыя відэагульняў у ЗША ўлучала {{Лік|2457}} кампаніяў, якія забясьпечвалі блізу 220 тысячаў працоўных месцаў і зараблялі 30,4 млрд даляраў у якасьці прыбытку<ref>{{спасылка|аўтар=Takahashi, Dean|спасылка=https://gamesbeat.com/the-u-s-game-industry-has-2457-companies-supporting-220000-jobs/|загаловак=The U.S. game industry has 2,457 companies supporting 220,000 jobs|выдавецтва=GamesBeat|дата публікацыі=02.2017}}</ref>. Толькі ў [[Каліфорнія|Каліфорніі]] налічваецца 444 выдаўцы, распрацоўшчыкі і вытворцы абсталяваньня для відэагульняў<ref>{{спасылка|спасылка=https://www.theesa.com/video-game-impact-map/state/california/|загаловак=California (CA)|выдавецтва=ESA Impact Map|дата публікацыі=07.2017}}</ref>. Паводле зьвестак Game Developers Conference (GDC), ЗША ў 2025 годзе былі галоўным цэнтрам распрацоўкі відэагульняў у сьвеце, то бок на дзель ЗША прыпадала 58% ад ліку ўсіх распрацоўшчыкаў у сьвеце<ref>{{спасылка|спасылка=https://80.lv/articles/number-of-devs-aged-45-or-older-has-tripled-since-2015|загаловак=Number of Devs Aged 45 or Older Has Tripled Since 2015|выдавецтва=80.lv|дата публікацыі=03.2025}}</ref>. Свабода СМІ была ацэненая ў 2026 годзе арганізацыяй [[Рэпартэры бязь межаў]] як «праблемная». Дасьледнікі адзначаюць значны рост цэнзураваньня і самацэнзуры ў апошнія гады<ref>{{спасылка|спасылка=https://rsf.org/en/index?year=2026|загаловак=Index 2026 – Global score|выдавецтва=Reporters Without Borders}}</ref>. === Тэатар === [[Файл:Various Pictures from New York City - September, 2025.jpg|значак|зьлева|[[Брадўэйскі тэатар|Брадўэйскія тэатры]] на [[Мангэтан]]е ў [[Нью-Ёрк]]у.]] ЗША вядомыя сваім тэатрам. Тэатральныя традыцыі краіны сягаюць старой эўрапейскай тэатральнай школы з моцным уплывам брытанскага тэатра<ref>{{кніга|імя=Theresa|прозьвішча=Saxon|спасылка=https://books.google.com/books?id=2-AkDQAAQBAJ&pg=PA7|загаловак=American Theatre: History, Context, Form|выдавецтва=Edinburgh University Press|старонкі=7–|isbn=978-0-7486-3127-8}}</ref>. Да сярэдзіны XIX стагодзьдзя ЗША стварыла новыя адметныя драматычныя формы, як то плывучы тэатар і [[мінстрэль-шоў]]<ref>Meserve, Walter J. An Outline History of American Drama, New York: Feedback/Prospero, 1994.</ref>. Цэнтральным месцам амэрыканскага тэатральнага жыцьця ёсьць [[Тэатральны квартал]] на [[Мангэтан]]е, які падзяляецца на [[Брадўэйскі тэатар|Брадўэй]], [[Оф-Брадўэй]] і [[Оф-Оф-Брадўэй]]<ref>{{кніга|аўтар=Londré, Felicia Hardison; Watermeier, Daniel J.|загаловак=The History of North American Theater: From Pre-Columbian Times to the Present|выдавецтва=Continuum|isbn=978-0-8264-1079-5}}</ref>. Шматлікія кіна- і тэлезоркі атрымалі свой першы вялікі посьпех, зьявіўшыся ў нью-ёрскіх пастаноўках. Па-за межамі Нью-Ёрку многія гарады маюць свае прафэсійныя рэгіянальныя тэатральныя трупы з шырокай уласнай праграмай пастановак. Найбольш дарагімі, але і папулярнымі тэатральнымі спэктаклямі ёсьць [[м’юзыкал|м’юзыклы]]. У ЗША існуе актыўны грамадзкі аматарскі тэатар<ref>Watt, Stephen; Richardson, Gary A. (1994). «American Drama: Colonial to Contemporary».</ref>. Прэміяй [[Тоні]] адзначаюць выдатныя выступы на пастаноўках Брадўэйскага тэатру. Урачыстая цырымонія ўручэньня ладзіцца штогод на Мангэтане. Узнагароды прысуджаюцца за пастаноўкі і ролі. Адная ўзнагарода таксама прысуджаецца за вынікі ў жыцьці рэгіянальнага тэатру<ref>{{спасылка|спасылка=http://www.tonyawards.com/en_US/about/index.html|загаловак=Who’s Who|копія=https://web.archive.org/web/20161223002914/http://www.tonyawards.com/en_US/about/index.html|дата копіі=12.2016}}</ref>. === Выяўленчае мастацтва === [[Файл:Grant Wood - American Gothic - Google Art Project.jpg|значак|Карціна ''«[[Амэрыканская готыка]]»'' працы мастака [[Грант Ўуд|Гранта Ўуда]].]] Народнае мастацтва ў часы каляніяльнай Амэрыцы ў часы панаваньня ангельцаў паўстала з супольнасьцяў рамесьнікаў. У тыя часы традыцыі кардынальна розьніліся ад эўрапейскай традыцыі «высокага мастацтва», якая была менш дасяжнай ды звычайна менш актуальнай для раньніх амэрыканскіх пасяленцаў<ref>American folk art the art of the common man in America, 1750-1900. New York, N.Y.: The Museum of Modern Art. 1932.</ref>. Культурныя зрухі ў мастацтве і рамёствах у каляніяльнай Амэрыцы звычайна адставалі ад заходнеэўрапейскіх. Напрыклад, пануючы сярэднявечны стыль дрэваапрацоўкі і прымітыўнай скульптуры стаў неад’емнай часткаю раньняга амэрыканскага народнага мастацтва, не зважаючы на зьяўленьне рэнэсансных стыляў у [[Ангельшчына|Ангельшчыны]] ў канцы XVI і пачатку XVII стагодзьдзяў. Новыя ангельскія стылі ня здолелі істотна паўплываць на амэрыканскае народнае мастацтва, бо амэрыканскія формы ўжо былі трывала замацаваныя. [[Школа ракі Гадсана]] паклала пачатак руху сярэдзіны XIX стагодзьдзя ў традыцыі эўрапейскага натуралізму ў выяўленчым мастацтве. Армурная выстава 1913 году ў Нью-Ёрку, якая прадставіла эўрапейскі [[мадэрнізм]], шакавала публіку і пераўтварыла мастацкую сцэну ЗША<ref>{{кніга|аўтар=Brown, Milton W.|спасылка=https://archive.org/details/storyofarmorysho00brow|загаловак=The Story of the Armory Show|месца=New York|выдавецтва=Abbeville Press|isbn=978-0-89659-795-2}}</ref>. Амэрыканскі рэалізм і амэрыканскі рэгіяналізм імкнуліся адлюстраваць краіну і даць ёй новыя спосабы самаўсьведамленьня. [[Джорджыя О’Кіф]], [[Марсдэн Гартлі]] і іншыя мастакі экспэрымэнтавалі з новымі індывідуалістычнымі стылямі, якія сталі вядомыя як амэрыканскі мадэрнізм. Вялікія мастацкія рухі, як то [[абстрактны экспрэсіянізм]] [[Джэксан Полак|Джэксана Полака]] і [[Вілем дэ Кунінг|Вілема дэ Кунінга]], а таксама [[поп-арт]] [[Эндзі Ўоргал]]а і [[Рой Ліхтэнштайн|Роя Ліхтэнштайна]], разьвіваліся ў значнай ступені ў ЗША. Сярод вядомых фатографаў вылучаліся [[Альфрэд Стыгліц]], [[Эдўард Стайкен]], [[Даратэя Ланг]], [[Эдўард Ўэстан]], [[Джэймз Ван Дэр Зээ]], [[Ансэл Адамз]] і [[Гордан Паркс]]<ref>{{кніга|імя=Alma|прозьвішча=Davenport|спасылка=https://books.google.com/books?id=hca5H_rJZnUC&pg=PA67|загаловак=The History of Photography: An Overview|выдавецтва=UNM Press|год=1991|isbn=978-0-8263-2076-6}}</ref>. Хваля мадэрнізму, а затым постмадэрнізму надала сусьветную вядомасьць амэрыканскім архітэктарам, у тым ліку [[Фрэнк Лойд Райт|Фрэнку Лойду Райту]], [[Філіп Джонсан|Філіпу Джонсану]] і [[Фрэнк Геры|Фрэнку Геры]]<ref>{{кніга|аўтар=Janson, Horst Woldemar; Janson, Anthony F.|спасылка=https://books.google.com/books?id=MMYHuvhWBH4C&pg=PT955|загаловак=History of Art: The Western Tradition|выдавецтва=Prentice Hall Professional|год=2003|isbn=978-0-13-182895-7}}</ref>. [[Мэтраполітэн (музэй)|Мэтраполітэн-музэй]] мастацтваў на Мангэтане ёсьць найбуйнейшым мастацкім музэем ЗША<ref>{{навіна|аўтар=Lester|спасылка=https://www.independent.co.uk/voices/letter-the-louvre-tourism-on-the-grand-scale-1465736.html|загаловак=Letter: The Louvre: tourism on the grand scale|выдавец=The Independent|дата публікацыі=12.1993}}</ref> і чацьвертым паводле велічыні ў сьвеце<ref>{{спасылка|спасылка=https://www.worldatlas.com/articles/the-largest-art-museums-in-the-world.html|загаловак=The Largest Art Museums In The World|выдавецтва=WorldAtlas|дата публікацыі=05.2017}}</ref>. === Музыка === [[Файл:Country Music Hall of Fame 2022a.jpg|значак|зьлева|[[Заля славы і музэй кантры]] ў [[Нэшвіл]]е.]] Народная музыка ЗША ахоплівае мноства жанраў. Шматлікія народныя песьні перадаваліся ў межах адной сям’і або пэўнай супольнасьці цягам пакаленьняў і часам вядуць свой пачатак яшчэ з [[Брытанскія астравы|Брытанскіх астравоў]], кантынэнтальнай Эўропы або [[Афрыка|Афрыкі]]<ref>{{спасылка|спасылка=https://www.loc.gov/folklife/guide/folkmusicandsong.html|загаловак=Folk Music and Song: American Folklife Center: An Illustrated Guide (Library of Congress)|выдавецтва=Loc.gov}}</ref>. Асабліва моцны ўплыў на музыку ЗША зрабілі рытмічныя і лірычныя стылі афраамэрыканскай музыкі<ref>{{спасылка|спасылка=https://music.si.edu/story/musical-crossroads|загаловак=Musical Crossroads: African American Influence on American Music|выдавецтва=Smithsonian|дата публікацыі=09.2016}}</ref>. [[Банджа]] трапіла ў ЗША праз гандаль рабамі. Мінстрэль-шоў, якія традыцыйна ўлучаюць выкананьне нумароў з гэтым інструмэнтам, прывялі да росту папулярнасьці ў XIX стагодзьдзі<ref>{{артыкул|аўтар=Winans, Robert B.|загаловак=The Folk, the Stage, and the Five-String Banjo in the Nineteenth Century|выданьне=The Journal of American Folklore|том=89|нумар=354|старонкі=407—437|год=1976|DOI=10.2307/539294}}</ref>{{Зноска|Shi|2016|Shi|378}}. [[Электрагітара|Электрычная гітара]], вынайдзеная ў 1930-я і шырока прадукаваная з 1940-х гадоў, зрабіла велізарны ўплыў на папулярную музыку, асабліва дзякуючы разьвіцьцю [[рок-н-рол]]у<ref name="axe" >{{спасылка|спасылка=https://invention.si.edu/invention-electric-guitar|загаловак=The Invention of the Electric Guitar|выдавецтва=Smithsonian Institution|дата публікацыі=04.2014}}</ref>. [[Сынтэзатар]], [[дыджэінг]] і [[электронная музыка]] таксама ў значнай ступені былі распрацаваныя ў ЗША. Жанр [[блюз]] паўстаў з народнай музыкі, стаўшы папулярным жанрам з сусьветнай аўдыторыяй. [[Джаз]] зьявіўся з блюзу і [[рэгтайм]]у ў пачатку XX стагодзьдзя, разьвіваючыся дзякуючы інавацыям і запісам кампазытараў, такіх як [[Ўільям Крыстафэр Гэндзі]] і [[Джэлі Рол Мортан]]. [[Луіс Армстранг]] і [[Д’юк Элінгтан]] павялічылі папулярнасьць жанру ў першай палове XX стагодзьдзя<ref name="Biddle-2001" >{{кніга|аўтар=Biddle, Julian|спасылка=https://archive.org/details/whatwashotroller00bidd/page/|загаловак=What Was Hot!: Five Decades of Pop Culture in America|месца=New York|выдавецтва=Citadel|isbn=978-0-8065-2311-8}}</ref>. [[кантры|Кантры-музыка]] сфармавалася ў 1920-я<ref>{{спасылка|аўтар=Stoia, Nicholas|спасылка=https://blog.oup.com/2014/10/early-blues-country-music/|загаловак=Early blues and country music|выдавецтва=Oxford University Press|дата публікацыі=10.2014}}</ref>, [[блюграс]]<ref>{{спасылка|спасылка=https://www.britannica.com/art/bluegrass-music|загаловак=Bluegrass music|выдавецтва=Encyclopædia Britannica}}</ref> і [[рытм-энд-блюз]] — у 1940‑я, а рок-н-рол — у 1950-я<ref name="axe" />. У 1960-я гады [[Боб Дылан]] выйшаў з фольк-адраджэньня і стаў адным з найбольш вядомых аўтараў песьняў у краіне<ref>{{артыкул|спасылка=https://www.rollingstone.com/interactive/lists-100-greatest-songwriters/#bob-dylan|загаловак=No. 1 Bob Dylan|выданьне=Rolling Stone|год=04.2020}}</ref>. Музычныя формы панку і гіп-гопу таксама ўзьніклі ў ЗША ў 1970-я гады<ref>{{кніга|імя=Clayton|спасылка=https://ohiostate.pressbooks.pub/artandmusicbiographies/chapter/reading-9-neo-expressionism-and-music-reaching-into-the-1980s/|загаловак=A Quick and Dirty Guide to Art, Music, and Culture|выдавецтва=The Ohio State University}}</ref>. Злучаныя Штаты Амэрыкі маюць найбуйнейшы ў сьвеце музычны рынак з агульным раздробным аб’ёмам у 15,9 млрд даляраў у 2022 годзе<ref>{{спасылка|спасылка=https://www.riaa.com/reports/2022-year-end-music-industry-revenue-report-riaa/|загаловак=2022 Year-End Music Industry Revenue Report|выдавецтва=Record Industry Association of America}}</ref>. Сучасная музыка ЗША папулярная ўва ўсім сьвеце<ref>{{спасылка|аўтар=Posada, Susana Pérez|спасылка=https://www.bellinghamherald.com/entertainment/article312069840.html|загаловак=Made in the USA: American artists rule Spotify at home and abroad|выдавецтва=The Bellingham Herald|дата публікацыі=06.11.2025}}</ref><ref>{{навіна|аўтар=Savage, Mark|спасылка=https://www.bbc.com/news/entertainment-arts-57486272|загаловак=British music exports reach a record high|выдавец=BBC|дата публікацыі=16.06.2021}}</ref>. Большасьць найбуйнейшых сусьветных гуказапісных кампаніяў базуецца ў ЗША. Інхыя інтарэсы абараняе [[Амэрыканская асацыяцыя гуказапісных кампаніяў]]<ref>{{спасылка|аўтар=Eoin|спасылка=https://universitytimes.ie/2014/03/how-american-music-took-over-the-world/|загаловак=How American Music Took Over the World|выдавецтва=The University Times|дата публікацыі=03.2014}}</ref>. Папулярныя амэрыканскія сьпевакі сярэдзіны XX стагодзьдзя, як то [[Фрэнк Сынатра]]<ref>{{спасылка|спасылка=https://www.usatoday.com/story/life/music/2015/12/08/10-ways-frank-sinatra-changed-world/76381754/|загаловак=10 ways that Frank Sinatra changed the world|выдавецтва=USA Today|дата публікацыі=12.2015}}</ref> і [[Элвіс Прэсьлі]]<ref>{{навіна|спасылка=https://www.reuters.com/article/us-universal-music-elvis-idCAKCN2M40UH|загаловак=Universal Music can’t help falling for Elvis Presley, to manage song catalog|выдавец=Reuters|дата публікацыі=04.2022}}</ref>, сталі сусьветнымі зоркам і аднымі з самых прадаваных выканаўцаў на Зямлі<ref name="Biddle-2001" />, як і артысты канца XX стагодзьдзя, сярод якіх вылучаліся [[Майкл Джэксан]]<ref>{{спасылка|спасылка=https://www.riaa.com/michael-jacksons-thriller-first-ever-30x-multi-platinum-riaa-certification/|загаловак=Michael Jackson's 'Thriller' First Ever 30X Multi-Platinum RIAA Certification|выдавецтва=Recording Industry Association of America|дата публікацыі=12.2015}}</ref>, [[Мадонна (сьпявачка)|Мадонна]]<ref>{{навіна|аўтар=Marcos, Carlos|спасылка=https://english.elpais.com/culture/2022-08-17/madonna-has-been-scandalizing-people-for-40-years-and-nobodys-going-to-stop-her.html|загаловак=Madonna has been scandalizing people for 40 years, and nobody's going to stop her|выдавец=El País|дата публікацыі=08.2022}}</ref>, [[Ўітні Г’юстан]]<ref>{{артыкул|спасылка=https://www.rollingstone.com/music/music-lists/best-singers-all-time-1234642307/whitney-houston-11-1234643211/|загаловак=The 200 Greatest Singers of All Time|выданьне=Rolling Stone|год=01.2023}}</ref> і [[Мэрая Кэры]]<ref>{{спасылка|спасылка=https://grammy.com/news/mariah-carey-global-impact-award-recording-academy-honors-black-music-collective|загаловак=Mariah Carey To Receive Global Impact Award At Recording Academy Honors Presented By The Black Music Collective|выдавецтва=Grammy Awards|копія=https://web.archive.org/web/20240202011657/https://www.grammy.com/news/mariah-carey-global-impact-award-recording-academy-honors-black-music-collective|дата копіі=02.2024}}</ref>. У пачатку XXI стагодзьдзя вядомасьць набылі [[Эмінэм]]<ref>{{спасылка|спасылка=http://www.southpawer.com/2017/09/12/eminem-guinness-world-records|загаловак=11 Guinness World Records Eminem Still Holds|дата публікацыі=09.2017|копія=https://web.archive.org/web/20170914224707/http://www.southpawer.com/2017/09/12/eminem-guinness-world-records/|дата копіі=09.2017}}</ref>, [[Брытні Сьпірз]]{{Зноска|Edmondson|2013|Edmondson|490}}, [[Лэдзі Гага]]{{Зноска|Edmondson|2013|Edmondson|490}}, [[Кэці Пэры]]{{Зноска|Edmondson|2013|Edmondson|490}}, [[Тэйлар Сўіфт]] і [[Біёнсэй]]<ref>{{навіна|спасылка=https://news.sky.com/story/taylor-swift-and-beyonce-reporters-wanted-by-biggest-newspaper-chain-in-us-12960828|загаловак=Taylor Swift and Beyoncé reporters wanted by biggest newspaper chain in US|выдавец=Sky News|дата публікацыі=09.2023|копія=https://web.archive.org/web/20231109015600/https://news.sky.com/story/taylor-swift-and-beyonce-reporters-wanted-by-biggest-newspaper-chain-in-us-12960828|дата копіі=11.2023}}</ref>. == Спорт == {{Глядзіце таксама|Нацыянальная баскетбольная асацыяцыя|Нацыянальная хакейная ліга}} [[Файл:Arian Foster fumble.jpg|міні|[[Амэрыканскі футбол]] зьяўляецца самым папулярным відам спорту ў ЗША]] Рынак для прафэсійнага спорту ў Злучаных Штатах складае прыкладна $69 млрд, прыкладна на 50% больш за ўсе краіны [[Эўропа|Эўропы]], [[Блізкі Ўсход|Блізкага Ўсходу]] і [[Афрыка|Афрыкі]], разам узятых<ref>[https://web.archive.org/web/20141004154752/http://www.reuters.com/article/2008/06/18/us-pwcstudy-idUSN1738075220080618 Global sports market to hit ,1 billion in 2012]. Reuters.</ref>. [[Бэйсбол]] стала разглядацца як нацыянальны від спорту, пачынаючы з канца XIX стагодзьдзя, не зважаючы на тое, што самым папулярным відам спорту ў ЗША зьяўляецца [[амэрыканскі футбол]]<ref>[https://web.archive.org/web/20100709111448/http://www.harrisinteractive.com/Insights/HarrisVault8482.aspx?PID=337 Professional Football Widens Its Lead Over Baseball as Nation’s Favorite Sport]. Harris Interactive.</ref>. Менавіта Нацыянальная футбольная ліга (НФЛ) мае самую высокую сярэднюю наведвальнасьць сярод усіх спартовых ліаў у сьвеце, а за матчам Super Bowl назіраюць мільёны заўзятараў ва ўсім сьвеце. [[Баскетбол]] і [[Хакей з шайбай|хакей]] зьяўляюцца наступнымі двума вядучымі прафэсійнымі каманднымі відамі спорту ў краіне. Коледжаўскі амэрыканскі футбол і баскетбол прыцягваюць шырокую аўдыторыю<ref>[https://web.archive.org/web/20140407075223/http://www.footballfoundation.org/tabid/567/Article/53380/Passion-for-College-Football-Remains-Robust.aspx Passion for College Football Remains Robust]. National Football Foundation.</ref>. Гэтыя чатыры асноўных відаў спорту ў прафэсійных лігах разьбіты на сэзоны, якія праводзяцца ў розныя часы году, але перакрываюць адзін аднаго. У [[футбол]]е краіна прымала [[Чэмпіянат сьвету па футболе 1994 году|чэмпіянат сьвету 1994 году]]. [[Зборная ЗША па футболе|Мужчынская зборная па футболе]] зьяўляецца шматразовым удзельнікам чэмпіянатаў сьвету, а [[Жаночая зборная ЗША па футболе|жаночая каманда]] атрымлівала перамогі ў кубку сьвету па футболе сярод жанчынаў. Major League Soccer зьяўляецца галоўным футбольным спаборніцтвам краіны, якая, акрамя таго, мае ў сваім складзе некалькі клюбаў з суседняй [[Канада|Канады]]. Восем разоў [[Алімпійскія гульні|Алімпійскіх гульняў]] праходзілі на тэрыторыі Злучаных Штатаў Амэрыкі, а [[летнія Алімпійскія гульні 2028 году]] будуць дзявятым такім разам. Па стане на 2017 год прадстаўнікі Злучаных Штатаў атрымалі 2522 мэдалёў на летніх Алімпійскіх гульнях, больш чым любая іншая краіна, і 305 мэдалёў у зімовых Алімпійскіх гульнях, саступіўшы месца толькі [[Нарвэгія|Нарвэгіі]]<ref>Chase, Chris (February 7, 2014). [https://web.archive.org/web/20191215084716/https://ftw.usatoday.com/2014/02/winter-olympics-medal-count-sochi-all-time-facts «The 10 most fascinating facts about the all-time Winter Olympics medal standings»]. USA Today.</ref>. У той час як большасьць асноўных відаў спорту ў ЗША, як то бэйсбол і амэрыканскі футбол эвалюцыянавалі з эўрапейскай спартовых гульняў, баскетбол, [[валейбол]], [[скейтбордынг]] і [[сноўбордынг]] зьяўляюцца асабіста амэрыканскімі вынаходкамі, некаторыя зь якіх сталі папулярнымі па ўсім сьвеце. [[Лякрос]] і [[сэрфінг]] ўзьніклі зь індзейскіх традыцыяў і традыцыяў карэнных гавайскіх народнасьцяў. Сярод індывідуальных відаў спорту асаблівую папулярнасьць у ЗША маюць [[гольф]] і [[аўтаспорт]], як то [[NASCAR]]<ref>[https://web.archive.org/web/20140309053431/http://www.harrisinteractive.com/vault/Harris%20Poll%205%20-%202014%20Fave%20Sport_1.16.14.pdf «As American as Mom, Apple Pie and Football? Football continues to trump baseball as America’s Favorite Sport»]. Harris Interactive.</ref><ref>[http://www.grantland.com/story/_/id/7559458/cte-concussion-crisis-economic-look-end-football «What Would the End of Football Look Like?»] Grantland/ESPN.</ref>. [[Рэгбі]] лічыцца самым хуткарослым відам спорту ў ЗША, з зарэгістраванай колькасьцю гульцоў у 115,000+ чалавек<ref>[https://edition.cnn.com/2016/03/04/sport/usa-rugby-nigel-melville/index.html «Will U.S. learn to love rugby?»] CNN.</ref>. == Глядзіце таксама == * [[Амэрыканска-беларускія адносіны]] * [[Дзядзька Сэм]] == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} == Літаратура == * {{кніга|аўтар=Baym, Nina; Levine, Robert S.|загаловак=The Norton Anthology of American Literature|месца=New York, New York|год=2013|выдавецтва=W. W. Norton & Company|isbn=978-0-393-91885-4|ref=BaymLevine}} * {{кніга|імя=William|прозьвішча=Burnham|спасылка=https://archive.org/details/introductiontola0000burn|загаловак=Introduction to the Law and Legal System of the United States|месца=St. Paul, Minnesota|выдавецтва=Thomson West|год=2006|isbn=978-0-314-06661-9|ref=Burnham}} * {{кніга|імя=Jacqueline|прозьвішча=Edmondson|год=2013|спасылка=https://books.google.com/books?id=dRfOEAAAQBAJ&pg=PA556|загаловак=Music in American Life: An Encyclopedia of the Songs, Styles, Stars, and Stories that Shaped our Culture &#91;4 volumes&#93;: An Encyclopedia of the Songs, Styles, Stars, and Stories That Shaped Our Culture|выдавецтва=ABC-CLIO|isbn=978-0-313-39348-8|ref=Edmondson}} * {{кніга|аўтар=Lauter, Paul|спасылка=https://archive.org/details/heathanthologyof00v1unse_e3d7|загаловак=The Heath Anthology of American Literature|месца=Lexington, Massachusetts|выдавецтва=D.C. Heath and Company|год=1994a|том=1|isbn=978-0-669-32972-8|ref=Lauter1994a}} * {{кніга|аўтар=Lauter, Paul|спасылка=https://archive.org/details/heathanthologyof02laut/page/n2/mode/1up|загаловак=The Heath Anthology of American Literature|месца=Lexington, Massachusetts|выдавецтва=D.C. Heath and Company|год=1994b|том=2|isbn=978-0-669-32973-5|ref=Lauter1994b}} * {{кніга|імя=David Emory|прозьвішча=Shi|год=2016|спасылка=https://archive.org/details/americanarrative0001shid|загаловак=America: A Narrative History|месца=New York|выдавецтва=W.W. Norton|том=1|isbn=978-0-393-26594-1|ref=Shi}} == Вонкавыя спасылкі == {{Партал|Паўночная Амэрыка}} * [https://www.usa.gov/ Афіцыйная старонка]{{ref-en}} {{Адміністрацыйныя адзінкі ЗША}} {{Краіны Паўночнай Амэрыкі}} {{NATO}} {{АЭСР}} {{АБСЭ}} {{Вайна з тэрарызмам}} [[Катэгорыя:Вікіпэдыя:Істотныя артыкулы]] h2vz8e8xq0jrgflsd6vamxgeniz8srd 2677369 2677367 2026-07-03T19:23:30Z Dymitr 10914 /* Культура */ крыніца — https://en.wikipedia.org/wiki/United_States?oldid=1362377051 2677369 wikitext text/x-wiki {{Краіна2 | Назва на мове краіны = United States of America |Краіна ў родным склоне=Злучаных Штатаў Амэрыкі | Код мовы назвы краіны = en | Катэгорыя = ЗША | СУП ППЗ = $20,9 трлн<ref name="СУПППЗ2020">{{Спасылка|url=https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2021/April/weo-report?c=512,914,612,614,311,213,911,314,193,122,912,313,419,513,316,913,124,339,638,514,218,963,616,223,516,918,748,618,624,522,622,156,626,628,228,924,233,632,636,634,238,662,960,423,935,128,611,321,243,248,469,253,642,643,939,734,644,819,172,132,646,648,915,134,652,174,328,258,656,654,336,263,268,532,944,176,534,536,429,433,178,436,136,343,158,439,916,664,826,542,967,443,917,544,941,446,666,668,672,946,137,546,674,676,548,556,678,181,867,682,684,273,868,921,948,943,686,688,518,728,836,558,138,196,278,692,694,962,142,449,564,565,283,853,288,293,566,964,182,359,453,968,922,714,862,135,716,456,722,942,718,724,576,936,961,813,726,199,733,184,524,361,362,364,732,366,144,146,463,528,923,738,578,537,742,866,369,744,186,925,869,746,926,466,112,111,298,927,846,299,582,487,474,754,698,&s=PPPGDP,&sy=2020&ey=2020&ssm=0&scsm=1&scc=0&ssd=1&ssc=0&sic=0&sort=subject&ds=.&br=0 |загаловак=Сьпіс краін паводле СУП|праект=База дадзеных Сусьветны экнамічны агляд (красавік 2021)|дата=28 жніўня 2021|мова=en|выдавец=Міжнародны валютны фонд}}</ref> | СУП ППЗ на чалавека = ${{лік|63416}}<ref>{{спасылка|url=https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2021/April/weo-report?c=111,&s=NGDPPC,&sy=2020&ey=2020&ssm=0&scsm=1&scc=0&ssd=1&ssc=0&sic=0&sort=country&ds=.&br=1|загаловак=Report|мова=en|праект=World Economic Outlook database: April 2021}}</ref> |Часавы пас=6 часавых пасаў|Лацінка=Złučanyja Štaty Ameryki}} '''Злу́чаныя Шта́ты Амэ́рыкі''' (скарочана '''ЗША''', {{мова-en|The United States of America}}, скарочана таксама ''USA'', ''US'') — фэдэратыўная рэспубліка<ref>{{Кніга|загаловак=The New York Times Guide to Essential Knowledge: A Desk Reference for the Curious Mind|выданьне=Second Edition|выдавецтва=St. Martin’s Press|год=2007|pages=632|isbn=978-0-312-37659-8}}.</ref><ref>{{Кніга|аўтар=Onuf, Peter S.|год=1983|загаловак=The Origins of the Federal Republic: Jurisdictional Controversies in the United States, 1775—1787|месца=Philadelphia|выдавецтва=University of Pennsylvania Press|isbn=978-0-8122-1167-2}}</ref> ў [[Паўночная Амэрыка|Паўночнай Амэрыцы]], якая складаецца з 50 штатаў, адной [[Вашынгтон (акруга Калюмбія)|фэдэральнай акругі]] і некалькіх астраўных тэрыторыяў. 48 штатаў і фэдэральная акруга Калюмбія знаходзяцца ў цэнтральнай частцы Паўночнай Амэрыкі паміж [[Канада]]й і [[Мэксыка]]й. Штат [[Аляска (штат)|Аляска]] зьяўляецца самым паўночным зь іх і месьціцца ў паўночна-заходняй частцы мацерыка, у той час як 50-ы штат, [[Гаваі]], уяўляе сабой архіпэляг у сярэдзіне [[Ціхі акіян|Ціхага акіяну]]. Дзяржава таксама мае пяць населеных і дзевяць незаселеных тэрыторыяў у Ціхім акіяне й [[Карыбскае мора|Карыбскім басэйне]]. Гістарычна склаўся падзел ЗША на тры галоўныя рэгіёны: Поўнач, Поўдзень і Захад. З агульнай плошчай у 9,83 млн км² у Злучаных Штатах пражываюць каля 322 млн чалавек (2016 год). Краіна зьяўляецца чацьвёртай паводле велічыні агульнай плошчы й трэцяй паводле колькасьці насельніцтва. ЗША зьяўляюцца аднымі з самых этнічна разнастайнымі й шматнацыянальнымі краінамі сьвету, у выніку буйнамаштабнай іміграцыі са шматлікіх краінаў сьвету<ref>{{Кніга|аўтар=Adams, J.Q.; Strother-Adams, Pearlie|год=2001|загаловак=Dealing with Diversity|месца=Chicago|выдавецтва=Kendall/Hunt|isbn=0-7872-8145-X}}.</ref>. Геаграфія й клімат Злучаных Штатаў таксама надзвычай разнастайныя, то бок яны зьяўляюцца домам для самых разнастайных відаў дзікіх жывёлаў. Злучаныя Штаты зьяўляюцца разьвітай краінай і маюць адну з самых вялікіх нацыянальных эканомік. [[Сукупны ўнутраны прадукт|СУП]] у 2020 годзе, паводле ацэнкі Міжнароднага валютнага фонду склаў $20,9 трлн, то бок каля 15% [[парытэт пакупніцкай здольнасьці|парытэту пакупніцкай здольнасьці]]<ref name="СУПППЗ2020"/>. Эканоміка падсілкоўваецца багацьцем прыродных рэсурсаў і самай высокай у сьвеце прадукцыйнасьці працы<ref>{{Спасылка|url=http://www.cbsnews.com/2100-500395_162-3228735.html|загаловак=U.S. Workers World’s Most Productive|выдавец=CBS|мова=en|копія=http://web.archive.org/web/20120331020846/www.cbsnews.com/2100-500395_162-3228735.html|дата копіі=31 сакавіка 2012}}</ref>. Паводле велічыні СУП на душу насельніцтва ў 2020 годзе ЗША займалі 7-ы радок у сьвеце<ref>{{Спасылка|url=https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2021/April/weo-report?c=512,914,612,614,311,213,911,314,193,122,912,313,419,513,316,913,124,339,638,514,218,963,616,223,516,918,748,618,624,522,622,156,626,628,228,924,233,632,636,634,238,662,960,423,935,128,611,321,243,248,469,253,642,643,939,734,644,819,172,132,646,648,915,134,652,174,328,258,656,654,336,263,268,532,944,176,534,536,429,433,178,436,136,343,158,439,916,664,826,542,967,443,917,544,941,446,666,668,672,946,137,546,674,676,548,556,678,181,867,682,684,273,868,921,948,943,686,688,518,728,836,558,138,196,278,692,694,962,142,449,564,565,283,853,288,293,566,964,182,359,453,968,922,714,862,135,716,456,722,942,718,724,576,936,961,813,726,199,733,184,524,361,362,364,732,366,144,146,463,528,923,738,578,537,742,866,369,744,186,925,869,746,926,466,112,111,298,927,846,299,582,487,474,754,698,&s=NGDPRPPPPC,&sy=2020&ey=2020&ssm=0&scsm=1&scc=0&ssd=1&ssc=0&sic=0&sort=subject&ds=.&br=1|загаловак=Report for Selected Countries and Subjects|выдавец=Міжнародны валютны фонд|мова=en|дата=11 лістапада 2023}}</ref>. У той час як эканоміка ЗША лічыцца постіндустрыяльнай, яна працягвае заставацца адным з найбуйнейшых сусьветных вытворцаў<ref>{{Спасылка|копія=https://web.archive.org/web/20121013211628/http://americanmanufacturing.org/category/issues/jobs-and-economy/manufacturing-jobs-and-us-economy|загаловак=Manufacturing, Jobs and the U.S. Economy|выдавец=Alliance for American Manufacturing|дата публікацыі=2013|url=http://americanmanufacturing.org/category/issues/jobs-and-economy/manufacturing-jobs-and-us-economy}}</ref>. ЗША мае самы высокі сярэдні й мэдыяльны паказчык прыбытку хатняй гаспадаркі сярод краінаў [[Арганізацыя эканамічнага супрацоўніцтва і разьвіцьця|АЭСР]], а таксама самы высокі сярэдні заробак<ref>[http://www.oecdbetterlifeindex.org/topics/income/ OECD Better Life Index]. OECD Publishing.</ref><ref>[http://www.oecd-ilibrary.org/social-issues-migration-health/society-at-a-glance-2011/household-income_soc_glance-2011-6-en Household Income]. Society at a Glance 2011: OECD Social Indicators. OECD Publishing.</ref>, аднак займае чацьвёрты радок паводле нераўнамернага разьмеркаваньня даходаў сярод краінаў АЭСР<ref>[http://www.oecd.org/els/soc/OECD2013-Inequality-and-Poverty-8p.pdf Crisis squeezes income and puts pressure on inequality and poverty]. OECD</ref>. Прыкладна 16% насельніцтва жыве ў [[беднасьць|беднасьці]]<ref>[http://washington.cbslocal.com/2012/11/15/census-u-s-poverty-rate-spikes-nearly-50-million-americans-affected/ Census: U.S. Poverty Rate Spikes, Nearly 50 Million Americans Affected] CBS.</ref>. На краіну прыпадае 39% глябальных вайсковых выдаткаў<ref>{{Спасылка|копія=https://web.archive.org/web/20130415232842/http://books.sipri.org/product_info?c_product_id=458|загаловак=Trends in world military expenditure|дата публікацыі=2012|выдавец=Stockholm International Peace Research Institute|url=http://books.sipri.org/product_info?c_product_id=458}}</ref>, што робіць ЗША найбольш эканамічна й вайскова моцнай дзяржавай у сьвеце, вядомай палітычнай і культурнай сілай, а таксама лідэрам у галіне навуковых дасьледаваньняў і тэхналягічных інавацыяў. == Гісторыя == {{Глядзіце таксама|Дзікі Захад}} Людзі на тэрыторыі ЗША ўпершыню зьявіліся, паводле ацэнак архэолягаў, ад 12 да 40 тысячаў гадоў таму. Як мяркуецца, яны трапілі сюды праз [[Аляска (штат)|Аляску]], якая ў той час злучалася з [[Азія]]й. === Заснаваньне === Гісторыя ангельскіх паселішчаў, зь якіх пасьля сфармаваліся ЗША, пачалася з заснаваньня [[Джэймстаўн]]у ў [[Вірджынія|Вірджыніі]] ў [[1607]] годзе. У 1696 годзе прыняцьце чарговага закону аб мараплаўстве і ўсталяваньне новага міністэрства гандлю [[Вялікабрытанія|Вялікабрытаніі]] заклалі асновы імпэрскай сыстэмы. На працягу дзевяці дзесяцігодзьдзяў утварыліся [[трынаццаць калёніяў]], там разьвілася сыстэма рабаўладаньня, укараніліся ангельская культура, [[ангельская мова]] і брытанскія палітычныя інстытуты. Наступны пэрыяд каляніяльнай гісторыі (1696—1763) быў адзначаны малаважнымі зьменамі ў сыстэме імпэрскае адміністрацыі і пераўтварэньнем практычна ўсіх бакоў жыцьця калёніяў. У гэты час адбываўся няўхільны рост насельніцтва, разьвівалася дынамічная, арыентаваная на экспарт, эканоміка, умацоўваўся аўтарытэт асамблеяў — незалежных інстытутаў прадстаўнічай улады, рэлігійнае і культурнае жыцьцё калёніяў дзівіла сваёй разнастайнасьцю. Усе сем дзесяцігодзьдзяў былі апаленыя пажарамі эўрапейскіх войнаў, якія дакочваліся і да амэрыканскіх берагоў. Гэтыя войны спрыялі кансалідацыі калёніяў з мэтраполіяй у агульным змаганьні супраць французаў і гішпанцаў, што асталяваліся ў Амэрыцы. У выніку гэтых войнаў гішпанцаў выціснулі з [[Флорыда|Флорыды]], а французаў — з [[Канада|Канады]], і ад 13 калёніяў была адведзена пагроза зьнешняй агрэсіі. === Нацыянальны рух === [[Файл:Declaration independence.jpg|міні|250пкс|зьлева|Падпісаньне [[Дэклярацыя незалежнасьці ЗША|дэклярацыі незалежнасьці]]]] Агульная колькасьць насельніцтва калёніяў перавысіла ў 1760-я гады 150 тысячаў чалавек<ref>{{Кніга|аўтар = |частка = |загаловак =Нарысы амерыканскай гісторыі |арыгінал = |спасылка = |адказны =Пер. Л.Калабан|выданьне = |месца = |выдавецтва = Інфарм. агенцтва Злуч. Штатаў Амерыкі|год = |том = |старонкі =60|сэрыя = |isbn = |наклад = }}</ref>. У 1763 годзе брытанскі ўрад паспрабаваў замацаваць свой кантроль над амэрыканскімі паселішчамі. Новае імпэрскае заканадаўства выклікала бурную рэакцыю ў калёніях. Сутыкнуўшыся з апазыцыяй, у 1770 годзе Вялікабрытанія адмяніла мыты на ўсё акрамя [[гарбата|гарбаты]], якая была прадметам раскошы ў калёніях. На працягу трохгадовага пэрыяду спакою адносна невялікая колькасьць радыкалаў прыкладалі намаганьні, каб працягнуць спрэчку. Найбольш уплывовым лідэрам сярод радыкалаў быў Сэм’юэл Адамз з [[Масачусэтс]]у, які строга прытрымліваўся адной мэты — незалежнасьці<ref>{{Кніга|аўтар = |частка = |загаловак =Нарысы амерыканскай гісторыі |арыгінал = |спасылка = |адказны =Пер. Л.Калабан|выданьне = |месца = |выдавецтва =Інфарм. агенцтва Злуч. Штатаў Амерыкі |год = |том = |старонкі =66|сэрыя = |isbn = |наклад = }}</ref>. У 1773 годзе ўплывовая кампанія «Іст-Індыя» атрымала ад Вялікабрытаніі права на манапольны экспарт гарбаты да калёніяў. Па ўсім Атлянтычным узьбярэжжы агентаў кампаніі «Іст-Індыя» вымагалі пайсьці ў адстаўку, а новыя пастаўкі альбо вярталі ў Вялікабрытанію, альбо складавалі ў портах. Уночы 16 сьнежня 1773 году група мужчынаў на чале з Сэм’юэлам Адамзам, пераапранутая ў індзейцаў-магаўкаў, узышлі на борты трох брытанскіх суднаў, што стаялі на якары, і выкінулі ўвесь груз гарбаты ў Бостанскую бухту. Афіцыйныя колы Вялікабрытаніі амаль што аднадушна асудзілі гэтую падзею, што атрымала назву «[[Бостанскае чаяваньне]]», як акт вандалізму і патрабавалі заканадаўчых мераў, якія б паставілі каляністаў на месца. 5 верасьня 1774 году ў [[Філадэлфія|Філадэлфіі]] пачаў сваю працу [[Першы Кантынэнтальны кангрэс]], на якім была прынятая дэклярацыя пра правы амэрыканскіх калёніяў на «жыцьцё, волю і ўласнасьць» і прынята рашэньне аб’явіць гандлёвы байкот Вялікабрытаніі. У [[1776]] годзе калёніі прынялі Дэклярацыю незалежнасьці. Да 1783 году мяцежныя калёніі заваявалі незалежнасьць сілай зброі і ўтварылі вольную канфэдэрацыю пад назовам Злучаныя Штаты Амэрыкі. У 1789 годзе сувэрэннымі грамадзянамі некалькіх штатаў была ўхваленая [[Канстытуцыя ЗША|канстытуцыя]], якая заклала асновы новай дзяржавы. === Узбуйненьне === [[Файл:USA Territorial Growth small.gif|міні|300пкс|Гістарычная храналёгія ЗША]] Паводле [[Перапіс насельніцтва ЗША 1790 году|першага перапісу 1790 году]] ў краіне пражывалі каля 4 млн чалавек. За пэрыяд з 1790 па 1815 гады колькасьць насельніцтва падвоілася, а да 1860 году дасягнула 31,5 млн. На працягу першай паловы XIX стагодзьдзя адбывалася міграцыя амэрыканцаў на захад. Насельніцтва Паўночна-Заходняй тэрыторыі, дзе ўтварыліся штаты [[Агаё]], [[Індыяна]], [[Іліной]], [[Мічыган]] і [[Вісконсін]], узрасло з 51 тысячаў у 1800 годзе да 6,9 млн у 1860 годзе. За той жа пэрыяд колькасьць насельніцтва [[Новая Ангельшчына|Новай Ангельшчыны]] ўзрасла з 1,2 млн чалавек да 3,1 млн. У 1790 годзе ў складзе насельніцтва пераважалі выхадцы з Брытанскіх астравоў, але былі таксама прадстаўнікі іншых нацыянальнасьцяў, як то [[немцы]], [[валійцы]], [[французы]], [[швайцарцы]], [[нідэрляндцы]]. Этнічны склад насельніцтва фактычна заставаўся нязьменным да наплыву нямецкіх і [[ірляндцы|ірляндзкіх]] імігрантаў у 1840—1850-я гады. У 1790 годзе афрыканцы, якія былі дастаўленыя сюды ў якасьці рабоў, складалі пятую частку ўсяго насельніцтва, аднак з-за заняпаду тытуняводзтва ўвоз рабоў скарачаўся. Падчас Вайны за незалежнасьць у большасьці штатах увоз рабоў быў забаронены, і ў 1808 годзе Кангрэс ЗША заканадаўча замацаваў гэтую забарону. Аднак падпольны гандаль рабамі квітнеў яшчэ доўгія гады. Падчас рэвалюцыі рабы ў большасьці паўночных штатаў здабылі волю, аднак ім рэдка даводзілася атрымаць усе грамадзянскія правы. Імкненьне амэрыканцаў пашырыць тэрыторыі на захад прывяло да шэрагу доўгіх войнаў з [[індзейцы|індзейцамі]] і гішпанцамі. Купля тэрыторыі [[Луізыяна|Луізыяны]] ў французаў у 1803 годзе амаль удвая павялічыла памер краіны — гэтая тэрыторыя значна пераўзыходзіла сучасны аднайменны штат, распасьціраючыся да Канады<ref>[http://www.nps.gov/archive/jeff/lewisclark2/circa1804/heritage/louisianapurchase/louisianapurchase.htm Louisiana Purchase]. National Park Services.</ref>. Сэрыя амэрыканскіх ваенных уварваньняў у [[Флорыда|Флорыду]] прывяла да таго, што [[Гішпанія]] павінна была саступіць частку ўзьбярэжжа [[Мэксыканскі заліў|Мэксыканскага заліву]] ў 1819 годзе. У гэтыя часы шырока было пашырана будаўніцтва [[Чыгунка|чыгункі]]. З 1820 па 1850 гады Джэксанава дэмакратыя пачала падвяргацца шэрагу рэформаў, якія ўключалі пашырэньне выбарчага права для мужчынаў. Гэта прывяло да ўзьнікненьня дзьвюхпартыйнай сыстэмы з 1828 па 1854 гады. У 1845 годзе ЗША анэксавала [[Тэхас|Рэспубліку Тэхас]]. [[Арэгонская дамова]] 1846 году зь Вялікабрытаніяй прывяла да ўсталяваньня кантролю ЗША сучасным амэрыканскім паўночным захадам. Перамога ў амэрыкана-мэксыканскай вайне прывяла да саступкі Мэксыкай [[Каліфорнія|Каліфорніі]] і вялікай часткі сучаснага паўднёвага захаду ЗША. [[Залатая ліхаманка]] 1848—1849 гадоў у Каліфорніі стымулявала міграцыю ў заходні рэгіён краіны і стварэньне дадатковых заходніх штатаў. Пасьля [[Грамадзянская вайна ў ЗША|грамадзянскай вайны]] ў ЗША, новыя транскантынэнтальная чыгунка паскорыла [[перасяленьне]] на захад, і, тым самым, павелічэньнем канфліктаў з карэннымі народамі Амэрыкі. У сярэдзіне ХІХ стагодзьдзя ў выніку працяглых спробаў [[Расейская імпэрыя|Расея]] прадае ЗША [[Аляска (штат)|Аляску]], якая ў 1959 годзе атрымала статус дадатковага штату краіны. Пазьней далучаныя Гаваі й Пуэрта-Рыка, пры гэтым апошняя тэрыторыя дагэтуль ня мае статусу штату (аднак у рэгіёне дзейнічаюць рухі, мэтаю якіх зьяўляецца здабыцьцё статусу штату для тэрыторыі). == Геаграфія == [[Файл:Barns grand tetons.jpg|міні|250пкс|Скалістыя горы]] Злучаныя Штаты ўтвараюць чацьвертую паводле плошчы краіну ў сьвеце пасьля [[Расея|Расеі]], [[Канада|Канады]] й [[Кітай|Кітаю]]. Кантынэнтальная частка ЗША займае тэрыторыю ад Атлянтычнага да Ціхага акіянаў, і пралягае паміж [[Канада]]й, [[Мэксыка]]й і Мэксыканскай затокай. [[Аляска (штат)|Аляска]] — самы вялікі паводле плошчы штат. Ён аддзелены ад кантынэнтальнай часткі Канадай, берагі Аляскі — на Ціхім і Паўночным акіяне. [[Гаваі]] ўтвараюць архіпэляг у Ціхім акіяне на паўднёвы захад ад Паўночнай Амэрыкі. [[Пуэрта-Рыка]] — востраў у [[Карыбскае мора|Карыбскім моры]]. Тэрыторыя краіны амаль цалкам знаходзіцца ў Заходнім пашар’і Зямлі, аднак выключэньне складае толькі тэрыторыя [[Гуам]]у і заходняя частка Аляскі. === Будова паверхні === [[Файл:Dry Arkansas River.jpg|міні|250пкс|Вялікія раўніны]] Асноўную частку тэрыторыі ЗША паводле асаблівасьцяў рэльефу дзеляць на восем правінцыяў: [[Апалачы (горы)|Апалачы]], Берагавыя раўніны, Унутраныя ўзвышшы, Унутраныя раўніны, узвышша ля возера Верхняга, [[Скалістыя горы]], Міжгорныя плято і Ціхаакіянскія Берагавыя горы. Аляска і [[Гавайскія астравы]] таксама зьяўляюцца самастойнымі правінцыямі. Найвышэйшы пункт краіны — [[Дэналі]], якая месьціцца ў штаце Аляска і мае вышыню ў 6193 мэтры. === Клімат === ЗША адрозьніваюцца вялікай разнастайнасьцю кліматычных умоваў. На асноўнай тэрыторыі краіны вылучаюць дзьве галоўныя кліматычныя вобласьці — Усходнюю і Заходнюю. Мяжа паміж імі праходзіць прыкладна ўздоўж мэрыдыяну 100° з. д. Усходняя вобласьць у цэлым характарызуецца вільготным кліматам зь сярэдняй гадавой колькасьцю ападкаў ад 500 мм уздоўж мэрыдыяну 100° з.д. да больш 1500 мм на паўднёвым усходзе. Асноўная крыніца ападкаў — цёплае вільготнае паветра, якое паступае з боку Мэксіканскага заліву, і — у значна меншай ступені — з боку Атлянтычнага акіяну. Тэмпэратуры ў гэтай вобласьці больш залежаць ад шыраты мясцовасьці, чым ад вышыні паверхні, і даволі раўнамерна падвышаюцца з поўначы на поўдзень. У выніку лета на поўначы кароткае і цёплае, на поўдні працяглае і гарачае, а зіма на поўначы доўгая і халодная, на поўдні кароткая і вельмі цёплая. Вялікая частка Ўсходняй вобласьці зазнае частыя зьмены надвор’я, галоўным чынам таму, што струмені цёплага паветра з поўдня часта перарываюцца масамі халоднага паветра, якое пранікае з поўначы. Асабліва зьменлівае надвор’е ў Новай Ангельшчыне, дзе ветраныя дажджлівыя пэрыяды хутка зьмяняюцца бясхмарнымі і сухімі. У Заходняй вобласьці горны рэльеф аказвае вялікі ўплыў на цыркуляцыю атмасфэры. Калі вільготныя паветраныя масы, якія рухаюцца ад Ціхага акіяну на ўсход, падымаюцца над высокімі гарамі, там выпадаюць ападкі. Адпаведна наветраныя заходнія схілы гор значна лепш забясьпечаныя вільгацьцю, чым шырокія арыдныя тэрыторыі, разьмешчаныя з зацішнога боку ў дажджавым цені гор. Хоць у цэлым Заходняй вобласьці ўласьцівыя арыдны клімат, сярэдняя гадавая колькасьць ападкаў вагаецца ад меней 120 мм у пустыні Санора да больш 2500 мм у некаторых мясцовасьцях Берагавых хрыбтоў. Тэмпэратуры ў Заходняй вобласьці залежаць ад шыраты і вышыні мясцовасьці, а ў прыбярэжных раёнах адчуваецца ўзьдзеяньне акіяну. Самыя высокія часткі гор знаходзяцца ў зімовых умовах, тады як у самых паўднёвых пустынях вялікую частку году пераважае гарачае надвор’е. Скалістыя горы абараняюць іх ад уварваньня халодных паветраных мас з поўначы. === Гідраграфія === [[Файл:Miss R dam 27.jpg|міні|250пкс|зьлева|Рака [[Місысыпі (рака)|Місысыпі]] ў прадмесьцях [[Сэнт-Луіс]]у]] Амаль усе рэкі асноўнай тэрыторыі ЗША ўпадаюць у [[Атлянтычны акіян|Атлянтычны]] і [[Ціхі акіян]]ы. Вялікая частка рачнога сьцёку накіроўваецца ў [[Мэксыканскі заліў]], які зьяўляецца часткай Атлянтычнага акіяну. Ягоны вадазборны басэйн распасьціраецца да [[Скалістыя горы|Скалістых гор]] на захадзе, [[Апалачы (горы)|Апалачаў]] на ўсходзе і мяжы з Канадай на поўначы. Некаторыя рэкі, як напрыклад [[Рыё-Грандэ]], працякаюць непасрэдна ў Мэксыканскі заліў. Большасьць рэк належыць да гіганцкай сыстэмы, сфармаванай ракой [[Місысыпі (рака)|Місысыпі]] (даўжыня — 3757 км) і ейным галоўным прытокам ракой [[Мізуры (рака)|Мізуры]] (даўжыня — 4127 км). Мноства рэк, пераважна кароткіх, упадае ў Атлянтычны акіян. Самыя доўгія зь іх, працягласьцю ў некалькі сотняў кілямэтраў, пачынаюцца ў Апалачах. Сьцёк з вобласьці Вялікіх азёраў накіраваны на паўночны ўсход па рацэ [[Рака Сьвятога Лаўрэнція|Сьвятога Лаўрэнція]], якая ўпадае ў Атлянтычны акіян на тэрыторыі Канады. На Захадзе ЗША сыстэмы рэк [[Калумбія (рака)|Калумбія]], [[Каларада (рака)|Каларада]] і Сакрамэнта-Сан-Хоакін утвараюць асноўныя вадазборныя басэйны і ўпадаюць у Ціхі акіян. Аднак у арыдных і сэміарыдных раёнах, аддаленых ад узьбярэжжа акіяну, мноства перасыхаючых рэк і некалькі рэк са сталым сьцёкам упадаюць у азёры ў замкнёных катлавінах. Невялікая частка тэрыторыі ЗША, пераважна ў штатах [[Мінэсота]] і [[Паўночная Дакота]], прымеркаваная да вадазборнага басэйну, сьцёк зь якога накіраваны да поўначы праз возера [[Вініпэг (возера)|Вініпэг]], раку [[Нэлсан (рака)|Нэльсан]] і [[Гудзонаў заліў]] у [[Арктычны акіян]]. У ЗША знаходзіцца мноства азёраў. Самім вялікім зь іх зьяўляецца [[Мічыган (возера)|Мічыган]] (57 440 кв. км), адзінае зь пяці Вялікіх азёраў, цалкам зьмешчанае ў межах ЗША. Другое памерамі — [[Вялікае Салёнае возера]] ў штаце [[Юта]] (2850 кв. км). == Палітыка == === Дзяржаўны лад === [[Файл:Capitol Building Full View.jpg|значак|[[Капітоліюм (Вашынгтон)|Капітоль]], у якім ладзіць свае паседжаньні [[Кангрэс ЗША]].]] Дзяржаўны лад ЗША — фэдэральная прэзыдэнцкая рэспубліка, якая складаецца з 50 штатаў і фэдэральнай сталічнай акругі [[Вашынгтон (акруга Калюмбія)|Вашынгтону]]. ЗША заяўляюць пра сувэрэнітэт над пяцьцю неінкарпараванымі тэрыторыямі і некалькімі ненаселенымі астраўнымі ўладаньнямі<ref>{{спасылка|спасылка=https://www.gao.gov/archive/1998/og98005.pdf|загаловак=U.S. Insular Areas: application of the U.S. Constitution|выдавецтва=U.S. General Accounting Office Report|дата публікацыі=11.1997|копія=https://web.archive.org/web/20131103093032/https://www.gao.gov/archive/1998/og98005.pdf|дата копіі=11.2013}}</ref>. Гэта найстарэйшая зь існых фэдэрацыяў у сьвеце<ref>{{спасылка|аўтар=Desjardins, Jeff|спасылка=https://www.weforum.org/agenda/2019/08/countries-are-the-worlds-oldest-democracies/|загаловак=Mapped: The world's oldest democracies|выдавецтва=World Economic Forum|дата публікацыі=08.2019}}</ref>, а іхняя прэзыдэнцкая сыстэма фэдэральнага кіраваньня была цалкам або часткова прынятая многімі дзяржавамі пасьля дэкалянізацыі<ref>{{кніга|аўтар=Ryan, David|спасылка=https://link.springer.com/book/10.1057/9780333977958|загаловак=The United States and Decolonization|выдавецтва=Springer|год=2000|isbn=978-1-349-40644-9}}</ref>. [[Канстытуцыя ЗША]] ўважаецца за найвышэйшы прававы дакумэнт краіны{{Зноска|Burnham|2006|Burnham|41}}. Фэдэральны ўрад падзяляецца на тры галіны, усе яны разьмешчаныя ў Вашынгтоне. Канстытуцыя ЗША ўсталёўвае падзел уладаў, прызначаны дзеля забесьпячэньня сыстэмы стрымліваньняў і працівагаў, каб прадухіліць узьнікненьне перавагі любой з трох галінаў<ref>{{спасылка|спасылка=https://www.senate.gov/civics/constitution_item/constitution.htm|загаловак=Constitution of the United States|выдавецтва=The Office of the Secretary of the Senate}}</ref>. Трохгалінная сыстэма вядомая як прэзыдэнцкая сыстэма, у адрозьненьне ад парлямэнцкай сыстэмы, дзе выканаўчая ўлада ёсьць часткай заканадаўчага органу. Многія краіны сьвету перанялі гэты элемэнт канстытуцыі ЗША 1789 году, асабліва ў посткаляніяльных Амэрыках<ref>{{кніга|імя=James L.|прозьвішча=Sundquist|загаловак=Designs for Democratic Stability: Studies in Viable Constitutionalism|выдавецтва=Routledge|год=1997|старонкі=53–72|isbn=978-0-7656-0052-3}}</ref>. [[Файл:White House lawn (long tightly cropped).jpg|значак|зьлева|Рэзыдэнцыя прэзыдэнтаў ЗША вядомая як [[Белы дом]].]] [[Прэзыдэнт ЗША|Прэзыдэнт]] абіраецца на дзьвюхступенных выбарах. Кандыдаты ад палітычных партыяў спачатку павінны перамагчы ў [[праймэрыз]] (якія ў некаторых штатах маюць назву ''кокусы''). У выбарах удзельнічае ўсё насельніцтва краіны ў веку ад 18 гадоў незалежна ад плоцевай ды расавай праналежнасьці. Кандыдаты на пасаду прэзыдэнта ладзяць выбарчую кампанію разам з кандыдатам на пасаду віцэ-прэзыдэнта. Абодва кандыдаты абіраюцца разам або разам трываюць паразу на прэзыдэнцкіх выбарах. Прэзыдэнт краіны абіраецца паводле традыцыйнае сыстэмы, вядомай як [[калегія выбарцаў]]. На практыцы ж кожны з 50 штатаў выбірае групу прэзыдэнцкіх выбарнікаў, якія паводле закону штату абавязаныя зацьвердзіць пераможцу народнага галасаваньня ў гэтым штаце. Кожны штат вылучае двух выбарнікаў плюс адзінага дадатковага выбарніка ад кожнай выбарчай акругі ў штаце, што фактычна адпавядае колькасьці абраных прадстаўнікоў, якіх штат накіроўвае ў [[Кангрэс ЗША|Кангрэс]]. Акруга Калюмбія, якая ня мае прадстаўнікоў або сэнатараў, атрымлівае тры выбарчыя галасы. І прэзыдэнт, і віцэ-прэзыдэнт займаюць пасаду на чатырохгадовы тэрмін, і прэзыдэнт можа быць пераабраны толькі адзін раз, яшчэ на адзін чатырохгадовы тэрмін. Прэзыдэнт прызначае сябраў кабінэту, пры ўмове зацьвярджэньня іх Сэнатам, і вызначае іншых службовых асобаў, якія кіруюць і забясьпечваюць выкананьне фэдэральнага заканадаўства і палітыкі праз адпаведныя ўстановы<ref>{{спасылка|спасылка=https://bidenwhitehouse.archives.gov/about-the-white-house/our-government/the-executive-branch/|загаловак=The Executive Branch|выдавецтва=The White House}}</ref>. Таксама кіраўнік дзяржавы мае паўнамоцтвы накладаць вэта на заканадаўчыя праекты Кангрэсу ЗША да таго, як яны стануць законам. Аднак прэзыдэнцкае вэта можа быць пераадоленае двума трэцямі галасоў у абедзьвюх палатах Кангрэсу. Прэзыдэнт таксама валодае правам мілаваньня за фэдэральныя злачынствы. Нарэшце, прэзыдэнт мае паўнамоцтвы выдаваць шырокія «выканаўчыя загады» ў шэрагу палітычных сфэраў, якія падлягаюць судоваму перагляду. [[Файл:Panorama of United States Supreme Court Building at Dusk.jpg|значак|Будынак [[Вярхоўны суд ЗША|Вярхоўнага суда ЗША]].]] Заканадаўчую ўладу ў краіне чыніць [[Кангрэс ЗША]], які падзяляецца на дзьве палаты, як то з [[Сэнат ЗША|Сэнату]] і [[Палата прадстаўнікоў ЗША|Палаты прадстаўнікоў]]. Гістарычна склалася, што большасьць месцаў у Кангрэсе абіраюцца сябры дзьвюх партыяў — [[Рэспубліканская партыя ЗША|Рэспубліканскай]] ды [[Дэмакратычная партыя|Дэмакратычнай]], што дало падставу лічыць амэрыканскую палітычную сыстэму дзьвюхпартыйнай. У Сэнаце засядаюць 100 сябраў, то бок два прадстаўнікі ад кожнага штату, якія абіраюцца выбарнікамі гэтага штату на шасьцігадовы тэрмін. Палата прадстаўнікоў мае 435 сябраў, якія абіраюцца на двухгадовы тэрмін выбарнікамі той кангрэснай акругі, у якой яны пражываюць. Заканадаўчы орган штату вызначае межы акругаў, якія мусяць быць суцэльнымі ў межах штату. Кожная кангрэсная акруга ЗША мае аднолькавую колькасьць насельніцтва і накіроўвае аднаго прадстаўніка ў Кангрэс<ref>{{спасылка|спасылка=https://www.khanacademy.org/humanities/us-government-and-civics/us-gov-interactions-among-branches/us-gov-congress-the-senate-and-the-house-of-representatives/a/lesson-summary-the-senate-and-the-house-of-representatives|загаловак=The Senate and the House of Representatives: lesson overview (article)|выдавецтва=Khan Academy}}</ref>. Гады выбараў сэнатараў чаргуюцца такім чынам, што толькі адная траціна зь іх выстаўляецца на выбары кожныя два гады<ref>{{спасылка|спасылка=https://www.dw.com/en/us-midterm-election-what-you-need-to-know/a-63656210|загаловак=US midterm election: What you need to know – DW – 11/07/2022|выдавецтва=Deutsche Welle|копія=https://web.archive.org/web/20240216134445/https://www.dw.com/en/us-midterm-election-what-you-need-to-know/a-63656210|дата копіі=02.2024}}</ref>. Кангрэс ЗША зацьвярджае законы фэдэральнага ўзроўню, абвяшчае вайну, зацьвярджае міжнародныя дамовы, валодае «бюджэтнай уладай»<ref>{{спасылка|спасылка=https://usa.usembassy.de/government-legislative.htm|загаловак=The Legislative Branch|выдавецтва=United States Diplomatic Mission to Germany|копія=https://web.archive.org/web/20211115122604/https://usa.usembassy.de/government-legislative.htm|дата копіі=11.2021}}</ref> і можа высоўваць імпічмэнт дзейнаму прэзыдэнту<ref>{{спасылка|спасылка=https://library.thinkquest.org/25673/process.htm|загаловак=The Process for impeachment|выдавецтва=ThinkQuest|копія=https://web.archive.org/web/20130408102119/https://library.thinkquest.org/25673/process.htm|дата копіі=04.2013}}</ref>. Адной з найважнейшых незаканадаўчых функцыяў гэтага органа ёсьць паўнамоцтвы расьсьледаваньня і нагляду за выканаўчай уладай<ref>{{навіна|аўтар=Broder, David S.|спасылка=https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2007/03/16/AR2007031601989.html|загаловак=Congress’s Oversight Offensive|выдавец=The Washington Post|дата публікацыі=03.2007|копія=https://web.archive.org/web/20110501115602/http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2007/03/16/AR2007031601989.html|дата копіі=05.2011}}</ref>. Кангрэсны нагляд звычайна дэлегуецца камітэтам і робіцца дзякуючы паўнамоцтву Кангрэсу выдаваць позвы<ref>{{навіна|аўтар=Ferraro|спасылка=https://www.reuters.com/article/idUSN2518728220070425|загаловак=House committee subpoenas Rice on Iraq|выдавец=Reuters|дата публікацыі=04.2007|копія=https://web.archive.org/web/20210114214442/https://www.reuters.com/article/idUSN2518728220070425|дата копіі=01.2021}}</ref>. Значная частка працы Кангрэсу выконваецца праз сыстэму камітэтаў, кожны зь якіх прызначаецца дзеля пэўнай мэты або функцыі. Уладу ў штатах прадстаўляюць губэрнатары, якія абіраюцца мясцовым насельніцтвам. Фэдэральная судовая ўлада ЗША, судзьдзі якой прызначаюцца прэзыдэнтам пажыцьцёва пры зацьвярджэньні Сэнатам, улучае перадусім [[Вярхоўны суд ЗША]], фэдэральныя апэляцыйныя суды і фэдэральныя акруговыя суды. Найніжэйшым узроўнем у гэтай сыстэме ёсьць фэдэральны акруговы суд, які разглядае ўсе справы, што тычацца «першаснай юрысдыкцыі», то бок фэдэральных статутаў, канстытуцыйнага права або міжнародных дамоваў. Пасьля таго як фэдэральны акруговы суд выдасьць сваю пастанову па справе, яна можа быць аспрэчаная і перададзеная ў фэдэральны апэляцыйны суд. Дванаццаць фэдэральных акругаў судовай сыстэмы ЗША падзяляюць краіну на 12 асобных геаграфічных адміністрацыйных рэгіёнаў дзеля разгляду апэляцыяў. Наступным і найвышэйшым судом у сыстэме ёсьць Вярхоўны суд Злучаных Штатаў<ref>{{кніга|аўтар=Hall, Kermit L.; McGuire, Kevin T.|спасылка=https://books.google.com/books?id=6rWCaMAdUzgC|загаловак=Institutions of American Democracy: The Judicial Branch|выдавецтва=Oxford University Press|год=2005|isbn=978-0-19-988374-5}}</ref><ref>{{кніга|аўтар=U.S. Citizenship and Immigration Services|спасылка=https://books.google.com/books?id=8X1CzvBXHksC&pg=PA4|загаловак=Learn about the United States: Quick Civics Lessons for the Naturalization Test|выдавецтва=Government Printing Office|isbn=978-0-16-091708-0}}</ref><ref>{{кніга|імя=Bryon|прозьвішча=Giddens-White|спасылка=https://books.google.com/books?id=mbZw3bJsWtUC|загаловак=The Supreme Court and the Judicial Branch|выдавецтва=Heinemann Library|год=2005|isbn=978-1-4034-6608-2}}</ref><ref>{{кніга|імя=Charles L.|прозьвішча=Zelden|спасылка=https://archive.org/details/judicialbranchof0000zeld|загаловак=The Judicial Branch of Federal Government: People, Process, and Politics|выдавецтва=ABC-CLIO|год=2007|isbn=978-1-85109-702-9}}</ref><ref>{{спасылка|спасылка=https://www.uscourts.gov/FederalCourts.aspx|загаловак=Federal Courts|выдавецтва=United States Courts}}</ref>. Вярхоўны суд ЗША тлумачыць законы і адмяняе тыя, якія прызнае неканстытуцыйнымі. У сярэднім Вярхоўны суд атрымлівае каля 7000 хадайніцтваў аб выдачы пісьмовага распараджэньня штогод, але задавальняе толькі блізу 80 зь іх<ref>{{спасылка|спасылка=https://www.scotusblog.com/supreme-court-procedure/|загаловак=Supreme Court Procedure|выдавецтва=SCOTUSblog}}</ref>. === Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел === {{Мапа ЗША з штатамі|float=right}} Дзяржава складаецца з 50 [[Штат ЗША|штатаў]], якія зьяўляюцца раўнапраўнымі суб’ектамі фэдэрацыі, і сталічнай [[Вашынгтон (акруга Калюмбія)|фэдэральнай акругі Калюмбія]]. Кожны штат мае сваю [[канстытуцыя|канстытуцыю]], заканадаўчую, выканаўчую і судовую ўлады. Штаты падзяляюцца на [[акругі ЗША|акругі]] (у [[Луізыяна|Луізыяне]] гістарычна склаўся тэрмін «прыход» (''parish''); у [[Аляска (штат)|Алясцы]] ўжываюць тэрмін «бора» (''borough''), — драбнейшыя адміністрацыйныя адзінкі, якія звычайна ня маюць істотных урадавых функцыяў. Найболей вядомай функцыяй графстваў зьяўляецца кіраваньне дзяржаўнымі школамі. Мясцовым жыцьцём населеных пунктаў кіруюць муніцыпалітэты. <center> {| border="0" cellpadding="2" cellspacing="0" |- | valign="top" | {| class="wikitable" |- style="height:32px" | [[Агаё]] | [[Файл:Flag of Ohio.svg|33x22px]] |- style="height:32px" | [[Аёва]] | [[Файл:Flag of Iowa.svg|border|33x22px]] |- style="height:32px" | [[Айдага]] | [[Файл:Flag of Idaho.svg|border|33x22px]] |- style="height:32px" | [[Аклагома]] | [[Файл:Flag of Oklahoma.svg|border|33x22px]] |- style="height:32px" | [[Алабама]] | [[Файл:Flag of Alabama.svg|border|33x22px]] |- style="height:32px" | [[Аляска (штат)|Аляска]] | [[Файл:Flag of Alaska.svg|border|33x22px]] |- style="height:32px" | [[Арканзас]] | [[Файл:Flag of Arkansas.svg|border|33x22px]] |- style="height:32px" | [[Арызона]] | [[Файл:Flag of Arizona.svg|border|33x22px]] |- style="height:32px" | [[Арэгон]] | [[Файл:Flag of Oregon.svg|border|33x22px]] |- style="height:32px" | [[Ваёмінг]] | [[Файл:Flag of Wyoming.svg|border|33x22px]] |- style="height:32px" |} | valign="top" | {| class="wikitable" |- style="height:32px" | [[Вашынгтон (штат)|Вашынгтон]] | [[Файл:Flag of Washington.svg|border|33x22px]] |- style="height:32px" | [[Вірджынія]] | [[Файл:Flag of Virginia.svg|border|33x22px]] |- style="height:32px" | [[Вісконсін]] | [[Файл:Flag of Wisconsin.svg|border|33x22px]] |- style="height:32px" | | [[Вэрмонт]] | [[Файл:Flag of Vermont.svg|border|33x22px]] |- style="height:32px" | [[Гаваі]] | [[Файл:Flag of Hawaii.svg|border|33x22px]] |- style="height:32px" | [[Джорджыя]] | [[Файл:Flag of Georgia (U.S. state).svg|border|33x22px]] |- style="height:32px" | [[Дэлаўэр]] | [[Файл:Flag of Delaware.svg|border|33x22px]] |- style="height:32px" | nowrap |[[Заходняя Вірджынія]] | [[Файл:Flag of West Virginia.svg|border|33x22px]] |- style="height:32px" | [[Іліной]] | [[Файл:Flag of Illinois.svg|border|33x22px]] |- style="height:32px" | [[Індыяна]] | [[Файл:Flag of Indiana.svg|border|33x22px]] |- style="height:32px" |} | valign="top" | {| class="wikitable" |- style="height:32px" | [[Каларада]] | [[Файл:Flag of Colorado.svg|border|33x22px]] |- style="height:32px" | [[Каліфорнія]] | [[Файл:Flag of California.svg|border|33x22px]] |- style="height:32px" | [[Канзас]] | [[Файл:Flag of Kansas.svg|border|33x22px]] |- style="height:32px" | [[Канэктыкут]] | [[Файл:Flag of Connecticut.svg|border|33x22px]] |- style="height:32px" | [[Кентукі]] | [[Файл:Flag of Kentucky.svg|border|33x22px]] |- style="height:32px" | [[Луізыяна]] | [[Файл:Flag of Louisiana.svg|border|33x22px]] |- style="height:32px" | [[Мантана]] | [[Файл:Flag of Montana.svg|border|33x22px]] |- style="height:32px" | [[Масачусэтс]] | [[Файл:Flag of Massachusetts.svg|border|33x22px]] |- style="height:32px" | [[Мізуры (штат)|Мізуры]] | [[Файл:Flag of Missouri.svg|border|33x22px]] |- style="height:32px" | [[Мінэсота]] | [[Файл:Flag of Minnesota.svg|border|33x22px]] |- style="height:32px" |} | valign="top" | {| class="wikitable" |- style="height:32px" | [[Місысыпі (штат)|Місысыпі]] | [[Файл:Flag of Mississippi (1996–2020).svg|border|33x22px]] |- style="height:32px" | [[Мічыган]] | [[Файл:Flag of Michigan.svg|border|33x22px]] |- style="height:32px" | [[Мэн (штат)|Мэн]] | [[Файл:Flag of Maine.svg|border|33x22px]] |- style="height:32px" | nowrap | [[Мэрылэнд]] | [[Файл:Flag of Maryland.svg|border|33x22px]] |- style="height:32px" | [[Нэбраска]] | [[Файл:Flag of Nebraska.svg|border|33x22px]] |- style="height:32px" | [[Нэвада]] | [[Файл:Flag of Nevada.svg|border|33x22px]] |- style="height:32px" | nowrap | [[Нью-Гэмпшыр]] | [[Файл:Flag of New Hampshire.svg|border|33x22px]] |- style="height:32px" | nowrap |[[Нью-Джэрзі]] | [[Файл:Flag of New Jersey.svg|border|33x22px]] |- style="height:32px" | [[Нью-Ёрк (штат)|Нью-Ёрк]] | [[Файл:Flag of New York.svg|border|33x22px]] |- style="height:32px" | [[Нью-Мэксыка]] | [[Файл:Flag of New Mexico.svg|border|33x22px]] |- style="height:32px" |} | valign="top" | {| class="wikitable" |- style="height:32px" | [[Паўднёвая Дакота]] | [[Файл:Flag of South Dakota.svg|border|33x22px]] |- style="height:32px" | nowrap |[[Паўднёвая Караліна]] | [[Файл:Flag of South Carolina.svg|border|33x22px]] |- style="height:32px" | nowrap |[[Паўночная Дакота]] | [[Файл:Flag of North Dakota.svg|border|33x22px]] |- style="height:32px" | nowrap | nowrap |[[Паўночная Караліна]] | [[Файл:Flag of North Carolina.svg|border|33x22px]] |- style="height:32px" | [[Пэнсыльванія]] | [[Файл:Flag of Pennsylvania.svg|border|33x22px]] |- style="height:32px" | nowrap |[[Род-Айлэнд]] | [[Файл:Flag of Rhode Island.svg|border|33x22px]] |- style="height:32px" | [[Тэнэсі]] | [[Файл:Flag of Tennessee.svg|border|33x22px]] |- style="height:32px" | [[Тэхас]] | [[Файл:Flag of Texas.svg|border|33x22px]] |- style="height:32px" | [[Флорыда]] | [[Файл:Flag of Florida.svg|border|33x22px]] |- style="height:32px" | [[Юта]] | [[Файл:Flag of Utah.svg|border|33x22px]] |- style="height:32px" |} |} </center> === Замежныя дачыненьні === [[Файл:Midtown Manhattan Skyline 004 (cropped).jpg|значак|зьлева|Сядзіба [[Арганізацыя Аб’яднаных Нацыяў|ААН]] ад 1952 году месьціцца ў [[Нью-Ёрк]]у. ЗША таксама былі аднымі з стваральнікаў гэтай арганізцыі.]] ЗША маюць шырокую сыстэму замежных дачыненьняў і, паводле стану на 2024 год, другую паводле велічыні дыпляматычную службу ў сьвеце. Краіна ёсьць сталым сябрам [[Рада Бясьпекі ААН|Рады Бясьпекі ААН]]<ref>{{спасылка|спасылка=https://www.un.org/securitycouncil/content/current-members|загаловак=Current Members|выдавецтва=United Nations Security Council}}</ref> і месцам, дзе месьціцца штаб-кватэра [[Арганізацыя Аб’яднаных Нацыяў|ААН]]<ref>{{артыкул|загаловак=United Nations Headquarters Agreement|выданьне=The American Journal of International Law|том=42|старонкі=445—447|год=04.1948|DOI=10.2307/2193692}}</ref>. ЗША ўваходзяць у міжурадавыя арганізацыі [[Група сямі|G7]]<ref>{{спасылка|спасылка=https://www.cfr.org/backgrounder/where-g7-headed|загаловак=Where is the G7 Headed?|выдавецтва=Council on Foreign Relations|дата публікацыі=06.2022|копія=https://web.archive.org/web/20220718145403/https://www.cfr.org/backgrounder/where-g7-headed|дата копіі=07.2022}}</ref>, [[Група дваццаці|G20]]<ref>{{спасылка|спасылка=https://www.state.gov/the-united-states-and-g20-building-a-more-peaceful-stable-and-prosperous-world-together/|загаловак=The United States and G20: Building a More Peaceful, Stable, and Prosperous World Together|выдавецтва=United States Department of State|дата публікацыі=07.2022}}</ref> і [[Арганізацыя эканамічнага супрацоўніцтва і разьвіцьця|АЭСР]]<ref>{{спасылка|спасылка=https://www.oecd.org/about/members-and-partners/|загаловак=Our global reach|выдавецтва=OECD}}</ref>. Амаль усе краіны маюць у ЗША амбасады, а многія таксама консульствы ці афіцыйныя прадстаўніцтвы. Аналягічна, амаль усе дзяржавы трымаюць афіцыйныя дыпляматычныя місіі ў Злучаных Штатах, за выключэньнем [[Іран]]у, [[Карэйская Народна-Дэмакратычная Рэспубліка|КНДР]]<ref>{{навіна|аўтар=Oliver, Alex; Graham, Euan|спасылка=https://www.bbc.com/news/world-asia-42351336|загаловак=Which are the countries still talking to North Korea?|выдавец=BBC News|дата публікацыі=12.2017}}</ref> і [[Бутан]]у<ref>{{навіна|аўтар=Ferraro, Matthew F.|спасылка=https://thediplomat.com/2014/12/the-case-for-a-stronger-bhutanese-american-relationship/|загаловак=The Case for Stronger Bhutanese-American Ties|выдавец=The Diplomat|дата публікацыі=12.2014}}</ref>. Не хважаючы на тое, што Тайвань ня мае афіцыйных дыпляматычных дачыненьняў з ЗША, але краіны падтрымліваюць паміж сабою шчыльныя неафіцыйныя сувязі<ref>{{спасылка|спасылка=https://www.scmp.com/news/china/diplomacy/article/3194126/us-will-continue-strengthen-unofficial-ties-taiwan-vice|загаловак=US will continue to strengthen 'unofficial ties' with Taiwan, says Harris|выдавецтва=South China Morning Post|дата публікацыі=09.2022}}</ref>. Злучаныя Штаты рэгулярна надаюць [[Тайвань|Тайваню]] вайсковую тэхніку дзеля стрымліваньня магчымай кітайскай агрэсіі<ref>{{навіна|аўтар=Ruwitch, John|спасылка=https://www.npr.org/2020/09/22/915818283/formal-ties-with-u-s-not-for-now-says-taiwan-foreign-minister|загаловак=Formal Ties With U.S.? Not For Now, Says Taiwan Foreign Minister|выдавец=NPR|дата публікацыі=09.2020}}</ref>. Геапалітычная ўвага краіны ўсё больш скіроўваецца на Інда-Ціхаакіянскі рэгіён, дзе ЗША далучыліся да [[Чатырохбаковы дыялёг у сфэры бясьпекі|Чатырохбаковага дыялёгу ў сфэры бясьпекі]] і [[АУКУС]]<ref>{{спасылка|аўтар=Saaliq, Sheikh|спасылка=https://apnews.com/article/india-quad-rubio-1c7426e104b7663ed01a727f943c9715|загаловак=Quad ministers announce new Indo-Pacific initiatives on maritime security and energy|выдавецтва=Associated Press|дата публікацыі=26.05.2026}}</ref><ref>{{спасылка|аўтар=Li, Wentong|спасылка=https://www.thediplomaticaffairs.com/2025/12/05/aukus-and-the-reconfiguration-of-indo-pacific-security-an-analysis-of-the-trilateral-security-partnership/|загаловак=AUKUS and the Reconfiguration of Indo-Pacific Security: An Analysis of the Trilateral Security Partnership|выдавецтва=thediplomaticaffairs.com|дата публікацыі=05.12.2025}}</ref>. ЗША маюць асаблівыя дачыненьні зь [[Вялікабрытанія]]й і моцныя сувязі з [[Канада]]ю<ref>{{спасылка|спасылка=https://fas.org/sgp/crs/row/96-397.pdf|загаловак=Canada–U.S. Relations|выдавецтва=Congressional Research Service|дата публікацыі=09.2010|копія=https://web.archive.org/web/20200113064224/https://fas.org/sgp/crs/row/96-397.pdf|дата копіі=01.2020}}</ref>, [[Аўстралія]]й<ref>{{кніга|аўтар=Vaughn, Bruce|загаловак=Australia: Background and U.S. Relations|выдавецтва=Congressional Research Service}}</ref>, [[Новая Зэляндыя|Новай Зэляндыяй]]<ref>{{спасылка|спасылка=https://fas.org/sgp/crs/row/RL32876.pdf|загаловак=New Zealand: Background and Bilateral Relations with the United States|выдавецтва=Congressional Research Service|дата публікацыі=05.2011|копія=https://web.archive.org/web/20210122111903/https://fas.org/sgp/crs/row/RL32876.pdf|дата копіі=01.2021}}</ref>, [[Філіпіны|Філіпінамі]]<ref>{{спасылка|спасылка=https://fas.org/sgp/crs/row/RL33233.pdf|загаловак=The Republic of the Philippines and U.S. Interests|выдавецтва=Congressional Research Service|дата публікацыі=01.2011|копія=https://web.archive.org/web/20210813201651/https://fas.org/sgp/crs/row/RL33233.pdf|дата копіі=08.2021}}</ref>, [[Японія]]й<ref>{{спасылка|спасылка=https://fas.org/sgp/crs/row/RL33436.pdf|загаловак=Japan-U.S. Relations: Issues for Congress|выдавецтва=Congressional Research Service|дата публікацыі=06.2011|копія=https://web.archive.org/web/20200113063914/https://fas.org/sgp/crs/row/RL33436.pdf|дата копіі=01.2020}}</ref>, [[Рэспубліка Карэя|Рэспублікай Карэяй]]<ref>{{спасылка|спасылка=https://fas.org/sgp/crs/row/R41481.pdf|загаловак=U.S.–South Korea Relations: Issues for Congress|выдавецтва=Congressional Research Service|дата публікацыі=07.2011|копія=https://web.archive.org/web/20200113064241/https://fas.org/sgp/crs/row/R41481.pdf|дата копіі=01.2020}}</ref>, [[Ізраіль|Ізраілем]]<ref>{{спасылка|спасылка=https://fas.org/sgp/crs/mideast/RL33476.pdf|загаловак=Israel: Background and U.S. Relations|выдавецтва=Congressional Research Service|дата публікацыі=07.2014|копія=https://web.archive.org/web/20190305033453/https://fas.org/sgp/crs/mideast/RL33476.pdf|дата копіі=03.2019}}</ref> і шэрагам краінаў [[Эўрапейскі Зьвяз|Эўрапейскага Зьвязу]], як то з [[Францыя]]й, [[Італія]]й, [[Нямеччына]]й, [[Гішпанія]]й і [[Польшча]]й<ref>{{спасылка|спасылка=https://www.state.gov/u-s-relations-with-poland/|загаловак=U.S. Relations With Poland|выдавецтва=State.gov|дата публікацыі=01.2021}}</ref>. ЗША цесна супрацоўнічаюць з сваімі хаўрусьнікамі па [[Арганізацыя Паўночнаатлянтычнай дамовы|НАТО]] ў пытаньнях вайсковай і нацыянальнай бясьпекі, а таксама з краінамі Амэрыкі праз [[Арганізацыя амэрыканскіх дзяржаваў|Арганізацыю амэрыканскіх дзяржаваў]] і Пагадненьне аб свабодным гандлі паміж ЗША, Мэксыкай і Канадай. ЗША ажыцьцяўляюць поўную міжнародную абарончую юрысдыкцыю і адказнасьць за [[Мікранэзія|Мікранэзію]], [[Маршалавы астравы]] і [[Палаў]] праз Пагадненьне аб свабоднай асацыяцыі. Краіна ўсё больш разьвівае стратэгічнае супрацоўніцтва зь [[Індыя]]й<ref>{{спасылка|спасылка=https://bidenwhitehouse.archives.gov/wp-content/uploads/2022/02/U.S.-Indo-Pacific-Strategy.pdf|загаловак=INDO- PACIFIC STRATEGY OF THE UNITED STATES|выдавецтва=White House}}</ref>, у той час як ейныя дачыненьні з [[Кітай|Кітаем]] паступова пагаршаюцца<ref>{{спасылка|аўтар=Bala, Sumathi|спасылка=https://www.cnbc.com/2023/03/28/us-china-ties-on-dangerous-path-with-no-trust-on-both-sides-roach-cohen.html|загаловак=U.S.-China relations are going downhill with 'no trust' on either side, Stephen Roach says|выдавецтва=CNBC|дата публікацыі=03.2023}}</ref>. Пачынаючы з 2014 году, ЗША сталі ключавым хаўрусьнікам [[Украіна|Украіны]]<ref>{{навіна|аўтар=Rumer, Eugene; Sokolsky, Richard|спасылка=https://carnegieendowment.org/research/2019/06/thirty-years-of-us-policy-toward-russia-can-the-vicious-circle-be-broken?lang=en|загаловак=Thirty Years of U.S. Policy Toward Russia: Can the Vicious Circle Be Broken?|выдавец=Carnegie Endowment for International Peace|дата публікацыі=06.2019}}</ref><ref>{{спасылка|аўтар=Macias, Amanda|спасылка=https://www.cnbc.com/2022/06/17/russia-ukraine-war-summary-of-weapons-us-has-given-to-ukraine.html|загаловак=Here’s a look at the $5.6 billion in firepower the U.S. has committed to Ukraine in its fight against Russia|выдавецтва=CNBC|дата публікацыі=06.2022}}</ref>. ==== Беларуска-амэрыканскія дачыненьні ==== Злучаныя Штаты прызналі незалежнасьць Беларусі 25 сьнежня 1991 году. Пасьля таго, як абедзьве краіны ўсталявалі дыпляматычныя стасункі, у Менску 31 студзеня 1992 году было афіцыйна адкрытая амбасада ЗША. Першы амбасадар ЗША ў Беларусі Дэйвід Сўорц прыступіў да выкананьня сваіх абавязкаў 25 жніўня 1992 году і завяршыў тэрмін сваіх паўнамоцтваў у студзені 1994 году. Наступнымі амбасадарамі ЗША ў Беларусі былі Кенэт Ялавіц, Дэніел Спэкгард, Майкл Козак і Джордж Крол. 21 ліпеня 2006 году прэзыдэнт Джордж Буш рэкамэндаваў на пасаду амбасадара ЗША ў Беларусі Карэн Ст’юарт. Яна прыбыла ў Менск 18 верасьня 2006 году і працавала там да 2008 году, калі беларускі ўрад у аднабаковым парадку ўвёў абмежаваньні на колькасьць амэрыканскіх дыпляматаў і вымусіў ЗША адклікаў зь Беларусі свайго амбасадара. Абедзьве краіны абмяняліся афіцыйнымі візытамі на найвышэйшым узроўні: [[Станіслаў Шушкевіч]], тагачасны Старшыня Вярхоўнага Савета Рэспублікі Беларусь, сустрэўся ў Вашынгтоне з прэзыдэнтам [[Біл Клінтан|Білам Клінтанам]] у ліпені 1993 году, а прэзыдэнт ЗША наведаў Беларусь 15 студзеня 1994 году. === Узброеныя сілы === [[Файл:2ID Recon Baghdad.jpg|значак|Амэрыканскія жаўнеры ў [[Багдад]]зе.]] Узброеныя сілы Злучаных Штатаў складаюцца з: * Марской пяхоты * Сухапутных сілаў * Ваенна-марскіх сілаў * Ваенна-паветраных сілаў * Берагавой аховы Колькасьць на красавік 2007 году — 1 426 700 чалавек рэгулярнага войска, 1 458 500 чалавек у рэзэрве. Бюджэт 2007 году — $553 млрд. ЗША ўдзельнічае ў абаронным блёку [[Арганізацыя Паўночнаатлянтычнай дамовы|НАТО]], бярэцца ўдзел у хаўрусных міратворчых і антытэрарыстычных апэрацыях ([[Кувэйт]], [[Югаславія]], [[Аўганістан]], [[Ірак]]). У 2021 годзе на вайсковы бюджэт ЗША прыпала 40% сусьветных выдаткаў на войска<ref>{{Навіна|аўтар=|загаловак=Экспэрт: ЗША страцілі поўнае дамінаваньне ў сусьветнай эканоміцы, таму разьвязваюць гандлёвыя войны|спасылка=https://blr.belta.by/world/view/ekspert-zsha-stratsili-pounae-daminavanne-u-susvetnaj-ekanomitsy-tamu-razvjazvajuts-gandlevyja-vojny-120971-2022/|выдавец=[[Беларускае тэлеграфнае агенцтва]]|дата публікацыі=24 кастрычніка 2022|дата доступу=25 кастрычніка 2022}}</ref>. === Праваахоўныя органы === * [[Цэнтральная разьведвальная ўправа|ЦРУ]] (Цэнтральнае разьведвальнае ўпраўленьне) * [[Фэдэральнае бюро расьсьледаваньняў|ФБР]] (Фэдэральнае бюро расьсьледаваньняў) * [[Управа па барацьбе з наркотыкамі]] Па стане на 2007 год у турмах ЗША заставалася 2 323 000 чалавек, гэта каля 1% ад усяго насельніцтва краіны. Са зьняволеных 2,77 адсоткі лацінаамэрыканцы, 6,66 адсоткі — афраамэрыканцы. Для таго, каб пасадзіць у турмы, у 2007 годзе, было затрачана 49 млрд доляраў ЗША, да 2011 году выдаткі дасягнулі прыкладна $74 млрд. == Эканоміка == [[Файл:United States Export Treemap (2011).png|значак|зьлева|Мапа экспарту ЗША ў 2011 годзе. ЗША зьяўляецца другой краінай у сьвеце паводле экспарту.]] Эканоміка Злучаных Штатаў абапіраецца на [[капіталізм|капіталістычныя]] прынцыпы і падсілкоўваецца багатымі [[карысныя выкапні|прыроднымі рэсурсамі]] і высокай прадукцыйнасьцю. Паводле зьвестак [[Міжнародны валютны фонд|Міжнароднага валютнага фонду]], СУП ЗША складае $20,9 трлн<ref name="СУПППЗ2020"/><ref name="the balance">{{спасылка|аўтар=Amadeo K.|url=https://www.thebalance.com/world-s-largest-economy-3306044|загаловак=Largest Economies in the World|выдавец=the balance|мова=en|дата публікацыі=21 ліпеня 2020}}</ref>. Нацыянальны СУП паводле парытэту пакупніцкай здольнасьці быў прыкладна на 9% большым у параўнаньні з [[Эўрапейскі Зьвяз|Эўрапейскім зьвязам]], насельніцтва якога больш на 62% за насельніцтва Злучаных Штатаў. Паводле Сусьветнага банку, намінальны СУП ЗША ацэньваецца ў $ 21,4 трлн па стане на 2019 год, што на траціну больш за паказчык Эўрапейскага зьвязу<ref name="the balance"/>. З 1983 па 2008 гады рэальны гадавы рост СУП складаў 3,3%, што больш у параўнаньні зь сярэднім паказчыкам астатніх краінаў [[G7]], які маюць каля 2,3%<ref>[https://web.archive.org/web/20140512123918/http://www.hoover.org/publications/policy-review/article/123566 The Mismeasure of Inequality]. Policy Review.</ref>. Краіна займае дзявятае месца ў сьвеце па намінальным СУП на душу насельніцтва. [[Амэрыканскі даляр|Даляр ЗША]] зьяўляецца асноўнай рэзэрвовай валютай у сьвеце<ref>[http://www.imf.org/external/np/sta/cofer/eng/cofer.pdf Currency Composition of Official Foreign Exchange Reserves]. International Monetary Fund.</ref>. Злучаныя Штаты ўважаюцца за найбуйнейшага імпартэра тавараў і другога паводле велічыні экспартэра, не зважаючы на тое, што экспарт на душу насельніцтва зьяўляецца адносна нізкімі. У 2010 годзе агульны гандлёвы дэфіцыт ЗША складаў $635 млн<ref name="greyhill">[http://greyhill.com/trade-statistics Trade Statistics]. Greyhill Advisors.</ref>. [[Канада]], [[Кітай]], [[Мэксыка]], [[Японія]] й [[Нямеччына]] ёсьць галоўнымі гандлёвымі партнэрамі краіны<ref>[http://www.census.gov/foreign-trade/top/dst/current/balance.html Top Ten Countries with which the U.S. Trades]. U.S. Census Bureau.</ref>. У 2010 годзе [[нафта]] была найбуйнейшай імпартным таварам, у той час як транспартнае абсталяваньне зьяўлялася найбуйнейшым экспартным таварам<ref name="greyhill"/>. Кітай зьяўляецца найбуйнейшым замежным трымальнікам дзяржаўнага доўгу ЗША<ref>[https://web.archive.org/web/20120411202257/http://www.csmonitor.com/USA/Politics/DC-Decoder/2011/0204/National-debt-Whom-does-the-US-owe National debt: Whom does the US owe?]. The Christian Science Monitor.</ref>. Паводле справаздачы Міжнароднага энэргетычнага агенцтва (Парыж, Францыя), у ліпені 2013 году здабыча вуглевадародаў у ЗША перасягнула 22 млн [[Барэль|бочак]] (3,498 млрд літраў) за дзень у сувязі з распрацоўкай [[лупняк]]овых радовішчаў Бакен у [[Паўночная Дакота|Паўночнай Дакоце]] і Ігл-Форд у Тэхасе. У выніку ЗША выперадзілі Расею па нафтаздабычы і занялі 2-е месца ў сьвеце пасьля [[Саудаўская Арабія|Саудаўскай Арабіі]]. Рост нафтаздабычы з лупнякоў у ЗША ў наступныя гады істотна абнізіў цэны на нафту на сусьветным рынку, бо дагэтуль ЗША працяглы час былі аднымі з найбольшых імпартэраў нафты ў сьвеце<ref>{{Артыкул|аўтар=|загаловак=ЗША апярэджваюць Расею па нафтаздабычы|спасылка=http://zviazda.by/be/news/20131004/1380836769-hronika-aposhnih-padzey|выданьне=[[Зьвязда]]|тып=газэта|год=4 кастрычніка 2013|нумар=187 (27552)|старонкі=[http://zviazda.by/sites/default/files/pdf/2013/10/1380836712_1.pdf 1]|issn=1990-763x}}</ref>. У 2009 годзе прыватны сэктар, паводле ацэнак, складаў 86,4% ад эканомікі, з улікам фэдэральнай урадавай дзейнасьці ў 4,3% і дзйнасьці органаў мясцовага самакіраваньня і ўрадаў штатаў у 9,3%<ref>[http://greyhill.com/gdp-by-industry/ GDP by Industry]. Greyhill Advisors.</ref>. Не зважаючы на тое, што эканоміка краіны дасягнула постіндустрыяльнага ўзроўню разьвіцьця й ягоныя сэктары паслуг складаюць 67,8% ад СУП, Злучаныя Штаты па-ранейшаму трымаюць званьне буйной індустрыяльнай дзяржавы<ref name="usinfo-usa-economy">[https://web.archive.org/web/20080312123609/http://usinfo.state.gov/products/pubs/economy-in-brief/page3.html USA Economy in Brief]. U.S. Dept. of State, International Information Programs.</ref>. [[Хімічная прамысловасьць]] ёсьць асноўнай сфэрай прамысловасьці ў ЗША<ref>[http://www.census.gov/compendia/statab/2009/tables/09s0964.xls Table 964—Gross Domestic Product in Current and Real (2000) Dollars by Industry: 2006]. U.S. Census Bureau.</ref>. Злучаныя Штаты ёсьць трэцім паводле велічыні вытворцам нафты ў сьвеце, а таксама ейным найбуйнейшым імпартэрам. ЗША ёсьць галоўным у сьвеце вытворцам [[электрычнасьць|электрычнай]] і [[ядзерная энэргія|ядзернай энэргіі]], а таксама вырабніцтва [[звадкаваны прыродны газ|звадкаванага прыроднага газу]], [[серка|серы]], [[фасфаты|фасфатаў]] і солі. У 2023 годзе на [[Атамная электрастанцыя|атамныя электрастанцыі]] прыпадала 19,6 % вытворчасьці [[Электраэнэргія|электраэнэргіі]] ў ЗША<ref>{{Навіна|аўтар=[[Георгі Грыц]]|загаловак=Генэрацыя выгады, або Навошта краінам свае АЭС|спасылка=https://blr.belta.by/comments/view/generatsyja-vygady-abo-navoshta-krainam-svae-aes-3297/|выдавец=[[Беларускае тэлеграфнае агенцтва]]|дата публікацыі=13 лістапада 2023|дата доступу=14 лістапада 2023}}</ref>. Акрамя таго іншымі асноўнымі галінамі прамысловасьці ёсьць [[мэталюргія]], [[машынабудаваньне]], аэракасьмічная, электронная, харчовая і вайсковая прамысловасьці. У гэты ж час на [[сельская гаспадарка|сельскую гаспадарку]] прыходзіцца крыху менш за 1% СУП<ref name="usinfo-usa-economy"/> аднак Злучаныя Штаты ўважаюцца за найбуйнейшага ў сьвеце вытворцу [[кукуруза|кукурузы]] і [[Соя культурная|соевых бабоў]]<ref>[https://web.archive.org/web/20080112182404/http://www.grains.org/page.ww?section=Barley,+Corn+%26+Sorghum&name=Corn Corn]. U.S. Grains Council.</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20080316060234/http://www.worldwatch.org/node/5442 Soybean Demand Continues to Drive Production]. Worldwatch Institute.</ref>. Разам з тым для ЗША характэрныя высокі зьнешні доўг, вялікія карпаратыўныя даўгі і запазычанасьці па [[іпатэка|іпатэцы]], нізкі ўзровень ашчаджэньняў, падзеньне кошту на нерухомасьць, то бок праблема інвэставаньня, вялікі плацёжны дэфіцыт. Узровень беспрацоўя — 9,5% (травень 2009). Асноўныя сэктары: сельская гаспадарка (0,9%), прамысловасьць (20,6%), сфэра паслуг (78,5%). === Навука і тэхналёгіі === [[Файл:Aerial view of Silicon Valley.jpg|значак|[[Крамянёвая даліна]] ў [[Каліфорнія|Каліфорніі]] ёсьць найбуйнейшым і вядучым цэнтрам тэхналёгіяў і інавацыяў у сьвеце<ref>{{навіна|спасылка=https://www.bbc.com/news/technology-33546194|загаловак=Silicon Valley: 'Centre of the universe' - but for how long?|выдавец=BBC News|дата публікацыі=07.2015}}</ref><ref>{{навіна|аўтар=Cellan-Jones, Rory|спасылка=https://www.bbc.com/news/technology-51412210|загаловак=Tech Tent - has Silicon Valley still got it?|выдавец=BBC|дата публікацыі=02.2020}}</ref>.]] З канца XIX стагодзьдзя ЗША ўважаюцца за лідэра тэхналягічных інавацыяў, а зь сярэдзіны XX стагодзьдзя яшчэ і навуковых дасьледаваньняў<ref>{{спасылка|аўтар=Mowery, David|спасылка=https://www.bbvaopenmind.com/en/articles/technological-change-and-the-evolution-of-the-u-s-national-innovation-system-1880-1990/|загаловак=Technological Change and the Evolution of the U.S. "National Innovation System", 1880-1990|выдавецтва=OpenMind|копія=https://web.archive.org/web/20220127224449/https://www.bbvaopenmind.com/en/articles/technological-change-and-the-evolution-of-the-u-s-national-innovation-system-1880-1990/|дата копіі=01.2022}}</ref>. Мэтады вытворчасьці ўзаемазаменных дэталяў і стварэньне індустрыі [[варштат]]аў дазволілі разгарнуць маштабную вытворчасьць амэрыканскіх спажывецкіх тавараў у канцы XIX стагодзьдзя. Да пачатку XX стагодзьдзя электрыфікацыя фабрык, укараненьне [[канвэер]]най лініі і [[аўтаматызацыя|аўтаматызацыі]] агулам сфармавалі сыстэму масавай вытворчасьці. У XXI стагодзьдзі ЗША застаюцца адной з наймацнейшых навуковых дзяржаваў сьвету, хоць [[Кітай]] стаў буйным канкурэнтам у многіх галінах<ref>{{спасылка|спасылка=https://www.science.org/content/article/u-s-science-no-longer-leads-world-here-s-how-top-advisers-say-nation-should-respond|загаловак=U.S. science no longer leads the world. Here’s how top advisers say the nation should respond|выдавецтва=www.science.org}}</ref>. ЗША маюць найвялікшыя ў сьвеце выдаткі на навуковыя дасьледаваньні і распрацоўкі<ref>{{спасылка|аўтар=Desjardins, Jeff|спасылка=https://www.weforum.org/agenda/2018/12/how-much-countries-spend-on-r-d/|загаловак=Innovators wanted: these countries spend the most on R&D|выдавецтва=www.weforum.org|дата публікацыі=12.2018}}</ref> і займаюць дзявяты радок паводле іхняй дзелі ў ВУП<ref>{{спасылка|аўтар=Fleming, Sean|спасылка=https://www.weforum.org/agenda/2020/11/countries-spending-research-development-gdp/|загаловак=These countries spend the most on research and development|выдавецтва=www.weforum.org|дата публікацыі=11.2020}}</ref>. У 2022 годзе краіна была другой у сьвеце пасьля Кітаю паводле колькасьці апублікаваных навуковых артыкулаў<ref>{{спасылка|спасылка=https://www.scimagojr.com/countryrank.php?order=itp&ord=desc&year=2020|загаловак=SJR – International Science Ranking|выдавецтва=Scimagojr.com}}</ref>. У 2021 годзе ЗША займалі трымалі другое месца (таксама пасьля Кітаю) паводле колькасьці нададзеных [[патэнт]]ных заявак і трэці радок паводле заявак на таварныя знакі і практычнае прамысловае ўкараненьне пасьля Кітаю і [[Нямеччына|Нямеччыны]]<ref>{{кніга|аўтар=World Intellectual Property Organization.|спасылка=https://www.wipo.int/publications/en/details.jsp?id=4571&plang=EN|загаловак=World Intellectual Property Indicators 2021|выдавецтва=World Intellectual Property Organization (WIPO)|год=2021|isbn=978-92-805-3329-3}}</ref>. У 2025 годзе<ref>{{спасылка|спасылка=https://www.wipo.int/gii-ranking/en/united-states-of-america|загаловак=GII Innovation Ecosystems & Data Explorer 2025|выдавецтва=WIPO}}</ref> ЗША занялі трэцяе месца пасьля [[Швайцарыя|Швайцарыі]] і [[Швэцыя|Швэцыі]] ў [[Глябальны індэкс інавацыяў|Глябальным індэксе інавацыяў]]. Краіна лічыцца сусьветным лідэрам у распрацоўцы тэхналёгіяў [[штучны інтэлект|штучнага інтэлекту]]<ref>{{спасылка|спасылка=https://hai.stanford.edu/news/global-ai-power-rankings-stanford-hai-tool-ranks-36-countries-ai|загаловак=Global AI Power Rankings: Stanford HAI Tool Ranks 36 Countries in AI|выдавецтва=hai.stanford.edu|дата публікацыі=11.2024}}</ref>. У 2023 годзе ЗША былі прызнаныя за другую найбольш тэхналягічна разьвітую краінай сьвету пасьля [[Рэспубліка Карэя|Рэспублікі Карэі]] паводле часопісу [[Global Finance]]<ref>{{спасылка|аўтар=Getzoff, Marc|спасылка=https://gfmag.com/data/non-economic-data/most-advanced-countries-in-the-world/|загаловак=Most Technologically Advanced Countries In The World 2023|выдавецтва=Global Finance Magazine|дата публікацыі=12.2023}}</ref>. == Дэмаграфія == {{Глядзіце таксама|Greencard}} [[Файл:Census-2000-Data-Top-US-Ancestries-by-County.svg|міні|290пкс|Найбуйнейшыя групы паводле паходжаньня па акругах у 2000 годзе.]] Згодна са зьвесткамі Бюро перапісу насельніцтва ЗША насельніцтва краіны цяпер складае амаль 318,5 млн чалавек<ref>[http://www.census.gov/population/www/popclockus.html U.S. POPClock Projection]. U.S. Census Bureau.</ref>, уключаючы 11,2 млн нелегальных імігрантаў. Насельніцтва ЗША павялічылася амаль у чатыры разы за XX стагодзьдзе, ад прыкладна 76 мільёнаў у 1900 годзе да сёньняшняга паказчыку<ref>[http://www.census.gov/prod/2005pubs/06statab/pop.pdf Statistical Abstract of the United States]. United States Census Bureau. 2005.</ref>. Злучаная Штаты ёсьць трэцяй самай населенай краінай у сьвеце, пасьля [[Кітай|Кітаю]] і [[Індыя|Індыі]], аднак ЗША ўважаюцца адзінаю буйной прамыслова разьвітай краінай, у якой прагназуецца значнае павелічэньне колькасьці насельніцтва<ref>[https://web.archive.org/web/20070604165856/http://www.prcdc.org/summaries/uspopperspec/uspopperspec.html Executive Summary: A Population Perspective of the United States]. Population Resource Center.</ref>. Самым густанаселеным штатам ёсьць [[Каліфорнія]] з насельніцтвам у 36 893 799 чалавек. Паводле Бюро перапісу, самы хуткі рост насельніцтва з 1990 па 2000 год назіраўся ў штатах [[Нэвада]] (66,3%), [[Арызона]] (40%) і [[Каларада]] (30,6%). Злучаныя Штаты маюць вельмі разнастайнае насельніцтва, то бок налічваецца 31 этнічная група паводле паходжаньня, у якія ўваходзяць больш за мільён жыхароў<ref name="ancestry">[http://www.census.gov/prod/2004pubs/c2kbr-35.pdf Ancestry 2000]. U.S.Census Bureau.</ref>. Нямецкія амэрыканцы ўважаюцца за найвялікшую этнічную групу, у іхных шэрагах налічваецца больш за 50 мільёнаў чалавек. Другой паводле велічыні зьяўляюцца ірляндзкія амэрыканцы (каля 35 млн), наступныя — амэрыканцы мэксыканскага паходжаньня (каля 31 млн) і ангельскія амэрыканцы (каля 27 млн). Іншыя буйныя групы эўрапейскага паходжаньня ўключаюць у сябе італьянцаў, швэдаў, фінаў і палякаў, пры гэтым усе зь пералічаных этнасаў, як правіла, гістарычна сканцэнтраваныя ў тым ці іншым рэгіёне. Прыбыцьцё прадстаўнікоў этнасаў эўрапейскага паходжаньня мае даўнюю гісторыю, сыходзячы часьцяком у ХІХ або нават XVIII стагодзьдзі, некаторыя з іхніх сьвятаў укараніліся ў агульнаамэрыканскай культуры (напрыклад, [[дзень сьвятога Патрыка]]). Прыкладна адна дзясятая ад насельніцтва ЗША вядзе паходжаньне ад пурытанаў — першых эўрапейскіх насельнікаў сучаснае тэрыторыі ЗША. З канца ХІХ стагодзьдзя з эканамічных прычынаў узьнікае [[беларусы ў ЗША|беларуская дыяспара]], якая папаўняецца ў сярэдзіне наступнага стагодзьдзя дзякуючы эміграцыі антысавецкай інтэлігенцыі; дзякуючы ёй была разгорнутая параўнальна актыўная культурная дзейнасьць, у прыватнасьці, беларусы былі прызнаныя ў рамках Акту аб паняволеных народах. Першай асобай беларускага паходжаньня, якая адзначылася вядомай дзейнасьцю ў ЗША, быў [[Тадэвуш Касьцюшка]], які пэўны час удзельнічаў у незалежніцкім руху ЗША. [[Файл:Median Age by County 2022.webp|значак|зьлева|Мэдыяльны ўзрост у ЗША паводле акругоў на 2022 год: {{Легенда|#007A67|46 і болей}} {{Легенда|#009787|Ад 43 да 45,9}} {{Легенда|#00B2A4|Ад 39 да 42,9}} {{Легенда|#80D2C9|Ад 35 да 39,9}} {{Легенда|#E6F4F7|34,9 і меней}} ]] Белыя амэрыканцы ёсьць самай вялікай расавай групай. [[Афраамэрыканцы]] ёсьць найбуйнейшай у краіне расавай меншасьцю і трэцяй паводле велічыні групай паводле паходжаньня<ref name="ancestry"/>. Амэрыканцы азіяцкага паходжаньня ўважаюцца за другую паводле велічыні расавую меншасьцю краіны. Трыма найбуйнейшымі азіяцкімі амэрыканскімі этнічнымі групамі лічацца амэрыканцы кітайскага паходжаньня, філіпінскія амэрыканцы і амэрыканцы індыйскага паходжаньня<ref name="ancestry"/>. Амэрыканцы індзейскага паходжаньня дагэтуль ёсьць прыкметнай часткай насельніцтва ва ўсходніх штатах, па ўсёй краіне яны маюць рэзэрвацыі — своеасаблівую форму мясцовай аўтаноміі. У Алясцы пражываюць [[эскімосы]] й [[алеуты]] — апошнія адзначаюцца значнай дзельлю ахрышчаных у маскоўскае праваслаўе, атрыманае празь дзейнасьць расейскіх даамэрыканскіх калянізатараў. У 2012 фінансавым годзе больш за адзін мільён імігрантаў атрымалі правы на законнае пражываньне ў краіне, пры гэтым большасьць зь іх атрымалі правы згодна з праграмай узьяднаньня сем’яў. З гістарычных прычынаў моваю большасьці насельніцтва, а таксама моваю міжнацыянальнае камунікацыі краіны стала [[ангельская мова]]. Ангельская мова ёсьць роднай для абсалютнае большасьці неангельскага эўрапейскага насельніцтва ЗША (за выключэньнем мігрантаў цяперашняга часу), гэтая ж мова дэ-факта мае статус дзяржаўнай (аднак заканадаўча панятак аб дзяржаўнай мове адсутнічае). На 2022 год у ЗША налічвалася звыш 4-х млн чалавек (1,2% насельніцтва), якія прымалі абязбольвальнікі ад [[гераін]]авай ломкі<ref>{{Артыкул|аўтар=Алена Кравец.|загаловак=Ключ, які «адкрываў» краіны|спасылка=https://zviazda.by/be/news/20220926/1664198354-yak-z-dapamogay-narkotykau-eurapeyskiya-ulady-zmyanyali-hod-gistoryi|выданьне=[[Зьвязда]]|тып=газэта|год=27 верасьня 2022|нумар=[https://zviazda.by/be/number/189-29811 189 (29811)]|старонкі=[https://zviazda.by/sites/default/files/27ver-2022-10.pdf 11]|issn=1990-763x}}</ref>. === Мовы === {{Асноўны артыкул|Амэрыканскі варыянт ангельскай мовы}} 1 сакавіка 2025 году прэзыдэнт [[Дональд Трамп]] падпісаў указ пра прызнаньне ангельскай мовы дзяржаўнай мовай у краіне. Да гэтага ў ЗША за ўсю іхную гісторыю ніколі не было дзяржаўнай мовы, зацьверджанай на фэдэральным узроўні. На рэгіянальным узроўні ангельская прызнана афіцыйнай мовай у 32 з 50 штатаў. Паводле зьвестак ураду за 2019 год, амаль 68 мільёнаў жыхароў ЗША гаварылі ў сябе дома не па-ангельску. Відавочная большасьць зь іх гаварылі на гішпанскай мове: іх колькасьць ацэньваецца звыш 40 мільёнаў<ref>[https://www.bbc.com/russian/articles/cq6y744j6e1o Трамп своим указом объявил официальным языком США английский. До сих пор у США официального языка не было]{{ref-ru}}</ref>. === Рэлігія === Першая папраўка да Канстытуцыі ЗША гарантуе свабоду веравызнаньня і забараняе кангрэсу прымаць законы, якія будуць тычацца рэлігійных справаў. [[Хрысьціянства]] на сёньняшні дзень ёсьць найбольш распаўсюджанай рэлігіяй, якая практыкуецца ў краіне, але вызнаюцца, таксама, і іншыя рэлігіі. Паводле апытаньня 2013 году 56% амэрыканцаў заявілі, што рэлігія адыгрывае «вельмі важную ролю ў іхным жыцьці», значна больш высокую лічбу, чым у любой іншай разьвітой краіне<ref>[http://www.gallup.com/poll/1690/Religion.aspx#1 Religion]. Gallup.</ref>. У 2009 годзе паводле апытаньня [[інстытут Гэлапа|інстытуту Гэлапа]] 42% амэрыканцаў заявілі, што яны наведваюць царкву штотыдзень або амаль штотыдзень, гэтыя лічбы вагаліся ад мінімуму ў 23% у штаце [[Вэрмонт]] да ўзроўню ў 63% у штаце [[Місысыпі (штат)|Місысыпі]]<ref>[http://www.gallup.com/poll/125999/mississippians-go-church-most-vermonters-least.aspx Mississippians Go to Church the Most; Vermonters, Least]. Gallup.</ref>. Як і ў іншых заходніх краінах дзель [[атэізм|атэістаў]] у ЗША паступова павялічваецца. Бязьвер’е імкліва расьце сярод амэрыканцаў да 30 гадоў<ref>[https://web.archive.org/web/20210513235057/https://religion.blogs.cnn.com/2012/06/12/pew-survey-doubt-of-god-growing-quickly-among-millennials/ Pew Survey: Doubt of God Growing Quickly among Millennials]. CNN.</ref>. Апытаньні паказваюць, што ў цэлым амэрыканская арганізаваная рэлігійная дзейнасьць зьніжаецца<ref>[http://www.huffingtonpost.com/2012/07/12/us-confidence-in-organized-religion-at-low-point_n_1669100.html?utm_hp_ref=religion American Confidence In Organized Religion At All Time Low]. Huffington Post.</ref>, і, што больш маладых амэрыканцаў, у прыватнасьці, становяцца ўсё больш нерэлігійнымі<ref>[https://web.archive.org/web/20100326125354/http://www.pewforum.org/Age/Religion-Among-the-Millennials.aspx Religion Among the Millennials]. The Pew Forum on Religion & Public Life.</ref>. Паводле апытаньня 2012 году 73% дарослых грамадзянаў ЗША вызнаюць сябе хрысьціянінамі<ref name="nones">[http://www.pewforum.org/2012/10/09/nones-on-the-rise/ «Nones» on the Rise]. Pew Forum on Religion & Public Life.</ref>, што ў параўнаньні з 86,4% у 1990 годзе было меншым паказьнікам<ref>[https://web.archive.org/web/20130725004231/http://www.gc.cuny.edu/CUNY_GC/media/CUNY-Graduate-Center/PDF/ARIS/ARIS-PDF-version.pdf?ext=.pdf American Religious Identification Survey 2001]. CUNY Graduate Center.</ref>. На [[пратэстанцтва|пратэстанцкія]] дэнамінацыі прыпадала 48% ад колькасьці ўсяго насельніцтва, у той час як на вернікаў [[Каталіцкая Царква|рымска-каталіцкай царквы]] прыпадала 22%<ref name="nones"/>. На іншыя нехрысьціянскія рэлігіі ў 2012 годзе прыходзілася 6% насельніцтва. Гэты паказчык крыху павялічыўся ў параўнаньні з 4% у 2007 годзе<ref name="nones"/>. У ходзе апытаньня 19,6% амэрыканцаў назвалі сябе [[агнастыцызм|агностыкам]], атэістам ці проста, што ня маюць аніякай рэлігіі. == Адукацыя == [[Файл:University-of-Virginia-Rotunda.jpg|міні|250пкс|Унівэрсытэт Вірджыніі, які быў заснаваны Томасам Джэфэрсанам у 1819 годзе, зьяўляецца адным са шматлікіх дзяржаўных унівэрсытэтаў краіны]] Пачатковая адукацыя ў ЗША пераважна дзяржаўная, кантралюецца і фінансуецца на трох узроўнях: фэдэральным, штату, мясцовым, і рэгулююцца Дэпартамэнтам адукацыі ЗША шляхам увядзеньня абмежаваньняў на фэдэральныя гранты. Існуе разгалінаваная сыстэма дзяржаўных школ. У большасьці штатаў, дзеці абавязаны наведваць школу ва ўзросьце ад шасьці або сямі гадоў, пакуль ім ня споўніцца 18 гадоў. Такім чынам існуе сыстэма з 12 клясаў, якая дае базавую сярэдную адукацыю. У некаторых штатах час навучаньня ў школе меншы<ref>[http://nces.ed.gov/programs/digest/d02/dt150.asp Ages for Compulsory School Attendance]. U.S. Dept. of Education</ref>. Каля 12% дзяцей навучаюцца ў парафіяльных або рэлігійных прыватных школых. Крыху больш за 2% дзяцей праходзяць хатняе навучаньне. ЗША выдатковаўюць на адукацыю аднаго чалавека больш чым любая іншая краіна ў сьвеце, то бок на 2010 год на кожнага школьніка была выдаткавана больш за $11 тысячаў <ref>[https://web.archive.org/web/20130726002619/http://www.cbsnews.com/8301-202_162-57590921/u.s-education-spending-tops-global-list-study-shows U.S. education spending tops global list, study shows]. CBS.</ref>. Каля 80% амэрыканскіх студэнтаў наведваюць дзяржаўныя ўнівэрсытэты<ref>[https://web.archive.org/web/20140801114734/http://cla.umn.edu/news/clatoday/summer2002/dean.php Public Education for the Common Good]. University of Minnesota.</ref>. У Злучаных Штатаў існуе вялікая колькасьць прыватных і дзяржаўных вышэйшых навучальных установаў. У адпаведнасьці зь міжнародных рэйтынгамі, 13 або 15 амэрыканскіх каледжаў і ўнівэрсытэтаў уваходзіць у топ-20 навучальных установаў сьвету<ref>[https://web.archive.org/web/20110403044940/http://www.topuniversities.com/university-rankings/world-university-rankings/2010 QS World University Rankings]. Top Universities.</ref>. Узровень адукацыі ў ЗША складае 97%, аднак паводле перапісу 2003 толькі 84,5% амэрыканцаў ад 25 гадоў і старэй мелі сярэднюю адукацыю. З гістарычных прычынаў адукацыя не ўпамінаецца ў [[Канстытуцыя ЗША|Канстытуцыі]], з-за чаго рэгулюецца ў асноўным на ўзроўні штату. Адсутнічаюць уніфікаваныя фэдэральныя стандарты для навучальных установаў. У горадзе [[Мантэсума]] (акруга Сан-Мігель, штат [[Нью-Мэксыка]]) дзейнічае адзін з [[Каледжы аб’яднанага сьвету|каледжаў міжнароднай супольнасьці]] — Заходнеамэрыканскі. == Культура == ЗША багатыя на разнастайнасьць традыцыяў і звычаяў, дзякуючы шматэтнічны склад насельніцтва<ref>{{навіна|аўтар=Volokh, Eugene|спасылка=https://www.washingtonpost.com/news/volokh-conspiracy/wp/2015/01/27/the-american-tradition-of-multiculturalism/|загаловак=The American tradition of multiculturalism|выдавец=The Washington Post|дата публікацыі=01.2015}}</ref><ref>{{спасылка|аўтар=Jackson, Lucas|спасылка=https://www.nbcnews.com/news/latino/americas-tipping-point-most-u-s-now-multicultural-says-group-n186206|загаловак=America's Tipping Point: Most Of U.S. Now Multicultural, Says Group|выдавецтва=NBC News|дата публікацыі=08.2014}}</ref>. Краіну апісваюць як тую, якая грунтуецца на каштоўнасьцях [[індывідуалізм]]у і асабістай свабоды<ref>{{навіна|аўтар=Marsh, Abigail|спасылка=https://www.nytimes.com/2021/05/26/opinion/individualism-united-states-altruism.html|загаловак=Everyone Thinks Americans Are Selfish. They're Wrong.|выдавец=The New York Times|дата публікацыі=05.2021}}</ref>, а таксама моцную [[працоўная этыка|працоўную этыку]] і канкурэнтаздольнасьць. Добраахвотны [[альтруізм]] адносна іншых таксама адыгрывае значную ролю<ref>{{спасылка|спасылка=https://good2give.ngo/wp-content/uploads/2022/09/2022-CAF-World-Giving-Index.pdf|загаловак=World Giving Index 2022|выдавецтва=Charities Aid Foundation|дата публікацыі=09.2022}}</ref><ref>{{спасылка|спасылка=https://ourworldindata.org/grapher/cross-country-variation-in-altruism|загаловак=Country-level estimates of altruism|выдавецтва=Our World in Data}}</ref><ref>{{спасылка|аўтар=Marsh, Abigail|спасылка=https://www.npr.org/sections/13.7/2018/02/05/581873428/could-a-more-individualistic-world-also-be-a-more-altruistic-one|загаловак=Could A More Individualistic World Also Be A More Altruistic One?|выдавецтва=NPR|дата публікацыі=02.2018}}</ref>. Гэтак паводле дасьледаваньня [[Фундацыя дабрачынная дапамогі|Фундацыі дабрачыннай дапамогі]] за 2016 год, амэрыканцы ахвяравалі на дабрачыннасьць 1,44% ад агульнага ВУП, што было найвышэйшым паказьнікам у сьвеце зь вялікім адрывам ад іншых<ref>{{спасылка|спасылка=https://www.cafonline.org/docs/default-source/about-us-policy-and-campaigns/gross-domestic-philanthropy-feb-2016.pdf|загаловак=GROSS DOMESTIC PHILANTHROPY: An international analysis of GDP, tax and giving|выдавецтва=Charities Aid Foundation|дата публікацыі=01.2016}}</ref>. Традыцыйна амэрыканцы трымаюцца палітычнай веры ў «[[амэрыканскае крэда]]», якое выяўляецца праз згоду кіраваных, свабоду, роўнасьць перад законам, [[дэмакратыя|дэмакратыю]], сацыяльную роўнасьць, правы на ўласнасьць і схільнасьць да абмежаваньняў для ўраду<ref>Hoeveler, J. David (2007). «Creating the American Mind: Intellect and Politics in the Colonial Colleges». Rowman & Littlefield. — С. xi. — ISBN 978-0-7425-4839-8.</ref>. ЗША набылі значную «жорсткую» і «мяккую» моц праз дыпляматычны ўплыў, эканамічную вагу, вайсковыя хаўрусы і культурніцкую экспансію празь фільмы, музыку, відэагульні, спорт і ежу<ref>{{артыкул|аўтар=Fergie, Dexter|спасылка=https://newrepublic.com/article/165836/american-culture-ate-world-righteous-smokescreen-globalization-review|загаловак=How American Culture Ate the World|выданьне=The New Republic|год=03.2022}}</ref><ref>{{навіна|аўтар=Shah, Ritula|спасылка=https://www.bbc.com/news/world-29536648|загаловак=Is US monopoly on the use of soft power at an end?|выдавец=BBC News|дата публікацыі=11.2014}}</ref>. Уплыў, які ЗША робяць на іншыя краіны празь мяккую сілу, называюць [[амэрыканізацыя]]й. === Літаратура === [[Файл:Mark Twain by AF Bradley.jpg|значак|зьлева|[[Марк Твэн]] быў названы [[Ўільям Фолкнэр|Ўільямам Фолкнэрам]] бацькам амэрыканскай літаратуры<ref>{{кніга|імя=Robert A.|прозьвішча=Jelliffe|загаловак=Faulkner at Nagano|месца=Tokyo|выдавецтва=Kenkyusha, Ltd|год=1956}}</ref>.]] Каляніяльныя амэрыканскія аўтары былі пад уплывам [[Джон Лок|Джона Лока]] і іншых філёзафаў [[Эпоха Асьветніцтва|Асьветніцтва]]{{Зноска|BaymLevine|2013|Levine & Baym|157–159}}{{Зноска|Lauter1994a|1994a|Lauter|503—509}}. Час [[Амэрыканская рэвалюцыя|Амэрыканскай рэвалюцыі]] (1765—1783) адзначаны палітычнымі творамі [[Бэнджамін Франклін|Бэнджаміна Франкліна]], [[Аляксандар Гамільтан|Аляксандра Гамільтана]], [[Томас Пэйн|Томаса Пэйна]] і [[Томас Джэфэрсан|Томаса Джэфэрсана]]. Беспасярэдне перад і па [[Вайна за незалежнасьць ЗША|Вайне за незалежнасьць]] газэты набылі вялікую папулярнасьць, задавальняючы попыт на антыбрытанскую нацыянальную літаратуру{{Зноска|BaymLevine|2013|Levine & Baym|163}}{{Зноска|Lauter1994a|1994a|Lauter|705—707}}. Раьннім раманам уважаецца ''«[[Сіла спачуваньня]]»'' [[Ўільям Гіл Браўн|Ўільяма Гіла Браўна]], выдадзены ў 1791 годзе. Пісьменьнік і крытык [[Джон Ніл]] у першай палове XIX стагодзьдзя спрыяў фармаваньню ўнікальнай амэрыканскай літаратуры і культуры, крытыкуючы папярэднікаў, як то [[Вашынгтон Ірвінг|Вашынгтона Ірвінга]], за імітацыю брытанскіх узораў, і ўплываючы на аўтараў кшталту [[Эдгар Алан По|Эдгара Алана По]]<ref>{{кніга|імя=Benjamin|прозьвішча=Lease|загаловак=That Wild Fellow John Neal and the American Literary Revolution|месца=Chicago, Illinois|выдавецтва=University of Chicago Press|год=1972|isbn=978-0-226-46969-0}}</ref>, які скіраваў амэрыканскую паэзію і апавяданьні ў новае рэчышча. [[Ралф Ўолда Эмэрсан]] і [[Маргарэт Фулер]] сталіся піянэрамі ўплывовага руху трансцэндэнталістаў<ref>{{спасылка|спасылка=http://xroads.virginia.edu/~ma95/finseth/trans.html|загаловак=The Emergence of Transcendentalism|выдавецтва=The University of Virginia|копія=https://web.archive.org/web/20230718205554/http://xroads.virginia.edu/~MA95/finseth/trans.html|дата копіі=07.2023}}</ref><ref>{{кніга|імя=Peter|прозьвішча=Coviello|спасылка=https://www.oxfordreference.com/display/10.1093/acref/9780195156539.001.0001/acref-9780195156539-e-0294?rskey=lw57LH&result=1|загаловак=The Oxford Encyclopedia of American Literature|выдавецтва=Oxford University Press|isbn=978-0-19-530772-6}}</ref>, а [[Гэнры Дэйвід Тора]], аўтар твору ''«[[Ўолдэн, альбо Жыцьцё ў лесе]]»'', таксама быў пад уплывам гэтага руху. Канфлікт вакол абаліцыянізму натхняў пісьменьнікаў, як то [[Гарыет Бічэр-Стоў]], і аўтараў рабскіх наратываў, напрыклад [[Фрэдэрык Дуглас|Фрэдэрыка Дугласа]]. Праца ''«[[Пунсовая літара]]»'' 1850 году [[Натаніель Готарн|Натаніеля Готарна]] выявіла цёмны бок амэрыканскай гісторыі, гэтак жа як вядомы твор ''«[[Мобі Дык]]»'' 1851 году [[Гэрман Мэлвіл|Гэрмана Мэлвіла]]. Найбольш значнымі паэтамі XIX стагодзьдзя, часу амэрыканскага Рэнэсансу, былі [[Ўолт Ўітмэн]], Мэлвіл і [[Эмілі Дыкінсан]]{{Зноска|BaymLevine|2013|Levine & Baym|444—447}}{{Зноска|Lauter1994a|1994a|Lauter|1228}}{{Зноска|Lauter1994a|1994a|Lauter|1233}}{{Зноска|Lauter1994a|1994a|Lauter|1260}}. [[Марк Твэн]] стаў першым буйным амэрыканскім пісьменьнікам, народжаным на Захадзе. [[Гэнры Джэймз]] атрымаў міжнародную ўхвалу дзякуючы раманам кшталту ''«[[Жаночы партрэт]]»'' (1881). Зь цягам пашырэньня пісьменнасьці сярод насельніцтва пэрыядычныя выданьні ўсё часьцей друкавалі гісторыі пра прамысловых рабочых, жанчынаў і сельскую беднату{{Зноска|BaymLevine|2013|Levine & Baym|1269—1270}}{{Зноска|Lauter1994b|1994b|Lauter|8—10}}. Натуралізм, рэгіяналізм і рэалізм былі галоўнымі літаратурнымі плынямі таго часу{{Зноска|BaymLevine|2013|Levine & Baym|1271—1273}}{{Зноска|Lauter1994b|1994b|Lauter|12}}. Хоць [[мадэрнізм]] агулам набыў міжнародны характар, мадэрністы ў ЗША часьцей укарэньвалі свае творы ў канкрэтных рэгіёнах, супольнасьцях і культурах{{Зноска|BaymLevine|2013|Levine & Baym|1850—1851}}. Пасьля Вялікай міграцыі ў паўночныя гарады афраамэрыканскія і індзейскія аўтары Гарлемскага Рэнэсансу стварылі асобную літаратурную традыцыю, у якой асуджалі няроўнасьць. У эпоху пашырэньня джазу гэтыя творы распаўсюдзіліся па-за межы ЗША, што паўплывала на філязофію [[нэгрытуд]]у, што ўзьнікла ў 1930-я гады сярод франкамоўных пісьменьнікаў афрыканскай дыяспары{{Зноска|Lauter1994b|1994b|Lauter|1579—1585}}. У 1950-я гады ідэал аднастайнасьці падштурхнуў многіх аўтараў да спробы напісаць [[вялікі амэрыканскі раман]]{{Зноска|BaymLevine|2013|Levine & Baym|2260—2261}}, у той час як [[разьбітае пакаленьне|пакаленьне бітнікаў]] адрынула канфармізм, выкарыстоўваючы стылі, якія надавалі большую вагу вуснаму слову, апісваючы ўжываньне наркотыкаў, сэксуальнасьць і недахопы грамадзтва{{Зноска|BaymLevine|2013|Levine & Baym|2262}}{{Зноска|Lauter1994b|1994b|Lauter|1975—1977}}. Сучасная літаратура стала больш плюралістычнай, чым была ў мінулыя эпохі, а ейнай найбольш аб’яднальнай рысай можна назваць тэндэнцыю да самасьвядомых моўных экспэрымэнтаў{{Зноска|BaymLevine|2013|Levine & Baym|2266—2267}}. Больш за дзясятак амэрыканскіх аўтараў у розныя гады атрымлівалі [[Нобэлеўская прэмія ў галіне літаратуры|Нобэлеўскую прэмію ў галіне літаратуры]]<ref>{{спасылка|спасылка=https://www.nobelprize.org/prizes/lists/all-nobel-prizes-in-literature/all/|загаловак=All Nobel Prizes in Literature|выдавецтва=Nobel Prize Outreach AB 2024}}</ref>. === Масавыя мэдыі === [[Файл:Comcast Philly.JPG|значак|Гмах у [[Філадэлфія|Філадэлфіі]], дзе разьмяшчаецца сядзіба буйнога тэлекамунікацыйнага холдынгу [[Comcast]].]] Да чатырох галоўных вяшчальных сетак ЗША ставяцца [[NBC|National Broadcasting Company]] (NBC), [[CBS|Columbia Broadcasting System]] (CBS), [[ABC (тэлеканал)|American Broadcasting Company]] (ABC) і [[FOX|Fox Broadcasting Company]] (FOX). Усе чатыры буйныя тэлевізійныя сеткі ёсьць камэрцыйнымі. Галоўнай жа некамэрцыйнай грамадзкай тэлевізійнай сеткай ёсьць [[PBS|Public Broadcasting Service]] (PBS)<ref>{{спасылка|спасылка=http://pbs.org/about/about-pbs/overview/|загаловак=About PBS – Overview|выдавецтва=PBS|копія=https://web.archive.org/web/20180907224131/http://www.pbs.org/about/about-pbs/overview/|дата копіі=09.2018}}</ref>. Яна таксама забясьпечвае адукацыйныя праграмы празь мясцовыя тэлестанцыі<ref>{{спасылка|спасылка=https://www.teslamemorialsociety.org/TMSud_Documentaries.htm|загаловак=Video Documentaries|выдавецтва=Tesla Memorial Society|копія=https://web.archive.org/web/20230326025950/http://www.teslamemorialsociety.org/TMSud_Documentaries.htm|дата копіі=03.2023}}</ref><ref>{{спасылка|спасылка=https://www.carnegiecouncil.org/people/ray-suarez|загаловак=Ray Suarez|выдавецтва=Carnegie Council for Ethics in International Affairs|копія=https://web.archive.org/web/20220612035410/https://www.carnegiecouncil.org/people/ray-suarez|дата копіі=06.2022}}</ref><ref>{{спасылка|спасылка=https://www.insidepeacemovie.com/pbs/|загаловак=PBS Television Broadcasts|выдавецтва=Inside Peace|копія=https://web.archive.org/web/20220628122359/https://www.insidepeacemovie.com/pbs/|дата копіі=06.2022}}</ref><ref>{{спасылка|спасылка=https://www.wfyi.org/federal-funding-for-public-broadcasting|загаловак=Federal Funding for Public Broadcasting|выдавецтва=WFYI|копія=https://web.archive.org/web/20211111083755/https://www.wfyi.org/federal-funding-for-public-broadcasting|дата копіі=11.2021}}</ref>. Кабэльнае тэлебачаньне ў ЗША прапануе сотні каналаў, арыентаваных на розныя нішавыя інтарэсы<ref>{{навіна|спасылка=https://www.nytimes.com/aponline/2015/10/12/business/ap-us-streaming-tv-options.html|загаловак=Streaming TV Services: What They Cost, What You Get|выдавец=The New York Times|дата публікацыі=10.2015|копія=https://web.archive.org/web/20151015023520/https://www.nytimes.com/aponline/2015/10/12/business/ap-us-streaming-tv-options.html|дата копіі=10.2015}}</ref>. У 2021 годзе блізу 83% амэрыканцаў у веку старэйшым за 12 гадоў слухалі радыё, а каля 40% былі слухачамі [[падкастынг|падкастаў]]<ref>{{спасылка|спасылка=https://www.pewresearch.org/journalism/fact-sheet/audio-and-podcasting/|загаловак=Audio and Podcasting Fact Sheet|выдавецтва=Pew Research Center|дата публікацыі=06.2021}}</ref>. У папярэднім годзе ў ЗША налічвалася {{Лік|15460}} ліцэнзаваных радыёстанцыяў паводле зьвестак [[Фэдэральная камісія па сувязях|Фэдэральнай камісіі па сувязях]]<ref>{{спасылка|спасылка=https://docs.fcc.gov/public/attachments/DOC-367270A1.pdf|загаловак=BROADCAST STATION TOTALS AS OF SEPTEMBER 30, 2020|выдавецтва=docs.fcc.gov}}</ref>. Грамадзкае радыёвяшчаньне перш за ўсё забясьпечваецца арганізацыяй [[NPR|National Public Radio]] (NPR), створаным у лютым 1970 году паводле Закону аб грамадзкім вяшчаньні 1967 году<ref>{{навіна|спасылка=https://www.npr.org/about-npr/192827079/overview-and-history|загаловак=History: NPR|выдавец=NPR|дата публікацыі=06.2013|копія=http://web.archive.org/web/20130722235307/https://www.npr.org/about-npr/192827079/overview-and-history|дата копіі=22.07.2013}}</ref>. Газэты ЗША з сусьветнай вядомасьцю і рэпутацыяй улучаюць [[The Wall Street Journal]], [[The New York Times]], [[The Washington Post]] і [[USA Today]]<ref>{{кніга|імя=Brenda|прозьвішча=Shaffer|спасылка=https://books.google.com/books?id=uEOd-cDWVwQC&pg=PA116|загаловак=The Limits of Culture: Islam and Foreign Policy|выдавецтва=MIT Press|год=2006|isbn=978-0-262-19529-4}}</ref>. Каля 800 выданьняў выходзяць па-гішпанскую<ref>{{спасылка|спасылка=https://www.w3newspapers.com/usa/spanish|загаловак=Spanish Newspapers in United States|выдавецтва=W3newspapers}}</ref><ref>{{спасылка|спасылка=https://www.onlinenewspapers.com/usstate/spanish-language-newspapers-usa.htm|загаловак=Spanish Language Newspapers in the USA: Hispanic Newspapers: Periódiscos en Español en los EE.UU|выдавецтва=Onlinenewspapers.com|копія=https://web.archive.org/web/20140626114455/https://www.onlinenewspapers.com/usstate/spanish-language-newspapers-usa.htm|дата копіі=06.2014}}</ref>. За малым выключэньнем, газэты трымаюцца ў прыватнай уласнасьці, то бок або ў буйных мэдыйных групаў, як то Gannett або McClatchy, якія валодаюць дзясяткамі ці нават сотнямі выданьняў, або ў невялікіх групаў, якія валодаюць толькі некалькімі газэтамі. Усё радзей газэты трымаюцца ў руках асобных людзей ці сем’яў. У буйных гарадах часта існуюць газэты, якія дапаўняюць асноўныя штодзённыя выданьні, як то [[The Village Voice]] у [[Нью-Ёрк]]у і [[LA Weekly]] у [[Лос-Анджэлес]]е. Пяць найбольш наведвальных вэб-сайтаў у сьвеце — [[Гугл|Google]], [[YouTube]], [[Facebook]], [[Instagram]] і [[ChatGPT]] — усе належаць кампаніям ЗША. Сярод іншых папулярных плятформаў, якія трымаюцца амэрыканцамі, ёсьць [[X (сацыяльная сетка)|X]] (раней Twitter) і [[Amazon.com|Amazon]]<ref>{{спасылка|спасылка=https://www.alexa.com/topsites/countries/US|загаловак=Top Sites in United States|выдавецтва=Alexa|копія=https://web.archive.org/web/20200621221154/https://www.alexa.com/topsites/countries/US|дата копіі=06.2020}}</ref><ref>{{спасылка|спасылка=https://www.similarweb.com/top-websites/|загаловак=Similarweb Top Websites Ranking|выдавецтва=Similarweb|дата публікацыі=01.2026}}</ref>. У 2025 годзе ЗША былі другім найбуйнейшым у сьвеце рынкам відэагульняў паводле прыбыткам пасьля Кітаю<ref>{{спасылка|спасылка=https://newzoo.com/resources/rankings/top-10-countries-by-game-revenues|загаловак=Top countries and markets by video game revenues|выдавецтва=Newzoo}}</ref>. У 2015 годзе індустрыя відэагульняў у ЗША ўлучала {{Лік|2457}} кампаніяў, якія забясьпечвалі блізу 220 тысячаў працоўных месцаў і зараблялі 30,4 млрд даляраў у якасьці прыбытку<ref>{{спасылка|аўтар=Takahashi, Dean|спасылка=https://gamesbeat.com/the-u-s-game-industry-has-2457-companies-supporting-220000-jobs/|загаловак=The U.S. game industry has 2,457 companies supporting 220,000 jobs|выдавецтва=GamesBeat|дата публікацыі=02.2017}}</ref>. Толькі ў [[Каліфорнія|Каліфорніі]] налічваецца 444 выдаўцы, распрацоўшчыкі і вытворцы абсталяваньня для відэагульняў<ref>{{спасылка|спасылка=https://www.theesa.com/video-game-impact-map/state/california/|загаловак=California (CA)|выдавецтва=ESA Impact Map|дата публікацыі=07.2017}}</ref>. Паводле зьвестак Game Developers Conference (GDC), ЗША ў 2025 годзе былі галоўным цэнтрам распрацоўкі відэагульняў у сьвеце, то бок на дзель ЗША прыпадала 58% ад ліку ўсіх распрацоўшчыкаў у сьвеце<ref>{{спасылка|спасылка=https://80.lv/articles/number-of-devs-aged-45-or-older-has-tripled-since-2015|загаловак=Number of Devs Aged 45 or Older Has Tripled Since 2015|выдавецтва=80.lv|дата публікацыі=03.2025}}</ref>. Свабода СМІ была ацэненая ў 2026 годзе арганізацыяй [[Рэпартэры бязь межаў]] як «праблемная». Дасьледнікі адзначаюць значны рост цэнзураваньня і самацэнзуры ў апошнія гады<ref>{{спасылка|спасылка=https://rsf.org/en/index?year=2026|загаловак=Index 2026 – Global score|выдавецтва=Reporters Without Borders}}</ref>. === Тэатар === [[Файл:Various Pictures from New York City - September, 2025.jpg|значак|зьлева|[[Брадўэйскі тэатар|Брадўэйскія тэатры]] на [[Мангэтан]]е ў [[Нью-Ёрк]]у.]] ЗША вядомыя сваім тэатрам. Тэатральныя традыцыі краіны сягаюць старой эўрапейскай тэатральнай школы з моцным уплывам брытанскага тэатра<ref>{{кніга|імя=Theresa|прозьвішча=Saxon|спасылка=https://books.google.com/books?id=2-AkDQAAQBAJ&pg=PA7|загаловак=American Theatre: History, Context, Form|выдавецтва=Edinburgh University Press|старонкі=7–|isbn=978-0-7486-3127-8}}</ref>. Да сярэдзіны XIX стагодзьдзя ЗША стварыла новыя адметныя драматычныя формы, як то плывучы тэатар і [[мінстрэль-шоў]]<ref>Meserve, Walter J. An Outline History of American Drama, New York: Feedback/Prospero, 1994.</ref>. Цэнтральным месцам амэрыканскага тэатральнага жыцьця ёсьць [[Тэатральны квартал]] на [[Мангэтан]]е, які падзяляецца на [[Брадўэйскі тэатар|Брадўэй]], [[Оф-Брадўэй]] і [[Оф-Оф-Брадўэй]]<ref>{{кніга|аўтар=Londré, Felicia Hardison; Watermeier, Daniel J.|загаловак=The History of North American Theater: From Pre-Columbian Times to the Present|выдавецтва=Continuum|isbn=978-0-8264-1079-5}}</ref>. Шматлікія кіна- і тэлезоркі атрымалі свой першы вялікі посьпех, зьявіўшыся ў нью-ёрскіх пастаноўках. Па-за межамі Нью-Ёрку многія гарады маюць свае прафэсійныя рэгіянальныя тэатральныя трупы з шырокай уласнай праграмай пастановак. Найбольш дарагімі, але і папулярнымі тэатральнымі спэктаклямі ёсьць [[м’юзыкал|м’юзыклы]]. У ЗША існуе актыўны грамадзкі аматарскі тэатар<ref>Watt, Stephen; Richardson, Gary A. (1994). «American Drama: Colonial to Contemporary».</ref>. Прэміяй [[Тоні]] адзначаюць выдатныя выступы на пастаноўках Брадўэйскага тэатру. Урачыстая цырымонія ўручэньня ладзіцца штогод на Мангэтане. Узнагароды прысуджаюцца за пастаноўкі і ролі. Адная ўзнагарода таксама прысуджаецца за вынікі ў жыцьці рэгіянальнага тэатру<ref>{{спасылка|спасылка=http://www.tonyawards.com/en_US/about/index.html|загаловак=Who’s Who|копія=https://web.archive.org/web/20161223002914/http://www.tonyawards.com/en_US/about/index.html|дата копіі=12.2016}}</ref>. === Выяўленчае мастацтва === [[Файл:Grant Wood - American Gothic - Google Art Project.jpg|значак|Карціна ''«[[Амэрыканская готыка]]»'' працы мастака [[Грант Ўуд|Гранта Ўуда]].]] Народнае мастацтва ў часы каляніяльнай Амэрыцы ў часы панаваньня ангельцаў паўстала з супольнасьцяў рамесьнікаў. У тыя часы традыцыі кардынальна розьніліся ад эўрапейскай традыцыі «высокага мастацтва», якая была менш дасяжнай ды звычайна менш актуальнай для раньніх амэрыканскіх пасяленцаў<ref>American folk art the art of the common man in America, 1750-1900. New York, N.Y.: The Museum of Modern Art. 1932.</ref>. Культурныя зрухі ў мастацтве і рамёствах у каляніяльнай Амэрыцы звычайна адставалі ад заходнеэўрапейскіх. Напрыклад, пануючы сярэднявечны стыль дрэваапрацоўкі і прымітыўнай скульптуры стаў неад’емнай часткаю раньняга амэрыканскага народнага мастацтва, не зважаючы на зьяўленьне рэнэсансных стыляў у [[Ангельшчына|Ангельшчыны]] ў канцы XVI і пачатку XVII стагодзьдзяў. Новыя ангельскія стылі ня здолелі істотна паўплываць на амэрыканскае народнае мастацтва, бо амэрыканскія формы ўжо былі трывала замацаваныя. [[Школа ракі Гадсана]] паклала пачатак руху сярэдзіны XIX стагодзьдзя ў традыцыі эўрапейскага натуралізму ў выяўленчым мастацтве. Армурная выстава 1913 году ў Нью-Ёрку, якая прадставіла эўрапейскі [[мадэрнізм]], шакавала публіку і пераўтварыла мастацкую сцэну ЗША<ref>{{кніга|аўтар=Brown, Milton W.|спасылка=https://archive.org/details/storyofarmorysho00brow|загаловак=The Story of the Armory Show|месца=New York|выдавецтва=Abbeville Press|isbn=978-0-89659-795-2}}</ref>. Амэрыканскі рэалізм і амэрыканскі рэгіяналізм імкнуліся адлюстраваць краіну і даць ёй новыя спосабы самаўсьведамленьня. [[Джорджыя О’Кіф]], [[Марсдэн Гартлі]] і іншыя мастакі экспэрымэнтавалі з новымі індывідуалістычнымі стылямі, якія сталі вядомыя як амэрыканскі мадэрнізм. Вялікія мастацкія рухі, як то [[абстрактны экспрэсіянізм]] [[Джэксан Полак|Джэксана Полака]] і [[Вілем дэ Кунінг|Вілема дэ Кунінга]], а таксама [[поп-арт]] [[Эндзі Ўоргал]]а і [[Рой Ліхтэнштайн|Роя Ліхтэнштайна]], разьвіваліся ў значнай ступені ў ЗША. Сярод вядомых фатографаў вылучаліся [[Альфрэд Стыгліц]], [[Эдўард Стайкен]], [[Даратэя Ланг]], [[Эдўард Ўэстан]], [[Джэймз Ван Дэр Зээ]], [[Ансэл Адамз]] і [[Гордан Паркс]]<ref>{{кніга|імя=Alma|прозьвішча=Davenport|спасылка=https://books.google.com/books?id=hca5H_rJZnUC&pg=PA67|загаловак=The History of Photography: An Overview|выдавецтва=UNM Press|год=1991|isbn=978-0-8263-2076-6}}</ref>. Хваля мадэрнізму, а затым постмадэрнізму надала сусьветную вядомасьць амэрыканскім архітэктарам, у тым ліку [[Фрэнк Лойд Райт|Фрэнку Лойду Райту]], [[Філіп Джонсан|Філіпу Джонсану]] і [[Фрэнк Геры|Фрэнку Геры]]<ref>{{кніга|аўтар=Janson, Horst Woldemar; Janson, Anthony F.|спасылка=https://books.google.com/books?id=MMYHuvhWBH4C&pg=PT955|загаловак=History of Art: The Western Tradition|выдавецтва=Prentice Hall Professional|год=2003|isbn=978-0-13-182895-7}}</ref>. [[Мэтраполітэн (музэй)|Мэтраполітэн-музэй]] мастацтваў на Мангэтане ёсьць найбуйнейшым мастацкім музэем ЗША<ref>{{навіна|аўтар=Lester|спасылка=https://www.independent.co.uk/voices/letter-the-louvre-tourism-on-the-grand-scale-1465736.html|загаловак=Letter: The Louvre: tourism on the grand scale|выдавец=The Independent|дата публікацыі=12.1993}}</ref> і чацьвертым паводле велічыні ў сьвеце<ref>{{спасылка|спасылка=https://www.worldatlas.com/articles/the-largest-art-museums-in-the-world.html|загаловак=The Largest Art Museums In The World|выдавецтва=WorldAtlas|дата публікацыі=05.2017}}</ref>. === Музыка === [[Файл:Country Music Hall of Fame 2022a.jpg|значак|зьлева|[[Заля славы і музэй кантры]] ў [[Нэшвіл]]е.]] Народная музыка ЗША ахоплівае мноства жанраў. Шматлікія народныя песьні перадаваліся ў межах адной сям’і або пэўнай супольнасьці цягам пакаленьняў і часам вядуць свой пачатак яшчэ з [[Брытанскія астравы|Брытанскіх астравоў]], кантынэнтальнай Эўропы або [[Афрыка|Афрыкі]]<ref>{{спасылка|спасылка=https://www.loc.gov/folklife/guide/folkmusicandsong.html|загаловак=Folk Music and Song: American Folklife Center: An Illustrated Guide (Library of Congress)|выдавецтва=Loc.gov}}</ref>. Асабліва моцны ўплыў на музыку ЗША зрабілі рытмічныя і лірычныя стылі афраамэрыканскай музыкі<ref>{{спасылка|спасылка=https://music.si.edu/story/musical-crossroads|загаловак=Musical Crossroads: African American Influence on American Music|выдавецтва=Smithsonian|дата публікацыі=09.2016}}</ref>. [[Банджа]] трапіла ў ЗША праз гандаль рабамі. Мінстрэль-шоў, якія традыцыйна ўлучаюць выкананьне нумароў з гэтым інструмэнтам, прывялі да росту папулярнасьці ў XIX стагодзьдзі<ref>{{артыкул|аўтар=Winans, Robert B.|загаловак=The Folk, the Stage, and the Five-String Banjo in the Nineteenth Century|выданьне=The Journal of American Folklore|том=89|нумар=354|старонкі=407—437|год=1976|DOI=10.2307/539294}}</ref>{{Зноска|Shi|2016|Shi|378}}. [[Электрагітара|Электрычная гітара]], вынайдзеная ў 1930-я і шырока прадукаваная з 1940-х гадоў, зрабіла велізарны ўплыў на папулярную музыку, асабліва дзякуючы разьвіцьцю [[рок-н-рол]]у<ref name="axe" >{{спасылка|спасылка=https://invention.si.edu/invention-electric-guitar|загаловак=The Invention of the Electric Guitar|выдавецтва=Smithsonian Institution|дата публікацыі=04.2014}}</ref>. [[Сынтэзатар]], [[дыджэінг]] і [[электронная музыка]] таксама ў значнай ступені былі распрацаваныя ў ЗША. Жанр [[блюз]] паўстаў з народнай музыкі, стаўшы папулярным жанрам з сусьветнай аўдыторыяй. [[Джаз]] зьявіўся з блюзу і [[рэгтайм]]у ў пачатку XX стагодзьдзя, разьвіваючыся дзякуючы інавацыям і запісам кампазытараў, такіх як [[Ўільям Крыстафэр Гэндзі]] і [[Джэлі Рол Мортан]]. [[Луіс Армстранг]] і [[Д’юк Элінгтан]] павялічылі папулярнасьць жанру ў першай палове XX стагодзьдзя<ref name="Biddle-2001" >{{кніга|аўтар=Biddle, Julian|спасылка=https://archive.org/details/whatwashotroller00bidd/page/|загаловак=What Was Hot!: Five Decades of Pop Culture in America|месца=New York|выдавецтва=Citadel|isbn=978-0-8065-2311-8}}</ref>. [[кантры|Кантры-музыка]] сфармавалася ў 1920-я<ref>{{спасылка|аўтар=Stoia, Nicholas|спасылка=https://blog.oup.com/2014/10/early-blues-country-music/|загаловак=Early blues and country music|выдавецтва=Oxford University Press|дата публікацыі=10.2014}}</ref>, [[блюграс]]<ref>{{спасылка|спасылка=https://www.britannica.com/art/bluegrass-music|загаловак=Bluegrass music|выдавецтва=Encyclopædia Britannica}}</ref> і [[рытм-энд-блюз]] — у 1940‑я, а рок-н-рол — у 1950-я<ref name="axe" />. У 1960-я гады [[Боб Дылан]] выйшаў з фольк-адраджэньня і стаў адным з найбольш вядомых аўтараў песьняў у краіне<ref>{{артыкул|спасылка=https://www.rollingstone.com/interactive/lists-100-greatest-songwriters/#bob-dylan|загаловак=No. 1 Bob Dylan|выданьне=Rolling Stone|год=04.2020}}</ref>. Музычныя формы панку і гіп-гопу таксама ўзьніклі ў ЗША ў 1970-я гады<ref>{{кніга|імя=Clayton|спасылка=https://ohiostate.pressbooks.pub/artandmusicbiographies/chapter/reading-9-neo-expressionism-and-music-reaching-into-the-1980s/|загаловак=A Quick and Dirty Guide to Art, Music, and Culture|выдавецтва=The Ohio State University}}</ref>. Злучаныя Штаты Амэрыкі маюць найбуйнейшы ў сьвеце музычны рынак з агульным раздробным аб’ёмам у 15,9 млрд даляраў у 2022 годзе<ref>{{спасылка|спасылка=https://www.riaa.com/reports/2022-year-end-music-industry-revenue-report-riaa/|загаловак=2022 Year-End Music Industry Revenue Report|выдавецтва=Record Industry Association of America}}</ref>. Сучасная музыка ЗША папулярная ўва ўсім сьвеце<ref>{{спасылка|аўтар=Posada, Susana Pérez|спасылка=https://www.bellinghamherald.com/entertainment/article312069840.html|загаловак=Made in the USA: American artists rule Spotify at home and abroad|выдавецтва=The Bellingham Herald|дата публікацыі=06.11.2025}}</ref><ref>{{навіна|аўтар=Savage, Mark|спасылка=https://www.bbc.com/news/entertainment-arts-57486272|загаловак=British music exports reach a record high|выдавец=BBC|дата публікацыі=16.06.2021}}</ref>. Большасьць найбуйнейшых сусьветных гуказапісных кампаніяў базуецца ў ЗША. Інхыя інтарэсы абараняе [[Амэрыканская асацыяцыя гуказапісных кампаніяў]]<ref>{{спасылка|аўтар=Eoin|спасылка=https://universitytimes.ie/2014/03/how-american-music-took-over-the-world/|загаловак=How American Music Took Over the World|выдавецтва=The University Times|дата публікацыі=03.2014}}</ref>. Папулярныя амэрыканскія сьпевакі сярэдзіны XX стагодзьдзя, як то [[Фрэнк Сынатра]]<ref>{{спасылка|спасылка=https://www.usatoday.com/story/life/music/2015/12/08/10-ways-frank-sinatra-changed-world/76381754/|загаловак=10 ways that Frank Sinatra changed the world|выдавецтва=USA Today|дата публікацыі=12.2015}}</ref> і [[Элвіс Прэсьлі]]<ref>{{навіна|спасылка=https://www.reuters.com/article/us-universal-music-elvis-idCAKCN2M40UH|загаловак=Universal Music can’t help falling for Elvis Presley, to manage song catalog|выдавец=Reuters|дата публікацыі=04.2022}}</ref>, сталі сусьветнымі зоркам і аднымі з самых прадаваных выканаўцаў на Зямлі<ref name="Biddle-2001" />, як і артысты канца XX стагодзьдзя, сярод якіх вылучаліся [[Майкл Джэксан]]<ref>{{спасылка|спасылка=https://www.riaa.com/michael-jacksons-thriller-first-ever-30x-multi-platinum-riaa-certification/|загаловак=Michael Jackson's 'Thriller' First Ever 30X Multi-Platinum RIAA Certification|выдавецтва=Recording Industry Association of America|дата публікацыі=12.2015}}</ref>, [[Мадонна (сьпявачка)|Мадонна]]<ref>{{навіна|аўтар=Marcos, Carlos|спасылка=https://english.elpais.com/culture/2022-08-17/madonna-has-been-scandalizing-people-for-40-years-and-nobodys-going-to-stop-her.html|загаловак=Madonna has been scandalizing people for 40 years, and nobody's going to stop her|выдавец=El País|дата публікацыі=08.2022}}</ref>, [[Ўітні Г’юстан]]<ref>{{артыкул|спасылка=https://www.rollingstone.com/music/music-lists/best-singers-all-time-1234642307/whitney-houston-11-1234643211/|загаловак=The 200 Greatest Singers of All Time|выданьне=Rolling Stone|год=01.2023}}</ref> і [[Мэрая Кэры]]<ref>{{спасылка|спасылка=https://grammy.com/news/mariah-carey-global-impact-award-recording-academy-honors-black-music-collective|загаловак=Mariah Carey To Receive Global Impact Award At Recording Academy Honors Presented By The Black Music Collective|выдавецтва=Grammy Awards|копія=https://web.archive.org/web/20240202011657/https://www.grammy.com/news/mariah-carey-global-impact-award-recording-academy-honors-black-music-collective|дата копіі=02.2024}}</ref>. У пачатку XXI стагодзьдзя вядомасьць набылі [[Эмінэм]]<ref>{{спасылка|спасылка=http://www.southpawer.com/2017/09/12/eminem-guinness-world-records|загаловак=11 Guinness World Records Eminem Still Holds|дата публікацыі=09.2017|копія=https://web.archive.org/web/20170914224707/http://www.southpawer.com/2017/09/12/eminem-guinness-world-records/|дата копіі=09.2017}}</ref>, [[Брытні Сьпірз]]{{Зноска|Edmondson|2013|Edmondson|490}}, [[Лэдзі Гага]]{{Зноска|Edmondson|2013|Edmondson|490}}, [[Кэці Пэры]]{{Зноска|Edmondson|2013|Edmondson|490}}, [[Тэйлар Сўіфт]] і [[Біёнсэй]]<ref>{{навіна|спасылка=https://news.sky.com/story/taylor-swift-and-beyonce-reporters-wanted-by-biggest-newspaper-chain-in-us-12960828|загаловак=Taylor Swift and Beyoncé reporters wanted by biggest newspaper chain in US|выдавец=Sky News|дата публікацыі=09.2023|копія=https://web.archive.org/web/20231109015600/https://news.sky.com/story/taylor-swift-and-beyonce-reporters-wanted-by-biggest-newspaper-chain-in-us-12960828|дата копіі=11.2023}}</ref>. == Спорт == {{Глядзіце таксама|Нацыянальная баскетбольная асацыяцыя|Нацыянальная хакейная ліга}} [[Файл:Arian Foster fumble.jpg|міні|[[Амэрыканскі футбол]] зьяўляецца самым папулярным відам спорту ў ЗША]] Рынак для прафэсійнага спорту ў Злучаных Штатах складае прыкладна $69 млрд, прыкладна на 50% больш за ўсе краіны [[Эўропа|Эўропы]], [[Блізкі Ўсход|Блізкага Ўсходу]] і [[Афрыка|Афрыкі]], разам узятых<ref>[https://web.archive.org/web/20141004154752/http://www.reuters.com/article/2008/06/18/us-pwcstudy-idUSN1738075220080618 Global sports market to hit ,1 billion in 2012]. Reuters.</ref>. [[Бэйсбол]] стала разглядацца як нацыянальны від спорту, пачынаючы з канца XIX стагодзьдзя, не зважаючы на тое, што самым папулярным відам спорту ў ЗША зьяўляецца [[амэрыканскі футбол]]<ref>[https://web.archive.org/web/20100709111448/http://www.harrisinteractive.com/Insights/HarrisVault8482.aspx?PID=337 Professional Football Widens Its Lead Over Baseball as Nation’s Favorite Sport]. Harris Interactive.</ref>. Менавіта Нацыянальная футбольная ліга (НФЛ) мае самую высокую сярэднюю наведвальнасьць сярод усіх спартовых ліаў у сьвеце, а за матчам Super Bowl назіраюць мільёны заўзятараў ва ўсім сьвеце. [[Баскетбол]] і [[Хакей з шайбай|хакей]] зьяўляюцца наступнымі двума вядучымі прафэсійнымі каманднымі відамі спорту ў краіне. Коледжаўскі амэрыканскі футбол і баскетбол прыцягваюць шырокую аўдыторыю<ref>[https://web.archive.org/web/20140407075223/http://www.footballfoundation.org/tabid/567/Article/53380/Passion-for-College-Football-Remains-Robust.aspx Passion for College Football Remains Robust]. National Football Foundation.</ref>. Гэтыя чатыры асноўных відаў спорту ў прафэсійных лігах разьбіты на сэзоны, якія праводзяцца ў розныя часы году, але перакрываюць адзін аднаго. У [[футбол]]е краіна прымала [[Чэмпіянат сьвету па футболе 1994 году|чэмпіянат сьвету 1994 году]]. [[Зборная ЗША па футболе|Мужчынская зборная па футболе]] зьяўляецца шматразовым удзельнікам чэмпіянатаў сьвету, а [[Жаночая зборная ЗША па футболе|жаночая каманда]] атрымлівала перамогі ў кубку сьвету па футболе сярод жанчынаў. Major League Soccer зьяўляецца галоўным футбольным спаборніцтвам краіны, якая, акрамя таго, мае ў сваім складзе некалькі клюбаў з суседняй [[Канада|Канады]]. Восем разоў [[Алімпійскія гульні|Алімпійскіх гульняў]] праходзілі на тэрыторыі Злучаных Штатаў Амэрыкі, а [[летнія Алімпійскія гульні 2028 году]] будуць дзявятым такім разам. Па стане на 2017 год прадстаўнікі Злучаных Штатаў атрымалі 2522 мэдалёў на летніх Алімпійскіх гульнях, больш чым любая іншая краіна, і 305 мэдалёў у зімовых Алімпійскіх гульнях, саступіўшы месца толькі [[Нарвэгія|Нарвэгіі]]<ref>Chase, Chris (February 7, 2014). [https://web.archive.org/web/20191215084716/https://ftw.usatoday.com/2014/02/winter-olympics-medal-count-sochi-all-time-facts «The 10 most fascinating facts about the all-time Winter Olympics medal standings»]. USA Today.</ref>. У той час як большасьць асноўных відаў спорту ў ЗША, як то бэйсбол і амэрыканскі футбол эвалюцыянавалі з эўрапейскай спартовых гульняў, баскетбол, [[валейбол]], [[скейтбордынг]] і [[сноўбордынг]] зьяўляюцца асабіста амэрыканскімі вынаходкамі, некаторыя зь якіх сталі папулярнымі па ўсім сьвеце. [[Лякрос]] і [[сэрфінг]] ўзьніклі зь індзейскіх традыцыяў і традыцыяў карэнных гавайскіх народнасьцяў. Сярод індывідуальных відаў спорту асаблівую папулярнасьць у ЗША маюць [[гольф]] і [[аўтаспорт]], як то [[NASCAR]]<ref>[https://web.archive.org/web/20140309053431/http://www.harrisinteractive.com/vault/Harris%20Poll%205%20-%202014%20Fave%20Sport_1.16.14.pdf «As American as Mom, Apple Pie and Football? Football continues to trump baseball as America’s Favorite Sport»]. Harris Interactive.</ref><ref>[http://www.grantland.com/story/_/id/7559458/cte-concussion-crisis-economic-look-end-football «What Would the End of Football Look Like?»] Grantland/ESPN.</ref>. [[Рэгбі]] лічыцца самым хуткарослым відам спорту ў ЗША, з зарэгістраванай колькасьцю гульцоў у 115,000+ чалавек<ref>[https://edition.cnn.com/2016/03/04/sport/usa-rugby-nigel-melville/index.html «Will U.S. learn to love rugby?»] CNN.</ref>. == Глядзіце таксама == * [[Амэрыканска-беларускія адносіны]] * [[Дзядзька Сэм]] == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} == Літаратура == * {{кніга|аўтар=Baym, Nina; Levine, Robert S.|загаловак=The Norton Anthology of American Literature|месца=New York, New York|год=2013|выдавецтва=W. W. Norton & Company|isbn=978-0-393-91885-4|ref=BaymLevine}} * {{кніга|імя=William|прозьвішча=Burnham|спасылка=https://archive.org/details/introductiontola0000burn|загаловак=Introduction to the Law and Legal System of the United States|месца=St. Paul, Minnesota|выдавецтва=Thomson West|год=2006|isbn=978-0-314-06661-9|ref=Burnham}} * {{кніга|імя=Jacqueline|прозьвішча=Edmondson|год=2013|спасылка=https://books.google.com/books?id=dRfOEAAAQBAJ&pg=PA556|загаловак=Music in American Life: An Encyclopedia of the Songs, Styles, Stars, and Stories that Shaped our Culture &#91;4 volumes&#93;: An Encyclopedia of the Songs, Styles, Stars, and Stories That Shaped Our Culture|выдавецтва=ABC-CLIO|isbn=978-0-313-39348-8|ref=Edmondson}} * {{кніга|аўтар=Lauter, Paul|спасылка=https://archive.org/details/heathanthologyof00v1unse_e3d7|загаловак=The Heath Anthology of American Literature|месца=Lexington, Massachusetts|выдавецтва=D.C. Heath and Company|год=1994a|том=1|isbn=978-0-669-32972-8|ref=Lauter1994a}} * {{кніга|аўтар=Lauter, Paul|спасылка=https://archive.org/details/heathanthologyof02laut/page/n2/mode/1up|загаловак=The Heath Anthology of American Literature|месца=Lexington, Massachusetts|выдавецтва=D.C. Heath and Company|год=1994b|том=2|isbn=978-0-669-32973-5|ref=Lauter1994b}} * {{кніга|імя=David Emory|прозьвішча=Shi|год=2016|спасылка=https://archive.org/details/americanarrative0001shid|загаловак=America: A Narrative History|месца=New York|выдавецтва=W.W. Norton|том=1|isbn=978-0-393-26594-1|ref=Shi}} == Вонкавыя спасылкі == {{Партал|Паўночная Амэрыка}} * [https://www.usa.gov/ Афіцыйная старонка]{{ref-en}} {{Адміністрацыйныя адзінкі ЗША}} {{Краіны Паўночнай Амэрыкі}} {{NATO}} {{АЭСР}} {{АБСЭ}} {{Вайна з тэрарызмам}} [[Катэгорыя:Вікіпэдыя:Істотныя артыкулы]] lz701klb6ggas3zka2y5gh0nw8eydxd 2677370 2677369 2026-07-03T19:26:42Z Dymitr 10914 /* Гідраграфія */ артаграфія, выпраўленьне спасылак, стыль 2677370 wikitext text/x-wiki {{Краіна2 | Назва на мове краіны = United States of America |Краіна ў родным склоне=Злучаных Штатаў Амэрыкі | Код мовы назвы краіны = en | Катэгорыя = ЗША | СУП ППЗ = $20,9 трлн<ref name="СУПППЗ2020">{{Спасылка|url=https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2021/April/weo-report?c=512,914,612,614,311,213,911,314,193,122,912,313,419,513,316,913,124,339,638,514,218,963,616,223,516,918,748,618,624,522,622,156,626,628,228,924,233,632,636,634,238,662,960,423,935,128,611,321,243,248,469,253,642,643,939,734,644,819,172,132,646,648,915,134,652,174,328,258,656,654,336,263,268,532,944,176,534,536,429,433,178,436,136,343,158,439,916,664,826,542,967,443,917,544,941,446,666,668,672,946,137,546,674,676,548,556,678,181,867,682,684,273,868,921,948,943,686,688,518,728,836,558,138,196,278,692,694,962,142,449,564,565,283,853,288,293,566,964,182,359,453,968,922,714,862,135,716,456,722,942,718,724,576,936,961,813,726,199,733,184,524,361,362,364,732,366,144,146,463,528,923,738,578,537,742,866,369,744,186,925,869,746,926,466,112,111,298,927,846,299,582,487,474,754,698,&s=PPPGDP,&sy=2020&ey=2020&ssm=0&scsm=1&scc=0&ssd=1&ssc=0&sic=0&sort=subject&ds=.&br=0 |загаловак=Сьпіс краін паводле СУП|праект=База дадзеных Сусьветны экнамічны агляд (красавік 2021)|дата=28 жніўня 2021|мова=en|выдавец=Міжнародны валютны фонд}}</ref> | СУП ППЗ на чалавека = ${{лік|63416}}<ref>{{спасылка|url=https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2021/April/weo-report?c=111,&s=NGDPPC,&sy=2020&ey=2020&ssm=0&scsm=1&scc=0&ssd=1&ssc=0&sic=0&sort=country&ds=.&br=1|загаловак=Report|мова=en|праект=World Economic Outlook database: April 2021}}</ref> |Часавы пас=6 часавых пасаў|Лацінка=Złučanyja Štaty Ameryki}} '''Злу́чаныя Шта́ты Амэ́рыкі''' (скарочана '''ЗША''', {{мова-en|The United States of America}}, скарочана таксама ''USA'', ''US'') — фэдэратыўная рэспубліка<ref>{{Кніга|загаловак=The New York Times Guide to Essential Knowledge: A Desk Reference for the Curious Mind|выданьне=Second Edition|выдавецтва=St. Martin’s Press|год=2007|pages=632|isbn=978-0-312-37659-8}}.</ref><ref>{{Кніга|аўтар=Onuf, Peter S.|год=1983|загаловак=The Origins of the Federal Republic: Jurisdictional Controversies in the United States, 1775—1787|месца=Philadelphia|выдавецтва=University of Pennsylvania Press|isbn=978-0-8122-1167-2}}</ref> ў [[Паўночная Амэрыка|Паўночнай Амэрыцы]], якая складаецца з 50 штатаў, адной [[Вашынгтон (акруга Калюмбія)|фэдэральнай акругі]] і некалькіх астраўных тэрыторыяў. 48 штатаў і фэдэральная акруга Калюмбія знаходзяцца ў цэнтральнай частцы Паўночнай Амэрыкі паміж [[Канада]]й і [[Мэксыка]]й. Штат [[Аляска (штат)|Аляска]] зьяўляецца самым паўночным зь іх і месьціцца ў паўночна-заходняй частцы мацерыка, у той час як 50-ы штат, [[Гаваі]], уяўляе сабой архіпэляг у сярэдзіне [[Ціхі акіян|Ціхага акіяну]]. Дзяржава таксама мае пяць населеных і дзевяць незаселеных тэрыторыяў у Ціхім акіяне й [[Карыбскае мора|Карыбскім басэйне]]. Гістарычна склаўся падзел ЗША на тры галоўныя рэгіёны: Поўнач, Поўдзень і Захад. З агульнай плошчай у 9,83 млн км² у Злучаных Штатах пражываюць каля 322 млн чалавек (2016 год). Краіна зьяўляецца чацьвёртай паводле велічыні агульнай плошчы й трэцяй паводле колькасьці насельніцтва. ЗША зьяўляюцца аднымі з самых этнічна разнастайнымі й шматнацыянальнымі краінамі сьвету, у выніку буйнамаштабнай іміграцыі са шматлікіх краінаў сьвету<ref>{{Кніга|аўтар=Adams, J.Q.; Strother-Adams, Pearlie|год=2001|загаловак=Dealing with Diversity|месца=Chicago|выдавецтва=Kendall/Hunt|isbn=0-7872-8145-X}}.</ref>. Геаграфія й клімат Злучаных Штатаў таксама надзвычай разнастайныя, то бок яны зьяўляюцца домам для самых разнастайных відаў дзікіх жывёлаў. Злучаныя Штаты зьяўляюцца разьвітай краінай і маюць адну з самых вялікіх нацыянальных эканомік. [[Сукупны ўнутраны прадукт|СУП]] у 2020 годзе, паводле ацэнкі Міжнароднага валютнага фонду склаў $20,9 трлн, то бок каля 15% [[парытэт пакупніцкай здольнасьці|парытэту пакупніцкай здольнасьці]]<ref name="СУПППЗ2020"/>. Эканоміка падсілкоўваецца багацьцем прыродных рэсурсаў і самай высокай у сьвеце прадукцыйнасьці працы<ref>{{Спасылка|url=http://www.cbsnews.com/2100-500395_162-3228735.html|загаловак=U.S. Workers World’s Most Productive|выдавец=CBS|мова=en|копія=http://web.archive.org/web/20120331020846/www.cbsnews.com/2100-500395_162-3228735.html|дата копіі=31 сакавіка 2012}}</ref>. Паводле велічыні СУП на душу насельніцтва ў 2020 годзе ЗША займалі 7-ы радок у сьвеце<ref>{{Спасылка|url=https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2021/April/weo-report?c=512,914,612,614,311,213,911,314,193,122,912,313,419,513,316,913,124,339,638,514,218,963,616,223,516,918,748,618,624,522,622,156,626,628,228,924,233,632,636,634,238,662,960,423,935,128,611,321,243,248,469,253,642,643,939,734,644,819,172,132,646,648,915,134,652,174,328,258,656,654,336,263,268,532,944,176,534,536,429,433,178,436,136,343,158,439,916,664,826,542,967,443,917,544,941,446,666,668,672,946,137,546,674,676,548,556,678,181,867,682,684,273,868,921,948,943,686,688,518,728,836,558,138,196,278,692,694,962,142,449,564,565,283,853,288,293,566,964,182,359,453,968,922,714,862,135,716,456,722,942,718,724,576,936,961,813,726,199,733,184,524,361,362,364,732,366,144,146,463,528,923,738,578,537,742,866,369,744,186,925,869,746,926,466,112,111,298,927,846,299,582,487,474,754,698,&s=NGDPRPPPPC,&sy=2020&ey=2020&ssm=0&scsm=1&scc=0&ssd=1&ssc=0&sic=0&sort=subject&ds=.&br=1|загаловак=Report for Selected Countries and Subjects|выдавец=Міжнародны валютны фонд|мова=en|дата=11 лістапада 2023}}</ref>. У той час як эканоміка ЗША лічыцца постіндустрыяльнай, яна працягвае заставацца адным з найбуйнейшых сусьветных вытворцаў<ref>{{Спасылка|копія=https://web.archive.org/web/20121013211628/http://americanmanufacturing.org/category/issues/jobs-and-economy/manufacturing-jobs-and-us-economy|загаловак=Manufacturing, Jobs and the U.S. Economy|выдавец=Alliance for American Manufacturing|дата публікацыі=2013|url=http://americanmanufacturing.org/category/issues/jobs-and-economy/manufacturing-jobs-and-us-economy}}</ref>. ЗША мае самы высокі сярэдні й мэдыяльны паказчык прыбытку хатняй гаспадаркі сярод краінаў [[Арганізацыя эканамічнага супрацоўніцтва і разьвіцьця|АЭСР]], а таксама самы высокі сярэдні заробак<ref>[http://www.oecdbetterlifeindex.org/topics/income/ OECD Better Life Index]. OECD Publishing.</ref><ref>[http://www.oecd-ilibrary.org/social-issues-migration-health/society-at-a-glance-2011/household-income_soc_glance-2011-6-en Household Income]. Society at a Glance 2011: OECD Social Indicators. OECD Publishing.</ref>, аднак займае чацьвёрты радок паводле нераўнамернага разьмеркаваньня даходаў сярод краінаў АЭСР<ref>[http://www.oecd.org/els/soc/OECD2013-Inequality-and-Poverty-8p.pdf Crisis squeezes income and puts pressure on inequality and poverty]. OECD</ref>. Прыкладна 16% насельніцтва жыве ў [[беднасьць|беднасьці]]<ref>[http://washington.cbslocal.com/2012/11/15/census-u-s-poverty-rate-spikes-nearly-50-million-americans-affected/ Census: U.S. Poverty Rate Spikes, Nearly 50 Million Americans Affected] CBS.</ref>. На краіну прыпадае 39% глябальных вайсковых выдаткаў<ref>{{Спасылка|копія=https://web.archive.org/web/20130415232842/http://books.sipri.org/product_info?c_product_id=458|загаловак=Trends in world military expenditure|дата публікацыі=2012|выдавец=Stockholm International Peace Research Institute|url=http://books.sipri.org/product_info?c_product_id=458}}</ref>, што робіць ЗША найбольш эканамічна й вайскова моцнай дзяржавай у сьвеце, вядомай палітычнай і культурнай сілай, а таксама лідэрам у галіне навуковых дасьледаваньняў і тэхналягічных інавацыяў. == Гісторыя == {{Глядзіце таксама|Дзікі Захад}} Людзі на тэрыторыі ЗША ўпершыню зьявіліся, паводле ацэнак архэолягаў, ад 12 да 40 тысячаў гадоў таму. Як мяркуецца, яны трапілі сюды праз [[Аляска (штат)|Аляску]], якая ў той час злучалася з [[Азія]]й. === Заснаваньне === Гісторыя ангельскіх паселішчаў, зь якіх пасьля сфармаваліся ЗША, пачалася з заснаваньня [[Джэймстаўн]]у ў [[Вірджынія|Вірджыніі]] ў [[1607]] годзе. У 1696 годзе прыняцьце чарговага закону аб мараплаўстве і ўсталяваньне новага міністэрства гандлю [[Вялікабрытанія|Вялікабрытаніі]] заклалі асновы імпэрскай сыстэмы. На працягу дзевяці дзесяцігодзьдзяў утварыліся [[трынаццаць калёніяў]], там разьвілася сыстэма рабаўладаньня, укараніліся ангельская культура, [[ангельская мова]] і брытанскія палітычныя інстытуты. Наступны пэрыяд каляніяльнай гісторыі (1696—1763) быў адзначаны малаважнымі зьменамі ў сыстэме імпэрскае адміністрацыі і пераўтварэньнем практычна ўсіх бакоў жыцьця калёніяў. У гэты час адбываўся няўхільны рост насельніцтва, разьвівалася дынамічная, арыентаваная на экспарт, эканоміка, умацоўваўся аўтарытэт асамблеяў — незалежных інстытутаў прадстаўнічай улады, рэлігійнае і культурнае жыцьцё калёніяў дзівіла сваёй разнастайнасьцю. Усе сем дзесяцігодзьдзяў былі апаленыя пажарамі эўрапейскіх войнаў, якія дакочваліся і да амэрыканскіх берагоў. Гэтыя войны спрыялі кансалідацыі калёніяў з мэтраполіяй у агульным змаганьні супраць французаў і гішпанцаў, што асталяваліся ў Амэрыцы. У выніку гэтых войнаў гішпанцаў выціснулі з [[Флорыда|Флорыды]], а французаў — з [[Канада|Канады]], і ад 13 калёніяў была адведзена пагроза зьнешняй агрэсіі. === Нацыянальны рух === [[Файл:Declaration independence.jpg|міні|250пкс|зьлева|Падпісаньне [[Дэклярацыя незалежнасьці ЗША|дэклярацыі незалежнасьці]]]] Агульная колькасьць насельніцтва калёніяў перавысіла ў 1760-я гады 150 тысячаў чалавек<ref>{{Кніга|аўтар = |частка = |загаловак =Нарысы амерыканскай гісторыі |арыгінал = |спасылка = |адказны =Пер. Л.Калабан|выданьне = |месца = |выдавецтва = Інфарм. агенцтва Злуч. Штатаў Амерыкі|год = |том = |старонкі =60|сэрыя = |isbn = |наклад = }}</ref>. У 1763 годзе брытанскі ўрад паспрабаваў замацаваць свой кантроль над амэрыканскімі паселішчамі. Новае імпэрскае заканадаўства выклікала бурную рэакцыю ў калёніях. Сутыкнуўшыся з апазыцыяй, у 1770 годзе Вялікабрытанія адмяніла мыты на ўсё акрамя [[гарбата|гарбаты]], якая была прадметам раскошы ў калёніях. На працягу трохгадовага пэрыяду спакою адносна невялікая колькасьць радыкалаў прыкладалі намаганьні, каб працягнуць спрэчку. Найбольш уплывовым лідэрам сярод радыкалаў быў Сэм’юэл Адамз з [[Масачусэтс]]у, які строга прытрымліваўся адной мэты — незалежнасьці<ref>{{Кніга|аўтар = |частка = |загаловак =Нарысы амерыканскай гісторыі |арыгінал = |спасылка = |адказны =Пер. Л.Калабан|выданьне = |месца = |выдавецтва =Інфарм. агенцтва Злуч. Штатаў Амерыкі |год = |том = |старонкі =66|сэрыя = |isbn = |наклад = }}</ref>. У 1773 годзе ўплывовая кампанія «Іст-Індыя» атрымала ад Вялікабрытаніі права на манапольны экспарт гарбаты да калёніяў. Па ўсім Атлянтычным узьбярэжжы агентаў кампаніі «Іст-Індыя» вымагалі пайсьці ў адстаўку, а новыя пастаўкі альбо вярталі ў Вялікабрытанію, альбо складавалі ў портах. Уночы 16 сьнежня 1773 году група мужчынаў на чале з Сэм’юэлам Адамзам, пераапранутая ў індзейцаў-магаўкаў, узышлі на борты трох брытанскіх суднаў, што стаялі на якары, і выкінулі ўвесь груз гарбаты ў Бостанскую бухту. Афіцыйныя колы Вялікабрытаніі амаль што аднадушна асудзілі гэтую падзею, што атрымала назву «[[Бостанскае чаяваньне]]», як акт вандалізму і патрабавалі заканадаўчых мераў, якія б паставілі каляністаў на месца. 5 верасьня 1774 году ў [[Філадэлфія|Філадэлфіі]] пачаў сваю працу [[Першы Кантынэнтальны кангрэс]], на якім была прынятая дэклярацыя пра правы амэрыканскіх калёніяў на «жыцьцё, волю і ўласнасьць» і прынята рашэньне аб’явіць гандлёвы байкот Вялікабрытаніі. У [[1776]] годзе калёніі прынялі Дэклярацыю незалежнасьці. Да 1783 году мяцежныя калёніі заваявалі незалежнасьць сілай зброі і ўтварылі вольную канфэдэрацыю пад назовам Злучаныя Штаты Амэрыкі. У 1789 годзе сувэрэннымі грамадзянамі некалькіх штатаў была ўхваленая [[Канстытуцыя ЗША|канстытуцыя]], якая заклала асновы новай дзяржавы. === Узбуйненьне === [[Файл:USA Territorial Growth small.gif|міні|300пкс|Гістарычная храналёгія ЗША]] Паводле [[Перапіс насельніцтва ЗША 1790 году|першага перапісу 1790 году]] ў краіне пражывалі каля 4 млн чалавек. За пэрыяд з 1790 па 1815 гады колькасьць насельніцтва падвоілася, а да 1860 году дасягнула 31,5 млн. На працягу першай паловы XIX стагодзьдзя адбывалася міграцыя амэрыканцаў на захад. Насельніцтва Паўночна-Заходняй тэрыторыі, дзе ўтварыліся штаты [[Агаё]], [[Індыяна]], [[Іліной]], [[Мічыган]] і [[Вісконсін]], узрасло з 51 тысячаў у 1800 годзе да 6,9 млн у 1860 годзе. За той жа пэрыяд колькасьць насельніцтва [[Новая Ангельшчына|Новай Ангельшчыны]] ўзрасла з 1,2 млн чалавек да 3,1 млн. У 1790 годзе ў складзе насельніцтва пераважалі выхадцы з Брытанскіх астравоў, але былі таксама прадстаўнікі іншых нацыянальнасьцяў, як то [[немцы]], [[валійцы]], [[французы]], [[швайцарцы]], [[нідэрляндцы]]. Этнічны склад насельніцтва фактычна заставаўся нязьменным да наплыву нямецкіх і [[ірляндцы|ірляндзкіх]] імігрантаў у 1840—1850-я гады. У 1790 годзе афрыканцы, якія былі дастаўленыя сюды ў якасьці рабоў, складалі пятую частку ўсяго насельніцтва, аднак з-за заняпаду тытуняводзтва ўвоз рабоў скарачаўся. Падчас Вайны за незалежнасьць у большасьці штатах увоз рабоў быў забаронены, і ў 1808 годзе Кангрэс ЗША заканадаўча замацаваў гэтую забарону. Аднак падпольны гандаль рабамі квітнеў яшчэ доўгія гады. Падчас рэвалюцыі рабы ў большасьці паўночных штатаў здабылі волю, аднак ім рэдка даводзілася атрымаць усе грамадзянскія правы. Імкненьне амэрыканцаў пашырыць тэрыторыі на захад прывяло да шэрагу доўгіх войнаў з [[індзейцы|індзейцамі]] і гішпанцамі. Купля тэрыторыі [[Луізыяна|Луізыяны]] ў французаў у 1803 годзе амаль удвая павялічыла памер краіны — гэтая тэрыторыя значна пераўзыходзіла сучасны аднайменны штат, распасьціраючыся да Канады<ref>[http://www.nps.gov/archive/jeff/lewisclark2/circa1804/heritage/louisianapurchase/louisianapurchase.htm Louisiana Purchase]. National Park Services.</ref>. Сэрыя амэрыканскіх ваенных уварваньняў у [[Флорыда|Флорыду]] прывяла да таго, што [[Гішпанія]] павінна была саступіць частку ўзьбярэжжа [[Мэксыканскі заліў|Мэксыканскага заліву]] ў 1819 годзе. У гэтыя часы шырока было пашырана будаўніцтва [[Чыгунка|чыгункі]]. З 1820 па 1850 гады Джэксанава дэмакратыя пачала падвяргацца шэрагу рэформаў, якія ўключалі пашырэньне выбарчага права для мужчынаў. Гэта прывяло да ўзьнікненьня дзьвюхпартыйнай сыстэмы з 1828 па 1854 гады. У 1845 годзе ЗША анэксавала [[Тэхас|Рэспубліку Тэхас]]. [[Арэгонская дамова]] 1846 году зь Вялікабрытаніяй прывяла да ўсталяваньня кантролю ЗША сучасным амэрыканскім паўночным захадам. Перамога ў амэрыкана-мэксыканскай вайне прывяла да саступкі Мэксыкай [[Каліфорнія|Каліфорніі]] і вялікай часткі сучаснага паўднёвага захаду ЗША. [[Залатая ліхаманка]] 1848—1849 гадоў у Каліфорніі стымулявала міграцыю ў заходні рэгіён краіны і стварэньне дадатковых заходніх штатаў. Пасьля [[Грамадзянская вайна ў ЗША|грамадзянскай вайны]] ў ЗША, новыя транскантынэнтальная чыгунка паскорыла [[перасяленьне]] на захад, і, тым самым, павелічэньнем канфліктаў з карэннымі народамі Амэрыкі. У сярэдзіне ХІХ стагодзьдзя ў выніку працяглых спробаў [[Расейская імпэрыя|Расея]] прадае ЗША [[Аляска (штат)|Аляску]], якая ў 1959 годзе атрымала статус дадатковага штату краіны. Пазьней далучаныя Гаваі й Пуэрта-Рыка, пры гэтым апошняя тэрыторыя дагэтуль ня мае статусу штату (аднак у рэгіёне дзейнічаюць рухі, мэтаю якіх зьяўляецца здабыцьцё статусу штату для тэрыторыі). == Геаграфія == [[Файл:Barns grand tetons.jpg|міні|250пкс|Скалістыя горы]] Злучаныя Штаты ўтвараюць чацьвертую паводле плошчы краіну ў сьвеце пасьля [[Расея|Расеі]], [[Канада|Канады]] й [[Кітай|Кітаю]]. Кантынэнтальная частка ЗША займае тэрыторыю ад Атлянтычнага да Ціхага акіянаў, і пралягае паміж [[Канада]]й, [[Мэксыка]]й і Мэксыканскай затокай. [[Аляска (штат)|Аляска]] — самы вялікі паводле плошчы штат. Ён аддзелены ад кантынэнтальнай часткі Канадай, берагі Аляскі — на Ціхім і Паўночным акіяне. [[Гаваі]] ўтвараюць архіпэляг у Ціхім акіяне на паўднёвы захад ад Паўночнай Амэрыкі. [[Пуэрта-Рыка]] — востраў у [[Карыбскае мора|Карыбскім моры]]. Тэрыторыя краіны амаль цалкам знаходзіцца ў Заходнім пашар’і Зямлі, аднак выключэньне складае толькі тэрыторыя [[Гуам]]у і заходняя частка Аляскі. === Будова паверхні === [[Файл:Dry Arkansas River.jpg|міні|250пкс|Вялікія раўніны]] Асноўную частку тэрыторыі ЗША паводле асаблівасьцяў рэльефу дзеляць на восем правінцыяў: [[Апалачы (горы)|Апалачы]], Берагавыя раўніны, Унутраныя ўзвышшы, Унутраныя раўніны, узвышша ля возера Верхняга, [[Скалістыя горы]], Міжгорныя плято і Ціхаакіянскія Берагавыя горы. Аляска і [[Гавайскія астравы]] таксама зьяўляюцца самастойнымі правінцыямі. Найвышэйшы пункт краіны — [[Дэналі]], якая месьціцца ў штаце Аляска і мае вышыню ў 6193 мэтры. === Клімат === ЗША адрозьніваюцца вялікай разнастайнасьцю кліматычных умоваў. На асноўнай тэрыторыі краіны вылучаюць дзьве галоўныя кліматычныя вобласьці — Усходнюю і Заходнюю. Мяжа паміж імі праходзіць прыкладна ўздоўж мэрыдыяну 100° з. д. Усходняя вобласьць у цэлым характарызуецца вільготным кліматам зь сярэдняй гадавой колькасьцю ападкаў ад 500 мм уздоўж мэрыдыяну 100° з.д. да больш 1500 мм на паўднёвым усходзе. Асноўная крыніца ападкаў — цёплае вільготнае паветра, якое паступае з боку Мэксіканскага заліву, і — у значна меншай ступені — з боку Атлянтычнага акіяну. Тэмпэратуры ў гэтай вобласьці больш залежаць ад шыраты мясцовасьці, чым ад вышыні паверхні, і даволі раўнамерна падвышаюцца з поўначы на поўдзень. У выніку лета на поўначы кароткае і цёплае, на поўдні працяглае і гарачае, а зіма на поўначы доўгая і халодная, на поўдні кароткая і вельмі цёплая. Вялікая частка Ўсходняй вобласьці зазнае частыя зьмены надвор’я, галоўным чынам таму, што струмені цёплага паветра з поўдня часта перарываюцца масамі халоднага паветра, якое пранікае з поўначы. Асабліва зьменлівае надвор’е ў Новай Ангельшчыне, дзе ветраныя дажджлівыя пэрыяды хутка зьмяняюцца бясхмарнымі і сухімі. У Заходняй вобласьці горны рэльеф аказвае вялікі ўплыў на цыркуляцыю атмасфэры. Калі вільготныя паветраныя масы, якія рухаюцца ад Ціхага акіяну на ўсход, падымаюцца над высокімі гарамі, там выпадаюць ападкі. Адпаведна наветраныя заходнія схілы гор значна лепш забясьпечаныя вільгацьцю, чым шырокія арыдныя тэрыторыі, разьмешчаныя з зацішнога боку ў дажджавым цені гор. Хоць у цэлым Заходняй вобласьці ўласьцівыя арыдны клімат, сярэдняя гадавая колькасьць ападкаў вагаецца ад меней 120 мм у пустыні Санора да больш 2500 мм у некаторых мясцовасьцях Берагавых хрыбтоў. Тэмпэратуры ў Заходняй вобласьці залежаць ад шыраты і вышыні мясцовасьці, а ў прыбярэжных раёнах адчуваецца ўзьдзеяньне акіяну. Самыя высокія часткі гор знаходзяцца ў зімовых умовах, тады як у самых паўднёвых пустынях вялікую частку году пераважае гарачае надвор’е. Скалістыя горы абараняюць іх ад уварваньня халодных паветраных мас з поўначы. === Гідраграфія === [[Файл:Miss R dam 27.jpg|значак|зьлева|Рака [[Місысыпі (рака)|Місысыпі]] ў прадмесьцях [[Сэнт-Луіс]]у.]] Амаль усе рэкі асноўнай тэрыторыі ЗША ўпадаюць у [[Атлянтычны акіян|Атлянтычны]] і [[Ціхі акіян]]ы. Вялікая частка рачнога сьцёку накіроўваецца ў [[Мэксыканская затока|Мэксыканскую затоку]], які зьяўляецца часткай Атлянтычнага акіяну. Ягоны вадазборны басэйн распасьціраецца да [[Скалістыя горы|Скалістых гор]] на захадзе, [[Апалачы (горы)|Апалачаў]] на ўсходзе і мяжы з Канадай на поўначы. Некаторыя рэкі, як напрыклад [[Рыё-Грандэ]], працякаюць беспасярэдне ў Мэксыканскую затоку. Большасьць рэк належыць да гіганцкай сыстэмы, сфармаванай ракой [[Місысыпі (рака)|Місысыпі]] (даўжыня — 3757 км) і ейным галоўным прытокам ракой [[Мізуры (рака)|Мізуры]] (даўжыня — 4127 км). Мноства рэк, пераважна кароткіх, упадае ў Атлянтычны акіян. Самыя доўгія зь іх, працягласьцю ў некалькі сотняў кілямэтраў, пачынаюцца ў Апалачах. Сьцёк з вобласьці Вялікіх азёраў накіраваны на паўночны ўсход па рацэ [[Рака Сьвятога Лаўрэнція|Сьвятога Лаўрэнція]], якая ўпадае ў Атлянтычны акіян на тэрыторыі Канады. На Захадзе ЗША сыстэмы рэк [[Калумбія (рака)|Калумбія]], [[Каларада (рака)|Каларада]] і Сакрамэнта-Сан-Хоакін утвараюць асноўныя вадазборныя басэйны і ўпадаюць у Ціхі акіян. Аднак у арыдных і сэміарыдных раёнах, аддаленых ад узьбярэжжа акіяну, мноства перасыхаючых рэк і некалькі рэк са сталым сьцёкам упадаюць у азёры ў замкнёных катлавінах. Невялікая частка тэрыторыі ЗША, пераважна ў штатах [[Мінэсота]] і [[Паўночная Дакота]], прымеркаваная да вадазборнага басэйну, сьцёк зь якога накіраваны да поўначы праз возера [[Вініпэг (возера)|Вініпэг]], раку [[Нэлсан (рака)|Нэльсан]] і [[Гадсанава затока|Гадсанаву затоку]] у [[Арктычны акіян]]. У ЗША знаходзіцца мноства азёраў. Самім вялікім зь іх зьяўляецца [[Мічыган (возера)|Мічыган]] (57 440 кв. км), адзінае зь пяці Вялікіх азёраў, цалкам зьмешчанае ў межах ЗША. Другое памерамі — [[Вялікае Салёнае возера]] ў штаце [[Юта]] (2850 кв. км). == Палітыка == === Дзяржаўны лад === [[Файл:Capitol Building Full View.jpg|значак|[[Капітоліюм (Вашынгтон)|Капітоль]], у якім ладзіць свае паседжаньні [[Кангрэс ЗША]].]] Дзяржаўны лад ЗША — фэдэральная прэзыдэнцкая рэспубліка, якая складаецца з 50 штатаў і фэдэральнай сталічнай акругі [[Вашынгтон (акруга Калюмбія)|Вашынгтону]]. ЗША заяўляюць пра сувэрэнітэт над пяцьцю неінкарпараванымі тэрыторыямі і некалькімі ненаселенымі астраўнымі ўладаньнямі<ref>{{спасылка|спасылка=https://www.gao.gov/archive/1998/og98005.pdf|загаловак=U.S. Insular Areas: application of the U.S. Constitution|выдавецтва=U.S. General Accounting Office Report|дата публікацыі=11.1997|копія=https://web.archive.org/web/20131103093032/https://www.gao.gov/archive/1998/og98005.pdf|дата копіі=11.2013}}</ref>. Гэта найстарэйшая зь існых фэдэрацыяў у сьвеце<ref>{{спасылка|аўтар=Desjardins, Jeff|спасылка=https://www.weforum.org/agenda/2019/08/countries-are-the-worlds-oldest-democracies/|загаловак=Mapped: The world's oldest democracies|выдавецтва=World Economic Forum|дата публікацыі=08.2019}}</ref>, а іхняя прэзыдэнцкая сыстэма фэдэральнага кіраваньня была цалкам або часткова прынятая многімі дзяржавамі пасьля дэкалянізацыі<ref>{{кніга|аўтар=Ryan, David|спасылка=https://link.springer.com/book/10.1057/9780333977958|загаловак=The United States and Decolonization|выдавецтва=Springer|год=2000|isbn=978-1-349-40644-9}}</ref>. [[Канстытуцыя ЗША]] ўважаецца за найвышэйшы прававы дакумэнт краіны{{Зноска|Burnham|2006|Burnham|41}}. Фэдэральны ўрад падзяляецца на тры галіны, усе яны разьмешчаныя ў Вашынгтоне. Канстытуцыя ЗША ўсталёўвае падзел уладаў, прызначаны дзеля забесьпячэньня сыстэмы стрымліваньняў і працівагаў, каб прадухіліць узьнікненьне перавагі любой з трох галінаў<ref>{{спасылка|спасылка=https://www.senate.gov/civics/constitution_item/constitution.htm|загаловак=Constitution of the United States|выдавецтва=The Office of the Secretary of the Senate}}</ref>. Трохгалінная сыстэма вядомая як прэзыдэнцкая сыстэма, у адрозьненьне ад парлямэнцкай сыстэмы, дзе выканаўчая ўлада ёсьць часткай заканадаўчага органу. Многія краіны сьвету перанялі гэты элемэнт канстытуцыі ЗША 1789 году, асабліва ў посткаляніяльных Амэрыках<ref>{{кніга|імя=James L.|прозьвішча=Sundquist|загаловак=Designs for Democratic Stability: Studies in Viable Constitutionalism|выдавецтва=Routledge|год=1997|старонкі=53–72|isbn=978-0-7656-0052-3}}</ref>. [[Файл:White House lawn (long tightly cropped).jpg|значак|зьлева|Рэзыдэнцыя прэзыдэнтаў ЗША вядомая як [[Белы дом]].]] [[Прэзыдэнт ЗША|Прэзыдэнт]] абіраецца на дзьвюхступенных выбарах. Кандыдаты ад палітычных партыяў спачатку павінны перамагчы ў [[праймэрыз]] (якія ў некаторых штатах маюць назву ''кокусы''). У выбарах удзельнічае ўсё насельніцтва краіны ў веку ад 18 гадоў незалежна ад плоцевай ды расавай праналежнасьці. Кандыдаты на пасаду прэзыдэнта ладзяць выбарчую кампанію разам з кандыдатам на пасаду віцэ-прэзыдэнта. Абодва кандыдаты абіраюцца разам або разам трываюць паразу на прэзыдэнцкіх выбарах. Прэзыдэнт краіны абіраецца паводле традыцыйнае сыстэмы, вядомай як [[калегія выбарцаў]]. На практыцы ж кожны з 50 штатаў выбірае групу прэзыдэнцкіх выбарнікаў, якія паводле закону штату абавязаныя зацьвердзіць пераможцу народнага галасаваньня ў гэтым штаце. Кожны штат вылучае двух выбарнікаў плюс адзінага дадатковага выбарніка ад кожнай выбарчай акругі ў штаце, што фактычна адпавядае колькасьці абраных прадстаўнікоў, якіх штат накіроўвае ў [[Кангрэс ЗША|Кангрэс]]. Акруга Калюмбія, якая ня мае прадстаўнікоў або сэнатараў, атрымлівае тры выбарчыя галасы. І прэзыдэнт, і віцэ-прэзыдэнт займаюць пасаду на чатырохгадовы тэрмін, і прэзыдэнт можа быць пераабраны толькі адзін раз, яшчэ на адзін чатырохгадовы тэрмін. Прэзыдэнт прызначае сябраў кабінэту, пры ўмове зацьвярджэньня іх Сэнатам, і вызначае іншых службовых асобаў, якія кіруюць і забясьпечваюць выкананьне фэдэральнага заканадаўства і палітыкі праз адпаведныя ўстановы<ref>{{спасылка|спасылка=https://bidenwhitehouse.archives.gov/about-the-white-house/our-government/the-executive-branch/|загаловак=The Executive Branch|выдавецтва=The White House}}</ref>. Таксама кіраўнік дзяржавы мае паўнамоцтвы накладаць вэта на заканадаўчыя праекты Кангрэсу ЗША да таго, як яны стануць законам. Аднак прэзыдэнцкае вэта можа быць пераадоленае двума трэцямі галасоў у абедзьвюх палатах Кангрэсу. Прэзыдэнт таксама валодае правам мілаваньня за фэдэральныя злачынствы. Нарэшце, прэзыдэнт мае паўнамоцтвы выдаваць шырокія «выканаўчыя загады» ў шэрагу палітычных сфэраў, якія падлягаюць судоваму перагляду. [[Файл:Panorama of United States Supreme Court Building at Dusk.jpg|значак|Будынак [[Вярхоўны суд ЗША|Вярхоўнага суда ЗША]].]] Заканадаўчую ўладу ў краіне чыніць [[Кангрэс ЗША]], які падзяляецца на дзьве палаты, як то з [[Сэнат ЗША|Сэнату]] і [[Палата прадстаўнікоў ЗША|Палаты прадстаўнікоў]]. Гістарычна склалася, што большасьць месцаў у Кангрэсе абіраюцца сябры дзьвюх партыяў — [[Рэспубліканская партыя ЗША|Рэспубліканскай]] ды [[Дэмакратычная партыя|Дэмакратычнай]], што дало падставу лічыць амэрыканскую палітычную сыстэму дзьвюхпартыйнай. У Сэнаце засядаюць 100 сябраў, то бок два прадстаўнікі ад кожнага штату, якія абіраюцца выбарнікамі гэтага штату на шасьцігадовы тэрмін. Палата прадстаўнікоў мае 435 сябраў, якія абіраюцца на двухгадовы тэрмін выбарнікамі той кангрэснай акругі, у якой яны пражываюць. Заканадаўчы орган штату вызначае межы акругаў, якія мусяць быць суцэльнымі ў межах штату. Кожная кангрэсная акруга ЗША мае аднолькавую колькасьць насельніцтва і накіроўвае аднаго прадстаўніка ў Кангрэс<ref>{{спасылка|спасылка=https://www.khanacademy.org/humanities/us-government-and-civics/us-gov-interactions-among-branches/us-gov-congress-the-senate-and-the-house-of-representatives/a/lesson-summary-the-senate-and-the-house-of-representatives|загаловак=The Senate and the House of Representatives: lesson overview (article)|выдавецтва=Khan Academy}}</ref>. Гады выбараў сэнатараў чаргуюцца такім чынам, што толькі адная траціна зь іх выстаўляецца на выбары кожныя два гады<ref>{{спасылка|спасылка=https://www.dw.com/en/us-midterm-election-what-you-need-to-know/a-63656210|загаловак=US midterm election: What you need to know – DW – 11/07/2022|выдавецтва=Deutsche Welle|копія=https://web.archive.org/web/20240216134445/https://www.dw.com/en/us-midterm-election-what-you-need-to-know/a-63656210|дата копіі=02.2024}}</ref>. Кангрэс ЗША зацьвярджае законы фэдэральнага ўзроўню, абвяшчае вайну, зацьвярджае міжнародныя дамовы, валодае «бюджэтнай уладай»<ref>{{спасылка|спасылка=https://usa.usembassy.de/government-legislative.htm|загаловак=The Legislative Branch|выдавецтва=United States Diplomatic Mission to Germany|копія=https://web.archive.org/web/20211115122604/https://usa.usembassy.de/government-legislative.htm|дата копіі=11.2021}}</ref> і можа высоўваць імпічмэнт дзейнаму прэзыдэнту<ref>{{спасылка|спасылка=https://library.thinkquest.org/25673/process.htm|загаловак=The Process for impeachment|выдавецтва=ThinkQuest|копія=https://web.archive.org/web/20130408102119/https://library.thinkquest.org/25673/process.htm|дата копіі=04.2013}}</ref>. Адной з найважнейшых незаканадаўчых функцыяў гэтага органа ёсьць паўнамоцтвы расьсьледаваньня і нагляду за выканаўчай уладай<ref>{{навіна|аўтар=Broder, David S.|спасылка=https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2007/03/16/AR2007031601989.html|загаловак=Congress’s Oversight Offensive|выдавец=The Washington Post|дата публікацыі=03.2007|копія=https://web.archive.org/web/20110501115602/http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2007/03/16/AR2007031601989.html|дата копіі=05.2011}}</ref>. Кангрэсны нагляд звычайна дэлегуецца камітэтам і робіцца дзякуючы паўнамоцтву Кангрэсу выдаваць позвы<ref>{{навіна|аўтар=Ferraro|спасылка=https://www.reuters.com/article/idUSN2518728220070425|загаловак=House committee subpoenas Rice on Iraq|выдавец=Reuters|дата публікацыі=04.2007|копія=https://web.archive.org/web/20210114214442/https://www.reuters.com/article/idUSN2518728220070425|дата копіі=01.2021}}</ref>. Значная частка працы Кангрэсу выконваецца праз сыстэму камітэтаў, кожны зь якіх прызначаецца дзеля пэўнай мэты або функцыі. Уладу ў штатах прадстаўляюць губэрнатары, якія абіраюцца мясцовым насельніцтвам. Фэдэральная судовая ўлада ЗША, судзьдзі якой прызначаюцца прэзыдэнтам пажыцьцёва пры зацьвярджэньні Сэнатам, улучае перадусім [[Вярхоўны суд ЗША]], фэдэральныя апэляцыйныя суды і фэдэральныя акруговыя суды. Найніжэйшым узроўнем у гэтай сыстэме ёсьць фэдэральны акруговы суд, які разглядае ўсе справы, што тычацца «першаснай юрысдыкцыі», то бок фэдэральных статутаў, канстытуцыйнага права або міжнародных дамоваў. Пасьля таго як фэдэральны акруговы суд выдасьць сваю пастанову па справе, яна можа быць аспрэчаная і перададзеная ў фэдэральны апэляцыйны суд. Дванаццаць фэдэральных акругаў судовай сыстэмы ЗША падзяляюць краіну на 12 асобных геаграфічных адміністрацыйных рэгіёнаў дзеля разгляду апэляцыяў. Наступным і найвышэйшым судом у сыстэме ёсьць Вярхоўны суд Злучаных Штатаў<ref>{{кніга|аўтар=Hall, Kermit L.; McGuire, Kevin T.|спасылка=https://books.google.com/books?id=6rWCaMAdUzgC|загаловак=Institutions of American Democracy: The Judicial Branch|выдавецтва=Oxford University Press|год=2005|isbn=978-0-19-988374-5}}</ref><ref>{{кніга|аўтар=U.S. Citizenship and Immigration Services|спасылка=https://books.google.com/books?id=8X1CzvBXHksC&pg=PA4|загаловак=Learn about the United States: Quick Civics Lessons for the Naturalization Test|выдавецтва=Government Printing Office|isbn=978-0-16-091708-0}}</ref><ref>{{кніга|імя=Bryon|прозьвішча=Giddens-White|спасылка=https://books.google.com/books?id=mbZw3bJsWtUC|загаловак=The Supreme Court and the Judicial Branch|выдавецтва=Heinemann Library|год=2005|isbn=978-1-4034-6608-2}}</ref><ref>{{кніга|імя=Charles L.|прозьвішча=Zelden|спасылка=https://archive.org/details/judicialbranchof0000zeld|загаловак=The Judicial Branch of Federal Government: People, Process, and Politics|выдавецтва=ABC-CLIO|год=2007|isbn=978-1-85109-702-9}}</ref><ref>{{спасылка|спасылка=https://www.uscourts.gov/FederalCourts.aspx|загаловак=Federal Courts|выдавецтва=United States Courts}}</ref>. Вярхоўны суд ЗША тлумачыць законы і адмяняе тыя, якія прызнае неканстытуцыйнымі. У сярэднім Вярхоўны суд атрымлівае каля 7000 хадайніцтваў аб выдачы пісьмовага распараджэньня штогод, але задавальняе толькі блізу 80 зь іх<ref>{{спасылка|спасылка=https://www.scotusblog.com/supreme-court-procedure/|загаловак=Supreme Court Procedure|выдавецтва=SCOTUSblog}}</ref>. === Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел === {{Мапа ЗША з штатамі|float=right}} Дзяржава складаецца з 50 [[Штат ЗША|штатаў]], якія зьяўляюцца раўнапраўнымі суб’ектамі фэдэрацыі, і сталічнай [[Вашынгтон (акруга Калюмбія)|фэдэральнай акругі Калюмбія]]. Кожны штат мае сваю [[канстытуцыя|канстытуцыю]], заканадаўчую, выканаўчую і судовую ўлады. Штаты падзяляюцца на [[акругі ЗША|акругі]] (у [[Луізыяна|Луізыяне]] гістарычна склаўся тэрмін «прыход» (''parish''); у [[Аляска (штат)|Алясцы]] ўжываюць тэрмін «бора» (''borough''), — драбнейшыя адміністрацыйныя адзінкі, якія звычайна ня маюць істотных урадавых функцыяў. Найболей вядомай функцыяй графстваў зьяўляецца кіраваньне дзяржаўнымі школамі. Мясцовым жыцьцём населеных пунктаў кіруюць муніцыпалітэты. <center> {| border="0" cellpadding="2" cellspacing="0" |- | valign="top" | {| class="wikitable" |- style="height:32px" | [[Агаё]] | [[Файл:Flag of Ohio.svg|33x22px]] |- style="height:32px" | [[Аёва]] | [[Файл:Flag of Iowa.svg|border|33x22px]] |- style="height:32px" | [[Айдага]] | [[Файл:Flag of Idaho.svg|border|33x22px]] |- style="height:32px" | [[Аклагома]] | [[Файл:Flag of Oklahoma.svg|border|33x22px]] |- style="height:32px" | [[Алабама]] | [[Файл:Flag of Alabama.svg|border|33x22px]] |- style="height:32px" | [[Аляска (штат)|Аляска]] | [[Файл:Flag of Alaska.svg|border|33x22px]] |- style="height:32px" | [[Арканзас]] | [[Файл:Flag of Arkansas.svg|border|33x22px]] |- style="height:32px" | [[Арызона]] | [[Файл:Flag of Arizona.svg|border|33x22px]] |- style="height:32px" | [[Арэгон]] | [[Файл:Flag of Oregon.svg|border|33x22px]] |- style="height:32px" | [[Ваёмінг]] | [[Файл:Flag of Wyoming.svg|border|33x22px]] |- style="height:32px" |} | valign="top" | {| class="wikitable" |- style="height:32px" | [[Вашынгтон (штат)|Вашынгтон]] | [[Файл:Flag of Washington.svg|border|33x22px]] |- style="height:32px" | [[Вірджынія]] | [[Файл:Flag of Virginia.svg|border|33x22px]] |- style="height:32px" | [[Вісконсін]] | [[Файл:Flag of Wisconsin.svg|border|33x22px]] |- style="height:32px" | | [[Вэрмонт]] | [[Файл:Flag of Vermont.svg|border|33x22px]] |- style="height:32px" | [[Гаваі]] | [[Файл:Flag of Hawaii.svg|border|33x22px]] |- style="height:32px" | [[Джорджыя]] | [[Файл:Flag of Georgia (U.S. state).svg|border|33x22px]] |- style="height:32px" | [[Дэлаўэр]] | [[Файл:Flag of Delaware.svg|border|33x22px]] |- style="height:32px" | nowrap |[[Заходняя Вірджынія]] | [[Файл:Flag of West Virginia.svg|border|33x22px]] |- style="height:32px" | [[Іліной]] | [[Файл:Flag of Illinois.svg|border|33x22px]] |- style="height:32px" | [[Індыяна]] | [[Файл:Flag of Indiana.svg|border|33x22px]] |- style="height:32px" |} | valign="top" | {| class="wikitable" |- style="height:32px" | [[Каларада]] | [[Файл:Flag of Colorado.svg|border|33x22px]] |- style="height:32px" | [[Каліфорнія]] | [[Файл:Flag of California.svg|border|33x22px]] |- style="height:32px" | [[Канзас]] | [[Файл:Flag of Kansas.svg|border|33x22px]] |- style="height:32px" | [[Канэктыкут]] | [[Файл:Flag of Connecticut.svg|border|33x22px]] |- style="height:32px" | [[Кентукі]] | [[Файл:Flag of Kentucky.svg|border|33x22px]] |- style="height:32px" | [[Луізыяна]] | [[Файл:Flag of Louisiana.svg|border|33x22px]] |- style="height:32px" | [[Мантана]] | [[Файл:Flag of Montana.svg|border|33x22px]] |- style="height:32px" | [[Масачусэтс]] | [[Файл:Flag of Massachusetts.svg|border|33x22px]] |- style="height:32px" | [[Мізуры (штат)|Мізуры]] | [[Файл:Flag of Missouri.svg|border|33x22px]] |- style="height:32px" | [[Мінэсота]] | [[Файл:Flag of Minnesota.svg|border|33x22px]] |- style="height:32px" |} | valign="top" | {| class="wikitable" |- style="height:32px" | [[Місысыпі (штат)|Місысыпі]] | [[Файл:Flag of Mississippi (1996–2020).svg|border|33x22px]] |- style="height:32px" | [[Мічыган]] | [[Файл:Flag of Michigan.svg|border|33x22px]] |- style="height:32px" | [[Мэн (штат)|Мэн]] | [[Файл:Flag of Maine.svg|border|33x22px]] |- style="height:32px" | nowrap | [[Мэрылэнд]] | [[Файл:Flag of Maryland.svg|border|33x22px]] |- style="height:32px" | [[Нэбраска]] | [[Файл:Flag of Nebraska.svg|border|33x22px]] |- style="height:32px" | [[Нэвада]] | [[Файл:Flag of Nevada.svg|border|33x22px]] |- style="height:32px" | nowrap | [[Нью-Гэмпшыр]] | [[Файл:Flag of New Hampshire.svg|border|33x22px]] |- style="height:32px" | nowrap |[[Нью-Джэрзі]] | [[Файл:Flag of New Jersey.svg|border|33x22px]] |- style="height:32px" | [[Нью-Ёрк (штат)|Нью-Ёрк]] | [[Файл:Flag of New York.svg|border|33x22px]] |- style="height:32px" | [[Нью-Мэксыка]] | [[Файл:Flag of New Mexico.svg|border|33x22px]] |- style="height:32px" |} | valign="top" | {| class="wikitable" |- style="height:32px" | [[Паўднёвая Дакота]] | [[Файл:Flag of South Dakota.svg|border|33x22px]] |- style="height:32px" | nowrap |[[Паўднёвая Караліна]] | [[Файл:Flag of South Carolina.svg|border|33x22px]] |- style="height:32px" | nowrap |[[Паўночная Дакота]] | [[Файл:Flag of North Dakota.svg|border|33x22px]] |- style="height:32px" | nowrap | nowrap |[[Паўночная Караліна]] | [[Файл:Flag of North Carolina.svg|border|33x22px]] |- style="height:32px" | [[Пэнсыльванія]] | [[Файл:Flag of Pennsylvania.svg|border|33x22px]] |- style="height:32px" | nowrap |[[Род-Айлэнд]] | [[Файл:Flag of Rhode Island.svg|border|33x22px]] |- style="height:32px" | [[Тэнэсі]] | [[Файл:Flag of Tennessee.svg|border|33x22px]] |- style="height:32px" | [[Тэхас]] | [[Файл:Flag of Texas.svg|border|33x22px]] |- style="height:32px" | [[Флорыда]] | [[Файл:Flag of Florida.svg|border|33x22px]] |- style="height:32px" | [[Юта]] | [[Файл:Flag of Utah.svg|border|33x22px]] |- style="height:32px" |} |} </center> === Замежныя дачыненьні === [[Файл:Midtown Manhattan Skyline 004 (cropped).jpg|значак|зьлева|Сядзіба [[Арганізацыя Аб’яднаных Нацыяў|ААН]] ад 1952 году месьціцца ў [[Нью-Ёрк]]у. ЗША таксама былі аднымі з стваральнікаў гэтай арганізцыі.]] ЗША маюць шырокую сыстэму замежных дачыненьняў і, паводле стану на 2024 год, другую паводле велічыні дыпляматычную службу ў сьвеце. Краіна ёсьць сталым сябрам [[Рада Бясьпекі ААН|Рады Бясьпекі ААН]]<ref>{{спасылка|спасылка=https://www.un.org/securitycouncil/content/current-members|загаловак=Current Members|выдавецтва=United Nations Security Council}}</ref> і месцам, дзе месьціцца штаб-кватэра [[Арганізацыя Аб’яднаных Нацыяў|ААН]]<ref>{{артыкул|загаловак=United Nations Headquarters Agreement|выданьне=The American Journal of International Law|том=42|старонкі=445—447|год=04.1948|DOI=10.2307/2193692}}</ref>. ЗША ўваходзяць у міжурадавыя арганізацыі [[Група сямі|G7]]<ref>{{спасылка|спасылка=https://www.cfr.org/backgrounder/where-g7-headed|загаловак=Where is the G7 Headed?|выдавецтва=Council on Foreign Relations|дата публікацыі=06.2022|копія=https://web.archive.org/web/20220718145403/https://www.cfr.org/backgrounder/where-g7-headed|дата копіі=07.2022}}</ref>, [[Група дваццаці|G20]]<ref>{{спасылка|спасылка=https://www.state.gov/the-united-states-and-g20-building-a-more-peaceful-stable-and-prosperous-world-together/|загаловак=The United States and G20: Building a More Peaceful, Stable, and Prosperous World Together|выдавецтва=United States Department of State|дата публікацыі=07.2022}}</ref> і [[Арганізацыя эканамічнага супрацоўніцтва і разьвіцьця|АЭСР]]<ref>{{спасылка|спасылка=https://www.oecd.org/about/members-and-partners/|загаловак=Our global reach|выдавецтва=OECD}}</ref>. Амаль усе краіны маюць у ЗША амбасады, а многія таксама консульствы ці афіцыйныя прадстаўніцтвы. Аналягічна, амаль усе дзяржавы трымаюць афіцыйныя дыпляматычныя місіі ў Злучаных Штатах, за выключэньнем [[Іран]]у, [[Карэйская Народна-Дэмакратычная Рэспубліка|КНДР]]<ref>{{навіна|аўтар=Oliver, Alex; Graham, Euan|спасылка=https://www.bbc.com/news/world-asia-42351336|загаловак=Which are the countries still talking to North Korea?|выдавец=BBC News|дата публікацыі=12.2017}}</ref> і [[Бутан]]у<ref>{{навіна|аўтар=Ferraro, Matthew F.|спасылка=https://thediplomat.com/2014/12/the-case-for-a-stronger-bhutanese-american-relationship/|загаловак=The Case for Stronger Bhutanese-American Ties|выдавец=The Diplomat|дата публікацыі=12.2014}}</ref>. Не хважаючы на тое, што Тайвань ня мае афіцыйных дыпляматычных дачыненьняў з ЗША, але краіны падтрымліваюць паміж сабою шчыльныя неафіцыйныя сувязі<ref>{{спасылка|спасылка=https://www.scmp.com/news/china/diplomacy/article/3194126/us-will-continue-strengthen-unofficial-ties-taiwan-vice|загаловак=US will continue to strengthen 'unofficial ties' with Taiwan, says Harris|выдавецтва=South China Morning Post|дата публікацыі=09.2022}}</ref>. Злучаныя Штаты рэгулярна надаюць [[Тайвань|Тайваню]] вайсковую тэхніку дзеля стрымліваньня магчымай кітайскай агрэсіі<ref>{{навіна|аўтар=Ruwitch, John|спасылка=https://www.npr.org/2020/09/22/915818283/formal-ties-with-u-s-not-for-now-says-taiwan-foreign-minister|загаловак=Formal Ties With U.S.? Not For Now, Says Taiwan Foreign Minister|выдавец=NPR|дата публікацыі=09.2020}}</ref>. Геапалітычная ўвага краіны ўсё больш скіроўваецца на Інда-Ціхаакіянскі рэгіён, дзе ЗША далучыліся да [[Чатырохбаковы дыялёг у сфэры бясьпекі|Чатырохбаковага дыялёгу ў сфэры бясьпекі]] і [[АУКУС]]<ref>{{спасылка|аўтар=Saaliq, Sheikh|спасылка=https://apnews.com/article/india-quad-rubio-1c7426e104b7663ed01a727f943c9715|загаловак=Quad ministers announce new Indo-Pacific initiatives on maritime security and energy|выдавецтва=Associated Press|дата публікацыі=26.05.2026}}</ref><ref>{{спасылка|аўтар=Li, Wentong|спасылка=https://www.thediplomaticaffairs.com/2025/12/05/aukus-and-the-reconfiguration-of-indo-pacific-security-an-analysis-of-the-trilateral-security-partnership/|загаловак=AUKUS and the Reconfiguration of Indo-Pacific Security: An Analysis of the Trilateral Security Partnership|выдавецтва=thediplomaticaffairs.com|дата публікацыі=05.12.2025}}</ref>. ЗША маюць асаблівыя дачыненьні зь [[Вялікабрытанія]]й і моцныя сувязі з [[Канада]]ю<ref>{{спасылка|спасылка=https://fas.org/sgp/crs/row/96-397.pdf|загаловак=Canada–U.S. Relations|выдавецтва=Congressional Research Service|дата публікацыі=09.2010|копія=https://web.archive.org/web/20200113064224/https://fas.org/sgp/crs/row/96-397.pdf|дата копіі=01.2020}}</ref>, [[Аўстралія]]й<ref>{{кніга|аўтар=Vaughn, Bruce|загаловак=Australia: Background and U.S. Relations|выдавецтва=Congressional Research Service}}</ref>, [[Новая Зэляндыя|Новай Зэляндыяй]]<ref>{{спасылка|спасылка=https://fas.org/sgp/crs/row/RL32876.pdf|загаловак=New Zealand: Background and Bilateral Relations with the United States|выдавецтва=Congressional Research Service|дата публікацыі=05.2011|копія=https://web.archive.org/web/20210122111903/https://fas.org/sgp/crs/row/RL32876.pdf|дата копіі=01.2021}}</ref>, [[Філіпіны|Філіпінамі]]<ref>{{спасылка|спасылка=https://fas.org/sgp/crs/row/RL33233.pdf|загаловак=The Republic of the Philippines and U.S. Interests|выдавецтва=Congressional Research Service|дата публікацыі=01.2011|копія=https://web.archive.org/web/20210813201651/https://fas.org/sgp/crs/row/RL33233.pdf|дата копіі=08.2021}}</ref>, [[Японія]]й<ref>{{спасылка|спасылка=https://fas.org/sgp/crs/row/RL33436.pdf|загаловак=Japan-U.S. Relations: Issues for Congress|выдавецтва=Congressional Research Service|дата публікацыі=06.2011|копія=https://web.archive.org/web/20200113063914/https://fas.org/sgp/crs/row/RL33436.pdf|дата копіі=01.2020}}</ref>, [[Рэспубліка Карэя|Рэспублікай Карэяй]]<ref>{{спасылка|спасылка=https://fas.org/sgp/crs/row/R41481.pdf|загаловак=U.S.–South Korea Relations: Issues for Congress|выдавецтва=Congressional Research Service|дата публікацыі=07.2011|копія=https://web.archive.org/web/20200113064241/https://fas.org/sgp/crs/row/R41481.pdf|дата копіі=01.2020}}</ref>, [[Ізраіль|Ізраілем]]<ref>{{спасылка|спасылка=https://fas.org/sgp/crs/mideast/RL33476.pdf|загаловак=Israel: Background and U.S. Relations|выдавецтва=Congressional Research Service|дата публікацыі=07.2014|копія=https://web.archive.org/web/20190305033453/https://fas.org/sgp/crs/mideast/RL33476.pdf|дата копіі=03.2019}}</ref> і шэрагам краінаў [[Эўрапейскі Зьвяз|Эўрапейскага Зьвязу]], як то з [[Францыя]]й, [[Італія]]й, [[Нямеччына]]й, [[Гішпанія]]й і [[Польшча]]й<ref>{{спасылка|спасылка=https://www.state.gov/u-s-relations-with-poland/|загаловак=U.S. Relations With Poland|выдавецтва=State.gov|дата публікацыі=01.2021}}</ref>. ЗША цесна супрацоўнічаюць з сваімі хаўрусьнікамі па [[Арганізацыя Паўночнаатлянтычнай дамовы|НАТО]] ў пытаньнях вайсковай і нацыянальнай бясьпекі, а таксама з краінамі Амэрыкі праз [[Арганізацыя амэрыканскіх дзяржаваў|Арганізацыю амэрыканскіх дзяржаваў]] і Пагадненьне аб свабодным гандлі паміж ЗША, Мэксыкай і Канадай. ЗША ажыцьцяўляюць поўную міжнародную абарончую юрысдыкцыю і адказнасьць за [[Мікранэзія|Мікранэзію]], [[Маршалавы астравы]] і [[Палаў]] праз Пагадненьне аб свабоднай асацыяцыі. Краіна ўсё больш разьвівае стратэгічнае супрацоўніцтва зь [[Індыя]]й<ref>{{спасылка|спасылка=https://bidenwhitehouse.archives.gov/wp-content/uploads/2022/02/U.S.-Indo-Pacific-Strategy.pdf|загаловак=INDO- PACIFIC STRATEGY OF THE UNITED STATES|выдавецтва=White House}}</ref>, у той час як ейныя дачыненьні з [[Кітай|Кітаем]] паступова пагаршаюцца<ref>{{спасылка|аўтар=Bala, Sumathi|спасылка=https://www.cnbc.com/2023/03/28/us-china-ties-on-dangerous-path-with-no-trust-on-both-sides-roach-cohen.html|загаловак=U.S.-China relations are going downhill with 'no trust' on either side, Stephen Roach says|выдавецтва=CNBC|дата публікацыі=03.2023}}</ref>. Пачынаючы з 2014 году, ЗША сталі ключавым хаўрусьнікам [[Украіна|Украіны]]<ref>{{навіна|аўтар=Rumer, Eugene; Sokolsky, Richard|спасылка=https://carnegieendowment.org/research/2019/06/thirty-years-of-us-policy-toward-russia-can-the-vicious-circle-be-broken?lang=en|загаловак=Thirty Years of U.S. Policy Toward Russia: Can the Vicious Circle Be Broken?|выдавец=Carnegie Endowment for International Peace|дата публікацыі=06.2019}}</ref><ref>{{спасылка|аўтар=Macias, Amanda|спасылка=https://www.cnbc.com/2022/06/17/russia-ukraine-war-summary-of-weapons-us-has-given-to-ukraine.html|загаловак=Here’s a look at the $5.6 billion in firepower the U.S. has committed to Ukraine in its fight against Russia|выдавецтва=CNBC|дата публікацыі=06.2022}}</ref>. ==== Беларуска-амэрыканскія дачыненьні ==== Злучаныя Штаты прызналі незалежнасьць Беларусі 25 сьнежня 1991 году. Пасьля таго, як абедзьве краіны ўсталявалі дыпляматычныя стасункі, у Менску 31 студзеня 1992 году было афіцыйна адкрытая амбасада ЗША. Першы амбасадар ЗША ў Беларусі Дэйвід Сўорц прыступіў да выкананьня сваіх абавязкаў 25 жніўня 1992 году і завяршыў тэрмін сваіх паўнамоцтваў у студзені 1994 году. Наступнымі амбасадарамі ЗША ў Беларусі былі Кенэт Ялавіц, Дэніел Спэкгард, Майкл Козак і Джордж Крол. 21 ліпеня 2006 году прэзыдэнт Джордж Буш рэкамэндаваў на пасаду амбасадара ЗША ў Беларусі Карэн Ст’юарт. Яна прыбыла ў Менск 18 верасьня 2006 году і працавала там да 2008 году, калі беларускі ўрад у аднабаковым парадку ўвёў абмежаваньні на колькасьць амэрыканскіх дыпляматаў і вымусіў ЗША адклікаў зь Беларусі свайго амбасадара. Абедзьве краіны абмяняліся афіцыйнымі візытамі на найвышэйшым узроўні: [[Станіслаў Шушкевіч]], тагачасны Старшыня Вярхоўнага Савета Рэспублікі Беларусь, сустрэўся ў Вашынгтоне з прэзыдэнтам [[Біл Клінтан|Білам Клінтанам]] у ліпені 1993 году, а прэзыдэнт ЗША наведаў Беларусь 15 студзеня 1994 году. === Узброеныя сілы === [[Файл:2ID Recon Baghdad.jpg|значак|Амэрыканскія жаўнеры ў [[Багдад]]зе.]] Узброеныя сілы Злучаных Штатаў складаюцца з: * Марской пяхоты * Сухапутных сілаў * Ваенна-марскіх сілаў * Ваенна-паветраных сілаў * Берагавой аховы Колькасьць на красавік 2007 году — 1 426 700 чалавек рэгулярнага войска, 1 458 500 чалавек у рэзэрве. Бюджэт 2007 году — $553 млрд. ЗША ўдзельнічае ў абаронным блёку [[Арганізацыя Паўночнаатлянтычнай дамовы|НАТО]], бярэцца ўдзел у хаўрусных міратворчых і антытэрарыстычных апэрацыях ([[Кувэйт]], [[Югаславія]], [[Аўганістан]], [[Ірак]]). У 2021 годзе на вайсковы бюджэт ЗША прыпала 40% сусьветных выдаткаў на войска<ref>{{Навіна|аўтар=|загаловак=Экспэрт: ЗША страцілі поўнае дамінаваньне ў сусьветнай эканоміцы, таму разьвязваюць гандлёвыя войны|спасылка=https://blr.belta.by/world/view/ekspert-zsha-stratsili-pounae-daminavanne-u-susvetnaj-ekanomitsy-tamu-razvjazvajuts-gandlevyja-vojny-120971-2022/|выдавец=[[Беларускае тэлеграфнае агенцтва]]|дата публікацыі=24 кастрычніка 2022|дата доступу=25 кастрычніка 2022}}</ref>. === Праваахоўныя органы === * [[Цэнтральная разьведвальная ўправа|ЦРУ]] (Цэнтральнае разьведвальнае ўпраўленьне) * [[Фэдэральнае бюро расьсьледаваньняў|ФБР]] (Фэдэральнае бюро расьсьледаваньняў) * [[Управа па барацьбе з наркотыкамі]] Па стане на 2007 год у турмах ЗША заставалася 2 323 000 чалавек, гэта каля 1% ад усяго насельніцтва краіны. Са зьняволеных 2,77 адсоткі лацінаамэрыканцы, 6,66 адсоткі — афраамэрыканцы. Для таго, каб пасадзіць у турмы, у 2007 годзе, было затрачана 49 млрд доляраў ЗША, да 2011 году выдаткі дасягнулі прыкладна $74 млрд. == Эканоміка == [[Файл:United States Export Treemap (2011).png|значак|зьлева|Мапа экспарту ЗША ў 2011 годзе. ЗША зьяўляецца другой краінай у сьвеце паводле экспарту.]] Эканоміка Злучаных Штатаў абапіраецца на [[капіталізм|капіталістычныя]] прынцыпы і падсілкоўваецца багатымі [[карысныя выкапні|прыроднымі рэсурсамі]] і высокай прадукцыйнасьцю. Паводле зьвестак [[Міжнародны валютны фонд|Міжнароднага валютнага фонду]], СУП ЗША складае $20,9 трлн<ref name="СУПППЗ2020"/><ref name="the balance">{{спасылка|аўтар=Amadeo K.|url=https://www.thebalance.com/world-s-largest-economy-3306044|загаловак=Largest Economies in the World|выдавец=the balance|мова=en|дата публікацыі=21 ліпеня 2020}}</ref>. Нацыянальны СУП паводле парытэту пакупніцкай здольнасьці быў прыкладна на 9% большым у параўнаньні з [[Эўрапейскі Зьвяз|Эўрапейскім зьвязам]], насельніцтва якога больш на 62% за насельніцтва Злучаных Штатаў. Паводле Сусьветнага банку, намінальны СУП ЗША ацэньваецца ў $ 21,4 трлн па стане на 2019 год, што на траціну больш за паказчык Эўрапейскага зьвязу<ref name="the balance"/>. З 1983 па 2008 гады рэальны гадавы рост СУП складаў 3,3%, што больш у параўнаньні зь сярэднім паказчыкам астатніх краінаў [[G7]], які маюць каля 2,3%<ref>[https://web.archive.org/web/20140512123918/http://www.hoover.org/publications/policy-review/article/123566 The Mismeasure of Inequality]. Policy Review.</ref>. Краіна займае дзявятае месца ў сьвеце па намінальным СУП на душу насельніцтва. [[Амэрыканскі даляр|Даляр ЗША]] зьяўляецца асноўнай рэзэрвовай валютай у сьвеце<ref>[http://www.imf.org/external/np/sta/cofer/eng/cofer.pdf Currency Composition of Official Foreign Exchange Reserves]. International Monetary Fund.</ref>. Злучаныя Штаты ўважаюцца за найбуйнейшага імпартэра тавараў і другога паводле велічыні экспартэра, не зважаючы на тое, што экспарт на душу насельніцтва зьяўляецца адносна нізкімі. У 2010 годзе агульны гандлёвы дэфіцыт ЗША складаў $635 млн<ref name="greyhill">[http://greyhill.com/trade-statistics Trade Statistics]. Greyhill Advisors.</ref>. [[Канада]], [[Кітай]], [[Мэксыка]], [[Японія]] й [[Нямеччына]] ёсьць галоўнымі гандлёвымі партнэрамі краіны<ref>[http://www.census.gov/foreign-trade/top/dst/current/balance.html Top Ten Countries with which the U.S. Trades]. U.S. Census Bureau.</ref>. У 2010 годзе [[нафта]] была найбуйнейшай імпартным таварам, у той час як транспартнае абсталяваньне зьяўлялася найбуйнейшым экспартным таварам<ref name="greyhill"/>. Кітай зьяўляецца найбуйнейшым замежным трымальнікам дзяржаўнага доўгу ЗША<ref>[https://web.archive.org/web/20120411202257/http://www.csmonitor.com/USA/Politics/DC-Decoder/2011/0204/National-debt-Whom-does-the-US-owe National debt: Whom does the US owe?]. The Christian Science Monitor.</ref>. Паводле справаздачы Міжнароднага энэргетычнага агенцтва (Парыж, Францыя), у ліпені 2013 году здабыча вуглевадародаў у ЗША перасягнула 22 млн [[Барэль|бочак]] (3,498 млрд літраў) за дзень у сувязі з распрацоўкай [[лупняк]]овых радовішчаў Бакен у [[Паўночная Дакота|Паўночнай Дакоце]] і Ігл-Форд у Тэхасе. У выніку ЗША выперадзілі Расею па нафтаздабычы і занялі 2-е месца ў сьвеце пасьля [[Саудаўская Арабія|Саудаўскай Арабіі]]. Рост нафтаздабычы з лупнякоў у ЗША ў наступныя гады істотна абнізіў цэны на нафту на сусьветным рынку, бо дагэтуль ЗША працяглы час былі аднымі з найбольшых імпартэраў нафты ў сьвеце<ref>{{Артыкул|аўтар=|загаловак=ЗША апярэджваюць Расею па нафтаздабычы|спасылка=http://zviazda.by/be/news/20131004/1380836769-hronika-aposhnih-padzey|выданьне=[[Зьвязда]]|тып=газэта|год=4 кастрычніка 2013|нумар=187 (27552)|старонкі=[http://zviazda.by/sites/default/files/pdf/2013/10/1380836712_1.pdf 1]|issn=1990-763x}}</ref>. У 2009 годзе прыватны сэктар, паводле ацэнак, складаў 86,4% ад эканомікі, з улікам фэдэральнай урадавай дзейнасьці ў 4,3% і дзйнасьці органаў мясцовага самакіраваньня і ўрадаў штатаў у 9,3%<ref>[http://greyhill.com/gdp-by-industry/ GDP by Industry]. Greyhill Advisors.</ref>. Не зважаючы на тое, што эканоміка краіны дасягнула постіндустрыяльнага ўзроўню разьвіцьця й ягоныя сэктары паслуг складаюць 67,8% ад СУП, Злучаныя Штаты па-ранейшаму трымаюць званьне буйной індустрыяльнай дзяржавы<ref name="usinfo-usa-economy">[https://web.archive.org/web/20080312123609/http://usinfo.state.gov/products/pubs/economy-in-brief/page3.html USA Economy in Brief]. U.S. Dept. of State, International Information Programs.</ref>. [[Хімічная прамысловасьць]] ёсьць асноўнай сфэрай прамысловасьці ў ЗША<ref>[http://www.census.gov/compendia/statab/2009/tables/09s0964.xls Table 964—Gross Domestic Product in Current and Real (2000) Dollars by Industry: 2006]. U.S. Census Bureau.</ref>. Злучаныя Штаты ёсьць трэцім паводле велічыні вытворцам нафты ў сьвеце, а таксама ейным найбуйнейшым імпартэрам. ЗША ёсьць галоўным у сьвеце вытворцам [[электрычнасьць|электрычнай]] і [[ядзерная энэргія|ядзернай энэргіі]], а таксама вырабніцтва [[звадкаваны прыродны газ|звадкаванага прыроднага газу]], [[серка|серы]], [[фасфаты|фасфатаў]] і солі. У 2023 годзе на [[Атамная электрастанцыя|атамныя электрастанцыі]] прыпадала 19,6 % вытворчасьці [[Электраэнэргія|электраэнэргіі]] ў ЗША<ref>{{Навіна|аўтар=[[Георгі Грыц]]|загаловак=Генэрацыя выгады, або Навошта краінам свае АЭС|спасылка=https://blr.belta.by/comments/view/generatsyja-vygady-abo-navoshta-krainam-svae-aes-3297/|выдавец=[[Беларускае тэлеграфнае агенцтва]]|дата публікацыі=13 лістапада 2023|дата доступу=14 лістапада 2023}}</ref>. Акрамя таго іншымі асноўнымі галінамі прамысловасьці ёсьць [[мэталюргія]], [[машынабудаваньне]], аэракасьмічная, электронная, харчовая і вайсковая прамысловасьці. У гэты ж час на [[сельская гаспадарка|сельскую гаспадарку]] прыходзіцца крыху менш за 1% СУП<ref name="usinfo-usa-economy"/> аднак Злучаныя Штаты ўважаюцца за найбуйнейшага ў сьвеце вытворцу [[кукуруза|кукурузы]] і [[Соя культурная|соевых бабоў]]<ref>[https://web.archive.org/web/20080112182404/http://www.grains.org/page.ww?section=Barley,+Corn+%26+Sorghum&name=Corn Corn]. U.S. Grains Council.</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20080316060234/http://www.worldwatch.org/node/5442 Soybean Demand Continues to Drive Production]. Worldwatch Institute.</ref>. Разам з тым для ЗША характэрныя высокі зьнешні доўг, вялікія карпаратыўныя даўгі і запазычанасьці па [[іпатэка|іпатэцы]], нізкі ўзровень ашчаджэньняў, падзеньне кошту на нерухомасьць, то бок праблема інвэставаньня, вялікі плацёжны дэфіцыт. Узровень беспрацоўя — 9,5% (травень 2009). Асноўныя сэктары: сельская гаспадарка (0,9%), прамысловасьць (20,6%), сфэра паслуг (78,5%). === Навука і тэхналёгіі === [[Файл:Aerial view of Silicon Valley.jpg|значак|[[Крамянёвая даліна]] ў [[Каліфорнія|Каліфорніі]] ёсьць найбуйнейшым і вядучым цэнтрам тэхналёгіяў і інавацыяў у сьвеце<ref>{{навіна|спасылка=https://www.bbc.com/news/technology-33546194|загаловак=Silicon Valley: 'Centre of the universe' - but for how long?|выдавец=BBC News|дата публікацыі=07.2015}}</ref><ref>{{навіна|аўтар=Cellan-Jones, Rory|спасылка=https://www.bbc.com/news/technology-51412210|загаловак=Tech Tent - has Silicon Valley still got it?|выдавец=BBC|дата публікацыі=02.2020}}</ref>.]] З канца XIX стагодзьдзя ЗША ўважаюцца за лідэра тэхналягічных інавацыяў, а зь сярэдзіны XX стагодзьдзя яшчэ і навуковых дасьледаваньняў<ref>{{спасылка|аўтар=Mowery, David|спасылка=https://www.bbvaopenmind.com/en/articles/technological-change-and-the-evolution-of-the-u-s-national-innovation-system-1880-1990/|загаловак=Technological Change and the Evolution of the U.S. "National Innovation System", 1880-1990|выдавецтва=OpenMind|копія=https://web.archive.org/web/20220127224449/https://www.bbvaopenmind.com/en/articles/technological-change-and-the-evolution-of-the-u-s-national-innovation-system-1880-1990/|дата копіі=01.2022}}</ref>. Мэтады вытворчасьці ўзаемазаменных дэталяў і стварэньне індустрыі [[варштат]]аў дазволілі разгарнуць маштабную вытворчасьць амэрыканскіх спажывецкіх тавараў у канцы XIX стагодзьдзя. Да пачатку XX стагодзьдзя электрыфікацыя фабрык, укараненьне [[канвэер]]най лініі і [[аўтаматызацыя|аўтаматызацыі]] агулам сфармавалі сыстэму масавай вытворчасьці. У XXI стагодзьдзі ЗША застаюцца адной з наймацнейшых навуковых дзяржаваў сьвету, хоць [[Кітай]] стаў буйным канкурэнтам у многіх галінах<ref>{{спасылка|спасылка=https://www.science.org/content/article/u-s-science-no-longer-leads-world-here-s-how-top-advisers-say-nation-should-respond|загаловак=U.S. science no longer leads the world. Here’s how top advisers say the nation should respond|выдавецтва=www.science.org}}</ref>. ЗША маюць найвялікшыя ў сьвеце выдаткі на навуковыя дасьледаваньні і распрацоўкі<ref>{{спасылка|аўтар=Desjardins, Jeff|спасылка=https://www.weforum.org/agenda/2018/12/how-much-countries-spend-on-r-d/|загаловак=Innovators wanted: these countries spend the most on R&D|выдавецтва=www.weforum.org|дата публікацыі=12.2018}}</ref> і займаюць дзявяты радок паводле іхняй дзелі ў ВУП<ref>{{спасылка|аўтар=Fleming, Sean|спасылка=https://www.weforum.org/agenda/2020/11/countries-spending-research-development-gdp/|загаловак=These countries spend the most on research and development|выдавецтва=www.weforum.org|дата публікацыі=11.2020}}</ref>. У 2022 годзе краіна была другой у сьвеце пасьля Кітаю паводле колькасьці апублікаваных навуковых артыкулаў<ref>{{спасылка|спасылка=https://www.scimagojr.com/countryrank.php?order=itp&ord=desc&year=2020|загаловак=SJR – International Science Ranking|выдавецтва=Scimagojr.com}}</ref>. У 2021 годзе ЗША займалі трымалі другое месца (таксама пасьля Кітаю) паводле колькасьці нададзеных [[патэнт]]ных заявак і трэці радок паводле заявак на таварныя знакі і практычнае прамысловае ўкараненьне пасьля Кітаю і [[Нямеччына|Нямеччыны]]<ref>{{кніга|аўтар=World Intellectual Property Organization.|спасылка=https://www.wipo.int/publications/en/details.jsp?id=4571&plang=EN|загаловак=World Intellectual Property Indicators 2021|выдавецтва=World Intellectual Property Organization (WIPO)|год=2021|isbn=978-92-805-3329-3}}</ref>. У 2025 годзе<ref>{{спасылка|спасылка=https://www.wipo.int/gii-ranking/en/united-states-of-america|загаловак=GII Innovation Ecosystems & Data Explorer 2025|выдавецтва=WIPO}}</ref> ЗША занялі трэцяе месца пасьля [[Швайцарыя|Швайцарыі]] і [[Швэцыя|Швэцыі]] ў [[Глябальны індэкс інавацыяў|Глябальным індэксе інавацыяў]]. Краіна лічыцца сусьветным лідэрам у распрацоўцы тэхналёгіяў [[штучны інтэлект|штучнага інтэлекту]]<ref>{{спасылка|спасылка=https://hai.stanford.edu/news/global-ai-power-rankings-stanford-hai-tool-ranks-36-countries-ai|загаловак=Global AI Power Rankings: Stanford HAI Tool Ranks 36 Countries in AI|выдавецтва=hai.stanford.edu|дата публікацыі=11.2024}}</ref>. У 2023 годзе ЗША былі прызнаныя за другую найбольш тэхналягічна разьвітую краінай сьвету пасьля [[Рэспубліка Карэя|Рэспублікі Карэі]] паводле часопісу [[Global Finance]]<ref>{{спасылка|аўтар=Getzoff, Marc|спасылка=https://gfmag.com/data/non-economic-data/most-advanced-countries-in-the-world/|загаловак=Most Technologically Advanced Countries In The World 2023|выдавецтва=Global Finance Magazine|дата публікацыі=12.2023}}</ref>. == Дэмаграфія == {{Глядзіце таксама|Greencard}} [[Файл:Census-2000-Data-Top-US-Ancestries-by-County.svg|міні|290пкс|Найбуйнейшыя групы паводле паходжаньня па акругах у 2000 годзе.]] Згодна са зьвесткамі Бюро перапісу насельніцтва ЗША насельніцтва краіны цяпер складае амаль 318,5 млн чалавек<ref>[http://www.census.gov/population/www/popclockus.html U.S. POPClock Projection]. U.S. Census Bureau.</ref>, уключаючы 11,2 млн нелегальных імігрантаў. Насельніцтва ЗША павялічылася амаль у чатыры разы за XX стагодзьдзе, ад прыкладна 76 мільёнаў у 1900 годзе да сёньняшняга паказчыку<ref>[http://www.census.gov/prod/2005pubs/06statab/pop.pdf Statistical Abstract of the United States]. United States Census Bureau. 2005.</ref>. Злучаная Штаты ёсьць трэцяй самай населенай краінай у сьвеце, пасьля [[Кітай|Кітаю]] і [[Індыя|Індыі]], аднак ЗША ўважаюцца адзінаю буйной прамыслова разьвітай краінай, у якой прагназуецца значнае павелічэньне колькасьці насельніцтва<ref>[https://web.archive.org/web/20070604165856/http://www.prcdc.org/summaries/uspopperspec/uspopperspec.html Executive Summary: A Population Perspective of the United States]. Population Resource Center.</ref>. Самым густанаселеным штатам ёсьць [[Каліфорнія]] з насельніцтвам у 36 893 799 чалавек. Паводле Бюро перапісу, самы хуткі рост насельніцтва з 1990 па 2000 год назіраўся ў штатах [[Нэвада]] (66,3%), [[Арызона]] (40%) і [[Каларада]] (30,6%). Злучаныя Штаты маюць вельмі разнастайнае насельніцтва, то бок налічваецца 31 этнічная група паводле паходжаньня, у якія ўваходзяць больш за мільён жыхароў<ref name="ancestry">[http://www.census.gov/prod/2004pubs/c2kbr-35.pdf Ancestry 2000]. U.S.Census Bureau.</ref>. Нямецкія амэрыканцы ўважаюцца за найвялікшую этнічную групу, у іхных шэрагах налічваецца больш за 50 мільёнаў чалавек. Другой паводле велічыні зьяўляюцца ірляндзкія амэрыканцы (каля 35 млн), наступныя — амэрыканцы мэксыканскага паходжаньня (каля 31 млн) і ангельскія амэрыканцы (каля 27 млн). Іншыя буйныя групы эўрапейскага паходжаньня ўключаюць у сябе італьянцаў, швэдаў, фінаў і палякаў, пры гэтым усе зь пералічаных этнасаў, як правіла, гістарычна сканцэнтраваныя ў тым ці іншым рэгіёне. Прыбыцьцё прадстаўнікоў этнасаў эўрапейскага паходжаньня мае даўнюю гісторыю, сыходзячы часьцяком у ХІХ або нават XVIII стагодзьдзі, некаторыя з іхніх сьвятаў укараніліся ў агульнаамэрыканскай культуры (напрыклад, [[дзень сьвятога Патрыка]]). Прыкладна адна дзясятая ад насельніцтва ЗША вядзе паходжаньне ад пурытанаў — першых эўрапейскіх насельнікаў сучаснае тэрыторыі ЗША. З канца ХІХ стагодзьдзя з эканамічных прычынаў узьнікае [[беларусы ў ЗША|беларуская дыяспара]], якая папаўняецца ў сярэдзіне наступнага стагодзьдзя дзякуючы эміграцыі антысавецкай інтэлігенцыі; дзякуючы ёй была разгорнутая параўнальна актыўная культурная дзейнасьць, у прыватнасьці, беларусы былі прызнаныя ў рамках Акту аб паняволеных народах. Першай асобай беларускага паходжаньня, якая адзначылася вядомай дзейнасьцю ў ЗША, быў [[Тадэвуш Касьцюшка]], які пэўны час удзельнічаў у незалежніцкім руху ЗША. [[Файл:Median Age by County 2022.webp|значак|зьлева|Мэдыяльны ўзрост у ЗША паводле акругоў на 2022 год: {{Легенда|#007A67|46 і болей}} {{Легенда|#009787|Ад 43 да 45,9}} {{Легенда|#00B2A4|Ад 39 да 42,9}} {{Легенда|#80D2C9|Ад 35 да 39,9}} {{Легенда|#E6F4F7|34,9 і меней}} ]] Белыя амэрыканцы ёсьць самай вялікай расавай групай. [[Афраамэрыканцы]] ёсьць найбуйнейшай у краіне расавай меншасьцю і трэцяй паводле велічыні групай паводле паходжаньня<ref name="ancestry"/>. Амэрыканцы азіяцкага паходжаньня ўважаюцца за другую паводле велічыні расавую меншасьцю краіны. Трыма найбуйнейшымі азіяцкімі амэрыканскімі этнічнымі групамі лічацца амэрыканцы кітайскага паходжаньня, філіпінскія амэрыканцы і амэрыканцы індыйскага паходжаньня<ref name="ancestry"/>. Амэрыканцы індзейскага паходжаньня дагэтуль ёсьць прыкметнай часткай насельніцтва ва ўсходніх штатах, па ўсёй краіне яны маюць рэзэрвацыі — своеасаблівую форму мясцовай аўтаноміі. У Алясцы пражываюць [[эскімосы]] й [[алеуты]] — апошнія адзначаюцца значнай дзельлю ахрышчаных у маскоўскае праваслаўе, атрыманае празь дзейнасьць расейскіх даамэрыканскіх калянізатараў. У 2012 фінансавым годзе больш за адзін мільён імігрантаў атрымалі правы на законнае пражываньне ў краіне, пры гэтым большасьць зь іх атрымалі правы згодна з праграмай узьяднаньня сем’яў. З гістарычных прычынаў моваю большасьці насельніцтва, а таксама моваю міжнацыянальнае камунікацыі краіны стала [[ангельская мова]]. Ангельская мова ёсьць роднай для абсалютнае большасьці неангельскага эўрапейскага насельніцтва ЗША (за выключэньнем мігрантаў цяперашняга часу), гэтая ж мова дэ-факта мае статус дзяржаўнай (аднак заканадаўча панятак аб дзяржаўнай мове адсутнічае). На 2022 год у ЗША налічвалася звыш 4-х млн чалавек (1,2% насельніцтва), якія прымалі абязбольвальнікі ад [[гераін]]авай ломкі<ref>{{Артыкул|аўтар=Алена Кравец.|загаловак=Ключ, які «адкрываў» краіны|спасылка=https://zviazda.by/be/news/20220926/1664198354-yak-z-dapamogay-narkotykau-eurapeyskiya-ulady-zmyanyali-hod-gistoryi|выданьне=[[Зьвязда]]|тып=газэта|год=27 верасьня 2022|нумар=[https://zviazda.by/be/number/189-29811 189 (29811)]|старонкі=[https://zviazda.by/sites/default/files/27ver-2022-10.pdf 11]|issn=1990-763x}}</ref>. === Мовы === {{Асноўны артыкул|Амэрыканскі варыянт ангельскай мовы}} 1 сакавіка 2025 году прэзыдэнт [[Дональд Трамп]] падпісаў указ пра прызнаньне ангельскай мовы дзяржаўнай мовай у краіне. Да гэтага ў ЗША за ўсю іхную гісторыю ніколі не было дзяржаўнай мовы, зацьверджанай на фэдэральным узроўні. На рэгіянальным узроўні ангельская прызнана афіцыйнай мовай у 32 з 50 штатаў. Паводле зьвестак ураду за 2019 год, амаль 68 мільёнаў жыхароў ЗША гаварылі ў сябе дома не па-ангельску. Відавочная большасьць зь іх гаварылі на гішпанскай мове: іх колькасьць ацэньваецца звыш 40 мільёнаў<ref>[https://www.bbc.com/russian/articles/cq6y744j6e1o Трамп своим указом объявил официальным языком США английский. До сих пор у США официального языка не было]{{ref-ru}}</ref>. === Рэлігія === Першая папраўка да Канстытуцыі ЗША гарантуе свабоду веравызнаньня і забараняе кангрэсу прымаць законы, якія будуць тычацца рэлігійных справаў. [[Хрысьціянства]] на сёньняшні дзень ёсьць найбольш распаўсюджанай рэлігіяй, якая практыкуецца ў краіне, але вызнаюцца, таксама, і іншыя рэлігіі. Паводле апытаньня 2013 году 56% амэрыканцаў заявілі, што рэлігія адыгрывае «вельмі важную ролю ў іхным жыцьці», значна больш высокую лічбу, чым у любой іншай разьвітой краіне<ref>[http://www.gallup.com/poll/1690/Religion.aspx#1 Religion]. Gallup.</ref>. У 2009 годзе паводле апытаньня [[інстытут Гэлапа|інстытуту Гэлапа]] 42% амэрыканцаў заявілі, што яны наведваюць царкву штотыдзень або амаль штотыдзень, гэтыя лічбы вагаліся ад мінімуму ў 23% у штаце [[Вэрмонт]] да ўзроўню ў 63% у штаце [[Місысыпі (штат)|Місысыпі]]<ref>[http://www.gallup.com/poll/125999/mississippians-go-church-most-vermonters-least.aspx Mississippians Go to Church the Most; Vermonters, Least]. Gallup.</ref>. Як і ў іншых заходніх краінах дзель [[атэізм|атэістаў]] у ЗША паступова павялічваецца. Бязьвер’е імкліва расьце сярод амэрыканцаў да 30 гадоў<ref>[https://web.archive.org/web/20210513235057/https://religion.blogs.cnn.com/2012/06/12/pew-survey-doubt-of-god-growing-quickly-among-millennials/ Pew Survey: Doubt of God Growing Quickly among Millennials]. CNN.</ref>. Апытаньні паказваюць, што ў цэлым амэрыканская арганізаваная рэлігійная дзейнасьць зьніжаецца<ref>[http://www.huffingtonpost.com/2012/07/12/us-confidence-in-organized-religion-at-low-point_n_1669100.html?utm_hp_ref=religion American Confidence In Organized Religion At All Time Low]. Huffington Post.</ref>, і, што больш маладых амэрыканцаў, у прыватнасьці, становяцца ўсё больш нерэлігійнымі<ref>[https://web.archive.org/web/20100326125354/http://www.pewforum.org/Age/Religion-Among-the-Millennials.aspx Religion Among the Millennials]. The Pew Forum on Religion & Public Life.</ref>. Паводле апытаньня 2012 году 73% дарослых грамадзянаў ЗША вызнаюць сябе хрысьціянінамі<ref name="nones">[http://www.pewforum.org/2012/10/09/nones-on-the-rise/ «Nones» on the Rise]. Pew Forum on Religion & Public Life.</ref>, што ў параўнаньні з 86,4% у 1990 годзе было меншым паказьнікам<ref>[https://web.archive.org/web/20130725004231/http://www.gc.cuny.edu/CUNY_GC/media/CUNY-Graduate-Center/PDF/ARIS/ARIS-PDF-version.pdf?ext=.pdf American Religious Identification Survey 2001]. CUNY Graduate Center.</ref>. На [[пратэстанцтва|пратэстанцкія]] дэнамінацыі прыпадала 48% ад колькасьці ўсяго насельніцтва, у той час як на вернікаў [[Каталіцкая Царква|рымска-каталіцкай царквы]] прыпадала 22%<ref name="nones"/>. На іншыя нехрысьціянскія рэлігіі ў 2012 годзе прыходзілася 6% насельніцтва. Гэты паказчык крыху павялічыўся ў параўнаньні з 4% у 2007 годзе<ref name="nones"/>. У ходзе апытаньня 19,6% амэрыканцаў назвалі сябе [[агнастыцызм|агностыкам]], атэістам ці проста, што ня маюць аніякай рэлігіі. == Адукацыя == [[Файл:University-of-Virginia-Rotunda.jpg|міні|250пкс|Унівэрсытэт Вірджыніі, які быў заснаваны Томасам Джэфэрсанам у 1819 годзе, зьяўляецца адным са шматлікіх дзяржаўных унівэрсытэтаў краіны]] Пачатковая адукацыя ў ЗША пераважна дзяржаўная, кантралюецца і фінансуецца на трох узроўнях: фэдэральным, штату, мясцовым, і рэгулююцца Дэпартамэнтам адукацыі ЗША шляхам увядзеньня абмежаваньняў на фэдэральныя гранты. Існуе разгалінаваная сыстэма дзяржаўных школ. У большасьці штатаў, дзеці абавязаны наведваць школу ва ўзросьце ад шасьці або сямі гадоў, пакуль ім ня споўніцца 18 гадоў. Такім чынам існуе сыстэма з 12 клясаў, якая дае базавую сярэдную адукацыю. У некаторых штатах час навучаньня ў школе меншы<ref>[http://nces.ed.gov/programs/digest/d02/dt150.asp Ages for Compulsory School Attendance]. U.S. Dept. of Education</ref>. Каля 12% дзяцей навучаюцца ў парафіяльных або рэлігійных прыватных школых. Крыху больш за 2% дзяцей праходзяць хатняе навучаньне. ЗША выдатковаўюць на адукацыю аднаго чалавека больш чым любая іншая краіна ў сьвеце, то бок на 2010 год на кожнага школьніка была выдаткавана больш за $11 тысячаў <ref>[https://web.archive.org/web/20130726002619/http://www.cbsnews.com/8301-202_162-57590921/u.s-education-spending-tops-global-list-study-shows U.S. education spending tops global list, study shows]. CBS.</ref>. Каля 80% амэрыканскіх студэнтаў наведваюць дзяржаўныя ўнівэрсытэты<ref>[https://web.archive.org/web/20140801114734/http://cla.umn.edu/news/clatoday/summer2002/dean.php Public Education for the Common Good]. University of Minnesota.</ref>. У Злучаных Штатаў існуе вялікая колькасьць прыватных і дзяржаўных вышэйшых навучальных установаў. У адпаведнасьці зь міжнародных рэйтынгамі, 13 або 15 амэрыканскіх каледжаў і ўнівэрсытэтаў уваходзіць у топ-20 навучальных установаў сьвету<ref>[https://web.archive.org/web/20110403044940/http://www.topuniversities.com/university-rankings/world-university-rankings/2010 QS World University Rankings]. Top Universities.</ref>. Узровень адукацыі ў ЗША складае 97%, аднак паводле перапісу 2003 толькі 84,5% амэрыканцаў ад 25 гадоў і старэй мелі сярэднюю адукацыю. З гістарычных прычынаў адукацыя не ўпамінаецца ў [[Канстытуцыя ЗША|Канстытуцыі]], з-за чаго рэгулюецца ў асноўным на ўзроўні штату. Адсутнічаюць уніфікаваныя фэдэральныя стандарты для навучальных установаў. У горадзе [[Мантэсума]] (акруга Сан-Мігель, штат [[Нью-Мэксыка]]) дзейнічае адзін з [[Каледжы аб’яднанага сьвету|каледжаў міжнароднай супольнасьці]] — Заходнеамэрыканскі. == Культура == ЗША багатыя на разнастайнасьць традыцыяў і звычаяў, дзякуючы шматэтнічны склад насельніцтва<ref>{{навіна|аўтар=Volokh, Eugene|спасылка=https://www.washingtonpost.com/news/volokh-conspiracy/wp/2015/01/27/the-american-tradition-of-multiculturalism/|загаловак=The American tradition of multiculturalism|выдавец=The Washington Post|дата публікацыі=01.2015}}</ref><ref>{{спасылка|аўтар=Jackson, Lucas|спасылка=https://www.nbcnews.com/news/latino/americas-tipping-point-most-u-s-now-multicultural-says-group-n186206|загаловак=America's Tipping Point: Most Of U.S. Now Multicultural, Says Group|выдавецтва=NBC News|дата публікацыі=08.2014}}</ref>. Краіну апісваюць як тую, якая грунтуецца на каштоўнасьцях [[індывідуалізм]]у і асабістай свабоды<ref>{{навіна|аўтар=Marsh, Abigail|спасылка=https://www.nytimes.com/2021/05/26/opinion/individualism-united-states-altruism.html|загаловак=Everyone Thinks Americans Are Selfish. They're Wrong.|выдавец=The New York Times|дата публікацыі=05.2021}}</ref>, а таксама моцную [[працоўная этыка|працоўную этыку]] і канкурэнтаздольнасьць. Добраахвотны [[альтруізм]] адносна іншых таксама адыгрывае значную ролю<ref>{{спасылка|спасылка=https://good2give.ngo/wp-content/uploads/2022/09/2022-CAF-World-Giving-Index.pdf|загаловак=World Giving Index 2022|выдавецтва=Charities Aid Foundation|дата публікацыі=09.2022}}</ref><ref>{{спасылка|спасылка=https://ourworldindata.org/grapher/cross-country-variation-in-altruism|загаловак=Country-level estimates of altruism|выдавецтва=Our World in Data}}</ref><ref>{{спасылка|аўтар=Marsh, Abigail|спасылка=https://www.npr.org/sections/13.7/2018/02/05/581873428/could-a-more-individualistic-world-also-be-a-more-altruistic-one|загаловак=Could A More Individualistic World Also Be A More Altruistic One?|выдавецтва=NPR|дата публікацыі=02.2018}}</ref>. Гэтак паводле дасьледаваньня [[Фундацыя дабрачынная дапамогі|Фундацыі дабрачыннай дапамогі]] за 2016 год, амэрыканцы ахвяравалі на дабрачыннасьць 1,44% ад агульнага ВУП, што было найвышэйшым паказьнікам у сьвеце зь вялікім адрывам ад іншых<ref>{{спасылка|спасылка=https://www.cafonline.org/docs/default-source/about-us-policy-and-campaigns/gross-domestic-philanthropy-feb-2016.pdf|загаловак=GROSS DOMESTIC PHILANTHROPY: An international analysis of GDP, tax and giving|выдавецтва=Charities Aid Foundation|дата публікацыі=01.2016}}</ref>. Традыцыйна амэрыканцы трымаюцца палітычнай веры ў «[[амэрыканскае крэда]]», якое выяўляецца праз згоду кіраваных, свабоду, роўнасьць перад законам, [[дэмакратыя|дэмакратыю]], сацыяльную роўнасьць, правы на ўласнасьць і схільнасьць да абмежаваньняў для ўраду<ref>Hoeveler, J. David (2007). «Creating the American Mind: Intellect and Politics in the Colonial Colleges». Rowman & Littlefield. — С. xi. — ISBN 978-0-7425-4839-8.</ref>. ЗША набылі значную «жорсткую» і «мяккую» моц праз дыпляматычны ўплыў, эканамічную вагу, вайсковыя хаўрусы і культурніцкую экспансію празь фільмы, музыку, відэагульні, спорт і ежу<ref>{{артыкул|аўтар=Fergie, Dexter|спасылка=https://newrepublic.com/article/165836/american-culture-ate-world-righteous-smokescreen-globalization-review|загаловак=How American Culture Ate the World|выданьне=The New Republic|год=03.2022}}</ref><ref>{{навіна|аўтар=Shah, Ritula|спасылка=https://www.bbc.com/news/world-29536648|загаловак=Is US monopoly on the use of soft power at an end?|выдавец=BBC News|дата публікацыі=11.2014}}</ref>. Уплыў, які ЗША робяць на іншыя краіны празь мяккую сілу, называюць [[амэрыканізацыя]]й. === Літаратура === [[Файл:Mark Twain by AF Bradley.jpg|значак|зьлева|[[Марк Твэн]] быў названы [[Ўільям Фолкнэр|Ўільямам Фолкнэрам]] бацькам амэрыканскай літаратуры<ref>{{кніга|імя=Robert A.|прозьвішча=Jelliffe|загаловак=Faulkner at Nagano|месца=Tokyo|выдавецтва=Kenkyusha, Ltd|год=1956}}</ref>.]] Каляніяльныя амэрыканскія аўтары былі пад уплывам [[Джон Лок|Джона Лока]] і іншых філёзафаў [[Эпоха Асьветніцтва|Асьветніцтва]]{{Зноска|BaymLevine|2013|Levine & Baym|157–159}}{{Зноска|Lauter1994a|1994a|Lauter|503—509}}. Час [[Амэрыканская рэвалюцыя|Амэрыканскай рэвалюцыі]] (1765—1783) адзначаны палітычнымі творамі [[Бэнджамін Франклін|Бэнджаміна Франкліна]], [[Аляксандар Гамільтан|Аляксандра Гамільтана]], [[Томас Пэйн|Томаса Пэйна]] і [[Томас Джэфэрсан|Томаса Джэфэрсана]]. Беспасярэдне перад і па [[Вайна за незалежнасьць ЗША|Вайне за незалежнасьць]] газэты набылі вялікую папулярнасьць, задавальняючы попыт на антыбрытанскую нацыянальную літаратуру{{Зноска|BaymLevine|2013|Levine & Baym|163}}{{Зноска|Lauter1994a|1994a|Lauter|705—707}}. Раьннім раманам уважаецца ''«[[Сіла спачуваньня]]»'' [[Ўільям Гіл Браўн|Ўільяма Гіла Браўна]], выдадзены ў 1791 годзе. Пісьменьнік і крытык [[Джон Ніл]] у першай палове XIX стагодзьдзя спрыяў фармаваньню ўнікальнай амэрыканскай літаратуры і культуры, крытыкуючы папярэднікаў, як то [[Вашынгтон Ірвінг|Вашынгтона Ірвінга]], за імітацыю брытанскіх узораў, і ўплываючы на аўтараў кшталту [[Эдгар Алан По|Эдгара Алана По]]<ref>{{кніга|імя=Benjamin|прозьвішча=Lease|загаловак=That Wild Fellow John Neal and the American Literary Revolution|месца=Chicago, Illinois|выдавецтва=University of Chicago Press|год=1972|isbn=978-0-226-46969-0}}</ref>, які скіраваў амэрыканскую паэзію і апавяданьні ў новае рэчышча. [[Ралф Ўолда Эмэрсан]] і [[Маргарэт Фулер]] сталіся піянэрамі ўплывовага руху трансцэндэнталістаў<ref>{{спасылка|спасылка=http://xroads.virginia.edu/~ma95/finseth/trans.html|загаловак=The Emergence of Transcendentalism|выдавецтва=The University of Virginia|копія=https://web.archive.org/web/20230718205554/http://xroads.virginia.edu/~MA95/finseth/trans.html|дата копіі=07.2023}}</ref><ref>{{кніга|імя=Peter|прозьвішча=Coviello|спасылка=https://www.oxfordreference.com/display/10.1093/acref/9780195156539.001.0001/acref-9780195156539-e-0294?rskey=lw57LH&result=1|загаловак=The Oxford Encyclopedia of American Literature|выдавецтва=Oxford University Press|isbn=978-0-19-530772-6}}</ref>, а [[Гэнры Дэйвід Тора]], аўтар твору ''«[[Ўолдэн, альбо Жыцьцё ў лесе]]»'', таксама быў пад уплывам гэтага руху. Канфлікт вакол абаліцыянізму натхняў пісьменьнікаў, як то [[Гарыет Бічэр-Стоў]], і аўтараў рабскіх наратываў, напрыклад [[Фрэдэрык Дуглас|Фрэдэрыка Дугласа]]. Праца ''«[[Пунсовая літара]]»'' 1850 году [[Натаніель Готарн|Натаніеля Готарна]] выявіла цёмны бок амэрыканскай гісторыі, гэтак жа як вядомы твор ''«[[Мобі Дык]]»'' 1851 году [[Гэрман Мэлвіл|Гэрмана Мэлвіла]]. Найбольш значнымі паэтамі XIX стагодзьдзя, часу амэрыканскага Рэнэсансу, былі [[Ўолт Ўітмэн]], Мэлвіл і [[Эмілі Дыкінсан]]{{Зноска|BaymLevine|2013|Levine & Baym|444—447}}{{Зноска|Lauter1994a|1994a|Lauter|1228}}{{Зноска|Lauter1994a|1994a|Lauter|1233}}{{Зноска|Lauter1994a|1994a|Lauter|1260}}. [[Марк Твэн]] стаў першым буйным амэрыканскім пісьменьнікам, народжаным на Захадзе. [[Гэнры Джэймз]] атрымаў міжнародную ўхвалу дзякуючы раманам кшталту ''«[[Жаночы партрэт]]»'' (1881). Зь цягам пашырэньня пісьменнасьці сярод насельніцтва пэрыядычныя выданьні ўсё часьцей друкавалі гісторыі пра прамысловых рабочых, жанчынаў і сельскую беднату{{Зноска|BaymLevine|2013|Levine & Baym|1269—1270}}{{Зноска|Lauter1994b|1994b|Lauter|8—10}}. Натуралізм, рэгіяналізм і рэалізм былі галоўнымі літаратурнымі плынямі таго часу{{Зноска|BaymLevine|2013|Levine & Baym|1271—1273}}{{Зноска|Lauter1994b|1994b|Lauter|12}}. Хоць [[мадэрнізм]] агулам набыў міжнародны характар, мадэрністы ў ЗША часьцей укарэньвалі свае творы ў канкрэтных рэгіёнах, супольнасьцях і культурах{{Зноска|BaymLevine|2013|Levine & Baym|1850—1851}}. Пасьля Вялікай міграцыі ў паўночныя гарады афраамэрыканскія і індзейскія аўтары Гарлемскага Рэнэсансу стварылі асобную літаратурную традыцыю, у якой асуджалі няроўнасьць. У эпоху пашырэньня джазу гэтыя творы распаўсюдзіліся па-за межы ЗША, што паўплывала на філязофію [[нэгрытуд]]у, што ўзьнікла ў 1930-я гады сярод франкамоўных пісьменьнікаў афрыканскай дыяспары{{Зноска|Lauter1994b|1994b|Lauter|1579—1585}}. У 1950-я гады ідэал аднастайнасьці падштурхнуў многіх аўтараў да спробы напісаць [[вялікі амэрыканскі раман]]{{Зноска|BaymLevine|2013|Levine & Baym|2260—2261}}, у той час як [[разьбітае пакаленьне|пакаленьне бітнікаў]] адрынула канфармізм, выкарыстоўваючы стылі, якія надавалі большую вагу вуснаму слову, апісваючы ўжываньне наркотыкаў, сэксуальнасьць і недахопы грамадзтва{{Зноска|BaymLevine|2013|Levine & Baym|2262}}{{Зноска|Lauter1994b|1994b|Lauter|1975—1977}}. Сучасная літаратура стала больш плюралістычнай, чым была ў мінулыя эпохі, а ейнай найбольш аб’яднальнай рысай можна назваць тэндэнцыю да самасьвядомых моўных экспэрымэнтаў{{Зноска|BaymLevine|2013|Levine & Baym|2266—2267}}. Больш за дзясятак амэрыканскіх аўтараў у розныя гады атрымлівалі [[Нобэлеўская прэмія ў галіне літаратуры|Нобэлеўскую прэмію ў галіне літаратуры]]<ref>{{спасылка|спасылка=https://www.nobelprize.org/prizes/lists/all-nobel-prizes-in-literature/all/|загаловак=All Nobel Prizes in Literature|выдавецтва=Nobel Prize Outreach AB 2024}}</ref>. === Масавыя мэдыі === [[Файл:Comcast Philly.JPG|значак|Гмах у [[Філадэлфія|Філадэлфіі]], дзе разьмяшчаецца сядзіба буйнога тэлекамунікацыйнага холдынгу [[Comcast]].]] Да чатырох галоўных вяшчальных сетак ЗША ставяцца [[NBC|National Broadcasting Company]] (NBC), [[CBS|Columbia Broadcasting System]] (CBS), [[ABC (тэлеканал)|American Broadcasting Company]] (ABC) і [[FOX|Fox Broadcasting Company]] (FOX). Усе чатыры буйныя тэлевізійныя сеткі ёсьць камэрцыйнымі. Галоўнай жа некамэрцыйнай грамадзкай тэлевізійнай сеткай ёсьць [[PBS|Public Broadcasting Service]] (PBS)<ref>{{спасылка|спасылка=http://pbs.org/about/about-pbs/overview/|загаловак=About PBS – Overview|выдавецтва=PBS|копія=https://web.archive.org/web/20180907224131/http://www.pbs.org/about/about-pbs/overview/|дата копіі=09.2018}}</ref>. Яна таксама забясьпечвае адукацыйныя праграмы празь мясцовыя тэлестанцыі<ref>{{спасылка|спасылка=https://www.teslamemorialsociety.org/TMSud_Documentaries.htm|загаловак=Video Documentaries|выдавецтва=Tesla Memorial Society|копія=https://web.archive.org/web/20230326025950/http://www.teslamemorialsociety.org/TMSud_Documentaries.htm|дата копіі=03.2023}}</ref><ref>{{спасылка|спасылка=https://www.carnegiecouncil.org/people/ray-suarez|загаловак=Ray Suarez|выдавецтва=Carnegie Council for Ethics in International Affairs|копія=https://web.archive.org/web/20220612035410/https://www.carnegiecouncil.org/people/ray-suarez|дата копіі=06.2022}}</ref><ref>{{спасылка|спасылка=https://www.insidepeacemovie.com/pbs/|загаловак=PBS Television Broadcasts|выдавецтва=Inside Peace|копія=https://web.archive.org/web/20220628122359/https://www.insidepeacemovie.com/pbs/|дата копіі=06.2022}}</ref><ref>{{спасылка|спасылка=https://www.wfyi.org/federal-funding-for-public-broadcasting|загаловак=Federal Funding for Public Broadcasting|выдавецтва=WFYI|копія=https://web.archive.org/web/20211111083755/https://www.wfyi.org/federal-funding-for-public-broadcasting|дата копіі=11.2021}}</ref>. Кабэльнае тэлебачаньне ў ЗША прапануе сотні каналаў, арыентаваных на розныя нішавыя інтарэсы<ref>{{навіна|спасылка=https://www.nytimes.com/aponline/2015/10/12/business/ap-us-streaming-tv-options.html|загаловак=Streaming TV Services: What They Cost, What You Get|выдавец=The New York Times|дата публікацыі=10.2015|копія=https://web.archive.org/web/20151015023520/https://www.nytimes.com/aponline/2015/10/12/business/ap-us-streaming-tv-options.html|дата копіі=10.2015}}</ref>. У 2021 годзе блізу 83% амэрыканцаў у веку старэйшым за 12 гадоў слухалі радыё, а каля 40% былі слухачамі [[падкастынг|падкастаў]]<ref>{{спасылка|спасылка=https://www.pewresearch.org/journalism/fact-sheet/audio-and-podcasting/|загаловак=Audio and Podcasting Fact Sheet|выдавецтва=Pew Research Center|дата публікацыі=06.2021}}</ref>. У папярэднім годзе ў ЗША налічвалася {{Лік|15460}} ліцэнзаваных радыёстанцыяў паводле зьвестак [[Фэдэральная камісія па сувязях|Фэдэральнай камісіі па сувязях]]<ref>{{спасылка|спасылка=https://docs.fcc.gov/public/attachments/DOC-367270A1.pdf|загаловак=BROADCAST STATION TOTALS AS OF SEPTEMBER 30, 2020|выдавецтва=docs.fcc.gov}}</ref>. Грамадзкае радыёвяшчаньне перш за ўсё забясьпечваецца арганізацыяй [[NPR|National Public Radio]] (NPR), створаным у лютым 1970 году паводле Закону аб грамадзкім вяшчаньні 1967 году<ref>{{навіна|спасылка=https://www.npr.org/about-npr/192827079/overview-and-history|загаловак=History: NPR|выдавец=NPR|дата публікацыі=06.2013|копія=http://web.archive.org/web/20130722235307/https://www.npr.org/about-npr/192827079/overview-and-history|дата копіі=22.07.2013}}</ref>. Газэты ЗША з сусьветнай вядомасьцю і рэпутацыяй улучаюць [[The Wall Street Journal]], [[The New York Times]], [[The Washington Post]] і [[USA Today]]<ref>{{кніга|імя=Brenda|прозьвішча=Shaffer|спасылка=https://books.google.com/books?id=uEOd-cDWVwQC&pg=PA116|загаловак=The Limits of Culture: Islam and Foreign Policy|выдавецтва=MIT Press|год=2006|isbn=978-0-262-19529-4}}</ref>. Каля 800 выданьняў выходзяць па-гішпанскую<ref>{{спасылка|спасылка=https://www.w3newspapers.com/usa/spanish|загаловак=Spanish Newspapers in United States|выдавецтва=W3newspapers}}</ref><ref>{{спасылка|спасылка=https://www.onlinenewspapers.com/usstate/spanish-language-newspapers-usa.htm|загаловак=Spanish Language Newspapers in the USA: Hispanic Newspapers: Periódiscos en Español en los EE.UU|выдавецтва=Onlinenewspapers.com|копія=https://web.archive.org/web/20140626114455/https://www.onlinenewspapers.com/usstate/spanish-language-newspapers-usa.htm|дата копіі=06.2014}}</ref>. За малым выключэньнем, газэты трымаюцца ў прыватнай уласнасьці, то бок або ў буйных мэдыйных групаў, як то Gannett або McClatchy, якія валодаюць дзясяткамі ці нават сотнямі выданьняў, або ў невялікіх групаў, якія валодаюць толькі некалькімі газэтамі. Усё радзей газэты трымаюцца ў руках асобных людзей ці сем’яў. У буйных гарадах часта існуюць газэты, якія дапаўняюць асноўныя штодзённыя выданьні, як то [[The Village Voice]] у [[Нью-Ёрк]]у і [[LA Weekly]] у [[Лос-Анджэлес]]е. Пяць найбольш наведвальных вэб-сайтаў у сьвеце — [[Гугл|Google]], [[YouTube]], [[Facebook]], [[Instagram]] і [[ChatGPT]] — усе належаць кампаніям ЗША. Сярод іншых папулярных плятформаў, якія трымаюцца амэрыканцамі, ёсьць [[X (сацыяльная сетка)|X]] (раней Twitter) і [[Amazon.com|Amazon]]<ref>{{спасылка|спасылка=https://www.alexa.com/topsites/countries/US|загаловак=Top Sites in United States|выдавецтва=Alexa|копія=https://web.archive.org/web/20200621221154/https://www.alexa.com/topsites/countries/US|дата копіі=06.2020}}</ref><ref>{{спасылка|спасылка=https://www.similarweb.com/top-websites/|загаловак=Similarweb Top Websites Ranking|выдавецтва=Similarweb|дата публікацыі=01.2026}}</ref>. У 2025 годзе ЗША былі другім найбуйнейшым у сьвеце рынкам відэагульняў паводле прыбыткам пасьля Кітаю<ref>{{спасылка|спасылка=https://newzoo.com/resources/rankings/top-10-countries-by-game-revenues|загаловак=Top countries and markets by video game revenues|выдавецтва=Newzoo}}</ref>. У 2015 годзе індустрыя відэагульняў у ЗША ўлучала {{Лік|2457}} кампаніяў, якія забясьпечвалі блізу 220 тысячаў працоўных месцаў і зараблялі 30,4 млрд даляраў у якасьці прыбытку<ref>{{спасылка|аўтар=Takahashi, Dean|спасылка=https://gamesbeat.com/the-u-s-game-industry-has-2457-companies-supporting-220000-jobs/|загаловак=The U.S. game industry has 2,457 companies supporting 220,000 jobs|выдавецтва=GamesBeat|дата публікацыі=02.2017}}</ref>. Толькі ў [[Каліфорнія|Каліфорніі]] налічваецца 444 выдаўцы, распрацоўшчыкі і вытворцы абсталяваньня для відэагульняў<ref>{{спасылка|спасылка=https://www.theesa.com/video-game-impact-map/state/california/|загаловак=California (CA)|выдавецтва=ESA Impact Map|дата публікацыі=07.2017}}</ref>. Паводле зьвестак Game Developers Conference (GDC), ЗША ў 2025 годзе былі галоўным цэнтрам распрацоўкі відэагульняў у сьвеце, то бок на дзель ЗША прыпадала 58% ад ліку ўсіх распрацоўшчыкаў у сьвеце<ref>{{спасылка|спасылка=https://80.lv/articles/number-of-devs-aged-45-or-older-has-tripled-since-2015|загаловак=Number of Devs Aged 45 or Older Has Tripled Since 2015|выдавецтва=80.lv|дата публікацыі=03.2025}}</ref>. Свабода СМІ была ацэненая ў 2026 годзе арганізацыяй [[Рэпартэры бязь межаў]] як «праблемная». Дасьледнікі адзначаюць значны рост цэнзураваньня і самацэнзуры ў апошнія гады<ref>{{спасылка|спасылка=https://rsf.org/en/index?year=2026|загаловак=Index 2026 – Global score|выдавецтва=Reporters Without Borders}}</ref>. === Тэатар === [[Файл:Various Pictures from New York City - September, 2025.jpg|значак|зьлева|[[Брадўэйскі тэатар|Брадўэйскія тэатры]] на [[Мангэтан]]е ў [[Нью-Ёрк]]у.]] ЗША вядомыя сваім тэатрам. Тэатральныя традыцыі краіны сягаюць старой эўрапейскай тэатральнай школы з моцным уплывам брытанскага тэатра<ref>{{кніга|імя=Theresa|прозьвішча=Saxon|спасылка=https://books.google.com/books?id=2-AkDQAAQBAJ&pg=PA7|загаловак=American Theatre: History, Context, Form|выдавецтва=Edinburgh University Press|старонкі=7–|isbn=978-0-7486-3127-8}}</ref>. Да сярэдзіны XIX стагодзьдзя ЗША стварыла новыя адметныя драматычныя формы, як то плывучы тэатар і [[мінстрэль-шоў]]<ref>Meserve, Walter J. An Outline History of American Drama, New York: Feedback/Prospero, 1994.</ref>. Цэнтральным месцам амэрыканскага тэатральнага жыцьця ёсьць [[Тэатральны квартал]] на [[Мангэтан]]е, які падзяляецца на [[Брадўэйскі тэатар|Брадўэй]], [[Оф-Брадўэй]] і [[Оф-Оф-Брадўэй]]<ref>{{кніга|аўтар=Londré, Felicia Hardison; Watermeier, Daniel J.|загаловак=The History of North American Theater: From Pre-Columbian Times to the Present|выдавецтва=Continuum|isbn=978-0-8264-1079-5}}</ref>. Шматлікія кіна- і тэлезоркі атрымалі свой першы вялікі посьпех, зьявіўшыся ў нью-ёрскіх пастаноўках. Па-за межамі Нью-Ёрку многія гарады маюць свае прафэсійныя рэгіянальныя тэатральныя трупы з шырокай уласнай праграмай пастановак. Найбольш дарагімі, але і папулярнымі тэатральнымі спэктаклямі ёсьць [[м’юзыкал|м’юзыклы]]. У ЗША існуе актыўны грамадзкі аматарскі тэатар<ref>Watt, Stephen; Richardson, Gary A. (1994). «American Drama: Colonial to Contemporary».</ref>. Прэміяй [[Тоні]] адзначаюць выдатныя выступы на пастаноўках Брадўэйскага тэатру. Урачыстая цырымонія ўручэньня ладзіцца штогод на Мангэтане. Узнагароды прысуджаюцца за пастаноўкі і ролі. Адная ўзнагарода таксама прысуджаецца за вынікі ў жыцьці рэгіянальнага тэатру<ref>{{спасылка|спасылка=http://www.tonyawards.com/en_US/about/index.html|загаловак=Who’s Who|копія=https://web.archive.org/web/20161223002914/http://www.tonyawards.com/en_US/about/index.html|дата копіі=12.2016}}</ref>. === Выяўленчае мастацтва === [[Файл:Grant Wood - American Gothic - Google Art Project.jpg|значак|Карціна ''«[[Амэрыканская готыка]]»'' працы мастака [[Грант Ўуд|Гранта Ўуда]].]] Народнае мастацтва ў часы каляніяльнай Амэрыцы ў часы панаваньня ангельцаў паўстала з супольнасьцяў рамесьнікаў. У тыя часы традыцыі кардынальна розьніліся ад эўрапейскай традыцыі «высокага мастацтва», якая была менш дасяжнай ды звычайна менш актуальнай для раньніх амэрыканскіх пасяленцаў<ref>American folk art the art of the common man in America, 1750-1900. New York, N.Y.: The Museum of Modern Art. 1932.</ref>. Культурныя зрухі ў мастацтве і рамёствах у каляніяльнай Амэрыцы звычайна адставалі ад заходнеэўрапейскіх. Напрыклад, пануючы сярэднявечны стыль дрэваапрацоўкі і прымітыўнай скульптуры стаў неад’емнай часткаю раньняга амэрыканскага народнага мастацтва, не зважаючы на зьяўленьне рэнэсансных стыляў у [[Ангельшчына|Ангельшчыны]] ў канцы XVI і пачатку XVII стагодзьдзяў. Новыя ангельскія стылі ня здолелі істотна паўплываць на амэрыканскае народнае мастацтва, бо амэрыканскія формы ўжо былі трывала замацаваныя. [[Школа ракі Гадсана]] паклала пачатак руху сярэдзіны XIX стагодзьдзя ў традыцыі эўрапейскага натуралізму ў выяўленчым мастацтве. Армурная выстава 1913 году ў Нью-Ёрку, якая прадставіла эўрапейскі [[мадэрнізм]], шакавала публіку і пераўтварыла мастацкую сцэну ЗША<ref>{{кніга|аўтар=Brown, Milton W.|спасылка=https://archive.org/details/storyofarmorysho00brow|загаловак=The Story of the Armory Show|месца=New York|выдавецтва=Abbeville Press|isbn=978-0-89659-795-2}}</ref>. Амэрыканскі рэалізм і амэрыканскі рэгіяналізм імкнуліся адлюстраваць краіну і даць ёй новыя спосабы самаўсьведамленьня. [[Джорджыя О’Кіф]], [[Марсдэн Гартлі]] і іншыя мастакі экспэрымэнтавалі з новымі індывідуалістычнымі стылямі, якія сталі вядомыя як амэрыканскі мадэрнізм. Вялікія мастацкія рухі, як то [[абстрактны экспрэсіянізм]] [[Джэксан Полак|Джэксана Полака]] і [[Вілем дэ Кунінг|Вілема дэ Кунінга]], а таксама [[поп-арт]] [[Эндзі Ўоргал]]а і [[Рой Ліхтэнштайн|Роя Ліхтэнштайна]], разьвіваліся ў значнай ступені ў ЗША. Сярод вядомых фатографаў вылучаліся [[Альфрэд Стыгліц]], [[Эдўард Стайкен]], [[Даратэя Ланг]], [[Эдўард Ўэстан]], [[Джэймз Ван Дэр Зээ]], [[Ансэл Адамз]] і [[Гордан Паркс]]<ref>{{кніга|імя=Alma|прозьвішча=Davenport|спасылка=https://books.google.com/books?id=hca5H_rJZnUC&pg=PA67|загаловак=The History of Photography: An Overview|выдавецтва=UNM Press|год=1991|isbn=978-0-8263-2076-6}}</ref>. Хваля мадэрнізму, а затым постмадэрнізму надала сусьветную вядомасьць амэрыканскім архітэктарам, у тым ліку [[Фрэнк Лойд Райт|Фрэнку Лойду Райту]], [[Філіп Джонсан|Філіпу Джонсану]] і [[Фрэнк Геры|Фрэнку Геры]]<ref>{{кніга|аўтар=Janson, Horst Woldemar; Janson, Anthony F.|спасылка=https://books.google.com/books?id=MMYHuvhWBH4C&pg=PT955|загаловак=History of Art: The Western Tradition|выдавецтва=Prentice Hall Professional|год=2003|isbn=978-0-13-182895-7}}</ref>. [[Мэтраполітэн (музэй)|Мэтраполітэн-музэй]] мастацтваў на Мангэтане ёсьць найбуйнейшым мастацкім музэем ЗША<ref>{{навіна|аўтар=Lester|спасылка=https://www.independent.co.uk/voices/letter-the-louvre-tourism-on-the-grand-scale-1465736.html|загаловак=Letter: The Louvre: tourism on the grand scale|выдавец=The Independent|дата публікацыі=12.1993}}</ref> і чацьвертым паводле велічыні ў сьвеце<ref>{{спасылка|спасылка=https://www.worldatlas.com/articles/the-largest-art-museums-in-the-world.html|загаловак=The Largest Art Museums In The World|выдавецтва=WorldAtlas|дата публікацыі=05.2017}}</ref>. === Музыка === [[Файл:Country Music Hall of Fame 2022a.jpg|значак|зьлева|[[Заля славы і музэй кантры]] ў [[Нэшвіл]]е.]] Народная музыка ЗША ахоплівае мноства жанраў. Шматлікія народныя песьні перадаваліся ў межах адной сям’і або пэўнай супольнасьці цягам пакаленьняў і часам вядуць свой пачатак яшчэ з [[Брытанскія астравы|Брытанскіх астравоў]], кантынэнтальнай Эўропы або [[Афрыка|Афрыкі]]<ref>{{спасылка|спасылка=https://www.loc.gov/folklife/guide/folkmusicandsong.html|загаловак=Folk Music and Song: American Folklife Center: An Illustrated Guide (Library of Congress)|выдавецтва=Loc.gov}}</ref>. Асабліва моцны ўплыў на музыку ЗША зрабілі рытмічныя і лірычныя стылі афраамэрыканскай музыкі<ref>{{спасылка|спасылка=https://music.si.edu/story/musical-crossroads|загаловак=Musical Crossroads: African American Influence on American Music|выдавецтва=Smithsonian|дата публікацыі=09.2016}}</ref>. [[Банджа]] трапіла ў ЗША праз гандаль рабамі. Мінстрэль-шоў, якія традыцыйна ўлучаюць выкананьне нумароў з гэтым інструмэнтам, прывялі да росту папулярнасьці ў XIX стагодзьдзі<ref>{{артыкул|аўтар=Winans, Robert B.|загаловак=The Folk, the Stage, and the Five-String Banjo in the Nineteenth Century|выданьне=The Journal of American Folklore|том=89|нумар=354|старонкі=407—437|год=1976|DOI=10.2307/539294}}</ref>{{Зноска|Shi|2016|Shi|378}}. [[Электрагітара|Электрычная гітара]], вынайдзеная ў 1930-я і шырока прадукаваная з 1940-х гадоў, зрабіла велізарны ўплыў на папулярную музыку, асабліва дзякуючы разьвіцьцю [[рок-н-рол]]у<ref name="axe" >{{спасылка|спасылка=https://invention.si.edu/invention-electric-guitar|загаловак=The Invention of the Electric Guitar|выдавецтва=Smithsonian Institution|дата публікацыі=04.2014}}</ref>. [[Сынтэзатар]], [[дыджэінг]] і [[электронная музыка]] таксама ў значнай ступені былі распрацаваныя ў ЗША. Жанр [[блюз]] паўстаў з народнай музыкі, стаўшы папулярным жанрам з сусьветнай аўдыторыяй. [[Джаз]] зьявіўся з блюзу і [[рэгтайм]]у ў пачатку XX стагодзьдзя, разьвіваючыся дзякуючы інавацыям і запісам кампазытараў, такіх як [[Ўільям Крыстафэр Гэндзі]] і [[Джэлі Рол Мортан]]. [[Луіс Армстранг]] і [[Д’юк Элінгтан]] павялічылі папулярнасьць жанру ў першай палове XX стагодзьдзя<ref name="Biddle-2001" >{{кніга|аўтар=Biddle, Julian|спасылка=https://archive.org/details/whatwashotroller00bidd/page/|загаловак=What Was Hot!: Five Decades of Pop Culture in America|месца=New York|выдавецтва=Citadel|isbn=978-0-8065-2311-8}}</ref>. [[кантры|Кантры-музыка]] сфармавалася ў 1920-я<ref>{{спасылка|аўтар=Stoia, Nicholas|спасылка=https://blog.oup.com/2014/10/early-blues-country-music/|загаловак=Early blues and country music|выдавецтва=Oxford University Press|дата публікацыі=10.2014}}</ref>, [[блюграс]]<ref>{{спасылка|спасылка=https://www.britannica.com/art/bluegrass-music|загаловак=Bluegrass music|выдавецтва=Encyclopædia Britannica}}</ref> і [[рытм-энд-блюз]] — у 1940‑я, а рок-н-рол — у 1950-я<ref name="axe" />. У 1960-я гады [[Боб Дылан]] выйшаў з фольк-адраджэньня і стаў адным з найбольш вядомых аўтараў песьняў у краіне<ref>{{артыкул|спасылка=https://www.rollingstone.com/interactive/lists-100-greatest-songwriters/#bob-dylan|загаловак=No. 1 Bob Dylan|выданьне=Rolling Stone|год=04.2020}}</ref>. Музычныя формы панку і гіп-гопу таксама ўзьніклі ў ЗША ў 1970-я гады<ref>{{кніга|імя=Clayton|спасылка=https://ohiostate.pressbooks.pub/artandmusicbiographies/chapter/reading-9-neo-expressionism-and-music-reaching-into-the-1980s/|загаловак=A Quick and Dirty Guide to Art, Music, and Culture|выдавецтва=The Ohio State University}}</ref>. Злучаныя Штаты Амэрыкі маюць найбуйнейшы ў сьвеце музычны рынак з агульным раздробным аб’ёмам у 15,9 млрд даляраў у 2022 годзе<ref>{{спасылка|спасылка=https://www.riaa.com/reports/2022-year-end-music-industry-revenue-report-riaa/|загаловак=2022 Year-End Music Industry Revenue Report|выдавецтва=Record Industry Association of America}}</ref>. Сучасная музыка ЗША папулярная ўва ўсім сьвеце<ref>{{спасылка|аўтар=Posada, Susana Pérez|спасылка=https://www.bellinghamherald.com/entertainment/article312069840.html|загаловак=Made in the USA: American artists rule Spotify at home and abroad|выдавецтва=The Bellingham Herald|дата публікацыі=06.11.2025}}</ref><ref>{{навіна|аўтар=Savage, Mark|спасылка=https://www.bbc.com/news/entertainment-arts-57486272|загаловак=British music exports reach a record high|выдавец=BBC|дата публікацыі=16.06.2021}}</ref>. Большасьць найбуйнейшых сусьветных гуказапісных кампаніяў базуецца ў ЗША. Інхыя інтарэсы абараняе [[Амэрыканская асацыяцыя гуказапісных кампаніяў]]<ref>{{спасылка|аўтар=Eoin|спасылка=https://universitytimes.ie/2014/03/how-american-music-took-over-the-world/|загаловак=How American Music Took Over the World|выдавецтва=The University Times|дата публікацыі=03.2014}}</ref>. Папулярныя амэрыканскія сьпевакі сярэдзіны XX стагодзьдзя, як то [[Фрэнк Сынатра]]<ref>{{спасылка|спасылка=https://www.usatoday.com/story/life/music/2015/12/08/10-ways-frank-sinatra-changed-world/76381754/|загаловак=10 ways that Frank Sinatra changed the world|выдавецтва=USA Today|дата публікацыі=12.2015}}</ref> і [[Элвіс Прэсьлі]]<ref>{{навіна|спасылка=https://www.reuters.com/article/us-universal-music-elvis-idCAKCN2M40UH|загаловак=Universal Music can’t help falling for Elvis Presley, to manage song catalog|выдавец=Reuters|дата публікацыі=04.2022}}</ref>, сталі сусьветнымі зоркам і аднымі з самых прадаваных выканаўцаў на Зямлі<ref name="Biddle-2001" />, як і артысты канца XX стагодзьдзя, сярод якіх вылучаліся [[Майкл Джэксан]]<ref>{{спасылка|спасылка=https://www.riaa.com/michael-jacksons-thriller-first-ever-30x-multi-platinum-riaa-certification/|загаловак=Michael Jackson's 'Thriller' First Ever 30X Multi-Platinum RIAA Certification|выдавецтва=Recording Industry Association of America|дата публікацыі=12.2015}}</ref>, [[Мадонна (сьпявачка)|Мадонна]]<ref>{{навіна|аўтар=Marcos, Carlos|спасылка=https://english.elpais.com/culture/2022-08-17/madonna-has-been-scandalizing-people-for-40-years-and-nobodys-going-to-stop-her.html|загаловак=Madonna has been scandalizing people for 40 years, and nobody's going to stop her|выдавец=El País|дата публікацыі=08.2022}}</ref>, [[Ўітні Г’юстан]]<ref>{{артыкул|спасылка=https://www.rollingstone.com/music/music-lists/best-singers-all-time-1234642307/whitney-houston-11-1234643211/|загаловак=The 200 Greatest Singers of All Time|выданьне=Rolling Stone|год=01.2023}}</ref> і [[Мэрая Кэры]]<ref>{{спасылка|спасылка=https://grammy.com/news/mariah-carey-global-impact-award-recording-academy-honors-black-music-collective|загаловак=Mariah Carey To Receive Global Impact Award At Recording Academy Honors Presented By The Black Music Collective|выдавецтва=Grammy Awards|копія=https://web.archive.org/web/20240202011657/https://www.grammy.com/news/mariah-carey-global-impact-award-recording-academy-honors-black-music-collective|дата копіі=02.2024}}</ref>. У пачатку XXI стагодзьдзя вядомасьць набылі [[Эмінэм]]<ref>{{спасылка|спасылка=http://www.southpawer.com/2017/09/12/eminem-guinness-world-records|загаловак=11 Guinness World Records Eminem Still Holds|дата публікацыі=09.2017|копія=https://web.archive.org/web/20170914224707/http://www.southpawer.com/2017/09/12/eminem-guinness-world-records/|дата копіі=09.2017}}</ref>, [[Брытні Сьпірз]]{{Зноска|Edmondson|2013|Edmondson|490}}, [[Лэдзі Гага]]{{Зноска|Edmondson|2013|Edmondson|490}}, [[Кэці Пэры]]{{Зноска|Edmondson|2013|Edmondson|490}}, [[Тэйлар Сўіфт]] і [[Біёнсэй]]<ref>{{навіна|спасылка=https://news.sky.com/story/taylor-swift-and-beyonce-reporters-wanted-by-biggest-newspaper-chain-in-us-12960828|загаловак=Taylor Swift and Beyoncé reporters wanted by biggest newspaper chain in US|выдавец=Sky News|дата публікацыі=09.2023|копія=https://web.archive.org/web/20231109015600/https://news.sky.com/story/taylor-swift-and-beyonce-reporters-wanted-by-biggest-newspaper-chain-in-us-12960828|дата копіі=11.2023}}</ref>. == Спорт == {{Глядзіце таксама|Нацыянальная баскетбольная асацыяцыя|Нацыянальная хакейная ліга}} [[Файл:Arian Foster fumble.jpg|міні|[[Амэрыканскі футбол]] зьяўляецца самым папулярным відам спорту ў ЗША]] Рынак для прафэсійнага спорту ў Злучаных Штатах складае прыкладна $69 млрд, прыкладна на 50% больш за ўсе краіны [[Эўропа|Эўропы]], [[Блізкі Ўсход|Блізкага Ўсходу]] і [[Афрыка|Афрыкі]], разам узятых<ref>[https://web.archive.org/web/20141004154752/http://www.reuters.com/article/2008/06/18/us-pwcstudy-idUSN1738075220080618 Global sports market to hit ,1 billion in 2012]. Reuters.</ref>. [[Бэйсбол]] стала разглядацца як нацыянальны від спорту, пачынаючы з канца XIX стагодзьдзя, не зважаючы на тое, што самым папулярным відам спорту ў ЗША зьяўляецца [[амэрыканскі футбол]]<ref>[https://web.archive.org/web/20100709111448/http://www.harrisinteractive.com/Insights/HarrisVault8482.aspx?PID=337 Professional Football Widens Its Lead Over Baseball as Nation’s Favorite Sport]. Harris Interactive.</ref>. Менавіта Нацыянальная футбольная ліга (НФЛ) мае самую высокую сярэднюю наведвальнасьць сярод усіх спартовых ліаў у сьвеце, а за матчам Super Bowl назіраюць мільёны заўзятараў ва ўсім сьвеце. [[Баскетбол]] і [[Хакей з шайбай|хакей]] зьяўляюцца наступнымі двума вядучымі прафэсійнымі каманднымі відамі спорту ў краіне. Коледжаўскі амэрыканскі футбол і баскетбол прыцягваюць шырокую аўдыторыю<ref>[https://web.archive.org/web/20140407075223/http://www.footballfoundation.org/tabid/567/Article/53380/Passion-for-College-Football-Remains-Robust.aspx Passion for College Football Remains Robust]. National Football Foundation.</ref>. Гэтыя чатыры асноўных відаў спорту ў прафэсійных лігах разьбіты на сэзоны, якія праводзяцца ў розныя часы году, але перакрываюць адзін аднаго. У [[футбол]]е краіна прымала [[Чэмпіянат сьвету па футболе 1994 году|чэмпіянат сьвету 1994 году]]. [[Зборная ЗША па футболе|Мужчынская зборная па футболе]] зьяўляецца шматразовым удзельнікам чэмпіянатаў сьвету, а [[Жаночая зборная ЗША па футболе|жаночая каманда]] атрымлівала перамогі ў кубку сьвету па футболе сярод жанчынаў. Major League Soccer зьяўляецца галоўным футбольным спаборніцтвам краіны, якая, акрамя таго, мае ў сваім складзе некалькі клюбаў з суседняй [[Канада|Канады]]. Восем разоў [[Алімпійскія гульні|Алімпійскіх гульняў]] праходзілі на тэрыторыі Злучаных Штатаў Амэрыкі, а [[летнія Алімпійскія гульні 2028 году]] будуць дзявятым такім разам. Па стане на 2017 год прадстаўнікі Злучаных Штатаў атрымалі 2522 мэдалёў на летніх Алімпійскіх гульнях, больш чым любая іншая краіна, і 305 мэдалёў у зімовых Алімпійскіх гульнях, саступіўшы месца толькі [[Нарвэгія|Нарвэгіі]]<ref>Chase, Chris (February 7, 2014). [https://web.archive.org/web/20191215084716/https://ftw.usatoday.com/2014/02/winter-olympics-medal-count-sochi-all-time-facts «The 10 most fascinating facts about the all-time Winter Olympics medal standings»]. USA Today.</ref>. У той час як большасьць асноўных відаў спорту ў ЗША, як то бэйсбол і амэрыканскі футбол эвалюцыянавалі з эўрапейскай спартовых гульняў, баскетбол, [[валейбол]], [[скейтбордынг]] і [[сноўбордынг]] зьяўляюцца асабіста амэрыканскімі вынаходкамі, некаторыя зь якіх сталі папулярнымі па ўсім сьвеце. [[Лякрос]] і [[сэрфінг]] ўзьніклі зь індзейскіх традыцыяў і традыцыяў карэнных гавайскіх народнасьцяў. Сярод індывідуальных відаў спорту асаблівую папулярнасьць у ЗША маюць [[гольф]] і [[аўтаспорт]], як то [[NASCAR]]<ref>[https://web.archive.org/web/20140309053431/http://www.harrisinteractive.com/vault/Harris%20Poll%205%20-%202014%20Fave%20Sport_1.16.14.pdf «As American as Mom, Apple Pie and Football? Football continues to trump baseball as America’s Favorite Sport»]. Harris Interactive.</ref><ref>[http://www.grantland.com/story/_/id/7559458/cte-concussion-crisis-economic-look-end-football «What Would the End of Football Look Like?»] Grantland/ESPN.</ref>. [[Рэгбі]] лічыцца самым хуткарослым відам спорту ў ЗША, з зарэгістраванай колькасьцю гульцоў у 115,000+ чалавек<ref>[https://edition.cnn.com/2016/03/04/sport/usa-rugby-nigel-melville/index.html «Will U.S. learn to love rugby?»] CNN.</ref>. == Глядзіце таксама == * [[Амэрыканска-беларускія адносіны]] * [[Дзядзька Сэм]] == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} == Літаратура == * {{кніга|аўтар=Baym, Nina; Levine, Robert S.|загаловак=The Norton Anthology of American Literature|месца=New York, New York|год=2013|выдавецтва=W. W. Norton & Company|isbn=978-0-393-91885-4|ref=BaymLevine}} * {{кніга|імя=William|прозьвішча=Burnham|спасылка=https://archive.org/details/introductiontola0000burn|загаловак=Introduction to the Law and Legal System of the United States|месца=St. Paul, Minnesota|выдавецтва=Thomson West|год=2006|isbn=978-0-314-06661-9|ref=Burnham}} * {{кніга|імя=Jacqueline|прозьвішча=Edmondson|год=2013|спасылка=https://books.google.com/books?id=dRfOEAAAQBAJ&pg=PA556|загаловак=Music in American Life: An Encyclopedia of the Songs, Styles, Stars, and Stories that Shaped our Culture &#91;4 volumes&#93;: An Encyclopedia of the Songs, Styles, Stars, and Stories That Shaped Our Culture|выдавецтва=ABC-CLIO|isbn=978-0-313-39348-8|ref=Edmondson}} * {{кніга|аўтар=Lauter, Paul|спасылка=https://archive.org/details/heathanthologyof00v1unse_e3d7|загаловак=The Heath Anthology of American Literature|месца=Lexington, Massachusetts|выдавецтва=D.C. Heath and Company|год=1994a|том=1|isbn=978-0-669-32972-8|ref=Lauter1994a}} * {{кніга|аўтар=Lauter, Paul|спасылка=https://archive.org/details/heathanthologyof02laut/page/n2/mode/1up|загаловак=The Heath Anthology of American Literature|месца=Lexington, Massachusetts|выдавецтва=D.C. Heath and Company|год=1994b|том=2|isbn=978-0-669-32973-5|ref=Lauter1994b}} * {{кніга|імя=David Emory|прозьвішча=Shi|год=2016|спасылка=https://archive.org/details/americanarrative0001shid|загаловак=America: A Narrative History|месца=New York|выдавецтва=W.W. Norton|том=1|isbn=978-0-393-26594-1|ref=Shi}} == Вонкавыя спасылкі == {{Партал|Паўночная Амэрыка}} * [https://www.usa.gov/ Афіцыйная старонка]{{ref-en}} {{Адміністрацыйныя адзінкі ЗША}} {{Краіны Паўночнай Амэрыкі}} {{NATO}} {{АЭСР}} {{АБСЭ}} {{Вайна з тэрарызмам}} [[Катэгорыя:Вікіпэдыя:Істотныя артыкулы]] nsa12syftw5r2igrarbrxbxq5utdv8c 0 15805 2677434 2661134 2026-07-04T06:01:53Z Sałodkaje Žyćcio 92590 2677434 wikitext text/x-wiki {{Населены пункт |Назва = Філадэлфія |Статус = горад |Назва ў родным склоне = Філадэлфіі |Назва на мове краіны = Philadelphia |Код мовы назвы краіны = en |Краіна = ЗША |Герб = Seal_of_Philadelphia%2C_Pennsylvania.svg |Сьцяг = Flag_of_Philadelphia%2C_Pennsylvania.svg |Гімн = |Дата заснаваньня = |Першыя згадкі = 27 кастрычніка 1682 |Статус з = 1701 |Магдэбурскае права = |Былыя назвы = |Былая назва = |Мясцовая назва = |Від адміністрацыйнай адзінкі 1 = Штат |Назва адміністрацыйнай адзінкі 1 = [[Пэнсыльванія]] |Від адміністрацыйнай адзінкі 2 = |Назва адміністрацыйнай адзінкі 2 = |Від адміністрацыйнай адзінкі 3 = |Назва адміністрацыйнай адзінкі 3 = |Пасада кіраўніка = Мэр |Кіраўнік = Майкл Нутэр |Плошча = 369.9 |Крыніца плошчы = |Вышыня = |Унутраны падзел = |Колькасьць насельніцтва = 1447395 |Тэндэнцыя колькасьці насельніцтва= |Год падліку колькасьці = 2008 |Крыніца колькасьці насельніцтва = |Колькасьць насельніцтва аглямэрацыі = |Год падліку колькасьці аглямэрацыі = |Крыніца колькасьці аглямэрацыі = |Этнічны склад насельніцтва = |Год падліку этнічнага складу = |Нацыянальны склад насельніцтва = |Год падліку нацыянальнага складу = |Дадатковы парамэтар насельніцтва = |Значэньне дадатковага парамэтра насельніцтва = |Год падліку дадатковага парамэтра насельніцтва = |Часавы пас = -5 |Летні час = -4 |Сьпіс тэлефонных кодаў = |Тэлефонны код = |Паштовы індэкс = |Паштовыя індэксы = |Назва лічбавага клясыфікатару = |Лічбавы клясыфікатар = |Аўтамабільны нумарны знак = |Назва аўтамабільнага нумарнога знаку = |Аўтамабільныя нумарныя знакі = |Назва аўтамабільных нумарных знакаў = |Выява = Philadelphia Montage by Jleon 0310.jpg |Апісаньне выявы = |Шырата паўшар’е = паўночнае |Шырата градусаў = 39 |Шырата хвілінаў = 57 |Шырата сэкундаў = 12 |Даўгата паўшар’е = заходняе |Даўгата градусаў = 75 |Даўгата хвілінаў = 10 |Даўгата сэкундаў = 12 |Назва мапы = |Альтэрнатыўная мапа = |Назва мапы2 = ЗША (Пэнсыльванія) |Пазыцыя подпісу на мапе = зьлева |Водступ подпісу на мапе = 6.5 |Сайт = }} '''Філадэлфія''' ({{мова-en|Philadelphia}}) — адзін з найстарэйшых гарадоў [[ЗША]], пяты па велічыні насельніцтва горад краіны і самы населены горад штату [[Пэнсыльванія]], з насельніцтвам 1 447 395 жыхароў (зьвесткі 2008 году). Разам з прыгарадамі 5,8 мільёну жыхароў. Філадэлфія багатая гісторыяй і культурай. У гістарычнай частцы гораду дагэтуль пануе атмасфэра маленькага і ціхага мястэчка, якім была і Філадэлфія і іншыя каляніяльныя гарады падчас утварэньня дзяржавы [[Злучаныя Штаты Амэрыкі]]. Філадэлфія гэта адзін з буйных прамысловых, фінансавых і культурных цэнтраў ЗША. На працягу ўсёй сваёй гісторыі яна лічылася адным з самых шматэтнічных гарадоў Амэрыкі: італьянскія і ірляндзкія, усходнеэўрапейскія і азіяцкія суполкі жылі бок аб бок з шматлікім чорным насельніцтвам гораду, шматлікія з прадстаўнікоў якога прыходзяцца нашчадкамі ўцякачам сюды ў часы [[Грамадзянская вайна ў ЗША|грамадзянскай вайны паміж Поўначчу і Поўднем]]. У [[20 стагодзьдзе|XX стагодзьдзі]] Філадэлфія стала першым горадам ЗША, дзе на пост мэра быў абраны нэґр. Заснаваны ў 1682 годзе [[Ўільям Пэн|Ўільямам Пэнам]]. Мае мянушку «Горад братэрскага каханьня» (значэньне назвы [[грэцкая мова|па-грэцку]]). У 1776 годзе ў Філадэлфіі [[Другі Кантынэнтальны кангрэс]] трынаццаці паўночнаамэрыканскіх штатаў прыняў [[Дэклярацыя незалежнасьці ЗША|Дэклярацыю незалежнасьці]]. У 1781 годзе, падчас [[Вайна за незалежнасьць ЗША|войны за незалежнасьць]] 1775—1783 гадоў Філадэлфія стала сталіцай «злучаных калёніяў», а ў 1790—1800 гадах — першай сталіцай ЗША, самым буйным горадам [[Паўночная Амэрыка|Паўночнай Амэрыкі]], больш важным, чым [[Бостан]] або [[Нью-Ёрк]]. Самым вядомым жыхаром гораду быў [[Бэнджамін Франклін]]. == Амэрыканская Зыбка Волі == [[Файл:Independence Hall.jpg|міні|200пкс|Заля Незалежнасьці]] Галоўная гістарычная славутасьць Філадэлфіі і ЗША — «Індэпендэнс-Гол» (''Independence Hall — Заля Незалежнасьці''), дзе ў 1776 годзе была прынятая дэклярацыя незалежнасьці, а ў 1787 годзе — Канстытуцыя ЗША. Побач з двухпавярховым з званіцай будынкам «Залі Незалежнасьці» ў адмысловым павільёне знаходзіцца [[Звон Волі]] (Liberty Bell), знак незалежнасьці ЗША, звон якога 8 ліпеня 1776 году ўзьвясьціў аб абвяшчэньні дэклярацыі аб незалежнасьці, прынятай 4 ліпеня 1776 году. З таго часу [[4 ліпеня]] сьвяткуецца як [[Дзень незалежнасьці ЗША]]. Там жа знаходзіцца і Заля Кангрэса, дзе быў падпісаны [[Біль аб Правах]]. А таксама там знаходзяцца Другі банк Злучаных Штатаў/Галерэя Партрэтаў, Старая Царква Ёсіфа, Царква Хрыста, і Хата-музэй Бэтсі Рос. Усе гэтыя славутасьці акружаныя зелянінай і фармуюць некалькі паркавых кварталаў у цэнтры гораду. == Іншыя славутасьці == Філадэлфійская ''Elfreth's Alley'' — найстарэйшая вуліца ў ЗША. Яе 30 хат пабудаваныя ў 1728—1836 гадах. Вядомымі славутасьцямі гораду зьяўляюцца: Пэнаўскі цэнтар (Penn Center), хата Паўэла (Powell House), італьянскі рынак (Italian Market), акварама (Acquarama), алея Эльфорта (Elfreth's Alley), а таксама першая ў краіне ўнівэрсальная крама «Ўонамэйкерз» (Wanamaker's) — папулярнае месца сустрэч у цэнтры Філадэлфіі. У Голе філязофіі дагэтуль праводзяцца паседжаньні Першага філязофскага грамадзтва ЗША, заснаванага Бэнджамінам Франклінам. У Філадэлфіі знаходзяцца [[Унівэрсытэт Пэнсыльваніі]], Тэхналягічны інстытут Дрэксьлера, інстытут Франкліна, Акадэмія натуральных навук (Academy of Natural Sciences) — усяго 88 унівэрсытэтаў і каледжаў. Fairmount Park — адзін з самых буйных гарадзкіх паркаў у сьвеце. На яго тэрыторыі разьмешчаны найстарэйшы ў краіне [[заапарк]] (заснаваны ў 1874 годзе). Зараз Філадэлфія ахопленая ідэяй аднаўленьня свайго старога бляску і прыгажосьці. Усё ад квітнеючых раёнаў, аб’яднаных у Цэнтральны горад, да цудоўных гістарычных будынкаў аднаўляецца і рэстаўруецца. Будынак гарадзкой рады з граніту і белага мармура, нарэшце, зможа паказаць вам сваю высокую вежу, якая гадамі была закутая ў будаўнічыя лясы. Адрэстаўраваны галоўны вакзал Філадэлфіі зараз выглядае так, як выглядаў у часы [[Вялікая дэпрэсія|Вялікай дэпрэсіі]]. Больш чым любы іншы горад Філадэлфія зьяўляецца паказальнай у пляне гісторыі амэрыканскай архітэктуры. Мэйн-стрыт у Манаюнцы ўвайшла ў дзясятку самых лепшых вуліцаў Амэрыкі, дзякуючы хатам [[XIX стагодзьдзе|XIX стагодзьдзя]], у якіх разьмясьціліся крамы, галерэі мастацтва і піўныя. [[Файл:Convergence_Mural_by_Rebecca_Rutstein_in_Philadelphia,_PA.jpg|значак|Філадэлфія з вышыні птушынага палёту]] Тут квітнее мастацтва, пераважна ў тэатрах і выканальніцкіх цэнтрах пабудаваных на Авэню мастацтваў. А на Брод-стрыт абгрунтаваліся Аркестар Філадэлфіі, Балет Пэнсыльваніі, Філадэлфійская опэра, а таксама джазавыя студыі і драматычныя і музычныя тэатры. Ўільям Пэн назваў Філадэлфію «горадам братэрскага каханьня» і дагэтуль яна застаецца самым прыязным горадам ЗША. У гэтым горадзе квітнее кулінарыя, і мясцовыя жыхары больш за ўсё любяць такія далікатэсы, як сырныя біфштэксы, вялікія сэндвічы і гарачыя завітушкі з сольлю. == Гарадзкі транспарт == [[Файл:SEPTA K-Car Subway Surface.jpg|міні|200пкс|[[Трамвай]] у Філадэлфіі]] Філадэлфія абслугоўваецца дзьвюма лініямі мэтрапалітэну. * У цэнтры гораду з захаду на ўсход, пад Маркет Стрыт праходзіць лінія мэтро Маркет-Франкфард. Якая на беразе ракі Дэлавэр выходзіць на эстакаду, паварочвае на поўнач, і ідзе да мяжы гораду па эстакадзе над Франкфард-стрыт. Заходні канцавы прыпынак гэтай лініі знаходзіцца ў некалькіх кілямэтрах ад цэнтру гораду. На мапе пазначаныя блакітным колерам. * З Поўначы на Поўдзень, Філадэлфія расьсякаецца лініяй «Броад Стрыт», якая ў большай частцы падземная, і ідзе пад аднайменнай вуліцай Броад Стрыт. Да Поўначы — наземная. Мае атожылак (апэндыкс) на ўсход у раёне цэнтру. Абедзьве лініі перасякаюцца на станцыі Сіці-Гол. На мапе пазначаная аранжавым колерам. * Некалькі трамвайных маршрутаў. Іх агульнай канцавой зьяўляецца перасадкавы вузел Сіці-Гол. ** Таксама на заходняй ускраіне гораду маецца яшчэ некалькі наземных хуткасных трамваяў. На паўночнай ускраіне адноўлены маршрут 15. [[Файл:SeptaTrains at Trenton.JPG|міні|200пкс|[[Электрычка]] Regional Rail]] * Прыгарады Філадэлфіі абслугоўваюцца 8-ю маршрутамі электрацягнікоў, названымі Regional Rail. Адзін зь іх ідзе ў штат [[Нью-Джэрзі]], горад Трэнтан. Адтуль аналягічным электрацягніком можна дабрацца да [[Нью-Ёрк]]у. А таксама Філадэлфія абслугоўваецца мноствам аўтобусных маршрутаў. Нумарацыя маршрутаў — скразная. Усе гэтыя маршруты належаць транспартнай кампаніі SEPTA (Транспартнае кіраваньне паўднёвага ўсходу Пэнсыльваніі ({{мова-en|Southeastern Pennsylvania Transit Authority}})) == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Вонкавыя спасылкі == * [http://www.phila.gov/ Афіцыйная бачына]. {{Сьпіс гарадоў ЗША паводле насельніцтва}} [[Катэгорыя:Філадэлфія| ]] [[Катэгорыя:Зьявіліся ў 1682 годзе]] lejwh7fkzvk0en5hm5ogs77ax0ez0q9 0 19911 2677347 2674137 2026-07-03T16:23:25Z IvanScrooge98 46230 /* */ 2677347 wikitext text/x-wiki {{Населены пункт |Назва = Браціслава |Статус = горад |Назва ў родным склоне = Браціславы |Назва на мове краіны = Bratislava |Код мовы назвы краіны = sk |Краіна = Славаччына |Герб = Coat_of_Arms_of_Bratislava.svg |Сьцяг = Flag of Bratislava.svg{{!}}border |Гімн = |Дата заснаваньня = |Першыя згадкі = 907 |Статус з = 1291 |Магдэбурскае права = |Былыя назвы = Пожань, Прэсбург, Прэшпарак |Мясцовая назва = |Від адміністрацыйнай адзінкі 1 = [[Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Славаччыны|Край]] |Назва адміністрацыйнай адзінкі 1 = [[Браціслаўскі край|Браціслаўскі]] |Від адміністрацыйнай адзінкі 2 = |Назва адміністрацыйнай адзінкі 2 = |Від адміністрацыйнай адзінкі 3 = |Назва адміністрацыйнай адзінкі 3 = |Пасада кіраўніка = Прыматар |Кіраўнік = |Плошча = 367.584 |Крыніца плошчы = |Вышыня = 134 |Унутраны падзел = |Колькасьць насельніцтва = 471061 |Тэндэнцыя колькасьці насельніцтва= {{Рост}} |Год падліку колькасьці = 2009 |Крыніца колькасьці насельніцтва = |Колькасьць насельніцтва аглямэрацыі = |Год падліку колькасьці аглямэрацыі = |Крыніца колькасьці аглямэрацыі = |Этнічны склад насельніцтва = |Год падліку этнічнага складу = |Нацыянальны склад насельніцтва = |Год падліку нацыянальнага складу = |Дадатковы парамэтар насельніцтва = |Значэньне дадатковага парамэтра насельніцтва = |Год падліку дадатковага парамэтра насельніцтва = |Часавы пас = +1 |Летні час = +2 |Сьпіс тэлефонных кодаў = |Тэлефонны код = +421 02 |Паштовы індэкс = 8XX XX |Назва лічбавага клясыфікатару = |Лічбавы клясыфікатар = |Аўтамабільны нумарны знак = BA |Назва аўтамабільнага нумарнога знаку = |Выява = Bratislava_Montage.jpg |Апісаньне выявы = Выгляд на Браціславу з [[Браціслаўскі замак|Браціслаўскага граду]] |Шырата паўшар’е = паўночнае |Шырата градусаў = 48 |Шырата хвілінаў = 8 |Шырата сэкундаў = 38 |Даўгата паўшар’е = усходняе |Даўгата градусаў = 17 |Даўгата хвілінаў = 6 |Даўгата сэкундаў = 35 |Назва мапы = |Альтэрнатыўная мапа = |Назва мапы2 = |Пазыцыя подпісу на мапе = справа |Водступ подпісу на мапе = |Сайт = http://www.bratislava.sk/ }} '''{{Праслухаць|Bratislava (Slovak pronunciation).ogg|Брацісла́ва}}''' ({{мова-sk|Bratislava}}; {{мова-sk|Prešporok/Prešporek}}, {{мова-de|Pressburg}}, {{мова-hu|Pozsony}}) — сталіца і найбуйнейшы горад [[Славаччына|Славаччыны]]. Разьмяшчаецца на паўднёвым захадзе краіны па абодвух берагах [[Дунай|Дунаю]]. Мяжуючы з [[Аўстрыя]]й і [[Вугоршчына]]й, Браціслава зьяўляецца адзінай [[сталіца|нацыянальнай сталіцай]], якая гранічыць адразу зь дзьвюма незалежнымі дзяржавамі. Браціслава і [[Вена]] зьяўляюцца найбліжэйшымі адна да адной [[эўропа|эўрапейскімі]] сталіцамі, адлегласьць між якімі складае менш за 60 км. Браціслава зьяўляецца [[культура|культурным]], [[палітыка|палітычным]] і [[Эканоміка Славаччыны|эканамічным]] цэнтрам Славаччыны. Тут знаходзяцца месцы паседжаньня [[Сьпіс прэзыдэнтаў Славаччыны|славацкага прэзыдэнта]], [[Парлямэнт Славаччыны|парлямэнту]] і ўраду. Сталіца ўтрымлівае некалькі ўнівэрсытэтаў, музэяў, тэатраў, галерэяў і іншых істотных культурных і адукацыйных адзінак<ref name="Welcomebrochure">{{Спасылка|выдавец=City of Bratislava |url=http://www.visit.bratislava.sk/en/VismoOnline_ActionScripts/File.aspx?id_org=700014&id_dokumenty=1059 |загаловак=Brochure – Welcome to Bratislava |год=2006 |фармат=PDF |дата=25 красавічка 2007}}</ref>. Штаб-кватэры асноўных славацкіх фінансавых і бізнэс арганізацыяў таксама месьцяцца ў сталіцы. На гістарычны лёс гораду, які працяглы час быў вядомы пад нямецкім імем '''Прэсбург''', паўплывалі прадстаўнікі розных нацыянальнасьцяў і веравызнаньняў, накшталт [[аўстрыя|аўстрыйцаў]], [[чэхія|чэхаў]], [[немцы|немцаў]], [[вугорцы|вугорцаў]], [[славакі|славакаў]] і [[габрэі|габрэяў]]<ref name="culturebrochure">{{Спасылка|выдавец=City of Bratislava |url=http://www.visit.bratislava.sk/en/VismoOnline_ActionScripts/File.aspx?id_org=700014&id_dokumenty=1080 |загаловак=Brochure – Culture and Attractions |год=2006 |фармат=PDF |дата=25 красавіка 2007}}</ref>. Горад быў сталіцай [[Каралеўства Вугоршчына|Вугорскага каралеўства]], часткай тэрыторыяў больш вялікай [[Габсбурская манархія|Габсбурскай манархіі]]<ref name=NYT>{{Спасылка|аўтар=Ruth E. Gruber|загаловак=Charm and Concrete in Bratislava|url=http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9D0CE7D9103DF933A25750C0A967958260&sec=&spon=&pagewanted=1|назва праекту=The New York Times|выдавец=The New York Times Company|дата публікацыі=1991-03-10|дата=2008-07-27}}</ref>, з 1536 па 1783 гады зьяўляўся домам для шматлікіх славацкіх, вугорскіх і нямецкіх гістарычных постацяў. == Этымалёгія == Браціслава, перайменаваная 6 сакавіка 1919 году, на працягу сваёй гісторыі была вядомая пад шматлікімі назвамі на розных мовах. Першай зафіксаванай назвай гораду зьяўляецца, імаверна, «Brezalauspurc» (літаральна: Браслаўскі замак), якая згадваецца ў Зальцбурскіх аналах (Annales Iuvavenses) X стагодзьдзя. Іншымі варыянтамі былі: {{мова-de|Pressburg|скарочана}} раней ''Preßburg'' {{IPA|ˈpʁɛsbʊɐk|}} (дагэтуль выкарыстоўваецца ў нямецкамоўных краінах — збольшага ў Аўстрыі, радзей у Нямеччыне), {{мова-hu|Pozsony}} {{IPA|poʒoɲ|}}<ref name=NYT/> (дагэтуль ужываецца ў Вугоршчыне), колішняя [[славацкая мова|славацкая]] назва: «Prešporok»<ref name="Czechreview" />. Іншымі варыянтамі зьяўляліся: [[грэцкая мова|грэц.]]: Ιστρόπολις «Istropolis» (літаральна: «горад на [[Дунай|Дунаі]]», гэтаксама на [[лацінская мова|лаціне]]), {{мова-cs|Prešpurk|скарочана}}, {{мова-fr|Presbourg|скарочана}}, {{мова-it|Presburgo|скарочана}}, {{мова-la|Posonium|скарочана}}, {{мова-hr|Požun|скарочана}}, {{мова-ro|Pojon|скарочана}}. Варыянт «Pressburg» таксама ўжываўся ў англамоўных публікацыях да 1919 году, што месцамі выкарыстоўваецца і дагэтуль. Старыя пісьмовыя крыніцы могуць спрычыніць блытаніну з лацінскімі формамі Bratislavia, Wratislavia і г. д., што азначае [[Уроцлаў|Ўроцлаў (Брэслаў)]] у Польшчы, а не Браціславу<ref>[http://www.columbia.edu/acis/ets/Graesse/contents.html Graesse, ''Orbis latinus'']</ref>. == Гаспадарка == На 2020 год у Браціславе месьцілася галаўная сядзіба «[[Славацкая ашчаджальня|Славацкай ашчаджальні]]», што была найбольшым банкам Славаччыны. На 2021 год «[[Фольксваген Славаччыны]]» меў у Браціславе аўтазавод, заснаваны ў сакавіку 1991 году, які быў адным з найбольшых прамысловых прадпрыемстваў краіны. == Гісторыя == [[Файл:Web Biatec.jpg|міні|зьлева|Сапраўдны [[біятэк]] і яго копія на колішняй манэце наміналам 5 славацкіх кронаў]] Першае паселішча на тэрыторыі Браціславы датуецца пэрыядам лінейна-стужкавай керамікі, каля 5000 г. да н. э. Каля [[200 да н. э.|200 г. да н. э.]] кельцкае племя [[бойі]] засноўвае тут першае буйное паселішча, якое ўяўляе сабой умацаваны [[опідум]] і зьмяшчае ўласную [[мынца|мынцу]] па вырабе [[біятэк]]аў — кельцкіх срэбраных манэтаў<ref>{{Спасылка|выдавец=City of Bratislava |url=http://www.visit.bratislava.sk/en/vismo/dokumenty2.asp?id_org=700014&id=1005&p1=1569 |загаловак=History – Celtic settlements |дата=15 тараўня 2007 |дата публікацыі=2005}}</ref>. Гэты абшар трапляе пад кантроль [[Рымская імпэрыя|Рымскай імпэрыі]] з I па IV стагодзьдзі н. э., пасьля чаго тут ствараюцца [[лімэс]]ы — прымежныя абарончыя ўмацаваньні. Пазьней на гэтую тэрыторыю рымляне прыўнесьлі [[вінаградарства]], што заклала пачатак традыцыі [[вінаробства]], якая захавалася і дасёньня<ref>{{Спасылка|выдавец=City of Bratislava |url=http://www.visit.bratislava.sk/en/vismo/dokumenty2.asp?id_org=700014&id=1006&p1=1570 |загаловак=History – Bratislava and the Romans |дата=15 траўня 2007 |дата публікацыі=2005}}</ref>. Славяне пачалі засяляць гэты абшар у V—VI стагодзьдзях падчас Вялікага перасяленьня народаў<ref>Kováč et al., «Kronika Slovenska 1», p. 90</ref>. У адказ на жорсткія напады цюркамоўнага племені авараў, было заснавана першае славянскае дзяржаўнае ўтварэньне — [[Дзяржава Сама]] (623—658). У IX стагодзьдзі [[Браціслаўскі замак|Браціслаўскі]] і [[Дзевінскі замак|Дзевінскі]] замкі сталі істотнымі цэнтрамі славянскіх дзяржаваў: [[Нітранскае княства|Нітранскага княства]] і [[Вялікая Маравія|Вялікай Маравіі]]<ref>Kováč et al., «Kronika Slovenska 1», p. 95</ref>. Зь іншага боку, выказваліся меркаваньні пра прыналежнасьць абодвух замкаў адно да Вялікай Маравіі, што грунтавалася на мовазнаўчых прыкладах і факце адсутнасьці пераконваючых археалягічных зьвестак<ref name="Encyclopedia">{{Кніга| аўтар = Gyula Kristó| загаловак = Korai Magyar Történeti Lexikon – 9–14. század ''(Encyclopedia of the Early Hungarian History – 9–14th centuries)''| выдавец = Akadémiai Kiadó | год = 1994 | месца = Budapest | pages = 128, 167| isbn = 963 05 6722 9}}</ref><ref>{{Спасылка|url=http://www.uni-bonn.de/~ntrunte/publikationen8.html#dowina_inhalt |загаловак=Meine wissenschaftlichen Publikationen (Fortsetzung, 2002–2004) |выдавец=Uni-bonn.de |дата публікацыі=2006-10-31 |дата=2009-05-28}}</ref>. Першыя пісьмовыя згадкі пра паселішча з назвай «Brezalauspurc» датуюцца 907 годам і апісваюць перамогу [[баварыя|баварскага]] войска над [[вугорцы|вугорскім]]<ref name="Encyclopedia" />. Гэтая бітва храналягічна супадае з пэрыядам заняпаду Вялікай Маравіі пад націскам [[вугорцы|вугорскіх]] войскаў<ref>Špiesz, «Bratislava v stredoveku», p. 9</ref>. Зрэшты, дакладнае месца бітвы застаецца невядомым, але некаторыя дасьледнікі лічаць, што яна адбылася на возеры [[Балатон]]<ref>{{Кніга|аўтар=Charles R. Bowlus|загаловак=The battle of Lechfeld and its aftermath |год=2006|pages=83}}</ref>. [[Файл:Bratislava (Posonium) by Matthaus Merian 1638.jpg|міні|Прэсбург у XVII стагодзьдзі]] У X стагодзьдзі тэрыторыя Прэсбургу ўвайшла ў склад [[Каралеўства Вугоршчына|Каралеўства Вугоршчыны]] і стала істотным эканамічным і адміністрацыйным цэнтрам на дзяржаўнай мяжы<ref name="middleages">{{Спасылка|выдавец=City of Bratislava |url=http://www.visit.bratislava.sk/en/vismo/dokumenty2.asp?id_org=700014&id=1008&p1=1572 |загаловак=History – Bratislava in the Middle Ages |год=2005 |дата=15 траўня 2007}}</ref>. Такое стратэгічнае знаходжаньне гораду стала прычынай частых набегаў і бітваў на подступу да яго тэрыторыяў, аднак гэта кампэнсавалася хуткім эканамічным ростам і самавітым палітычным статусам. Упершыню свае гарадзкія правы Прэсбург атрымаў у 1291 годзе ад караля Андраша III, у 1405 годзе на загад караля [[Жыгімонт Люксэмбурскі|Жыгімонта Люксэмбурскага]] быў узьведзены ў статус [[вольны каралеўскі горад|вольнага каралеўскага гораду]], а ў 1436 годзе Прэсбург атрымаў свой [[Герб Браціславы|уласны герб]]<ref>Špiesz, «Bratislava v stredoveku», p. 132</ref>. У 1526 годзе пасьля бітвы пры Мохачы Каралеўства Вугоршчына было захоплена [[Асманская імпэрыя|Асманскай імпэрыяй]]. Неўзабаве туркі аблажылі горад, але, моцна яго пашкоджіўшы, так і не дамагліся яго захапіць<ref>Lacika, «Bratislava», p. 30</ref>. У выніку тэрытарыяльных зьменаў у краіне, у 1536 годзе Прэсбург становіцца новай сталіцай Вугоршчыны ў складзе аўстрыйскай [[Габсбурская манархія|Габсбурскай манархіі]], што заклала пачатак новай эры ў гісторыі гораду. Цяпер Прэсбург стаў месцам правядзеньня каранацыяў і паседжаньня манархаў, арцыбіскупаў (1543), арыстакратыі і іншых буйных арганізацыяў і ўстановаў. У пэрыяд з 1536 па 1830 год адзінаццаць вугорскіх каралёў каранаваліся ў [[Катэдральны Сабор Сьвятога Марціна (Браціслава)|Катэдральным саборы Сьвятога Марціна]]<ref>Lacika, «Bratislava», p. 62</ref>. Тым ня менш, усё XVII стагодзьдзе было адзначана антыгабсбурскімі паўстаньнямі, бітвамі супраць туркаў, пошасьцю чумы і іншымі катастрофамі<ref>Lacika, «Bratislava», pp. 31-34</ref>. [[Файл:Bratislava 1787.jpg|зьлева|міні|Прэсбург на карціне 1787 году]] Цягам XVIII стагодзьдзя падчас кіраваньня [[Марыя Тэрэзія|Марыі Тэрэзіі]]<ref name=NY>{{Спасылка|аўтар=Jill Knight Weinberger|загаловак=Rediscovering Old Bratislava|url=http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9C06E5D91138F93AA25752C1A9669C8B63&sec=&spon=&pagewanted=2|назва праекту=The New York Times|выдавец=The New York Times Company|дата публікацыі=2000-11-19|дата=2008-07-27}}</ref> Прэсбург становіцца найбуйнейшым і найважнейшым горадам Вугоршчыны<ref>Lacika, «Bratislava», pp. 34-36</ref>. Колькасьць насельніцтва павялічваецца ў тры разы; будуецца вялікая колькасьць новых палацаў<ref name=NY/>, манастыроў, сядзібаў і вуліцаў; горад становіцца цэнтрам сацыяльнага і культурнага жыцьця рэгіёну<ref>Lacika, «Bratislava», pp. 35-36</ref>. Аднак, за часам кіраваньня сына Марыі Тэрэзіі [[Ёзэф II (імпэратар Сьвяшчэннай Рымскай імпэрыі)|Ёзэфа II]]<ref name=NY/> горад пачаў губляць свае пазыцыі, асабліва калі ў 1783 годзе карона вугорскіх каралёў была перанесеная ў [[Вена|Вену]] дзеля ўзмацненьня саюзу паміж Аўстрыяй і Вугоршчынай. Усе цэнтральныя ўстановы неўзабаве перамясьціліся ў Буду, за якімі пасьледвала вялікая колькасьць арыстакратыі<ref>{{Спасылка|publisher=City of Bratislava |url=http://www.visit.bratislava.sk/en/vismo/dokumenty2.asp?id_org=700014&id=1010&p1=1574 |загаловак=History – Maria Theresa’s City |год=2005 |дата=15 траўня 2007}}</ref>. Першыя газэты на [[вугорская мова|вугорскай]] і [[славацкая мова|славацкай]] мовах публікаваліся ў Прэсбургу: «Magyar hírmondó» (1780) і «Presspurske Nowiny» (1783), адпаведна<ref>Kováč et al., «Kronika Slovenska 1», pp. 350—351</ref>. Праз усё XVIII стагодзьдзе горад нёс функцыю грамадзка-культурнага цэнтру Славацкага нацыянага адраджэньня. Усё XIX стагодзьдзе гісторыя гораду была шчыльна зьнітаваная з асноўнымі падзеямі тагачаснае [[Эўропа|Эўропы]]. У 1805 годзе тут быў падпісаны [[Прэсбурскі мір]] паміж [[Аўстрыя]]й і [[Францыя]]й. [[Дзевінскі замак]] быў зруйнаваны войскамі [[Напалеон I Банапарт|Напалеона]] ў 1809 годзе<ref>Kováč et al., «Kronika Slovenska 1», p. 385</ref>. У 1825 годзе на сродкі вугорскага палітыка-рэфарматара Іштвана Сэчэні была заснаваная Вугорская акадэмія навук. У 1846 годзе [[вугорская мова]] стала афіцыйнай мовай заканадаўства, дзяржаўнага ўпраўленьня і адукацыі<ref>Erzsébet Varga, «Pozsony», p. 14 (Hungarian)</ref>. У адказ на падзеі Рэвалюцыі 1848—1849 гадоў у Вугоршчыне Фэрдынанд V падпісаў так званыя [[Красавіцкія законы]], якія скасоўвалі прыгоннае права<ref name="Napoleon">{{Спасылка|выдавец=City of Bratislava |url=http://www.visit.bratislava.sk/en/vismo/dokumenty2.asp?id_org=700014&id=1011&p1=1575 |загаловак=History – Between the campaigns of the Napoleonic troops and the abolition of bondage |дата публікацыі=2005 |дата=15 траўня 2007}}<br />Kováč et al., «Kronika Slovenska 1», p. 444</ref>. Прэсбург выступіў на баку рэвалюцыйных вугорцаў, але быў захоплены аўстрыйцамі ўжо ў сьнежні 1848 году.<ref>Kováč et al., «Kronika Slovenska 1», p. 457</ref>. У XIX стагодзьдзі сфэра індустрыі разьвівалася надзвычай хуткімі тэмпамі. Першая конна-жалезная гарадзкая чыгунка ў Вугоршчыне<ref>{{Спасылка|выдавец=Železničná spoločnosť Cargo Slovakia |url=http://www.zscargo.sk/en/company-profile/history/ |загаловак=History – Austro-Hungarian Empire |дата=28 траўня 2008}}</ref> была збудаваная ў 1840 годзе ад Прэсбургу да мястэчка [[Сьвяты Юр]]<ref>Kováč et al., «Kronika Slovenska 1», pp. 426—427</ref>. Новая лінія да [[Вена|Вены]], ужо з выкарыстаньнем [[паравоз]]а адкрылася ў 1848 годзе<ref>Kováč et al., «Kronika Slovenska 1», p. 451</ref>. Узьнікала мноства новых фінансавых, прамысловых і іншых установаў; да прыкладу, першы банк на тэрыторыі Славаччыны быў заснаваны ў 1842 годзе<ref>Kováč et al., «Kronika Slovenska 1», p. 430</ref>. Першы гарадзкі мост цераз [[Дунай]] быў узьведзены ў 1891 годзе<ref>Lacika, «Bratislava», p. 41</ref>. [[Файл:Apollo bombing damage.jpg|міні|Пашкоджаны нафтапераапрацоўчы завод «Slovnaft» пасьля артылерыйскіх бамбардаваньняў Браціславы, верасень 1944]] Да [[Першая сусьветная вайна|Першай сусьветнай вайны]] этнічны склад насельніцтва быў наступным: немцы — 42%, вугорцы — 41%, славакі — 15% (перапіс 1910). Па заканчэньні Першай сусьветнай вайны і ўтварэньня 28 кастрычніка 1918 году [[Чэхаславаччына|Чэхаславаччыны]], горад увайшоў у склад новаўтворанай дзяржавы, не зважаючы на нежаданьне шматлікіх яго прадстаўнікоў<ref name = "peyqxj">Lacika, «Bratislava», p. 42</ref>. Пераважная частка вугорскага і нямецкага насельніцтва імкнулася прадухіліць уваход гораду ў склад Чэхаславаччыны, што выявілася ў абвяшчэньні Прэсбургу вольным горадам. Зрэшты, чэхаславацкія легіёны акупавалі горад 1 студзеня 1919 году, які неўзабаве быў далучаны да Чэхаславаччыны<ref name = "peyqxj"/>. Горад стаў месца паседжаньня славацкіх палітычных органаў і арганізацыяў і стаў сталіцай краіны з 4 на 5 лютага<ref>{{Кніга|аўтар=Tibenský, Ján et al.|загаловак=Slovensko: Dejiny|выдавец=Obzor|год=1971|месца=Bratislava}}</ref>. 12 лютага 1919 году нямецка-вугорскае насельніцтва зладзіла пратэсныя акцыі супраць чэхаславацкай акупацыі, але чэхаславацкія легіёны адкрылі агонь па бяззбройных дэманстрантах<ref>Marcel Jankovics, «Húsz esztendő Pozsonyban», p. 65-67 (Hungarian)</ref>. 27 сакавіка 1919 году найменьне «Браціслава» ўпершыню стала афіцыйнай назвай гораду<ref>{{Спасылка|выдавец=City of Bratislava| url=http://www.visit.bratislava.sk/en/vismo/dokumenty2.asp?id_org=700014&id=1012&p1=1576 |загаловак=History – First Czechoslovak Republic |дата=15 траўня 2007}}</ref>. Пакінутыя без аніякае падтрымкі пасьля адыходу вугорскай арміі, вугорцы былі вымушаныя добраахвотна альбо гвалтоўна высяляцца з сваіх дамоў<ref>{{Спасылка|выдавец= |url=http://www.tankonyv.sk/detail.php?chron=1&theme=4 |загаловак=History of Hungarians in the first Czechoslovak Republic (1918–1919 section) |дата=5 верасьня 2008}}</ref>, якія пасьля іх адыходу занімалі чэхі і славакі. Адукацыя на [[вугорская мова|вугорскай]] і [[нямецкая мова|нямецкай]] мовах была істотным чынам зьніжаная<ref>{{Спасылка|выдавец= |url=http://www.tankonyv.sk/detail.php?docid=93 |загаловак=History of Hungarians in the first Czechoslovak Republic |дата=22 чэрвеня 2008}}</ref>. Паводле чэхаславацкага перапісу 1930 году колькасьць вугорскага насельніцтва Браціславы складала 15.8%. У 1938 годзе [[Трэці райх|нацыская Нямеччына]] анэксавала суседнюю Аўстрыю ў [[аншлюс]]; сёлета да Трэцяга райху былі далучаныя мястэчкі Пэтржалка і Дзевін<ref name="WWII"/><ref>Kováč et al., «Bratislava 1939—1945», pp. 16-17</ref>. 14 сакавіка 1939 году Браціслава была абвешчана сталіцай [[Першая Славацкая рэспубліка|першай незалежнай Славацкай рэспублікі]], але новае дзяржаўнае ўтварэньне хутка трапіла пад кантроль нацыстаў. У 1941—1942 і 1944—1945 гадах новы славацкі ўрад высяліў з Браціславы прыкладна 15 000 [[габрэі|габрэяў]]<ref>Lacika, «Bratislava», p. 43. Kováč et al., "Bratislava 1939—1945, pp. 174—177</ref>, большасьць зь якіх неўзабаве трапіла ў канцэнтрацыйныя лягеры<ref name="post-war">{{Спасылка|выдавец=City of Bratislava |url=http://www.visit.bratislava.sk/en/vismo/dokumenty2.asp?id_org=700014&id=1015&p1=1579 |загаловак=History – Post-war Bratislava |дата=15 траўня 2007}}</ref>. Браціслава падзьверглася пэрыядычным бамбардаваньням саюзных войскаў, будучы пасьля вызваленай савецкай Чырвонай арміяй 4 красавіка 1945 году<ref name="WWII">{{Спасылка|выдавец=City of Bratislava |url=http://www.visit.bratislava.sk/en/vismo/dokumenty2.asp?id_org=700014&id=1014&p1=1578 |загаловак=History – Wartime Bratislava |год=2005 |дата=15 траўня 2007}}</ref><ref>Kováč et al., «Kronika Slovenska 2», p. 300</ref>. Напрыканцы Другой сусьветнай вайны большасьць браціслаўскіх немцаў былі эвакуяваныя нямецкімі ўладамі; толькі некаторыя зь іх вярнуліся пасьля вайны, але былі адразу высланыя бяз права на маёмасьць паводле дэкрэтаў Бэнэша<ref>Kováč et al., «Kronika Slovenska 2», pp. 307—308</ref>. [[Файл:Slavin memorial, Bratislava.jpg|міні|зьлева|Мэмарыял загінулым салдатам падчас вызваленьня Славаччыны ў [[Другая сусьветная вайна|Другой сусьветнай вайне]]]] Пасьля прыходу да ўлады ў лютым 1948 году Камуністычнай партыі Чэхаславаччыны, горад стаў часткай Усходняга блёку. Да Браціславы далучаюцца новыя тэрыторыі, што станоўча ўплывае на рост колькасьці насельніцтва (колькасьць славакаў складала каля 90%). Пачынаецца будаўніцтва масіўных жылых раёнаў, якія складаюцца з высотных панэльных дамоў. Камуністычны ўрад узьвёў шэраг такіх грандыёзных збудаваньняў, як [[Новы мост (Браціслава)|Новы мост]] і штаб-кватэра Славацкага радыё. У 1968 годзе, пасьля [[Праская вясна|беспасьпяховых спробаў]] лібэралізаваць камуністычны ўрад, паводле [[Варшаўская дамова|Варшаўскай дамовы]] горад быў заняты савецкімі войскамі. Неўзабаве Браціслава стала сталіцай [[Славацкая сацыялістычная рэспубліка|Славацкай сацыялістычнай рэспублікі]], адной зь дзьвюх фэдэральных адзінак Чэхаславаччыны. Браціслаўскія дысыдэнты паскорылі падзеньне камунізму [[Дэманстрацыя са сьвечкамі|Дэманстрацыяй са сьвечкамі]] 1988 году. Неўзабаве горад стаў адным зь перадавых цэнтраў [[Аксамітная рэвалюцыя|Аксамітнай рэвалюцыі]] 1989 году<ref>Kováč et al., «Kronika Slovenska 2» p. 498</ref>. У 1993 годзе горад стаў сталіцай новаўтворанай [[Славаччына|Славацкай рэспублікі]], што пасьледвала за Аксамітным разводам<ref>{{Спасылка|выдавец=City of Bratislava |url=http://www.visit.bratislava.sk/en/vismo/dokumenty2.asp?id_org=700014&id=1016&p1=1580 |загаловак=History – Capital city for second time |дата=15 траўня 2007}}</ref>. У 1990-х гг. і пачатку XXI стагодзьдзя эканоміка гораду адчула фэнамэнальны эканамічны пад’ем, дзякуючы замежным інвэстыцыям. Квітнеючы горад стаў месцам некаторых важных культурных і палітычных мерапрыемстваў, накшталт Славацкага саміту 2005 году паміж [[Джордж Ўокер Буш|Джорджам У. Бушам]] і [[Уладзімер Пуцін|Ўладзімерам Пуціным]]. == Геаграфія == [[Файл:OSM.Bratislava.2009-08-21.png|зьлева|міні|Мапа Браціславы]] [[Файл:Bratislava SPOT 1027.jpg|міні|Здымак Браціславы з спадарожніка SPOT satellite]] Браціслава знаходзіцца ў паўднёва-заходняй Славаччыне ў межах [[Браціслаўскі край|Браціслаўскага краю]]. Сталіца мяжуе з [[Аўстрыя]]й і [[Вугоршчына]]й, што робіць яе адзінай нацыянальнай [[сталіца]]й, якая гранічыць адразу зь дзьвюма незалежнымі дзяржавамі. Яна знаходзіцца за 62 км ад граніцы з [[Чэхія]]й і за 60 км ад аўстрыйскай сталіцы [[Вена|Вены]]<ref>{{Артыкул|выдавец=Vojenský kartografický ústav a.s. |загаловак=Autoatlas – Slovenská republika |url=http://www.vku.sk/index.php?newlang=english | выпуск = 6th |год=2006 |isbn=80-8042-378-4}}</ref>. Браціслава мае плошчу 367,584 км², што робіць яе другім па велічыні горадам Славаччыны пасьля мястэчка [[Высокія Татры (горад)|Высокія Татры]]<ref>{{Спасылка|выдавец=Statistical Office of the Slovak Republic |url=http://www.statistics.sk/mosmis/eng/prvav2.jsp?txtUroven=440706&lstObec=560103&Okruh=zaklad |загаловак=Vysoké Tatry – Basic characteristics |дата публікацыі=December 31, 2005 |дата=16 жніўня 2007}}</ref>. Горад стаіць на рацэ [[Дунай]], які перасякае яго тэрыторыю з захаду на паўднёвы-ўсход. Басэйн Сярэдняга Дунаю пачынаецца зь [[Дзевінская брама|Дзевінскай брамы]] ў заходняй Славаччыне. Іншай буйной ракой зьяўляецца [[Морава]], якая працякае праз паўночна-заходнюю мяжу гораду і ўпадае ў Дунай ля Дзевінскай брамы, [[Малы Дунай]] і [[Выдрыца (Славаччына)|Выдрыцу]], якая ў сваю чаргу ўпадае ў Дунай ля мястэчка [[Карлава Вэс]]. Горны хрыбет [[Карпаты|Карпатаў]] пачынаецца на тэрыторыі гораду [[Малыя Карпаты|Малымі Карпатамі]]. [[Загор’е (Славаччына)|Загор’е]] і [[Дунайская нізіна|Дунайская]] нізіны распасьціраюцца часткова і па абшарах Браціславы. Найніжэйшы пункт гораду — водная паверхня Дунаю (126 м н. у. м), найвышэйшы — гара [[Дзевінска Кобыла]] (514 м н. у. м.). Сярэдняя вышыня складае 140 мэтраў<ref>{{Спасылка|выдавец=City of Bratislava |url=http://www4.bratislava.sk/en/vismo5/dokumenty2.asp?u=700000&id_org=700000&id=2011414 |загаловак=Basic Information – Position |дата публікацыі=February 14, 2005 |дата=1 траўня 2007}}</ref>. === Клімат === Браціслава знаходзіцца ў паўночнай зоне ўмеранага [[кантынэнтальны клімат|кантынэнтальнага клімату]]. Надвор’е часьцяком ветранае з значнымі перападамі тэмпэратуры паміж гарачым летам і халоднай вільготнай зімой. Горад знаходзіцца ў адным з самых цёплых і сухіх раёнаў Славаччыны<ref>Lacika, «Bratislava», p. 10</ref>. Апошнім часам назіраецца хуткі пераход ад зімы да лета і наадварот, што скарачае восеньскі і веснавы пэрыяды. Сьнег выпадае радзей за папярэднія гады<ref>{{Спасылка|выдавец=City of Bratislava |url=http://visit.bratislava.sk/vismo/dokumenty2.asp?id_org=700013&id=1109&p1=1996 |загаловак=Bratislava Weather |дата публікацыі=March 14, 2007 |дата=1 лістапада 2007 |мова=sk}}</ref>. Некаторыя зоны, у прыватнасьці Дзевін і [[Дзевінска Нова Вэс]] уразьлівыя да разводзьдзяў Дунаю і Моравы<ref>{{Спасылка|аўтар=Thorpe Nick|загаловак=Defences hold fast in Bratislava |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/2198850.stm |дата публікацыі=2002-08-16 |дата=2007-04-27 |выдавец=BBC}}</ref>. Новая проціпавадкавая ахова была збудаваная з абодвух берагоў ракі<ref>{{Спасылка|аўтар=Handzo Juraj |загаловак=''Začne sa budovať protipovodňový systém mesta'' (Construction starts for city's flood protection) |url=http://www.bratislavskenoviny.sk/buxus/generate_page.php?page_id=12325 |дата публікацыі=2007-01-24 |дата=2007-04-28 |выдавец=Bratislavské Noviny |мова=sk}}</ref>. {{Кліматычная інфармацыя |Назва_ў_родным_склоне = Браціславы |metric first = Yes |single line = Yes |Студзень_макс = 2 |Люты_макс = 5 |Сакавік_макс = 11 |Красавік_макс = 16 |Травень_макс = 22 |Чэрвень_макс = 24 |Ліпень_макс = 27 |Жнівень_макс = 27 |Верасень_макс = 22 |Кастрычнік_макс = 15 |Лістапад_макс = 8 |Сьнежань_макс = 4 |Год_макс = 15 |Студзень_мін = -3 |Люты_мін = -2 |Сакавік_мін = 1 |Красавік_мін = 5 |Травень_мін = 10 |Чэрвень_мін = 13 |Ліпень_мін = 15 |Жнівень_мін = 14 |Верасень_мін = 11 |Кастрычнік_мін = 6 |Лістапад_мін = 1 |Сьнежань_мін = -1 |Год_мін = 6 |Студзень_ападкі = 42 |Люты_ападкі = 37 |Сакавік_ападкі = 36 |Красавік_ападкі = 38 |Травень_ападкі = 54 |Чэрвень_ападкі = 61 |Ліпень_ападкі = 52 |Жнівень_ападкі = 52 |Верасень_ападкі = 50 |Кастрычнік_ападкі = 37 |Лістапад_ападкі = 50 |Сьнежань_ападкі = 48 |Год_ападкі = 557 |Крыніца= World Weather // [http://www.worldweather.org/011/c00041.htm Weather Information for Bratislava] }} == Гарадзкі пэйзаж і архітэктура == [[Файл:Bratislava Panorama R01.jpg|зьлева|міні|upright|250px|Брацісла́ва]] [[Файл:Katedrála sv. Martina 02.jpg|міні|upright|[[Катэдральны Сабор Сьвятога Марціна (Браціслава)|Сабор Сьвятога Марціна]]]] У асноўным гарадзкі пэйзаж Браціславы складаецца з шматлікіх сярэднявечных вежаў і велічных будынкаў XX стагодзьдзя. Горад зазнаў значныя перамены падчас будаўнічага буму ў пачатку XVI стагодзьдзя<ref name="habsudova">{{Артыкул|загаловак=City to cut tall buildings down to size|выданьне=The Slovak Spectator|дата публікацыі=2007-04-23|аўтар=Zuzana Habšudová |спасылка=http://www.slovakspectator.sk/clanok.asp?vyd=2006010&cl=22734|дата=2006-03-13}}</ref>. Большасьць гістарычных збудаваньняў засяроджана ў [[Стары горад (Браціслава)|Старым горадзе]]. Напрыклад, [[Старая ратуша (Браціслава)|Старую ратушу Браціславы]], якая ўяўляе сабой комплекс з трох будынкаў, узьведзеных у XIV—XV стагодзьдзях, дзе цяпер месьціцца [[музэй гораду Браціславы]]. [[Міхайлаўская брама]] зьяўляецца адзіным захаваўшымся прыкладам сярэднявечных умацаваньняў і адным з самых старажытных будынкаў Браціславы<ref>{{Спасылка|выдавец=Bratislava Culture and Information Centre |url=http://www.bkis.sk/index.php?option=com_content&task=view&id=37&Itemid=28 |загаловак=Michael's Gate |дата=June 10, 2007}}</ref>. У будынку ўнівэрсытэцкай бібліятэкі, пабудаванай у 1756 годзе, з 1802 па 1848 гады месьціўся заканадаўчы орган [[Каралеўства Вугоршчына|Вугорскага каралеўства]]<ref name="unilibrary">{{Кніга|выдавец=University Library in Bratislava |url=http://phobos.ulib.sk/univerzitna_kniznica.pdf |загаловак=University Library in Bratislava – The Multifunctional Cultural Centre |фармат=PDF |pages=34–36 |год=2005 |дата=June 14, 2007}}</ref>. Тут было зацьверджана шмат істотных заканадаўчых актаў у гісторыі Вугоршчыны пэрыяду рэформаў (скасаваньне прыгоннага права, заснаваньне Вугорскай акадэміі навук і г. д.)<ref name="unilibrary"/>. [[Файл:Hviezdoslavovo námestie (10266936594).jpg|міні|[[Славацкі нацыянальны тэатар]]]] Гістарычны цэнтар утрымлівае мноства [[барока]]вых палацаў. [[Палац Грасалкавічаў]], збудаваны ў 1760 годзе, цяпер зьяўляецца рэзыдэнцыяй [[Прэзыдэнт Славаччыны|прэзыдэнта Славаччыны]], а [[Летні арцыбіскупскі палац]] зьяўляецца месцам паседжаньняў ураду Славаччыны<ref>Lacika, «Bratislava», p. 147</ref>. У 1805 годзе пасьля [[бітва пад Аўстэрліцам|бітвы пад Аўстэрліцам]] дыпляматы [[Напалеон I Банапарт|Напалеона]] і [[Франц II (імпэратар Сьвяшчэннай Рымскай імпэрыі)|Франца II]] падпісалі [[Прэсбурскі мір]] у [[Прыматавы палац|Прыматавым палацы]]<ref>Lacika, «Bratislava», p. 112</ref>. Некаторыя невялікія дамы таксама маюць гістарычную каштоўнасьць; кампазытар Ёган Нэпамук Гумэль нарадзіўся ў адным з дамоў Старога гораду. Вартым увагі рэлігійным збудаваньнем зьяўляецца гатычны [[Катэдральны Сабор Сьвятога Марціна (Браціслава)|катэдральны сабор сьвятога Марціна]] XIII—XVI стагодзьдзяў, які з 1563 па 1830 гады служыў месцам каранаваньня вугорскіх манархаў<ref name="cathedral">{{Спасылка|выдавец=City of Bratislava|url=http://www4.bratislava.sk/en/vismo5/dokumenty2.asp?u=700000&id_org=700000&id=2009114 |загаловак=St. Martin’s Cathedral |дата=8 чэрвеня 2007}}</ref>. Францішканскі касьцёл XIII ст. быў месцам правядзеньня шматлікіх рыцарскіх цырымоніяў і зьяўляецца найстарэйшым захаваўшымся сакральным збудаваньнем Браціславы<ref>{{Спасылка|выдавец=City of Bratislava |url=http://www.visit.bratislava.sk/vismo/dokumenty2.asp?id_org=700013&id=1122&p1=2001 |загаловак=Františkánsky kostol a kláštor |дата=10 чэрвеня 2007 |дата публікацыі=February 14, 2005 |мова=sk}}</ref>. [[Касьцёл сьвятой Лізаветы (Браціслава)|Царква Сьвятой Лізаветы]], больш вядомая пад назвай Блакітная царква, цалкам збудаваная ў стылі мадэрн. Адзінымі вайсковымі могілкамі ў Браціславе зьяўляецца [[Славін]], урачыста адкрыты савецкай арміяй у 1960 годзе ў гонар загінулых салдатаў падчас вызваленьня Славаччыны ў 1945 годзе. Таксама тут адкрываецца жывапісны выгляд на горад і [[Малыя Карпаты]]<ref>{{Спасылка|выдавец=City of Bratislava |url=http://www.visit.bratislava.sk/vismo/dokumenty2.asp?id_org=700013&id=1129&p1=2001|загаловак=Turistické informácie – Slavín |дата=6 траўня 2007 |мова=sk}}</ref><ref>Lacika, «Bratislava», p. 135</ref>. Іншыя выбітныя збудаваньні XX стагодзьдзя ўключаюць у сябе [[Новы мост (Браціслава)|Новы мост]] цераз [[Дунай]] з высотным рэстаранам у форме НЛА, будынак штаб-кватэры Славацкага радыё ў форме перакуленай дагары піраміды і ўнікальна спраектаваную [[Kamzík (тэлевежа)|тэлевежу Kamzík]] зь месцам для панарамнага агляду і вярчальным рэстаранам. Напачатку XXI стагодзьдзя новая забудова зьмяніла колішні гарадзкі пэйзаж<ref name="realestate">{{Спасылка|выдавец=City of Bratislava |url=http://www.visit.bratislava.sk/en/vismo/dokumenty2.asp?id_org=700014&id=1084&p1=1859 |загаловак=Visit Bratislava: Real Estate Market |дата=3 чэрвеня 2007}}</ref>. Падчас будаўнічага буму ўзводзіліся новыя грамадзкія будынкі накшталт [[Апалён (мост)|моста Апалён]] і новага будынку [[Славацкі нацыянальны тэатар|Славацкага нацыянальнага тэатру]]<ref name="liptakova">{{Артыкул|загаловак=New Slovak National Theatre opens after 21 years|выданьне=The Slovak Spectator |date=2007-04-23 |аўтар=Jana Liptáková |спасылка=http://www.slovakspectator.sk/clanok.asp?vyd=2007016&cl=27432|дата=16 жніўня 2007}}</ref> . === Браціслаўскі замак === [[Файл:Bratislava, Hrad, Slovensko.jpg|міні|[[Браціслаўскі замак]]]] [[Браціслаўскі замак]] — адна з найбольш выдатных мясьцінаў Браціславы, якая знаходзіцца на 85-мэтровым узвышшы над Дунаем. Замкавы ўзгорак быў заселены людзьмі яшчэ ў пераходным пэрыядзе паміж [[Каменны век|каменным]] і [[бронзавы век|бронзавым]] вякамі<ref>Lacika, «Bratislava», pp. 11-12</ref>. Пазьней быў акропалем кельцкага мястэчка, часткай рымскіх [[лімэс]]аў, вялікім умацаваным славянскім паселішчам, палітычным, вайсковым і рэлігійным цэнтрам [[Вялікая Маравія|Вялікай Маравіі]]<ref>Lacika, «Bratislava», p. 121</ref>. Каменны замак быў збудаваны не раней за [[X стагодзьдзе]], калі яго тэрыторыя была часткай [[Каралеўства Вугоршчына|Каралеўства Вугоршчыны]]. У 1430 годзе падчас кіраваньня [[Жыгімонт Люксэмбурскі|Жыгімонта Люксэмбургскага]] замак быў пераўтвораны ў гатычную антыгусіцкую цьвердзь, пазьней у 1562 годзе набыў рысы стылю [[рэнэсанс]]<ref>Lacika, «Bratislava», p. 124</ref> і быў перабудаваны ў 1649 годзе ў стылі [[барока]]. Падчас кіраваньня каралевы [[Марыя Тэрэзія|Марыі Тэрэзіі]] замак стаў прэстыжным месцам каралеўскіх паседжаньняў. У 1811 годзе замак быў ненаўмысна зьнішчаны пажарам і ляжаў у руінах да 1950-х гг., калі ён быў адноўлены ў колішнім тэрэзіянскім стылі. === Дзевінскі замак === [[Файл:Devín Castle (3705531512).jpg|міні|[[Дзевінскі замак]]]] Зруйнаваны і за апошні час адноўлены [[Дзевінскі замак]] знаходзіцца ў [[Гарадзкі раён (Славаччына)|гарадзкім раёне]] [[Дзевін]] на вяршыні гары, дзе рака [[Морава]], якая фармуе граніцу паміж [[Аўстрыя]]й і [[Славаччына]]й, уцякае ў [[Дунай]]. Гэта адно з найважнейшых археалягічных месцаў Славаччыны, якое месьціць музэй, прысьвечаны ўласнай гісторыі<ref>{{Спасылка|выдавец=Bratislava City Museum |url=http://www.muzeum.bratislava.sk/en/vismo/dokumenty2.asp?id_org=700016&id=1025&p1=52 |загаловак=Bratislava City Museum: Museums: Devín Castle – National Cultural Monument |аўтар=Beáta Husová |дата=21 чэрвеня 2007}}</ref>. Праз сваё стратэгічнае месцазнаходжньне Дзевінскі замак быў надзвычай важным прымежным замкам [[Вялікая Маравія|Вялікай Маравіі]] і раньняга [[Каралеўства Вугоршчына|Вугорскага каралеўства]]. Ён быў зруйнаваны войскамі [[Напалеон I Банапарт|Напалеона]] ў 1809 годзе. Гэта істотны сымбаль славацкай і славянскай гісторыі<ref>Lacika, «Bratislava», p. 191</ref>. === Русаўцэ === [[Русаўскі замак]] з сваім ангельскім паркам знаходзіцца ў гарадзкім раёне [[Русаўцэ]]. Замак быў узьведзены ў XVII стагодзьдзі і быў перабудаваны ў стылізаваны пад ангельскую нэаготыку палац у 1841—1844 гг<ref>{{Спасылка|выдавец=Rusovce |url=http://www.bratislava-rusovce.sk/rusovce/architektura_kastiel.html |загаловак=''Pamiatkové hodnoty Rusoviec – Rusovský kaštieľ'' (Historical landmarks of Rusovce – Rusovce mansion) |дата публікацыі=2004-05-06 |дата=1 чэрвеня 2007 |мова=sk}}</ref>. Гарадзкі раён таксама знакаміты руінамі колішняга рымскага лягера пад назвай [[Герулята]], які быў пабудаваны і выкарыстоўваўся з I па IV стагодзьдзі, як частка абарончых [[лімэс]]аў<ref>{{Спасылка|выдавец=Rusovce |url=http://www.bratislava-rusovce.sk/kultura/kultura_gerulata.html |загаловак=''Múzeum Antická Gerulata'' (Ancient Gerulata Museum) |дата публікацыі=May 6, 2004 |дата=1 чэрвеня 2007 |мова=sk}}</ref>. == Дэмаграфія == [[Файл:Bratislava - 52119321317.jpg|зьлева|міні|upright|300px]] {| class="wikitable" style="float:right; margin:0 auto; text-align:center;" | colspan="6" | <div class="center" >'''Вынікі перапісу 2001 году'''<ref name = "population">{{Спасылка |выдавец=Statistical Office of the Slovak Republic |url=http://www.statistics.sk/mosmis/eng/prvav2.jsp?txtUroven=410190&lstObec=582000&Okruh=sodb |загаловак=Urban Bratislava |дата публікацыі=December 31, 2005 |дата=April 25, 2007}}</ref><ref name = "2001census">{{Спасылка|выдавец=Statistical Office of the Slovak Republic |url=http://portal.statistics.sk/showdoc.do?docid=3035 |загаловак=Population and Housing Census 2001 |дата публікацыі=2001 |дата=April 25, 2007}}</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20061129153653/http://www.statistics.sk/webdata/english/census2001/tab/tab3a.htm Permanently resident population by nationality and by regions and districts — archive link]</ref></div> Разам зь Венай, Браціслава ўтварае супольную гарадзкую мэтраполію,<br />з агульным насельніцтвам у 3,1 мільёну жыхароў. |- |'''Раён''' |'''Насельніцтва''' |'''Этнас''' |'''Насельніцтва''' |- |Браціслава I—V |471 061 |[[славакі]] |452 767 |- |[[Браціслава I (раён)|Браціслава I]] |44 798 |[[вугорцы]] |11 541 |- |[[Браціслава II (раён)|Браціслава II]] |108 139 |[[чэхі]] |7972 |- |[[Браціслава III (раён)|Браціслава III]] |61 418 |[[немцы]] |1200 |- |[[Браціслава IV (раён)|Браціслава IV]] |93 058 |маравы |635 |- |[[Браціслава V (раён)|Браціслава V]] |121 259 |[[харваты]] |614 |} Ад часу свайго заснаваньня і да XIX стагодзьдзя немцы былі пераважнай этнічнай групай Браціславы<ref name="Czechreview">{{Артыкул|аўтар=Peter Salner |загаловак=Ethnic polarisation in an ethnically homogeneous town|выданьне=Czech Sociological Review |нумар=9 |выпуск=2 |старонкі=235–246 |год=2001 |спасылка=http://sreview.soc.cas.cz/upl/archiv/files/171_235SALNE.pdf |archiveurl=http://web.archive.org/web/20080227082043/http://sreview.soc.cas.cz/upl/archiv/files/171_235SALNE.pdf |archivedate=2008-02-27 |фармат=PDF}}</ref>. Аднак аўстра-вугорскае пагадненьне 1867 году заклала пачатак актыўнай [[мадзярызацыя|мадзярызацыі]] і пад канец [[Першая сусьветная вайна|Першай сусьветнай вайны]] 40% насельніцтва Прэсбургу размаўляла на [[вугорская мова|вугорскай]] як на [[родная мова|роднай мове]], 42% — на [[нямецкая мова|нямецкай]], 15% — на [[славацкая мова|славацкай]]. Пасьля ўтварэньня Чэхаславаччыны ў 1918 годзе Браціслава засталася поліэтнічным горадам, аднак з тэндэнцыяй да дэмаграфічных зьменаў. У выніку [[славакізацыя|славакізацыі]]<ref>Iris Engemann ([[Viadrina European University|European University Viadrina]], [[Frankfurt am Main|Frankfurt]]/Oder) The Slovakization of Bratislava 1918—1948. Processes of national appropriation in the interwar-period. CEU 07.03.2008 https://web.archive.org/web/20160303232607/http://web.ceu.hu/urbanstudiesworkshop/documents/iris_engemann.pdf</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20071027115910/http://www.foruminst.sk/publ/szemle/2007_2/szemle_2007_2_lovisek-julia.pdf NAME CHANGES OF THE STREET IN BRATISLAVA FROM POLITICAL REASONS AFTER THE CREATION OF THE FIRST CZECHOSLOVAK REPUBLIC, The disintegration of the Austria-Hungarian Monarchy (In Hungarian)]</ref> колькасьць чэхаў і славакаў у горадзе павялічылася, тым часам як колькасьць вугорцаў і немцаў рэзка ўпала. У 1938 годзе 59% насельніцтва гораду складалі чэхі і славакі, 22% — немцы і 13% — вугорцы<ref>Lacika, «Bratislava», p. 43</ref>. Утварэньне [[Першая Славацкая рэспубліка|Першай Славацкай рэспублікі]] ў 1939 годзе прыўнесла іншыя зьмены, найбольш значнымі зь якіх былі масавая высылка чэхаў і дэпартацыя габрэяў у межах [[Галакост]]у<ref name="Czechreview"/>. У 1945 годзе большасьць немцаў была эвакуяваная. Пасьля аднаўленьня Чэхаславаччыны, у выніку дэкрэтаў Бэнэша (часткова ануляваных у 1948) пачаўся калектыўны ўціск на нямецкія і вугорскія этнічныя меншасьці шляхам экспрапрыяцыі іхняе маёмасьці і высылкі людзей у Нямеччыну, Аўстрыю і Вугоршчыну праз абвінавачваньне ў супроцоўніцтве з нацыскай Нямеччынай і Вугоршчынай супраць Чэхаславаччыны<ref name="post-war"/><ref>{{Спасылка|выдавец= |url=http://epa.oszk.hu/00000/00033/00020/pdf/szemle_2005_1_vadkerty.pdf |загаловак=Germans and Hungarians in Pozsony |год=2008 |дата=June 22, 2008|фармат=PDF}}</ref><ref>{{Спасылка|выдавец= |url=http://www.shp.hu/hpc/web.php?a=commorakozigaz&o=SzMCfBlp4x|загаловак=shp.hu |год=2008 |дата=June 22, 2008}}</ref>. У гэты час горад набыў выразна славацкі характар<ref name="post-war"/>. Сотні людзей былі выселеныя ў часе камуністычнага прыгнёту 1950-х дзеля замяшчэньня «рэакцыённага» насельніцтва пралетарскай клясай<ref name="Czechreview"/><ref name="post-war" />. З 1950-х гадоў славакі сталі дамінуючай этнічнай супольнасьцю гораду, складаючы каля 90% гарадзкога насельніцтва<ref name="Czechreview"/>. == Славутасьці == * [[Браціслаўскі замак]] * [[Дзевінскі замак]] * [[Істрапалітанская акадэмія]] * [[Касьцёл сьвятой Альжбэты (Браціслава)|Царква Сьвятой Лізаветы]] альбо «''Блакітная царква''» (1907—1913) у стылі [[мадэрн]], адно з найбольш вядомых збудаваньняў [[Вугоршчына|вугорскага]] архітэктара Эдзёна Лехнэра * [[Міхайлаўская брама]] * [[Маўзалей Хатама Софэра]] * [[Катэдра сьвятога Марціна (Браціслава)|Катэдра Сьвятога Марціна]] * [[Старая ратуша (Браціслава)|Старая ратуша]] * [[Славацкі нацыянальны тэатар]] * [[Браціслаўскі заапарк]] * [[Касьцёл Найсьвяцейшага Збавіцеля (Браціслава)|Касьцёл Найсьвяцейшага Збавіцеля]] == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} {{Цэнтры краёў Славаччыны}} {{Сталіцы Эўропы}} {{Дунай}} [[Катэгорыя:Браціслава| ]] [[Катэгорыя:Сталіцы Эўропы]] tpiv94b59ojuledgday3vtpf2o0efqx 0 89496 2677454 2602846 2026-07-04T10:36:34Z Rdgst 67275 дапаўненьне 2677454 wikitext text/x-wiki {{Арганізацыя |назва = Талака |выява = |рамка выявы = |памер выявы = |альтэрнатыўны тэкст выявы = |подпіс выявы = |мапа = |памер мапы = |альтэрнатыўны тэкст мапы = |подпіс мапы = |мапа 2 = |абрэвіятура = |дэвіз = |папярэднік = |наступнік = |дата ўтварэньня = 1985 |дата спыненьня існаваньня = 1990 |тып = грамадзкая арганізацыя |юрыдычны статус = |мэта = адраджэньне беларускай культуры і народных сьвятаў, ахова помнікаў гісторыі і архітэктуры |штабкватэра = |месцазнаходжаньне = [[Менск]] |каардынаты = |дзейнічае ў рэгіёнах = [[Рэспубліка Беларусь]] |сяброўства = |афіцыйныя мовы = [[Беларуская мова|Беларуская]] |генэральны сакратар = |пасада кіраўніка = Кіраўнік |імя кіраўніка = [[Сяржук Вітушка]] |пасада кіраўніка 2 = |імя кіраўніка 2 = |пасада кіраўніка 3 = |імя кіраўніка 3 = |пасада кіраўніка 4 = |імя кіраўніка 4 = |асноўныя асобы = |кіроўны орган = Рада |матчыная кампанія = |зьвязаныя кампаніі = |бюджэт = |колькасьць супрацоўнікаў = |колькасьць валянтэраў = |сайт = |заўвагі = |колішняя назва = }} {{Іншыя значэньні}} «'''Талака́'''» — незалежніцкая арганізацыя моладзі ў 1985—1990 гадах, гісторыка-культурнае аб'яднаньне. Утварылася ўвосень 1985 году як клюб аховы помнікаў. Займалася ўдзелам у рэстаўрацыйных работах і археалягічных раскопах, аховай помнікаў гісторыі і архітэктуры, змаганьнем за стварэньне беларускіх клясаў і школаў, правядзеньнем экалягічных экспэдыцыяў, культурна-асьветніцкай дзейнасьцю, адраджэньнем народных сьвятаў. У другой палове 1980-х (да 1989) «Талака» была самай вялікай і ўплывовай нефармальнай арганізацыяй<ref>{{Спасылка | аўтар =Андросік Л. | дата публікацыі =1999 | url =http://www.slounik.org/153746.html | загаловак =«Талака» (Менск) | выдавец =[[Архіў Найноўшае Гісторыі]] | дата доступу = 15 лютага 2019}}</ref>. == Гісторыя == Таварыства «Талака» ўтварылася ўвосень 1985 году як клюб аховы помнікаў. Ля вытокаў яе заснаваньня былі [[Сяржук Вітушка]], [[Вінцук Вячорка]], [[Віктар Івашкевіч]], Алесь Суша. За аснову сваёй эмблемы «Талака» ўзяла выяву [[Менская ратуша|менскай ратушы]], якая ў той час яшчэ не была адноўленая. У сярэдзіне 1980-х гадоў у БССР узьнік гурток «Талака»<ref name="талака">{{Кніга|аўтар = |імя = Юры|прозьвішча = Туронак|частка = |загаловак = За кардонам Бацькаўшчыны: успаміны|арыгінал = |спасылка = |адказны = [[Генадзь Сагановіч|Г. Сагановіч]]|выданьне = |месца = [[Менск]]|выдавецтва = Медысонт|год = 2010|том = |старонкі = 175|старонак = 276|сэрыя = [[Бібліятэка часопіса «Беларускі Гістарычны Агляд»|Бібліятэка ч-су Беларускі гістарычны агляд]]|isbn = 978-985-6887|наклад = 500}}</ref>, і яго старшыня Сяржук Вітушка ды іншыя наведалі [[ПНР|Польшчу]] і наладзілі сувязі зь [[Беларусы ў Польшчы|беларускімі]] студэнтамі ў [[Варшава|Варшаве]] і [[Беласток]]у. У канцы 1980-х «Талака» зрабілася вялікай і ўплывовай нефармальнай арганізацыяй. «Талака» зрабіла для сябе традыцыйным штогадовае правядзеньне [[Купальле|Купальля]], Калядаў, Гуканьня Вясны. Менавіта яна стала ініцыятарам адраджэньня гэтых сьвятаў. Апроч таго праводзіліся археалягічныя раскопы, у тым ліку ў [[Высокі Рынак|Верхнім горадзе]] (старыя частка [[Менск]]у). Выпускала насьценную газэту «Ратуша» (дзе адлюстроўвалася дзейнасьць суполкі), у 1986—1987 гадах наладзілі выпуск самвыдавецкага «Бурачка», у 1989 годзе выпусьцілі гумарыстычнае выданьне «Брук» (прымеркаванае да 23 лютага — дня Савецкай арміі). У сьнежні 1989 году, пад час пабыўкі [[Юры Туронак|Юрыя Туронка]] ў Менску, гурток Талака наладзіла даволі шматлюдную сустрэчу талакоўцаў зь Юрыям Туронкам. Пазьней, Юры Туронак спамінаў: {{пачатак цытаты}} Я знаёміўся з тамтэйшай моладзьдзю, захапляўся яе энтузіязмам, аднак зьдзіўляла і непакоіла жаданьне многіх пакінуць [[БССР|Беларусь]] і пераехаць у [[ПНР|Польшчу]], [[Летувіская ССР|Летуву]] ці яшчэ некуды, дзе, на думку гэтых маладых людзей, былі лепшыя магчымасьці працы на карысьць Беларусі. Я стараўся ім растлумачыць, што не чужына, а якраз Беларусь зьяўляецца цэнтрам беларускай справы і спадзяецца на ўдзел у адраджэнскіх мерапрыемствах. Пазьней мне паведамілі, што мой адказь іх не задаволіў і ўспрымаўся як выступленьне [[Партыйны агітатар|партыйнага агітатара]]. Было сумна — адвечны беларускі антыцыклён надалей не мяняў свайго накірунку. {{канец цытаты|крыніца=«За кардонам Бацькаўшчыны: успаміны»<ref name="талакаводгук">{{Кніга|аўтар = |імя = Юры|прозьвішча = Туронак|частка = |загаловак = За кардонам Бацькаўшчыны: успаміны|арыгінал = |спасылка = |адказны = [[Генадзь Сагановіч|Г. Сагановіч]]|выданьне = |месца = [[Менск]]|выдавецтва = Медысонт|год = 2010|том = |старонкі = 176|старонак = 276|сэрыя = [[Бібліятэка часопіса «Беларускі Гістарычны Агляд»|Бібліятэка ч-су Беларускі гістарычны агляд]]|isbn = 978-985-6887|наклад = 500}}</ref>.}} Разам зь іншымі незалежнымі суполкамі «Талака» ўдзельнічала ў падрыхтоўцы і правядзеньні масавых палітызаваных мерапрыемстваў: «Дзьвінскае ралі’87», мітынг у абарону Верхняга гораду (1988); «Прыпяць’88»; мітынгі ў [[Курапаты|Курапатах]] і на Ўсходніх могілках, антыракетны паход (1990) і іншыя. == Архіў == Архіў Талакі захоўваўся ў асобным зборы Сяржука Вітушкі й быў перададзены [[Віленскі беларускі музэй імя Івана Луцкевіча (сучасны)|Віленскаму беларускаму музэю]], які ў 2026 пачаў дыгітальную публікацыю матэрыялаў збора на сваёй архіўнай старонцы.<ref>{{cite web | url=https://archive.org/details/@muzej_vilenski/lists/52/ta%C5%82aka | title=Архіў Талакі ў Віленскім беларускім музэі імя Івана Луцкевіча}}</ref> == Фотагалерэя == <gallery class="center"> Talaka1.jpg|Талака ладзіць сьвяткаваньне «Гуканьня вясны» з гульнямі для моладзі, Парк Горкага, 1990 Talaka2.jpg|Талака ладзіць сьвяткаваньне «[[Каляды (сьвята)|Калядаў]]», 1989 Talaka3.jpg|Талака ладзіць сьвяткаваньне «Калядаў», 1989. Talaka4.jpg|Талака разам зь [[Сяржук Сокалаў-Воюш|Сержуком Сокалавым-Воюшам]], Парк Горкага, 1990 Talaka5.jpg|Талака на эксурсіі ў [[Царква Праабражэньня Гасподняга (Заслаўе)|Заслаўскім музэі]], 1989 Talaka6.jpg|Талака ў Плябані пад час [[Дзяды|Дзядоў]] на ўшанаваньні памяці [[Паўстаньне 1863—1864 гадоў|паўстанцаў Кастуся Каліноўскага]] ([[Алег Грушэцкі]]), 1989 TalakaBaguszewiczKolor.jpg|Сьвяткаваньне 150-годдзя [[Францішак Багушэвіч |Ф. Багушэвіча]] (в. [[Сьвіраны (Віленскі раён)|Свіраны]]). Ігар Гатальскі і [[Алег Грушэцкі]]. 1990. Vitushko.jpg|Лідэр Талакі — [[Сяржук Вітушка]]. 1989 </gallery> == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Літаратура == * [http://www.slounik.org/153746.html «Талака» (Менск)] // {{Літаратура/Дэмакратычная апазыцыя Беларусі (1956—1991)}} == Вонкавыя спасылкі == * {{Спасылка|аўтар = ''[[Вінцук Вячорка]]'' |дата публікацыі = 11 красавіка 2015 | url =http://novychas.by/hramadstva/sjarzuk_vitushka_uzor_bielarus/ | копія = http://www.peeep.us/89d85051| дата копіі = 21 сакавіка 2016 | загаловак = Сяржук Вітушка — узор беларускага інтэлігента| выдавец = [[Новы час (газэта)|Новы Час]]| дата доступу = 21 сакавіка 2016 }} [[Катэгорыя:Беларускія грамадзкія аб’яднаньні]] lafaegeex4e6ninbwgqjv0ryoznfmwm 0 106689 2677409 2311690 2026-07-04T00:57:02Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2677409 wikitext text/x-wiki [[Выява:The instance Sinodal`niy of Pravda Ruskaya page 1 1.jpg|міні|[[Руская Праўда|Руская праўда]] першы пісьмовы звод права на [[Русь|Русі]]. Вядомы з 13 ст.]] '''Заканада́ўства''' — выданьне, прыняцьце [[Закон (права)|закон]]аў; таксама звод законаў. * Заканадаўства — сыстэма заканадаўчых актаў, прынятых заканадаўчым органам, дзейсных на тэрыторыі краіны. * Заканадаўства — асноўная форма [[Праватворчасьць|праватворчай]] дзейнасьці. * Заканадаўства ў шырокім разуменьні — сыстэма [[Нарматыўны прававы акт|нарматыўных прававых актаў]], якія дзейнічаюць у дзяржаве. == Глядзіце таксама == * [[Заканадаўчая ўлада]] * [[Заканадаўчы сход]] * [[Заканадаўчы акт]] == Вонкавыя спасылкі == * [https://web.archive.org/web/20210622102152/https://scanmaster.org/ Пошук па заканадаўстве] Беларусі, Расеі, Украіны (дакумэнты ў вольным доступе) [[Катэгорыя:Тэорыя права]] i3gnwge32dva2avqaakuj3zy1cwg06i 0 109250 2677365 2631002 2026-07-03T18:16:50Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2677365 wikitext text/x-wiki {{Футбаліст}} '''Дзяні́с Сашчэ́ка''' (нарадзіўся 3 кастрычніка 1981 году, [[Асіпавічы]], [[Беларуская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка|БССР]]) — колішні беларускі [[футбол|футбаліст]], паўабаронца. У 2004—2005 гадах правёў 5 матчаў у складзе [[Зборная Беларусі па футболе|нацыянальнай зборнай Беларусі]]. == Кар’ера == Прафэсійную кар’еру запачаткаваў у менскім клубе РУАР. З 2002 па 2006 гады абараняў колеры жодзінскага «[[Тарпэда-БелАЗ Жодзін|Тарпэда]]». Большую частку часу, праведзенага ў «Тарпэда», быў асноўным гульцом каманды. У 2005 годзе быў аддадзены ў арэнду ў швэдзкі клуб «[[Гальмстад (футбольны клюб)|Гальмстад]]», дзе ўзяў удзел у 11 матчах. Наступныя два сэзоны правёў у сталічным клубе [[Партызан-2002 Менск|МТЗ-РІПА]]. Таксама Сашчэка выступаў за мікашэвіцкі «[[Мікашэвічы (футбольны клюб)|Граніт]]», бабруйскую «[[Белшына Бабруйск|Белшыну]]», «[[Менск (футбольны клюб)|Менск]]», [[СКВІЧ Менск|СКВІЧ]] і «[[Гарадзея (футбольны клюб)|Гарадзею]]». Пасьля сэзону 2014 году пакінуў «Гарадзею»<ref>[http://www.football.by/news/65843.html Александр Марченко: Сащеко и Тарасенко покинули команду, Чалей, скорее всего, закончит карьеру]{{Ref-ru}}</ref>. У сакавіку 2016 году падпісаў кантракт зь менскім «[[Тарпэда Менск|Тарпэда]]»<ref>[http://www.football.by/news/82980.html Денис Сащеко возобновил карьеру в минском «Торпедо»]{{Ref-ru}}</ref>. Пасьля сэзону 2016 году пакінуў «Тарпэда»<ref>[https://web.archive.org/web/20161202151822/http://by.tribuna.com/football/1046153140.html Сащеко покинул минское «Торпедо»]{{Ref-ru}}</ref> і скончыў кар’еру. == Статыстыка == {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- !rowspan="2"| Клюб !!rowspan="2"| Сэзон !!colspan="3"| Чэмпіянат |- ! Дывізіён !! Матчы !! Галы |- | [[Тарпэда Менск]] || [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2016 году|2016]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2016 году|Першая ліга]] || 22 || 1 |} == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Вонкавыя спасылкі == * [http://www.national-football-teams.com/v2/player.php?id=8606 Профіль] на сайце National-Football-Teams.com * [https://web.archive.org/web/20160307095935/https://playerhistory.com/player/48295/ Профіль] на сайце PlayerHistory.com * [http://www.transfermarkt.co.uk/en/denis-sashcheko/leistungsdaten-detail/spieler_87265.html Профіль] на сайце transfermarkt.co.uk {{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Сашчэка, Дзяніс}} [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў Асіпавічах]] [[Катэгорыя:Беларускія футбалісты]] [[Катэгорыя:Футбалісты зборнай Беларусі]] [[Катэгорыя:Футбалісты клюбу РВАР Менск]] [[Катэгорыя:Футбалісты клюбу «Тарпэда-БелАЗ» Жодзін]] [[Катэгорыя:Футбалісты клюбу «Гальмстад»]] [[Катэгорыя:Футбалісты клюбу «Партызан» Менск]] [[Катэгорыя:Футбалісты клюбу «Граніт» Мікашэвічы]] [[Катэгорыя:Футбалісты клюбу «Белшына» Бабруйск]] [[Катэгорыя:Футбалісты клюбу «Менск»]] [[Катэгорыя:Футбалісты клюбу «Гарадзея»]] [[Катэгорыя:Футбалісты клюбу «Тарпэда» Менск]] p5casls2rw87mhorv0ic3ix4aodwrzz 0 117403 2677394 2600303 2026-07-03T22:02:35Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2677394 wikitext text/x-wiki {{Кінэматаграфіст}} '''Дэ́йвід Кіт Лінч''' ({{мова-en|David Keith Lynch}}; 20 студзеня 1946&nbsp;— 15 студзеня 2025) — амэрыканскі кінарэжысэр, [[сцэнарыст]], прадстаўнік амэрыканскага незалежнага кінэматографу. Ляўрэат прэміі «Залатая пальмавая галіна» (1990) і прыза за рэжысуру (2001) [[Канскі кінафэстываль|Канскага кінафэстывалю]], а таксама «Залатога льва» за ўнёсак у сусьветны кінэматограф (2006). Рэжысэр кліпа [[Nine Inch Nails]] «Came Back Haunted». == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Вонкавыя спасылкі == * [https://web.archive.org/web/20080303234450/http://www.davidlynch.com/ Афіцыйны сайт Дэвіда Лінча]{{ref-en}} {{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Лінч, Дэйвід}} [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў Мантане]] [[Катэгорыя:Кінарэжысэры ЗША]] [[Катэгорыя:Сцэнарысты ЗША]] [[Катэгорыя:Ляўрэаты прэміі «Сэзар»]] [[Катэгорыя:Кавалеры ордэна Ганаровага легіёну]] mxxyolmqooas4xamf6njsi66auqpldk 0 160263 2677364 2572705 2026-07-03T18:15:07Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2677364 wikitext text/x-wiki {{Цёзкі}} {{Гандбаліст}} '''Дзяні́с Рутэ́нка''' (нарадзіўся 14 лютага 19860 году, [[Менск]], [[БССР]]) — колішні [[Беларусь|беларускі]] [[гандбол]]ьны правы [[Скрайні (гандбол)|скрайні]]. Гулец [[Зборная Беларусі па гандболе|зборнай Беларусі]]. Брат гандбаліста [[Сяргей Рутэнка|Сяргея Рутэнкі]]. == Кар’ера == === Клюбная === [[Файл:Handball-WM-Qualifikation AUT-BLR 015.jpg|значак|зьлева|У кашулі нацыянальнай [[Мужчынская зборная Беларусі па гандболе|зборнай Беларусі]].]] Гуляць пачаў у менскім «[[Аркатрон Менск|Аркатроне]]», зь якім дэбютаваў у [[Кубак уладальнікаў кубкаў ЭГФ|Кубку кубкаў]] сэзону 2002—2003. У 2004 року перайшоў у італьянскі клюб «[[Канвэрсана (гандбольны клюб)|Канвэрсана]]». Пасьля гуляў у славенскім «[[Словень Градэц (гандбольны клюб)|Словень Градцы]]», зь якім выйшаў у трэці раўнд [[Кубак ЭГФ|Кубка ЭГФ]] сэзону 2006—2007 рокаў. У 2008 вярнуўся ў Менск, дзе выступаў за «[[Дынама Менск (гандбольны клюб)|Дынама]]». З дынамаўцамі ён пяць разоў станавіўся [[Чэмпіянат Беларусі па гандболе|чэмпіёнам Беларусі]] і двойчы перамагаў у Кубку, а на міжнароднай арэне выходзіў у чвэрцьфінал [[Кубак ЭГФ 2011—2012 гадоў|Кубка ЭГФ 2011—2012 гадоў]] і плэй-оф [[Ліга чэмпіёнаў ЭГФ 2012—2013 гадоў|Лігі чэмпіёнаў ЭГФ 2012—2013 гадоў]]. Пасьля расфармаваньня клюбу перайшоў у сакавіку 2014 року ў БГК імя Мяшкова, зь якім у гэтым жа сэзоне выйграў чэмпіянат і кубак краіны. У ліпені 2019 году перайшоў у менскі [[СКА Менск|СКА]]<ref>[https://handballfast.com/news/belarus_eks_pravyy_krayniy_bgk_imeni_meshkova_denis_rutenko_ofitsialno_stal_igrokom_minskogo_ska/ Бывший правый крайний БГК имени Мешкова Денис Рутенко официально стал игроком минского СКА]{{Недаступная спасылка|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Ref-ru}}</ref>. У траўні 2020 году завяршыў кар’еру<ref>{{cite web|author = |last = |first = |authorlink = |coauthors = |date = 2020-5-15|url = https://by.tribuna.com/handball/1085535949.html|title = Денис Рутенко завершил карьеру |format = |work = |publisher = by.tribuna.com|accessdate = 2020-5-18|language = ru|postscript = }}</ref>. === Міжнародная === Упершыню згуляў за [[Зборная Беларусі па гандболе|зборную Беларусі]] 6 сьнежня 2003 году супраць [[Зборная Румыніі па гандболе|зборнай Румыніі]]. == Дасягненьні == * '''Чэмпіён Беларусі''': {{Залаты мэдаль}} 2003, 2009, 2010, 2011, 2012, 2013, 2014, 2015, 2016, 2017, 2018, 2019 * '''Уладальнік Кубка Беларусі''': {{Залаты мэдаль|кубак}} 2003, 2010, 2013, 2014, 2015, 2016, 2017, 2018 * '''Срэбны прызэр [[СЭГА-Ліга|СЭГА-Лігі]]''': {{Срэбны мэдаль}} 2014, 2015 == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Вонкавыя спасылкі == * [http://www.eurohandball.com/ec/cl/men/2014-15/player/518681/Dzianis+Rutenka Профіль]{{ref-en}} на бачыне [[ЭГФ]] {{Навігацыйная група |назоў = Рутэнка ў складзе [[Мужчынская зборная Беларусі па гандболе|зборнай Беларусі]] на [[Чэмпіянат сьвету па гандболе|чэмпіянатах сьвету]] і [[Чэмпіянат Эўропы па гандболе|Эўропы]] |стыль_назова = background-color: {{Колер|Беларусь}}; |Беларусь на ЧС-2013 па гандболе |Беларусь на ЧЭ-2014 па гандболе |Беларусь на ЧС-2015 па гандболе |Беларусь на ЧС-2017 па гандболе |Беларусь на ЧЭ-2018 па гандболе }} {{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Рутэнка, Дзяніс}} [[Катэгорыя:Беларускія гандбалісты]] [[Катэгорыя:Гандбалісты зборнай Беларусі]] [[Катэгорыя:Чэмпіёны і чэмпіёнкі Беларусі па гандболе]] lbuu9ifflaygs307a3il3yi81cypp03 0 161032 2677453 2629608 2026-07-04T09:41:31Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2677453 wikitext text/x-wiki {{Населены пункт/Чэхія |Назва = Кладна |Статус = горад |Назва ў родным склоне = Кладны |Назва чэскай мовай = Kladno |Герб = Kladno znak mesta.jpg |Сьцяг = Kladno prapor.gif |Гімн = |Дата заснаваньня = |Першыя згадкі = |Статус з = |Магдэбурскае права = |Былая назва = |Мясцовая назва = |Край = Сярэднячэскі |Акруга = |Зямля = |Прэзыдэнт места = |Пасада кіраўніка = |Кіраўнік = |Плошча = 36.97 |Крыніца плошчы = |Вышыня = 381 |Унутраны падзел = |Колькасьць насельніцтва = |Год падліку колькасьці = |Крыніца колькасьці насельніцтва = |Тэндэнцыя колькасьці насельніцтва = |Колькасьць насельніцтва аглямэрацыі = |Год падліку колькасьці аглямэрацыі = |Крыніца колькасьці аглямэрацыі = |Этнічны склад насельніцтва = |Год падліку этнічнага складу = |Нацыянальны склад насельніцтва = |Год падліку нацыянальнага складу = |Колькасьць двароў = |Паштовы індэкс = 272 01 |Тэлефонны код = |Аўтамабільны нумарны знак = |NUTS = |Выява = Kladno CZ Town Hall 01.jpg |Апісаньне выявы = |Шырата градусаў = 50 |Шырата хвілінаў = 08 |Шырата сэкундаў = 49 |Даўгата градусаў = 14 |Даўгата хвілінаў = 06 |Даўгата сэкундаў = 12 |Пазыцыя подпісу на мапе = |Водступ подпісу на мапе = |Сайт = http://www.mestokladno.cz/ }} '''Кла́дна''' ({{мова-cs|Kladno}}) — горад на поўначы [[Чэхія|Чэхіі]], адміністрацыйны цэнтар [[Кладнаўская акруга|Кладнаўскай акругі]]. == Гісторыя == Першая пісьмовая згадка пра Кладна датуецца 1318 годам, калі яно было ўласнасьцю шляхецкага роду Кладэнскіх<ref name="kladnozive">[https://www.kladnozive.cz/Historie-mesta-Kladno/ «Historie města Kladno»]. Kladno Živě.</ref>. Пасьля 1543 году, калі род згас, яно стала ўласнасьцю роду Ждзярскіх з [[Ждзяр]]у. У 1561 годзе паселішча набыло статус гораду<ref name="historie">[https://web.archive.org/web/20250529143248/https://www.mestokladno.cz/historie-kladna/d-1401489 «Historie Kladna»]. City of Kladno.</ref>. [[Файл:Kladno Chateau CZ 002.jpg|значак|зьлева|Палац у Кладна.]] У 1566 годзе Ждзярскія перабудавалі мясцовы форт у замак эпохі [[Адраджэньне|Адраджэньня]]. Гарадзкія муры паўсталі ў наступныя дзесяцігодзьдзі. Места квітнела да [[бітва на Белай Гары|бітвы на Белай Гары]] ў 1620 годзе, калі яго разрабавалі польскія казакі. Аднак, за часам кіраваньня Флорыяна Етржыха Ждзярскага, горад зноў зазнаў росквіт<ref name="kladnozive"/>. Пасьля таго, як багемская галіна роду вымерла ў 1670 годзе, горад некалькі разоў пераходзіў з рук у рукі, перш чым яго набыў бэнэдыктынскі Бржэўнаўскі манастыр у 1705 годзе<ref name="omk">[http://www.omk.cz/index.html?url=http://www.omk.cz/dyn/doc/historie_kladna «Stručná historie Kladna»]. Sládečkovo vlastivědné muzeum v Kladně.</ref>. У XVIII стагодзьдзі горад пачаў пашырацца па-за межы сваіх сьценаў. У XIX стагодзьдзі места ператварылася ў значны сельскагаспадарчы і прамысловы цэнтар<ref name="kladnozive"/>. Упершыню ў межах сучаснага Кладна ў 1775 годзе быў знойдзены каменны вугаль, але значная здабыча карысных выкапняў пачалася толькі ў 1850 годзе і пашырылася цягам наступных дзесяцігодзьдзяў<ref>[http://www.omk.cz/index.html?url=http://www.omk.cz/dyn/doc/historie_hornictvi «Z historie hornictví na Kladensku»]. Sládečkovo vlastivědné muzeum v Kladně.</ref>. У 1855—1856 гадах горад быў падлучаны да чыгуначнай сеткі<ref>[https://web.archive.org/web/20250520023527/https://ipac.svkkl.cz/arl-kl/cs/detail-kl_us_auth-k0007232-Bustehradska-draha/ «Buštěhradská dráha»]. Středočeská vědecká knihovna v Kladně.</ref>. Заклады вугалю пачалі прыцягваць прадстаўнікоў жалезаапрацоўчай прамысловасьці, найбуйнейшым зь якіх у рэшце рэшт стаў сталеліцейны завод Польдзі, заснаваны ў 1899 годзе. Рост прамысловай дзейнасьці стымуляваў агромісты рост насельніцтва<ref name="omk"/>. У 1870 годзе імпэратарам [[Франц Ёсіф I|Францам Ёсіфам I]] Кладна атрымаў статус гораду, а ў 1898 годзе яму было прысвоена ганаровае званьне «каралеўскага шахтарскага места»<ref name="kladnozive"/>. Да 1918 года Кладна было цэнтрам акругі ў [[Аўстра-Вугоршчына|Аўстра-Вугоршчыне]]<ref>«Die postalischen Abstempelungen auf den österreichischen Postwertzeichen-Ausgaben 1867, 1883 und 1890». Wilhelm Klein.</ref>. У XX стагодзьдзі горад быў адным з цэнтраў чэскага працоўнага руху, з частымі страйкамі і пратэстамі<ref name="kladnozive"/>. Росквіт чарговы раз быў перапынены Другой сусьветнай вайной, калі ім кіравалі нацысты. У 1941 годзе некалькі навакольных прадмесьцяў былі далучаныя да Кладна. Урапіцы было далучана ў 1950 годзе, а горад Швэрмаў — у 1980 годзе. 21 жніўня 1968 году Кладна быў акупаваны войскамі [[Саюз Савецкіх Сацыялістычных Рэспублік|СССР]]<ref name="historie"/>. Пасьля зруйнаваньня сацыялістычнага рэжыму ў 1989 годзе Кладна зь цяжкасьцю адаптаваўся да рынкавай эканомікі. == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Вонкавыя спасылкі == * [https://web.archive.org/web/20201010060607/https://mestokladno.cz/ Афіцыйны сайт]. [[Катэгорыя:Кладна| ]] 4y33t36x011gy4ief0q9382ggktdfrv 0 163792 2677393 2281571 2026-07-03T21:23:20Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2677393 wikitext text/x-wiki '''Дыеўтурыба''' — [[Латвія|латыскі]] [[Паганства|нэапаганскі]] рух, які займаецца адраджэньнем традыцыйных вераваньняў [[Куршы|куршаў]], [[Земгалы|земгалаў]] ды [[Латгалы|латгалаў]] у пэрыяд да пачатку хрысьціянізацыі ў ХІІІ стагодзьдзі. Удзельнікі руху завуць сабе дыеўтурамі, літаральна «богаўтрымальнікамі», або больш дакладна «людзямі, што жывуць у ладзе з Дыеўсам». Назва Дыеўтурыбы паходзіць ад шырока ўжыванага слова turēt «мець, трымаць, захоўваць», напрыклад, «мець гонар», «мець добры розум», «няхай ня будзеш ты мець іншых багоў» і г. д. Дыеўтурыба тады азначала б богабаязнасьць, выкананьне культу ды этычных нормаў. На замежную мову гэтую назву найлепей перакладаць словам «культ». Рух дыеўтураў быў заснаваны ў 1925 годзе [[Эрнэст Брастыньш|Эрнэстам Брастыньшам]]. У 1936 годзе ён выдае ў [[Рыга|Рызе]] праграмны дакумэнт руху — Катэхізыс дыеўтураў, або «Цэраксьліс» (''Cerokslis''). Рух дыеўтураў быў забаронены пасьля [[Савецкая акупацыя Латвіі|савецкае акупацыі Латвіі]] і адноўлены пасьля аднаўленьня незалежнасьці.<ref>[http://www.dievturi.org/vesture.htm Dievtuŗi: Vēsture]</ref> Цяпер у краіне маецца каля 650 актыўных удзельнікаў руху<ref>[https://web.archive.org/web/20110722161902/http://www.tm.gov.lv/lv/documents/parskati/2007/RLP_gada_parskats_2007.doc Reliģisko lietu pārvaldes 2007. gada pārskats]</ref>, найбольш вядомыя зь якіх — сукладальнік [[Райманд Паўлс]]<ref>[https://web.archive.org/web/20150402192829/http://www.diena.lv/sabiedriba/politika/verieniga-religiska-pasakuma-reklamai-izmanto-raimonda-paula-vardu-736120 Vērienīga reliģiska pasākuma reklāmai izmanto Raimonda Paula vārdu]</ref> і тэлевядучая [[Ганна Лецкалныня]]. == Асаблівасьці == Дыеўтурыба заснаваная на латыскім фальклёры, дайнах і міталёгіі. Дыеўтуры спавядаюць шматбожжа. Галоўнымі з багоў лічацца [[Дыеўс]], [[Лайма]] ды [[Мара]].<ref>[http://www.dievturi.org/biezijautajumi.htm Bieži jautājumi]</ref> Таксама важную ролю граюць багіні-апякункі водаў — маці мора (''Jūras māte''), маці водаў (''Ūdens māte'') і маці рэчак (''Upes māte''). Чалавек у дыеўтураў лічыцца сукупнасьцю трох формаў: цела (''miesa''), духу (''dvēsele'') і астральнага цела (''velis''). == Глядзіце таксама == * [[Рамува]] == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Вонкавыя спасылкі == {{commonscat|Dievturība|Дыеўтурыба}} * [http://www.dievturi.org/ Афіцыйная бачыну руху] * [https://web.archive.org/web/20161024195818/http://svajksta.by/archives/category/kniha_latvija Беларускі пераклад катэхізысу дыеўтураў] [[Катэгорыя:Нэапаганства]] [[Катэгорыя:Рэлігія ў Латвіі]] dzrg44orian3c4rtzqiiljsn8rquj12 0 164514 2677304 1945823 2026-07-03T12:08:11Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2677304 wikitext text/x-wiki {{Гімн |назва = Մեր Հայրենիք |транскрыпцыя = Мэр Айрэнік |беларуская назва = Нашая айчына |выява = |памер = |подпіс = |аўтар слоў = [[Мікаэл Налбандзян]] |дата напісаньня слоў = |кампазытар = [[Барсэг Каначан]] |дата напісаньня музыкі = |краіна = {{Сьцягафікацыя|Армэнія}} |зацьверджаны = 1991 |адменены = |аўдыёфайл = |апісаньне = |фармат = |кім выкарыстоўваецца = <!-- паказваецца ў левай калонцы; па змоўчанні — «Краіна» --> }} '''Гімн [[Армэнія|Армэ́ніі]]''' — кампазыцыя «Нашая Радзіма» ({{Мова-hy|Մեր Հայրենիք}}, «''Mer Hayrenikh''», даслоўна — «Нашая Айчына»). Зацьверджаны 1 ліпеня 1991 году рашэньнем вярхоўнае рады Рэспублікі Армэнія. Аўтар вершаў — [[Мікаэл Налбандзян]] (1829—1866), аўтар музыкі — [[Барсэг Каначан]] (1885—1967). За аснову ўзяты гімн [[Рэспубліка Армэніі|Рэспублікі Армэніі]] 1918—1920 гадоў (першай рэспублікі), але словы зьмененыя. Фактычна выкарыстоўваюцца першая і чацьвертая строфы гімну. {| class="wikitable" cellpadding="6" ! Тэкст гімну ! Транскрыпцыя [[МФА]] ! Пераклад на беларускую |- style="vertical-align:top; white-space:nowrap;" | : Մեր Հայրենիք, ազատ անկախ, : Որ ապրել ես դարեդար : Յուր որդիքդ արդ կանչում են : Ազատ, անկախ Հայաստան։ : Ահա եղբայր քեզ մի դրոշ, : Որ իմ ձեռքով գործեցի : Գիշերները ես քուն չեղայ, : Արտասուքով լվացի։ : Նայիր նորան երեք գույնով, : Նվիրական մեկ նշան : Թող փողփողի թշնամու դեմ : Թող միշտ պանծա Հայաստան։ : Ամենայն տեղ մահը մի է : Մարդ մի անգամ պիտ մեռնի, : Բայց երանի` որ յուր ազգի : Ազատության կզոհվի։ | : mɛɹ hɑjɾɛnikʰ ɑzɑt ɑnkɑχ : voɹ ɑpɾɛl ɛ dɑɾɛ dɑɹ : juɹ voɾdikʰə ɑɾd kɑnʧʰum ɛ : ɑzɑt ɑnkɑχ hɑjɑstɑn : ɑhɑ jɛʁbɑjɹ kʰɛz mi dɾoʃ : voɹ im dzɛrkʰov goɾʦˀɛʦʰi : giʃɛɾnɛɾə jɛs kʰun ʧʰɛʁɑj : ɑɾtɑsukʰov ləvɑʦʰi : nɑjiɹ nɾɑn jɛɾɛkʰ gujnov : nviɾɑkɑn mɛɹ nʃɑn : tʰoʁ pʰoʁpʰoʁi tʰʃnɑmu dɛm : tʰoʁ miʃt pɑnʦˀɑ hɑjɑstɑn : ɑmɛnɑjn tɛʁ mɑhə mi ɛ : mɑɾd mi ɑngɑm pit mɛrni : bɑjʦʰ jɛɾɑni voɹ juɹ ɑzgi : ɑzɑtutʰjɑn kəzohvi | : Радзіма нашая, вольная, незалежная, : Што вякамі жыла, : Сваіх сыноў цяпер склікае : У вольную, незалежную Армэнію. : Вось табе, брат, сьцяг, : Які я зьвязала сваімі рукамі, : Начамі я не спала, : Сьлёзамі абмыла. : Паглядзі на яго, у трох колерах, : Сьвяты наш знак, : Хай зьзяе перад ворагамі, : Хай заўсёды будзе Армэнія! : Паўсюль сьмерць аднолькавая, : Чалавек памірае толькі раз, : Але блаславёны той, хто гіне : За свабоду свайго народу. |} == Глядзіце таксама == * [[Герб Армэніі]] * [[Сьцяг Армэніі]] == Вонкавыя спасылкі == * [https://web.archive.org/web/20150323092257/http://www.president.am/hy/state-symbols/ Дзяржаўныя сымбалі Рэспублікі Армэнія]{{ref-hy}} * [http://www.parliament.am/legislation.php?sel=show&ID=2812&lang=eng Закон аб гімне Рэспублікі Армэнія]{{ref-en}} {{Азія па тэмах|Гімн|Гімны|колер=Армэнія}} [[Катэгорыя:Дзяржаўныя сымбалі Армэніі]] [[Катэгорыя:Нацыянальныя гімны|Армэнія]] [[Катэгорыя:Армянская музыка]] c71rkoc0pc1wn4u1sqcv82qsgwke1j5 0 173288 2677303 2302815 2026-07-03T12:00:03Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2677303 wikitext text/x-wiki [[Файл:Giselle of Bavaria.jpg|міні|Гізэла Баварская]] '''Гізэла Баварская''' (Gisela, таксама Gisele, Gizella), таксама '''Гізэла Вугорская''' (каля 985 — каля 1033 ці ў 1065) — [[блажэнная]], шануецца ў [[Рымска-каталіцкая царква|Рымска-каталіцкай царкве]] (дні памяці — 1 лютага і 7 сакавіка). [[Файл:Veszprem Istvanesgizella.jpg|злева|міні|Помнік сьвятым Іштвану і Гізэле ў [[Вэспрэм]]е]] Гізэла была дачкой герцага [[Генрых II Сварлівы|Генрыха II Баварскага]] і [[Гізэла Бургундская|Гізэлы Бургундскай]]. Каля 995 году яна выйшла замуж за [[Іштван I Сьвяты|Іштвана I]], караля Вугоршчыны. У Іштвана і Гізэлы было прынамсі трое дзяцей, у тым ліку [[Сьвяты Эмэрык|Сьвяты Эмэрык (Імрэ)]], але ўсе яны памерлі маладымі, не пакінуўшы спадкаемцаў. Аўдавеўшы ў 1038 годзе, Гізэла трапіла пад ціск і перасьлед з боку новага караля [[Пётар Арсэола|Пятра]]: Пётар канфіскаваў уласнасьць каралевы і пасадзіў яе пад варту. [[Самуіл Аба]], які стаў спадчыньнікам Пятра, працягнуў яго палітыку. Гізэла была вымушана ў 1045 годзе вярнуцца ў Баварыю. Там яна сышла ў манастыр Нідэрнбург у [[Пасаў]] і стала абатысай. Там яна памерла і пахаваная. [[Файл:Passau Niedernburg Gisela-Hochgrab.jpg|міні|Грабніца Гізелы Баварскай]] Мошчы Гізэлы ў [[Вэспрэм]] і яе грабніца ў Пасаў прыцягвалі шматлікіх паломнікаў. Яшчэ ў XVIII стагодзьдзі зьяўляліся прапановы кананізаваць Гізэлу, але беспасьпяхова. У 1975 годзе Гізэла была прызнана Каталіцкай царквой блажэннай. Памяць блажэннай Гізэлы — 7 сакавіка (дзень Гізэлы ў каталіцкіх календарах) і 1 лютага. == Вонкавыя спасылкі == * [https://web.archive.org/web/20100108021654/http://www.phil.uni-passau.de/histhw/stadtgeschichte/english/Gisela.html Кароткая біяграфія і бібліяграфія] * [http://www.independent.co.uk/news/world/hungarys-queen-meets-her-match-after-1000-years-1345942.html Пра лёс мошчаў Іштвана і Гізэлы] * [https://web.archive.org/web/20090903002436/http://www.stadtarchaeologie.de/projekte/grabungen/gisela/ Пахаванне Гізэлы ў Пасау] [[Катэгорыя:Блаславёныя]] [[Катэгорыя:Сьвятыя Вугоршчыны]] [[Катэгорыя:Каралевы Вугоршчыны]] aku7icw09zwi32b5jkgwnrjwvlpmvkw 0 176630 2677439 2533172 2026-07-04T06:32:44Z Dymitr 10914 выпраўленьне спасылак 2677439 wikitext text/x-wiki [[Файл:Judo pictogram.svg|150пкс|справа]] [[Файл:Arenas Cariocas (2).jpg|міні|Арэна Карыёка]] '''Спаборніцтвы па [[дзюдо]] на [[Летнія Алімпійскія гульні 2016 году|летніх Алімпійскіх гульнях 2016 году]]''' праходзілі з 6 па 12 жніўня. Спаборніцтвы адбываліся на [[Арэна Карыёка|Арэне Карыёка 2]]. Былі разыграныя 14 камплектаў мэдалёў. == Узнагароды == {| class="wikitable" |- align=center |width=250 bgcolor=efefef|'''Дысцыпліна''' |width=200 bgcolor=gold |'''Золата''' |width=200 bgcolor=silver|'''Срэбра''' |width=200 bgcolor=cc9966|'''Бронза''' |- align=center !colspan="4"|Мужчыны |- | да 60 кг | {{Сьцяг Расеі}} [[Бэслан Мудранаў]] | {{Сьцяг Казахстану}} [[Ялдос Сьметаў]] | {{Сьцяг Японіі}} [[Наахіса Таката]]<br />{{Сьцяг Узбэкістану}} [[Дыярбэк Уразбоеў]] |- | да 66 кг | {{Сьцяг Італіі}} [[Фабіё Базыле]] | {{Сьцяг Паўднёвай Карэі}} [[Ан Ба Уль]] | {{Сьцяг Узбэкістану}} [[Рышод Сабіраў]]<br />{{Сьцяг Японіі}} [[Масасі Эбінума]] |- | да 73 кг | {{Сьцяг Японіі}} [[Сёхэй Она]] | {{Сьцяг Азэрбайджану}} [[Рустам Оруджаў]] | {{Сьцяг Грузіі}} [[Лаша Шаўдатуашвілі]]<br />{{Сьцяг Бэльгіі}} [[Дырк Ван Тыхэльт]] |- | да 81 кг | {{Сьцяг Расеі}} [[Хасан Халмурзаеў]] | {{Сьцяг ЗША}} [[Трэвіс Стывэнз]] | {{Сьцяг ААЭ}} [[Сэрджыю Тома]]<br />{{Сьцяг Японіі}} [[Таканоры Нагасэ]] |- | да 90 кг | {{Сьцяг Японіі}} [[Масю Бэйкер]] | {{Сьцяг Грузіі}} [[Варлам Ліпартэліяні]] | {{Сьцяг Паўднёвай Карэі}} [[Гвак Дон Хан]]<br />{{Сьцяг Кітаю}} [[Чэн Сюньчжао]] |- | да 100 кг | {{Сьцяг Чэхіі}} [[Лукаш Крпалек]] | {{Сьцяг Азэрбайджану}} [[Эльмар Гасымаў]] | {{Сьцяг Францыі}} [[Сырыль Марэ]]<br />{{Сьцяг Японіі}} [[Рунасуке Хага]] |- | больш за 100 кг | {{Сьцяг Францыі}} [[Тэдзі Рынэр]] | {{Сьцяг Японіі}} [[Хісаёсі Харасава]] | {{Сьцяг Бразыліі}} [[Рафаэл Сылва]]<br />{{Сьцяг Ізраілю}} [[Ор Сасон]] |- align=center !colspan="4"|Жанчыны |- | да 48 кг | {{Сьцяг Аргентыны}} [[Паўля Парэта]] | {{Сьцяг Паўднёвай Карэі}} [[Ён Бо К’ён]] | {{Сьцяг Японіі}} [[Амі Конда]]<br />{{Сьцяг Казахстану}} [[Галбадрахын Атгонцэцэг]] |- | да 52 кг | {{Сьцяг Косава}} [[Майлінда Кельмэндзі]] | {{Сьцяг Італіі}} [[Адэтэ Джуфрыда]] | {{Сьцяг Японіі}} [[Місата Накамура]]<br />{{Сьцяг Расеі}} [[Натальля Кузюціна]] |- | да 57 кг | {{Сьцяг Бразыліі}} [[Рафаэла Сылва]] | {{Сьцяг Манголіі}} [[Даржсурэнгійн Сум’яа]] | {{Сьцяг Партугаліі}} [[Тэлма Мантэйру]]<br />{{Сьцяг Японіі}} [[Каоры Мацумота]] |- | да 63 кг | {{Сьцяг Славеніі}} [[Тына Трстэняк]] | {{Сьцяг Францыі}} [[Клярыс Агбэньену]] | {{Сьцяг Ізраілю}} [[Ярдэн Гербі]]<br />{{Сьцяг Нідэрляндаў}} [[Аніка ван Эмдэн]] |- | да 70 кг | {{Сьцяг Японіі}} [[Харука Тацімота]] | {{Сьцяг Калюмбіі}} [[Юры Альвэар]] | {{Сьцяг Вялікабрытаніі}} [[Салі Конўэй]]<br />{{Сьцяг Нямеччыны}} [[Ляўра Варгас Кох]] |- | да 78 кг | {{Сьцяг ЗША}} [[Кайла Гарысан]] | {{Сьцяг Францыі}} [[Одры Чэмэо]] | {{Сьцяг Бразыліі}} [[Майра Агіяр]]<br />{{Сьцяг Славеніі}} [[Анамары Вэленшак]] |- | больш за 78 кг | {{Сьцяг Францыі}} [[Эмілі Андэоль]] | {{Сьцяг Кубы}} [[Ідаліс Артыс]] | {{Сьцяг Японіі}} [[Канаэ Ямабэ]]<br />{{Сьцяг Кітаю}} [[Юй Сун]] |} == Вонкавыя спасылкі == {{Commons}} * [https://web.archive.org/web/20160831055320/https://www.rio2016.com/en/judo Афіцыйны сайт]{{Ref-en}} [[Катэгорыя:Летнія Алімпійскія гульні 2016 году]] [[Катэгорыя:Дзюдо на летніх Алімпійскіх гульнях|2016]] b9hbr1969r8diq98vo8qb3e2007jcbs 0 183355 2677316 2370186 2026-07-03T13:28:51Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2677316 wikitext text/x-wiki [[Файл:Pryvilej 1560.jpg|міні|Прывілей Жыгімонта Аўгуста на Шацілінскі Востраў]] '''[[Шацілавічы|Шаці́лавічы]]''' або '''Шаці́лкі''' — старажытная вёска [[Рэчыцкі павет|гістарычнай Рэчыччыны]] ([[Панізоўе (рэгіён)|Панізоўя]]). Сярод мясцовых славутасьцяў вылучаўся драўляны касьцёл Сьвятога Крыжа, помнік архітэктуры XIX ст., [[Сьпіс помнікаў гісторыі і архітэктуры Беларусі, зруйнаваных уладамі СССР|зруйнаваны савецкімі ўладамі]]. == Дапісьмовая гісторыя == [[Файл:Nozzles.jpg|значак|Сопла печкі-домніцы з раскопак у Шацілавічах. Каля XIII ст.]] Паводле [[Беларуская археалёгія|археалягічных]] раскопак, паселішча на месцы сучаснага гораду існавала з VI—VII ст. З XIII стагодзьдзя, згодна з археалягічнымі зьвесткамі, паселішча існуе непарыўна<ref>Рассадин С. Е. [http://www.nihe.niks.by/info/09/Studia_Historica1.pdf О некоторых находках 2008 г. на Шатилинском Острове // Исследования по истории Восточной Европы: научный сборник. — Вып. 1. — Мн., 2008. — С. 234—236.]{{Недаступная спасылка|date=January 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. У VIII—X стагодзьдзях гэтая мясцовасьць знаходзілася ў землях плямён [[дрыгавічы|дрыгавічоў]], у якіх склалася [[Тураўскае княства]] (вядомае з 980 году). У XII стагодзьдзі [[Тураў]]ская зямля была падзелена на ўдзелы, і ў ніжняй плыні ракі [[Бярэзіна|Бярэзіны]] ўзьнікла [[Сьвіслацкае княства]]. У сярэдзіне XIV стагодзьдзя яно ўвайшло ў [[ВКЛ|Вялікае Княства Літоўскае, Рускае і Жамойцкае]]. == Вялікае Княства Літоўскае == Паводле пісьмовых крыніцаў, населены пункт вядомы з 15 ліпеня 1560 году як [[вёска]] ў [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікім Княстве Літоўскім]], у якой быў маёнтак ''Шацілінскі Востраў''<ref>Маслюкоў Т. [https://web.archive.org/web/20120411125741/http://nashkraj.info/content/view/424/134/ З гісторыі Шацілавічаў] // Гомельшчына: старонкі мінулага. ІІ выпуск. Гомель, 1996. С. 23.</ref>. Як сьведчыць прывілей вялікага князя літоўскага і караля польскага [[Жыгімонт ІІ Аўгуст|Жыгімонта ІІ Аўгуста]], выдадзены ў Варшаве, маёнтак ({{мова-pl|Ostrow Szatylinski}}, ''Востраў Шатылінскі'') пасьля папярэдняга ўладальніка Рамана Шацілы перадаваўся зямяніну Ждану Манкевічу за выкананьне вайсковай службы<ref>Маслюкоў Т. В. Узнікненне Шацілак. Шацілы і Манкевічы — старажытныя шляхецкія роды Беларусі // {{Літаратура/Памяць/Сьветлагорск і Сьветлагорскі раён|1к}} С. 47—49.</ref>. У 1566 годзе паселішча ўвайшло ў створаны [[Рэчыцкі павет]] [[Менскае ваяводзтва|Менскага ваяводзтва]]. З 1 ліпеня 1569 году ў выніку аб’яднаньня ВКЛ і Польскага каралеўства — у [[Рэч Паспалітая|Рэчы Паспалітай]]. 25 лютага 1576 году Ждан Манкевіч згадваецца ў лісьце караля і вялікага князя [[Стэфан Баторы|Стэфана Баторыя]] пра тое, што [[шляхта]] Рэчыцкага павету павінна несьці службу ў [[замак|замку]] г. [[Чачэрск]]у, і не прыцягвацца да іншых павіннасьцяў<ref>Маслюкоў Т. [https://web.archive.org/web/20200930160950/http://svetlahorsk.belarda.org/local_news/data/ic_87/505/ Студэнт са Светлагорска выявіў невядомыя звесткі па гісторыі свайго горада] // Светлагорск — рэгіянальны партал. 2008. 3 кастрычніка.</ref>. У 1634 годзе шляхціч Пётар Сулятыцкі падараваў дзялянку зямлі езуітам, якія збудавалі тут каля 1650 году драўляны касьцёл, утрымлівалі місіянэрскі пункт<ref name="evkl">{{Літаратура/ЭВКЛ|2к}} С. 754.</ref>. У 1639 годзе сяло ''Шацілавічы'' — у так званым [[Парычы|Парыцкім]] двары [[Бабруйскае староства|Бабруйскага староства]] Рэчыцкага павету, мае 17 сялянскіх двароў (у вопіс ня ўносіліся шляхецкія двары)<ref>[[Канстанцін Іванавіч Кернажыцкі|Кернажыцкі К.]] Аграрная рэформа ў Бабруйскім старостве і эканамічнае становішча яго насельніцтва з XVII да паловы XIX ст. Менск, 1931.</ref>. У вопісе 1684 году ў Шацілавічах шляхецкі двор Манкевічаў і 3 сялянскія двары<ref>[https://web.archive.org/web/20190223074254/http://svetlahorsk.belarda.org/index.php?id=0182 Рассадзін С. Я. Аб пісьмовых крыніцах пра гістарычныя пачаткі сучаснага Светлагорска]</ref>. [[Файл:POL COA Lubicz.svg|значак|Герб Манкевічаў [[Любіч (герб)|«Любіч»]]]] У 1744 годзе ў сьпісе [[Каталіцтва|каталіцкіх]] парафіяў значацца ''Шацілкі'', у Карпілавіцкай парафіі Бабруйскага дэканату [[Вільня|Віленскай]] дыяцэзіі<ref>[https://web.archive.org/web/20101202051351/http://www.mem.net.pl/stg/diecezjawilenska1744p.htm Diecezja Wilenska, 1744 // Suwalskie Towarzystwo Genealogiczne im. prof. J. Wisniewskiego.] {{ref-pl}}</ref>. У 1766 годзе ў Шацілавічах упамінаецца мытны страж, які адносіўся да [[Глуск]]ай галоўнай мытнай каморы<ref>Доўнар А. Стан дарог і дарожных камунікацый Рэчыцкага павета (1765—1766 гг.) // Пятыя Міжнародныя Доўнараўскія чытанні. Гомель, 2005. С. 220—225.</ref>. == Пад уладай Расейскай імпэрыі == У выніку [[другі падзел Рэчы Паспалітай|другога падзелу Рэчы Паспалітай]] (1793 год) апынуліся ў складзе [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]], у Парыцкай воласьці [[Бабруйскі павет|Бабруйскага павету]] [[Менская губэрня|Менскай губэрні]] (у 1795—1796 гг. называлася Менскім намесьніцтвам). У 1795 годзе ўпамінаюцца ''вёска і ваколіца Шацілкі'', у якіх разам было 30 двароў<ref name="pam741">Дулеба Г., Курыловіч Г. Светлагорск // {{Літаратура/Памяць/Сьветлагорск і Сьветлагорскі раён|2к}} С. 741—742.</ref>. У 1800 годзе ў Шацілавічах было 20 [[Шляхта|шляхецкіх]] і 3 сялянскія двары, дарослае [[насельніцтва]] складала 88 [[мужчына|мужчын]] і 102 [[жанчына|жанчыны]]. [[Менская япархія|Праваслаўны]] прыход адносіўся да [[Апостал Пётар|Сьвята-Петра]]-[[Апостал Павал|Паўлаўскага]] храма ў вёсцы Чыркавічы (1879)<ref>{{Літаратура/Памяць/Сьветлагорск і Сьветлагорскі раён|1к}} С. 77—85.</ref>. У 1890 годзе — 49 двароў, прыстань<ref>Jelski A. [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_XI/755 Szaciłki] // {{Літаратура/Геаграфічны слоўнік Каралеўства Польскага|11}} S. 755.</ref>. У пачатку [[20 стагодзьдзе|XX ст.]] Шацілавічы вядомыя як [[ваколіца (тып паселішча)|ваколіца]] (680 жыхароў, 70 двароў) і маёнтак (33 жыхары, 1 двор). У 1915 годзе побач праведзена чыгунка і ўтворана ''станцыя Шацілкі''<ref>Киштымов А. [https://web.archive.org/web/20110916094210/http://kamunikat.fontel.net/www/czasopisy/almanach/07/07kisztymov.htm Этапы железнодорожного строительства на Беларуси] // Гістарычны альманах. Т. 7. 2002</ref>. У 1916 годзе ў Шацілавічах ўпамінаецца аднаклясная народная вучэльня<ref>{{Літаратура/Памяць/Сьветлагорск і Сьветлагорскі раён|1к}} С. 112—113.</ref>. Паводле [[Перапіс насельніцтва|перапісу]] 1917 году, у ''ваколіцы Шацілках'' 685 жыхароў, у маёнтку — 6, на чыгуначнай станцыі — 66 жыхароў, 13 двароў. == Найноўшы час == [[Файл:Šaciłavičy, Pryvakzalny. Шацілавічы, Прывакзальны (1912-40).jpg|значак|Чыгуначная станцыя, да 1941 г.]] З 25 сакавіка 1918 году Шацілавічы — у абвешчанай [[БНР|Беларускай Народнай Рэспубліцы]]; з 1 студзеня 1919 году — у [[БССР|Беларускай Савецкай Сацыялістычнай Рэспубліцы]], з 27 лютага 1919 году — у [[ЛітБел|Літоўска-Беларускай Савецкай Сацыялістычнай Рэспубліцы]]. Падчас савецка-польскай вайны 1919—1921 гадоў занятыя польскімі войскамі з 6 сакавіка па 9 ліпеня 1920 году<ref>Краўцоў І., Хоміч А. У віхуры грамадзянскай вайны // {{Літаратура/Памяць/Сьветлагорск і Сьветлагорскі раён|1к}} С. 121—133.</ref>. З 31 ліпеня 1920 году — зноў у адноўленай БССР, якая ўваходзіла з 30 сьнежня 1922 да 26 сьнежня 1991 году ў [[СССР]], з 19 верасьня 1991 году — [[Рэспубліка Беларусь]]. У 1921 годзе Менская губэрня была скасавана, а яе паветы (у тым ліку Бабруйскі) сталі ўваходзіць непасрэдна ў БССР. 20 жніўня 1924 году воласьці (у тым ліку Парыцкая) і паветы скасаваны. З гэтага дня мястэчка Шацілавічы — цэнтар сельскага Савету (да 1960 году) ва ўтвораным Парыцкім раёне<ref>Камінскі М., Пятросава А. Светлагорск // Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі. Гомельская вобласць. Мн., 1985, с. 334.</ref>, які ўваходзіў у Бабруйскую акругу (існавала да 26 ліпеня 1930 году), а затым: ад 20 лютага 1938 году — у [[Палеская вобласьць|Палескай]], з 20 красавіка 1944 году — у [[Бабруйская вобласьць|Бабруйскай]], з 8 студзеня 1954 году — у Гомельскай вобласьці. Чыгуначная станцыя Шацілкі была ўключана ў Чыркавіцкі сельсавет [[Парыцкі раён|Парыцкага раёну]]. У 1924 годзе ў Шацілавічах адкрылася пачатковая школа з габрэйскай мовай навучаньня (65 вучняў, цяпер — школа № 2). У 1926 годзе дзейнічалі 2 ваўначоскі, паравы млын, крупарушка. У 1920-я — 1930-я гады Шацілавічы — адзін з цэнтраў лесасплаву на р. Бярэзіне. У 1929—1932 гадох на базе кузьні створана суднабудаўнічая арцель, якая затым пераўтворана ў верф (цяпер — завод зборнага жалезабэтону). 27 верасьня 1938 году мястэчкі як тып населеных пунктаў былі скасаваныя, і м. Шацілавічы аднесена да вёсак. У час [[Вялікая Айчынная вайна|Вялікай Айчыннай вайны]] Шацілавічы пакінуты савецкімі войскамі 7 жніўня 1941 году, акупаваны нямецкімі войскамі да 27 лістапада 1943 году, на суднаверфе і чыгуначнай станцыі дзейнічалі антыфашысцкія падпольныя групы. У 1954—1958 гадох у Шацілавічах пабудавана Васілевіцкая [[ДРЭС]]{{Заўвага|Назва па радовішчы [[торф]]у каля г. [[Васілевічы]] Рэчыцкага раёну}} (цяпер — Сьветлагорская [[ЦЭЦ]]). 30 сьнежня 1956 году вёска Шацілавічы пераўтворана ў гарадзкі пасёлак<ref>[https://web.archive.org/web/20200930161638/http://svetlahorsk.belarda.org/info/local_info/dakumenty Указ Прэзідыума Вярхоўнага Савета БССР ад 30 снежня 1956 г. «Аб пераўтварэнні вёскі Шацілавічы Парыцкага раёна Гомельскай вобласці ў гарадскі пасёлак».]</ref>, з 9 чэрвеня 1960 году — цэнтар Парыцкага раёну. 29 ліпеня 1961 году гар. п. Шацілавічы пераўтвораны ў горад Сьветлагорск, а [[Парыцкі раён]] перайменаваны ў Сьветлагорскі<ref>[https://web.archive.org/web/20200930161638/http://svetlahorsk.belarda.org/info/local_info/dakumenty Указ Прэзідыума Вярхоўнага Савета БССР ад 29 ліпеня 1961 г. «Аб пераўтварэнні гарадскога пасёлка Шацілавічы ў горад раённага падпарадкавання і перайменаванні Парыцкага раёна Гомельскай вобласці».]</ref>. З 7 сакавіка 1963 па 4 студзеня 2002 году горад меў абласное падпарадкаваньне. <center> {| class="wikitable" |+ <caption style="margin-bottom:0.5em;font-size:1.1em;font-weight:bold">[[Населены пункт|Паселішчы]], уключаныя ў в. Шацілавічы (г. Сьветлагорск)</small></caption> !Год ||Назва ||Зь якога сельсавету||Спосаб уключэньня |- |1939 ||пасёлак ''Арэхаўка'' ||Чыркавіцкі ||Сьсяленьне |- |1939 ||хутар ''Зайванеў'' ||Чыркавіцкі ||Сьсяленьне |- |1930-я гг.||пас. ''Краснае Знамя'' ||няма звестак ||Далучэньне |- |няма звестак ||пас. ''Прабуджэньне'' ||Шацілавіцкі ||Далучэньне |- |1966 ||чыгуначная станцыя Шацілкі ||Чыркавіцкі ||Далучэньне<ref name=dulkur2>Дулеба Г., Курыловіч Г. Аб населеных пунктах, якія ўжо не існуюць ці перайменаваны // {{Літаратура/Памяць/Сьветлагорск і Сьветлагорскі раён|2к}} С. 742—748.</ref> |- |1975 || в. ''Сьветач'' (да 1964 году ''Какаль'', [[Гісторыя|гіст.]] ''Какель'')||Чыркавіцкі ||Далучэньне<ref>ПРАЧ, С. Мінулае сяла Чырковічы // Агні камунізму. 1982. 15 чэрвеня. С. 3.</ref> |} </center> == Галерэя == <center><gallery caption="Шацілавічы на старых здымках" widths=150 heights=150 perrow="4"> Šaciłavičy. Шацілавічы (1918).jpg|Касьцёл, 1918 г. Šaciłavičy, Biarezina. Шацілавічы, Бярэзіна (1919).jpg|Аднаўленьне чыгуначнага моста, 1919 г. Šaciłavičy. Шацілавічы (23.04.1920).jpg|Касьцёл, 23.04.1920 г. Šaciłavičy, Biarezina. Шацілавічы, Бярэзіна (1921).jpg|Аднаўленьне чыгуначнага моста, 1921 г. </gallery></center> == Заўвагі == {{Заўвагі}} == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} == Літаратура == * Асташкевіч І. [https://web.archive.org/web/20120110083022/http://zvyazda.minsk.by/ru/issue/article.php?id=58839 50 заўтра ці 450 сёння? — або таямніцы жыцця маладога горада, які сталее на вачах] // [[Звязда]]. 2010. 21 мая. * {{Літаратура/БелЭн|14}} * Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі. Гомельская вобласць. — Менск, 1985. * Лук’янаў П. Р. З гісторыі Светлагорска // Помнікі гісторыі і культуры Беларусі. 1979. № 3. С. 42—43. * {{Літаратура/Памяць/Сьветлагорск і Сьветлагорскі раён|1}} * {{Літаратура/Памяць/Сьветлагорск і Сьветлагорскі раён|2}} * Рассадзін С. Я., Міхальчанка А. М. Гербы і сцягі гарадоў і раёнаў Беларусі. — Менск, 2005. * Сцепук У., Савасценка Я. Светлагорск. — Менск, 1966. * {{Літаратура/ЭГБ|6-1}} == Вонкавыя спасылкі == {{Commons|Category:History of Svietlahorsk}} [[Катэгорыя:Шацілавічы]] p74tk26wp0wl9ookl334w1083c12udq 14 190177 2677334 2568592 2026-07-03T14:50:39Z Dymitr 10914 выдаленая [[Катэгорыя:Швайцарскія спартоўцы паводле дысцыплінаў]]; дададзеная [[Катэгорыя:Швайцарскія спартоўцы і спартоўкі паводле дысцыплінаў]] з дапамогай [[Вікіпэдыя:Прылады/HotCat|HotCat]] 2677334 wikitext text/x-wiki [[Катэгорыя:Швайцарскія спартоўцы і спартоўкі паводле дысцыплінаў|Тэніс]] [[Катэгорыя:Тэнісісты і тэнісісткі паводле краінаў]] [[Катэгорыя:Швайцарскі тэніс| Тэнісісты]] pzng0tc46ndv6zyg5nycg1sb18r0vr8 14 190178 2677332 2568378 2026-07-03T14:50:23Z Dymitr 10914 Dymitr перанёс старонку [[Катэгорыя:Швайцарскія спартоўцы паводле дысцыплінаў]] у [[Катэгорыя:Швайцарскія спартоўцы і спартоўкі паводле дысцыплінаў]]: Уніфікацыя 2568378 wikitext text/x-wiki [[Катэгорыя:Віды спорту ў Швайцарыі|!Спартоўцы]] [[Катэгорыя:Швайцарскія спартоўцы| Дысцыпліны]] [[Катэгорыя:Спартоўцы і спартоўкі паводле краінаў і дысцыплінаў]] cp1bmygojvng00wu4a9xzd6xuul8iem 0 192757 2677310 2234910 2026-07-03T13:23:44Z Alan ffm 11265 2677310 wikitext text/x-wiki {{Кампанія |назва = Erste Bank Polska |лягатып = |тып = публічная кампанія |лістынг на біржы = BZW |дэвіз = |заснаваная = 2001 |заснавальнікі = |разьмяшчэньне = [[Варшава]] |ключавыя фігуры = <!--Геры Бэрн<ref>[https://www.bzwbk.pl/english/supervisory-board/supervisory-board.html Supervisory Board]. Bank Zachodni WBK</ref>--> |галіна = [[банкаўская справа]] |прадукцыя = |абарачэньне = |апэрацыйны прыбытак = |чысты прыбытак = |лік супрацоўнікаў = 9500 |матчына кампанія = |даччыныя кампаніі = |аўдытар = |сайт = https://www.erste.pl/ }} '''Erste Bank Polska''' — польскі [[унівэрсальны банк|ўнівэрсальны банк]], які базуецца в [[Варшава|Варшаве]]. Гэта трэці паводле кошту актываў і колькасьці філіяў банк у [[Польшча|Польшчы]]. Кампанія была створана ў 2001 годзе ў выніку зьліцьця банкаў «Zachodni S.A.» і «Wielkopolski Bank Kredytowy SA». 23 чэрвеня 2001 году акцыі кампаніі пачалі абарачэньне на [[Варшаўская фондавая біржа|Варшаўскай фондавай біржы]]. З 2011 году банк належыць гішпанскаму банку «[[Santander Group]]», то бок гішпанская кампанія набыла ў верасьні 2010 году 70,36% акцыяў за 3,1 млрд эўра. У канцы сакавіка 2011 году «Santander Group» набыла яшчэ акцыі польскай кампаніі, павялічыўшы сваю долю да 95,67%. 4 студзеня 2013 году «Bank Zachodni WBK» быў аб’яднаны з «Kredyt Bank», то бок «Santander Group» выкупіў банк у бэльгійскіх уладальнікаў «KBC Bank». Гэта дазволіла кампаніі выйсьці на трэцяе месца сярод банкаў у краіне паводле долі рынку. На 2018 год заплянаваны рэбрэндынг кампаніі ў «Santander Bank Polska»<ref>[https://www.cashless.pl/wiadomosci/temat-dnia/4139-nazwa-bz-wbk-zniknie-z-rynku-bank-ma-zgode-knf-na-rebranding-bedzie-sie-nazywac-santander-bank-polska «Nazwa BZ WBK zniknie z rynku. Bank ma zgodę KNF na rebranding. Będzie się nazywać Santander Bank Polska»]. Cashless.</ref>. == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Вонкавыя спасылкі == * [https://www.erste.pl/ Афіцыйны сайт] [[Катэгорыя:Зьявіліся ў 2001 годзе]] [[Катэгорыя:Польскія кампаніі]] o1zla340s04f4e364q62ghyxw7weja0 2677311 2677310 2026-07-03T13:24:03Z Alan ffm 11265 Alan ffm перанёс старонку [[Santander Bank Polska]] у [[Erste Bank Polska]] 2677310 wikitext text/x-wiki {{Кампанія |назва = Erste Bank Polska |лягатып = |тып = публічная кампанія |лістынг на біржы = BZW |дэвіз = |заснаваная = 2001 |заснавальнікі = |разьмяшчэньне = [[Варшава]] |ключавыя фігуры = <!--Геры Бэрн<ref>[https://www.bzwbk.pl/english/supervisory-board/supervisory-board.html Supervisory Board]. Bank Zachodni WBK</ref>--> |галіна = [[банкаўская справа]] |прадукцыя = |абарачэньне = |апэрацыйны прыбытак = |чысты прыбытак = |лік супрацоўнікаў = 9500 |матчына кампанія = |даччыныя кампаніі = |аўдытар = |сайт = https://www.erste.pl/ }} '''Erste Bank Polska''' — польскі [[унівэрсальны банк|ўнівэрсальны банк]], які базуецца в [[Варшава|Варшаве]]. Гэта трэці паводле кошту актываў і колькасьці філіяў банк у [[Польшча|Польшчы]]. Кампанія была створана ў 2001 годзе ў выніку зьліцьця банкаў «Zachodni S.A.» і «Wielkopolski Bank Kredytowy SA». 23 чэрвеня 2001 году акцыі кампаніі пачалі абарачэньне на [[Варшаўская фондавая біржа|Варшаўскай фондавай біржы]]. З 2011 году банк належыць гішпанскаму банку «[[Santander Group]]», то бок гішпанская кампанія набыла ў верасьні 2010 году 70,36% акцыяў за 3,1 млрд эўра. У канцы сакавіка 2011 году «Santander Group» набыла яшчэ акцыі польскай кампаніі, павялічыўшы сваю долю да 95,67%. 4 студзеня 2013 году «Bank Zachodni WBK» быў аб’яднаны з «Kredyt Bank», то бок «Santander Group» выкупіў банк у бэльгійскіх уладальнікаў «KBC Bank». Гэта дазволіла кампаніі выйсьці на трэцяе месца сярод банкаў у краіне паводле долі рынку. На 2018 год заплянаваны рэбрэндынг кампаніі ў «Santander Bank Polska»<ref>[https://www.cashless.pl/wiadomosci/temat-dnia/4139-nazwa-bz-wbk-zniknie-z-rynku-bank-ma-zgode-knf-na-rebranding-bedzie-sie-nazywac-santander-bank-polska «Nazwa BZ WBK zniknie z rynku. Bank ma zgodę KNF na rebranding. Będzie się nazywać Santander Bank Polska»]. Cashless.</ref>. == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Вонкавыя спасылкі == * [https://www.erste.pl/ Афіцыйны сайт] [[Катэгорыя:Зьявіліся ў 2001 годзе]] [[Катэгорыя:Польскія кампаніі]] o1zla340s04f4e364q62ghyxw7weja0 1 192759 2677313 2054736 2026-07-03T13:24:04Z Alan ffm 11265 Alan ffm перанёс старонку [[Абмеркаваньне:Santander Bank Polska]] у [[Абмеркаваньне:Erste Bank Polska]] 1973056 wikitext text/x-wiki {{Артыкул ВікіВясны-2018 |удзельнік=Dymitr |тэма=эканоміка |тэма2= |тэма3= |краіна=Польшча |краіна2= |краіна3= }} 58bwxki8hpu2qs5ry105p0g7biyt0hp 0 202930 2677433 2432202 2026-07-04T05:58:34Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2677433 wikitext text/x-wiki {{Асоба |імя = Канстанцін Бабкін |арыгінал імя = {{мова-ru|Константин Анатольевич Бабкин}} |партрэт = Бабкин Константин Анатольевич.jpg |памер = |апісаньне = |імя пры нараджэньні = |род дзейнасьці = [[Прадпрымальніцтва|прадпрымальнік]],<br>[[палітык]] |дата нараджэньня = {{Нарадзіўся|13|2|1971|1}} |месца нараджэньня = горад [[Міяс]] [[Чалябінская вобласьць|Чалябінскай вобласьці]], [[РСФСР]], [[СССР]] |бацька = Анатоль Бабкін |маці = Іна Бабкіна |жонка = |дзеці = 5 |узнагароды = |сайт = |дадаткова = }} {{Цёзкі}} '''Канстанці́н Анато́левіч Ба́бкін''' ({{мова-ru|Константин Анатольевич Бабкин}}; {{н}} 13 лютага 1971 году ў горадзе Міяс [[Чалябінская вобласьць|Чалябінскай вобласьці]]) — расейскі прадпрымальнік і палітычны дзеяч, старшыня Фэдэральнага савету «{{Не перакладзена|Партыя справы|Партыі справы|ru|Партия Дела}}», прэзыдэнт ТАА «Новая Садружнасьць» і асацыяцыі «{{Не перакладзена|Росспецмаш||ru}}», старшыня Савету Гандлёва-прамысловай палаты РФ па прамысловым разьвіцьці і канкурэнтаздольнасьці эканомікі Расеі. == Біяграфія == Канстанцін Бабкін нарадзіўся 13 лютага 1971 году ў горадзе Міяс Чалябінскай вобласьці. У 1988 годзе скончыў сярэднюю школу № 6 гораду Міяс і завочную фізыка-тэхнічную школу пры Маскоўскім фізыка-тэхнічным інстытуце. У 1994 скончыў факультэт малекулярнай і хімічнай фізыкі Маскоўскага фізыка-тэхнічнага інстытуту<ref>[https://web.archive.org/web/20160916104652/http://bio.fizteh.ru/graduate/years/1994.html Выпускнікі ФМХФ 1994 году] {{ref-ru}}</ref>. У 1992 годзе быў сузаснавальнікам ЗАТ «Вытворчае Аб’яднаньне Садружнасьць». З 2005 году — прэзыдэнт ЗАТ «Новая Садружнасьць». Кампанія аб’ядноўвае 20 прадпрыемстваў, разьмешчаных у Растоўскай вобласьці, у [[Масква|Маскве]], у [[Казахстан]]е, ва [[Украіна|Ўкраіне]], у [[Канада|Канадзе]] і [[ЗША]]. Ключавым актывам холдынгу зьяўляецца завод «[[Растсельмаш]]». Асноўнымі акцыянэрамі «Новай Садружнасьці» зьяўляюцца тры ейныя заснавальнікі і кіраўнікі партнэра — Канстанцін Бабкін, Дзьмітры Удрас і Юры Разанаў. Сумесна зь Дзьмітрыем Удрасам і Юрыем Разанавым вывеў з стану крызісу 1990-х гадоў заводы «{{Не перакладзена|Эмпілс||ru|Эмпилс}}» (1998) і «[[Растсельмаш]]» (2000)<ref>[http://www.forbes.ru/forbes/issue/2004-08/20468-bolshaya-zhatva ''Ігар Буракоў''. Вялікае жніво] / / часопіс [[Forbes]], 03.08.2004 {{ref-ru}}</ref>. У лістападзе 2004 году абраны на пасаду прэзыдэнта Асацыяцыі «Росагромаш» (Расейская асацыяцыя вытворцаў сельгастэхнікі)<ref>[https://web.archive.org/web/20150702081242/http://www.prnews.ru/release_view.asp?ID=65F9E740-80EB-45EB-A66F-FDC675DF495A Канстанцін Бабкін абраны прэзыдэнтам «Саюзаграмаш»], 5 лістапада 2004 году.</ref>. 20 красавіка 2017 году Асацыяцыя «Росагромаш» па прычыне пашырэньня ліку і складу яе чальцоў была пераназваная ў «[[Росспецмаш]]» (Расейская асацыяцыя вытворцаў спэцыялізаванай тэхнікі і абсталяваньня)<ref>[https://web.archive.org/web/20180921153515/http://www.soyuzmash.ru/en/node/18577 інфармацыя на сайце «Саюза машынабудаўнікоў Расеі»], 2017.04.20 {{ref-ru}}</ref><ref>[https://rg.ru/2017/05/30/reg-ufo/mashinostroiteli-rossii-obedinilis-radi-eksporta-produkcii.html ''Гаўрыленкі А.'' Зямлю капаць будуць. Вытворцы спэцтэхнікі РФ аб’ядналіся для «сусьветнай экспансіі» // «Расейская газета»], 2017.05.30 {{ref-ru}}</ref>. 3 верасьня 2010 году выступіў ініцыятарам стварэньня Аргкамітэту Ўсерасейскай палітычнай партыі «[[Партыя справы]]». 14 кастрычніка на Ўстаноўчым зьезьдзе партыі абраны старшынём фэдэральнага палітычнага савета партыі. Зьяўляецца чальцом Бюро Цэнтральнага савету Саюзу машынабудаўнікоў Расеі<ref>[https://web.archive.org/web/20181018141649/http://www.soyuzmash.ru/about/managing-members/all-russian-industrial-association-of-employers Сайт «Саюзу машынабудаўнікоў Расеі»] {{ref-ru}}</ref>. Старшыня Савету Гандлёва-прамысловай палаты Расейскай Фэдэрацыі па прамысловым разьвіцьці і канкурэнтаздольнасьці эканомікі Расеі<ref>[https://web.archive.org/web/20190619160136/https://tpprf.ru/ru/interaction/committee/kpr/ Інфармацыя афіцыйнага сайта Гандлёва-Прамысловай палаты Расеі]</ref>. Адзін з арганізатараў і сустаршыня {{Не перакладзена|Маскоўскі эканамічны форум|Маскоўскага эканамічнага форуму|ru|Московский экономический форум}}<ref>[https://echo.msk.ru/programs/beseda/2180646-echo/ «Вынікі і ўрокі Маскоўскага Эканамічнага Форуму»: інтэрв’ю радыёстанцыі «Эхо Москвы»], 2018.04.09</ref><ref>[http://me-forum.ru/about/ Матэрыялы сайта] Маскоўскага эканамічнага форуму {{ref-ru}}</ref>. Аўтар кнігі «Разумная прамысловая палітыка, або Як нам выйсьці з крызісу» (2008), якая вытрымала некалькі перавыданьняў<ref>[https://search.rsl.ru/ru/record/01004158530 Выданьне 2008 году. Сайт Расейскай дзяржаўнай бібліятэкі] {{ref-ru}}</ref><ref>[https://search.rsl.ru/ru/record/01004264451 Выданьне 2009 году. Сайт Расейскай дзяржаўнай бібліятэкі] {{ref-ru}}</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20180701031050/https://regnum.ru/news/1135568.html Інфармацыйнае паведамленьне пра прэзентацыю кнігі: «Regnum»], 11 сакавіка 2009 году {{ref-ru}}</ref> і перакладзеная на ангельскую мову: «Sound Industrial Policy, or How can we manage to overcome the crisis?» (2012). == Удзел у эканамічных стасунках Расеі і Беларусі == * У 2000-я гады на фоне канкурэнцыі вытворцаў сельгастэхнікі беларускі бок выказаў жаданьне купіць «[[Растсельмаш]]», але ягоныя ўласьнікі адмовілі. З аналягічнай прапановай наконт куплі «[[Гомсельмаш]]у» выступіў «Растсельмаш», што таксама не сустрэла ў Менску разуменьня<ref>[https://web.archive.org/web/20220510065556/https://www.ritmeurasia.org/news--2018-08-20--gomselmash-atakujut-varvary-na-kombajnah-rostselmasha-38114 ''Сакалоў Кірыл''. «Гомсельмаш» атакуюць варвары на камбайнах «Ростсельмаша»? // Артыкул на партале «Рытм Еўразіі»], 2018.08.20 {{ref-ru}}</ref>. * Прымае ўдзел у распрацоўцы сумеснай беларуска-расейскай праграмы каапэрацыі найбуйнейшых пастаўшчыкоў камбайнаў «[[Гомсельмаш]]» і «[[Растсельмаш]]»<ref>[https://www.rbc.ru/rostov/12/05/2017/591575d89a794716f0b419bd Белорусы намерены помирить «Растсельмаш» и «Гомсельмаш»: «РБК»], 12.05.2017 {{ref-ru}}</ref><ref>[https://agrobelarus.by/news/belarus/gomselmash-i-rostselmash/ «Гомсельмаш» и «Ростсельмаш» скооперируются для создания сельхозтехники] // «Agrobelarus.by», 16.05.2017</ref>. * Для ўзаемавыгаднага эканамічнага супрацоўніцтва Расеі і Беларусі ў галіне сельгасмашынабудаваньня Канстанцін Бабкін прапануе двум бакам выпрацаваць адзіныя правілы доступу на іх унутраныя рынкі, адзіныя правілы падтрымкі вытворцаў сельгастэхнікі<ref>[https://www.gosrf.ru/news/37861/ «Канстанцін Бабкін адказаў прэзыдэнту Лукашэнку»: «РегионыOnLine»], 21.08.2017 {{ref-ru}}</ref>. == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Вонкавыя спасылкі == * [https://i.pics.livejournal.com/babkin_k/29815256/169898/169898_800.png ''Фота:'' К. Бабкін на сустрэчы з] [[Прэзыдэнт Беларусі|прэзыдэнтам Рэспублікі Беларусі]] [[Аляксандар Лукашэнка|А. Лукашэнкам]] і з [[Прэзыдэнт Расеі|прэзыдэнтам Расеі]] [[Уладзімер Пуцін|У. Пуціным]]. (Расейска-беларускі форум. Сочы, 18.09.2015.) {{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Бабкін, Канстанцін Анатолевіч}} [[Катэгорыя:Расейскія прадпрымальнікі]] [[Катэгорыя:Расейскія палітыкі]] q5hx1n2aidio09m2bqagqvv1d5a9kpr 0 209554 2677407 2054735 2026-07-04T00:26:09Z Xqbot 4798 Выпраўленьне падвойнага перанакіраваньня → [[Erste Bank Polska]] 2677407 wikitext text/x-wiki #перанакіраваньне [[Erste Bank Polska]] g77ghk0hkkdeym2jtpkid8ersscw3i3 1 209555 2677406 2054737 2026-07-04T00:26:04Z Xqbot 4798 Выпраўленьне падвойнага перанакіраваньня → [[Абмеркаваньне:Erste Bank Polska]] 2677406 wikitext text/x-wiki #перанакіраваньне [[Абмеркаваньне:Erste Bank Polska]] qlsjkgs8s8g60iobgs824hidaaaefbf 0 210396 2677392 2058844 2026-07-03T21:09:13Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2677392 wikitext text/x-wiki {{Адміністрацыйная адзінка |Назва = Думініцкі раён |Назва ў родным склоне = Думініцкага раёну |Арыгінальная назва = Думиничский район |Краіна = [[Расея]] |Гімн = |Статус = раён |Уваходзіць у = [[Калуская вобласьць|Калускую вобласьць]] |Улучае = |Цэнтар = [[Думінічы (мястэчка, Калуская вобласьць)|Думінічы]] |БуйныГорад = |БуйныяГарады = |ДатаЎтварэньня = |Кіраўнік = |Назва пасады кіраўніка = |Кіраўнік2 = |Назва пасады кіраўніка2 = |АфіцыйныяМовы = |Насельніцтва = |Год перапісу = |Адсотак ад насельніцтва = |Месца паводле насельніцтва = |Шчыльнасьць = |Месца паводле шчыльнасьці = |Нацыянальны склад = |Канфэсійны склад = |Плошча = |Адсотак ад плошчы = |Месца паводле плошчы = |Максымальная вышыня = |Сярэдняя вышыня = |Мінімальная вышыня = |Шырата = |Даўгата = |Мапа адміністрацыйнай адзінкі = |Памер мапы аа = |Часавы пас = |Скарачэньне = |ISO = |FIPS = |Тэлефонны код = |Паштовыя індэксы = |Інтэрнэт-дамэн = |Код аўтамабільных нумароў = |Парамэтар1 = |Назва парамэтру 1 = |Сайт = |Дадаткі = |Колер фону парамэтраў = {{Колер|Расея}} }} '''Думі́ніцкі раён''' ({{мова-ru|Думиничский район}}) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка на поўдні [[Калуская вобласьць|Калускай вобласьці]] [[Расея|Расеі]]. Адміністрацыйны цэнтар — мястэчка [[Думінічы (мястэчка, Калуская вобласьць)|Думінічы]]. == Геаграфія == Думініцкі раён мяжуе з [[Жыздрынскі раён|Жыздрынскім]], [[Людзінаўскі раён|Людзінаўскім]], [[Плохінскі раён|Плохінскім]], [[Пясочанскі раён|Пясочанскім]], [[Сухініцкі раён|Сухініцкім]] і [[Хвастовіцкі раён|Хвастовіцкім]] раёнамі. Плошча раёну складае 117,4 км², такім чынам, раён зьяўляецца адным з самых маленькіх у вобласьці. == Гісторыя == Думініцкі раён быў утвораны ў 1929 годзе ў адпаведнасьці з пастановай [[Усерасейскі цэнтральны выканаўчы камітэт|УЦВК]] і [[Савет народных камісараў|СНК]] [[Расейская Савецкая Фэдэратыўная Сацыялістычная Рэспубліка|РСФСР]] і першапачаткова ўваходзіў у склад [[Заходняя вобласьць (1929—1937)|Заходняй вобласьці]]. 27 верасьня 1937 быў перададзены ў склад [[Смаленская вобласьць|Смаленскай вобласьці]]. У 1944 годзе ўвайшоў у склад навастворанай Калускай вобласьці. == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Вонкавыя спасылкі == {{Commons}} * [http://admduminichi.ru/ Сайт раённай адміністрацыі]{{Недаступная спасылка|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{ref-ru}} {{Калуская вобласьць}} [[Катэгорыя:Думініцкі раён| ]] cc88ro6qigt001mw9qipqx29kjj3v7h 0 225272 2677449 2122465 2026-07-04T07:46:51Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2677449 wikitext text/x-wiki {{Адміністрацыйная адзінка}} '''Кастрамскі раён''' ({{мова-ru|Костромской район}}) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка на захадзе [[Кастрамская вобласьць|Кастрамской вобласьці]] ў [[Расея|Расеі]]. Адміністрацыйным цэнтарам зьяўляецца горад [[Кастрама]], які не ўваходзіць у склад раёну. == Геаграфія == Кастрамскі раён мяжуе з [[Буйскі раён|Буйскім]], [[Сусанінскі раён|Сусанінскім]], [[Судзіслаўскі раён|Судзіслаўскім]], [[Краснасельскі раён (Кастрамская вобласьць)|Краснасельскім]] і [[Нерахцкі раён|Нерахцкім]] раёнамі, а таксама зь [[Яраслаўская вобласьць|Яраслаўскай вобласьцю]]. Плошча раёну складае 2032,38 км². Разьмешчаны на скрыжаваньні рэк [[Волга]] і [[Кастрама (рака)|Кастрама]], за 330 км на паўночны ўсход ад Масквы. == Гісторыя == Кастрамскі раён быў утвораны 8 кастрычніка 1928 году ў адпаведнасьці з пастановай [[Усерасейскі цэнтральны выканаўчы камітэт|УЦВК]]. == Насельніцтва == Насельніцтва раёну па стане на 2017 год складала 47334 чалавекі, што дае магчымасьць раёну быць самым населеным у вобласьці. == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Вонкавыя спасылкі == {{Commons}} * [https://web.archive.org/web/20130530180229/http://www.admkr.ru/ Сайт раённай адміністрацыі]{{ref-ru}} {{Кастрамская вобласьць}} [[Катэгорыя:Кастрамскі раён| ]] dzgvrovqyfdcwwapok404fd5kscgf8f 0 242349 2677426 2619876 2026-07-04T04:43:43Z Дамінік 64057 2677426 wikitext text/x-wiki {{Населены пункт/Беларусь |Назва = Міхалёў |Статус = |Назва ў родным склоне = Міхалёва |Назва па-расейску = |Трансьлітараваная назва = Michalioŭ{{Заўвага|Паводле афіцыйнай назвы — Narymanaŭ}} |Герб = |Сьцяг = |Гімн = |Дата заснаваньня = |Першыя згадкі = 1795 |Статус з = |Магдэбурскае права = |Былая назва = |Мясцовая назва = |Вобласьць = [[Гомельская вобласьць|Гомельская]] |Раён = [[Хвойніцкі раён|Хвойніцкі]] |Сельсавет = [[Алексіцкі сельсавет|Алексіцкі]] |Гарадзкі савет = |Старшыня гарвыканкаму = |Пасада кіраўніка = |Кіраўнік = |Плошча = |Крыніца плошчы = |Вышыня = |Унутраны падзел = |Колькасьць насельніцтва = |Год падліку колькасьці = |Крыніца колькасьці насельніцтва = |Этнічны склад насельніцтва = |Год падліку этнічнага складу = |Нацыянальны склад насельніцтва = |Год падліку нацыянальнага складу = |Колькасьць двароў = |Год падліку колькасьці двароў = |Крыніца колькасьці двароў = |Паштовы індэкс = |СААТА = |Выява = |Апісаньне выявы = |Шырата градусаў = 51 |Шырата хвілінаў = 58 |Шырата сэкундаў = 05 |Даўгата градусаў = 29 |Даўгата хвілінаў = 41 |Даўгата сэкундаў = 00 |Пазыцыя подпісу на мапе = зьверху |Водступ подпісу на мапе = 2.3 |Commons = |Сайт = }} '''Міхалёў''' (з 1929 году — ''Нарыманаў''<ref>{{Літаратура/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Гомельская вобласьць}}</ref>) — былы [[пасёлак]] у [[Беларусь|Беларусі]], каля вытокаў ракі [[Тур’я (басэйн Дняпра)|Тур'і]]. Уваходзіў у склад [[Алексіцкі сельсавет|Алексіцкага сельсавету]] [[Хвойніцкі раён|Хвойніцкага раёну]] [[Гомельская вобласьць|Гомельскай вобласьці]]. Афіцыйна існаваў да 20 верасьня 2011 году<ref>[https://web.archive.org/web/20171107031655/http://pravo.by/pdf/2011-112/2011_112_9_44053.pdf Решение Хойникского районного Совета депутатов от 20 сентября 2011 г. № 68 «Об упразднении сельских населенных пунктов Хойникского района»]</ref>. == Гісторыя == [[File:Двор Міхалёў на схематычным плане Рэчыцкага павету 1800 г.jpg|значак|зьлева|Двор Міхалёў на схематычным пляне Рэчыцкага павету 1800 г.]]У 1782 годзе пан Багуслаў Леапольд Аскерка адпаведным тэстамэнтам падзяліў свае разьлеглыя ўладаньні паміж сынамі<ref>НГАБ у Мінску. Ф. 319. Воп. 2. Спр. 2386. А. 71адв.</ref>. У дакумэнце «Камеральное описание пришедшей от Минской и Волынской губернии к Черниговскому наместничеству части и устроенной в ней Речицкой округи» 1796 году, які складзены паводле расейскай рэвізіі 1795 года, паведамляецца, што «Михайле Оскирке порутчику польскому…» належалі «двор Михалёв, деревня Моклище, село Старч, деревня Мутижер»<ref>Петреченко І. Є. «Камеральное описание… Речицкой округи» 1796 р.: інформаційний потенціал пам’ятки // Днепровский паром. Природное единство и историко-культурное взаимодействие белорусско-украинского пограничья / Материалы международной конференции (26-27 апреля 2018 г., г. Гомель). — Минск, 2018. С. 71</ref>. У шляхецкай рэвізіі 1811 году пацьверджана і дададзена: пан Міхал Аскерка{{Заўвага|Міхал Аскерка спачыў у 1823 годзе, што засьведчана надпісам на надмагільнай пліце з фамільнага склепу нашчадкаў харунжага мазырскага Багуслава Аскеркі і яго дзьвюх жонак Ганны з роду Бандынэлі, Крыстыны з роду Лянкевічаў, які месьціўся паблізу сяла Алексічы і вёскі Глінішча на сучаснай Хойнікшчыне. Тут пахаваныя таксама жонка Міхала Ева з Дамброўскіх (†1811{{заўвага|Год сьмерці паручніковай Евы з Дамброўскіх запісаны асобна ад імя, у ніжняй частцы тэксту, побач з годам судзьдзёвай рэчыцкай (жокі Альбіна). У тым жа 1811 г. нарадзіўся іх малодшы сын Эразм Антоній. Магчымая сувязь нараджэньня і спачыну.}}), сын Альбін (1782—1845), неназваная жонка Альбіна, судзьдзі рэчыцкага, (†1882), дачка Альбіна Ганна (1827—1843).}} і яго сыны Альбін, Вікенці, Ян Антоні, Эразм былі ўладальнікамі двара Міхалёў, паселішчаў Старч, Муціжар, Маклішча, у якіх налічвалася 130 душ падданых мужчынскага полу<ref>НГАБ. Ф. 333. Воп. 9. Спр. 263. А. 173</ref>. На 1876 год Міхалёў — маёнтак у Юравіцкай воласьці Рэчыцкага павету Менскай губэрні, уласнасьць паноў Александровічаў. У 1889 годзе добрамі Міхалёў у 3704 дзесяціны зямлі валодала купецкая ўдава Баглей Марфа Аляксандраўна<ref>Список землевладельцев Минской губернии. 1889 г. — Минск, 1889. С. 363</ref>. У 1909 годзе у фальварку Міхалёў 1 двор з 16 жыхарамі<ref> Список населённых мест Минской губернии. / Сост. В. С. Ярмолович. — Минск, 1909. С. 123.</ref>. [[Файл:Глінішча і наваколлі на карце 1924 г.jpg|значак|зьлева|Міхалёў, Алексічы, Глінішча, Каранёўка на мапе 1924 г.]] У 1926 годзе Міхалёў альбо Нарыманаў-Міхалёўскі — пасёлак у Маклішчанскім сельсавеце Юравіцкага раёну Рэчыцкай, ад 9 чэрвеня 1927 году Мазырскай акругі, а з 10 лістапада 1927 году ў Алексіцкім сельсавеце тых жа раёну і акругі (да 26 чэрвеня 1930 году), ад 8 ліпеня 1931 году ў Хвойніцкім раёне, з 20 лютага 1938 году ў Палескай, ад 8 студзеня 1954 году ў Гомельскай вобласьці. У 1932 годзе існаваў калгас «Нарыманаў», які складалі 7 сем'яў калгасных гаспадароў, а апрацоўвалі яны 131 га зямлі. == Насельніцтва == === Дынаміка === * 1897 год — у фальварку 14 жыхароў (паводле перапісу). * 1909 год — 16 жыхароў. * 1926 год — 11 гаспадарак, 44 жыхары. * 1959 год — 106 жыхароў (згодна зь перапісам). * 1970 год — 101 жыхар. * 2004 год — жыхароў няма. == Заўвагі == [[Файл:Надмагільная пліта з сямейнага пахавання Аскеркаў.jpg|значак|150px|зьлева|Надмагільная пліта з фамільнага склепу Аскеркаў паблізу двара Глінішча.]]{{Заўвагі}} == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Літаратура == * {{Літаратура/Гарады і вёскі Беларусі|2-2}} {{Алексіцкі сельсавет}} {{Хвойніцкі раён}} [[Катэгорыя:Алексіцкі сельсавет]] [[Катэгорыя:Населеныя пункты Хвойніцкага раёну]] rlzmms3mqbd358zy01fhovac3xxcqjp 2677427 2677426 2026-07-04T04:46:45Z Дамінік 64057 2677427 wikitext text/x-wiki {{Населены пункт/Беларусь |Назва = Міхалёў |Статус = |Назва ў родным склоне = Міхалёва |Назва па-расейску = |Трансьлітараваная назва = Michalioŭ{{Заўвага|Паводле афіцыйнай назвы — Narymanaŭ}} |Герб = |Сьцяг = |Гімн = |Дата заснаваньня = |Першыя згадкі = 1795 |Статус з = |Магдэбурскае права = |Былая назва = |Мясцовая назва = |Вобласьць = [[Гомельская вобласьць|Гомельская]] |Раён = [[Хвойніцкі раён|Хвойніцкі]] |Сельсавет = [[Алексіцкі сельсавет|Алексіцкі]] |Гарадзкі савет = |Старшыня гарвыканкаму = |Пасада кіраўніка = |Кіраўнік = |Плошча = |Крыніца плошчы = |Вышыня = |Унутраны падзел = |Колькасьць насельніцтва = |Год падліку колькасьці = |Крыніца колькасьці насельніцтва = |Этнічны склад насельніцтва = |Год падліку этнічнага складу = |Нацыянальны склад насельніцтва = |Год падліку нацыянальнага складу = |Колькасьць двароў = |Год падліку колькасьці двароў = |Крыніца колькасьці двароў = |Паштовы індэкс = |СААТА = |Выява = |Апісаньне выявы = |Шырата градусаў = 51 |Шырата хвілінаў = 58 |Шырата сэкундаў = 05 |Даўгата градусаў = 29 |Даўгата хвілінаў = 41 |Даўгата сэкундаў = 00 |Пазыцыя подпісу на мапе = зьверху |Водступ подпісу на мапе = 2.3 |Commons = |Сайт = }} '''Міхалёў''' (з 1929 году — ''Нарыманаў''<ref>{{Літаратура/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Гомельская вобласьць}}</ref>) — былы [[пасёлак]] у [[Беларусь|Беларусі]], каля вытокаў ракі [[Тур’я (басэйн Дняпра)|Тур'і]]. Уваходзіў у склад [[Алексіцкі сельсавет|Алексіцкага сельсавету]] [[Хвойніцкі раён|Хвойніцкага раёну]] [[Гомельская вобласьць|Гомельскай вобласьці]]. Афіцыйна існаваў да 20 верасьня 2011 году<ref>[https://web.archive.org/web/20171107031655/http://pravo.by/pdf/2011-112/2011_112_9_44053.pdf Решение Хойникского районного Совета депутатов от 20 сентября 2011 г. № 68 «Об упразднении сельских населенных пунктов Хойникского района»]</ref>. == Гісторыя == [[File:Двор Міхалёў на схематычным плане Рэчыцкага павету 1800 г.jpg|значак|зьлева|150пкс|Двор Міхалёў на схематычным пляне Рэчыцкага павету 1800 г.]] У 1782 годзе пан Багуслаў Леапольд Аскерка адпаведным тэстамэнтам падзяліў свае разьлеглыя ўладаньні паміж сынамі<ref>НГАБ у Мінску. Ф. 319. Воп. 2. Спр. 2386. А. 71адв.</ref>. У дакумэнце «Камеральное описание пришедшей от Минской и Волынской губернии к Черниговскому наместничеству части и устроенной в ней Речицкой округи» 1796 году, які складзены паводле расейскай рэвізіі 1795 года, паведамляецца, што «Михайле Оскирке порутчику польскому…» належалі «двор Михалёв, деревня Моклище, село Старч, деревня Мутижер»<ref>Петреченко І. Є. «Камеральное описание… Речицкой округи» 1796 р.: інформаційний потенціал пам’ятки // Днепровский паром. Природное единство и историко-культурное взаимодействие белорусско-украинского пограничья / Материалы международной конференции (26-27 апреля 2018 г., г. Гомель). — Минск, 2018. С. 71</ref>. У шляхецкай рэвізіі 1811 году пацьверджана і дададзена: пан Міхал Аскерка{{Заўвага|Міхал Аскерка спачыў у 1823 годзе, што засьведчана надпісам на надмагільнай пліце з фамільнага склепу нашчадкаў харунжага мазырскага Багуслава Аскеркі і яго дзьвюх жонак Ганны з роду Бандынэлі, Крыстыны з роду Лянкевічаў, які месьціўся паблізу сяла Алексічы і вёскі Глінішча на сучаснай Хойнікшчыне. Тут пахаваныя таксама жонка Міхала Ева з Дамброўскіх (†1811{{заўвага|Год сьмерці паручніковай Евы з Дамброўскіх запісаны асобна ад імя, у ніжняй частцы тэксту, побач з годам судзьдзёвай рэчыцкай (жокі Альбіна). У тым жа 1811 г. нарадзіўся іх малодшы сын Эразм Антоній. Магчымая сувязь нараджэньня і спачыну.}}), сын Альбін (1782—1845), неназваная жонка Альбіна, судзьдзі рэчыцкага, (†1882), дачка Альбіна Ганна (1827—1843).}} і яго сыны Альбін, Вікенці, Ян Антоні, Эразм былі ўладальнікамі двара Міхалёў, паселішчаў Старч, Муціжар, Маклішча, у якіх налічвалася 130 душ падданых мужчынскага полу<ref>НГАБ. Ф. 333. Воп. 9. Спр. 263. А. 173</ref>. На 1876 год Міхалёў — маёнтак у Юравіцкай воласьці Рэчыцкага павету Менскай губэрні, уласнасьць паноў Александровічаў. У 1889 годзе добрамі Міхалёў у 3704 дзесяціны зямлі валодала купецкая ўдава Баглей Марфа Аляксандраўна<ref>Список землевладельцев Минской губернии. 1889 г. — Минск, 1889. С. 363</ref>. У 1909 годзе у фальварку Міхалёў 1 двор з 16 жыхарамі<ref> Список населённых мест Минской губернии. / Сост. В. С. Ярмолович. — Минск, 1909. С. 123.</ref>. [[Файл:Глінішча і наваколлі на карце 1924 г.jpg|значак|зьлева|150пкс|Міхалёў, Алексічы, Глінішча, Каранёўка на мапе 1924 г.]] У 1926 годзе Міхалёў альбо Нарыманаў-Міхалёўскі — пасёлак у Маклішчанскім сельсавеце Юравіцкага раёну Рэчыцкай, ад 9 чэрвеня 1927 году Мазырскай акругі, а з 10 лістапада 1927 году ў Алексіцкім сельсавеце тых жа раёну і акругі (да 26 чэрвеня 1930 году), ад 8 ліпеня 1931 году ў Хвойніцкім раёне, з 20 лютага 1938 году ў Палескай, ад 8 студзеня 1954 году ў Гомельскай вобласьці. У 1932 годзе існаваў калгас «Нарыманаў», які складалі 7 сем'яў калгасных гаспадароў, а апрацоўвалі яны 131 га зямлі. == Насельніцтва == === Дынаміка === * 1897 год — у фальварку 14 жыхароў (паводле перапісу). * 1909 год — 16 жыхароў. * 1926 год — 11 гаспадарак, 44 жыхары. * 1959 год — 106 жыхароў (згодна зь перапісам). * 1970 год — 101 жыхар. * 2004 год — жыхароў няма. == Заўвагі == [[Файл:Надмагільная пліта з сямейнага пахавання Аскеркаў.jpg|значак|150px|зьлева|Надмагільная пліта з фамільнага склепу Аскеркаў паблізу двара Глінішча.]]{{Заўвагі}} == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Літаратура == * {{Літаратура/Гарады і вёскі Беларусі|2-2}} {{Алексіцкі сельсавет}} {{Хвойніцкі раён}} [[Катэгорыя:Алексіцкі сельсавет]] [[Катэгорыя:Населеныя пункты Хвойніцкага раёну]] rnku96ycwov1sec8fqupz5rc378088o 2677428 2677427 2026-07-04T04:50:59Z Дамінік 64057 Міхалёў альбо Нарыманаў ніколі ня быў буйным паселішчам. 2677428 wikitext text/x-wiki {{Населены пункт/Беларусь |Назва = Міхалёў |Статус = |Назва ў родным склоне = Міхалёва |Назва па-расейску = |Трансьлітараваная назва = Michalioŭ{{Заўвага|Паводле афіцыйнай назвы — Narymanaŭ}} |Герб = |Сьцяг = |Гімн = |Дата заснаваньня = |Першыя згадкі = 1795 |Статус з = |Магдэбурскае права = |Былая назва = |Мясцовая назва = |Вобласьць = [[Гомельская вобласьць|Гомельская]] |Раён = [[Хвойніцкі раён|Хвойніцкі]] |Сельсавет = [[Алексіцкі сельсавет|Алексіцкі]] |Гарадзкі савет = |Старшыня гарвыканкаму = |Пасада кіраўніка = |Кіраўнік = |Плошча = |Крыніца плошчы = |Вышыня = |Унутраны падзел = |Колькасьць насельніцтва = |Год падліку колькасьці = |Крыніца колькасьці насельніцтва = |Этнічны склад насельніцтва = |Год падліку этнічнага складу = |Нацыянальны склад насельніцтва = |Год падліку нацыянальнага складу = |Колькасьць двароў = |Год падліку колькасьці двароў = |Крыніца колькасьці двароў = |Паштовы індэкс = |СААТА = |Выява = |Апісаньне выявы = |Шырата градусаў = 51 |Шырата хвілінаў = 58 |Шырата сэкундаў = 05 |Даўгата градусаў = 29 |Даўгата хвілінаў = 41 |Даўгата сэкундаў = 00 |Пазыцыя подпісу на мапе = зьверху |Водступ подпісу на мапе = 2.3 |Commons = |Сайт = }} '''Міхалёў''' (з 1929 году — ''Нарыманаў''<ref>{{Літаратура/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Гомельская вобласьць}}</ref>) — былы пасёлак у [[Беларусь|Беларусі]], каля вытокаў ракі [[Тур’я (басэйн Дняпра)|Тур'і]]. Уваходзіў у склад [[Алексіцкі сельсавет|Алексіцкага сельсавету]] [[Хвойніцкі раён|Хвойніцкага раёну]] [[Гомельская вобласьць|Гомельскай вобласьці]]. Афіцыйна існаваў да 20 верасьня 2011 году<ref>[https://web.archive.org/web/20171107031655/http://pravo.by/pdf/2011-112/2011_112_9_44053.pdf Решение Хойникского районного Совета депутатов от 20 сентября 2011 г. № 68 «Об упразднении сельских населенных пунктов Хойникского района»]</ref>. == Гісторыя == [[File:Двор Міхалёў на схематычным плане Рэчыцкага павету 1800 г.jpg|значак|зьлева|150пкс|Двор Міхалёў на схематычным пляне Рэчыцкага павету 1800 г.]] У 1782 годзе пан Багуслаў Леапольд Аскерка адпаведным тэстамэнтам падзяліў свае разьлеглыя ўладаньні паміж сынамі<ref>НГАБ у Мінску. Ф. 319. Воп. 2. Спр. 2386. А. 71адв.</ref>. У дакумэнце «Камеральное описание пришедшей от Минской и Волынской губернии к Черниговскому наместничеству части и устроенной в ней Речицкой округи» 1796 году, які складзены паводле расейскай рэвізіі 1795 года, паведамляецца, што «Михайле Оскирке порутчику польскому…» належалі «двор Михалёв, деревня Моклище, село Старч, деревня Мутижер»<ref>Петреченко І. Є. «Камеральное описание… Речицкой округи» 1796 р.: інформаційний потенціал пам’ятки // Днепровский паром. Природное единство и историко-культурное взаимодействие белорусско-украинского пограничья / Материалы международной конференции (26-27 апреля 2018 г., г. Гомель). — Минск, 2018. С. 71</ref>. У шляхецкай рэвізіі 1811 году пацьверджана і дададзена: пан Міхал Аскерка{{Заўвага|Міхал Аскерка спачыў у 1823 годзе, што засьведчана надпісам на надмагільнай пліце з фамільнага склепу нашчадкаў харунжага мазырскага Багуслава Аскеркі і яго дзьвюх жонак Ганны з роду Бандынэлі, Крыстыны з роду Лянкевічаў, які месьціўся паблізу сяла Алексічы і вёскі Глінішча на сучаснай Хойнікшчыне. Тут пахаваныя таксама жонка Міхала Ева з Дамброўскіх (†1811{{заўвага|Год сьмерці паручніковай Евы з Дамброўскіх запісаны асобна ад імя, у ніжняй частцы тэксту, побач з годам судзьдзёвай рэчыцкай (жокі Альбіна). У тым жа 1811 г. нарадзіўся іх малодшы сын Эразм Антоній. Магчымая сувязь нараджэньня і спачыну.}}), сын Альбін (1782—1845), неназваная жонка Альбіна, судзьдзі рэчыцкага, (†1882), дачка Альбіна Ганна (1827—1843).}} і яго сыны Альбін, Вікенці, Ян Антоні, Эразм былі ўладальнікамі двара Міхалёў, паселішчаў Старч, Муціжар, Маклішча, у якіх налічвалася 130 душ падданых мужчынскага полу<ref>НГАБ. Ф. 333. Воп. 9. Спр. 263. А. 173</ref>. На 1876 год Міхалёў — маёнтак у Юравіцкай воласьці Рэчыцкага павету Менскай губэрні, уласнасьць паноў Александровічаў. У 1889 годзе добрамі Міхалёў у 3704 дзесяціны зямлі валодала купецкая ўдава Баглей Марфа Аляксандраўна<ref>Список землевладельцев Минской губернии. 1889 г. — Минск, 1889. С. 363</ref>. У 1909 годзе у фальварку Міхалёў 1 двор з 16 жыхарамі<ref> Список населённых мест Минской губернии. / Сост. В. С. Ярмолович. — Минск, 1909. С. 123.</ref>. [[Файл:Глінішча і наваколлі на карце 1924 г.jpg|значак|зьлева|150пкс|Міхалёў, Алексічы, Глінішча, Каранёўка на мапе 1924 г.]] У 1926 годзе Міхалёў альбо Нарыманаў-Міхалёўскі — пасёлак у Маклішчанскім сельсавеце Юравіцкага раёну Рэчыцкай, ад 9 чэрвеня 1927 году Мазырскай акругі, а з 10 лістапада 1927 году ў Алексіцкім сельсавеце тых жа раёну і акругі (да 26 чэрвеня 1930 году), ад 8 ліпеня 1931 году ў Хвойніцкім раёне, з 20 лютага 1938 году ў Палескай, ад 8 студзеня 1954 году ў Гомельскай вобласьці. У 1932 годзе існаваў калгас «Нарыманаў», які складалі 7 сем'яў калгасных гаспадароў, а апрацоўвалі яны 131 га зямлі. == Насельніцтва == === Дынаміка === * 1897 год — у фальварку 14 жыхароў (паводле перапісу). * 1909 год — 16 жыхароў. * 1926 год — 11 гаспадарак, 44 жыхары. * 1959 год — 106 жыхароў (згодна зь перапісам). * 1970 год — 101 жыхар. * 2004 год — жыхароў няма. == Заўвагі == [[Файл:Надмагільная пліта з сямейнага пахавання Аскеркаў.jpg|значак|150px|зьлева|Надмагільная пліта з фамільнага склепу Аскеркаў паблізу двара Глінішча.]]{{Заўвагі}} == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Літаратура == * {{Літаратура/Гарады і вёскі Беларусі|2-2}} {{Алексіцкі сельсавет}} {{Хвойніцкі раён}} [[Катэгорыя:Алексіцкі сельсавет]] [[Катэгорыя:Населеныя пункты Хвойніцкага раёну]] 5q8wpcjyqxmscbxgidpk95le9w482cj 2677429 2677428 2026-07-04T04:55:26Z Дамінік 64057 далёка да ракі Тур'і. 2677429 wikitext text/x-wiki {{Населены пункт/Беларусь |Назва = Міхалёў |Статус = |Назва ў родным склоне = Міхалёва |Назва па-расейску = |Трансьлітараваная назва = Michalioŭ{{Заўвага|Паводле афіцыйнай назвы — Narymanaŭ}} |Герб = |Сьцяг = |Гімн = |Дата заснаваньня = |Першыя згадкі = 1795 |Статус з = |Магдэбурскае права = |Былая назва = |Мясцовая назва = |Вобласьць = [[Гомельская вобласьць|Гомельская]] |Раён = [[Хвойніцкі раён|Хвойніцкі]] |Сельсавет = [[Алексіцкі сельсавет|Алексіцкі]] |Гарадзкі савет = |Старшыня гарвыканкаму = |Пасада кіраўніка = |Кіраўнік = |Плошча = |Крыніца плошчы = |Вышыня = |Унутраны падзел = |Колькасьць насельніцтва = |Год падліку колькасьці = |Крыніца колькасьці насельніцтва = |Этнічны склад насельніцтва = |Год падліку этнічнага складу = |Нацыянальны склад насельніцтва = |Год падліку нацыянальнага складу = |Колькасьць двароў = |Год падліку колькасьці двароў = |Крыніца колькасьці двароў = |Паштовы індэкс = |СААТА = |Выява = |Апісаньне выявы = |Шырата градусаў = 51 |Шырата хвілінаў = 58 |Шырата сэкундаў = 05 |Даўгата градусаў = 29 |Даўгата хвілінаў = 41 |Даўгата сэкундаў = 00 |Пазыцыя подпісу на мапе = зьверху |Водступ подпісу на мапе = 2.3 |Commons = |Сайт = }} '''Міхалёў''' (з 1929 году — ''Нарыманаў''<ref>{{Літаратура/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Гомельская вобласьць}}</ref>) — былы пасёлак у [[Беларусь|Беларусі]]. Уваходзіў у склад [[Алексіцкі сельсавет|Алексіцкага сельсавету]] [[Хвойніцкі раён|Хвойніцкага раёну]] [[Гомельская вобласьць|Гомельскай вобласьці]]. Афіцыйна існаваў да 20 верасьня 2011 году<ref>[https://web.archive.org/web/20171107031655/http://pravo.by/pdf/2011-112/2011_112_9_44053.pdf Решение Хойникского районного Совета депутатов от 20 сентября 2011 г. № 68 «Об упразднении сельских населенных пунктов Хойникского района»]</ref>. == Гісторыя == [[File:Двор Міхалёў на схематычным плане Рэчыцкага павету 1800 г.jpg|значак|зьлева|150пкс|Двор Міхалёў на схематычным пляне Рэчыцкага павету 1800 г.]] У 1782 годзе пан Багуслаў Леапольд Аскерка адпаведным тэстамэнтам падзяліў свае разьлеглыя ўладаньні паміж сынамі<ref>НГАБ у Мінску. Ф. 319. Воп. 2. Спр. 2386. А. 71адв.</ref>. У дакумэнце «Камеральное описание пришедшей от Минской и Волынской губернии к Черниговскому наместничеству части и устроенной в ней Речицкой округи» 1796 году, які складзены паводле расейскай рэвізіі 1795 года, паведамляецца, што «Михайле Оскирке порутчику польскому…» належалі «двор Михалёв, деревня Моклище, село Старч, деревня Мутижер»<ref>Петреченко І. Є. «Камеральное описание… Речицкой округи» 1796 р.: інформаційний потенціал пам’ятки // Днепровский паром. Природное единство и историко-культурное взаимодействие белорусско-украинского пограничья / Материалы международной конференции (26-27 апреля 2018 г., г. Гомель). — Минск, 2018. С. 71</ref>. У шляхецкай рэвізіі 1811 году пацьверджана і дададзена: пан Міхал Аскерка{{Заўвага|Міхал Аскерка спачыў у 1823 годзе, што засьведчана надпісам на надмагільнай пліце з фамільнага склепу нашчадкаў харунжага мазырскага Багуслава Аскеркі і яго дзьвюх жонак Ганны з роду Бандынэлі, Крыстыны з роду Лянкевічаў, які месьціўся паблізу сяла Алексічы і вёскі Глінішча на сучаснай Хойнікшчыне. Тут пахаваныя таксама жонка Міхала Ева з Дамброўскіх (†1811{{заўвага|Год сьмерці паручніковай Евы з Дамброўскіх запісаны асобна ад імя, у ніжняй частцы тэксту, побач з годам судзьдзёвай рэчыцкай (жокі Альбіна). У тым жа 1811 г. нарадзіўся іх малодшы сын Эразм Антоній. Магчымая сувязь нараджэньня і спачыну.}}), сын Альбін (1782—1845), неназваная жонка Альбіна, судзьдзі рэчыцкага, (†1882), дачка Альбіна Ганна (1827—1843).}} і яго сыны Альбін, Вікенці, Ян Антоні, Эразм былі ўладальнікамі двара Міхалёў, паселішчаў Старч, Муціжар, Маклішча, у якіх налічвалася 130 душ падданых мужчынскага полу<ref>НГАБ. Ф. 333. Воп. 9. Спр. 263. А. 173</ref>. На 1876 год Міхалёў — маёнтак у Юравіцкай воласьці Рэчыцкага павету Менскай губэрні, уласнасьць паноў Александровічаў. У 1889 годзе добрамі Міхалёў у 3704 дзесяціны зямлі валодала купецкая ўдава Баглей Марфа Аляксандраўна<ref>Список землевладельцев Минской губернии. 1889 г. — Минск, 1889. С. 363</ref>. У 1909 годзе у фальварку Міхалёў 1 двор з 16 жыхарамі<ref> Список населённых мест Минской губернии. / Сост. В. С. Ярмолович. — Минск, 1909. С. 123.</ref>. [[Файл:Глінішча і наваколлі на карце 1924 г.jpg|значак|зьлева|150пкс|Міхалёў, Алексічы, Глінішча, Каранёўка на мапе 1924 г.]] У 1926 годзе Міхалёў альбо Нарыманаў-Міхалёўскі — пасёлак у Маклішчанскім сельсавеце Юравіцкага раёну Рэчыцкай, ад 9 чэрвеня 1927 году Мазырскай акругі, а з 10 лістапада 1927 году ў Алексіцкім сельсавеце тых жа раёну і акругі (да 26 чэрвеня 1930 году), ад 8 ліпеня 1931 году ў Хвойніцкім раёне, з 20 лютага 1938 году ў Палескай, ад 8 студзеня 1954 году ў Гомельскай вобласьці. У 1932 годзе існаваў калгас «Нарыманаў», які складалі 7 сем'яў калгасных гаспадароў, а апрацоўвалі яны 131 га зямлі. == Насельніцтва == === Дынаміка === * 1897 год — у фальварку 14 жыхароў (паводле перапісу). * 1909 год — 16 жыхароў. * 1926 год — 11 гаспадарак, 44 жыхары. * 1959 год — 106 жыхароў (згодна зь перапісам). * 1970 год — 101 жыхар. * 2004 год — жыхароў няма. == Заўвагі == [[Файл:Надмагільная пліта з сямейнага пахавання Аскеркаў.jpg|значак|150px|зьлева|Надмагільная пліта з фамільнага склепу Аскеркаў паблізу двара Глінішча.]]{{Заўвагі}} == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Літаратура == * {{Літаратура/Гарады і вёскі Беларусі|2-2}} {{Алексіцкі сельсавет}} {{Хвойніцкі раён}} [[Катэгорыя:Алексіцкі сельсавет]] [[Катэгорыя:Населеныя пункты Хвойніцкага раёну]] 10lzxvlouy3v1wtis4hbrrygxt7oikv 2677430 2677429 2026-07-04T04:56:16Z Дамінік 64057 2677430 wikitext text/x-wiki {{Населены пункт/Беларусь |Назва = Міхалёў |Статус = |Назва ў родным склоне = Міхалёва |Назва па-расейску = |Трансьлітараваная назва = Michalioŭ{{Заўвага|Паводле афіцыйнай назвы — Narymanaŭ}} |Герб = |Сьцяг = |Гімн = |Дата заснаваньня = |Першыя згадкі = 1795 |Статус з = |Магдэбурскае права = |Былая назва = |Мясцовая назва = |Вобласьць = [[Гомельская вобласьць|Гомельская]] |Раён = [[Хвойніцкі раён|Хвойніцкі]] |Сельсавет = [[Алексіцкі сельсавет|Алексіцкі]] |Гарадзкі савет = |Старшыня гарвыканкаму = |Пасада кіраўніка = |Кіраўнік = |Плошча = |Крыніца плошчы = |Вышыня = |Унутраны падзел = |Колькасьць насельніцтва = |Год падліку колькасьці = |Крыніца колькасьці насельніцтва = |Этнічны склад насельніцтва = |Год падліку этнічнага складу = |Нацыянальны склад насельніцтва = |Год падліку нацыянальнага складу = |Колькасьць двароў = |Год падліку колькасьці двароў = |Крыніца колькасьці двароў = |Паштовы індэкс = |СААТА = |Выява = |Апісаньне выявы = |Шырата градусаў = 51 |Шырата хвілінаў = 58 |Шырата сэкундаў = 05 |Даўгата градусаў = 29 |Даўгата хвілінаў = 41 |Даўгата сэкундаў = 00 |Пазыцыя подпісу на мапе = зьверху |Водступ подпісу на мапе = 2.3 |Commons = |Сайт = }} '''Міхалёў''' (з 1929 году — ''Нарыманаў''<ref>{{Літаратура/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Гомельская вобласьць}}</ref>) — былы фальварак, пазьней пасёлак у [[Беларусь|Беларусі]]. Уваходзіў у склад [[Алексіцкі сельсавет|Алексіцкага сельсавету]] [[Хвойніцкі раён|Хвойніцкага раёну]] [[Гомельская вобласьць|Гомельскай вобласьці]]. Афіцыйна існаваў да 20 верасьня 2011 году<ref>[https://web.archive.org/web/20171107031655/http://pravo.by/pdf/2011-112/2011_112_9_44053.pdf Решение Хойникского районного Совета депутатов от 20 сентября 2011 г. № 68 «Об упразднении сельских населенных пунктов Хойникского района»]</ref>. == Гісторыя == [[File:Двор Міхалёў на схематычным плане Рэчыцкага павету 1800 г.jpg|значак|зьлева|150пкс|Двор Міхалёў на схематычным пляне Рэчыцкага павету 1800 г.]] У 1782 годзе пан Багуслаў Леапольд Аскерка адпаведным тэстамэнтам падзяліў свае разьлеглыя ўладаньні паміж сынамі<ref>НГАБ у Мінску. Ф. 319. Воп. 2. Спр. 2386. А. 71адв.</ref>. У дакумэнце «Камеральное описание пришедшей от Минской и Волынской губернии к Черниговскому наместничеству части и устроенной в ней Речицкой округи» 1796 году, які складзены паводле расейскай рэвізіі 1795 года, паведамляецца, што «Михайле Оскирке порутчику польскому…» належалі «двор Михалёв, деревня Моклище, село Старч, деревня Мутижер»<ref>Петреченко І. Є. «Камеральное описание… Речицкой округи» 1796 р.: інформаційний потенціал пам’ятки // Днепровский паром. Природное единство и историко-культурное взаимодействие белорусско-украинского пограничья / Материалы международной конференции (26-27 апреля 2018 г., г. Гомель). — Минск, 2018. С. 71</ref>. У шляхецкай рэвізіі 1811 году пацьверджана і дададзена: пан Міхал Аскерка{{Заўвага|Міхал Аскерка спачыў у 1823 годзе, што засьведчана надпісам на надмагільнай пліце з фамільнага склепу нашчадкаў харунжага мазырскага Багуслава Аскеркі і яго дзьвюх жонак Ганны з роду Бандынэлі, Крыстыны з роду Лянкевічаў, які месьціўся паблізу сяла Алексічы і вёскі Глінішча на сучаснай Хойнікшчыне. Тут пахаваныя таксама жонка Міхала Ева з Дамброўскіх (†1811{{заўвага|Год сьмерці паручніковай Евы з Дамброўскіх запісаны асобна ад імя, у ніжняй частцы тэксту, побач з годам судзьдзёвай рэчыцкай (жокі Альбіна). У тым жа 1811 г. нарадзіўся іх малодшы сын Эразм Антоній. Магчымая сувязь нараджэньня і спачыну.}}), сын Альбін (1782—1845), неназваная жонка Альбіна, судзьдзі рэчыцкага, (†1882), дачка Альбіна Ганна (1827—1843).}} і яго сыны Альбін, Вікенці, Ян Антоні, Эразм былі ўладальнікамі двара Міхалёў, паселішчаў Старч, Муціжар, Маклішча, у якіх налічвалася 130 душ падданых мужчынскага полу<ref>НГАБ. Ф. 333. Воп. 9. Спр. 263. А. 173</ref>. На 1876 год Міхалёў — маёнтак у Юравіцкай воласьці Рэчыцкага павету Менскай губэрні, уласнасьць паноў Александровічаў. У 1889 годзе добрамі Міхалёў у 3704 дзесяціны зямлі валодала купецкая ўдава Баглей Марфа Аляксандраўна<ref>Список землевладельцев Минской губернии. 1889 г. — Минск, 1889. С. 363</ref>. У 1909 годзе у фальварку Міхалёў 1 двор з 16 жыхарамі<ref> Список населённых мест Минской губернии. / Сост. В. С. Ярмолович. — Минск, 1909. С. 123.</ref>. [[Файл:Глінішча і наваколлі на карце 1924 г.jpg|значак|зьлева|150пкс|Міхалёў, Алексічы, Глінішча, Каранёўка на мапе 1924 г.]] У 1926 годзе Міхалёў альбо Нарыманаў-Міхалёўскі — пасёлак у Маклішчанскім сельсавеце Юравіцкага раёну Рэчыцкай, ад 9 чэрвеня 1927 году Мазырскай акругі, а з 10 лістапада 1927 году ў Алексіцкім сельсавеце тых жа раёну і акругі (да 26 чэрвеня 1930 году), ад 8 ліпеня 1931 году ў Хвойніцкім раёне, з 20 лютага 1938 году ў Палескай, ад 8 студзеня 1954 году ў Гомельскай вобласьці. У 1932 годзе існаваў калгас «Нарыманаў», які складалі 7 сем'яў калгасных гаспадароў, а апрацоўвалі яны 131 га зямлі. == Насельніцтва == === Дынаміка === * 1897 год — у фальварку 14 жыхароў (паводле перапісу). * 1909 год — 16 жыхароў. * 1926 год — 11 гаспадарак, 44 жыхары. * 1959 год — 106 жыхароў (згодна зь перапісам). * 1970 год — 101 жыхар. * 2004 год — жыхароў няма. == Заўвагі == [[Файл:Надмагільная пліта з сямейнага пахавання Аскеркаў.jpg|значак|150px|зьлева|Надмагільная пліта з фамільнага склепу Аскеркаў паблізу двара Глінішча.]]{{Заўвагі}} == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Літаратура == * {{Літаратура/Гарады і вёскі Беларусі|2-2}} {{Алексіцкі сельсавет}} {{Хвойніцкі раён}} [[Катэгорыя:Алексіцкі сельсавет]] [[Катэгорыя:Населеныя пункты Хвойніцкага раёну]] guvem70j8hi9o06alpmnqzl6f2npkfj 0 250014 2677404 2676719 2026-07-04T00:07:14Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2677404 wikitext text/x-wiki {{Імя |імя = Жыґімонт |лацінка = Žygimont / Žyhimont |арыгінал = Sigimunt |вымаўленьне = |мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]] |утварэньне = [[Зіга (імя)|Sigo]] + [[Мунд|Munt]] |варыянт = Зігемунд, Зігемунт, Зыгмунд, Зыгмонд, Жыгмонт, Жыгмант, Жыкмонт, Жыкімонт, Зікмант, Сігісмунд, Сымонд, Зымонт, Жымонт, Сымунт, Сімонт, Жыдзімонт, Шымонт, Шымант |вытворныя = [[Саймонт]] |зьвязаныя = }} '''Жыгімонт''' (''Сігісмунд'', ''Зігемунд'', ''Зігемунт'', ''Зыгмунд'', ''Зыгмонд'', ''Жыгмонт'', ''Сымонд'', ''Зымонт'', ''Жымонт'', ''Сымунт'', ''Сімонт'', ''Жыкмонт'', ''Жыкімонт'', ''Зікмант'', ''Жыдзімонт'') — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча '''Жы́гмант'''. == Паходжаньне == {{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}} [[Файл:Žygimont Kiejstutavič. Жыгімонт Кейстутавіч (1434, 1897).jpg|значак|Маестатная пячаць [[Жыгімонт Кейстутавіч|Жыгімонта Кейстутавіча]] з [[Гатычнае пісьмо|гатычным]] надпісам на [[Лацінская мова|лаціне]]: + s(igillum) + maiestatis + incliti + principis + d(omi)ni + '''sigismu(n)di''' + dei gracia + magni ducis lithwanie + russe''<ref>Gumowski M. Pieczecie Ksiazat Litewskich // Ateneum Wilenskie. Z. 3—4, 1930. S. 725.</ref>]] Зігімунд, Зігімунт, Зігісмунд, Зігісмонд або Зімунд, пазьней Зыгмунд, Зыгмант, Жыгмант або Сімонт (Sigimund, Sigimunt, Sigismund, Sigismondus<ref>Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 198.</ref>, Simund, Siegmund, Zygmont<ref name="SEMSNO-1997-179">Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 179.</ref>, Żygmont<ref name="SEMSNO-1997-179"/>, Symont<ref>Morlet M.-T. Le censier de l'évêque de Die. Étude philologique et onomastique // Actes des colloques de la Société française d'onomastique. — Paris, 1998. P. 238.</ref>) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Sigimund%2C+Sigimunt%2C+Sigismund%2C+Siegmund+#v=snippet&q=Sigimund%2C%20Sigimunt%2C%20Sigismund%2C%20Siegmund&f=false S. 1330].</ref>. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Зіга (імя)|сіг- (зыг-, зег-)]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Зігібут]], [[Зыгел]], [[Зыгер]]; германскія імёны Sigibot, Sigel, Siger) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] і [[Бургундзкая мова|бургундзкага]] sigus 'перамога'<ref name="Dajlida-2019-18">{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 18.</ref>, а аснова [[Мунд|-мунд- (-мунт-, -монт-)]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Мантыгерд (імя)|Монтгерд]], [[Валімонт]], [[Скірмант|Скірмунт]]; германскія імёны Mundgerd, Walmont, Sciremunt) — ад германскага *mundô 'рука, абарона, крэўнасьць'<ref>Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 14, 1972. S. 180.</ref> або гоцкага munds 'моц розуму, імкненьне', mundrs 'гарлівы, палкі'<ref name="Dajlida-2019-18"/>. Такім парадкам, імя Жыгімонт азначае «перамога гарлівасьці»<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 23.</ref>. Адпаведнасьць імя Жыгімонт германскаму імю Sigimund сьцьвердзілі францускі лінгвіст-[[Германістыка|германіст]] [[Раймонд Шмітляйн]], які на падставе шматгадовых дасьледаваньняў прыйшоў да высноваў пра германскае паходжаньне літоўскіх уласных імёнаў<ref>Schmittlein R. Toponymes finnois et germaniques en Lituanie // Revue internationale d’onomastique. Nr. 2, 1948. P. 102.</ref>, і амэрыканскі лінгвіст [[Альфрэд Зэн]]<ref>Senn A. Zur Bildung litauischer Gewässernamen // Annali. Sezione Slava. Istituto Universitario Orientale di Napoli. 2 (1959). P. 46.</ref>. Даўнюю традыцыю атаясамліваньня [[Беларуская мова|літоўскай (беларускай)]] формы гэтага імя зь яго германскім адпаведнікам засьведчыла напісаньне імя [[Жыгімонт Люксэмбурскі|Жыгімонта Люксэмбурскага]] ў выкананым на загад [[Сьпіс польскіх манархаў|караля]] і [[Сьпіс вялікіх князёў літоўскіх|вялікага князя]] [[Казімер Ягелончык|Казімера Ягайлавіча]] (1427—1492) кірылічным надпісе ў Сьвятакрыскай капліцы [[Вавэль|Кракаўскага каралеўскага замка]]<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 213.</ref><ref>Дашкевич Н. П. Заметки по истории Литовско-Русского государства. — Киев, 1885. С. 108.</ref>: {{Цытата|К ухвале іменя найвышшага Бога Айца ўсемагушчага, пабудавана касьцёлу сяя капліца, павяленьнем вялікага а праслаўнага Караля, прасьветнага Казіміра з Боскай міласьці Польскага і Вялікага Князя Літоўскага, Троцкага і Жамойцкага, і Княжаця Прускага, Пана і дзедзіча тых і іных многа земь Гаспадара, і яго каралевяй пранайясьнейшай паняй Элізабэты з пакаленьня Цэсарскага продка пранайясьнейшага '''Жыгімонта''' Пана земь Ракускай, Чэскай, і Вугорскай}} Таксама паводле [[Хроніка літоўская і жамойцкая|Хронікі літоўскай і жамойцкай]], «''за прозьбаю кроля [[Сьвятая Рымская імпэрыя|рымскага]] Жыгімонта''»<ref>ПСРЛ. Т. 32. — М., 1975. С. 81.</ref>. Тым часам яшчэ вялікі князь [[Жыгімонт Кейстутавіч]] (1365—1440) ва ўласных [[Лацінская мова|лацінамоўных]] дакумэнтах азначаў сябе германскім імём '''Sigismundus'''<ref>{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-1к}} S. 144, 153, 164.</ref>. Гэтае ж імя пасьлядоўна ўжывалі ў лацінамоўных дакумэнтах вялікія князі з дынастыі [[Ягайлавічы|Ягайлавічаў]] — [[Жыгімонт Стары]] і [[Жыгімонт Аўгуст]]. Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены [[Польская акадэмія навук|Польскай акадэміяй навук]], адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскага імя Żygmont (Zygmont, Żygmunt, Zygmunt, Sigesmund, Sigismund)<ref>Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 179.</ref>. У Чэхіі гістарычна бытавала германскае імя Zikmund (Žikmunt, Žimunt, Siegemont<ref>Wenzel W. Personennamen des Amtes Schlieben // Onomastica Slavogermanica. III. — Berlin, 1967. S. 54.</ref>)<ref>Profous A. Místní jména v Čechách, jejich vznik, původní význam a změny. Díl. V. — Praha, 1960. S. 584.</ref><ref>Fischer R. Deutsch-tschechische Beziehungen and Anthroponymen // Proceedings of the Eighth International Congress of Onomastic Sciences = Janua Linguarum: Series maior. Vol. 17. — Paris, 1966. P. 181.</ref><ref>Svoboda J. Bemerkungen über alttschechische Personennamen deutscher Herkunft // Onomastica Slavogermanica. III. — Berlin, 1967. S. 36.</ref>. У [[Прусія|Прусіі]] бытавала імя ''Symunt'' (1292 год)<ref>Trautmann R. Die altpreußischen Personennamen. — Göttingen, 1925. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=RdZD6OjYXgoC&q=%40Symunt#v=snippet&q=%40Symunt&f=false S. 92].</ref>. У ваколіцах [[Клайпеда|Мэмэлю]] адзначаліся прозьвішчы Siegemund<ref>[https://www.online-ofb.de/namelist.php?nachname=SIEGEMUND&ofb=memelland&modus=&lang=de SIEGEMUND], Verein für Computergenealogie e.V. (CompGen)</ref> і Siemund<ref>[https://www.online-ofb.de/namelist.php?nachname=SIEMUND&ofb=memelland&modus=&lang=de SIEMUND], Verein für Computergenealogie e.V. (CompGen)</ref>. Германскае паходжаньне імя Сімунт прызнаецца ў «Слоўніку летувіскіх прозьвішчаў»<ref>Lietuvių pavardžių žodynas. T. 2. — Vilnius, 1989. P. 717.</ref>. == Носьбіты == * [[Жыгімонт I Сьвяты]] ({{†}} 524) — кароль [[Бурунды|бургундаў]], [[Сьвяты]] * [[Жыгімонт I Ангальцкі]] ({{†}} 1405) — князь [[Ангальт-Цэрбст|ангальт-цэрбскі]] * [[Жыгімонт Кейстутавіч]] (каля 1365—1440) — [[вялікі князь літоўскі]] * [[Жыгімонт Люксэмбурскі]] (1368—1437) — імпэратар [[Сьвятая Рымская імпэрыя|Сьвятой Рымскай імпэрыі]] * [[Жыгімонт Карыбутавіч]] (каля 1385—1435) — кароль чэскі, вайсковы дзяяч [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]] * [[Жыгімонт II Ангальцкі]] ({{†}} па 1452) — князь ангальт-цэрбскі * [[Жыгімонт Індрыхавіч]] (''Жикмонтъ Индрихович''; {{†}} па 1470) — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага, староста [[жытомір]]скі * [[Жыгімонт Габзбург]] (1427—1496) — [[Эрцгерцаг|эрцгерцаг]] [[Пярэдняя Аўстрыя|Пярэдняй Аўстрыі]] * Жыгімонт [[Гайлігін]]авіч — літоўскі баярын, які ўпамінаецца ў 1463—1479 гадох<ref>{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-1к}} S. 283—285.</ref><ref>{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-2к}} S. 368—369.</ref> * Станіслаў Зігмунтавіч (''Stanislo Sigmunthowicz presbitero'') — пробашч касьцёла ў [[Коўна|Коўне]], які ўпамінаецца ў 1494 годзе<ref>Rowell S. C. Acta primae visitationis diocesis vilnensis anno domini 1522 peractae. Vilniaus Kapitulos Archyvo Liber IIb atkūrimas. — Vilnius, 2015. P. 220.</ref> * Мікалай Жыгімонтавіч — [[Лідзкі павет|лідзкі]] [[Ліцьвіны|літоўскі баярын]], які ў 1496 годзе змацаваў свой [[тэстамэнт]] пячацьцю з рускім надпісам «ПЕЧАТЬ ПАНА МИКОЛАЯ ЖИКИМОНТОВ»<ref>{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-3к}} S. 765.</ref> * [[Жыгімонт (герцаг Баварыі)|Жыгімонт Баварскі]] (1439—1501) — герцаг [[Баварыя|Баварыі]] * Жыгімонт Андрэевіч — [[Амсьціслаўскае ваяводзтва|амсьціслаўскі]] літоўскі баярын, які ўпамінаецца ў 1529 годзе<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|4к}} P. 288.</ref> * Жыгімонт Мікалаевіч — літоўскі баярын, які ўпамінаецца паміж 1533 і 1535 гадамі<ref>{{Літаратура/Вайсковыя попісы паспалітага рушэньня ВКЛ (2018)|к}} S. 43.</ref> * [[Вісімонт|Вісмонт]] Сімонтавіч — жыхар [[Жамойцкае староства|Жамойцкага староства]], які ўпамінаецца ў 1538 годзе<ref>Mackavičius A. Žemaitijos valsčių surašymas 1537—1538 m. — Vilnius, 2003. P. 243.</ref> * Жыгімонт Венцаслававіч — літоўскі баярын, які ўпамінаецца ў 1547 годзе<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|234к}} P. 79.</ref> * [[Жыгімонт Стары]] (1467—1548) — вялікі князь літоўскі і [[Сьпіс польскіх манархаў|кароль польскі]] * Іван і Жыгімонт Ігнатавічы — жыхары сяла [[Пруска (Польшча)|Прускі]] ([[Гарадзенскі павет]]), якія ўпамінаюцца ў 1558 годзе<ref>Писцовая книга Гродненской экономии с прибавлениями, изданная Виленской Комиссией для разбора древних актов. Ч. 1. — Вильна, 1881. С. 434.</ref> * Міхал Жыгімонтавіч — літоўскі баярын, які ўпамінаецца ў [[Попісы войска Вялікага Княства Літоўскага|попісе войска Вялікага Княства Літоўскага]] 1565 году<ref>{{Літаратура/Вайсковыя попісы паспалітага рушэньня ВКЛ (2018)|к}} S. 265.</ref> * Юры Жыгімонтавіч — баярын з [[Троцкі павет|Троцкага павету]], які ўпамінаецца ў попісе войска ВКЛ 1567 году<ref>Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=-wI5AQAAMAAJ&q=%D0%AE%D1%80%D1%8A%D0%B8+%D0%96%D0%B8%D0%BA%D0%B3%D0%B8%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A#v=snippet&q=%D0%96%D0%B8%D0%BA%D0%B3%D0%B8%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A%20446&f=false С. 446].</ref> * Жыгімонт Пятровіч — шэсьць баяраў, якія ўпамінаюцца ў попісе войска ВКЛ 1567 году: адзін зь [[Лідзкі павет|Лідзкага павету]] [[Віленскае ваяводзтва|Віленскага ваяводзтва]], чатыры з [[Дарагічынскі павет|Дарагічынскага павету]] і адзін зь [[Мельніцкі павет|Мельніцкага павету]] [[Падляскае ваяводзтва (1513—1795)|Падляскага ваяводзтва]]<ref>Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. С. 748, 882, 901, 918, 939, 1059.</ref> * Жыгімонт Юркавіч — [[Эйшышкі|эйшыскі]] баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска ВКЛ 1567 году<ref>Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. С. 756.</ref> * Жыгімонт Андрэевіч і Жыгімонт Мікалаевіч — баяры з [[Мельніцкі павет|Мельніцкага павету]] Падляскага ваяводзтва, якія ўпамінаюцца ў попісе войска ВКЛ 1567 году<ref>Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. С. 994—995.</ref> * Альбрыхт Жыгімонтавіч — баярын зь [[Менскі павет|Менскага павету]], які ўпамінаецца ў попісе войска ВКЛ 1567 году<ref>Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. С. 1227.</ref> * [[Жыгімонт Аўгуст]] (1520—1572) — вялікі князь літоўскі і кароль польскі * [[Жыгімонт Гогенцолерн]] (1538—1566) — князь-арцыбіскуп [[Магдэбург]]у * [[Янаш II Жыгімонт Заполья]] (1540—1571) — кароль вугорскі і князь сяміградзкі * [[Жыгімонт Ваза]] (1566—1632) — кароль польскі і вялікі князь літоўскі, кароль швэдзкі * [[Жыгімонт Баторы]] (1572—1613) — князь [[Трансыльванія|трансыльванскі]] * [[Жыгімонт Караль Радзівіл]] (1591—1642) — дзяржаўны і вайсковы дзяяч Вялікага Княства Літоўскага, [[Крайчы вялікі літоўскі|крайчы]] і [[Падчашы вялікі літоўскі|падчашы]] вялікі літоўскі, [[Ваяводы наваградзкія|ваявода наваградзкі]] * Юры Сыгізмунд (''Georgius Sigismundi'') — [[Рагніт|рагніцкі]] ліцьвін, які навучаўся ў [[Каралявец]]кім унівэрсытэце ў 1609 годзе<ref>Die matrikel der Universität Königsberg i. Pr. Bd. 1: Die Immatrikulationen von 1544—1656. — Leipzig, 1910. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=-sZYzw8knMEC&q=Sigismundi#v=snippet&q=Sigismundi&f=false S. 190].</ref> * Сьцяпан (Стэфан) і Войцех Зігмантовічы — жыхары Забаеньня ([[слабада]] [[Чашнікі|Чашнікаў]], [[Полацкае ваяводзтва]]), якія ўпамінаюцца ў 1632<ref>Яўген Анішчанка, [https://web.archive.org/web/20230804212612/http://www.arhisan.com/istochniki/opisaniya/1258-chashniki-inventar-1632-g Чашники инвентарь 1632 г.], Архіў гісторыка Анішчанкі, 8 сьнежня 2018 г.</ref> і 1633<ref>Яўген Анішчанка, [http://www.arhisan.com/istochniki/opisaniya/565-chashniki-1633-g-inventar-v-polotskom-voevodstve Чашники 1633 г. инвентарь в Полоцком воеводстве]{{Недаступная спасылка|date=June 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, Архіў гісторыка Анішчанкі, 25 лютага 2016 г.</ref> гадох * [[Крыштап Жыгімонт Пац]] (1621—1684) — вайсковы і дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага, [[Харунжы вялікі літоўскі|харунжы]], [[Падканцлер вялікі літоўскі|падканцлер]] і [[Канцлер вялікі літоўскі|канцлер вялікі літоўскі]] * [[Жыгімонт Казімер Ваза]] (1640—1647) — адзіны сын караля польскага і вялікага князя літоўскага [[Уладзіслаў Ваза|Ўладзіслава Вазы]] і яго першай жонкі [[Цэцылія Рэната Габсбург|Цэцыліі Рэнаты Габсбург]] * Ян Крыштап Сыгізмунт (''Johannes Christophorus Sigismunt'') — ліцьвін, які навучаўся ў [[Каралявец]]кім унівэрсытэце ў 1649 годзе<ref>Die matrikel der Universität Königsberg i. Pr. Bd. 1: Die Immatrikulationen von 1544—1656. — Leipzig, 1910. S. 511.</ref> * Яцка Жыгіманценка (''Яцъко Жикгимонтенко''), Саўка Жыгмонт (''Савъка Жикгмонть''), Фёдар Жыгмонт (''Федоръ Жикгмонт''), Пракоп Жыгманценка (''Прокопъ Жикгмонтенъко'') — казакі [[Войска Запароскае|Войска Запароскага]], якія ўпамінаюцца ў рэестры 1649 году<ref>Реєстр Війська Запорозького 1649 року. — К., 1995. С. 159, 223.</ref> * Ігнат Жыгмантовіч — ігумен [[Полацкі Богаяўленскі манастыр|Полацкага Богаяўленскага манастыру]] ў 1681—1686 гадох<ref>Баўтовіч М. [https://pawet.net/library/history/bel_history/bautovich/070/%D0%B5%D1%80%D0%B0%D1%80%D1%85%D1%96_%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D1%86%D0%BA%D0%B0%D0%B9_%D0%BF%D1%80%D0%B0%D0%B2%D0%B0%D1%81%D0%BB%D0%B0%D1%9E%D0%BD%D0%B0%D0%B9_%D0%B5%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%85%D1%96%D1%96_%D1%87%D0%B0%D1%81%D0%BE%D1%9E_'%D0%BF%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%BF%D1%83'_(%D1%81%D0%BF%D1%80%D0%BE%D0%B1%D0%B0_%D0%B3%D1%80%D1%83%D0%BF%D0%B0%D0%B2%D0%BE%D0%B3%D0%B0_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%80%D1%8D%D1%82%D1%83).html Ерархі Полацкай праваслаўнай епархіі часоў 'Патопу' (спроба групавога партрэту)] // Полацкі музейны штогоднік: (зборнік навуковых артыкулаў за 2014 г.) / уклад. Т. Явіч. — Полацк, 2015. C. 193—205.</ref> * Пётар Зыгмант (''Zygmont'') — жыхар парафіі [[Жалудок|Жалудку]], які ўпамінаецца ў 1688 годзе<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=B&w=22br&rid=B&search_lastname=Zygmont&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1 Żołudek], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref> * Яна Жымонт (''Żymont'') — жыхарка парафіі Цьвераў, якая ўпамінаецца ў 1770 годзе<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=B&w=23lt&rid=B&search_lastname=%C5%BBymont&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1 Twery], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref> * Анастасія, Станіслаў і Якуб Зікманты (''Zikmant'') — жыхары парафіі Адэльску, якія ўпамінаюцца ў 1770 годзе<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=B&w=22br&rid=B&search_lastname=Zikmant&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1 Odelsk], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref> * Бартламей Жымонт (''Żymontt'') — жыхар парафіі Больсяў, які ўпамінаецца ў 1780 годзе<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=B&w=23lt&rid=B&search_lastname=%C5%BBymontt&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1 Kołtyniany k. Szyłele], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref> * Зікмантовіч (''Zikmantowicz'') — прозьвішча [[Радзівілішкі|радзівіліскага]] парафіяніна ў 1786—1788 гадох<ref>Mickienė I., Petrūnaitytė J. Vyrų įvardijimai Radviliškio Švč. Mergelės Marijos Gimimo bažnyčios 1786—1788 m. ir 1813—1814 m. krikšto metrikų knygose // Lituanistica. Nr. 3, 2019. P. 189.</ref> * Антоні Мамэрт Зыгмантовіч (''Antoni Mamert Zygmontowicz'') — жыхар [[Слонім]]у, які нарадзіўся ў 1798 годзе<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=B&w=22br&rid=B&search_lastname=Zygmontowicz&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1&rpp1=&ordertable= Słonim], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref> * Барбара Сымунтовіч (''Symutowiczowna'') — жыхарка былога [[Жамойцкае староства|Жамойцкага староства]], якая ўпамінаецца ў 1832 годзе<ref>[https://mosedispromemoria.mozello.lt/b/ B], Mosėdžio miestelio ir aplinkinių kaimų senųjų gyventojų romos katalikų bažnyčios santuokos metrikų nuorašai</ref> * Барбара Зымонт (''Zymont'') — жыхарка парафіі Больсяў, якая ўпамінаецца ў 1806 годзе<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=B&w=23lt&rid=B&search_lastname=Zymont&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1 Bolsie], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref> * Крыштоф Зыгмонд (''Zygmond'') — жыхар парафіі [[Відзы|Відзаў]], які ўпамінаецца ў 1808 годзе<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=S&w=22br&rid=S&search_lastname=Zygmond&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1 Widze], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref> * Ганна Шымант (''Szymont'') — жыхарка парафіі [[Жупраны|Жупранаў]], якая ўпамінаецца ў 1827 годзе<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=B&w=22br&rid=B&search_lastname=Szymont&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&rpp1=&ordertable= Żuprany], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref> * Антаніна Сымонт (''Symontt'') — жыхарка парафіі [[Забалаць|Забалаці]], якая ўпамінаецца ў 1839 годзе<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=B&w=22br&rid=B&search_lastname=Symontt&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1 Zabłoć], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref> * Ян Сымонт (''Symont'') — жыхар парафіі Біюцішак, які ўпамінаецца ў 1845 годзе<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=B&w=23lt&rid=B&search_lastname=Symont&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1 Bijuciszki], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref> * Іван Зыгмантовіч (1873—1937) — [[беларусы|беларус]] з ваколіцаў [[Смалявічы|Смалявічаў]], [[Савецкія рэпрэсіі ў Беларусі|забіты ўладамі СССР]]<ref>[https://by.openlist.wiki/%D0%97%D1%8B%D0%B3%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%96%D1%87_%D0%86%D0%B2%D0%B0%D0%BD_%D0%9F%D1%8F%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%B2%D1%96%D1%87_(1873) Зыгмантовіч Іван Пятровіч (1873)], Адкрыты спіс ахвяраў палітычных рэпрэсій у СССР</ref> * Іван Зыгмунтовіч (1873—?) — беларус з ваколіцаў [[Сьмілавічы|Сьмілавічаў]], які пацярпеў ад уладамаў СССР<ref>[https://by.openlist.wiki/%D0%97%D1%8B%D0%B3%D0%BC%D1%83%D0%BD%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%96%D1%87_%D0%86%D0%B2%D0%B0%D0%BD_%D0%9F%D1%8F%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%B2%D1%96%D1%87_(1873) Зыгмунтовіч Іван Пятровіч (1873)], Адкрыты спіс ахвяраў палітычных рэпрэсій у СССР</ref> * Кірыл Зігмантовіч (1894—?) — беларус з ваколіцаў Смалявічаў, які пацярпеў ад уладаў СССР<ref>[https://chumakou.com/projects/belarus1937/index8.html Беларусь: жертвы сталинских репрессий], Белорусский «Мемориал»</ref> * Міхал Жыгмонт (1906—1937) — беларус з ваколіцаў [[Горадня|Горадні]], забіты ўладамі СССР<ref>[https://chumakou.com/projects/belarus1937/index7.html Беларусь: жертвы сталинских репрессий], Сведения ДКНБ РК по г. Алматы</ref> * Аляксандар Жыгмант (1908—?) — беларус з ваколіцаў Горадні, які пацярпеў ад уладаў СССР<ref>[https://chumakou.com/projects/belarus1937/index7.html Беларусь: жертвы сталинских репрессий], Белорусский «Мемориал»</ref> * [[Юры Жыгамонт]] ({{нар.}} 1968) — беларускі актор і журналіст Зыгмунтовічы (Zygmuntowicz) гербу [[Наленч]] — [[Літва|літоўскі]] шляхецкі род з [[Троцкі павет|Троцкага павету]]<ref>Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2022. S. 458.</ref>. Зыгмунтовічы (Zygmuntowicz) гербу [[Пабог]] — літоўскі шляхецкі род з [[Ашмянскі павет|Ашмянскага павету]]<ref>Polska encyklopedja szlachecka. T. 12. — Warszawa, 1939. S. 345.</ref>. [[Жыгманты]] — [[Смаленскі павет|смаленскі]] шляхецкі род. Сыманды (Сымонды) і Шыманты (Шымонты) — літоўскія шляхецкія роды<ref>[http://www.nobility.by/families/s/index.shtml Сьпіс шляхецкіх родаў, прозьвішчы якіх пачынаюцца на С], [[Згуртаваньне беларускай шляхты]]</ref><ref>[http://www.nobility.by/families/ss/index.shtml Сьпіс шляхецкіх родаў, прозьвішчы якіх пачынаюцца на Ш], [[Згуртаваньне беларускай шляхты]]</ref>. Зыгмант (Zygmont) і Зыгмунт (Zygmunt) — прозьвішчы, зафіксаваныя ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах [[Сувалкі|Сувалкаў]]<ref>Professor Jerzy Wisniewski, [https://web.archive.org/web/20250111095809/http://www.mem.net.pl/stg/family_names.htm List of the XIXth century Suvalki region family names], Suwalki Genealogical Society</ref>. Зыгмант (''Zygmont'') — прозьвішча, гістарычна зафіксаванае на тэрыторыі цяперашняй [[Летува|Летувы]]<ref>Lietuvių pavardžių žodynas. T. 1. — Vilnius, 1985. P. 1290.</ref>. У актах [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]] ўпаміналіся маёнтак Жыгмонты або Палуша ў [[Віленскае ваяводзтва|Віленскім ваяводзтве]], сёлы Жыгмунтышкі і Зігмонтышкі ва [[Упіцкі павет|Ўпіцкім павеце]] і сяло Жыгмонтышкі або Гожарцы<ref>Indeks alfabetyczny miejscowości dawnego wielkiego Księstwa Litewskiego: A—K (Abakanowicze — Kujany). Wilno, 1929. S. 276, 303.</ref>. У [[Алькенікі|Алькеніцкай]] парафіі існавалі вёска і засьценак Зыгмонцішкі з назвай (Zygmonciszki)<ref>[https://genealogia.lt/pdfs/parolk.pdf Parafia olkienicka], Genealogia Wileńszczyzny</ref>. На 1909 год існаваў фальварак Зігмунтаўшчына ў Наваградзкім павеце Менскай губэрні<ref>Список населенных мест Минской губернии. — Минск, 1909. С. 75.</ref>. На [[Падляскае ваяводзтва (1513—1795)|гістарычным Падляшшы]] існуе вёска [[Зыгмунты]], на [[Браслаўскі павет|гістарычнай Браслаўшчыне]] — [[Зыгманцішкі]], на [[Ашмянскі павет|гістарычнай Ашмянчыне]] — [[Зыгмунцішкі]], у [[Прусія|гістарычнай Прусіі]] — [[Зыгмунтынэн]]. == Глядзіце таксама == * [[Зіга (імя)|Зіга]] * [[Мунд]] == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} == Літаратура == * {{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)}} {{Імёны з асновай сіг}} {{Імёны з асновай мунд}} [[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]] qocq0uyhoxasdiuw21fbhlt5o5a5tx7 0 253234 2677368 2394683 2026-07-03T19:08:04Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2677368 wikitext text/x-wiki {{Электрастанцыя | Назва = Дняпроўская ГЭС | Выява = Дніпрогес.jpg | Апісаньне выявы = Вигляд на греблю Дніпровської ГЕС | Краіна = Украіна | Месцазнаходжаньне = | Пачатак будаўніцтва = {{Дата пачатку|15|3|1927|1}} | Пачатак эксплюатацыі = 1932 | Заканчэньне эксплюатацыі = | Кошт будаўніцтва = | Эксплюатуючая арганізацыя = [[Укргідроенерго]] | Колькасьць энэргаблёкаў = | Будуецца энэргаблёкаў = | Тып рэактараў = | Дзейных рэактараў = | Генэруючая магутнасьць = 1577,6 | Колькасьць супрацоўнікаў = | Узнагароды = | Сайт = https://uhe.gov.ua/filiyi/dniprovska_hes | Шырата паўшар’е = паўночнае | Шырата градусаў = 47 | Шырата хвілінаў = 52 | Шырата сэкундаў = 20.7 | Даўгата паўшар’е = усходняе | Даўгата градусаў = 35 | Даўгата хвілінаў = 04 | Даўгата сэкундаў = 38.6 | Пазыцыя подпісу на мапе = | Водступ подпісу на мапе = }} '''Дняпро́ўская ГЭС''', '''ДнепраГЭ́С'''&nbsp;— пятая ступень найніжэйшай часткі [[Дняпроўскі каскад ГЭС|каскаду гідраэлектрастанцый]] на рацэ [[Дняпро]]. Разьмяшчаецца ў [[Дняпроўскі раён (Запарожжа)|Дняпроўскім раёне]] места [[Запарожжа]]. Утварае найстарэйшае на Дняпры [[Дняпроўскае вадасховішча]]. У 1930-я рокі вядомая пад назваю '''Дняпрэльстан''' (скарачэньне ад «Дняпроўская электрастанцыя»). == Будаўніцтва == Будаўніцтва Дняпроўскай ГЭС пачалося 15 сакавіка 1927&nbsp;року ў рамках [[Індустрыялізацыя СССР|праграмы індустрыялізацыі]]. У выніку пад’ёму вады пасьля будаўніцтва грэблі былі затопленыя больш за 50 населеных пунктаў<ref name="літ.1">[http://www.irbis-nbuv.gov.ua/cgi-bin/irbis64r_81/cgiirbis_64.exe?C21COM=2&I21DBN=VFEIR&P21DBN=VFEIR&Z21ID=&IMAGE_FILE_DOWNLOAD=1&Image_file_name=DOC%2FREP0000618%2EPDF Водний фонд України: Штучні водойми&nbsp;— водосховища і ставки: Довідник] / За ред. В.&nbsp;К.&nbsp;Хільчевського, В.&nbsp;В.&nbsp;Гребеня&nbsp;— К.: Інтерпрес, 2014.&nbsp;— 164 с.</ref>. Першы [[гідраагрэгат]] уведзены ў эксплюатацыю 10 красавіка 1932&nbsp;року, а да 1939&nbsp;року былі запушчаныя ўсе 9 гідраагрэгатаў станцыі агульнай магутнасьцю 560 тыс. кВт. 8 турбінаў былі пастаўленыя амэрыканскай кампаніяй «Ньюпарт Ньюс» ({{Мова-en|Newport News Shipbuilding and Drydock Company (NNS}}), яшчэ адна турбіна была савецкай копіяй амэрыканскай. 5 генэратараў паставіла амэрыканская кампанія «[[General Electric]]», яшчэ 4 аналягічныя вырабленыя на Ленінградзкім заводзе «Электросила». Тэхнічны нагляд за вядзеньнем будаўніцтва зьдзяйсьняў палкоўнік [[Г’ю Лінкальн Купэр]] інжынэрнага корпусу Злучаных Штатаў. Ён быў галоўным інжынэрам-кансультантам праекту на запрашэньне савецкага ўраду. <gallery mode="packed" heights="140px"> Файл:DneproGES.jpg|Будаўніцтва Дняпроўскай ГЭС, 1930 Файл:Tram X on DniproGES.jpg|[[Запароскі трамвай|Трамвай]] прастуе праз шлюзы грэблі (1930-я) Файл:Дніпровська гідроелектростанція в м.Запоріжжя.jpg|Від на Дняпроўскую ГЭС </gallery> 17 верасьня 1932 року за асабліва выдатную работу на ДнепраГЭСе былі ўзнагороджаныя [[Ордэн Працоўнага Чырвонага Сьцягу|ордэнамі Працоўнага Чырвонага Сьцягу]] амэрыканскія інжынэры-кансультанты&nbsp;— Франк Фэйфэр, Вільгельм Мэфі, Фрыдрых Вінтэр, Георг Біндэр ды інжынэры «General Electric» Чарльз Джон Томсан, Г’ю Лінкальн Купэр. == Мінуўшчына == 17 ліпеня 1932 року выйшаў на маршрут першы [[Запароскі трамвай|трамвай]] праз грэблю ДнепраГЭС. 30 верасьня 1934 року адкрыта лінія грэбляю ДнепраГЭС на правы бераг, маршрут №&nbsp;4. 17 ліпеня 1933 року быў зьдзейсьнены першы рэйс з [[Кіеў|Кіева]] да [[Хэрсон]]у праз ДнепраГЭС: першым пасьля ліквідацыі парогаў дыстанцыю прайшоў цеплаход «В.&nbsp;Я.&nbsp;Чубар»<ref>{{Спасылка | аўтар = admin.| прозьвішча = | імя = | аўтарlink = | суаўтары = | дата публікацыі = 14 ліпеня 2016| url = https://oldnews.zabor.zp.ua/content/eta-nedelya-v-istorii-zaporozhya-petr-kalnyshevskii-pervyi-tramvai-priezd-gorkogo| копія = | дата копіі = | загаловак = Эта неделя в истории Запорожья: Петр Кальнышевский, первый трамвай, приезд Горького| фармат = | назва праекту = ZaБор| выдавец = | дата доступу = 23 сакавіка 2022 | мова = ru| камэнтар = }}</ref>. 18 жніўня 1941 року пасьля атрыманьня інфармацыі пра прарыў нямецкіх войскаў у раёне Запарожжа супрацоўнікі [[Народны камісарыят унутраных справаў СССР|НКУС]] падарвалі грэблю ДнепраГЭСу<ref name="Moroko_2010">{{Артыкул|аўтар = Мороко В. М. |загаловак = Дніпрогес: Чорний серпень 1941 року|спасылка = http://www.nbuv.gov.ua/portal/Soc_Gum/Npifznu/2010_XXIX/moroko.pdf|мова = uk|выданьне = Наукові праці історичного факультету Запорізького національного університету|год = 2010|выпуск = XXIX|старонкі = 197—202}}</ref><ref>{{Спасылка | аўтар = | прозьвішча = | імя = | аўтарlink = | суаўтары = | дата публікацыі = 20 жніўня 2021| url = https://akzent.zp.ua/vzorvannyj-dneproges-k-godovshhine-sobytiya-zaporozhtsam-napomnili-istoriyu-retro-fotografiyami/| копія = https://web.archive.org/web/20220207222817/https://akzent.zp.ua/vzorvannyj-dneproges-k-godovshhine-sobytiya-zaporozhtsam-napomnili-istoriyu-retro-fotografiyami/| дата копіі = 7 лютага 2022| загаловак = Взорванный ДнепроГЭС: к годовщине события запорожцам напомнили историю ретро-фотографиями| фармат = | назва праекту = Акцент| выдавец = | дата доступу = 23 сакавіка 2022 | мова = ru| камэнтар = }}</ref>. У выніку выбуху 20 тонаў [[Трынітраталуол|толу]] (паводле іншых зьвестак&nbsp;— [[аманал]]у) у грэблі ўтварылася прабоіна даўжынёй 175,5 &nbsp;мэтраў і вышынёй 21,2 м, празь якую ўніз рынулася амаль шасьцімэтровая хваля<ref>{{Спасылка|url = https://shron1.chtyvo.org.ua/Linikov_Volodymyr/Pidryv_Dniprovskoi_hrebli_18_serpnia_1941_r.pdf|загаловак = "Підрив Дніпровської греблі 18 серпня 1941 р"|аўтар = Лініков В. А|дата доступу = 11 вересня 2021|дата копіі = 11 вересня 2021|копія = https://web.archive.org/web/20210911214727/https://shron1.chtyvo.org.ua/Linikov_Volodymyr/Pidryv_Dniprovskoi_hrebli_18_serpnia_1941_r.pdf}}</ref>, якая зруйнавала будынкі ў берагавой зоне. Найбольш ад разводзьдзя пацярпелі жыхары нізіннага раёну места. Загадзя пра выбух ані мясцовае насельніцтва, ані вайсковае кіраўніцтва папярэджаныя не былі<ref>{{Спасылка | аўтар = Дмитро Мороз.| прозьвішча = Мороз| імя = Дмитро| аўтарlink = | суаўтары = | дата публікацыі = 16 жніўня 2013| url = https://www.radiosvoboda.org/a/25077771.html| копія = https://web.archive.org/web/20220304055400/https://www.radiosvoboda.org/a/25077771.html| дата копіі = 4 сакавіка 2022| загаловак = До 100 тисяч осіб загинули від підриву «Дніпрогесу» за наказом Сталіна| фармат = | назва праекту = Політика| выдавец = Радыё „Свабода“| дата доступу = 23 сакавіка 2022 | мова = uk| камэнтар = }}</ref>, і савецкая контравыведка нават сьпярша арыштавала выканаўцаў выбуху як варожых дывэрсантаў, але пасьля ўмяшаньня кіраўніцтва выпусьціла<ref name="Moroko_2010" />. Колькасьць ахвяраў у выніку выбуху не пацьвярджаецца дакумэнтальна; называюцца лічбы ад 20 тысячаў<ref>Ф. Пігідо-Правобережний. «Велика Вітчизняна війна». Спогади та роздуми очевидця&nbsp;— К. Смолоскип3, 2002</ref> да 80—120 тысячаў<ref>Румме А.&nbsp;В.&nbsp;Скажите людям правду // Социологические исследования&nbsp;— 1990&nbsp;— №&nbsp;9</ref> вайскоўцаў і цывільных. Пасьля захопу Запарожжа нямецкія будаўнічыя часткі аднавілі зруйнаваную частку грэблі, а замест выведзенага з ладу абсталяваньня прыбыло нямецкае. Улетку 1942 року станцыя аднавіла дзейнасьць. <gallery mode="packed" heights="100px" caption="ДнепраГЭС улетку 1942 року — пасьля аднаўленьня немцамі грэблі"> Файл:Bundesarchiv B 145 Bild-F016197-0002, Wasserkraftwerk am Dnjepr.jpg Файл:Bundesarchiv B 145 Bild-F016197-0003, Wasserkraftwerk am Dnjepr.jpg Файл:Bundesarchiv B 145 Bild-F016197-0006, Wasserkraftwerk am Dnjepr.jpg Файл:Bundesarchiv B 145 Bild-F016197-0008, Wasserkraftwerk am Dnjepr.jpg </gallery> <gallery mode="packed" heights="110"> Файл:Bundesarchiv B 145 Bild-F016197-0009, Wasserkraftwerk am Dnjepr.jpg Файл:Bundesarchiv B 145 Bild-F016197-0010, Wasserkraftwerk am Dnjepr.jpg Файл:Bundesarchiv B 145 Bild-F016197-0011, Wasserkraftwerk am Dnjepr.jpg Файл:Bundesarchiv B 145 Bild-F016197-0007, Wasserkraftwerk am Dnjepr.jpg Файл:Днепровская ГЭС.png|alt= </gallery> Перад адступленьнем немцы ў сваю чаргу падарвалі грэблю ДнэпраГЭС, але толькі часткова<ref>{{Кніга |автор = Руссиянов И. Н. |часть = «Запорожцы» пишут… |ссылка часть = http://militera.lib.ru/memo/russian/russiyanov_in/16.html |заглавие = В боях рождённая… |ответственный = Литературная запись Е. А. Глущенко |место = М. |издательство = Воениздат |год = 1982 |страницы = |страниц = 252 |серия = Военные мемуары |isbn = 5-09-002630-0 |тираж = 100 000 }}</ref>. У 1944 року савецкая ўлада занялася аднаўленьнем электрастанцыі. Першы агрэгат уведзены ў эксплюатацыю ў сакавіку 1947&nbsp;року, шосты — 31 жніўня 1949<ref>{{Спасылка | аўтар = | прозьвішча = | імя = | аўтарlink = | суаўтары = | дата публікацыі = | url = http://history.org.ua/uk/chronology/20450| копія = https://web.archive.org/web/20220323060658/http://history.org.ua/uk/chronology/20450| дата копіі = 23 сакавіка 2022| загаловак = 31 серпня 1949 (середа)| фармат = | назва праекту = | выдавец = Інститут історії України НАН України| дата доступу = 23 сакавіка 2022 | мова = uk| камэнтар = }}</ref>; у 1950&nbsp;року ўведзены ў дзеяньне апошні, дзявяты гідраагрэгат. <gallery mode="packed" heights="140px"> Файл:RIAN archive 604045 The Great Patriotic War of 1941-1945.jpg|Зруйнаваная машынная заля ДнепраГЭС, 1943 рок. Фота Макса Альпэрта Файл:ДнепроГЭС.JPG|Сьляды абстрэлу восені 1943 року ДнепраГЭСу </gallery> 22 красавіка 1972&nbsp;року пачалося будаўніцтва другой чаргі Дняпроўскай ГЭС. У 1974&nbsp;року ўведзены ў эксплюатацыю першы гідраагрэгат, а ў 1981&nbsp;року станцыя выйшла на поўную магутнасьць. У 1996 року пачалася рэканструкцыя ў сувязі з старэньнем абсталяваньня. Яна дазволіла павялічыць магутнасьць Дняпроўскай ГЭС-1 на 42&nbsp;МВт і пабольшыць ККД агрэгатаў на 3&nbsp;%. У 2007 року пачаўся другі этап рэканструкцыі, дзякуючы якому магутнасьць станцыі павялічылася на 85,2&nbsp;МВт — такім чынам сумарная магутнасьць ДнепраГЭС склала 1610,6&nbsp;МВт. == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} == Вонкавыя спасылкі == * [https://web.archive.org/web/20200608164426/https://uhe.gov.ua/filiyi/dniprovska_hes Інфармацыя] {{ref-uk}} на бачыне «Укргідроенерго» * [https://zptown.zp.ua/archives/257 Падрыў ДнепраГЭСу] {{ref-ru}} * [https://www.cca.qc.ca/en/search?query=%22Dnieper%20Hydroelectric%20Power%20Station%22&filters=%7B%22forms_collection_library_bookstore%22%3A%5B%22photographs%22%5D%7D&img_filter=1 Фатаздымкі ДнепраГЭС 1930-х рокаў] {{ref-en}} // Канадзкі цэнтар архітэктуры * {{YouTube|qBkl8jdeXiY|Преступления НКВД. Взрыв Днепрогэса 18 августа 1941|лягатып = 1}} * [https://www.shukach.com/ru/node/3757 Шукач]{{Недаступная спасылка|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{ref-ru}} {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Энэргетыка СССР]] [[Катэгорыя:Гідраэлектрастанцыі Ўкраіны]] [[Катэгорыя:Запароскія кампаніі]] [[Катэгорыя:Збудаваньні Запарожжа]] [[Катэгорыя:1927 год ва Ўкраіне]] [[Катэгорыя:Вялікія будоўлі камунізму]] [[Катэгорыя:Зьявіліся ў 1927 годзе]] 2rl1trbmijpwer789d9ltzf8mj6ta6i 0 262863 2677431 2357126 2026-07-04T05:08:40Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2677431 wikitext text/x-wiki {{Населены пункт |Назва = Камбара-ду-Сул |Код мовы назвы краіны = pt |Краіна = Бразылія |Назва ў родным склоне = Камбара-ду-Сулу |Від адміністрацыйнай адзінкі 1 = Штат |Назва адміністрацыйнай адзінкі 1 = [[Рыю-Грандзі-ду-Сул]] |Шырата паўшар’е = паўднёвае |Шырата градусаў = 29 |Шырата хвілінаў = 22 |Шырата сэкундаў = |Даўгата паўшар’е = заходняе |Даўгата градусаў = 50 |Даўгата хвілінаў = 08 |Даўгата сэкундаў = }} '''Камбара́-ду-Сул''' ({{мова-pt|Cambará do Sul}}) — горад у [[Бразылія|Бразыліі]], які месьціцца ў штаце [[Рыю-Грандзі-ду-Сул]]. Паводле зьвестак на 2020 год насельніцтва гораду складала блізу 6,4 тысяч чалавек<ref>[https://cidades.ibge.gov.br/brasil/rs/cambara-do-sul/panorama «Instituto Brasileiro de Geografia e Estatística»].</ref>. Горад ёсьць адным з самых халодных у Бразыліі, у ім часам выпадае сьнег. Населены пункт месьціцца за 185 км ад [[Порту-Алегры]]. == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Вонкавыя спасылкі == * [https://web.archive.org/web/20150722053511/http://cambaradosul.rs.gov.br/ Афіцыйны сайт] [[Катэгорыя:Камбара-ду-Сул| ]] dvx0pkd6lgwgqzmbulvqugrfersuyr3 0 263559 2677341 2675430 2026-07-03T15:20:43Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2677341 wikitext text/x-wiki {{Імя |імя = Даўґайла |лацінка = Daŭgajła / Daŭhajła |арыгінал = Dagalo |вымаўленьне = |мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]] |утварэньне = [[Даўга|Davo]] + [[Гайла (імя)|Galo]] <br> [[Дака (імя)|Dago]] + Galo |варыянт = Даўгала, Дагала, Даўгела, Далгала, Далгела |вытворныя = [[Дагела]], [[Даўгіла]] |зьвязаныя = }} '''Даўгайла''' (''Даўгала'', ''Дагала'', ''Даўгела'') — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча. == Паходжаньне == {{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}} Дагала або Дэгел (Dagalo, Dæggel<ref>Meineke B. Die Ortsnamen des Кreises Lippe. — Bielefeld, 2010. S. 113.</ref>, Dægel<ref>Briggs K. An index to personal names in English place-names. — Nottingham, 2023. P. 98.</ref>{{Заўвага|Апроч таго, у [[Вялікабрытанія|Вялікабрытаніі]] адзначалася назва мясцовасьці Dowgalhead<ref>Briggs K. An index to personal names in English place-names. — Nottingham, 2023. P. 104.</ref>}}) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Dagalo#v=snippet&q=Dagalo&f=false S. 391].</ref>. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Даўга|-даў(г)-]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Даўгерд (імя)|Даўгерд]], [[Даўгер]], [[Даўят (імя)|Даўят]]; германскія імёны Daugaard, Dauharjis, Dowyatt) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] daug 'годна', [[Бургундзкая мова|бургундзкага]] daugjis 'здольны, годны'<ref>Gamillscheg E. Romania Germanica. Bd. 3: Die Burgunder, Schlußwort. — Berlin und Leipzig, 1936. S. 112.</ref> або ад асновы [[Дака (імя)|-даг- (-дак-, -таг-)]]<ref name="Schmittlein-1948-103">Schmittlein R. Toponymes finnois et germaniques en Lituanie // Revue internationale d’onomastique. Nr. 2, 1948. P. 103.</ref><ref>Schmittlein R. Les noms d’eau de la Lituanie (suite) // Revue internationale d’onomastique. Nr. 1, 1964. P. 20.</ref>, а аснова [[Гайла (імя)|-гайл- (-гал-, -гел-)]] (імёны ліцьвінаў [[Відзігайла]], [[Інгела]], [[Мантыгайла (імя)|Монтгайла]]; германскія імёны Widigail, Ingeila, Montigel) — ад гоцкага і бургундзкага gails 'жвавы, свавольны, ганарысты'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 17.</ref>. Такім парадкам, імя Даўгайла азначае «здольны да жвавасьці»<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 22.</ref>. Адпаведнасьць імя Даўгайла ([[Даўгіла]]) германскаму імю Dagilo сьцьвердзіў францускі лінгвіст-[[Германістыка|германіст]] [[Раймонд Шмітляйн|Раймонда Шмітляйна]], які на падставе шматгадовых дасьледаваньняў прыйшоў да высноваў пра германскае паходжаньне літоўскіх уласных імёнаў<ref name="Schmittlein-1948-103"/>. У ваколіцах [[Русь (мястэчка)|Русі]] ([[Прусія]]) адзначалася прозьвішча Daugel (Daugehl, Daugill)<ref>[https://www.online-ofb.de/namelist.php?nachname=DAUGEL&ofb=russ&modus=&lang=de DAUGEL (DAUGEHL, DAUGILL)], Verein für Computergenealogie e.V. (CompGen)</ref>. У Польшчы адзначаюцца прозьвішчы Даўгайла (Dowgajło), Даўгала (Dowgało, Dowgała, Dowgałło), Даўгаль (Dowgal), Даўгела (Dawgieło, Dawgiełło), Даўгяловіч (Dawgiełowicz, Dowgiełowicz), Даўгялевіч (Dawgielewicz, Dowgielewicz)<ref>Naruszewicz-Duchlińska A. Surnames of Lithuanian origins in Polish anthroponomy // Preservation of Cultural Heritage and Strengthening of Regional Identity. — Klaipėda, 2008. S. 84—88.</ref>. Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''cum Dangel''<ref>{{Літаратура/Акты уніі Польшчы зь Літвой (1932)|к}} S. 54.</ref>, ''Dawgen''<ref>{{Літаратура/Акты уніі Польшчы зь Літвой (1932)|к}} S. 57.</ref>, ''Dangel''<ref>{{Літаратура/Акты уніі Польшчы зь Літвой (1932)|к}} S. 70.</ref> (''Daugel''<ref name="Urban-2001-153">{{Літаратура/Старажытныя ліцьвіны|1к}} С. 153.</ref>; [[Гарадзельская унія|2 кастрычніка 1413 году]]); ''Dawgali vexilliferi Wyłnensis'' ([[Чартарыйскае замірэньне|1 верасьня 1431 году]])<ref>Бучинський Б. Кілька причинків до часів вел. князя Свитригайла (1430—1433) // ЗНТШ. Т. 76. — Львів, 1907. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=ieU7h4YBiV0C&q=Dawgali#v=snippet&q=Dawgali&f=false С. 135—136].</ref>; ''Dewgel'' ([[Другая Хрыстмэмэльская ўмова|15 траўня 1432 году]])<ref>Русско-ливонские акты. — СПб, 1868. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=JmhcAAAAcAAJ&q=Dewgel#v=snippet&q=Dewgel&f=false С. 191].</ref>; ''Dovgal'' ([[Гарадзенская унія|15 кастрычніка 1432 году]])<ref>{{Літаратура/Акты уніі Польшчы зь Літвой (1932)|к}} S. 81.</ref>; ''Dawgal vexilliseri Wylnensis [sigilla]'' ([[Троцкая унія|20 студзеня 1433 году]])<ref>{{Літаратура/Акты уніі Польшчы зь Літвой (1932)|к}} S. 94.</ref>; ''Stanislaus alias Dowgalo'' (9 красавіка 1437 году)<ref>{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-1к}} S. 167.</ref>; ''Dowgal Gyrdowicz'' (24 чэрвеня 1437 году)<ref>{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-1к}} S. 168.</ref>; ''Довкгаило'' (1440—1492 гады)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|3к}} P. 19.</ref>; ''Dowgone'' (''Dowgon''<ref name="Urban-2001-153"/>; 16 красавіка 1444 году)<ref>{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-1к}} S. 206.</ref>; ''Andrus Nacz Dowgyalowycz'' (2 лістапада 1449 году)<ref>{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-1к}} S. 222.</ref>; ''дворец Довкгаилов Воишвиловича''<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|3к}} P. 60.</ref>, ''Довкгаило Воишвиловичъ''<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|3к}} P. 61.</ref>, ''Докаилу Воишвиловичу Никелева земля пуста''<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|3к}} P. 65.</ref> (9 лістапада 1449 году); ''пан Юшко Довгайлович'' (9 ліпеня 1463 году)<ref>Archiwum książąt Lubartowiczów Sanguszków w Sławucie. T. 1, 1366—1506. — Lwów, 1887. S. 55.</ref>; ''Dawgenis'' (6 лютага 1481 году)<ref>{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-2к}} S. 373.</ref>; ''Довъкгайло'' (9 чэрвеня 1508 году)<ref>Архив Юго-Западной России. Ч. 8, т. 4. — Киев, 1907. [https://books.google.by/books?id=w3bUAAAAMAAJ&pg=RA1-PA281&dq=%D0%94%D0%BE%D0%B2%D1%8A%D0%BA%D0%B3%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%BE&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwjavqS1nY79AhULRvEDHc7uBvgQ6AF6BAgGEAI#v=onepage&q=%D0%94%D0%BE%D0%B2%D1%8A%D0%BA%D0%B3%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%BE&f=false С. 281—281].</ref>; ''у бояр Ковенского повета… в Римка Ловриновича Довкгоиловича'' (14 чэрвеня 1514 году)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|9к}} P. 251.</ref>; ''продалъ былъ Дакгалу Лавеиновичу… Довъкгаилу… Довъкгала… Довъкгале… Довъкгола… Давкгала'' (28 лютага 1520 году)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|25к}} P. 228.</ref>; ''Лютко Довкгаиловичъ'', ''Мицъ Довкгаиловичъ'' (1528 год)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 160.</ref>; ''земль пустовъских у повете Ковеньскомъ [[Румшышкі|Румъшыское]] волости… Довъкгаловъщину'' (10 лістапада 1529 году)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|224к}} P. 365—366.</ref>; ''люди его милости волости [[Мерач|Мерецъкое]]… Богдана Довъкгаловича'' (3 верасьня 1537 году)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|21к}} P. 193.</ref>; ''люди его милости волости Мерецъкое… Богдана Довкгяловича'' (5 верасьня 1537 году)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|21к}} P. 194.</ref>; ''Судко Довкгалович'' (1538 год)<ref>Mackavičius A. Žemaitijos valsčių surašymas 1537—1538 m. — Vilnius, 2003. P. 268.</ref>; ''а Грыгор Давъкголовичъ'' (8 верасьня 1539 году)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|20к}} P. 282.</ref>; ''Dougieło'' (1565 год)<ref>Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym. T. 6, cz. 3: Podlasie (województwo). — Warszawa, 1910. S. 233.</ref>; ''Родъ Довкгойловъ''<ref>Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=-wI5AQAAMAAJ&q=%D0%94%D0%BE%D0%B2%D0%BA%D0%B3%D0%BE%D0%B9%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D1%8A#v=snippet&q=%D0%94%D0%BE%D0%B2%D0%BA%D0%B3%D0%BE%D0%B9%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D1%8A&f=false С. 721].</ref>, ''Станиславъ Довкголевичъ''<ref>Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. С. 1313.</ref> (1567 год); ''Jędrzey Dougielewicz'' (23 кастрычніка 1655 году)<ref>Akta zjazdów stanów Wielkiego Księstwa Litewskiego. T. 2. — Warszawa, 2009. S. 337.</ref>; ''Paulus Daugiella'' (сакавік — красавік 1656 году)<ref>Augusiewicz S. Spis uchodźców z Wielkiego Księstwa Litewskiego w Prusach Książęcych w latach 1655—1656 w zbiorach Geheimes Staatsarchiv Preussicher Kulturbesitz w Berlinie // Komunikaty Mazursko-Warmińskie. Nr. 1 (271), 2011. S. 177.</ref>; ''Dawgielowicz'' (1666 год)<ref name="Sinkevičiūtė-2014-301">Sinkevičiūtė D., Račickaja V. Lietuvių dvikamienių vardų kilmės asmenvardžiai ir jų kamienų užrašymo ypatybės Vilniaus naujųjų miestiečių ir laiduotojų 1661—1795 metų sąraše // Archivum Lithuanicum. T. 16, 2014. P. 301.</ref>; ''Dawgielewicz'' (1726 год)<ref name="Sinkevičiūtė-2014-301"/>; ''Aleksander Dowgiel'' (1750 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=B&w=22br&rid=B&search_lastname=Dowgiel&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1 Żyrowicze (gr.-kat.)], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>; ''Daugiełło'' (1754 год)<ref name="Sinkevičiūtė-2014-301"/>; ''Dowgołowicz'' (1755 год)<ref>Sinkevičiūtė D., Račickaja V. Lietuvių dvikamienių vardų kilmės asmenvardžiai ir jų kamienų užrašymo ypatybės Vilniaus naujųjų miestiečių ir laiduotojų 1661—1795 metų sąraše // Archivum Lithuanicum. T. 16, 2014. P. 304.</ref>; ''Dowgieliewicz'' (1758 год)<ref name="Sinkevičiūtė-2014-301"/>; ''Marianna Daugiel'' (1772 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=S&w=22br&rid=S&search_lastname=Daugiel&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1&rpp1=&ordertable= Międzyrzecz], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>; ''Rozalia Dowgiełowicz'' (1783 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=B&w=22br&rid=B&search_lastname=Dowgie%C5%82owicz&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1 Dryświaty], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>; ''Stefan Dowgiał'' (1792 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=B&w=22br&rid=B&search_lastname=Dowgia%C5%82&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1 Rudzica (gr-kat)], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>; ''Marcin Dowgieło'' (1797 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=B&w=23lt&rid=B&search_lastname=Dowgie%C5%82o&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1 Bolniki], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>; ''Kajetan Dowgiałowicz'' (1799 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=S&w=22br&rid=S&search_lastname=Dowgia%C5%82owicz&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1&rpp1=&ordertable= Widze], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>; ''Rozalia Daugiełowicz'' (1800 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=D&w=22br&rid=D&search_lastname=Daugielowicz&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1&rpp1=&ordertable= Widze], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>; ''Katarzyna Daugałło'' (1804 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=B&w=23lt&rid=B&search_lastname=Dauga%C5%82lo&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1 Wilno św. Jerzy], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>; ''Franciszek Dałgiełło'' (1808 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=S&w=23lt&rid=S&search_lastname=Da%C5%82gie%C5%82%C5%82o&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1&rpp1=&ordertable= Wilno śś. Piotra i Pawła], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>; ''Andrzej Daugiałłowicz'' (1810 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=B&w=22br&rid=B&search_lastname=Daugia%C5%82%C5%82owicz&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1&rpp1=&ordertable= Widze], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>; ''Maciej Dołgiełło'' (1810 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=B&w=23lt&rid=B&search_lastname=Do%C5%82gie%C5%82%C5%82o&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1 Wilno śś. Piotra i Pawła], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>; ''Katarzyna Dougiełowicz'' (1812 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=B&w=22br&rid=B&search_lastname=Dougie%C5%82owicz&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1 Wielka Brzostowica], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>; ''Nastazja Dawgało'' (1821 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=D&w=22br&rid=D&search_lastname=Dawga%C5%82o&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1&rpp1=&ordertable= Kojdanów (gr.-kat.,prawosł.)], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>; ''Józef Dowgiełłowicz'' (1834 год)<ref>Gucki L. Akt z roku 1834 przeciw Adamowi Czartoryskiemu wyobrazicielowi systemu polskiéj arystokracyi. — Poitiers, 1839. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=w4VKAAAAcAAJ&q=%40Dowgie%C5%82%C5%82owicz#v=snippet&q=%40Dowgie%C5%82%C5%82owicz&f=false S. 16].</ref>. == Носьбіты == * [[Станіслаў Даўгайла]] ({{†}} па 1437) — [[Харунжы вялікі літоўскі|харужы земскі літоўскі]] і віленскі, меў сына Юрыя (Юшку) * Даўгайла [[Войшвіл (імя)|Войшвілавіч]] — [[Ліцьвіны|літоўскі баярын]], які атрымаў наданьні ад [[Сьпіс вялікіх князёў літоўскіх|вялікага князя]] [[Казімер Ягайлавіч|Казімера]] * Даўгайла — [[Зямяне|зямянін]] [[Валынь|валынскі]], які ўпамінаецца ў 1508 годзе * Лютка Даўгайлавіч — [[Вялёна|вялёнскі]] баярын, які ўпамінаецца ў [[Попісы войска Вялікага Княства Літоўскага|попісе войска Вялікага Княства Літоўскага]] 1528 году * Міц Даўгайлавіч — [[Жараны|жаранскі]] баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска ВКЛ 1528 году * Міхал, Юзэф, Аляксандар, Юзэфа, Паўліна і Тэрэза Даўгелевічы (''Daugielewicz'') — уладальнікі гаспадаркі ў Жыдзішках каля [[Трокі|Трокаў]] на 1935 год<ref name="Sys">Ryszard Sys, [https://kresy.genealodzy.pl/zbior/pdf/spis_gosp_1928_38_wilenskie.pdf Właściciele gospodarstw rolnych w woj. wileńskim w latach 1928—1939], publikacje «Pisarza hipotecznego zawarte w Dzienniku Województwa Wileńskiego za lata 1928—1939»</ref> * Уладзіслаў, Марыя, Ян, Ганна і Валеры Даўгелі (''Dawgiel'') — уладальнікі гаспадарак у Васевічах каля [[Лучай|Лучаю]] на 1932 год<ref>Ryszard Sys, [https://kresy.genealodzy.pl/zbior/pdf/spis_gosp_1928_38_wilenskie.pdf Właściciele gospodarstw rolnych w woj. wileńskim w latach 1928—1939], publikacje «Pisarza hipotecznego zawarte w Dzienniku Województwa Wileńskiego za lata 1928—1939»</ref> * Васіль Даўгяла (1860—?) — [[беларусы|беларус]] зь [[Лёзна]], які [[Савецкія рэпрэсіі ў Беларусі|пацярпеў ад уладаў СССР]]<ref name="Memaryjal">[https://chumakou.com/projects/belarus1937/index5.html Беларусь: жертвы сталинских репрессий], Белорусский «Мемориал»</ref> * Міхал Даўгяла — беларус, выхадзец з шляхецкага роду Даўгялаў, які на 1917 год жыў у ваколіцах [[Койданаў|Койданава]]<ref name="ablamiejka">Абламейка С. [https://www.svaboda.org/a/30169005.html У 1917 годзе нашчадак Рурыка і іншыя магнаты Меншчыны абвясьцілі сябе беларусамі], [[Радыё Свабода]], 19 верасьня 2019 г.</ref> * [[Дзьмітры Даўгяла]] (1868—1942) — беларускі археограф і гісторык * Ёсіф Даўгала (1874—1938) — беларус з ваколіцаў [[Койданаў|Койданава]], забіты ўладамі СССР<ref>[https://by.openlist.wiki/%D0%94%D0%B0%D1%9E%D0%B3%D0%B0%D0%BB%D0%B0_%D0%86%D0%BE%D1%81%D1%96%D1%84_%D0%A0%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%B2%D1%96%D1%87_(1874) Даўгала Іосіф Раманавіч (1874)], Адкрыты спіс ахвяраў палітычных рэпрэсій у СССР</ref> * Павал Даўгалевіч (1884—?) — беларус з ваколіцаў [[Вільня|Вільні]], які пацярпеў ад уладаў СССР<ref>[https://chumakou.com/projects/belarus1937/index5.html Беларусь: жертвы сталинских репрессий], Книга памяти Самарской обл.</ref> * Фёдар Даўгяла-Завіша (1886—1938) — беларус з ваколіцаў [[Гомель|Гомля]], забіты ўладамі СССР<ref name="Memaryjal"/> * Зінаіда Даўгалевіч (1887—?) — беларуска з ваколіцаў [[Старобін]]а, якая пацярпела ад уладаў СССР<ref>[https://by.openlist.wiki/%D0%94%D0%B0%D1%9E%D0%B3%D0%B0%D0%BB%D0%B5%D0%B2%D1%96%D1%87_%D0%97%D1%96%D0%BD%D0%B0%D1%96%D0%B4%D0%B0_%D0%9A%D0%B0%D0%BB%D1%96%D0%BD%D1%96%D0%BA%D0%B0%D1%9E%D0%BD%D0%B0_(1887) Даўгалевіч Зінаіда Калінікаўна (1887)], Адкрыты спіс ахвяраў палітычных рэпрэсій у СССР</ref> * Васіль Доўгаль (1887—?) — беларус з ваколіцаў [[Асіпавічы|Асіпавічаў]], які пацярпеў ад уладаў СССР<ref name="Memaryjal"/> * Стэфан Даўгяла (1888—1938) — беларус зь [[Віцебск]]у, забіты ўладамі СССР<ref name="Memaryjal"/> * Сяргей Далгала (1893—?) — беларус зь [[Вяліж]]у, які пацярпеў ад уладаў СССР<ref name="Memaryjal"/> * Ёсіф Даўгала (1895—?) — беларус з [[Усьвяты|Усьвятаў]], які пацярпеў ад уладаў СССР<ref name="Memaryjal"/> * Ёсіф Даўгала (1899—?) — беларус з ваколіцаў Койданава, які пацярпеў ад уладаў СССР<ref name="Memaryjal"/> * Мікалай Даўгала (1901—1937) — беларус з ваколіцаў [[Менск]]у, забіты ўладамі СССР<ref name="Memaryjal"/> * Ёсіф Доўгель (1907—?) — беларус з ваколіцаў [[Масты|Мастоў]], які пацярпеў ад уладаў СССР<ref name="Memaryjal"/> Даўгелевіч (''Daugielewicz'', ''Dowgielewicz'') і Даўгела (''Dovgelo'') — прозьвішчы, гістарычна зафіксаваныя на тэрыторыі цяперашняй [[Летува|Летувы]]<ref>Lietuvių pavardžių žodynas. T. 1. — Vilnius, 1985. P. 468, 516.</ref>. Даўгяля (Dowgiallo) і Даўгялёвіч (Dowgialowicz) — прозьвішчы, зафіксаваныя ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах [[Сувалкі|Сувалкаў]]<ref>Professor Jerzy Wisniewski, [https://web.archive.org/web/20250111095809/http://www.mem.net.pl/stg/family_names.htm List of the XIXth century Suvalki region family names], Suwalki Genealogical Society</ref>. На 1906 год існавала вёска Даўгалы (Доўгалы) у Гарадоцкім павеце Віцебскай губэрні<ref>Список населенных мест Витебской губернии. Витебск, 1906. С. 88.</ref>. На [[Слонімскі павет|гістарычнай Слонімшчыне]] існуе вёска [[Даўгялавічы]], на [[Ашмянскі павет|гістарычнай Ашмяншчыне]] — [[Даўгялаўшчына]], на [[Лідзкі павет|гістарычнай Лідчыне]] — [[Даўгялішкі]]. Назву [[Даўгялы]] маюць вёскі на гістарычнай Лідчыне. == Глядзіце таксама == * [[Даўга]] * [[Гайла (імя)|Гайла]] == Заўвагі == {{Заўвагі}} == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} == Літаратура == * {{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)}} {{Імёны з асновай даўг}} {{Імёны з асновай гайл}} [[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]] a1hjspuqbjg7yjvednnpk1mlkxw64xa 0 263598 2677309 2674964 2026-07-03T12:40:23Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2677309 wikitext text/x-wiki {{Імя |імя = Ґінівіл |лацінка = Ginivił / Hinivił |арыгінал = |вымаўленьне = |мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]] |утварэньне = [[Гін|Ginno]] + [[Віла|Wilo]] |варыянт = Генвіл, Гінвіл, Кінвіл |вытворныя = |зьвязаныя = [[Вількін]] }} '''Гінівіл''' (''Генвіл''), '''Кінвіл''' — мужчынскае імя і вытворнае прозьвішча '''Гі́нвіл'''. == Паходжаньне == {{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}} Вілікін, Вілегін або Вільген (Willikin, Willegin<ref>Freie M. J. Die Einverleibung der fremden Personamen durch die mittelhochdeutsche höfische Epik. — Amsterdam, 1933. S. 261.</ref>, Willigjen<ref>Dijkstra W. Friesch woordenboek (Lexicon frisicum). — Leeuwarden, 1911. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=rjU1_4IcvqcC&q=%40Willigjen#v=snippet&q=%40Willigjen&f=false S. 441].</ref>, Wilgen<ref>Theresa Schweden, [https://www.namenforschung.net/dfd/woerterbuch/liste/?tx_dfd_names%5Bname%5D=60060&tx_dfd_names%5BallSelectedFacets%5D%5B0%5D=368&tx_dfd_names%5BcurrentSelectedFacets%5D%5Balphabet%5D=368&tx_dfd_names%5Bquery%5D=&tx_dfd_names%5Boffset%5D=55&tx_dfd_names%5Baction%5D=show&tx_dfd_names%5Bcontroller%5D=Names&cHash=f4f1126eade406085e6299fc29affe80 Wilgen]{{Недаступная спасылка|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, Digitales Familiennamenwörterbuch Deutschlands</ref>) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Willikin#v=snippet&q=Willikin&f=false S. 356, 1593].</ref>. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Гін|-гін- (-ген-, -кін-)]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Гендрута]], [[Кімант|Кімунд]], [[Мінгін|Менгін]]; германскія імёны Genedrudis, Ginmund, Mennigen) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] gin- 'пачатак' (гоцкае *ginnan, германскае *gennan 'пачынаць'<ref>[https://www.koeblergerhard.de/got/got_g.html G] // Köbler G. Gotisches Wörterbuch. 4. Aufl, 2014.</ref>), а аснова [[Віла|-віл-]] (імёны ліцьвінаў [[Вільбут]], [[Вільгейда]], [[Монтвіл|Мунтвіл]]; германскія імёны Willebut, Williheid, Muntwil) — ад гоцкага wilja 'воля'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 17.</ref>. Такім парадкам, імя Гінівіл азначае «пачатак волі»<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 22.</ref> (тое ж, што і імя [[Вількін]]). Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''Gynewille, houptman czu Tracken''<ref>Die Staatsverträge des Deutschen Ordens in Preussen im 15. Jahrhundert. Bd. 1. — Marburg, 1970. [https://books.google.by/books?id=ansTAQAAMAAJ&q=gynewille+%22czu+Tracken%22&dq=gynewille+%22czu+Tracken%22&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwjB24bK8P78AhUDhf0HHW7WCyEQ6AF6BAgHEAI S. 12].</ref>, ''Gynewille, capitaneus in Trakken''<ref>Liv-, Esth- und Curländisches Urkundenbuch nebst Regesten / Hrsg. von F. G. von Bunge. Bd. 4. — Reval, 1859. [https://books.google.by/books?id=1HtxpRZpPpUC&pg=PA227&dq=gynewille+trakken&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwjX4_nn8P78AhXri_0HHVgwAiEQ6AF6BAgDEAI#v=onepage&q=gynewille%20trakken&f=false S. 227].</ref> ([[Салінскі мір|12 кастрычніка 1398 году]]); ''Naczkonis Ginywilowicz'' ([[Чартарыйскае замірэньне|1 верасьня 1431 году]])<ref>Бучинський Б. Кілька причинків до часів вел. князя Свитригайла (1430—1433) // ЗНТШ. Т. 76. — Львів, 1907. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=ieU7h4YBiV0C&q=Ginywilowicz#v=snippet&q=Ginywilowicz&f=false С. 135].</ref>; ''Naczus Gynivilowicz'' ([[Гарадзенская унія|15 кастрычніка 1432 году]])<ref>{{Літаратура/Акты уніі Польшчы зь Літвой (1932)|к}} S. 81.</ref>; ''Naczkonis Gynivilowicz Brestensis [tenutariorum] [sigilla]'' ([[Троцкая унія|20 студзеня 1433 году]])<ref>{{Літаратура/Акты уніі Польшчы зь Літвой (1932)|к}} S. 94.</ref>; ''Gyniwilo konucho Wilnensibus'' (9 чэрвеня 1434 году)<ref>{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-1к}} S. 150.</ref>; ''Кгинивилу Висолкговичу Медницкому у-в Оболцех три следы пустых… Пану Кгинивилу чоловекъ''<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|3к}} P. 27.</ref>, ''Кгинивил''<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|3к}} P. 47.</ref>, ''Кгинивилу чоловекъ''<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|3к}} P. 48.</ref>, ''у Кнетонскои волости люди Овняне… а Кгинивила''<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|3к}} P. 49.</ref> (''Кгинивил''<ref name="Piatrauskas-2014-237">{{Літаратура/Літоўская знаць (2014)|к}} С. 237.</ref>; 1440—1492 гады); ''у Дубичехъ Круповичи: Кгинивилъ а Митко а Дешко'' (1444 год)<ref>Акты, относящиеся к истории Южной и Западной России, собранные и изданные Археографической комиссией. Т. 1. — СПб., 1863. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=5CxkG15O0AIC&q=%40%D0%9A%D0%B3%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B8%D0%BB%D1%8A#v=snippet&q=%40%D0%9A%D0%B3%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B8%D0%BB%D1%8A&f=false С. 15].</ref>; ''пану Нацу Кгинивиловичу земля пустая''<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|3к}} P. 61.</ref> (9 лістапада 1449 году); ''на Якубця Кгинивиловича'' (8 траўня 1461 году)<ref>{{Літаратура/Полацкія граматы (2015)|1к}} С. 258.</ref>; ''кгедроитскыи паны у головах… Мацко Кгинивилович… Мицко Кгинивилович'' (1469—1477 гады)<ref>Ivoška D., Ryčkov A. Brėžiant Vyžuonų ribą: šiaurės rytų Lietuvos XV a. asmenvardžiai ir (ne)pamirštas) kelias // Acta Linguistica Lithuanica. XCI, 2024. P. 36.</ref>; ''nobilibus… Gynywilo [[Буйвід|Bvywidowycz]]'' (30 верасьня 1471 году)<ref>{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-2к}} S. 320.</ref>; ''[[Нарбут (імя)|Narbuth]] Gynuilovicz'' (7 студзеня 1491 году)<ref>{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-2к}} S. 432.</ref>; ''domini Naczko Gynwylowicz'' (23 чэрвеня 1495 году)<ref>{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-2к}} S. 498.</ref>; ''бояри Виленъского повета на имя з Володкомъ а з Миколаемъ а зъ Яном Кинъвиловичи'' (ліпень 1496 году)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|6к}} P. 145.</ref>; ''Станислав Кгенвиловичъ… Станиславъ Кгинвилович'' (6 сакавіка 1498 году)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|5к}} P. 108.</ref>; ''а у Володка Кгинъвиловича выменил землю'' (21 сакавіка 1499 году)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|5к}} P. 123.</ref>; ''Nicolao Gynywylowicz magistro coquine ducis nostre'' (28 жніўня 1501 году)<ref>{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-3к}} S. 614.</ref>; ''бояринъ господарьский Станиславъ Кинвиловичь'' (10 чэрвеня 1510 году)<ref>Литовская метрика. Т. 1. — СПб., 1903. [https://books.google.by/books?newbks=1&newbks_redir=0&hl=ru&id=egA5AQAAMAAJ&q=%22%D0%A1%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%B2%D1%8A+%D0%9A%D0%B8%D0%BD%D0%B2%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8C%22#v=snippet&q=%22%D0%A1%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%B2%D1%8A%20%D0%9A%D0%B8%D0%BD%D0%B2%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8C%22&f=false С. 3].</ref>; ''о тридцати служоб людеи тяглых у [[Стаклішкі|Стоклишскои]] волости… Кгинвил [[Кандрат|Кундратович]]'' (2 студзеня 1512 году)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|9к}} P. 89.</ref>; ''людеи нашиых тяглых у Стоклишскои волости на имя… а Кгинвила Кондратовича'' (1514 год)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|9к}} P. 292.</ref>; ''людеи наших Стоклишского повета… а Кгинвила Кондратовича'' (19 студзеня 1515 году)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|9к}} P. 207.</ref>; ''Пани Станиславовая Кинвиловича''<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 55.</ref>, ''Кинвиловая''<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 62.</ref>, ''Лавринъ Кинвиловичъ''<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 164.</ref> (1528 год); ''бояр: Володка Кгинвиловича '' (20 сакавіка 1529 году)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|224к}} P. 310.</ref>; ''землю Кгинвиловъщыну'' (7 лістапада 1533 году)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|227к}} P. 83.</ref>; ''землю Кгинъвиловщину'' (1537 год)<ref>Mackavičius A. Žemaitijos valsčių surašymas 1537—1538 m. — Vilnius, 2003. P. 23.</ref>; ''Село Дегодки: Михайло Кгинвиловичъ старецъ дымъ одинъ'' (26 красавіка 1601 году)<ref>Археографический сборник документов, относящихся к истории Северо-западной Руси. Т. 1. — Вильна, 1867. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=K2ZOAQAAMAAJ&q=%D0%9A%D0%B3%D0%B8%D0%BD%D0%B2%D0%B8%D0%BB%D0%BE#v=snippet&q=%D0%9A%D0%B3%D0%B8%D0%BD%D0%B2%D0%B8%D0%BB%D0%BE&f=false С. 224].</ref>; ''Alexander Ginwił'' (8 лістапада 1632 году)<ref>Acta interregni post mortem serenissimi & gloriosissimi olim Sigismundi Tertii, regis Poloniae. — Cracoviae, 1633. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=6jRNAAAAcAAJ&q=Ginwil#v=snippet&q=Ginwil&f=false S. 28].</ref>; ''zmarłego męża jej łaja Ginwiła Piotrowskiego, kuchmistrza WKsL, starosty stokliskiego, administratora ekonomii kobryńskiej'' (8 жніўня 1658 году)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|131к}} S. 136.</ref>; ''ur. Teresy Cecylii z Ginwiła Piotrowskiej'' (20 жніўня 1658 году)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|131к}} S. 146.</ref>; ''велебного отца Самуеля Кгинвиловича Косовицкого'' (15 сьнежня 1681 году)<ref>Акты издаваемые Виленской археографической комиссией. Т. 15. — Вильна, 1888. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=QA4LAAAAIAAJ&q=%D0%9A%D0%B3%D0%B8%D0%BD%D0%B2%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B0#v=snippet&q=%D0%9A%D0%B3%D0%B8%D0%BD%D0%B2%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B0&f=false С. 429].</ref>; ''Jan Gienwił'' (1690)<ref>Metryka Litewska. Rejestry podymnego Welkiego Ksiestwa. Księstwo Żmudzkie 1690 r. — Warszawa, 2009. S. 154.</ref>; ''Petronela Ginwiłł'' (1797 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=B&w=22br&rid=B&search_lastname=Ginwi%C5%82%C5%82&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1 Zdzięcioł], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>; ''Barbara Genwił'' (1804 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=D&w=22br&rid=D&search_lastname=Genwi%C5%82&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1 Zdzięcioł], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>; ''Maciej Gienwił'' (1806 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=B&w=22br&rid=B&search_lastname=Gienwi%C5%82&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1 Zdzięcioł], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>. == Носьбіты == * Гінівіл — легендарны літоўскі князь, сын легендарнага князя Гедруса (Гедройця) * Гінівіл (у праваслаўі Барыс або Юры; {{†}} 1199) — легендарны [[Сьпіс полацкіх князёў|полацкі князь]], сын легендарнага князя літоўскага, наваградзкага і полацкага Мінігайлы (Міхала) * [[Гінівіл]] ({{†}} па 1398) — дзяржаўны дзяяч [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]], староста троцкі; меў сына [[Начка Гінівілавіч|Начку]] * Валодзька, Мікалай і Ян Кінвілавічы — баяры [[Віленскі павет (ВКЛ)|Віленскага павету]], якія ўпамінаюцца ў 1496 годзе * Лаўрын Кінвілавіч — [[Відукля|відуклеўскі]] баярын, які ўпамінаецца ў [[Попісы войска Вялікага Княства Літоўскага|попісе войска Вялікага Княства Літоўскага]] 1528 году * [[Нарвіл]] Кінвілавіч — жыхар [[Жамойцкае староства|Жамойцкага староства]], які ўпамінаецца ў 1537 годзе<ref>Mackavičius A. Žemaitijos valsčių surašymas 1537—1538 m. — Vilnius, 2003. [https://books.google.by/books?id=lNIiAQAAIAAJ&q=%D0%9A%D0%B8%D0%BD%D0%B2%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87&dq=%D0%9A%D0%B8%D0%BD%D0%B2%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&ved=2ahUKEwiXzveZq9WCAxWL6aQKHdqBB-YQ6AF6BAgGEAI P. 121].</ref> * Павал Станькавіч Гінвіловіч — [[Расены|расенскі]] [[зямяне|зямянін]], які ўпамінаецца ў 1571 годзе<ref>Опись документов Виленского центрального архива древних актовых книг. Вып. 1. ― Вильна, 1901. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=XhILAAAAIAAJ&q=%D0%93%D0%B8%D0%BD%D0%B2%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B0#v=snippet&q=%D0%93%D0%B8%D0%BD%D0%B2%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B0&f=false С. 20].</ref> * Аляксандар Гінвіл — [[электар]] караля польскага і вялікага князя літоўскага [[Уладзіслаў Ваза|Ўладзіслаў Вазы]] ад [[Віленскае ваяводзтва|Віленскага ваяводзтва]] [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]]<ref>Dunin Borkowski J., Dunin Wąsowicz M. Elektorowie królów Władysława IV, Michała Korybuta, Stanisława Leszczyńskiego i spis stronników Augusta III // Rocznik Polskiego Towarzystwa Heraldycznego we Lwowie. T. 1 (1908—1909). — Lwów, 1910. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=Pq0EAAAAIAAJ&q=Ginwi%C5%82#v=snippet&q=Ginwi%C5%82&f=false S. 55].</ref> З XVI ст. прыдомкам Гінвіл (Ginwił) карысталіся [[Літва|літоўскія]] шляхецкія роды [[Кульвеці|Кульвецяў]] і [[Пятроўскія (род)|Пятроўскіх]] гербу [[Сьлепаўрон (герб)|Сьлепаўрон]]<ref>Stekert A. Przydomki polskie, litewskie i rusińskie. — Kraków, 1897. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=chg-AAAAIAAJ&q=Ginwi%C5%82#v=snippet&q=Ginwi%C5%82&f=false S. 41].</ref>, з XIV ст. прыдомкам Гінівільле (Gyneville) — літоўскі шляхецкі род Клімунтаў<ref>Stekert A. Przydomki polskie, litewskie i rusińskie. — Kraków, 1897. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=chg-AAAAIAAJ&q=Gyneville#v=snippet&q=Gyneville&f=false S. 45].</ref>. == Глядзіце таксама == * [[Гін|Гіна]] * [[Віла]] == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} == Літаратура == * {{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)}} {{Імёны з асновай гін}} {{Імёны з асновай віл}} [[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]] sxjj25kk77lo5xk9xiqo2tzph9j08ba 0 263611 2677323 2673465 2026-07-03T13:53:28Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2677323 wikitext text/x-wiki {{Імя |імя = Давойна |лацінка = Davojna |арыгінал = Dewein |вымаўленьне = |мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]] |утварэньне = [[Даўга|Davo]] + [[Віна (імя)|Weine]] <br> Davo + [[Война|Uuenna]] |варыянт = Дэвойна, Дэвэйна, Давэйна, Давэйн, Давэна, Давойн |вытворныя = [[Давінь]] |зьвязаныя = }} '''Давойна''' (''Дэвэйна'', ''Давэйна'', ''Давэйн'', ''Давэна'', ''Давойн''), '''Дэвойна''' — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча. == Паходжаньне == {{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}} Давін, пазьней Дэвайн (Dawin, Dewen<ref>Ferguson R. The Teutonic Name-system Applied to the Family Names of France, England, & Germany. — London, 1864. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=fGUUAAAAYAAJ&q=Dewen#v=snippet&q=Dewen&f=false P. 427].</ref>, Dewein<ref>Kim Bateman, [https://dinglereams.org/wp-content/uploads/2022/08/Where-did-W-D-Reams-middle-name-come-from.pdf Where did William Dewin Ream’s middle name come from?], The Dingle Ream Family Archive, August 2022</ref>) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Dawin#v=snippet&q=Dawin&f=false S. 406].</ref>. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Даўга|-даў(г)-]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Даўгерд (імя)|Даўгерд]], [[Даўгер]], [[Даўят (імя)|Даўят]]; германскія імёны Daugaard, Dauharjis, Dowyatt) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] daug 'годна', [[Бургундзкая мова|бургундзкага]] daugjis 'здольны, годны'<ref>Gamillscheg E. Romania Germanica. Bd. 3: Die Burgunder, Schlußwort. — Berlin und Leipzig, 1936. S. 112.</ref>, а аснова [[Война|-вуйн- (-войн-, -вун-)]] (імёны ліцьвінаў [[Войнар]], [[Войнат]], [[Гервойна]]; германскія імёны Wunar, Voinot, Geruuni) — ад старагерманскага wunna, гоцкага wunands 'шчаснасьць, задаволенасьць', [[Ісьляндзкая мова|ісьляндзкага]] vænn 'прыемны', [[Нямецкая мова|нямецкага]] gewohnt 'задаволены'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 17.</ref> або ад асновы [[Віна (імя)|-він- (-вайн-)]]<ref>Schmittlein R. Toponymes finnois et germaniques en Lituanie // Revue internationale d’onomastique. Nr. 2, 1948. P. 102.</ref>. Такім парадкам, імя Давойна азначае «годны да шчасьця»<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 22.</ref>. Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''Dowoyn Wysigirdonis'' ([[Віленска-Радамская унія|18 студзеня 1401 году]])<ref>{{Літаратура/Акты уніі Польшчы зь Літвой (1932)|к}} S. 38.</ref>; ''Ywasconis Dowoynowicz''<ref>Бучинський Б. Кілька причинків до часів вел. князя Свитригайла (1430—1433) // ЗНТШ. Т. 76. — Львів, 1907. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=ieU7h4YBiV0C&q=Dowoynowicz#v=snippet&q=Dowoynowicz&f=false С. 137].</ref>, ''Iwaschconis Dowoynowicz''<ref>Бучинський Б. Кілька причинків до часів вел. князя Свитригайла (1430—1433) // ЗНТШ. Т. 76. — Львів, 1907. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=ieU7h4YBiV0C&q=Iwaschconis#v=snippet&q=Iwaschconis&f=false С. 135].</ref> ([[Чартарыйскае замірэньне|1 верасьня 1431 году]]); ''Olechno Dowoynowicz'' ([[Гарадзенская унія|15 кастрычніка 1432 году]])<ref>{{Літаратура/Акты уніі Польшчы зь Літвой (1932)|к}} S. 81.</ref>; ''Andruschko Dowoynowicz'' ([[Гарадзенская ўмова|27 лютага 1434 году]])<ref>{{Літаратура/Акты уніі Польшчы зь Літвой (1932)|к}} S. 105.</ref>; ''Olechnone Dowoynowycz'' (15 верасьня 1434 году)<ref>{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-1к}} S. 154.</ref>; ''Olechno Dowoynowicz Lidensis, capitanei'' (7 лютага 1435 году)<ref>Codex epistolaris saeculi decimi quinti. T. 2. — Cracoviae, 1891. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=FC6aOCae2PkC&q=%40Dowoynowicz#v=snippet&q=%40Dowoynowicz&f=false P. 343].</ref>; ''Ивашку Довоиновичу''<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|3к}} P. 60.</ref>, ''Ондрюшко Довоинович(ъ)''<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|3к}} P. 62, 65.</ref>, ''Олехно Довоиновичъ''<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|3к}} P. 66—68.</ref> (9 лістапада 1449 году); ''Олехно Довойновичь'' (8 студзеня 1452 году, 29 лістапада 1459 году)<ref>Archiwum książąt Lubartowiczów Sanguszków w Sławucie. T. 1, 1366—1506. — Lwów, 1887. S. 48, 52.</ref>; ''Andrea Dowoynowicz'' (23 красавіка 1452 году)<ref>{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-1к}} S. 236.</ref>; ''Oliechno Dowoynowicz'' (6 красавіка 1459 году)<ref>Archiwum książąt Lubartowiczów Sanguszków w Sławucie. T. 1, 1366—1506. — Lwów, 1887. S. 50.</ref>; ''Iwaszko Dowoynowicz''<ref>{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-1к}} S. 261.</ref>, ''Olechno Dowoynowicz''<ref>{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-1к}} S. 262.</ref> (25 траўня 1460 году); ''Oliechno Dowoynowycz'' (19 ліпеня 1470 году)<ref>Archiwum książąt Lubartowiczów Sanguszków w Sławucie. T. 1, 1366—1506. — Lwów, 1887. S. 65.</ref>; ''Jacobus Dewoiniowicz Blotna, domicellus castri Droichensis'' (12 ліпеня 1489 году)<ref>Rowell S. C. Acta primae visitationis diocesis vilnensis anno domini 1522 peractae. Vilniaus Kapitulos Archyvo Liber IIb atkūrimas. — Vilnius, 2015. P. 189.</ref>; ''homines… Dowoyno'' (3 чэрвеня 1494 году)<ref>{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-2к}} S. 482.</ref>; ''Jacobus Dovoynovicz'' (24 ліпеня 1499 году)<ref>{{Літаратура/Акты уніі Польшчы зь Літвой (1932)|к}} S. 128.</ref>; ''Iacobus Dowoynowycz… Georgius Dowoynowycz'' (9 верасьня 1501 году)<ref>{{Літаратура/Акты уніі Польшчы зь Літвой (1932)|к}} S. 133.</ref>; ''Petro Dovoynovycz'' (3 кастрычніка 1501 году)<ref>{{Літаратура/Акты уніі Польшчы зь Літвой (1932)|к}} S. 142.</ref>; ''Jacobo Dowoynowycz… Georgio Dowoynowycz'' (23 кастрычніка 1501 году)<ref>{{Літаратура/Акты уніі Польшчы зь Літвой (1932)|к}} S. 147.</ref>; ''Georgius Dovoynowycz… Andreas Dovoynowycz'' (30 кастрычніка 1501 году)<ref>{{Літаратура/Акты уніі Польшчы зь Літвой (1932)|к}} S. 148.</ref>; ''до пана Зуба Довоиновича'' (25 ліпеня 1509—1512 гадоў)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|25к}} P. 265.</ref>; ''земль пустовскихъ там же у [[Высокі Двор|Высокодворском]] повете… Довоиновщину Ниневичов'' (21 ліпеня 1516 году)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|9к}} P. 346.</ref>; ''Петрашко Довоинович'' (да 1533 году)<ref>{{Літаратура/Вайсковыя попісы паспалітага рушэньня ВКЛ (2018)|к}} S. 22.</ref>; ''dominus Joannes Dowoinowicz'' (23 сакавіка 1533 году)<ref>Rowell S. C. Acta primae visitationis diocesis vilnensis anno domini 1522 peractae. Vilniaus Kapitulos Archyvo Liber IIb atkūrimas. — Vilnius, 2015. P. 221.</ref>; ''панъ Станислав Станиславович Довойна'' (21 лютага 1547 году)<ref>Историко-юридические материалы, извлеченные из актовых книг губерний Витебской и Могилевской, хранящихся в Центральном архиве в Витебске. Вып. 28. — Витебск, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=r5FOAQAAMAAJ&q=%D0%A1%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%B2+%D0%A1%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%B2%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87+%D0%94%D0%BE%D0%B2%D0%BE%D0%B9%D0%BD%D0%B0#v=snippet&q=%D0%A1%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%B2%20%D0%A1%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%B2%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%20%D0%94%D0%BE%D0%B2%D0%BE%D0%B9%D0%BD%D0%B0&f=false С. 230].</ref>; ''Antoni Dewoyna'' (27 чэрвеня 1697 году)<ref>Grala T. Stronnictwo saskie na Litwie w pierwszym okresie panowania Augusta II. — Poznań, 2017. S. 446.</ref>; ''Marcin Dawojna'' (1797 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&w=22br&rid=A&exac=&search_lastname=Dawojna&search_lastname2=&from_date=&to_date= Hniezno], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>; ''Onufry Dewejno'' (1803 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=D&w=22br&rid=D&search_lastname=Dewejno&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1&rpp1=&ordertable= Świr], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>; ''Agata Doweyn'' (1805 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=B&w=23lt&rid=B&search_lastname=Doweyn&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1 Podbrzezie], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>; ''Jozefa Doweyno'' (1815 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=B&w=23lt&rid=B&search_lastname=Doweyno&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1 Podbrzezie], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>; ''Marcjanna Doweno'' (1818 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=B&w=23lt&rid=B&search_lastname=Doweno&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1 Podbrzezie], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>; ''Anna Daweyna'' (1820 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=B&w=23lt&rid=B&search_lastname=Daweyna&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1 Podbrzezie], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>; ''Michal Dawejn'' (1848 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=B&w=23lt&rid=B&search_lastname=Dawejn&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1&rpp1=&ordertable= Podbrzezie], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>. == Носьбіты == * [[Давойна Вісігердавіч]] ({{†}} па 1401) — [[Ліцьвіны|літоўскі баярын]]; меў сыноў Івана (Івашку), [[Алехна Давойнавіч|Алехну]] і [[Андрэй Давойнавіч|Андрэя (Андрушку)]], пачынальнік роду [[Давойны|Давойнаў]] * [[Станіслаў Давойна|Станіслаў Андрэевіч Давойна]] ({{†}} 1566) — дзяржаўны дзяяч [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]], староста [[бабруйск]]і, [[Кобрынь|кобрынскі]] і [[пінск]]і<ref>Urzędnicy Wielkiego Księstwa Litewskiego: Spisy. T. 8. Ziemia brzeska i województwo brzeskie XIV—XVIII wiek. — Warszawa, 2020. S. 73.</ref> * Станіслаў Юхнавіч Тамашэвіч Давайновіч — [[Расены|расенскі]] [[зямяне|зямянін]], які ўпамінаецца ў 1585 годзе<ref>Опись документов Виленского центрального архива древних актовых книг. Вып. 2. ― Вильна, 1903. С. 1.</ref> * Мікалай Тамковіч Давойна — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага, стольнік [[Смаленскі павет|смаленскі]] ў 1701—1705 гадох<ref>Urzędnicy Wielkiego Księstwa Litewskiego: Spisy. T. 4. Ziemia smoleńska i województwo smoleńskie XIV—XVIII wiek. — Warszawa, 2003. S. 188.</ref> * Уладзіслаў Давойна Салагуб ({{†}} 1714) — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага, скарбнік [[берасьце]]йскі<ref>Urzędnicy Wielkiego Księstwa Litewskiego: Spisy. T. 8. Ziemia brzeska i województwo brzeskie XIV—XVIII wiek. — Warszawa, 2020. S. 171.</ref> * Мікалай Давойна Салагуб ({{†}} па 1724) — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага, чашнік [[вількамір]]скі, [[браслаў]]скі і берасьцейскі<ref>Urzędnicy Wielkiego Księstwa Litewskiego: Spisy. T. 8. Ziemia brzeska i województwo brzeskie XIV—XVIII wiek. — Warszawa, 2020. S. 83, 385.</ref> * [[Ян Міхал Салагуб|Ян Міхал з Давойна Салагуб]] (каля 1697—1748) — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага, [[Лоўчы вялікі літоўскі|лоўчы]] і [[Падскарбі вялікі літоўскі|падскарбі]] вялікі літоўскі, [[Ваяводы берасьцейскія|ваявода берасьцейскі]]<ref>Urzędnicy Wielkiego Księstwa Litewskiego: Spisy. T. 8. Ziemia brzeska i województwo brzeskie XIV—XVIII wiek. — Warszawa, 2020. S. 203.</ref> * Казімер Давойна Сьвяцкі — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага, ротмістар [[Ворша|аршанскі]] і крайчы [[Полацак|полацкі]]<ref>Urzędnicy Wielkiego Księstwa Litewskiego: Spisy. T. 5. Ziemia połocka i województwo połockie XIV—XVIII wiek. — Warszawa, 2018. S. 117, 199.</ref> * Канстантын Дэвойна (1902—?) — [[беларусы|беларус]] з [[Гавязна|Гавязны]], які [[Савецкія рэпрэсіі ў Беларусі|пацярпеў ад уладаў СССР]]<ref>[https://chumakou.com/projects/belarus1937/index5.html Беларусь: жертвы сталинских репрессий], Белорусский «Мемориал»</ref> З XVII ст. прыдомкам Давойна карысталіся [[Літва|літоўскія]] шляхецкія роды [[Сьвяцкія|Сьвяцкіх]], [[Сыльвэстровічы|Сыльвэстровічаў]]<ref>Stekert A. Przydomki polskie, litewskie i rusińskie. — Kraków, 1897. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=chg-AAAAIAAJ&q=Dowojna#v=snippet&q=Dowojna&f=false S. 32].</ref> і [[Салагубы|Салагубаў]]<ref>Stekert A. Przydomki polskie, litewskie i rusińskie. — Kraków, 1897. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=chg-AAAAIAAJ&q=Dowojno#v=snippet&q=Dowojno&f=false S. 33].</ref>. Дэвойны (Dewojna) — літоўскі шляхецкі род зь [[Вільня|Вільні]]<ref>Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2016. S. 463.</ref>. Давойны гербу [[Шэліга]] — літоўскі шляхецкі род з ваколіцаў [[Сьвянцяны|Сьвянцянаў]]<ref>Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2022. S. 74.</ref>. Дэвэйны<ref name="ZBS-D">[http://www.nobility.by/families/d/index.shtml Сьпіс шляхецкіх родаў, прозьвішчы якіх пачынаюцца на Д], [[Згуртаваньне беларускай шляхты]]</ref>, з Урсына Давойны<ref name="ZBS-D"/>, Давойны-Лук’янскія<ref>[http://www.nobility.by/families/l/index.shtml Сьпіс шляхецкіх родаў, прозьвішчы якіх пачынаюцца на Л], [[Згуртаваньне беларускай шляхты]]</ref> і Давойны-Петрашэвічы<ref>[http://www.nobility.by/families/p/index.shtml Сьпіс шляхецкіх родаў, прозьвішчы якіх пачынаюцца на П], [[Згуртаваньне беларускай шляхты]]</ref> — [[Літва|літоўскія]] шляхецкія роды. Давойна (Dowojna, Dowoyna) — прозьвішча, зафіксаванае ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах [[Сувалкі|Сувалкаў]]<ref>Professor Jerzy Wisniewski, [https://web.archive.org/web/20250111095809/http://www.mem.net.pl/stg/family_names.htm List of the XIXth century Suvalki region family names], Suwalki Genealogical Society</ref>. == Глядзіце таксама == * [[Даўга]] * [[Война]] == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} == Літаратура == * {{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)}} {{Імёны з асновай даўг}} {{Імёны з асновай вуйн}} [[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]] q6o9z61nd8h8stlqbx9kcscikdky4b1 0 263619 2677425 2672496 2026-07-04T04:14:01Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2677425 wikitext text/x-wiki {{Імя |імя = Казімер |лацінка = Kazimier |арыгінал = Gazmar |вымаўленьне = |мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]] <br> [[Славянскія мовы|славянскія]] |утварэньне = [[Каз|Gazo]] + [[Міра (імя)|Maro]] |варыянт = Казмар, Казьмер, Кашмэр, Казімір |вытворныя = |зьвязаныя = }} '''Казіме́р'''<ref>{{Літаратура/Беларуска-расейскі слоўнік (1925, 1993)|к}}</ref> (''Казмар'', ''Казьмер'', ''Кашмэр'', ''Казімір'') — мужчынскае імя. Памяншальнае імя — Ка́зік. Жаночае імя — Казіме́ра. == Паходжаньне == {{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}} Адно з папулярных тлумачэньняў імя Казімер (''Казімір'') даецца ў «Слоўніку асабовых уласных імёнаў», выдадзеным у 2011 годзе: ад [[Славянскія мовы|славянскіх]] асноваў з значэньнем 'прадказваць' ('казаць'<ref name="Cucka-2011-200">Чучка П. Слов’янськi особовi iмена украïнцiв: iсторико-етимологiчний словник. — Ужгород, 2011. [https://archive.org/details/imena_ukrayinciv/page/n201/mode/2up?view=theater&q=%D0%BA%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%80 С. 200].</ref>) і 'мір'<ref>{{Літаратура/Слоўнік асабовых уласных імёнаў (2011)|к}} С. 105.</ref>. Тым часам польскі мовазнаўца {{Артыкул у іншым разьдзеле|Ян Гжэня||pl|Jan Grzenia}} тлумачыць імя Казімер ад злучэньня словаў «нішчыць» ({{мова-pl|kazić|скарочана}}, {{мова-be-old|казіці|скарочана}}<ref>[https://slounik.org/search?dict=&search=%D0%BA%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D1%82%D0%B8 Казити] // Старабеларускі лексікон: Падручны перакладны слоўнік. — Менск: Беларускае выдавецтва Таварыства «Хата», 1997.</ref>) і «мір», прытым зазначаючы, што другая частка зьмянілася на -мер пад уплывам [[Нямецкая мова|нямецкіх]] імёнаў з -mar, -mer (напрыклад, Dietmar). Ён прыводзіць наступныя гістарычныя варыянты імя: ''Kazimir'' (1145 год) і ''Kazemir'' (1177 год), а таксама пазьнейшыя ''Kazimar'' (1222 год) і ''Kaźmierz'' (1233 год)<ref>Grzenia J. Słownik imion. — Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2004. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=hbFtAAAAMAAJ&dq=kazimierz+slownik+kazi%C4%87+mir&focus=searchwithinvolume&q=pochodzi+od+s%C5%82owa+kazi%C4%87 S. 187].</ref>. Мовазнаўцы {{Артыкул у іншым разьдзеле|Фёдар Усьпенскі||be|Фёдар Барысавіч Успенскі}} і {{Артыкул у іншым разьдзеле|Ганна Літвіна||ru|Литвина, Анна Феликсовна}} зьвяртаюць увагу на агульнасьць паходжаньня кампанэнту -měr у імёнах [[Уладзімер]] і Казімер. Яны зазначаюць, што гэтая рэліктавая аснова больш імаверна ўзыходзіць не да славянскага 'мір, спакой', а да старажытнага германскага měr 'слава'<ref>Литвина А. Ф., Успенский Ф. Б. Выбор имени у русских князей в X—XVI вв. Династическая история сквозь призму антропонимики. — М., 2006. С. 60—61.</ref>. Гісторык [[Павал Урбан]] у сваёй кнізе «Старажытныя [[ліцьвіны]]» выводзіць імя Казімер (як і імя Ўладзімер, [[Рагвалод]] ды іншыя) ад агульных [[Індаэўрапейскія мовы|індаэўрапейскіх каранёў]]: першую частку ён тлумачыць ад старакельцкага *gaisom, старагерманскага *gaiza, [[Гальская мова|гальскага]] gaesa, gaesum, [[Лацінская мова|лацінскага]] gaesum 'дроцік, кап'ё', а другую частку — ад кельцкага māros, стараірляндзкага mór, уэльскага maur, германскаага mar, mer, [[Стараславянская мова|стараславянскага]] меръ, миръ 'вялікі, дужы, магутны, моцны, слаўны'. Такім парадкам, імя Казімер азначае «Магутны капейнік» або «Слаўны кап’ём» і адпавядае літоўскаму імю [[Кезгайла]]<ref>{{Літаратура/Старажытныя ліцьвіны|1к}} С. 159—160.</ref>. Павал Урбан зьвяртае ўвагу на тое, што ў працы «Gesta Chuonradi II imperatoris» германскага храніста Віпы Бургундзкага (памёр па 1046 годзе) [[Казімер I Аднавіцель|Казімер I]] завецца ''dux Gazmerus'', а таксама на такія гістарычна зафіксаваныя варыянты гэтага імя, як ''Kazimarus'' (1174 год), ''Kazemarus'' (1176 год), ''Kazimer'' (1221 год)<ref>{{Літаратура/Старажытныя ліцьвіны|1к}} С. 159.</ref>. Адзначалася старажытнае германскае імя Gazmar<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Gazimer#v=snippet&q=Gazimer&f=false S. 626].</ref> (Gasmarus<ref>Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 97.</ref>). У [[Прусія|Прусіі]] бытавала прозьвішча Kasemir<ref>[https://www.online-ofb.de/namelist.php?nachname=KASEMIR&ofb=stockheim&modus=&lang=de KASEMIR (Ortsfamilienbuch Stockheim (Kr.Friedland, Opr.)], Verein für Computergenealogie e.V. (CompGen)</ref> (Kasemier, Kasmier<ref>[https://www.online-ofb.de/namelist.php?nachname=KASMIER&ofb=freystadt&modus=&lang=de KASMIER], Verein für Computergenealogie e.V. (CompGen)</ref>), у тым ліку ў ваколіцах [[Клайпеда|Мэмэлю]]<ref>[https://www.online-ofb.de/namelist.php?nachname=KASEMIR&ofb=memelland&modus=&lang=de KASEMIR (Ortsfamilienbuch Memelland)], Verein für Computergenealogie e.V. (CompGen)</ref>. Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''Вавърынецъ Лукашевичъ Казмеръ'' (1567 год)<ref>Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=3Ih5AqeL2iwC&q=%D0%9A%D0%B0%D0%B7%D0%BC%D0%B5%D1%80%D1%8A#v=snippet&q=%D0%9A%D0%B0%D0%B7%D0%BC%D0%B5%D1%80%D1%8A&f=false С. 1129].</ref>; ''Sciepan Kazmierowicz'' (1762 год)<ref>[https://sources.ruzhany.info/114_61.html «Inwentarż Maiętnosci Rożaneÿ. 1762»], НГАБ. Ф. 1928, воп. 1, спр. 209.</ref>; ''Marianna Kazmarowicz'' (1799 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=B&w=23lt&rid=7468&search_lastname=&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&rpp1=100&searchtable=&rpp2=50 Bolniki], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>; ''Grzegorz Kaszmerowicz'' (1829 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=S&w=22br&rid=S&search_lastname=Kaszmerowicz&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1 Słonim], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>. == Носьбіты == * [[Казімер I Аднавіцель]] (1016—1058) — князь Польшчы (1039—1058) * [[Казімер II Справядлівы]] (1138—1194) — князь Польшчы (1177—1194) * [[Казімер III Вялікі]] (1310—1370) — кароль польскі (1333—1370) * Казімер — каталіцкае хроснае імя [[Карыгайла|Карыгайлы]] (1369 або 1370 — 1390), сына вялікага князя [[Альгерд]]а * [[Казімер Ягайлавіч]] (1427—1492) — [[Сьпіс вялікіх князёў літоўскіх|вялікі князь літоўскі]] (1440—1492), кароль польскі (1447—1492) * [[Сьвяты Казімер]] (1458—1484) — дзяржаўны дзяяч [[Польскае Каралеўства (1385—1569)|Каралеўства Польскага]] і [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]], Сьвяты [[Каталіцкая Царква|Каталіцкай царквы]], апякун моладзі * Васілей Казімір — [[Наўгародзкая рэспубліка|наўгародзкі]] пасаднік, які ўпамінаецца ў 1471 годзе<ref>Тупиков Н. М. Словарь древнерусских личных собственных имен. — СПб., 1903. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=VkhAAAAAYAAJ&q=%D0%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%80%D1%8A+%D0%92%D0%B0%D1%81%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D0%B9#v=snippet&q=%D0%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%80%D1%8A%20%D0%92%D0%B0%D1%81%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D0%B9&f=false С. 171].</ref> * Сідка Казімір — наўгародзкі селянін, які ўпамінаецца ў 1500 годзе<ref>Новгородские писцовые книги, изданные Археографической комиссией. Т. 3. — СПб., 1868. С. 520.</ref> * [[Казімер Семяновіч]] (1600—1651) — тэарэтык артылерыі, мысьляр-гуманіст, адзін з пачынальнікаў ракетнай справы ў Эўропе * [[Казімер Леў Сапега]] (1609—1656) — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага * [[Ян Казімер]] (1609—1672) — кароль польскі і вялікі князь літоўскі (1648—1668) * [[Казімер Лышчынскі]] (1634—1689) — мысьляр і грамадзкі дзяяч [[Рэч Паспалітая|Рэчы Паспалітай]] * [[Казімер Ян Сапега]] (1642—1720) — дзяржаўны і вайсковы дзяяч Вялікага Княства Літоўскага * [[Казімер Нарбут]] (1738—1807) — асьветнік і філёзаф * [[Карусь Каганец|Казімер Кастравіцкі (Карусь Каганец)]] (1868—1918) — беларускі паэт і грамадзкі дзяяч * [[Казімер Малевіч]] (1878—1935) — мастак-авангардыст, адзін з заснавальнікаў [[супрэматызм]]у * [[Казімер Сваяк]] (1890—1926) — беларускі каталіцкі сьвятар і нацыянальны дзяяч * [[Казімер Сьвёнтак]] (1914—2011) — першы кардынал Беларусі (1994) Казімяровічы (Kazimierzowicz) — [[Літва|літоўскі]] шляхецкі род зь [[Вільня|Вільні]]<ref>Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2016. S. 566.</ref>. Казімерскія (Kazimierski) гербу [[Бібэрштайн]], Казіміры (Kazimir) і Казіміровічы (Kazimirowicz) гербу [[Габданк (герб)|Габданк]] — літоўскія шляхецкія роды<ref>Ciechanowicz J. Rody rycerskie Wielkiego Księstwa Litewskiego. T. 3. — Rzeszów, 2001. S. 275—276.</ref>. Казімяровіч (Kazimierowicz) і Казіміровіч (Kazimirowicz) — прозьвішчы, зафіксаваныя ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах [[Сувалкі|Сувалкаў]]<ref>Professor Jerzy Wisniewski, [https://web.archive.org/web/20250111095809/http://www.mem.net.pl/stg/family_names.htm List of the XIXth century Suvalki region family names], Suwalki Genealogical Society</ref>. Казэмір (Kasemir, Kasemier) — прозьвішча, гістарычна зафіксаванае на тэрыторыі цяперашняй [[Летува|Летувы]]<ref>Lietuvių pavardžių žodynas. T. 1. — Vilnius, 1985. P. 958.</ref>. У актах [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]] ўпамінаўся грунт Казімерышкі каля [[Крожы|Крожаў]]<ref>Indeks alfabetyczny miejscowości dawnego wielkiego Księstwa Litewskiego: A—K (Abakanowicze — Kujany). Wilno, 1929. S. 314.</ref>. На памежжы гістарычных [[Браслаўскі павет|Браслаўшчыны]] і [[Вількамірскі павет|Вількаміршчыны]] існуе вёска [[Казімерышкі]]. == Глядзіце таксама == * [[Каз]] * [[Міра (імя)|Міра]] * [[Казюкі]] == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} == Літаратура == * {{Літаратура/Старажытныя ліцьвіны|1}} * {{Літаратура/Слоўнік асабовых уласных імёнаў (2011)}} {{Імёны з асновай газ}} {{Імёны з асновай мер}} [[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]] qj1039l48ai60vrurizgksj1wlaj3b1 0 263942 2677342 2676591 2026-07-03T15:25:00Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2677342 wikitext text/x-wiki {{Імя |імя = Даўґерд |лацінка = Daŭgierd / Daŭhierd |арыгінал = Daugaard |вымаўленьне = |мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]] |утварэньне = [[Даўга|Davo]] + [[Герда|Gardo]] <br> [[Дака (імя)|Dago]] + Gardo |варыянт = Даўгард, Доўгард, Доўгерд, Доўгірд, Догірд, Дзягерд |вытворныя = [[Таўцігерд]] |зьвязаныя = }} '''Даўгерд''' (''Даўгард'', ''Доўгард'', ''Даўгірд'', ''Дагірд'') — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча '''Доўгерд''' (''Доўгірд''). == Паходжаньне == {{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}} Даўгард (Daugaard) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>Barber H. British Family Names: Their Origin and Meaning, with Lists of Scandinavian, Frisian, Anglo-Saxon and Norman Names. — Longon, 1894. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=gIEfAAAAYAAJ&q=Daugaard#v=snippet&q=Daugaard&f=false P. 113].</ref><ref>Møller N. Kalaalit aqqi. — Oqaasileriffik, 2015.</ref><ref>[https://www.nordicnames.de/wiki/Daugaard Daugaard], Nordic Names</ref>. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Даўга|-даў(г)-]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Даўгер]], [[Даўмонт (імя)|Даўмонт]], [[Даўят (імя)|Даўят]]; германскія імёны Dauharjis, Damondus, Dowyatt) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] daug 'годна', [[Бургундзкая мова|бургундзкага]] daugjis 'здольны, годны'<ref>Gamillscheg E. Romania Germanica. Bd. 3: Die Burgunder, Schlußwort. — Berlin und Leipzig, 1936. S. 112.</ref> або ад асновы [[Дака (імя)|-даг- (-дак-, -таг-)]]<ref>Schmittlein R. Toponymes finnois et germaniques en Lituanie // Revue internationale d’onomastique. Nr. 2, 1948. P. 103.</ref><ref name="Schmittlein-1964-20">Schmittlein R. Les noms d’eau de la Lituanie (suite) // Revue internationale d’onomastique. Nr. 1, 1964. P. 20.</ref>, а аснова [[Герда|-гард- (-герд-, -герт-)]] (імёны ліцьвінаў [[Альгерд (імя)|Альгерд]], [[Мантыгерд (імя)|Мундыгерд]], [[Таўцігерд|Тэўтыгерд]]; германскія імёны Algardus, Mundgerd, Teutgerdis) — ад гоцкага gairdan 'падпяразваць' (пераноснае 'ахоўваць'), garda 'агароджа' (пераноснае 'ахова, бясьпека')<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 17.</ref>. Такім парадкам, імя Даўгерд азначае «здольны да аховы»<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 22.</ref>. Адпаведнасьць імя Даўгірд германскаму імю Daegheard сьцьвердзіў францускі лінгвіст-[[Германістыка|германіст]] [[Раймонд Шмітляйн]], які на падставе шматгадовых дасьледаваньняў прыйшоў да высноваў пра германскае паходжаньне літоўскіх уласных імёнаў<ref name="Schmittlein-1964-20"/>. Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены [[Польская акадэмія навук|Польскай акадэміяй навук]], таксама сьцьвярджае германскае паходжаньне літоўскага імя Дагірд (Dagird) — ад [[Нямецкая мова|нямецкага]] імя Dachert (побач з Tagart)<ref>Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 7: Suplement. Rozwiązanie licznych zagadek staropolskiej antroponimii. — Kraków, 2002. S. 24.</ref>. Германскае ([[Паўночнагерманскія мовы|паўночнагерманскае]]) паходжаньне літоўскага шляхецкага прозьвішча Даўгірд (Dowgird) сьцьвярджалася яшчэ ў артыкулах «Жамойць» [[Усеагульная энцыкляпэдыя Самуэля Аргельбранда|Усеагульнай энцыкляпэдыі Самуэля Аргельбранда]] (1868 год)<ref>Encyklopedyja powszechna. T. 28. — Warszawa, 1868. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=UMpLAQAAIAAJ&q=Gintowt+%2C+Milimont+nazwiska+skandynawskie#v=snippet&q=Gintowt%20%2C%20Milimont%20nazwiska%20skandynawskie&f=false S. 975].</ref> і «Літва» [[Геаграфічны слоўнік Каралеўства Польскага і іншых славянскіх краёў|Геаграфічнага слоўніка Каралеўства Польскага і іншых славянскіх краёў]] (1884 год)<ref>{{Літаратура/Геаграфічны слоўнік Каралеўства Польскага|5к}} [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_V/330 S. 330].</ref>. У [[Прусія|Прусіі]] адзначалася прозьвішча Dagert<ref>[https://www.online-ofb.de/namelist.php?nachname=DAGERT&ofb=thierenberg&modus=&lang=de DAGERT], Verein für Computergenealogie e.V. (CompGen)</ref>. У Польшчы адзначаюцца прозьвішчы Даўгерд (Daugerd), Даўгерт (Daugiert), Доўгерд (Dowgierd), Доўгерт (Dowgiert)<ref>Walkowiak J. B. Litewskie nazwiska Polaków: słownik etymologiczno-frekwencyjny. — Poznań, 2019. S. 87, 95.</ref>, Даўгірт (Dawgirt), Доўгірт (Dowgirt), Доўгарт (Dowgart)<ref>Naruszewicz-Duchlińska A. Surnames of Lithuanian origins in Polish anthroponomy // Preservation of Cultural Heritage and Strengthening of Regional Identity. — Klaipėda, 2008. S. 84—88.</ref>. Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''Daugeruthe''<ref>[https://web.archive.org/web/20210514161630/http://starbel.by/dok/d150.htm Договор литовского князя Даугеруте с Великим Новгородом (1213/1214)], Fontes historiae Magni Ducatus Lithuaniae</ref>{{Заўвага|Паводле [[Вячаслаў Насевіч|Вячаслава Насевіча]], гэта германізіраваная форма літоўскага імя Даўгерд<ref>Насевіч В. Пытанняў больш, чым адказаў // Беларускі гістарычны агляд. Т. 5. Сш. 1 (8). — {{Менск (Мн.)}}, 1998. — С. 210—226.</ref>}} ([[Хроніка Лівоніі]]); ''Dougert [[Саўгут|Solkuteuicz]]'' (1387—1394 гады)<ref>[http://starbel.by/dok/d051.htm Поручная грамота за Братошу Койлутовича (1387—1394)]{{Недаступная спасылка|date=March 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, Fontes historiae Magni Ducatus Lithuaniae</ref>; ''Degirdendorfe'' ([[Паведамленьні аб літоўскіх дарогах]])<ref>Scriptores rerum Prussicarum. Bd. 2. — Leipzig, 1863. S. 686.</ref>; ''Dowgirdi'' (''Dowgird''<ref name="Urban-2001-154">{{Літаратура/Старажытныя ліцьвіны|1к}} С. 154.</ref>; [[Віленска-Радамская унія|18 студзеня 1401 году]])<ref>{{Літаратура/Акты уніі Польшчы зь Літвой (1932)|к}} S. 38.</ref>; ''Darigerdo marschalco curiae'' (20 красавіка 1424 году)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|25к}} P. 290.</ref>; ''Довкгардъ правил'' (17 верасьня 1427 году)<ref>Українські грамоти. Т. 1. — Київ, 1928. С. 109.</ref>; ''Michalo Dewgerdowicz'' ([[Другая Хрыстмэмэльская ўмова|15 траўня 1432 году]])<ref>Русско-ливонские акты. — СПб, 1868. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=JmhcAAAAcAAJ&q=Michalo#v=snippet&q=Michalo&f=false С. 191].</ref>; ''s[igillum] domini Dolgerdonis''<ref>{{Літаратура/Акты уніі Польшчы зь Літвой (1932)|к}} S. 91.</ref>, ''Dawgerdi palatini Wilnensium [sigilla]''<ref>{{Літаратура/Акты уніі Польшчы зь Літвой (1932)|к}} S. 94.</ref> ([[Троцкая унія|20 студзеня 1433 году]]); ''Dowgyrd palatinus Vilnensis'' (31 ліпеня 1433 году)<ref>{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-1к}} S. 147.</ref>; ''Довкгирдъ, виленскии воевода'' (25 верасьня 1433 году)<ref>{{Літаратура/Спадчыньнікі Вітаўта (2015)|к}} С. 532.</ref>; ''пан Довъкгирд'' (1433—1439 гады)<ref>[https://web.archive.org/web/20210514161538/http://starbel.by/dok/d032.htm Пожалование четырех человек виленскому подконюшему Яньку (1433—1439)], Fontes historiae Magni Ducatus Lithuaniae</ref>; ''s[igillum] domini Dawgerdi''<ref>{{Літаратура/Акты уніі Польшчы зь Літвой (1932)|к}} S. 100.</ref>, ''Давгирд''<ref>{{Літаратура/Акты уніі Польшчы зь Літвой (1932)|к}} S. 101.</ref>, ''Dawgerd Vilnensis [palatini]… Dewgerd Oschmanensis capitanei''<ref>{{Літаратура/Акты уніі Польшчы зь Літвой (1932)|к}} S. 105.</ref> ([[Гарадзенская ўмова|27 лютага 1434 году]]); ''Degerdt in Ossmiana tenutariis'' (16 красавіка 1444 году)<ref>{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-1к}} S. 206.</ref>; ''Dawgerd'' (15 верасьня 1434 году)<ref>{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-1к}} S. 154.</ref>; ''Dolgerth palatinus, Wylnenses'' (7 лютага 1435 году)<ref>Codex epistolaris saeculi decimi quinti. T. 2. — Cracoviae, 1891. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=FC6aOCae2PkC&q=%40Dolgerth#v=snippet&q=%40Dolgerth&f=false P. 343].</ref>; ''Dewgerd Vilnensis palatinus'' (9 чэрвеня 1435 году)<ref>{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-1к}} S. 158.</ref>; ''Dewgerd Wylnensis palatinus'' (15 лютага 1436 году)<ref>{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-1к}} S. 165.</ref>; ''Ego Iohannes alias Dawgerd'' (1 ліпеня 1437 году)<ref>{{Літаратура/Акты уніі Польшчы зь Літвой (1932)|к}} S. 106.</ref>; ''Dolgerdo capitaneo Vilnensi'' (9 ліпеня 1437 году)<ref>{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-1к}} S. 169.</ref>; ''Dewgerd palatinus Wylnensis'' (6 сьнежня 1437 году)<ref>{{Літаратура/Акты уніі Польшчы зь Літвой (1932)|к}} S. 108.</ref>; ''воеводе виленьскому пану Довкгирду'' (сакавік 1440 году)<ref>{{Літаратура/Спадчыньнікі Вітаўта (2015)|к}} С. 537.</ref>; ''Dawgerd palatinus Vilnensis'' (13 ліпеня 1440 году)<ref>{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-1к}} S. 189.</ref>; ''Довкгирдъ'' (1440—1447 гады)<ref>{{Літаратура/Полацкія граматы (2015)|1к}} С. 183.</ref>; ''пан Довкгирдъ''<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|3к}} P. 19, 20—27, 29—31, 34—36, 38, 42—43, 49, 52—56, 58, 60—66, 68.</ref>, ''Довкгирд Белевич''<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|3к}} P. 48.</ref>, ''Довъкгирду да Дашку Еивильтовичомъ''<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|3к}} P. 55.</ref> (1440—1492 гады); ''Dawgerd Wylnensi'' (1441 год)<ref>Собрание древних грамот и актов городов: Вильны, Ковна, Трок, православных монастырей, церквей и по разным предметам: Ч. 1. — Вильно, 1843. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=11JfAAAAcAAJ&q=Dawgerd+Wylnensi+#v=snippet&q=Dawgerd%20Wylnensi&f=false С. 9].</ref>; ''Долъкгиръд''<ref name="Piatrauskas-2014-244">{{Літаратура/Літоўская знаць (2014)|к}} С. 244.</ref> ([[Супрасьлеўскі летапіс]]), ''Daugierd Rodziewicz''<ref>{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-1к}} [https://books.google.by/books?id=1WssAAAAIAAJ&q=Daugierd+Rodziewicz&dq=Daugierd+Rodziewicz&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwiDuY3uqIb9AhVn8LsIHfnlCtoQ6AF6BAgGEAI S. 284].</ref>, ''Dalgerd''<ref>{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-1к}} [https://books.google.by/books?hl=ru&id=1WssAAAAIAAJ&dq=Daugierd+Rodziewicz&focus=searchwithinvolume&q=Dalgerd S. 286].</ref> (паміж 1463 і 1467); ''nobilibus… Jadowk Fedko Dagirdowicz'' (18 ліпеня 1478 году)<ref>{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-2к}} S. 367.</ref>; ''Dawgyrd Rodziewicz'' (29 траўня 1479 году)<ref>{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-2к}} S. 368.</ref>; ''[[Ганус (імя)|Hannus]] et Chwyedko Dagirdowiczi'' (6 лютага 1481 году)<ref>{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-2к}} S. 372.</ref>; ''еgo Joannes Dagirdowicz'' (5 сакавіка 1481 году)<ref>{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-2к}} S. 374.</ref>; ''ego Anna Dolgyrdowicz'' (9 кастрычніка 1486 году)<ref>{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-2к}} S. 412.</ref>; ''на бояр [[Ваўкавыск|волковыиских]], на Довкгирда а на Янушка Пашковичов'' (2 кастрычніка 1495 году)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|6к}} P. 119.</ref>; ''Dowgierd'' ([[Хроніка Быхаўца]])<ref>ПСРЛ. Т. 32. — М., 1975. С. 156—157.</ref>; ''D-ni Erasmi Daugierdowicz'' (XVI ст.)<ref>Kościół zamkowy, czyli Katedra Wileńska w jej dziejowym, liturgicznym, architektonicznym i ekonomicznym rozwoju. T. 2. — Wilno, 1910. S. 66—67.</ref>; ''dominorum Hanus et Chwyethko Dawgyerdowycz… Hanus Dawgyerdowycz'' (10 траўня 1503 году)<ref>{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-3к}} S. 638.</ref>; ''pana Hannusza a pana Fedka Dagyrdowycza'' (па 10 траўня 1503 году)<ref>{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-3к}} S. 639.</ref>; ''Andream Dowgerdowycz'' (1 жніўня 1521 году)<ref>Pergamentų katalogas. — Vilnius, 1980. P. 102.</ref>; ''Довкгорд… Довкгордовъ сын'' (22 сакавіка 1525 году)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|4к}} P. 158.</ref>; ''Янъ Довгердовичъ'' (14 студзеня 1529 году)<ref>Акты, издаваемые Виленской Комиссией для разбора древних актов. Т. 24. — Вильна, 1897. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=ulkjAQAAMAAJ&q=%D0%94%D0%BE%D0%B2%D0%B3%D0%B5%D1%80%D0%B4%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A#v=snippet&q=%D0%94%D0%BE%D0%B2%D0%B3%D0%B5%D1%80%D0%B4%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A&f=false С. 72].</ref>; ''Богдан Довкгиръдович'' (16 жніўня 1530 году)<ref>{{Літаратура/Беларускі архіў|2к}} С. 18.</ref>; ''сын Станислава Долкгирдовича… Долкгирдовича'' (23 лістапада 1536 году)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|21к}} P. 32.</ref>; ''Thomko Dagyerdowycz… Naczko Dagyerdowycz… Yeraszmus Bogdanowycz Dogierd'' (1552—1555 гады)<ref>Писцовая книга Пинского и Клецкого княжеств, составленная Пинским старостою Станиславом Хвальчевским в 1552—1555 г. — Вильна, 1884. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=fO9EAAAAYAAJ&q=Dagyerdowycz#v=snippet&q=Dagyerdowycz&f=false С. 64, 66—67, 291].</ref>; ''[[Леанард|Lenarth]] Dogierth'' (26 сакавіка 1554 году)<ref>Archiwum książąt Lubartowiczów Sanguszków w Sławucie. T. 6, 1549—1577. — Lwów, 1910. S. 175.</ref>; ''Размусъ Довгердъ'' (23 жніўня 1560 году)<ref>Акты, издаваемые Виленской Комиссией для разбора древних актов. Т. 24. — Вильна, 1897. С. 220.</ref>; ''пана Размуса Богдановича Довкгерда'' (4 красавіка 1567 году)<ref>Акты, издаваемые Виленской Комиссией для разбора древних актов. Т. 24. — Вильна, 1897. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=ulkjAQAAMAAJ&q=%D0%94%D0%BE%D0%B2%D0%BA%D0%B3%D0%B5%D1%80%D0%B4%D0%B0#v=snippet&q=%D0%94%D0%BE%D0%B2%D0%BA%D0%B3%D0%B5%D1%80%D0%B4%D0%B0&f=false С. 290—291].</ref>; ''Szadzibor Dowgird'' (1 ліпеня 1569 году)<ref>{{Літаратура/Акты уніі Польшчы зь Літвой (1932)|к}} S. 356.</ref>; ''dworzanin nasz [[Леанард|Lenart]] Stanisławowicz Dawgierd'' (5 жніўня 1569 году)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|52к}} P. 59.</ref>; ''листъ отъ Еразмуса Довкерда'' (3 траўня 1587 году)<ref>Акты издаваемые Виленской комиссией для разбора древних актов. Т. 26. — Вильна, 1899. С. 280.</ref>; ''Sczepan Pawlowicz Dowgierdowicz Miesczanin [[Коўна|Kowienski]]'' (1587—1591 гады)<ref>Ragauskaitė A. XVI a. II pusės Kauno miestiečių lietuviškos kilmės asmenvardžiai // Acta Linguistica Lithuanica. Nr 41 (1999). P. 146.</ref>; ''Долгерд, гетман'' ([[Хроніка літоўская і жамойцкая]])<ref>ПСРЛ. Т. 32. — М., 1975. С. 73—74.</ref>; ''pana Samuela Dowgierda… Dowgierd'' (9 студзеня 1630 году)<ref>Историко-юридические материалы, извлеченные из актовых книг губерний Витебской и Могилевской, хранящихся в Центральном архиве в Витебске. Вып. 23. — Витебск, 1892. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=rHJmAAAAcAAJ&q=Dowgierd#v=snippet&q=Dowgierd&f=false С. 295].</ref>; ''pana Dolgierda… s panem Samuelem Dolgierdem… pana Samuela Dołgierda'' (1641 год)<ref>Ординация королевских пущ: в лесничествах бывшего Великого Княжества Литовского. — Вильна, 1871. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=jGdcAAAAcAAJ&q=Dolgierda#v=snippet&q=Dolgierda&f=false С. 224, 226, 228, 233].</ref>; ''pani Maryny Dołgiertowny… pana Alexandra Dołgierda'' (23 сакавіка 1651 году)<ref>Археографический сборник документов, относящихся к истории Северо-западной Руси. Т. 6. — Вильна, 1869. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=0GZcAAAAcAAJ&q=Do%C5%82giertowny#v=snippet&q=Do%C5%82giertowny&f=false С. 346, 349].</ref>; ''Томаш Долгартовичь'' (1655 год)<ref>Памятники истории Восточной Европы. Источники 15—17 вв. Том 4. (Monumena Historica Res Gestas Europae Orientalis Illustrantia). Крестоприводная книга шляхты Великого княжества Литовского 1655 г. — Москва — Варшава, 1999. [https://books.google.by/books?id=MoAdAQAAMAAJ&q=%22%D0%A2%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D1%88+%D0%94%D0%BE%D0%BB%D0%B3%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8C%22&dq=%22%D0%A2%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D1%88+%D0%94%D0%BE%D0%BB%D0%B3%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8C%22&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&ved=2ahUKEwiSrqWrnNX_AhVBh_0HHbGRAloQ6AF6BAgFEAI С. 62].</ref>; ''jmp. Dołgierd, cześnik czernihowski''<ref>Metryka Litewska. Rejestry podymnego Welkiego Ksiestwa. Województwo brzeskie litewskie 1667—1690 r. — Warszawa, 2000. S. 133.</ref>, ''jejmp. Marianna Dołgierdówna Brzescka, czesznikowa pińska''<ref>Metryka Litewska. Rejestry podymnego Welkiego Ksiestwa. Województwo brzeskie litewskie 1667—1690 r. — Warszawa, 2000. S. 144.</ref> (1673 год); ''Zofia Dowgierd''<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=B&w=10pl&rid=B&search_lastname=Dowgierd&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1&rpp1=&ordertable= Sokółka], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>, ''Anna Dowgiert''<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=B&w=10pl&rid=B&search_lastname=Dowgiert&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1&rpp1=&ordertable= Sokółka], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref> (1678 год); ''Ewy Dowgierdówny Pruszyńskiey'' (26 жніўня 1689 году)<ref>Архив Юго-Западной России. Ч. 6, т. 1. Приложение. — Киев, 1876. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=aRIWAAAAYAAJ&q=Dowgierd%C3%B3wny#v=snippet&q=Dowgierd%C3%B3wny&f=false С. 200].</ref>; ''z imienia wieczystego Dougirdowczyzny''<ref>Krakowski S. Wykaz podatku podymnego powiatu wołkowyskiego z r. 1690 // Wiadomości Studium Historii Prawa Litewskiego. T. 1, 1938. S. 219.</ref>, ''Z dzierżawy nazwanej Dziagierdow''<ref>Krakowski S. Wykaz podatku podymnego powiatu wołkowyskiego z r. 1690 // Wiadomości Studium Historii Prawa Litewskiego. T. 1, 1938. S. 249.</ref> (1690 год); ''Ian Daugierd… Alexander Daugierd'' (1697 год)<ref>Volumina legum: przedruk zbioru praw staraniem XX. Pijarow w Warszawie, od roku 1732 do 1782, wydanego. T. 5. — Petersburg, 1860. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=PjRNAAAAcAAJ&q=Daugierd#v=snippet&q=Daugierd&f=false S. 424].</ref>; ''Frater Felicianus Daugierd'' (каля 1700—1702 гадоў)<ref>Memoriale Fratrum Minorum Conventualium Vilnensium (1702—1832). — Vilnae, 2020. P. 90.</ref>; ''Kazimierzowi i Ewie Dowgierdównie Pruszyńskim'' (22 сакавіка 1704 году)<ref>Архив Юго-Западной России. Ч. 1, т. 4. — Киев, 1871. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=cH3UAAAAMAAJ&q=Dowgierd%C3%B3wnie#v=snippet&q=Dowgierd%C3%B3wnie&f=false С. 233].</ref>; ''Alexandra y Ioanny Dziakiewiczowny Dawgierdow… Alexandra Dawgierda'' (11 ліпеня 1707 году)<ref>Архив Юго-Западной России. Ч. 6, т. 1. Приложение. — Киев, 1876. С. 288.</ref>; ''Laurentius Dowgiert'' (17 ліпеня 1707 году)<ref>Kaminskas-Krinčius A. Seniausiosios išlikusios originalios 1705—1726 m. Stakliškių bažnyčios krikšto metrikų knygos fragmento (1705—1710) publikacija. Bibliotheca Lituana. T. 2 (2012). P. 466.</ref>; ''для п. Долъгерта'' (1710 год)<ref>Историко-юридические материалы, извлеченные из актовых книг губерний Витебской и Могилевской, хранящихся в Центральном архиве в Витебске. Вып. 18. — Витебск, 1888. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=_pNOAQAAMAAJ&q=%D0%94%D0%BE%D0%BF%D1%8A%D0%B3%D0%B5%D1%80%D1%82%D0%B0#v=snippet&q=%D0%94%D0%BE%D0%BF%D1%8A%D0%B3%D0%B5%D1%80%D1%82%D0%B0&f=false С. 94].</ref>; ''Josephus Dougiert'' (1713 год)<ref>Гурская Ю. Многоязычие в Великом княжестве Литовском в зеркале древних фамилий // Acta Baltico-Slavica. Nr. 37 (2013). С. 5.</ref>; ''Ignacy Dowgird'' (1755 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=S&w=22br&rid=S&search_lastname=Dowgird&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1&rpp1=&ordertable= Dereczyn], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>; ''Marianna Dougert'' (1758 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=S&w=22br&rid=S&search_lastname=Dougert&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1 Werenowo], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>; ''Katarzyna Daugierd'' (1763 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=S&w=22br&rid=S&search_lastname=Daugierd&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1&rpp1=&ordertable= Werenowo], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>; ''Ian Dawgiert Sędzia Kapturowy Lidzki'' (1764 год)<ref>Volumina legum: przedruk zbioru praw staraniem XX. Pijarow w Warszawie, od roku 1732 do 1782, wydanego. T. 7. — Petersburg, 1860. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=-D9NAAAAcAAJ&q=Dawgiert#v=snippet&q=Dawgiert&f=false S. 61].</ref>; ''Michał Dowgierd'' (4 кастрычніка 1765 году)<ref>Рыбчонак С. Акт кампуту шляхты Наваградскага ваяводства ад 4 кастрычніка 1765 г. // Герольд Litherland. № 21, 2019. С. 99.</ref>; ''Anna Dowgiert'' (1770 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=B&w=22br&rid=B&search_lastname=Dowgiert&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1&rpp1=&ordertable= Odelsk], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>; ''panóm Dowgierdóm… pan Andrzey Dowgierd'' (20 жніўня 1771 году)<ref>Акты издаваемые Виленской комиссией для разбора древних актов. Т. 35. — Вильна, 1910. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=WGYjAQAAMAAJ&q=Dowgierd%C3%B3m#v=snippet&q=Dowgierd%C3%B3m&f=false С. 194].</ref>; ''Jana Dougierda'' (1775 год)<ref>[https://narodowa.pl/exhibits/taryfy-podymnego-i-czopowego-powiatu-lidzkiego-z-1775-roku/ Taryfy Podymnego i Czopowego Powiatu Lidzkiego 1775 rok] / Opracował Łukasz Majtka. — Na podstawie dokumentów z Narodowego Archiwum Historycznego Białorusi w Mińsku (sygnatura 1767-1-228). — Narodowa.pl</ref>; ''Wincenty Dowgiert'' (9 лютага 1791 году)<ref>Akta sejmiku kowieńskiego z lat 1733—1795. — Warszawa, 2019. S. 485—486.</ref>; ''Franciscus Dowgird'' (15 траўня 1796 году)<ref>[https://www.genmetrika.eu/stakliskiu_jungtuviu_1795-1798.html Stakliškių Švč. Trejybės bažnyčia, 1795—1798 m. jungtuvių įrašai], Nepriklausomas virtualus archyvas GENMETRIKA</ref>; ''Antoni Dowgierd'' (1799 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=D&w=22br&rid=D&search_lastname=Dowgierd&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1&rpp1=&ordertable= Wasiliszki], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>; ''Krzysztof Daugird'' (1803 год)<ref name="Daugi">[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=B&w=23lt&rid=14306&search_lastname=&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&rpp1=350&searchtable=&rpp2=50 Daugi], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>; ''Jakub Dawgird'' (1808 год)<ref name="Daugi"/>; ''Mateusz Dougird'' (1817 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=S&w=22br&rid=S&search_lastname=Dougird&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1&rpp1=&ordertable= Wawiórka], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>; ''Petronela Dogird'' (1824 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=S&w=22br&rid=S&search_lastname=Dogird&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1&rpp1=&ordertable= Wawiórka], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>; ''Wiktoria Dowgirt'' (1835 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=B&w=22br&rid=B&search_lastname=Dowgirt&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1 Żodziszki], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>; ''Dawgiert'' (1885—1889 гады)<ref>[https://genealogia.lt/pdfs/sorokpolska.pdf Parafia sorokpolska. Wykaz miejscowości i rodzin zamieszkałych w 1885—1889 r.], Genealogia Wileńszczyzny</ref>; ''Dowgierd'' (1912 год)<ref>[https://genealogia.lt/pdfs/parafia_swiecianska_1912r.pdf Parafia święciańska w 1912 r.], Genealogia Wileńszczyzny</ref>; ''Celina Dowgerdowa'' (1929 год)<ref>[https://genealogia.okiem.pl/artykul/21021/cmentarz-bernardynski-wilno-litwa-spis Cmentarz Bernardyński Wilno. Litwa - Spis], Fundacja Odtworzeniowa Dziedzictwa Narodowego</ref>. == Носьбіты == * [[Даўгерд]] ({{†}} 1213) — літоўскі князь * [[Ян Даўгерд]] ({{†}} каля 1443) — дзяржаўны дзяяч [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]], [[Ваяводы віленскія|ваявода віленскі]]; меў сына [[Андрэй Даўгердавіч|Андрэя]] * [[Даўгерд (староста ашмянскі)|Даўгерд]] ({{†}} па 1444) — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага, староста [[Ашмяны|ашмянскі]]; меў сыноў [[Ганус Даўгердавіч|Гануса]] і Фёдара (Хведзьку) * Міхайла Даўгердавіч ({{†}} па 1432) — [[Ліцьвіны|літоўскі баярын]], які засьведчыў акт [[Хрыстмэмэльская ўмова|Другой Хрыстмэмэльскай умовы]] * Даўгерд Бялевіч — літоўскі баярын, які атрымаў наданьне ў [[Жамойць|Жамойці]] ад вялікага князя [[Казімер Ягайлавіч|Казімера]] * Даўгерд Эйвілдавіч — літоўскі баярын, які атрымаў ад вялікага князя Казімера зямлю каля [[Ліда|Ліды]] * Даўгерд Радзевіч — адзін з вотчыньнікаў [[Ваверка|Ваверкі]] (разам з братам Алехнам), які упамінаецца паміж 1463 і 1467 гадамі * Даўгерд — літоўскі баярын, бацька Судзімонта і Дарохны, які ўпамінаецца ў 1525 годзе * Прадслаў Даўгердавіч — [[Жыжмары|жыжмарскі]] баярын, які ўпамінаецца ў [[Попісы войска Вялікага Княства Літоўскага|попісе войска Вялікага Княства Літоўскага]] 1528 году<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 84.</ref> * Багдан Даўгердавіч — літоўскі баярын, які ўпамінаецца ў 1530 годзе * [[Шадзібор]] Доўгерд — [[Пасол соймавы|пасол]] на [[Люблінскі сойм]] (1569 год) ад [[Лідзкі павет|Лідзкага павету]] * Барбара Янаўна Даўгердовіч — [[Расены|расенская]] [[Зямяне|зямянка]], якая ўпамінаецца ў 1598 годзе<ref>Опись документов Виленского центрального архива древних актовых книг. Вып. 4. ― Вильна, 1905. С. 306.</ref> * Бэнэдыкт Доўгерд — дзяржаўны дзяяч [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]], мечнік [[пінск]]і ў 1641—1650 гадох<ref>Urzędnicy Wielkiego Księstwa Litewskiego: Spisy. T. 8. Ziemia brzeska i województwo brzeskie XIV—XVIII wiek. — Warszawa, 2020. S. 242.</ref> * Аляксандар Доўгерд (Alexander Dolgiert) — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага, войскі [[жытомір]]скі; [[электар]] караля польскага і вялікага князя літоўскага [[Міхал Вішнявецкі|Міхала Карыбута Вішнявецкага]] ад [[Валынскае ваяводзтва|Валынскага ваяводзтва]]<ref name="Borkowski-1910-43">Dunin Borkowski J., Dunin Wąsowicz M. Elektorowie królów Władysława IV, Michała Korybuta, Stanisława Leszczyńskiego i spis stronników Augusta III // Rocznik Polskiego Towarzystwa Heraldycznego we Lwowie. T. 1 (1908—1909). — Lwów, 1910. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=Pq0EAAAAIAAJ&q=Do%C5%82giert#v=snippet&q=Do%C5%82giert&f=false S. 43].</ref> * Уладзіслаў Даўгерд — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага, падстолі [[Смаленскі павет|смаленскі]] ў 1682 годзе<ref>Urzędnicy Wielkiego Księstwa Litewskiego: Spisy. T. 4. Ziemia smoleńska i województwo smoleńskie XIV—XVIII wiek. — Warszawa, 2003. S. 146.</ref> * Уладзіслаў Даджбог Даўгерд — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага, стольнік смаленскі ў 1682 годзе<ref>Urzędnicy Wielkiego Księstwa Litewskiego: Spisy. T. 4. Ziemia smoleńska i województwo smoleńskie XIV—XVIII wiek. — Warszawa, 2003. S. 185.</ref> * Адам Доўгерд (Adam Dołgiert) — электар караля польскага і вялікага князя літоўскага [[Станіслаў Ляшчынскі|Станіслава Ляшчынскага]] ад [[Берасьцейскае ваяводзтва|Берасьцейскага ваяводзтва]] Вялікага Княства Літоўскага<ref name="Borkowski-1910-43"/> * Юзэф Доўгерд (Józef Dołgiert) — электар караля польскага і вялікага князя літоўскага Станіслава Ляшчынскага ад Берасьцейскага ваяводзтва Вялікага Княства Літоўскага<ref name="Borkowski-1910-43"/> * Дамінік Доўгерд (Dominik Dołgiert) — электар караля польскага і вялікага князя літоўскага Станіслава Ляшчынскага ад [[Раўскае ваяводзтва|Раўскага ваяводзтва]]<ref name="Borkowski-1910-43"/> * Аўгустын Антоні Даўгерд — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага, чашнік смаленскі ў 1730—1742 гадох<ref>Urzędnicy Wielkiego Księstwa Litewskiego: Spisy. T. 4. Ziemia smoleńska i województwo smoleńskie XIV—XVIII wiek. — Warszawa, 2003. S. 71.</ref> * Пётар Даўгерд — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага, падстолі смаленскі ў 1737 годзе<ref>Urzędnicy Wielkiego Księstwa Litewskiego: Spisy. T. 4. Ziemia smoleńska i województwo smoleńskie XIV—XVIII wiek. — Warszawa, 2003. S. 153.</ref> * Ян Даўгерд — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага, стражнік [[Старадубскі павет|старадубскі]] ў 1737 годзе<ref>Urzędnicy Wielkiego Księstwa Litewskiego: Spisy. T. 4. Ziemia smoleńska i województwo smoleńskie XIV—XVIII wiek. — Warszawa, 2003. S. 324.</ref> * [[Анёл Доўгерд|Анёл Доўгерд (Доўгірд)]] (1776—1835) — філёзаф і пэдагог, сын [[Амсьціслаўскае ваяводзтва|амсьціслаўскага]] шляхціча Андрэй Доўгерда У канцы XVIII ст. на [[Полацкае ваяводзтва|гістарычнай Полаччыне]] адзначаўся шляхецкі род Доўгертаў<ref>Анішчанка Я. Шляхецкія ваколіцы ўсходнебеларускіх губерняў 1783—1785 і 1798—1799 // Годнасьць. № 1 (3), 1997. С. 29.</ref>. Доўгерды (Dowgierd) і Доўгірды (Dowgird) гербу [[Лебедзь (герб)|Лебедзь]] — [[Літва|літоўскія]] шляхецкія роды з [[Троцкі павет|Троцкага павету]]<ref>Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2022. S. 260.</ref>. [[Доўгерды]] гербу Лебедзь зьменены — літоўскі шляхецкі род. Доўгірд (Dowgird) — прозьвішча, зафіксаванае ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах [[Сувалкі|Сувалкаў]]<ref>Professor Jerzy Wisniewski, [https://web.archive.org/web/20250111095809/http://www.mem.net.pl/stg/family_names.htm List of the XIXth century Suvalki region family names], Suwalki Genealogical Society</ref>. Вёскі з назвай [[Даўгердзішкі]] існуюць на гістарычных [[Ашмянскі павет|Ашмяншчыне]] і [[Лідзкі павет|Лідчыне]]. == Глядзіце таксама == * [[Даўга]] * [[Герда|Герд]] == Заўвагі == {{Заўвагі}} == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} == Літаратура == * {{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)}} {{Імёны з асновай даўг}} {{Імёны з асновай ґард}} [[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]] 1e1yd3670j280cfp2jgdvl1ap2wve14 0 263951 2677344 2674530 2026-07-03T15:32:57Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2677344 wikitext text/x-wiki {{Імя |імя = Даўмонт |лацінка = Daŭmont |арыгінал = Damond <br> Dagmunt |вымаўленьне = |мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]] |утварэньне = [[Даўга|Davo]] + [[Мунд|Mond]] <br> [[Дака (імя)|Dago]] + Munt |варыянт = Даўмунд, Даўмунт, Даўмонд, Дамонт, Даўгімонт, Даўкмонт, Домант, Домунд, Домунт, Доўмант, Доўмунд |вытворныя = [[Талімонт (імя)|Талімонт]], [[Дульмант]] |зьвязаныя = }} '''Даўмонт''' (''Даўмунд'', ''Даўмунт'', ''Даўмонд'', ''Дамонт''), '''Даўгімонт''' (''Даўкмонт'') — мужчынскае імя і вытворныя ад яго прозьвішчы '''Доўмант''' (''Доўмунд''), '''Домант''' (''Домунд'', ''Домунт''). == Паходжаньне == {{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}} Дамунд або Дамонд (Damundus<ref>[https://www.koeblergerhard.de/got/tg/got_namen.pdf Anhang 3 Wörterbuch der gotischen Namen] // Köbler G. Gotisches Wörterbuch. — Leiden — Köln, 1989.</ref>, Damondus) і Дагімунд або Дагмунт (Dachimundus<ref>Bruckner W. Die Sprache der Langobarden. — Strassburg, 1895. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=pOwSOFBgFfQC&q=Dachimundus#v=snippet&q=Dachimundus&f=false S. 241].</ref>, Dagmunt<ref>Bass A. Deutsche Vornamen. — Leipzig, 1909. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=9JotAQAAMAAJ&q=Dag+munt#v=snippet&q=Dag%20munt&f=false S. 122].</ref>) — імёны [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>Piel J. M., Kremer D. Hispano-gotisches Namenbuch. Der Niederschlag des Westgotischen in den alten und heutigen Personen- und Ortsnamen der Iberischen Halbinsel. — Heidelberg, 1976. [https://books.google.by/books?id=OwkWAQAAMAAJ&q=%22Damundus%22+Damondus&dq=%22Damundus%22+Damondus&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&ved=2ahUKEwjQ58e7m_OCAxUyh_0HHZCGCGsQ6AF6BAgHEAI S. 112].</ref><ref name="Dajlida-2019-22">{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 22.</ref>. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Даўга|-даў(г)-]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Даўгерд (імя)|Даўгерд]], [[Даўгер]], [[Даўят (імя)|Даўят]]; германскія імёны Daugaard, Dauharjis, Dowyatt) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] daug 'годна', [[Бургундзкая мова|бургундзкага]] daugjis 'здольны, годны'<ref>Gamillscheg E. Romania Germanica. Bd. 3: Die Burgunder, Schlußwort. — Berlin und Leipzig, 1936. S. 112.</ref><ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 17.</ref> або ад асновы [[Дака (імя)|-даг- (-дак-, -таг-)]]<ref name="Schmittlein-1948-103">Schmittlein R. Toponymes finnois et germaniques en Lituanie // Revue internationale d’onomastique. Nr. 2, 1948. P. 103.</ref><ref name="Schmittlein-1964-20">Schmittlein R. Les noms d’eau de la Lituanie (suite) // Revue internationale d’onomastique. Nr. 1, 1964. P. 20.</ref>, а аснова [[Мунд|-мунд- (-мунт-, -монт-)]] (імёны ліцьвінаў [[Мантыгерд (імя)|Монтгерд]], [[Валімонт]], [[Жыгімонт]]; германскія імёны Mundgerd, Walmont, Sigimunt) — ад германскага *mundô 'рука, абарона, крэўнасьць'<ref>Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 14, 1972. S. 180.</ref> або гоцкага munds 'моц розуму, імкненьне', mundrs 'гарлівы, палкі'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 18.</ref>. Такім парадкам, імя Даўмонт азначае «здольны да гарлівасьці»<ref name="Dajlida-2019-22"/>. Апроч таго, адзначалася старажытнае германскае імя Theumondo ([[Тэўда (імя)|Theu]]-mondo)<ref>Repertori D’Antropònims Catalans (RAC). Vol. 1. — Barcelona, 1994. [https://books.google.by/books?id=SUwv8x15BE8C&pg=PA534&dq=theumondo&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&ved=2ahUKEwj46f2Zw8SEAxVEhv0HHbwcDHsQ6AF6BAgHEAI#v=onepage&q=theumondo&f=false P. 534].</ref>. Германскае ([[Паўночнагерманскія мовы|паўночнагерманскае]]) паходжаньне літоўскага шляхецкага прозьвішча Доўмунт (Dowmunt) сьцьвярджалася яшчэ ў артыкуле «Жамойць» [[Усеагульная энцыкляпэдыя Самуэля Аргельбранда|Усеагульнай энцыкляпэдыі Самуэля Аргельбранда]] (1868 год)<ref>Encyklopedyja powszechna. T. 28. — Warszawa, 1868. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=UMpLAQAAIAAJ&q=Gintowt+%2C+Milimont+nazwiska+skandynawskie#v=snippet&q=Gintowt%20%2C%20Milimont%20nazwiska%20skandynawskie&f=false S. 975].</ref>. Адпаведнасьць імя Даўмонт германскаму імю Dagamund<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Dagamund#v=snippet&q=Dagamund&f=false S. 395].</ref> (Daegmund) сьцьвердзіў францускі лінгвіст-[[Германістыка|германіст]] [[Раймонд Шмітляйн]], які на падставе шматгадовых дасьледаваньняў прыйшоў да высноваў пра германскае паходжаньне літоўскіх уласных імёнаў<ref name="Schmittlein-1964-20"/>. Германскі характар літоўскіх імёнаў з асновай -монт- (-мант-) — як і запазычаньне самой асновы з германскіх моваў — таксама сьцьвердзіў амэрыканскі лінгвіст [[Альфрэд Зэн]]<ref>Senn A. Zur Bildung litauischer Gewässernamen // Annali. Sezione Slava. Istituto Universitario Orientale di Napoli. 2 (1959). P. 46.</ref>. Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены [[Польская акадэмія навук|Польскай акадэміяй навук]], адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскага імя Demundis<ref>Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 179.</ref>. Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''Довъмонтъ'' ([[Галіцка-Валынскі летапіс]]); ''Довмонтъ… с Доумонтомъ съ пльсковичи на Литву'' (''Доумонтъ''<ref name="Urban-2001-155">{{Літаратура/Старажытныя ліцьвіны|1к}} С. 155.</ref>; [[Наўгародзкі першы летапіс]]); ''псалъ Довмонтовъ писець'' (па 1266 годзе)<ref>Русско-ливонские акты. — СПб, 1868. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=JmhcAAAAcAAJ&q=+%D0%BF%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%8A+%D0%94%D0%BE%D0%B2%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%8A+%D0%BF%D0%B8%D1%81%D0%B5%D1%86%D1%8C#v=snippet&q=%D0%BF%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%8A%20%D0%94%D0%BE%D0%B2%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%8A%20%D0%BF%D0%B8%D1%81%D0%B5%D1%86%D1%8C&f=false С. 15].</ref>; ''Dovmundus'' (1292 год)<ref>Hansisches Urkundenbuch. Bd. 1. — Halle, 1876. [https://books.google.by/books?id=r-8OAAAAYAAJ&pg=PA378&dq=Dovmundus+1292&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwjAh4uFzob9AhUt57sIHQwYCz0Q6AF6BAgIEAI#v=onepage&q=Dovmundus%201292&f=false S. 378].</ref>; ''передъ намесники полоцькими: перед Домонтом'' (7 сакавіка 1399 — 25 сакавіка 1407 году)<ref>{{Літаратура/Полацкія граматы (2015)|1к}} С. 112.</ref>; ''у Доманта'' (1410 — пачатак 1420-х гадоў)<ref>Зализняк А. А. Древненовгородский диалект. 2-е изд. — М., 2004. С. 669, 734.</ref>; ''nobilibus… Woitko Dolmontowicz'' (22 траўня 1425 году{{Заўвага|У публікацыі 1932 году адпаведны дакумэнт азначаецца як «падроблены»}})<ref>{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-1к}} S. 119.</ref>; ''Iewlaschonis Dowmunthowicz'' ([[Чартарыйскае замірэньне|1 верасьня 1431 году]])<ref>Бучинський Б. Кілька причинків до часів вел. князя Свитригайла (1430—1433) // ЗНТШ. Т. 76. — Львів, 1907. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=ieU7h4YBiV0C&q=Wygaelowycz#v=snippet&q=Wygaelowycz&f=false С. 135].</ref>; ''Dewmunt Wolkowicz'' ([[Другая Хрыстмэмэльская ўмова|15 траўня 1432 году]])<ref>Русско-ливонские акты. — СПб., 1868. [https://books.google.by/books?id=JmhcAAAAcAAJ&pg=PA191&dq=Dewmunt+Wolkowicz&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwj9l4_Lzob9AhU08LsIHZVwBqEQ6AF6BAgHEAI#v=onepage&q=Dewmunt%20Wolkowicz&f=false С. 191].</ref>; ''Некрашу Довкгимонътовичу земля Кгвоздева'' (1440—1492 гады)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|3к}} P. 21.</ref>; ''Домонтъ''<ref>ПСРЛ. Т. 4. — СПб., 1848. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=QUoPAQAAMAAJ&q=%D0%94%D0%BE%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D1%82%D1%8A#v=snippet&q=%D0%94%D0%BE%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D1%82%D1%8A&f=false С. 40, 42, 45, 180—182, 198].</ref><ref>ПСРЛ. Т. 5. — СПб., 1851. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=gc5hAAAAcAAJ&q=%D0%94%D0%BE%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D1%82%D1%8A#v=snippet&q=%D0%94%D0%BE%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D1%82%D1%8A&f=false С. 193—195, 197—198, 200, 203].</ref> або ''Домантъ''<ref>ПСРЛ. Т. 4. — СПб., 1848. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=QUoPAQAAMAAJ&q=%D0%94%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D1%82%D1%8A#v=snippet&q=%D0%94%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D1%82%D1%8A&f=false С. 40—41, 180, 302].</ref><ref>ПСРЛ. Т. 5. — СПб., 1851. С. 193, 195, 198.</ref> ([[Наўгародзкі чацьверты летапіс]] і [[Сафійскі першы летапіс]]); ''землицы покупили… у Степанка у Домонтовского'' (каля 1466 — каля 1480 году)<ref>{{Літаратура/Полацкія граматы (2015)|1к}} С. 290.</ref>; ''кгедроитскыи паны у головах: Доумонтъ [[Война|Воиневич]]'' (1469—1477 гады)<ref>Ivoška D., Ryčkov A. Brėžiant Vyžuonų ribą: šiaurės rytų Lietuvos XV a. asmenvardžiai ir (ne)pamirštas) kelias // Acta Linguistica Lithuanica. XCI, 2024. P. 35.</ref>; ''Gabriele Domunthowicz'' (10 чэрвеня 1471 году)<ref>{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-2к}} S. 317.</ref>; ''ducem Domunth, Jacobum fratrem germanum de Swyr'' (''dux Domunth de [[Сьвір (мястэчка)|Swyr]]''<ref name="Urban-2001-155"/>; 1483 год)<ref>{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-2к}} S. 388.</ref>; ''Daumunt Butwidowicz'' (31 кастрычніка 1484 году)<ref>{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-1к}} S. 399.</ref>; ''Павле Домантове'' (XV ст.)<ref>Зализняк А. А. Древненовгородский диалект. 2-е изд. — М., 2004. С. 104.</ref>; ''Домантъ''<ref>ПСРЛ. Т. 10. — СПб., 1885. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=8mBKAQAAMAAJ&q=%D0%94%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D1%82%D1%8A#v=snippet&q=%D0%94%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D1%82%D1%8A&f=false С. 145, 150, 159].</ref> або ''Домонтъ''<ref>ПСРЛ. Т. 10. — СПб., 1885. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=8mBKAQAAMAAJ&q=%D0%94%D0%BE%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D1%82%D1%8A#v=snippet&q=%D0%94%D0%BE%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D1%82%D1%8A&f=false С. 145, 150—151].</ref> ([[Ніканаўскі летапіс]]); ''[[Упіцкі павет|Упитское]] волости… в бояр… у Васка Довмонтовича'' (9 чэрвеня 1517 году)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|9к}} P. 339.</ref>; ''Довмонт Билевичъ''<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 77.</ref>, ''Томъко Довмонтовичъ''<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 84.</ref>, ''Довмонтъ Маръковичъ… Томъко Довмонътович''<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 86.</ref>, ''Талюшъ Довкмонътовичъ''<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 160.</ref>, ''Павел Довмонътовичъ''<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 168.</ref> (1528 год); ''[[Нарбут (імя)|Нарбут]] Довмонтович… [[Нарымонт (імя)|Нармонтъ]] Довмонтович'' (1537 год)<ref>Mackavičius A. Žemaitijos valsčių surašymas 1537—1538 m. — Vilnius, 2003. P. 25, 196.</ref>; ''волости [[Горадня|Городеньское]]… землицу пустовъскую на имя Домонътовъщину'' (20 лістапада 1552 году)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|35к}} P. 168.</ref>; ''бояр господарских тогож повету Минского: князя Ивана Домонта'' (2 кастрычніка 1557 году)<ref>{{Літаратура/Беларускі архіў|3к}} С. 20.</ref>; ''Петръ Домонтъ''<ref>Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=-wI5AQAAMAAJ&q=%D0%94%D0%BE%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D1%82%D1%8A+640#v=snippet&q=%D0%94%D0%BE%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D1%82%D1%8A%20640&f=false С. 640].</ref>, ''Павелъ Томковичъ Домонтъ''<ref>Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. С. 647.</ref>, ''Григорей Шимковичъ Домонтовичъ''<ref>Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=-wI5AQAAMAAJ&q=%22%D0%A8%D0%B8%D0%BC%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A+%D0%94%D0%BE%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A%22#v=snippet&q=%22%D0%A8%D0%B8%D0%BC%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A%20%D0%94%D0%BE%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A%22&f=false С. 652].</ref>, ''Петръ Домонтовичъ''<ref>Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. С. 669.</ref>, ''Петръ Домонтъ''<ref>Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. С. 1322.</ref> (1567 год); ''Johannes Domundns Lituanus'' (1580 год)<ref>Czaplewski P. Polacy na studyach w Ingolsztacie. Z rękopisów Uniwersytetu Monachijskiego. — Poznań, 1914. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=eVNAQFo05RIC&q=Johannes+Domundns+#v=snippet&q=Johannes%20Domundns&f=false S. 25].</ref>; ''pana Yana Pietrowicza Dowmonta… подпис руки писмом рускимъ тыми словы: Ян Петровичъ Довмонт властною рукою'' (24 верасьня 1585 году)<ref>Istorijos archyvas. T. 1: XVI amžiaus Lietuvos inventoriai. — Kaunas, 1934. P. 249, 266.</ref>; ''еи милость панеи Ганъне Балтромеевне Довмонта Сесицкои'' (4 сакавіка 1596 году)<ref>Istorijos archyvas. T. 1: XVI amžiaus Lietuvos inventoriai. — Kaunas, 1934. P. 405.</ref>; ''Kasper z Dowmunta Siesicki'' (3 ліпеня 1596 году)<ref>Акты, издаваемые Виленской Комиссией для разбора древних актов. Т. 32. — Вильна, 1907. С. 362.</ref>; ''Езофъ Станиславовичъ Довмонт рукою [властною] подписалъ'' (11 кастрычніка 1597 году)<ref>Istorijos archyvas. T. 1: XVI amžiaus Lietuvos inventoriai. — Kaunas, 1934. P. 470.</ref>; ''Daumondus'' ([[Альбэрт Каяловіч]], 1650 год)<ref>Historiae Litvanae. — Dantisci, 1650. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=FVsVAAAAQAAJ&q=Daumondus#v=snippet&q=Daumondus&f=false P. 152, 162, 164].</ref>; ''Dowmund Sieśickj… Dowmundami… Dowmond'' (сярэдзіна XVII ст., 1897 год)<ref>Ks. Wojciecha Wijuka Kojałowicza Herbarz rycerstwa W.X. Litewskiego tak zwany Compendium. — Kraków, 1897. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=RMUNldfQ2-MC&q=Dowmund#v=snippet&q=Dowmund&f=false S. 23].</ref>; ''Samuel Domontowicz'' (сакавік — красавік 1656 году)<ref>Augusiewicz S. Spis uchodźców z Wielkiego Księstwa Litewskiego w Prusach Książęcych w latach 1655—1656 w zbiorach Geheimes Staatsarchiv Preussicher Kulturbesitz w Berlinie // Komunikaty Mazursko-Warmińskie. Nr. 1 (271), 2011. S. 168.</ref>; ''Pan Domont Karol'' (7 ліпеня 1664 году)<ref>Акты издаваемые Виленской археографической комиссией. Т. 15. — Вильна, 1888. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=QA4LAAAAIAAJ&q=Domont#v=snippet&q=Domont&f=false С. 124].</ref>; ''Marcjan Domontowicz'' (1667 год)<ref>Metryka Litewska. Rejestry podymnego Welkiego Ksiestwa. Województwo połockie 1667 i 1690 r. — Warszawa, 2018. S. 42.</ref>; ''земянинъ гдрский воеводства Полоцкого, панъ Ерый Доминикъ Домонтовичъ… бояре нашы Харитонъ да Олехъно Балтромеевичы Домонтовичы… даный Глебу Юревичу Домонъту'' (6 чэрвеня 1668 году)<ref>Историко-юридические материалы, извлеченные из актовых книг губерний Витебской и Могилевской, хранящихся в Центральном архиве в Витебске. Вып. 24. — Витебск, 1893. С. 306—307.</ref>; ''Damontowicz'' (1671—1681 гады)<ref>Zinkevičius Z. Lietuvių antroponimika: Vilniaus lietuvių asmenvardžiai XVII a. pradžioje. — Vilnius, 1977. P. 136.</ref>; ''paniej Krystyny Ihnatowiczówny Dowmątowej'' (1690 год)<ref>Metryka Litewska. Rejestry podymnego Welkiego Ksiestwa. Województwo połockie 1667 i 1690 r. — Warszawa, 2018. S. 83, 94.</ref>; ''Dominicus Dowmont'' (3 сьнежня 1708 году)<ref>Kaminskas-Krinčius A. Seniausiosios išlikusios originalios 1705—1726 m. Stakliškių bažnyčios krikšto metrikų knygos fragmento (1705—1710) publikacija. Bibliotheca Lituana. T. 2 (2012). P. 471.</ref>; ''Dowmontowszczyzna'' (1744 год)<ref>[https://pawet.net/library/history/city_district/religion/d_1744/diecezja_wile%C5%84ska,_1744.html Diecezja Wileńska, 1744], [[Pawet]], 20 лютага 2011 г.</ref>; ''Adam Domant'' (1757 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&w=23lt&rid=S&exac=1&search_lastname=Domant&search_lastname2=&from_date=&to_date=&bdm=S&rpp1=&ordertable= Bobty], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>; ''Benedykt Domontt'' (4 кастрычніка 1765 году)<ref>Рыбчонак С. Акт кампуту шляхты Наваградскага ваяводства ад 4 кастрычніка 1765 г. // Герольд Litherland. № 21, 2019. С. 111.</ref>; ''Marianna Domontt'' (1770 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=D&w=22br&rid=D&search_lastname=Domontt&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1&rpp1=&ordertable= Wielkie Eysymonty], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>; ''Augustinus Dowmontt… Georgius Dowmontt'' (20 і 25 верасьня 1778 году)<ref>[https://www.genmetrika.eu/stakliskiu_mirties_1778_1779.html Stakliškių Švč. Trejybės bažnyčia, 1778—1779 m. mirties įrašai], Nepriklausomas virtualus archyvas GENMETRIKA</ref>; ''Andrzej Dowmuntt'' (22 лютага 1780 год)<ref>Akta sejmiku kowieńskiego z lat 1733—1795. — Warszawa, 2019. S. 318.</ref>; ''Parafia Kowarska… Dowmunty, okolica'' (1784 год)<ref>Komosa Ł. A. Dekanat wiłkomierski w 1784 r. w świetle opisów parafii. — Białystok, 2013. S. 32.</ref>; ''Szymon Dowmond… Adam Dowmond''<ref>Akta sejmiku kowieńskiego z lat 1733—1795. — Warszawa, 2019. S. 459.</ref>, ''Adam Dowmont x, Maciej Dowmond x, Bartłomiej Dowmond x''<ref>Akta sejmiku kowieńskiego z lat 1733—1795. — Warszawa, 2019. S. 464.</ref>, ''Adam Dowmunt''<ref>Akta sejmiku kowieńskiego z lat 1733—1795. — Warszawa, 2019. S. 488.</ref> (9 лютага 1791 году); ''Jerzy Domunt'' (1793 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&w=22br&rid=B&exac=1&search_lastname=Domunt&search_lastname2=&from_date=&to_date=&bdm=B&rpp1=&ordertable= Odelsk], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>; ''Józefa Dowmund'' (1835 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=B&w=23lt&rid=B&search_lastname=Dowmund&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1&rpp1=&ordertable= Dubinki], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>; ''Rozalia Daumont Domont'' (1838 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=B&w=22br&rid=B&search_lastname=Daumont&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1 Łunna], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>; ''Antonella Dowmontowicz'' (1842 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=D&w=23lt&rid=D&search_lastname=Dowmontowicz&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1&rpp1=&ordertable= Giedrojcie], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>. == Носьбіты == * [[Даўмонт]] ({{†}} 1285) — меркаваны [[Сьпіс вялікіх князёў літоўскіх|вялікі князь літоўскі]] * [[Даўмонт Пскоўскі|Даўмонт]] (у праваслаўі Цімафей; {{†}} 1299) — князь у Нальшанскай зямлі, служылы князь пскоўскі * Даўмонт Воўкавіч — [[Ліцьвіны|літоўскі баярын]], які ўпамінаецца ў 1432 годзе * Яўлашка Даўмонтавіч ({{†}} па 1431) — літоўскі баярын, які ўжываў пячаць з рускім надпісам «Печать Евлашка Домонтова»<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 205.</ref> * Даўмонт [[Бутывід]]авіч — літоўскі баярын, які ўпамінаецца ў 1484 годзе * Даўмонт Білевіч — [[Пяняны|пянянскі]] баярын, які ўпамінаецца ў [[Попісы войска Вялікага Княства Літоўскага|попісе войска Вялікага Княства Літоўскага]] 1528 году * Томка Даўмонтавіч — [[Жыжмары|жыжмарскі]] баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска ВКЛ 1528 году * Даўмонт Маркавіч і Томка Даўмонтавіч — [[Сумілішкі|суміліскія]] баяры, якія ўпамінаюцца ў попісе войска ВКЛ 1528 году * Павал Даўмонтавіч — [[Жараны|жаранскі]] баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска ВКЛ 1528 году * Даўмонт — легендарны князь на [[Уцяна|Ўцяне]], сын легендарнага князя літоўскага, жамойцкага і рускага Рамана * [[Марцін Гедройц|Марцін Матушавіч Даўмонт Гедройц]] (1545—1621) — дзяржаўны дзяяч [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]], [[Ваяводы амсьціслаўскія|ваявода амсьціслаўскі]]<ref>Urzędnicy Wielkiego Księstwa Litewskiego: Spisy. T. 9. Województwo mścisławskie XVI—XVIII wiek. — Warszawa, 2019. S. 193.</ref> * [[Міхал Сясіцкі|Міхал Даўмонт Сясіцкі]] ({{†}} 1713) — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага, ваявода [[Ваяводы менскія|менскі]] і амсьціслаўскі * Андрэй, Матэвуш, Міхал і Станіслаў Доўманты — шляхцічы [[Полацкае ваяводзтва|Полацкага ваяводзтва]], якія ўпамінаюцца ў 1765 годзе<ref>Яўген Анішчанка, [https://web.archive.org/web/20230810231801/http://www.arhisan.com/istochniki/opisaniya/273-popis-shlyakhty-polotskogo-voevodstva-30-09-1765-g Попис шляхты Полоцкого воеводства 30.09.1765 г.], Архіў гісторыка Анішчанкі, 19 жніўня 2015 г.</ref> * Павал Аляксеевіч Дамантовіч — уладальнік зямлі ў [[Дрысенскі павет|Дрысенскім павеце]] на 1878 год<ref>Памятная книжка Витебской губернии. На 1878 год. — Витебск, 1878. С. 296.</ref> * [[Міхайла Дамантовіч]] (1830—1902) — народжаны на Чарнігаўшчыне генэрал і вайсковы гісторык, украінскі і беларускі этнограф<ref>Бандарчык В. Гісторыя беларускай этнаграфіі. — {{Менск (Мн.)}}, 1964. С. 70.</ref>, які засьведчыў, што ўкраінцы «''гэтым імём ([[ліцьвіны]])… называюць увогуле ўсіх [[беларусы|беларусаў]]''»<ref>Домонтовыч М. Материалы географии и статистики России, собранные офицерами Генерального штаба. Черниговская губерния. — СПб., 1865. [https://books.google.by/books?id=ULhiAAAAcAAJ&pg=PA533&dq=%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%B8%D0%BD%D1%8A+%D0%A7%D0%B5%D1%80%D0%BD%D0%B8%D0%B3%D0%BE%D0%B2%D1%81%D0%BA%D1%96%D0%B9&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwiRpcXCk7X6AhXJvKQKHWvOCp8Q6AF6BAgHEAI#v=onepage&q=%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%B8%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D1%8A&f=false С. 532].</ref> З XVI ст. прыдомкам Доўманд або Доўмунд (Доўмунт) карысталіся [[Літва|літоўскія]] шляхецкія роды [[Рукевічы|Рукевічаў]] (Руковічаў<ref>[http://www.nobility.by/families/r/index.shtml Сьпіс шляхецкіх родаў, прозьвішчы якіх пачынаюцца на Р], [[Згуртаваньне беларускай шляхты]]</ref>) і [[Сясіцкія|Сясіцкіх]] гербу [[Гіпацэнтаўр (герб)|Гіпацэнтаўр]]<ref>Stekert A. Przydomki polskie, litewskie i rusińskie. — Kraków, 1897. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=chg-AAAAIAAJ&q=Dowmond+Dowmund#v=snippet&q=Dowmond%20Dowmund&f=false S. 32].</ref>. Доўманты гербаў [[Пагоня]], [[Баволя]] і [[Розьмер]] — літоўскі шляхецкі род зь [[Віленскі павет (ВКЛ)|Віленскага павету]]<ref>Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2016. S. 470.</ref>. Доўманты (Dowmont) — літоўскія шляхецкія роды з ваколіцаў [[Камаі|Камаяў]]<ref>Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2022. S. 74.</ref> і [[Троцкі павет|Троцкага павету]]<ref>Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2022. S. 260.</ref>. Долманты або Дольманты (Dołmont, Dolmont) і Доманты (Domont) — літоўскія шляхецкія роды з Троцкага павету<ref>Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2022. S. 259.</ref>. [[Доманты|Доманты Машэнскія]] гербу ўласнага — літоўскі княскі род. Далмунты, Дамантовічы<ref>[http://www.nobility.by/families/d/index.shtml Сьпіс шляхецкіх родаў, прозьвішчы якіх пачынаюцца на Д], [[Згуртаваньне беларускай шляхты]]</ref> і Доўманты-Ляскатоўскія<ref>[http://www.nobility.by/families/l/index.shtml Сьпіс шляхецкіх родаў, прозьвішчы якіх пачынаюцца на Л], [[Згуртаваньне беларускай шляхты]]</ref> — літоўскія шляхецкія роды. Даўмунтовічы (Dowmuntowicz) гербу ўласнага — літоўскі шляхецкі род<ref>Polska encyklopedja szlachecka. T. 5. — Warszawa, 1936. S. 138.</ref>. Дэмантовічы (Demontowicz) гербу [[Вяж]] — літоўскі шляхецкі род, які меў уладаньні на Жамойці<ref>Ciechanowicz J. Rody rycerskie Wielkiego Księstwa Litewskiego. T. 2. — Rzeszów, 2001. S. 318.</ref>. Дамантовіч (Domontowicz), Доўмант (Dowmontt) і Доўмунт (Dowmunt) — прозьвішчы, зафіксаваныя ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах [[Сувалкі|Сувалкаў]]<ref>Professor Jerzy Wisniewski, [https://web.archive.org/web/20250111095809/http://www.mem.net.pl/stg/family_names.htm List of the XIXth century Suvalki region family names], Suwalki Genealogical Society</ref>. У актах [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]] ўпаміналіся сяло Даўмонтавічы і маёнтак Дамонтавічы ў [[Наваградзкае ваяводзтва|Наваградзкім ваяводзтве]], маёнтак Даўмонтаўшчызна або Кублічы ў [[Полацкае ваяводзтва|Полацкім ваяводзтве]] і фальварак Даўмонты ў [[Вількамірскі павет|Вількамірскім павеце]]<ref>Indeks alfabetyczny miejscowości dawnego wielkiego Księstwa Litewskiego: A—K (Abakanowicze — Kujany). Wilno, 1929. S. 246, 252.</ref>. У XVI ст. існавалі маёнтак Дамонты і рака Дамонта (''Домонта'') у [[Жамойцкае староства|Жамойцкім старостве]]<ref>Спрогис И. Я. Географический словарь древней Жомойтской земли XVI столетия. — Вильна, 1888. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=D-KlFQ7Bd3gC&q=%D0%94%D0%B0%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D1%82%D1%8B#v=snippet&q=%D0%94%D0%B0%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D1%82%D1%8B&f=false С. 89, 101].</ref>. На 1906 год існаваў маёнтак Доўмантаўшчына (Даўмантоўшчына) у Лепельскім павеце Віцебскай губэрні<ref>Список населенных мест Витебской губернии. Витебск, 1906. С. 192.</ref>. На [[Слуцкае княства|гістарычнай Случчыне]] існуе вёска [[Домантавічы]], на [[Ашмянскі павет|гістарычнай Ашмяншчыне]] — [[Дзяманты]], у ваколіцах [[Залатаноша|Залатаношы]] — [[Дамантава]] (упаміналася ў 1536 годзе)<ref>Непокупный А. П. Балто-севернославянские языковые связи. — Киев, 1976. С. 167.</ref>. == Глядзіце таксама == * [[Даўга]] * [[Мунда|Мунд]] == Заўвагі == {{Заўвагі}} == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} == Літаратура == * {{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)}} {{Імёны з асновай даўг}} {{Імёны з асновай мунд}} [[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]] og1ducqbbwdkbf36ld1phq9yyhqog7l 0 264489 2677307 2673814 2026-07-03T12:34:45Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2677307 wikitext text/x-wiki {{Імя |імя = Ґінтаўт |лацінка = Gintaŭt / Hintaŭt |арыгінал = Gentalt |вымаўленьне = |мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]] |утварэньне = [[Гента (імя)|Gento]] + [[Вальда (імя)|Walt]] |варыянт = Гентаўт, Гінталт, Гінталд, Гінтальд, Кентаўт, Гантаўт, Кантаўт, Кінтаўт |вытворныя = [[Контаўт (імя)|Контаўт]] |зьвязаныя = }} '''Гінтаўт''' (''Гінталт'', ''Гінталд'', ''Гінтальд'', ''Кінтаўт''), '''Гентаўт''' (''Кентаўт''), '''Гантаўт''' (''Кантаўт'') — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча. == Паходжаньне == {{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}} Кандалд, Гандалд, Кенталд або Генталт (Candoaldo, Gandualdus<ref>[http://saint-bertin.irht.cnrs.fr/site/php/notice.php?id=Saint-Omer749&catalogue=st-omer Saint-Omer, Bibliothèque d’agglomération de Saint-Omer, 749], Saint-Bertin : centre culturel du VIIe au XVIIIe siècle : constitution, conservation, diffusion, utilisation du savoir</ref>, Kentuald<ref>Gerchow J. Die Gedenküberlieferung der Angelsachsen. — Berlin; New York, 1988. P. 396.</ref>, Gentaltus<ref>Le carte del Monastero di San Siro di Genova: 1225—1253. Vol. 2. — Genova, 1997. [https://books.google.by/books?id=GSzZAAAAMAAJ&q=gentaltus&dq=gentaltus&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&ved=2ahUKEwiD64TowY7_AhWBO-wKHXNmD3UQ6AF6BAgHEAI P. 242, 333].</ref>) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>Felder E. Die Personennamen auf den merowingischen Münzen der Bibliothèque nationale de France. — München, 2003. S. 167.</ref>. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Гента (імя)|-генд- (-гент-, -гінт-)]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Гінтэр]], [[Ягінт|Агінт]], [[Эйгінт]]; германскія імёны Genter, Aginto, Eigint) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] gands 'посах', пераноснае 'чары', а аснова [[Вальда (імя)|-валд- (-алд, -олт)]] (імёны ліцьвінаў [[Геральд|Геральт]], [[Левальд|Левалт]], [[Рамвольт]]; германскія імёны Gerwald, Lewolt, Romuald) — ад гоцкага і германскага waldan 'валодаць, гаспадарыць' або wulþus 'слава, мажнасьць'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 17.</ref>. Германскае ([[Паўночнагерманскія мовы|паўночнагерманскае]]) паходжаньне літоўскага шляхецкага прозьвішча Гінтаўт (Gintowt) сьцьвярджалася яшчэ ў артыкуле «Жамойць» [[Усеагульная энцыкляпэдыя Самуэля Аргельбранда|Усеагульнай энцыкляпэдыі Самуэля Аргельбранда]] (1868 год)<ref>Encyklopedyja powszechna. T. 28. — Warszawa, 1868. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=UMpLAQAAIAAJ&q=Gintowt+%2C+Milimont+nazwiska+skandynawskie#v=snippet&q=Gintowt%20%2C%20Milimont%20nazwiska%20skandynawskie&f=false S. 975].</ref>. Паводле менскага дасьледніка Алёхны Дайліды, які разьвівае [[Усходнегерманскія мовы|ўсходнегерманскую]] этымалёгію імёнаў [[Ліцьвіны|літоўскіх князёў і баяраў]], імя Гінтаўт складаецца з асноваў [[Гін|-гін- (-ген-, -кін-)]] (імёны ліцьвінаў [[Гендрута]], [[Кімант|Кімунд]], [[Мінгін|Менгін]]; германскія імёны Genedrudis, Ginmund, Mennigen), якая паходзіць ад гоцкага gin- 'пачатак'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 17.</ref>, і [[Тэўда (імя)|-тэўд- (-дэўт-, -тыд-)]] (імёны ліцьвінаў [[Таўтвід]], [[Таўцівіл (імя)|Таўтывіл]], [[Таўцігерд|Таўтгерд]]; германскія імёны Teutwidis, Theudowills, Teutgerdis), якая паходзіць ад гоцкага þiuda<ref>Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 14, 1972. S. 209.</ref>, германскага þeudo<ref>Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 34.</ref> 'род, народ'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 19.</ref>. Такім парадкам, імя Гінтаўт азначае «зачатак роду» (тое ж, што і імя [[Таўцігін]])<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 22.</ref>. Імя Гінтаўт бытавала ў [[Прусія|Прусіі]]: ''[[Ганус (імя)|Hans]] Gynthawte''<ref>Trautmann R. Die altpreußischen Personennamen. — Göttingen, 1925. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=RdZD6OjYXgoC&q=Gynthawte#v=snippet&q=Gynthawte&f=false S. 32].</ref>. У ваколіцах [[Русь (мястэчка)|Русі]] (Прусія) адзначалася прозьвішча Gintaut<ref>[https://www.online-ofb.de/namelist.php?nachname=GINTAUT&ofb=russ&modus=&lang=de GINTAUT], Verein für Computergenealogie e.V. (CompGen)</ref>. У Польшчы адзначаецца прозьвішча Гінтальт (Gintolt)<ref>Smoczyński W. Les Noms de famille polonais d’origine lituanienne // Proceedings of the Thirteenth International Congress of Onomastic Sciences, Cracow, August 21—25, 1978 / edited by Kazimierz Rymut. Vol. 2. — Kraków, 1982. P. 440.</ref>. Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''Gyntawt Wigails son''<ref>Die Staatsverträge des Deutschen Ordens in Preussen im 15. Jahrhundert. Bd. 1. — Marburg, 1970. [https://books.google.by/books?id=ansTAQAAMAAJ&q=Gyntawt+Wigails&dq=Gyntawt+Wigails&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwi_vtmDiv_8AhU07rsIHeziAiEQ6AF6BAgIEAI S. 12].</ref>, ''Gynthowd filius Wilgaws''<ref>Liv-, Esth- und Curländisches Urkundenbuch nebst Regesten / Hrsg. von F. G. von Bunge. Bd. 4. — Reval, 1859. [https://books.google.by/books?id=S4VTAAAAcAAJ&pg=RA1-PA227&dq=Gynthowd+,+Wilgaws&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwihkfCeiv_8AhVt9LsIHZMGCx0Q6AF6BAgLEAI#v=onepage&q=Gynthowd%20%2C%20Wilgaws&f=false S. 227].</ref> ([[Салінскі мір|12 кастрычніка 1398 году]]); ''Gyntold'' ([[Віленска-Радамская унія|18 студзеня 1401 году]])<ref>{{Літаратура/Акты уніі Польшчы зь Літвой (1932)|к}} S. 37.</ref>; ''[[Тыдзіка|Tiddika]] Gynthawten son'' (13 чэрвеня 1406 году)<ref>{{Літаратура/Кодэкс эпісталярны Вітаўта (1882)|к}} [https://books.google.by/books?hl=ru&id=0jchAQAAMAAJ&q=Gynthawten#v=snippet&q=Gynthawten&f=false S. 128].</ref>; ''Ginthawt'' (пачатак XV ст.)<ref>{{Літаратура/Спадчыньнікі Вітаўта (2015)|к}} С. 83.</ref>; ''Gientowtu, Szawtowtowu bratu, człowiek'' (1422 год<ref>Saviščevas E. Polityka nadań wielkich książąt litewskich na Żmudzi w pierwszej połowie XV wieku // Prace historyczne 141, z. 2 (2014). S. 506.</ref> паводле выпісу 1618 году)<ref>Jablonskis K. Nauji Vytauto laikotarpio aktai // Praeitis. T. 2. — Kaunas, 1933. P. 391.</ref>; ''Johannes Ginthold'' ([[Мельнскі мір|27 верасьня 1422 году]])<ref>Dokumenty strony polsko-litewskiej pokoju mełneńskiego z 1422 roku. — Poznań, 2004. [https://books.google.by/books?id=ywkXAQAAIAAJ&q=Ginthold&dq=Ginthold&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwj9nbq60oP9AhWEO-wKHUB-AOQQ6AF6BAgIEAI S. 11]</ref>; ''Gintoldo de Ziruntin'' (''Gintold''<ref name="Piatrauskas-2014-237">{{Літаратура/Літоўская знаць (2014)|к}} С. 239.</ref>; 20 красавіка 1424 году)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|25к}} P. 290.</ref>; ''пять чоловековъ… а Кгенътовта'' (1440—1492 гады)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|3к}} P. 66.</ref>; ''Борису Кинътовтовичу… Буивиду, Борисову брату'' (11 верасьня 1449 году)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|3к}} P. 66.</ref>; ''кгедроитскыи паны у головах… Янъ Кгинтовтович, Станко брат его'' (1469—1477 гады)<ref>Ivoška D., Ryčkov A. Brėžiant Vyžuonų ribą: šiaurės rytų Lietuvos XV a. asmenvardžiai ir (ne)pamirštas) kelias // Acta Linguistica Lithuanica. XCI, 2024. P. 36.</ref>; ''pro filio meo Gintholth'' (5 ліпеня 1472 году)<ref>{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-2к}} S. 322.</ref>; ''[[Бітаўт|Битовъта]] Кинътовътовича… к его ойчызне еще отцу его Кинътовъту, и потомъ Кинътовът умер, а Битовтъ… Битовъту Кинътовътовичу'' (30 траўня 1481 году паводле выпісу 19 верасьня 1568 году)<ref>Jablonskis K. Nauji Vytauto laikotarpio aktai // Praeitis. T. 2. — Kaunas, 1933. P. 393.</ref>; ''въ бояр… в Кинътовта [[Вазгайла|Вожъкгаиловича]]'' (2 ліпеня 1493 году)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|3к}} P. 73.</ref>; ''два чоловеки на имя Янка Кинтовтовича'' (1508 год)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|8к}} P. 286.</ref>; ''Григор Кинътовътовичъ''<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 162.</ref>, ''Богданъ Канътовтовичъ''<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 168.</ref> (1528 год); ''бояр — Мицка Кинтовтовича'' (1 чэрвеня 1534 году)<ref>Тяжбы литовских крестьян и жителей местечек с управителями имений: сборник документов. Ч. 1. — Вильнюс, 1959. С. 28.</ref>; ''Митко Кгинтовтович… Петко Кгентовтович'' (1537—1538 гады)<ref>Mackavičius A. Žemaitijos valsčių surašymas 1537—1538 m. — Vilnius, 2003. P. 24, 296.</ref>; ''sioła Gintowtowiczow'' (12 кастрычніка 1561 году)<ref>Istorijos archyvas. T. 1: XVI amžiaus Lietuvos inventoriai. — Kaunas, 1934. P. 583.</ref>; ''Миколай Матеевичъ Кгинтовтъ''<ref>Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=-wI5AQAAMAAJ&q=%D0%9A%D0%B3%D0%B8%D0%BD%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%82%D1%8A+606#v=snippet&q=%D0%9A%D0%B3%D0%B8%D0%BD%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%82%D1%8A%20606&f=false С. 606].</ref>, ''Миколай Якубовичъ Вислоухъ съ Кинтовтовичъ''<ref>Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=3Ih5AqeL2iwC&q=%D0%9A%D0%B8%D0%BD%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A#v=snippet&q=%D0%9A%D0%B8%D0%BD%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A&f=false С. 857].</ref>, ''з дому своего Кинтовтовича''<ref>Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. С. 869.</ref> (1567 год); ''продку его неякому [[Бітаўт|Битовъту]] Кинътовътовичу… Кинътовътовича… отцу его Кинътовъту… Кинътовтъ'' (19 верасьня 1568 году)<ref>Акты, издаваемые Виленской Комиссией для разбора древних актов. Т. 24. — Вильна, 1897. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=ulkjAQAAMAAJ&q=%D0%9A%D0%B8%D0%BD%D1%8A%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%82%D1%8A#v=snippet&q=%D0%9A%D0%B8%D0%BD%D1%8A%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%82%D1%8A&f=false С. 305].</ref>; ''пановъ Кгинтовтовичовъ'' (23 чэрвеня 1583 году)<ref>Акты, издаваемые Виленской Комиссией для разбора древних актов. Т. 24. — Вильна, 1897. С. 393.</ref>; ''панъ Крыштофъ Кинтовтъ Жердненский… Кинтовту… Кинтовта'' (18 сакавіка 1615 году)<ref>Акты, издаваемые Виленской Комиссией для разбора древних актов. Т. 28. — Вильна, 1901. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=EXsZAAAAYAAJ&q=%D0%9A%D0%B8%D0%BD%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%82%D1%83#v=snippet&q=%D0%9A%D0%B8%D0%BD%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%82%D1%83&f=false С. 111].</ref>; ''Casimir Kintof (Kintowt)'' (27 верасьня 1648 году)<ref>Fejér J. Defuncti secundi saeculi Societatis Jesu. 1641—1740. Vol. 3: I—M. — Roma, 1988. P. 62.</ref>; ''Ja Maciey Kintowt — ienerał ziemski Wołkowiski… Maciey Kintowts'' (студзень 1652 году)<ref>Акты издаваемые Виленской археографической комиссией. Т. 18. — Вильна, 1891. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=B-UDAAAAYAAJ&q=Kintowt#v=snippet&q=Kintowt&f=false С. 388].</ref>; ''Матвей Мартынов сын Кинтофт, Якуб Мартынов сын Кинтофт'' (1655 год)<ref>Памятники истории Восточной Европы. Источники 15-17 вв. Том 4. (Monumena Historica Res Gestas Europae Orientalis Illustrantia). Крестоприводная книга шляхты Великого княжества Литовского 1655 г. — Москва — Варшава, 1999. [https://books.google.by/books?id=MoAdAQAAMAAJ&q=%22%D0%9C%D0%B0%D1%82%D0%B2%D0%B5%D0%B9+%D0%9C%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%BE%D0%B2+%D1%81%D1%8B%D0%BD+%D0%9A%D0%B8%D0%BD%D1%82%D0%BE%D1%84%D1%82%22&dq=%22%D0%9C%D0%B0%D1%82%D0%B2%D0%B5%D0%B9+%D0%9C%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%BE%D0%B2+%D1%81%D1%8B%D0%BD+%D0%9A%D0%B8%D0%BD%D1%82%D0%BE%D1%84%D1%82%22&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&ved=2ahUKEwjN8r6Jp9X_AhXE_rsIHTP-BeEQ6AF6BAgIEAI С. 83].</ref>; ''Gintołd Astok… Gintołt'' (1658, 1905 год)<ref>Ks. Wojciecha Wiiuka Kojałowicza herbarz szlachty Wielkiego Księstwa Litewskiego zwany Nomenclator. — Kraków, 1905. S. 15, 190.</ref>; ''Jan Gintołt'' (8 верасьня 1662 году)<ref>Акты издаваемые Виленской комиссией для разбора древних актов. Т. 34. — Вильна, 1909. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=I2YjAQAAMAAJ&q=Ginto%C5%82t#v=snippet&q=Ginto%C5%82t&f=false С. 246].</ref>; ''p. Gintowt'' (1673 год)<ref>Metryka Litewska. Rejestry podymnego Welkiego Ksiestwa. Województwo brzeskie litewskie 1667—1690 r. — Warszawa, 2000. S. 150.</ref>; ''Michał Gabryel Gintofft, Horodniczy Trocki'' (1674 год)<ref>Prawa konstytucye y przywileie Krolestwa Polskiego y Wielkiego Xięstwa Litewskiego, y wszystkich prowincyi należących. — Warszawa, 1739. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=098tYWScl2UC&q=Gintofft#v=snippet&q=Gintofft&f=false S. 278].</ref>; ''jmp. Gintowt, podczaszy oszmiański'' (1690 год)<ref>Metryka Litewska. Rejestry podymnego Welkiego Ksiestwa. Województwo brzeskie litewskie 1667—1690 r. — Warszawa, 2000. S. 65.</ref>; ''Kantowt Christophorus'' (XVII—XVIII ст.)<ref>Račickaja V. XVII a. pab. — XVIII a. Vilniaus naujųjų miestiečių baltiškos kilmės pavardžių rašybos polinkiai. XVII a. pab. // XV Международная научная конференция студентов-филологов. СПб., 2012/ С. 9.</ref>; ''Eleonora Gintowt'' (1718 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=B&w=22br&rid=B&search_lastname=Gintowt%20&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1&rpp1=&ordertable= Międzyrzecz], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>; ''Franciszek Kątowt'' (1740 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=B&w=23lt&rid=B&search_lastname=K%C4%85towt&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1 Kroże], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>; ''JM pan Gintoft'' (1744—1749 гады)<ref>Археографический сборник документов, относящихся к истории Северо-западной Руси. Т. 7. — Вильна, 1870. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=FukDAAAAYAAJ&q=Gintoft#v=snippet&q=Gintoft&f=false С. 212].</ref>; ''Magdalena Kantowtt'' (1746 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=B&w=23lt&rid=B&search_lastname=Kantowtt&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1 Butkiszki], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>; ''F. Antonius Gintowt'' (1754 год)<ref>Ваврик М., о. Нарис розвитку і стану Василіянського чина XVII—XX ст. — Рим, 1979. С. 101.</ref>; ''Helena Kentowtt'' (1763 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=B&w=23lt&rid=B&search_lastname=Kentowtt&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1 Szyłele], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>; ''Marcin Gintowtt'' (4 кастрычніка 1765 году)<ref>Рыбчонак С. Акт кампуту шляхты Наваградскага ваяводства ад 4 кастрычніка 1765 г. // Герольд Litherland. № 21, 2019. С. 112.</ref>; ''Antoni Gintowtt''<ref>Рыбчонак С. Попіс шляхты Аршанскага павета 30 верасня 1765 г. // Герольд Litherland. № 20, 2014. С. 117.</ref>, ''Piotr Gintowtt''<ref>Рыбчонак С. Попіс шляхты Аршанскага павета 30 верасня 1765 г. // Герольд Litherland. № 20, 2014. С. 127.</ref>, ''Maciey Gintowtt''<ref>Рыбчонак С. Попіс шляхты Аршанскага павета 30 верасня 1765 г. // Герольд Litherland. № 20, 2014. С. 130.</ref> (24 кастрычніка 1765 году); ''Marcelli Gintowft'' (1785 год)<ref>Гурская Ю. Многоязычие в Великом княжестве Литовском в зеркале древних фамилий // Acta Baltico-Slavica. Nr. 37 (2013). С. 5.</ref>; ''Jan Gintowt'' (1798 год)<ref>Гурская Ю., Вайткявичус В. Балтийское наследие в Восточной Беларуси: новые исторические и лингвистические данные об Обольцах // Acta Baltico-Slavica. Nr. 32 (2008). С. 19.</ref>; ''Jakub Kintowtt'' (1821 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=D&w=23lt&rid=D&search_lastname=Kintowtt&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1 Wilno śś. Franciszka i Bernarda], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>; ''Stanisław Ginttowtt'' (1832 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=B&w=23lt&rid=B&search_lastname=Ginttowtt&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1 Barbaryszki], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>; ''Михаилъ Гинтовтъ'' (1860 год)<ref>Гурская Ю., Вайткявичус В. Балтийское наследие в Восточной Беларуси: новые исторические и лингвистические данные об Обольцах // Acta Baltico-Slavica. Nr. 32 (2008). С. 18.</ref>; ''Jan Gintowt-Diweltowski'' (26 кастрычніка 1908 году)<ref>Сакалоўская А. Кальварыя. — {{Менск (Мінск)}}, 1997. С. 61.</ref>. == Носьбіты == * [[Ян Гінтаўт]] ({{†}} па 1424) — дзяржаўны дзяяч [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]], староста [[Коўна|ковенскі]] * Гентаўт — [[Ліцьвіны|літоўскі баярын]], які атрымаў ад вялікага князя [[Вітаўт]]а чалавека ў Медніцкай воласьці (Жамойць) * Начуш Гінтаўтавіч ({{†}} па 1434) — літоўскі баярын, які прывесіў да акту [[Гарадзенская ўмова|Гарадзенскай умовы]] (1434 год) пячаць з рускім надпісам «НАЧУШНЪ ГІНШТОВТОВ»<ref>{{Літаратура/Акты уніі Польшчы зь Літвой (1932)|к}} S. 101.</ref> * Барыс і [[Буйвід]] Гінтаўтавічы — літоўскія баяры, якія ўпамінаюцца ў 1449 годзе * Рыгор Кінтаўтавіч — [[Эйрагола|эйрагольскі]] баярын, які ўпамінаецца ў [[Попісы войска Вялікага Княства Літоўскага|попісе войска Вялікага Княства Літоўскага]] 1528 году * Багдан Кантаўтавіч — [[Жараны|жаранскі]] баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска ВКЛ 1528 году * Кінтаўт і Марцін Кінтаўтавіч — жыхары [[Жамойцкае староства|Жамойцкага староства]], якія ўпамінаюцца ў 1537—1538 гадох<ref>Mackavičius A. Žemaitijos valsčių surašymas 1537—1538 m. — Vilnius, 2003. [https://books.google.by/books?id=lNIiAQAAIAAJ&q=%22%D0%9A%D0%B8%D0%BD%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87+%D0%9C%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D0%BD%22+%D0%9A%D0%B8%D0%BD%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%82&dq=%22%D0%9A%D0%B8%D0%BD%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87+%D0%9C%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D0%BD%22+%D0%9A%D0%B8%D0%BD%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%82&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&ved=2ahUKEwilo_ixvtWCAxWSgf0HHatBCj8Q6AF6BAgIEAI P. 156, 245].</ref> * Лукаш Стэфанавіч Гінтаўт — [[Расены|расенскі]] [[Зямяне|зямянін]], які ўпамінаецца ў 1585 годзе<ref>Опись документов Виленского центрального архива древних актовых книг. Вып. 1. ― Вильна, 1901. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=XhILAAAAIAAJ&q=%D0%93%D0%B8%D0%BD%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%82%D1%83#v=snippet&q=%D0%93%D0%B8%D0%BD%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%82%D1%83&f=false С. 162].</ref> * Марцін Гінтаўт — шляхціч [[Наваградзкае ваяводзтва|Наваградзкага ваяводзтва]], які ўпамінаецца ў 1765 годзе<ref>Яўген Анішчанка, [https://web.archive.org/web/20230810230249/http://www.arhisan.com/istochniki/opisaniya/618-shlyakhta-novogrudskogo-voevodstva-generalnyj-popis-1765 Шляхта Новогрудского воеводства. Генеральный попис 1765], Архіў гісторыка Анішчанкі, 18 красавіка 2016 г.</ref> * Стэфанія Гінтаўт (''Gintowt'') — уладальніца гаспадаркі ў Жосьненскай Слабадзе каля [[Паставы|Паставаў]] на 1937 год<ref>Ryszard Sys, [https://kresy.genealodzy.pl/zbior/pdf/spis_wlascicieli_2000.pdf Wykaz właścicieli nieruchomości rolnych Województwa Wileńskiego w latach 1928—1939. Część II], publikacje «Pisarza hipotecznego zawarte w Dzienniku Województwa Wileńskiego za lata 1928—1939»</ref> * Францішак і Соф’я Гінтаўты — уладальнікі гаспадаркі ў Барсуках каля [[Докшыцы|Докшыцаў]] на 1938 год<ref>Ryszard Sys, [https://kresy.genealodzy.pl/zbior/pdf/l18.pdf Wykaz właścicieli nieruchomości rolnych Województwa Wileńskiego w latach 1928—1939. Część III], publikacje «Pisarza hipotecznego zawarte w Dzienniku Województwa Wileńskiego za lata 1928—1939»</ref> * Віктар Вікенці Гантаўт (1861—1937) — селянін з ваколіцаў [[Бягомель|Бягомелю]], [[Савецкія рэпрэсіі ў Беларусі|забіты ўладамі СССР]]<ref>[https://by.openlist.wiki/%D0%93%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B0%D1%9E%D1%82_%D0%92%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B0%D1%80-%D0%92%D1%96%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D1%86%D1%96_%D0%86%D0%B3%D0%BD%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B2%D1%96%D1%87_(1861) Гантаўт Віктар-Вікенці Ігнатавіч (1861)], Адкрыты спіс ахвяраў палітычных рэпрэсій у СССР</ref> * Антон Гінтаўт (1870—?) — [[беларусы|беларус]] з ваколіцаў [[Лагойск]]у, які [[Савецкія рэпрэсіі ў Беларусі|пацярпеў ад уладаў СССР]]<ref name="Memaryjal">[https://chumakou.com/projects/belarus1937/index4.html Беларусь: жертвы сталинских репрессий], Белорусский «Мемориал»</ref> * Браніслаў Дзевальтоўскі-Гінтаўт (1886—1938) — беларус з ваколіцаў Лагойску, забіты ўладамі СССР<ref>[https://chumakou.com/projects/belarus1937/index5.html Беларусь: жертвы сталинских репрессий], Белорусский «Мемориал»</ref> * Ёсіф Гінтаўт (1883—?) — беларус зь [[Менск]]у, які пацярпеў ад уладаў СССР<ref name="Memaryjal"/> * Казімер Гінтаўт (1902—1938) — беларус зь Менску, забіты ўладамі СССР<ref name="Memaryjal"/> * Ёсіф Гінтаўт-Мількевіч (1904—?) — беларус зь Менску, які пацярпеў ад уладаў СССР<ref>[https://by.openlist.wiki/%D0%93%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B0%D1%9E%D1%82_%D0%92%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B0%D1%80-%D0%92%D1%96%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D1%86%D1%96_%D0%86%D0%B3%D0%BD%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B2%D1%96%D1%87_(1861) Гінтаўт-Мількевіч Іосіф Паўлавіч (1904)], Адкрыты спіс ахвяраў палітычных рэпрэсій у СССР</ref> * Іван Гінтаўт (1906—?) — беларус з [[Буда-Кашалёў|Буды-Кашалёва]], які пацярпеў ад уладаў СССР<ref name="Memaryjal"/> * Раман Гінтаўт (1907—1938) — беларус з ваколіцаў Бягомелю, забіты ўладамі СССР<ref name="Memaryjal"/> * Уладзімер Гінтаўт (1906—?) — беларус зь Менску, які пацярпеў ад уладаў СССР<ref name="Memaryjal"/> * Франц Гінтаўт (1910—2002) — актывіст беларускага моладзевага руху ў канцы 1920-х — пачатку 1930-х гадоў, біёляг і літаратар<ref>[[Уладзімер Ляхоўскі|Ляхоўскі Ў.]] Ад гоманаўцаў да гайсакоў. Чыннасць беларускіх маладзёвых арганізацый у 2-й палове ХІХ ст. — 1-й палове ХХ ст. (да 1939 г.). — Смаленск, 2015. С. 435.</ref> * Франц Гінтаўт (1914—?) — беларус з ваколіцаў Лагойску, які пацярпеў ад уладаў СССР<ref>[https://by.openlist.wiki/%D0%93%D1%96%D0%BD%D1%82%D0%B0%D1%9E%D1%82_%D0%A4%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%86_%D0%92%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B2%D1%96%D1%87_(1914) Гінтаўт Франц Віктаравіч (1914)], Адкрыты спіс ахвяраў палітычных рэпрэсій у СССР</ref> * Станіслаў Гінтаўт (1924—?) — беларус зь [[Віцебск]]у, які пацярпеў ад уладаў СССР<ref>[https://by.openlist.wiki/%D0%93%D1%96%D0%BD%D1%82%D0%B0%D1%9E%D1%82_%D0%A1%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%96%D1%81%D0%BB%D0%B0%D1%9E_%D0%A4%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%86%D0%B0%D0%B2%D1%96%D1%87_(1924) Гінтаўт Станіслаў Францавіч (1924)], Адкрыты спіс ахвяраў палітычных рэпрэсій у СССР</ref> Прыдомкам Гінтаўт карыстаўся [[Літва|літоўскі]] шляхецкі род [[Дзевялтоўскія|Дзевялтоўскіх]] гербу [[Трубы (герб)|Трубы]]<ref>Stekert A. Przydomki polskie, litewskie i rusińskie. — Kraków, 1897. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=chg-AAAAIAAJ&q=Gintowt#v=snippet&q=Gintowt&f=false S. 41].</ref>. Гінтаўты — [[парафія]]не [[Касьцёл Найсьвяцейшага Сэрца Пана Езуса (Ільля)|касьцёла]] ў [[Ільля (вёска)|Ільлі]] на 1853 год<ref>Яўген Анішчанка, [https://web.archive.org/web/20230810230147/http://www.arhisan.com/istochniki/metriki/472-iliya-kostel-vilejskogo-uezda-spiski-prikhozhan-1853-g Илия костел Вилейского уезда списки прихожан 1853 г.], Архіў гісторыка Анішчанкі, 30 студзеня 2016 г.</ref>. Гінтаўты гербаў [[Даленга (герб)|Даленга]], [[Ляліва]] і [[Тры Трубы]] — літоўскі шляхецкі род зь [[Віленскі павет (ВКЛ)|Віленскага павету]]<ref>Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2016. S. 499.</ref>. Гінтаўты або Лакянскія-Гінтаўты (Łokiański-Gintowt) гербу Ляліва — літоўскі шляхецкі род з [[Троцкі павет|Троцкага павету]]<ref>Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2022. S. 273.</ref>. Гінтальды (Gintold)<ref>Polska encyklopedja szlachecka. T. 5. — Warszawa, 1936. S. 288.</ref> і Гінтаўты-Зярднейскія<ref>[http://www.nobility.by/families/g/index.shtml Сьпіс шляхецкіх родаў, прозьвішчы якіх пачынаюцца на Ґ], [[Згуртаваньне беларускай шляхты]]</ref> — літоўскія шляхецкія роды. Гінтаўт (Gintowt, Gintowtt) — прозьвішча, зафіксаванае ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах [[Сувалкі|Сувалкаў]]<ref>Professor Jerzy Wisniewski, [https://web.archive.org/web/20250111095809/http://www.mem.net.pl/stg/family_names.htm List of the XIXth century Suvalki region family names], Suwalki Genealogical Society</ref>. У [[Прусія|Прусіі]] адзначалася прозьвішча Кантаўт (''Kantaut'')<ref>[https://www.namenforschung.net/dfd/woerterbuch/liste/?tx_dfd_names%5Bname%5D=207750&tx_dfd_names%5BcurrentSelectedFacets%5D=&tx_dfd_names%5Bquery%5D=Kantaut&tx_dfd_names%5Boffset%5D=&tx_dfd_names%5Baction%5D=show&tx_dfd_names%5Bcontroller%5D=Names&cHash=f34342f5574736148c3d69733e26a2de Kantaut]{{Недаступная спасылка|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, Digitalen Familiennamenwörterbuch Deutschlands (DFD)</ref>. На тэрыторыі цяперашняй [[Летува|Летувы]] фіксавалася прозьвішча Гантаўт у [[Летувізацыя|летувізаванай форме]]<ref>Lietuvių pavardžių žodynas. T. 2. — Vilnius, 1989. P. 621.</ref>. У актах [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]] ўпаміналася сяло Кентаўты ў [[Жамойцкае староства|Жамойцкім старостве]]<ref>Indeks alfabetyczny miejscowości dawnego wielkiego Księstwa Litewskiego: A—K (Abakanowicze — Kujany). Wilno, 1929. S. 326.</ref>. На [[Ашмянскі павет|гістарычнай Ашмяншчыне]] існуе вёска [[Гінтаўшчына]]. == Глядзіце таксама == * [[Гента (імя)|Гента]] * [[Вальда (імя)|Валд]] == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} == Літаратура == * {{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)}} {{Імёны з асновай генд}} {{Імёны з асновай валд}} {{Імёны з асновай тэўд}} [[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]] tiq3fsxzk7w1annjfoyxxo1p2x1ineg 10 264575 2677442 2677251 2026-07-04T07:00:11Z DymitrBot 56484 абнаўленьне зьвестак 2677442 wikitext text/x-wiki <noinclude>'''Табліца абнаўляецца аўтаматычна, каб выправіць памылкі, калі ласка, зьвярніцеся да {{У|Dymitr}}.'''</noinclude> <onlyinclude>{{#invoke:Спартовая табліца|main|стыль=ВНП |крыніца = [https://www.soccerway.com/belarus/vysshaya-liga/#/S2JsqqzJ/standings/overall/ Soccerway] <!--Пачатак аўтаматызацыі.--> |абнаўленьне = 3 ліпеня 2026 году</small><!--Месцы камандаў.--> |парадак_камандаў=DMI, MAX, HOM, ISL, TAZ, DBR, NIO, FCM, ARS, SLA, VIC, BAR, DNE, BSH, BAT, NAF <!--Вынікі камандаў.--> |перамогі_DMI=10 | нічыі_DMI=3 |паразы_DMI=1 |мз_DMI=26 |мп_DMI=12 |перамогі_MAX=9 | нічыі_MAX=4 |паразы_MAX=1 |мз_MAX=30 |мп_MAX=13 |перамогі_HOM=7 | нічыі_HOM=4 |паразы_HOM=3 |мз_HOM=20 |мп_HOM=12 |перамогі_ISL=7 | нічыі_ISL=4 |паразы_ISL=2 |мз_ISL=22 |мп_ISL=10 |перамогі_TAZ=6 | нічыі_TAZ=5 |паразы_TAZ=2 |мз_TAZ=23 |мп_TAZ=10 |перамогі_DBR=6 | нічыі_DBR=3 |паразы_DBR=5 |мз_DBR=20 |мп_DBR=14 |перамогі_NIO=6 | нічыі_NIO=2 |паразы_NIO=5 |мз_NIO=15 |мп_NIO=13 |перамогі_FCM=5 | нічыі_FCM=4 |паразы_FCM=5 |мз_FCM=19 |мп_FCM=19 |перамогі_ARS=4 | нічыі_ARS=6 |паразы_ARS=3 |мз_ARS=17 |мп_ARS=18 |перамогі_SLA=3 | нічыі_SLA=6 |паразы_SLA=5 |мз_SLA=13 |мп_SLA=18 |перамогі_VIC=3 | нічыі_VIC=5 |паразы_VIC=5 |мз_VIC=12 |мп_VIC=16 |перамогі_BAR=3 | нічыі_BAR=3 |паразы_BAR=7 |мз_BAR=13 |мп_BAR=25 |перамогі_DNE=2 | нічыі_DNE=5 |паразы_DNE=6 |мз_DNE=11 |мп_DNE=19 |перамогі_BSH=3 | нічыі_BSH=1 |паразы_BSH=9 |мз_BSH=12 |мп_BSH=25 |перамогі_BAT=1 | нічыі_BAT=6 |паразы_BAT=7 |мз_BAT=9 |мп_BAT=17 |перамогі_NAF=1 | нічыі_NAF=3 |паразы_NAF=10 |мз_NAF=10 |мп_NAF=31 <!--Канец аўтаматызацыі.--> <!--Вызначэньне камандаў (спасылкі ў табліцы)--> |назва_ARS=[[Арсэнал Койданаў|Арсэнал]] |назва_BAR=[[Баранавічы (футбольны клюб)|Баранавічы]] |назва_BAT=[[БАТЭ Барысаў|БАТЭ]] |назва_BSH=[[Белшына Бабруйск|Белшына]] |назва_VIC=[[Віцебск (футбольны клюб)|Віцебск]] |назва_HOM=[[Гомель (футбольны клюб)|Гомель]] |назва_DNE=[[Дняпро Магілёў|Дняпро]] |назва_DBR=[[Дынама Берасьце]] |назва_DMI=[[Дынама Менск (футбольны клюб)|Дынама Менск]] |назва_ISL=[[Іслач Менскі раён|Іслач]] |назва_FCM=[[Менск (футбольны клюб)|Менск]] |назва_MAX=[[МЛ Віцебск]] |назва_NAF=[[Нафтан Наваполацак|Нафтан]] |назва_NIO=[[Нёман Горадня|Нёман]] |назва_SLA=[[Славія Мазыр|Славія]] |назва_TAZ=[[Тарпэда-БелАЗ Жодзін|Тарпэда-БелАЗ]] <!--Кваліфікацыі камандаў.--> |вынік1=CL1Q |вынік2=ECL1Q |вынік14=RPO |вынік15=REL |вынік16=REL <!--Настройкі і правілы табліцы--> |ліміт_паказу=5 |правілы_клясыфікацыі=1) Пункты; 2) Пункты ў гульнях паміж сабою; 3) Розьніца мячоў у гульнях паміж сабою; 4) Розьніца мячоў; 5) Лік перамог; 6) Забітыя мячы; 7) Дадатковыя матчы. <!--Вызначэньне слупка кваліфікацыі і паніжэньня--> |загаловак_слупка_вынікаў=QR |колер_CL1Q=green2|тэкст_CL1Q=[[Ліга чэмпіёнаў УЭФА 2027—2028 гадоў#Першы кваліфікацыйны раўнд|Першы кваліфікацыйны раўнд Лігі чэмпіёнаў]] |колер_ECL1Q=yellow1 |тэкст_ECL1Q=[[Ліга канфэрэнцыяў УЭФА 2027—2028 гадоў#Першы кваліфікацыйны раўнд|Першы кваліфікацыйны раўнд Лігі канфэрэнцыяў]] |колер_RPO=red2 |тэкст_RPO=Пераходныя матчы |колер_REL=red1 |тэкст_REL=Паніжэньне ў Першую лігу }}</onlyinclude> 94gjr4qw19h3nksxb3035ylislwmeyd 0 264598 2677456 2671608 2026-07-04T10:55:31Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2677456 wikitext text/x-wiki {{Імя |імя = Контаўт |лацінка = Kontaŭt |арыгінал = Contald |вымаўленьне = |мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]] |утварэньне = [[Гунт|Gunth]] + [[Вальда (імя)|Wald]] |варыянт = Гонтаўт, Конталт, Кунталт, Кунтаўт |вытворныя = [[Гінтаўт]] |зьвязаныя = Waldegundis }} '''Контаўт''' (''Конталт''), '''Гонтаўт''', '''Кунтаўт''' (''Кунталт'') — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча. == Паходжаньне == {{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}} Гунталд, Гонталд або Конталд, пазьней Кантальда, Кантальды, Гонтаўд або Гонтаўт (Guntald, Gontald, Contaldus<ref>Die Bischöfe von Gurk 1072—1822. — Klagenfurt, 1969. [https://books.google.by/books?id=iirSAAAAMAAJ&q=contaldus&dq=contaldus&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&ved=2ahUKEwjth_z4w47_AhV9xQIHHeM-B7kQ6AF6BAgDEAI S. 156].</ref>, Contaldo<ref>Piel J. M., Kremer D. Hispano-gotisches Namenbuch. Der Niederschlag des Westgotischen in den alten und heutigen Personen- und Ortsnamen der Iberischen Halbinsel. — Heidelberg, 1976. [https://www.google.by/books/edition/Hispano_gotisches_Namenbuch/OwkWAQAAMAAJ?hl=ru&gbpv=1&bsq=%22Gontualdo,%22+Contaldo&dq=%22Gontualdo,%22+Contaldo&printsec=frontcover S. 164].</ref>, Contaldi<ref>Arcamone M. G. Cognomi da antroponimi di origine germanica in Campania // Annali dell’Istituto Universitario Orientale di Napoli. Sezione Germanica. 28—29, 1985—1986. P. 28.</ref>, Gontaud<ref name="Felecan-2014">Felecan O., Felecan D. Unconventional Anthroponyms: Formation Patterns and Discursive Function. — Cambridge Scholars Puslishing, 2014. [https://books.google.by/books?id=Ei9QBwAAQBAJ&pg=PA49&dq=%22Gontaut%22+Gontald&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&ved=2ahUKEwiJ27eV_smJAxX1wAIHHeLTMB4Q6AF6BAgKEAI#v=onepage&q=%22Gontaut%22%20Gontald&f=false P. 49—51].</ref>, Gontault<ref>Mackel E. Die germanischen Elemente in der französischen und provenzalischen Sprache. — Heilbronn, 1887. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=s5uZAcm52MsC&q=Gontault#v=snippet&q=Gontault&f=false S. 23].</ref>, Gontaut<ref name="Felecan-2014"/><ref>Larchey L. Dictionnaire des noms contenant la recherche étymologique des formes anciennes de 20,200 noms releves sur les annuaires de Paris. — Paris, 1880. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=NmNAAAAAYAAJ&q=Gontaut#v=snippet&q=Gontaut&f=false P. 198].</ref>) і Вальдэгунда (Waldegundis) — імёны [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Guntald%2C+Gontald#v=snippet&q=Guntald%2C%20Gontald&f=false S. 709].</ref>. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Гунт|-гунд- (-гунт-, -кунт-)]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Гунтэр|Гунтар]], [[Вігунт]], [[Вірконт]]; германскія імёны Guntar, Wigunt, Werecundus) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] gunþs 'бойка, бітва', а аснова [[Вальда (імя)|-валд- (-алд, -олт)]] (імёны ліцьвінаў [[Геральд|Геральт]], [[Левальд|Левалт]], [[Рамвольт]]; германскія імёны Gerwald, Lewolt, Romuald) — ад гоцкага і германскага waldan 'валодаць, гаспадарыць' або wulþus 'слава, мажнасьць'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 17.</ref>{{Заўвага|Апроч таго, адзначалася старажытнае германскае імя Teutgundis ([[Тэўда (імя)|Teut]]-[[Гунт|gundis]])<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Teutgundis#v=snippet&q=Teutgundis&f=false S. 1431].</ref>}}. Германскае ([[Паўночнагерманскія мовы|паўночнагерманскае]]) паходжаньне літоўскага шляхецкага прозьвішча Контаўт (Kontowt) сьцьвярджалася яшчэ ў артыкуле «Жамойць» [[Усеагульная энцыкляпэдыя Самуэля Аргельбранда|Усеагульнай энцыкляпэдыі Самуэля Аргельбранда]] (1868 год)<ref>Encyklopedyja powszechna. T. 28. — Warszawa, 1868. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=UMpLAQAAIAAJ&q=Gintowt+%2C+Milimont+nazwiska+skandynawskie#v=snippet&q=Gintowt%20%2C%20Milimont%20nazwiska%20skandynawskie&f=false S. 975].</ref>. Адпаведнасьць імя Гонтаўт германскаму імю Gontald сьцьвердзіў францускі лінгвіст-[[Германістыка|германіст]] [[Раймонд Шмітляйн]], які на падставе шматгадовых дасьледаваньняў прыйшоў да высноваў пра германскае паходжаньне літоўскіх уласных імёнаў<ref>Schmittlein R. Toponymes finnois et germaniques en Lituanie // Revue internationale d’onomastique. Nr. 2, 1948. P. 103.</ref>. Паводле менскага дасьледніка Алёхны Дайліды, які разьвівае [[Усходнегерманскія мовы|ўсходнегерманскую]] этымалёгію імёнаў [[Ліцьвіны|літоўскіх князёў і баяраў]], імя Контаўт складаецца з асноваў [[Кона|-кон- (-кун-)]] (імёны ліцьвінаў [[Кондрут]], [[Конрад]], [[Якун]]; германскія імёны Cundrud, Konrad, Acun), якая паходзіць ад гоцкага koni- 'адважны'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 18.</ref>, і [[Тэўда (імя)|-тэўд- (-дэўт-, -тыд-)]] (імёны ліцьвінаў [[Таўтвід]], [[Таўцівіл (імя)|Таўтывіл]], [[Таўцігерд|Таўтгерд]]; германскія імёны Teutwidis, Theudowills, Teutgerdis), якая паходзіць ад гоцкага þiuda<ref>Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 14, 1972. S. 209.</ref>, германскага þeudo<ref>Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 34.</ref> 'род, народ'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 19.</ref>. Такім парадкам, імя Контаўт азначае «адважны род»<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 23.</ref>. У [[Прусія|Прусіі]] бытавала імя Гунтаўт: ''Guntawt'' (1400 год)<ref>Trautmann R. Die altpreußischen Personennamen. — Göttingen, 1925. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=RdZD6OjYXgoC&q=Guntawt#v=snippet&q=Guntawt&f=false S. 37].</ref>. У ваколіцах [[Клайпеда|Мэмэлю]] адзначалася прозьвішча Kuntaut<ref>[https://www.online-ofb.de/namelist.php?nachname=KUNTAUT&ofb=memelland&modus=&lang=de KUNTAUT], Verein für Computergenealogie e.V. (CompGen)</ref>. Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''слузе пана Контолтову'', ''пану Контовту'' (''Контолт'', ''Контовт''<ref name="Piatrauskas-2014-259">{{Літаратура/Літоўская знаць (2014)|к}} С. 259.</ref>; 1440—1453 гады)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|3к}} P. 43, 49.</ref>; ''Kunttolt'' (1 кастрычніка 1441 году)<ref>Halecki O. Litwa, Ruś i Żmudż jako części skladowe Wielkiego Księstwa Litewskiego // Rozprawy Akademii Umiejętności. T. 34, 1916. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=-2smAQAAIAAJ&q=Kunttolt#v=snippet&q=Kunttolt&f=false S. 243].</ref>; ''Cantawt'' (22 красавіка 1444 году)<ref>Regesta historica-diplomatica Ordinis S. Mariae Theutonicorum, 1198—1525. Pars I. — Göttingen, 1948. S. 532.</ref>; ''Kontolt'' (7 жніўня 1452 году)<ref>Halecki O. Litwa, Ruś i Żmudź, jako części składowe wielkiego Księstwa Litewskiego // Rozprawy Akademii Umiejętności. T. 59. — Kraków, 1916. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=UBQBAAAAMAAJ&q=Kontolt#v=snippet&q=Kontolt&f=false S. 38].</ref>; ''Kantolt'' (8 жніўня 1452 году)<ref>Index corporis historico-diplomatici Livoniae, Esthoniae, Curoniae. Th. 2. — Riga; Dorpat, 1835. [https://books.google.by/books?id=WI9LAAAAcAAJ&pg=PA16&dq=Kantolt&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwju5fyd6bD9AhXzi_0HHTLMAw4Q6AF6BAgLEAI#v=onepage&q=Kantolt&f=false S. 16].</ref>; ''Kantold'' (10 лістапада 1453 году)<ref>Rowell S. Bears and Traitors, or: Political Tensions in the Grand Duchy, ca. 1440—1481 // Lithuanian Historical Studies. Vol. 2, 1997. P. 35.</ref>; ''Canttaute'' (XV ст.)<ref name="Piatrauskas-2014-259"/>; ''Kontowt… Kuntowt'' ([[Хроніка Быхаўца]])<ref>ПСРЛ. Т. 32. — М., 1975. С. 157—158.</ref>; ''Stanius Contoltowicz'' (1504 год)<ref>Codex Mednicensis seu Samogitiae Dioecesis. P. 1, (1416.II.13—1609.IV.2). — Roma, 1984. [https://books.google.by/books?id=ewUsAQAAMAAJ&q=Contoltowicz&dq=Contoltowicz&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&ved=2ahUKEwiG_aL69-GCAxWAgf0HHViADmUQ6AF6BAgHEAI P. 159].</ref>; ''а въ Конътовъта [[Вісбар|Визъборовича]] и въ братаничовъ его въ Станя Аниромовича а у [[Войдат (імя)|Воидата]] Кондратовича'' (18 лютага 1509 году)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|8к}} P. 317.</ref>; ''боярин жижморскии Контовтъ Саковичь'' (29 студзеня 1517 году)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|9к}} P. 357.</ref>; ''дву чоловеков ихъ отъчизныхъ на имя [[Гінят|Кгиината]] а брата его Кгонтовта'' (9 чэрвеня 1517 году)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|9к}} P. 339.</ref>; ''земли пустовъских в [[Эйрагола|Оирякгольскои]] волости на имя Кгонтовътовщыну а Кгинъвиловъщыну… Конътовътовъщыны'' (16 сакавіка 1524 году)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|12к}} P. 290—291.</ref>; ''Пятюл Контовтович''<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 72.</ref>, ''Станко Конътовтовичъ… Якубъ Контовътовичъ''<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 82.</ref>, ''Петръ Конътовтовичъ''<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 83.</ref>, ''Добко а Матеи, а Контовтъ Рымъковичи''<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 86.</ref> (1528 год); ''Юрьи Контовтовичъ'' (1567 год)<ref>Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=3Ih5AqeL2iwC&q=%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A#v=snippet&q=%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A&f=false С. 1261].</ref>; ''земяном повету ковенского… з роду [[Рымавід (імя)|Римвидов]] з Арвистова… Венцку Контовътовичу'' (15 верасьня 1568 году)<ref>Jablonskis K. Archyvinės smulkmenos // Praeitis. T. 2. — Kaunas, 1933. P. 415.</ref>; ''небожчика Якуба Контовтовича'' (5 красавіка 1586 году)<ref>Акты издаваемые Виленской комиссией для разбора древних актов. Т. 26. — Вильна, 1899. С. 275.</ref>; ''Jan Kontowt'' (17 жніўня 1655 году)<ref>Akta zjazdów stanów Wielkiego Księstwa Litewskiego. T. 2. — Warszawa, 2009. S. 285.</ref>; ''Kontowt… Kontołt… Joannes Kontołt'' (1658 год)<ref>Wijuk Kojalowicz A. Sacer nomenclator familiarum et stemmatum Magni Ducatus Lituaniae et provinciarum ad eum pertinentium. — Vilnius, 2015. P. 331.</ref>; ''Kuntowt'' (1678 год)<ref name="Sinkevičiūtė-2014-305">Sinkevičiūtė D., Račickaja V. Lietuvių dvikamienių vardų kilmės asmenvardžiai ir jų kamienų užrašymo ypatybės Vilniaus naujųjų miestiečių ir laiduotojų 1661—1795 metų sąraše // Archivum Lithuanicum. T. 16, 2014. P. 305.</ref>; ''Christophorus Kuntowt'' (1683 год)<ref name="Sinkevičiūtė-2014-305"/>; ''Stanisław Kontowt'' (1690 год)<ref>Metryka Litewska. Rejestry podymnego Welkiego Ksiestwa. Województwo nowogródzkie 1690 r. — Warszawa, 2002. S. 90.</ref>; ''Ignacy Kontowt — łowczy Rzeczycki, Ludwik Kontowt'' (6 лютага 1764 году)<ref>Акты издаваемые Виленской археографической комиссией. Т. 13. — Вильна, 1886. [https://books.google.by/books?newbks=1&newbks_redir=0&hl=ru&id=EOQDAAAAYAAJ&dq=%22%D0%B3%D0%BB%D0%B0%D0%B2%D0%BD%D0%B0%D0%B3%D0%BE+%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%81%D0%BA%D0%B0%D0%B3%D0%BE%22+%2213%22&q=Kontowt#v=snippet&q=Kontowt&f=false С. 221].</ref>; ''Vincentii Gontowt'' (1792 год)<ref>Гурская Ю., Вайткявичус В. Балтийское наследие в Восточной Беларуси: новые исторические и лингвистические данные об Обольцах // Acta Baltico-Slavica. Nr. 32 (2008). С. 18.</ref>; ''Jan Gontowtt'' (1805 году)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=S&w=23lt&rid=S&search_lastname=Gontowtt&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1&rpp1=&ordertable= Malaty], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>; ''Antoni Gontowt'' (1812 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=B&w=22br&rid=B&search_lastname=Gontowt&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date= Łunna], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>; ''Franciszek Kontowtt'' (1819 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=B&w=23lt&rid=B&search_lastname=Kontowtt&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1&rpp1=&ordertable= Ławków], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>. == Носьбіты == * [[Контаўт]] (у каталіцтве Міхал; {{†}} па 1453) — дзяржаўны дзяяч [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]], [[Старосты жамойцкія|староста жамойцкі]], меў сына Яна; пачынальнік роду [[Контаўты|Контаўтаў]] * Контаўт [[Вісбар]]авіч — [[Ліцьвіны|літоўскі баярын]] зь [[Віленскі павет (ВКЛ)|Віленскага павету]], які ўпамінаецца ў 1509 годзе * Контаўт Саковіч — [[Жыжмары|жыжмарскі]] баярын, які ўпамінаецца ў 1517 годзе * Пяцюл Контаўтавіч — [[Майшагола|майшагольскі]] баярын, які ўпамінаецца ў [[Попісы войска Вялікага Княства Літоўскага|попісе войска Вялікага Княства Літоўскага]] 1528 году * Станька, Якуб і Пётар Контаўтавічы — баяры [[Ковенскі павет (ВКЛ)|Ковенскага павету]], якія ўпамінаюцца ў попісе войска ВКЛ 1528 году * Контаўт [[Рымейка|Рымкавіч]] — [[Сумілішкі|суміліскі]] баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска ВКЛ 1528 году * Рыгор, Мікалай, Езаф і Соф’я Балтрамеевічы Кантаўтовічы — [[Расены|расенскія]] [[зямяне]], якія ўпамінаюцца ў 1592 годзе<ref>Опись документов Виленского центрального архива древних актовых книг. Вып. 3. ― Вильна, 1904. С. 12.</ref> * Ігнаці Контаўт — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага, лоўчы [[Рэчыца|рэчыцкі]] * Андрэй Кунтафт — жыхар вёскі [[Крашоны|Крашонаў]] ([[Ашмянскі павет]]), які ўпамінаецца ў 1780 годзе<ref>Яўген Анішчанка, [http://www.arhisan.com/istochniki/opisaniya/1325-krashony-inventar-1780-g-v-oshmyanskom-povete Крашоны инвентарь 1780 г. в Ошмянском повете]{{Недаступная спасылка|date=June 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, Архіў гісторыка Анішчанкі, 17 лютага 2019 г.</ref> * Цімафей Контаўт (1882—1938) — [[беларусы|беларус]] з ваколіцаў [[Гомель|Гомля]], [[Савецкія рэпрэсіі ў Беларусі|забіты ўладамі СССР]]<ref>[https://chumakou.com/projects/belarus1937/index11.html Беларусь: жертвы сталинских репрессий], Книга памяти Томской обл.</ref> * [[Мечыслаў Контаўт]] (1908—1943) — беларускі грамадзкі і вайсковы дзяяч Контаўт (Kontowt) — прозьвішча, зафіксаванае ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах [[Сувалкі|Сувалкаў]]<ref>Professor Jerzy Wisniewski, [https://web.archive.org/web/20250111095809/http://www.mem.net.pl/stg/family_names.htm List of the XIXth century Suvalki region family names], Suwalki Genealogical Society</ref>. У XVI ст. існавалі поле Гонтаўтавічы (''Гонтовтовичи'') і маёнтак Контаўтавічы (''Контовтовичи'') у [[Жамойцкае староства|Жамойцкім старостве]]<ref>Спрогис И. Я. Географический словарь древней Жомойтской земли XVI столетия. — Вильна, 1888. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=D-KlFQ7Bd3gC&q=%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B8#v=snippet&q=%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B8&f=false С. 81, 142].</ref>. У былым [[Жамойцкае староства|Жамойцкім старостве]] існуе вёска [[Контаўты (вёска)|Контаўты]]. == Глядзіце таксама == * [[Гунт]] * [[Вальда (імя)|Вальда]] == Заўвагі == {{Заўвагі}} == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} == Літаратура == * {{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)}} {{Імёны з асновай гунд}} {{Імёны з асновай валд}} {{Імёны з асновай тэўд}} [[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]] go8g86bitwero0zwyjfquof9k4ilb3w 0 264959 2677345 2674883 2026-07-03T15:36:27Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2677345 wikitext text/x-wiki {{Імя |імя = Даўят |лацінка = Daŭjat |арыгінал = Dowyatt |вымаўленьне = |мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]] |утварэньне = [[Даўга|Davo]] + [[Ят|Joto]] <br> Davo + [[Гардзь|Hatho]] |варыянт = Довят, Даўют, Тавят, Дальлят |вытворныя = |зьвязаныя = }} '''Даўят''' (''Даўют'', ''Тавят'', ''Дальлят'') — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча '''Довят'''{{Заўвага|Іншыя прыклады аналягічнага пераносу націску: імя [[Даўгерд (імя)|Даўгерд]] і прозьвішча [[Доўгерды|Доўгерд (Доўгірд)]], імя [[Даўмонт (імя)|Даўмонт]] і прозьвішча [[Доманты|Домант]] (Доўмант), імя [[Жыгімонт]] і прозьвішча [[Жыгманты|Жыгмант]]}}. == Паходжаньне == {{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}} Даўят або Давята (Dowyatt, Daviato<ref>Repertori D’Antropònims Catalans (RAC). Vol. 1. — Barcelona, 1994. [https://books.google.by/books?id=SUwv8x15BE8C&pg=PA219&dq=%22daviato%22&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&ved=2ahUKEwiNqd7J5JCBAxWLhv0HHS7rB1sQ6AF6BAgEEAI#v=onepage&q=%22daviato%22&f=false P. 219].</ref>) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref name="Schmittlein-1964-20">Schmittlein R. Les noms d’eau de la Lituanie (suite) // Revue internationale d’onomastique. Nr. 1, 1964. P. 20.</ref>. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Даўга|-даў(г)-]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Даўгерд (імя)|Даўгерд]], [[Даўгер]], [[Даўмонт (імя)|Даўмонт]]; германскія імёны Daugaard, Dauharjis, Damondus) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] daug 'годна', [[Бургундзкая мова|бургундзкага]] daugjis 'здольны, годны'<ref>Gamillscheg E. Romania Germanica. Bd. 3: Die Burgunder, Schlußwort. — Berlin und Leipzig, 1936. S. 112.</ref><ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 17.</ref>, а аснова [[Ят|-ют- (-ят-)]] (імёны ліцьвінаў [[Ютэль]], [[Вілят]], [[Карыят (імя)|Карыят]]; германскія імёны Jutilo, Wiliatus, Cariatto) — ад гоцкага iuþa, старагерманскага joþ 'дзіцё, народзінец, нашчадак'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 19.</ref>. Такім парадкам, імя Даўят азначае «здольны нашчадак»<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 22.</ref>. Адпаведнасьць імя Даўят германскаму імю Dowyatt сьцьвердзіў францускі лінгвіст-[[Германістыка|германіст]] [[Раймонд Шмітляйн]], які на падставе шматгадовых дасьледаваньняў прыйшоў да высноваў пра германскае паходжаньне літоўскіх уласных імёнаў<ref name="Schmittlein-1964-20"/>. Слушнасьць супастаўленьня імя Даўят з германскім імём Dowyatt прызнае летувіскі тапаніміст [[Аляксандрас Ванагас]]<ref>Vanagas A. Raymond Schmittlein, Les noms d’eau de la Lituanie // Baltistica. Nr. 1, 1966. С. 99.</ref>. Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''Давъятъ'' ([[умова 1219 году]]); ''Довъяту две семици'' (1440—1492 гады)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|3к}} P. 48.</ref>; ''Довъяту шесть чоловековъ'' (7 лістапада 1442 году)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|3к}} P. 67.</ref>; ''бискуповы люди, товрокгняне… Довъятъ'' (1469—1477 гады)<ref>Ivoška D., Ryčkov A. Brėžiant Vyžuonų ribą: šiaurės rytų Lietuvos XV a. asmenvardžiai ir (ne)pamirštas) kelias // Acta Linguistica Lithuanica. XCI, 2024. P. 37.</ref>; ''а Довіата зятя Іанкова'' (26 студзеня 1516 году)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|9к}} P. 179.</ref>; ''на имя Яна Довятовича'' (11 красавіка 1516 году)<ref>Литовская метрика. Т. 1. — СПб., 1903. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=egA5AQAAMAAJ&q=%D0%94%D0%BE%D0%B2%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B0#v=snippet&q=%D0%94%D0%BE%D0%B2%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B0&f=false С. 312].</ref>; ''на имя Янъ Довятовичъ а брат его Щастный'' (12 красавіка 1516 году)<ref>Литовская метрика. Т. 1. — СПб., 1903. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=egA5AQAAMAAJ&q=%22%D0%B1%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%8C+%D0%B5%D0%B3%D0%BE+%D0%A9%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%BD%D1%8B%D0%B9%22#v=snippet&q=%22%D0%B1%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%8C%20%D0%B5%D0%B3%D0%BE%20%D0%A9%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%BD%D1%8B%D0%B9%22&f=false С. 314].</ref>; ''Грин Довятовичъ''<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 75.</ref>, ''Марко Довятовичъ''<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 82.</ref>, ''Станько Довъятовичъ''<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 102.</ref>, ''Станко Довятовичъ''<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 158.</ref>, ''Довъятъ Мединович''<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 161.</ref>, ''Бортко Товъятович''<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 162.</ref>, ''Довъятъ Петровичъ''<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 166.</ref>, ''Болтромеи Довъятовичъ''<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 168.</ref>, ''Володко Довъятович''<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 169.</ref>, ''Кгабрыял Довъятовичъ''<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 171.</ref>, ''Бутко Довъятовичъ''<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 172.</ref> (1528 год); ''пустовщын… а Довъятовщыну'' (7 сакавіка 1534 году)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|227к}} P. 106.</ref>; ''Довят Янович… Довят Якубович'' (1537—1538 гады)<ref>Mackavičius A. Žemaitijos valsčių surašymas 1537—1538 m. — Vilnius, 2003. [https://books.google.by/books?id=lNIiAQAAIAAJ&q=%22%D0%AF%D0%BA%D1%83%D0%B1%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87+%D0%94%D0%BE%D0%B2%D1%8F%D1%82%22&dq=%22%D0%AF%D0%BA%D1%83%D0%B1%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87+%D0%94%D0%BE%D0%B2%D1%8F%D1%82%22&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&ved=2ahUKEwiC28ng3teCAxXv6wIHHVFTBWYQ6AF6BAgIEAI P. 159, 344, 359].</ref>; ''Родъ Довятовичъ''<ref>Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=-wI5AQAAMAAJ&q=%D1%80%D0%BE%D0%B4%D1%8A+%D0%94%D0%BE%D0%B2%D1%8F%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A#v=snippet&q=%D1%80%D0%BE%D0%B4%D1%8A%20%D0%94%D0%BE%D0%B2%D1%8F%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A&f=false С. 720].</ref>, ''Стась Довятовичъ''<ref>Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. С. 1329.</ref> (1567 год); ''земяном повету ковенского… роду Дов’ятовичовъ от Жеимъ'' (15 верасьня 1568 году)<ref>Jablonskis K. Archyvinės smulkmenos // Praeitis. T. 2. — Kaunas, 1933. P. 416.</ref>; ''панов Дов’ятовичов''<ref>Istorijos archyvas. T. 1: XVI amžiaus Lietuvos inventoriai. — Kaunas, 1934. P. 423.</ref>; ''Грыцъ Дов’ятович'' (XVI ст.)<ref>Istorijos archyvas. T. 1: XVI amžiaus Lietuvos inventoriai. — Kaunas, 1934. P. 5.</ref>; ''до земенина господаръского повету Упитского Томаша Товята'' (2 траўня 1586 году)<ref>Акты издаваемые Виленской комиссией для разбора древних актов. Т. 26. — Вильна, 1899. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=bXwZAAAAYAAJ&q=%D0%A2%D0%BE%D0%B2%D1%8F%D1%82%D0%B0#v=snippet&q=%D0%A2%D0%BE%D0%B2%D1%8F%D1%82%D0%B0&f=false С. 344].</ref>; ''з Доллятом'' ([[Хроніка літоўская і жамойцкая]])<ref>ПСРЛ. Т. 32. — М., 1975. С. 27.</ref>; ''Stanislaw Dowiatowicz'' (1602—1615 гады)<ref>Зинкявичус З. К вопросу о литовско-польских языковых контактах по данным антропонимики г. Вильнюса начала XVII в. // Балто-славянские исследования. — М., 1974. С. 138.</ref>; ''Bałtromiej Dowiat… Józef Dowiat'' (1621 год)<ref>{{Літаратура/Рэестры попісу паспалітага рушэньня шляхты ВКЛ з 1621 году (2015)|к}} S. 77.</ref>; ''Caspar Dowiata'' (сакавік — красавік 1656 году)<ref>Augusiewicz S. Spis uchodźców z Wielkiego Księstwa Litewskiego w Prusach Książęcych w latach 1655—1656 w zbiorach Geheimes Staatsarchiv Preussicher Kulturbesitz w Berlinie // Komunikaty Mazursko-Warmińskie. Nr. 1 (271), 2011. S. 121.</ref>; ''p. Mikołaj Dowiad'' (1673 год)<ref>Metryka Litewska. Rejestry podymnego Welkiego Ksiestwa. Województwo brzeskie litewskie 1667—1690 r. — Warszawa, 2000. S. 158.</ref>; ''Daniel Dowiad'' (1690 год)<ref>Metryka Litewska. Rejestry podymnego Welkiego Ksiestwa. Województwo nowogródzkie 1690 r. — Warszawa, 2002. S. 65.</ref>; ''Andrey Dowiat'' (12 студзеня 1714 году)<ref>Акты издаваемые Виленской археографической комиссией. Т. 7. Акты Городненского гродского суда. — Вильна, 1874. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=RHNgAAAAcAAJ&q=Dowiat#v=snippet&q=Dowiat&f=false С. 122].</ref>; ''Tadeusz Dowiat'' (1765 год)<ref>Mienicki R. Rejestr popisowy województwa połockiego z dn. 30 IX. 1765 r. // Ateneum Wileńskie. Т. 11 (1936). S. 341.</ref>; ''Joanna Dowiat'' (1798 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=S&w=22br&rid=S&search_lastname=Dowiat&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1&rpp1=&ordertable= Horodziłowo], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>; ''Antoni Dowiatt'' (1799 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=B&w=23lt&rid=2983&search_lastname=&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&rpp1=4750&searchtable=&rpp2=50 Giedrojcie], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>; ''Agata Dawiat'' (1800 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=B&w=23lt&rid=13203&search_lastname=&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&searchtable=&rpp1=100&rpp2=50 Jużynty], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>; ''Konstancja Dowjat'' (1801 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=D&w=23lt&rid=13205&search_lastname=&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&searchtable=&rpp1=50&rpp2=50 Jużynty], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>. == Носьбіты == * [[Даўят]] ({{†}} па 1219) — [[Літва|літоўскі]] князь * Даўят — [[Ліцьвіны|літоўскі баярын]], які атрымаў наданьні ад вялікага князя [[Казімер Ягайлавіч|Казімера]] * Ян і Шчасны Давятавічы — [[Ліцьвіны|літоўскія баяры]], якія ўпамінаюцца ў 1516 годзе * Грын Давятавіч — [[Тавяны|тавянскі]] баярын, які ўпамінаецца ў [[Попісы войска Вялікага Княства Літоўскага|попісе войска Вялікага Княства Літоўскага]] 1528 году * Марка Давятавіч — баярын [[Ковенскі павет (ВКЛ)|Ковенскага павету]], які ўпамінаецца ў попісе войска ВКЛ 1528 году * Станька Даўятавіч — [[Упіта|упіцкі]] баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска ВКЛ 1528 году * Станька Давятавіч — [[вількі]]йскі баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска ВКЛ 1528 году * Даўят Медзінавіч — [[Вялёна|вялёнскі]] баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска ВКЛ 1528 году * Даўят Пятровіч — [[Паюры|паюрскі]] баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска ВКЛ 1528 году * Балтрамей Даўятавіч — [[Куркляны|курклянскі]] баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска ВКЛ 1528 году * Валодзька Даўятавіч — [[Бяржаны|бяржанскі]] баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска ВКЛ 1528 году * Габрыял Даўятавіч — [[Тандагола|тандагольскі]] баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска ВКЛ 1528 году * Буцька Даўятавіч — [[Ясвойны|ясвойнаўскі]] баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска ВКЛ 1528 году * Давят Якубавіч і Давят Янавічы — жыхары [[Жамойцкае староства|Жамойцкага староства]], якія ўпамінаюцца ў 1537—1538 гадох * Балтрамей Янавіч і Ян Юр’евіч Даўютовічы — [[Расены|расенскія]] [[зямяне]], якія ўпамінаюцца ў 1599 годзе<ref>Опись документов Виленского центрального архива древних актовых книг. Вып. 1. ― Вильна, 1901. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=XhILAAAAIAAJ&q=%D0%94%D0%BE%D0%B2%D1%8C%D1%8E%D0%BC%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B5%D0%B9#v=snippet&q=%D0%94%D0%BE%D0%B2%D1%8C%D1%8E%D0%BC%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B5%D0%B9&f=false С. 136].</ref> * Кацярына Пятроўна Даўюцевіч — расенская зямянка, якая ўпамінаецца ў 1599 годзе<ref>Опись документов Виленского центрального архива древних актовых книг. Вып. 5. ― Вильна, 1907. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=FshZAAAAcAAJ&q=%D0%94%D0%BE%D0%B2%D1%8C%D1%8E%D1%82%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A#v=snippet&q=%D0%94%D0%BE%D0%B2%D1%8C%D1%8E%D1%82%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A&f=false С. 104].</ref> * Тадэвуш Довят — шляхціч [[Полацкае ваяводзтва|Полацкага ваяводзтва]], які ўпамінаецца ў попісе 1765 году Довяты гербаў [[Габданк (герб)|Габданк]] і [[Грыф (герб)|Грыф]] — [[Літва|літоўскія]] шляхецкія роды зь [[Віленскі павет (ВКЛ)|Віленскага]], [[Лідзкі павет|Лідзкага]] і [[Троцкі павет|Троцкага]] паветаў<ref>Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2016. S. 66, 469.</ref><ref>Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2022. S. 260.</ref>. Довяты-Лабаноўскія — літоўскі шляхецкі род<ref>[http://www.nobility.by/families/l/index.shtml Сьпіс шляхецкіх родаў, прозьвішчы якіх пачынаюцца на Л], [[Згуртаваньне беларускай шляхты]]</ref>. Давятовіч (Dowiatowicz) і Довят (Dowiatt) — прозьвішчы, зафіксаваныя ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах [[Сувалкі|Сувалкаў]]<ref>Professor Jerzy Wisniewski, [https://web.archive.org/web/20250111095809/http://www.mem.net.pl/stg/family_names.htm List of the XIXth century Suvalki region family names], Suwalki Genealogical Society</ref>. У XVI ст. існаваў маёнтак Давятавічы (''Довятовичи'') у [[Жамойцкае староства|Жамойцкім старостве]]<ref>Спрогис И. Я. Географический словарь древней Жомойтской земли XVI столетия. — Вильна, 1888. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=D-KlFQ7Bd3gC&q=%D0%94%D0%BE%D0%B2%D1%8F%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B8#v=snippet&q=%D0%94%D0%BE%D0%B2%D1%8F%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B8&f=false С. 100].</ref>. На [[Браслаўскі павет|гістарычнай Браслаўшчыне]] існуюць вёскі [[Даўяты Вялікія]] і [[Даўяты Малыя]], у [[Прусія|гістарычнай Прусіі]] — [[Давяты]]. == Глядзіце таксама == * [[Даўга]] * [[Ят]] == Заўвагі == {{Заўвагі}} == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} == Літаратура == * {{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)}} {{Імёны з асновай даўг}} {{Імёны з фармантам ят}} [[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]] 0n4ijs98aby20bmuf7arrpjedb48lto 0 265058 2677422 2675081 2026-07-04T03:36:48Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2677422 wikitext text/x-wiki {{Імя |імя = Зіґіла |лацінка = Zigiła / Zihiła |арыгінал = Sigilo |вымаўленьне = |мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]] |утварэньне = [[Зіга (імя)|Sigo]] + [[суфікс]] з {{nowrap|элемэнтам -л- (-l-)}} |варыянт = Жыгіла, Сыгіла, Сігіл, Сыгель, Шыгель, Жыгуль, Жыгла, Зегель, Зекель, Секіл |вытворныя = |зьвязаныя = }} '''Зігіла''', '''Жыгіла''' (''Жыгла'', ''Жыгуль''), '''Сыгіла''' (''Сігіл'', ''Сыгель'', ''Шыгель''), '''Зегель''' (''Зекель'', ''Секіл'') — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча. == Паходжаньне == {{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}} Зігіла, Сігіла, Зегіль або Сегіль, пазьней Зікель (Sigilo, Segil, Sickel, Siekel) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Segil%2C+Sickel%2C+Siekel#v=snippet&q=Segil%2C%20Sickel%2C%20Siekel&f=false S. 1319].</ref>. Іменная аснова [[Зіга (імя)|сіг- (зыг-, зег-)]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Зігібут]], [[Зыгел]], [[Жыгімонт]]; германскія імёны Sigibot, Sigel, Sigimunt) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] і [[Бургундзкая мова|бургундзкага]] sigus 'перамога'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 18.</ref>. Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены [[Польская акадэмія навук|Польскай акадэміяй навук]], адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскага імя Sekiel (Sekil, Sekel, Zekiel, Zekil, Zekel)<ref>Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 238.</ref>. У Польшчы адзначаецца прозьвішча Жыгілевіч (Żygilewicz)<ref>Walkowiak J. B. Litewskie nazwiska Polaków: słownik etymologiczno-frekwencyjny. — Poznań, 2019. S. 382.</ref>. Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''Hryszko Siekiel… [[Матэла|Mothel]] Ziekieliew. <…> Marczin Ziegieliew. <…> Macziey Ziegieliewic'' (1558 год)<ref>Писцовая книга Гродненской экономии с прибавлениями, изданная Виленской Комиссией для разбора древних актов. Ч. 1. — Вильна, 1881. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=Hvt6OUpCnNoC&q=Siekiel#v=snippet&q=Siekiel&f=false С. 318, 334, 353, 453].</ref>; ''Андрей Секилъ'' (1566 год)<ref>Документы Московского архива Министерства юстиции. Т. 1. — М., 1897. С. 410.</ref>; ''Jurko Siekiel… Szymul Siekiel'' (6 студзеня 1700 году)<ref>Łapiński Ł., Wilczewski W. F. «Komput katolików» parafii żołudzkiej z 1700 roku // Archiwa, Biblioteki i Muzea Kościelne. Nr. 115, 2021. S. 273.</ref>; ''Wasyl Szykieło… Semen Szykieło'' (30 студзеня 1779 году)<ref>Акты издаваемые Виленской комиссией для разбора древних актов. Т. 35. — Вильна, 1910. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=WGYjAQAAMAAJ&q=Szykie%C5%82o#v=snippet&q=Szykie%C5%82o&f=false С. 377].</ref>; ''Franciszek Żygło'' (9 лютага 1791 году)<ref>Akta zjazdów stanów Wielkiego Księstwa Litewskiego. T. 2. — Warszawa, 2009. S. 465.</ref>; ''Antoni Żygilewicz'' (1804 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=B&w=22br&rid=B&search_lastname=%C5%BBygilewicz&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1&rpp1=&ordertable= Żodziszki], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>; ''Mikołaj Sygiel'' (1806 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=S&w=22br&rid=S&search_lastname=Sygiel&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1&rpp1=&ordertable= Hoża], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>; ''Anna Sygilla'' (1828 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=B&w=22br&rid=B&search_lastname=Sygilla&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1 Grodno św. Franciszka Ksawerego (Fara)], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>; ''Wincenty Żygulewicz… Luciam Żygulowna'' (XIX ст.)<ref>Maciejauskienė V. Gruzdžių pavardės: istorija ir dabartis // Lietuvos valsčiai. Kn. 17, 2010. P. 16, 18.</ref>. == Носьбіты == * [[Зігіла]] ({{†}} 1194) — канцлер імпэратара [[Сьвятая Рымская імпэрыя|Сьвятой Рымскай імпэрыі]] [[Генрых VI Гогенштаўфэн|Генрыха VI Гогенштаўфэна]] * Мартын Сігіл — жыхар вёскі [[Ятвезь (Гарадзенскі раён)|Ятвезі]] ([[Гарадзенскі павет]]), які ўпамінаецца ў 1770 годзе<ref>Яўген Анішчанка, [https://web.archive.org/web/20230810225130/http://www.arhisan.com/istochniki/opisaniya/610-svyatsk-rodivilki-peshchany-sonichi-inventar Свяцк, Родивилки, Пещаны, Соничи, инвентарь], Архіў гісторыка Анішчанкі, 3 красавіка 2016 г.</ref> * Пётар Жыглевіч (1871—?) — [[беларусы|беларус]] з [[Полацак|Полацку]], які [[Савецкія рэпрэсіі ў Беларусі|пацярпеў ад уладаў СССР]]<ref>[https://chumakou.com/projects/belarus1937/index7.html Беларусь: жертвы сталинских репрессий], Белорусский «Мемориал»</ref> Шыгель (Szygiel), Жыгіла або Зыгіла (Zygillo, Zygilo) — прозьвішча, зафіксаванае ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах [[Сувалкі|Сувалкаў]]<ref>Professor Jerzy Wisniewski, [https://web.archive.org/web/20250111095809/http://www.mem.net.pl/stg/family_names.htm List of the XIXth century Suvalki region family names], Suwalki Genealogical Society</ref>. == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} {{Германскія імёны на -іла}} {{Імёны з асновай сіг}} [[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]] 23o6h77cadvg7a9sves2ofb7u08hv3a 0 265156 2677448 2670635 2026-07-04T07:31:20Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2677448 wikitext text/x-wiki {{Імя |імя = Карыбут |лацінка = Karybut |арыгінал = Karibaudis <br> Coributh |вымаўленьне = |мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]] |утварэньне = [[Кор|Caro]] + [[Бода|Budo]] <br> [[Гір|Hari]] + [[Бота|Boto]] |варыянт = Карыбот, Карабуд, Карбут, Карбот, Корбут, Корбат, Карпут |вытворныя = [[Гербут]] |зьвязаныя = }} '''Карыбут''' (''Карыбот''), '''Карбут''' (''Карбот''), '''Карабуд''' — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча '''[[Корбут]]'''{{Заўвага|Іншыя прыклады аналягічнага пераносу націску: імя [[Даўгерд (імя)|Даўгерд]] і прозьвішча [[Доўгерды|Доўгерд (Доўгірд)]], імя [[Даўмонт (імя)|Даўмонт]] і прозьвішча [[Доманты|Домант]] (Доўмант), імя [[Жыгімонт]] і прозьвішча [[Жыгманты|Жыгмант]]}} (''Корбат'', ''Карабут''). == Паходжаньне == {{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}} Карыбода або Карыбут (Karibaudis, Korybut<ref name="SEMSNO-2002-26">Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 7: Suplement. Rozwiązanie licznych zagadek staropolskiej antroponimii. — Kraków, 2002. S. 26.</ref>) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref name="Gamillscheg-1936-134">Gamillscheg E. Romania Germanica. Bd. 3: Die Burgunder, Schlußwort. — Berlin und Leipzig, 1936. S. 134.</ref>. [[Двухасноўнае імя|Іменная]] [[Кор|-кар- (-кор-)]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Караман (імя)|Караман]], [[Карымонт]], [[Карыят (імя)|Карыят]]; германскія імёны Caroman, Caromond, Cariatto) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] kaurus 'цяжкі, важкі'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 18.</ref> або ад гоцкага<ref>[https://www.koeblergerhard.de/got/got_k.html K] // Köbler G. Gotisches Wörterbuch. 4. Aufl, 2014.</ref> і [[Бургундзкая мова|бургундзкага]] kara 'турбота, клопат'<ref name="Gamillscheg-1936-134"/>, а аснова [[Бота|-бут- (-бот-)]] (імёны ліцьвінаў [[Бутвід]], [[Бутырык (імя)|Бутрык]], [[Вільбут]]; германскія імёны Botvid, Butariks, Willebut) — ад [[Усходнегерманскія мовы|усходнегерманскага]] but- з значэньнем 'корань, камель' ([[Гепідзкая мова|гепідзкае]] butilo 'камель')<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 16.</ref> або ад асновы [[Бода|-буд- (-бод-)]]<ref>Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 21.</ref> (у старажытных тэкстах ''bod'' праз доўгае ''о'' пісалася як ''baud''<ref>Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 59.</ref>). Такім парадкам, імя Карыбут азначае «цяжкі корань»<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 23.</ref>. Германскае паходжаньне імя Карыбут (Korybut) сьцьвердзіў этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены [[Польская акадэмія навук|Польскай акадэміяй навук]] — ад германскага імя Hariboth (Harboth)<ref name="SEMSNO-2002-26"/>, якое таксама фіксуецца ў форме [[Карыябод (імя)|Cariobaud]] ([[Гір|Cario]]-baud)<ref>Haubrichs W. Romano-germanische Hybridnamen des frühen Mittelalters nördlich der Alpen // Akkulturation. Probleme einer germanisch-romanischen Kultursynthese. — Berlin, 2004. S. [https://books.google.by/books?id=JW0jAAAAQBAJ&pg=PA180&dq=Cariobaud&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&ved=2ahUKEwjX-buq0aaJAxWt9gIHHbHVEBkQ6AF6BAgJEAI#v=onepage&q=Cariobaud&f=false S. 180].</ref><ref>Reichert H. Lexikon der altgermanischen Namen. I. — Wien, 1987. S. 170.</ref><ref>Khallieva Boiché O. Imja et Name, Aux sources de l’anthropnymie germanique, anglo-saxonne et slave. — Presses de l’université Paris-Sorbonne, 2015. P. 347.</ref>. Адзначалася гістарычнае бытаваньне германскага імя Карыбут у Польшчы: ''Mathias Coributh… vicarius perpetuus in ecclesia [[Гнезна (Польшча)|Gneznensi]]'' (1440 год); ''domino… Coributh'' (1451 год); ''Koributh… Kuriboth'' (1495 год)<ref>Słownik staropolskich nazw osobowych. T. 3. — Wrocław, 1971—1973. S. 88.</ref>. У Польшчы ў XVI—XVIII стагодзьдзях адзначаліся прозьвішчы Karbot, Korybut<ref>Antroponimia Polski od XVI do końca XVIII wieku. T. 2: H—Mą. — Kraków, 2009. S. 236, 284.</ref>. Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''Cariebut'' (31 кастрычніка 1382 году<ref>[https://web.archive.org/web/20210511071118/http://starbel.by/dok/d090.htm Договор между ВКЛ и Тевтонским орденом о передаче части Жемайтии за рекой Дубисой (1382)], Fontes historiae Magni Ducatus Lithuaniae</ref>)<ref>Codex diplomaticus Lithuaniae, 1253—1433. — Vratislaviae, 1845. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=G-ItQP7DyhkC&q=Cariebut#v=snippet&q=Cariebut&f=false P. 57].</ref>; ''Caribut'' (31 кастрычніка 1382 году<ref>[http://starbel.by/dok/d091.htm Договор между ВКЛ и Тевтонским орденом о военной помощи (1382)]{{Недаступная спасылка|date=April 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, Fontes historiae Magni Ducatus Lithuaniae</ref>)<ref>Codex diplomaticus Lithuaniae, 1253—1433. — Vratislaviae, 1845. [https://books.google.by/books?id=G-ItQP7DyhkC&pg=PA59&dq=caribut+1382&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwjKi-3NqqL9AhU3R_EDHQpaCQAQ6AF6BAgFEAI#v=onepage&q=caribut%201382&f=false P. 59].</ref>; ''Coribut'' (14 жніўня 1385 году)<ref>{{Літаратура/Акты уніі Польшчы зь Літвой (1932)|к}} S. 3.</ref>; ''Nos Demetrius, alias Korybuth, dux Litwanie, dominus et heres de Nowogrodek'' (23 кастрычніка 1386 году)<ref>{{Літаратура/Кодэкс эпісталярны Вітаўта (1882)|к}} [https://books.google.by/books?hl=ru&id=0jchAQAAMAAJ&q=Koributh#v=snippet&q=Koributh&f=false S. 10].</ref>; ''Corybutho Novogrodensi''<ref>{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-1к}} S. 6.</ref>, ''Coriboto Nouogrodensi''<ref>{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-1к}} S. 8.</ref> (17 лютага 1387 году); ''Coributh Nowogrodensi'' (20 лютага 1387 году)<ref>[https://web.archive.org/web/20241127204736/http://starbel.by/dok/d040.htm Земский привилей боярам-католикам ВКЛ (1387)], Fontes historiae Magni Ducatus Lithuaniae</ref>; ''Coributo Novogrodensi'' (22 лютага 1387 году)<ref>{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-1к}} S. 14.</ref>; ''Дмитрии инемъ именемъ Корибутъ князь Новгородьскии и Северскии''<ref name="Urban-2001-160"/> (26 красавіка 1388 году)<ref>{{Літаратура/Граматы 14 ст. (1974)|к}} С. 82.</ref>; ''Мы Дмитрии инемъ именемъ Корибутъ князь Литовскии''<ref name="Urban-2001-160">{{Літаратура/Старажытныя ліцьвіны|1к}} С. 160.</ref> (18 траўня 1388 году)<ref>{{Літаратура/Граматы 14 ст. (1974)|к}} С. 84.</ref>; ''Karobud'' (10 жніўня 1388 году<ref>[https://web.archive.org/web/20241126211539/http://starbel.by/dok/d137.htm Жалоба магистра Тевтонского ордена на захват Литвой замка в Мазовии (1388)], Fontes historiae Magni Ducatus Lithuaniae</ref>)<ref>Codex diplomaticus Lithuaniae, 1253—1433. — Vratislaviae, 1845. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=G-ItQP7DyhkC&q=Karobud#v=snippet&q=Karobud&f=false P. 47].</ref>; ''Мы, княз Дмитрий Олгердович''<ref>[https://web.archive.org/web/20210511080921/http://starbel.by/dok/d047.htm Присяжная грамота князя Дмитрия Ольгердовича (1388)], Fontes historiae Magni Ducatus Lithuaniae</ref> (16 сьнежня 1388 году)<ref>{{Літаратура/Граматы 14 ст. (1974)|к}} С. 98.</ref>; ''зять мой князь Корибутъ''<ref name="Urban-2001-160"/> (1393 год)<ref>{{Літаратура/Граматы 14 ст. (1974)|к}} С. 118.</ref>; ''Iwan Coributowicz junior'' (29 лістапада 1430 году)<ref>{{Літаратура/Спадчыньнікі Вітаўта (2015)|к}} С. 515.</ref>; ''Fedor Korybuthowicz'' ([[Хрыстмэмэльская ўмова|22 чэрвеня 1431 году]])<ref>Liv-, Esth- und Curländisches Urkundenbuch nebst Regesten / Hrsg. von F. G. von Bunge. Bd. 8. — Riga; Moskau, 1884. [https://books.google.by/books?id=OUYOAAAAQAAJ&pg=PA272&dq=Fedor+Korybuthowicz&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&ved=2ahUKEwi-05Gamf_9AhXNtqQKHRTWCXsQ6AF6BAgIEAI#v=onepage&q=Fedor%20Korybuthowicz&f=false S. 272].</ref>; ''Iwaschco Coributowicz'' (6 верасьня 1431 году)<ref>Codex epistolaris saeculi decimi quinti. T. 1. — Cracoviae, 1876. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=cHNmAAAAcAAJ&q=Coributowicz#v=snippet&q=Coributowicz&f=false P. 70].</ref>; ''Fedor Koributhowicz'' ([[Гарадзенская унія|15 кастрычніка 1432 году]])<ref>{{Літаратура/Акты уніі Польшчы зь Літвой (1932)|к}} S. 81.</ref>; ''Fedor Koributhovicz [sigilla]'' ([[Троцкая унія|20 студзеня 1433 году]])<ref>{{Літаратура/Акты уніі Польшчы зь Літвой (1932)|к}} S. 94.</ref>; ''Koributh'' ([[Ян Длугаш]])<ref>Joannis Długossii seu longini canonici Cracoviensis Historiae Polonicae libri XII. T. 3. L. 9, 10. — Cracoviae, 1876. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=ONvkM5EkcLYC&q=Koributh#v=snippet&q=Koributh&f=false P. 172, 406, 409, 486, 500].</ref>; ''Korbut'' ([[Хроніка Быхаўца]])<ref>ПСРЛ. Т. 32. — М., 1975. С. 141, 145.</ref>; ''Корибутова дочка Олкирдовича Маря… тая Маря Корыбутовна… князя Иванова сестра Корыбутовича'' (15 сакавіка 1505 году)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|6к}} P. 312.</ref>; ''люди нашы [[Горадня|Городенъское]] волости… доилида Мартина Корботовича… Мартина Корбутовича'' (1 студзеня 1519 году)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|11к}} P. 75.</ref>; ''боярынъ повету Слонимского Петръ Корбутъ'' (3 верасьня 1533 году)<ref>Акты, издаваемые Виленской Комиссией для разбора древних актов. Т. 24. — Вильна, 1897. С. 86.</ref>; ''панъ Мартинъ Корбутовичъ — бояринъ ей милости пани Кищиное'' (12 кастрычніка 1570 году)<ref>Акты, издаваемые Виленской Комиссией для разбора древних актов. Т. 22. — Вильна, 1895. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=l-UDAAAAYAAJ&q=%D0%9A%D0%BE%D1%80%D0%B1%D1%83%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B0#v=snippet&q=%D0%9A%D0%BE%D1%80%D0%B1%D1%83%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B0&f=false С. 432].</ref>; ''Корибут… Корибут Олгердович'' ([[Хроніка літоўская і жамойцкая]])<ref>ПСРЛ. Т. 32. — М., 1975. С. 70.</ref>; ''Созона Корбата пуста'' (6 ліпеня 1601 год)<ref>Тэльман Маслюкоў, [https://lavra.by/vozrozhdenie-obiteli/istoriya/istoriya-monastyrya/inventar-lauryshauskaga-manastyra-1601-goda Інвентар Лаўрышаўскага манастыра 1601 года]</ref>; ''pana Korbuta'' (1621 год)<ref>{{Літаратура/Рэестры попісу паспалітага рушэньня шляхты ВКЛ з 1621 году (2015)|к}} S. 122.</ref>; ''pana Lewona, pana Jana Korbutow'' (30 чэрвеня 1633 году)<ref>Акты издаваемые Виленской археографической комиссией. Т. 18. — Вильна, 1891. С. 337.</ref>; ''Ивань Корибут, Васил Корибутов зят'' (1649 год)<ref>Реєстр Війська Запорозького 1649 року. — К., 1995. С. 240.</ref>; ''pana Jarosza Korbuta'' (21 траўня 1653 году)<ref>Акты издаваемые Виленской археографической комиссией. Т. 18. — Вильна, 1891. С. 392.</ref>; ''Theophil Korbut'' (30 студзеня 1655 году)<ref>Рыбчонак С. Рэестр казацкай харугвы ваўкавыскага старосты Яна Трызны ў 1654 г. // Герольд Litherland. № 24, 2023. С. 100—106.</ref>; ''Roman Korbutt… Lewon Korbut… Pawełł Korbutt… Iwan Korbutt, Iakub Korbut… Hryhory Korbut… Fiedor Korbut, Siemion y Fiedor Korbutowie… Moysiey Korbutt… Iwan Korbutt… Hryhory Korbut… Ian Korbut'' (4 красавіка 1657 году)<ref>Глінскі Я. Рэестр зямян Слуцкага і Капыльскага княстваў 1657 году // Архіварыус. Вып. 21, 2023. С. 71—73, 75, 79.</ref>; ''до вельможного княжати его милости Кориботовича Збараского'' (1 жніўня 1667 году)<ref>Акты, издаваемые Виленской Комиссией для разбора древних актов. Т. 24. — Вильна, 1897. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=--UDAAAAYAAJ&q=%D0%9A%D0%BE%D1%80%D0%B8%D0%B1%D0%BE%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B0#v=snippet&q=%D0%9A%D0%BE%D1%80%D0%B8%D0%B1%D0%BE%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B0&f=false С. 466].</ref>; ''Marcina Korbuta… Iwan Korbut'' (19 жніўня 1684 году)<ref>Акты издаваемые Виленской археографической комиссией. Т. 18. — Вильна, 1891. С. 500.</ref>; ''szlachetny Korbutowicz'' (18 красавіка 1757 году)<ref>Акты издаваемые Виленской археографической комиссией. Т. 8. — Вильна, 1875. С. 213.</ref>; ''Pietrok Korbut… Pauluk Korbut'' (4 сакавіка 1759 году)<ref>Акты издаваемые Виленской комиссией для разбора древних актов. Т. 35. — Вильна, 1910. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=WGYjAQAAMAAJ&q=Korbut#v=snippet&q=Korbut&f=false С. 82].</ref>; ''Leon Korbut — strażnik Smoleński'' (6 лютага 1764 году)<ref>Акты издаваемые Виленской археографической комиссией. Т. 13. — Вильна, 1886. С. 221.</ref>; ''Leon Korbut — skarb. Smoleński'' (19 лютага 1764 году)<ref>Акты издаваемые Виленской археографической комиссией. Т. 13. — Вильна, 1886. С. 236.</ref>; ''Antoni Korbutt'' (4 кастрычніка 1765 году)<ref>Рыбчонак С. Акт кампуту шляхты Наваградскага ваяводства ад 4 кастрычніка 1765 г. // Герольд Litherland. № 21, 2019. С. 117.</ref>; ''Jan Korbut'' (7 лістапада 1765 году)<ref>Malewski Cz. [https://pawet.net/library/history/city_district/data_people/ahulnaie/03/Malewski_Czesslaw._Popis_szlachty_lidzkiej_z_1765_roku.html Popis szlachty lidzkiej z 1765 roku] // Rocznik Stowarzyszenia Naukowców Polaków Litwy. 2005. S. 168—183.</ref>; ''Korbhutowicz'' (''Korputowicz'', 1768 год)<ref>Sinkevičiūtė D., Račickaja V. Lietuvių dvikamienių vardų kilmės asmenvardžiai ir jų kamienų užrašymo ypatybės Vilniaus naujųjų miestiečių ir laiduotojų 1661—1795 metų sąraše // Archivum Lithuanicum. T. 16, 2014. P. 302.</ref>; ''Casimiri Korbut'' (1798 год)<ref>Гурская Ю., Вайткявичус В. Балтийское наследие в Восточной Беларуси: новые исторические и лингвистические данные об Обольцах // Acta Baltico-Slavica. Nr. 32 (2008). С. 21.</ref>; ''Karbutowiczowna'' (1802 год)<ref>[https://kresy.genealodzy.pl/zbior/pdf/Indeks1800_14.pdf Indeks nazwisk rodziców dzieci urodzonych w parafii (Nowe) Daugieliszki w latach 1800—1814]</ref>; ''Julia Korbat'' (1885 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=D&w=22br&rid=D&search_lastname=Korbat&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1 Porozów (prawosł.)], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>{{Заўвага|Таксама: * Скорбут (параўн.: ''Dawid Żminigajło Jawgiel'', т. б. ''z Minigajła''<ref>Akta zjazdów stanów Wielkiego Księstwa Litewskiego. T. 2. — Warszawa, 2009. S. 303, 443.</ref>): Скорбут (Skorbut) — прозьвішча, зафіксаванае ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах [[Сувалкі|Сувалкаў]]<ref>Professor Jerzy Wisniewski, [http://www.mem.net.pl/stg/family_names.htm List of the XIXth century Suvalki region family names], Suwalki Genealogical Society</ref>}}. == Носьбіты == * [[Карыбут]] (у праваслаўі Дзьмітры; каля 1358 — па 1404) — дзяржаўны дзяяч [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]], князь [[Наваградак|наваградзкі]]; меў сыноў Івана, [[Жыгімонт Карыбутавіч|Жыгімонта]] і Хведара, пачынальнік родаў [[Карыбутавічы|Карыбутавічаў]], [[Вішнявецкія|Карыбут-Вішнявецкіх]] і [[Варанецкія|Карыбут-Варанецкіх]] * Андзюн Карбот — каралеўскі слуга аптэкар, які ўпамінаецца ў 1586 годзе<ref>Опись документов Виленского центрального архива древних актовых книг. Вып. 1. ― Вильна, 1901. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=XhILAAAAIAAJ&q=%D0%9A%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%BE%D1%82%D0%B0#v=snippet&q=%D0%9A%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%BE%D1%82%D0%B0&f=false С. 201].</ref> * Марцыян Карбат (Marcyan Karbot) — [[электар]] караля польскага і вялікага князя літоўскага [[Уладзіслаў Ваза|Ўладзіслава Вазы]] ад [[Сандамірскае ваяводзтва|Сандамірскага ваяводзтва]]<ref name="Borkowski-1910-86">Dunin Borkowski J., Dunin Wąsowicz M. Elektorowie królów Władysława IV, Michała Korybuta, Stanisława Leszczyńskiego i spis stronników Augusta III // Rocznik Polskiego Towarzystwa Heraldycznego we Lwowie. T. 1 (1908—1909). — Lwów, 1910. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=Pq0EAAAAIAAJ&q=Karbot#v=snippet&q=Karbot&f=false S. 86].</ref> * Ян Карбат (Jan Karbot) — дзяржаўны дзяяч [[Карона Каралеўства Польскага|Каралеўства Польскага]], каморнік гродзкі пільзьненскі, электар Уладзіслава Вазы ад Сандамірскага ваяводзтва<ref name="Borkowski-1910-86"/> * Марцін Корбат (Marcin Korbot) — электар караля польскага і вялікага князя літоўскага [[Міхал Вішнявецкі|Міхала Карыбута Вішнявецкага]] ад Сандамірскага ваяводзтва<ref name="Borkowski-1910-98">Dunin Borkowski J., Dunin Wąsowicz M. Elektorowie królów Władysława IV, Michała Korybuta, Stanisława Leszczyńskiego i spis stronników Augusta III // Rocznik Polskiego Towarzystwa Heraldycznego we Lwowie. T. 1 (1908—1909). — Lwów, 1910. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=Pq0EAAAAIAAJ&q=Korbot#v=snippet&q=Korbot&f=false S. 98].</ref> * Станіслаў Корбат (Stanisław Korbot) — электар Міхала Карыбута Вішнявецкага ад Сандамірскага ваяводзтва<ref name="Borkowski-1910-98"/> * Лявон Корбут — дзяржаўны дзяяч [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]], стражнік і скарбнік [[смаленск]]і * Бэніямін Казімер Карыбут Скіндэр — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага, чашнік [[вількамір]]скі ў 1694—1704 гадох<ref>Urzędnicy Wielkiego Księstwa Litewskiego. Spisy, tom I: Województwo wileńskie. XIV—XVIII wiek. — Warszawa, 2004. S. 412.</ref> * Іван Карабут — жыхар вёскі [[Задашчэньне|Задашчэньня]] (каля [[Шацак|Шацку]]), які ўпамінаецца ў 1749<ref>Яўген Анішчанка, [https://web.archive.org/web/20230805212648/http://www.arhisan.com/istochniki/opisaniya/1064-shatsk-inventar-1749-g Шацк инвентарь 1749 г.], Архіў гісторыка Анішчанкі, 5 чэрвеня 2018 г.</ref> і 1755<ref>Яўген Анішчанка, [https://web.archive.org/web/20230805214343/http://www.arhisan.com/istochniki/opisaniya/1015-shatsk-inventar-1755-g-v-minskom-voevodstve Шацк инвентарь 1755 г. в Минском воеводстве], Архіў гісторыка Анішчанкі, 25 сакавіка 2018 г.</ref> гадох * Антон Корбут — шляхціч [[Наваградзкае ваяводзтва|Наваградзкага ваяводзтва]], які ўпамінаецца ў 1765 годзе<ref>Яўген Анішчанка, [https://web.archive.org/web/20230810230249/http://www.arhisan.com/istochniki/opisaniya/618-shlyakhta-novogrudskogo-voevodstva-generalnyj-popis-1765 Шляхта Новогрудского воеводства. Генеральный попис 1765], Архіў гісторыка Анішчанкі, 18 красавіка 2016 г.</ref> * Ян Корбут — шляхціч Наваградзкага ваяводзтва, які ўпамінаецца ў 1777 годзе<ref>Яўген Анішчанка, [https://web.archive.org/web/20230810230251/http://www.arhisan.com/istochniki/opisaniya/526-shlyakhta-novogrudskogo-voevodstva-na-sejmike-1777-g-spisok Шляхта Новогрудского воеводства на сеймике 1777 г. Список], Архіў гісторыка Анішчанкі, 13 лютага 2016 г.</ref> * Пётар Карбутовіч і Пётар Карыбутовіч — шляхцічы [[Менскае ваяводзтва|Менскага ваяводзтва]], якія ўпамінаюцца ў 1787 годзе<ref>Яўген Анішчанка, [https://web.archive.org/web/20230810225136/http://www.arhisan.com/istochniki/opisaniya/721-shlyakhta-minskogo-voevodstva-na-sejmike-1787-g Шляхта Минского воеводства на сеймике 1787 г.], Архіў гісторыка Анішчанкі, 23 сьнежня 2016 г.</ref> * [[Элегі Пранціш Вуль|Элегі Францішак Карафа-Корбут]] (1835—1894) — беларускі паэт * Іван Корбут (1878—?) — [[беларусы|беларус]] з ваколіцаў [[Слуцак|Слуцку]], які [[Савецкія рэпрэсіі ў Беларусі|пацярпеў ад уладаў СССР]]<ref>[https://by.openlist.wiki/%D0%9A%D0%BE%D1%80%D0%B1%D1%83%D1%82_%D0%9A%D1%96%D1%80%D1%8B%D0%BB_%D0%86%D0%B2%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%B2%D1%96%D1%87_(1878) Корбут Кірыл Іванавіч (1878)], Адкрыты спіс ахвяраў палітычных рэпрэсій у СССР</ref> * Эўдакія Корбут-Леановіч (1885—1937) — беларуска з ваколіцаў [[Старобін]]а, забітая ўладамі СССР<ref>[https://chumakou.com/projects/belarus1937/index11.html Беларусь: жертвы сталинских репрессий], Белорусский «Мемориал»</ref> Прыдомкам Карыбут карысталіся літоўскія княскія роды Вішнявецкіх, Варанецкіх і [[Збараскія|Збараскіх]], шляхецкі род [[Дашкевічы|Дашкевічаў]]<ref>Stekert A. Przydomki polskie, litewskie i rusińskie. — Kraków, 1897.[https://books.google.by/books?hl=ru&id=chg-AAAAIAAJ&q=Korybut#v=snippet&q=Korybut&f=false S. 61].</ref>. У канцы XVIII ст. на [[Аршанскі павет|гістарычнай Аршаншчыне]] адзначаўся шляхецкі род Корбутаў<ref>Анішчанка Я. Шляхецкія ваколіцы ўсходнебеларускіх губерняў 1783—1785 і 1798—1799 // Годнасьць. № 1 (3), 1997. С. 25.</ref>. Корбуты (Korbut) — прыгонныя зь вёскі [[Пеляка (вёска)|Пелякі]] (каля [[Лынтупы|Лынтупаў]]), якія ўпамінаюцца ў XIX стагодзьдзі<ref>Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2022. S. 74.</ref>. Корбуты — [[парафія]]не царквы ў [[Баславец|Баслаўцы]] ([[Слуцкае княства|Случчына]]) на 1840 год<ref>Яўген Анішчанка, [https://web.archive.org/web/20230810230529/http://www.arhisan.com/istochniki/metriki/583-baslavets-tserkov-v-slutskom-uezde-1840-g-prikhozhane Баславец церковь в Слуцком уезде 1840 г. прихожане], Архіў гісторыка Анішчанкі, 4 сакавіка 2016 г.</ref>. Корбуты — парафіяне царквы ў [[Лапічы|Лапічах]] ([[Менскі павет|Меншчына]]) на 1870—1883 гады<ref>Яўген Анішчанка, [https://web.archive.org/web/20230810231618/http://www.arhisan.com/istochniki/opisaniya/171-tserkov-lapichi-igumenskogo-uezda-prikhozhane церковь Лапичи Игуменского уезда. Прихожане], Архіў гісторыка Анішчанкі, 10 чэрвеня 2015 г.</ref>. Корбуты гербу [[Корчак (герб)|Корчак]] — [[Літва|літоўскі]] шляхецкі род зь [[Віленскі павет (ВКЛ)|Віленскага павету]]<ref>Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2016. S. 583.</ref>. Корбуты (Korbut) — літоўскі шляхецкі род з [[Лынтупы|Лынтупаў]], [[Сьвянцяны|Сьвянцянаў]] і ваколіцаў [[Кабыльнік]]у<ref>Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2022. S. 109.</ref>. Карбутовічы (Korbutowicz) гербу Корчак — шляхецкі род [[Рэч Паспалітая|Рэчы Паспалітай]]<ref>Gajl T. Herby Szlacheckie Rzeczypospolitej Obojga Narodow. — Gdańsk, 2003. S. 280, 284.</ref> з [[Жытомірскі павет|Жытомірскага павету]]<ref>Polska encyklopedja szlachecka. T. 7. — Warszawa, 1937. S. 54.</ref>. Карыбуты (Korybut) гербу ўласнага — шляхецкі род Рэчы Паспалітай з [[Холмскі павет|Холмскага павету]]<ref>Polska encyklopedja szlachecka. T. 7. — Warszawa, 1937. S. 54.</ref>. Карбаты (Karboth) гербу [[Тры булавы]] — шляхецкі род Рэчы Паспалітай з [[Кракаўскае ваяводзтва|Кракаўскага]] і [[Сандамірскае ваяводзтва|Сандамірскага]] ваяводзтваў<ref>Polska encyklopedja szlachecka. T. 6. — Warszawa, 1936. S. 262.</ref>. Корбут (Korbut) — прозьвішча, зафіксаванае ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах [[Сувалкі|Сувалкаў]]<ref>Professor Jerzy Wisniewski, [https://web.archive.org/web/20250111095809/http://www.mem.net.pl/stg/family_names.htm List of the XIXth century Suvalki region family names], Suwalki Genealogical Society</ref>. Карбутовіч (''Korbutowicz'') — прозьвішча, гістарычна зафіксаванае на тэрыторыі цяперашняй [[Летува|Летувы]]<ref>Lietuvių pavardžių žodynas. T. 1. — Vilnius, 1985. P. 1050.</ref>. На 1904 год існавала сядзіба Корбаты ў Ельнянскім павеце Смаленскай губэрні<ref>Список населенных мест Смоленской губернии. — Смоленск, 1904. С. 247.</ref>. На 1909 год існаваў [[засьценак]] Харыбут у Барысаўскім павеце Менскай губэрні<ref>Список населенных мест Минской губернии. — Минск, 1909. С. 208.</ref>. На [[Аршанскі павет|гістарычнай Аршаншчыне]] існуе вёска [[Карбатоўка]], у ваколіцах [[Канатоп (горад)|Канатопу]] — [[Карабутава]] (упаміналася ў 1649 і 1664 гадох як ''Кориботово'')<ref>Непокупный А. П. Балто-севернославянские языковые связи. — Киев, 1976. С. 167.</ref>. == Глядзіце таксама == * [[Кор|Кара]] * [[Бода]] * [[Бота]] == Заўвагі == {{Заўвагі}} == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} == Літаратура == * {{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)}} {{Імёны з асновай кар}} {{Імёны з асновай буд}} {{Імёны з асновай бут}} [[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]] 73rdzfdxwtqggfqv727ze2krttlh303 0 265323 2677373 2673734 2026-07-03T20:02:59Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2677373 wikitext text/x-wiki {{Імя |імя = Доўнар |лацінка = Doŭnar |арыгінал = Douwner |вымаўленьне = |мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]] |утварэньне = [[Даўга|Davo]] + [[Нор (імя)|Nero]] <br> [[Дака (імя)|Dago]] + Nero |варыянт = Доўнэр, Дэўнэр, Даўнар, Даўняр, Дохнар, Долнар, Данар |вытворныя = [[Данар]] |зьвязаныя = }} '''Доўнар''' (''Доўнэр'', ''Дэўнэр'', ''Даўнар'', ''Даўняр'', ''Дэўнар'', ''Дохнар'', ''Долнар'') — мужчынскае імя і вытворнае ад яго [[Доўнар|прозьвішча]]. == Паходжаньне == {{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}} Дагнар (Dæghnar, Dagnar<ref>Kruken K., Stemshaug O. Norsk Personnamnleksikon. — Det Norske Samlaget, 1995.</ref><ref>[https://www.nordicnames.de/wiki/Dagnar Dagnar], Nordic Names</ref>) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>Sveriges medeltida personnamn. Hft. 4. — Uppsala, 1974. S. 581.</ref>. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Даўга|-даў(г)-]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Даўгерд (імя)|Даўгерд]], [[Даўгер]], [[Даўят (імя)|Даўят]]; германскія імёны Daugaard, Dauharjis, Dowyatt) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] daug 'годна', [[Бургундзкая мова|бургундзкага]] daugjis 'здольны, годны'<ref>Gamillscheg E. Romania Germanica. Bd. 3: Die Burgunder, Schlußwort. — Berlin und Leipzig, 1936. S. 112.</ref><ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 17.</ref> або ад асновы [[Дака (імя)|-даг- (-дак-, -таг-)]]<ref>Schmittlein R. Toponymes finnois et germaniques en Lituanie // Revue internationale d’onomastique. Nr. 2, 1948. P. 103.</ref><ref>Schmittlein R. Les noms d’eau de la Lituanie (suite) // Revue internationale d’onomastique. Nr. 1, 1964. P. 20.</ref> (у германскіх мовах адзначаецца магчымасьць пераходу Dagh > Daw<ref>Nielsen O. Olddanske personnavne. — Kjøbenhavn, 1883. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=CklczPR-UuAC&q=Dagh+Daw#v=snippet&q=Dagh%20Daw&f=false S. 17].</ref><ref>Knudsen G. Danmarks gamle personnavne. Bd. 1: Fornavne. — København, 1948. S. 183.</ref>), а аснова [[Нор (імя)|-нар- (-нор-)]] (імёны ліцьвінаў [[Нарэла]], [[Нарвід]], [[Нарымонт (імя)|Нарымунт]]; германскія імёны Narelo, Norvid, Normunt) — ад гоцкага nasjan 'захоўваць, ратаваць'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 18.</ref>, [[Стараверхненямецкая мова|стараверхненямецкага]] -neri 'уратаваньне, утрыманьне'<ref>Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 187.</ref>. Такім парадкам, імя Доўнар азначае «захаваная здольнасьць»<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 24.</ref>. Апроч таго, адзначалася старажытнае германскае імя *[[Данар|Dannarius]]<ref>[https://celtiberia.net/es/biblioteca/?id=1670&cadena=Mara Antroponimia Altomedieval en Galicia (4ª Ed.)], Celtiberia.net — Prehistoria, Protohistoria e Historia antigua</ref>, а таксама [[Ангельская мова|ангельскае]] прозьвішча Downer (Downar, Douner), вядомае з 1327 году<ref>The Oxford Dictionary of Family Names in Britain and Ireland. Vol. 1. — Oxford University Press, 2016. [https://www.google.by/books/edition/The_Oxford_Dictionary_of_Family_Names_in/0AyDDQAAQBAJ?hl=ru&gbpv=1&dq=downer+name&pg=PA759&printsec=frontcover P. 759].</ref>. У [[Быдгашч]]ы адзначалася германскае імя Douwner<ref>Duszyński-Karabasz H. Die Familiennamen deutscher Herkunft in dem Beerdigungsbuch der Erwachsenen des Kommunalfriedhofs in der Kcyńska- Strasse in Bydgoszcz (Jahre 1925—1935) // Name and Naming: Proceedings of the Fourth International Conference on Onomastics «Name and Naming» Sacred and Profane in Onomastics, Baia Mare, September 5—7, 2017. S. 122.</ref>. У [[Прусія|Прусіі]] бытавала прозьвішча Degner<ref>[https://www.online-ofb.de/namelist.php?nachname=DEGNER&ofb=pobethen&modus=&lang=de DEGNER (Ortsfamilienbuch Pobethen)], Verein für Computergenealogie e.V. (CompGen)</ref>, гэтае ж прозьвішча адзначалася ў [[Памор’е|Памор’і]]<ref>[https://www.online-ofb.de/namelist.php?nachname=DEGNER&ofb=buetow&modus=&lang=de DEGNER (Familiendatenbank Landgemeinden nördlich von Bütow/Pommern)], Verein für Computergenealogie e.V. (CompGen)</ref>. Варыянт імя ў гістарычных крыніцах: ''у [[Дарсунішкі|Дорсунишках]] Довнару земля [[Ярг|Яркгова]]'' (7 лістапада 1442 году)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|3к}} P. 68.</ref>; ''[[Радзівіл (імя)|Радивилу]] пять чоловековъ, на имя: [[Індрых|Индрих]] а [[Вайніла|Воинило]], Пилип, Довнар, Кровъсикало'' (9 лістапада 1449 году)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|3к}} P. 65.</ref>; ''homines septem equorum pabulatores alias conyvchi… Downar'' (29 лютага 1476 году)<ref>{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-2к}} S. 351—352.</ref>; ''в [[Кернаў|Керновскомъ]] повете землицы, што держал Довнар а Бутко'' (28 ліпеня 1494 году)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|6к}} P. 104.</ref>; ''homines… Daunor Stankonem Rynykowicz'' (3 чэрвеня 1511 году)<ref>Rowell S. C. Acta primae visitationis diocesis vilnensis anno domini 1522 peractae. Vilniaus Kapitulos Archyvo Liber IIb atkūrimas. — Vilnius, 2015. P. 128.</ref>; ''homines nostros districtus [[Мерач|Merecensis]]… Mikitam Downarowicza'' (16 жніўня 1511 году)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|11к}} P. 99.</ref>; ''чоловеков тяглых у волости [[Дарсунішкі|Дорсунишскои]]… Довнаровичи'' (26 студзеня 1516 году)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|9к}} P. 179.</ref>; ''Юхна Довнарович… Брат его Андреи Довнарович… Ян Довнарович'' (29 жніўня 1524 году)<ref>{{Літаратура/Вайсковыя попісы паспалітага рушэньня ВКЛ (2018)|к}} S. 11.</ref>; ''Ян Довнаровичъ''<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 68.</ref>, ''Миколаи Довнаровичъ''<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 75.</ref>, ''Довняр Янъковичъ''<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 76.</ref>, ''Воитко Довнаровичъ''<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 77.</ref>, ''Довнар Визборовичъ''<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 83.</ref>, ''Павелъ Довнаровичъ''<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 85.</ref>, ''Бутримъ Довнаровичъ''<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 95.</ref>, ''Довнаръ Пиктевичъ'', ''Юри Довнаровичъ''<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 160.</ref>, ''Миколаи Довнаровичъ''<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 162.</ref> (1528 год); ''Субоч Довнарович'' (1 ліпеня 1542 году)<ref>Istorijos archyvas. T. 1: XVI amžiaus Lietuvos inventoriai. — Kaunas, 1934. P. 14.</ref>; ''з Дохънора… село Дохнаро'' (1552 год)<ref>Полоцкая ревизия 1552 года. — Москва, 1905. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=zybrAAAAMAAJ&q=%D0%94%D0%BE%D1%85%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%BE#v=snippet&q=%D0%94%D0%BE%D1%85%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%BE&f=false С. 6, 122].</ref>; ''Janucz Downarewycz… Janko, Woyczyuk Downarewyczey'' (1552—1555 гады)<ref>Писцовая книга Пинского и Клецкого княжеств, составленная Пинским старостою Станиславом Хвальчевским в 1552—1555 г. — Вильна, 1884. С. 497—498.</ref>; ''села Довнаровичовъ'' (1554 год)<ref>Археографический сборник документов, относящихся к истории Северо-западной Руси. Т. 8. — Вильна, 1870. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=J2dcAAAAcAAJ&q=%40%D0%94%D0%BE%D0%B2%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%BE%D0%B2%D1%8A#v=snippet&q=%40%D0%94%D0%BE%D0%B2%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%BE%D0%B2%D1%8A&f=false С. 42—43].</ref>; ''miasto [[Гонядзь|Goniądz]]… Downary'' (1571 год)<ref>Jabłonowski A. Podlasie. — Warszawa, 1908. S. 177.</ref>; ''панъ Крыштофъ Довнаровичъ'' (18 студзеня 1635 году)<ref>Историко-юридические материалы, извлеченные из актовых книг губерний Витебской и Могилевской, хранящихся в Центральном архиве в Витебске. Вып. 24. — Витебск, 1893. С. 233.</ref>; ''ze wsi Dawnarowicz'' (2 кастрычніка 1636 году)<ref>Тяжбы литовских крестьян и жителей местечек с управителями имений: сборник документов. Ч. 1. — Вильнюс, 1959. С. 100.</ref>; ''Żdan Downar'' (30 чэрвеня 1652 году)<ref>Акты, издаваемые Виленской Комиссией для разбора древних актов. Т. 25. — Вильна, 1898. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=IOYDAAAAYAAJ&q=Downar#v=snippet&q=Downar&f=false С. 359, 372].</ref>; ''Хриштоп Александров сын Долнар'' (1655 год)<ref>Памятники истории Восточной Европы. Источники 15-17 вв. Том 4. (Monumena Historica Res Gestas Europae Orientalis Illustrantia). Крестоприводная книга шляхты Великого княжества Литовского 1655 г. — Москва — Варшава, 1999. [https://books.google.by/books?id=MoAdAQAAMAAJ&q=%22%D1%81%D1%8B%D0%BD+%D0%94%D0%BE%D0%BB%D0%BD%D0%B0%D1%80%22&dq=%22%D1%81%D1%8B%D0%BD+%D0%94%D0%BE%D0%BB%D0%BD%D0%B0%D1%80%22&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&ved=2ahUKEwjevIOym9X_AhVkgP0HHYijDpYQ6AF6BAgJEAI С. 58].</ref>; ''ur. Wojciecha Piotrowicza Downarowicza, Jana Ławrynowicza, Mikolaja Krzysztofowicza, Jakuba Misiewicza, Wojciecha Maciejewicza, Jana Stanisławowicza, Eliasza Janowicza, Daniela Mikołajewicza, Piotra Jurewicza Downarowiczów'' (30 жніўня 1656 году)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|131к}} S. 146.</ref>; ''Jm. pan Zacharyjasz Downarowicz'' (1667 год)<ref>Metryka Litewska. Rejestry podymnego Welkiego Ksiestwa. Województwo mścisławskie 1667 r. — Warszawa, 2008. S. 24.</ref>; ''Elias Downarowicz (al. Donaroviz)'' (7 лістапада 1669 году)<ref>Fejér J. Defuncti secundi saeculi Societatis Jesu. 1641—1740. Vol. 2: D—H. — Roma, 1986. P. 53.</ref>; ''Stephanus Dolnar'' (6 студзеня 1724 году)<ref>Fejér J. Defuncti secundi saeculi Societatis Jesu. 1641—1740. Vol. 2: D—H. — Roma, 1986. P. 47.</ref>; ''frater Iosephus Dołnar, laicus professus, obiit [[Івянец|Ivenecii]]'' (1732 год)<ref>Memoriale Fratrum Minorum Conventualium Vilnensium (1702—1832). — Vilnae, 2020. P. 122.</ref>; ''Jerzy Lubicz Dołwnar'' (5 лютага 1742 году<ref>Akta sejmiku kowieńskiego z lat 1733—1795. — Warszawa, 2019. S. 68.</ref>, 6 лютага 1764 году<ref>Akta sejmiku kowieńskiego z lat 1733—1795. — Warszawa, 2019. S. 163.</ref>); ''Cas. Dewnerowicz Viln., Jos. Dewnerowicz Viln.'' (1742 год)<ref>Pansevič V. Vilniaus miestiečių išsimokslinimas XVII—XVIII a. — Kaunas, 2017. P. 171.</ref>; ''Downary… Dawnary… Dołnary'' (1744 год)<ref>[https://pawet.net/library/history/city_district/religion/d_1744/diecezja_wile%C5%84ska,_1744.html Diecezja Wileńska, 1744], [[Pawet]], 20 лютага 2011 г.</ref>; ''Matheo Dołnarowicz'' (1756 год)<ref>Sinkevičiūtė D. Dėl lietuvių dvikamienių asmenvardžių kamieno «dal-» atsiradimo // Baltistica. T. 45, Nr. 2 (2010). P. 329.</ref>; ''Downarowicz Elias, [[Русіны|Rutenus]]'' (1768 год)<ref>Litvanicarum Societatis Jesu historiarum provincialium pars prima, auctore Stanislao Rostowski, ex eadem societate et provincia sacerdote. — Vilnae, 1768. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=1zs4sCiO4zQC&q=Downarowicz#v=snippet&q=Downarowicz&f=false P. 446].</ref>; ''Marianna Dawnorowicz'' (1776 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&w=23lt&rid=B&exac=1&search_lastname=Dawnorowicz&search_lastname2=&from_date=&to_date=&bdm=B&rpp1=&ordertable= Bobty], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>; ''Anna Downerowa'' (1874 год)<ref>[https://oldpomnik.by/2017/08/09/anna-downerowa-anna-dovnerova/ Anna Downerowa (Анна Довнер)], Старые памятники в Слуцке</ref>; ''Stanislaw Downer'' (29 студзеня 1892 году)<ref>Сакалоўская А. Кальварыя. — {{Менск (Мінск)}}, 1997. С. 72.</ref>; ''Antonina Dewnarowicz'' (XIX ст.)<ref>Сакалоўская А. Кальварыя. — {{Менск (Мінск)}}, 1997. С. 71.</ref>. == Носьбіты == * Доўнар — [[Ліцьвіны|літоўскі баярын]], які ўпамінаецца ў 1442 годзе; пачынальнік шляхецкага роду [[Доўнары|Доўнараў]] гербаў [[Навіна (герб)|Навіна]] і [[Пабог]] * Ян Доўнаравіч — [[Рудаміна|рудамінскі]] баярын, які ўпамінаецца ў [[Попісы войска Вялікага Княства Літоўскага|попісе войска Вялікага Княства Літоўскага]] 1528 году * Мікалай Доўнаравіч — [[Тавяны|тавянскі]] баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска ВКЛ 1528 году * Войтка Доўнаравіч — [[Шайвяны|шайвянскі]] баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска ВКЛ 1528 году * Доўнар [[Вісбар|Візбаравіч]] — [[Ковенскі павет (ВКЛ)|ковенскі]] баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска ВКЛ 1528 году * Павал Доўнаравіч — [[Жыжмары|жыжмарскі]] баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска ВКЛ 1528 году * [[Бутрым]] Доўнаравіч — [[Горадня|гарадзенскі]] баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска ВКЛ 1528 году * Доўнар Пікцевіч і Юры Доўнаравіч — [[Вялёна|вялёнскія]] баяры, якія ўпамінаюцца ў попісе войска ВКЛ 1528 году * Мікалай Доўнаравіч — [[Расены|расенскі]] баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска ВКЛ 1528 году * Балтрамей і Мікалай Янавічы Даўнаровічы — расенскія [[зямяне]], якія ўпамінаюцца ў 1590 годзе<ref>Опись документов Виленского центрального архива древних актовых книг. Вып. 2. ― Вильна, 1903. С. 116.</ref> * Самуэль Даўнаровіч — дзяржаўны дзяяч [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]], мечнік [[Старадубскі павет|старадубскі]] ў 1744 годзе<ref>Urzędnicy Wielkiego Księstwa Litewskiego: Spisy. T. 4. Ziemia smoleńska i województwo smoleńskie XIV—XVIII wiek. — Warszawa, 2003. S. 260.</ref> * [[Мітрафан Доўнар-Запольскі]] (1867—1934) — беларускі гісторык, этнограф і фальклярыст * Антон Даўнаровіч (1890—?) — [[Беларусы|беларус]] з ваколіцаў [[Лагойск]]у, які [[Савецкія рэпрэсіі ў Беларусі|пацярпеў ад уладаў СССР]]<ref>[https://by.openlist.wiki/%D0%94%D0%B0%D1%9E%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B2%D1%96%D1%87_%D0%90%D0%BD%D1%82%D0%BE%D0%BD_%D0%9A%D0%B0%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B0%D0%B2%D1%96%D1%87_(1879) Даўнаровіч Антон Казіміравіч (1879)], Адкрыты спіс ахвяраў палітычных рэпрэсій у СССР</ref> * Аляксандар Доўнер (1890—?) — беларус з ваколіцаў [[Смалявічы|Смалявічаў]], які пацярпеў ад уладаў СССР<ref>[https://by.openlist.wiki/%D0%94%D0%BE%D1%9E%D0%BD%D0%B5%D1%80_%D0%90%D0%BB%D1%8F%D0%BA%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%80_%D0%92%D0%B0%D1%81%D1%96%D0%BB%D1%8C%D0%B5%D0%B2%D1%96%D1%87_(1890) Доўнер Аляксандр Васільевіч (1890)], Адкрыты спіс ахвяраў палітычных рэпрэсій у СССР</ref> * Іван Доўнар (1890—?) — беларус з ваколіцаў [[Койданаў|Койданава]], які пацярпеў ад уладаў СССР<ref>[https://by.openlist.wiki/%D0%94%D0%BE%D1%9E%D0%BD%D0%B0%D1%80_%D0%86%D0%B2%D0%B0%D0%BD_%D0%97%D1%8B%D0%B3%D0%BC%D1%83%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D0%B2%D1%96%D1%87_(1890) Доўнар Іван Зыгмундавіч (1890)], Адкрыты спіс ахвяраў палітычных рэпрэсій у СССР</ref> * [[Таісія Доўнар]] ({{нар.}} 1944) — беларускі гісторык права У канцы XVIII ст. на [[Рэчыцкі павет|гістарычнай Рэчыччыне]] адзначаўся шляхецкі род Доўнараў<ref>Анішчанка Я. Шляхецкія ваколіцы ўсходнебеларускіх губерняў 1783—1785 і 1798—1799 // Годнасьць. № 1 (3), 1997. С. 22.</ref>. Доўнары — [[парафія]]не [[Архікатэдральны касьцёл Імя Найсьвяцейшай Панны Марыі (Менск)|Катэдральнага касьцёла]] ў [[Менск]]у на 1851—1857 гады<ref>Яўген Анішчанка, [https://web.archive.org/web/20230810232341/http://www.arhisan.com/istochniki/metriki/469-minskij-kafedralnyj-kostel-spisok-prikhozhan-1851-1857 Минский кафедральный костел. Список прихожан 1851—1857], Архіў гісторыка Анішчанкі, 29 студзеня 2016 г.</ref> і царквы ў [[Гарадзец|Гарадцы]] ([[Менскі павет|Меншчына]]) на 1858 год<ref>Яўген Анішчанка, [https://web.archive.org/web/20230810230351/http://www.arhisan.com/istochniki/metriki/615-gorodets-tserkov-minskogo-uezda-spisok-prikhozhan-1858-g Городец церковь Минского уезда список прихожан 1858 г.], Архіў гісторыка Анішчанкі, 14 красавіка 2016 г.</ref>. Доўнары (Downar) — прыгонныя з ваколіцаў [[Езна|Езны]], якія ўпамінаюцца ў XIX стагодзьдзі<ref>Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2022. S. 365.</ref>. Даўнаровічы (Downarowicz) — прыгонныя з ваколіцаў [[Трокі|Новых Трокаў]], якія ўпамінаюцца ў XIX стагодзьдзі<ref>Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2022. S. 406.</ref>. Доўнары — [[Літва|літоўскія]] шляхецкія роды з ваколіцаў [[Койданаў|Койданава]]<ref>Калечыц В. Зямяне і баяры маёнтка Койданаў Менскага павета ў XVI―XVIII стст. // [[Герольд Litherland]]. № 22, 2021. С. 61.</ref> і [[Сьвір (мястэчка)|Сьвіру]]<ref name="Malewski-2022-74">Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2022. S. 74.</ref>. Доўнэры (Downer) — літоўскі шляхецкі род зь [[Віленскі павет (ВКЛ)|Віленскага павету]]<ref name="Malewski-2016-471">Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2016. S. 471.</ref>. Доўнары (Downar) гербу [[Пабог]] — літоўскі шляхецкі род зь [[Вільня|Вільні]], Віленскага і [[Троцкі павет|Троцкага]] паветаў<ref>Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2016. S. 470.</ref><ref name="Malewski-2022-261">Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2022. S. 261.</ref>. Даўнаровічы (Downarowicz) гербаў [[Аксак]], [[Прыяцель]] і [[Рудніца (герб)|Рудніца]] — літоўскі шляхецкі род зь Вільні і Віленскага павету<ref>Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2016. S. 470—471.</ref>. [[Даўнаровічы]] (Downorowicz, Downarowicz) — літоўскія шляхецкія роды зь Віленскага павету<ref name="Malewski-2016-471"/>, ваколіцаў [[Сьвянцяны|Сьвянцянаў]]<ref name="Malewski-2022-74"/> і Троцкага павету<ref name="Malewski-2022-261"/>. Запольскія-Доўнары і Лінеўскія-Даўнаровічы — літоўскія шляхецкія роды<ref>[http://www.nobility.by/families/d/index.shtml Сьпіс шляхецкіх родаў, прозьвішчы якіх пачынаюцца на Д], [[Згуртаваньне беларускай шляхты]]</ref>. Даўнаровіч (Downarowicz) — прозьвішча, зафіксаванае ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах [[Сувалкі|Сувалкаў]]<ref>Professor Jerzy Wisniewski, [https://web.archive.org/web/20250111095809/http://www.mem.net.pl/stg/family_names.htm List of the XIXth century Suvalki region family names], Suwalki Genealogical Society</ref>. У XVI ст. існавалі маёнтак Даўнаравічы (''Давнаровичи''), «поле» Доўнаравічы (''Довнаровичи'') і маёнтак Доўнарава (''Довнарово'') у [[Жамойцкае староства|Жамойцкім старостве]]<ref>Спрогис И. Я. Географический словарь древней Жомойтской земли XVI столетия. — Вильна, 1888. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=D-KlFQ7Bd3gC&q=%D0%94%D0%B0%D0%B2%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B8#v=snippet&q=%D0%94%D0%B0%D0%B2%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B8&f=false С. 89, 99].</ref>. На 1910 год існавала паселішча Даўнары ў [[Новая Тухінь|Новатухінскай]] воласьці Аршанскага павету Магілёўскай губэрні<ref>Список населенных мест Могилевской губернии. — Могилев, 1910. С. 133.</ref>. Вёскі з назвай [[Даўнары]] існуюць на гістарычных [[Ашмянскі павет|Ашмяншчыне]], [[Ваўкавыскі павет|Ваўкавышчыне]], [[Менскі павет|Меншчыне]] і [[Падляскае ваяводзтва (1513—1795)|Падляшшы]]. На гістарычнай Меншчыне існуе вёска [[Даўнаршчына]], на [[Віленскі павет (ВКЛ)|гістарычнай Віленшчыне]] — хутар [[Даўнарышкі]], на [[Полацкае ваяводзтва|гістарычнай Полаччыне]] — вёска [[Дохнары]]. == Глядзіце таксама == * [[Даўга]] * [[Нор (імя)|Нор]] == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} == Літаратура == * {{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)}} {{Імёны з асновай даўг}} {{Імёны з асновай нар}} [[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]] dlxj2pheaa87doh86xibnv1cm11y0zj 10 265448 2677444 2677252 2026-07-04T07:00:12Z DymitrBot 56484 абнаўленьне зьвестак 2677444 wikitext text/x-wiki <noinclude>'''Табліца абнаўляецца аўтаматычна, каб выправіць памылкі, калі ласка, зьвярніцеся да {{У|Dymitr}}.'''</noinclude> {{#invoke:Спартовыя вынікі|main |крыніца = [https://www.soccerway.com/belarus/vysshaya-liga/#/S2JsqqzJ/standings/overall/ Soccerway] |стыль_матчаў = футбол |парадак_камандаў= ARS, BAR, BAT, BSH, VIC, HOM, DNE, DBR, DMI, ISL, FCM, MAX, NAF, NIO, SLA, TAZ |скарачэньне_ARS=[[Арсэнал Койданаў|Арс]] |скарачэньне_BAR=[[Баранавічы (футбольны клюб)|Бар]] |скарачэньне_BAT=[[БАТЭ Барысаў|БАТ]] |скарачэньне_BSH=[[Белшына Бабруйск|Бел]] |скарачэньне_VIC=[[Віцебск (футбольны клюб)|Віц]] |скарачэньне_HOM=[[Гомель (футбольны клюб)|Гом]] |скарачэньне_DNE=[[Дняпро Магілёў|Дня]] |скарачэньне_DBR=[[Дынама Берасьце|ДБр]] |скарачэньне_DMI=[[Дынама Менск (футбольны клюб)|ДМн]] |скарачэньне_ISL=[[Іслач Менскі раён|Ісл]] |скарачэньне_FCM=[[Менск (футбольны клюб)|Мен]] |скарачэньне_MAX=[[МЛ Віцебск|МЛ]] |скарачэньне_NAF=[[Нафтан Наваполацак|Наф]] |скарачэньне_NIO=[[Нёман Горадня|Нём]] |скарачэньне_SLA=[[Славія Мазыр|Сла]] |скарачэньне_TAZ=[[Тарпэда-БелАЗ Жодзін|Тар]] |назва_ARS=[[Арсэнал Койданаў|Арсэнал]] |назва_BAR=[[Баранавічы (футбольны клюб)|Баранавічы]] |назва_BAT=[[БАТЭ Барысаў|БАТЭ]] |назва_BSH=[[Белшына Бабруйск|Белшына]] |назва_VIC=[[Віцебск (футбольны клюб)|Віцебск]] |назва_HOM=[[Гомель (футбольны клюб)|Гомель]] |назва_DNE=[[Дняпро Магілёў]] |назва_DBR=[[Дынама Берасьце]] |назва_DMI=[[Дынама Менск (футбольны клюб)|Дынама Менск]] |назва_ISL=[[Іслач Менскі раён|Іслач]] |назва_FCM=[[Менск (футбольны клюб)|Менск]] |назва_MAX=[[МЛ Віцебск]] |назва_NAF=[[Нафтан Наваполацак|Нафтан]] |назва_NIO=[[Нёман Горадня|Нёман]] |назва_SLA=[[Славія Мазыр|Славія]] |назва_TAZ=[[Тарпэда-БелАЗ Жодзін|Тарпэда-БелАЗ]] <!--Пачатак аўтаматызацыі.--> |абнаўленьне = 3 ліпеня 2026 |матч_ARS_BAR= |матч_ARS_BAT= |матч_ARS_BSH=2:0 |матч_ARS_DBR= |матч_ARS_DMI=0:1 |матч_ARS_DNE= |матч_ARS_FCM= |матч_ARS_HOM=1:1 |матч_ARS_ISL=2:2 |матч_ARS_MAX=0:3 |матч_ARS_NAF=2:0 |матч_ARS_NIO= |матч_ARS_SLA= |матч_ARS_TAZ= |матч_ARS_VIC= |матч_BAR_ARS=1:1 |матч_BAR_BAT= |матч_BAR_BSH= |матч_BAR_DBR= |матч_BAR_DMI=2:3 |матч_BAR_DNE= |матч_BAR_FCM=2:1 |матч_BAR_HOM= |матч_BAR_ISL= |матч_BAR_MAX=0:4 |матч_BAR_NAF= |матч_BAR_NIO=1:2 |матч_BAR_SLA=1:1 |матч_BAR_TAZ= |матч_BAR_VIC= |матч_BAT_ARS=2:3 |матч_BAT_BAR=3:0 |матч_BAT_BSH= |матч_BAT_DBR=0:3 |матч_BAT_DMI=0:0 |матч_BAT_DNE=1:1 |матч_BAT_FCM= |матч_BAT_HOM=0:1 |матч_BAT_ISL= |матч_BAT_MAX=1:2 |матч_BAT_NAF= |матч_BAT_NIO= |матч_BAT_SLA= |матч_BAT_TAZ= |матч_BAT_VIC= |матч_BSH_ARS= |матч_BSH_BAR= |матч_BSH_BAT=1:1 |матч_BSH_DBR=1:0 |матч_BSH_DMI= |матч_BSH_DNE=1:2 |матч_BSH_FCM= |матч_BSH_HOM=0:2 |матч_BSH_ISL= |матч_BSH_MAX= |матч_BSH_NAF=5:1 |матч_BSH_NIO= |матч_BSH_SLA= |матч_BSH_TAZ=0:2 |матч_BSH_VIC=1:0 |матч_DBR_ARS=3:0 |матч_DBR_BAR=3:0 |матч_DBR_BAT= |матч_DBR_BSH= |матч_DBR_DMI=1:2 |матч_DBR_DNE= |матч_DBR_FCM=0:0 |матч_DBR_HOM= |матч_DBR_ISL= |матч_DBR_MAX= |матч_DBR_NAF= |матч_DBR_NIO=1:3 |матч_DBR_SLA= |матч_DBR_TAZ=0:2 |матч_DBR_VIC= |матч_DMI_ARS= |матч_DMI_BAR= |матч_DMI_BAT= |матч_DMI_BSH=2:0 |матч_DMI_DBR= |матч_DMI_DNE=3:1 |матч_DMI_FCM= |матч_DMI_HOM=2:1 |матч_DMI_ISL=1:1 |матч_DMI_MAX=2:3 |матч_DMI_NAF= |матч_DMI_NIO= |матч_DMI_SLA= |матч_DMI_TAZ= |матч_DMI_VIC=1:1 |матч_DNE_ARS=0:1 |матч_DNE_BAR=0:0 |матч_DNE_BAT= |матч_DNE_BSH= |матч_DNE_DBR=1:1 |матч_DNE_DMI= |матч_DNE_FCM= |матч_DNE_HOM= |матч_DNE_ISL= |матч_DNE_MAX= |матч_DNE_NAF= |матч_DNE_NIO=2:0 |матч_DNE_SLA=0:1 |матч_DNE_TAZ=2:2 |матч_DNE_VIC= |матч_FCM_ARS=1:1 |матч_FCM_BAR= |матч_FCM_BAT=1:0 |матч_FCM_BSH=5:1 |матч_FCM_DBR= |матч_FCM_DMI=0:3 |матч_FCM_DNE= |матч_FCM_HOM=2:0 |матч_FCM_ISL=1:1 |матч_FCM_MAX=2:2 |матч_FCM_NAF=4:2 |матч_FCM_NIO=0:1 |матч_FCM_SLA= |матч_FCM_TAZ= |матч_FCM_VIC= |матч_HOM_ARS= |матч_HOM_BAR=2:3 |матч_HOM_BAT= |матч_HOM_BSH= |матч_HOM_DBR=2:1 |матч_HOM_DMI= |матч_HOM_DNE=2:0 |матч_HOM_FCM= |матч_HOM_ISL=2:0 |матч_HOM_MAX= |матч_HOM_NAF= |матч_HOM_NIO= |матч_HOM_SLA=3:1 |матч_HOM_TAZ=1:1 |матч_HOM_VIC= |матч_ISL_ARS= |матч_ISL_BAR=2:0 |матч_ISL_BAT= |матч_ISL_BSH=4:0 |матч_ISL_DBR=0:1 |матч_ISL_DMI= |матч_ISL_DNE=2:1 |матч_ISL_FCM= |матч_ISL_HOM= |матч_ISL_MAX= |матч_ISL_NAF=3:1 |матч_ISL_NIO= |матч_ISL_SLA= |матч_ISL_TAZ= |матч_ISL_VIC=3:0 |матч_MAX_ARS= |матч_MAX_BAR= |матч_MAX_BAT= |матч_MAX_BSH= |матч_MAX_DBR=0:0 |матч_MAX_DMI= |матч_MAX_DNE=5:1 |матч_MAX_FCM= |матч_MAX_HOM=0:0 |матч_MAX_ISL=1:1 |матч_MAX_NAF=2:1 |матч_MAX_NIO= |матч_MAX_SLA= |матч_MAX_TAZ= |матч_MAX_VIC=1:2 |матч_NAF_ARS= |матч_NAF_BAR=1:0 |матч_NAF_BAT=0:0 |матч_NAF_BSH= |матч_NAF_DBR=2:4 |матч_NAF_DMI= |матч_NAF_DNE=0:0 |матч_NAF_FCM= |матч_NAF_HOM=0:2 |матч_NAF_ISL= |матч_NAF_MAX= |матч_NAF_NIO= |матч_NAF_SLA=0:1 |матч_NAF_TAZ=0:4 |матч_NAF_VIC=1:1 |матч_NIO_ARS= |матч_NIO_BAR= |матч_NIO_BAT=0:0 |матч_NIO_BSH=2:1 |матч_NIO_DBR= |матч_NIO_DMI=1:3 |матч_NIO_DNE= |матч_NIO_FCM= |матч_NIO_HOM= |матч_NIO_ISL=0:1 |матч_NIO_MAX=1:2 |матч_NIO_NAF=3:1 |матч_NIO_SLA= |матч_NIO_TAZ= |матч_NIO_VIC=2:0 |матч_SLA_ARS=1:1 |матч_SLA_BAR= |матч_SLA_BAT=1:1 |матч_SLA_BSH=2:1 |матч_SLA_DBR= |матч_SLA_DMI=1:2 |матч_SLA_DNE= |матч_SLA_FCM=1:2 |матч_SLA_HOM= |матч_SLA_ISL=0:2 |матч_SLA_MAX=2:4 |матч_SLA_NAF= |матч_SLA_NIO=0:0 |матч_SLA_TAZ= |матч_SLA_VIC= |матч_TAZ_ARS=3:3 |матч_TAZ_BAR= |матч_TAZ_BAT=3:0 |матч_TAZ_BSH= |матч_TAZ_DBR= |матч_TAZ_DMI=0:1 |матч_TAZ_DNE= |матч_TAZ_FCM=3:0 |матч_TAZ_HOM= |матч_TAZ_ISL= |матч_TAZ_MAX=0:1 |матч_TAZ_NAF= |матч_TAZ_NIO=1:0 |матч_TAZ_SLA=1:1 |матч_TAZ_VIC=1:1 |матч_VIC_ARS= |матч_VIC_BAR=2:3 |матч_VIC_BAT=1:0 |матч_VIC_BSH= |матч_VIC_DBR=1:2 |матч_VIC_DMI= |матч_VIC_DNE= |матч_VIC_FCM=2:0 |матч_VIC_HOM=1:1 |матч_VIC_ISL= |матч_VIC_MAX= |матч_VIC_NAF= |матч_VIC_NIO= |матч_VIC_SLA=0:0 |матч_VIC_TAZ= <!--Канец аўтаматызацыі.--> }} 4bz9atxnnlvgvm0myxdywm2bknd5vaj 0 265742 2677306 2675061 2026-07-03T12:31:33Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2677306 wikitext text/x-wiki {{Імя |імя = Ґінет |лацінка = Giniet / Hiniet |арыгінал = Genet |вымаўленьне = |мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]] |утварэньне = [[Гін|Ginn]] + [[Нед|Nieth]] |варыянт = Гінэт, Генейт, Гінейт, Гінэйт, Кінейт |вытворныя = |зьвязаныя = }} '''Гінет''' (''Гінэт'', ''Генейт'', ''Гінейт'', ''Гінэйт'', ''Кінейт'') — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча. == Паходжаньне == {{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}} Генэт або Гінэта (Genet, Gennett<ref>Ferguson R. Surnames as a Science. — London, 1883. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=HlUQAAAAYAAJ&q=Gennett#v=snippet&q=Gennett&f=false P. 52].</ref>, Ginetta<ref>Schaar J. Woordenboek van voornamen. — Utrecht, 1984. S. 188.</ref>) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Genet+Genad#v=snippet&q=Genet%20Genad&f=false S. 627].</ref>. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Гін|-гін- (-ген-, -кін-)]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Гендрута]], [[Кімант|Кімунд]], [[Мінгін|Менгін]]; германскія імёны Genedrudis, Ginmund, Mennigen) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] gin- 'пачатак' (гоцкае *ginnan, германскае *gennan 'пачынаць'<ref>[https://www.koeblergerhard.de/got/got_g.html G] // Köbler G. Gotisches Wörterbuch. 4. Aufl, 2014.</ref>), а аснова [[Нед|-нед- (-нет-, -ніт-)]] (імёны ліцьвінаў [[Нітар]], [[Нітарт]], [[Нетымер]]; германскія імёны Nieter, Nitart, Nitimerus) — ад гоцкага neiþa 'злосьць, варожасьць'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 18.</ref>. Такім парадкам, імя Гінет азначае «пачатак злосьці»<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 22.</ref>. У [[Прусія|Прусіі]] адзначалася прозьвішча Genet<ref>[https://www.online-ofb.de/namelist.php?nachname=GENET&ofb=marggrabowa&modus=&lang=de GENET], Verein für Computergenealogie e.V. (CompGen)</ref>. Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''Kinieit'' (1387—1394 гады)<ref>[http://starbel.by/dok/d051.htm Поручная грамота за Братошу Койлутовича (1387—1394)]{{Недаступная спасылка|date=March 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, Fontes historiae Magni Ducatus Lithuaniae</ref>; ''Gyneoth'' (26 траўня 1390 году)<ref>{{Літаратура/Кодэкс эпісталярны Вітаўта (1882)|к}} [https://books.google.by/books?hl=ru&id=X2PksK8Sn3MC&q=Eynur#v=snippet&q=Eynur&f=false P. 23].</ref>; ''Gyneid cum filio Milus'' ([[Віленска-Радамская унія|18 студзеня 1401 году]])<ref>{{Літаратура/Акты уніі Польшчы зь Літвой (1932)|к}} S. 37.</ref>; ''cum Gyneth Konczewicz''<ref>{{Літаратура/Акты уніі Польшчы зь Літвой (1932)|к}} S. 54.</ref>, ''Gyneth Konczeuicz''<ref>{{Літаратура/Акты уніі Польшчы зь Літвой (1932)|к}} S. 57.</ref>, ''Gyneth Conczewicz''<ref>{{Літаратура/Акты уніі Польшчы зь Літвой (1932)|к}} S. 70.</ref> ([[Гарадзельская унія|2 кастрычніка 1413 году]]); ''Gynethi Cownensis [tenutariorum] [sigilla]'' (''Gineth''<ref>{{Літаратура/Літоўская знаць (2014)|к}} С. 236.</ref>; [[Троцкая унія|20 студзеня 1433 году]])<ref>{{Літаратура/Акты уніі Польшчы зь Літвой (1932)|к}} S. 94.</ref>; ''Oутенци. На имя Кгинеит Крячевич'' (1469—1477 гады)<ref>Ivoška D., Ryčkov A. Brėžiant Vyžuonų ribą: šiaurės rytų Lietuvos XV a. asmenvardžiai ir (ne)pamirštas) kelias // Acta Linguistica Lithuanica. XCI, 2024. P. 36.</ref>; ''Ivasko Gynyeythovycz'' (1507 год)<ref>Pergamentų katalogas. — Vilnius, 1980. P. 76.</ref>; ''Радьвиль Кгенеитовичъ '' (1528 год)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 164.</ref>; ''з Кгинетишокъ'' (1567 год)<ref>Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=3Ih5AqeL2iwC&q=%D0%9A%D0%B3%D0%B8%D0%BD%D0%B5%D1%82%D0%B8+%D1%88%D0%BE%D0%BA%D1%8A#v=snippet&q=%D0%9A%D0%B3%D0%B8%D0%BD%D0%B5%D1%82%D0%B8%20%D1%88%D0%BE%D0%BA%D1%8A&f=false С. 661].</ref>; ''Jan Ginet'' (1641 год)<ref>Ординация королевских пущ: в лесничествах бывшего Великого Княжества Литовского. — Вильна, 1871. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=DOhSAAAAcAAJ&q=Ginet#v=snippet&q=Ginet&f=false С. 124].</ref>; ''Gineciszki… Gieneyciszki'' (1744 год)<ref>[https://pawet.net/library/history/city_district/religion/d_1744/diecezja_wile%C5%84ska,_1744.html Diecezja Wileńska, 1744], [[Pawet]], 20 лютага 2011 г.</ref>; ''Konstanty Ginett'' (1756, 1768 і 1771 гады)<ref>Kłapkowski W. Konwent Dominikanów w Sejnach // Ateneum wileńskie. R. 13, z. 2. — Wilno, 1938. S. 131, 160.</ref>; ''Ginett Adam Skarbnik Grodzieński'' (7 лістапада 1765 году)<ref>Яўген Анішчанка, [https://pawet.net/genealogy/007/%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B0%D0%BF%D1%96%D1%81_(%D0%BF%D0%BE%D0%BF%D1%96c)_%D1%88%D0%BB%D1%8F%D1%85%D1%82%D1%8B_%D0%BB%D1%96%D0%B4%D1%81%D0%BA%D0%B0%D0%B3%D0%B0_%D0%BF%D0%B0%D0%B2%D0%B5%D1%82%D0%B0._7.11.1765_%D0%B3..html Перапіс (попіc) шляхты Лідскага павета. 7.11.1765 г.], [[Pawet.net]], 30 чэрвеня 2021 г.</ref>; ''Piotr Ginett'' (1765 год)<ref>Яўген Анішчанка, [https://web.archive.org/web/20230810225113/http://www.arhisan.com/istochniki/opisaniya/714-popis-shlyakhty-grodnenskogo-poveta-30-09-4-10-1765-g Попис шляхты Гродненского повета 30.09 — 4.10.1765 г.], Архіў гісторыка Анішчанкі, 22 лістапада 2016 г.</ref>; ''na Juryzdyce Wielmożnego Ginetta'' (1775 год)<ref>Падымныя рэестры Менскага ваяводства. Менскі павет, 1775. — {{Менск (Мінск)}}, 2014. С. 34.</ref>; ''Simonis Ginett de Rajuny'' (3 траўня 1782 году)<ref>Sẽnosios Pasvalio bažnyčios knygos. XVIII. 1776—1788 metų mirties metrikų knyga. — Savilaida, 2016. P. 38.</ref>; ''Marianna Ginejt'' (1797 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=B&w=22br&rid=B&search_lastname=Ginejt&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1&rpp1=&ordertable= Dziembrów], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>; ''Krystyna Ginet'' (1798 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=S&w=22br&rid=S&search_lastname=Ginet%20&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1&rpp1=&ordertable= Słonim], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>; ''Jan Maciej Ginett'' (1816 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=B&w=22br&rid=B&search_lastname=Ginett&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1&rpp1=&ordertable= Michaliszki], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>; ''Wiktor Ginet'' (1820 год)<ref>[https://genealogia.lt/pdfs/uwlf.pdf Lista Uczniów Uniwersytetu Wileńskiego Oddziału Fizycznego z r. 1820/1], Genealogia Wileńszczyzny</ref>. == Носьбіты == * [[Гінет Канцэвіч]] ({{†}} па 1433) — дзяржаўны дзяяч [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]], староста [[Коўна|ковенскі]] * [[Радзівіл (імя)|Радзівіл]] Генейтавіч — [[Відукля|відуклеўскі]] баярын, які ўпамінаецца ў [[Попісы войска Вялікага Княства Літоўскага|попісе войска Вялікага Княства Літоўскага]] 1528 году * Балтрамей Юр’евіч Гінейтавіч — [[Расены|расенскі]] [[Зямяне|зямянін]], які ўпамінаецца ў 1588 годзе<ref>Опись документов Виленского центрального архива древних актовых книг. Вып. 2. ― Вильна, 1903. С. 13.</ref> * Якуб Гінет — жыхар вёскі [[Бенюшы|Бенюшаў]] ([[Гарадзенскі павет]]), які ўпамінаецца ў 1712 годзе<ref>Яўген Анішчанка, [https://web.archive.org/web/20230810230122/http://www.arhisan.com/istochniki/opisaniya/657-andreeva-1712-g-inventar-benyushi-litvinki Андреева 1712 г. инвентарь Бенюши Литвинки], Архіў гісторыка Анішчанкі, 16 ліпеня 2016 г.</ref> * Ёсіф і Самуэль Гінеты — жыхары вёскі [[Канюшкі|Канюшкаў]] (Гарадзенскі павет), які ўпамінаецца ў 1747 годзе<ref>Яўген Анішчанка, [https://web.archive.org/web/20230810230228/http://www.arhisan.com/istochniki/opisaniya/652-bobry-inventar-1747-v-grodnenskom-povete Бобры инвентарь 1747 в Гродненском повете], Архіў гісторыка Анішчанкі, 7 ліпеня 2016 г.</ref> * Антоні Гінейт — дзяржаўны дзяяч [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]], скарбнік [[амсьціслаў]]скі ў 1747 годзе<ref>Urzędnicy Wielkiego Księstwa Litewskiego: Spisy. T. 9. Województwo mścisławskie XVI—XVIII wiek. — Warszawa, 2019. S. 162.</ref> * Антон Гінет — шляхціч Гарадзенскага павету, які ўпамінаецца ў 1783 годзе<ref>Яўген Анішчанка, [https://web.archive.org/web/20230807212524/http://www.arhisan.com/istochniki/opisaniya/741-shlyakhta-grodnenskogo-poveta-na-sejmike-1783-g Шляхта Гродненского повета на сеймике 1783 г.], Архіў гісторыка Анішчанкі, 4 лютага 2017 г.</ref> * Людвік Гінэт — кантралёр Царства Польскага, ганаровы сябра варштату «Паўночная паходня»<ref>Рыбчонак С. Менскія варштаты ў 1-й чвэрці 19 стагодзьдзя (Нарысы з гісторыі вольнамулярскага руху на Беларусі) // Годнасьць. № 1 (2), 1994. С. 12.</ref> З XV ст. прыдомкам Гінет (Генейт, Гінейт) карысталіся [[Літва|літоўскія]] шляхецкія роды [[Канцэвічы|Канцэвічаў]] гербу [[Лебедзь (герб)|Лебедзь]] і [[Тавянскія|Тавянскіх]] гербу [[Геральд (герб)|Геральд]]<ref>Stekert A. Przydomki polskie, litewskie i rusińskie. — Kraków, 1897. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=chg-AAAAIAAJ&q=Giniet#v=snippet&q=Giniet&f=false S. 41].</ref>. Гінейты гербаў [[Геральт (герб)|Геральт]] і [[Зарэмба (герб)|Зарэмба]] і Гінеты (Ginett, Ginet) — літоўскія шляхецкія роды зь [[Віленскі павет (ВКЛ)|Віленскага]]<ref>Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2016. S. 499.</ref>, [[Лідзкі павет|Лідзкага]]<ref>Malewski Cz. [https://pawet.net/library/history/city_district/data_people/ahulnaie/01/malewski_czesslaw._rody_szlacheckie_w_powiecie_lidzkim_na_litwie_w_xix_wieku.html Rody szlacheckie w powiecie lidzkim na Litwie w XIX wieku]. — Wilno, 2002.</ref> і [[Троцкі павет|Троцкага]] паветаў<ref>Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2022. S. 273.</ref>. Гінет-Кершанскія (Ginet-Kierszański) гербу [[Лук (герб)|Лук]] — літоўскі шляхецкі род<ref>Ciechanowicz J. Rody rycerskie Wielkiego Księstwa Litewskiego. T. 6. — Rzeszów, 2006. S. 195.</ref>. Гінет-Кунцэвічы — літоўскі шляхецкі род<ref>[http://www.nobility.by/families/k/index.shtml Сьпіс шляхецкіх родаў, прозьвішчы якіх пачынаюцца на К], [[Згуртаваньне беларускай шляхты]]</ref>. Гінэт (Ginet) — прозьвішча, зафіксаванае ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах [[Сувалкі|Сувалкаў]]<ref>Professor Jerzy Wisniewski, [https://web.archive.org/web/20250111095809/http://www.mem.net.pl/stg/family_names.htm List of the XIXth century Suvalki region family names], Suwalki Genealogical Society</ref>. == Глядзіце таксама == * [[Гін]] * [[Нед]] == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} == Літаратура == * {{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)}} {{Імёны з асновай гін}} {{Імёны з асновай нед}} [[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]] mm17ar5qilcgpzcbjnxfv1kgprbs0fn 0 265923 2677398 2671918 2026-07-03T22:52:35Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2677398 wikitext text/x-wiki {{Імя |імя = Есьман |лацінка = Jeśman |арыгінал = Esmann |вымаўленьне = |мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]] |утварэньне = [[Ашка|Ask]] + [[Ман|Mann]] |варыянт = Ясьман, Яшман, Ешман, Есман, Эсьман, Эсман |вытворныя = [[Осман]] |зьвязаныя = }} '''Есьман''' (''Эсьман'', ''Эсман''), '''Ясьман''' (''Яшман''), '''Ешман''' — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча. == Паходжаньне == {{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}} Есьман — [[Беларуская мова|беларуская]] форма [[Германскія мовы|германскага]] імя Эшман<ref name="Hurskaja-2013-6">Гурская Ю. Многоязычие в Великом княжестве Литовском в зеркале древних фамилий // Acta Baltico-Slavica. Nr. 37 (2013). С. 6.</ref> (Eschmann<ref>Hanks P. Dictionary of American Family Names. Vol. 1. — Oxford University Press, 2003. [https://books.google.by/books?id=vG7MZ9J6dAgC&pg=PA534&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false P. 534].</ref>, Ascman, Asman<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Eschmann#v=snippet&q=Eschmann&f=false S. 129, 148].</ref>, Esmann<ref>Eule R. Germanische und fremde Personennamen als heutige deutsche Familiennamen // Festschrift zu dem fünfzigjährigen jubiläum des Friedrichs-realgymnasiums in Berlin. — Berlin, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=TTFOAAAAYAAJ&q=Esmann#v=snippet&q=Esmann&f=false S. 20].</ref>). [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Ашка|аск- (эш-, эс-)]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Аскольд (імя)|Яскольд]], [[Ясмант|Яшмант]]; германскія імёны Askold, Eschmunt) паходзіць ад германскага askiz 'ясень, ясеневая дзіда'<ref>Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 8.</ref>, а аснова [[Ман|-ман-]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Манігерд|Мангерд]], [[Арман]], [[Дзірман|Дзерман]]; германскія імёны Mangerðr, Arman, Derman) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] manna<ref>Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 167.</ref>, германскага man 'чалавек'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 23.</ref>. У Польшчы адзначаецца прозьвішча Есьмян (Jeśmian)<ref>Walkowiak J. B. Litewskie nazwiska Polaków: słownik etymologiczno-frekwencyjny. — Poznań, 2019. S. 151.</ref>. Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''Семен Ясманович''<ref>[https://web.archive.org/web/20200711035744/http://starbel.by/dok/d259.htm Поручительство князей и бояр за Дмитрия Корибута (1388)], Fontes historiae Magni Ducatus Lithuaniae</ref> (26 красавіка 1388 году)<ref>{{Літаратура/Акты уніі Польшчы зь Літвой (1932)|к}} S. 18.</ref><ref>{{Літаратура/Граматы 14 ст. (1974)|к}} С. 82.</ref>; ''Josmannus'' (11 ліпеня 1392 году)<ref>Codex diplomaticus Poloniae. T. 3. — Varsaviae, 1858. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=GVVfAAAAcAAJ&q=Josmannus#v=snippet&q=Josmannus&f=false P. 349].</ref>; ''Michal Jasmanowicz… Hryczko Jasmanowicz'' ([[Другая Хрыстмэмэльская ўмова|15 траўня 1432 году]])<ref>Русско-ливонские акты. — СПб, 1868. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=JmhcAAAAcAAJ&q=Michal+Jasmanowicz#v=snippet&q=Michal%20Jasmanowicz&f=false С. 191].</ref>; ''Ясману Ходково Разоновича именье''<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|3к}} P. 30.</ref>, ''Грицку Ясмановичу Крюковъци а Жорнъвища, а Погребища, а Ратов''<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|3к}} P. 54.</ref> (1440—1492 гады); ''Борису Ясмановичу потверженье… Борису Ясмановичу Глухов'' (9 лістапада 1449 году)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|3к}} P. 62.</ref>; ''Ясмановы дети'' (1484 год)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|4к}} P. 102.</ref>; ''Ивашко Ивашъковичь Есмановичь'' (1512 год)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|9к}} P. 127.</ref>; ''Быховцом, Тишку, а Андрею, а Есману, а Мелеху'' (8 студзеня 1517 году)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|9к}} P. 324.</ref>; ''дворане нашы Тишко а Андреи а Есманъ а Мелехъ Быховцы'' (17 красавіка 1517 году)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|9к}} P. 334.</ref>; ''Ивашко Есмановичъ''<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 53.</ref>, ''Глебъ Есмановичъ''<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 63.</ref>, ''Есман а Щасныи Быховъцы''<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 88.</ref> (1528 год); ''панъ Иванъ Есманъ'' (11 і 30 сакавіка, 28 красавіка, 16 траўня 1533 году)<ref>{{Літаратура/Беларускі архіў|2к}} С. 118, 123, 126, 156—158.</ref>; ''панъ Глебъ Есманъ'' (20 сакавіка 1533 году, 3 і 18 траўня 1534 году, 1 студзеня 1539 году)<ref>{{Літаратура/Беларускі архіў|2к}} С. 119, 247—248, 285.</ref>; ''панъ Иванъ а панъ Глебъ Есмановичи'' (26 сакавіка 1533 году)<ref>{{Літаратура/Беларускі архіў|2к}} С. 122, 132.</ref>; ''панъ Глебъ Есмановичъ'' (15 лістапада 1533 году, 23 красавіка 1534 году)<ref>{{Літаратура/Беларускі архіў|2к}} С. 222, 243.</ref>; ''бояр вилькомирских: Матея Есмановича а Яна Ленартовича'' (6 кастрычніка 1546 году)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|234к}} P. 49.</ref>; ''Jasmann, secretario vacante officio cancellariatus Lithvaniae'' (1549 год)<ref>{{Літаратура/Беларускі архіў|1к}} С. 213.</ref>; ''пана Глеба Есмана'' (1551 году)<ref>Литовская метрика. Отд. 1—2, ч. 3, т. 1. — Юрьев, 1914. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=F7sKAAAAIAAJ&q=%D0%93%D0%BB%D0%B5%D0%B1%D0%B0+%D0%95%D1%81%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B0#v=snippet&q=%D0%93%D0%BB%D0%B5%D0%B1%D0%B0%20%D0%95%D1%81%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B0&f=false С. 213].</ref>; ''boyar Iwana a Jeszmana Hryssanowiczow'' (1558 год)<ref>Писцовая книга Гродненской экономии с прибавлениями, изданная Виленской Комиссией для разбора древних актов. Ч. 1. — Вильна, 1881. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=Hvt6OUpCnNoC&q=Jeszmana#v=snippet&q=Jeszmana&f=false С. 218].</ref>; ''Павелъ Есмановичъ''<ref>Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=3Ih5AqeL2iwC&q=%40%D0%95%D1%81%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BE+%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A#v=snippet&q=%40%D0%95%D1%81%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BE%20%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A&f=false С. 560].</ref>, ''Янъ Есманъ''<ref>Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. С. 951.</ref>, ''Федоръ Лецко Есманъ''<ref>Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. С. 1222.</ref>, ''Глебова Есмановая Марина… Давыдъ Есманъ''<ref>Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. С. 1228—1229.</ref> (1567 год); ''славутному пну Кузме Есмановичу, бурмистру места [[Магілёў|Могилевского]]'' (17 чэрвеня 1579 году)<ref>Акты, издаваемые Виленской комиссией для разбора древних актов. Т. 39. — Вильна, 1915. С. 267.</ref>; ''Jan Jesman Synkowski'' (23 верасьня 1606 году)<ref>Akta zjazdów stanów Wielkiego Księstwa Litewskiego. T. 2. — Warszawa, 2009. S. 164.</ref>; ''Paweł Jeśman'' (27 красавіка 1617 году)<ref>Akta zjazdów stanów Wielkiego Księstwa Litewskiego. T. 2. — Warszawa, 2009. S. 233.</ref>; ''Krzys(z)tof Jeśman, kasztell(an) nowog(ródzki)'' (28 ліпеня 1672 году)<ref>Akta zjazdów stanów Wielkiego Księstwa Litewskiego. T. 2. — Warszawa, 2009. S. 390.</ref>; ''Kazimierz Jesmon'' (1694 год)<ref>Walkowiak J. Współczesne nazwiska Polaków o możliwej genezie litewskiej nieobecne w LPŽ, poświadczone w kartotece antroponimicznej LKI // Onomastica (Wrocław). T. 64, 2020. S. 217.</ref>; ''Jan Jasmonowicz'' (каля 1709 году)<ref>Poplatek J. Wykaz alumnów Seminarium Papieskiego w Wilnie 1585—1773 // Ateneum Wileńskie. R. 11 (1936). S. 49.</ref>; ''Joschmannus Joh., [[Слуцак|Sluzko]]-[[Ліцьвіны|Lithvan.]]'' (1717 год)<ref>Die Matrikel der Albertus-Universität zu Königsberg i. Pr. 1544—1829. Bd. 2: Die Immatrikulationen von 1657—1829. — Leipzig, 1911/1912. S. 297.</ref>; ''Katarzyna Jaszmanówna'' (1725 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=B&w=23lt&rid=B&search_lastname=Jaszman%C3%B3wna&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date= Kroże], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>; ''Maciey Jeśman, Podczaszy Pttu Upickiego'' (24 кастрычніка 1765 году)<ref>Рыбчонак С. Попіс шляхты Аршанскага павета 30 верасня 1765 г. // Герольд Litherland. № 20, 2014. С. 118.</ref>; ''Jakub Esmanowicz'' (1802 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=S&w=23lt&rid=S&search_lastname=Esmanowicz&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&rpp1=&ordertable= Helianów (gr.-kat.)], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>; ''Helena Jasman'' (1803 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=B&w=23lt&rid=B&search_lastname=Jasman&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&rpp1=&ordertable= Helianów (gr.-kat.)], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>; ''Леонъ Эсьманъ'' (1853 год)<ref>Гурская Ю., Вайткявичус В. Балтийское наследие в Восточной Беларуси: новые исторические и лингвистические данные об Обольцах // Acta Baltico-Slavica. Nr. 32 (2008). С. 18.</ref>; ''Casimirus Jeśman'' (1871 год)<ref name="Sakalouskaja-1997-74">Сакалоўская А. Кальварыя. — {{Менск (Мінск)}}, 1997. С. 74.</ref>; ''Jan Eśman'' (лістапада 1875 году)<ref>Сакалоўская А. Кальварыя. — {{Менск (Мінск)}}, 1997. С. 161.</ref>; ''Jadwiga z Nowodworskich Jeśmanowicz'' (9 жніўня 1893 году)<ref name="Sakalouskaja-1997-74"/>; ''Ignacy Jesmann'' (1899 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=D&w=22br&rid=D&search_lastname=Jesmann&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1 Mohylew WNMP], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>; ''Zofia Ewa Jessmann'' (1911 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=D&w=22br&rid=D&search_lastname=Jessmann&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1 Mohylew WNMP], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>. == Носьбіты == * Міхайла і Грышка Есьманавічы — [[Ліцьвіны|літоўскія баяры]], якія засьведчылі [[Хрыстмэмэльская ўмова|Другую Хрыстмэмэльскую ўмову]] (1432 год) * Грыцька Ясьманавіч — літоўскі баярын, які атрымаў наданьне ад вялікага князя [[Казімер Ягайлавіч|Казімера]] * Івашка Івашкавіч Есьманавіч — літоўскі баярын, які ўпамінаецца ў 1512 годзе * Есьман Быхавец — [[Эйшышкі|эйшыскі]] баярын, які ўпамінаецца ў 1517 годзе і ў [[Попісы войска Вялікага Княства Літоўскага|попісе войска Вялікага Княства Літоўскага]] 1528 году * Івашка Есьманавіч — літоўскі баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска ВКЛ 1528 году * [[Глеб]] Есьманавіч — [[Наваградак|наваградзкі]] баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска ВКЛ 1528 году * Іван Есьманавіч — [[Полацак|полацкі]] баярын, які ўпамінаецца ў 1533 годзе * Глеб Есьманавіч — полацкі баярын, які ўпамінаецца ў 1533—1539 гадох * Мацей Есьманавіч — [[вількамір]]скі баярын, які ўпамінаецца ў 1546 годзе * Іван і Ешман Грысанавічы — [[Горадня|гарадзенскія]] баяры, якія ўпамінаюцца ў 1558 годзе * Ян Есьман — баярын [[Дарагічынскі павет|Дарагічынскага павету]] [[Падляскае ваяводзтва (1513—1795)|Падляскага ваяводзтва]], які ўпамінаецца [[Попісы войска Вялікага Княства Літоўскага|попісе войска Вялікага Княства Літоўскага]] 1567 году * Марта Глебаўна Есманаўна Станіславава Скопава — [[вількамір]]ская [[зямяне|зямянка]], якая ўпамінаецца ў 1607 годзе<ref>Опись документов Виленского центрального архива древних актовых книг. Вып. 6. ― Вильна, 1908. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=K8hZAAAAcAAJ&q=%D0%95%D1%81%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%BD%D1%8B#v=snippet&q=%D0%95%D1%81%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%BD%D1%8B&f=false С. 277].</ref> * Даміян і Мікалай Ешманы (Demian Jeszman, Mikołay Jeszmon) — [[электар]]ы караля польскага і вялікага князя літоўскага [[Уладзіслаў Ваза|Ўладзіслава Вазы]] ад [[Наваградзкае ваяводзтва|Наваградзкага ваяводзтва]] [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]]<ref name="Borkowski-1910-81">Dunin Borkowski J., Dunin Wąsowicz M. Elektorowie królów Władysława IV, Michała Korybuta, Stanisława Leszczyńskiego i spis stronników Augusta III // Rocznik Polskiego Towarzystwa Heraldycznego we Lwowie. T. 1 (1908—1909). — Lwów, 1910. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=Pq0EAAAAIAAJ&q=Jeszman#v=snippet&q=Jeszman&f=false S. 81].</ref> * Крыштап Ешман (Krzysztof Jeszmon) — электар караля польскага і вялікага князя літоўскага Ўладзіслава Вазы ад [[Полацкае ваяводзтва|Полацкага ваяводзтва]] Вялікага Княства Літоўскага<ref name="Borkowski-1910-81"/> * Самуэль Ешман (Samuel Jeszmon) — электар караля польскага і вялікага князя літоўскага Ўладзіслава Вазы ад [[Менскае ваяводзтва|Менскага ваяводзтва]] Вялікага Княства Літоўскага<ref name="Borkowski-1910-81"/> * [[Крыштап Есьман (кашталян менскі)|Крыштап Есьман]] ({{†}} 1697) — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага, [[Кашталяны менскія|кашталян менскі]] * Канстантын Глябовіч (зь Глябовічаў) Есьман — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага, будаўнічы [[Полацак|полацкі]] ў 1689—1732 гадох<ref>Urzędnicy Wielkiego Księstwa Litewskiego: Spisy. T. 5. Ziemia połocka i województwo połockie XIV—XVIII wiek. — Warszawa, 2018. S. 73.</ref> * Ян Есьман — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага, канюшы [[берасьце]]йскі ў 1690—1701 гадох<ref>Urzędnicy Wielkiego Księstwa Litewskiego: Spisy. T. 8. Ziemia brzeska i województwo brzeskie XIV—XVIII wiek. — Warszawa, 2020. S. 103.</ref> * Канстантын Альбрэхт Есьман — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага, падстолі [[амсьціслаў]]скі ў 1683—1686 гадох<ref>Urzędnicy Wielkiego Księstwa Litewskiego: Spisy. T. 9. Województwo mścisławskie XVI—XVIII wiek. — Warszawa, 2019. S. 138.</ref> * Караль Есьман — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага, падчашы амсьціслаўскі ў 1689 годзе<ref>Urzędnicy Wielkiego Księstwa Litewskiego: Spisy. T. 9. Województwo mścisławskie XVI—XVIII wiek. — Warszawa, 2019. S. 115.</ref> * Ян Ясмановіч (''Jan Jasmonowicz'') — навучэнец Папскай сэмінарыі ў Вільні ў пачатку XVIII стагодзьдзя<ref>Poplatek J. Wykaz alumnów Seminarium Papieskiego w Wilnie 1582—1773 // Ateneum Wileńskie. R. 11, 1936. S. 266.</ref> * Станіслаў Есьман — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага, падчашы амсьціслаўскі ў 1715—1727 гадох<ref>Urzędnicy Wielkiego Księstwa Litewskiego: Spisy. T. 9. Województwo mścisławskie XVI—XVIII wiek. — Warszawa, 2019. S. 119.</ref> * Аляксандар Есман (1904—1941) — [[беларусы|беларус]] з ваколіцаў [[Вызна|Вызны]], які [[Савецкія рэпрэсіі ў Беларусі|пацярпеў ад уладаў СССР]]<ref>[https://by.openlist.wiki/%D0%95%D1%81%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D0%90%D0%BB%D1%8F%D0%BA%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%80_%D0%90%D1%9E%D0%B3%D1%83%D1%81%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D0%B2%D1%96%D1%87_(1904) Есман Аляксандр Аўгустынавіч (1904)], Адкрыты спіс ахвяраў палітычных рэпрэсій у СССР</ref> * Пётар Есмановіч (1920—1938) — беларус з ваколіцаў [[Маладэчна]], забіты ўладамі СССР<ref>[https://by.openlist.wiki/%D0%95%D1%81%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D1%96%D1%87_%D0%9F%D1%91%D1%82%D1%80_%D0%86%D0%B2%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%B2%D1%96%D1%87_(1920) Есмановіч Пётр Іванавіч (1920)], Адкрыты спіс ахвяраў палітычных рэпрэсій у СССР</ref> Эсьманы (Eśman) — [[Літва|літоўскі]] шляхецкі род зь [[Віленскі павет (ВКЛ)|Віленскага павету]]<ref>Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2016. S. 481.</ref>. Есьманы (Jeśman) гербу [[Корчак (герб)|Корчак]] — літоўскі шляхецкі род зь Віленскага павету і ваколіцаў [[Камаі|Камаяў]]<ref>Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2016. S. 551.</ref><ref>Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2022. S. 98.</ref>. Есьманы-Глябовічы — літоўскі шляхецкі род<ref>[http://www.nobility.by/families/je/index.shtml Сьпіс шляхецкіх родаў, прозьвішчы якіх пачынаюцца на Е], [[Згуртаваньне беларускай шляхты]]</ref>. Эсман (Esman) гербу Корчак — літоўскі шляхецкі род з ваколіцаў [[Дзісна|Дзісны]]<ref>Ciechanowicz J. Rody rycerskie Wielkiego Księstwa Litewskiego. T. 6. — Rzeszów, 2006. S. 119.</ref>. Есман (Jesman) — прозьвішча, зафіксаванае ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах [[Сувалкі|Сувалкаў]]<ref>Professor Jerzy Wisniewski, [https://web.archive.org/web/20250111095809/http://www.mem.net.pl/stg/family_names.htm List of the XIXth century Suvalki region family names], Suwalki Genealogical Society</ref>. На 1909 год існаваў [[засьценак]] Эсьмонаўшчына (Эсьманоўшчына) у Барысаўскім павеце Менскай губэрні<ref>Список населенных мест Минской губернии. — Минск, 1909. С. 220.</ref>. На [[Менскі павет|гістарычнай Меншчыне]] існуе вёска [[Есьманы]], на [[Амсьціслаўскае ваяводзтва|гістарычнай Амсьціслаўшчыне]] — [[Ясьманава]], на [[Аршанскі павет|гістарычнай Аршаншчыне]] — [[Эсьмоны]]. Назву [[Ясьманаўцы]] маюць вёскі на гістарычнай Меншчыне. == Глядзіце таксама == * [[Ашка|Аск]] * [[Ман]] == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} {{Імёны з асновай аск}} {{Імёны з асновай ман}} [[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]] t39rvs5vdwqmsegu8en10w7h9msi2mg 0 266044 2677340 2673746 2026-07-03T15:18:05Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2677340 wikitext text/x-wiki {{Імя |імя = Даўбор |лацінка = Daŭbor |арыгінал = Dauber |вымаўленьне = |мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]] |утварэньне = [[Даўга|Davo]] + [[Бар (імя)|Baro]] <br> Davo + [[Бера|Bero]] |варыянт = Даўбар, Даўбэр, Даўбір, Доўбар, Доўбэр, Дабар, Даўпар, Таўбор, Табэр |вытворныя = |зьвязаныя = }} '''Даўбор''' (''Даўбар'', ''Даўбэр'', ''Даўбір'', ''Дабар'') — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча '''Доўбар'''{{Заўвага|Іншыя прыклады аналягічнага пераносу націску: імя [[Даўгерд (імя)|Даўгерд]] і прозьвішча [[Доўгерды|Доўгерд (Доўгірд)]], імя [[Даўмонт (імя)|Даўмонт]] і прозьвішча [[Доманты|Домант]] (Доўмант), імя [[Жыгімонт]] і прозьвішча [[Жыгманты|Жыгмант]]}} (''Доўбэр'', ''Даўпар''). == Паходжаньне == {{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}} Даўбэр, Дэўбэр, Тэўбэр або Дабэр (Dauber, Deuber<ref name="Steub-1870-96">Steub L. Die oberdeutschen Familiennamen. — München, 1870. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=V2w5AAAAMAAJ&q=Deuber#v=snippet&q=Deuber&f=false S. 96].</ref>, Teuber<ref name="Steub-1870-96"/>, Daber<ref>Eule R. Germanische und fremde Personennamen als heutige deutsche Familiennamen // Festschrift zu dem fünfzigjährigen jubiläum des Friedrichs-realgymnasiums in Berlin. — Berlin, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=TTFOAAAAYAAJ&q=Daber#v=snippet&q=Daber&f=false S. 25].</ref><ref>Andresen K. G. Konkurrenzen in der Erklärung der deutschen Geschlechtsnamen. — Heilbronn, 1883. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=xKNSAAAAcAAJ&q=Daber#v=snippet&q=Daber&f=false S. 42, 122].</ref>) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>Kapff R. Deutsche Vornamen: mit den von ihnen abstammenden Geschlechtsnamen sprachlich erläutert. — Nürtingen am Neckar, 1889. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=i13cviZ0xYoC&q=Dauber#v=snippet&q=Dauber&f=false S. 29, 82].</ref>. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Даўга|-даў(г)-]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Даўгерд (імя)|Даўгерд]], [[Даўгер]], [[Даўят (імя)|Даўят]]; германскія імёны Daugaard, Dauharjis, Dowyatt) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] daug 'годна', [[Бургундзкая мова|бургундзкага]] daugjis 'здольны, годны'<ref>Gamillscheg E. Romania Germanica. Bd. 3: Die Burgunder, Schlußwort. — Berlin und Leipzig, 1936. S. 112.</ref><ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 17.</ref>, аснова [[Бар (імя)|-бар- (-бор-)]] (імёны ліцьвінаў [[Барвід]], [[Барвін]], [[Барвін]]; германскія імёны Barvid, Barwin, Barwin) — ад гоцкага bara, baur 'чалавек, дзіця' (літаральна — «народжаны»)<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 16.</ref>, а аснова [[Бера|-бер- (-бір-)]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Бірын (імя)|Бірын]], [[Бірыбольд]], [[Бэрвольд]]; германскія імёны Birin, Beribald, Berwoldus) — ад гоцкага baira<ref>Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 52.</ref>, германскага bero 'мядзьведзь'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 19.</ref>. Такім парадкам, імя Даўбор азначае «годнае нараджэньне»<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 22.</ref>. У [[Прусія|Прусіі]] адзначалася прозьвішча Tauber<ref>[https://www.online-ofb.de/namelist.php?nachname=TAUBER&ofb=abschwangen&modus=&lang=de TAUBER (Ortsfamilienbuch Abschwangen/Almenhausen)], Verein für Computergenealogie e.V. (CompGen)</ref>, у тым ліку ў ваколіцах [[Клайпеда|Мэмэлю]]<ref>[https://www.online-ofb.de/namelist.php?nachname=TAUBER&ofb=memelland&modus=&lang=de TAUBER (Ortsfamilienbuch Memelland)], Verein für Computergenealogie e.V. (CompGen)</ref>. Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''Dabor'' ([[Хроніка Прускай зямлі]])<ref>Scriptores rerum Prussicarum. Bd. 1. — Leipzig, 1861. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=tPxxbl8_y64C&q=Dabor#v=snippet&q=Dabor&f=false S. 121, 464].</ref>; ''у [[Клецак|Клецкои]] волости Петрищу Григоревичу шесть чоловеков бортников: Демид а два Добаревича'' (1440—1492 гады)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|3к}} P. 56.</ref>; ''nobiles… Steczko Dauborowycz… dominus Daubor'' (6 сьнежня 1522 году)<ref>Rowell S. C. Acta primae visitationis diocesis vilnensis anno domini 1522 peractae. Vilniaus Kapitulos Archyvo Liber IIb atkūrimas. — Vilnius, 2015. P. 151.</ref>; ''Янель Довборовичъ''<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 75.</ref>, ''Довбор Товтвоишовичъ''<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 76.</ref>, ''Мартинъ а Лаврин Довборовичи''<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 79.</ref>, ''Лавринъ Довборовичъ''<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 159.</ref> (1528 год); ''Яна Довборовича з братьею его'' (16 чэрвеня 1531 году)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|37к}} P. 161.</ref>; ''а служебника Бартоломеева Довборовича'' (8 сакавіка 1541 году)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|229к}} P. 143.</ref>; ''слуги путные браславские Довборовичи'' (8 лістапада 1555 году)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|248к}} P. 127.</ref>; ''стрелцы Верболовские Новое Воли… Юрю Довъбировичу'' (1557—1558 гады)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|42к}} С. 55—56.</ref>; ''боярин керновъский Янъ Бартламеевичъ Довбор'' (14 лістапада 1561 году)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|254к}} P. 251.</ref>; ''Езофъ Маркевичъ Доборъ… Петра Доборовича сынъ Янъ… Болтромей Доборовичъ… Станиславъ Доборовичъ'' (1567 год)<ref>Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=-wI5AQAAMAAJ&q=%D0%94%D0%BE%D0%B1%D0%BE%D1%80%D1%8A+%D0%94%D0%BE%D0%B1%D0%BE%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A#v=snippet&q=%D0%94%D0%BE%D0%B1%D0%BE%D1%80%D1%8A%20%D0%94%D0%BE%D0%B1%D0%BE%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A&f=false С. 636].</ref>; ''я Андрей Даборъ… Андрей Даборъ рукою власною подписалъ'' (14 ліпеня 1596 году)<ref>Акты издаваемые Виленской археографической комиссией. Т. 14. — Вильна, 1887. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=OF0jAQAAMAAJ&q=%D0%94%D0%B0%D0%B1%D0%BE%D1%80%D1%8A#v=snippet&q=%D0%94%D0%B0%D0%B1%D0%BE%D1%80%D1%8A&f=false С. 542, 546].</ref>; ''бунтовниковъ… Хому Тавборовича… Хому Тоборовича'' (7 жніўня 1601 году)<ref>Археографический сборник документов: относящихся к истории Северо-Западной Руси. Т. 2. — Вильна, 1867. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=GS1OAAAAcAAJ&q=%D0%A2%D0%B0%D0%B2%D0%B1%D0%BE%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B0#v=snippet&q=%D0%A2%D0%B0%D0%B2%D0%B1%D0%BE%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B0&f=false С. 18].</ref>; ''Jan Dauborowicz'' (1602—1615 гады)<ref>Зинкявичус З. К вопросу о литовско-польских языковых контактах по данным антропонимики г. Вильнюса начала XVII в. // Балто-славянские исследования. — М., 1974. С. 138.</ref>; ''Jan Dawbor'' (3 чэрвеня 1656 году)<ref>Akta zjazdów stanów Wielkiego Księstwa Litewskiego. T. 2. — Warszawa, 2009. S. 349.</ref>; ''Dauborowicz'' (1668 год)<ref name="Sinkevičiūtė-2014-304">Sinkevičiūtė D., Račickaja V. Lietuvių dvikamienių vardų kilmės asmenvardžiai ir jų kamienų užrašymo ypatybės Vilniaus naujųjų miestiečių ir laiduotojų 1661—1795 metų sąraše // Archivum Lithuanicum. T. 16, 2014. P. 304.</ref>; ''Daupor'' (1671—1681 гады)<ref>Zinkevičius Z. Lietuvių antroponimika: Vilniaus lietuvių asmenvardžiai XVII a. pradžioje. — Vilnius, 1977. P. 134.</ref>; ''Dawborowicz'' (1677 год)<ref name="Sinkevičiūtė-2014-304"/>; ''Adam Daubor''<ref>Metryka Litewska. Rejestry podymnego Welkiego Ksiestwa. Województwo trockie 1690 r. — Warszawa, 2000. S. 148.</ref>, ''na miejscu P. Michała Dowborowicza z przykupli od P. Augustyna Dowborowicza''<ref>Metryka Litewska. Rejestry podymnego Welkiego Ksiestwa. Księstwo Żmudzkie 1690 r. — Warszawa, 2009. S. 155.</ref> (1690 год); ''Kazimierz Dowbor'' (1703 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=B&w=23lt&rid=B&search_lastname=Dowbor&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1 Wędziagoła], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>; ''Daubory… Dołborow'' (1744 год)<ref>[https://pawet.net/library/history/city_district/religion/d_1744/diecezja_wile%C5%84ska,_1744.html Diecezja Wileńska, 1744], [[Pawet]], 20 лютага 2011 г.</ref>; ''Maciej Douber'' (1746 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=B&w=23lt&rid=B&search_lastname=Douber&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1 Kroże], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>; ''Casimirus Doubar'' (11 сакавіка 1777 году)<ref>Sẽnosios Pasvalio bažnyčios knygos. XVIII. 1776—1788 metų mirties metrikų knyga. — Savilaida, 2016. P. 10.</ref>; ''Jerzy Dauberewicz'' (1789 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=S&w=23lt&rid=S&search_lastname=Dauberewicz&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date= Kroże], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>; ''Joannem Dauborowicz'' (10 сьнежня 1794 году)<ref>[https://mosedispromemoria.mozello.lt/d/ D], Mosėdžio miestelio ir aplinkinių kaimų senųjų gyventojų romos katalikų bažnyčios santuokos metrikų nuorašai</ref>; ''Jerzy Dawbar'' (1803 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=S&w=23lt&rid=S&search_lastname=Dawbar&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date= Sołoki], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>; ''Taberówna'' (1814 год)<ref>[https://kresy.genealodzy.pl/zbior/pdf/Indeks1800_14.pdf Indeks nazwisk rodziców dzieci urodzonych w parafii (Nowe) Daugieliszki w latach 1800—1814]</ref>; ''Franciszka Doborowicz'' (1802 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=B&w=22br&rid=B&search_lastname=Doborowicz&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1 Traby], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>; ''Szymon Dowbar'' (1802 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=S&w=23lt&rid=S&search_lastname=Dowbar&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date= Sołoki], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>; ''Hieronm Daupar'' (1803 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=B&w=23lt&rid=B&search_lastname=Daupar&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1 Poszwityń], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>; ''Marianna Dobarewicz'' (1826 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=B&w=22br&rid=B&search_lastname=Dobarewicz&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1 Traby], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>. == Носьбіты == * Янель Даўборавіч — [[Тавяны|тавянскі]] баярын, які ўпамінаецца ў [[Попісы войска Вялікага Княства Літоўскага|попісе войска Вялікага Княства Літоўскага]] 1528 году * Даўбор Таўтвойшавіч — тавянскі баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска Вялікага Княства Літоўскага 1528 году * Марцін і Лаўрын Даўборавічы — [[смаленск]]ія баяры, які мелі маёнтак у [[Браслаўскі павет|Браслаўскім павеце]] і ўпамінаюцца ў попісе войска Вялікага Княства Літоўскага 1528 году * Лаўрын Даўборавіч — [[вількі]]йскі баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска Вялікага Княства Літоўскага 1528 году * Ян Барталамеевіч Доўбар — [[кернаў]]скі баярын, які ўпамінаецца ў 1561 годзе * Уладзіслаў Доўбар Мусьніцкі ({{†}} 1706) — дзяржаўны дзяяч [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]], скарбнік [[Полацак|полацкі]]<ref>Urzędnicy Wielkiego Księstwa Litewskiego: Spisy. T. 5. Ziemia połocka i województwo połockie XIV—XVIII wiek. — Warszawa, 2018. S. 203.</ref> * Караль Доўбар Маркевіч — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага, скарбнік [[берасьце]]йскі ў 1720—1735 гадох<ref>Urzędnicy Wielkiego Księstwa Litewskiego: Spisy. T. 8. Ziemia brzeska i województwo brzeskie XIV—XVIII wiek. — Warszawa, 2020. S. 173.</ref> * Ануфры Доўбар Мусьніцкі — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага, скарбнік полацкі ў 1776 годзе<ref>Urzędnicy Wielkiego Księstwa Litewskiego: Spisy. T. 5. Ziemia połocka i województwo połockie XIV—XVIII wiek. — Warszawa, 2018. S. 212.</ref> * Ян Доўбар — жыхар мястэчка [[Кублічы|Кублічаў]] ([[Полацкае ваяводзтва]]), які ўпамінаецца ў 1791 годзе<ref>Яўген Анішчанка, [https://web.archive.org/web/20230807214647/http://www.arhisan.com/istochniki/opisaniya/734-kublichi-inventar-1791-g-v-polotskom-voevodstve Кубличи инвентарь 1791 г. в Полоцком воеводстве], Архіў гісторыка Анішчанкі, 30 студзеня 2017 г.</ref> Доўбары — [[парафія]]не царквы ў [[Заслаўе|Заслаўі]] на 1858 год<ref>Яўген Анішчанка, [https://web.archive.org/web/20230810230352/http://www.arhisan.com/istochniki/metriki/614-zaslavl-tserkov-1858-spisok-prikhozhan-1858-g Заславль церковь 1858 список прихожан 1858 г.], Архіў гісторыка Анішчанкі, 14 красавіка 2016 г.</ref>. Доўбары (Doubor) — прыгонныя з ваколіцаў [[Сьвянцяны|Сьвянцянаў]], якія ўпамінаюцца ў XIX стагодзьдзі<ref>Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2022. S. 190.</ref>. Доўбары гербаў [[Драгамір (герб)|Драгамір]] і [[Прыяцель]] — [[Літва|літоўскі]] шляхецкі род зь [[Віленскі павет (ВКЛ)|Віленскага павету]]<ref>Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2016. S. 468.</ref>. Доўбары — літоўскі шляхецкі род з ваколіцаў [[Сьвянцяны|Сьвянцянаў]]<ref>Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2022. S. 73.</ref>. Доўбары гербу [[Здабар]] — літоўскі шляхецкі род з [[Троцкі павет|Троцкага павету]]<ref>Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2022. S. 259.</ref>. Дэбура-Макоўскія (Макоўскія з Доўбараў), Доўбары-Мусьніцкія і Даўбары-Мяшкоўскія — літоўскія шляхецкія роды<ref>[http://www.nobility.by/families/m/index.shtml Сьпіс шляхецкіх родаў, прозьвішчы якіх пачынаюцца на М], [[Згуртаваньне беларускай шляхты]]</ref> Доўбар (Dowbor) — прозьвішча, зафіксаванае ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах [[Сувалкі|Сувалкаў]]<ref>Professor Jerzy Wisniewski, [https://web.archive.org/web/20250111095809/http://www.mem.net.pl/stg/family_names.htm List of the XIXth century Suvalki region family names], Suwalki Genealogical Society</ref>. На тэрыторыі цяперашняй [[Летува|Летувы]] фіксавалася прозьвішча Даўбер у [[Летувізацыя|летувізаванай форме]]<ref>Lietuvių pavardžių žodynas. T. 1. — Vilnius, 1985. P. 466.</ref>. Табера (''Tabero'') — прозьвішча, гістарычна зафіксанае на тэрыторыі цяперашняй Летувы<ref>Lietuvių pavardžių žodynas. T. 2. — Vilnius, 1989. P. 1008.</ref>. У актах [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]] ўпаміналіся маёнткі Даўборышкі або Мусьнікі ў [[Ашмянскі павет|Ашмянскім павеце]], Даўбароў у [[Менскае ваяводзтва|Менскім ваяводзтве]], Даўборышкі або Больнікі ў [[Вількамірскі павет|Вількамірскім павеце]], Даўборы ў [[Жамойцкае староства|Жамойцкім старостве]], а таксама сяло Дзяўборышкі (''Девборишки'') або Падворнікі каля [[Мусьнікі|Мусьнікаў]] і фальваркі Даўбарова ў Менскім ваяводзтве і Даўбароўскі або Мхерын у [[Аршанскі павет|Аршанскім павеце]]<ref>Indeks alfabetyczny miejscowości dawnego wielkiego Księstwa Litewskiego: A—K (Abakanowicze — Kujany). Wilno, 1929. S. 231, 236, 245.</ref>. На 1905 год існавала [[Урочышча|ўрочышча]] Добар у Беластоцкім павеце Гарадзенскай губэрні<ref>Указатель населенным местностям Гродненской губернии, с относящимися к ним необходимыми сведениями. — Гродна, 1905. С. 38.</ref>. Вёскі з назвай [[Даўбарова]] існуюць на гістарычных [[Ашмянскі павет|Ашмяншчыне]] і [[Менскі павет|Меншчыне]]. На [[Браслаўскі павет|гістарычнай Браслаўшчыне]] існуе вёска [[Даўбарышкі]]. == Глядзіце таксама == * [[Даўга]] * [[Бар (імя)|Бара]] == Заўвагі == {{Заўвагі}} == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} == Літаратура == * {{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)}} {{Імёны з асновай даўг}} {{Імёны з асновай бар}} [[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]] qorjknnqwp4tc0oel9zpu5aywj4n7f7 10 266131 2677443 2676762 2026-07-04T07:00:11Z DymitrBot 56484 абнаўленьне зьвестак 2677443 wikitext text/x-wiki <noinclude>'''Табліца абнаўляецца аўтаматычна, каб выправіць памылкі, калі ласка, зьвярніцеся да {{У|Dymitr}}.'''</noinclude> <onlyinclude>{{#invoke:Спартовая табліца|main|стыль=ВНП |крыніца = [https://www.soccerway.com/belarus/pershaya-liga/ Soccerway] <!--Пачатак аўтаматызацыі.--> |абнаўленьне = 3 ліпеня 2026 году</small><!--Месцы камандаў.--> |парадак_камандаў=SLU, SKA, SLO, BUM, NIV, LID, SOL, DM2, VOL, GO2, MAL, SMR, MI2, OST, ORS, UNI, BT2, OSI <!--Вынікі камандаў.--> |перамогі_SLU=10 | нічыі_SLU=1 |паразы_SLU=2 |мз_SLU=29 |мп_SLU=15 |перамогі_SKA=9 | нічыі_SKA=3 |паразы_SKA=1 |мз_SKA=32 |мп_SKA=12 |перамогі_SLO=8 | нічыі_SLO=2 |паразы_SLO=3 |мз_SLO=23 |мп_SLO=11 |перамогі_BUM=7 | нічыі_BUM=2 |паразы_BUM=4 |мз_BUM=28 |мп_BUM=17 |перамогі_NIV=7 | нічыі_NIV=2 |паразы_NIV=4 |мз_NIV=28 |мп_NIV=16 |перамогі_LID=7 | нічыі_LID=2 |паразы_LID=4 |мз_LID=23 |мп_LID=22 |перамогі_SOL=6 | нічыі_SOL=4 |паразы_SOL=3 |мз_SOL=28 |мп_SOL=16 |перамогі_DM2=6 | нічыі_DM2=3 |паразы_DM2=3 |мз_DM2=27 |мп_DM2=17 |перамогі_VOL=6 | нічыі_VOL=2 |паразы_VOL=5 |мз_VOL=20 |мп_VOL=20 |перамогі_GO2=4 | нічыі_GO2=4 |паразы_GO2=6 |мз_GO2=22 |мп_GO2=20 |перамогі_MAL=5 | нічыі_MAL=1 |паразы_MAL=7 |мз_MAL=14 |мп_MAL=27 |перамогі_SMR=3 | нічыі_SMR=4 |паразы_SMR=6 |мз_SMR=16 |мп_SMR=20 |перамогі_MI2=4 | нічыі_MI2=1 |паразы_MI2=9 |мз_MI2=15 |мп_MI2=29 |перамогі_OST=2 | нічыі_OST=7 |паразы_OST=4 |мз_OST=16 |мп_OST=19 |перамогі_ORS=3 | нічыі_ORS=2 |паразы_ORS=7 |мз_ORS=11 |мп_ORS=23 |перамогі_UNI=3 | нічыі_UNI=2 |паразы_UNI=8 |мз_UNI=12 |мп_UNI=24 |перамогі_BT2=2 | нічыі_BT2=5 |паразы_BT2=6 |мз_BT2=19 |мп_BT2=28 |перамогі_OSI=1 | нічыі_OSI=1 |паразы_OSI=11 |мз_OSI=14 |мп_OSI=41 <!--Канец аўтаматызацыі.--> <!--Вызначэньне камандаў (спасылкі ў табліцы)--> |назва_BT2=[[БАТЭ-2 Барысаў|БАТЭ-2]] |назва_BUM=[[Паперпрам Гомель|Паперпрам]] |назва_DM2=[[Дынама-Менск-2 (футбольны клюб)|Дынама-Менск-2]] |назва_GO2=[[Гомель-2 (футбольны клюб)|Гомель-2]] |назва_LID=[[Ліда (футбольны клюб)|Ліда]] |назва_MAL=[[Маладэчна (футбольны клюб)|Маладэчна-2018]] |назва_MI2=[[Менск-2 (футбольны клюб)|Менск-2]] |назва_NIV=[[Ніва Доўбізна|Ніва]] |назва_ORS=[[Ворша (футбольны клюб)|Ворша]] |назва_OSI=[[Асіпавічы (футбольны клюб)|Асіпавічы]] |назва_OST=[[Астравец (футбольны клюб)|Астравец]] |назва_SKA=[[СКА-1938 Менск|СКА-1938]] |назва_SLO=[[Слонім-2017 (футбольны клюб)|Слонім-2017]] |назва_SLU=[[Слуцак (футбольны клюб)|Слуцак]] |назва_SMR=[[Смаргонь (футбольны клюб)|Смаргонь]] |назва_SOL=[[Салігорск (футбольны клюб)|Салігорск]] |назва_UNI=[[Юні Ікс Лабс Менск|Юні Ікс Лабс]] |назва_VOL=[[Хваля Пінск|Хваля]] <!--Кваліфікацыі камандаў.--> |вынік1=NL1 |вынік2=NL1 |вынік3=NL1Q |вынік17=REL |вынік18=REL <!--Настройкі і правілы табліцы--> |ліміт_паказу=5 |правілы_клясыфікацыі=1) Пункты; 2) Пункты ў гульнях паміж сабою; 3) Розьніца мячоў у гульнях паміж сабою; 4) Розьніца мячоў; 5) Лік перамог; 6) Забітыя мячы. <!--Вызначэньне слупка кваліфікацыі і паніжэньня--> |загаловак_слупка_вынікаў=QR |колер_NL1=green2|тэкст_NL1=Павышэньне ў [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2026 году|Найвышэйшую лігу]] |колер_NL1Q=yellow1 |тэкст_NL1Q=Пераходныя матчы |колер_REL=red1 |тэкст_REL=Паніжэньне ў Другую лігу }}</onlyinclude> 95no57dqfwznx7zep517nb96g6z50ay 10 266132 2677445 2676764 2026-07-04T07:00:13Z DymitrBot 56484 абнаўленьне зьвестак 2677445 wikitext text/x-wiki <noinclude>'''Табліца абнаўляецца аўтаматычна, каб выправіць памылкі, калі ласка, зьвярніцеся да {{У|Dymitr}}.'''</noinclude> {{#invoke:Спартовыя вынікі|main |крыніца = [https://www.soccerway.com/belarus/pershaya-liga/results/ Soccerway] |стыль_матчаў = футбол |парадак_камандаў= OSI, OST, BT2, ORS, GO2, DM2, LID, MAL, MI2, NIV, BUM, SOL, SKA, SLO, SLU, SMR, VOL, UNI |скарачэньне_BT2=[[БАТЭ-2 Барысаў|БАТ]] |скарачэньне_BUM=[[Паперпрам Гомель|Пап]] |скарачэньне_DM2=[[Дынама-Менск-2 (футбольны клюб)|Дын]] |скарачэньне_GO2=[[Гомель-2 (футбольны клюб)|Гом]] |скарачэньне_LID=[[Ліда (футбольны клюб)|Лід]] |скарачэньне_MAL=[[Маладэчна (футбольны клюб)|Мал]] |скарачэньне_MI2=[[Менск-2 (футбольны клюб)|Мен]] |скарачэньне_NIV=[[Ніва Доўбізна|Нів]] |скарачэньне_ORS=[[Ворша (футбольны клюб)|Вор]] |скарачэньне_OSI=[[Асіпавічы (футбольны клюб)|Асі]] |скарачэньне_OST=[[Астравец (футбольны клюб)|Аст]] |скарачэньне_SKA=[[СКА-1938 Менск|СКА]] |скарачэньне_SLO=[[Слонім-2017 (футбольны клюб)|Сло]] |скарачэньне_SLU=[[Слуцак (футбольны клюб)|Слу]] |скарачэньне_SMR=[[Смаргонь (футбольны клюб)|Сма]] |скарачэньне_SOL=[[Салігорск (футбольны клюб)|Сал]] |скарачэньне_UNI=[[Юні Ікс Лабс Менск|Юні]] |скарачэньне_VOL=[[Хваля Пінск|Хва]] |назва_BT2=[[БАТЭ-2 Барысаў|БАТЭ-2]] |назва_BUM=[[Паперпрам Гомель|Паперпрам]] |назва_DM2=[[Дынама-Менск-2 (футбольны клюб)|Дынама-Менск-2]] |назва_GO2=[[Гомель-2 (футбольны клюб)|Гомель-2]] |назва_LID=[[Ліда (футбольны клюб)|Ліда]] |назва_MAL=[[Маладэчна (футбольны клюб)|Маладэчна-2018]] |назва_MI2=[[Менск-2 (футбольны клюб)|Менск-2]] |назва_NIV=[[Ніва Доўбізна|Ніва]] |назва_ORS=[[Ворша (футбольны клюб)|Ворша]] |назва_OSI=[[Асіпавічы (футбольны клюб)|Асіпавічы]] |назва_OST=[[Астравец (футбольны клюб)|Астравец]] |назва_SKA=[[СКА-1938 Менск|СКА-1938]] |назва_SLO=[[Слонім-2017 (футбольны клюб)|Слонім-2017]] |назва_SLU=[[Слуцак (футбольны клюб)|Слуцак]] |назва_SMR=[[Смаргонь (футбольны клюб)|Смаргонь]] |назва_SOL=[[Салігорск (футбольны клюб)|Салігорск]] |назва_UNI=[[Юні Ікс Лабс Менск|Юні Ікс Лабс]] |назва_VOL=[[Хваля Пінск|Хваля]] <!--Пачатак аўтаматызацыі.--> |абнаўленьне = 3 ліпеня 2026 |матч_BT2_BUM= |матч_BT2_DM2=3:2 |матч_BT2_GO2= |матч_BT2_LID= |матч_BT2_MAL=2:3 |матч_BT2_MI2= |матч_BT2_NIV= |матч_BT2_ORS=1:2 |матч_BT2_OSI= |матч_BT2_OST= |матч_BT2_SKA=3:4 |матч_BT2_SLO=2:5 |матч_BT2_SLU= |матч_BT2_SMR=1:1 |матч_BT2_SOL= |матч_BT2_UNI= |матч_BT2_VOL= |матч_BUM_BT2=3:0 |матч_BUM_DM2= |матч_BUM_GO2= |матч_BUM_LID= |матч_BUM_MAL= |матч_BUM_MI2= |матч_BUM_NIV=0:1 |матч_BUM_ORS= |матч_BUM_OSI=5:1 |матч_BUM_OST=1:3 |матч_BUM_SKA= |матч_BUM_SLO=0:0 |матч_BUM_SLU=1:3 |матч_BUM_SMR=2:1 |матч_BUM_SOL=6:2 |матч_BUM_UNI= |матч_BUM_VOL= |матч_DM2_BT2= |матч_DM2_BUM=3:4 |матч_DM2_GO2=2:2 |матч_DM2_LID= |матч_DM2_MAL= |матч_DM2_MI2= |матч_DM2_NIV= |матч_DM2_ORS= |матч_DM2_OSI=2:0 |матч_DM2_OST= |матч_DM2_SKA= |матч_DM2_SLO=3:1 |матч_DM2_SLU= |матч_DM2_SMR= |матч_DM2_SOL= |матч_DM2_UNI=2:1 |матч_DM2_VOL=3:1 |матч_GO2_BT2=3:4 |матч_GO2_BUM= |матч_GO2_DM2= |матч_GO2_LID= |матч_GO2_MAL=2:0 |матч_GO2_MI2= |матч_GO2_NIV=1:2 |матч_GO2_ORS=0:1 |матч_GO2_OSI=5:2 |матч_GO2_OST=0:0 |матч_GO2_SKA= |матч_GO2_SLO= |матч_GO2_SLU=1:3 |матч_GO2_SMR= |матч_GO2_SOL= |матч_GO2_UNI= |матч_GO2_VOL= |матч_LID_BT2= |матч_LID_BUM=0:2 |матч_LID_DM2=2:1 |матч_LID_GO2=2:1 |матч_LID_MAL= |матч_LID_MI2= |матч_LID_NIV= |матч_LID_ORS= |матч_LID_OSI=2:1 |матч_LID_OST= |матч_LID_SKA=1:1 |матч_LID_SLO= |матч_LID_SLU= |матч_LID_SMR= |матч_LID_SOL=2:1 |матч_LID_UNI= |матч_LID_VOL=2:4 |матч_MAL_BT2= |матч_MAL_BUM= |матч_MAL_DM2=1:1 |матч_MAL_GO2= |матч_MAL_LID=0:2 |матч_MAL_MI2= |матч_MAL_NIV= |матч_MAL_ORS=3:0 |матч_MAL_OSI= |матч_MAL_OST= |матч_MAL_SKA=1:4 |матч_MAL_SLO=1:0 |матч_MAL_SLU= |матч_MAL_SMR= |матч_MAL_SOL= |матч_MAL_UNI=0:1 |матч_MAL_VOL= |матч_MI2_BT2= |матч_MI2_BUM=1:1 |матч_MI2_DM2=0:4 |матч_MI2_GO2=0:3 |матч_MI2_LID=2:1 |матч_MI2_MAL= |матч_MI2_NIV= |матч_MI2_ORS= |матч_MI2_OSI= |матч_MI2_OST= |матч_MI2_SKA=0:6 |матч_MI2_SLO=0:2 |матч_MI2_SLU= |матч_MI2_SMR= |матч_MI2_SOL=2:3 |матч_MI2_UNI= |матч_MI2_VOL=1:2 |матч_NIV_BT2= |матч_NIV_BUM= |матч_NIV_DM2= |матч_NIV_GO2= |матч_NIV_LID=1:2 |матч_NIV_MAL=6:0 |матч_NIV_MI2=3:1 |матч_NIV_ORS=1:1 |матч_NIV_OSI= |матч_NIV_OST= |матч_NIV_SKA= |матч_NIV_SLO= |матч_NIV_SLU= |матч_NIV_SMR=3:0 |матч_NIV_SOL=2:2 |матч_NIV_UNI= |матч_NIV_VOL= |матч_ORS_BT2= |матч_ORS_BUM= |матч_ORS_DM2= |матч_ORS_GO2= |матч_ORS_LID=1:2 |матч_ORS_MAL= |матч_ORS_MI2=0:4 |матч_ORS_NIV= |матч_ORS_OSI= |матч_ORS_OST= |матч_ORS_SKA=0:2 |матч_ORS_SLO=0:2 |матч_ORS_SLU= |матч_ORS_SMR= |матч_ORS_SOL= |матч_ORS_UNI=2:2 |матч_ORS_VOL= |матч_OSI_BT2= |матч_OSI_BUM= |матч_OSI_DM2= |матч_OSI_GO2= |матч_OSI_LID= |матч_OSI_MAL= |матч_OSI_MI2=0:1 |матч_OSI_NIV=2:4 |матч_OSI_ORS=2:1 |матч_OSI_OST=1:1 |матч_OSI_SKA= |матч_OSI_SLO= |матч_OSI_SLU=2:4 |матч_OSI_SMR=0:5 |матч_OSI_SOL=0:6 |матч_OSI_UNI= |матч_OSI_VOL= |матч_OST_BT2=0:0 |матч_OST_BUM= |матч_OST_DM2=1:1 |матч_OST_GO2= |матч_OST_LID= |матч_OST_MAL=2:3 |матч_OST_MI2=1:2 |матч_OST_NIV= |матч_OST_ORS=1:2 |матч_OST_OSI= |матч_OST_SKA= |матч_OST_SLO= |матч_OST_SLU= |матч_OST_SMR=0:0 |матч_OST_SOL= |матч_OST_UNI=3:2 |матч_OST_VOL= |матч_SKA_BT2= |матч_SKA_BUM=0:2 |матч_SKA_DM2= |матч_SKA_GO2=1:1 |матч_SKA_LID= |матч_SKA_MAL= |матч_SKA_MI2= |матч_SKA_NIV=3:1 |матч_SKA_ORS= |матч_SKA_OSI=3:2 |матч_SKA_OST= |матч_SKA_SLO= |матч_SKA_SLU= |матч_SKA_SMR= |матч_SKA_SOL=0:0 |матч_SKA_UNI=4:0 |матч_SKA_VOL=3:1 |матч_SLO_BT2= |матч_SLO_BUM= |матч_SLO_DM2= |матч_SLO_GO2=3:1 |матч_SLO_LID= |матч_SLO_MAL= |матч_SLO_MI2= |матч_SLO_NIV= |матч_SLO_ORS= |матч_SLO_OSI= |матч_SLO_OST=1:1 |матч_SLO_SKA= |матч_SLO_SLU=2:1 |матч_SLO_SMR= |матч_SLO_SOL= |матч_SLO_UNI=3:0 |матч_SLO_VOL= |матч_SLU_BT2=2:0 |матч_SLU_BUM= |матч_SLU_DM2= |матч_SLU_GO2= |матч_SLU_LID=3:1 |матч_SLU_MAL=2:1 |матч_SLU_MI2=2:1 |матч_SLU_NIV=2:1 |матч_SLU_ORS=3:1 |матч_SLU_OSI= |матч_SLU_OST= |матч_SLU_SKA= |матч_SLU_SLO= |матч_SLU_SMR=1:1 |матч_SLU_SOL= |матч_SLU_UNI= |матч_SLU_VOL= |матч_SMR_BT2= |матч_SMR_BUM= |матч_SMR_DM2=1:3 |матч_SMR_GO2= |матч_SMR_LID=4:4 |матч_SMR_MAL= |матч_SMR_MI2=1:0 |матч_SMR_NIV= |матч_SMR_ORS= |матч_SMR_OSI= |матч_SMR_OST= |матч_SMR_SKA=0:1 |матч_SMR_SLO=0:2 |матч_SMR_SLU= |матч_SMR_SOL=2:0 |матч_SMR_UNI=0:3 |матч_SMR_VOL= |матч_SOL_BT2=1:1 |матч_SOL_BUM= |матч_SOL_DM2= |матч_SOL_GO2=0:0 |матч_SOL_LID= |матч_SOL_MAL=5:0 |матч_SOL_MI2= |матч_SOL_NIV= |матч_SOL_ORS= |матч_SOL_OSI= |матч_SOL_OST=4:1 |матч_SOL_SKA= |матч_SOL_SLO=1:0 |матч_SOL_SLU= |матч_SOL_SMR= |матч_SOL_UNI=3:0 |матч_SOL_VOL= |матч_UNI_BT2=1:1 |матч_UNI_BUM= |матч_UNI_DM2= |матч_UNI_GO2=0:2 |матч_UNI_LID= |матч_UNI_MAL= |матч_UNI_MI2= |матч_UNI_NIV=1:3 |матч_UNI_ORS= |матч_UNI_OSI= |матч_UNI_OST= |матч_UNI_SKA= |матч_UNI_SLO= |матч_UNI_SLU=0:1 |матч_UNI_SMR= |матч_UNI_SOL= |матч_UNI_VOL=1:0 |матч_VOL_BT2=1:1 |матч_VOL_BUM=2:1 |матч_VOL_DM2= |матч_VOL_GO2= |матч_VOL_LID= |матч_VOL_MAL=0:1 |матч_VOL_MI2= |матч_VOL_NIV=1:0 |матч_VOL_ORS= |матч_VOL_OSI=2:1 |матч_VOL_OST=2:2 |матч_VOL_SKA= |матч_VOL_SLO=1:2 |матч_VOL_SLU=3:2 |матч_VOL_SMR= |матч_VOL_SOL= |матч_VOL_UNI= <!--Канец аўтаматызацыі.--> }} mj6i173zy87a0yn8nxc3fagajrmcz68 0 266184 2677371 2669744 2026-07-03T19:56:17Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2677371 wikitext text/x-wiki {{Імя |імя = Дорґ |лацінка = Dorg / Dorg |арыгінал = Drogo |вымаўленьне = |мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]] |варыянт = Дрога, Драга, Драка |вытворныя = |зьвязаныя = [[Даргіла]], [[Доргень]], [[Даргвойн]], [[Драгат]] }} '''Дорг''', '''Дрога''', '''Драга''', '''Драка''' — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча. == Паходжаньне == {{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}} Дрога, Драга або Драка (Drogo, Drago, Draco) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Drogo+Drago#v=snippet&q=Drogo%20Drago&f=false S. 420].</ref><ref name="Dajlida-2019-22">{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 22.</ref>. Іменная аснова дрог- (дорг-) паходзіць ад [[Бургундзкая мова|бургундзкага]] drogo 'ваяр'<ref name="Dajlida-2019-22"/> або ад германскага dragan 'несьці, падтрымліваць'<ref>Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 74.</ref>. Сярод [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] бытавалі імёны [[Даргіла|Даргіла (Драгіл, Даргель, Драгал)]], [[Доргень|Доргень (Доргін)]], [[Драгат]]. Адзначаліся германскія імёны Drogila (Drogulus), Drogen (Drogin), Drogat. Апроч таго, адзначалася германскае імя Darg<ref>Vroonen E. Les noms de famille de Belgique. Vol 2: Dictionnaire étymologique des noms de famille de Belgique. — Bruxelles, 1957.</ref><ref>[https://justitia-veritas.be/justitia-veritas/belgique/histoire/dictionnaire-noms-belges-woordenboek-belgische-familienamen/d/ D], Dictionnaire de tous les noms de famille belges</ref>. У Польшчы гістарычна бытавалі імёны Droga, Drogiel, Dargan (Drogan), Dargota, Dargusz (Dargasz, Drogusz, Drogosz), Dargomier (Drogomir), Dargorad (Drogoradz), Dargosław (Drogosław), Lederg, Świedarg<ref>Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. Cz. 1: Odapelatywne nazwy osobowe. — Kraków, 2001. S. 56.</ref>. У [[Прусія|Прусіі]] бытавалі імёны: ''Darghe'' (1435 год)<ref name="Trautmann-1925-22">Trautmann R. Die altpreußischen Personennamen. — Göttingen, 1925.[https://books.google.by/books?hl=ru&id=RdZD6OjYXgoC&q=Dargebudt#v=snippet&q=Dargebudt&f=false S. 22].</ref>, ''Dargil / Dargel / Dargilo''{{Заўвага|Адзначалася старажытнае германскае імя Drogila<ref>Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule. T. III: Les noms de personnes contenus dans les noms de lieux. — Paris, 1985. P. 292.</ref>}} (1344 і 1392 гады), ''Drogenne''{{Заўвага|Адзначалася старажытнае германскае імя Druogen<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Druogen#v=snippet&q=Druogen&f=false S. 421].</ref>}}<ref name="Trautmann-1925-26">Trautmann R. Die altpreußischen Personennamen. — Göttingen, 1925. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=RdZD6OjYXgoC&q=Drogenne#v=snippet&q=Drogenne&f=false S. 26].</ref>, ''Dargebut / Dargebute / Dargebudt''{{Заўвага|name="Dragobod"|Адзначалася старажытнае германскае імя Dragobod<ref name="Fo-1900-1462">Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Dracoald#v=snippet&q=Dracoald&f=false S. 1462].</ref>}} (1363 год)<ref name="Trautmann-1925-22"/>, ''Dargaude'' / ''Dargawde''{{Заўвага|Адзначалася старажытнае германскае імя Dragoaldus<ref name="Searle-897-548">Searle W. G. Onomasticon anglo-saxonicum. — Cambrigde, 1897. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=RLkEAAAAIAAJ&q=Dragoaldus#v=snippet&q=Dragoaldus&f=false P. 548].</ref>, Dracoald<ref name="Fo-1900-1462"/>}}<ref name="Trautmann-1925-22"/>, ''Dragothe'' (1414 год)<ref name="Trautmann-1925-26"/>. Апроч таго, у Прусіі бытавалі прозьвішчы Darge<ref>[https://www.online-ofb.de/namelist.php?nachname=DARGE&ofb=abschwangen&modus=&lang=de DARGE (Ortsfamilienbuch Abschwangen/Almenhausen)], Verein für Computergenealogie e.V. (CompGen)</ref><ref>[https://www.online-ofb.de/namelist.php?nachname=DARGE&ofb=stockheim&modus=&lang=de DARGE (Ortsfamilienbuch Stockheim], Verein für Computergenealogie e.V. (CompGen)</ref><ref>[https://www.online-ofb.de/namelist.php?nachname=DARGE&ofb=deutsch_wilten&modus=&lang=de DARGE (Ortsfamilienbuch Deutsch Wilten], Verein für Computergenealogie e.V. (CompGen)</ref> і Drage<ref>[https://www.online-ofb.de/namelist.php?nachname=DRAGE&ofb=freystadt&modus=&lang=de DRAGE], Verein für Computergenealogie e.V. (CompGen)</ref>. У [[Наўгародзкая рэспубліка|Ноўгарадзе]], магчыма, бытавала імя Дарагабуд{{Заўвага|name="Dragobod"}}: ''Дорогобуде''<ref>Зализняк А. А. Древненовгородский диалект. 2-е изд. — М., 2004. С. 509.</ref>. У Польшчы ў XVII—XVIII стагодзьдзях адзначаліся прозьвішчы Darga, Dargiel, Dargosz<ref>Antroponimia Polski od XVI do końca XVIII wieku. T. 1: A—G. — Kraków, 2007. S. 383.</ref>. У [[Памор’е|Памор’і]] бытавала прозьвішча Darger<ref>[https://www.online-ofb.de/namelist.php?nachname=DARGER&ofb=buetow&modus=&lang=de DARGER], Verein für Computergenealogie e.V. (CompGen)</ref>. Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''Dorge'' (Хроніка Прускай зямлі [[Мікалай зь Ярошына|Мікалая зь Ярошына]])<ref>Scriptores rerum Prussicarum. Bd. 1. — Leipzig, 1861. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=tPxxbl8_y64C&q=Dorge#v=snippet&q=Dorge&f=false S. 351].</ref>; ''Darge'' ([[Паведамленьні аб літоўскіх дарогах]])<ref>Scriptores rerum Prussicarum. Bd. 2. — Leipzig, 1863. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=8H8OAAAAYAAJ&q=Darge#v=snippet&q=Darge&f=false S. 667—669, 671, 677, 679].</ref>; ''Astyk cum fratre germano Dorgy'' ([[Віленска-Радамская унія|18 студзеня 1401 году]])<ref>{{Літаратура/Акты уніі Польшчы зь Літвой (1932)|к}} S. 37.</ref>; ''Sudimundi Dorgyeowicz''<ref>Бучинський Б. Кілька причинків до часів вел. князя Свитригайла (1430—1433) // ЗНТШ. Т. 76. — Львів, 1907. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=ieU7h4YBiV0C&q=Sudimundi+Dorgyeowicz#v=snippet&q=Sudimundi%20Dorgyeowicz&f=false С. 136].</ref>, ''Sudimundi Dorgeowycz''<ref>Бучинський Б. Кілька причинків до часів вел. князя Свитригайла (1430—1433) // ЗНТШ. Т. 76. — Львів, 1907. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=ieU7h4YBiV0C&q=Sudimundi+Dorgeowycz#v=snippet&q=Sudimundi%20Dorgeowycz&f=false С. 135].</ref> (''Sudimund Dorgewicz''<ref name="Piatrauskas-2014-304">{{Літаратура/Літоўская знаць (2014)|к}} С. 304.</ref>; [[Чартарыйскае замірэньне|1 верасьня 1431 году]]); ''пану Судимонъту Доркгевичу'' (''Судимонът Доркгевич''<ref name="Piatrauskas-2014-304"/>, 1440—1492 гады)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|3к}} P. 27.</ref>; ''пан Дорг'' (20 красавіка 1448 году<ref>Archiwum książąt Lubartowiczów Sanguszków w Sławucie. T. 1, 1366—1506. — Lwów, 1887. S. 44.</ref>, 1440—1492 гады<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|3к}} P. 63.</ref>); ''Доркгъ'' (1440—1492 гады)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|3к}} P. 20, 33, 50, 57.</ref>; ''Dorgys Gethowthowycz'' (2 лістапада 1449 году)<ref>{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-1к}} S. 221.</ref>; ''Iwan Dorohowicz'' (13 чэрвеня 1456 году)<ref>{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-1к}} S. 249.</ref>; ''люди… а Драку зъ братомъ'' (28 чэрвеня 1456 году)<ref>Археографический сборник документов, относящихся к истории Северо-западной Руси. Т. 7. — Вильна, 1870. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=FukDAAAAYAAJ&q=%D0%94%D1%80%D0%B0%D0%BA%D1%83#v=snippet&q=%D0%94%D1%80%D0%B0%D0%BA%D1%83&f=false С. 5].</ref>; ''Михно Доркгевич(ъ)'' (18 чэрвеня 1482 году, 18 верасьня 1484 году, 17 сакавіка 1488 году<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|4к}} P. 55, 112, 117.</ref>); ''Михно Доркевичъ'' (23 лістапада 1486 году)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|4к}} P. 28.</ref>; ''Михаилъ Доркгевичъ в Довъкгахъ'' (12 кастрычніка 1488 году)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|4к}} P. 76.</ref>; ''панъ Миколаи Доркгевичъ'' (5 сьнежня 1492 году)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|3к}} P. 72.</ref>; ''memoriae Nicolai Dorgowicz'' (каля 1500 году)<ref>{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-2к}} S. 563.</ref>; ''et Jacobo Dargowycz scabino et fratre eius Joanne'' (11 жніўня 1515 году)<ref>Rowell S. C. Acta primae visitationis diocesis vilnensis anno domini 1522 peractae. Vilniaus Kapitulos Archyvo Liber IIb atkūrimas. — Vilnius, 2015. P. 33.</ref>; ''ciuis caunensis Jacobus Dorgewicz… Dargewicz'' (1524 год)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|224к}} P. 133.</ref>; ''пустовщины… Даркгишку'' (1537 год)<ref>Mackavičius A. Žemaitijos valsčių surašymas 1537—1538 m. — Vilnius, 2003. P. 27.</ref>; ''[[Мінтаўт|Минтовт]] Доркгович'' (1538 год)<ref>Mackavičius A. Žemaitijos valsčių surašymas 1537—1538 m. — Vilnius, 2003. [https://books.google.by/books?id=lNIiAQAAIAAJ&q=%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%82+1537&dq=%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%82+1537&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&ved=2ahUKEwjwnbPB-qaKAxW987sIHQdkDJoQ6AF6BAgHEAI P. 229].</ref>; ''cело Доркгевичи'' (1554 год)<ref>Археографический сборник документов, относящихся к истории Северо-западной Руси. Т. 8. — Вильна, 1870. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=J2dcAAAAcAAJ&q=%D0%94%D0%BE%D1%80%D0%B8%D0%B3%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B8#v=snippet&q=%D0%94%D0%BE%D1%80%D0%B8%D0%B3%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B8&f=false С. 59].</ref>; ''Миколай Дороговичъ'' (1567 год)<ref>Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=-wI5AQAAMAAJ&q=%D0%9C%D0%B8%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D0%B9+%D0%94%D0%BE%D1%80%D0%BE%D0%B3%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A#v=snippet&q=%D0%9C%D0%B8%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D0%B9%20%D0%94%D0%BE%D1%80%D0%BE%D0%B3%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A&f=false С. 1085].</ref>; ''Georgius Dragowicz medicinae doctor'' (27 сакавіка 1586 году)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|276к}} P. 127.</ref>; ''Дракга Сименько… Ивань Дракга'' (1649 год)<ref>Реєстр Війська Запорозького 1649 року. — К., 1995. С. 246, 381.</ref>; ''Drakowicz'' (1671—1681 гады)<ref>Zinkevičius Z. Lietuvių antroponimika: Vilniaus lietuvių asmenvardžiai XVII a. pradžioje. — Vilnius, 1977. P. 137.</ref>; ''Piotr Dargiewicz'' (1675—1677 гады)<ref>Žemaičių vyskupijos vizitacija 1675—1677 m. // Fontes Historiae Lituaniae. Vol. X, 2011. P. 142.</ref>; ''Jerzy Józef Draga'' (1799 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=B&w=23lt&rid=13178&search_lastname=&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&rpp1=0&searchtable=&rpp2=50 Daugiele], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>{{Заўвага|Таксама: * Драгейка: ''Samuel Dragieyko''<ref>Metryka Litewska. Rejestry podymnego Welkiego Ksiestwa. Księstwo Żmudzkie 1690 r. — Warszawa, 2009. S. 157.</ref> (1690 год), ''boiar… Drogieykow'' (20 чэрвеня 1792 году)<ref>Акты, издаваемые Виленской Комиссией для разбора древних актов. Т. 24. — Вильна, 1897. С. 512.</ref>; * Драган, Драгун, Даргун (адзначалася старажытнае германскае імя Droconis<ref>Haubrichs W. The early medieval naming-world of Ravenna, eastern Romagna and the Pentapolis // Ravenna: its role in earlier medieval change and exchange. — London, 2016. P. 288</ref>, германскае імя Druggan<ref>Ferguson R. The Teutonic Name-system Applied to the Family Names of France, England, & Germany. — London, 1864. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=fGUUAAAAYAAJ&q=Druggan#v=snippet&q=Druggan&f=false P. 196].</ref>): ''po Draganie'' (18 траўня 1588 году)<ref>Archiwum Domu Sapiehów. — Lwów, 1892. S. 32.</ref>, ''sioło Wasiuny… Jan Dragon'' (3 студзеня 1664 году)<ref>Lietuvos inventoriai XVII a. — Vilnius, 1962. P. 229.</ref>, ''nieboszczyka P. Drogoniewicza'' (1690 год)<ref>Metryka Litewska. Rejestry podymnego Welkiego Ksiestwa. Księstwo Żmudzkie 1690 r. — Warszawa, 2009. S. 108.</ref>, ''Andrzej Dragun'' (1799 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=D&w=22br&rid=D&search_lastname=Dragun&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1 Lida], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>, ''Krystyna Dargun'' (1803 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=B&w=22br&rid=B&search_lastname=Dargun&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1&rpp1=&ordertable= Wawiórka], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>, Васіль Дроган (1889—1937) — [[беларусы|беларус]], [[Савецкія рэпрэсіі ў Беларусі|забіты ўладамі СССР]]<ref>[https://chumakou.com/projects/belarus1937/index5.html Беларусь: жертвы сталинских репрессий], Книга памяти Республики Башкортостан</ref>; * Даргуш, Даркша: Даргушы і Даркшэвічы — [[Літва|літоўскія]] шляхецкія роды<ref>[http://www.nobility.by/families/d/index.shtml Сьпіс шляхецкіх родаў, прозьвішчы якіх пачынаюцца на Д], [[Згуртаваньне беларускай шляхты]]</ref>, у [[Памор’е|Памор’і]] адзначалася прозьвішча Dargusch<ref>[https://www.online-ofb.de/namelist.php?nachname=DARGUSCH&ofb=arnshagen&modus=&lang=de DARGUSCH], Verein für Computergenealogie e.V. (CompGen)</ref>; * Драгаўдзь (адзначалася старажытнае германскае імя Dragoaldus<ref name="Searle-897-548"/>, Dracoald<ref name="Fo-1900-1462"/>): ''Dragowdzie'' (1744 год)<ref>[https://pawet.net/library/history/city_district/religion/d_1744/diecezja_wile%C5%84ska,_1744.html Diecezja Wileńska, 1744], [[Pawet]], 20 лютага 2011 г.</ref>; * Драгайла: ''чоловековъ: Дрокгаило'' (7 лістапада 1442 году)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|3к}} P. 67.</ref>; * Драгінт: ''Daniel Drogint'' (1667 год)<ref>Błaszczyk G. Herbarz szlachty żmudzkiej. T. 1. — Warszawa, 2015. S. 570.</ref> * Драгімін (адзначалася германскае імя Drugmanne<ref>[https://www.filae.com/nom-de-famille/DRUGMANNE.html Patronyme DRUGMANNE], Filae.com: Genealogy</ref>): ''Drogyminischky'' (16 лютага 1410 году)<ref>{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-1к}} S. 78.</ref>}}. == Носьбіты == * [[Дрога (герцаг Шампані)|Дрога]] (каля 670—708) — герцаг [[Шампань-Ардэны|Шампані]] * [[Дрога Мэцкі]] (801—855 або 856) — біскуп [[Мэц]]у * [[Дрога Міндэнскі]] ({{†}} 902) — біскуп [[Міндэн]]у * [[Дрога Аснабруцкі]] ({{†}} 967) — біскуп [[Оснабрук]]у * [[Дорг]] ({{†}} па 1401) — [[Ліцьвіны|літоўскі баярын]], бацька [[Судзімонт Доргевіч|Судзімонта Доргевіча]] * Дорг Гетаўтавіч — літоўскі баярын, сын [[Гетаўт]]а<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 235.</ref> * Дорг — літоўскі баярын, які ў 1448 годзе засьведчыў угоду [[Юры Астроскі|Юрыя Астроскага]]; магчыма, ён жа атрымаў некалькі наданьняў ад вялікага князя [[Казімер Ягайлавіч|Казімера]] * Мікалай Доргевіч — [[Доўгі|доўгаўскі]] цівун * Міхна Доргевіч — літоўскі баярын, які ўпамінаецца ў 1482, 1484, 1486, 1488 гадох * Міхал Доргевіч — літоўскі баярын, які ўпамінаецца ў 1488 годзе * Мацей Шымкавіч Дарговіч — [[Расены|расенскі]] [[Зямяне|зямянін]], які ўпамінаецца ў 1573 годзе<ref>Опись документов Виленского центрального архива древних актовых книг. Вып. 1. ― Вильна, 1901. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=XhILAAAAIAAJ&q=%D0%94%D0%B0%D1%80%D0%B3%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B0#v=snippet&q=%D0%94%D0%B0%D1%80%D0%B3%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B0&f=false С. 1].</ref> Даргевічы (Dargiewicz) — [[Літва|літоўскі]] шляхецкі род з [[Троцкі павет|Троцкага павету]]<ref>Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2022. S. 254.</ref>. Доркі — літоўскі шляхецкі род<ref>[https://lyczkowski.net/be/daviednik/spisy-slachty/slachta Літоўская шляхта], Генэалёгія Лычкоўскіх</ref>. Даргевіч (Dargiewicz) і Драг (Drag) — прозьвішчы, зафіксаваныя ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах [[Сувалкі|Сувалкаў]]<ref>Professor Jerzy Wisniewski, [https://web.archive.org/web/20250111095809/http://www.mem.net.pl/stg/family_names.htm List of the XIXth century Suvalki region family names], Suwalki Genealogical Society</ref>. У XVI ст. існавала сяло Драгі (''Драги'') у [[Жамойцкае староства|Жамойцкім старостве]]<ref>Спрогис И. Я. Географический словарь древней Жомойтской земли XVI столетия. — Вильна, 1888. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=D-KlFQ7Bd3gC&q=%D0%94%D1%80%D0%B0%D0%B3%D0%B8#v=snippet&q=%D0%94%D1%80%D0%B0%D0%B3%D0%B8&f=false С. 101].</ref>. На [[Вількамірскі павет|гістарычнай Вількаміршчыне]] існуе вёска [[Дрогішкі]], на [[Ашмянскі павет|гістарычнай Ашмяншчыне]] — [[Доргішкі]], у [[Прусія|гістарычнай Прусіі]] — [[Дарген]]. == Заўвагі == {{Заўвагі}} == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} == Літаратура == * {{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)}} {{Германскія імёны-асновы}} {{Імёны з асновай дрог}} [[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]] 04tp3pqrcdlihw5k7r8ai5ncfp7y9xr 0 266546 2677436 2674258 2026-07-04T06:14:45Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2677436 wikitext text/x-wiki {{Імя |імя = Кантрым |лацінка = Kantrym |арыгінал = Gondarim |вымаўленьне = |мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]] |утварэньне = [[Гунт|Kunth]] + [[Рым (імя)|Rim]] |варыянт = Контрым |вытворныя = |зьвязаныя = [[Рымконт]] }} '''Кантрым''' — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча '''Контрым'''. == Паходжаньне == {{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}} Гандарым (Gondarim<ref>[https://www.celtiberia.net/es/biblioteca/?id=2133&cadena=galicia El Nombre de los Antepasados: Toponimia Gallega de Origen Antroponímico (I v2.0)], Celtiberia.net — Prehistoria, Protohistoria e Historia antigua</ref><ref>Piel J. M., Kremer D. Hispano-gotisches Namenbuch. Der Niederschlag des Westgotischen in den alten und heutigen Personen- und Ortsnamen der Iberischen Halbinsel. — Heidelberg, 1976. [https://books.google.by/books?id=OwkWAQAAMAAJ&q=gondarim+namenbuch&dq=gondarim+namenbuch&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&ved=2ahUKEwiK-4r69qaKAxU08LsIHbctB9QQ6AF6BAgGEAI S. 166].</ref>) і Рымігунда (Rimigunda) — імёны [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=rimigunda#v=snippet&q=rimigunda&f=false S. 1276].</ref>. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Гунт|-гунд- (-гунт-, -кунт-)]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Гунтэр|Гунтар]], [[Вігунт]], [[Вірконт]]; германскія імёны Guntar, Wigunt, Werecundus) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] gunþs 'бойка, бітва'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 17.</ref>, а аснова [[Рым (імя)|-рым-]] (імёны ліцьвінаў [[Рымель]], [[Рыман]], [[Рымант|Рымунд]]; германскія імёны Riemel, Rimann, Rimund) — ад гоцкага rimis 'спакой, стрыманасьць, непарухлівасьць'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 18.</ref>. Апроч таго, адзначалася германскае імя Contramus (Cont-[[Рам|ramus]])<ref>Francovich-Onesti N. Vestigia longobarde in Italia (568—774). Lessico e antroponimia. — Roma, 1999. P. 198.</ref>, Cunterammus<ref>Socin A. Mittelhochdeutsches Namenbuch. — Basel, 1903. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=DgdXAAAAcAAJ&q=Cunterammus#v=snippet&q=Cunterammus&f=false S. 9, 19, 711].</ref>. Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''Петръ Контримович''<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 73.</ref>, ''Ленартъ Контримовичъ''<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 89.</ref>, ''Янъ Конътрымовичъ''<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 160.</ref>, ''Петръ Кантримович… Кгедминъ Кантримович… Мартинъ Контримовичъ… Контримъ Минялъкович''<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 169.</ref>, ''Конътримъ Домеиковичъ''<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 170.</ref> (1528 год); ''къ [[Абольцы|Обольцомъ]]… пустовъщизны королевое ее милости наймя Конътрымовъщизны… земли Конътрымъское'' (6 чэрвеня 1532 году)<ref>{{Літаратура/Беларускі архіў|2к}} С. 90.</ref>; ''боярина [[радунь]]ского… Ленарта Контримовича'' (12 ліпеня 1534 году)<ref>Памятники истории Восточной Европы: Источники XV—XVII вв. Т. 6. Радзивилловские акты из собрания Российской национальной библиотеки: Первая половина XVI в. — Москва — Варшава, 2002. С. 92.</ref>; ''Контрим [[Рымгайла|Римкгейлович]]'' (1538 год)<ref>Mackavičius A. Žemaitijos valsčių surašymas 1537—1538 m. — Vilnius, 2003. P. 218.</ref>; ''Юръи Болтромеевичъ Контрымъ''<ref>Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=-wI5AQAAMAAJ&q=%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D1%82%D1%80%D1%8B%D0%BC%D1%8A#v=snippet&q=%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D1%82%D1%80%D1%8B%D0%BC%D1%8A&f=false С. 616].</ref>, ''Янъ Контримъ хоружий бывший Радунский''<ref>Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. С. 784.</ref> (1567 год); ''Wawrzyniec Kontrym'' (6 студзеня 1700 году)<ref>Łapiński Ł., Wilczewski W. F. «Komput katolików» parafii żołudzkiej z 1700 roku // Archiwa, Biblioteki i Muzea Kościelne. Nr. 115, 2021. S. 283.</ref>; ''przez Antoniego Kontryma'' (4 лютага 1744 году)<ref>Akta sejmiku kowieńskiego z lat 1733—1795. — Warszawa, 2019. S. 71.</ref>; ''Antoni Kontrym'' (4 кастрычніка 1765 году)<ref>Рыбчонак С. Акт кампуту шляхты Наваградскага ваяводства ад 4 кастрычніка 1765 г. // Герольд Litherland. № 21, 2019. С. 111.</ref>; ''Maciej Kontrym'' (1790 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=D&w=22br&rid=D&search_lastname=Kontrym&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1&rpp1=&ordertable= Worończa], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>. == Носьбіты == * Пётар Кантрымавіч — баярын [[Вількамірскі павет|Вількамірскага павету]], які ўпамінаецца ў [[Попісы войска Вялікага Княства Літоўскага|попісе войска Вялікага Княства Літоўскага]] 1528 году * [[Леанард|Ленарт]] Кантрымавіч — [[Радунь|радунскі]] баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска ВКЛ 1528 году * Ян Кантрымавіч — [[Вялёна|вялёнскі]] баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска ВКЛ 1528 году * Пётар Кантрымавіч — [[Бяржаны|бяржанскі]] баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска ВКЛ 1528 году * [[Гедзімін (імя)|Гедзімін]] Кантрымавіч — бяржанскі баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска ВКЛ 1528 году * Марцін Кантрымавіч — бяржанскі баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска ВКЛ 1528 году * Кантрым [[Мінялк]]авіч — бяржанскі баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска ВКЛ 1528 году * Кантрым [[Дамейка]]віч — [[Крожы|крожаўскі]] баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска ВКЛ 1528 году * Ян Балтрамеевіч і Мікалай Янавічы Контрымы — [[вількамір]]скія зямяне, якія ўпамінаюцца ў 1615 годзе<ref>Опись документов Виленского центрального архива древних актовых книг. Вып. 9. ― Вильна, 1912. С. 145.</ref> * Антон Контрым — шляхціч [[Наваградзкае ваяводзтва|Наваградзкага ваяводзтва]], які ўпамінаецца ў 1765 годзе<ref>Яўген Анішчанка, [https://web.archive.org/web/20230810230249/http://www.arhisan.com/istochniki/opisaniya/618-shlyakhta-novogrudskogo-voevodstva-generalnyj-popis-1765 Шляхта Новогрудского воеводства. Генеральный попис 1765], Архіў гісторыка Анішчанкі, 18 красавіка 2016 г.</ref> * Ян Контрым — дзяржаўны дзяяч [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]], гараднічы [[амсьціслаў]]скі ў 1786—1793 гадох<ref>Urzędnicy Wielkiego Księstwa Litewskiego: Spisy. T. 9. Województwo mścisławskie XVI—XVIII wiek. — Warszawa, 2019. S. 72.</ref> Контрымы (Кантрымовічы) — [[Літва|літоўскі]] шляхецкі род, які меў уладаньні на [[Жамойць|Жамойці]]. Контрымы гербу Канапацкі — літоўскі шляхецкі род зь [[Віленскі павет (ВКЛ)|Віленскага павету]]<ref>Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2016. S. 582.</ref>. Контрымы (Kontrym) і Кантрымовічы (Kontrymowicz) — літоўскія шляхецкія роды з [[Троцкі павет|Троцкага павету]]<ref>Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2022. S. 315.</ref>. Контрымы-Дамейкі<ref>[http://www.nobility.by/families/d/index.shtml Сьпіс шляхецкіх родаў, прозьвішчы якіх пачынаюцца на Д], [[Згуртаваньне беларускай шляхты]]</ref>, Контрымы-Церпілоўскія<ref>[http://www.nobility.by/families/c/index.shtml Сьпіс шляхецкіх родаў, прозьвішчы якіх пачынаюцца на Ц], [[Згуртаваньне беларускай шляхты]]</ref> і Агінец-Кантрымовічы<ref>[http://www.nobility.by/families/k/index.shtml Сьпіс шляхецкіх родаў, прозьвішчы якіх пачынаюцца на К], [[Згуртаваньне беларускай шляхты]]</ref> — літоўскія шляхецкія роды. Контрым (Kontrym) — прозьвішча, зафіксаванае ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах [[Сувалкі|Сувалкаў]]<ref>Professor Jerzy Wisniewski, [https://web.archive.org/web/20250111095809/http://www.mem.net.pl/stg/family_names.htm List of the XIXth century Suvalki region family names], Suwalki Genealogical Society</ref>. На тэрыторыі цяперашняй [[Летува|Летувы]] фіксаваліся прозьвішчы Гандрым, Гандрымовіч і Кунтрымовіч у [[Летувізацыя|летувізаванай форме]]<ref>Lietuvių pavardžių žodynas. T. 1. — Vilnius, 1985. P. 620, 1125.</ref>. На [[Лідзкі павет|гістарычнай Лідчыне]] існуе вёска [[Катрымаўшчына]]. == Глядзіце таксама == * [[Гунт|Кунт]] * [[Рым (імя)|Рым]] == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} {{Імёны з асновай гунд}} {{Імёны з асновай рым}} [[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]] lye1wb5pxad0vll1z1i5h55stkm6ui1 0 267229 2677322 2675373 2026-07-03T13:52:45Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2677322 wikitext text/x-wiki {{Імя |імя = Давейка |лацінка = Daviejka |арыгінал = Davico |вымаўленьне = |мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]] |утварэньне = [[Даўга|Davo]] + [[суфікс]] з {{nowrap|элемэнтам -к- (-k-)}} |варыянт = Давіка |вытворныя = |зьвязаныя = }} '''Давейка''' (''Давіка'') — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча. == Паходжаньне == {{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}} Давіка, пазьней Дэвэка (Davico, Deweke<ref>Brons B. Friesische Namen und Mitteilungen darüber. — Emden, 1877. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=t7QwAQAAMAAJ&q=Deweke#v=snippet&q=Deweke&f=false S. 33].</ref>) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Davico#v=snippet&q=Davico&f=false S. 353, 405].</ref>. Іменная аснова [[Даўга|-даў(г)-]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Даўгерд (імя)|Даўгерд]], [[Даўгер]], [[Даўят (імя)|Даўят]]; германскія імёны Daugaard, Dauharjis, Dowyatt) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] daug 'годна', [[Бургундзкая мова|бургундзкага]] daugjis 'здольны, годны'<ref>Gamillscheg E. Romania Germanica. Bd. 3: Die Burgunder, Schlußwort. — Berlin und Leipzig, 1936. S. 112.</ref><ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 17.</ref>. У Польшчы ў 1789 годзе адзначалася прозьвішча Dowejka<ref>Antroponimia Polski od XVI do końca XVIII wieku. T. 1: A—G. — Kraków, 2007. S. 396.</ref>. Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''Матей Довейко'' (1567 год)<ref>Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=-wI5AQAAMAAJ&q=%D0%94%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D0%B9%D0%BA%D0%BE#v=snippet&q=%D0%94%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D0%B9%D0%BA%D0%BE&f=false С. 795].</ref>; ''лавникомъ тогожъ села Подовкгивенского Натемъ Довейковичомъ'' (10 траўня 1585 году)<ref>Акты издаваемые Виленской комиссией для разбора древних актов. Т. 26. — Вильна, 1899. С. 141.</ref>; ''на земенина господарьского повету Упитского на Матея Авкгуштыновича Давейка… Матей Довейко'' (6 жніўня 1585 году)<ref>Акты издаваемые Виленской комиссией для разбора древних актов. Т. 26. — Вильна, 1899. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=bXwZAAAAYAAJ&q=%D0%94%D0%B0%D0%B2%D0%B5%D0%B9%D0%BA%D0%B0#v=snippet&q=%D0%94%D0%B0%D0%B2%D0%B5%D0%B9%D0%BA%D0%B0&f=false С. 15].</ref>; ''панъ Станиславъ Довейко… Станиславъ Давейка'' (24 кастрычніка 1586 году)<ref>Акты издаваемые Виленской комиссией для разбора древних актов. Т. 26. — Вильна, 1899. С. 456.</ref>; ''пана Бальтромея Довейка'' (8 красавіка 1604 году)<ref>Lietuvos inventoriai XVII a. — Vilnius, 1962. P. 11.</ref>; ''Salomon Dowikiewicz'' (1690 год)<ref>Metryka Litewska. Rejestry podymnego Welkiego Ksiestwa. Księstwo Żmudzkie 1690 r. — Warszawa, 2009. S. 125.</ref>; ''Andrzej Dowejka'' (1779 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=S&w=23lt&rid=12324&search_lastname=&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&rpp1=0&searchtable=&rpp2=50 Butkiszki], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>; ''Rafałem Doweyką pisarzem'' (23 красавіка 1788 году)<ref>Акты издаваемые Виленской комиссией для разбора древних актов. Т. 35. — Вильна, 1910. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=WGYjAQAAMAAJ&q=Doweyk%C4%85#v=snippet&q=Doweyk%C4%85&f=false С. 519].</ref>; ''Jerzy Towieyko'' (13 лістапада 1792 году)<ref>Акты издаваемые Виленской археографической комиссией. Т. 13. — Вильна, 1886. С. 235.[https://books.google.by/books?hl=ru&id=EOQDAAAAYAAJ&q=Towieyko#v=snippet&q=Towieyko&f=false С. 142].</ref>; ''Agata Dawejko'' (1833 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=D&w=22br&rid=D&search_lastname=Dawejko&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1&rpp1=&ordertable= Żołudek], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>; ''Anna z Jankowskich Doweikowa'' (1860 год)<ref>Tolkačevski K. Epigrafinio įrašo kultūra ir komunikacija: XIX a. Vilniaus memorialinių įrašų pagrindu. — Vilnius, 2016. P. 358.</ref>. == Носьбіты == * Давейка Марцінавіч — жыхар [[Жамойцкае староства|Жамойцкага староства]], які ўпамінаецца ў 1537—1538 гадох<ref>Mackavičius A. Žemaitijos valsčių surašymas 1537—1538 m. — Vilnius, 2003. [https://books.google.by/books?id=lNIiAQAAIAAJ&q=%D0%9C%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87+%D0%94%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D0%B9%D0%BA%D0%BE&dq=%D0%9C%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87+%D0%94%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D0%B9%D0%BA%D0%BE&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&ved=2ahUKEwjugtSy4NWCAxXt_7sIHSkBD30Q6AF6BAgJEAI P. 173, 357].</ref> * Мацей Давейка — баярын [[Упіцкі павет|Упіцкага павету]], які ўпамінаецца ў [[Попісы войска Вялікага Княства Літоўскага|попісе войска Вялікага Княства Літоўскага]] 1567 году * Мацей Аўгуштынавіч Давейка — [[вількамір]]скі [[зямяне|зямянін]], які ўпамінаецца ў 1585 годзе<ref>Опись документов Виленского центрального архива древних актовых книг. Вып. 7. ― Вильна, 1909. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=Q8hZAAAAcAAJ&q=%D0%94%D0%B0%D0%B2%D0%B5%D0%B9%D0%BA%D0%B0#v=snippet&q=%D0%94%D0%B0%D0%B2%D0%B5%D0%B9%D0%BA%D0%B0&f=false С. 5].</ref> * Якуб Марцінавіч Давейка — упіцкі зямянін, які ўпамінаецца ў 1612 годзе<ref>Опись документов Виленского центрального архива древних актовых книг. Вып. 8. ― Вильна, 1912. С. 335.</ref> * Ян Давейка — дзяржаўны дзяяч [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]], падчашы [[Старадубскі павет|старадубскі]] ў 1676—1678 гадох<ref>Urzędnicy Wielkiego Księstwa Litewskiego: Spisy. T. 4. Ziemia smoleńska i województwo smoleńskie XIV—XVIII wiek. — Warszawa, 2003. S. 271.</ref> Давейкі (Dowejko) — прыгонныя зь вёскі [[Бандары|Бандароў]] ([[Віленскі павет (ВКЛ)|Віленскі павет]]), якія ўпамінаюцца ў XIX стагодзьдзі<ref>Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2016. S. 545.</ref>. Дэвейкі (Dewejko) — [[Літва|літоўскі]] шляхецкі род зь [[Вільня|Вільні]]<ref>Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2016. S. 463.</ref>. Давейкі гербу [[Прус (герб)|Прус II]]<ref>Malewski Cz. [https://pawet.net/library/history/city_district/data_people/ahulnaie/01/malewski_czesslaw._rody_szlacheckie_w_powiecie_lidzkim_na_litwie_w_xix_wieku.html Rody szlacheckie w powiecie lidzkim na Litwie w XIX wieku]. — Wilno, 2002.</ref> — літоўскі шляхецкі род<ref>[http://www.nobility.by/families/d/index.shtml Сьпіс шляхецкіх родаў, прозьвішчы якіх пачынаюцца на Д], [[Згуртаваньне беларускай шляхты]]</ref>. Давэйка (Doweyko) — прозьвішча, зафіксаванае ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах [[Сувалкі|Сувалкаў]]<ref>Professor Jerzy Wisniewski, [https://web.archive.org/web/20250111095809/http://www.mem.net.pl/stg/family_names.htm List of the XIXth century Suvalki region family names], Suwalki Genealogical Society</ref>. == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} {{Германскія імёны на -іка}} {{Імёны з фармантам даў}} [[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]] 1745r5kyxot0bm2sefjxx7lboomp89i 0 268371 2677446 2597147 2026-07-04T07:05:11Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2677446 wikitext text/x-wiki {{Імя |імя = Карґоўд |лацінка = Kargoŭd / Karhoŭd |арыгінал = Caragolt |вымаўленьне = |мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]] |утварэньне = [[Кор|Caro]] + [[Гаўд|Goldo]] <br> Caro + Gaudo |варыянт = Каргоўт, Каргоўць, Коргаўд |вытворныя = |зьвязаныя = }} '''Каргоўд''', '''Каргоўт''' (''Каргоўць'') — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча '''Коргаўд''' (''Коргаўт''). == Паходжаньне == {{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}} Караголт (Caragolt, *Caragolt<ref>Reitzenstein W.-A. Lexikon fränkischer Ortsnamen: Herkunft und Bedeutung. — München, 2009. [https://www.google.by/books/edition/Lexikon_fr%C3%A4nkischer_Ortsnamen/3e2yAAAAQBAJ?hl=ru&gbpv=1&dq=%22Caragolt%22&pg=PA116&printsec=frontcover S. 116].</ref>) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Caragolt#v=snippet&q=Caragolt&f=false S. 258].</ref>. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Кор|-кар- (-кор-)]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Караман (імя)|Караман]], [[Карымонт]], [[Карыят (імя)|Карыят]]; германскія імёны Caroman, Caromond, Cariatto) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] kaurus 'цяжкі, важкі'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 18.</ref> або гоцкага<ref>[https://www.koeblergerhard.de/got/got_k.html K] // Köbler G. Gotisches Wörterbuch. 4. Aufl, 2014.</ref> і [[Бургундзкая мова|бургундзкага]] kara 'турбота, клопат'<ref>Gamillscheg E. Romania Germanica. Bd. 3: Die Burgunder, Schlußwort. — Berlin und Leipzig, 1936. S. 134.</ref>, аснова [[Гаўд|-гаўд- (-гаўт-, -каўд-)]] (імёны ліцьвінаў [[Гаўтоўт]], [[Гаўдземунда (імя)|Гаўдземунда]], [[Саргоўд]]; германскія імёны Gautald, Gaudemund, Saregaud) — ад германскага *gautaz '[[Готы|гот]]'<ref>Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 14, 1972. S. 123, 126.</ref> або гоцкага goþs 'добры, годны', godei 'дабро, годнасьць, цнота'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 17.</ref>, а аснова [[Гаўд|-голд- (-голт-)]] (імёны ліцьвінаў [[Гаўдзін|Голдзін]], [[Гоўдвік]], [[Мінігаўд]]; германскія імёны Goldine, Goldwig, Minegolt) — ад гоцкага gulth 'золата'<ref>Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 114.</ref>. Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''два чоловеки Корговци Логожан'' (1440—1492 гады)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|3к}} P. 44.</ref>; ''Catharina Baibianka Kargowtowa'' (1662 год)<ref name="Sinkevičiūtė-2013-122">Sinkevičiūtė D. Dėl nesutrumpėjusių dvikamienių asmenvardžių kamieno gaud- variantų lietuvių kalboje // Baltistica. T. 48, Nr. 1 (2013). P. 122.</ref>; ''Catharina Kargawdowa'' (1664 год)<ref name="Sinkevičiūtė-2013-122"/>; ''Dawid Korgowd'' (1690 год)<ref>Metryka Litewska. Rejestry podymnego Welkiego Ksiestwa. Województwo trockie 1690 r. — Warszawa, 2000. S. 157.</ref>; ''Aleksander Korgowt'' (23 чэрвеня 1750 году)<ref>Akta sejmiku kowieńskiego z lat 1733—1795. — Warszawa, 2019. S. 99.</ref>; ''Antoni Korgowt… Tomasz Korgowt''<ref>Akta sejmiku kowieńskiego z lat 1733—1795. — Warszawa, 2019. S. 258.</ref>, ''Jerzy Korgowt''<ref>Akta sejmiku kowieńskiego z lat 1733—1795. — Warszawa, 2019. S. 259.</ref>, ''Adam Korgowt''<ref>Akta sejmiku kowieńskiego z lat 1733—1795. — Warszawa, 2019. S. 261.</ref> (5 лютага 1776 году); ''Adam Korgowd, Jerzy Korgowd'' (10 лютага 1779 году)<ref>Akta sejmiku kowieńskiego z lat 1733—1795. — Warszawa, 2019. S. 288.</ref>; ''Jerzy Korgowt, Adam Korgowt… Adam Korgowt'' (21 жніўня 1780 году)<ref>Akta sejmiku kowieńskiego z lat 1733—1795. — Warszawa, 2019. S. 326.</ref>; ''Jerzy Korgowt, Antoni Korgowt… Adam Korgowt x, Antoni Korgowt… Jerzy Korgowt… Dominik Korgowt x, Tomasz Korgowt… Józef Korgowt x, Bernard Korgowt'' (9 лютага 1785 году)<ref>Akta sejmiku kowieńskiego z lat 1733—1795. — Warszawa, 2019. S. 402.</ref>; ''Dominik Korgowd'' (6 лютага 1786 году)<ref>Akta sejmiku kowieńskiego z lat 1733—1795. — Warszawa, 2019. S. 417.</ref>; ''Michał Korgowd'' (18 жніўня 1788 году)<ref>Akta sejmiku kowieńskiego z lat 1733—1795. — Warszawa, 2019. S. 435.</ref>; ''Antoni Korgowd, porucznik pow. kow.'' (11 лютага 1789 году)<ref>Akta sejmiku kowieńskiego z lat 1733—1795. — Warszawa, 2019. S. 444.</ref>. == Носьбіты == * Антоні Коргаўд — дзяржаўны дзяяч [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]], паручнік [[Ковенскі павет (ВКЛ)|Ковенскага павету]] Коргаўды (Korgowd) гербу [[Прус (герб)|Прус I]] — [[Літва|літоўскі]] шляхецкі род зь [[Вільня|Вільні]]<ref>Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2016. S. 584.</ref>. Коргаўт (Korgowt) — прозьвішча, зафіксаванае ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах [[Сувалкі|Сувалкаў]]<ref>Professor Jerzy Wisniewski, [https://web.archive.org/web/20250111095809/http://www.mem.net.pl/stg/family_names.htm List of the XIXth century Suvalki region family names], Suwalki Genealogical Society</ref>. На [[Лідзкі павет|гістарычнай Лідчыне]] існуе вёска [[Каргаўды]]. == Глядзіце таксама == * [[Кор|Кара]] * [[Гаўд]] == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} {{Імёны з асновай кар}} {{Імёны з асновамі гаўд і голд}} [[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]] mywrts27co0nxe45a9y81esivblm6pj 0 268430 2677343 2674225 2026-07-03T15:27:32Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2677343 wikitext text/x-wiki {{Імя |імя = Даўґіла |лацінка = Daŭgiła / Daŭhiła |арыгінал = Dagila |вымаўленьне = |мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]] |утварэньне = [[Даўга|Daugo]] + [[суфікс]] з {{nowrap|элемэнтам -л- (-l-)}} <br> [[Дака (імя)|Dago]] + суфікс з {{nowrap|элемэнтам -л- (-l-)}} |варыянт = Дагіла, Догіль, Дагіль, Догель, Дзегіль, Таўгіл |вытворныя = [[Дагела]], [[Даўгайла]] |зьвязаныя = }} '''Даўгіла''', '''Дагіла''' — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча '''Догіль''' (''Дагіль'', ''Дзегіль'', ''Догель''). == Паходжаньне == {{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}} Дагіла, Дагіл або Дэгель (Dagila, Dahilo, Dagil<ref>Reichert H. Lexikon der altgermanischen Namen. I. — Wien, 1987. S. 234.</ref><ref>Khallieva Boiché O. Imja et Name, Aux sources de l'anthropnymie germanique, anglo-saxonne et slave. — Presses de l’université Paris-Sorbonne, 2015. P. 349.</ref>, Degel) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Dagila%2C+Dahilo%2C+Degel#v=snippet&q=Dagila%2C%20Dahilo%2C%20Degel&f=false S. 392].</ref>. Іменная аснова [[Даўга|-даў(г)-]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Даўгерд (імя)|Даўгерд]], [[Даўгер]], [[Даўят (імя)|Даўят]]; германскія імёны Daugaard, Dauharjis, Dowyatt) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] daug 'годна', [[Бургундзкая мова|бургундзкага]] daugjis 'здольны, годны'<ref>Gamillscheg E. Romania Germanica. Bd. 3: Die Burgunder, Schlußwort. — Berlin und Leipzig, 1936. S. 112.</ref><ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 17.</ref> або ад асновы [[Дака (імя)|-даг- (-дак-, -таг-)]]<ref>Schmittlein R. Toponymes finnois et germaniques en Lituanie // Revue internationale d’onomastique. Nr. 2, 1948. P. 103.</ref><ref>Schmittlein R. Les noms d’eau de la Lituanie (suite) // Revue internationale d’onomastique. Nr. 1, 1964. P. 20.</ref>. Паходжаньне імя Даўгіла ад германскага імя Daugo і яго адпаведнасьць германскаму імю Dagilo сьцьвердзіў францускі лінгвіст-[[Германістыка|германіст]] [[Раймонд Шмітляйн]], які на падставе шматгадовых дасьледаваньняў прыйшоў да высноваў пра германскае паходжаньне [[Ліцьвіны|літоўскіх]] уласных імёнаў<ref>Schmittlein R. Toponymes finnois et germaniques en Lituanie // Revue internationale d’onomastique. Nr. 2, 1948. P. 102—103.</ref>. Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены [[Польская акадэмія навук|Польскай акадэміяй навук]], адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскага імя Degil<ref>Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 30.</ref>. У [[Прусія|Прусіі]] бытавала імя Даўгіл: ''Daugil'' (1344, 1354 і 1358 гады)<ref name="Trautmann-1925-23">Trautmann R. Die altpreußischen Personennamen. — Göttingen, 1925. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=RdZD6OjYXgoC&q=Daugil#v=snippet&q=Daugil&f=false S. 23].</ref>, ''Dawgill'' (1397 год)<ref name="Trautmann-1925-23"/>, ''Stephanus Dawgil'' (1407 год)<ref name="Trautmann-1925-23"/>. У Польшчы адзначаюцца прозьвішчы Тагіл (Tagil)<ref>Walkowiak J. B. Litewskie nazwiska Polaków: słownik etymologiczno-frekwencyjny. — Poznań, 2019. S. 324.</ref>, Даўгілевіч (Dawgilewicz, Dowgilewicz), Даўгіла (Dowgiłło), Даўгіловіч (Dowgiłłowicz)<ref>Naruszewicz-Duchlińska A. Surnames of Lithuanian origins in Polish anthroponomy // Preservation of Cultural Heritage and Strengthening of Regional Identity. — Klaipėda, 2008. S. 84—88.</ref>. Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''князя Ивановы люди Юрьевича болничане… Докгили'' (1469—1477 гады)<ref>Ivoška D., Ryčkov A. Brėžiant Vyžuonų ribą: šiaurės rytų Lietuvos XV a. asmenvardžiai ir (ne)pamirštas) kelias // Acta Linguistica Lithuanica. XCI, 2024. P. 37.</ref>; ''чоловека вакиницкого [[Троцкі павет|Троцъкого повета]], а [[Ганус (імя)|Гануса]] Довкгиловича'' (13 сакавіка 1499 году)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|6к}} P. 190—191.</ref>; ''Юреи Довкгилович''<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 56.</ref>, ''Богдановая Довкгиловича Дорота''<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 75.</ref>, ''Пашко Довкгиловичъ… Юри Довкгиловичъ''<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 160.</ref>, ''Янел Довкгиловичъ… Хрщон Довкгиловичъ''<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 163.</ref>, ''Довкгил Можутевичъ''<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 169.</ref>, ''Сташко Довкгилович''<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 170.</ref> (1528 год); ''Szyenko, Sthaszyuk Dagulyewyczey'' (1552—1555 гады)<ref>Писцовая книга Пинского и Клецкого княжеств, составленная Пинским старостою Станиславом Хвальчевским в 1552—1555 г. — Вильна, 1884. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=fO9EAAAAYAAJ&q=Dagulyewyczey#v=snippet&q=Dagulyewyczey&f=false С. 479].</ref>; ''Marcin Daugielowicz'' (1561 год)<ref>Писцовая книга Гродненской экономии с прибавлениями, изданная Виленской Комиссией для разбора древних актов. Ч. 2. — Вильна, 1882. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=lpH9QHs_wUMC&q=Daugielowicz#v=snippet&q=Daugielowicz&f=false С. 132].</ref>; ''вознымъ того жъ повету Остриньского Павломъ Матеевичомъ Докгилемъ… Докгилемъ… Докгилемъ… Докгила… Докгилемъ'' (18 студзеня 1566 году)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|264к}} P. 64, 67—69.</ref>; ''Петръ Докгилевичъ… Павелъ Докгилевичъ… Стась Миклашевичъ Докгиль… Матей Шимъковичъ Докгилевичъ'' (1567 год)<ref>Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=3Ih5AqeL2iwC&q=%D0%94%D0%BE%D0%BA%D0%B3%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A#v=snippet&q=%D0%94%D0%BE%D0%BA%D0%B3%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A&f=false С. 793].</ref>; ''Jakub Dogil'' (1690 год)<ref>Metryka Litewska. Rejestry podymnego Welkiego Ksiestwa. Województwo trockie 1690 r. — Warszawa, 2000. [https://books.google.by/books?id=qP8iAQAAIAAJ&q=dogil++1690&dq=dogil++1690&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&ved=2ahUKEwjG3fO3lfuEAxUW77sIHZ3UAFkQ6AF6BAgDEAI S. 42].</ref>; ''Pater Bonifacius Daugielewicz'' (каля 1700—1702 гадоў)<ref>Memoriale Fratrum Minorum Conventualium Vilnensium (1702—1832). — Vilnae, 2020. P. 69.</ref>; ''Marthae Daugiłowiczowna'' (24 красавіка 1710 году)<ref>Memoriale Fratrum Minorum Conventualium Vilnensium (1702—1832). — Vilnae, 2020. P. 61.</ref>; ''Jan Towgilewicz'' (1733 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=B&w=23lt&rid=B&search_lastname=Towgilewicz&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1 Birże], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>; ''Ewa Dowgil'' (1762 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=B&w=22br&rid=B&search_lastname=Dowgil&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1&rpp1=&ordertable= Odelsk], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>; ''Jerzy Dowgiłowicz'' (1764 год)<ref>Leges, statuta, constitutiones, privilegia regni Poloniae, magni ducatus Lithvaniae, omniumq[ue] provinciarum annexarum, à comitiis Visliciae anno 1347 celebratis usq[ue] ad ultima regni comitia: Volumen Septimum. — Warszawa, 1782. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=rN1lAAAAcAAJ&q=Dowgi%C5%82owicz#v=snippet&q=Dowgi%C5%82owicz&f=false S. 133].</ref>; ''Stefan Dowgill'' (4 кастрычніка 1765 году)<ref>Рыбчонак С. Акт кампуту шляхты Наваградскага ваяводства ад 4 кастрычніка 1765 г. // Герольд Litherland. № 21, 2019. С. 107.</ref>; ''Dogil Kazimierz… Józef Dogil… Dominik Dogil'' (7 лістапад 1765 году)<ref>Malewski Cz. [https://pawet.net/library/history/city_district/data_people/ahulnaie/03/Malewski_Czesslaw._Popis_szlachty_lidzkiej_z_1765_roku.html Popis szlachty lidzkiej z 1765 roku] // Rocznik Stowarzyszenia Naukowców Polaków Litwy. 2005. S. 168—183.</ref>; ''Anastazja Daugiel'' (1798 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=B&w=22br&rid=B&search_lastname=Daugiel&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1 Hermaniszki], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>; ''Simon Dowgiłła'' (1798 год)<ref>Гурская Ю., Вайткявичус В. Балтийское наследие в Восточной Беларуси: новые исторические и лингвистические данные об Обольцах // Acta Baltico-Slavica. Nr. 32 (2008). С. 21.</ref>; ''Wawrzyniec Dagiel'' (1815 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=S&w=23lt&rid=S&search_lastname=Dagiel&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1&rpp1=&ordertable= Hanuszyszki k. Trok], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>; ''Gordan Wincenty Dagil'' (1827 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=B&w=23lt&rid=B&search_lastname=Dagil&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1&rpp1=&ordertable= Rudomino], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>. == Носьбіты == * Юры Даўгілавіч — [[Беліца|беліцкі]] баярын, які ўпамінаецца ў [[Попісы войска Вялікага Княства Літоўскага|попісе войска Вялікага Княства Літоўскага]] 1528 году * Пашка і Юры Даўгілавічы — [[Вялёна|вялёнскія]] баяры, якія ўпамінаюцца ў попісе войска ВКЛ 1528 году * Янел Даўгілавіч — [[Расены|расенскі]] баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска ВКЛ 1528 году * Хршчон Даўгілавіч — [[Відукля|відуклеўскі]] баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска ВКЛ 1528 году * Даўгіл Мажутавіч — [[Бяржаны|бяржанскі]] баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска ВКЛ 1528 году * Сташка Даўгілавіч — [[Крожы|крожаўскі]] баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска ВКЛ 1528 году * Тамаш Даўгілавіч [[Гаст|Гасьцевіч]] — [[вількамір]]скі [[Зямяне|зямянін]], які ўпамінаецца ў 1581 годзе<ref>Опись документов Виленского центрального архива древних актовых книг. Вып. 1. ― Вильна, 1901. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=XhILAAAAIAAJ&q=%D0%93%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B0#v=snippet&q=%D0%93%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B0&f=false С. 180].</ref> * Павал Мацеевіч Догіль (Догіл) — дзяржаўны дзяяч ВКЛ, [[возны]] [[Астрына|астрынскі]] * Стэфан Доўгіл — шляхціч [[Наваградзкае ваяводзтва|Наваградзкага ваяводзтва]], які ўпамінаецца ў 1765 годзе<ref>Яўген Анішчанка, [https://web.archive.org/web/20230810230249/http://www.arhisan.com/istochniki/opisaniya/618-shlyakhta-novogrudskogo-voevodstva-generalnyj-popis-1765 Шляхта Новогрудского воеводства.Генеральный попис 1765], Архіў гісторыка Анішчанкі, 18 красавіка 2016 г.</ref> * Вінцэсь Дагілевіч (1869—?) — [[беларусы|беларус]] з ваколіцаў [[Лагойск]]у, які [[Савецкія рэпрэсіі ў Беларусі|пацярпеў ад уладаў СССР]]<ref>[https://by.openlist.wiki/%D0%94%D0%B0%D0%B3%D1%96%D0%BB%D0%B5%D0%B2%D1%96%D1%87_%D0%92%D1%96%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D1%86%D1%96%D0%B9_%D0%A1%D1%8F%D0%BC%D1%91%D0%BD%D0%B0%D0%B2%D1%96%D1%87_(1869) Дагілевіч Вікенцій Сямёнавіч (1869)], Адкрыты спіс ахвяраў палітычных рэпрэсій у СССР</ref> * Міхал Дзегілевіч (1879—?) — беларус з ваколіцаў Лагойску, які пацярпеў ад уладаў СССР<ref>[https://chumakou.com/projects/belarus1937/index5.html Беларусь: жертвы сталинских репрессий], Белорусский «Мемориал»</ref> * Лука Догіль (1885—1937) — беларус з ваколіцаў [[Чашнікі|Чашнікаў]], забіты ўладамі СССР<ref>[https://by.openlist.wiki/%D0%94%D0%BE%D0%B3%D1%96%D0%BB%D1%8C_%D0%9B%D1%83%D0%BA%D0%B0_%D0%A1%D0%B0%D0%B7%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%B2%D1%96%D1%87_(1885) Догіль Лука Сазонавіч (1885)], Адкрыты спіс ахвяраў палітычных рэпрэсій у СССР</ref> * Іван Дагіль (1895—?) — беларус з ваколіцаў [[Баранавічы|Баранавічаў]], які пацярпеў ад уладаў СССР<ref>[https://chumakou.com/projects/belarus1937/index5.html Беларусь: жертвы сталинских репрессий], База данных «Польские заключенные воркутинских лагерей»</ref> * Сяргей Даўгілевіч (1903—?) — беларус зь [[Менск]]у, які пацярпеў ад уладаў СССР<ref>[https://by.openlist.wiki/%D0%94%D0%B0%D1%9E%D0%B3%D1%96%D0%BB%D0%B5%D0%B2%D1%96%D1%87_%D0%A1%D1%8F%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%B9_%D0%90%D0%BB%D1%8F%D0%BA%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%80%D0%B0%D0%B2%D1%96%D1%87_(1903) Даўгілевіч Сяргей Аляксандравіч (1903)], Адкрыты спіс ахвяраў палітычных рэпрэсій у СССР</ref> Даўгелевічы (Dowgielewicz) — прыгонныя з ваколіцаў [[Трокі|Новых Трокаў]], якія ўпамінаюцца ў XIX стагодзьдзі<ref>Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2022. S. 389.</ref>. Догіль (Dogil) — прозьвішча, зафіксаванае ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах [[Сувалкі|Сувалкаў]]<ref>Professor Jerzy Wisniewski, [https://web.archive.org/web/20250111095809/http://www.mem.net.pl/stg/family_names.htm List of the XIXth century Suvalki region family names], Suwalki Genealogical Society</ref>. Даўгелевічы (Dowgielewicz) гербу [[Нечуя]] — [[Літва|літоўскі]] шляхецкі род з [[Троцкі павет|Троцкага павету]]<ref>Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2022. S. 259—260.</ref>. Даўгілы, Даўгеловічы, Догілі<ref>[http://www.nobility.by/families/d/index.shtml Сьпіс шляхецкіх родаў, прозьвішчы якіх пачынаюцца на Д], [[Згуртаваньне беларускай шляхты]]</ref> і Даўгілы-Ляўданскія<ref>[http://www.nobility.by/families/l/index.shtml Сьпіс шляхецкіх родаў, прозьвішчы якіх пачынаюцца на Л], [[Згуртаваньне беларускай шляхты]]</ref> — літоўскія шляхецкія роды. На 1906 год існавала вёска Даўгелева ў [[Пасінь|Пасінскай]] воласьці Люцынскага павету Віцебскай губэрні<ref>Список населенных мест Витебской губернии. Витебск, 1906. С. 244.</ref>. На [[Ашмянскі павет|гістарычнай Ашмяншчыне]] існуе вёска [[Даўгелішкі]]. == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} {{Германскія імёны на -іла}} {{Імёны з асновай даўг}} [[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]] dctz34rapfukyp13zqah9p1wqajw20i 0 269802 2677308 2674551 2026-07-03T12:38:44Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2677308 wikitext text/x-wiki {{Імя |імя = Ґінібут |лацінка = Ginibut / Hinibut |арыгінал = Genebod |вымаўленьне = |мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]] |утварэньне = [[Гін|Geno]] + [[Бода|Bodo]] <br> Geno + [[Бота|Boto]] |варыянт = Генбут, Гінбут, Кінбут, Гембут, Гімбут, Гімбат |вытворныя = |зьвязаныя = [[Будгін]] }} '''Гінібут''' (''Гінбут'', ''Кінбут'', ''Гімбут'', ''Гімбат''), '''Генбут''' (''Гембут'') — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча. == Паходжаньне == {{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}} Генебод або Генбод (Genebod, Genobod<ref>Thüngen L. F. Das Namenbuch: Nachschlagewerk der Namenkunde. — Aschaffenburg, 2003. [https://books.google.by/books?id=mM5tAAAAMAAJ&q=Genobod&dq=Genobod&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&ved=2ahUKEwip_8WjweuBAxVLKewKHXo3AWUQ6AF6BAgHEAI S. 85, 202].</ref>, Genbaud<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Genbaud#v=snippet&q=Genbaud&f=false S. 628].</ref>) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule. T. III: Les noms de personnes contenus dans les noms de lieux. — Paris, 1985. P. 552.</ref>. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Гін|-гін- (-ген-, -кін-)]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Гендрута]], [[Кімант|Кімунд]], [[Мінгін|Менгін]]; германскія імёны Genedrudis, Ginmund, Mennigen) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] gin- 'пачатак'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 17.</ref> (гоцкае *ginnan, германскае *gennan 'пачынаць'<ref>[https://www.koeblergerhard.de/got/got_g.html G] // Köbler G. Gotisches Wörterbuch. 4. Aufl, 2014.</ref>), а аснова [[Бота|-бут- (-бот-)]] (імёны ліцьвінаў [[Бутвід]], [[Бутырык (імя)|Бутрык]], [[Вільбут]]; германскія імёны Botvid, Butariks, Willebut) — ад [[Усходнегерманскія мовы|усходнегерманскага]] but- з значэньнем 'корань, камель' ([[Гепідзкая мова|гепідзкае]] butilo 'камель')<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 16.</ref> або ад асновы [[Бода|-буд- (-бод-)]]<ref>Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 21.</ref>. У [[Прусія|Прусіі]] бытавала імя ''Genebuth / Genebote / Gynneboth'' (1360 год)<ref>Pierson W. Altpreußischer Namenkodex // Zeitschrift für Preußische Geschichte und Landeskunde. — Berlin, 1873. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=ZrV-7V99ov8C&q=Genebuth#v=snippet&q=Genebuth&f=false S. 505].</ref><ref>Trautmann R. Die altpreußischen Personennamen. — Göttingen, 1925.[https://books.google.by/books?hl=ru&id=RdZD6OjYXgoC&q=Genebote#v=snippet&q=Genebote&f=false S. 32].</ref>. У ваколіцах [[Клайпеда|Мэмэлю]] адзначалася прозьвішча Gimboth<ref>[https://www.online-ofb.de/namelist.php?nachname=GIMBOTH&ofb=memelland&modus=&lang=de GIMBOTH], Verein für Computergenealogie e.V. (CompGen)</ref>. Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''Кгинибуту Давидовичу опекати се [[Ганус (імя)|Ганусовымъ]] селомъ'' (1440—1492 гады)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|3к}} P. 21.</ref>; ''Кгинибуту Веркшневичу дядковъщина Еитивиловъщина''<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|3к}} P. 61.</ref>, ''Петъку Кинбутовичу чоловекъ''<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|3к}} P. 66.</ref> (9 лістапада 1449 году); ''dominus Gymbuth qui rexit in [[Рудаміна|Rudomina]] [cui]us animam filius eius Bogdan'' (люты 1457 году)<ref name="Rowell-1999-118">Rowell S. C. Winning the Living by Remembering the Dead? Franciscan Tactics and Social Change in 15th century Vilnius // Tarp istorijos ir būtovės. Studijos prof. E. Gudavičiaus 70-mečiui. Vilnius, 1999. P. 118.</ref>; ''Bartholomeus filius domini Gymbuth… cum uxore sua domina Sonyka… matre sua domina Martha alias Marchwa'' (люты 1475 году)<ref name="Rowell-1999-118"/>; ''бояринъ нашъ Бартошъ Кинбутовичъ'' (9 студзеня 1498 году)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|5к}} P. 103.</ref>; ''Gimbut… Giembuta… Ginbut'' ([[Хроніка Быхаўца]])<ref>ПСРЛ. Т. 32. — М., 1975. С. 129.</ref>; ''на боярына нашого Миколая Алексанъдровича Кгинбутовича'' (25 ліпеня 1507 году)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|8к}} P. 305.</ref>; ''Якубовая Кинбутовича''<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 62.</ref>, ''Бортъко Кинъбутовичъ''<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 102.</ref> (1528 год); ''бояромъ [[Крожы|крожскимъ]]: Ивашку и брату его Кгенбуту'' (3 лістапада 1529 году)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|225к}} P. 270.</ref>; ''Мац Кгинбутович… Якуб Кинбутович'' (1537—1538 гады)<ref>Mackavičius A. Žemaitijos valsčių surašymas 1537—1538 m. — Vilnius, 2003. P. 29—30, 198.</ref>; ''писара его Адам Кгинбута даты писанья у [[Койданаў|Койданове]]'' (12 лютага 1566 году)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|264к}} P. 165.</ref>; ''Адамъ Кгинбутъ''<ref>Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=3Ih5AqeL2iwC&q=%40%D0%9A%D0%B3%D0%B8%D0%BD%D0%B1%D1%83%D1%82%D1%8A#v=snippet&q=%40%D0%9A%D0%B3%D0%B8%D0%BD%D0%B1%D1%83%D1%82%D1%8A&f=false С. 783].</ref>, ''Шимко ловчи Кгимбутъ''<ref>Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=3Ih5AqeL2iwC&q=%40%D0%9A%D0%B3%D0%B8%D0%BC%D0%B1%D1%83%D1%82%D1%8A#v=snippet&q=%40%D0%9A%D0%B3%D0%B8%D0%BC%D0%B1%D1%83%D1%82%D1%8A&f=false С. 827].</ref> (1567 год); ''з роду Вешова… Андрею Кгимбутовичу'' (15 верасьня 1568 году)<ref>Jablonskis K. Archyvinės smulkmenos // Praeitis. T. 2. — Kaunas, 1933. P. 415—416.</ref>; ''Адамъ Кгимъбут, кгродскии писар'' (19 верасьня 1569 году)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|264к}} P. 78.</ref>; ''item Sieha Dutko sz Kinbutem'' (13 кастрычніка 1591 году)<ref>Акты издаваемые Виленской археографической комиссией. Т. 14. — Вильна, 1887. С. 404.</ref>; ''пана Авкгуштына Яновича Кгинбута… Авкгуштын Кгинбут… Авкгуштын Янович Кгинбут'' (31 студзеня 1592 году)<ref>Jablonskis K. Lietuvių kultūra ir jos veikėjai. — Vilnius, 1973. P. 90—97.</ref>; ''pana Awgusztyna Ginbuta… Авъкгуштын Кгинбут рукою властною подписалъ'' (5 кастрычніка 1595 году)<ref>Istorijos archyvas. T. 1: XVI amžiaus Lietuvos inventoriai. — Kaunas, 1934. P. 396.</ref>; ''Ginbutt'' (1603—1629 гады)<ref>Ragauskaitė A. XVII a. pirmosios pusės Kauno miestiečių asmenvardžių kilmė // Acta linguistica Lithuanica. T. 43, 2000. P. 98.</ref>; ''Gymbutowycz'' (1671—1681 гады)<ref>Zinkevičius Z. Lietuvių antroponimika: Vilniaus lietuvių asmenvardžiai XVII a. pradžioje. — Vilnius, 1977. P. 142.</ref>; ''Helena Urszula Ludwika Gimbut'' (1700 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=B&w=22br&rid=B&search_lastname=Gimbut&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1&rpp1=&ordertable= Wierzchowice], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>; ''Giembutt'' (21 траўня 1752 году)<ref name="Mosėdžio">[https://mosedispromemoria.mozello.lt/g/ G], Mosėdžio miestelio ir aplinkinių kaimų senųjų gyventojų romos katalikų bažnyčios santuokos metrikų nuorašai</ref>; ''Josephus Giębutt'' (8 лістапада 1789 году)<ref name="Mosėdžio"/>; ''Antoni Gimbutt'' (4 кастрычніка 1765 году)<ref>Рыбчонак С. Акт кампуту шляхты Наваградскага ваяводства ад 4 кастрычніка 1765 г. // Герольд Litherland. № 21, 2019. С. 109.</ref>; ''Barbara Giębut'' (1779 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=S&w=23lt&rid=S&search_lastname=Gi%C4%99but&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1 Kroże], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>; ''Apollinaris Gimbutt'' (26 красавіка 1782 году)<ref>Memoriale Fratrum Minorum Conventualium Vilnensium (1702—1832). — Vilnae, 2020. P. 197.</ref>; ''Florian Szymon Gimbutt'' (1808 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=B&w=22br&rid=B&search_lastname=Gimbutt&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1&rpp1=&ordertable= Dzisna], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>; ''Antoni Gimbatt'' (1919—1939 гады)<ref>[https://kresy.genealodzy.pl/litwin/ziemianiei.html Wykaz części majątków na Litwie Kowieńskiej w latach 1919—1939 w opracowaniu Jerzego Żenkiewicza pt. «Litwa na przestrzeni wieków i jej powiązania z Polską»]</ref>. == Носьбіты == * Гінібут Давідавіч — [[Ліцьвіны|літоўскі баярын]], які атрымаў наданьне ад вялікага князя [[Казімер Ягайлавіч|Казімера]] * Юшка Кінбутавіч — [[Коўна|ковенскі]] баярын, які ўпамінаецца ў 1523 годзе<ref>Описание документов и бумаг, хранящихся в Московском архиве Министерства юстиции. Кн. 21. — М., 1915. С. 278.</ref> * Антон Гімбут — шляхціч [[Наваградзкае ваяводзтва|Наваградзкага ваяводзтва]], які ўпамінаецца ў 1765 годзе<ref>Яўген Анішчанка, [https://web.archive.org/web/20230810230249/http://www.arhisan.com/istochniki/opisaniya/618-shlyakhta-novogrudskogo-voevodstva-generalnyj-popis-1765 Шляхта Новогрудского воеводства. Генеральный попис 1765], Архіў гісторыка Анішчанкі, 18 красавіка 2016 г.</ref> * Васіль Гімбут (1873—1933) — [[беларусы|беларус]] з ваколіцаў [[Лагойск]]у, [[Савецкія рэпрэсіі ў Беларусі|забіты ўладамі СССР]]<ref>[https://chumakou.com/projects/belarus1937/index4.html Беларусь: жертвы сталинских репрессий], Белорусский «Мемориал»</ref> * Мікалай Гімбут (1916—1938) — беларус зь [[Бягомель|Бягомлю]], забіты ўладамі СССР<ref>[[Леанід Маракоў|Маракоў Л.]] Рэпрэсаваныя медыцынскія і ветэрынарныя работнікі Беларусі. 1920—1960. — {{Менск (Мінск)}}, 2010. С. 178.</ref> Гімбуты (Gimbut) гербу [[Наленч]] — [[Літва|літоўскі]] шляхецкі род з [[Троцкі павет|Троцкага павету]]<ref>Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2022. S. 272.</ref>. Гінбуты (Ginbut) гербу Наленч — літоўскі шляхецкі род<ref>Ciechanowicz J. Rody rycerskie Wielkiego Księstwa Litewskiego. T. 6. — Rzeszów, 2006. S. 139.</ref>. Гімбуты (Gymbut) — літоўскі шляхецкі род з [[Амсьціслаўскае ваяводзтва|Амсьціслаўскага ваяводзтва]]<ref>Polska encyklopedja szlachecka. T. 6. — Warszawa, 1936. S. 34.</ref>. Гімбут (Gimbutt) і Гімбат (Gimbatt) — прозьвішчы, зафіксаваныя ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах [[Сувалкі|Сувалкаў]]<ref>Professor Jerzy Wisniewski, [https://web.archive.org/web/20250111095809/http://www.mem.net.pl/stg/family_names.htm List of the XIXth century Suvalki region family names], Suwalki Genealogical Society</ref>. На 1910 год існаваў маёнтак Гімбатаўка ў Амсьціслаўскім павеце Магілёўскай губэрні<ref>Список населенных мест Могилевской губернии. — Могилев, 1910. С. 94.</ref>. На [[Лідзкі павет|гістарычнай Лідчыне]] існуе вёска [[Гімбуты]], на [[Амсьціслаўскае ваяводзтва|гістарычнай Амсьціслаўшчыне]] — [[Гімбатаўка]]. == Глядзіце таксама == * [[Гін]]а * [[Бота]] == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} == Літаратура == * {{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)}} {{Імёны з асновай гін}} {{Імёны з асновай бут}} [[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]] pzfxkqg982piiptfdi07jm8dyftay42 0 270969 2677423 2670628 2026-07-04T04:02:14Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2677423 wikitext text/x-wiki {{Імя |імя = Каз |лацінка = Kaz |арыгінал = Kass |вымаўленьне = |мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]] |варыянт = Казь, Гась |вытворныя = [[Геза (імя)|Геза]] |зьвязаныя = [[Казека]], [[Казіль]], [[Казімер]] }} '''Каз''' (''Казь''), '''Гась''' — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча. == Паходжаньне == {{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}} Газа або Каза, пазьней Каз (Gazo, Cazo, Kass) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Cazo+Kass+#v=snippet&q=Cazo%20Kass&f=false S. 363, 625].</ref>. Іменная аснова газ- (каз-), магчыма, паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] bigitan 'знайсьці'<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=bigitan+Gaz#v=snippet&q=bigitan%20Gaz&f=false S. 625].</ref> або ад асновы [[Геда|-гед- (-гад-, -гід-)]]<ref>Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 97.</ref>. Сярод [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] бытавалі імёны [[Казека]], [[Казіль]], [[Казімер|Казімер (Казмар)]]. Адзначаліся германскія імёны Kaseke, Cazilo, Gasmarus (Gazmar){{Заўвага|Таксама адзначаліся старажытныя германскія імёны Gazobert, Gazlind, Kezaman<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Geziko%2C+Gazobert%2C+Gazlind%2C+Kezaman#v=snippet&q=Geziko%2C%20Gazobert%2C%20Gazlind%2C%20Kezaman&f=false S. 626].</ref>}}. Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены [[Польская акадэмія навук|Польскай акадэміяй навук]], адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскіх імёнаў Gacz, Gaczczinne, Gaczołt<ref>Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 61.</ref>. У [[Прусія|Прусіі]] бытавалі прозьвішчы Kosemundt<ref>[https://www.online-ofb.de/namelist.php?nachname=KOSEMUNDT&ofb=pobethen&modus=&lang=de KOSEMUNDT], Verein für Computergenealogie e.V. (CompGen)</ref> і Kosemund<ref>[https://www.online-ofb.de/namelist.php?nachname=KOSEMUND&ofb=marggrabowa&modus=&lang=de KOSEMUND (Familiendatenbank Marggrabowa (Treuburg Stadt und Kreis))], Verein für Computergenealogie e.V. (CompGen)</ref><ref>[https://www.online-ofb.de/namelist.php?nachname=KOSEMUND&ofb=memelland&modus=&lang=de KOSEMUND (Ortsfamilienbuch Memelland)], Verein für Computergenealogie e.V. (CompGen)</ref>. У [[Памор’е|Памор’і]] адзначалася прозьвішча Casimen<ref>[https://www.online-ofb.de/namelist.php?nachname=CASIMEN&ofb=stojentin&modus=&lang=de CASIMEN], Verein für Computergenealogie e.V. (CompGen)</ref>. Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''[[Мардас|Мордасъ]] Васюковичь зъ братомъ своимъ Казомъ а Нацомъ'' (22 траўня 1514 году)<ref>Литовская метрика. Т. 1. — Петербург, 1903. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=zKI-AQAAIAAJ&q=%D0%9A%D0%B0%D0%B7%D0%BE%D0%BC%D1%8A#v=snippet&q=%D0%9A%D0%B0%D0%B7%D0%BE%D0%BC%D1%8A&f=false С. 143].</ref>; ''село Волосовичи… Коза Ивановичъ'' (1552 год)<ref>Архив Юго-Западной России. Ч. 7, т. 1. — Киев, 1886. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=XwgyAQAAIAAJ&q=%D0%9A%D0%BE%D0%B7%D0%B0+%D0%98%D0%B2%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A#v=snippet&q=%D0%9A%D0%BE%D0%B7%D0%B0%20%D0%98%D0%B2%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A&f=false С. 640].</ref>; ''Hriczuta, Koza, Lawrin Haponowici'' (1558 год)<ref>Писцовая книга Гродненской экономии с прибавлениями, изданная Виленской Комиссией для разбора древних актов. Ч. 1. — Вильна, 1881. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=Hvt6OUpCnNoC&q=Koza#v=snippet&q=Koza&f=false С. 536].</ref>; ''Васко Казъ'' (12 ліпеня 1560 году)<ref>Документы Московского архива Министерства юстиции. Т. 1. — М., 1897. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=Mu8ZAAAAYAAJ&q=%D0%9A%D0%B0%D0%B7%D1%8A#v=snippet&q=%D0%9A%D0%B0%D0%B7%D1%8A&f=false С. 127].</ref>; ''Манецъ Казичъ'' (1563 год)<ref name="RKE">Ревизия Кобринской экономии: составленная в 1563 году королевским ревизором Дмитрием Сапегой. — Вильна, 1876. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=uXBmAAAAcAAJ&q=%D0%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B1%D0%B0%D1%80%D1%8A+%D0%90%D0%BD%D0%B4%D1%80%D0%B5%D0%B9#v=snippet&q=%D0%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B1%D0%B0%D1%80%D1%8A%20%D0%90%D0%BD%D0%B4%D1%80%D0%B5%D0%B9&f=false С. 191, 243].</ref>; ''Symonem Kaziewiczem'' (2 красавіка 1686 году, 22 красавіка 1688 году)<ref>Акты издаваемые Виленской археографической комиссией. Т. 12. — Вильна, 1883. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=1-MDAAAAYAAJ&q=Kaziewiczem#v=snippet&q=Kaziewiczem&f=false С. 504, 529].</ref>; ''Michael Kaziewicz de Syntowty'' (1698 год)<ref>[https://kresy.genealodzy.pl/obce/kryniczyn/Kryniczyn_1697-1703_rej_chrztow.pdf Kryniczyn lata 1697—1703 rejestr chrztów kościelnych]</ref>; ''Joannes Kaziewicz'' (2 лістапада 1710 году<ref>[https://www.genmetrika.eu/stakliskiu_jungtuviu_1708-1710.html Stakliškių Švč. Trejybės bažnyčia 1708—1710 m. jungtuvių įrašai], Nepriklausomas virtualus archyvas GENMETRIKA</ref>, 24 траўня 1715 году<ref>[https://www.genmetrika.eu/stakliskiu_jungtuviu_1711-1715.html Stakliškių Švč. Trejybės bažnyčia, 1711—1715 m. jungtuvių įrašai], Nepriklausomas virtualus archyvas GENMETRIKA</ref>); ''Barbara Kazowna'' (26 лістапада 1786 году)<ref>[https://mosedispromemoria.mozello.lt/i---j/ I—J], Mosėdžio miestelio ir aplinkinių kaimų senųjų gyventojų romos katalikų bažnyčios santuokos metrikų nuorašai</ref>; ''Maryanna Kazewicz'' (1804 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=S&w=22br&rid=S&search_lastname=Kazewicz&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1 Lida], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>; ''Krystyna Kazawicz'' (1831 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&w=22br&rid=A&exac=1&search_lastname=Kazawicz&search_lastname2=&from_date=&to_date= Indura], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>{{Заўвага|Таксама: * Казбор, Казбар, Казбер, Кашбар: ''в людеи наших дорсуничанъ… Козбора Билминовича'' (22 ліпеня 1501 году)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|6к}} P. 257.</ref>, ''Казбаръ, Андрей Черневичи'' (1563 год)<ref name="RKE"/>, ''Symon Kazberowicz'' (1667 год)<ref>Błaszczyk G. Herbarz szlachty żmudzkiej. T. 3. — Warszawa, 2015. S. 50.</ref>, Юры і Ганна Кашбары (''Кошбар'') — шляхцічы з ваколіцаў [[Расены|Расенаў]], якія мелі ў валоданьні зямлю на 1882 год<ref>Алфавитный список землевладельцев Ковенской губернии. — Ковна, 1882. С. 168.</ref>; * Казікайла: ''купил в [[Ганус (імя)|Гануса]] немца жеребеи земли в [[Берасьцейскі павет|Берестеиском повете]], в Половецком десятку на имя Казикаиловскии'' (1 верасьня 1512 году)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|9к}} P. 125.</ref>; * Гасгін, Казген: ''Онъдрушку Кгоскгиновичу люди данъники'' (7 лістапада 1442 году)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|3к}} P. 68.</ref>, ''в Жомоити… Казкгены'' (2 кастрычніка 1511 году)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|9к}} P. 86—87.</ref>; * Казман (адзначалася старажытнае германскае імя Kezzman<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Kezeman#v=snippet&q=Kezeman&f=false S. 364].</ref>): ''Anna Kozmanowicz'' (1802 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=S&w=22br&rid=S&search_lastname=Kozmanowicz&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1&rpp1=&ordertable= Porozów], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>; * Касьмін: ''Юри Косминовичъ'' (1528 год)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 161.</ref>}}. == Носьбіты == * Сымон Казевіч — студэнт [[Віленскі ўнівэрсытэт|Віленскай акадэміі]], які ўпамінаецца ў 1686 і 1688 гадох Гасевіч (Gasiewicz) — прозьвішча, зафіксаванае ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах [[Сувалкі|Сувалкаў]]<ref>Professor Jerzy Wisniewski, [https://web.archive.org/web/20250111095809/http://www.mem.net.pl/stg/family_names.htm List of the XIXth century Suvalki region family names], Suwalki Genealogical Society</ref>. У былым [[Жамойцкае староства|Жамойцкім старостве]] існуе вёска [[Казішкі]]. == Заўвагі == {{Заўвагі}} == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} {{Германскія імёны-асновы}} {{Імёны з асновай газ}} [[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]] ti2gfiaw31od1jr9o2oa061putskr7a 0 271766 2677339 2675971 2026-07-03T15:01:19Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2677339 wikitext text/x-wiki {{Імя |імя = Дармонт |лацінка = Darmont |арыгінал = Dormund |вымаўленьне = |мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]] |утварэньне = [[Тора (імя)|Torro]] + [[Мунд|Mont]] |варыянт = Дормант |вытворныя = [[Дзірмант]] |зьвязаныя = }} '''Дармонт''' — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча '''До́рмант'''. == Паходжаньне == {{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}} Дармунд, Дормунд або Тормунд, пазьней Дармонт (Darmundus, Dormundus<ref>Inquisitionum Ad Capellam Domini Regis Retornatarum, Quae in Publicis Archivis Scotiae Adhuc Servantur, Abbreviatio. Vol. 3, 1816. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=Ch1DAAAAcAAJ&q=dormundus#v=snippet&q=dormundus&f=false P. 35, 59].</ref><ref>The Register of the Great Seal of Scotland, A.D. 1424—1513. — Edinburgh, [https://books.google.by/books?hl=ru&id=koYHWg0FvyYC&q=dormundus#v=snippet&q=dormundus&f=false P. 938, 960]</ref>, Tormund<ref>Kruken K., Stemshaug O. Norsk Personnamnleksikon. — Det Norske Samlaget, 1995.</ref><ref>[https://www.nordicnames.de/wiki/Tormund Tormund], Nordic Names</ref>, Þormundr<ref>Peterson L. Nordiskt runnamnslexikon. — Uppsala, 2007. S. 234.</ref>, Dormont<ref>Vroonen E. Les noms de famille de Belgique. Vol 2: Dictionnaire étymologique des noms de famille de Belgique. — Bruxelles, 1957.</ref><ref>[https://justitia-veritas.be/justitia-veritas/belgique/histoire/dictionnaire-noms-belges-woordenboek-belgische-familienamen/t/ T], Dictionnaire de tous les noms de famille belges</ref>) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l'ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 65.</ref>. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Тора (імя)|-тор- (-тар-, -дар-)]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Тарут]], [[Тарвід]], [[Турвін]]; германскія імёны Tarut, Torvid, Thurwine) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] thaur > thoris 'волат, асілак'<ref>Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 76.</ref>, а аснова [[Мунд|-мунд- (-мунт-, -монт-)]] (імёны ліцьвінаў [[Мантыгерд (імя)|Монтгерд]], [[Валімонт]], [[Жыгімонт]]; германскія імёны Mundgerd, Walmont, Sigimunt) — ад германскага *mundô 'рука, абарона, крэўнасьць'<ref>Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 14, 1972. S. 180.</ref> або гоцкага munds 'моц розуму, імкненьне', mundrs 'гарлівы, палкі'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 18.</ref>. Адпаведнасьць імя Турмонт германскаму імю Thorismund сьцьвердзіў францускі лінгвіст-[[Германістыка|германіст]] [[Раймонд Шмітляйн|Раймонда Шмітляйна]], які на падставе шматгадовых дасьледаваньняў прыйшоў да высноваў пра германскае паходжаньне літоўскіх уласных імёнаў<ref>Schmittlein R. Toponymes finnois et germaniques en Lituanie // Revue internationale d’onomastique. Nr. 2, 1948. P. 102.</ref>. Германскі характар літоўскіх імёнаў з асновай -монт- (-мант-) — як і запазычаньне самой асновы з германскіх моваў — таксама сьцьвердзіў амэрыканскі лінгвіст [[Альфрэд Зэн]]<ref>Senn A. Zur Bildung litauischer Gewässernamen // Annali. Sezione Slava. Istituto Universitario Orientale di Napoli. 2 (1959). P. 46.</ref>. Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''wielmożnych ichm. panów Jana Dormonta y Eufrozyny z Gruszewskich Siwickich… Janowi Dormontowi y Eufrozynie z Grużewskich Siwickim'' (13 лістапада 1764 году)<ref>Акты издаваемые Виленской комиссией для разбора древних актов. Т. 35. — Вильна, 1910. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=WGYjAQAAMAAJ&q=Dormonta#v=snippet&q=Dormonta&f=false С. 141, 144].</ref>; ''Marianna Dormancianka'' (1795 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=B&w=10pl&rid=B&search_lastname=Dormancianka&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date= Suwałki], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>; ''Katarzyna Dormont'' (1822 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=B&w=23lt&rid=B&search_lastname=Dormont&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1 Wilno śś. Franciszka i Bernarda], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>; ''Mateusz Dormont'' (1829 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=D&w=10pl&rid=D&search_lastname=Dormont&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1&rpp1=&ordertable= Bakałarzewo], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>; ''Barbara Darmont'' (1838 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=B&w=22br&rid=B&search_lastname=Darmont&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1 Smorgonie], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>. == Носбіты == * Мікалай Дормант Савіцкі{{Заўвага|Магчыма, [[Дзірмант|Дырмант]] Сівіцкі}} ({{†}} 1630) — рэлігійны дзяяч [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]], архідыякан беларускі<ref>Podręczna encyklopedya kościelna. T. 35—36. — Warszawa, 1912. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=yYNTAAAAYAAJ&q=dormont#v=snippet&q=dormont&f=false S. 336].</ref> Дармантовіч (Dormontowicz) — прозьвішча, зафіксаванае ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах [[Сувалкі|Сувалкаў]]<ref>Professor Jerzy Wisniewski, [https://web.archive.org/web/20250111095809/http://www.mem.net.pl/stg/family_names.htm List of the XIXth century Suvalki region family names], Suwalki Genealogical Society</ref>. На памежжы гістарычных [[Менскі павет|Меншчыны]] і [[Ашмянскі павет|Ашмяншчыны]] існуе вёска [[Дармантова]]. == Глядзіце таксама == * [[Тора (імя)|Тора]] * [[Мунд]] == Заўвагі == {{Заўвагі}} == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} {{Імёны з асновай тор}} {{Імёны з асновай мунд}} [[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]] 8mef87wgwqbwqtnzabgjdyyyob74j8w 0 272619 2677432 2676169 2026-07-04T05:50:14Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2677432 wikitext text/x-wiki {{Імя |імя = Кандрат |лацінка = Kandrat |арыгінал = Kundrat |вымаўленьне = |мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]] |утварэньне = [[Гунт|Cund]] + [[Рад|Rato]] |варыянт = Контрад, Контрат, Кондрад, Кундрат, Кіндрат |вытворныя = [[Конрад]] |зьвязаныя = [[Радыгунда (імя)|Ratcunda]] }} '''Кандра́т''' (''Контрад'', ''Контрат'', ''Кондрад''), '''Кундрат''' — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча. == Паходжаньне == {{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}} Гундарат, Гундрат, Кундрат або Контрат (Gundarat, Gundrath<ref>Knudsen G. Danmarks gamle personnavne. Bd. 2: Tilnavne. — København, 1964. S. 1267.</ref>, Kundrat, Conttrat) і Раткунда (Ratcunda) — імёны [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Kundrat+Condrada#v=snippet&q=Kundrat%20Condrada&f=false S. 707, 1213].</ref>. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Гунт|-гунд- (-гунт-, -кунт-)]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Гунтэр|Гунтар]], [[Вігунт]], [[Вірконт]]; германскія імёны Guntar, Wigunt, Werecundus) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] gunþs 'бойка, бітва'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 17.</ref>, а аснова [[Рад|-рад- (-рат-)]] (імёны ліцьвінаў [[Радзівіл (імя)|Радзівіл]], [[Ратаўт|Раталт]], [[Конрад]]; германскія імёны Ratwilius, Ratolt, Konrad) — ад гоцкага *rêþs<ref>Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 14, 1972. S. 193.</ref>, германскага rad- 'рада'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 18.</ref>. Імя Кандрат традыцыйна лічыцца [[Літва|літоўска]]-[[Русь|рускай]] формай германскага імя [[Конрад]]<ref>Błaszczyk G. Herbarz szlachty żmudzkiej. T. 3. — Warszawa, 2015. S. 169.</ref>. Таксама разглядаецца імавернасьць паходжаньня рускага імя Кандраці ад {{мова-la|quadratus|скарочана}} 'квадратны, плячысты', {{мова-el|Kodratos|скарочана}}, царкоўнага імя Кодрат<ref>Суперанская А. В. Словарь русских личных имён: Сравнение. Происхождение. Написание. — М.: Айрис-пресс, 2005. С. 135.</ref>. Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены [[Польская акадэмія навук|Польскай акадэміяй навук]], адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскіх імёнаў Kundrad, Kundrat, Kondrat<ref>Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 151.</ref>. У Польшчы адзначаюцца прозьвішчы Контрат (Kontrat) і Кундрат (Kundrat)<ref>Walkowiak J. B. Litewskie nazwiska Polaków: słownik etymologiczno-frekwencyjny. — Poznań, 2019. S. 182, 191.</ref>. У ваколіцах [[Клайпеда|Мэмэлю]] бытавала прозьвішча Kundrat (Kundrate)<ref>[https://www.online-ofb.de/namelist.php?nachname=KUNDRAT&ofb=memelland&modus=&lang=de KUNDRAT], Verein für Computergenealogie e.V. (CompGen)</ref>. Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''[[Конрад Монтаўтавіч|Конъдрату Монътовтовичу]] у [[Рудаміна|Рудоминъскои]] волости земля пустая''' (1440—1492 гады)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|4к}} P. 20.</ref>; ''Станьку Конъдратовичу 12 копъ с коръчомъ [[Майшагола|моишокголскихъ]]'' (23 лістапада 1486 году)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|4к}} P. 29.</ref>; ''Сеньку [[Конрад Гудзігердавіч|Кунъдратовичу Кгодкгердовича]] 12 копъ зъ корчомъ моишокголскихъ… [[Смаленск|Смольняне]]: <…> Конъдрату 7 копъ з мыта смоленъского'' (17 сакавіка 1488 году)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|4к}} P. 56, 59.</ref>; ''Юревъского пути слуги панъсырныи… Конъдратикъ Тверитиновъ'' (каля 1492 году)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|4к}} P. 158.</ref>; ''бояре ясвонские на имя… Витко Кондратовичъ'' (30 траўня 1496 году)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|5к}} P. 141.</ref>; ''а въ [[Контаўт (імя)|Конътовъта]] [[Вісбар|Визъборовича]] и въ братаничовъ его въ Станя Аниромовича а у [[Войдат (імя)|Воидата]] Кондратовича'' (18 лютага 1509 году)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|8к}} P. 317.</ref>; ''людеи нашиых тяглых у [[Стаклішкі|Стоклишскои]] волости на имя… а [[Гінівіл (імя)|Кгинвила]] Кондратовича'' (1514 год)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|9к}} P. 292.</ref>; ''людеи наших Стоклишского повета… а Кгинвила Кондратовича'' (19 студзеня 1515 году)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|9к}} P. 207.</ref>; ''чоловеков тяглых у волости Дорсунишскои… а Кондрата [[Явойша|Явоишевича]]'' (26 студзеня 1516 году)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|9к}} P. 179.</ref>; ''пану Кундрату Кгуркгирдовичу'' (17 студзеня 1520 году)<ref>Литовская метрика. Т. 1. — СПб., 1903. [https://books.google.by/books?id=7_FZAAAAcAAJ&pg=RA1-PA1379&dq=%D0%9A%D0%B3%D1%83%D1%80%D0%BA%D0%B3%D0%B8%D1%80%D0%B4%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%83&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwivt7X5jYT9AhU0gf0HHRnLD0wQ6AF6BAgHEAI#v=onepage&q=%D0%9A%D0%B3%D1%83%D1%80%D0%BA%D0%B3%D0%B8%D1%80%D0%B4%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%83&f=false С. 1379].</ref>; ''Анъдреи Кундратовичъ конь. Ясъ Кудратовичъ конь''<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 89.</ref>, ''Еирым Кондратович''<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 158.</ref>, ''Кгал Кондратович''<ref>Lietuvos Metrika. Knyga 523 (1528). — Vilnius, 2006. [https://books.google.by/books?id=i4orAQAAIAAJ&q=%22%D0%9A%D0%B3%D0%B0%D0%BB+%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D0%B4%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%22&dq=%22%D0%9A%D0%B3%D0%B0%D0%BB+%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D0%B4%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%22&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&ved=2ahUKEwjf2tPm3tuAAxUVgP0HHZllAdYQ6AF6BAgHEAI P. 166].</ref> (1528 год); ''Михалъко а Конъдратъ [[Нед|Нитовичи]], Микита а Сенецъ Нитовичи, которыи жъ светъки вси сумежники тое земли'' (17 красавіка 1532 году)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|18-25к}} С. 113.</ref>; ''Оирим Кондратович… Кондрат Яцкович… Оирым Кондратович… Стан Кундратович'' (1537—1538 гады)<ref>Mackavičius A. Žemaitijos valsčių surašymas 1537—1538 m. — Vilnius, 2003. P. 177, 210, 363, 365, 367.</ref>; ''Condrad, Iwan Kubema'' (1563 год)<ref>Писцовая книга Гродненской экономии с прибавлениями, изданная Виленской Комиссией для разбора древних актов. Ч. 2. — Вильна, 1882. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=h6lCAQAAMAAJ&q=%40Condrad#v=snippet&q=%40Condrad&f=false С. 445].</ref>; ''od P. Augustyna Kontrada'' (1690 год)<ref>Metryka Litewska. Rejestry podymnego Welkiego Ksiestwa. Księstwo Żmudzkie 1690 r. — Warszawa, 2009. S. 158.</ref>; ''Iosephus Kondrat'' (1701 год)<ref>[https://www.genmetrika.eu/pasvalio_sant_1697-1705.html Pasvalio Šv. Jono Krikštytojo parapijos jungtuvių įrašai 1697—1705 m.], Nepriklausomas virtualus archyvas GENMETRIKA</ref>; ''Martinus Kondratowicz'' (1700 год)<ref>[https://www.genmetrika.eu/stakliskiu_jungtuviu_1699_1701.html Stakliškių Švč. Trejybės bažnyčia 1699—1701 m. jungtuvių įrašai], Nepriklausomas virtualus archyvas GENMETRIKA</ref>; ''Kundratt'' (24 ліпеня 1746 году)<ref name="Mosėdžio">[https://mosedispromemoria.mozello.lt/k/ K], Mosėdžio miestelio ir aplinkinių kaimų senųjų gyventojų romos katalikų bažnyčios santuokos metrikų nuorašai</ref>; ''Elisabetha Kontratowna'' (1759—1787 гады)<ref>Walkowiak J. Współczesne nazwiska Polaków o możliwej genezie litewskiej nieobecne w LPŽ, poświadczone w kartotece antroponimicznej LKI // Onomastica (Wrocław). T. 64, 2020. S. 218.</ref>; ''Kondratt'' (1778 год)<ref>[https://kresy.genealodzy.pl/zbior/pdf/Daugieliszki_chrzciny_1774_90.pdf Spis rodziców dzieci urodzonych w Daugieliszkach w latach 1774—1790]</ref>; ''Stanisław Kindrat… Tomasz Kindrat'' (1782—1783 гады)<ref>Breslaujos dekanato vizitacija 1782—1783 m. Fontes Historiae Lituaniae, vol. VII. — Vilnius, 2008. P. 50, 52.</ref>; ''Franciscum Kontratowicz'' (26 лістапада 1797 году)<ref name="Mosėdžio"/>; ''Agata Kondratt'' (1803 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=B&w=22br&rid=B&search_lastname=Kondratt&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1&rpp1=&ordertable= Opsa], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>; ''Antoni Daniel Kondrattowicz'' (1814 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=B&w=22br&rid=B&search_lastname=Kondrattowicz&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1 Opsa], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>; ''Franc. Kondratt'' (1831 год)<ref> Hałaburda M. A. Diecezja żmudzka w 1830 roku w świetle schematyzmu na 1831 rok (1). Schematyzm – edycja źródła // Textus et Studia. Nr. 2 (34), 2023. S. 272.</ref>. == Носьбіты == * [[Кандрат (тысяцкі)|Кандрат]] — [[Наўгародзкая рэспубліка|наўгародзкі]] [[Тысяцкі|тысяцкі]] ў 1264—1268 гадох * Андрэй і [[Ас (імя)|Яс]] Кундратавічы — [[Радунь|радунскія]] баяры, якія ўпамінаюцца ў [[Попісы войска Вялікага Княства Літоўскага|попісе войска Вялікага Княства Літоўскага]] 1528 году * [[Эйрым]] Кандратавіч — [[вількі]]йскі баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска ВКЛ 1528 году * [[Гайла (імя)|Гал]] Кандратавіч — [[Цельшы|цельшаўскі]] баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска ВКЛ 1528 году * [[Эйрым|Айрым]] Кандратавіч, Кандрат Яцькавіч і [[Стана|Стан]] Кундратавіч — жыхары [[Жамойцкае староства|Жамойцкага староства]], якія ўпамінаюцца ў 1537—1538 гадох * Войцех Клімонтавіч Кандратовіч — [[Расены|расенскі]] [[Зямяне|зямянін]], які ўпамінаецца ў 1600 годзе<ref>Опись документов Виленского центрального архива древних актовых книг. Вып. 5. ― Вильна, 1907. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=FshZAAAAcAAJ&q=%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D0%B4%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B0#v=snippet&q=%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D0%B4%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B0&f=false С. 250].</ref> * [[Уладзіслаў Сыракомля|Людвік Кандратовіч (Уладзіслаў Сыракомля)]] (1823—1862) — беларускі і польскі паэт * [[Кандрат Лейка]] (1860—1921) — беларускі пісьменьнік * Антон Кандратовіч (1881—?) — [[беларусы|беларус]] з ваколіцаў [[Бабруйск]]у, які [[Савецкія рэпрэсіі ў Беларусі|пацярпеў ад уладаў СССР]]<ref>[https://chumakou.com/projects/belarus1937/index11.html Беларусь: жертвы сталинских репрессий], Белорусский «Мемориал»</ref> * [[Кандрат Крапіва|Кандрат Атраховіч (Крапіва)]] (1896—1991) — беларускі пісьменьнік * Іван Кондрат — беларус зь [[Вільня|Вільні]], які пацярпеў ад уладаў СССР<ref>[https://chumakou.com/projects/belarus1937/index11.html Беларусь: жертвы сталинских репрессий], Материалы к биографическому словарю социалистов и анархистов, НИПЦ «Мемориал» (Москва)</ref> Кондраты (Kondrat) — прыгонныя зь вёсак [[Білуці|Білуцяў]] (каля [[Лаздуны 1|Лаздунаў]]), [[Заскавічы|Заскавічаў]], [[Езна|Езны]] і [[Дамейкава]] ([[Троцкі павет]]), якія ўпамінаюцца ў XIX стагодзьдзі<ref>Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2016. S. 298, 317, 369.</ref><ref>Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2022. S. 246, 300.</ref>. Кандратовічы (Kondratowicz) — прыгонныя з ваколіцаў Сьвянцянаў, [[Жыжмары|Жыжмараў]] і [[Ганусішкі|Ганусішкаў]], якія ўпамінаюцца ў XIX стагодзьдзі<ref>Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2022. S. 197, 401, 409.</ref>. Кондраты (Kondrat) гербаў [[Сыракомля (герб)|Сыракомля]] і [[Тапор]] і Кандратовічы (Kondratowicz) гербаў [[Габданк (герб)|Габданк]] і Сыракомля — [[Літва|літоўскія]] шляхецкія роды зь [[Вільня|Вільні]] і [[Віленскі павет (ВКЛ)|Віленскага павету]]<ref>Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2016. S. 580.</ref>. Кондраты (Kondrat) — літоўскія шляхецкія роды з [[Жыжмары|Жыжмараў]] і ваколіцаў [[Гадуцішкі|Гадуцішкаў]]<ref>Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2022. S. 108, 314.</ref>. Кандратовіч (Kondratowicz, Kondratowicz) — прозьвішча, зафіксаванае ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах [[Сувалкі|Сувалкаў]]<ref>Professor Jerzy Wisniewski, [https://web.archive.org/web/20250111095809/http://www.mem.net.pl/stg/family_names.htm List of the XIXth century Suvalki region family names], Suwalki Genealogical Society</ref>. У XVI ст. у [[Жамойцкае староства|Жамойцкім старостве]] існавалі [[Урочышча|ўрочышча]] Кандрацішкі (''Кондратишки'') і маёнтак Кундраці (''Кундрати'')<ref>Спрогис И. Я. Географический словарь древней Жомойтской земли XVI столетия. — Вильна, 1888. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=D-KlFQ7Bd3gC&q=%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D0%B4%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%B8%D1%88%D0%BA%D0%B8#v=snippet&q=%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D0%B4%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%B8%D1%88%D0%BA%D0%B8&f=false С. 142, 156].</ref>, у 1690 годзе — мясцовасьці Кандратавічы і Коўпы Кандратавічы<ref>Metryka Litewska. Rejestry podymnego Welkiego Ksiestwa. Księstwo Żmudzkie 1690 r. — Warszawa, 2009. S. 31, 35.</ref> На 1906 год існавала вёска Кандраты ў Люцынскім павеце, вёскі Кандратава і Кондратава (Кандратава, Кандратова) ў Невельскім павеце, а таксама вёска Кандраты ў Рэжыцкім павеце Віцебскай губэрні<ref>Список населенных мест Витебской губернии. Витебск, 1906. С. 251, 262, 276, 361.</ref> На [[Віленскі павет (ВКЛ)|гістарычнай Віленшчыне]] існуе вёска [[Кандраты]], на [[Менскі павет|гістарычнай Меншчыне]] — [[Кондратавічы]] і [[Кандратаўшчына]], на [[Ваўкавыскі павет|гістарычнай Ваўкавышчыне]] — [[Кандраткі]], на [[Амсьціслаўскае ваяводзтва|гістарычнай Амсьціслаўшчыне]] — [[Кандратаўск]]. Вёскі з назвай [[Кандратавічы]] існуюць на гістарычных Меншчыне і [[Слуцкае княства|Случчыне]], з назвай [[Кандрацішкі]] — на [[Браслаўскі павет|гістарычнай Браслаўшчыне]]. == Глядзіце таксама == * [[Гунт]] * [[Кона]] * [[Рад]] * [[Аліхвер]] * [[Герман (імя)]] == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} {{Імёны з асновай гунд}} {{Імёны з асновай рад}} {{Імёны з асновай кон}} [[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]] 5bfsqj8ep532v20ubh21330lslp1vx6 0 274163 2677411 2675762 2026-07-04T01:19:40Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2677411 wikitext text/x-wiki {{Імя |імя = Зантэр |лацінка = Zanter |арыгінал = Santer |вымаўленьне = |мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]] |утварэньне = [[Санда|Sando]] + [[Гір|Heri]] |варыянт = Сандэр, Сандар, Зандэр, Зандар, Жантар, Шандэр, Шандар, Шантэр, Шантар, Сантыр |вытворныя = [[Сундар]], [[Сіндэр]] |зьвязаныя = }} '''Зантэр''' (''Жантар'', ''Шантэр'', ''Шантар''), '''Сандэр''' (''Сандар'', ''Зандэр'', ''Зандар'', ''Шандэр'', ''Шандар'') — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча. == Паходжаньне == {{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}} Сандэр, Сантар, пазьней Зантэр (Sandheri, Sander<ref>[https://filemaker.isof.se/fmi/webd Sveriges medeltida personnamn — förnamnsregister Abbe-Øxvidh], Institutet för språk och folkminnen</ref><ref>Knudsen G. Danmarks gamle personnavne. Bd. 2: Tilnavne. — København, 1964. S. 1280.</ref>, Santari, Santer) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Sandheri%2C+Santer#v=snippet&q=Sandheri%2C%20Santer&f=false S. 1297].</ref>. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Санда|санд- (сант-, зант-)]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Жандзель]], [[Сантаўт]], [[Шандрык]]; германскія імёны Sandel, Santold, Sandrich) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] *sanþs 'сапраўдны'<ref>Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 14, 1972. S. 198.</ref>, а аснова [[Гір|-гер- (-ер-)]] (імёны ліцьвінаў [[Герман (імя)|Герман]], [[Гунтэр]], [[Кіндэр]]; германскія імёны Herman, Gunter, Kinder) — ад гоцкага harjis<ref>Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 14, 1972. S. 143.</ref>, германскага heri 'войска, загон' або гоцкага hairus<ref>Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 124.</ref>, германскага heru 'меч'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 17.</ref>. У [[Прусія|Прусіі]] бытавала імя Сандар (Сандэр, Сантар, Сандыр, Жандар): ''Sandar / Sander / Sandir / Santar / Schandarre'' (1299, 1301, 1339, 1347 і 1360 гады)<ref>Pierson W. Altpreußischer Namenkodex // Zeitschrift für Preußische Geschichte und Landeskunde. — Berlin, 1873. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=2sdWAAAAcAAJ&q=Sandar#v=snippet&q=Sandar&f=false S. 708].</ref><ref>Trautmann R. Die altpreußischen Personennamen. — Göttingen, 1925. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=RdZD6OjYXgoC&q=Sandar+%2F+Sander#v=snippet&q=Sandar%20%2F%20Sander&f=false S. 86, 89, 92].</ref>. У Польшчы ў XVI—XVIII стагодзьдзях адзначалася прозьвішча Sander (Szander)<ref>Antroponimia Polski od XVI do końca XVIII wieku. T. 4: Pl—St. — Kraków, 2013. S. 303.</ref>. У Польшчы адзначаецца прозьвішча Сантар (Santor)<ref>Walkowiak J. B. Litewskie nazwiska Polaków: słownik etymologiczno-frekwencyjny. — Poznań, 2019. S. 282.</ref> У Чэхіі бытавала імя Šandora<ref>Archiv český: čili, Staré písemné památky české i moravské, sebrané z archivů domácích i cizích. Dil. XXX. — Praha, 1913. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=yAwdAAAAMAAJ&q=%C5%A0andora#v=snippet&q=%C5%A0andora&f=false S. 102].</ref>. Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''немъчин [[Герман (імя)|Гарман]] Жондеро… Жондеремъ'' (26 лістапада 1480 году)<ref>{{Літаратура/Полацкія граматы (2015)|1к}} С. 378.</ref>; ''на пана Шандра а на пана Петра, а на пана Ивашка Котовичовъ… пану Шандру'' (10 траўня 1497 году)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|5к}} P. 100.</ref>; ''Sandarowicz… Sandarewic'' (1671—1681 гады)<ref>Zinkevičius Z. Lietuvių antroponimika: Vilniaus lietuvių asmenvardžiai XVII a. pradžioje. — Vilnius, 1977. P. 192.</ref>; ''B. Januarii Szanter, szafarz i tabliczkarz wilenski'' (каля 1700—1702 гадоў)<ref>Memoriale Fratrum Minorum Conventualium Vilnensium (1702—1832). — Vilnae, 2020. P. 96.</ref>; ''Józef Sander'' (1773 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=S&w=22br&rid=S&search_lastname=Sander&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1&rpp1=&ordertable= Dereczyn], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>; ''Michael Senderowicz'' (1774 год)<ref>Sẽnosios Pasvalio bažnyčios knygos. VII. 1743—1776 metų mirties metrikų knyga. — Savilaida, 2016. P. 53.</ref>; ''Marianna Santorowicz'' (1778 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=B&w=10pl&rid=B&search_lastname=Santorowicz&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1 Jeleniewo], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>; ''Krystyna Barbara Szantarowicz'' (1803 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=B&w=22br&rid=B&search_lastname=Szantarowicz&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1 Zaborze (gr.-kat.)], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>; ''Sanderowicz'' (1811 год)<ref>[https://kresy.genealodzy.pl/zbior/spis_rewizyjny_troki_%201811.pdf Ревизские Сказки — Spis rewizyjny, Troki 1811]</ref>; ''Олимпия Шантеровна'' (27 ліпеня 1855 году)<ref>Сакалоўская А. Кальварыя. — {{Менск (Мінск)}}, 1997. С. 156.</ref>; ''Паулина из Шанторов Сулковская'' (6 сьнежня 1863 году)<ref>Сакалоўская А. Кальварыя. — {{Менск (Мінск)}}, 1997. С. 143.</ref>; ''Anna Szandarowicz'' (1897 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=B&w=22br&rid=B&search_lastname=Szandarowicz&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1 Szkłów], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>. == Носьбіты == * Ян Шандэровіч (''Jan Szanderowicz'') — [[Вільня|віленскі]] шавец, які ўпамінаецца ў 1695—1696 гадох<ref>Frejlich K. Pod przysądem horodnictwa wileńskiego. O jurydyce i jej mieszkańcach w XVII wieku. — Toruń, 2022. S. 141, 205.</ref> * Клеменці Зандар (''Клементий Андреев Зандар'') — шляхціч [[Менская губэрня|Менскай губэрні]], прадстаўлены ў 1864 годзе<ref>[http://kalinouski.arkushy.by/library/rok_1863_na_mienszczynie/125.htm № 125. Спісы шляхты, прадстаўленыя паміж 15.X.1863 і 15.X.1864 улучна], Сьвіслацкія аркушы</ref> * Аляксандар і Ўсьцін Станіслававічы Шантары — шляхцічы-каталікі з ваколіцаў [[Езяросы|Езяросаў]], якія мелі ў валоданьні зямлю на 1889 год<ref>Алфавитный список землевладельцев Ковенской губернии. — Ковна, 1889. С. 519.</ref> * Антон Шантарэвіч (1887—1938) — [[беларусы|беларус]] з [[Жлобін]]а, [[Савецкія рэпрэсіі ў Беларусі|забіты ўладамі СССР]]<ref>[https://chumakou.com/projects/belarus1937/index25.html Беларусь: жертвы сталинских репрессий], Книга памяти Смоленской обл.</ref> * Фама Сантаровіч (1888—?) — беларус з ваколіцаў [[Койданаў|Койданава]], які пацярпеў ад уладаў СССР<ref>[https://by.openlist.wiki/%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B2%D1%96%D1%87_%D0%A4%D0%B0%D0%BC%D0%B0_%D0%A1%D0%B5%D0%B2%D0%B0%D1%81%D1%86%D1%8C%D1%8F%D0%BD%D0%B0%D0%B2%D1%96%D1%87_(1888) Сантаровіч Фама Севасцьянавіч (1888)], Адкрыты спіс ахвяраў палітычных рэпрэсій у СССР</ref> * Антон Шантар (1903—?) — беларус з ваколіцаў [[Ушачы|Ушачаў]], які пацярпеў ад уладаў СССР<ref>[https://by.openlist.wiki/%D0%A8%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%90%D0%BD%D1%82%D0%BE%D0%BD_%D0%86%D0%BE%D1%81%D1%96%D1%84%D0%B0%D0%B2%D1%96%D1%87_(1903) Шантар Антон Іосіфавіч (1903)], Адкрыты спіс ахвяраў палітычных рэпрэсій у СССР</ref> * Браніслава Сандар (1905—?) — беларуска з ваколіцаў [[Дрыса|Дрысы]], якая пацярпела ад уладаў СССР<ref>[https://by.openlist.wiki/%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%91%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%96%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%B2%D0%B0_%D0%90%D0%BD%D1%82%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D1%9E%D0%BD%D0%B0_(1905) Сандар Браніслава Антонаўна (1905)], Адкрыты спіс ахвяраў палітычных рэпрэсій у СССР</ref> * Баляслаў Шантэр (1908—?) — беларус, які пацярпеў ад уладаў СССР<ref>[https://chumakou.com/projects/belarus1937/index25.html Беларусь: жертвы сталинских репрессий], Белорусский «Мемориал»</ref> Жантары (Żantar) — прыгонныя зь вёскі [[Віцюны|Віцюноў]] ([[Троцкі павет]]), якія ўпамінаюцца ў XIX стагодзьдзі<ref>Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2022. S. 329.</ref>. Сантыры (Santyr) — [[Літва|літоўскі]] шляхецкі род зь [[Вільня|Вільні]]<ref>Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2016. S. 762.</ref>. Зантэры або Зантыры (Zanter, Zantyr) — літоўскі шляхецкі род з ваколіцаў [[Даўгелішкі|Даўгелішкаў]]<ref>Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2022. S. 213.</ref>. Сэндровічы (Sendrowicz) гербу [[Шанява]] — літоўскі шляхецкі род з ваколіцаў [[Шаўлі|Шаўляў]]<ref>Ciechanowicz J. Rody rycerskie Wielkiego Księstwa Litewskiego. T. 5. — Rzeszów, 2001. S. 43.</ref>. Зандэры (Zander) або Зандаровічы (Zandorowicz) гербу ўласнага — літоўскі шляхецкі род з [[Браслаўскі павет|Браслаўскага павету]]<ref>Ciechanowicz J. Rody rycerskie Wielkiego Księstwa Litewskiego. T. 5. — Rzeszów, 2001. S. 439.</ref>. Сантэр (Santer) — прозьвішча, зафіксаванае ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах [[Сувалкі|Сувалкаў]]<ref>Professor Jerzy Wisniewski, [https://web.archive.org/web/20250111095809/http://www.mem.net.pl/stg/family_names.htm List of the XIXth century Suvalki region family names], Suwalki Genealogical Society</ref>. На 1889—1906 гады існавала вёска Сандарова (Сандарава) у Дрысенскім павеце Віцебскай губэрні<ref>{{Літаратура/Геаграфічны слоўнік Каралеўства Польскага|10к}} [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_X/292 S. 292].</ref><ref>Список населенных мест Витебской губернии. Витебск, 1906. С. 161.</ref>. На 1903 год сяліба Шандарышкі існавала ў Панявескім павеце, а [[фальварак]] Сандэрышкі — у Цельшаўскім павеце Ковенскай губэрні<ref>Алфавитный список населенных мест Ковенской губернии. — Ковна, 1903. С. 355, 500.</ref>. На 1906 год існавалі вёска і маёнтак Сандары ў Дрысенскім павеце<ref>Список населенных мест Витебской губернии. Витебск, 1906. С. 164—165.</ref>, а таксама вёска Сандарышкі ў Дзьвінскім павеце Віцебскай губэрні<ref>Список населенных мест Витебской губернии. Витебск, 1906. С. 128.</ref>. На [[Упіцкі павет|гістарычнай Упіччыне]] існуе вёска [[Сандарышкі]], на [[Ашмянскі павет|гістарычнай Ашмяншчыне]] — [[Шантары]] і [[Шантараўшчына]], на [[Слуцкае княства|гістарычнай Случчыне]] — [[Шантароўшчына]], на [[Полацкае ваяводзтва|гістарычнай Полаччыне]] — [[Шантырава]]. Назву [[Шандры]] маюць вёскі на гістарычных [[Віцебскі павет|Віцебшчыне]] і [[Ваўкавыскі павет|Ваўкавышчыне]]. == Глядзіце таксама == * [[Санда]] * [[Гір|Геры]] == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} {{Імёны з асновай санд}} {{Імёны з асновай гер}} [[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]] 91stc6tajxwgz2wa8lziq0r060eahma 0 274562 2677327 2670798 2026-07-03T14:27:45Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2677327 wikitext text/x-wiki {{Імя |імя = Дамейка |лацінка = Damiejka |арыгінал = Dommick |вымаўленьне = |мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]] |утварэньне = [[Тума|Duomo]] + [[суфікс]] з {{nowrap|элемэнтам -к- (-k-)}} |варыянт = Дамека |вытворныя = |зьвязаныя = }} '''Дамейка''' (''Дамека'') — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча. == Паходжаньне == {{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}} Домка, Домек, Домік або Доміх (Domke, Domec<ref>Ferguson R. The Teutonic Name-system Applied to the Family Names of France, England, & Germany. — London, 1864. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=fGUUAAAAYAAJ&q=Domec#v=snippet&q=Domec&f=false P. 364].</ref>, Dommick<ref>Eule R. Germanische und fremde Personennamen als heutige deutsche Familiennamen // Festschrift zu dem fünfzigjährigen jubiläum des Friedrichs-realgymnasiums in Berlin. — Berlin, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=TTFOAAAAYAAJ&q=+Dommick+#v=snippet&q=Dommick&f=false S. 26].</ref>, Dömich) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>Heintze A. Die deutschen Familien-Namen, geschichtlich, geographisch, sprachlich. — Halle, 1903. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=brKCAAAAIAAJ&q=Domke+D%C3%B6mich#v=snippet&q=Domke%20D%C3%B6mich&f=false S. 127].</ref>. Іменная аснова [[Тума|-дом- (-тум-)]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Туміла]], [[Домін]], [[Тумар (імя)|Тумар]]; германскія імёны Tumila, Domin, Thumer) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] dōms 'вырак, суд; слава'<ref>Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 14, 1972. S. 95.</ref>. У ваколіцах [[Клайпеда|Мэмэлю]] шырока бытавала прозьвішча Domick (Dommick, Domik)<ref>[https://www.online-ofb.de/namelist.php?nachname=DOMICK&ofb=memelland&modus=&lang=de DOMICK], Verein für Computergenealogie e.V. (CompGen)</ref>. Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''Домеику два чоловеки'' (1440—1492 гады)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|3к}} P. 47.</ref>; ''трех братеников на имя Домеика, а в брата его [[Міл (імя)|Миля]] а третего брата их [[Гавень|Кговеня]]'' (26 жніўня 1501 году)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|6к}} P. 272.</ref>; ''в [[Эйрагола|Оиракголе]] два чоловеки… Лелка Домековича'' (14 кастрычніка 1502 году)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|6к}} P. 287.</ref>; ''бояринъ господарьский [[Радунь]]ское волости Мартинъ Домейковичь'' (1510—1517 гады)<ref>Литовская метрика. Т. 1. — Петербург, 1903. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=zKI-AQAAIAAJ&q=%D0%94%D0%BE%D0%BC%D0%B5%D0%B9%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8C#v=snippet&q=%D0%94%D0%BE%D0%BC%D0%B5%D0%B9%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8C&f=false С. 109, 130—131, 228].</ref>; ''Домеико Кгоижевичъ''<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 162.</ref>, ''Конътримъ Домеиковичъ''<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 170.</ref> (1528 год); ''Domiejko'' (1565 год)<ref>Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym. T. 6, cz. 3: Podlasie (województwo). — Warszawa, 1910. S. 234.</ref>; ''Родъ Домейковъ'' (1567 год)<ref>Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=3Ih5AqeL2iwC&q=%D0%94%D0%BE%D0%BC%D0%B5%D0%B9%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D1%8A#v=snippet&q=%D0%94%D0%BE%D0%BC%D0%B5%D0%B9%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D1%8A&f=false С. 718, 739].</ref>; ''лавника [[Нода|Нотя]] Домековича'' (15 лютага 1585 году)<ref>Акты издаваемые Виленской комиссией для разбора древних актов. Т. 26. — Вильна, 1899. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=bXwZAAAAYAAJ&q=%D0%9D%D0%BE%D1%82%D1%8F+%D0%94%D0%BE%D0%BC%D0%B5#v=snippet&q=%D0%9D%D0%BE%D1%82%D1%8F%20%D0%94%D0%BE%D0%BC%D0%B5&f=false С. 64].</ref>; ''Юсифъ Домыка'' (1649 год)<ref>Реєстр Війська Запорозького 1649 року. — К., 1995. С. 41.</ref>; ''Justyna Domekówna'' (1723 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=B&w=23lt&rid=B&search_lastname=Domek%C3%B3wna&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1&rpp1=&ordertable= Kroże], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>. == Носьбіты == * Дамейка — [[Ліцьвіны|літоўскі баярын]], які атрымаў наданьне ад вялікага князя [[Казімер Ягайлавіч|Казімера]] * Дамейка Гойжавічы — [[Эйрагола|эйрагольскі]] баярын, які ўпамінаецца ў [[Попісы войска Вялікага Княства Літоўскага|попісе войска Вялікага Княства Літоўскага]] 1528 году * Кантрым Дамейкавіч — [[Крожы|крожаўскі]] баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска ВКЛ 1528 году * [[Ігнат Дамейка]] (1802—1889) — беларускі, польскі і чылійскі навуковец-дасьледнік, геоляг і мінэроляг Дамейкі (Domejko, Domeyko) гербаў [[Даленга (герб)|Даленга]], [[Грымала]] і [[Ястрабец (герб)|Ястрабец]] — [[Літва|літоўскі]] шляхецкі род зь [[Вільня|Вільні]] і [[Віленскі павет (ВКЛ)|Віленскага павету]]<ref>Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2016. S. 467—468.</ref>. [[Дамейкі]] гербу [[Дангель (герб)|Дангель]] і [[Кантрым|Контрымы]]-Дамейкі — літоўскія шляхецкія роды<ref>[http://www.nobility.by/families/d/index.shtml Сьпіс шляхецкіх родаў, прозьвішчы якіх пачынаюцца на Д], [[Згуртаваньне беларускай шляхты]]</ref>. Дамэйка (Domejko, Domeyko) — прозьвішча, зафіксаванае ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах [[Сувалкі|Сувалкаў]]<ref>Professor Jerzy Wisniewski, [https://web.archive.org/web/20250111095809/http://www.mem.net.pl/stg/family_names.htm List of the XIXth century Suvalki region family names], Suwalki Genealogical Society</ref>. Назву [[Дамейкі (неадназначнасьць)|Дамейкі]] маюць вёскі на [[Лідзкі павет|гістарычнай Лідчыне]]. У [[Прусія|гістарычнай Прусіі]] існуе вёска [[Дамкова]]. == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} {{Германскія імёны на -іка}} {{Імёны з асновай дом}} [[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]] kkngozn30o9r97e9dbo5v0xxugnfdqp 0 274654 2677318 2668115 2026-07-03T13:34:04Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2677318 wikitext text/x-wiki {{Імя |імя = Ґітэр |лацінка = Giter / Hiter |арыгінал = Getær |вымаўленьне = |мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]] |утварэньне = [[Геда|Geto]] + [[Гір|Heri]] |варыянт = Гедэр, Гадэр, Гатар, Гедар, Гедр, Гідр, Кецер, Кадэр, Кадар |вытворныя = [[Гейдар]] |зьвязаныя = }} '''Гітэр''', '''Гедэр''' (''Гедар'', ''Гедр'', ''Гідр'', ''Кецер''), '''Гадэр''' (''Кадэр'', ''Кадар''), '''Гатар''' — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча. == Паходжаньне == {{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}} Гадэр, Гатар, Гідар або Гетэр (Gadher, Gatharius<ref>Gantier V. La langue, les noms et le droit des anciens Germains. — Berlin 1901. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=3xYZWJtuJm4C&q=Gatharius#v=snippet&q=Gatharius&f=false P. 331].</ref>, Gader{{Заўвага|Паводле назвы мясцовасьці Gadereshusen}}, Gidhari<ref>Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule. T. III: Les noms de personnes contenus dans les noms de lieux. — Paris, 1985. P. 328.</ref>, Getter<ref>Ferguson R. The Teutonic Name-system Applied to the Family Names of France, England, & Germany. — London, 1864. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=fGUUAAAAYAAJ&q=Getter#v=snippet&q=Getter&f=false P. 525].</ref>, Getær<ref>Nielsen O. Olddanske personnavne. — Kjøbenhavn, 1883. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=CklczPR-UuAC&q=Get%C3%A6r#v=snippet&q=Get%C3%A6r&f=false S. 114].</ref>) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Gadher%2C+Gadereshusen#v=snippet&q=Gadher%2C%20Gadereshusen&f=false S. 563].</ref>. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Геда|-гед- (-гад-, -гід-)]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Гедзень]], [[Гедвін]], [[Гедмонт]]; германскія імёны Gedenus, Gedovin, Gadamundus) паходзіць ад старагерманскага gidd- 'пыхлівы, ганарысты', [[Ісьляндзкая мова|ісьляндзкага]] geð 'нораў, тэмпэрамэнт'<ref name="Dajlida-2019-17">{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 17.</ref> або [[Гоцкая мова|гоцкага]] gadiliggs 'сваяк, родзіч'<ref>Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 97.</ref>, а аснова [[Гір|-гер- (-ер-)]] (імёны ліцьвінаў [[Герман (імя)|Герман]], [[Гунтэр]], [[Кіндэр]]; германскія імёны Herman, Gunter, Kinder) — ад гоцкага harjis<ref>Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 14, 1972. S. 143.</ref>, германскага heri 'войска, загон' або гоцкага hairus<ref>Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 124.</ref>, германскага heru 'меч'<ref name="Dajlida-2019-17"/>. Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены [[Польская акадэмія навук|Польскай акадэміяй навук]], адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскіх імёнаў Kadar, Gader і Geter<ref>Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 100, 117.</ref>. У [[Прусія|Прусіі]] бытавала імя Кадар: ''Cador / Kadar'' (1408 год)<ref>Trautmann R. Die altpreußischen Personennamen. — Göttingen, 1925. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=RdZD6OjYXgoC&q=Cador#v=snippet&q=Cador&f=false S. 41].</ref>. Апроч таго, у Прусіі адзначалая прозьвішча Geder<ref>[https://www.online-ofb.de/namelist.php?nachname=GEDER&ofb=marggrabowa&modus=&lang=de GEDER], Verein für Computergenealogie e.V. (CompGen)</ref>. Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''y zasciankow sioła Giterow'' (25 лютага 1569 году паводле выпісу 27 кастрычніка 1797 году)<ref>Акты, издаваемые Виленской Комиссией для разбора древних актов. Т. 24. — Вильна, 1897. С. 317.</ref>; ''Kieterowa z Giewił'' (18 сьнежня 1725 году)<ref>Raganu teismai Lietuvoje. — Vilnius, 1987. P. 342.</ref>; ''Stefan Giedrewicz'' (1769 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=S&w=22br&rid=S&search_lastname=Giedrewicz&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1 Żołudek], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>; ''Andream Giedrowicz'' (20 лістапада 1800 году)<ref>[https://mosedispromemoria.mozello.lt/g/ G], Mosėdžio miestelio ir aplinkinių kaimų senųjų gyventojų romos katalikų bažnyčios santuokos metrikų nuorašai</ref>; ''Anna Giederowicz'' (1818 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=S&w=22br&rid=S&search_lastname=Giederowicz&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1 Nieciecz], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>; ''Agata Giedorowicz'' (1821 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=B&w=22br&rid=B&search_lastname=Giedorowicz&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1 Lida], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>. == Носьбіты == * Амброс Янавіч Кецер — [[Расены|расенскі]] [[Зямяне|зямянін]], які ўпамінаецца ў 1599 годзе<ref>Опись документов Виленского центрального архива древних актовых книг. Вып. 5. ― Вильна, 1907. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=FshZAAAAcAAJ&q=%D0%9A%D0%B5%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%83#v=snippet&q=%D0%9A%D0%B5%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%83&f=false С. 132].</ref> * Ян (Іван) Гітэр — уладальнік зямлі ў [[Віцебскі павет (Віцебская губэрня)|Віцебскім павеце]] на 1878 год<ref>Памятная книжка Витебской губернии. На 1878 год. — Витебск, 1878. С. 263.</ref> * Паўліна Гідрэвіч (''Gidrewicz'') — уладальніца гаспадаркі ў [[Даўгінаў|Даўгінаве]] на 1939 год<ref>Ryszard Sys, [https://kresy.genealodzy.pl/zbior/pdf/l20.pdf Właściciele gospodarstw rolnych w woj. wileńskim w latach 1928—1939. Część V], publikacje «Pisarza hipotecznego zawarte w Dzienniku Województwa Wileńskiego za lata 1928—1939»</ref> * Фама Гідрэвіч (1863—?) — [[беларусы|беларус]] з ваколіцаў [[Вільня|Вільні]], які [[Савецкія рэпрэсіі ў Беларусі|пацярпеў ад уладаў СССР]]<ref>[https://chumakou.com/projects/belarus1937/index4.html Беларусь: жертвы сталинских репрессий], Книга памяти Курганской обл.</ref> * Ёсіф Гедрэвіч (1892—?) — беларус з ваколіцаў [[Жалудок|Жалудку]], які пацярпеў ад уладаў СССР<ref>[https://chumakou.com/projects/belarus1937/index4.html Беларусь: жертвы сталинских репрессий], Белорусский «Мемориал»</ref> * Ёсіф Кадзер (1903—?) — беларус з ваколіцаў [[Лагойск]]у, які пацярпеў ад уладаў СССР<ref>[https://chumakou.com/projects/belarus1937/index11.html Беларусь: жертвы сталинских репрессий], Белорусский «Мемориал»</ref> Кадэры (Kader) — прыгонныя з ваколіцаў [[Аліта|Аліты]], якія ўпамінаюцца ў XIX стагодзьдзі<ref>Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2022. S. 359.</ref>. Гітэры (Gitter) гербу [[Даліва (герб)|Даліва]] — [[Літва|літоўскі]] шляхецкі род з [[Ашмянскі павет|Ашмянскага павету]]<ref>Ciechanowicz J. Rody rycerskie Wielkiego Księstwa Litewskiego. T. 6. — Rzeszów, 2006. S. 140.</ref>. Жахоўскія-Ґатаровічы — літоўскі шляхецкі род<ref>[https://lyczkowski.net/be/daviednik/spisy-slachty/slachta Літоўская шляхта], Генэалёгія Лычкоўскіх</ref>. Гадэр (Gader) — прозьвішча, зафіксаванае ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах [[Сувалкі|Сувалкаў]]<ref>Professor Jerzy Wisniewski, [https://web.archive.org/web/20250111095809/http://www.mem.net.pl/stg/family_names.htm List of the XIXth century Suvalki region family names], Suwalki Genealogical Society</ref>. На тэрыторыі цяперашняй [[Летува|Летувы]] фіксавалася прозьвішча Гедаровіч у [[Летувізацыя|летувізаванай форме]]<ref>Lietuvių pavardžių žodynas. T. 1. — Vilnius, 1985. P. 663.</ref>. У актах [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]] ўпаміналіся маёнтак Гедэрышкі Малыя ў [[Вількамірскі павет|Вількамірскім павеце]] і Гітарскі ключ каля [[Шаўлі|Шаўляў]]<ref>Indeks alfabetyczny miejscowości dawnego wielkiego Księstwa Litewskiego: A—K (Abakanowicze — Kujany). Wilno, 1929. S. 187, 196.</ref>. У інвэнтарох 1655 і 1746 гадоў упамінаўся двор Кадарышкі (Кадаришки) у [[Троцкае ваяводзтва|Троцкім ваяводзтве]]<ref>Каталог древним актовым книгам губерний: Виленской, Гродненской, Минской и Ковенской, а также книгам некоторых судов губерний Могилевской и Смоленской, хранящимся ныне в Центральном архиве в Вильне. — Вильна, 1872. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=wMuFmMGU70sC&q=%D0%9A%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%88%D0%BA%D0%B8#v=snippet&q=%D0%9A%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%88%D0%BA%D0%B8&f=false С. 743].</ref> == Глядзіце таксама == * [[Геда]] * [[Гір|Гера]] == Заўвагі == {{Заўвагі}} == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} {{Імёны з асновай гед}} {{Імёны з асновай гер}} [[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]] jyd83en6auilvj30xwmvpnv8sf55rtr 0 274840 2677395 2675995 2026-07-03T22:04:22Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2677395 wikitext text/x-wiki {{Імя |імя = Дэйна |лацінка = Dejna |арыгінал = Deina |вымаўленьне = |мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]] |утварэньне = [[Дака (імя)|Dago]] + [[суфікс]] з {{nowrap|элемэнтам -н- (-n-)}} |варыянт = Дайна, Дайнь |вытворныя = |зьвязаныя = [[Дайніла]], [[Дайнар]] }} '''Дэйна''' (''Дайна'', ''Дайнь'') — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча. == Паходжаньне == {{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}} Дагіна, Дагена або Дэйна (Dagino, Dagena, Deina) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Dagino%2C+Dagena%2C+Deina#v=snippet&q=Dagino%2C%20Dagena%2C%20Deina&f=false S. 392].</ref>. Іменная аснова [[Дака (імя)|-даг-]] (дэйн-) (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Дайніла]], [[Дайнар]]; германскія імёны Dainla, Deiner) паходзіць ад германскага daga 'палымяны, зіхатлівы, яркі, бліскучы'<ref>Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 30.</ref>. Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''Daynowicz'' (1636 год)<ref>Paknys M. Vilniaus miestas ir miestieèiai 1636 m.: namai, gyventojai, sveèiai. — Vilnius, 2006. P. 170.</ref>; ''Jan Dayniewicz… Krzysztof Dayniewicz'' (1667 год)<ref>Błaszczyk G. Herbarz szlachty żmudzkiej. T. 1. — Warszawa, 2015. S. 434.</ref>; ''na miejscu P. Jana Dayniewicza''<ref>Metryka Litewska. Rejestry podymnego Welkiego Ksiestwa. Księstwo Żmudzkie 1690 r. — Warszawa, 2009. S. 97.</ref>, ''Jerzy Doyniewicz''<ref>Metryka Litewska. Rejestry podymnego Welkiego Ksiestwa. Księstwo Żmudzkie 1690 r. — Warszawa, 2009. S. 108.</ref> (1690 год); ''Deynowa… Deynowo… Deynowka… Deynow'' (1744 год)<ref>[https://pawet.net/library/history/city_district/religion/d_1744/diecezja_wile%C5%84ska,_1744.html Diecezja Wileńska, 1744], [[Pawet]], 20 лютага 2011 г.</ref>; ''Parafia Pogirska… Deynie''<ref>Komosa Ł. A. Dekanat wiłkomierski w 1784 r. w świetle opisów parafii. — Białystok, 2013. S. 93.</ref>, ''Parafia kietowiska… Dejnówka''<ref>Vyskupo Ignoto Jokūbo Masalskio Kauno dekanato vizitacija 1782 m. — Vilnius, 2001. P. 622.</ref> (1784 год); ''Adam Dejnowicz'' (1798 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=B&w=22br&rid=B&search_lastname=Dejnowicz&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1&rpp1=&ordertable= Grodno (Zaniemeńska)], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>; ''Ewa Dejnewicz'' (1801 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=D&w=22br&rid=D&search_lastname=Dejnewicz&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1&rpp1=&ordertable= Grodno św. Franciszka Ksawerego (Fara)], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>; ''Anastazja Deynowicz'' (1809 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=B&w=22br&rid=B&search_lastname=Deynowicz&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1&rpp1=&ordertable= Grodno (Zaniemeńska)], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>{{Заўвага|Таксама: * Дайнека, Дэйнека, Дэйніка (адзначалася старажытнае германскае імя Deinka<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Deinka#v=snippet&q=Deinka&f=false S. 396].</ref>): ''K. Dejnikiewicz'' (1758 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=S&w=10pl&rid=S&search_lastname=Dejnikiewicz&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1&rpp1=&ordertable= Suwałki], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>, Васіль Дэйнека (1892—?) — [[беларусы|беларус]] з ваколіцаў [[Сарны|Сарнаў]], які [[Савецкія рэпрэсіі ў Беларусі|пацярпеў ад уладаў СССР]]<ref>[https://chumakou.com/projects/belarus1937/index5.html Беларусь: жертвы сталинских репрессий], База данных «Польские спецпереселенцы в Вологодской обл.»</ref> Антон Дайнека (1911—?) — беларус з ваколіцаў [[Парычы|Парычаў]], які пацярпеў ад уладаў СССР<ref>[https://chumakou.com/projects/belarus1937/index5.html Беларусь: жертвы сталинских репрессий], Белорусский «Мемориал»</ref>, Дайнека (Daineko) — прозьвішча, гістарычна зафіксаванае на тэрыторыі цяперашняй [[Летува|Летувы]]<ref>Lietuvių pavardžių žodynas. T. 1. — Vilnius, 1985. P. 446.</ref>; * Дайнат: Дайнатовічы — літоўскі шляхецкі род<ref>[https://lyczkowski.net/be/daviednik/spisy-slachty/slachta Літоўская шляхта], Генэалёгія Лычкоўскіх</ref>}}. == Носьбіты == * Надзея Дайновіч (1921—?) — [[беларусы|беларуска]] з ваколіцаў [[Бяроза (горад)|Бярозы]], якая [[Савецкія рэпрэсіі ў Беларусі|пацярпела ад уладаў СССР]]<ref>[https://chumakou.com/projects/belarus1937/index5.html Беларусь: жертвы сталинских репрессий], Белорусский «Мемориал»</ref> * [[Казімеж Дэйна]] (1947—1989) — польскі футбаліст Дэйновічы (Dejnowicz) — [[Літва|літоўскі]] шляхецкі род зь [[Віленскі павет (ВКЛ)|Віленскага павету]]<ref>Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2016. S. 462.</ref>. Дэйн (Dein) і Дайневіч (Dojniewicz) — прозьвішчы, зафіксаваныя ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах [[Сувалкі|Сувалкаў]]<ref>Professor Jerzy Wisniewski, [https://web.archive.org/web/20250111095809/http://www.mem.net.pl/stg/family_names.htm List of the XIXth century Suvalki region family names], Suwalki Genealogical Society</ref>. У актах [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]] ўпаміналіся фальварак Дэйнішкі (''Дейнишки'') і маёнтак Дэйны (''Дейны'') у [[Вількамірскі павет|Вількамірскім павеце]], а таксам сяло Дэйнава (''Дейново'') у [[Лідзкі павет|Лідзкім павеце]]<ref>Indeks alfabetyczny miejscowości dawnego wielkiego Księstwa Litewskiego: A—K (Abakanowicze — Kujany). Wilno, 1929. S. 238.</ref>. Догенэн (''Dogehnen'') — былая вёска каля [[Нойгаўзэн]]у ў [[Прусія|Прусіі]]<ref>Палмайтис Л. Предложение по научной русификации исконных наименований перешедшей в состав России северной части бывшей Восточной Пруссии. — Европейский институт рассеянных этнических меньшинств, 2003. С. 52.</ref>. == Глядзіце таксама == * [[Мэйн]] * [[Рэйнь]] * [[Эйна]] == Заўвагі == {{Заўвагі}} == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} {{Імёны з асновай даг}} [[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]] 0rjoc8roen6372k3yglb97j1t1in7dn 0 274872 2677424 2668117 2026-07-04T04:13:04Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2677424 wikitext text/x-wiki {{Імя |імя = Казіль |лацінка = Kazil |арыгінал = Cazilo |вымаўленьне = |мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]] |утварэньне = [[Каз|Cazo]] + [[суфікс]] з {{nowrap|элемэнтам -л- (-l-)}} |варыянт = Казела, Гасель |вытворныя = [[Гізель]] |зьвязаныя = }} '''Казіль''' (''Гасель''), '''Казела''' — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча. == Паходжаньне == {{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}} Казіла (Cazilo) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Cazilo#v=snippet&q=Cazilo&f=false S. 363].</ref>. Іменная аснова [[Каз|газ- (каз-)]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Казека]], [[Казімер|Казмар]]; германскія імёны Kaseke, Gazmar), магчыма, паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] bigitan 'знайсьці'<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=bigitan+Gaz#v=snippet&q=bigitan%20Gaz&f=false S. 625].</ref> або ад асновы [[Геда|-гед- (-гад-, -гід-)]]<ref>Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 97.</ref>. У Польшчы адзначаецца прозьвішча Казэля (Kazela)<ref>Uzdila A. Kiek mūsų kalbos išlikę lenkų pavardėse // Terra Jatwezenorum. 2017—2018. P. 114.</ref>. == Носьбіты == * Іван Казела (1873—?) — [[беларусы|беларус]] з ваколіцаў [[Клічаў|Клічава]], які [[Савецкія рэпрэсіі ў Беларусі|пацярпеў ад уладаў СССР]]<ref>[https://chumakou.com/projects/belarus1937/index11.html Беларусь: жертвы сталинских репрессий], Белорусский «Мемориал»</ref> Казілевічы (Kazilewicz) — [[Літва|літоўскі]] шляхецкі род зь [[Вільня|Вільні]]<ref>Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2016. S. 566.</ref>. Казраговічы-Казелы — літоўскі шляхецкі род<ref>[http://www.nobility.by/families/k/index.shtml Сьпіс шляхецкіх родаў, прозьвішчы якіх пачынаюцца на К], [[Згуртаваньне беларускай шляхты]]</ref>. Гаселевіч (Gasielewicz) — прозьвішча, зафіксаванае ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах [[Сувалкі|Сувалкаў]]<ref>Professor Jerzy Wisniewski, [https://web.archive.org/web/20250111095809/http://www.mem.net.pl/stg/family_names.htm List of the XIXth century Suvalki region family names], Suwalki Genealogical Society</ref>. Касіля або Касіла (Kosila, Kosillo) — прозьвішча, зафіксаванае ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах [[Сувалкі|Сувалкаў]]<ref>Professor Jerzy Wisniewski, [https://web.archive.org/web/20250111095809/http://www.mem.net.pl/stg/family_names.htm List of the XIXth century Suvalki region family names], Suwalki Genealogical Society</ref>. На 1901 год існавала вёска Казілаўка ў Старадубскім павеце Чарнігаўскай губэрні<ref>Список населенных мест Черниговской губернии, имеющих не менее 10 жителей, по данным за 1901 год. — Чернигов, 1902. С. 66.</ref>. На 1904 год існавала вёска Казілава ў Бельскім павеце Смаленскай губэрні<ref>Список населенных мест Смоленской губернии. — Смоленск, 1904. С. 46.</ref>. На 1905 год існаваў [[засьценак]] Казелішкі ў [[Міцкуны|Міцкунскай]] воласьці<ref>Виленская губерния: полный список населенных мест со статистическими данными о каждом поселении. — Вильна, 1905. С. 53.</ref>. На 1906 год існавала вёска Казелева ў Дрысенскім павеце Віцебскай губэрні<ref>Список населенных мест Витебской губернии. Витебск, 1906. С. 161.</ref>. == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} {{Германскія імёны на -іла}} {{Імёны з асновай газ}} [[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]] 7zkxq42upjo479eb316jw3nrc7auabj 0 275094 2677451 2669892 2026-07-04T09:12:25Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2677451 wikitext text/x-wiki {{Імя |імя = Каштарт |лацінка = Kaštart |арыгінал = Kastert |вымаўленьне = |мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]] |утварэньне = [[Гаст|Cast]] + [[Гардзь|Herto]] |варыянт = Гастарт, Гоштарт, Костэрт |вытворныя = [[Кестарт]] |зьвязаныя = Hartigast }} '''Каштарт''', '''Гастарт''' — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча. == Паходжаньне == {{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}} Гастард, Гастарт або Кастэрт (Gastard, Gastart<ref>Ferguson R. The Teutonic Name-system Applied to the Family Names of France, England, & Germany. — London, 1864. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=fGUUAAAAYAAJ&q=gastart#v=snippet&q=gastart&f=false P. 296].</ref>, Kastert<ref>Gottschald M. Deutsche Namenkunde: Unsere Familiennamen nach ihrer Entstehung und Bedeutung. — Berlin, 1971. [https://books.google.by/books?id=vSXbDwAAQBAJ&pg=PA279&dq=Kastert+namenkunde&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&ved=2ahUKEwiWzPyKqb6CAxUY2AIHHUYJCzMQ6AF6BAgLEAI#v=onepage&q=Kastert%20namenkunde&f=false S. 279].</ref>) і Гартыгаст (Hartigast) — імёны [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Gastart+Gld+#v=snippet&q=Gastart%20Gld&f=false S. 605, 754].</ref>. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Гаст|-гаст- (-каст-, -гест-)]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Гасьціла]], [[Гестар]], [[Гаштольд (імя)|Гаштольд]]; германскія імёны Gastila, Gaster, Gastald) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] і германскага gasts 'госьць, вандроўнік'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 17.</ref>, а аснова [[Гардзь|-гард- (-гарт-, -арт-)]] (імёны ліцьвінаў [[Бэйнарт]], [[Леанард|Ленарт]], [[Мэйнарт]]; германскія імёны Beynart, Lenhardt, Meinhart) — ад гоцкага hardus 'моцны, цьвёрды'<ref>Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 14, 1972. S. 61.</ref><ref>Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 123.</ref>. У ваколіцах [[Клайпеда|Мэмэлю]] адзначалася прозьвішча Gastert<ref>[https://www.online-ofb.de/namelist.php?nachname=GASTERT&ofb=memelland&modus=&lang=de GASTERT], Verein für Computergenealogie e.V. (CompGen)</ref>. Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''Gastart von Labiow'' ([[Паведамленьні аб літоўскіх дарогах]])<ref>Scriptores rerum Prussicarum. Bd. 2. — Leipzig, 1863. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=iPFgOUAZLUMC&q=Gastart#v=snippet&q=Gastart&f=false S. 687].</ref>; ''Sebestian Kostort'' (6 жніўня 1593 году)<ref>Akta zjazdów stanów Wielkiego Księstwa Litewskiego. T. 2. — Warszawa, 2009. S. 104.</ref>; ''domek jm. p. Kasztorta'' (1690 год)<ref>Metryka Litewska. Rejestry podymnego Welkiego Ksiestwa. Województwo wileńskie 1690 r. — Warszawa, 1989. S. 45.</ref>; ''Justyna Gosztort'' (1826 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=B&w=22br&rid=B&search_lastname=Gosztort&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1 Ostrowiec], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>. == Носьбіты == * Гастарт — водца [[Крыжакі|крыжакоў]] у [[Літва|Літву]] з [[Лабяў]] Костэрт (Kostert) — прозьвішча, зафіксаванае ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах [[Сувалкі|Сувалкаў]]<ref>Professor Jerzy Wisniewski, [https://web.archive.org/web/20250111095809/http://www.mem.net.pl/stg/family_names.htm List of the XIXth century Suvalki region family names], Suwalki Genealogical Society</ref>. == Глядзіце таксама == * [[Гаст]] * [[Гардзь|Гарт]] == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} {{Імёны з асновай гаст}} {{Імёны з асновай гард}} [[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]] 99kyn8r9ivrhvhdmg9f882ttmy7f8xz 0 275136 2677399 2671964 2026-07-03T23:01:49Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2677399 wikitext text/x-wiki {{Імя |імя = Жаґель |лацінка = Žagiel / Žahiel |арыгінал = Sagel |вымаўленьне = |мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]] |утварэньне = [[Сак|Sack]] + [[Гайла (імя)|Gelo]] |варыянт = Загель, Сагаль, Жагала, Загала, Сагайла, Жагайла |вытворныя = |зьвязаныя = }} '''Жагель''' (''Загель'', ''Сагаль''), '''Жагала''' (''Загала''), '''Жагайла''' (''Сагайла'') — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча. == Паходжаньне == {{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}} Загала, пазьней Загель (Sagalo<ref>Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 193.</ref>, Sagel) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>Gottschald M. Deutsche Namenkunde: Unsere Familiennamen nach ihrer Entstehung und Bedeutung. — Berlin, 1954. S. 498.</ref>. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Сак|сак- (саг-, зак-)]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Сакель]], [[Сакень]], [[Жагар]]; германскія імёны Sakel, Sacken, Sagar) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] sakjo 'спрэчка'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 25.</ref><ref>Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 193.</ref>, а аснова [[Гайла (імя)|-гайл- (-гал-, -гел-)]] (імёны ліцьвінаў [[Відзігайла]], [[Інгела]], [[Мантыгайла (імя)|Монтгайла]]; германскія імёны Widigail, Ingeila, Montigel) — ад гоцкага і [[Бургундзкая мова|бургундзкага]] gails 'жвавы, свавольны, ганарысты'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 17.</ref>. Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''люди наши у в [[Астрына|Острынском]] повете… Иева Жогаловича'' (25 студзеня 1516 году)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|9к}} P. 176.</ref>; ''Венцко Жакгоиловичъ с трема браты'' (1528 год)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 160.</ref>; ''людми… а Матейца Жогала'' (1530 год)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|224к}} P. 399.</ref>; ''служба… Жакгел [[Берн]]авич'' (XVI ст.)<ref>Istorijos archyvas. T. 1: XVI amžiaus Lietuvos inventoriai. — Kaunas, 1934. P. 3.</ref>; ''Martinus Zagiel'' (1592, 1594 і 1599 гады)<ref>Trypućko J. Polonica vetera Upsaliensia: catalogue des imprimés polonais ou concernant la Pologne des XVe, XVIe, XVIIe et XVIIIe siècles conservés à la Bibliothèque de l’université royale d’Upsala. — Uppsala, 1958. [https://books.google.by/books?id=1yxAAAAAIAAJ&q=%22Martinus+Zagiel%22&dq=%22Martinus+Zagiel%22&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&ved=2ahUKEwjG8Nvila6EAxVkif0HHfA3DfcQ6AF6BAgJEAI P. 44, 113, 168].</ref>; ''szlachty Adama… Marcina… y Antoniego… Żagiełłow… o Xiędzu Marcine Żagiellu'' (XVII ст.)<ref>Lebedys J. Lietuvių kalba XVII—XVIII a. viešajame gyvenime. — Vilnius, 1976. P. 234.</ref>; ''Martinus Zagiel, [[Ліцьвіны|Litv.]]'' (1768 год)<ref>Litvanicarum Societatis Jesu historiarum provincialium pars prima, auctore Stanislao Rostowski, ex eadem societate et provincia sacerdote. — Vilnae, 1768. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=1zs4sCiO4zQC&q=Zagiel#v=snippet&q=Zagiel&f=false P. 464].</ref>; ''Antoni Żagiell'' (1812 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=S&w=23lt&rid=2236&search_lastname=&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&searchtable=&rpp1=1500&rpp2=50 Bogusławiszki], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>; ''Zagiel'' (1824 год)<ref>[https://kresy.genealodzy.pl/zbior/pdf/Daugieliszki_chrzciny_1815_26.pdf Spis rodziców i dzieci urodzonych w parafii Daugieliszki w latach 1815—26]</ref>; ''Stanisław Sagajłło'' (1949 год)<ref>[https://genealogia.okiem.pl/artykul/22171/cmentarz-rossa-stara-litwa-spis/strona-2 Cmentarz Rossa Stara. Litwa. Spis], Fundacja Odtworzeniowa Dziedzictwa Narodowego</ref>. == Носьбіты == * Доўкша і Пац Сагалевічы — літоўскія баяры, якія ўпамінаюцца ў 1511 годзе<ref>Описание документов и бумаг, хранящихся в Московском архиве Министерства юстиции. Кн. 21. — М., 1915. С. 239.</ref> * Венцка Жагайлавіч — [[Вялёна|вялёнскі]] баярын, які ўпамінаецца ў [[Попісы войска Вялікага Княства Літоўскага|попісе войска Вялікага Княства Літоўскага]] 1528 году Жагелі (Żagiel) — прыгонныя з ваколіцаў [[Мерач]]у, якія ўпамінаюцца ў XIX стагодзьзі<ref>Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2022. S. 331.</ref>. Жагелі (Żagiel) гербу [[Трубы (герб)|Трубы]] — [[Літва|літоўскія]] шляхецкія роды зь [[Вільня|Вільні]], [[Віленскі павет (ВКЛ)|Віленскага павету]] і мястэчка [[Сьвіраны (Віленскі раён)|Сьвіранаў]]<ref>Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2016. S. 880.</ref><ref>Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2022. S. 215.</ref>. Жагелі (Żagiel) — літоўскі шляхецкі род з [[Троцкі павет|Троцкага павету]]<ref>Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2022. S. 459.</ref>. Жагелевічы (Żagielewicz) гербу Трубы — літоўскі шляхецкі род зь [[Віленскае ваяводзтва|Віленскага ваяводзтва]]<ref>Ciechanowicz J. Rody rycerskie Wielkiego Księstwa Litewskiego. T. 6. — Rzeszów, 2006. S. 419.</ref>. Загаловічы або Жагаловічы (Zagołłowicz, Żagołłowicz) — шляхецкі род [[Рэч Паспалітая|Рэчы Паспалітай]]<ref>Polska encyklopedja szlachecka. T. 12. — Warszawa, 1939. S. 258.</ref>. Жагаль або Загаль (Zagal) і Жагель або Загель (Zagiel) — прозьвішча, зафіксаванае ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах [[Сувалкі|Сувалкаў]]<ref>Professor Jerzy Wisniewski, [https://web.archive.org/web/20250111095809/http://www.mem.net.pl/stg/family_names.htm List of the XIXth century Suvalki region family names], Suwalki Genealogical Society</ref>. У 1522 і 1525 гадох упаміналася пустаўшчына Жагайлоўшчына (Жагалоўшчына) каля [[Васілішкі|Васілішкаў]]<ref>Описание документов и бумаг, хранящихся в Московском архиве Министерства юстиции. Кн. 21. — М., 1915. С. 266, 301.</ref>. На [[Гарадзенскі павет|гістарычнай Гарадзеншчыне]] існуе вёска [[Жагелі]]. == Глядзіце таксама == * [[Сак]] * [[Гайла (імя)|Гайла]] == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} {{Імёны з асновай сак}} {{Імёны з асновай гайл}} [[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]] pxv459fw2lrdfp601qkd1ry4biq8523 0 275189 2677305 2674904 2026-07-03T12:30:55Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2677305 wikitext text/x-wiki {{Імя |імя = Ґінейка |лацінка = Giniejka / Hiniejka |арыгінал = Gineke |вымаўленьне = |мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]] |утварэньне = [[Гін|Ginno]] + [[суфікс]] з {{nowrap|элемэнтам -к- (-k-)}} |варыянт = Генейка, Генік, Гінка, Гінек, Кінейка |вытворныя = |зьвязаныя = }} '''Гінейка''' (''Гінка'', ''Гінек'', ''Кінейка''), '''Генейка''' (''Генік'') — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча. == Паходжаньне == {{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}} Гінэка, Геніка або Генка (Gineke<ref>Schaar J. Woordenboek van voornamen. — Utrecht, 1984. S. 188.</ref>, Genike, Genke) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>Gottschald M. Deutsche Namenkunde: Unsere Familiennamen nach ihrer Entstehung und Bedeutung. — Berlin, 1971. [https://books.google.by/books?id=vSXbDwAAQBAJ&pg=PA285&dq=Gen+ike+Namenkunde&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&ved=2ahUKEwiZkK7RvfaBAxWii_0HHZZbCTcQ6AF6BAgLEAI#v=onepage&q=Gen%20ike%20Namenkunde&f=false S. 285].</ref>. Іменная аснова [[Гін|-гін- (-ген-, -кін-)]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Гендрута]], [[Кімант|Кімунд]], [[Мінгін|Менгін]]; германскія імёны Genedrudis, Ginmund, Mennigen) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] gin- 'пачатак'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 17.</ref> (гоцкае *ginnan, германскае *gennan 'пачынаць'<ref>[https://www.koeblergerhard.de/got/got_g.html G] // Köbler G. Gotisches Wörterbuch. 4. Aufl, 2014.</ref>). Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены [[Польская акадэмія навук|Польскай акадэміяй навук]], адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскіх імёнаў Kenik і Kinke<ref>Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 62, 151.</ref>. У [[Прусія|Прусіі]] бытавала імя Кініка: ''Kinike'' (1360 год)<ref>Pierson W. Altpreußischer Namenkodex // Zeitschrift für Preußische Geschichte und Landeskunde. — Berlin, 1873. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=ZrV-7V99ov8C&q=Kinike#v=snippet&q=Kinike&f=false S. 621].</ref>. Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''Кгинъковичю [[Зіга (імя)|Жыкгю]] чоловекъ… Кгинкови чоловекъ'' (22 чэрвеня 1415 году<ref>Saviščevas E. Polityka nadań wielkich książąt litewskich na Żmudzi w pierwszej połowie XV wieku // Prace historyczne 141, z. 2 (2014). S. 495.</ref> паводле выпісу 9 чэрвеня 1614 году)<ref>Jablonskis K. Nauji Vytauto laikotarpio aktai // Praeitis. T. 2. — Kaunas, 1933. P. 383.</ref>; ''[[Увойна|Уивоину]] чотыри чоловеки у [[Расены|Росеинех]]… Кинеико'' (1440—1492 гады)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|3к}} P. 48.</ref>; ''люди… а Петраша Кгинковича'' (14 сакавіка 1498 году)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|6к}} P. 171.</ref>; ''борътники… Юнецъ Кгинейковичъ'' (1506—1539 гады)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|7к}} P. 641.</ref>; ''Михно Кгинеикович'' (1538 год)<ref>Mackavičius A. Žemaitijos valsčių surašymas 1537—1538 m. — Vilnius, 2003. P. 241.</ref>; ''с прыставомъ, на имя з Кгинекомъ'' (16 траўня 1539 году)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|20к}} P. 258.</ref>; ''боярыны… Федоръ Кгинейко'' (22 траўня 1558 году)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|249к}} P. 106.</ref>; ''одъ служебника своего Федора Кгинейка'' (1567 год)<ref>Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=3Ih5AqeL2iwC&q=%D0%9A%D0%B3%D0%B8%D0%BD%D0%B5%D0%B9%D0%BA%D0%B0#v=snippet&q=%D0%9A%D0%B3%D0%B8%D0%BD%D0%B5%D0%B9%D0%BA%D0%B0&f=false С. 442].</ref>; ''з роду Кгинеиковъ'' (15 верасьня 1568 году)<ref>Jablonskis K. Archyvinės smulkmenos // Praeitis. T. 2. — Kaunas, 1933. P. 416.</ref>; ''у подданого… Станислава Кгинейка'' (2 сакавіка 1596 году)<ref>[https://books.google.by/books?hl=ru&id=An8ZAAAAYAAJ&q=%D0%9A%D0%B3%D0%B8%D0%BD%D0%B5%D0%B9%D0%BA%D0%B0#v=snippet&q=%D0%9A%D0%B3%D0%B8%D0%BD%D0%B5%D0%B9%D0%BA%D0%B0&f=false С. 63—65].</ref>; ''Stanisław Piotrowicz Kineyko'' (1621 год)<ref>{{Літаратура/Рэестры попісу паспалітага рушэньня шляхты ВКЛ з 1621 году (2015)|к}} S. 96.</ref>; ''Максимъ Кгенейко'' (16 кастрычніка 1649 году)<ref>Чтения в Императорском обществе истории и древностей российских при Московском университете. Кн. 3. — Москва, 1874. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=xdZAAAAAYAAJ&q=%D0%9A%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D0%B9%D0%BA%D0%BE#v=snippet&q=%D0%9A%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D0%B9%D0%BA%D0%BE&f=false С. 292].</ref>; ''Michael Ginkiewicz'' (4 красавіка 1663 году)<ref>Fejér J. Defuncti secundi saeculi Societatis Jesu. 1641—1740. Vol. 2: D—H. — Roma, 1986. P. 205.</ref>; ''o. Bazyli Ginko, praezbiter łużecki''<ref>Metryka Litewska. Rejestry podymnego Welkiego Ksiestwa. Województwo połockie 1667 i 1690 r. — Warszawa, 2018. S. 85.</ref>, ''Ród Gineyków: p. Daniel, Jan, Eliasz i Mikołaj Gineykowie, p. Katarzyna Gineykowa''<ref>Metryka Litewska. Rejestry podymnego Welkiego Ksiestwa. Województwo trockie 1690 r. — Warszawa, 2000. S. 145.</ref>, ''Marcin Gineyko''<ref>Metryka Litewska. Rejestry podymnego Welkiego Ksiestwa. Województwo trockie 1690 r. — Warszawa, 2000. S. 149.</ref> (1690 год); ''Ginki'' (1744 год)<ref>[https://pawet.net/library/history/city_district/religion/d_1744/diecezja_wile%C5%84ska,_1744.html Diecezja Wileńska, 1744], [[Pawet]], 20 лютага 2011 г.</ref>; ''Marianna Rozalia Gineykowicz'' (1759 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=B&w=23lt&rid=B&search_lastname=Gineykowicz&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1&rpp1=&ordertable= Kiejdany], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>; ''Łukasz Gińko'' (1799 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=B&w=22br&rid=B&search_lastname=Ginko&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1&rpp1=&ordertable= Zaborze (gr.-kat.)], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>; ''Ewa Geneyko'' (1823 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=S&w=23lt&rid=S&search_lastname=Geneyko&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1&rpp1=&ordertable= Poporcie], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>. == Носьбіты == Ґінейкі, Рафановічы-Ґінейкі і Ґінкевічы (Ґінковічы) — [[Літва|літоўскія]] шляхецкія роды<ref>[http://www.nobility.by/families/g/index.shtml Сьпіс шляхецкіх родаў, прозьвішчы якіх пачынаюцца на Ґ], [[Згуртаваньне беларускай шляхты]]</ref>. Генкевічы (Gienkiewicz) гербу [[Пабог]] — літоўскі шляхецкі род<ref>Ciechanowicz J. Rody rycerskie Wielkiego Księstwa Litewskiego. T. 6. — Rzeszów, 2006. S. 135.</ref>. Генік (Genik) — прозьвішча, зафіксаванае ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах [[Сувалкі|Сувалкаў]]<ref>Professor Jerzy Wisniewski, [https://web.archive.org/web/20250111095809/http://www.mem.net.pl/stg/family_names.htm List of the XIXth century Suvalki region family names], Suwalki Genealogical Society</ref>. На [[Віленскі павет (ВКЛ)|гістарычнай Віленшчыне]] існуе вёска [[Гінкішкі]]. == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} {{Германскія імёны з суфіксам к}} {{Імёны з асновай гін}} [[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]] 2xr0tj4i1qn0p5zrp2wox6br1ze9sz9 0 275432 2677403 2675438 2026-07-04T00:05:28Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2677403 wikitext text/x-wiki {{Імя |імя = Жыбар |лацінка = Žybar |арыгінал = Siber |вымаўленьне = |мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]] |утварэньне = [[Зіга (імя)|Sieg]] + [[Бар (імя)|Baro]] |варыянт = Зыбар, Сібар, Сыбар, Жыбэр, Шыбэр, Шыбар, Шэбар |вытворныя = [[Шэйбар]] |зьвязаныя = }} '''Жыбар''' (''Жыбэр'', ''Шыбар'', ''Шыбэр'', ''Шэбар''), '''Зыбар''' (''Зыбэр''), '''Сібар''' (''Сыбэр'') — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча. == Паходжаньне == {{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}} Сібар, пазьней Зыбэр (Sibar<ref>Briggs K. An index to personal names in English place-names. — Nottingham, 2023. P. 242.</ref>, Sieber, Siber<ref>Eule R. Germanische und fremde Personennamen als heutige deutsche Familiennamen // Festschrift zu dem fünfzigjährigen jubiläum des Friedrichs-realgymnasiums in Berlin. — Berlin, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=TTFOAAAAYAAJ&q=Siber#v=snippet&q=Siber&f=false S. 55].</ref>) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>Heintze A. Die deutschen Familien-Namen, geschichtlich, geographisch, sprachlich. — Halle, 1903. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=brKCAAAAIAAJ&q=Sieber#v=snippet&q=Sieber&f=false S. 236].</ref>. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Зіга (імя)|сіг- (зыг-, зег-)]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Зігібут]], [[Зыгел]], [[Жыгімонт]]; германскія імёны Sigibot, Sigel, Sigimunt) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] і [[Бургундзкая мова|бургундзкага]] sigus 'перамога'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 18.</ref>, а аснова [[Бар (імя)|-бар- (-бор-)]] (імёны ліцьвінаў [[Барвід]], [[Барвін]], [[Барвін]]; германскія імёны Barvid, Barwin, Barwin) — ад гоцкага bara, baur 'чалавек, дзіця' (літаральна — «народжаны»)<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 16.</ref>. Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены [[Польская акадэмія навук|Польскай акадэміяй навук]], адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскага імя Sibarius<ref>Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 7: Suplement. Rozwiązanie licznych zagadek staropolskiej antroponimii. — Kraków, 2002. S. 521.</ref>. Імя Жыбар бытавала ў [[Наўгародзкая рэспубліка|Ноўгарадзе]]: ''дер. Дорка: дв. Жиборъ'' (1545 год)<ref>Новгородские писцовые книги, изданные Археографической комиссией. Т. 6. — СПб., 1910. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=1RqUtqT8H8YC&q=%D0%96%D0%B8%D0%B1%D0%BE%D1%80%D1%8A#v=snippet&q=%D0%96%D0%B8%D0%B1%D0%BE%D1%80%D1%8A&f=false С. 405].</ref>. У Прусіі адзначалася прозьвішча Schyborr<ref>[https://www.online-ofb.de/namelist.php?nachname=SCHYBORR&ofb=eichhorn&modus=&lang=de SCHYBORR], Verein für Computergenealogie e.V. (CompGen)</ref>. Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''Жостовт Шиборович'' (1538 год)<ref>Mackavičius A. Žemaitijos valsčių surašymas 1537—1538 m. — Vilnius, 2003. [https://books.google.by/books?id=lNIiAQAAIAAJ&q=%22%D0%A8%D0%B8%D0%B1%D0%BE%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87+%D0%96%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%82%22&dq=%22%D0%A8%D0%B8%D0%B1%D0%BE%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87+%D0%96%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%82%22&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&ved=2ahUKEwiP16qordeCAxUOgP0HHVP3C5EQ6AF6BAgIEAI P. 355].</ref>; ''люди… Жиборъ'' (1 ліпеня 1540 году)<ref>Акты издаваемые Виленской археографической комиссией. Т. 17. Акты Гродненского земского суда. — Вильна, 1890. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=aF4jAQAAMAAJ&q=%D0%96%D0%B8%D0%B1%D0%BE%D1%80%D1%8A#v=snippet&q=%D0%96%D0%B8%D0%B1%D0%BE%D1%80%D1%8A&f=false С. 123].</ref>; ''Шеборъ Яновичъ''<ref>Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=-wI5AQAAMAAJ&q=%22%D0%A8%D0%B5%D0%B1%D0%BE%D1%80%D1%8A+%D0%AF%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A%22#v=snippet&q=%22%D0%A8%D0%B5%D0%B1%D0%BE%D1%80%D1%8A%20%D0%AF%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A%22&f=false С. 940].</ref>, ''Петръ Шеборъ… Петра Шебора''<ref>Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=-wI5AQAAMAAJ&q=%22%D0%9F%D0%B5%D1%82%D1%80%D1%8A+%D0%A8%D0%B5%D0%B1%D0%BE%D1%80%D1%8A%22#v=snippet&q=%22%D0%9F%D0%B5%D1%82%D1%80%D1%8A%20%D0%A8%D0%B5%D0%B1%D0%BE%D1%80%D1%8A%22&f=false С. 967].</ref>, ''Миколай Жиборовичъ Стыпульковъ''<ref>Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=-wI5AQAAMAAJ&q=%D0%B6%D0%B8%D0%B1%D0%BE%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A#v=snippet&q=%D0%B6%D0%B8%D0%B1%D0%BE%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A&f=false С. 1137].</ref> (1567 год); ''Żybor'' (1636 год)<ref>Paknys M. Vilniaus miestas ir miestieèiai 1636 m.: namai, gyventojai, sveèiai. — Vilnius, 2006. P. 159.</ref>; ''Józef Zybarewicz'' (1725 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=B&w=22br&rid=B&search_lastname=Zybarewicz&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date= Żyrowicze (gr.-kat.)], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>; ''Maryanna Zybar'' (1809 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=S&w=22br&rid=S&search_lastname=Zybar&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1 Lida], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>; ''Zybarowicz'' (1813—1814 гады)<ref>Mickienė I., Petrūnaitytė J. Vyrų įvardijimai Radviliškio Švč. Mergelės Marijos Gimimo bažnyčios 1786—1788 m. ir 1813—1814 m. krikšto metrikų knygose // Lituanistica. Nr. 3, 2019. P. 195.</ref>; ''Teresa Żyber'' (1838 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=B&w=22br&rid=B&search_lastname=%C5%BByber&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1 Lida], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>; ''Józef, Magdalena Zyber'' (1843 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&w=22br&rid=S&exac=1&search_lastname=Zyber&search_lastname2=&from_date=&to_date=&bdm=S&rpp1=&ordertable= Lida], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>. == Носьбіты == * [[Застаўд (імя)|Жостаўт]] Шыбаравіч — жыхар [[Жамойцкае староства|Жамойцкага староства]], які ўпамінаецца ў 1538 годзе * Мікалай Жыбаравіч Стыпулькоў — [[Дарагічын (Падляскае ваяводзтва)|дарагічынскі]] баярын, які ўпамінаецца ў [[Попісы войска Вялікага Княства Літоўскага|попісе войска Вялікага Княства Літоўскага]] 1567 году * Шэбар Янавіч і Пётар Шэбар — баяры [[Дарагічынскі павет|Дарагічынскага павету]] [[Падляскае ваяводзтва (1513—1795)|Падляскага ваяводзтва]], якія ўпамінаюцца ў попісе войска ВКЛ 1567 году Сібар (Sibor), Сыбэр (Syber) і Шыбэр (Szyber) — прозьвішчы, зафіксаваныя ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах [[Сувалкі|Сувалкаў]]<ref>Professor Jerzy Wisniewski, [https://web.archive.org/web/20250111095809/http://www.mem.net.pl/stg/family_names.htm List of the XIXth century Suvalki region family names], Suwalki Genealogical Society</ref>. == Глядзіце таксама == * [[Зіга (імя)|Зіга]] * [[Бар (імя)|Бара]] == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} {{Імёны з асновай сіг}} {{Імёны з асновай бар}} [[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]] a5qnbtq8lvsem201r1vtur73hkaj7b1 0 275633 2677325 2674378 2026-07-03T14:07:11Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2677325 wikitext text/x-wiki {{Імя |імя = Дайнар |лацінка = Dajnar |арыгінал = Deiner |вымаўленьне = |мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]] |утварэньне = [[Дэйна|Deina]] + [[Гір|Heri]] |варыянт = Дайнэр, Дэйнар, Дэйнэр, Дэйнер, Дзейнар |вытворныя = |зьвязаныя = }} '''Дайнар''' (''Дайнэр''), '''Дэйнар''' (''Дэйнэр'', ''Дэйнер'') — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча. == Паходжаньне == {{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}} Дайнэр (Deiner, Degenher) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>Gottschald M. Deutsche Namenkunde: Unsere Familiennamen nach ihrer Entstehung und Bedeutung. — Berlin, 1954. [https://books.google.by/books?id=WbJ6DwAAQBAJ&pg=PA227&dq=Deiner,+Degenher+namenkunde&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&ved=2ahUKEwjJ8sair5mCAxUWhP0HHVG1Cp8Q6AF6BAgJEAI#v=onepage&q=Deiner%2C%20Degenher%20namenkunde&f=false S. 227].</ref>. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Дака (імя)|-даг-]] ([[Дэйна|дэйн-]]) (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Дакіла]], [[Шыдаг]], [[Ядаг]]; германскія імёны Dacilus, Sidag, Adago) паходзіць ад германскага daga 'палымяны, зіхатлівы, яркі, бліскучы'<ref>Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 30.</ref>, а аснова [[Гір|-гер- (-ер-)]] (імёны ліцьвінаў [[Герман (імя)|Герман]], [[Гунтэр]], [[Кіндэр]]; германскія імёны Herman, Gunter, Kinder) — ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] harjis<ref>Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 14, 1972. S. 143.</ref>, германскага heri 'войска, загон' або гоцкага hairus<ref>Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 124.</ref>, германскага heru 'меч'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 17.</ref>. У Польшчы адзначаецца прозьвішча Дэйнаровіч (Dejnarowicz, Dejnorowicz) і Дэйнэровіч (Dejnerowicz)<ref>Walkowiak J. B. Litewskie nazwiska Polaków: słownik etymologiczno-frekwencyjny. — Poznań, 2019. S. 89.</ref>. Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''люди [[Высокі Двор|Высокодворское]] волости… [[Войштаўт|Воиштовта]] Доинаровича'' (9 верасьня 1511 году)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|9к}} P. 116.</ref>; ''у боярына [[менск]]ого в Шимъка Даинаровича… в бояръ наших меньских люди и земли: у Воитеха Михаиловича Даинаровича'' (люты 1514 году)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|7к}} P. 564.</ref>; ''людеи наших [[Стаклішкі|Стоклишского]] повета… Богдана Доинаровича'' (19 студзеня 1515 году)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|9к}} P. 207.</ref>; ''curiolam vocatam Doynarowycze'' (1 лютага 1524 году)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|12к}} P. 563.</ref>; ''po zdrajcy Janie Daynarowiczu'' (15 студзеня 1657 году)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|131к}} S. 139.</ref>; ''Anna Dejnarowicz'' (1685 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=B&w=22br&rid=B&search_lastname=Dejnarowicz&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1&rpp1=&ordertable= Różana], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>; ''Doynorowicz… Anna Doynarowiczowna'' (1685—1731 гады)<ref>Walkowiak J. Współczesne nazwiska Polaków o możliwej genezie litewskiej nieobecne w LPŽ, poświadczone w kartotece antroponimicznej LKI // Onomastica (Wrocław). T. 64, 2020. S. 215.</ref>; ''Mikołaÿ Deÿnarowicż'' (1687 год)<ref>[https://sources.ruzhany.info/110_01.html#img_01_01 «Inwentarz Rużanski. 1687». Аркушы 1 — 5.], НГАБ. Ф. 1928, воп. 1, спр. 207.</ref>; ''Deynarowicz'' (1692 і 1749 гады)<ref name="Sinkevičiūtė-2014-304">Sinkevičiūtė D., Račickaja V. Lietuvių dvikamienių vardų kilmės asmenvardžiai ir jų kamienų užrašymo ypatybės Vilniaus naujųjų miestiečių ir laiduotojų 1661—1795 metų sąraše // Archivum Lithuanicum. T. 16, 2014. P. 304.</ref>; ''Petrus Deynarowicz'' (верасень 1709 году)<ref>Kaminskas-Krinčius A. Seniausiosios išlikusios originalios 1705—1726 m. Stakliškių bažnyčios krikšto metrikų knygos fragmento (1705—1710) publikacija. Bibliotheca Lituana. T. 2 (2012). P. 473.</ref>; ''Stephanus Deynarowicz'' (травень 1710 году)<ref>Kaminskas-Krinčius A. Seniausiosios išlikusios originalios 1705—1726 m. Stakliškių bažnyčios krikšto metrikų knygos fragmento (1705—1710) publikacija. Bibliotheca Lituana. T. 2 (2012). P. 475.</ref>; ''Elżbieta Dejnerowicz'' (1712 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=B&w=22br&rid=B&search_lastname=Dejnerowicz&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1 Różana], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>; ''pan Deynarowicz'' (4 лютага 1715 году)<ref>Акты издаваемые Виленской археографической комиссией. Т. 7. Акты Городненского гродского суда. — Вильна, 1874. С. 209.</ref>; ''Deynerowszczyzna… Deynarowicze'' (1744 год)<ref>[https://pawet.net/library/history/city_district/religion/d_1744/diecezja_wile%C5%84ska,_1744.html Diecezja Wileńska, 1744], [[Pawet]], 20 лютага 2011 г.</ref>; ''Michał Dejnarowicz'' (1753 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=S&w=23lt&rid=S&search_lastname=Dejnarowicz&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1&rpp1=&ordertable= Rudniki], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>; ''Daynarowicz'' (1764 год)<ref name="Sinkevičiūtė-2014-304"/>; ''Petronela Daynerowicz'' (1806 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=B&w=23lt&rid=B&search_lastname=Daynerowicz&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1&rpp1=&ordertable= Troki], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>; ''[[Блонь|Błoń]]… wioski i miejsca do tej parafii należące… Deynarów'' (1784 год)<ref>Opisy parafii diecezji wileńskiej z 1784 roku. T. 2: Dekanat Mińsk. — Białystok, 2009. S. 19—20.</ref>; ''Michalina Deyner'' (1809 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=B&w=22br&rid=B&search_lastname=Deyner&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1 Grodno św. Franciszka Ksawerego (Fara)], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>; ''Deynerowicz'' (1824 і 1826 гады)<ref>[https://kresy.genealodzy.pl/zbior/pdf/Daugieliszki_chrzciny_1815_26.pdf Spis rodziców i dzieci urodzonych w parafii Daugieliszki w latach 1815—26]</ref>; ''Katarzyna Dejnarewicz'' (1820 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=B&w=22br&rid=B&search_lastname=Dejnarewicz&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1 Grodno św. Franciszka Ksawerego (Fara)], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>; ''Marianna Dajnerowicz'' (1825 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&w=23lt&rid=A&exac=1&search_lastname=Dajnerowicz&search_lastname2=&from_date=&to_date= Troki], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>; ''[[Леанард|Leonard]] Dejner'' (1843 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=S&w=22br&rid=S&search_lastname=Dejner&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1&rpp1=&ordertable= Grodno św. Franciszka Ksawerego (Fara)], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>. == Носьбіты == * Станіслава Дэйнэрава (''Dejnerowa'') — уладальніца гаспадаркі ў [[Даўгінаў|Даўгінаве]] на 1939 год<ref>Ryszard Sys, [https://kresy.genealodzy.pl/zbior/pdf/l20.pdf Właściciele gospodarstw rolnych w woj. wileńskim w latach 1928—1939. Część V], publikacje «Pisarza hipotecznego zawarte w Dzienniku Województwa Wileńskiego za lata 1928—1939»</ref> * Ёсіф Дзейнар (Дэйнер<ref>[https://chumakou.com/projects/belarus1937/index5.html Беларусь: жертвы сталинских репрессий], Белорусский «Мемориал»</ref>; 1903—?) — [[беларусы|беларус]] з ваколіцаў [[Барысаў|Барысава]], які [[Савецкія рэпрэсіі ў Беларусі|пацярпеў ад уладаў СССР]]<ref>[https://by.openlist.wiki/%D0%94%D0%B7%D0%B5%D0%B9%D0%BD%D0%B0%D1%80_%D0%86%D0%BE%D1%81%D1%96%D1%84_%D0%AF%D0%BA%D0%B0%D1%9E%D0%BB%D0%B5%D0%B2%D1%96%D1%87_(1903) Дзейнар Іосіф Якаўлевіч (1903)], Адкрыты спіс ахвяраў палітычных рэпрэсій у СССР</ref> Дэйнары і Дэйнаровічы — [[Літва|літоўскія]] шляхецкія роды<ref>[http://www.nobility.by/families/d/index.shtml Сьпіс шляхецкіх родаў, прозьвішчы якіх пачынаюцца на Д], [[Згуртаваньне беларускай шляхты]]</ref>. Дайнаровіч (Dajnarowicz) — прозьвішча, зафіксаванае ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах [[Сувалкі|Сувалкаў]]<ref>Professor Jerzy Wisniewski, [https://web.archive.org/web/20250111095809/http://www.mem.net.pl/stg/family_names.htm List of the XIXth century Suvalki region family names], Suwalki Genealogical Society</ref>. Воўчак на Воўчках і Дэйнароўшчыне — літоўскі шляхецкі род<ref>[http://www.nobility.by/families/v/index.shtml Сьпіс шляхецкіх родаў, прозьвішчы якіх пачынаюцца на В], [[Згуртаваньне беларускай шляхты]]</ref>. На [[Менскі павет|гістарычнай Меншчыне]] існуе вёска [[Дзінаравічы|Дзінаравічы (Дэйнаравічы)]]. == Глядзіце таксама == * [[Дак|Дага]] * [[Гір|Геры]] == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} {{Імёны з асновай даг}} {{Імёны з асновай гер}} [[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]] akp2ud5yio938zew240a9zuaqgyfbrh 0 275701 2677437 2667960 2026-07-04T06:16:59Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2677437 wikitext text/x-wiki {{Імя |імя = Кантэль |лацінка = Kantel |арыгінал = Kuntilo |вымаўленьне = |мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]] |утварэньне = [[Гунт|Kunth]] + [[суфікс]] з {{nowrap|элемэнтам -л- (-l-)}} |варыянт = Гундзіла, Гунтуль, Контыль |вытворныя = |зьвязаныя = }} '''Кантэль''' (''Гунтуль'', ''Контыль''), '''Гундзіла''' — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча. == Паходжаньне == {{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}} Гундзіла, Гунтула, Гантэла або Кунціла (Gundila, Guntulo, Gontella<ref>Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 14, 1972. S. 141.</ref>, Kuntilo) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Guntulo%2C+Kuntilo#v=snippet&q=Guntulo%2C%20Kuntilo&f=false S. 695].</ref>. Іменная аснова [[Гунт|-гунд- (-гунт-, -кунт-)]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Гунтэр|Гунтар]], [[Вігунт]], [[Вірконт]]; германскія імёны Guntar, Wigunt, Werecundus) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] gunþs 'бойка, бітва'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 17.</ref>. Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены [[Польская акадэмія навук|Польскай акадэміяй навук]], адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскага імя Gundel (Kundyl, Guncel, Guncyl, Gundlo)<ref>Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 84—85.</ref>. Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''Kantel'' (1690 і 1692 гады)<ref>Walkowiak J. Współczesne nazwiska Polaków o możliwej genezie litewskiej nieobecne w LPŽ, poświadczone w kartotece antroponimicznej LKI // Onomastica (Wrocław). T. 64, 2020. S. 217.</ref>; ''Guntule'' (1744 год)<ref>[https://pawet.net/library/history/city_district/religion/d_1744/diecezja_wile%C5%84ska,_1744.html Diecezja Wileńska, 1744], [[Pawet]], 20 лютага 2011 г.</ref>; ''Daniela Fryderyka Kantela'' (1781—1788 гады)<ref>Ragauskaitė A. XVII—XVIII amžių kauniečių (vyrų) pavardžių variantai // Acta linguistica Lithuanica. T. 47, 2002. P. 33.</ref>. == Носьбтыі == * Канстанцін Гундзіловіч (1865—?) — [[беларусы|беларус]] з ваколіцаў [[Стоўпцы|Стоўпцаў]], які [[Савецкія рэпрэсіі ў Беларусі|пацярпеў ад уладаў СССР]]<ref>[https://by.openlist.wiki/%D0%93%D1%83%D0%BD%D0%B4%D0%B7%D1%96%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D1%96%D1%87_%D0%9A%D0%B0%D0%BD%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%86%D1%96%D0%BD_%D0%9C%D0%B0%D1%80%D1%86%D1%96%D0%BD%D0%B0%D0%B2%D1%96%D1%87_(1865) Гундзіловіч Канстанцін Марцінавіч (1865)], Адкрыты спіс ахвяраў палітычных рэпрэсій у СССР</ref> * Аляксандар Гундзіловіч (1898—1937) — беларус з Стоўпцаў, забіты ўладамі СССР<ref>[https://chumakou.com/projects/belarus1937/index4.html Беларусь: жертвы сталинских репрессий], Книга памяти Иркутской обл.</ref> Контыль (Kontyl) — прозьвішча, зафіксаванае ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах [[Сувалкі|Сувалкаў]]<ref>Professor Jerzy Wisniewski, [https://web.archive.org/web/20250111095809/http://www.mem.net.pl/stg/family_names.htm List of the XIXth century Suvalki region family names], Suwalki Genealogical Society</ref>. == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} {{Германскія імёны з суфіксам л}} {{Імёны з асновай гунд}} [[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]] n8fpbcevgiqgd15dnoqobqcxrchzy9p 0 275734 2677405 2607797 2026-07-04T00:12:57Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2677405 wikitext text/x-wiki {{Імя |імя = Жында |лацінка = Žynda |арыгінал = Sindo |вымаўленьне = |мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]] |варыянт = Зында |вытворныя = |зьвязаныя = [[Сындык]], [[Жындуль]], [[Шымбольт]], [[Сынталт]], [[Сіндэр]] }} '''Жында''', '''Зында''' — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча. == Паходжаньне == {{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}} Сінда, пазьней Зынт (Sindo, Sindt<ref>Gottschald M. Deutsche Namenkunde: Unsere Familiennamen nach ihrer Entstehung und Bedeutung. — Berlin, 1982. [https://books.google.by/books?id=FgYREAAAQBAJ&pg=PA462&dq=sindo+namenkunde&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&ved=2ahUKEwiVqpq0p6GCAxVtSfEDHfVZB3AQ6AF6BAgNEAI#v=onepage&q=sindo%20namenkunde&f=false S. 462].</ref>) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Sindo S. 1340].</ref>. Іменная аснова -сінд- (-зынд-) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] sinþs 'дарога, шлях'<ref>Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 14, 1972. S. 201.</ref> або германскага sintha 'дарога, падарожжа, вайсковая выправа'<ref>Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 242.</ref>{{Заўвага|Польска-летувіская аўтарка Юстына Вальковяк прызнае брак адэкватнага тлумачэньня іменнай асновы -сін- (-зін-) зь [[Летувіская мова|летувіскай мовы]], а для іменнай асновы -жын- за найбольш адэкватнае прызнае ''žinóti'' 'ведаць', ''pa-žìnti'' 'спазнаць'<ref>Walkowiak J. B. Litewskie nazwiska Polaków: słownik etymologiczno-frekwencyjny. — Poznań, 2019. S. 24.</ref> (фіксуецца ў слоўніку [[Канстанцін Шырвід|Канстанціна Шырвіда]]<ref>[http://www.lkz.lt/?zodis=%C5%BEinoti&id=32047060000 žinóti], Lietuvių kalbos žodynas</ref>)}}. Сярод [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] бытавалі імёны [[Сындык]], [[Жындуль|Жындуль (Жындэль)]], [[Шымбольт]], [[Сынталт]], [[Сіндэр|Сіндэр (Шындэр)]]. Адзначаліся германскія імёны Sindico, Sindulus (Sindel), Sinbald (Sendebald), Sintualdus (Sindolt), Sinder (Sindheri). Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены [[Польская акадэмія навук|Польскай акадэміяй навук]], адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскіх імёнаў Zynda, Sindram (Zyndram), Zyndrych<ref>Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 243.</ref>. У [[Прусія|Прусіі]] бытавала імя ''Syntke''{{Заўвага|Адзначалася старажытнае германскае імя Sindico<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Sindico#v=snippet&q=Sindico&f=false S. 1340].</ref>}}<ref>Trautmann R. Die altpreußischen Personennamen. — Göttingen, 1925. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=RdZD6OjYXgoC&q=%40Syntke#v=snippet&q=%40Syntke&f=false S. 92].</ref>. Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''Żynda'' (1697 і 1699 гады)<ref name="Walkowiak-2020-223">Walkowiak J. Współczesne nazwiska Polaków o możliwej genezie litewskiej nieobecne w LPŽ, poświadczone w kartotece antroponimicznej LKI // Onomastica (Wrocław). T. 64, 2020. S. 223.</ref>; ''Maryanna Żyndowa'' (1699 год)<ref name="Walkowiak-2020-223"/>; ''Julianna Zynda'' (1810 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=B&w=22br&rid=B&search_lastname=Zynda&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1 Łysków], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>{{Заўвага|Таксама: * Сімбар, Шэмбэр (адзначалася старажытнае германскае імя Sinbert<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Sinbert#v=snippet&q=Sinbert&f=false S. 1342].</ref>): ''Decz Simborowicz'' (1563 год)<ref>Писцовая книга Гродненской экономии с прибавлениями, изданная Виленской Комиссией для разбора древних актов. Ч. 2. — Вильна, 1882. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=h6lCAQAAMAAJ&q=Simborowicz#v=snippet&q=Simborowicz&f=false С. 400].</ref>, ''s panem Stanisławem Szymborem'' (1621 год)<ref>{{Літаратура/Рэестры попісу паспалітага рушэньня шляхты ВКЛ з 1621 году (2015)|к}} S. 42.</ref>, на тэрыторыі цяперашняй [[Летува|Летувы]] фіксавалася прозьвішча Шэмбэр (''Szember'')<ref>Lietuvių pavardžių žodynas. T. 2. — Vilnius, 1989. P. 908.</ref>; * Сіндрун: ''Sindruny'' (1744 год)<ref>[https://pawet.net/library/history/city_district/religion/d_1744/diecezja_wile%C5%84ska,_1744.html Diecezja Wileńska, 1744], [[Pawet]], 20 лютага 2011 г.</ref>}}. == Носьбіты == Жында або Зында (Zynda) — прозьвішча, зафіксаванае ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах [[Сувалкі|Сувалкаў]]<ref>Professor Jerzy Wisniewski, [https://web.archive.org/web/20250111095809/http://www.mem.net.pl/stg/family_names.htm List of the XIXth century Suvalki region family names], Suwalki Genealogical Society</ref>. У [[Прусія|гістарычнай Прусіі]] існуе вёска [[Зындаў]]. == Заўвагі == {{Заўвагі}} == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} {{Германскія імёны-асновы}} {{Імёны з асновай сінд}} [[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]] 53moks0i0o38bt4ntc9uyjfvqa5kj5g 0 275842 2677326 2601789 2026-07-03T14:19:01Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2677326 wikitext text/x-wiki {{Імя |імя = Дальна |лацінка = Dalna |арыгінал = Dalina |вымаўленьне = |мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]] |утварэньне = [[Таль (імя)|Dahl]] + [[суфікс]] з {{nowrap|элемэнтам -н- (-n-)}} |варыянт = Дален, Тален |вытворныя = |зьвязаныя = }} '''Дальна''' (''Дален'', ''Тален'') — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча. == Паходжаньне == {{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}} Даліна, пазьней Далін, Дален або Тален (Dalina, Dalinus<ref>[https://celtiberia.net/es/biblioteca/?id=1670&cadena=Mara Antroponimia Altomedieval en Galicia (4ª Ed.)], Celtiberia.net — Prehistoria, Protohistoria e Historia antigua</ref>, Dallen<ref>Ferguson R. The Teutonic Name-system Applied to the Family Names of France, England, & Germany. — London, 1864. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=fGUUAAAAYAAJ&q=Dallen#v=snippet&q=Dallen&f=false P. 375].</ref>, Thalen<ref>Strackerjan K. Die jeverländischen Personennamen mit Berücksichtigung der Ortsnamen. — Jever, 1864. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=Qp0_AQAAMAAJ&q=Thalen#v=snippet&q=Thalen&f=false S. 20, 45].</ref>) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Dalina#v=snippet&q=Dalina&f=false S. 400].</ref>. Іменная аснова [[Таль (імя)|тал- (дал-)]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Дальман]], [[Талімонт (імя)|Талімунт]], [[Талмут]]; германскія імёны Dalman, Talamund, Talmut) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] tals 'дасьціпны, руплівы'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 19.</ref> або ад германскага і [[Стараангельская мова|стараангельскага]] deall 'славуты, ганарлівы'<ref>Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 30.</ref>. Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''Dalna Sugynthen son'' (13 чэрвеня 1406 году)<ref>{{Літаратура/Кодэкс эпісталярны Вітаўта (1882)|к}} [https://books.google.by/books?hl=ru&id=0jchAQAAMAAJ&q=Dalna#v=snippet&q=Dalna&f=false S. 128].</ref>; ''Bogumiła Felicjanna Dalen'' (1745 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=B&w=23lt&rid=B&search_lastname=Dalen&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&rpp1=&ordertable= Birże], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>; ''Marianna Talen'' (1801 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=B&w=23lt&rid=B&search_lastname=Talen&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date= Antolepty], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>. == Носьбіты == * Дальна [[Сугінт]]авіч — [[Ліцьвіны|літоўскі баярын]] з [[Расены|Расенаў]], які ўпамінаецца ў 1406 годзе Тален (Talen) — прозьвішча, зафіксаванае ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах [[Сувалкі|Сувалкаў]]<ref>Professor Jerzy Wisniewski, [https://web.archive.org/web/20250111095809/http://www.mem.net.pl/stg/family_names.htm List of the XIXth century Suvalki region family names], Suwalki Genealogical Society</ref>. На [[Лідзкі павет|гістарычнай Лідчыне]] існуе вёска [[Даліняны]]. == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} {{Германскія імёны на -ін}} {{Імёны з асновай тал}} [[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]] 8cy8klmm1ywjwm2wi8xzpwnv89y1pzg 0 276015 2677455 2603643 2026-07-04T10:43:01Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2677455 wikitext text/x-wiki {{Імя |імя = Конер |лацінка = Konier |арыгінал = Koner |вымаўленьне = |мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]] |утварэньне = [[Кона|Cono]] + [[Гір|Heri]] |варыянт = Конар, Кунера |вытворныя = |зьвязаныя = }} '''Конер''' (''Конар'', ''Кунера'') — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча. == Паходжаньне == {{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}} Кунар, пазьней Конэр (Cunari, Koner) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Cunari+Koner#v=snippet&q=Cunari%20Koner&f=false S. 381].</ref>. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Кона|-кон- (-кун-)]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Кондрут]], [[Конрад]], [[Якун]]; германскія імёны Cundrud, Konrad, Acun) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] koni- 'адважны'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 18.</ref> або германскага kunja, kuni '(хтосьці) з годнага, шляхецкага роду'<ref>Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 150.</ref>, а аснова [[Гір|-гер- (-ер-)]] (імёны ліцьвінаў [[Герман (імя)|Герман]], [[Гунтэр]], [[Кіндэр]]; германскія імёны Herman, Gunter, Kinder) — ад гоцкага harjis<ref>Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 14, 1972. S. 143.</ref>, германскага heri 'войска, загон' або гоцкага hairus<ref>Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 124.</ref>, германскага heru 'меч'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 17.</ref>. Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''Konarszczyzna'' (1744 год)<ref>[https://pawet.net/library/history/city_district/religion/d_1744/diecezja_wile%C5%84ska,_1744.html Diecezja Wileńska, 1744], [[Pawet]], 20 лютага 2011 г.</ref>; ''Maciej Konar'' (1802 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=D&w=22br&rid=D&search_lastname=Konar&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1&rpp1=&ordertable= Lipniszki], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>; ''Maryanna Konier'' (1845 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=B&w=23lt&rid=B&search_lastname=Konier&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1 Przyjaźń], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>. == Носьбіты == Канярэвічы гербу [[Пагончык]]<ref>Ciechanowicz J. Rody rycerskie Wielkiego Księstwa Litewskiego. T. 3. — Rzeszów, 2001. [https://books.google.by/books?id=ckcrAQAAIAAJ&q=Konierewicz&dq=Konierewicz&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&ved=2ahUKEwiSg-_n-b6CAxVyh_0HHWDMCFEQ6AF6BAgHEAI S. 322].</ref> — [[Літва|літоўскі]] шляхецкі род<ref>[http://www.nobility.by/families/k/index.shtml Сьпіс шляхецкіх родаў, прозьвішчы якіх пачынаюцца на К], [[Згуртаваньне беларускай шляхты]]</ref>. Кунера (Kuniera) — прозьвішча, зафіксаванае ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах [[Сувалкі|Сувалкаў]]<ref>Professor Jerzy Wisniewski, [https://web.archive.org/web/20250111095809/http://www.mem.net.pl/stg/family_names.htm List of the XIXth century Suvalki region family names], Suwalki Genealogical Society</ref>. На 1910 год існавала [[Ваколіца (тып паселішча)|ваколіца]] Конараўшчына (Канароўшчына), а таксама вёска і маёнтак Канаршчына ў Амсьціслаўскім павеце Магілёўскай губэрні<ref>Список населенных мест Могилевской губернии. — Могилев, 1910. С. 88, 93—94.</ref>. На [[Амсьціслаўскае ваяводзтва|гістарычнай Амсьціслаўшчыне]] існуе вёска [[Канаршчына]]. == Глядзіце таксама == * [[Кона]] * [[Гір|Геры]] == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} {{Імёны з асновай кон}} {{Імёны з асновай гер}} [[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]] nm31pfh2wvn1fhnxmezp50y1wokegz9 0 276723 2677452 2675674 2026-07-04T09:37:14Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2677452 wikitext text/x-wiki {{Імя |імя = Керстэн |лацінка = Kiersten |арыгінал = Kersten |вымаўленьне = |мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]] |утварэньне = [[Гера (мужчынскае імя)|Kero]] + [[Стана|Sten]] |варыянт = Керстын, Керстэйн, Керстан, Керштан, Керштайн, Карштэн, Герштан, Герштэн, Герштын |вытворныя = |зьвязаныя = [[Стангір]] }} '''Керстэн''' (''Керстын'', ''Керстэйн'', ''Керстан'', ''Керштан'', ''Керштайн'', ''Карштэн''), '''Герштан''' (''Герштэн'', ''Герштын'') — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча. == Паходжаньне == {{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}} Керстын, Гарстын, Гейрштайн, Карстэн або Керстэн (Kerstin, Garstin<ref>Ferguson R. Surnames as a Science. — London, 1883. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=HlUQAAAAYAAJ&q=Kerstin+Garstin#v=snippet&q=Kerstin%20Garstin&f=false P. 51].</ref><ref>Ferguson R. The Teutonic Name-system Applied to the Family Names of France, England, & Germany. — London, 1864. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=fGUUAAAAYAAJ&q=Garstin#v=snippet&q=Garstin&f=false P. 203].</ref>, Geirsteinn<ref>Lind E. H. Norsk-isländska dopnamn ock fingerade namn från medeltiden. — Uppsala, 1915. S. 320.</ref>, Karsten<ref name="Brons-1877-108">Brons B. Friesische Namen und Mitteilungen darüber. — Emden, 1877. S. 108.</ref>, Kersten<ref name="Brons-1877-108"/>) і Станігер або Станкер (Staniger, Stanker<ref>Björkman E. Nordische Personennamen in England in alt- und frühmittel-englischer Zeit: Ein Beitrag zur englischen Namenkunde. — Halle, 1910. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=QiJAAAAAYAAJ&q=Stanker#v=snippet&q=Stanker&f=false S. 129].</ref>) — імёны [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=staniger#v=snippet&q=staniger&f=false S. 572, 1359—1360].</ref>. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Гера (мужчынскае імя)|-гер- (-гар-, -гір-)]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Геральд|Гералт]], [[Германт|Гермонт]], [[Бутгер]]; германскія імёны Gerolt, Geromont, Butger) паходзіць ад [[Стараскандынаўская мова|стараісьляндзкага]] geirr, [[Стараверхненямецкая мова|стараверхненямецкага]] gēr 'дзіда'<ref>Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 98.</ref>, а аснова [[Стана|-стэн- (-стан-, -стын-)]] (імёны ліцьвінаў [[Стангір]], [[Стангель]], [[Станвіла]]; германскія імёны Staniger, Stengel, Wilstan) — ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] stains 'камень'<ref>Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 202.</ref>. У Польшчы гістарычна бытавала імя Girstan (Kerstan): ''Presente… Girstano, ciue Brestensi'' (1308 год)<ref>Słownik staropolskich nazw osobowych. T. 2. — Wrocław, 1968—1970. S. 119.</ref>, ''Kerstano'' (1291 год)<ref>Бодуэн-де-Куртенэ И. А. О древне-польском языке до XIV-го столетия. — Лейпциг, 1870. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=GlBKAAAAcAAJ&q=Kerstano#v=snippet&q=Kerstano&f=false С. 64].</ref>. У [[Прусія|Прусіі]] бытавала імя ''Girstenne / Kirstan'' (1388, 1389 і 1448 гады)<ref>Trautmann R. Die altpreußischen Personennamen. — Göttingen, 1925. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=RdZD6OjYXgoC&q=Girstenne#v=snippet&q=Girstenne&f=false S. 33, 45].</ref>. У 1573 годзе ў [[Каралявец]]кім унівэрсытэце навучаліся ''Laurentius Kirsten, Lobauiensis Borussus… Georgius Kirsten, Regiomontanus Borussus'', у 1609 годзе — ''Thomas Kersten, Passenheimensis Borussus'', у 1613 годзе — ''Wilhelmus Kersten, Fridricus Kersten, Regiomontani Borussi'', у 1645 годзе — ''Johannes Kärstinius, Regiomontanus Borussus… Johannes Kierstin, Borussus'', у 1646 годзе — ''Johannes Kersten, Regiomontanus'', у 1654 годзе — ''Christoph Kerstein, Regiomontanus Borussus''<ref>Die matrikel der Universität Königsberg i. Pr. Bd. 1: Die Immatrikulationen von 1544—1656. — Leipzig, 1910. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=-sZYzw8knMEC&q=Kirsten#v=snippet&q=Kirsten&f=false S. 53, 189, 212, 469, 472, 481, 539].</ref>. У ваколіцах [[Клайпеда|Мэмэлю]] адзначалася прозьвішча Gersten<ref>[https://www.online-ofb.de/namelist.php?nachname=GERSTEN&ofb=memelland&modus=&lang=de GERSTEN], Verein für Computergenealogie e.V. (CompGen)</ref>. У Польшчы ў 1524 годзе адзначалася прозьвішча Kierstyn, у 1535 годзе — Kirsten, у 1562 годзе — Kierstan, у 1574 годзе — Kirstein (Kirstain), у 1625 годзе — Kersten, у 1770 годзе — Kierszten (Kiersztenn)<ref>Antroponimia Polski od XVI do końca XVIII wieku. T. 2: H—Mą. — Kraków, 2009. S. 244, 249, 252.</ref>. Варыянты імя ў гістарычным крыніцах: ''Lyersthano{{Заўвага|Паводле публікацыі 1939 году, пэўна, памылка пры напісаньні: мае быць ''Kyersthano''<ref name="KDWKD-390"/>}} Kuzmycz'' (1483 год)<ref name="KDWKD-390">{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-2к}} S. 390.</ref>; ''полоцкии… Керъстан, рядца'' (2 ліпеня 1507 году)<ref>{{Літаратура/Полацкія граматы (2015)|1к}} С. 567.</ref>; ''рижане, немци, на имя Керстан а [[Ганус (імя)|Ганус]], а [[Эрык|Ирикъ]]'' (5 сакавіка 1510 году)<ref>{{Літаратура/Полацкія граматы (2015)|1к}} С. 617.</ref>; ''земли въ Клецкомъ повете… а Керстановщыну'' (7 сакавіка 1524 году)<ref>Ревизия пущ и переходов звериных в бывшем Великом княжестве Литовском, с присовокуплением грамот и привилеев. — Вильна, 1867.[https://books.google.by/books?hl=ru&id=pDhAAAAAcAAJ&q=%D0%9A%D0%B5%D1%80%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D1%89%D1%8B%D0%BD%D1%83#v=snippet&q=%D0%9A%D0%B5%D1%80%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D1%89%D1%8B%D0%BD%D1%83&f=false С. 271].</ref>; ''Юзофъ Керстановичъ'' (1567 год)<ref>Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=3Ih5AqeL2iwC&q=%D0%9A%D0%B5%D1%80%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A#v=snippet&q=%D0%9A%D0%B5%D1%80%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A&f=false С. 818].</ref>; ''[[Кляўз|Claus]] Kierstein civem Caunensem'' (3 красавіка 1579 году)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|273к}} P. 52.</ref>; ''Claus Kiersten'' (10 красавіка 1579 году)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|273к}} P. 83.</ref>; ''contra Georgium Kierstin'' (3 сьнежня 1584 году)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|276к}} P. 87.</ref>; ''чоловека… Керстана'' (12 лютага 1599 году)<ref>Jablonskis K. Nauji Vytauto laikotarpio aktai // Praeitis. T. 2. — Kaunas, 1933. P. 388.</ref>; ''wsi Kiersztaniszki'' (5 лістапада 1619 году)<ref>Lietuvos inventoriai XVII a. — Vilnius, 1962. P. 95.</ref>; ''Valentinus Karszten, Parochus Szweksznensisa'' (1620 год)<ref>Žemaičių vyskupijos vizitacijų aktai 1611—1651 m. // Fontes Historiae Lituaniae. Vol. XI, 2011. P. 361.</ref>; ''Ludovig Kersten'' (сакавік — красавік 1656 году)<ref>Augusiewicz S. Spis uchodźców z Wielkiego Księstwa Litewskiego w Prusach Książęcych w latach 1655—1656 w zbiorach Geheimes Staatsarchiv Preussicher Kulturbesitz w Berlinie // Komunikaty Mazursko-Warmińskie. Nr. 1 (271), 2011. S. 150.</ref>; ''Anna Gierszten'' (1743 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=B&w=23lt&rid=B&search_lastname=Gierszten&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1 Birże], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>; ''Marianna Kiersztejn'' (1781 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=S&w=22br&rid=S&search_lastname=Kiersztejn&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1 Grodno św. Franciszka Ksawerego (Fara)], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>; ''Franciszek Kiersztyn'' (1801 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=D&w=10pl&rid=D&search_lastname=Kiersztyn&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1&rpp1=&ordertable= Suwałki], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>; ''Cecylia Giersztyn'' (1814 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=B&w=23lt&rid=B&search_lastname=Giersztyn&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1 Helianów (gr.-kat.)], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>; ''Leonard Giersztan'' (1815 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=D&w=23lt&rid=D&search_lastname=Giersztan&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1 Wilno śś. Franciszka i Bernarda], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>; ''Konstanty Giersztynowicz'' (1880 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=B&w=22br&rid=B&search_lastname=Giersztynowicz&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1 Oszmiana], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>. == Носьбіты == * Мацей і Войташка Керстанавічы — [[Наваградак|наваградзкія]] баяры, якія ўпамінаюцца ў 1526 годзе<ref>Описание документов и бумаг, хранящихся в Московском архиве Министерства юстиции. Кн. 21. — М., 1915. С. 304.</ref> * Міхаіл Герштановіч — настаўнік Краснагорскай народнай вучэльні на 1897 год<ref>Памятная книжка Ковенской губернии на 1898 год. — Ковна, 1897. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=0ILZUPv2GpkC&q=%D0%93%D0%B5%D1%80%D1%88%D1%82%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A#v=snippet&q=%D0%93%D0%B5%D1%80%D1%88%D1%82%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A&f=false С. 101].</ref> Карштэйны (Керштэйны) — літоўскі шляхецкі род<ref>[http://www.nobility.by/families/k/index.shtml Сьпіс шляхецкіх родаў, прозьвішчы якіх пачынаюцца на К], [[Згуртаваньне беларускай шляхты]]</ref>. Керштайны — літоўскі шляхецкі род<ref>[https://lyczkowski.net/be/daviednik/spisy-slachty/slachta Літоўская шляхта], Генэалёгія Лычкоўскіх</ref>. Кірстэйны (Kirstein) гербу ўласнага — шляхецкі род [[Рэч Паспалітая|Рэчы Паспалітай]]<ref>Gajl T. Herby Szlacheckie Rzeczypospolitej Obojga Narodow. — Gdańsk, 2003. S. 282.</ref>. Керстан (Kierstan), Керштан (Kiersztan) і Керштын (Kiersztyn) — прозьвішчы, зафіксаваныя ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах [[Сувалкі|Сувалкаў]]<ref>Professor Jerzy Wisniewski, [https://web.archive.org/web/20250111095809/http://www.mem.net.pl/stg/family_names.htm List of the XIXth century Suvalki region family names], Suwalki Genealogical Society</ref>. У актах [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]] ўпаміналася сяло Гарштаны ў [[Віленскае ваяводзтва|Віленскім ваяводзтве]]<ref>Indeks alfabetyczny miejscowości dawnego wielkiego Księstwa Litewskiego: A—K (Abakanowicze — Kujany). Wilno, 1929. S. 185.</ref>. У [[Прусія|гістарычнай Прусіі]] існуе вёска [[Герштэнэн]] і тры вёскі з назвай [[Керштанова]]. == Глядзіце таксама == * [[Гера (мужчынскае імя)|Гера]] * [[Стана|Стан]] == Заўвагі == {{Заўвагі}} == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} {{Імёны з асновай ґер}} {{Імёны з асновай стан}} [[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]] 8q9ax7960jm4f5j9lke1u6cjspt0lh6 0 277753 2677447 2668209 2026-07-04T07:21:29Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2677447 wikitext text/x-wiki {{Імя |імя = Кароль |лацінка = Karol |арыгінал = Carol |вымаўленьне = |мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]] |утварэньне = Karl <br> [[Гір|Hari]] + [[суфікс]] з {{nowrap|элемэнтам -л- (-l-)}} |варыянт = Караль, Карэль, Карл |вытворныя = [[Карыла]] |зьвязаныя = }} '''Кароль'''<ref>{{Літаратура/Беларускі клясычны правапіс (2005)|к}}</ref>, '''Караль'''<ref>[[Вінцук Вячорка]], [https://www.svaboda.org/a/karol-karl-karal-charles/32026007.html La reine est morte. Няхай жыве кароль! А як яго зваць?], [[Радыё Свабода]], 9 верасьня 2022 г.</ref> (''Карэль''), '''Карл''' — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча. == Паходжаньне == {{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}} Карал, Карул або Карэл, пазьней Карл (Carolus, Karulus, Carellus, Carl, Karl) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Carolus%2C+Karulus%2C+Carellus#v=snippet&q=Carolus%2C%20Karulus%2C%20Carellus&f=false S. 359].</ref>. Імя Караль паходзіць ад пашыранай суфіксам -ол асновы [[Гір|-гер- (-ер-)]] (Hariol > Carolus) або ад германскага асабовага імя [[Карл]] (Karl) < [[Стараверхненямецкая мова|стараверхненямецкага]] karal 'мужчына, муж'<ref>Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 120.</ref>. Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены [[Польская акадэмія навук|Польскай акадэміяй навук]], адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскага імя Karol (Karul, Karl) і вытворнага ад яго [[патронім]]у Karolkowic<ref>Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 121.</ref>. У 1640 годзе ў [[Каралявец]]кім унівэрсытэце навучаўся ''Achatius Corell, Elbingensis Borussus'', у 1647 годзе — ''Samuel Corellius, Elbingensis Borussus''<ref>Die matrikel der Universität Königsberg i. Pr. Bd. 1: Die Immatrikulationen von 1544—1656. — Leipzig, 1910. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=-sZYzw8knMEC&q=Corell#v=snippet&q=Corell&f=false S. 415, 484].</ref>. У Польшчы адзначаецца прозьвішча Карэла (Kareło)<ref>Walkowiak J. B. Litewskie nazwiska Polaków: słownik etymologiczno-frekwencyjny. — Poznań, 2019. S. 161.</ref>. Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''Мы от [[Русіны|рода Рускаг]]: Карлы'' ([[Аповесьць мінулых часоў]])<ref>[http://starbel.by/dok/d119.htm Договор между Русью и Византией (911)]{{Недаступная спасылка|date=March 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, Fontes historiae Magni Ducatus Lithuaniae</ref>; ''Воитех Карловичъ''<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 67.</ref>, ''Воитехъ Каръловичъ''<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 95.</ref>, ''Сенько Королковичъ''<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 88.</ref> (1528 год); ''бояринъ князя Федора Жославского, старосты рожъского, Богданъ Юшковичъ Карел'' (28 чэрвеня 1546 году)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|234к}} P. 15.</ref>; ''дом подданого пана Сологубового [[Ганус (імя)|Гануса]] Кареля'' (26 верасьня 1585 году)<ref>Istorijos archyvas. T. 1: XVI amžiaus Lietuvos inventoriai. — Kaunas, 1934. P. 267.</ref>; ''Korella Joh. Nibuzza ad [[Гумбінэн|Gumbinnam]] Lithuan.'' (1769 год)<ref>Die Matrikel der Albertus-Universität zu Königsberg i. Pr. 1544—1829. Bd. 2: Die Immatrikulationen von 1657—1829. — Leipzig, 1911/1912. S. 513.</ref>. == Носьбіты == * Сенька Каролькавіч — [[Эйшышкі|эйшыскі]] баярын, які ўпамінаецца ў [[Попісы войска Вялікага Княства Літоўскага|попісе войска Вялікага Княства Літоўскага]] 1528 году * [[Ян Караль Хадкевіч]] (1560—1621) — вайсковы і дзяржаўны дзяяч [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]], [[гетман вялікі літоўскі]] і [[ваявода віленскі]] * [[Ян Караль Белазор]] (1596—1631) — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага, [[Рэфэрэндар вялікі літоўскі|рэфэрэндар духоўны вялікі літоўскі]] * [[Юры Караль Глябовіч]] (1603/1605 — 1669) — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага, ваявода віленскі * [[Казімер Караль Белазор]] (каля 1608 — каля 1680) — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага, [[ваявода менскі]] * [[Сымон Караль Агінскі]] (каля 1625—1694) — дзяржаўны і вайсковы дзяяч Вялікага Княства Літоўскага, [[мечнік вялікі літоўскі]] і [[ваявода амсьціслаўскі]] * [[Караль Станіслаў Радзівіл (канцлер вялікі літоўскі)|Караль Станіслаў Радзівіл]] (1669—1719) — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага, [[канцлер вялікі літоўскі]] * [[Павал Караль Сангушка]] (1680—1750) — дзяржаўны і вайсковы дзяяч Вялікага Княства Літоўскага, [[маршалак вялікі літоўскі]], палкоўнік літоўскай гвардыі * [[Караль Юзэф Сапега]] (да 1718—1768) — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага, [[ваявода берасьцейскі]] * [[Караль Станіслаў Радзівіл «Пане Каханку»]] (1734—1790) — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага, ваявода віленскі * Аляксей Каралевіч (1897—1938) — [[беларусы|беларус]] з ваколіцаў [[Лепель|Лепелю]], [[Савецкія рэпрэсіі ў Беларусі|забіты ўладамі СССР]]<ref name="Memaryjal">[https://chumakou.com/projects/belarus1937/index11.html Беларусь: жертвы сталинских репрессий], Белорусский «Мемориал»</ref> * Пётар Каралевіч (1901—?) — беларус з [[Лагішын]]а, які пацярпеў ад уладаў СССР<ref name="Memaryjal"/> Каралевічы і Юцэвічы-Каралевічы — [[Літва|літоўскія]] шляхецкія роды<ref>[http://www.nobility.by/families/k/index.shtml Сьпіс шляхецкіх родаў, прозьвішчы якіх пачынаюцца на К], [[Згуртаваньне беларускай шляхты]]</ref>. Карлевічы (Karlewicz) гербу [[Астоя (герб)|Астоя]] — літоўскі шляхецкі род зь [[Пінскі павет|Пінскага павету]]<ref>Polska encyklopedja szlachecka. T. 6. — Warszawa, 1936. S. 265.</ref>. Каралевіч (Karolewicz) — прозьвішча, зафіксаванае ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах [[Сувалкі|Сувалкаў]]<ref>Professor Jerzy Wisniewski, [https://web.archive.org/web/20250111095809/http://www.mem.net.pl/stg/family_names.htm List of the XIXth century Suvalki region family names], Suwalki Genealogical Society</ref>. У актах [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]] ўпаміналася места Каральштад або [[Крэтынга]]<ref>Indeks alfabetyczny miejscowości dawnego wielkiego Księstwa Litewskiego: A—K (Abakanowicze — Kujany). Wilno, 1929. S. 321.</ref>. На 1910 год існаваў [[фальварак]] Каралішкі (Каролішкі) у Клімавіцкім павеце, а таксама хутар Карэлаўка ў Чавускім павеце Магілёўскай губэрні<ref>Список населенных мест Могилевской губернии. — Могилев, 1910. С. 77, 201.</ref>. На [[Наваградзкі павет|гістарычнай Наваградчыне]] існуе мястэчка [[Карэлічы]], на [[Амсьціслаўскае ваяводзтва|гістарычнай Амсьціслаўшчыне]] — [[Каралішкі]], у [[Прусія|гістарычнай Прусіі]] — [[Корэлен]]. == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} [[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]] qz4gzn4r95j1bt52pxep9ysawlqtf3d 0 280276 2677420 2675590 2026-07-04T02:53:22Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2677420 wikitext text/x-wiki {{Імя |імя = Зынь |лацінка = Zyń |арыгінал = Sini |вымаўленьне = |мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]] |варыянт = Зын, Зінь, Сінь, Жын, Жынь |вытворныя = |зьвязаныя = [[Зынгель]], [[Сінгер]], [[Зінар]] }} '''Зынь''' (''Жынь''), '''Зын''' (''Жын''), '''Зінь''', '''Сінь''' — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча. == Паходжаньне == {{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}} Сіні або Зіні, Сіна або Зіна (Sini, Sino) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref name="Fo-1900-1337">Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Sini+Sino#v=snippet&q=Sini%20Sino&f=false S. 1337].</ref>. Іменная аснова -сін- (-зын-) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] sineigs 'стары', [[Стараверхненямецкая мова|стараверхненямецкага]] sin 'сэнс, меркаваньне' або ад асновы [[Жында|-сінд- (-зынд-)]]<ref>Gottschald M. Deutsche Namenkunde: Unsere Familiennamen nach ihrer Entstehung und Bedeutung. — Berlin, 2006. [https://books.google.by/books?id=FgHcPgx1QIYC&pg=PA462&dq=Sinner+namenkunde&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&ved=2ahUKEwjgxNS6sf-BAxX0iP0HHVKRB6AQ6AF6BAgMEAI#v=onepage&q=Sinner%20namenkunde&f=false S. 462].</ref>{{Заўвага|Польска-летувіская аўтарка Юстына Вальковяк прызнае брак адэкватнага тлумачэньня іменнай асновы -сін- (-зін-) зь [[Летувіская мова|летувіскай мовы]], а для іменнай асновы -жын- за найбольш адэкватнае прызнае ''žinóti'' 'ведаць', ''pa-žìnti'' 'спазнаць'<ref>Walkowiak J. B. Litewskie nazwiska Polaków: słownik etymologiczno-frekwencyjny. — Poznań, 2019. S. 24.</ref> (фіксуецца ў слоўніку [[Канстанцін Шырвід|Канстанціна Шырвіда]]<ref>[http://www.lkz.lt/?zodis=%C5%BEinoti&id=32047060000 žinóti], Lietuvių kalbos žodynas</ref>)}}. Сярод [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] бытавалі імёны [[Зынгель]], [[Сінгер]], [[Зінар]], адзначаліся германскія імёны Singel, Singer, Siner. Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены [[Польская акадэмія навук|Польскай акадэміяй навук]], адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскіх імёнаў Zynbiert (Sinbert, Zymbiert), Zynwirt (Sinwirt)<ref>Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 242.</ref>. Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''Матеи Жиневич'' (1524-1566 гады)<ref>{{Літаратура/Вайсковыя попісы паспалітага рушэньня ВКЛ (2018)|к}} S. 98.</ref>; ''Юхно Жинь''<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 68.</ref>, ''Богушъ Жин''<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 69.</ref>, ''Иванъ Жиневичъ''<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 96.</ref> (1528 год); ''бояр господаръских Рудоминского ж повету… Матея, а Бартломея Жиневичов'' (7 сакавіка 1541 году)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|229к}} P. 141.</ref>; ''Давидъ Зыновичъ… земяне замку нашого Городецкого, на имя Давыдъ а Василь Зеновичы… отцу ихъ Зынову'' (10 ліпеня 1544 году)<ref>Ревизия пущ и переходов звериных в бывшем Великом княжестве Литовском, с присовокуплением грамот и привилеев. — Вильна, 1867. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=pDhAAAAAcAAJ&q=%D0%97%D1%8B%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A#v=snippet&q=%D0%97%D1%8B%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A&f=false С. 334—335].</ref>; ''Ероцъки Зыневичъ… Иванъ Жыневичъ… Алекъсанъдер Жыневичъ'' (1565 год)<ref>{{Літаратура/Вайсковыя попісы паспалітага рушэньня ВКЛ (2018)|к}} S. 248.</ref>; ''Zyn'' (1670 год)<ref>Bystroń J. Nazwiska polskie. — Lwów, 1936. S. 283.</ref>; ''Anna Zinewicz'' (1718 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=B&w=22br&rid=B&search_lastname=Zinewicz&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date= Żyrowicze (gr.-kat.)], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>; ''Grzegorz Zyniewicz'' (1801 год)<ref>Kłapkowski W. Konwent Dominikanów w Sejnach // Ateneum wileńskie. R. 13, z. 2. — Wilno, 1938. S. 95 (163).</ref>; ''Jadwiga z Ciechanowiczów Siniewicz'' (4 красавіка 1887 году)<ref>Сакалоўская А. Кальварыя. — {{Менск (Мінск)}}, 1997. С. 136.</ref>{{Заўвага|Таксама: * Сініла, Жынель (у гістарычным гоцкім арэале адзначалася імя Sinnelo<ref>Repertori D’Antropònims Catalans (RAC). Vol. 1. — Barcelona, 1994. [https://books.google.by/books?id=SUwv8x15BE8C&pg=PA502&dq=%22Sinnelo%22+sinlo&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&ved=2ahUKEwiG-fe-laWKAxWH_7sIHerxEEAQ6AF6BAgFEAI#v=onepage&q=%22Sinnelo%22%20sinlo&f=false P. 502].</ref>, таксама адзначалася старажытнае германскае імя [[Санель|Senilo]]<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Sanilo#v=snippet&q=Sanilo&f=false S. 1296].</ref>): ''Jan Siniłło'' (1828 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=B&w=21uk&rid=B&search_lastname=Sini%C5%82%C5%82o&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1&rpp1=&ordertable= Dąbrowica], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>, ''Józef Żynielewicz'' (7 лютага 1780 году)<ref>Akta sejmiku kowieńskiego z lat 1733—1795. — Warszawa, 2019. S. 306.</ref>; * Шымбар: ''Миколаи Шимъборовичъ'' (1528 год)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 58.</ref>, ''s panem Stanisławem Szymborem'' (1621 год)<ref>{{Літаратура/Рэестры попісу паспалітага рушэньня шляхты ВКЛ з 1621 году (2015)|к}} S. 42.</ref> }}. == Носьбіты == * Мацей Жыневіч — [[Рудаміна|рудамінскі]] баярын, які ўпамінаецца паміж 1524 і 1566 гадамі * Юхна Жынь і Богуш Жын — рудамінскія баяры, якія ўпамінаюцца ў [[Попісы войска Вялікага Княства Літоўскага|попісе войска Вялікага Княства Літоўскага]] 1528 году * Іван Жыневіч — [[ваўкавыск]]і баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска ВКЛ 1528 году * Яроцкі Зыневіч, Іван і Аляксандар Жыневічы — ваўкавыскія баяры, якія ўпамінаюцца ў попісе войска ВКЛ 1565 году * Ёсіф Сіневіч (1885—?) — [[Беларусы|беларус]] з ваколіцаў [[Койданаў|Койданава]], які [[Савецкія рэпрэсіі ў Беларусі|пацярпеў ад уладаў СССР]]<ref>[https://by.openlist.wiki/%D0%A1%D1%96%D0%BD%D0%B5%D0%B2%D1%96%D1%87_%D0%86%D0%BE%D1%81%D1%96%D1%84_%D0%9A%D0%B0%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B0%D0%B2%D1%96%D1%87_(1885) Сіневіч Іосіф Казіміравіч (1885)], Адкрыты спіс ахвяраў палітычных рэпрэсій у СССР</ref> * Уладзімер Жынь (1905—1938) — беларус з ваколіцаў [[Вільня|Вільні]], забіты ўладамі СССР<ref>[https://chumakou.com/projects/belarus1937/index7.html Беларусь: жертвы сталинских репрессий], Книга памяти Томской обл.</ref> * Аляксандар Зіневіч (1912—?) — беларус з ваколіцаў [[Клецак|Клецку]], які пацярпеў ад уладаў СССР<ref>[https://chumakou.com/projects/belarus1937/index8.html Беларусь: жертвы сталинских репрессий], Белорусский «Мемориал»</ref> Жыневіч або Зыневіч (Zyniewicz) — прозьвішча, зафіксаванае ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах [[Сувалкі|Сувалкаў]]<ref>Professor Jerzy Wisniewski, [https://web.archive.org/web/20250111095809/http://www.mem.net.pl/stg/family_names.htm List of the XIXth century Suvalki region family names], Suwalki Genealogical Society</ref>. == Заўвагі == {{Заўвагі}} == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} {{Германскія імёны-асновы}} {{Імёны з асновай сін}} [[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]] exijlr0mdzmsjst0y0co4li9m4pbwbu 0 281145 2677338 2596294 2026-07-03T14:58:31Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2677338 wikitext text/x-wiki {{Імя |імя = Дарбут |лацінка = Darbut |арыгінал = Darebodus |вымаўленьне = |мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]] |утварэньне = [[Тора (імя)|Tara]] + [[Бода|Bodo]] <br> Tara + [[Бота|Buto]] |варыянт = Дарпот |вытворныя = [[Дырбут]] |зьвязаныя = }} '''Дарбут''' — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча. == Паходжаньне == {{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}} Дарыбод, Тарбод або Турбод (Darebodus, Thorbod<ref name="Morlet-1985-287">Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule. T. III: Les noms de personnes contenus dans les noms de lieux. — Paris, 1985. P. 287.</ref>, Turbod<ref name="Morlet-1985-287"/>) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule. T. III: Les noms de personnes contenus dans les noms de lieux. — Paris, 1985. P. 550.</ref>. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Тора (імя)|-тор- (-тар-, -дар-)]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Тарут]], [[Тарвід]], [[Турвін]]; германскія імёны Tarut, Torvid, Thurwine) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] thaur > thoris 'волат, асілак'<ref>Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 76.</ref>, а аснова [[Бота|-бут- (-бот-)]] (імёны ліцьвінаў [[Бутвід]], [[Бутырык (імя)|Бутрык]], [[Вільбут]]; германскія імёны Botvid, Butariks, Willebut) — ад [[Усходнегерманскія мовы|усходнегерманскага]] but- з значэньнем 'корань, камель' ([[Гепідзкая мова|гепідзкае]] butilo 'камель')<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 16.</ref> або ад асновы [[Бода|-буд- (-бод-)]]<ref>Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 21.</ref>. Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''Jan Darbut'' (10 лютага 1779 году, 25 жніўня 1780 году і 21 жніўня 1786 году)<ref>Akta sejmiku kowieńskiego z lat 1733—1795. — Warszawa, 2019. S. 289, 325, 431.</ref>; ''Zofia Darbut'' (1748 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=B&w=23lt&rid=B&search_lastname=Darbut&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1 Butkiszki], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>; ''Franciszek Darbutt'' (1794 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=B&w=23lt&rid=B&search_lastname=Darbutt&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1 Kołtyniany k. Szyłele], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>. == Носьбіты == * Антон Вінцэнтавіч і Восіп Казімеравіч Дарбуты (''Дарбут'') — селянін і мешчанін з ваколіцаў [[Коўна|Коўны]], якія мелі ў валоданьні зямлю на 1882 год<ref>Алфавитный список землевладельцев Ковенской губернии. — Ковна, 1882. С. 104.</ref> Дарбуты — [[Літва|літоўскі]] шляхецкі род<ref>[http://www.nobility.by/families/d/index.shtml Сьпіс шляхецкіх родаў, прозьвішчы якіх пачынаюцца на Д], [[Згуртаваньне беларускай шляхты]]</ref>. Дарпот (Darpot) — прозьвішча, зафіксаванае ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах [[Сувалкі|Сувалкаў]]<ref>Professor Jerzy Wisniewski, [https://web.archive.org/web/20250111095809/http://www.mem.net.pl/stg/family_names.htm List of the XIXth century Suvalki region family names], Suwalki Genealogical Society</ref>. == Глядзіце таксама == * [[Тора (імя)|Тора]] * [[Бота]] * [[Бода]] == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} {{Імёны з асновай тор}} {{Імёны з асновай бут}} {{Імёны з асновай буд}} [[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]] soyh6gh4usgrr2lp8qzvid9ceye7yrk 0 282500 2677324 2673929 2026-07-03T14:01:37Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2677324 wikitext text/x-wiki {{Імя |імя = Даґела |лацінка = Dagieła / Dahieła |арыгінал = Dagela |вымаўленьне = |мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]] |утварэньне = [[Дака (імя)|Dago]] + [[Гайла (імя)|Gelo]] <br> Dago + [[суфікс]] з {{nowrap|элемэнтам -л- (-l-)}} |варыянт = Дагель, Догель, Дагайль, Дайгала |вытворныя = [[Даўгайла]], [[Даўгіла]] |зьвязаныя = }} '''Дагела''' (''Дагель'', ''Догель'', ''Дагайль'') — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча. == Паходжаньне == {{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}} Дагела, пазьней Дэгела (Dagela, Degele<ref>Steub L. Die oberdeutschen Familiennamen. — München, 1870. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=V2w5AAAAMAAJ&q=Degele#v=snippet&q=Degele&f=false S. 117].</ref>) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>L’Année épigraphique: revue des publications épigraphiques relatives a l’antiquité romaine. — Presses Universitaires de France, 2005. [https://books.google.by/books?id=gHQaAAAAYAAJ&q=Dagela+1138&dq=Dagela+1138&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&ved=2ahUKEwj_2MLKgOOFAxU62AIHHbfWBscQ6AF6BAgGEAI P. 400].</ref>. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Дака (імя)|-даг- (-дак-, -таг-)]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Дакіла]], [[Шыдаг]], [[Ядаг]]; германскія імёны Dacilo, Sidag, Adago) паходзіць ад германскага daga 'палымяны, зіхатлівы, яркі, бліскучы'<ref>Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 30.</ref>, а аснова [[Гайла (імя)|-гайл- (-гал-, -гел-)]] (імёны ліцьвінаў [[Відзігайла]], [[Інгела]], [[Мантыгайла (імя)|Монтгайла]]; германскія імёны Widigail, Ingeila, Montigel) — ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] і [[Бургундзкая мова|бургундзкага]] gails 'жвавы, свавольны, ганарысты'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 17.</ref>. У [[Прусія|Прусіі]] бытавала імя Догел: ''Dogel'' (1309 год)<ref>Pierson W. Altpreußischer Namenkodex // Zeitschrift für Preußische Geschichte und Landeskunde. — Berlin, 1873. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=ZrV-7V99ov8C&q=Dogel#v=snippet&q=Dogel&f=false S. 499].</ref>. Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''Dogela'' (XV—XVI ст. паводле выпісу XIX ст.)<ref>Būga K. Apie lietuvių asmens vardus. — Vilnius, 1911. P. 33.</ref>; ''Piotr Dagiel'' (23 сакавіка 1645 году, 2 траўня 1654 году)<ref>Lietuvos inventoriai XVII a. — Vilnius, 1962. P. 137, 213.</ref>; ''pana Dogieła'' (9 сакавіка 1704 году)<ref>Архив Юго-Западной России. Ч. 3, т. 2. — Киев, 1868. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=L745AQAAMAAJ&q=Dogie%C5%82a#v=snippet&q=Dogie%C5%82a&f=false С. 623].</ref>; ''Józef Kazimierz Dagielewicz'' (1751 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=B&w=23lt&rid=6671&search_lastname=&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&rpp1=900&searchtable=&rpp2=50 Giełwany], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>; ''Wasil Doygało… Trochim Doygało'' (1762 год)<ref>[https://sources.ruzhany.info/114_29.html «Inwentarż Maiętnosci Rożaneÿ. 1762»], НГАБ. Ф. 1928, воп. 1, спр. 209.</ref>; ''Piotr Dogiel'' (6 лютага 1764 году)<ref>Akta sejmiku kowieńskiego z lat 1733—1795. — Warszawa, 2019. S. 164.</ref>; ''Wawrzyniec Dogiel'' (1772 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=B&w=22br&rid=B&search_lastname=Dogiel%20&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1&rpp1=&ordertable= Mścibów], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>. == Носьбіты == * [[Мацей Догель]] (1715—1760) — гісторык-археограф, правазнаўца ВКЛ * Ануфры Догель — уладальнік зямлі ў [[Полацкі павет|Полацкім павеце]] на 1878 год<ref>Памятная книжка Витебской губернии. На 1878 год. — Витебск, 1878. С. 342.</ref> * Давыд Догель (1882—?) — [[беларусы|беларус]] з ваколіцаў [[Сіроцін]]а, які [[Савецкія рэпрэсіі ў Беларусі|пацярпеў ад уладаў СССР]]<ref>[https://by.openlist.wiki/%D0%94%D0%BE%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D1%8C_%D0%94%D0%B0%D0%B2%D1%8B%D0%B4_%D0%90%D0%BD%D1%83%D1%84%D1%80%D1%8B%D0%B5%D0%B2%D1%96%D1%87_(1882) Догель Давыд Ануфрыевіч (1882)], Адкрыты спіс ахвяраў палітычных рэпрэсій у СССР</ref> Догелі (Dogiel) — [[Літва|літоўскі]] шляхецкі род з [[Троцкі павет|Троцкага павету]]<ref>Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2022. S. 259.</ref>. Дагайлёвіч (Dogajlowicz) — прозьвішча, зафіксаванае ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах [[Сувалкі|Сувалкаў]]<ref>Professor Jerzy Wisniewski, [https://web.archive.org/web/20250111095809/http://www.mem.net.pl/stg/family_names.htm List of the XIXth century Suvalki region family names], Suwalki Genealogical Society</ref>. На [[Лідзкі павет|гістарычнай Лідчыне]] існуе вёска [[Догелі]]. == Глядзіце таксама == * [[Дака (імя)|Дага]] * [[Гайла (імя)|Гайла]] == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} {{Імёны з асновай даг}} {{Імёны з асновай гайл}} [[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]] eg2tsr962sk79u9gtd4heb7cjr184kp 0 285916 2677397 2675996 2026-07-03T22:26:42Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2677397 wikitext text/x-wiki {{Імя |імя = Дэрвін |лацінка = Dervin |арыгінал = Derwin |вымаўленьне = |мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]] |утварэньне = [[Дзір|Diehr]] + [[Віна (імя)|Wini]] |варыянт = Дзеравін, Дырвін, Дэрвінь, Дарвінь |вытворныя = |зьвязаныя = }} '''Дэрвін''' (''Дзеравін'', ''Дырвін'', ''Дэрвінь'', ''Дарвінь'') — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча. == Паходжаньне == {{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}} Дэрвін або Дырэвін (Deorwine, Derwine, Derwin<ref>Ferguson R. The Teutonic Name-system Applied to the Family Names of France, England, & Germany. — London, 1864. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=fGUUAAAAYAAJ&q=Derwin#v=snippet&q=Derwin&f=false P. 268].</ref>, Direwine, Dyrevine<ref>Sigurd H. Studier öfver personnamnen å mynten i Uppsala Universitets Anglosaxiska myntsamling. — Uppsala, 1917. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=IYA3AQAAMAAJ&q=Dyrevine#v=snippet&q=Dyrevine&f=false S. 29].</ref>) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>Searle W. G. Onomasticon anglo-saxonicum. — Cambrigde, 1897. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=RLkEAAAAIAAJ&q=Derwine%2C+Direwine#v=snippet&q=Derwine%2C%20Direwine&f=false P. 165].</ref>. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Дзір|дзір- (дзер-, цір-)]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Дзярэйка|Дзерык]], [[Дзірман]], [[Дзірмант|Дырмунт]]; германскія імёны Diericke, Direman, Deormund) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] dius, германскага tiur 'зьвер', а аснова [[Віна (імя)|-він-]] (імёны ліцьвінаў [[Бутвін]], [[Мантывін|Монтвін]], [[Радавін]]; германскія імёны Butwin, Mondawin, Radowin) — ад гоцкага wins 'сябар'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 17.</ref>. Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены [[Польская акадэмія навук|Польскай акадэміяй навук]], адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскага імя Derwinus<ref>Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 289.</ref>. Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''Derwiniewicz'' (1671—1681 гады)<ref>Zinkevičius Z. Lietuvių antroponimika: Vilniaus lietuvių asmenvardžiai XVII a. pradžioje. — Vilnius, 1977. P. 135.</ref>; ''Magdalena Derwin'' (1708 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=B&w=22br&rid=B&search_lastname=Derwin&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1 Ostrowiec], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>; ''Derwinie'' (1744 год)<ref>[https://pawet.net/library/history/city_district/religion/d_1744/diecezja_wile%C5%84ska,_1744.html Diecezja Wileńska, 1744], [[Pawet]], 20 лютага 2011 г.</ref>; ''Anna Derwin'' (1752 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=S&w=10pl&rid=S&search_lastname=Derwin&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1 https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=S&w=10pl&rid=S&search_lastname=Derwin&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>; ''Darwiniowna'' (1782 год)<ref name="Daug">[https://kresy.genealodzy.pl/zbior/pdf/Daugieliszki_chrzciny_1774_90.pdf Spis rodziców dzieci urodzonych w Daugieliszkach w latach 1774—1790]</ref>; ''Derwiniowna'' (1787, 1788, 1789 і 1790 гады)<ref name="Daug"/>; ''Wincenty Derwinowicz'' (1802 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=B&w=22br&rid=B&search_lastname=Derwinowicz&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1&rpp1=&ordertable= Widze], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>; ''Derwin'' (1802, 1805 і 1807 гады)<ref name="Daug-2">[https://kresy.genealodzy.pl/zbior/pdf/Indeks1800_14.pdf Indeks nazwisk rodziców dzieci urodzonych w parafii (Nowe) Daugieliszki w latach 1800—1814]</ref>; ''Dyrwin'' (1807 год)<ref name="Daug-2"/>; ''Rozalia Derwin'' (1805 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=B&w=22br&rid=B&search_lastname=Darwin&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1&rpp1=&ordertable= Widze], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>. == Носьбіты == Дэрвін (Derwin) — прозьвішча, зафіксаванае ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах [[Сувалкі|Сувалкаў]]<ref>Professor Jerzy Wisniewski, [https://web.archive.org/web/20250111095809/http://www.mem.net.pl/stg/family_names.htm List of the XIXth century Suvalki region family names], Suwalki Genealogical Society</ref>. На 1901 год існавала сяло Дзеравіны на поўначы Гараднянскага павету Чарнігаўскай губэрні<ref>Список населенных мест Черниговской губернии, имеющих не менее 10 жителей, по данным за 1901 год. — Чернигов, 1902. С. 11.</ref>. == Глядзіце таксама == * [[Дзір]] * [[Віна (імя)|Віна]] == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} {{Імёны з асновай дзір}} {{Імёны з асновай він}} [[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]] ognlu8za9lzentibjtof6bmedarauwt 0 286211 2677440 2534612 2026-07-04T06:36:22Z Dymitr 10914 выпраўленьне спасылак 2677440 wikitext text/x-wiki [[Файл:Judo pictogram.svg|150пкс|справа]] [[Файл:Grand Palais Éphémère - Paris VII (FR75) - 2021-08-07 - 1.jpg|значак|Фасад [[Гран-Пале-Эфэмэр]].]] '''Спаборніцтвы па [[дзюдо]] на [[Летнія Алімпійскія гульні 2024 году|летніх Алімпійскіх гульнях 2024 году]]''' ладзіліся з 27 ліпеня па 3 жніўня ў часовым палацы [[Гран-Пале-Эфэмэр]] на [[Марсава поле (Парыж)|Марсавым полі]], які быў спраектаваны архітэктарам [[Жан-Мішэль Вільмот|Жан-Мішэлем Вільмотам]]. Колькасьць дзюдаістаў, якія спаборнічалі ў чатырнаццаці розных вагавых катэгорыях, скарацалася з 393, якія дужыліся ў [[Токіё]], да 372, з роўным разьмеркаваньнем паміж мужчынамі і жанчынамі. Былі разыграныя 15 камплектаў мэдалёў. == Узнагароды == {| class="wikitable" |- align=center |width=150 bgcolor=efefef|'''Дысцыпліна''' |width=200 bgcolor=gold |'''Золата''' |width=200 bgcolor=silver|'''Срэбра''' |width=200 bgcolor=cc9966|'''Бронза''' |- align=center !colspan="4"|Мужчыны |- | да 60 кг | {{Сьцяг|Казахстан}} [[Ялдос Сьметаў]] | {{Сьцяг|Францыя}} [[Люка Мкеідзэ]] | {{Сьцяг|Японія}} [[Рыюю Нагаяма]]<br>{{Сьцяг|Гішпанія}} [[Франсіска Гарыгос]] |- | да 66 кг | {{Сьцяг|Японія}} [[Хіфумі Абэ]] | {{Сьцяг|Бразылія}} [[Віліян Ліма]] | {{Сьцяг|Казахстан}} [[Гусман Кыргызбаеў]]<br>{{Сьцяг|Малдова}} [[Дэніс Віеру]] |- | да 73 кг | {{Сьцяг|Азэрбайджан}} [[Гідаят Гейдараў]] | {{Сьцяг|Францыя}} [[Жаан-Бэнжамэн Габа]] | {{Сьцяг|Малдова}} [[Адыль Асманаў]]<br>{{Сьцяг|Японія}} [[Саіці Хасімота]] |- | да 81 кг | {{Сьцяг|Японія}} [[Таканоры Нагасэ]] | {{Сьцяг|Грузія}} [[Тата Грыгалашвілі]] | {{Сьцяг|Рэспубліка Карэя}} [[Лі Чун-Хван]]<br>{{Сьцяг|Таджыкістан}} [[Самон Махмадбэкаў]] |- | да 90 кг | {{Сьцяг|Грузія}} [[Лаша Бэкауры]] | {{Сьцяг|Японія}} [[Сансіра Мурао]] | {{Сьцяг|Францыя}} [[Максім-Гаэль Ньяяп-Амбу|Максім-Гаэль Амбу]]<br>{{Сьцяг|Грэцыя}} [[Тэадорас Цэлідыс]] |- | да 100 кг | {{Сьцяг|Азэрбайджан}} [[Зэлім Кацоеў]] | {{Сьцяг|Грузія}} [[Ільля Суліманідзэ]] | {{Сьцяг|Ізраіль}} [[Пэтэр Пальчык]]<br>{{Сьцяг|Узбэкістан}} [[Музафарбэк Турабоеў]] |- | больш за 100 кг | {{Сьцяг|Францыя}} [[Тэдзі Рынэр]] | {{Сьцяг|Рэспубліка Карэя}} [[Кім Мін-Чон (дзюдаіст)|Кім Мін-Чон]] | {{Сьцяг|Таджыкістан}} [[Тэмур Рахімаў]]<br>{{Сьцяг|Узбэкістан}} [[Алішэр Юсупаў]] |- align=center !colspan="4"|Жанчыны |- | да 48 кг | {{Сьцяг|Японія}} [[Нацумі Цунода]] | {{Сьцяг|Манголія}} [[Бавуўдоржыйн Баасанхуў]] | {{Сьцяг|Францыя}} [[Шырын Буклі]]<br>{{Сьцяг|Швэцыя}} [[Тара Бабульфат]] |- | да 52 кг | {{Сьцяг|Узбэкістан}} [[Дыёра Келдыёрава]] | {{Сьцяг|Косава}} [[Дыстрыя Красьнічы]] | {{Сьцяг|Бразылія}} [[Ларыса Пімэнта]]<br>{{Сьцяг|Францыя}} [[Амандын Бюшар]] |- | да 57 кг | {{Сьцяг|Канада}} [[Крыста Дэгучы]] | {{Сьцяг|Рэспубліка Карэя}} [[Ха Мі-Мі]] | {{Сьцяг|Японія}} [[Харука Фунакуба]]<br>{{Сьцяг|Францыя}} [[Сара-Леані Сызык]] |- | да 63 кг | {{Сьцяг|Славенія}} [[Андрэя Лешкі]] | {{Сьцяг|Мэксыка}} [[Прыска Авіці]] | {{Сьцяг|Францыя}} [[Клярыс Агбэньену]]<br>{{Сьцяг|Косава}} [[Лаўра Фазьлію]] |- | да 70 кг | {{Сьцяг|Харватыя}} [[Барбара Матыч]] | {{Сьцяг|Нямеччына}} [[Мірыям Буткерайт]] | {{Сьцяг|Аўстрыя}} [[Міхаэля Полерэс]]<br>{{Сьцяг|Бэльгія}} [[Габрыеля Вілемс]] |- | да 78 кг | {{Сьцяг|Італія}} [[Аліса Бэляндзі]] | {{Сьцяг|Ізраіль}} [[Інбар Лянір]] | {{Сьцяг|Кітай}} [[Ма Чжэньчжао]]<br>{{Сьцяг|Партугалія}} [[Патрысія Сампаю]] |- | больш за 78 кг | {{Сьцяг|Бразылія}} [[Бэатрыс Соўза]] | {{Сьцяг|Ізраіль}} [[Раз Гэршка]] | {{Сьцяг|Рэспубліка Карэя}} [[Кім Ха-Юн]]<br>{{Сьцяг|Францыя}} [[Рамана Дыко]] |- align=center !colspan="4"|Мікст |- | Зьмяшаныя каманды | {{Сьцяг|Францыя}} [[Францыя на летніх Алімпійскіх гульнях 2024 году|Францыя]]<br>[[Шырын Буклі]]<br>[[Жаан-Бэнжамэн Габа]]<br>[[Амандын Бюшар]]<br>[[Валід Кяр]]<br>[[Сара-Леані Сызык]]<br>[[Люка Мкеідзэ]]<br>[[Клярыс Агбэньену]]<br>[[Альфа Ўмар Джалё]]<br>[[Мары-Эва Гае]]<br>[[Максім-Гаэль Ньяяп-Амбу|Максім-Гаэль Амбу]]<br>[[Рамана Дыко]]<br>[[Арэльен Д’ес]]<br>[[Мадлен Малянга]]<br>[[Тэдзі Рынэр]] | {{Сьцяг|Японія}} [[Японія на летніх Алімпійскіх гульнях 2024 году|Японія]]<br>[[Ута Абэ]]<br>[[Хіфумі Абэ]]<br>[[Харука Фунакуба]]<br>[[Саіці Хасімота]]<br>[[Нацумі Цунода]]<br>[[Рыюю Нагаяма]]<br>[[Сакі Нійдзоэ]]<br>[[Сансіра Мурао]]<br>[[Міку Такаіці]]<br>[[Таканоры Нагасэ]]<br>[[Ааран Вольф]]<br>[[Рыка Такаяма]]<br>[[Акіра Сонэ]]<br>[[Тацуру Сайта]] | {{Сьцяг|Бразылія}} [[Бразылія на летніх Алімпійскіх гульнях 2024 году|Бразылія]]<br>[[Даніел Карнін]]<br>[[Леанарду Гансалвэс]]<br>[[Віліян Ліма]]<br>[[Рафаэл Масэду]]<br>[[Гільермэ Шміт]]<br>[[Рафаэл Карлус да Сылва|Рафаэл Сылва]]<br>[[Ларыса Пімэнта]]<br>[[Кейтлэйн Квадрус]]<br>[[Рафаэла Сылва]]<br>[[Бэатрыс Соўза]]<br>{{Сьцяг|Рэспубліка Карэя}} [[Рэспубліка Карэя на летніх Алімпійскіх гульнях 2024 году|Рэспубліка Карэя]]<br>[[Лі Э-Гён]]<br>[[Кім Вон-Джын]]<br>[[Чон Е-Рын]]<br>[[Ан Ба-Уль]]<br>[[Ха Мі-Мі]]<br>[[Кім Джы-Су (дзюдаістка)|Кім Джы-Су]]<br>[[Лі Чун-Хван]]<br>[[Хан Джу-Іп]]<br>[[Юн Хён-Джы]]<br>[[Кім Ха-Юн]]<br>[[Кім Мін-Чон (дзюдаіст)|Кім Мін-Чон]] |} == Вонкавыя спасылкі == * [https://olympics.com/en/paris-2024/sports/judo Афіцыйны сайт]{{Ref-en}} [[Катэгорыя:Летнія Алімпійскія гульні 2024 году]] [[Катэгорыя:Дзюдо на летніх Алімпійскіх гульнях|2024]] rqsa0n397rnmd1xsoiys8iyyzewvlss 0 290110 2677396 2625297 2026-07-03T22:17:15Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2677396 wikitext text/x-wiki {{Навуковец}} '''Дэні Родрык''' ({{мова-tr|Dani Rodrik}}; нар. 14 жніўня 1957 году, [[Стамбул]]) — турэцкі [[эканоміка|эканаміст]], спэцыяліст у сфэры эканомікі разьвіваных краінаў і інстытуцыянальных рэформаў, прафэсар міжнароднай палітычнай эканоміі [[Урадавая школа Джона Ф. Кенэдзі|Урадавай школы Джона Ф. Кенэдзі]] пры [[Гарвардзкі ўнівэрсытэт|Гарвардзкім унівэрсытэце]]. Раней быў прафэсарам сацыяльных навук імя [[Альбэрт Гіршман|Альбэрта Гіршмана]] Школы сацыяльных навук пры [[Інстытут пэрспэктыўных дасьледаваньняў|Інстытуце пэрспэктыўных дасьледаваньняў]] у [[Прынстан (Нью-Джэрзі)|Прынстане]] [[Нью-Джэрзі]]. Мае шэраг публікацыяў у галіне [[Міжнародныя эканамічныя стасункі|міжнароднай эканомікі]], [[Эканамічнае разьвіцьцё|эканамічнага разьвіцьця]] і [[Палітычная эканомія|палітычнай эканоміі]]. Адзін з асноўных пытаньняў, якія знаходзяцца ў цэнтры ягоных дасьледаваньняў, — гэта пытаньне пра тое, што ёсьць добрай эканамічнай палітыкай і чаму некаторыя ўрады больш пасьпяховыя ў гэтым аспэкце, чым іншыя. Асноўныя працы: «Эканоміка вырашае: сіла і слабасьць „змрочнай навукі“» (''Economic Rules: The Rights and Wrongs of the Dismal Science'') і «Парадокс глябалізацыі. Дэмакратыя і будучыня сусьветнай эканомікі» (''The Globalization Paradox: Democracy and the Future of the World Economy''). Ёсьць таксама сурэдактарам акадэмічнага часопіса ''Global Policy''<ref>{{Cite web|url=http://onlinelibrary.wiley.com/journal/10.1111/%28ISSN%291758-5899/homepage/EditorialBoard.html|title=Editorial Board|last=Staff writer|publisher=Wiley-Blackwell|website=onlinelibrary.wiley.com|access-date=2016-01-20}} {{ref-en}}</ref>. == Біяграфія == Паходзіць зь сям’і [[Сэфарды|сэфардзкіх габрэяў]]<ref>[http://www.nytimes.com/2007/01/30/business/worldbusiness/30trade.html?ex=1327813200&en=b09c1256f811eb09&ei=5088 NY Times Article] {{ref-en}}</ref>. Па заканчэньні Робэртаўскага коледжа ў [[Стамбул]]е<ref name="EE">[https://web.archive.org/web/20070719235032/http://www.cosgel.uconn.edu/Publications/Turkishtime%285MB%29.pdf Turkishtime Article] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20070719235032/http://www.cosgel.uconn.edu/Publications/Turkishtime%285MB%29.pdf |date=19 ліпеня 2007 }} {{ref-tr}}</ref>, ён атрымаў ступень [[Бакаляўр мастацтваў|А. Б.]] ([[Лацінскія ўзнагароды|дыплём з адзнакай]]) у Гарвардзкім каледжы, затым ступень [[Доктар філязофіі|доктара філязофіі]] ў галіне эканомікі за дысэртацыю «''Дасьледаваньні па тэорыі дабрабыту гандлю і валютнай палітыкі''» і ступень магістра дзяржаўнага кіраваньня ў [[Прынстанскі ўнівэрсытэт|Прынстанскім унівэрсытэце]]. Пісаў артыкулы па эканоміцы дзеля турэцкай газэты «''Radikal''» (зь ліпеня 2009 году). Ёсьць сурэдактарам Review of Economics and Statistics. Імя Родрыка павязанае з [[Нацыянальнае бюро эканамічных дасьледаваньняў|Нацыянальным бюро эканамічных дасьледаваньняў]], [[Цэнтар дасьледаваньняў эканамічнай палітыкі (Лёндан)|Цэнтрам дасьледаваньняў эканамічнай палітыкі]], [[Цэнтар глябальнага разьвіцьця|Цэнтрам глябальнага разьвіцьця]], [[Інстытут міжнароднай эканомікі|Інстытутам міжнароднай эканомікі]] і [[Рада па міжнародных стасунках|Радай па міжнародных стасунках]]. Дэні Родрык атрымліваў дасьледчыя гранты ад [[Карпарацыя Карнэгі|Карпарацыі Карнэгі]], [[Фонд Форда|Фонду Форда]] і [[Фонд Ракфэлера]]. У 2011 годзе далучыўся да зноў створанай World Economics Association у якастці сябра выканаўчага камітэта. Узяў шлюб з дачкой турэцкага генэрала ў адстаўцы [[Чэтын Доган|Чэтына Догана]], які быў прыгавораны да пажыцьцёвага зьняволеньня (тэрмін быў скарочаны да 20 гадоў) за ўдзел у меркаваным пляне перавароту. == Праца == Ягоная кніга 1997 году «''Глябалізацыя зайшла занадта далёка?''» была названая «адной з найбольш важных эканамічных кніг дзесяцігодзьдзя» паводле вэрсіі часопіса «[[Bloomberg Businessweek]]». У сваім артыкуле ён засяродзіўся на трох аспэктах супярэчнасьці паміж глябальным рынкам і сацыяльнай стабільнасьцю, выкрываючы дылему, якая паўстае пры [[Глябалізацыя|глябалізацыі]], якая агаляе лініі разлома паміж нацыянальнымі дзяржавамі, якія маюць магчымасьці і капітал дзеля посьпеху на глябальным рынку, і тымі дзяржавамі, у якіх няма гэтай перавагі. Такім чынам, гэтая сыстэма вольнага рынку сталася загрозай сацыяльнай стабільнасьці і мясцовых сацыяльных нормаў<ref>{{Cite book|author=Rodrik, Dani|title=The New Global Economy and Developing Countries: Making Openness Work|publisher=Overseas Development Council|year=1999|isbn=1-56517-027-X|url-access=registration|url=https://archive.org/details/isbn_9781565170278}} {{ref-en}}</ref>. Падчас аналізу Родрык вылучыў тры чыньнікі гэтых супярэчнасьцяў. Па-першае, напружанасьць выклікаецца глябалізацыяй, паколькі памяншэньне колькасьці бар’ераў дзеля гандлю і наўпроставых замежных інвэстыцыяў парадаксальна ўсталёўвае новыя межы паміж нацыямі і групамі, якія могуць скарыстацца перавагамі такіх транснацыянальных стасункаў і якія ня ў стане гэта зрабіць. Родрык адносіць да першай катэгорыі высокакваліфікаваных рабочых, прафэсіяналаў і тых, хто мае мажлівасьць рэалізаваць свае сілы ў тых сфэрах, дзе яны найбольш запатрабаваныя. Другая катэгорыя ўлучае, адпаведна, некваліфікаваных працоўных і паўкваліфікаваных работнікаў, чые пазыцыі ва ўмовах глябалізацыі становіцца ўсё больш хісткімі. Па-другое, глябалізацыя спараджае канфлікты ўнутры і паміж нацыямі узверх мясцовых сацыяльных нормаў і сацыяльных інстытуцыяў. Тэхніка і культура ўсё больш стандартуе, і розныя нацыі, як правіла, дэманструюць непрыманьне падобных калектыўных нормаў і каштоўнасьцяў, распаўсюджаных на міжнародным узроўні ў стандартызаваных формах. Нарэшце, па-трэцяе, пагроза глябалізацыі ўзьнікае, таму што апошняя надзвычай абцяжарвае забесьпячэньне нацыянальнымі урадамі сацыяльнага страхаваньня. «Свой падыход Д. Родрык лічыць альтэрнатыўным кансэнсусу палітыкаў і эканамістаў, якія выступаюць за безумоўную падтрымку глябалізацыі. Погляд Д. Родрыка на глябалізацыю грунтуецца на двух меркаваньнях: (1) рынкі і ўрад дапаўняюць, а не замяняюць адзін аднаго; і (2) існуе мноства мадэляў капіталізму, якія спрыяюць эканамічнаму росквіту»<ref>{{cite book|author=Аннотация к книге Родрык Д. Парадокс глобализации: демократия и будущее мировой экономики (Анатацыя да кнігі Родрык Д. Парадокс глабалізацыі: дэмакратыя і будучыню сусветнай эканомікі)|title=Введение. Новый взгляд на глобализацию (Ўвядзенне. Новы погляд на глабалізацыю)|url=https://ecsoc.hse.ru/data/2014/03/31/1317148973/ecsoc_t15_n2.pdf#page=65|publisher=Экономическая социология (Эканамічная сацыялогія)|year=2014|месяц=Сакавік|pages=15|page=2}} {{ref-ru}}</ref>. == Узнагароды == * 2002 — [[Прэмія Лявонцьева|прэмія Васіля Лявонцьева за пашырэньне межаў эканамічнай думкі]]. == Выбраныя публікацыі == * {{cite book | author=Rodrik, Dani | title=The Globalization Paradox | publisher=Norton & Company, Inc | year=2011 | isbn=978-0-393-07161-0 | url-access=registration | url=https://archive.org/details/globalizationpar00rodr_0 }} * {{cite book | author=Rodrik, Dani | title=One Economics, Many Recipes | url=https://archive.org/details/oneeconomicsmany0000rodr | publisher=Princeton University Press | year=2007 | isbn=0-691-12951-7 }} * {{cite book | author=Rodrik, Dani (ed) | title=In Search of Prosperity: Analytic Narratives on Economic Growth | publisher=Princeton University Press | year=2003 | isbn=0-691-09268-0 }} * {{cite book | author=Rodrik, Dani | title=The New Global Economy and Developing Countries: Making Openness Work | publisher=Overseas Development Council | year=1999 | isbn=1-56517-027-X | url-access=registration | url=https://archive.org/details/isbn_9781565170278 }} * {{cite book | author=Rodrik, Dani | title=Has Globalization Gone Too Far? | publisher=Institute for International Economics | year=1997 | isbn=0-88132-241-5 | url-access=registration | url=https://archive.org/details/hasglobalization00rodr }} == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Вонкавыя спасылкі == * [http://www.rbc.ru/persons/rodrik.shtml Матэрыялы Дэні Родрыка] на РБК {{ref-ru}} * [https://web.archive.org/web/20120328132341/http://www.whoswhoineconomics.com/dani-rodrik/ Хто такі Дэні Родрык?] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20120328132341/http://www.whoswhoineconomics.com/dani-rodrik/ |date=28 сакавіка 2012 }} {{ref-en}} * [https://web.archive.org/web/20170126150704/http://drodrik.scholar.harvard.edu/ Дэні Родрык — афіцыйная старонка] {{ref-en}} * [https://web.archive.org/web/20191219012516/https://rodrik.typepad.com/ Блог Дэні Родрыка] {{ref-en}} * [https://web.archive.org/web/20111011073613/http://www.project-syndicate.org/series/roads_to_prosperity/description «Дарогі да росквіту»] калёнка Дэні Родрыка ў Project Syndicate {{ref-en}} * <cite class="citation web" contenteditable="false">Робэртс, Рус (11 красавіка 2011). </cite><cite class="citation web" contenteditable="false">[http://www.econtalk.org/archives/_featuring/dani_rodrik/ «Родрык па пытаньнях глябалізацыі, разьвіцьця і занятасьці»]. ''EconTalk''. {{ref-en}}</cite><cite class="citation web" contenteditable="false">Бібліятэка эканомікі і свабоды.</cite><span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rfr_id=info%3Asid%2Fen.wikipedia.org%3ADani+Rodrik&rft.atitle=Rodrik+on+Globalization%2C+Development%2C+and+Employment&rft.aufirst=Russ&rft.aulast=Roberts&rft.date=2011-04-11&rft.genre=unknown&rft_id=http%3A%2F%2Fwww.econtalk.org%2Farchives%2F_featuring%2Fdani_rodrik%2F&rft.jtitle=EconTalk&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Ajournal" contenteditable="false"> </span> {{Бібліяінфармацыя}} {{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Родрык, Дэні}} [[Катэгорыя:Турэцкія эканамісты]] jhdaehkc6x8bbb8di84zn1g4icft268 0 294227 2677450 2602672 2026-07-04T08:38:31Z Casinios 91071 Выправіў памылкі. 2677450 wikitext text/x-wiki '''Катэдра беларусістыкі Варшаўскага ўнівэрсытэту''' — адзіная па-за межамі [[Беларусь|Беларусі]] навуковая беларусазнаўчая адзінка, якая была заснаваная ў [[1956]] годзе ў [[Варшаўскі ўнівэрсытэт|Варшаўскім унівэрсытэце]]. Катэдра знаходзіцца на факультэце прыкладной лінгвістыкі на вуліцы Штурмовай, 4. Стварэньне катэдры было з пачаткам дзейнасьці [[БГКТ (Польшча)|БГКТ]], а спраўнікам быў беларускі дзеяч [[Юры Туронак]]. Першым кіраўніком катэдры стала прафэсарка [[Антаніна Абрэмбская-Яблонская]] (1901-1994 — славістка, аўтарка шматлікіх навуковых прац па славянскім мовазнаўстве, суаўтарка (разам з [[Мікалай Бірыла|М. Бірылам]]) «Падручнага польска-беларускага слоўніка» ({{мова-pl|«Podręczny słownik polsko-białoruski»}}), выдадзенага ў 1962 годзе выдавецтвам Wiedzа Powszechnа. Загадчыкам беларускае філялёгіі была прызначана прафэсарка Антаніна Яблонская, якая прыцягнула да супрацоўніцтва выпускніцу [[БДУ|Менскага ўнівэрсытэту імя Ўладзімера Леніна]] Лідзію Базылюк і празь нейкі час — [[Алесь Барскі|Аляксандра Баршчэўскага]] з [[Лодзь|Лодзі]]<ref name="членыбелфілваршавы">{{Кніга|аўтар = |імя = Юры|прозьвішча = Туронак|частка = |загаловак = За кардонам Бацькаўшчыны: успаміны|арыгінал = |спасылка = |адказны = [[Генадзь Сагановіч|Г. Сагановіч]]|выданьне = |месца = [[Менск]]|выдавецтва = Медысонт|год = 2010|том = |старонкі = 138—139|старонак = 276|сэрыя = [[Бібліятэка часопіса «Беларускі Гістарычны Агляд»|Бібліятэка ч-су Беларускі гістарычны агляд]]|isbn = 978-985-6887|наклад = }}</ref>. Наборам вучняў да ВНУ займаліся [[ГП БГКТ]] і дырэкцыі ліцэяў у [[Беларускі ліцэй імя Браніслава Тарашкевіча|Бельску]] і [[Другі агульнаадукацыйны ліцэй з дадатковым навучаньнем беларускай мовы ў Гайнаўцы|Гайнаўцы]]. Пасьля просьбаў [[Варшаўскі аддзел БГКТ|Варшаўскага аддзелу БГКТ]] і з дапамогаю пасольства [[СССР]], 16 кастрычніка 1956 году прыбылі зь Менску прафэсары [[Мікалай Бірыла]] і [[Васіль Тарасаў]] — выкладчыкі беларускае мовы і гісторыі літаратуры. На вакзале ў Варшаве сустрэлі іх прафэсарка Антаніна Яблонская, прадстаўнікі міністэрства ўнутраных спраў Польшчы, ад БГКТ — Анатоль Якаўлюк і Юры Туронак, таксама студэнткі Ганна Багроўская, Вольга Федаровіч, Валянціна Амельянчук і Надзея Васілюк. Пасьля сустрэчы Юры Туронак запісаў у сваім дзёньніку: «Плян выкананы на 100% — маем памяшканьне і філялёгію»<ref name="членыбелфілваршавы"/>. Загадчыкам катэдры зьяўляецца д.ф.н. [[Радаслаў Калета]]<ref>[http://kb.uw.edu.pl/katedra/pracownicy/kaleta-radoslaw/ Радаслаў Калета]</ref>. На катэдры прапануюцца тры ступені навучаньня: бакаляўрэат, магістратура і асьпірантура. У рамках праграмы ''беларуская філялёгія з англійскай мовай'' вядуцца заняткі па літаратуры, мовазнаўстве і гісторыі. «[[Acta Albaruthenica]]» — навуковы часопіс катэдры беларусістыкі Варшаўскага ўнівэрсытэту, быў заснаваны ў 1998 годзе. == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Вонкавыя спасылкі == * [http://kb.uw.edu.pl/ Афіцыйная старонка] {{Беларусы ў Польшчы}} [[Катэгорыя:Варшаўскі ўнівэрсытэт]] [[Катэгорыя:Беларуская мова ў Польшчы]] [[Катэгорыя:Беларусазнаўства]] [[Катэгорыя:Зьявіліся ў 1956 годзе]] [[Катэгорыя:1956 год у Польшчы]] s1fgcl31cgmpoc68d9ap57wljpxy3yv 0 299722 2677421 2662915 2026-07-04T03:21:55Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2677421 wikitext text/x-wiki {{сайт | імя = Зьнічка | url = [https://znichka.space/ Старонка ў сеціве] | камэрцыйны = не | рэгістрацыя = дадатковая, але можна | мовы = беларуская | пачатак працы = {{Дата пачатку|27|4|2023|1}}<ref>[https://site-analyzer.pro/be/services-seo/mass-check-domain/ Дзень заснаваньня] на [[Сайт аналізатар]]</ref><ref>[https://lookup.icann.org/en/lookup Час заснаваньня]</ref> | бягучы стан = дзейны }} '''Зьнічка'''<ref name="зьнічкагс">[https://web.archive.org/web/20251108123207/https://znichka.space/ Старонка ў сеціве]</ref> — беларускамоўная старонка ў [[Сеціва|сеціве]], яна дае магчымасьць бясплатна глядзець [[Мастацкі фільм|мастацкія стужкі]] і іншыя стужкі. Старонка ў сеціве ўзьнікла прыблізна ў красавіку 2023 году<ref name="зьнічкагс"/>. У 2025 годзе старонка спыніла сваю працу. == Глядзіце таксама == * [[Кінакіпа]] * [[Скрынка (сеціва)|Скрынка]] * [[АніБел|Anibel]] * [[СонейкаПрадакшн|СонейкаПрадакшн]] == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Вонкавыя спасылкі == * [https://web.archive.org/web/20251108123207/https://znichka.space/ Старонка ў сеціве] [[Катэгорыя:Вэб-сайты]] [[Катэгорыя:Старонкі ў сеціве пра кіно]] [[Катэгорыя:Вэб-сайты, якія зьявіліся ў 2023 годзе]] [[Катэгорыя:Беларускія вэб-сайты]] gvs48fx1ags4q3ak5byvwrigd7xovcc 0 299764 2677361 2675508 2026-07-03T18:08:01Z ~2026-37595-36 98621 /* */ 2677361 wikitext text/x-wiki {{Аўтамабіль | назва = «DAF LF» |выява = [[Файл:Rainsbows 155 FJ07VSO Nightfreight.jpg|300пкс]] | вытворца = «[[DAF Trucks]]» | гады = 2001-present (LF renamed to XB on October 6, 2023) | папярэднік = «[[DAF 45/55]]» | наступнік = «[[DAF XB]]» | вытворчасьць = | тып кузаву = | прывад = 4×2, 4×4 | колавая база = | даўжыня = | шырыня = | вышыня = | маса = | поўная маса = | каляіна пярэдняя = 1543 | каляіна задняя = 1583 | клірэнс = | грузападымальнасць = 550 | аб'ём бака = 60 л | дызайнэр = | рухавік = | кпп = 6-хутк. [[МКПП]] <br /> 8-хутк. [[АКПП]] | падобныя = [[Avia D|Avia D90/D120]]<br/> [[Dongfeng KR]]<br/>[[Hyundai Mega Truck]]<br/>[[Iveco EuroCargo]]<br/>[[Nissan Atleon]]/[[Nissan NT500]]<br/>[[MAN L2000]]/[[MAN TGL]]<br/>[[Mercedes-Benz Atego]]<br/>[[Renault Midlum]]/[[Renault Trucks D]]<br/>[[Volvo FL]]<br/>[[КамАЗ-4308]]<br/>[[МАЗ-4370]]<br/>[[МАЗ-4371]]<br/>[[МАЗ-4471]]<br/> [[Hino Ranger]]<br/> [[Mitsubishi Fuso Fighter]]<br/>[[Isuzu Forward]] <br/> [[Nissan Diesel Condor]]<br/>[[КрАЗ-5401]] }} '''DAF XB''' (раней DAF LF з 2001 па 6 кастрычніка 2023 года) — гэта серыя лёгкіх/сярэдніх грузавікоў, якія выпускаюцца галандскім вытворцам [[DAF Trucks]]. Гэта пераробка [[Leyland Roadrunner]] 1984 года, Грузавік DAF LF/XB мае тры канфігурацыі кабіны: 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck (пасля-Hansen Horse Drawn Winona Freight Wagon, [[Packard|1905-1919 Packard 3-Ton Truck Chassis with Enclosed Cab and Doors]], [[Mack AC|1920-1923 Mack AC 2-Door All-Steel Enclosed Cab Single-Axle Rigid Chassis Truck with doors]], [[Mack AC|1924-1925 Mack AC 2-Door All-Steel Enclosed Cab Single-Axle Rigid Chassis Truck]], [[Renault NN|1926-1929 Renault type SY Dual Rear Wheel Châssis Cabine]], [[Renault Monasix|Renault Type SZ 15 hp Dual Rear Wheel Châssis Cabine]], [[Renault|Enclosed Cab Camion Renault type ZJC 43 cv 2.5 tonnes]], [[Diamond T|1935-1936 Diamond T De Luxe 1½ Ton 2-Door Closed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Rigid Truck]], [[Diamond T|1937-1940 Diamond T 406 2-Door Standard Cab Dual Rear Wheel Single Axle Rigid Truck]], [[REO Speed Wagon|1941-1947 Reo Speed Wagon 19B 2-Door Standard Cab Single Axle Rigid Truck]], [[Leyland Comet|1948-1954 Leyland Comet 90 2-Door Standard Cab Single Axle Rigid Lorry]], [[Leyland Comet|Leyland Comet LAD 2-Door Standard Cab Single Axle Rigid Lorry]], [[Leyland Terrier|Leyland Terrier G-Series 2-Door Standard Cab Single Axle Rigid Lorry]], [[DAF F500-F1500|DAF F500-F1500 2-Door Standard Cab Single Axle Rigid Lorry (1975-1977)]], [[DAF F500-F1500|DAF F500-F1500 2-Door Standard Cab Single Axle Rigid Lorry (1978-1980)]], [[DAF F500-F1500|DAF F500-F1500 2-Door Standard Cab Single Axle Rigid Lorry (1980-1992)]], [[DAF 45/55|DAF 45/55 2-Door Standard Cab Single Axle Rigid Lorry (1991-1996)]], і [[DAF 45/55|DAF 45/55 2-Door Standard Cab Single Axle Rigid Lorry (1997-2000)]]), 2-Door Day Cab 4x2 Tractor Unit (пасля-Horse Drawn Case #1 Portable Steam Engine with a tow hitch attached on the back, Garrett and Sons 4CD Traction Engine, [[Mack Senior|1912-1915 Mack Senior All-Steel Windshield Open Cab Single Axle Semi-Tractor Truck with doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Regular Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Standard Closed Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Standard Closed Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Fageol|1927-1929 Fageol Flyer Model 130 2-Door All-Steel Enclosed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Renault SY|Renault SY Tracteur]], [[Diamond T|1935-1936 Diamond T De Luxe 1½ Ton 2-Door Closed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Tractor Unit]], [[Diamond T|1937-1940 Diamond T 406 2-Door Standard Cab Dual Rear Wheel Single Axle Tractor Unit]], [[REO Speed Wagon|1941-1947 Reo Speed Wagon 19B 2-Door Standard Cab Single Axle Tractor Unit]], [[Leyland Comet|1948-1954 Leyland Comet 90 2-Door Standard Cab Single Axle Tractor Unit]], [[Leyland Comet|Leyland Comet LAD 2-Door Standard Cab Single Axle Tractor Unit]], [[Leyland Terrier|Leyland Terrier G-Series 2-Door Standard Cab Single Axle Tractor Unit]], [[DAF F500-F1500|DAF F500-F1500 2-Door Standard Cab Single Axle Tractor Unit (1975-1977)]], [[DAF F500-F1500|DAF F500-F1500 2-Door Standard Cab Single Axle Tractor Unit (1978-1980)]], [[DAF F500-F1500|DAF F500-F1500 2-Door Standard Cab Single Axle Tractor Unit (1980-1992)]], [[DAF 45/55|DAF 45/55 2-Door Standard Cab Single Axle Tractor Unit (1991-1996)]], і [[DAF 45/55|DAF 45/55 2-Door Standard Cab Single Axle Tractor Unit (1997-2000)]]), падоўжаная дзённая кабіна і спальная кабіна. Гэтыя кабіны прызначаны для гарадскіх і рэгіянальных перавозак, з варыянтамі электрычных або дызельных сілавых агрэгатаў і такімі функцыямі, як 12-цалевы лічбавы дысплей, нізкая прыступка і акно для агляду бардзюра для паляпшэння бачнасці. ==Рухавік== LF45 і LF55 абсталяваны рухавікамі Cummins серыі B. У развозных грузавіках і пікапах LF45 выкарыстоўваецца 4-цыліндравы рухавік, у LF45 з такім абсталяваннем, як смеццевозы і вакуумныя цыстэрны, — 6-цыліндравы, а ва ўсіх LF55 — 6-цыліндравы з-за павялічаных памераў і вагі. ==Дызайн== Кабіна XB падобная да канструкцыі кабіны [[Renault Midlum]] і [[Volvo FL]]. Яна таксама з'яўляецца асновай для сярэднетанажных грузавікоў [[Kenworth]] і [[Peterbilt]]. ==Гісторыя== LF атрымаў узнагароду «Міжнародны грузавік года 2002». У 2024 годзе LF быў зняты з вытворчасці і заменены новым DAF XB. ==LF Гібрыд== У верасні 2010 года кампанія DAF прадставіла гібрыдную версію LF45 на выставе IAA 2010 у Гановеры. LF Hybrid мае дызельны рухавік магутнасцю 118 кілават у спалучэнні з бесшчоткавым электрарухавіком магутнасцю 44 кВт з пастаянным магнітам, размешчаным паміж счапленнем і аўтаматычнай каробкай перадач. Электрарухавік сілкуецца ад 96 літый-іённых акумулятараў напружаннем 3,4 вольта кожны, агульнай вагой 100 кг. Акумулятарны блок дазваляе грузавіку праехаць каля 2 кіламетраў з выключаным дызельным рухавіком і назапашваць энергію ад тармажэння для выкарыстання ў будучыні. [[Катэгорыя:Грузавыя аўтамабілі]] [[Катэгорыя:DAF Trucks]] [[Катэгорыя:Аўтамабілі, якія выпускаюцца]] jqq139akfloxp16oo5ppcw8y7g9rdo9 0 299853 2677391 2677237 2026-07-03T21:08:15Z Dymitr 10914 /* Плэй-оф */ абнаўленьне зьвестак 2677391 wikitext text/x-wiki {{Актуальнае спаборніцтва|Футбол}} {{Чэмпіянат сьвету па футболе |год = 2026 |месца = [[Злучаныя Штаты Амэрыкі|ЗША]], [[Канада]], [[Мэксыка]] |назва = |лягатып = 2026 FIFA World Cup emblem.svg |памер = |подпіс = |час = 11 чэрвеня — 19 ліпеня 2026 году |удзельнікаў = |удзельнікаўфінал = 48 |фінал = [[Мэтлайф-стэдыюм]],<br />[[Іст-Ратэрфард]] |чэмпіён = |2 месца = |3 месца = |4 месца = |гульняў = |галоў = |гледачоў = |бамбардзір = |год папярэдняга = 2022 |год наступнага = 2030 }} '''Чэмпіяна́т сьве́ту па футбо́ле 2026 году''' — 23-і чэмпіянат сьвету па футболе, фінальны турнір якога ладзіцца ў 2026 годзе ў [[Злучаныя Штаты Амэрыкі|ЗША]], [[Канада|Канадзе]] і [[Мэксыка|Мэксыцы]]. Турнір будзе згуляны з 11 чэрвеня па 19 ліпеня 2026 году, а яго сумесна прымуць 16 гарадоў з трох паўночнаамэрыканскіх краінаў. Фінальны матч будзе ладзіцца ў ЗША. Турнір стане першым, гаспадарамі якога будуць адразу тры краіны<ref>{{навіна|спасылка=https://www.bbc.co.uk/sport/football/44464913|загаловак=World Cup 2026: Canada, US & Mexico joint bid wins right to host tournament|выдавец=BBC Sport|дата публікацыі=06.2018|копія=https://web.archive.org/web/20210114150230/https://www.bbc.com/sport/football/44464913|дата копіі=01.2021}}</ref><ref>{{спасылка|аўтар=Carlise, Jeff|спасылка=http://www.espn.co.uk/football/fifa-world-cup/story/3100808/usmexico-and-canada-officially-launch-bid-to-co-host-2026-world-cup|загаловак=U.S., neighbors launch 2026 World Cup bid|выдавецтва=ESPN|дата публікацыі=04.2017|копія=https://web.archive.org/web/20170411140749/http://www.espn.co.uk/football/fifa-world-cup/story/3100808/usmexico-and-canada-officially-launch-bid-to-co-host-2026-world-cup|дата копіі=04.2017}}</ref>. Таксама гэты турнір ёсьць першым, у якім возьмуць удзел 48 зборных, то бок колькасьць удзельнікаў павялічыцца з 32. Гэта таксама першы з [[чэмпіянат сьвету па футболе 2002 году|чэмпіянату сьвету 2002 году]] турнір, які арганізоўваюць больш чым адная краіна. Мэксыка ўжо ладзіла турніры ў 1970 і 1986 гадах, то бок яна ёсьць першай краінай, якая тройчы рабіла чэмпіянат сьвету, пры гэтым ЗША раней былі арганізатарамі чэмпіянату сьвету 1994 году. Канада ж упершыню ёсьць гаспадыняй таго кшталту турніру. Па папярэднім чэмпіянаце сьвету 2022 году ў Катары, які гуляўся ў лістападзе і сьнежні, гэтае спаборніцтва вернецца да свайго традыцыйнага летняга раскладу. Зборныя [[Зборная ЗША па футболе|ЗША]], [[Зборная Канады па футболе|Канады]] і [[Зборная Мэксыкі па футболе|Мэксыкі]], як прадстаўнікі краінаў-гаспадароў турніру, аўтаматычна кваліфікаваліся на спаборніцтва. Зборныя [[Зборная Каба-Вэрдэ па футболе|Каба-Вэрдэ]], [[Зборная Кюрасао па футболе|Кюрасао]], [[Зборная Ўзбэкістану па футболе|Узбэкістану]] і [[Зборная Ярданіі па футболе|Ярданіі]] дэбютуюць на чэмпіянатах сьвету. Дзейным чэмпіёнам да пачатку турніру ёсьць [[Зборная Аргентыны па футболе|зборная Аргентыны]], якая ў 2022 годзе здабыла свой трэці тытул у гісторыі. == Выбары гаспадароў == У час з 2013 па 2017 гады [[рада ФІФА]] стала абмяркоўвала абмежаваньні ў ратацыі правядзеньня чэмпіянатаў у залежнасьці ад кантынэнтальных канфэдэрацыяў. Спачатку было ўсталявана, што заяўкі на арганізацыю чэмпіянату ня будуць прымацца ад краінаў, якія не ўваходзяць у склад канфэдэрацыяў, што ладзілі два папярэднія турніры. Гэтае правіла было часова зьмененае, каб забараніць падаваць заяўкі на правядзеньне наступнага турніру толькі краінам, якія ўваходзяць у склад канфэдэрацыі, што ладзіла папярэдні чэмпіянат сьвету<ref>{{навіна|спасылка=https://www.fifa.com/worldcup/news/y=2015/m=5/news=current-allocation-of-fifa-world-cuptm-confederation-slots-maintained-2610611.html|загаловак=Current allocation of FIFA World Cup confederation slots maintained|выдавец=FIFA|дата публікацыі=05.2015|копія=https://web.archive.org/web/20150530211217/http://www.fifa.com/worldcup/news/y%3D2015/m%3D5/news%3Dcurrent-allocation-of-fifa-world-cuptm-confederation-slots-maintained-2610611.html|дата копіі=05.2015}}</ref>, пасьля чаго правіла было вернутае да папярэдняй рэдакцыі двух чэмпіянатаў сьвету. Рада ФІФА зрабіла выключэньне, якое патэнцыйна дае права на арганізацыю чэмпіянату асацыяцыям-сябрам канфэдэрацыі перадапошняй краіны-гаспадара чэмпіянату сьвету ў выпадку, калі аніводная з атрыманых заявак не адпавядае строгім тэхнічным і фінансавым патрабаваньням<ref name="fifacouncil">{{навіна|спасылка=https://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2016/m=10/news=fifa-council-discusses-vision-for-the-future-of-football-2843681.html?intcmp=fifacom_hp_module_news_top|загаловак=FIFA Council discusses vision for the future of football|выдавец=FIFA|дата публікацыі=10.2016|копія=https://web.archive.org/web/20161017181207/http://www.fifa.com/about-fifa/news/y%3D2016/m%3D10/news%3Dfifa-council-discusses-vision-for-the-future-of-football-2843681.html?intcmp=fifacom_hp_module_news_top|дата копіі=10.2016}}</ref><ref>{{навіна|спасылка=http://www.cbc.ca/sports/soccer/world-cup-expanded-1.3804717|загаловак=FIFA blocks Europe from hosting 2026 World Cup, lifting Canada's chances|выдавец=Canadian Broadcasting Corporation|дата публікацыі=10.2016|копія=https://web.archive.org/web/20161014191406/http://www.cbc.ca/sports/soccer/world-cup-expanded-1.3804717|дата копіі=10.2016}}</ref>. У сакавіку 2017 году прэзыдэнт ФІФА [[Джаньні Інфантына]] пацьвердзіў, што Эўропа ([[Зьвяз эўрапейскіх футбольных асацыяцыяў|УЭФА]]) і Азія ([[АФК]]) былі выкрасьлены з заяўкі па выбары [[Расея|Расеі]] і [[Катар]]у ў 2018 і 2022 гадах адпаведна<ref>{{навіна|спасылка=https://www.theguardian.com/football/2017/mar/09/donald-trump-travel-ban-could-prevent-united-states-hosting-football-world-cup|загаловак=Trump travel ban could prevent United States hosting World Cup|выдавец=The Guardian|дата публікацыі=03.2017|копія=https://web.archive.org/web/20211114173744/https://www.theguardian.com/football/2017/mar/09/donald-trump-travel-ban-could-prevent-united-states-hosting-football-world-cup|дата копіі=11.2021}}</ref>. Такім чынам, чэмпіянат сьвету 2026 году можа быць аддадзены адной з чатырох іншых канфэдэрацыяў, як то [[КОНКАКАФ]] (Паўночная Амэрыка; апошні раз ладзіла турнір у 1994 годзе), [[КАФ]] (Афрыка; апошні раз вылучала гаспадара турніру ў 2010 годзе), [[КОНМЭБОЛ]] (Паўднёвая Амэрыка; апошні раз арганізоўвала першынство ў 2014 годзе) або [[КФА]] (Акіянія, дзе аніколі раней не гулялі матчы чэмпіянатаў сьвету), або, магчыма, УЭФА ў выпадку, калі аніводная заяўка ад гэтых чатырох канфэдэрацыяў ня будзе адпавядаць патрабаваньням. Сумеснае ладжаньне чэмпіянату сьвету, якое было забароненае ФІФА па [[чэмпіянат сьвету па футболе 2002 году|чэмпіянаце сьвету 2002 году]], было ўхваленае для чэмпіянату сьвету 2026 году, але і не абмяжоўвалася канкрэтнай колькасьцю, а разглядалася ў кожным канкрэтным выпадку. Таксама ў 2026 годзе генэральны сакратарыят ФІФА, па кансультацыі з Камітэтам па спаборніцтвах, меў права выключаць з турніру заяўнікаў, якія не адпавядалі мінімальным тэхнічным патрабаваньням для правядзеньня спаборніцтваў<ref name="fifacouncil"/>. ЗША, Канада і Мэксыка публічна разглядалі мажлівасьць высунуць заяўку на правядзеньне турніру асобна, але сумесная заяўка была абвешчаная 10 красавіка 2017 году<ref>{{артыкул|спасылка=https://www.si.com/planet-futbol/2017/04/10/2026-world-cup-usa-mexico-canada-host-bid|загаловак=USA, Mexico, Canada announce bid to host '26 WC|выданьне=Sports Illustrated|год=04.2017|копія=https://web.archive.org/web/20170411054626/https://www.si.com/planet-futbol/2017/04/10/2026-world-cup-usa-mexico-canada-host-bid|дата копіі=04.2017}}</ref><ref>{{спасылка|аўтар=Carlise, Jeff|спасылка=http://www.espn.co.uk/football/fifa-world-cup/story/3100808/usmexico-and-canada-officially-launch-bid-to-co-host-2026-world-cup|загаловак=U.S., Mexico and Canada officially launch bid to co-host 2026 World Cup|выдавецтва=ESPN|дата публікацыі=04.2017|копія=https://web.archive.org/web/20170411140749/http://www.espn.co.uk/football/fifa-world-cup/story/3100808/usmexico-and-canada-officially-launch-bid-to-co-host-2026-world-cup|дата копіі=04.2017}}</ref>. У сакавіку 2022 году прэзыдэнт мэксыканскай [[Ліга МХ|Лігі МХ]] Мікель Арыёля заявіў, што ўдзел Мэксыкі ў якасьці суарганізатара мог быць пад пагрозай, калі б ліга і фэдэрацыя не адрэагавалі хутка на забурэньні заўзятараў клюбаў «[[Керэтара Сант’яга-дэ-Керэтара|Керэтара]]» і «[[Атляс Гвадаляхара|Атлясу]]», у выніку якіх 26 гледачоў атрымалі раненьні і 14 былі арыштаваныя. Арыёля сказаў, што ФІФА была «шакаваная» інцыдэнтам, але Інфантына быў задаволены тым, як прадстаўнікі лігі разьвязалі праблему<ref>{{навіна|аўтар=Garcia, Arriana|спасылка=https://www.espn.com/soccer/fifa-world-cup/story/4612705/mexico-violence-almost-cost-world-cup-2026-hosting-duties-liga-mx-president|загаловак=Mexico violence almost cost World Cup 2026 hosting duties - Liga MX president|выдавец=ESPN|дата публікацыі=03.2022|копія=https://web.archive.org/web/20220317194809/https://www.espn.com/soccer/fifa-world-cup/story/4612705/mexico-violence-almost-cost-world-cup-2026-hosting-duties-liga-mx-president|дата копіі=03.2022}}</ref>. === Галасаваньне === [[Файл:2026 world cup bid election.png|значак|400пкс|Вынікі галасаваньня: {| |- !Мелі дазвол галасаваць !! Ня мелі дазволу галасаваць |- |{{легенда|#867650|Галасавалі за ЗША/Канаду/Мэксыку}}||{{легенда|#FFBD41|ЗША, Канада, Мэксыка}} |- |{{легенда|#2770AB|Галасавалі за Марока}}||{{легенда|#55208D|Марока}} |- |{{легенда|#008E2A|Галасавалі супраць усіх}}||{{легенда|#000000|Адхіленыя ФІФА}} |- |{{легенда|#B32A2F|Устрымаліся ад галасаваньня}}||{{легенда|#C1C1C1|Ня сябра ФІФА}} |} ]] Галасаваньне адбылося 13 чэрвеня 2018 году падчас 68-га кангрэса ФІФА ў [[Масква|Маскве]]. У ім узялі ўдзел 203 прадстаўнікоў, якія мелі права голасу<ref>{{спасылка|аўтар=Graham, Bryan Armen|спасылка=https://www.theguardian.com/football/live/2018/jun/13/world-cup-2026-vote-fifa-nations-choose-between-north-america-and-morocco-live|загаловак=North America to host 2026 World Cup after winning vote over Morocco – as it happened|выдавецтва=The Guardian|дата публікацыі=06.2018|копія=https://web.archive.org/web/20180718045428/https://www.theguardian.com/football/live/2018/jun/13/world-cup-2026-vote-fifa-nations-choose-between-north-america-and-morocco-live|дата копіі=07.2018}}</ref>. Аб’яднаная заяўка паўночнаамэрыканскіх дзяржаваў перамагла, атрымаўшы 134 галасы, у той час як заяўка [[Марока]] была падтрыманая 65-ю галасамі. [[Іран]] прагаласаваў за аніводны варыянт, а [[Куба]], [[Славенія]] і [[Гішпанія]] ўстрымаліся ад галасаваньня. Гана была дыскваліфікавана ФІФА праз карупцыйны скандалу і таму ня мела права галасаваць<ref>{{навіна|аўтар=Gyamera-Antwi, Evans|спасылка=http://www.goal.com/en-gh/news/ghana-kosovo-excluded-from-fifa-congress-ahead-of-2026-world-cup-/zhbmtfxdo6fe1i4r07wrr39b9|загаловак=Ghana & Kosovo excluded from Fifa Congress ahead of 2026 World Cup vote|выдавец=Goal.com|дата публікацыі=06.2018|копія=https://web.archive.org/web/20231021220157/https://www.goal.com/en-gh/news/ghana-kosovo-excluded-from-fifa-congress-ahead-of-2026-world-cup-/zhbmtfxdo6fe1i4r07wrr39b9|дата копіі=10.2023}}</ref><ref>{{навіна|спасылка=https://www.myjoyonline.com/news/2018/June-7th/breaking-news-president-akufo-addo-dissolves-gfa.php|загаловак=Breaking News: President Akufo-Addo dissolves GFA|выдавец=myjoyonline.com|дата публікацыі=06.2018|копія=https://web.archive.org/web/20180612162226/https://www.myjoyonline.com/news/2018/June-7th/breaking-news-president-akufo-addo-dissolves-gfa.php|дата копіі=06.2018}}</ref><ref>{{навіна|спасылка=https://www.bbc.com/news/world-africa-44414780|загаловак=Fifa bans Ghana football head Kwesi Nyantakyi over 'cash gift'|выдавец=BBC News|дата публікацыі=06.2018|копія=https://web.archive.org/web/20180609011624/https://www.bbc.com/news/world-africa-44414780|дата копіі=06.2018}}</ref><ref>{{спасылка|спасылка=http://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=5/news=fifa-congress-confirms-next-steps-of-the-bidding-process-for-the-2026--2883665.html?intcmp=fifacom_hp_module_news_top|загаловак=FIFA Congress confirms next steps of the bidding process for the 2026 FIFA World Cup - FIFA.com|дата публікацыі=05.2017|копія=https://web.archive.org/web/20170515003503/http://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=5/news=fifa-congress-confirms-next-steps-of-the-bidding-process-for-the-2026--2883665.html?intcmp=fifacom_hp_module_news_top|дата копіі=05.2017}}</ref><ref>{{навіна|спасылка=https://www.abc.net.au/news/2015-06-10/fifa-world-cup-2026-bidding-postponed/6536834|загаловак=Scandal-plagued FIFA postpones 2026 World Cup bidding|выдавец=ABC News|дата публікацыі=06.2015|копія=https://web.archive.org/web/20240416202847/https://www.abc.net.au/news/2015-06-10/fifa-world-cup-2026-bidding-postponed/6536834|дата копіі=04.2024}}</ref>. {| class="wikitable" style="margin: 0 auto;text-align: center" |- !rowspan="2"|Краіна !colspan="2"|Галасы |- !1-ы раўнд |- style="background:#90ee90" |align=left|'''ЗША, Канада, Мэксыка''' |'''134''' |- |align=left|Марока |65 |- |align=left|Аніводная заяўка |1 |- |align=left|Устрымаліся |3 |- !align=left|Агульная колькасьць !200 |- !align=left|Патрабаваная колькасьць !101 |} == Удзельнікі == === Кваліфікацыя === [[Файл:2026 world cup qualification map.svg|значак|зьлева| {| |- |{{легенда|#0000ff|Кваліфікаваныя каманды}} |- |{{легенда|#2ad4ff|Каманды з мажлівасьцю да кваліфікацыі}} |- |{{легенда|#ffcc00|Некваліфікаваныя каманды}} |- |{{легенда|#000000|Выключаныя каманды}} |- |{{легенда|#cccccc|Ня сябры ФІФА}} |}]] Складальнікі агульнай заяўкі паўночнаамэрыканскіх краінаў меркавалі, што ўсе тры краіны-гаспадары аўтаматычна трапяць на чэмпіянат<ref>{{спасылка|спасылка=https://digitalhub.fifa.com/m/3c077448dcd5c0ab/original/w3yjeu7dadt5erw26wmu-pdf.pdf|загаловак=United 2026 bid book|выдавецтва=united2026.com|копія=https://web.archive.org/web/20210915131958/https://digitalhub.fifa.com/m/3c077448dcd5c0ab/original/w3yjeu7dadt5erw26wmu-pdf.pdf|дата копіі=09.2021}}</ref>. 31 жніўня 2022 году прэзыдэнт ФІФА Джаньні Інфантына пацьвердзіў, што шэсьць каманд [[КОНКАКАФ]] кваліфікуюцца на чэмпіянат сьвету, пры гэтым [[Зборная ЗША па футболе|зборныя ЗША]], [[Зборная Канады па футболе|Канады]] і [[Зборная Мэксыкі па футболе|Мэксыкі]] аўтаматычна кваліфікуюцца ў якасьці гаспадароў<ref>{{спасылка|спасылка=https://espndeportes.espn.com/futbol/guatemala/nota/_/id/10856065/presidente-fifa-gianni-infantino-plazas-concacaf-mundial-2026|загаловак=Presidente de la FIFA confirma cantidad de plazas de Concacaf para el Mundial de 2026|выдавецтва=ESPN Deportes|дата публікацыі=08.2022|копія=https://web.archive.org/web/20220922004259/https://espndeportes.espn.com/futbol/guatemala/nota/_/id/10856065/presidente-fifa-gianni-infantino-plazas-concacaf-mundial-2026|дата копіі=09.2022}}</ref><ref>{{спасылка|спасылка=https://www.crhoy.com/deportes/infantino-anuncia-cuantos-cupos-tendra-la-concacaf-para-el-mundial-de-2026/|загаловак=Infantino anuncia cuántos cupos tendrá la Concacaf para el Mundial de 2026|выдавецтва=CRHoy.com|дата публікацыі=08.2022|копія=https://web.archive.org/web/20220831205624/https://www.crhoy.com/deportes/infantino-anuncia-cuantos-cupos-tendra-la-concacaf-para-el-mundial-de-2026/|дата копіі=08.2022}}</ref>. Гэта было пацьверджанае Радай ФІФА 14 лютага 2023 году<ref>{{навіна|спасылка=https://www.fifa.com/about-fifa/organisation/fifa-council/media-releases/fifa-council-highlights-record-breaking-revenue-in-football|загаловак=FIFA Council highlights record breaking revenue in football|выдавец=FIFA|дата публікацыі=02.2023|копія=https://web.archive.org/web/20230214163245/https://www.fifa.com/about-fifa/organisation/fifa-council/media-releases/fifa-council-highlights-record-breaking-revenue-in-football|дата копіі=02.2023}}</ref><ref>{{навіна|спасылка=https://www.reuters.com/lifestyle/sports/fifa-confirms-us-mexico-canada-automatically-26-world-cup-2023-02-15/|загаловак=FIFA confirms U.S., Mexico, Canada automatically in '26 World Cup|выдавец=Reuters|дата публікацыі=02.2023|копія=https://web.archive.org/web/20230215070258/https://www.reuters.com/lifestyle/sports/fifa-confirms-us-mexico-canada-automatically-26-world-cup-2023-02-15/|дата копіі=02.2023}}</ref>. Беспасярэдне перад 67-м Кангрэсам ФІФА Рада ФІФА зацьвердзіла разьмеркаваньне месцаў на паседжаньні ў [[Манама|Манаме]]<ref name=slot>{{спасылка|спасылка=https://www.fifa.com/about-fifa/organisation/media-releases/bureau-of-the-council-recommends-slot-allocation-for-the-2026-fifa-wor-2878254|загаловак=Bureau of the Council recommends slot allocation for the 2026 FIFA World Cup|выдавецтва=FIFA|дата публікацыі=03.2017|копія=https://web.archive.org/web/20220619161123/https://www.fifa.com/about-fifa/organisation/media-releases/bureau-of-the-council-recommends-slot-allocation-for-the-2026-fifa-wor-2878254|дата копіі=06.2022}}</ref><ref>{{спасылка|спасылка=https://www.bbc.com/sport/football/39448474|загаловак=World Cup 2026: Fifa reveals allocation for 48-team tournament|выдавецтва=BBC|дата публікацыі=03.2017|копія=https://web.archive.org/web/20170330224520/http://www.bbc.com/sport/football/39448474|дата копіі=03.2017}}</ref>. Была высунутая і ўхваленая ідэя стварэньня міжкантынэнтальнага плэй-оф турніру з удзелам шасьці каманд, каб вызначыць апошнія два месцы на чэмпіянат<ref name=fifa_council>{{спасылка|спасылка=https://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=5/news=fifa-council-prepares-congress-takes-key-decisions-for-the-future-of-t-2883353.html|загаловак=FIFA Council prepares Congress, takes key decisions for the future of the FIFA World Cup|выдавецтва=FIFA|дата публікацыі=05.2017|копія=https://web.archive.org/web/20170618072825/http://www.fifa.com/about-fifa/news/y%3D2017/m%3D5/news%3Dfifa-council-prepares-congress-takes-key-decisions-for-the-future-of-t-2883353.html|дата копіі=06.2017}}</ref>. Шэсьць камандаў у плэй-оф будуць складацца з адной каманды ад кожнай канфэдэрацыі, за выняткам [[Зьвяз эўрапейскіх футбольных асацыяцыяў|УЭФА]], і адной дадатковай каманды ад канфэдэрацыі краінаў-гаспадароў (КОНКАКАФ). Дзьве каманды будуць разьмеркаваныя паводле рэйтынгу ў адпаведнасьці з сусьветным рэйтынгам і згуляюць зь пераможцамі двух гульняў плэй-оф паміж чатырма нясеянымі камандамі за два месцы на чэмпіянат. Турнір з чатырох гульняў будзе ладзіцца ў адной або некалькіх краінах-гаспадарах, а таксама будзе выкарыстоўвацца ў якасьці праверкі<ref name="slot" />. Ратыфікацыя разьмеркаваньня месцаў таксама ўпершыню надала [[КФА]] гарантаванае месца ў фінальным турніры, то бок гэты чэмпіянат сьвету стаў першым турнірам, у якім усе шэсьць канфэдэрацыяў мелі хаця б адно гарантаванае месца, а таксама першым з 2010 году, калі ўсе канфэдэрацыі маюць каманду, якая кваліфікавалася ў чэмпіянату сьвету<ref name="slot" />. [[Зборная Эрытрэі па футболе|Зборная Эрытрэі]] зьнялася з кваліфікацыі перад пачаткам адборачных матчаў праз боязь, што гульцы будуць шукаць палітычнага прытулку, калі ім дазволяць выехаць за мяжу<ref>{{спасылка|спасылка=http://dehai.org/dehai/dehai-news/494254|загаловак=Eritrea Pull Out Of 2026 World Cup Qualifier|выдавецтва=Dehai News|копія=https://web.archive.org/web/20231109141912/http://dehai.org/dehai/dehai-news/494254|дата копіі=11.2023}}</ref><ref>{{спасылка|спасылка=https://www.theguardian.com/football/2023/nov/13/eritrea-withdrew-from-2026-world-cup-qualifying-over-fears-players-will-flee|загаловак=Eritrea withdrew from 2026 World Cup qualifying 'over fears players will flee'|выдавецтва=The Guardian|дата публікацыі=14.11.2023|копія=https://web.archive.org/web/20231113160357/https://www.theguardian.com/football/2023/nov/13/eritrea-withdrew-from-2026-world-cup-qualifying-over-fears-players-will-flee|дата копіі=11.2023}}</ref><ref>{{спасылка|спасылка=https://www.fifa.com/fifaplus/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/eritrea-withdraw-fifa-world-cup-qualifiers|загаловак=Eritrea withdraw from FIFA World Cup qualifiers|выдавецтва=FIFA|копія=https://web.archive.org/web/20231113083754/https://www.fifa.com/fifaplus/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/eritrea-withdraw-fifa-world-cup-qualifiers|дата копіі=11.2023}}</ref>. [[Зборная Рэспублікі Конга па футболе|Зборная Рэспублікі Конга]], якая трапіла ў тую ж групу, што і Эрытрэя, была дыскваліфікаваная 6 лютага 2025 году праз умяшальніцтва ўраду ў справы мясцовай футбольнай фэдэрацыі<ref>{{артыкул|спасылка=https://digitalhub.fifa.com/m/49a18836a3532246/original/Circular-1922_Suspension-of-the-Congolese-Football-Association-FECOFOOT.pdf|загаловак=Suspension of the Congolese Football Association (FECOFOOT) from 6 February 2025 until further notice|выданьне=FIFA Circular|нумар=1922|год=06.02.2025|копія=https://web.archive.org/web/20250211201642/https://digitalhub.fifa.com/m/49a18836a3532246/original/Circular-1922_Suspension-of-the-Congolese-Football-Association-FECOFOOT.pdf|дата копіі=02.2025}}</ref><ref>{{навіна|спасылка=https://www.reuters.com/sports/soccer/fifa-suspends-congo-republic-pakistan-2025-02-07/#:~:text=Feb%207%20(Reuters)%20%2D%20FIFA,governing%20body%20said%20on%20Thursday.|загаловак=FIFA suspends Congo Republic and Pakistan|выдавец=Reuters|дата публікацыі=07.02.2025|копія=https://web.archive.org/web/20250208122018/https://www.reuters.com/sports/soccer/fifa-suspends-congo-republic-pakistan-2025-02-07|дата копіі=02.2025}}</ref>. КАФ спачатку ўвогуле скасавала ўсе астатнія матчы зборнай Рэспублікі Конга, аднак пазьней [[Зборная Танзаніі па футболе|зборным Танзаніі]] і [[Зборная Замбіі па футболе|Замбіі]] залічылі тэхнічныя перамогі зь лікам 3:0<ref>{{спасылка|спасылка=https://www.fifa.com/fifaplus/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/qualifiers/caf/scores-fixtures|загаловак=Scores & Fixtures|выдавецтва=FIFA|копія=https://web.archive.org/web/20231128140036/https://www.fifa.com/fifaplus/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/qualifiers/caf/scores-fixtures|дата копіі=11.2023}}</ref>. === Па адборы === З 42 камандаў, якія кваліфікаваліся на сёньня, 26 таксама бралі ўдзел у папярэднім турніры. Папярэдні гаспадар турніру [[Зборная Катару па футболе|зборная Катару]] першы раз трапіла на чэмпіянат сьвету праз адборачную сетку<ref>{{спасылка|спасылка=https://global.espn.com/football/story/_/id/46597037/qatar-saudi-arabia-qualify-2026-fifa-world-cup|загаловак=Qatar and Saudi Arabia qualify for 2026 World Cup|выдавецтва=ESPN|дата публікацыі=10.2025}}</ref>. [[Зборная Калюмбіі па футболе|Зборныя Калюмбіі]]<ref name="Colombia-Paraguay">{{спасылка|спасылка=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/colombia-paraguay-uruguay-qualify|загаловак=Uruguay, Colombia and Paraguay qualify as Messi equals Cristiano|выдавецтва=FIFA|дата публікацыі=09.2025}}</ref>, [[Зборная Эгіпту па футболе|Эгіпту]] і [[Зборная Панамы па футболе|Панамы]] вярнуліся на турнір пасьля свайго апошняга ўдзелу ў 2018 годзе. [[Зборная Альжыру па футболе|Зборныя Альжыру]]<ref>{{спасылка|спасылка=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/algeria-qualify|загаловак=Algeria seal World Cup return|выдавецтва=FIFA}}</ref> і [[Зборная Кот д’Івуару па футболе|Кот д’Івуару]]<ref>{{спасылка|спасылка=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/cote-divoire-qualify|загаловак=Côte d’Ivoire clinch return to world stage|выдавецтва=FIFA}}</ref> чакалі на вяртаньне з свайго апошняга ўдзелу ў 2014 годзе. [[Зборная Новай Зэляндыі па футболе|Зборныя Новай Зэляндыі]]<ref>{{спасылка|спасылка=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/new-zealand-qualify-world-cup|загаловак=Second-half blitz sends New Zealand to the World Cup|выдавецтва=FIFA|дата публікацыі=03.2025}}</ref>, [[Зборная Парагваю па футболе|Парагваю]]<ref name="Colombia-Paraguay"/> і [[Зборная Паўднёва-Афрыканскай Рэспублікі па футболе|ПАР]] апошні раз бралі ўдзел у чэмпіянаце сьвету 2010 году. [[Зборная Аўстрыі па футболе|Зборныя Аўстрыі]], [[Зборная Нарвэгіі па футболе|Нарвэгіі]]<ref>{{навіна|спасылка=https://www.foxsports.com/stories/soccer/norway-qualifies-2026-world-cup-sends-italy-dreaded-playoff|загаловак=Norway Qualifies for 2026 World Cup and Sends Italy To Dreaded Playoff|выдавец=Fox Sports|дата публікацыі=16.11.2025}}</ref>, [[Зборная Шатляндыі па футболе|Шатляндыі]] і [[Зборная Гаіці па футболе|Гаіці]]<ref name="Curacao">{{навіна|аўтар=Wilson, Jonathan|спасылка=https://www.theguardian.com/football/2025/nov/19/curacao-complete-fairytale-with-battling-draw-in-jamaica-to-qualify-for-world-cup|загаловак=Curaçao complete fairytale with battling draw in Jamaica to qualify for World Cup|выдавец=The Guardian}}</ref> апошнім разам спаборнічалі ў сусьветным першынстве яшчэ ў XX стагодзьдзі. [[Зборная Каба-Вэрдэ па футболе|Зборныя Каба-Вэрдэ]]<ref>{{спасылка|спасылка=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/cabo-verde-qualify|загаловак=Cabo Verde seal historic World Cup qualification|выдавецтва=FIFA|дата публікацыі=13.10.2025}}</ref>, [[Зборная Кюрасао па футболе|Кюрасао]]<ref name="Curacao"/>, [[Зборная Ярданіі па футболе|Ярданіі]] і [[Зборная Ўзбэкістану па футболе|Ўзбэкістану]]<ref>{{навіна|аўтар=Millar, Colin|спасылка=https://www.nytimes.com/athletic/6229851/2025/06/05/uzbekistan-world-cup-qualification-2026/|загаловак=Uzbekistan, Jordan qualify for World Cup for first time|выдавец=The New York Times|дата публікацыі=05.06.2025}}</ref> наагул дэбютуюць на чэмпіянатах сьвету. Упершыню сем арабскіх краінаў будуць змагацца на чэмпіянаце сьвету<ref>{{навіна|аўтар=Amin, Ahmed|спасылка=https://scoopempire.com/arabs-in-world-cup/|загаловак=For the First Time, Seven Arab Countries Qualify for the World Cup 2026|выдавец=Scoop Empire|дата публікацыі=16.10.2025}}</ref>. Кваліфікаваныя каманды, адсартаваныя паводле сваіх канфэдэрацыяў: {{Слупок-пачатак}} {{Слупок-новы}} '''АФК''': * {{Футбол|Аўстралія|няма}} * {{Футбол|Ірак|няма}} * {{Футбол|Іран|няма}} * {{Футбол|Катар|няма}} * {{Футбол|Рэспубліка Карэя|няма}} * {{Футбол|Саудаўская Арабія|няма}} * {{Футбол|Узбэкістан|няма}} * {{Футбол|Японія|няма}} * {{Футбол|Ярданія|няма}} {{Слупок-новы}} '''КАФ''': * {{Футбол|Альжыр|няма}} * {{Футбол|Гана|няма}} * {{Футбол|Дэмакратычная Рэспубліка Конга|назва=ДР Конга|няма}} * {{Футбол|Каба-Вэрдэ|няма}} * {{Футбол|Кот д’Івуар|няма}} * {{Футбол|Марока|няма}} * {{Футбол|ПАР|няма}} * {{Футбол|Сэнэгал|няма}} * {{Футбол|Туніс|няма}} * {{Футбол|Эгіпет|няма}} {{Слупок-новы}} '''КОМНЭБОЛ''': * {{Футбол|Аргентына|няма}} * {{Футбол|Бразылія|няма}} * {{Футбол|Калюмбія|няма}} * {{Футбол|Парагвай|няма}} * {{Футбол|Уругвай|няма}} * {{Футбол|Эквадор|няма}} {{Слупок-новы}} '''КОНКАКАФ''': * {{Футбол|Канада|няма}} * {{Футбол|Кюрасао|няма}} * {{Футбол|Гаіці|няма}} * {{Футбол|Мэксыка|няма}} * {{Футбол|Панама|няма}} * {{Футбол|ЗША|няма}} '''КФА''': * {{Футбол|Новая Зэляндыя|няма}} {{Слупок-новы}} '''УЭФА''': * {{Футбол|Ангельшчына|няма}} * {{Футбол|Аўстрыя|няма}} * {{Футбол|Босьнія і Герцагавіна|няма}} * {{Футбол|Бэльгія|няма}} * {{Футбол|Гішпанія|няма}} * {{Футбол|Нарвэгія|няма}} * {{Футбол|Нідэрлянды|няма}} * {{Футбол|Нямеччына|няма}} * {{Футбол|Партугалія|няма}} * {{Футбол|Турэччына|няма}} * {{Футбол|Францыя|няма}} * {{Футбол|Харватыя|няма}} * {{Футбол|Чэхія|няма}} * {{Футбол|Шатляндыя|няма}} * {{Футбол|Швайцарыя|няма}} * {{Футбол|Швэцыя|няма}} {{Слупок-канец}} == Склады камандаў == {{Асноўны артыкул|Чэмпіянат сьвету па футболе 2026 году (склады)}} Перад падачай канчатковага складу на турнір каманды за месяц да пачатку павінны былі назваць папярэдні сьпіс з 35–55 гульцоў. Канчатковыя склады павінны быць зацьверджаныя да 2 чэрвеня. Калі гулец атрымлівае траўму або цяжка захварэе і ня можа браць удзел у турніры, яго можна замяніць іншым гульцом з папярэдняга сьпісу не пазьней чым за 24 гадзіны да першага матчу каманды. Аднак траўмаванага або хворага брамніка дазваляецца замяніць іншым брамнікам з папярэдняга сьпісу ў любы момант турніру<ref>{{спасылка|спасылка=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/squad-lists-number-date|загаловак=When are World Cup squads named, and how many players will feature?|выдавецтва=FIFA|дата публікацыі=05.2026}}</ref>. == Групавы этап == Стадыёны ўжо былі разьмеркаваныя паміж групамі яшчэ да фінальнага лёсаваньня. Па лёсаваньні пары былі разьмеркаваны па пэўных матчах, і быў зацверджаны час пачатку гульняў<ref>{{спасылка|спасылка=https://digitalhub.fifa.com/m/23aa99b288fe8a0d/original/FWC26-Match-Schedule-Q-A.pdf|загаловак=FIFA World Cup 26 match schedule Q&A|выдавецтва=FIFA|дата публікацыі=02.2024|копія=https://web.archive.org/web/20240205034420/https://digitalhub.fifa.com/m/23aa99b288fe8a0d/original/FWC26-Match-Schedule-Q-A.pdf|дата копіі=02.2024}}</ref><ref>{{спасылка|спасылка=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/scores-fixtures?country=CA&wtw-filter=ALL|загаловак=Scores & Fixtures|выдавецтва=FIFA}}</ref>. === Група A === <onlyinclude>{{#invoke:Спартовая табліца|main|стыль=ВНП |крыніца=[https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/standings ФІФА] <!--Месцы камандаў.--> |каманда1=MEX |каманда2=RSA |каманда3=KOR |каманда4=CZE <!--Вынікі камандаў.--> |абнаўленьне=завершана |перамогі_MEX=3 |нічыі_MEX=0 |паразы_MEX=0 |мз_MEX=6 |мп_MEX=0 |перамогі_RSA=1 |нічыі_RSA=1 |паразы_RSA=1 |мз_RSA=2 |мп_RSA=3 |перамогі_KOR=1 |нічыі_KOR=0 |паразы_KOR=2 |мз_KOR=2 |мп_KOR=3 |перамогі_CZE=0 |нічыі_CZE=1 |паразы_CZE=2 |мз_CZE=2 |мп_CZE=6 <!--Кваліфікацыі камандаў.--> |вынік1=Q1 |вынік2=Q1 <!--Вызначэньне камандаў (спасылкі ў табліцы)--> |назва_MEX={{Футбол|Мэксыка}} |назва_RSA={{Футбол|ПАР}} |назва_KOR={{Футбол|Рэспубліка Карэя}} |назва_CZE={{Футбол|Чэхія}} <!--Настройкі і правілы табліцы--> |ліміт_паказу=5 |правілы_клясыфікацыі=1) Пункты; 2) Розьніца мячоў у асабістых матчах; 3) Загнаныя мячы ў асабістых матчах; 4) Розьніца мячоў агулам; 5) Загнаныя мячы агулам; 6) Ацэнка фэйр-плэй; 5) Рэйтынг ФІФА. <!--Вызначэньне слупка кваліфікацыі і паніжэньня--> |загаловак_слупка_вынікаў=QR |колер_Q1=green1|тэкст_Q1= }}</onlyinclude> {{Справаздача пра матч |дата = 11 чэрвеня 2026 |час = 22:00 ([[UTC+3]]) |каманда1 = {{Футбол|Мэксыка|разьмяшчэньне выявы=справа}} |лік = 2:0 |каманда2 = {{Футбол|ПАР}} |галы1 = [[Хуліян Кіньёнэс|Кіньёнэс]] {{Гол|9}}<br>[[Рауль Хімэнэс|Р. Хімэнэс]] {{Гол|67}} |галы2 = |стадыён = [[Ацтэка]], [[Мэхіка]] |гледачы = 80824 |судзьдзя = [[Вілтан Сампаю]] (Бразылія) |пратакол = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021443 Справаздача] |смі = }} {{Справаздача пра матч |дата = 12 чэрвеня 2026 |час = 05:00 ([[UTC+3]]) |каманда1 = {{Футбол|Рэспубліка Карэя|разьмяшчэньне выявы=справа}} |лік = 2:1 |каманда2 = {{Футбол|Чэхія}} |галы1 = [[Хван Ін Бом]] {{Гол|67}}<br>[[О Хён Гю]] {{Гол|80}} |галы2 = [[Ладзіслаў Крэйчы (1999)|Крэйчы]] {{Гол|59}} |стадыён = [[Акрон (стадыён)|Акрон]], [[Сапопан]] |гледачы = 44985 |судзьдзя = [[Амін Амар]] (Эгіпет) |пратакол = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021441 Справаздача] |смі = }} ---- {{Справаздача пра матч |дата = 18 чэрвеня 2026 |час = 19:00 ([[UTC+3]]) |каманда1 = {{Футбол|Чэхія|разьмяшчэньне выявы=справа}} |лік = 1:1 |каманда2 = {{Футбол|ПАР}} |галы1 = [[Міхал Садзілек|Садзілек]] {{Гол|6}} |галы2 = [[Тэбога Макаэна|Макаэна]] {{Гол|83|пэн.}} |стадыён = [[Мэрсэдэс-Бэнц Стэдыюм]], [[Атланта]] |гледачы = 67442 |судзьдзя = [[Торы Пэнса]] (ЗША) |пратакол = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021440 Справаздача] |смі = }} {{Справаздача пра матч |дата = 19 чэрвеня 2026 |час = 04:00 ([[UTC+3]]) |каманда1 = {{Футбол|Мэксыка|разьмяшчэньне выявы=справа}} |лік = 1:0 |каманда2 = {{Футбол|Рэспубліка Карэя}} |галы1 = [[Люіс Рома|Рома]] {{Гол|50}} |галы2 = |стадыён = [[Акрон (стадыён)|Акрон]], [[Сапопан]] |гледачы = 45522 |судзьдзя = [[Густава Тэхэра]] (Уругвай) |пратакол = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021442 Справаздача] |смі = }} ---- {{Справаздача пра матч |дата = 25 чэрвеня 2026 |час = 04:00 ([[UTC+3]]) |каманда1 = {{Футбол|Чэхія|разьмяшчэньне выявы=справа}} |лік = 0:3 |каманда2 = {{Футбол|Мэксыка}} |галы1 = |галы2 = [[Матэо Чавэс|М. Чавэс]] {{Гол|55}}<br>[[Хуліян Кіньёнэс|Кіньёнэс]] {{Гол|61}}<br>[[Альвара Фідальга|Фідальга]] {{Гол|90+4}} |стадыён = [[Ацтэка]], [[Мэхіка]] |гледачы = 80824 |судзьдзя = [[Яэль Фалькон]] (Аргентына) |пратакол = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021444 Справаздача] |смі = }} {{Справаздача пра матч |дата = 25 чэрвеня 2026 |час = 04:00 ([[UTC+3]]) |каманда1 = {{Футбол|ПАР|разьмяшчэньне выявы=справа}} |лік = 1:0 |каманда2 = {{Футбол|Рэспубліка Карэя}} |галы1 = [[Тапэлё Масэка|Масэка]] {{Гол|63}} |галы2 = |стадыён = [[Эстадыё BBVA]], [[Гвадалюпэ]] |гледачы = 51243 |судзьдзя = [[Факунда Тэльлё]] (Аргентына) |пратакол = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021445 Справаздача] |смі = }} === Група B === <onlyinclude>{{#invoke:Спартовая табліца|main|стыль=ВНП |крыніца=[https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/standings ФІФА] <!--Месцы камандаў.--> |каманда1=SUI |каманда2=CAN |каманда3=BIH |каманда4=QAT <!--Вынікі камандаў.--> |абнаўленьне=завершана |перамогі_CAN=1 |нічыі_CAN=1 |паразы_CAN=1 |мз_CAN=8 |мп_CAN=3 |перамогі_BIH=1 |нічыі_BIH=1 |паразы_BIH=1 |мз_BIH=5 |мп_BIH=6 |перамогі_QAT=0 |нічыі_QAT=1 |паразы_QAT=2 |мз_QAT=2 |мп_QAT=10 |перамогі_SUI=2 |нічыі_SUI=1 |паразы_SUI=0 |мз_SUI=7 |мп_SUI=3 |заўвага_CAN=Нічыя паміж сабою (Канада 1:1 Босьнія і Герцагавіна). У выніку ўжытая агульная розьніца загнаных і прапушчаных галоў. |заўвага_BIH=CAN <!--Кваліфікацыі камандаў.--> |вынік1=Q1 |вынік2=Q1 |вынік3=Q1 <!--Вызначэньне камандаў (спасылкі ў табліцы)--> |назва_CAN={{Футбол|Канада}} |назва_BIH={{Футбол|Босьнія і Герцагавіна}} |назва_QAT={{Футбол|Катар}} |назва_SUI={{Футбол|Швайцарыя}} <!--Настройкі і правілы табліцы--> |ліміт_паказу=5 |правілы_клясыфікацыі=1) Пункты; 2) Розьніца мячоў у асабістых матчах; 3) Загнаныя мячы ў асабістых матчах; 4) Розьніца мячоў агулам; 5) Загнаныя мячы агулам; 6) Ацэнка фэйр-плэй; 5) Рэйтынг ФІФА. <!--Вызначэньне слупка кваліфікацыі і паніжэньня--> |загаловак_слупка_вынікаў=QR |колер_Q1=green1|тэкст_Q1= }}</onlyinclude> {{Справаздача пра матч |дата = 12 чэрвеня 2026 |час = 22:00 ([[UTC+3]]) |каманда1 = {{Футбол|Канада|разьмяшчэньне выявы=справа}} |лік = 1:1 |каманда2 = {{Футбол|Босьнія і Герцагавіна}} |галы1 = [[Кайл Ларын|Ларын]] {{Гол|78}} |галы2 = [[Ёва Лукіч|Лукіч]] {{Гол|21}} |стадыён = [[БМО Філд]], [[Таронта]] |гледачы = 43002 |судзьдзя = [[Факунда Тэльлё]] (Аргентына) |пратакол = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021449 Справаздача] |смі = }} {{Справаздача пра матч |дата = 13 чэрвеня 2026 |час = 22:00 ([[UTC+3]]) |каманда1 = {{Футбол|Катар|разьмяшчэньне выявы=справа}} |лік = 1:1 |каманда2 = {{Футбол|Швайцарыя}} |галы1 = [[Буалем Хухі|Хухі]] {{Гол|90+4}} |галы2 = [[Брээль Эмбалё|Эмбалё]] {{Гол|17|пэн.}} |стадыён = [[Левайс Стэдыюм]], [[Санта-Клара (Каліфорнія)|Санта-Клара]] |гледачы = 67966 |судзьдзя = [[Саід Мартынэс]] (Гандурас) |пратакол = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021447 Справаздача] |смі = }} ---- {{Справаздача пра матч |дата = 18 чэрвеня 2026 |час = 22:00 ([[UTC+3]]) |каманда1 = {{Футбол|Швайцарыя|разьмяшчэньне выявы=справа}} |лік = 4:1 |каманда2 = {{Футбол|Босьнія і Герцагавіна}} |галы1 = [[Жаан Манзамбі|Манзамбі]] {{Гол|74}}, {{Гол|90}}<br>[[Рубэн Варгас|Варгас]] {{Гол|84}}<br>[[Граніт Джака|Джака]] {{Гол|90+7|пэн.}} |галы2 = [[Эрмін Магміч|Магміч]] {{Гол|90+3}} |стадыён = [[Соў-Фай Стэдыюм]], [[Інгелўуд (Каліфорнія)|Інгелўуд]] |гледачы = 70026 |судзьдзя = [[Жуан Піньейру]] (Партугалія) |пратакол = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021446 Справаздача] |смі = }} {{Справаздача пра матч |дата = 19 чэрвеня 2026 |час = 01:00 ([[UTC+3]]) |каманда1 = {{Футбол|Канада|разьмяшчэньне выявы=справа}} |лік = 6:0 |каманда2 = {{Футбол|Катар}} |галы1 = [[Кайл Ларын|Ларын]] {{Гол|16}}<br>[[Джонатан Крыстыян Дэйвід|Дж. Дэйвід]] {{Гол|29}}, {{Гол|45+3}}, {{Гол|90+2}}<br>[[Натан Саліба|Саліба]] {{Гол|64}}<br>[[Магамэд Манаі|Манаі]] {{Гол|75|а/г}} |галы2 = |стадыён = [[Бі-Сі Плэйс]], [[Ванкувэр]] |гледачы = 52497 |судзьдзя = [[Крыстыян Гарай]] (Чылі) |пратакол = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021450 Справаздача] |смі = }} ---- {{Справаздача пра матч |дата = 24 чэрвеня 2026 |час = 22:00 ([[UTC+3]]) |каманда1 = {{Футбол|Швайцарыя|разьмяшчэньне выявы=справа}} |лік = 2:1 |каманда2 = {{Футбол|Канада}} |галы1 = [[Рубэн Варгас|Варгас]] {{Гол|46}}<br>[[Жаан Манзамбі|Манзамбі]] {{Гол|57}} |галы2 = [[Проміс Дэйвід|П. Дэйвід]] {{Гол|76}} |стадыён = [[Бі-Сі Плэйс]], [[Ванкувэр]] |гледачы = 52497 |судзьдзя = [[Рамон Абацьці]] (Бразылія) |пратакол = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021451 Справаздача] |смі = }} {{Справаздача пра матч |дата = 24 чэрвеня 2026 |час = 22:00 ([[UTC+3]]) |каманда1 = {{Футбол|Босьнія і Герцагавіна|разьмяшчэньне выявы=справа}} |лік = 3:1 |каманда2 = {{Футбол|Катар}} |галы1 = [[Керым Алайбэгавіч|Алайбэгавіч]] {{Гол|29}}<br>[[Магмуд Абунада|Абунада]] {{Гол|34|а/г}}<br>[[Эрмін Магміч|Магміч]] {{Гол|80}} |галы2 = [[Гасан аль-Гайдас|аль-Гайдас]] {{Гол|42}} |стадыён = [[Люмэн Філд]], [[Сіетл]] |гледачы = 66925 |судзьдзя = [[Хэсус Валенсуэля]] (Вэнэсуэла) |пратакол = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021448 Справаздача] |смі = }} === Група C === <onlyinclude>{{#invoke:Спартовая табліца|main|стыль=ВНП |крыніца=[https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/standings ФІФА] <!--Месцы камандаў.--> |каманда1=BRA |каманда2=MAR |каманда3=SCO |каманда4=HAI <!--Вынікі камандаў.--> |абнаўленьне=завершана |перамогі_BRA=2 |нічыі_BRA=1 |паразы_BRA=0 |мз_BRA=7 |мп_BRA=1 |перамогі_MAR=2 |нічыі_MAR=1 |паразы_MAR=0 |мз_MAR=6 |мп_MAR=3 |перамогі_HAI=0 |нічыі_HAI=0 |паразы_HAI=3 |мз_HAI=2 |мп_HAI=8 |перамогі_SCO=1 |нічыі_SCO=0 |паразы_SCO=2 |мз_SCO=1 |мп_SCO=4 |заўвага_BRA=Нічыя паміж сабою (Бразылія 1:1 Марока). У выніку ўжытая агульная розьніца загнаных і прапушчаных галоў. |заўвага_MAR=BRA <!--Вызначэньне камандаў (спасылкі ў табліцы)--> |назва_BRA={{Футбол|Бразылія}} |назва_MAR={{Футбол|Марока}} |назва_HAI={{Футбол|Гаіці}} |назва_SCO={{Футбол|Шатляндыя}} <!--Кваліфікацыі камандаў.--> |вынік1=Q1 |вынік2=Q1 <!--Настройкі і правілы табліцы--> |ліміт_паказу=5 |правілы_клясыфікацыі=1) Пункты; 2) Розьніца мячоў у асабістых матчах; 3) Загнаныя мячы ў асабістых матчах; 4) Розьніца мячоў агулам; 5) Загнаныя мячы агулам; 6) Ацэнка фэйр-плэй; 5) Рэйтынг ФІФА. <!--Вызначэньне слупка кваліфікацыі і паніжэньня--> |загаловак_слупка_вынікаў=QR |колер_Q1=green1|тэкст_Q1= }}</onlyinclude> {{Справаздача пра матч |дата = 14 чэрвеня 2026 |час = 01:00 ([[UTC+3]]) |каманда1 = {{Футбол|Бразылія|разьмяшчэньне выявы=справа}} |лік = 1:1 |каманда2 = {{Футбол|Марока}} |галы1 = [[Вінісіюс Жуніяр|Вінісіюс]] {{Гол|32}} |галы2 = [[Ісмаэль Сайбары|Сайбары]] {{Гол|21}} |стадыён = [[Мэтлайф Стэдыюм]], [[Іст-Ратэрфард]] |гледачы = 80663 |судзьдзя = [[Слаўка Вінчыч]] (Славенія) |пратакол = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021456 Справаздача] |смі = }} {{Справаздача пра матч |дата = 14 чэрвеня 2026 |час = 04:00 ([[UTC+3]]) |каманда1 = {{Футбол|Гаіці|разьмяшчэньне выявы=справа}} |лік = 0:1 |каманда2 = {{Футбол|Шатляндыя}} |галы1 = |галы2 = [[Джон Макгін|Макгін]] {{Гол|28}} |стадыён = [[Джылет Стэдыюм]], [[Фоксбара]] |гледачы = 64146 |судзьдзя = [[Мустафа Гарбаль]] (Альжыр) |пратакол = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021453 Справаздача] |смі = }} ---- {{Справаздача пра матч |дата = 20 чэрвеня 2026 |час = 01:00 ([[UTC+3]]) |каманда1 = {{Футбол|Шатляндыя|разьмяшчэньне выявы=справа}} |лік = 0:1 |каманда2 = {{Футбол|Марока}} |галы1 = |галы2 = [[Ісмаэль Сайбары|Сайбары]] {{Гол|21}} |стадыён = [[Джылет Стэдыюм]], [[Фоксбара]] |гледачы = 64146 |судзьдзя = [[Ілгіз Танташаў]] (Узбэкістан) |пратакол = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021454 Справаздача] |смі = }} {{Справаздача пра матч |дата = 20 чэрвеня 2026 |час = 03:30 ([[UTC+3]]) |каманда1 = {{Футбол|Бразылія|разьмяшчэньне выявы=справа}} |лік = 3:0 |каманда2 = {{Футбол|Гаіці}} |галы1 = [[Матэўс Куньня|Куньня]] {{Гол|23}}, {{Гол|36}}<br>[[Вінісіюс Жуніяр|Вінісіюс]] {{Гол|45+3}} |галы2 = |стадыён = [[Лінкальн Файнэншыял Філд]], [[Філадэлфія]] |гледачы = 68324 |судзьдзя = [[Алехандра Эрнандэс Эрнандэс]] (Гішпанія) |пратакол = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021457 Справаздача] |смі = }} ---- {{Справаздача пра матч |дата = 25 чэрвеня 2026 |час = 01:00 ([[UTC+3]]) |каманда1 = {{Футбол|Шатляндыя|разьмяшчэньне выявы=справа}} |лік = 0:3 |каманда2 = {{Футбол|Бразылія}} |галы1 = |галы2 = [[Вінісіюс Жуніяр|Вінісіюс]] {{Гол|7}}, {{Гол|45+3}}<br>[[Матэўс Куньня|Куньня]] {{Гол|60}} |стадыён = [[Гард-Рок Стэдыюм]], [[Маямі-Гардэнз]] |гледачы = 64478 |судзьдзя = [[Сэсар Артура Рамас]] (Мэксыка) |пратакол = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021455 Справаздача] |смі = }} {{Справаздача пра матч |дата = 25 чэрвеня 2026 |час = 01:00 ([[UTC+3]]) |каманда1 = {{Футбол|Марока|разьмяшчэньне выявы=справа}} |лік = 4:2 |каманда2 = {{Футбол|Гаіці}} |галы1 = [[Ашраф Гакімі|Гакімі]] {{Гол|39}}<br>[[Ісмаэль Сайбары|Сайбары]] {{Гол|45+1}}<br>[[Суфіян Рагімі|Рагімі]] {{Гол|78}}<br>[[Жэсім Ясін|Ясін]] {{Гол|89}} |галы2 = [[Ясін Буну|Буну]] {{Гол|10|а/г}}<br>[[Вільсон Ізыдор|Ізыдор]] {{Гол|43}} |стадыён = [[Мэрсэдэс-Бэнц Стэдыюм]], [[Атланта]] |гледачы = 68239 |судзьдзя = [[Дані Макелі]] (Нідэрлянды) |пратакол = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021452 Справаздача] |смі = }} === Група D === <onlyinclude>{{#invoke:Спартовая табліца|main|стыль=ВНП |крыніца=[https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/standings ФІФА] <!--Месцы камандаў.--> |каманда1=USA |каманда2=AUS |каманда3=PAR |каманда4=TUR <!--Вынікі камандаў.--> |абнаўленьне=завершана |перамогі_USA=2 |нічыі_USA=0 |паразы_USA=1 |мз_USA=8 |мп_USA=4 |перамогі_PAR=1 |нічыі_PAR=1 |паразы_PAR=1 |мз_PAR=2 |мп_PAR=4 |перамогі_AUS=1 |нічыі_AUS=1 |паразы_AUS=1 |мз_AUS=2 |мп_AUS=2 |перамогі_TUR=1 |нічыі_TUR=0 |паразы_TUR=2 |мз_TUR=3 |мп_TUR=5 |заўвага_AUS=Нічыя паміж сабою (Парагвай 0:0 Аўстралія). У выніку ўжытая агульная розьніца загнаных і прапушчаных галоў. |заўвага_PAR=AUS <!--Кваліфікацыі камандаў.--> |вынік1=Q1 |вынік2=Q1 |вынік3=Q1 <!--Вызначэньне камандаў (спасылкі ў табліцы)--> |назва_USA={{Футбол|ЗША}} |назва_PAR={{Футбол|Парагвай}} |назва_AUS={{Футбол|Аўстралія}} |назва_TUR={{Футбол|Турэччына}} <!--Настройкі і правілы табліцы--> |ліміт_паказу=5 |правілы_клясыфікацыі=1) Пункты; 2) Розьніца мячоў у асабістых матчах; 3) Загнаныя мячы ў асабістых матчах; 4) Розьніца мячоў агулам; 5) Загнаныя мячы агулам; 6) Ацэнка фэйр-плэй; 5) Рэйтынг ФІФА. <!--Вызначэньне слупка кваліфікацыі і паніжэньня--> |загаловак_слупка_вынікаў=QR |колер_Q1=green1|тэкст_Q1= }}</onlyinclude> {{Справаздача пра матч |дата = 13 чэрвеня 2026 |час = 03:00 ([[UTC+3]]) |каманда1 = {{Футбол|ЗША|разьмяшчэньне выявы=справа}} |лік = 4:1 |каманда2 = {{Футбол|Парагвай}} |галы1 = [[Даміян Бабадыльля|Бабадыльля]] {{Гол|7|а/г}}<br>[[Фоларын Балоган|Балоган]] {{Гол|31}}, {{Гол|45+5}}<br>[[Джаваньні Рэйна|Рэйна]] {{Гол|90+8}} |галы2 = [[Маўрысію Магальяйнс Праду|Маўрысію]] {{Гол|73}} |стадыён = [[Соў-Фай Стэдыюм]], [[Інгелўуд (Каліфорнія)|Інгелўуд]] |гледачы = 70492 |судзьдзя = [[Дані Макелі]] (Нідэрлянды) |пратакол = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021458 Справаздача] |смі = }} {{Справаздача пра матч |дата = 14 чэрвеня 2026 |час = 06:00 ([[UTC+3]]) |каманда1 = {{Футбол|Аўстралія|разьмяшчэньне выявы=справа}} |лік = 2:0 |каманда2 = {{Футбол|Турэччына}} |галы1 = [[Нэстары Іранкунда|Іранкунда]] {{Гол|27}}<br>[[Конар Мэткалф|Мэткалф]] {{Гол|75}} |галы2 = |стадыён = [[Бі-Сі Плэйс]], [[Ванкувэр]] |гледачы = 52497 |судзьдзя = [[Хэсус Валенсуэля]] (Вэнэсуэла) |пратакол = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021463 Справаздача] |смі = }} ---- {{Справаздача пра матч |дата = 19 чэрвеня 2026 |час = 22:00 ([[UTC+3]]) |каманда1 = {{Футбол|ЗША|разьмяшчэньне выявы=справа}} |лік = 2:0 |каманда2 = {{Футбол|Аўстралія}} |галы1 = [[Кэмэран Бэрджэс|Бэрджэс]] {{Гол|11|а/г}}<br>[[Алекс Фрымэн|Фрымэн]] {{Гол|43}} |галы2 = |стадыён = [[Люмэн Філд]], [[Сіетл]] |гледачы = 66925 |судзьдзя = [[Фэлікс Цваер]] (Нямеччына) |пратакол = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021462 Справаздача] |смі = }} {{Справаздача пра матч |дата = 20 чэрвеня 2026 |час = 06:00 ([[UTC+3]]) |каманда1 = {{Футбол|Турэччына|разьмяшчэньне выявы=справа}} |лік = 0:1 |каманда2 = {{Футбол|Парагвай}} |галы1 = |галы2 = [[Матыяс Галярса Фонда|Галярса]] {{Гол|2}} |стадыён = [[Левайс Стэдыюм]], [[Санта-Клара (Каліфорнія)|Санта-Клара]] |гледачы = 68827 |судзьдзя = [[Іван Бартан]] (Сальвадор) |пратакол = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021460 Справаздача] |смі = }} ---- {{Справаздача пра матч |дата = 26 чэрвеня 2026 |час = 05:00 ([[UTC+3]]) |каманда1 = {{Футбол|Турэччына|разьмяшчэньне выявы=справа}} |лік = 3:2 |каманда2 = {{Футбол|ЗША}} |галы1 = [[Арда Гюлер|Гюлер]] {{Гол|10}}<br>[[Барыш Ілмаз|Ілмаз]] {{Гол|31}}<br>[[Каан Айхан|Айхан]] {{Гол|90+8}} |галы2 = [[Остан Трасьці|Трасьці]] {{Гол|3}}<br>[[Сэбастыян Бэргалтэр|Бэргалтэр]] {{Гол|49}} |стадыён = [[Соў-Фай Стэдыюм]], [[Інгелўуд (Каліфорнія)|Інгелўуд]] |гледачы = 70492 |судзьдзя = [[Мустафа Гарбаль]] (Альжыр) |пратакол = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021459 Справаздача] |смі = }} {{Справаздача пра матч |дата = 26 чэрвеня 2026 |час = 05:00 ([[UTC+3]]) |каманда1 = {{Футбол|Парагвай|разьмяшчэньне выявы=справа}} |лік = 0:0 |каманда2 = {{Футбол|Аўстралія}} |галы1 = |галы2 = |стадыён = [[Левайс Стэдыюм]], [[Санта-Клара (Каліфорнія)|Санта-Клара]] |гледачы = 68827 |судзьдзя = [[Клеман Цюрпэн]] (Францыя) |пратакол = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021461 Справаздача] |смі = }} === Група E === <onlyinclude>{{#invoke:Спартовая табліца|main|стыль=ВНП |крыніца=[https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/standings ФІФА] <!--Месцы камандаў.--> |каманда1=GER |каманда2=CIV |каманда3=ECU |каманда4=CUW <!--Вынікі камандаў.--> |абнаўленьне=завершана |перамогі_GER=2 |нічыі_GER=0 |паразы_GER=1 |мз_GER=10|мп_GER=4 |перамогі_CUW=0 |нічыі_CUW=1 |паразы_CUW=2 |мз_CUW=1 |мп_CUW=9 |перамогі_CIV=2 |нічыі_CIV=0 |паразы_CIV=1 |мз_CIV=4 |мп_CIV=2 |перамогі_ECU=1 |нічыі_ECU=1 |паразы_ECU=1 |мз_ECU=2 |мп_ECU=2 |заўвага_GER=Нямеччына 2:1 Кот д’Івуар. |заўвага_CIV=GER <!--Кваліфікацыі камандаў.--> |вынік1=Q1 |вынік2=Q1 |вынік3=Q1 <!--Вызначэньне камандаў (спасылкі ў табліцы)--> |назва_GER={{Футбол|Нямеччына}} |назва_CUW={{Футбол|Кюрасао}} |назва_CIV={{Футбол|Кот д’Івуар}} |назва_ECU={{Футбол|Эквадор}} <!--Настройкі і правілы табліцы--> |ліміт_паказу=5 |правілы_клясыфікацыі=1) Пункты; 2) Розьніца мячоў у асабістых матчах; 3) Загнаныя мячы ў асабістых матчах; 4) Розьніца мячоў агулам; 5) Загнаныя мячы агулам; 6) Ацэнка фэйр-плэй; 5) Рэйтынг ФІФА. <!--Вызначэньне слупка кваліфікацыі і паніжэньня--> |загаловак_слупка_вынікаў=QR |колер_Q1=green1|тэкст_Q1= }}</onlyinclude> {{Справаздача пра матч |дата = 14 чэрвеня 2026 |час = 20:00 ([[UTC+3]]) |каманда1 = {{Футбол|Нямеччына|разьмяшчэньне выявы=справа}} |лік = 7:1 |каманда2 = {{Футбол|Кюрасао}} |галы1 = [[Фэлікс Нмэча|Нмэча]] {{Гол|6}}<br>[[Ніка Шлётэрбэк|Шлётэрбэк]] {{Гол|38}}<br>[[Кай Гавэрц|Гавэрц]] {{Гол|45+5|пэн.}}, {{Гол|88}}<br>[[Джамал Мусіяла|Мусіяла]] {{Гол|47}}<br>[[Натаніел Браўн|Браўн]] {{Гол|68}}<br>[[Дэніз Ундаў|Ундаў]] {{Гол|78}} |галы2 = [[Лівана Камэнэнсія|Камэнэнсія]] {{Гол|21}} |стадыён = [[NRG Стэдыюм]], [[Г’юстан]] |гледачы = 68021 |судзьдзя = [[Джаляль Джаед]] (Марока) |пратакол = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021464 Справаздача] |смі = }} {{Справаздача пра матч |дата = 15 чэрвеня 2026 |час = 02:00 ([[UTC+3]]) |каманда1 = {{Футбол|Кот д’Івуар|разьмяшчэньне выявы=справа}} |лік = 1:0 |каманда2 = {{Футбол|Эквадор}} |галы1 = [[Амад Дыяльлё|Дыяльлё]] {{Гол|90}} |галы2 = |стадыён = [[Лінкальн Файнэншыял Філд]], [[Філадэлфія]] |гледачы = 68274 |судзьдзя = [[Франсуа Летэксье]] (Францыя) |пратакол = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021467 Справаздача] |смі = }} ---- {{Справаздача пра матч |дата = 20 чэрвеня 2026 |час = 23:00 ([[UTC+3]]) |каманда1 = {{Футбол|Нямеччына|разьмяшчэньне выявы=справа}} |лік = 2:1 |каманда2 = {{Футбол|Кот д’Івуар}} |галы1 = [[Дэніз Ундаў|Ундаў]] {{Гол|68}}, {{Гол|90+4}} |галы2 = [[Франк Кесье|Кесье]] {{Гол|30}} |стадыён = [[БМО Філд]], [[Таронта]] |гледачы = 43036 |судзьдзя = [[Хуан Габрыель Бэнітэс|Хуан Бэнітэс]] (Парагвай) |пратакол = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021469 Справаздача] |смі = }} {{Справаздача пра матч |дата = 21 чэрвеня 2026 |час = 03:00 ([[UTC+3]]) |каманда1 = {{Футбол|Эквадор|разьмяшчэньне выявы=справа}} |лік = 0:0 |каманда2 = {{Футбол|Кюрасао}} |галы1 = |галы2 = |стадыён = [[Эраўгэд Стэдыюм]], [[Канзас-Сіці (Мізуры)|Канзас-Сіці]] |гледачы = 68598 |судзьдзя = [[Ма Нін]] (Кітай) |пратакол = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021465 Справаздача] |смі = }} ---- {{Справаздача пра матч |дата = 25 чэрвеня 2026 |час = 23:00 ([[UTC+3]]) |каманда1 = {{Футбол|Кюрасао|разьмяшчэньне выявы=справа}} |лік = 0:2 |каманда2 = {{Футбол|Кот д’Івуар}} |галы1 = |галы2 = [[Нікаля Пэпэ|Пэпэ]] {{Гол|7}}, {{Гол|64}} |стадыён = [[Лінкальн Файнэншыял Філд]], [[Філадэлфія]] |гледачы = 68324 |судзьдзя = [[Глен Нюбэрг]] (Швэцыя) |пратакол = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021468 Справаздача] |смі = }} {{Справаздача пра матч |дата = 25 чэрвеня 2026 |час = 23:00 ([[UTC+3]]) |каманда1 = {{Футбол|Эквадор|разьмяшчэньне выявы=справа}} |лік = 2:1 |каманда2 = {{Футбол|Нямеччына}} |галы1 = [[Нільсан Ангулё|Ангулё]] {{Гол|9}}<br>[[Гансалё Плята|Плята]] {{Гол|77}} |галы2 = [[Лерой Санэ|Санэ]] {{Гол|2}} |стадыён = [[Мэтлайф Стэдыюм]], [[Іст-Ратэрфард]] |гледачы = 80663 |судзьдзя = [[Торы Пэнса]] (ЗША) |пратакол = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021466 Справаздача] |смі = }} === Група F === <onlyinclude>{{#invoke:Спартовая табліца|main|стыль=ВНП |крыніца=[https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/standings ФІФА] <!--Месцы камандаў.--> |каманда1=NED |каманда2=JPN |каманда3=SWE |каманда4=TUN <!--Вынікі камандаў.--> |абнаўленьне=завершана |перамогі_NED=2 |нічыі_NED=1 |паразы_NED=0 |мз_NED=10|мп_NED=4 |перамогі_JPN=1 |нічыі_JPN=2 |паразы_JPN=0 |мз_JPN=7 |мп_JPN=3 |перамогі_SWE=1 |нічыі_SWE=1 |паразы_SWE=1 |мз_SWE=7 |мп_SWE=7 |перамогі_TUN=0 |нічыі_TUN=0 |паразы_TUN=3 |мз_TUN=2 |мп_TUN=12 <!--Кваліфікацыі камандаў.--> |вынік1=Q1 |вынік2=Q1 |вынік3=Q1 <!--Вызначэньне камандаў (спасылкі ў табліцы)--> |назва_NED={{Футбол|Нідэрлянды}} |назва_JPN={{Футбол|Японія}} |назва_SWE={{Футбол|Швэцыя}} |назва_TUN={{Футбол|Туніс}} <!--Настройкі і правілы табліцы--> |ліміт_паказу=5 |правілы_клясыфікацыі=1) Пункты; 2) Розьніца мячоў у асабістых матчах; 3) Загнаныя мячы ў асабістых матчах; 4) Розьніца мячоў агулам; 5) Загнаныя мячы агулам; 6) Ацэнка фэйр-плэй; 5) Рэйтынг ФІФА. <!--Вызначэньне слупка кваліфікацыі і паніжэньня--> |загаловак_слупка_вынікаў=QR |колер_Q1=green1|тэкст_Q1= }}</onlyinclude> {{Справаздача пра матч |дата = 14 чэрвеня 2026 |час = 23:00 ([[UTC+3]]) |каманда1 = {{Футбол|Нідэрлянды|разьмяшчэньне выявы=справа}} |лік = 2:2 |каманда2 = {{Футбол|Японія}} |галы1 = [[Вірджыл ван Дэйк|ван Дэйк]] {{Гол|50}}<br>[[Крысэнсіё Сумэрвіль|Сумэрвіль]] {{Гол|64}} |галы2 = [[Кейто Накамура|Накамура]] {{Гол|57}}<br>[[Даіці Камада|Камада]] {{Гол|88}} |стадыён = [[AT&T Стэдыюм]], [[Арлінгтан (Тэхас)|Арлінгтан]] |гледачы = 69285 |судзьдзя = [[Ісмаіл Эльфат]] (ЗША) |пратакол = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021470 Справаздача] |смі = }} {{Справаздача пра матч |дата = 15 чэрвеня 2026 |час = 05:00 ([[UTC+3]]) |каманда1 = {{Футбол|Швэцыя|разьмяшчэньне выявы=справа}} |лік = 5:1 |каманда2 = {{Футбол|Туніс}} |галы1 = [[Ясін Аяры|Аяры]] {{Гол|7}}, {{Гол|90+6}}<br>[[Аляксандар Ісак|Ісак]] {{Гол|30}}<br>[[Віктар Д’ёкерэш|Д’ёкерэш]] {{Гол|59}}<br>[[Матыяс Сванбэрг|Сванбэрг]] {{Гол|84}} |галы2 = [[Амар Рэкік|Рэкік]] {{Гол|43}} |стадыён = [[Эстадыё BBVA]], [[Гвадалюпэ]] |гледачы = 50987 |судзьдзя = [[Яэль Фалькон]] (Аргентына) |пратакол = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021474 Справаздача] |смі = }} ---- {{Справаздача пра матч |дата = 20 чэрвеня 2026 |час = 20:00 ([[UTC+3]]) |каманда1 = {{Футбол|Нідэрлянды|разьмяшчэньне выявы=справа}} |лік = 5:1 |каманда2 = {{Футбол|Швэцыя}} |галы1 = [[Браян Бробэй|Бробэй]] {{Гол|5}}, {{Гол|17}}<br>[[Кодзі Гакпа|Гакпа]] {{Гол|47}}, {{Гол|54}}<br>[[Крысэнсіё Сумэрвіль|Сумэрвіль]] {{Гол|89}} |галы2 = [[Энтані Элянга|Элянга]] {{Гол|59}} |стадыён = [[NRG Стэдыюм]], [[Г’юстан]] |гледачы = 68777 |судзьдзя = [[Майкл Олівэр]] (Ангельшчына) |пратакол = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021472 Справаздача] |смі = }} {{Справаздача пра матч |дата = 21 чэрвеня 2026 |час = 07:00 ([[UTC+3]]) |каманда1 = {{Футбол|Туніс|разьмяшчэньне выявы=справа}} |лік = 0:4 |каманда2 = {{Футбол|Японія}} |галы1 = |галы2 = [[Даіці Камада|Камада]] {{Гол|4}}<br>[[Аясэ Ўэда|Уэда]] {{Гол|31}}, {{Гол|83}}<br>[[Дзюнья Іта|Дз. Іта]] {{Гол|69}} |стадыён = [[Эстадыё BBVA]], [[Гвадалюпэ]] |гледачы = 51243 |судзьдзя = [[Іштван Ковач]] (Румынія) |пратакол = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021475 Справаздача] |смі = }} ---- {{Справаздача пра матч |дата = 26 чэрвеня 2026 |час = 02:00 ([[UTC+3]]) |каманда1 = {{Футбол|Японія|разьмяшчэньне выявы=справа}} |лік = 1:1 |каманда2 = {{Футбол|Швэцыя}} |галы1 = [[Дайдзэн Маэда|Маэда]] {{Гол|56}} |галы2 = [[Энтані Элянга|Элянга]] {{Гол|62}} |стадыён = [[AT&T Стэдыюм]], [[Арлінгтан (Тэхас)|Арлінгтан]] |гледачы = 70137 |судзьдзя = [[Іван Бартан]] (Сальвадор) |пратакол = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021471 Справаздача] |смі = }} {{Справаздача пра матч |дата = 26 чэрвеня 2026 |час = 02:00 ([[UTC+3]]) |каманда1 = {{Футбол|Туніс|разьмяшчэньне выявы=справа}} |лік = 1:3 |каманда2 = {{Футбол|Нідэрлянды}} |галы1 = [[Газэм Мастуры|Мастуры]] {{Гол|54}} |галы2 = [[Эльес Схіры|Схіры]] {{Гол|3|а/г}}<br>[[Браян Бробэй|Бробэй]] {{Гол|7}}<br>[[Ян-Паўль ван Гэке|ван Гэке]] {{Гол|62}} |стадыён = [[Эраўгэд Стэдыюм]], [[Канзас-Сіці (Мізуры)|Канзас-Сіці]] |гледачы = 68391 |судзьдзя = [[Каця Іцэль Гарсія]] (Мэксыка) |пратакол = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021473 Справаздача] |смі = }} === Група G === <onlyinclude>{{#invoke:Спартовая табліца|main|стыль=ВНП |крыніца=[https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/standings ФІФА] <!--Месцы камандаў.--> |каманда1=BEL |каманда2=EGY |каманда3=IRN |каманда4=NZL <!--Вынікі камандаў.--> |абнаўленьне=завершана |перамогі_BEL=1 |нічыі_BEL=2 |паразы_BEL=0 |мз_BEL=6 |мп_BEL=2 |перамогі_EGY=1 |нічыі_EGY=2 |паразы_EGY=0 |мз_EGY=5 |мп_EGY=3 |перамогі_IRN=0 |нічыі_IRN=3 |паразы_IRN=0 |мз_IRN=3 |мп_IRN=3 |перамогі_NZL=0 |нічыі_NZL=1 |паразы_NZL=2 |мз_NZL=4 |мп_NZL=10 |заўвага_BEL=Нічыя паміж сабою (Бэльгія 1:1 Эгіпет). У выніку ўжытая агульная розьніца загнаных і прапушчаных галоў. |заўвага_EGY=BEL <!--Кваліфікацыі камандаў.--> |вынік1=Q1 |вынік2=Q1 <!--Вызначэньне камандаў (спасылкі ў табліцы)--> |назва_BEL={{Футбол|Бэльгія}} |назва_EGY={{Футбол|Эгіпет}} |назва_IRN={{Футбол|Іран}} |назва_NZL={{Футбол|Новая Зэляндыя}} <!--Настройкі і правілы табліцы--> |ліміт_паказу=5 |правілы_клясыфікацыі=1) Пункты; 2) Розьніца мячоў у асабістых матчах; 3) Загнаныя мячы ў асабістых матчах; 4) Розьніца мячоў агулам; 5) Загнаныя мячы агулам; 6) Ацэнка фэйр-плэй; 5) Рэйтынг ФІФА. <!--Вызначэньне слупка кваліфікацыі і паніжэньня--> |загаловак_слупка_вынікаў=QR |колер_Q1=green1|тэкст_Q1= }}</onlyinclude> {{Справаздача пра матч |дата = 15 чэрвеня 2026 |час = 22:00 ([[UTC+3]]) |каманда1 = {{Футбол|Бэльгія|разьмяшчэньне выявы=справа}} |лік = 1:1 |каманда2 = {{Футбол|Эгіпет}} |галы1 = [[Магамэд Гані|Гані]] {{Гол|66|а/г}} |галы2 = [[Эмам Ашур|Ашур]] {{Гол|19}} |стадыён = [[Люмэн Філд]], [[Сіетл]] |гледачы = 66775 |судзьдзя = [[Рамон Абацьці]] (Бразылія) |пратакол = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021478 Справаздача] |смі = }} {{Справаздача пра матч |дата = 16 чэрвеня 2026 |час = 04:00 ([[UTC+3]]) |каманда1 = {{Футбол|Іран|разьмяшчэньне выявы=справа}} |лік = 2:2 |каманда2 = {{Футбол|Новая Зэляндыя}} |галы1 = [[Рамін Рэзаэян|Рэзаэян]] {{Гол|32}}<br>[[Магамад Магэбі|Магэбі]] {{Гол|64}} |галы2 = [[Элайджа Джаст|Джаст]] {{Гол|7}}, {{Гол|54}} |стадыён = [[Соў-Фай Стэдыюм]], [[Інгелўуд (Каліфорнія)|Інгелўуд]] |гледачы = 70108 |судзьдзя = [[Сэсар Артура Рамас]] (Мэксыка) |пратакол = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021476 Справаздача] |смі = }} ---- {{Справаздача пра матч |дата = 21 чэрвеня 2026 |час = 22:00 ([[UTC+3]]) |каманда1 = {{Футбол|Бэльгія|разьмяшчэньне выявы=справа}} |лік = 0:0 |каманда2 = {{Футбол|Іран}} |галы1 = |галы2 = |стадыён = [[Соў-Фай Стэдыюм]], [[Інгелўуд (Каліфорнія)|Інгелўуд]] |гледачы = 70317 |судзьдзя = [[Дарыё Ўмбэрта Эрэра|Дарыё Эрэра]] (Аргентына) |пратакол = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021477 Справаздача] |смі = }} {{Справаздача пра матч |дата = 22 чэрвеня 2026 |час = 04:00 ([[UTC+3]]) |каманда1 = {{Футбол|Новая Зэляндыя|разьмяшчэньне выявы=справа}} |лік = 1:3 |каманда2 = {{Футбол|Эгіпет}} |галы1 = [[Фін Сэрман|Сэрман]] {{Гол|15}} |галы2 = [[Мастафа Зыку|Зыку]] {{Гол|58}}<br>[[Магамэд Саляг|Саляг]] {{Гол|67}}<br>[[Трэзэге (футбаліст)|Трэзэге]] {{Гол|82}} |стадыён = [[Бі-Сі Плэйс]], [[Ванкувэр]] |гледачы = 52497 |судзьдзя = [[Амар аль-Алі]] (ААЭ) |пратакол = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021480 Справаздача] |смі = }} ---- {{Справаздача пра матч |дата = 27 чэрвеня 2026 |час = 06:00 ([[UTC+3]]) |каманда1 = {{Футбол|Эгіпет|разьмяшчэньне выявы=справа}} |лік = 1:1 |каманда2 = {{Футбол|Іран}} |галы1 = [[Магмуд Сабэр|Сабэр]] {{Гол|5}} |галы2 = [[Рамін Рэзаэян|Рэзаэян]] {{Гол|14}} |стадыён = [[Люмэн Філд]], [[Сіетл]] |гледачы = 66925 |судзьдзя = [[Шыман Марціняк]] (Польшча) |пратакол = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021479 Справаздача] |смі = }} {{Справаздача пра матч |дата = 27 чэрвеня 2026 |час = 06:00 ([[UTC+3]]) |каманда1 = {{Футбол|Новая Зэляндыя|разьмяшчэньне выявы=справа}} |лік = 1:5 |каманда2 = {{Футбол|Бэльгія}} |галы1 = [[Элайджа Джаст|Джаст]] {{Гол|84}} |галы2 = [[Леандра Трасар|Трасар]] {{Гол|28}}, {{Гол|50}}<br>[[Кевін дэ Бройнэ|дэ Бройнэ]] {{Гол|66}}<br>[[Рамэлю Люкаку|Люкаку]] {{Гол|86}}<br>[[Алексіс Салемакерс|Салемакерс]] {{Гол|90+4}} |стадыён = [[Бі-Сі Плэйс]], [[Ванкувэр]] |гледачы = 52497 |судзьдзя = [[Адгам Махадмэ]] (Ярданія) |пратакол = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021481 Справаздача] |смі = }} === Група H === <onlyinclude>{{#invoke:Спартовая табліца|main|стыль=ВНП |крыніца=[https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/standings ФІФА] <!--Месцы камандаў.--> |каманда1=ESP |каманда2=CPV |каманда3=URU |каманда4=KSA <!--Вынікі камандаў.--> |абнаўленьне=завершана |перамогі_ESP=2 |нічыі_ESP=1 |паразы_ESP=0 |мз_ESP=5 |мп_ESP=0 |перамогі_CPV=0 |нічыі_CPV=3 |паразы_CPV=0 |мз_CPV=2 |мп_CPV=2 |перамогі_KSA=0 |нічыі_KSA=2 |паразы_KSA=1 |мз_KSA=1 |мп_KSA=5 |перамогі_URU=0 |нічыі_URU=2 |паразы_URU=1 |мз_URU=3 |мп_URU=4 |заўвага_URU=Нічыя паміж сабою (Саудаўская Арабія 1:1 Уругвай). У выніку ўжытая агульная розьніца загнаных і прапушчаных галоў. |заўвага_KSA=URU <!--Кваліфікацыі камандаў.--> |вынік1=Q1 |вынік2=Q1 <!--Вызначэньне камандаў (спасылкі ў табліцы)--> |назва_ESP={{Футбол|Гішпанія}} |назва_CPV={{Футбол|Каба-Вэрдэ}} |назва_KSA={{Футбол|Саудаўская Арабія}} |назва_URU={{Футбол|Уругвай}} <!--Настройкі і правілы табліцы--> |ліміт_паказу=5 |правілы_клясыфікацыі=1) Пункты; 2) Розьніца мячоў у асабістых матчах; 3) Загнаныя мячы ў асабістых матчах; 4) Розьніца мячоў агулам; 5) Загнаныя мячы агулам; 6) Ацэнка фэйр-плэй; 5) Рэйтынг ФІФА. <!--Вызначэньне слупка кваліфікацыі і паніжэньня--> |загаловак_слупка_вынікаў=QR |колер_Q1=green1|тэкст_Q1= }}</onlyinclude> {{Справаздача пра матч |дата = 15 чэрвеня 2026 |час = 19:00 ([[UTC+3]]) |каманда1 = {{Футбол|Гішпанія|разьмяшчэньне выявы=справа}} |лік = 0:0 |каманда2 = {{Футбол|Каба-Вэрдэ}} |галы1 = |галы2 = |стадыён = [[Мэрсэдэс-Бэнц Стэдыюм]], [[Атланта]] |гледачы = 67640 |судзьдзя = [[Адгам Махадмэ]] (Ярданія) |пратакол = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021482 Справаздача] |смі = }} {{Справаздача пра матч |дата = 16 чэрвеня 2026 |час = 01:00 ([[UTC+3]]) |каманда1 = {{Футбол|Саудаўская Арабія|разьмяшчэньне выявы=справа}} |лік = 1:1 |каманда2 = {{Футбол|Уругвай}} |галы1 = [[Абдулела аль-Амры|аль-Амры]] {{Гол|41}} |галы2 = [[Максіміляна Арауха|М. Арауха]] {{Гол|80}} |стадыён = [[Гард-Рок Стэдыюм]], [[Маямі-Гардэнз]] |гледачы = 62764 |судзьдзя = [[Маўрыцыё Марыяні]] (Італія) |пратакол = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021486 Справаздача] |смі = }} ---- {{Справаздача пра матч |дата = 21 чэрвеня 2026 |час = 19:00 ([[UTC+3]]) |каманда1 = {{Футбол|Гішпанія|разьмяшчэньне выявы=справа}} |лік = 4:0 |каманда2 = {{Футбол|Саудаўская Арабія}} |галы1 = [[Лямін Ямаль|Ямаль]] {{Гол|10}}<br>[[Мікель Аярсабаль|Аярсабаль]] {{Гол|21}}, {{Гол|24}}<br>[[Гасан Тамбакці|Тамбакці]] {{Гол|49|а/г}} |галы2 = |стадыён = [[Мэрсэдэс-Бэнц Стэдыюм]], [[Атланта]] |гледачы = 68239 |судзьдзя = [[Рафаэл Клаўс]] (Бразылія) |пратакол = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021483 Справаздача] |смі = }} {{Справаздача пра матч |дата = 22 чэрвеня 2026 |час = 01:00 ([[UTC+3]]) |каманда1 = {{Футбол|Уругвай|разьмяшчэньне выявы=справа}} |лік = 2:2 |каманда2 = {{Футбол|Каба-Вэрдэ}} |галы1 = [[Максіміляна Арауха|М. Арауха]] {{Гол|44}}<br>[[Агустын Канобіё|Канобіё]] {{Гол|45+6}} |галы2 = [[Кевін Піна|К. Піна]] {{Гол|21}}<br>[[Элію Варэла|Варэла]] {{Гол|61}} |стадыён = [[Гард-Рок Стэдыюм]], [[Маямі-Гардэнз]] |гледачы = 64003 |судзьдзя = [[Эспэн Эскас]] (Нарвэгія) |пратакол = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021487 Справаздача] |смі = }} ---- {{Справаздача пра матч |дата = 27 чэрвеня 2026 |час = 03:00 ([[UTC+3]]) |каманда1 = {{Футбол|Каба-Вэрдэ|разьмяшчэньне выявы=справа}} |лік = 0:0 |каманда2 = {{Футбол|Саудаўская Арабія}} |галы1 = |галы2 = |стадыён = [[NRG Стэдыюм]], [[Г’юстан]] |гледачы = 68278 |судзьдзя = [[Франсуа Летэксье]] (Францыя) |пратакол = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021485 Справаздача] |смі = }} {{Справаздача пра матч |дата = 27 чэрвеня 2026 |час = 03:00 ([[UTC+3]]) |каманда1 = {{Футбол|Уругвай|разьмяшчэньне выявы=справа}} |лік = 0:1 |каманда2 = {{Футбол|Гішпанія}} |галы1 = |галы2 = [[Алекс Баэна|Баэна]] {{Гол|42}} |стадыён = [[Акрон (стадыён)|Акрон]], [[Сапопан]] |гледачы = 45065 |судзьдзя = [[Ісмаіл Эльфат]] (ЗША) |пратакол = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021484 Справаздача] |смі = }} === Група I === <onlyinclude>{{#invoke:Спартовая табліца|main|стыль=ВНП |крыніца=[https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/standings ФІФА] <!--Месцы камандаў.--> |каманда1=FRA |каманда2=NOR |каманда3=SEN |каманда4=IRQ <!--Вынікі камандаў.--> |абнаўленьне=завершана |перамогі_FRA=3 |нічыі_FRA=0 |паразы_FRA=0 |мз_FRA=10|мп_FRA=2 |перамогі_SEN=1 |нічыі_SEN=0 |паразы_SEN=2 |мз_SEN=8 |мп_SEN=6 |перамогі_IRQ=0 |нічыі_IRQ=0 |паразы_IRQ=3 |мз_IRQ=1 |мп_IRQ=12 |перамогі_NOR=2 |нічыі_NOR=0 |паразы_NOR=1 |мз_NOR=8 |мп_NOR=7 <!--Кваліфікацыі камандаў.--> |вынік1=Q1 |вынік2=Q1 |вынік3=Q1 <!--Вызначэньне камандаў (спасылкі ў табліцы)--> |назва_FRA={{Футбол|Францыя}} |назва_SEN={{Футбол|Сэнэгал}} |назва_IRQ={{Футбол|Ірак}} |назва_NOR={{Футбол|Нарвэгія}} <!--Настройкі і правілы табліцы--> |ліміт_паказу=5 |правілы_клясыфікацыі=1) Пункты; 2) Розьніца мячоў у асабістых матчах; 3) Загнаныя мячы ў асабістых матчах; 4) Розьніца мячоў агулам; 5) Загнаныя мячы агулам; 6) Ацэнка фэйр-плэй; 5) Рэйтынг ФІФА. <!--Вызначэньне слупка кваліфікацыі і паніжэньня--> |загаловак_слупка_вынікаў=QR |колер_Q1=green1|тэкст_Q1= }}</onlyinclude> {{Справаздача пра матч |дата = 16 чэрвеня 2026 |час = 22:00 ([[UTC+3]]) |каманда1 = {{Футбол|Францыя|разьмяшчэньне выявы=справа}} |лік = 3:1 |каманда2 = {{Футбол|Сэнэгал}} |галы1 = [[Кіліян Мбапэ|Мбапэ]] {{Гол|66}}, {{Гол|90+6}}<br>[[Брадлі Баркаля|Баркаля]] {{Гол|82}} |галы2 = [[Ібраім Мбай|Мбай]] {{Гол|90+5}} |стадыён = [[Мэтлайф Стэдыюм]], [[Іст-Ратэрфард]] |гледачы = 80545 |судзьдзя = [[Алірэза Фагані]] (Аўстралія) |пратакол = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021490 Справаздача] |смі = }} {{Справаздача пра матч |дата = 17 чэрвеня 2026 |час = 01:00 ([[UTC+3]]) |каманда1 = {{Футбол|Ірак|разьмяшчэньне выявы=справа}} |лік = 1:4 |каманда2 = {{Футбол|Нарвэгія}} |галы1 = [[Аймэн Гусэйн|Гусэйн]] {{Гол|39}} |галы2 = [[Эрлінг Голян|Голян]] {{Гол|29}}, {{Гол|43}}<br>[[Лео Эстыгар|Эстыгар]] {{Гол|76}}<br>[[Аймэн Гусэйн|Гусэйн]] {{Гол|90+6|а/г}} |стадыён = [[Джылет Стэдыюм]], [[Фоксбара]] |гледачы = 63106 |судзьдзя = [[П’ер Ачо]] (Габон) |пратакол = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021488 Справаздача] |смі = }} ---- {{Справаздача пра матч |дата = 22 чэрвеня 2026 |час = 00:00 ([[UTC+3]]) |каманда1 = {{Футбол|Францыя|разьмяшчэньне выявы=справа}} |лік = 3:0 |каманда2 = {{Футбол|Ірак}} |галы1 = [[Кіліян Мбапэ|Мбапэ]] {{Гол|14}}, {{Гол|54}}<br>[[Усман Дэмбэле|Дэмбэле]] {{Гол|66}} |галы2 = |стадыён = [[Лінкальн Файнэншыял Філд]], [[Філадэлфія]] |гледачы = 68324 |судзьдзя = [[Дру Фішэр]] (Канада) |пратакол = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021492 Справаздача] |смі = }} {{Справаздача пра матч |дата = 23 чэрвеня 2026 |час = 03:00 ([[UTC+3]]) |каманда1 = {{Футбол|Нарвэгія|разьмяшчэньне выявы=справа}} |лік = 3:2 |каманда2 = {{Футбол|Сэнэгал}} |галы1 = [[Маркус Пэдэрсэн|Пэдэрсэн]] {{Гол|43}}<br>[[Эрлінг Голян|Голян]] {{Гол|48}}, {{Гол|58}} |галы2 = [[Ісмаіля Сар|І. Сар]] {{Гол|53}}, {{Гол|90+3}} |стадыён = [[Мэтлайф Стэдыюм]], [[Іст-Ратэрфард]] |гледачы = 80663 |судзьдзя = [[Вілтан Сампаю]] (Бразылія) |пратакол = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021491 Справаздача] |смі = }} ---- {{Справаздача пра матч |дата = 26 чэрвеня 2026 |час = 22:00 ([[UTC+3]]) |каманда1 = {{Футбол|Нарвэгія|разьмяшчэньне выявы=справа}} |лік = 1:4 |каманда2 = {{Футбол|Францыя}} |галы1 = [[Тэлё Осгар|Осгар]] {{Гол|21}} |галы2 = [[Усман Дэмбэле|Дэмбэле]] {{Гол|7}}, {{Гол|20}}, {{Гол|32}}<br>[[Дэзырэ Дуэ|Дуэ]] {{Гол|90+4}} |стадыён = [[Джылет Стэдыюм]], [[Фоксбара]] |гледачы = 64146 |судзьдзя = [[Майкл Олівэр]] (Ангельшчына) |пратакол = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021489 Справаздача] |смі = }} {{Справаздача пра матч |дата = 26 чэрвеня 2026 |час = 22:00 ([[UTC+3]]) |каманда1 = {{Футбол|Сэнэгал|разьмяшчэньне выявы=справа}} |лік = 5:0 |каманда2 = {{Футбол|Ірак}} |галы1 = [[Абіб Дыяра|Дыяра]] {{Гол|4}}<br>[[Ісмаіля Сар|І. Сар]] {{Гол|56}}<br>[[Пап Гей|П. Гей]] {{Гол|59}}, {{Гол|71}}<br>[[Іліман Ндыяй|І. Ндыяй]] {{Гол|82}} |галы2 = |стадыён = [[БМО Філд]], [[Таронта]] |гледачы = 43036 |судзьдзя = [[Энтані Тэйлар]] (Ангельшчына) |пратакол = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021493 Справаздача] |смі = }} === Група J === <onlyinclude>{{#invoke:Спартовая табліца|main|стыль=ВНП |крыніца=[https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/standings ФІФА] <!--Месцы камандаў.--> |каманда1=ARG |каманда2=AUT |каманда3=ALG |каманда4=JOR <!--Вынікі камандаў.--> |абнаўленьне=завершана |перамогі_ARG=3 |нічыі_ARG=0 |паразы_ARG=0 |мз_ARG=8 |мп_ARG=1 |перамогі_ALG=1 |нічыі_ALG=1 |паразы_ALG=1 |мз_ALG=5 |мп_ALG=7 |перамогі_AUT=1 |нічыі_AUT=1 |паразы_AUT=1 |мз_AUT=6 |мп_AUT=6 |перамогі_JOR=0 |нічыі_JOR=0 |паразы_JOR=3 |мз_JOR=3 |мп_JOR=8 |заўвага_AUT=Нічыя паміж сабою (Альжыр 3:3 Аўстрыя). У выніку ўжытая агульная розьніца загнаных і прапушчаных галоў. |заўвага_ALG=AUT <!--Кваліфікацыі камандаў.--> |вынік1=Q1 |вынік2=Q1 |вынік3=Q1 <!--Вызначэньне камандаў (спасылкі ў табліцы)--> |назва_ARG={{Футбол|Аргентына}} |назва_ALG={{Футбол|Альжыр}} |назва_AUT={{Футбол|Аўстрыя}} |назва_JOR={{Футбол|Ярданія}} <!--Настройкі і правілы табліцы--> |ліміт_паказу=5 |правілы_клясыфікацыі=1) Пункты; 2) Розьніца мячоў у асабістых матчах; 3) Загнаныя мячы ў асабістых матчах; 4) Розьніца мячоў агулам; 5) Загнаныя мячы агулам; 6) Ацэнка фэйр-плэй; 5) Рэйтынг ФІФА. <!--Вызначэньне слупка кваліфікацыі і паніжэньня--> |загаловак_слупка_вынікаў=QR |колер_Q1=green1|тэкст_Q1= }}</onlyinclude> {{Справаздача пра матч |дата = 17 чэрвеня 2026 |час = 04:00 ([[UTC+3]]) |каманда1 = {{Футбол|Аргентына|разьмяшчэньне выявы=справа}} |лік = 3:0 |каманда2 = {{Футбол|Альжыр}} |галы1 = [[Ліянэль Мэсі|Мэсі]] {{Гол|17}}, {{Гол|60}}, {{Гол|76}} |галы2 = |стадыён = [[Эраўгэд Стэдыюм]], [[Канзас-Сіці (Мізуры)|Канзас-Сіці]] |гледачы = 69045 |судзьдзя = [[Шыман Марціняк]] (Польшча) |пратакол = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021496 Справаздача] |смі = }} {{Справаздача пра матч |дата = 17 чэрвеня 2026 |час = 08:00 ([[UTC+3]]) |каманда1 = {{Футбол|Аўстрыя|разьмяшчэньне выявы=справа}} |лік = 3:1 |каманда2 = {{Футбол|Ярданія}} |галы1 = [[Рамана Шмід|Шмід]] {{Гол|21}}<br>[[Язан аль-Араб|аль-Араб]] {{Гол|77|а/г}}<br>[[Марка Арнаутавіч|Арнаутавіч]] {{Гол|90+12|пэн.}} |галы2 = [[Алі Альван|Альван]] {{Гол|50}} |стадыён = [[Левайс Стэдыюм]], [[Санта-Клара (Каліфорнія)|Санта-Клара]] |гледачы = 68527 |судзьдзя = [[Даганэ Бэйда]] (Маўрытанія) |пратакол = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021498 Справаздача] |смі = }} ---- {{Справаздача пра матч |дата = 22 чэрвеня 2026 |час = 20:00 ([[UTC+3]]) |каманда1 = {{Футбол|Аргентына|разьмяшчэньне выявы=справа}} |лік = 2:0 |каманда2 = {{Футбол|Аўстрыя}} |галы1 = [[Ліянэль Мэсі|Мэсі]] {{Гол|38}}, {{Гол|90+5}} |галы2 = |стадыён = [[AT&T Стэдыюм]], [[Арлінгтан (Тэхас)|Арлінгтан]] |гледачы = 70649 |судзьдзя = [[Амін Амар]] (Эгіпет) |пратакол = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021494 Справаздача] |смі = }} {{Справаздача пра матч |дата = 23 чэрвеня 2026 |час = 06:00 ([[UTC+3]]) |каманда1 = {{Футбол|Ярданія|разьмяшчэньне выявы=справа}} |лік = 1:2 |каманда2 = {{Футбол|Альжыр}} |галы1 = [[Нізар аль-Рашдан|аль-Рашдан]] {{Гол|36}} |галы2 = [[Надыр Бэнбуалі|Бэнбуалі]] {{Гол|69}}<br>[[Амін Гуіры|Гуіры]] {{Гол|82}} |стадыён = [[Левайс Стэдыюм]], [[Санта-Клара (Каліфорнія)|Санта-Клара]] |гледачы = 68371 |судзьдзя = [[Слаўка Вінчыч]] (Славенія) |пратакол = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021499 Справаздача] |смі = }} ---- {{Справаздача пра матч |дата = 28 чэрвеня 2026 |час = 05:00 ([[UTC+3]]) |каманда1 = {{Футбол|Альжыр|разьмяшчэньне выявы=справа}} |лік = 3:3 |каманда2 = {{Футбол|Аўстрыя}} |галы1 = [[Рафік Бэльгалі|Бэльгалі]] {{Гол|45}}<br>[[Рыяд Магрэз|Магрэз]] {{Гол|60}}, {{Гол|90+3}} |галы2 = [[Марка Арнаутавіч|Арнаутавіч]] {{Гол|28}}<br>[[Марсэль Забіцэр|Забіцэр]] {{Гол|55}}<br>[[Саша Калайджыч|Калайджыч]] {{Гол|90+6}} |стадыён = [[Эраўгэд Стэдыюм]], [[Канзас-Сіці (Мізуры)|Канзас-Сіці]] |гледачы = 69045 |судзьдзя = [[Ілгіз Танташаў]] (Узбэкістан) |пратакол = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021497 Справаздача] |смі = }} {{Справаздача пра матч |дата = 28 чэрвеня 2026 |час = 05:00 ([[UTC+3]]) |каманда1 = {{Футбол|Ярданія|разьмяшчэньне выявы=справа}} |лік = 1:3 |каманда2 = {{Футбол|Аргентына}} |галы1 = [[Муса аль-Таамары|аль-Таамары]] {{Гол|55}} |галы2 = [[Джавані Лё Сэльса|Лё Сэльса]] {{Гол|19}}<br>[[Ляўтара Мартынэс|Ляўт. Мартынэс]] {{Гол|31|пэн.}}<br>[[Ліянэль Мэсі|Мэсі]] {{Гол|80}} |стадыён = [[AT&T Стэдыюм]], [[Арлінгтан (Тэхас)|Арлінгтан]] |гледачы = 70649 |судзьдзя = [[Іштван Ковач]] (Румынія) |пратакол = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021495 Справаздача] |смі = }} === Група K === <onlyinclude>{{#invoke:Спартовая табліца|main|стыль=ВНП |крыніца=[https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/standings ФІФА] <!--Месцы камандаў.--> |каманда1=COL |каманда2=POR |каманда3=COD |каманда4=UZB <!--Вынікі камандаў.--> |абнаўленьне=завершана |перамогі_POR=1 |нічыі_POR=2 |паразы_POR=0 |мз_POR=6 |мп_POR=1 |перамогі_COD=1 |нічыі_COD=1 |паразы_COD=1 |мз_COD=4 |мп_COD=3 |перамогі_UZB=0 |нічыі_UZB=0 |паразы_UZB=3 |мз_UZB=2 |мп_UZB=11 |перамогі_COL=2 |нічыі_COL=1 |паразы_COL=0 |мз_COL=4 |мп_COL=1 <!--Кваліфікацыі камандаў.--> |вынік1=Q1 |вынік2=Q1 |вынік3=Q1 <!--Вызначэньне камандаў (спасылкі ў табліцы)--> |назва_POR={{Футбол|Партугалія}} |назва_COD={{Футбол|Дэмакратычная Рэспубліка Конга|назва=ДР Конга}} |назва_UZB={{Футбол|Узбэкістан}} |назва_COL={{Футбол|Калюмбія}} <!--Настройкі і правілы табліцы--> |ліміт_паказу=5 |правілы_клясыфікацыі=1) Пункты; 2) Розьніца мячоў у асабістых матчах; 3) Загнаныя мячы ў асабістых матчах; 4) Розьніца мячоў агулам; 5) Загнаныя мячы агулам; 6) Ацэнка фэйр-плэй; 5) Рэйтынг ФІФА. <!--Вызначэньне слупка кваліфікацыі і паніжэньня--> |загаловак_слупка_вынікаў=QR |колер_Q1=green1|тэкст_Q1= }}</onlyinclude> {{Справаздача пра матч |дата = 17 чэрвеня 2026 |час = 20:00 ([[UTC+3]]) |каманда1 = {{Футбол|Партугалія|разьмяшчэньне выявы=справа}} |лік = 1:1 |каманда2 = {{Футбол|Дэмакратычная Рэспубліка Конга|назва=ДР Конга}} |галы1 = [[Жуан Нэвіш|Нэвіш]] {{Гол|6}} |галы2 = [[Яан Віса|Віса]] {{Гол|45+5}} |стадыён = [[NRG Стэдыюм]], [[Г’юстан]] |гледачы = 68777 |судзьдзя = [[Абдульрагман аль-Джасім]] (Катар) |пратакол = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021502 Справаздача] |смі = }} {{Справаздача пра матч |дата = 18 чэрвеня 2026 |час = 05:00 ([[UTC+3]]) |каманда1 = {{Футбол|Узбэкістан|разьмяшчэньне выявы=справа}} |лік = 1:3 |каманда2 = {{Футбол|Калюмбія}} |галы1 = [[Абасбэк Файзулаеў|Файзулаеў]] {{Гол|60}} |галы2 = [[Даніель Муньяс Мэхія|Муньяс]] {{Гол|40}}<br>[[Люіс Фэрнанда Дыяс|Дыяс]] {{Гол|65}}<br>[[Хамінтан Кампас|Кампас]] {{Гол|90+9}} |стадыён = [[Ацтэка]], [[Мэхіка]] |гледачы = 80824 |судзьдзя = [[Энтані Тэйлар]] (Ангельшчына) |пратакол = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021504 Справаздача] |смі = }} ---- {{Справаздача пра матч |дата = 23 чэрвеня 2026 |час = 20:00 ([[UTC+3]]) |каманда1 = {{Футбол|Партугалія|разьмяшчэньне выявы=справа}} |лік = 5:0 |каманда2 = {{Футбол|Узбэкістан}} |галы1 = [[Крыштыяну Раналду|Раналду]] {{Гол|6}}, {{Гол|39}}<br>[[Нуну Алешандры Таварыш Мэндыш|Мэндыш]] {{Гол|17}}<br>[[Абдувахід Нэматаў|Нэматаў]] {{Гол|60|а/г}}<br>[[Рафаэл Леан|Леан]] {{Гол|87}} |галы2 = |стадыён = [[NRG Стэдыюм]], [[Г’юстан]] |гледачы = 68777 |судзьдзя = [[Джаляль Джаед]] (Марока) |пратакол = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021503 Справаздача] |смі = }} {{Справаздача пра матч |дата = 24 чэрвеня 2026 |час = 05:00 ([[UTC+3]]) |каманда1 = {{Футбол|Калюмбія|разьмяшчэньне выявы=справа}} |лік = 1:0 |каманда2 = {{Футбол|Дэмакратычная Рэспубліка Конга|назва=ДР Конга}} |галы1 = [[Даніель Муньяс Мэхія|Муньяс]] {{Гол|76}} |галы2 = |стадыён = [[Акрон (стадыён)|Акрон]], [[Сапопан]] |гледачы = 45358 |судзьдзя = [[Маўрыцыё Марыяні]] (Італія) |пратакол = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021501 Справаздача] |смі = }} ---- {{Справаздача пра матч |дата = 28 чэрвеня 2026 |час = 02:30 ([[UTC+3]]) |каманда1 = {{Футбол|Калюмбія|разьмяшчэньне выявы=справа}} |лік = 0:0 |каманда2 = {{Футбол|Партугалія}} |галы1 = |галы2 = |стадыён = [[Гард-Рок Стэдыюм]], [[Маямі Гардэнз]] |гледачы = 64478 |судзьдзя = [[Алірэза Фагані]] (Аўстралія) |пратакол = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021505 Справаздача] |смі = }} {{Справаздача пра матч |дата = 28 чэрвеня 2026 |час = 02:30 ([[UTC+3]]) |каманда1 = {{Футбол|Дэмакратычная Рэспубліка Конга|назва=ДР Конга|разьмяшчэньне выявы=справа}} |лік = 3:1 |каманда2 = {{Футбол|Узбэкістан}} |галы1 = [[Яан Віса|Віса]] {{Гол|68|пэн.}}, {{Гол|90+1}}<br>[[Фістон Маель|Маель]] {{Гол|78}} |галы2 = [[Эльдор Шамуродаў|Шамуродаў]] {{Гол|10}} |стадыён = [[Мэрсэдэс-Бэнц Стэдыюм]], [[Атланта]] |гледачы = 68239 |судзьдзя = [[Фэлікс Цваер]] (Нямеччына) |пратакол = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021500 Справаздача] |смі = }} === Група L === <onlyinclude>{{#invoke:Спартовая табліца|main|стыль=ВНП |крыніца=[https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/standings ФІФА] <!--Месцы камандаў.--> |каманда1=ENG |каманда2=CRO |каманда3=GHA |каманда4=PAN <!--Вынікі камандаў.--> |абнаўленьне=завершана |перамогі_ENG=2 |нічыі_ENG=1 |паразы_ENG=0 |мз_ENG=6 |мп_ENG=2 |перамогі_CRO=2 |нічыі_CRO=0 |паразы_CRO=1 |мз_CRO=5 |мп_CRO=5 |перамогі_GHA=1 |нічыі_GHA=1 |паразы_GHA=1 |мз_GHA=2 |мп_GHA=2 |перамогі_PAN=0 |нічыі_PAN=0 |паразы_PAN=3 |мз_PAN=0 |мп_PAN=4 <!--Кваліфікацыі камандаў.--> |вынік1=Q1 |вынік2=Q1 |вынік3=Q1 <!--Вызначэньне камандаў (спасылкі ў табліцы)--> |назва_ENG={{Футбол|Ангельшчына}} |назва_CRO={{Футбол|Харватыя}} |назва_GHA={{Футбол|Гана}} |назва_PAN={{Футбол|Панама}} <!--Настройкі і правілы табліцы--> |ліміт_паказу=5 |правілы_клясыфікацыі=1) Пункты; 2) Розьніца мячоў у асабістых матчах; 3) Загнаныя мячы ў асабістых матчах; 4) Розьніца мячоў агулам; 5) Загнаныя мячы агулам; 6) Ацэнка фэйр-плэй; 5) Рэйтынг ФІФА. <!--Вызначэньне слупка кваліфікацыі і паніжэньня--> |загаловак_слупка_вынікаў=QR |колер_Q1=green1|тэкст_Q1= }}</onlyinclude> {{Справаздача пра матч |дата = 17 чэрвеня 2026 |час = 23:00 ([[UTC+3]]) |каманда1 = {{Футбол|Ангельшчына|разьмяшчэньне выявы=справа}} |лік = 4:2 |каманда2 = {{Футбол|Харватыя}} |галы1 = [[Гары Кейн|Кейн]] {{Гол|12|пэн.}}, {{Гол|42}}<br>[[Джуд Бэлінггэм|Бэлінггэм]] {{Гол|47}}<br>[[Маркус Рашфард|Рашфард]] {{Гол|85}} |галы2 = [[Марцін Батурына|Батурына]] {{Гол|36}}<br>[[Пэтар Муса|Муса]] {{Гол|45+5}} |стадыён = [[AT&T Стэдыюм]], [[Арлінгтан (Тэхас)|Арлінгтан]] |гледачы = 70389 |судзьдзя = [[Клеман Цюрпэн]] (Францыя) |пратакол = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021507 Справаздача] |смі = }} {{Справаздача пра матч |дата = 18 чэрвеня 2026 |час = 02:00 ([[UTC+3]]) |каманда1 = {{Футбол|Гана|разьмяшчэньне выявы=справа}} |лік = 1:0 |каманда2 = {{Футбол|Панама}} |галы1 = [[Калеб Ірэнк’і|Ірэнк’і]] {{Гол|90+5}} |галы2 = |стадыён = [[БМО Філд]], [[Таронта]] |гледачы = 42942 |судзьдзя = [[Глен Нюбэрг]] (Швэцыя) |пратакол = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021510 Справаздача] |смі = }} ---- {{Справаздача пра матч |дата = 23 чэрвеня 2026 |час = 23:00 ([[UTC+3]]) |каманда1 = {{Футбол|Ангельшчына|разьмяшчэньне выявы=справа}} |лік = 0:0 |каманда2 = {{Футбол|Гана}} |галы1 = |галы2 = |стадыён = [[Джылет Стэдыюм]], [[Фоксбара]] |гледачы = 63983 |судзьдзя = [[Саід Мартынэс]] (Гандурас) |пратакол = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021506 Справаздача] |смі = }} {{Справаздача пра матч |дата = 24 чэрвеня 2026 |час = 02:00 ([[UTC+3]]) |каманда1 = {{Футбол|Панама|разьмяшчэньне выявы=справа}} |лік = 0:1 |каманда2 = {{Футбол|Харватыя}} |галы1 = |галы2 = [[Антэ Будзімір|Будзімір]] {{Гол|54}} |стадыён = [[БМО Філд]], [[Таронта]] |гледачы = 43036 |судзьдзя = [[П’ер Ачо]] (Габон) |пратакол = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021511 Справаздача] |смі = }} ---- {{Справаздача пра матч |дата = 28 чэрвеня 2026 |час = 00:00 ([[UTC+3]]) |каманда1 = {{Футбол|Панама|разьмяшчэньне выявы=справа}} |лік = 0:2 |каманда2 = {{Футбол|Ангельшчына}} |галы1 = |галы2 = [[Джуд Бэлінггэм|Бэлінггэм]] {{Гол|62}}<br>[[Гары Кейн|Кейн]] {{Гол|67}} |стадыён = [[Мэтлайф Стэдыюм]], [[Іст-Ратэрфард]] |гледачы = 80663 |судзьдзя = [[Абдульрагман аль-Джасім]] (Катар) |пратакол = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021508 Справаздача] |смі = }} {{Справаздача пра матч |дата = 28 чэрвеня 2026 |час = 00:00 ([[UTC+3]]) |каманда1 = {{Футбол|Харватыя|разьмяшчэньне выявы=справа}} |лік = 2:1 |каманда2 = {{Футбол|Гана}} |галы1 = [[Пэтар Сучыч|П. Сучыч]] {{Гол|31}}<br>[[Нікала Ўлашыч|Улашыч]] {{Гол|83}} |галы2 = [[Дэрык Люкасэн|Люкасэн]] {{Гол|73}} |стадыён = [[Лінкальн Файнэншыял Філд]], [[Філадэлфія]] |гледачы = 68324 |судзьдзя = [[Дру Фішэр]] (Канада) |пратакол = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021509 Справаздача] |смі = }} == Плэй-оф == {{#invoke:RoundN|main|columns=5 |RD1=1/16 фіналу |RD2=1/8 фіналу |29 чэрвеня|{{Футбол|Нямеччына}}|1 (3)¹|'''{{Футбол|Парагвай}}'''|'''1 (4)''' |1 ліпеня|'''{{Футбол|Францыя}}'''|'''3'''|{{Футбол|Швэцыя}}|0 |28 чэрвеня|{{Футбол|ПАР}}|0|'''{{Футбол|Канада}}'''|'''1''' |30 чэрвеня|{{Футбол|Нідэрлянды}}|1 (2)¹|'''{{Футбол|Марока}}'''|'''1 (3)''' |3 ліпеня|'''{{Футбол|Партугалія}}'''|'''2'''|{{Футбол|Харватыя}}|1 |2 ліпеня|'''{{Футбол|Гішпанія}}'''|'''3'''|{{Футбол|Аўстрыя}}|0 |2 ліпеня|'''{{Футбол|ЗША}}'''|'''2'''|{{Футбол|Босьнія і Герцагавіна}}|0 |1 ліпеня|'''{{Футбол|Бэльгія}}'''|'''3²'''|{{Футбол|Сэнэгал}}|2 |29 чэрвеня|'''{{Футбол|Бразылія}}'''|'''2'''|{{Футбол|Японія}}|1 |30 чэрвеня|{{Футбол|Кот д’Івуар}}|1|'''{{Футбол|Нарвэгія}}'''|'''2''' |1 ліпеня|'''{{Футбол|Мэксыка}}'''|'''2'''|{{Футбол|Эквадор}}|0 |1 ліпеня|'''{{Футбол|Ангельшчына}}'''|'''2'''|{{Футбол|Дэмакратычная Рэспубліка Конга|назва=ДР Конга}}|1 |4 ліпеня|{{Футбол|Аргентына}}||{{Футбол|Каба-Вэрдэ}}| |3 ліпеня|{{Футбол|Аўстралія}}|1 (2)¹|'''{{Футбол|Эгіпет}}'''|'''1 (4)''' |3 ліпеня|'''{{Футбол|Швайцарыя}}'''|'''2'''|{{Футбол|Альжыр}}|0 |4 ліпеня|{{Футбол|Калюмбія}}||{{Футбол|Гана}}| |5 ліпеня|{{Футбол|Парагвай}}||{{Футбол|Францыя}}| |4 ліпеня|{{Футбол|Канада}}||{{Футбол|Марока}}| |6 ліпеня|{{Футбол|Партугалія}}||{{Футбол|Гішпанія}}| |7 ліпеня|{{Футбол|ЗША}}||{{Футбол|Бэльгія}}| |5 ліпеня|{{Футбол|Бразылія}}||{{Футбол|Нарвэгія}}| |6 ліпеня|{{Футбол|Мэксыка}}||{{Футбол|Ангельшчына}}| |7 ліпеня|||{{Футбол|Эгіпет}}| |7 ліпеня|{{Футбол|Швайцарыя}}||| |9 ліпеня|||| |11 ліпеня|||| |12 ліпеня|||| |12 ліпеня|||| |14 ліпеня|||| |15 ліпеня|||| |19 ліпеня|||| |19 ліпеня|||| }} :<small>¹ — матч завершыўся ў сэрыі пэнальці</small> :<small>² — матч завершыўся ў дадатковы час</small> === 1/16 фіналу === {{Справаздача пра матч |дата = 28 чэрвеня 2026 |час = 22:00 ([[UTC+3]]) |каманда1 = {{Футбол|ПАР|разьмяшчэньне выявы=справа}} |лік = 0:1 |каманда2 = {{Футбол|Канада}} |галы1 = |галы2 = [[Стывэн Эўштакію|Эўштакію]] {{Гол|90+2}} |стадыён = [[Соў-Фай Стэдыюм]], [[Інгелўуд (Каліфорнія)|Інгелўуд]] |гледачы = 69237 |судзьдзя = [[Жуан Піньейру]] (Партугалія) |пратакол = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021518 Справаздача] |смі = }} ---- {{Справаздача пра матч |дата = 29 чэрвеня 2026 |час = 20:00 ([[UTC+3]]) |каманда1 = {{Футбол|Бразылія|разьмяшчэньне выявы=справа}} |лік = 2:1 |каманда2 = {{Футбол|Японія}} |галы1 = [[Казэміру]] {{Гол|56}}<br>[[Габрыел Мартынэльлі|Мартынэльлі]] {{Гол|90+5}} |галы2 = [[Кайсю Сано|Сано]] {{Гол|29}} |стадыён = [[NRG Стэдыюм]], [[Г’юстан]] |гледачы = 68777 |судзьдзя = [[Маўрыцыё Марыяні]] (Італія) |пратакол = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021516 Справаздача] |смі = }} ---- {{Справаздача пра матч |дата = 29 чэрвеня 2026 |час = 23:30 ([[UTC+3]]) |каманда1 = {{Футбол|Нямеччына|разьмяшчэньне выявы=справа}} |лік = 1:1 |каманда2 = {{Футбол|Парагвай}} |галы1 = [[Кай Гавэрц|Гавэрц]] {{Гол|54}} |галы2 = [[Хуліё Сэсар Энсыса Эсьпіналя|Энсыса]] {{Гол|42}} |стадыён = [[Джылет Стэдыюм]], [[Фоксбара]] |гледачы = 63945 |судзьдзя = [[Джаляль Джаед]] (Марока) |лік па пэнальці = 3:4 |пэнальці1 = [[Кай Гавэрц|Гавэрц]] {{пэнміма}}<br>[[Ёзуа Кіміх|Кіміх]] {{пэнгол}}<br>[[Джамал Мусіяла|Мусіяла]] {{пэнгол}}<br>[[Нік Вольтэмадэ|Вольтэмадэ]] {{пэнміма}}<br>[[Надым Аміры|Аміры]] {{пэнгол}}<br>[[Ёнатан Та|Та]] {{пэнміма}} |пэнальці2 = {{пэнгол}} [[Маўрысію Магальяйнс Праду|Маўрысію]]<br>{{пэнгол}} [[Густава Гомэс|Г. Гомэс]]<br>{{пэнгол}} [[Матыяс Галярса Фонда|Галярса]]<br>{{пэнміма}} [[Антоніё Санабрыя|Санабрыя]]<br>{{пэнміма}} [[Фабіян Бальбуэна|Бальбуэна]]<br>{{пэнгол}} [[Хасэ Канале|Канале]] |пратакол = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021513 Справаздача] |смі = }} ---- {{Справаздача пра матч |дата = 30 чэрвеня 2026 |час = 04:00 ([[UTC+3]]) |каманда1 = {{Футбол|Нідэрлянды|разьмяшчэньне выявы=справа}} |лік = 1:1 |каманда2 = {{Футбол|Марока}} |галы1 = [[Кодзі Гакпа|Гакпа]] {{Гол|72}} |галы2 = [[Іса Дыёп|Дыёп]] {{Гол|90+1}} |стадыён = [[Эстадыё BBVA]], [[Гвадалюпэ]] |гледачы = 51243 |судзьдзя = [[Вілтан Сампаю]] (Бразылія) |лік па пэнальці = 2:3 |пэнальці1 = [[Тэн Коопмэйнэрс|Коопмэйнэрс]] {{пэнгол}}<br>[[Джастын Клёйвэрт|Клёйвэрт]] {{пэнміма}}<br>[[Ваўт Вэггорст|Вэггорст]] {{пэнгол}}<br>[[Кінтэн Тымбэр|Тымбэр]] {{пэнміма}}<br>[[Крысэнсіё Сумэрвіль|Сумэрвіль]] {{пэнміма}} |пэнальці2 = {{пэнміма}} [[Ніль Эль-Айнаўі|Эль-Айнаўі]]<br>{{пэнгол}} [[Суфіян Рагімі|Рагімі]]<br>{{пэнгол}} [[Шэмсдын Тальбі|Тальбі]]<br>{{пэнміма}} [[Ашраф Гакімі|Гакімі]]<br>{{пэнгол}} [[Ісмаэль Сайбары|Сайбары]] |пратакол = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021522 Справаздача] |смі = }} ---- {{Справаздача пра матч |дата = 30 чэрвеня 2026 |час = 20:00 ([[UTC+3]]) |каманда1 = {{Футбол|Кот д’Івуар|разьмяшчэньне выявы=справа}} |лік = 1:2 |каманда2 = {{Футбол|Нарвэгія}} |галы1 = [[Амад Дыяльлё|Дыяльлё]] {{Гол|74}} |галы2 = [[Антоніё Нуса|Нуса]] {{Гол|39}}<br>[[Эрлінг Голян|Голян]] {{Гол|86}} |стадыён = [[AT&T Стэдыюм]], [[Арлінгтан (Тэхас)|Арлінгтан]] |гледачы = 69665 |судзьдзя = [[Хэсус Валенсуэля]] (Вэнэсуэла) |пратакол = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021514 Справаздача] |смі = }} ---- {{Справаздача пра матч |дата = 1 ліпеня 2026 |час = 00:00 ([[UTC+3]]) |каманда1 = {{Футбол|Францыя|разьмяшчэньне выявы=справа}} |лік = 3:0 |каманда2 = {{Футбол|Швэцыя}} |галы1 = [[Кіліян Мбапэ|Мбапэ]] {{Гол|45}}, {{Гол|74}}<br>[[Брадлі Баркаля|Баркаля]] {{Гол|53}} |галы2 = |стадыён = [[Мэтлайф Стэдыюм]], [[Іст-Ратэрфард]] |гледачы = 80663 |судзьдзя = [[Дані Макелі]] (Нідэрлянды) |пратакол = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021523 Справаздача] |смі = }} ---- {{Справаздача пра матч |дата = 1 ліпеня 2026 |час = 04:00 ([[UTC+3]]) |каманда1 = {{Футбол|Мэксыка|разьмяшчэньне выявы=справа}} |лік = 2:0 |каманда2 = {{Футбол|Эквадор}} |галы1 = [[Хуліян Кіньёнэс|Кіньёнэс]] {{Гол|22}}<br>[[Рауль Хімэнэс|Хімэнэс]] {{Гол|31}} |галы2 = |стадыён = [[Ацтэка]], [[Мэхіка]] |гледачы = 80824 |судзьдзя = [[Слаўка Вінчыч]] (Славенія) |пратакол = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021520 Справаздача] |смі = }} ---- {{Справаздача пра матч |дата = 1 ліпеня 2026 |час = 19:00 ([[UTC+3]]) |каманда1 = {{Футбол|Ангельшчына|разьмяшчэньне выявы=справа}} |лік = 2:1 |каманда2 = {{Футбол|Дэмакратычная Рэспубліка Конга|назва=ДР Конга}} |галы1 = [[Гары Кейн|Кейн]] {{Гол|75}}, {{Гол|86}} |галы2 = [[Брыян Сыпэнга|Сыпэнга]] {{Гол|7}} |стадыён = [[Мэрсэдэс-Бэнц Стэдыюм]], [[Атланта]] |гледачы = 68239 |судзьдзя = [[Адгам Махадмэ]] (Ярданія) |пратакол = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021512 Справаздача] |смі = }} ---- {{Справаздача пра матч |дата = 1 ліпеня 2026 |час = 23:00 ([[UTC+3]]) |каманда1 = {{Футбол|Бэльгія|разьмяшчэньне выявы=справа}} |лік = 3:2 (д. ч.) |каманда2 = {{Футбол|Сэнэгал}} |галы1 = [[Рамэлю Люкаку|Люкаку]] {{Гол|86}}<br>[[Юры Тылеманс|Тылеманс]] {{Гол|89}}, {{Гол|120+5|пэн.}} |галы2 = [[Абіб Дыяра|Дыяра]] {{Гол|25}}<br>[[Ісмаіля Сар|І. Сар]] {{Гол|51}} |стадыён = [[Люмэн Філд]], [[Сіетл]] |гледачы = 66925 |судзьдзя = [[Саід Мартынэс]] (Гандурас) |пратакол = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021525 Справаздача] |смі = }} ---- {{Справаздача пра матч |дата = 2 ліпеня 2026 |час = 05:00 ([[UTC+3]]) |каманда1 = {{Футбол|ЗША|разьмяшчэньне выявы=справа}} |лік = 2:0 |каманда2 = {{Футбол|Босьнія і Герцагавіна}} |галы1 = [[Фоларын Балоган|Балоган]] {{Гол|45}}<br>[[Малік Тыльман|Тыльман]] {{Гол|82}} |галы2 = |стадыён = [[Левайс Стэдыюм]], [[Санта-Клара (Каліфорнія)|Санта-Клара]] |гледачы = 68827 |судзьдзя = [[Рафаэл Клаўс]] (Бразылія) |пратакол = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021524 Справаздача] |смі = }} ---- {{Справаздача пра матч |дата = 2 ліпеня 2026 |час = 22:00 ([[UTC+3]]) |каманда1 = {{Футбол|Гішпанія|разьмяшчэньне выявы=справа}} |лік = 3:0 |каманда2 = {{Футбол|Аўстрыя}} |галы1 = [[Мікель Аярсабаль|Аярсабаль]] {{Гол|36}}, {{Гол|89}}<br>[[Пэдра Пора|Пора]] {{Гол|66}} |галы2 = |стадыён = [[Соў-Фай Стэдыюм]], [[Інгелўуд (Каліфорнія)|Інгелўуд]] |гледачы = 70492 |судзьдзя = [[Глен Нюбэрг]] (Швэцыя) |пратакол = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021519 Справаздача] |смі = }} ---- {{Справаздача пра матч |дата = 3 ліпеня 2026 |час = 02:00 ([[UTC+3]]) |каманда1 = {{Футбол|Партугалія|разьмяшчэньне выявы=справа}} |лік = 2:1 |каманда2 = {{Футбол|Харватыя}} |галы1 = [[Крыштыяну Раналду|Раналду]] {{Гол|68|пэн.}}<br>[[Гансалу Рамуш|Рамуш]] {{Гол|90+4}} |галы2 = [[Іван Пэрышыч|Пэрышыч]] {{Гол|53}} |стадыён = [[БМО Філд]], [[Таронта]] |гледачы = 43036 |судзьдзя = [[Эспэн Эскас]] (Нарвэгія) |пратакол = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021526 Справаздача] |смі = }} ---- {{Справаздача пра матч |дата = 3 ліпеня 2026 |час = 06:00 ([[UTC+3]]) |каманда1 = {{Футбол|Швайцарыя|разьмяшчэньне выявы=справа}} |лік = 2:0 |каманда2 = {{Футбол|Альжыр}} |галы1 = [[Брээль Эмбалё|Эмбалё]] {{Гол|10}}<br>[[Дан Ндой|Ндой]] {{Гол|46}} |галы2 = |стадыён = [[Бі-Сі Плэйс]], [[Ванкувэр]] |гледачы = 52497 |судзьдзя = [[Яэль Фалькон]] (Аргентына) |пратакол = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021527 Справаздача] |смі = }} ---- {{Справаздача пра матч |дата = 3 ліпеня 2026 |час = 21:00 ([[UTC+3]]) |каманда1 = {{Футбол|Аўстралія|разьмяшчэньне выявы=справа}} |лік = 1:1 |каманда2 = {{Футбол|Эгіпет}} |галы1 = [[Магамэд Гані|Гані]] {{Гол|55|а/г}} |галы2 = [[Эмам Ашур|Ашур]] {{Гол|13}} |стадыён = [[AT&T Стэдыюм]], [[Арлінгтан (Тэхас)|Арлінгтан]] |гледачы = 70244 |судзьдзя = [[Густава Тэхэра]] (Уругвай) |лік па пэнальці = 2:4 |пэнальці1 = [[Гары Сутар|Сутар]] {{пэнміма}}<br>[[Джэксан Ірвін|Ірвін]] {{пэнгол}}<br>[[Авэр Мабіл|Мабіл]] {{пэнгол}}<br>[[Лукас Гэрынгтан|Гэрынгтан]] {{пэнміма}} |пэнальці2 = {{пэнгол}} [[Магмуд Сабэр|Сабэр]]<br>{{пэнгол}} [[Рамі Рабія|Рабія]]<br>{{пэнгол}} [[Магамэд Саляг|Саляг]]<br>{{пэнгол}} [[Гасам Абдэльмагід|Абдэльмагід]] |пратакол = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021515 Справаздача] |смі = }} ---- {{Справаздача пра матч |дата = 4 ліпеня 2026 |час = 01:00 ([[UTC+3]]) |каманда1 = {{Футбол|Аргентына|разьмяшчэньне выявы=справа}} |лік = : |каманда2 = {{Футбол|Каба-Вэрдэ}} |галы1 = |галы2 = |стадыён = [[Гард-Рок Стэдыюм]], [[Маямі-Гардэнз]] |гледачы = |судзьдзя = [[Дру Фішэр]] (Канада) |пратакол = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021521 Справаздача] |смі = }} ---- {{Справаздача пра матч |дата = 4 ліпеня 2026 |час = 04:30 ([[UTC+3]]) |каманда1 = {{Футбол|Калюмбія|разьмяшчэньне выявы=справа}} |лік = : |каманда2 = {{Футбол|Гана}} |галы1 = |галы2 = |стадыён = [[Эраўгэд Стэдыюм]], [[Канзас-Сіці (Мізуры)|Канзас-Сіці]] |гледачы = |судзьдзя = [[Клеман Цюрпэн]] (Францыя) |пратакол = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021517 Справаздача] |смі = }} === 1/8 фіналу === {{Справаздача пра матч |дата = 4 ліпеня 2026 |час = 20:00 ([[UTC+3]]) |каманда1 = {{Футбол|Канада|разьмяшчэньне выявы=справа}} |лік = : |каманда2 = {{Футбол|Марока}} |галы1 = |галы2 = |стадыён = [[NRG Стэдыюм]], [[Г’юстан]] |гледачы = |судзьдзя = |пратакол = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021530 Справаздача] |смі = }} ---- {{Справаздача пра матч |дата = 5 ліпеня 2026 |час = 00:00 ([[UTC+3]]) |каманда1 = {{Футбол|Парагвай|разьмяшчэньне выявы=справа}} |лік = : |каманда2 = {{Футбол|Францыя}} |галы1 = |галы2 = |стадыён = [[Лінкальн Файнэншыял Філд]], [[Філадэлфія]] |гледачы = |судзьдзя = |пратакол = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021533 Справаздача] |смі = }} ---- {{Справаздача пра матч |дата = 5 ліпеня 2026 |час = 23:00 ([[UTC+3]]) |каманда1 = {{Футбол|Бразылія|разьмяшчэньне выявы=справа}} |лік = : |каманда2 = {{Футбол|Нарвэгія}} |галы1 = |галы2 = |стадыён = [[Мэтлайф Стэдыюм]], [[Іст-Ратэрфард]] |гледачы = |судзьдзя = |пратакол = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021532 Справаздача] |смі = }} ---- {{Справаздача пра матч |дата = 6 ліпеня 2026 |час = 03:00 ([[UTC+3]]) |каманда1 = {{Футбол|Мэксыка|разьмяшчэньне выявы=справа}} |лік = : |каманда2 = {{Футбол|Ангельшчына}} |галы1 = |галы2 = |стадыён = [[Ацтэка]], [[Мэхіка]] |гледачы = |судзьдзя = |пратакол = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021531 Справаздача] |смі = }} ---- {{Справаздача пра матч |дата = 6 ліпеня 2026 |час = 22:00 ([[UTC+3]]) |каманда1 = {{Футбол|Партугалія|разьмяшчэньне выявы=справа}} |лік = : |каманда2 = {{Футбол|Гішпанія}} |галы1 = |галы2 = |стадыён = [[AT&T Стэдыюм]], [[Арлінгтан (Тэхас)|Арлінгтан]] |гледачы = |судзьдзя = |пратакол = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021529 Справаздача] |смі = }} ---- {{Справаздача пра матч |дата = 7 ліпеня 2026 |час = 03:00 ([[UTC+3]]) |каманда1 = {{Футбол|ЗША|разьмяшчэньне выявы=справа}} |лік = : |каманда2 = {{Футбол|Бэльгія}} |галы1 = |галы2 = |стадыён = [[Люмэн Філд]], [[Сіетл]] |гледачы = |судзьдзя = |пратакол = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021534 Справаздача] |смі = }} ---- {{Справаздача пра матч |дата = 7 ліпеня 2026 |час = 19:00 ([[UTC+3]]) |каманда1 = |лік = : |каманда2 = {{Футбол|Эгіпет}} |галы1 = |галы2 = |стадыён = [[Мэрсэдэс-Бэнц Стэдыюм]], [[Атланта]] |гледачы = |судзьдзя = |пратакол = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021528 Справаздача] |смі = }} ---- {{Справаздача пра матч |дата = 7 ліпеня 2026 |час = 23:00 ([[UTC+3]]) |каманда1 = {{Футбол|Швайцарыя|разьмяшчэньне выявы=справа}} |лік = : |каманда2 = |галы1 = |галы2 = |стадыён = [[Бі-Сі Плэйс]], [[Ванкувэр]] |гледачы = |судзьдзя = |пратакол = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021535 Справаздача] |смі = }} === 1/4 фіналу === {{Справаздача пра матч |дата = 9 ліпеня 2026 |час = 23:00 ([[UTC+3]]) |каманда1 = |лік = : |каманда2 = |галы1 = |галы2 = |стадыён = [[Джылет Стэдыюм]], [[Фоксбара]] |гледачы = |судзьдзя = |пратакол = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289289/400021536 Справаздача] |смі = }} ---- {{Справаздача пра матч |дата = 11 ліпеня 2026 |час = 00:00 ([[UTC+3]]) |каманда1 = |лік = : |каманда2 = |галы1 = |галы2 = |стадыён = [[Соў-Фай Стэдыюм]], [[Інгелўуд (Каліфорнія)|Інгелўуд]] |гледачы = |судзьдзя = |пратакол = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289289/400021538 Справаздача] |смі = }} ---- {{Справаздача пра матч |дата = 12 ліпеня 2026 |час = 00:00 ([[UTC+3]]) |каманда1 = |лік = : |каманда2 = |галы1 = |галы2 = |стадыён = [[Гард-Рок Стэдыюм]], [[Маямі-Гардэнз]] |гледачы = |судзьдзя = |пратакол = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289289/400021539 Справаздача] |смі = }} ---- {{Справаздача пра матч |дата = 12 ліпеня 2026 |час = 04:00 ([[UTC+3]]) |каманда1 = |лік = : |каманда2 = |галы1 = |галы2 = |стадыён = [[Эраўгэд Стэдыюм]], [[Канзас-Сіці (Мізуры)|Канзас-Сіці]] |гледачы = |судзьдзя = |пратакол = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289289/400021537 Справаздача] |смі = }} === 1/2 фіналу === {{Справаздача пра матч |дата = 14 ліпеня 2026 |час = 22:00 ([[UTC+3]]) |каманда1 = |лік = : |каманда2 = |галы1 = |галы2 = |стадыён = [[AT&T Стэдыюм]], [[Арлінгтан (Тэхас)|Арлінгтан]] |гледачы = |судзьдзя = |пратакол = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289290/400021541 Справаздача] |смі = }} ---- {{Справаздача пра матч |дата = 15 ліпеня 2026 |час = 22:00 ([[UTC+3]]) |каманда1 = |лік = : |каманда2 = |галы1 = |галы2 = |стадыён = [[Мэрсэдэс-Бэнц Стэдыюм]], [[Атланта]] |гледачы = |судзьдзя = |пратакол = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289290/400021540 Справаздача] |смі = }} === Матч за 3-е месца === {{Справаздача пра матч |дата = 19 ліпеня 2026 |час = 00:00 ([[UTC+3]]) |каманда1 = |лік = : |каманда2 = |галы1 = |галы2 = |стадыён = [[Гард-Рок Стэдыюм]], [[Маямі-Гардэнз]] |гледачы = |судзьдзя = |пратакол = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289291/400021542 Справаздача] |смі = }} === Фінал === {{Справаздача пра матч |дата = 19 ліпеня 2026 |час = 22:00 ([[UTC+3]]) |каманда1 = |лік = : |каманда2 = |галы1 = |галы2 = |стадыён = [[Мэтлайф Стэдыюм]], [[Іст-Ратэрфард]] |гледачы = |судзьдзя = |пратакол = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289292/400021543 Справаздача] |смі = }} == Маркетынг == === Брэндаваньне === Афіцыйная эмблема і брэндавая ідэнтычнасьць былі высунутыя для публікі 17 траўня 2023 году ў [[абсэрваторыі Грыфіта]] ў [[Лос-Анджэлес]]е. Базавая форма эмблемы складаецца з вэртыкальна «складзеных» лічбаў 26 з выявай [[Кубак сьвету ФІФА (прыз)|Кубка сьвету ФІФА]] на пярэднім пляне. Пры гэтым упершыню ў гісторыі трафэй быў выяўлены на эмблеме чэмпіянату сьвету як фатаграфія, а не стылізаванае графічнае адлюстраваньне. Дызайн быў распрацаваны гэтак, каб яго можна было адаптаваць да рознага кшталту тла<ref>{{спасылка|аўтар=Cook, Glenn|спасылка=https://news.sportslogos.net/2023/05/17/fifa-unveils-visual-identity-for-2026-world-cup-in-north-america/soccer/|загаловак=FIFA Unveils Logo For 2026 World Cup in North America|выдавецтва=SportsLogos.Net News|дата публікацыі=05.2023|копія=https://web.archive.org/web/20230518041252/https://news.sportslogos.net/2023/05/17/fifa-unveils-visual-identity-for-2026-world-cup-in-north-america/soccer/|дата копіі=05.2023}}</ref><ref name=":0" >{{спасылка|аўтар=Cook, Glenn|спасылка=https://news.sportslogos.net/2023/05/18/is-that-it-reaction-to-2026-world-cup-logo-swift-overwhelmingly-negative/soccer/|загаловак='Is That It?': Reaction to 2026 World Cup Logo Swift, Overwhelmingly Negative|выдавецтва=SportsLogos.Net News|дата публікацыі=05.2023|копія=https://web.archive.org/web/20230518200435/https://news.sportslogos.net/2023/05/18/is-that-it-reaction-to-2026-world-cup-logo-swift-overwhelmingly-negative/soccer/|дата копіі=05.2023}}</ref>. [[Файл:2026 FIFA WC countdown clock Paseo de la Reforma.jpg|значак|Гадзіньнік адліку часу да пачатку чэмпіянату, усталяваны ў [[Мэксыка|Мэксыцы]].]] Наступнага дня ФІФА прадставіла варыянты эмблемы для кожнага гораду-гаспадара. Гэтак яны ўтрымліваюць каляровыя мадыфікацыі і элемэнты, якія адлюстроўваюць мясцовы ляндшафт або культуру. Да прыкладу, у эмблеме, распрацавай для Лос-Анджэлесу, былі стылізаваныя сонца і хвалі, а ў эмблеме [[Мантэрэй|Мантэрэю]] зьмешчаная выява гары [[Сэра-дэ-ля-Сыльля]], а ў эмблеме [[Таронта]] выяўленыя гарадзкі краявід і [[Сі-Эн Таўэр]]<ref>{{спасылка|аўтар=Cook, Glenn|спасылка=https://news.sportslogos.net/2023/05/19/fifa-host-cities-roll-out-specific-branding-for-2026-world-cup/soccer/|загаловак=FIFA, Host Cities Roll Out Specific Branding for 2026 World Cup|выдавецтва=SportsLogos.Net News|дата публікацыі=05.2023|копія=https://web.archive.org/web/20231125024742/https://news.sportslogos.net/2023/05/19/fifa-host-cities-roll-out-specific-branding-for-2026-world-cup/soccer/|дата копіі=11.2023}}</ref><ref>{{спасылка|спасылка=https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/media-releases/origin1904-p.cxm.fifa.com/unprecedented-host-city-brands-launched-to-bring-fifa-world-cup-26-tm|загаловак=Unprecedented Host City brands launched to bring FIFA World Cup 26 destinations to life|выдавецтва=www.fifa.com|копія=https://web.archive.org/web/20231125024745/https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/media-releases/origin1904-p.cxm.fifa.com/unprecedented-host-city-brands-launched-to-bring-fifa-world-cup-26-tm|дата копіі=11.2023}}</ref>. Рэакцыя на эмблему па ейнай прэзэнтацыі была пераважна нэгатыўная, бо многія палічылі, што дызайн выглядае няскончаным і непрадуманым у параўнаньні з эмблемамі мінулых чэмпіянатаў сьвету. Дзеля параўнаньня, гулец [[Зборная ЗША па футболе|зборнай ЗША]] [[Хэсус Фэрэйра]] назваў эмблему «прыгожай»<ref>{{спасылка|аўтар=Shah, Parshva|спасылка=https://www.goal.com/en-us/news/it-s-beautiful-usmnt-striker-jesus-ferreira-disagrees-with-people-who-hate-fifa-s-world-cup-2026-logo/blt5889b73a50f9d6bc|загаловак='It's beautiful' – USMNT striker Jesus Ferreira disagrees with people who hate FIFA's World Cup 2026 logo|выдавецтва=Goal.com|дата публікацыі=05.2023|копія=https://web.archive.org/web/20230518232153/https://www.goal.com/en-us/news/it-s-beautiful-usmnt-striker-jesus-ferreira-disagrees-with-people-who-hate-fifa-s-world-cup-2026-logo/blt5889b73a50f9d6bc|дата копіі=05.2023}}</ref><ref>{{спасылка|аўтар=Borg, Simon|спасылка=https://www.sportingnews.com/ca/soccer/news/fifa-world-cup-2026-logo-reveal-usa-mexico-canada/x2dpsllp98zqaj2bkxwsdqhi|загаловак=Fans rip FIFA World Cup 2026 logo after official reveal for men's tournament in USA, Mexico and Canada|выдавецтва=Sporting News|дата публікацыі=05.2023|копія=https://web.archive.org/web/20230519060838/https://www.sportingnews.com/ca/soccer/news/fifa-world-cup-2026-logo-reveal-usa-mexico-canada/x2dpsllp98zqaj2bkxwsdqhi|дата копіі=05.2023}}</ref><ref name=":0" />. [[Файл:Coca Cola 2026 FIFA World Cup.jpg|значак|зьлева|Самаход з брэндаваньнем, зробленым да чэмпіянату сьвету.]] У сакавіку і красавіку 2025 году ФІФА прадставіла набор з 16 афіцыйных постэраў, якія выяўляюць кожнае места-гаспадара чэмпіянату сьвету 2026 году. Постэры, створаныя мясцовымі мастакамі, былі прызначаныя для таго, каб адлюстраваць асаблівую ідэнтычнасьць і спадчыну кожнага гораду<ref>{{спасылка|спасылка=https://inside.fifa.com/organisation/news/unique-local-spirit-official-world-cup-26-host-city-posters|загаловак=Unique local spirit highlighted in Official FIFA World Cup 26 Host City Posters|выдавецтва=FIFA|дата публікацыі=03.2025}}</ref><ref>{{спасылка|спасылка=https://www.footyheadlines.com/2025/04/the-2026-wc-posters.html|загаловак=The 2026 World Cup Posters Revealed|выдавецтва=footyheadlines.com/|дата публікацыі=04.2025}}</ref>. 3 сакавіка 2026 году быў высунуты агульны афіцыйны постэр турніру. Упершыню тры мастакі аб’ядналі свае навычкі і мастацкія стылі дзеля стварэньня афіцыйнага постэра. Пры гэтым кожны зь іх паходзіў з адной з краінаў-гаспадароў<ref>{{спасылка|спасылка=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/official-posters|загаловак=Official Tournament Poster|выдавецтва=FIFA|дата публікацыі=03.2026}}</ref>. === Тэлевізійныя правы === 12 лютага 2015 году ФІФА падоўжыла кантракты на вяшчальныя правы ў ЗША і Канадзе для кампаніі [[Fox Sports]], [[NBCUniversal]] і [[Bell Media]] на чэмпіянат сьвету 2026 году, не прымаючы іншых заявак. Паводле ''[[The New York Times]]'', гэтае падаўжэньне разглядалася як кампэнсацыя за перанос [[чэмпіянат сьвету па футболе 2022 году|чэмпіянату сьвету 2022 году]] на лістапад–сьнежань замест традыцыйнага графіку чэрвень–ліпень, бо гэта стварыла значныя канфлікты з буйнымі прафэсійнымі лігамі, якія звычайна маюць міжсэзоньне ў час мундыялю<ref>{{спасылка|аўтар=Deitsch, Richard|спасылка=https://www.si.com/planet-futbol/2015/02/12/fifa-fox-usa-tv-rights-world-cup-2026-telemundo|загаловак=FIFA grants Fox, Telemundo U.S. TV rights for World Cup through 2026|дата публікацыі=02.2015|копія=https://web.archive.org/web/20200408163522/https://www.si.com/planet-futbol/2015/02/12/fifa-fox-usa-tv-rights-world-cup-2026-telemundo|дата копіі=04.2020}}</ref><ref>{{навіна|аўтар=Sandomir, Richard|спасылка=https://www.nytimes.com/2015/02/27/sports/soccer/why-fifa-made-deal-with-fox-for-2026-cup.html|загаловак=Why FIFA Made Deal With Fox for 2026 Cup|выдавец=The New York Times|дата публікацыі=02.2015|копія=https://web.archive.org/web/20200408163525/https://www.nytimes.com/2015/02/27/sports/soccer/why-fifa-made-deal-with-fox-for-2026-cup.html|дата копіі=04.2020}}</ref><ref>{{навіна|спасылка=https://www.theglobeandmail.com/sports/soccer/fifa-extending-tv-deals-through-2026-world-cup-with-ctv-tsn-and-rds/article22965136/|загаловак=FIFA extending TV deals through 2026 World Cup with CTV, TSN and RDS|выдавец=The Globe and Mail|дата публікацыі=02.2015|копія=https://web.archive.org/web/20160410181248/http://www.theglobeandmail.com/sports/soccer/fifa-extending-tv-deals-through-2026-world-cup-with-ctv-tsn-and-rds/article22965136/|дата копіі=04.2016}}</ref>. Fútbol de Primera атрымала правы на гішпанамоўнае радыёвяшчаньне ў ЗША і [[Пуэрта-Рыка]]<ref>{{спасылка|спасылка=https://digitalhub.fifa.com/m/af2cdbbd380d70c/original/FWC26-Media-Rights-Licensees-Overview.pdf|загаловак=FIFA World Cup 26 Media Partners|выдавецтва=FIFA|дата публікацыі=03.2025}}</ref>. Міжнародны вяшчальны цэнтар будзе разьмешчаны ў канфэрэнц-цэнтры [[Кей-Бэйлі-Гатчынсан]] у [[Далас]]е<ref>{{спасылка|аўтар=Rosenbaum, Steven|спасылка=https://www.cbsnews.com/texas/news/dallas-texas-2026-fifa-world-cup-international-broadcast-center-media-hub/|загаловак=Dallas approves $15 million spending to serve as media hub for the 2026 FIFA World Cup|выдавецтва=CBS News|дата публікацыі=12.2024|копія=https://web.archive.org/web/20241212105138/https://www.cbsnews.com/texas/news/dallas-texas-2026-fifa-world-cup-international-broadcast-center-media-hub/|дата копіі=12.2024}}</ref><ref>{{спасылка|спасылка=https://www.fox4news.com/news/2026-fifa-world-cup-international-broadcast-center-will-be-dallas|загаловак=2026 FIFA World Cup International Broadcast Center will be in Dallas|выдавецтва=FOX News|дата публікацыі=12.2024|копія=https://web.archive.org/web/20241211232758/https://www.fox4news.com/news/2026-fifa-world-cup-international-broadcast-center-will-be-dallas|дата копіі=12.2024}}</ref><ref>{{спасылка|спасылка=https://inside.fifa.com/organisation/news/world-cup-26-international-broadcast-centre-dallas|загаловак=FIFA World Cup 26™ International Broadcast Centre to be hosted in Dallas|выдавецтва=FIFA|дата публікацыі=03.2025|копія=https://web.archive.org/web/20250318125506/https://inside.fifa.com/organisation/news/world-cup-26-international-broadcast-centre-dallas|дата копіі=03.2025}}</ref>. 8 студзеня 2026 году ФІФА склала ўгоду, паводле якой [[TikTok]] стаў «пераважнай плятформай» для відэакантэнту чэмпіянату сьвету. У межах дамовы вяшчальнікі могуць трансьляваць часткі матчаў у адмысловым разьдзеле ў дадатку TikTok<ref>{{спасылка|спасылка=https://www.espn.com/soccer/story/_/id/47552269/fifa-tiktok-video-content-partner-2026-world-cup|загаловак=FIFA picks TikTok as video content partner at 2026 World Cup|выдавецтва=ESPN|дата публікацыі=01.2026}}</ref>. Пазьней, 17 сакавіка, ФІФА ўхваліла аналягічнае пагадненьне з [[YouTube]], якое дазваляе вяшчальнікам трансьляваць выбраныя матчы цалкам на сваіх каналах, а таксама трансьляваць першыя 10 хвілінаў кожнага матчу, каб заахвоціць маладую аўдыторыю глядзець далей на традыцыйных каналах<ref>{{спасылка|спасылка=https://www.espn.com/soccer/story/_/id/48231331/youtube-fifa-agree-live-broadcast-deal-world-cup|загаловак=YouTube, FIFA agree to live broadcast deal for World Cup|выдавецтва=ESPN|дата публікацыі=03.2026}}</ref>. Пазьней было пацьверджана, што YouTube пашырыў гэтую дамову разам зь ФІФА і [[CazéTV]], каб дармова трансьляваць усе матчы турніру ў [[Бразылія|Бразыліі]]<ref>{{спасылка|аўтар=Filho, Adalberto Leister|спасылка=https://maquinadoesporte.com.br/midia/apos-parceria-com-youtube-fifa-confirma-exclusividade-digital-de-cazetv-para-copa-2026/|загаловак=Após parceria com YouTube, Fifa confirma exclusividade digital da CazéTV no Brasil para Copa 2026|выдавецтва=Máquina do Esporte|дата публікацыі=03.2026}}</ref><ref>{{спасылка|аўтар=Laloni, Marco|спасылка=https://www.mktesportivo.com/2026/03/em-parceria-com-a-cazetv-youtube-lanca-o-filme-publicitario-a-agente-do-hexa/|загаловак=YouTube e CazéTV lançam o filme publicitário “A Agente do Hexa”|выдавецтва=MKT Esportivo|дата публікацыі=03.2026}}</ref>. === Квіткі === Кошты квіткоў на чэмпіянат сьвету 2026 году першапачаткова былі ад 60 даляраў за матчы групавога этапу да {{Лік|6730}} даляраў за фінал, што было значна больш за цэны на квіткі папярэдняга [[чэмпіянат сьвету па футболе 2022 году|чэмпіянату сьвету 2022 году]]. Аднак у верасьні 2025 году ФІФА пацьвердзіла, што ўпершыню будзе выкарыстоўваць дынамічнае цэнаўтварэньне, паводле мадэлі, ужытай на [[клюбны чэмпіянат сьвету па футболе 2025 году|клюбным чэмпіянаце сьвету 2025 году]]<ref name=":1" >{{спасылка|спасылка=https://www.espn.com/soccer/story/_/id/46147005/2026-world-cup-tickets-fifa-dynamic-pricing-prices|загаловак=FIFA to use dynamic pricing for World Cup tickets|выдавецтва=ESPN.com|дата публікацыі=09.2025}}</ref>. Месцы ў гасьцінных зонах сталі дасяжныя ў красавіку 2025 году праз афіцыйнага білетнага партнэра ФІФА<ref>{{спасылка|спасылка=https://inside.fifa.com/tournament-organisation/commercial/news/limited-initial-release-of-fifa-world-cup-26-tm-hospitality-packages-for|загаловак=Limited initial release of FIFA World Cup 26 hospitality packages for matches in United States launched|выдавецтва=FIFA|дата публікацыі=05.2025|копія=http://web.archive.org/web/20250714204258/https://inside.fifa.com/tournament-organisation/commercial/news/limited-initial-release-of-fifa-world-cup-26-tm-hospitality-packages-for|дата копіі=07.2025}}</ref>. Першая фаза лёсаваньня квіткоў прайшла 10—19 верасьня 2025 году і была абмежаваная трымальнікамі картаў [[Visa]]. Другая фаза ладзілася 27—31 кастрычніка, а трэцяя пачалася пасьля фінальнага лёсаваньня камандаў 5 сьнежня. Продаж быў абмежаваны чатырма квіткамі на чалавека на матч, і аніхто ня можа набыць больш за 40 квіткоў на ўвесь турнір. Афіцыйная плятформа перапродажу квіткоў ФІФА запрацавала 2 кастрычніка 2026 году<ref name=":1" /><ref>{{спасылка|спасылка=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/resale-ticket-exchange-marketplace|загаловак=FIFA Resale/Exchange Marketplace|выдавецтва=FIFA|дата публікацыі=09.2025}}</ref>. Заключная фаза «апошняй хвіліны» продажаў адкрылася 22 красавіка 2026 году, прыкладна за 50 дзён да пачатку турніру. Квіткі на ўсе 104 матчы прадаваліся згодна з прынцыпам «хто першы — таго і месца». На той момант было прададзена больш за пяць мільёнаў квіткоў з чаканых больш як шасьці мільёнаў, а дадатковыя квіткі павінны былі выпускацца паэтапна да самага фіналу, у залежнасьці ад наяўнасьці<ref>{{навіна|спасылка=https://www.reuters.com/sports/soccer/world-cup-last-minute-ticket-sales-phase-re-opens-50-days-kick-off-2026-04-22/|загаловак=World Cup last-minute ticket sales phase re-opens 50 days from kick-off|выдавец=Reuters|дата публікацыі=04.2026}}</ref>. Усе гарады ЗША, якія ладзяць у сябе чэмпіянат сьвету, ухвалілі законы, паводле якіх продаж квіткоў на падзеі мундыялю вызваляецца ад дзяржаўных і мясцовых падаткаў з продажаў<ref>{{навіна|аўтар=Wilson, Jonathan|спасылка=https://www.theguardian.com/football/2026/apr/02/world-cup-countries-face-extra-costs-fifa-tax-deal-us-government|загаловак=More than half of World Cup countries face extra costs as Fifa fails to agree US tax deal|выдавец=The Guardian|дата публікацыі=04.2026}}</ref><ref>{{навіна|аўтар=Gray, Page|спасылка=https://itep.org/fifa-2026-world-cup-tickets-sales-tax-exemption/|загаловак=Not-So-Free Kick: How the 2026 FIFA World Cup Will Cost Cities Millions|выдавец=Institute on Taxation and Economic Policy|дата публікацыі=12.2025}}</ref>. == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} == Вонкавыя спасылкі == * [https://www.fifa.com/worldcup/fifaworldcup2026/ Афіцыйны сайт]. {{Чэмпіянаты сьвету па футболе}} [[Катэгорыя:Чэмпіянаты сьвету па футболе|2026]] 3thv0d12jy31lu618239r8ti2sein2r 2677435 2677391 2026-07-04T06:13:27Z Dymitr 10914 /* Плэй-оф */ абнаўленьне зьвестак 2677435 wikitext text/x-wiki {{Актуальнае спаборніцтва|Футбол}} {{Чэмпіянат сьвету па футболе |год = 2026 |месца = [[Злучаныя Штаты Амэрыкі|ЗША]], [[Канада]], [[Мэксыка]] |назва = |лягатып = 2026 FIFA World Cup emblem.svg |памер = |подпіс = |час = 11 чэрвеня — 19 ліпеня 2026 году |удзельнікаў = |удзельнікаўфінал = 48 |фінал = [[Мэтлайф-стэдыюм]],<br />[[Іст-Ратэрфард]] |чэмпіён = |2 месца = |3 месца = |4 месца = |гульняў = |галоў = |гледачоў = |бамбардзір = |год папярэдняга = 2022 |год наступнага = 2030 }} '''Чэмпіяна́т сьве́ту па футбо́ле 2026 году''' — 23-і чэмпіянат сьвету па футболе, фінальны турнір якога ладзіцца ў 2026 годзе ў [[Злучаныя Штаты Амэрыкі|ЗША]], [[Канада|Канадзе]] і [[Мэксыка|Мэксыцы]]. Турнір будзе згуляны з 11 чэрвеня па 19 ліпеня 2026 году, а яго сумесна прымуць 16 гарадоў з трох паўночнаамэрыканскіх краінаў. Фінальны матч будзе ладзіцца ў ЗША. Турнір стане першым, гаспадарамі якога будуць адразу тры краіны<ref>{{навіна|спасылка=https://www.bbc.co.uk/sport/football/44464913|загаловак=World Cup 2026: Canada, US & Mexico joint bid wins right to host tournament|выдавец=BBC Sport|дата публікацыі=06.2018|копія=https://web.archive.org/web/20210114150230/https://www.bbc.com/sport/football/44464913|дата копіі=01.2021}}</ref><ref>{{спасылка|аўтар=Carlise, Jeff|спасылка=http://www.espn.co.uk/football/fifa-world-cup/story/3100808/usmexico-and-canada-officially-launch-bid-to-co-host-2026-world-cup|загаловак=U.S., neighbors launch 2026 World Cup bid|выдавецтва=ESPN|дата публікацыі=04.2017|копія=https://web.archive.org/web/20170411140749/http://www.espn.co.uk/football/fifa-world-cup/story/3100808/usmexico-and-canada-officially-launch-bid-to-co-host-2026-world-cup|дата копіі=04.2017}}</ref>. Таксама гэты турнір ёсьць першым, у якім возьмуць удзел 48 зборных, то бок колькасьць удзельнікаў павялічыцца з 32. Гэта таксама першы з [[чэмпіянат сьвету па футболе 2002 году|чэмпіянату сьвету 2002 году]] турнір, які арганізоўваюць больш чым адная краіна. Мэксыка ўжо ладзіла турніры ў 1970 і 1986 гадах, то бок яна ёсьць першай краінай, якая тройчы рабіла чэмпіянат сьвету, пры гэтым ЗША раней былі арганізатарамі чэмпіянату сьвету 1994 году. Канада ж упершыню ёсьць гаспадыняй таго кшталту турніру. Па папярэднім чэмпіянаце сьвету 2022 году ў Катары, які гуляўся ў лістападзе і сьнежні, гэтае спаборніцтва вернецца да свайго традыцыйнага летняга раскладу. Зборныя [[Зборная ЗША па футболе|ЗША]], [[Зборная Канады па футболе|Канады]] і [[Зборная Мэксыкі па футболе|Мэксыкі]], як прадстаўнікі краінаў-гаспадароў турніру, аўтаматычна кваліфікаваліся на спаборніцтва. Зборныя [[Зборная Каба-Вэрдэ па футболе|Каба-Вэрдэ]], [[Зборная Кюрасао па футболе|Кюрасао]], [[Зборная Ўзбэкістану па футболе|Узбэкістану]] і [[Зборная Ярданіі па футболе|Ярданіі]] дэбютуюць на чэмпіянатах сьвету. Дзейным чэмпіёнам да пачатку турніру ёсьць [[Зборная Аргентыны па футболе|зборная Аргентыны]], якая ў 2022 годзе здабыла свой трэці тытул у гісторыі. == Выбары гаспадароў == У час з 2013 па 2017 гады [[рада ФІФА]] стала абмяркоўвала абмежаваньні ў ратацыі правядзеньня чэмпіянатаў у залежнасьці ад кантынэнтальных канфэдэрацыяў. Спачатку было ўсталявана, што заяўкі на арганізацыю чэмпіянату ня будуць прымацца ад краінаў, якія не ўваходзяць у склад канфэдэрацыяў, што ладзілі два папярэднія турніры. Гэтае правіла было часова зьмененае, каб забараніць падаваць заяўкі на правядзеньне наступнага турніру толькі краінам, якія ўваходзяць у склад канфэдэрацыі, што ладзіла папярэдні чэмпіянат сьвету<ref>{{навіна|спасылка=https://www.fifa.com/worldcup/news/y=2015/m=5/news=current-allocation-of-fifa-world-cuptm-confederation-slots-maintained-2610611.html|загаловак=Current allocation of FIFA World Cup confederation slots maintained|выдавец=FIFA|дата публікацыі=05.2015|копія=https://web.archive.org/web/20150530211217/http://www.fifa.com/worldcup/news/y%3D2015/m%3D5/news%3Dcurrent-allocation-of-fifa-world-cuptm-confederation-slots-maintained-2610611.html|дата копіі=05.2015}}</ref>, пасьля чаго правіла было вернутае да папярэдняй рэдакцыі двух чэмпіянатаў сьвету. Рада ФІФА зрабіла выключэньне, якое патэнцыйна дае права на арганізацыю чэмпіянату асацыяцыям-сябрам канфэдэрацыі перадапошняй краіны-гаспадара чэмпіянату сьвету ў выпадку, калі аніводная з атрыманых заявак не адпавядае строгім тэхнічным і фінансавым патрабаваньням<ref name="fifacouncil">{{навіна|спасылка=https://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2016/m=10/news=fifa-council-discusses-vision-for-the-future-of-football-2843681.html?intcmp=fifacom_hp_module_news_top|загаловак=FIFA Council discusses vision for the future of football|выдавец=FIFA|дата публікацыі=10.2016|копія=https://web.archive.org/web/20161017181207/http://www.fifa.com/about-fifa/news/y%3D2016/m%3D10/news%3Dfifa-council-discusses-vision-for-the-future-of-football-2843681.html?intcmp=fifacom_hp_module_news_top|дата копіі=10.2016}}</ref><ref>{{навіна|спасылка=http://www.cbc.ca/sports/soccer/world-cup-expanded-1.3804717|загаловак=FIFA blocks Europe from hosting 2026 World Cup, lifting Canada's chances|выдавец=Canadian Broadcasting Corporation|дата публікацыі=10.2016|копія=https://web.archive.org/web/20161014191406/http://www.cbc.ca/sports/soccer/world-cup-expanded-1.3804717|дата копіі=10.2016}}</ref>. У сакавіку 2017 году прэзыдэнт ФІФА [[Джаньні Інфантына]] пацьвердзіў, што Эўропа ([[Зьвяз эўрапейскіх футбольных асацыяцыяў|УЭФА]]) і Азія ([[АФК]]) былі выкрасьлены з заяўкі па выбары [[Расея|Расеі]] і [[Катар]]у ў 2018 і 2022 гадах адпаведна<ref>{{навіна|спасылка=https://www.theguardian.com/football/2017/mar/09/donald-trump-travel-ban-could-prevent-united-states-hosting-football-world-cup|загаловак=Trump travel ban could prevent United States hosting World Cup|выдавец=The Guardian|дата публікацыі=03.2017|копія=https://web.archive.org/web/20211114173744/https://www.theguardian.com/football/2017/mar/09/donald-trump-travel-ban-could-prevent-united-states-hosting-football-world-cup|дата копіі=11.2021}}</ref>. Такім чынам, чэмпіянат сьвету 2026 году можа быць аддадзены адной з чатырох іншых канфэдэрацыяў, як то [[КОНКАКАФ]] (Паўночная Амэрыка; апошні раз ладзіла турнір у 1994 годзе), [[КАФ]] (Афрыка; апошні раз вылучала гаспадара турніру ў 2010 годзе), [[КОНМЭБОЛ]] (Паўднёвая Амэрыка; апошні раз арганізоўвала першынство ў 2014 годзе) або [[КФА]] (Акіянія, дзе аніколі раней не гулялі матчы чэмпіянатаў сьвету), або, магчыма, УЭФА ў выпадку, калі аніводная заяўка ад гэтых чатырох канфэдэрацыяў ня будзе адпавядаць патрабаваньням. Сумеснае ладжаньне чэмпіянату сьвету, якое было забароненае ФІФА па [[чэмпіянат сьвету па футболе 2002 году|чэмпіянаце сьвету 2002 году]], было ўхваленае для чэмпіянату сьвету 2026 году, але і не абмяжоўвалася канкрэтнай колькасьцю, а разглядалася ў кожным канкрэтным выпадку. Таксама ў 2026 годзе генэральны сакратарыят ФІФА, па кансультацыі з Камітэтам па спаборніцтвах, меў права выключаць з турніру заяўнікаў, якія не адпавядалі мінімальным тэхнічным патрабаваньням для правядзеньня спаборніцтваў<ref name="fifacouncil"/>. ЗША, Канада і Мэксыка публічна разглядалі мажлівасьць высунуць заяўку на правядзеньне турніру асобна, але сумесная заяўка была абвешчаная 10 красавіка 2017 году<ref>{{артыкул|спасылка=https://www.si.com/planet-futbol/2017/04/10/2026-world-cup-usa-mexico-canada-host-bid|загаловак=USA, Mexico, Canada announce bid to host '26 WC|выданьне=Sports Illustrated|год=04.2017|копія=https://web.archive.org/web/20170411054626/https://www.si.com/planet-futbol/2017/04/10/2026-world-cup-usa-mexico-canada-host-bid|дата копіі=04.2017}}</ref><ref>{{спасылка|аўтар=Carlise, Jeff|спасылка=http://www.espn.co.uk/football/fifa-world-cup/story/3100808/usmexico-and-canada-officially-launch-bid-to-co-host-2026-world-cup|загаловак=U.S., Mexico and Canada officially launch bid to co-host 2026 World Cup|выдавецтва=ESPN|дата публікацыі=04.2017|копія=https://web.archive.org/web/20170411140749/http://www.espn.co.uk/football/fifa-world-cup/story/3100808/usmexico-and-canada-officially-launch-bid-to-co-host-2026-world-cup|дата копіі=04.2017}}</ref>. У сакавіку 2022 году прэзыдэнт мэксыканскай [[Ліга МХ|Лігі МХ]] Мікель Арыёля заявіў, што ўдзел Мэксыкі ў якасьці суарганізатара мог быць пад пагрозай, калі б ліга і фэдэрацыя не адрэагавалі хутка на забурэньні заўзятараў клюбаў «[[Керэтара Сант’яга-дэ-Керэтара|Керэтара]]» і «[[Атляс Гвадаляхара|Атлясу]]», у выніку якіх 26 гледачоў атрымалі раненьні і 14 былі арыштаваныя. Арыёля сказаў, што ФІФА была «шакаваная» інцыдэнтам, але Інфантына быў задаволены тым, як прадстаўнікі лігі разьвязалі праблему<ref>{{навіна|аўтар=Garcia, Arriana|спасылка=https://www.espn.com/soccer/fifa-world-cup/story/4612705/mexico-violence-almost-cost-world-cup-2026-hosting-duties-liga-mx-president|загаловак=Mexico violence almost cost World Cup 2026 hosting duties - Liga MX president|выдавец=ESPN|дата публікацыі=03.2022|копія=https://web.archive.org/web/20220317194809/https://www.espn.com/soccer/fifa-world-cup/story/4612705/mexico-violence-almost-cost-world-cup-2026-hosting-duties-liga-mx-president|дата копіі=03.2022}}</ref>. === Галасаваньне === [[Файл:2026 world cup bid election.png|значак|400пкс|Вынікі галасаваньня: {| |- !Мелі дазвол галасаваць !! Ня мелі дазволу галасаваць |- |{{легенда|#867650|Галасавалі за ЗША/Канаду/Мэксыку}}||{{легенда|#FFBD41|ЗША, Канада, Мэксыка}} |- |{{легенда|#2770AB|Галасавалі за Марока}}||{{легенда|#55208D|Марока}} |- |{{легенда|#008E2A|Галасавалі супраць усіх}}||{{легенда|#000000|Адхіленыя ФІФА}} |- |{{легенда|#B32A2F|Устрымаліся ад галасаваньня}}||{{легенда|#C1C1C1|Ня сябра ФІФА}} |} ]] Галасаваньне адбылося 13 чэрвеня 2018 году падчас 68-га кангрэса ФІФА ў [[Масква|Маскве]]. У ім узялі ўдзел 203 прадстаўнікоў, якія мелі права голасу<ref>{{спасылка|аўтар=Graham, Bryan Armen|спасылка=https://www.theguardian.com/football/live/2018/jun/13/world-cup-2026-vote-fifa-nations-choose-between-north-america-and-morocco-live|загаловак=North America to host 2026 World Cup after winning vote over Morocco – as it happened|выдавецтва=The Guardian|дата публікацыі=06.2018|копія=https://web.archive.org/web/20180718045428/https://www.theguardian.com/football/live/2018/jun/13/world-cup-2026-vote-fifa-nations-choose-between-north-america-and-morocco-live|дата копіі=07.2018}}</ref>. Аб’яднаная заяўка паўночнаамэрыканскіх дзяржаваў перамагла, атрымаўшы 134 галасы, у той час як заяўка [[Марока]] была падтрыманая 65-ю галасамі. [[Іран]] прагаласаваў за аніводны варыянт, а [[Куба]], [[Славенія]] і [[Гішпанія]] ўстрымаліся ад галасаваньня. Гана была дыскваліфікавана ФІФА праз карупцыйны скандалу і таму ня мела права галасаваць<ref>{{навіна|аўтар=Gyamera-Antwi, Evans|спасылка=http://www.goal.com/en-gh/news/ghana-kosovo-excluded-from-fifa-congress-ahead-of-2026-world-cup-/zhbmtfxdo6fe1i4r07wrr39b9|загаловак=Ghana & Kosovo excluded from Fifa Congress ahead of 2026 World Cup vote|выдавец=Goal.com|дата публікацыі=06.2018|копія=https://web.archive.org/web/20231021220157/https://www.goal.com/en-gh/news/ghana-kosovo-excluded-from-fifa-congress-ahead-of-2026-world-cup-/zhbmtfxdo6fe1i4r07wrr39b9|дата копіі=10.2023}}</ref><ref>{{навіна|спасылка=https://www.myjoyonline.com/news/2018/June-7th/breaking-news-president-akufo-addo-dissolves-gfa.php|загаловак=Breaking News: President Akufo-Addo dissolves GFA|выдавец=myjoyonline.com|дата публікацыі=06.2018|копія=https://web.archive.org/web/20180612162226/https://www.myjoyonline.com/news/2018/June-7th/breaking-news-president-akufo-addo-dissolves-gfa.php|дата копіі=06.2018}}</ref><ref>{{навіна|спасылка=https://www.bbc.com/news/world-africa-44414780|загаловак=Fifa bans Ghana football head Kwesi Nyantakyi over 'cash gift'|выдавец=BBC News|дата публікацыі=06.2018|копія=https://web.archive.org/web/20180609011624/https://www.bbc.com/news/world-africa-44414780|дата копіі=06.2018}}</ref><ref>{{спасылка|спасылка=http://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=5/news=fifa-congress-confirms-next-steps-of-the-bidding-process-for-the-2026--2883665.html?intcmp=fifacom_hp_module_news_top|загаловак=FIFA Congress confirms next steps of the bidding process for the 2026 FIFA World Cup - FIFA.com|дата публікацыі=05.2017|копія=https://web.archive.org/web/20170515003503/http://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=5/news=fifa-congress-confirms-next-steps-of-the-bidding-process-for-the-2026--2883665.html?intcmp=fifacom_hp_module_news_top|дата копіі=05.2017}}</ref><ref>{{навіна|спасылка=https://www.abc.net.au/news/2015-06-10/fifa-world-cup-2026-bidding-postponed/6536834|загаловак=Scandal-plagued FIFA postpones 2026 World Cup bidding|выдавец=ABC News|дата публікацыі=06.2015|копія=https://web.archive.org/web/20240416202847/https://www.abc.net.au/news/2015-06-10/fifa-world-cup-2026-bidding-postponed/6536834|дата копіі=04.2024}}</ref>. {| class="wikitable" style="margin: 0 auto;text-align: center" |- !rowspan="2"|Краіна !colspan="2"|Галасы |- !1-ы раўнд |- style="background:#90ee90" |align=left|'''ЗША, Канада, Мэксыка''' |'''134''' |- |align=left|Марока |65 |- |align=left|Аніводная заяўка |1 |- |align=left|Устрымаліся |3 |- !align=left|Агульная колькасьць !200 |- !align=left|Патрабаваная колькасьць !101 |} == Удзельнікі == === Кваліфікацыя === [[Файл:2026 world cup qualification map.svg|значак|зьлева| {| |- |{{легенда|#0000ff|Кваліфікаваныя каманды}} |- |{{легенда|#2ad4ff|Каманды з мажлівасьцю да кваліфікацыі}} |- |{{легенда|#ffcc00|Некваліфікаваныя каманды}} |- |{{легенда|#000000|Выключаныя каманды}} |- |{{легенда|#cccccc|Ня сябры ФІФА}} |}]] Складальнікі агульнай заяўкі паўночнаамэрыканскіх краінаў меркавалі, што ўсе тры краіны-гаспадары аўтаматычна трапяць на чэмпіянат<ref>{{спасылка|спасылка=https://digitalhub.fifa.com/m/3c077448dcd5c0ab/original/w3yjeu7dadt5erw26wmu-pdf.pdf|загаловак=United 2026 bid book|выдавецтва=united2026.com|копія=https://web.archive.org/web/20210915131958/https://digitalhub.fifa.com/m/3c077448dcd5c0ab/original/w3yjeu7dadt5erw26wmu-pdf.pdf|дата копіі=09.2021}}</ref>. 31 жніўня 2022 году прэзыдэнт ФІФА Джаньні Інфантына пацьвердзіў, што шэсьць каманд [[КОНКАКАФ]] кваліфікуюцца на чэмпіянат сьвету, пры гэтым [[Зборная ЗША па футболе|зборныя ЗША]], [[Зборная Канады па футболе|Канады]] і [[Зборная Мэксыкі па футболе|Мэксыкі]] аўтаматычна кваліфікуюцца ў якасьці гаспадароў<ref>{{спасылка|спасылка=https://espndeportes.espn.com/futbol/guatemala/nota/_/id/10856065/presidente-fifa-gianni-infantino-plazas-concacaf-mundial-2026|загаловак=Presidente de la FIFA confirma cantidad de plazas de Concacaf para el Mundial de 2026|выдавецтва=ESPN Deportes|дата публікацыі=08.2022|копія=https://web.archive.org/web/20220922004259/https://espndeportes.espn.com/futbol/guatemala/nota/_/id/10856065/presidente-fifa-gianni-infantino-plazas-concacaf-mundial-2026|дата копіі=09.2022}}</ref><ref>{{спасылка|спасылка=https://www.crhoy.com/deportes/infantino-anuncia-cuantos-cupos-tendra-la-concacaf-para-el-mundial-de-2026/|загаловак=Infantino anuncia cuántos cupos tendrá la Concacaf para el Mundial de 2026|выдавецтва=CRHoy.com|дата публікацыі=08.2022|копія=https://web.archive.org/web/20220831205624/https://www.crhoy.com/deportes/infantino-anuncia-cuantos-cupos-tendra-la-concacaf-para-el-mundial-de-2026/|дата копіі=08.2022}}</ref>. Гэта было пацьверджанае Радай ФІФА 14 лютага 2023 году<ref>{{навіна|спасылка=https://www.fifa.com/about-fifa/organisation/fifa-council/media-releases/fifa-council-highlights-record-breaking-revenue-in-football|загаловак=FIFA Council highlights record breaking revenue in football|выдавец=FIFA|дата публікацыі=02.2023|копія=https://web.archive.org/web/20230214163245/https://www.fifa.com/about-fifa/organisation/fifa-council/media-releases/fifa-council-highlights-record-breaking-revenue-in-football|дата копіі=02.2023}}</ref><ref>{{навіна|спасылка=https://www.reuters.com/lifestyle/sports/fifa-confirms-us-mexico-canada-automatically-26-world-cup-2023-02-15/|загаловак=FIFA confirms U.S., Mexico, Canada automatically in '26 World Cup|выдавец=Reuters|дата публікацыі=02.2023|копія=https://web.archive.org/web/20230215070258/https://www.reuters.com/lifestyle/sports/fifa-confirms-us-mexico-canada-automatically-26-world-cup-2023-02-15/|дата копіі=02.2023}}</ref>. Беспасярэдне перад 67-м Кангрэсам ФІФА Рада ФІФА зацьвердзіла разьмеркаваньне месцаў на паседжаньні ў [[Манама|Манаме]]<ref name=slot>{{спасылка|спасылка=https://www.fifa.com/about-fifa/organisation/media-releases/bureau-of-the-council-recommends-slot-allocation-for-the-2026-fifa-wor-2878254|загаловак=Bureau of the Council recommends slot allocation for the 2026 FIFA World Cup|выдавецтва=FIFA|дата публікацыі=03.2017|копія=https://web.archive.org/web/20220619161123/https://www.fifa.com/about-fifa/organisation/media-releases/bureau-of-the-council-recommends-slot-allocation-for-the-2026-fifa-wor-2878254|дата копіі=06.2022}}</ref><ref>{{спасылка|спасылка=https://www.bbc.com/sport/football/39448474|загаловак=World Cup 2026: Fifa reveals allocation for 48-team tournament|выдавецтва=BBC|дата публікацыі=03.2017|копія=https://web.archive.org/web/20170330224520/http://www.bbc.com/sport/football/39448474|дата копіі=03.2017}}</ref>. Была высунутая і ўхваленая ідэя стварэньня міжкантынэнтальнага плэй-оф турніру з удзелам шасьці каманд, каб вызначыць апошнія два месцы на чэмпіянат<ref name=fifa_council>{{спасылка|спасылка=https://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=5/news=fifa-council-prepares-congress-takes-key-decisions-for-the-future-of-t-2883353.html|загаловак=FIFA Council prepares Congress, takes key decisions for the future of the FIFA World Cup|выдавецтва=FIFA|дата публікацыі=05.2017|копія=https://web.archive.org/web/20170618072825/http://www.fifa.com/about-fifa/news/y%3D2017/m%3D5/news%3Dfifa-council-prepares-congress-takes-key-decisions-for-the-future-of-t-2883353.html|дата копіі=06.2017}}</ref>. Шэсьць камандаў у плэй-оф будуць складацца з адной каманды ад кожнай канфэдэрацыі, за выняткам [[Зьвяз эўрапейскіх футбольных асацыяцыяў|УЭФА]], і адной дадатковай каманды ад канфэдэрацыі краінаў-гаспадароў (КОНКАКАФ). Дзьве каманды будуць разьмеркаваныя паводле рэйтынгу ў адпаведнасьці з сусьветным рэйтынгам і згуляюць зь пераможцамі двух гульняў плэй-оф паміж чатырма нясеянымі камандамі за два месцы на чэмпіянат. Турнір з чатырох гульняў будзе ладзіцца ў адной або некалькіх краінах-гаспадарах, а таксама будзе выкарыстоўвацца ў якасьці праверкі<ref name="slot" />. Ратыфікацыя разьмеркаваньня месцаў таксама ўпершыню надала [[КФА]] гарантаванае месца ў фінальным турніры, то бок гэты чэмпіянат сьвету стаў першым турнірам, у якім усе шэсьць канфэдэрацыяў мелі хаця б адно гарантаванае месца, а таксама першым з 2010 году, калі ўсе канфэдэрацыі маюць каманду, якая кваліфікавалася ў чэмпіянату сьвету<ref name="slot" />. [[Зборная Эрытрэі па футболе|Зборная Эрытрэі]] зьнялася з кваліфікацыі перад пачаткам адборачных матчаў праз боязь, што гульцы будуць шукаць палітычнага прытулку, калі ім дазволяць выехаць за мяжу<ref>{{спасылка|спасылка=http://dehai.org/dehai/dehai-news/494254|загаловак=Eritrea Pull Out Of 2026 World Cup Qualifier|выдавецтва=Dehai News|копія=https://web.archive.org/web/20231109141912/http://dehai.org/dehai/dehai-news/494254|дата копіі=11.2023}}</ref><ref>{{спасылка|спасылка=https://www.theguardian.com/football/2023/nov/13/eritrea-withdrew-from-2026-world-cup-qualifying-over-fears-players-will-flee|загаловак=Eritrea withdrew from 2026 World Cup qualifying 'over fears players will flee'|выдавецтва=The Guardian|дата публікацыі=14.11.2023|копія=https://web.archive.org/web/20231113160357/https://www.theguardian.com/football/2023/nov/13/eritrea-withdrew-from-2026-world-cup-qualifying-over-fears-players-will-flee|дата копіі=11.2023}}</ref><ref>{{спасылка|спасылка=https://www.fifa.com/fifaplus/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/eritrea-withdraw-fifa-world-cup-qualifiers|загаловак=Eritrea withdraw from FIFA World Cup qualifiers|выдавецтва=FIFA|копія=https://web.archive.org/web/20231113083754/https://www.fifa.com/fifaplus/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/eritrea-withdraw-fifa-world-cup-qualifiers|дата копіі=11.2023}}</ref>. [[Зборная Рэспублікі Конга па футболе|Зборная Рэспублікі Конга]], якая трапіла ў тую ж групу, што і Эрытрэя, была дыскваліфікаваная 6 лютага 2025 году праз умяшальніцтва ўраду ў справы мясцовай футбольнай фэдэрацыі<ref>{{артыкул|спасылка=https://digitalhub.fifa.com/m/49a18836a3532246/original/Circular-1922_Suspension-of-the-Congolese-Football-Association-FECOFOOT.pdf|загаловак=Suspension of the Congolese Football Association (FECOFOOT) from 6 February 2025 until further notice|выданьне=FIFA Circular|нумар=1922|год=06.02.2025|копія=https://web.archive.org/web/20250211201642/https://digitalhub.fifa.com/m/49a18836a3532246/original/Circular-1922_Suspension-of-the-Congolese-Football-Association-FECOFOOT.pdf|дата копіі=02.2025}}</ref><ref>{{навіна|спасылка=https://www.reuters.com/sports/soccer/fifa-suspends-congo-republic-pakistan-2025-02-07/#:~:text=Feb%207%20(Reuters)%20%2D%20FIFA,governing%20body%20said%20on%20Thursday.|загаловак=FIFA suspends Congo Republic and Pakistan|выдавец=Reuters|дата публікацыі=07.02.2025|копія=https://web.archive.org/web/20250208122018/https://www.reuters.com/sports/soccer/fifa-suspends-congo-republic-pakistan-2025-02-07|дата копіі=02.2025}}</ref>. КАФ спачатку ўвогуле скасавала ўсе астатнія матчы зборнай Рэспублікі Конга, аднак пазьней [[Зборная Танзаніі па футболе|зборным Танзаніі]] і [[Зборная Замбіі па футболе|Замбіі]] залічылі тэхнічныя перамогі зь лікам 3:0<ref>{{спасылка|спасылка=https://www.fifa.com/fifaplus/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/qualifiers/caf/scores-fixtures|загаловак=Scores & Fixtures|выдавецтва=FIFA|копія=https://web.archive.org/web/20231128140036/https://www.fifa.com/fifaplus/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/qualifiers/caf/scores-fixtures|дата копіі=11.2023}}</ref>. === Па адборы === З 42 камандаў, якія кваліфікаваліся на сёньня, 26 таксама бралі ўдзел у папярэднім турніры. Папярэдні гаспадар турніру [[Зборная Катару па футболе|зборная Катару]] першы раз трапіла на чэмпіянат сьвету праз адборачную сетку<ref>{{спасылка|спасылка=https://global.espn.com/football/story/_/id/46597037/qatar-saudi-arabia-qualify-2026-fifa-world-cup|загаловак=Qatar and Saudi Arabia qualify for 2026 World Cup|выдавецтва=ESPN|дата публікацыі=10.2025}}</ref>. [[Зборная Калюмбіі па футболе|Зборныя Калюмбіі]]<ref name="Colombia-Paraguay">{{спасылка|спасылка=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/colombia-paraguay-uruguay-qualify|загаловак=Uruguay, Colombia and Paraguay qualify as Messi equals Cristiano|выдавецтва=FIFA|дата публікацыі=09.2025}}</ref>, [[Зборная Эгіпту па футболе|Эгіпту]] і [[Зборная Панамы па футболе|Панамы]] вярнуліся на турнір пасьля свайго апошняга ўдзелу ў 2018 годзе. [[Зборная Альжыру па футболе|Зборныя Альжыру]]<ref>{{спасылка|спасылка=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/algeria-qualify|загаловак=Algeria seal World Cup return|выдавецтва=FIFA}}</ref> і [[Зборная Кот д’Івуару па футболе|Кот д’Івуару]]<ref>{{спасылка|спасылка=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/cote-divoire-qualify|загаловак=Côte d’Ivoire clinch return to world stage|выдавецтва=FIFA}}</ref> чакалі на вяртаньне з свайго апошняга ўдзелу ў 2014 годзе. [[Зборная Новай Зэляндыі па футболе|Зборныя Новай Зэляндыі]]<ref>{{спасылка|спасылка=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/new-zealand-qualify-world-cup|загаловак=Second-half blitz sends New Zealand to the World Cup|выдавецтва=FIFA|дата публікацыі=03.2025}}</ref>, [[Зборная Парагваю па футболе|Парагваю]]<ref name="Colombia-Paraguay"/> і [[Зборная Паўднёва-Афрыканскай Рэспублікі па футболе|ПАР]] апошні раз бралі ўдзел у чэмпіянаце сьвету 2010 году. [[Зборная Аўстрыі па футболе|Зборныя Аўстрыі]], [[Зборная Нарвэгіі па футболе|Нарвэгіі]]<ref>{{навіна|спасылка=https://www.foxsports.com/stories/soccer/norway-qualifies-2026-world-cup-sends-italy-dreaded-playoff|загаловак=Norway Qualifies for 2026 World Cup and Sends Italy To Dreaded Playoff|выдавец=Fox Sports|дата публікацыі=16.11.2025}}</ref>, [[Зборная Шатляндыі па футболе|Шатляндыі]] і [[Зборная Гаіці па футболе|Гаіці]]<ref name="Curacao">{{навіна|аўтар=Wilson, Jonathan|спасылка=https://www.theguardian.com/football/2025/nov/19/curacao-complete-fairytale-with-battling-draw-in-jamaica-to-qualify-for-world-cup|загаловак=Curaçao complete fairytale with battling draw in Jamaica to qualify for World Cup|выдавец=The Guardian}}</ref> апошнім разам спаборнічалі ў сусьветным першынстве яшчэ ў XX стагодзьдзі. [[Зборная Каба-Вэрдэ па футболе|Зборныя Каба-Вэрдэ]]<ref>{{спасылка|спасылка=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/cabo-verde-qualify|загаловак=Cabo Verde seal historic World Cup qualification|выдавецтва=FIFA|дата публікацыі=13.10.2025}}</ref>, [[Зборная Кюрасао па футболе|Кюрасао]]<ref name="Curacao"/>, [[Зборная Ярданіі па футболе|Ярданіі]] і [[Зборная Ўзбэкістану па футболе|Ўзбэкістану]]<ref>{{навіна|аўтар=Millar, Colin|спасылка=https://www.nytimes.com/athletic/6229851/2025/06/05/uzbekistan-world-cup-qualification-2026/|загаловак=Uzbekistan, Jordan qualify for World Cup for first time|выдавец=The New York Times|дата публікацыі=05.06.2025}}</ref> наагул дэбютуюць на чэмпіянатах сьвету. Упершыню сем арабскіх краінаў будуць змагацца на чэмпіянаце сьвету<ref>{{навіна|аўтар=Amin, Ahmed|спасылка=https://scoopempire.com/arabs-in-world-cup/|загаловак=For the First Time, Seven Arab Countries Qualify for the World Cup 2026|выдавец=Scoop Empire|дата публікацыі=16.10.2025}}</ref>. Кваліфікаваныя каманды, адсартаваныя паводле сваіх канфэдэрацыяў: {{Слупок-пачатак}} {{Слупок-новы}} '''АФК''': * {{Футбол|Аўстралія|няма}} * {{Футбол|Ірак|няма}} * {{Футбол|Іран|няма}} * {{Футбол|Катар|няма}} * {{Футбол|Рэспубліка Карэя|няма}} * {{Футбол|Саудаўская Арабія|няма}} * {{Футбол|Узбэкістан|няма}} * {{Футбол|Японія|няма}} * {{Футбол|Ярданія|няма}} {{Слупок-новы}} '''КАФ''': * {{Футбол|Альжыр|няма}} * {{Футбол|Гана|няма}} * {{Футбол|Дэмакратычная Рэспубліка Конга|назва=ДР Конга|няма}} * {{Футбол|Каба-Вэрдэ|няма}} * {{Футбол|Кот д’Івуар|няма}} * {{Футбол|Марока|няма}} * {{Футбол|ПАР|няма}} * {{Футбол|Сэнэгал|няма}} * {{Футбол|Туніс|няма}} * {{Футбол|Эгіпет|няма}} {{Слупок-новы}} '''КОМНЭБОЛ''': * {{Футбол|Аргентына|няма}} * {{Футбол|Бразылія|няма}} * {{Футбол|Калюмбія|няма}} * {{Футбол|Парагвай|няма}} * {{Футбол|Уругвай|няма}} * {{Футбол|Эквадор|няма}} {{Слупок-новы}} '''КОНКАКАФ''': * {{Футбол|Канада|няма}} * {{Футбол|Кюрасао|няма}} * {{Футбол|Гаіці|няма}} * {{Футбол|Мэксыка|няма}} * {{Футбол|Панама|няма}} * {{Футбол|ЗША|няма}} '''КФА''': * {{Футбол|Новая Зэляндыя|няма}} {{Слупок-новы}} '''УЭФА''': * {{Футбол|Ангельшчына|няма}} * {{Футбол|Аўстрыя|няма}} * {{Футбол|Босьнія і Герцагавіна|няма}} * {{Футбол|Бэльгія|няма}} * {{Футбол|Гішпанія|няма}} * {{Футбол|Нарвэгія|няма}} * {{Футбол|Нідэрлянды|няма}} * {{Футбол|Нямеччына|няма}} * {{Футбол|Партугалія|няма}} * {{Футбол|Турэччына|няма}} * {{Футбол|Францыя|няма}} * {{Футбол|Харватыя|няма}} * {{Футбол|Чэхія|няма}} * {{Футбол|Шатляндыя|няма}} * {{Футбол|Швайцарыя|няма}} * {{Футбол|Швэцыя|няма}} {{Слупок-канец}} == Склады камандаў == {{Асноўны артыкул|Чэмпіянат сьвету па футболе 2026 году (склады)}} Перад падачай канчатковага складу на турнір каманды за месяц да пачатку павінны былі назваць папярэдні сьпіс з 35–55 гульцоў. Канчатковыя склады павінны быць зацьверджаныя да 2 чэрвеня. Калі гулец атрымлівае траўму або цяжка захварэе і ня можа браць удзел у турніры, яго можна замяніць іншым гульцом з папярэдняга сьпісу не пазьней чым за 24 гадзіны да першага матчу каманды. Аднак траўмаванага або хворага брамніка дазваляецца замяніць іншым брамнікам з папярэдняга сьпісу ў любы момант турніру<ref>{{спасылка|спасылка=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/squad-lists-number-date|загаловак=When are World Cup squads named, and how many players will feature?|выдавецтва=FIFA|дата публікацыі=05.2026}}</ref>. == Групавы этап == Стадыёны ўжо былі разьмеркаваныя паміж групамі яшчэ да фінальнага лёсаваньня. Па лёсаваньні пары былі разьмеркаваны па пэўных матчах, і быў зацверджаны час пачатку гульняў<ref>{{спасылка|спасылка=https://digitalhub.fifa.com/m/23aa99b288fe8a0d/original/FWC26-Match-Schedule-Q-A.pdf|загаловак=FIFA World Cup 26 match schedule Q&A|выдавецтва=FIFA|дата публікацыі=02.2024|копія=https://web.archive.org/web/20240205034420/https://digitalhub.fifa.com/m/23aa99b288fe8a0d/original/FWC26-Match-Schedule-Q-A.pdf|дата копіі=02.2024}}</ref><ref>{{спасылка|спасылка=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/scores-fixtures?country=CA&wtw-filter=ALL|загаловак=Scores & Fixtures|выдавецтва=FIFA}}</ref>. === Група A === <onlyinclude>{{#invoke:Спартовая табліца|main|стыль=ВНП |крыніца=[https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/standings ФІФА] <!--Месцы камандаў.--> |каманда1=MEX |каманда2=RSA |каманда3=KOR |каманда4=CZE <!--Вынікі камандаў.--> |абнаўленьне=завершана |перамогі_MEX=3 |нічыі_MEX=0 |паразы_MEX=0 |мз_MEX=6 |мп_MEX=0 |перамогі_RSA=1 |нічыі_RSA=1 |паразы_RSA=1 |мз_RSA=2 |мп_RSA=3 |перамогі_KOR=1 |нічыі_KOR=0 |паразы_KOR=2 |мз_KOR=2 |мп_KOR=3 |перамогі_CZE=0 |нічыі_CZE=1 |паразы_CZE=2 |мз_CZE=2 |мп_CZE=6 <!--Кваліфікацыі камандаў.--> |вынік1=Q1 |вынік2=Q1 <!--Вызначэньне камандаў (спасылкі ў табліцы)--> |назва_MEX={{Футбол|Мэксыка}} |назва_RSA={{Футбол|ПАР}} |назва_KOR={{Футбол|Рэспубліка Карэя}} |назва_CZE={{Футбол|Чэхія}} <!--Настройкі і правілы табліцы--> |ліміт_паказу=5 |правілы_клясыфікацыі=1) Пункты; 2) Розьніца мячоў у асабістых матчах; 3) Загнаныя мячы ў асабістых матчах; 4) Розьніца мячоў агулам; 5) Загнаныя мячы агулам; 6) Ацэнка фэйр-плэй; 5) Рэйтынг ФІФА. <!--Вызначэньне слупка кваліфікацыі і паніжэньня--> |загаловак_слупка_вынікаў=QR |колер_Q1=green1|тэкст_Q1= }}</onlyinclude> {{Справаздача пра матч |дата = 11 чэрвеня 2026 |час = 22:00 ([[UTC+3]]) |каманда1 = {{Футбол|Мэксыка|разьмяшчэньне выявы=справа}} |лік = 2:0 |каманда2 = {{Футбол|ПАР}} |галы1 = [[Хуліян Кіньёнэс|Кіньёнэс]] {{Гол|9}}<br>[[Рауль Хімэнэс|Р. Хімэнэс]] {{Гол|67}} |галы2 = |стадыён = [[Ацтэка]], [[Мэхіка]] |гледачы = 80824 |судзьдзя = [[Вілтан Сампаю]] (Бразылія) |пратакол = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021443 Справаздача] |смі = }} {{Справаздача пра матч |дата = 12 чэрвеня 2026 |час = 05:00 ([[UTC+3]]) |каманда1 = {{Футбол|Рэспубліка Карэя|разьмяшчэньне выявы=справа}} |лік = 2:1 |каманда2 = {{Футбол|Чэхія}} |галы1 = [[Хван Ін Бом]] {{Гол|67}}<br>[[О Хён Гю]] {{Гол|80}} |галы2 = [[Ладзіслаў Крэйчы (1999)|Крэйчы]] {{Гол|59}} |стадыён = [[Акрон (стадыён)|Акрон]], [[Сапопан]] |гледачы = 44985 |судзьдзя = [[Амін Амар]] (Эгіпет) |пратакол = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021441 Справаздача] |смі = }} ---- {{Справаздача пра матч |дата = 18 чэрвеня 2026 |час = 19:00 ([[UTC+3]]) |каманда1 = {{Футбол|Чэхія|разьмяшчэньне выявы=справа}} |лік = 1:1 |каманда2 = {{Футбол|ПАР}} |галы1 = [[Міхал Садзілек|Садзілек]] {{Гол|6}} |галы2 = [[Тэбога Макаэна|Макаэна]] {{Гол|83|пэн.}} |стадыён = [[Мэрсэдэс-Бэнц Стэдыюм]], [[Атланта]] |гледачы = 67442 |судзьдзя = [[Торы Пэнса]] (ЗША) |пратакол = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021440 Справаздача] |смі = }} {{Справаздача пра матч |дата = 19 чэрвеня 2026 |час = 04:00 ([[UTC+3]]) |каманда1 = {{Футбол|Мэксыка|разьмяшчэньне выявы=справа}} |лік = 1:0 |каманда2 = {{Футбол|Рэспубліка Карэя}} |галы1 = [[Люіс Рома|Рома]] {{Гол|50}} |галы2 = |стадыён = [[Акрон (стадыён)|Акрон]], [[Сапопан]] |гледачы = 45522 |судзьдзя = [[Густава Тэхэра]] (Уругвай) |пратакол = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021442 Справаздача] |смі = }} ---- {{Справаздача пра матч |дата = 25 чэрвеня 2026 |час = 04:00 ([[UTC+3]]) |каманда1 = {{Футбол|Чэхія|разьмяшчэньне выявы=справа}} |лік = 0:3 |каманда2 = {{Футбол|Мэксыка}} |галы1 = |галы2 = [[Матэо Чавэс|М. Чавэс]] {{Гол|55}}<br>[[Хуліян Кіньёнэс|Кіньёнэс]] {{Гол|61}}<br>[[Альвара Фідальга|Фідальга]] {{Гол|90+4}} |стадыён = [[Ацтэка]], [[Мэхіка]] |гледачы = 80824 |судзьдзя = [[Яэль Фалькон]] (Аргентына) |пратакол = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021444 Справаздача] |смі = }} {{Справаздача пра матч |дата = 25 чэрвеня 2026 |час = 04:00 ([[UTC+3]]) |каманда1 = {{Футбол|ПАР|разьмяшчэньне выявы=справа}} |лік = 1:0 |каманда2 = {{Футбол|Рэспубліка Карэя}} |галы1 = [[Тапэлё Масэка|Масэка]] {{Гол|63}} |галы2 = |стадыён = [[Эстадыё BBVA]], [[Гвадалюпэ]] |гледачы = 51243 |судзьдзя = [[Факунда Тэльлё]] (Аргентына) |пратакол = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021445 Справаздача] |смі = }} === Група B === <onlyinclude>{{#invoke:Спартовая табліца|main|стыль=ВНП |крыніца=[https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/standings ФІФА] <!--Месцы камандаў.--> |каманда1=SUI |каманда2=CAN |каманда3=BIH |каманда4=QAT <!--Вынікі камандаў.--> |абнаўленьне=завершана |перамогі_CAN=1 |нічыі_CAN=1 |паразы_CAN=1 |мз_CAN=8 |мп_CAN=3 |перамогі_BIH=1 |нічыі_BIH=1 |паразы_BIH=1 |мз_BIH=5 |мп_BIH=6 |перамогі_QAT=0 |нічыі_QAT=1 |паразы_QAT=2 |мз_QAT=2 |мп_QAT=10 |перамогі_SUI=2 |нічыі_SUI=1 |паразы_SUI=0 |мз_SUI=7 |мп_SUI=3 |заўвага_CAN=Нічыя паміж сабою (Канада 1:1 Босьнія і Герцагавіна). У выніку ўжытая агульная розьніца загнаных і прапушчаных галоў. |заўвага_BIH=CAN <!--Кваліфікацыі камандаў.--> |вынік1=Q1 |вынік2=Q1 |вынік3=Q1 <!--Вызначэньне камандаў (спасылкі ў табліцы)--> |назва_CAN={{Футбол|Канада}} |назва_BIH={{Футбол|Босьнія і Герцагавіна}} |назва_QAT={{Футбол|Катар}} |назва_SUI={{Футбол|Швайцарыя}} <!--Настройкі і правілы табліцы--> |ліміт_паказу=5 |правілы_клясыфікацыі=1) Пункты; 2) Розьніца мячоў у асабістых матчах; 3) Загнаныя мячы ў асабістых матчах; 4) Розьніца мячоў агулам; 5) Загнаныя мячы агулам; 6) Ацэнка фэйр-плэй; 5) Рэйтынг ФІФА. <!--Вызначэньне слупка кваліфікацыі і паніжэньня--> |загаловак_слупка_вынікаў=QR |колер_Q1=green1|тэкст_Q1= }}</onlyinclude> {{Справаздача пра матч |дата = 12 чэрвеня 2026 |час = 22:00 ([[UTC+3]]) |каманда1 = {{Футбол|Канада|разьмяшчэньне выявы=справа}} |лік = 1:1 |каманда2 = {{Футбол|Босьнія і Герцагавіна}} |галы1 = [[Кайл Ларын|Ларын]] {{Гол|78}} |галы2 = [[Ёва Лукіч|Лукіч]] {{Гол|21}} |стадыён = [[БМО Філд]], [[Таронта]] |гледачы = 43002 |судзьдзя = [[Факунда Тэльлё]] (Аргентына) |пратакол = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021449 Справаздача] |смі = }} {{Справаздача пра матч |дата = 13 чэрвеня 2026 |час = 22:00 ([[UTC+3]]) |каманда1 = {{Футбол|Катар|разьмяшчэньне выявы=справа}} |лік = 1:1 |каманда2 = {{Футбол|Швайцарыя}} |галы1 = [[Буалем Хухі|Хухі]] {{Гол|90+4}} |галы2 = [[Брээль Эмбалё|Эмбалё]] {{Гол|17|пэн.}} |стадыён = [[Левайс Стэдыюм]], [[Санта-Клара (Каліфорнія)|Санта-Клара]] |гледачы = 67966 |судзьдзя = [[Саід Мартынэс]] (Гандурас) |пратакол = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021447 Справаздача] |смі = }} ---- {{Справаздача пра матч |дата = 18 чэрвеня 2026 |час = 22:00 ([[UTC+3]]) |каманда1 = {{Футбол|Швайцарыя|разьмяшчэньне выявы=справа}} |лік = 4:1 |каманда2 = {{Футбол|Босьнія і Герцагавіна}} |галы1 = [[Жаан Манзамбі|Манзамбі]] {{Гол|74}}, {{Гол|90}}<br>[[Рубэн Варгас|Варгас]] {{Гол|84}}<br>[[Граніт Джака|Джака]] {{Гол|90+7|пэн.}} |галы2 = [[Эрмін Магміч|Магміч]] {{Гол|90+3}} |стадыён = [[Соў-Фай Стэдыюм]], [[Інгелўуд (Каліфорнія)|Інгелўуд]] |гледачы = 70026 |судзьдзя = [[Жуан Піньейру]] (Партугалія) |пратакол = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021446 Справаздача] |смі = }} {{Справаздача пра матч |дата = 19 чэрвеня 2026 |час = 01:00 ([[UTC+3]]) |каманда1 = {{Футбол|Канада|разьмяшчэньне выявы=справа}} |лік = 6:0 |каманда2 = {{Футбол|Катар}} |галы1 = [[Кайл Ларын|Ларын]] {{Гол|16}}<br>[[Джонатан Крыстыян Дэйвід|Дж. Дэйвід]] {{Гол|29}}, {{Гол|45+3}}, {{Гол|90+2}}<br>[[Натан Саліба|Саліба]] {{Гол|64}}<br>[[Магамэд Манаі|Манаі]] {{Гол|75|а/г}} |галы2 = |стадыён = [[Бі-Сі Плэйс]], [[Ванкувэр]] |гледачы = 52497 |судзьдзя = [[Крыстыян Гарай]] (Чылі) |пратакол = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021450 Справаздача] |смі = }} ---- {{Справаздача пра матч |дата = 24 чэрвеня 2026 |час = 22:00 ([[UTC+3]]) |каманда1 = {{Футбол|Швайцарыя|разьмяшчэньне выявы=справа}} |лік = 2:1 |каманда2 = {{Футбол|Канада}} |галы1 = [[Рубэн Варгас|Варгас]] {{Гол|46}}<br>[[Жаан Манзамбі|Манзамбі]] {{Гол|57}} |галы2 = [[Проміс Дэйвід|П. Дэйвід]] {{Гол|76}} |стадыён = [[Бі-Сі Плэйс]], [[Ванкувэр]] |гледачы = 52497 |судзьдзя = [[Рамон Абацьці]] (Бразылія) |пратакол = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021451 Справаздача] |смі = }} {{Справаздача пра матч |дата = 24 чэрвеня 2026 |час = 22:00 ([[UTC+3]]) |каманда1 = {{Футбол|Босьнія і Герцагавіна|разьмяшчэньне выявы=справа}} |лік = 3:1 |каманда2 = {{Футбол|Катар}} |галы1 = [[Керым Алайбэгавіч|Алайбэгавіч]] {{Гол|29}}<br>[[Магмуд Абунада|Абунада]] {{Гол|34|а/г}}<br>[[Эрмін Магміч|Магміч]] {{Гол|80}} |галы2 = [[Гасан аль-Гайдас|аль-Гайдас]] {{Гол|42}} |стадыён = [[Люмэн Філд]], [[Сіетл]] |гледачы = 66925 |судзьдзя = [[Хэсус Валенсуэля]] (Вэнэсуэла) |пратакол = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021448 Справаздача] |смі = }} === Група C === <onlyinclude>{{#invoke:Спартовая табліца|main|стыль=ВНП |крыніца=[https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/standings ФІФА] <!--Месцы камандаў.--> |каманда1=BRA |каманда2=MAR |каманда3=SCO |каманда4=HAI <!--Вынікі камандаў.--> |абнаўленьне=завершана |перамогі_BRA=2 |нічыі_BRA=1 |паразы_BRA=0 |мз_BRA=7 |мп_BRA=1 |перамогі_MAR=2 |нічыі_MAR=1 |паразы_MAR=0 |мз_MAR=6 |мп_MAR=3 |перамогі_HAI=0 |нічыі_HAI=0 |паразы_HAI=3 |мз_HAI=2 |мп_HAI=8 |перамогі_SCO=1 |нічыі_SCO=0 |паразы_SCO=2 |мз_SCO=1 |мп_SCO=4 |заўвага_BRA=Нічыя паміж сабою (Бразылія 1:1 Марока). У выніку ўжытая агульная розьніца загнаных і прапушчаных галоў. |заўвага_MAR=BRA <!--Вызначэньне камандаў (спасылкі ў табліцы)--> |назва_BRA={{Футбол|Бразылія}} |назва_MAR={{Футбол|Марока}} |назва_HAI={{Футбол|Гаіці}} |назва_SCO={{Футбол|Шатляндыя}} <!--Кваліфікацыі камандаў.--> |вынік1=Q1 |вынік2=Q1 <!--Настройкі і правілы табліцы--> |ліміт_паказу=5 |правілы_клясыфікацыі=1) Пункты; 2) Розьніца мячоў у асабістых матчах; 3) Загнаныя мячы ў асабістых матчах; 4) Розьніца мячоў агулам; 5) Загнаныя мячы агулам; 6) Ацэнка фэйр-плэй; 5) Рэйтынг ФІФА. <!--Вызначэньне слупка кваліфікацыі і паніжэньня--> |загаловак_слупка_вынікаў=QR |колер_Q1=green1|тэкст_Q1= }}</onlyinclude> {{Справаздача пра матч |дата = 14 чэрвеня 2026 |час = 01:00 ([[UTC+3]]) |каманда1 = {{Футбол|Бразылія|разьмяшчэньне выявы=справа}} |лік = 1:1 |каманда2 = {{Футбол|Марока}} |галы1 = [[Вінісіюс Жуніяр|Вінісіюс]] {{Гол|32}} |галы2 = [[Ісмаэль Сайбары|Сайбары]] {{Гол|21}} |стадыён = [[Мэтлайф Стэдыюм]], [[Іст-Ратэрфард]] |гледачы = 80663 |судзьдзя = [[Слаўка Вінчыч]] (Славенія) |пратакол = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021456 Справаздача] |смі = }} {{Справаздача пра матч |дата = 14 чэрвеня 2026 |час = 04:00 ([[UTC+3]]) |каманда1 = {{Футбол|Гаіці|разьмяшчэньне выявы=справа}} |лік = 0:1 |каманда2 = {{Футбол|Шатляндыя}} |галы1 = |галы2 = [[Джон Макгін|Макгін]] {{Гол|28}} |стадыён = [[Джылет Стэдыюм]], [[Фоксбара]] |гледачы = 64146 |судзьдзя = [[Мустафа Гарбаль]] (Альжыр) |пратакол = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021453 Справаздача] |смі = }} ---- {{Справаздача пра матч |дата = 20 чэрвеня 2026 |час = 01:00 ([[UTC+3]]) |каманда1 = {{Футбол|Шатляндыя|разьмяшчэньне выявы=справа}} |лік = 0:1 |каманда2 = {{Футбол|Марока}} |галы1 = |галы2 = [[Ісмаэль Сайбары|Сайбары]] {{Гол|21}} |стадыён = [[Джылет Стэдыюм]], [[Фоксбара]] |гледачы = 64146 |судзьдзя = [[Ілгіз Танташаў]] (Узбэкістан) |пратакол = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021454 Справаздача] |смі = }} {{Справаздача пра матч |дата = 20 чэрвеня 2026 |час = 03:30 ([[UTC+3]]) |каманда1 = {{Футбол|Бразылія|разьмяшчэньне выявы=справа}} |лік = 3:0 |каманда2 = {{Футбол|Гаіці}} |галы1 = [[Матэўс Куньня|Куньня]] {{Гол|23}}, {{Гол|36}}<br>[[Вінісіюс Жуніяр|Вінісіюс]] {{Гол|45+3}} |галы2 = |стадыён = [[Лінкальн Файнэншыял Філд]], [[Філадэлфія]] |гледачы = 68324 |судзьдзя = [[Алехандра Эрнандэс Эрнандэс]] (Гішпанія) |пратакол = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021457 Справаздача] |смі = }} ---- {{Справаздача пра матч |дата = 25 чэрвеня 2026 |час = 01:00 ([[UTC+3]]) |каманда1 = {{Футбол|Шатляндыя|разьмяшчэньне выявы=справа}} |лік = 0:3 |каманда2 = {{Футбол|Бразылія}} |галы1 = |галы2 = [[Вінісіюс Жуніяр|Вінісіюс]] {{Гол|7}}, {{Гол|45+3}}<br>[[Матэўс Куньня|Куньня]] {{Гол|60}} |стадыён = [[Гард-Рок Стэдыюм]], [[Маямі-Гардэнз]] |гледачы = 64478 |судзьдзя = [[Сэсар Артура Рамас]] (Мэксыка) |пратакол = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021455 Справаздача] |смі = }} {{Справаздача пра матч |дата = 25 чэрвеня 2026 |час = 01:00 ([[UTC+3]]) |каманда1 = {{Футбол|Марока|разьмяшчэньне выявы=справа}} |лік = 4:2 |каманда2 = {{Футбол|Гаіці}} |галы1 = [[Ашраф Гакімі|Гакімі]] {{Гол|39}}<br>[[Ісмаэль Сайбары|Сайбары]] {{Гол|45+1}}<br>[[Суфіян Рагімі|Рагімі]] {{Гол|78}}<br>[[Жэсім Ясін|Ясін]] {{Гол|89}} |галы2 = [[Ясін Буну|Буну]] {{Гол|10|а/г}}<br>[[Вільсон Ізыдор|Ізыдор]] {{Гол|43}} |стадыён = [[Мэрсэдэс-Бэнц Стэдыюм]], [[Атланта]] |гледачы = 68239 |судзьдзя = [[Дані Макелі]] (Нідэрлянды) |пратакол = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021452 Справаздача] |смі = }} === Група D === <onlyinclude>{{#invoke:Спартовая табліца|main|стыль=ВНП |крыніца=[https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/standings ФІФА] <!--Месцы камандаў.--> |каманда1=USA |каманда2=AUS |каманда3=PAR |каманда4=TUR <!--Вынікі камандаў.--> |абнаўленьне=завершана |перамогі_USA=2 |нічыі_USA=0 |паразы_USA=1 |мз_USA=8 |мп_USA=4 |перамогі_PAR=1 |нічыі_PAR=1 |паразы_PAR=1 |мз_PAR=2 |мп_PAR=4 |перамогі_AUS=1 |нічыі_AUS=1 |паразы_AUS=1 |мз_AUS=2 |мп_AUS=2 |перамогі_TUR=1 |нічыі_TUR=0 |паразы_TUR=2 |мз_TUR=3 |мп_TUR=5 |заўвага_AUS=Нічыя паміж сабою (Парагвай 0:0 Аўстралія). У выніку ўжытая агульная розьніца загнаных і прапушчаных галоў. |заўвага_PAR=AUS <!--Кваліфікацыі камандаў.--> |вынік1=Q1 |вынік2=Q1 |вынік3=Q1 <!--Вызначэньне камандаў (спасылкі ў табліцы)--> |назва_USA={{Футбол|ЗША}} |назва_PAR={{Футбол|Парагвай}} |назва_AUS={{Футбол|Аўстралія}} |назва_TUR={{Футбол|Турэччына}} <!--Настройкі і правілы табліцы--> |ліміт_паказу=5 |правілы_клясыфікацыі=1) Пункты; 2) Розьніца мячоў у асабістых матчах; 3) Загнаныя мячы ў асабістых матчах; 4) Розьніца мячоў агулам; 5) Загнаныя мячы агулам; 6) Ацэнка фэйр-плэй; 5) Рэйтынг ФІФА. <!--Вызначэньне слупка кваліфікацыі і паніжэньня--> |загаловак_слупка_вынікаў=QR |колер_Q1=green1|тэкст_Q1= }}</onlyinclude> {{Справаздача пра матч |дата = 13 чэрвеня 2026 |час = 03:00 ([[UTC+3]]) |каманда1 = {{Футбол|ЗША|разьмяшчэньне выявы=справа}} |лік = 4:1 |каманда2 = {{Футбол|Парагвай}} |галы1 = [[Даміян Бабадыльля|Бабадыльля]] {{Гол|7|а/г}}<br>[[Фоларын Балоган|Балоган]] {{Гол|31}}, {{Гол|45+5}}<br>[[Джаваньні Рэйна|Рэйна]] {{Гол|90+8}} |галы2 = [[Маўрысію Магальяйнс Праду|Маўрысію]] {{Гол|73}} |стадыён = [[Соў-Фай Стэдыюм]], [[Інгелўуд (Каліфорнія)|Інгелўуд]] |гледачы = 70492 |судзьдзя = [[Дані Макелі]] (Нідэрлянды) |пратакол = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021458 Справаздача] |смі = }} {{Справаздача пра матч |дата = 14 чэрвеня 2026 |час = 06:00 ([[UTC+3]]) |каманда1 = {{Футбол|Аўстралія|разьмяшчэньне выявы=справа}} |лік = 2:0 |каманда2 = {{Футбол|Турэччына}} |галы1 = [[Нэстары Іранкунда|Іранкунда]] {{Гол|27}}<br>[[Конар Мэткалф|Мэткалф]] {{Гол|75}} |галы2 = |стадыён = [[Бі-Сі Плэйс]], [[Ванкувэр]] |гледачы = 52497 |судзьдзя = [[Хэсус Валенсуэля]] (Вэнэсуэла) |пратакол = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021463 Справаздача] |смі = }} ---- {{Справаздача пра матч |дата = 19 чэрвеня 2026 |час = 22:00 ([[UTC+3]]) |каманда1 = {{Футбол|ЗША|разьмяшчэньне выявы=справа}} |лік = 2:0 |каманда2 = {{Футбол|Аўстралія}} |галы1 = [[Кэмэран Бэрджэс|Бэрджэс]] {{Гол|11|а/г}}<br>[[Алекс Фрымэн|Фрымэн]] {{Гол|43}} |галы2 = |стадыён = [[Люмэн Філд]], [[Сіетл]] |гледачы = 66925 |судзьдзя = [[Фэлікс Цваер]] (Нямеччына) |пратакол = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021462 Справаздача] |смі = }} {{Справаздача пра матч |дата = 20 чэрвеня 2026 |час = 06:00 ([[UTC+3]]) |каманда1 = {{Футбол|Турэччына|разьмяшчэньне выявы=справа}} |лік = 0:1 |каманда2 = {{Футбол|Парагвай}} |галы1 = |галы2 = [[Матыяс Галярса Фонда|Галярса]] {{Гол|2}} |стадыён = [[Левайс Стэдыюм]], [[Санта-Клара (Каліфорнія)|Санта-Клара]] |гледачы = 68827 |судзьдзя = [[Іван Бартан]] (Сальвадор) |пратакол = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021460 Справаздача] |смі = }} ---- {{Справаздача пра матч |дата = 26 чэрвеня 2026 |час = 05:00 ([[UTC+3]]) |каманда1 = {{Футбол|Турэччына|разьмяшчэньне выявы=справа}} |лік = 3:2 |каманда2 = {{Футбол|ЗША}} |галы1 = [[Арда Гюлер|Гюлер]] {{Гол|10}}<br>[[Барыш Ілмаз|Ілмаз]] {{Гол|31}}<br>[[Каан Айхан|Айхан]] {{Гол|90+8}} |галы2 = [[Остан Трасьці|Трасьці]] {{Гол|3}}<br>[[Сэбастыян Бэргалтэр|Бэргалтэр]] {{Гол|49}} |стадыён = [[Соў-Фай Стэдыюм]], [[Інгелўуд (Каліфорнія)|Інгелўуд]] |гледачы = 70492 |судзьдзя = [[Мустафа Гарбаль]] (Альжыр) |пратакол = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021459 Справаздача] |смі = }} {{Справаздача пра матч |дата = 26 чэрвеня 2026 |час = 05:00 ([[UTC+3]]) |каманда1 = {{Футбол|Парагвай|разьмяшчэньне выявы=справа}} |лік = 0:0 |каманда2 = {{Футбол|Аўстралія}} |галы1 = |галы2 = |стадыён = [[Левайс Стэдыюм]], [[Санта-Клара (Каліфорнія)|Санта-Клара]] |гледачы = 68827 |судзьдзя = [[Клеман Цюрпэн]] (Францыя) |пратакол = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021461 Справаздача] |смі = }} === Група E === <onlyinclude>{{#invoke:Спартовая табліца|main|стыль=ВНП |крыніца=[https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/standings ФІФА] <!--Месцы камандаў.--> |каманда1=GER |каманда2=CIV |каманда3=ECU |каманда4=CUW <!--Вынікі камандаў.--> |абнаўленьне=завершана |перамогі_GER=2 |нічыі_GER=0 |паразы_GER=1 |мз_GER=10|мп_GER=4 |перамогі_CUW=0 |нічыі_CUW=1 |паразы_CUW=2 |мз_CUW=1 |мп_CUW=9 |перамогі_CIV=2 |нічыі_CIV=0 |паразы_CIV=1 |мз_CIV=4 |мп_CIV=2 |перамогі_ECU=1 |нічыі_ECU=1 |паразы_ECU=1 |мз_ECU=2 |мп_ECU=2 |заўвага_GER=Нямеччына 2:1 Кот д’Івуар. |заўвага_CIV=GER <!--Кваліфікацыі камандаў.--> |вынік1=Q1 |вынік2=Q1 |вынік3=Q1 <!--Вызначэньне камандаў (спасылкі ў табліцы)--> |назва_GER={{Футбол|Нямеччына}} |назва_CUW={{Футбол|Кюрасао}} |назва_CIV={{Футбол|Кот д’Івуар}} |назва_ECU={{Футбол|Эквадор}} <!--Настройкі і правілы табліцы--> |ліміт_паказу=5 |правілы_клясыфікацыі=1) Пункты; 2) Розьніца мячоў у асабістых матчах; 3) Загнаныя мячы ў асабістых матчах; 4) Розьніца мячоў агулам; 5) Загнаныя мячы агулам; 6) Ацэнка фэйр-плэй; 5) Рэйтынг ФІФА. <!--Вызначэньне слупка кваліфікацыі і паніжэньня--> |загаловак_слупка_вынікаў=QR |колер_Q1=green1|тэкст_Q1= }}</onlyinclude> {{Справаздача пра матч |дата = 14 чэрвеня 2026 |час = 20:00 ([[UTC+3]]) |каманда1 = {{Футбол|Нямеччына|разьмяшчэньне выявы=справа}} |лік = 7:1 |каманда2 = {{Футбол|Кюрасао}} |галы1 = [[Фэлікс Нмэча|Нмэча]] {{Гол|6}}<br>[[Ніка Шлётэрбэк|Шлётэрбэк]] {{Гол|38}}<br>[[Кай Гавэрц|Гавэрц]] {{Гол|45+5|пэн.}}, {{Гол|88}}<br>[[Джамал Мусіяла|Мусіяла]] {{Гол|47}}<br>[[Натаніел Браўн|Браўн]] {{Гол|68}}<br>[[Дэніз Ундаў|Ундаў]] {{Гол|78}} |галы2 = [[Лівана Камэнэнсія|Камэнэнсія]] {{Гол|21}} |стадыён = [[NRG Стэдыюм]], [[Г’юстан]] |гледачы = 68021 |судзьдзя = [[Джаляль Джаед]] (Марока) |пратакол = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021464 Справаздача] |смі = }} {{Справаздача пра матч |дата = 15 чэрвеня 2026 |час = 02:00 ([[UTC+3]]) |каманда1 = {{Футбол|Кот д’Івуар|разьмяшчэньне выявы=справа}} |лік = 1:0 |каманда2 = {{Футбол|Эквадор}} |галы1 = [[Амад Дыяльлё|Дыяльлё]] {{Гол|90}} |галы2 = |стадыён = [[Лінкальн Файнэншыял Філд]], [[Філадэлфія]] |гледачы = 68274 |судзьдзя = [[Франсуа Летэксье]] (Францыя) |пратакол = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021467 Справаздача] |смі = }} ---- {{Справаздача пра матч |дата = 20 чэрвеня 2026 |час = 23:00 ([[UTC+3]]) |каманда1 = {{Футбол|Нямеччына|разьмяшчэньне выявы=справа}} |лік = 2:1 |каманда2 = {{Футбол|Кот д’Івуар}} |галы1 = [[Дэніз Ундаў|Ундаў]] {{Гол|68}}, {{Гол|90+4}} |галы2 = [[Франк Кесье|Кесье]] {{Гол|30}} |стадыён = [[БМО Філд]], [[Таронта]] |гледачы = 43036 |судзьдзя = [[Хуан Габрыель Бэнітэс|Хуан Бэнітэс]] (Парагвай) |пратакол = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021469 Справаздача] |смі = }} {{Справаздача пра матч |дата = 21 чэрвеня 2026 |час = 03:00 ([[UTC+3]]) |каманда1 = {{Футбол|Эквадор|разьмяшчэньне выявы=справа}} |лік = 0:0 |каманда2 = {{Футбол|Кюрасао}} |галы1 = |галы2 = |стадыён = [[Эраўгэд Стэдыюм]], [[Канзас-Сіці (Мізуры)|Канзас-Сіці]] |гледачы = 68598 |судзьдзя = [[Ма Нін]] (Кітай) |пратакол = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021465 Справаздача] |смі = }} ---- {{Справаздача пра матч |дата = 25 чэрвеня 2026 |час = 23:00 ([[UTC+3]]) |каманда1 = {{Футбол|Кюрасао|разьмяшчэньне выявы=справа}} |лік = 0:2 |каманда2 = {{Футбол|Кот д’Івуар}} |галы1 = |галы2 = [[Нікаля Пэпэ|Пэпэ]] {{Гол|7}}, {{Гол|64}} |стадыён = [[Лінкальн Файнэншыял Філд]], [[Філадэлфія]] |гледачы = 68324 |судзьдзя = [[Глен Нюбэрг]] (Швэцыя) |пратакол = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021468 Справаздача] |смі = }} {{Справаздача пра матч |дата = 25 чэрвеня 2026 |час = 23:00 ([[UTC+3]]) |каманда1 = {{Футбол|Эквадор|разьмяшчэньне выявы=справа}} |лік = 2:1 |каманда2 = {{Футбол|Нямеччына}} |галы1 = [[Нільсан Ангулё|Ангулё]] {{Гол|9}}<br>[[Гансалё Плята|Плята]] {{Гол|77}} |галы2 = [[Лерой Санэ|Санэ]] {{Гол|2}} |стадыён = [[Мэтлайф Стэдыюм]], [[Іст-Ратэрфард]] |гледачы = 80663 |судзьдзя = [[Торы Пэнса]] (ЗША) |пратакол = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021466 Справаздача] |смі = }} === Група F === <onlyinclude>{{#invoke:Спартовая табліца|main|стыль=ВНП |крыніца=[https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/standings ФІФА] <!--Месцы камандаў.--> |каманда1=NED |каманда2=JPN |каманда3=SWE |каманда4=TUN <!--Вынікі камандаў.--> |абнаўленьне=завершана |перамогі_NED=2 |нічыі_NED=1 |паразы_NED=0 |мз_NED=10|мп_NED=4 |перамогі_JPN=1 |нічыі_JPN=2 |паразы_JPN=0 |мз_JPN=7 |мп_JPN=3 |перамогі_SWE=1 |нічыі_SWE=1 |паразы_SWE=1 |мз_SWE=7 |мп_SWE=7 |перамогі_TUN=0 |нічыі_TUN=0 |паразы_TUN=3 |мз_TUN=2 |мп_TUN=12 <!--Кваліфікацыі камандаў.--> |вынік1=Q1 |вынік2=Q1 |вынік3=Q1 <!--Вызначэньне камандаў (спасылкі ў табліцы)--> |назва_NED={{Футбол|Нідэрлянды}} |назва_JPN={{Футбол|Японія}} |назва_SWE={{Футбол|Швэцыя}} |назва_TUN={{Футбол|Туніс}} <!--Настройкі і правілы табліцы--> |ліміт_паказу=5 |правілы_клясыфікацыі=1) Пункты; 2) Розьніца мячоў у асабістых матчах; 3) Загнаныя мячы ў асабістых матчах; 4) Розьніца мячоў агулам; 5) Загнаныя мячы агулам; 6) Ацэнка фэйр-плэй; 5) Рэйтынг ФІФА. <!--Вызначэньне слупка кваліфікацыі і паніжэньня--> |загаловак_слупка_вынікаў=QR |колер_Q1=green1|тэкст_Q1= }}</onlyinclude> {{Справаздача пра матч |дата = 14 чэрвеня 2026 |час = 23:00 ([[UTC+3]]) |каманда1 = {{Футбол|Нідэрлянды|разьмяшчэньне выявы=справа}} |лік = 2:2 |каманда2 = {{Футбол|Японія}} |галы1 = [[Вірджыл ван Дэйк|ван Дэйк]] {{Гол|50}}<br>[[Крысэнсіё Сумэрвіль|Сумэрвіль]] {{Гол|64}} |галы2 = [[Кейто Накамура|Накамура]] {{Гол|57}}<br>[[Даіці Камада|Камада]] {{Гол|88}} |стадыён = [[AT&T Стэдыюм]], [[Арлінгтан (Тэхас)|Арлінгтан]] |гледачы = 69285 |судзьдзя = [[Ісмаіл Эльфат]] (ЗША) |пратакол = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021470 Справаздача] |смі = }} {{Справаздача пра матч |дата = 15 чэрвеня 2026 |час = 05:00 ([[UTC+3]]) |каманда1 = {{Футбол|Швэцыя|разьмяшчэньне выявы=справа}} |лік = 5:1 |каманда2 = {{Футбол|Туніс}} |галы1 = [[Ясін Аяры|Аяры]] {{Гол|7}}, {{Гол|90+6}}<br>[[Аляксандар Ісак|Ісак]] {{Гол|30}}<br>[[Віктар Д’ёкерэш|Д’ёкерэш]] {{Гол|59}}<br>[[Матыяс Сванбэрг|Сванбэрг]] {{Гол|84}} |галы2 = [[Амар Рэкік|Рэкік]] {{Гол|43}} |стадыён = [[Эстадыё BBVA]], [[Гвадалюпэ]] |гледачы = 50987 |судзьдзя = [[Яэль Фалькон]] (Аргентына) |пратакол = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021474 Справаздача] |смі = }} ---- {{Справаздача пра матч |дата = 20 чэрвеня 2026 |час = 20:00 ([[UTC+3]]) |каманда1 = {{Футбол|Нідэрлянды|разьмяшчэньне выявы=справа}} |лік = 5:1 |каманда2 = {{Футбол|Швэцыя}} |галы1 = [[Браян Бробэй|Бробэй]] {{Гол|5}}, {{Гол|17}}<br>[[Кодзі Гакпа|Гакпа]] {{Гол|47}}, {{Гол|54}}<br>[[Крысэнсіё Сумэрвіль|Сумэрвіль]] {{Гол|89}} |галы2 = [[Энтані Элянга|Элянга]] {{Гол|59}} |стадыён = [[NRG Стэдыюм]], [[Г’юстан]] |гледачы = 68777 |судзьдзя = [[Майкл Олівэр]] (Ангельшчына) |пратакол = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021472 Справаздача] |смі = }} {{Справаздача пра матч |дата = 21 чэрвеня 2026 |час = 07:00 ([[UTC+3]]) |каманда1 = {{Футбол|Туніс|разьмяшчэньне выявы=справа}} |лік = 0:4 |каманда2 = {{Футбол|Японія}} |галы1 = |галы2 = [[Даіці Камада|Камада]] {{Гол|4}}<br>[[Аясэ Ўэда|Уэда]] {{Гол|31}}, {{Гол|83}}<br>[[Дзюнья Іта|Дз. Іта]] {{Гол|69}} |стадыён = [[Эстадыё BBVA]], [[Гвадалюпэ]] |гледачы = 51243 |судзьдзя = [[Іштван Ковач]] (Румынія) |пратакол = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021475 Справаздача] |смі = }} ---- {{Справаздача пра матч |дата = 26 чэрвеня 2026 |час = 02:00 ([[UTC+3]]) |каманда1 = {{Футбол|Японія|разьмяшчэньне выявы=справа}} |лік = 1:1 |каманда2 = {{Футбол|Швэцыя}} |галы1 = [[Дайдзэн Маэда|Маэда]] {{Гол|56}} |галы2 = [[Энтані Элянга|Элянга]] {{Гол|62}} |стадыён = [[AT&T Стэдыюм]], [[Арлінгтан (Тэхас)|Арлінгтан]] |гледачы = 70137 |судзьдзя = [[Іван Бартан]] (Сальвадор) |пратакол = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021471 Справаздача] |смі = }} {{Справаздача пра матч |дата = 26 чэрвеня 2026 |час = 02:00 ([[UTC+3]]) |каманда1 = {{Футбол|Туніс|разьмяшчэньне выявы=справа}} |лік = 1:3 |каманда2 = {{Футбол|Нідэрлянды}} |галы1 = [[Газэм Мастуры|Мастуры]] {{Гол|54}} |галы2 = [[Эльес Схіры|Схіры]] {{Гол|3|а/г}}<br>[[Браян Бробэй|Бробэй]] {{Гол|7}}<br>[[Ян-Паўль ван Гэке|ван Гэке]] {{Гол|62}} |стадыён = [[Эраўгэд Стэдыюм]], [[Канзас-Сіці (Мізуры)|Канзас-Сіці]] |гледачы = 68391 |судзьдзя = [[Каця Іцэль Гарсія]] (Мэксыка) |пратакол = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021473 Справаздача] |смі = }} === Група G === <onlyinclude>{{#invoke:Спартовая табліца|main|стыль=ВНП |крыніца=[https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/standings ФІФА] <!--Месцы камандаў.--> |каманда1=BEL |каманда2=EGY |каманда3=IRN |каманда4=NZL <!--Вынікі камандаў.--> |абнаўленьне=завершана |перамогі_BEL=1 |нічыі_BEL=2 |паразы_BEL=0 |мз_BEL=6 |мп_BEL=2 |перамогі_EGY=1 |нічыі_EGY=2 |паразы_EGY=0 |мз_EGY=5 |мп_EGY=3 |перамогі_IRN=0 |нічыі_IRN=3 |паразы_IRN=0 |мз_IRN=3 |мп_IRN=3 |перамогі_NZL=0 |нічыі_NZL=1 |паразы_NZL=2 |мз_NZL=4 |мп_NZL=10 |заўвага_BEL=Нічыя паміж сабою (Бэльгія 1:1 Эгіпет). У выніку ўжытая агульная розьніца загнаных і прапушчаных галоў. |заўвага_EGY=BEL <!--Кваліфікацыі камандаў.--> |вынік1=Q1 |вынік2=Q1 <!--Вызначэньне камандаў (спасылкі ў табліцы)--> |назва_BEL={{Футбол|Бэльгія}} |назва_EGY={{Футбол|Эгіпет}} |назва_IRN={{Футбол|Іран}} |назва_NZL={{Футбол|Новая Зэляндыя}} <!--Настройкі і правілы табліцы--> |ліміт_паказу=5 |правілы_клясыфікацыі=1) Пункты; 2) Розьніца мячоў у асабістых матчах; 3) Загнаныя мячы ў асабістых матчах; 4) Розьніца мячоў агулам; 5) Загнаныя мячы агулам; 6) Ацэнка фэйр-плэй; 5) Рэйтынг ФІФА. <!--Вызначэньне слупка кваліфікацыі і паніжэньня--> |загаловак_слупка_вынікаў=QR |колер_Q1=green1|тэкст_Q1= }}</onlyinclude> {{Справаздача пра матч |дата = 15 чэрвеня 2026 |час = 22:00 ([[UTC+3]]) |каманда1 = {{Футбол|Бэльгія|разьмяшчэньне выявы=справа}} |лік = 1:1 |каманда2 = {{Футбол|Эгіпет}} |галы1 = [[Магамэд Гані|Гані]] {{Гол|66|а/г}} |галы2 = [[Эмам Ашур|Ашур]] {{Гол|19}} |стадыён = [[Люмэн Філд]], [[Сіетл]] |гледачы = 66775 |судзьдзя = [[Рамон Абацьці]] (Бразылія) |пратакол = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021478 Справаздача] |смі = }} {{Справаздача пра матч |дата = 16 чэрвеня 2026 |час = 04:00 ([[UTC+3]]) |каманда1 = {{Футбол|Іран|разьмяшчэньне выявы=справа}} |лік = 2:2 |каманда2 = {{Футбол|Новая Зэляндыя}} |галы1 = [[Рамін Рэзаэян|Рэзаэян]] {{Гол|32}}<br>[[Магамад Магэбі|Магэбі]] {{Гол|64}} |галы2 = [[Элайджа Джаст|Джаст]] {{Гол|7}}, {{Гол|54}} |стадыён = [[Соў-Фай Стэдыюм]], [[Інгелўуд (Каліфорнія)|Інгелўуд]] |гледачы = 70108 |судзьдзя = [[Сэсар Артура Рамас]] (Мэксыка) |пратакол = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021476 Справаздача] |смі = }} ---- {{Справаздача пра матч |дата = 21 чэрвеня 2026 |час = 22:00 ([[UTC+3]]) |каманда1 = {{Футбол|Бэльгія|разьмяшчэньне выявы=справа}} |лік = 0:0 |каманда2 = {{Футбол|Іран}} |галы1 = |галы2 = |стадыён = [[Соў-Фай Стэдыюм]], [[Інгелўуд (Каліфорнія)|Інгелўуд]] |гледачы = 70317 |судзьдзя = [[Дарыё Ўмбэрта Эрэра|Дарыё Эрэра]] (Аргентына) |пратакол = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021477 Справаздача] |смі = }} {{Справаздача пра матч |дата = 22 чэрвеня 2026 |час = 04:00 ([[UTC+3]]) |каманда1 = {{Футбол|Новая Зэляндыя|разьмяшчэньне выявы=справа}} |лік = 1:3 |каманда2 = {{Футбол|Эгіпет}} |галы1 = [[Фін Сэрман|Сэрман]] {{Гол|15}} |галы2 = [[Мастафа Зыку|Зыку]] {{Гол|58}}<br>[[Магамэд Саляг|Саляг]] {{Гол|67}}<br>[[Трэзэге (футбаліст)|Трэзэге]] {{Гол|82}} |стадыён = [[Бі-Сі Плэйс]], [[Ванкувэр]] |гледачы = 52497 |судзьдзя = [[Амар аль-Алі]] (ААЭ) |пратакол = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021480 Справаздача] |смі = }} ---- {{Справаздача пра матч |дата = 27 чэрвеня 2026 |час = 06:00 ([[UTC+3]]) |каманда1 = {{Футбол|Эгіпет|разьмяшчэньне выявы=справа}} |лік = 1:1 |каманда2 = {{Футбол|Іран}} |галы1 = [[Магмуд Сабэр|Сабэр]] {{Гол|5}} |галы2 = [[Рамін Рэзаэян|Рэзаэян]] {{Гол|14}} |стадыён = [[Люмэн Філд]], [[Сіетл]] |гледачы = 66925 |судзьдзя = [[Шыман Марціняк]] (Польшча) |пратакол = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021479 Справаздача] |смі = }} {{Справаздача пра матч |дата = 27 чэрвеня 2026 |час = 06:00 ([[UTC+3]]) |каманда1 = {{Футбол|Новая Зэляндыя|разьмяшчэньне выявы=справа}} |лік = 1:5 |каманда2 = {{Футбол|Бэльгія}} |галы1 = [[Элайджа Джаст|Джаст]] {{Гол|84}} |галы2 = [[Леандра Трасар|Трасар]] {{Гол|28}}, {{Гол|50}}<br>[[Кевін дэ Бройнэ|дэ Бройнэ]] {{Гол|66}}<br>[[Рамэлю Люкаку|Люкаку]] {{Гол|86}}<br>[[Алексіс Салемакерс|Салемакерс]] {{Гол|90+4}} |стадыён = [[Бі-Сі Плэйс]], [[Ванкувэр]] |гледачы = 52497 |судзьдзя = [[Адгам Махадмэ]] (Ярданія) |пратакол = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021481 Справаздача] |смі = }} === Група H === <onlyinclude>{{#invoke:Спартовая табліца|main|стыль=ВНП |крыніца=[https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/standings ФІФА] <!--Месцы камандаў.--> |каманда1=ESP |каманда2=CPV |каманда3=URU |каманда4=KSA <!--Вынікі камандаў.--> |абнаўленьне=завершана |перамогі_ESP=2 |нічыі_ESP=1 |паразы_ESP=0 |мз_ESP=5 |мп_ESP=0 |перамогі_CPV=0 |нічыі_CPV=3 |паразы_CPV=0 |мз_CPV=2 |мп_CPV=2 |перамогі_KSA=0 |нічыі_KSA=2 |паразы_KSA=1 |мз_KSA=1 |мп_KSA=5 |перамогі_URU=0 |нічыі_URU=2 |паразы_URU=1 |мз_URU=3 |мп_URU=4 |заўвага_URU=Нічыя паміж сабою (Саудаўская Арабія 1:1 Уругвай). У выніку ўжытая агульная розьніца загнаных і прапушчаных галоў. |заўвага_KSA=URU <!--Кваліфікацыі камандаў.--> |вынік1=Q1 |вынік2=Q1 <!--Вызначэньне камандаў (спасылкі ў табліцы)--> |назва_ESP={{Футбол|Гішпанія}} |назва_CPV={{Футбол|Каба-Вэрдэ}} |назва_KSA={{Футбол|Саудаўская Арабія}} |назва_URU={{Футбол|Уругвай}} <!--Настройкі і правілы табліцы--> |ліміт_паказу=5 |правілы_клясыфікацыі=1) Пункты; 2) Розьніца мячоў у асабістых матчах; 3) Загнаныя мячы ў асабістых матчах; 4) Розьніца мячоў агулам; 5) Загнаныя мячы агулам; 6) Ацэнка фэйр-плэй; 5) Рэйтынг ФІФА. <!--Вызначэньне слупка кваліфікацыі і паніжэньня--> |загаловак_слупка_вынікаў=QR |колер_Q1=green1|тэкст_Q1= }}</onlyinclude> {{Справаздача пра матч |дата = 15 чэрвеня 2026 |час = 19:00 ([[UTC+3]]) |каманда1 = {{Футбол|Гішпанія|разьмяшчэньне выявы=справа}} |лік = 0:0 |каманда2 = {{Футбол|Каба-Вэрдэ}} |галы1 = |галы2 = |стадыён = [[Мэрсэдэс-Бэнц Стэдыюм]], [[Атланта]] |гледачы = 67640 |судзьдзя = [[Адгам Махадмэ]] (Ярданія) |пратакол = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021482 Справаздача] |смі = }} {{Справаздача пра матч |дата = 16 чэрвеня 2026 |час = 01:00 ([[UTC+3]]) |каманда1 = {{Футбол|Саудаўская Арабія|разьмяшчэньне выявы=справа}} |лік = 1:1 |каманда2 = {{Футбол|Уругвай}} |галы1 = [[Абдулела аль-Амры|аль-Амры]] {{Гол|41}} |галы2 = [[Максіміляна Арауха|М. Арауха]] {{Гол|80}} |стадыён = [[Гард-Рок Стэдыюм]], [[Маямі-Гардэнз]] |гледачы = 62764 |судзьдзя = [[Маўрыцыё Марыяні]] (Італія) |пратакол = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021486 Справаздача] |смі = }} ---- {{Справаздача пра матч |дата = 21 чэрвеня 2026 |час = 19:00 ([[UTC+3]]) |каманда1 = {{Футбол|Гішпанія|разьмяшчэньне выявы=справа}} |лік = 4:0 |каманда2 = {{Футбол|Саудаўская Арабія}} |галы1 = [[Лямін Ямаль|Ямаль]] {{Гол|10}}<br>[[Мікель Аярсабаль|Аярсабаль]] {{Гол|21}}, {{Гол|24}}<br>[[Гасан Тамбакці|Тамбакці]] {{Гол|49|а/г}} |галы2 = |стадыён = [[Мэрсэдэс-Бэнц Стэдыюм]], [[Атланта]] |гледачы = 68239 |судзьдзя = [[Рафаэл Клаўс]] (Бразылія) |пратакол = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021483 Справаздача] |смі = }} {{Справаздача пра матч |дата = 22 чэрвеня 2026 |час = 01:00 ([[UTC+3]]) |каманда1 = {{Футбол|Уругвай|разьмяшчэньне выявы=справа}} |лік = 2:2 |каманда2 = {{Футбол|Каба-Вэрдэ}} |галы1 = [[Максіміляна Арауха|М. Арауха]] {{Гол|44}}<br>[[Агустын Канобіё|Канобіё]] {{Гол|45+6}} |галы2 = [[Кевін Піна|К. Піна]] {{Гол|21}}<br>[[Элію Варэла|Варэла]] {{Гол|61}} |стадыён = [[Гард-Рок Стэдыюм]], [[Маямі-Гардэнз]] |гледачы = 64003 |судзьдзя = [[Эспэн Эскас]] (Нарвэгія) |пратакол = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021487 Справаздача] |смі = }} ---- {{Справаздача пра матч |дата = 27 чэрвеня 2026 |час = 03:00 ([[UTC+3]]) |каманда1 = {{Футбол|Каба-Вэрдэ|разьмяшчэньне выявы=справа}} |лік = 0:0 |каманда2 = {{Футбол|Саудаўская Арабія}} |галы1 = |галы2 = |стадыён = [[NRG Стэдыюм]], [[Г’юстан]] |гледачы = 68278 |судзьдзя = [[Франсуа Летэксье]] (Францыя) |пратакол = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021485 Справаздача] |смі = }} {{Справаздача пра матч |дата = 27 чэрвеня 2026 |час = 03:00 ([[UTC+3]]) |каманда1 = {{Футбол|Уругвай|разьмяшчэньне выявы=справа}} |лік = 0:1 |каманда2 = {{Футбол|Гішпанія}} |галы1 = |галы2 = [[Алекс Баэна|Баэна]] {{Гол|42}} |стадыён = [[Акрон (стадыён)|Акрон]], [[Сапопан]] |гледачы = 45065 |судзьдзя = [[Ісмаіл Эльфат]] (ЗША) |пратакол = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021484 Справаздача] |смі = }} === Група I === <onlyinclude>{{#invoke:Спартовая табліца|main|стыль=ВНП |крыніца=[https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/standings ФІФА] <!--Месцы камандаў.--> |каманда1=FRA |каманда2=NOR |каманда3=SEN |каманда4=IRQ <!--Вынікі камандаў.--> |абнаўленьне=завершана |перамогі_FRA=3 |нічыі_FRA=0 |паразы_FRA=0 |мз_FRA=10|мп_FRA=2 |перамогі_SEN=1 |нічыі_SEN=0 |паразы_SEN=2 |мз_SEN=8 |мп_SEN=6 |перамогі_IRQ=0 |нічыі_IRQ=0 |паразы_IRQ=3 |мз_IRQ=1 |мп_IRQ=12 |перамогі_NOR=2 |нічыі_NOR=0 |паразы_NOR=1 |мз_NOR=8 |мп_NOR=7 <!--Кваліфікацыі камандаў.--> |вынік1=Q1 |вынік2=Q1 |вынік3=Q1 <!--Вызначэньне камандаў (спасылкі ў табліцы)--> |назва_FRA={{Футбол|Францыя}} |назва_SEN={{Футбол|Сэнэгал}} |назва_IRQ={{Футбол|Ірак}} |назва_NOR={{Футбол|Нарвэгія}} <!--Настройкі і правілы табліцы--> |ліміт_паказу=5 |правілы_клясыфікацыі=1) Пункты; 2) Розьніца мячоў у асабістых матчах; 3) Загнаныя мячы ў асабістых матчах; 4) Розьніца мячоў агулам; 5) Загнаныя мячы агулам; 6) Ацэнка фэйр-плэй; 5) Рэйтынг ФІФА. <!--Вызначэньне слупка кваліфікацыі і паніжэньня--> |загаловак_слупка_вынікаў=QR |колер_Q1=green1|тэкст_Q1= }}</onlyinclude> {{Справаздача пра матч |дата = 16 чэрвеня 2026 |час = 22:00 ([[UTC+3]]) |каманда1 = {{Футбол|Францыя|разьмяшчэньне выявы=справа}} |лік = 3:1 |каманда2 = {{Футбол|Сэнэгал}} |галы1 = [[Кіліян Мбапэ|Мбапэ]] {{Гол|66}}, {{Гол|90+6}}<br>[[Брадлі Баркаля|Баркаля]] {{Гол|82}} |галы2 = [[Ібраім Мбай|Мбай]] {{Гол|90+5}} |стадыён = [[Мэтлайф Стэдыюм]], [[Іст-Ратэрфард]] |гледачы = 80545 |судзьдзя = [[Алірэза Фагані]] (Аўстралія) |пратакол = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021490 Справаздача] |смі = }} {{Справаздача пра матч |дата = 17 чэрвеня 2026 |час = 01:00 ([[UTC+3]]) |каманда1 = {{Футбол|Ірак|разьмяшчэньне выявы=справа}} |лік = 1:4 |каманда2 = {{Футбол|Нарвэгія}} |галы1 = [[Аймэн Гусэйн|Гусэйн]] {{Гол|39}} |галы2 = [[Эрлінг Голян|Голян]] {{Гол|29}}, {{Гол|43}}<br>[[Лео Эстыгар|Эстыгар]] {{Гол|76}}<br>[[Аймэн Гусэйн|Гусэйн]] {{Гол|90+6|а/г}} |стадыён = [[Джылет Стэдыюм]], [[Фоксбара]] |гледачы = 63106 |судзьдзя = [[П’ер Ачо]] (Габон) |пратакол = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021488 Справаздача] |смі = }} ---- {{Справаздача пра матч |дата = 22 чэрвеня 2026 |час = 00:00 ([[UTC+3]]) |каманда1 = {{Футбол|Францыя|разьмяшчэньне выявы=справа}} |лік = 3:0 |каманда2 = {{Футбол|Ірак}} |галы1 = [[Кіліян Мбапэ|Мбапэ]] {{Гол|14}}, {{Гол|54}}<br>[[Усман Дэмбэле|Дэмбэле]] {{Гол|66}} |галы2 = |стадыён = [[Лінкальн Файнэншыял Філд]], [[Філадэлфія]] |гледачы = 68324 |судзьдзя = [[Дру Фішэр]] (Канада) |пратакол = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021492 Справаздача] |смі = }} {{Справаздача пра матч |дата = 23 чэрвеня 2026 |час = 03:00 ([[UTC+3]]) |каманда1 = {{Футбол|Нарвэгія|разьмяшчэньне выявы=справа}} |лік = 3:2 |каманда2 = {{Футбол|Сэнэгал}} |галы1 = [[Маркус Пэдэрсэн|Пэдэрсэн]] {{Гол|43}}<br>[[Эрлінг Голян|Голян]] {{Гол|48}}, {{Гол|58}} |галы2 = [[Ісмаіля Сар|І. Сар]] {{Гол|53}}, {{Гол|90+3}} |стадыён = [[Мэтлайф Стэдыюм]], [[Іст-Ратэрфард]] |гледачы = 80663 |судзьдзя = [[Вілтан Сампаю]] (Бразылія) |пратакол = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021491 Справаздача] |смі = }} ---- {{Справаздача пра матч |дата = 26 чэрвеня 2026 |час = 22:00 ([[UTC+3]]) |каманда1 = {{Футбол|Нарвэгія|разьмяшчэньне выявы=справа}} |лік = 1:4 |каманда2 = {{Футбол|Францыя}} |галы1 = [[Тэлё Осгар|Осгар]] {{Гол|21}} |галы2 = [[Усман Дэмбэле|Дэмбэле]] {{Гол|7}}, {{Гол|20}}, {{Гол|32}}<br>[[Дэзырэ Дуэ|Дуэ]] {{Гол|90+4}} |стадыён = [[Джылет Стэдыюм]], [[Фоксбара]] |гледачы = 64146 |судзьдзя = [[Майкл Олівэр]] (Ангельшчына) |пратакол = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021489 Справаздача] |смі = }} {{Справаздача пра матч |дата = 26 чэрвеня 2026 |час = 22:00 ([[UTC+3]]) |каманда1 = {{Футбол|Сэнэгал|разьмяшчэньне выявы=справа}} |лік = 5:0 |каманда2 = {{Футбол|Ірак}} |галы1 = [[Абіб Дыяра|Дыяра]] {{Гол|4}}<br>[[Ісмаіля Сар|І. Сар]] {{Гол|56}}<br>[[Пап Гей|П. Гей]] {{Гол|59}}, {{Гол|71}}<br>[[Іліман Ндыяй|І. Ндыяй]] {{Гол|82}} |галы2 = |стадыён = [[БМО Філд]], [[Таронта]] |гледачы = 43036 |судзьдзя = [[Энтані Тэйлар]] (Ангельшчына) |пратакол = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021493 Справаздача] |смі = }} === Група J === <onlyinclude>{{#invoke:Спартовая табліца|main|стыль=ВНП |крыніца=[https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/standings ФІФА] <!--Месцы камандаў.--> |каманда1=ARG |каманда2=AUT |каманда3=ALG |каманда4=JOR <!--Вынікі камандаў.--> |абнаўленьне=завершана |перамогі_ARG=3 |нічыі_ARG=0 |паразы_ARG=0 |мз_ARG=8 |мп_ARG=1 |перамогі_ALG=1 |нічыі_ALG=1 |паразы_ALG=1 |мз_ALG=5 |мп_ALG=7 |перамогі_AUT=1 |нічыі_AUT=1 |паразы_AUT=1 |мз_AUT=6 |мп_AUT=6 |перамогі_JOR=0 |нічыі_JOR=0 |паразы_JOR=3 |мз_JOR=3 |мп_JOR=8 |заўвага_AUT=Нічыя паміж сабою (Альжыр 3:3 Аўстрыя). У выніку ўжытая агульная розьніца загнаных і прапушчаных галоў. |заўвага_ALG=AUT <!--Кваліфікацыі камандаў.--> |вынік1=Q1 |вынік2=Q1 |вынік3=Q1 <!--Вызначэньне камандаў (спасылкі ў табліцы)--> |назва_ARG={{Футбол|Аргентына}} |назва_ALG={{Футбол|Альжыр}} |назва_AUT={{Футбол|Аўстрыя}} |назва_JOR={{Футбол|Ярданія}} <!--Настройкі і правілы табліцы--> |ліміт_паказу=5 |правілы_клясыфікацыі=1) Пункты; 2) Розьніца мячоў у асабістых матчах; 3) Загнаныя мячы ў асабістых матчах; 4) Розьніца мячоў агулам; 5) Загнаныя мячы агулам; 6) Ацэнка фэйр-плэй; 5) Рэйтынг ФІФА. <!--Вызначэньне слупка кваліфікацыі і паніжэньня--> |загаловак_слупка_вынікаў=QR |колер_Q1=green1|тэкст_Q1= }}</onlyinclude> {{Справаздача пра матч |дата = 17 чэрвеня 2026 |час = 04:00 ([[UTC+3]]) |каманда1 = {{Футбол|Аргентына|разьмяшчэньне выявы=справа}} |лік = 3:0 |каманда2 = {{Футбол|Альжыр}} |галы1 = [[Ліянэль Мэсі|Мэсі]] {{Гол|17}}, {{Гол|60}}, {{Гол|76}} |галы2 = |стадыён = [[Эраўгэд Стэдыюм]], [[Канзас-Сіці (Мізуры)|Канзас-Сіці]] |гледачы = 69045 |судзьдзя = [[Шыман Марціняк]] (Польшча) |пратакол = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021496 Справаздача] |смі = }} {{Справаздача пра матч |дата = 17 чэрвеня 2026 |час = 08:00 ([[UTC+3]]) |каманда1 = {{Футбол|Аўстрыя|разьмяшчэньне выявы=справа}} |лік = 3:1 |каманда2 = {{Футбол|Ярданія}} |галы1 = [[Рамана Шмід|Шмід]] {{Гол|21}}<br>[[Язан аль-Араб|аль-Араб]] {{Гол|77|а/г}}<br>[[Марка Арнаутавіч|Арнаутавіч]] {{Гол|90+12|пэн.}} |галы2 = [[Алі Альван|Альван]] {{Гол|50}} |стадыён = [[Левайс Стэдыюм]], [[Санта-Клара (Каліфорнія)|Санта-Клара]] |гледачы = 68527 |судзьдзя = [[Даганэ Бэйда]] (Маўрытанія) |пратакол = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021498 Справаздача] |смі = }} ---- {{Справаздача пра матч |дата = 22 чэрвеня 2026 |час = 20:00 ([[UTC+3]]) |каманда1 = {{Футбол|Аргентына|разьмяшчэньне выявы=справа}} |лік = 2:0 |каманда2 = {{Футбол|Аўстрыя}} |галы1 = [[Ліянэль Мэсі|Мэсі]] {{Гол|38}}, {{Гол|90+5}} |галы2 = |стадыён = [[AT&T Стэдыюм]], [[Арлінгтан (Тэхас)|Арлінгтан]] |гледачы = 70649 |судзьдзя = [[Амін Амар]] (Эгіпет) |пратакол = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021494 Справаздача] |смі = }} {{Справаздача пра матч |дата = 23 чэрвеня 2026 |час = 06:00 ([[UTC+3]]) |каманда1 = {{Футбол|Ярданія|разьмяшчэньне выявы=справа}} |лік = 1:2 |каманда2 = {{Футбол|Альжыр}} |галы1 = [[Нізар аль-Рашдан|аль-Рашдан]] {{Гол|36}} |галы2 = [[Надыр Бэнбуалі|Бэнбуалі]] {{Гол|69}}<br>[[Амін Гуіры|Гуіры]] {{Гол|82}} |стадыён = [[Левайс Стэдыюм]], [[Санта-Клара (Каліфорнія)|Санта-Клара]] |гледачы = 68371 |судзьдзя = [[Слаўка Вінчыч]] (Славенія) |пратакол = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021499 Справаздача] |смі = }} ---- {{Справаздача пра матч |дата = 28 чэрвеня 2026 |час = 05:00 ([[UTC+3]]) |каманда1 = {{Футбол|Альжыр|разьмяшчэньне выявы=справа}} |лік = 3:3 |каманда2 = {{Футбол|Аўстрыя}} |галы1 = [[Рафік Бэльгалі|Бэльгалі]] {{Гол|45}}<br>[[Рыяд Магрэз|Магрэз]] {{Гол|60}}, {{Гол|90+3}} |галы2 = [[Марка Арнаутавіч|Арнаутавіч]] {{Гол|28}}<br>[[Марсэль Забіцэр|Забіцэр]] {{Гол|55}}<br>[[Саша Калайджыч|Калайджыч]] {{Гол|90+6}} |стадыён = [[Эраўгэд Стэдыюм]], [[Канзас-Сіці (Мізуры)|Канзас-Сіці]] |гледачы = 69045 |судзьдзя = [[Ілгіз Танташаў]] (Узбэкістан) |пратакол = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021497 Справаздача] |смі = }} {{Справаздача пра матч |дата = 28 чэрвеня 2026 |час = 05:00 ([[UTC+3]]) |каманда1 = {{Футбол|Ярданія|разьмяшчэньне выявы=справа}} |лік = 1:3 |каманда2 = {{Футбол|Аргентына}} |галы1 = [[Муса аль-Таамары|аль-Таамары]] {{Гол|55}} |галы2 = [[Джавані Лё Сэльса|Лё Сэльса]] {{Гол|19}}<br>[[Ляўтара Мартынэс|Ляўт. Мартынэс]] {{Гол|31|пэн.}}<br>[[Ліянэль Мэсі|Мэсі]] {{Гол|80}} |стадыён = [[AT&T Стэдыюм]], [[Арлінгтан (Тэхас)|Арлінгтан]] |гледачы = 70649 |судзьдзя = [[Іштван Ковач]] (Румынія) |пратакол = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021495 Справаздача] |смі = }} === Група K === <onlyinclude>{{#invoke:Спартовая табліца|main|стыль=ВНП |крыніца=[https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/standings ФІФА] <!--Месцы камандаў.--> |каманда1=COL |каманда2=POR |каманда3=COD |каманда4=UZB <!--Вынікі камандаў.--> |абнаўленьне=завершана |перамогі_POR=1 |нічыі_POR=2 |паразы_POR=0 |мз_POR=6 |мп_POR=1 |перамогі_COD=1 |нічыі_COD=1 |паразы_COD=1 |мз_COD=4 |мп_COD=3 |перамогі_UZB=0 |нічыі_UZB=0 |паразы_UZB=3 |мз_UZB=2 |мп_UZB=11 |перамогі_COL=2 |нічыі_COL=1 |паразы_COL=0 |мз_COL=4 |мп_COL=1 <!--Кваліфікацыі камандаў.--> |вынік1=Q1 |вынік2=Q1 |вынік3=Q1 <!--Вызначэньне камандаў (спасылкі ў табліцы)--> |назва_POR={{Футбол|Партугалія}} |назва_COD={{Футбол|Дэмакратычная Рэспубліка Конга|назва=ДР Конга}} |назва_UZB={{Футбол|Узбэкістан}} |назва_COL={{Футбол|Калюмбія}} <!--Настройкі і правілы табліцы--> |ліміт_паказу=5 |правілы_клясыфікацыі=1) Пункты; 2) Розьніца мячоў у асабістых матчах; 3) Загнаныя мячы ў асабістых матчах; 4) Розьніца мячоў агулам; 5) Загнаныя мячы агулам; 6) Ацэнка фэйр-плэй; 5) Рэйтынг ФІФА. <!--Вызначэньне слупка кваліфікацыі і паніжэньня--> |загаловак_слупка_вынікаў=QR |колер_Q1=green1|тэкст_Q1= }}</onlyinclude> {{Справаздача пра матч |дата = 17 чэрвеня 2026 |час = 20:00 ([[UTC+3]]) |каманда1 = {{Футбол|Партугалія|разьмяшчэньне выявы=справа}} |лік = 1:1 |каманда2 = {{Футбол|Дэмакратычная Рэспубліка Конга|назва=ДР Конга}} |галы1 = [[Жуан Нэвіш|Нэвіш]] {{Гол|6}} |галы2 = [[Яан Віса|Віса]] {{Гол|45+5}} |стадыён = [[NRG Стэдыюм]], [[Г’юстан]] |гледачы = 68777 |судзьдзя = [[Абдульрагман аль-Джасім]] (Катар) |пратакол = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021502 Справаздача] |смі = }} {{Справаздача пра матч |дата = 18 чэрвеня 2026 |час = 05:00 ([[UTC+3]]) |каманда1 = {{Футбол|Узбэкістан|разьмяшчэньне выявы=справа}} |лік = 1:3 |каманда2 = {{Футбол|Калюмбія}} |галы1 = [[Абасбэк Файзулаеў|Файзулаеў]] {{Гол|60}} |галы2 = [[Даніель Муньяс Мэхія|Муньяс]] {{Гол|40}}<br>[[Люіс Фэрнанда Дыяс|Дыяс]] {{Гол|65}}<br>[[Хамінтан Кампас|Кампас]] {{Гол|90+9}} |стадыён = [[Ацтэка]], [[Мэхіка]] |гледачы = 80824 |судзьдзя = [[Энтані Тэйлар]] (Ангельшчына) |пратакол = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021504 Справаздача] |смі = }} ---- {{Справаздача пра матч |дата = 23 чэрвеня 2026 |час = 20:00 ([[UTC+3]]) |каманда1 = {{Футбол|Партугалія|разьмяшчэньне выявы=справа}} |лік = 5:0 |каманда2 = {{Футбол|Узбэкістан}} |галы1 = [[Крыштыяну Раналду|Раналду]] {{Гол|6}}, {{Гол|39}}<br>[[Нуну Алешандры Таварыш Мэндыш|Мэндыш]] {{Гол|17}}<br>[[Абдувахід Нэматаў|Нэматаў]] {{Гол|60|а/г}}<br>[[Рафаэл Леан|Леан]] {{Гол|87}} |галы2 = |стадыён = [[NRG Стэдыюм]], [[Г’юстан]] |гледачы = 68777 |судзьдзя = [[Джаляль Джаед]] (Марока) |пратакол = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021503 Справаздача] |смі = }} {{Справаздача пра матч |дата = 24 чэрвеня 2026 |час = 05:00 ([[UTC+3]]) |каманда1 = {{Футбол|Калюмбія|разьмяшчэньне выявы=справа}} |лік = 1:0 |каманда2 = {{Футбол|Дэмакратычная Рэспубліка Конга|назва=ДР Конга}} |галы1 = [[Даніель Муньяс Мэхія|Муньяс]] {{Гол|76}} |галы2 = |стадыён = [[Акрон (стадыён)|Акрон]], [[Сапопан]] |гледачы = 45358 |судзьдзя = [[Маўрыцыё Марыяні]] (Італія) |пратакол = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021501 Справаздача] |смі = }} ---- {{Справаздача пра матч |дата = 28 чэрвеня 2026 |час = 02:30 ([[UTC+3]]) |каманда1 = {{Футбол|Калюмбія|разьмяшчэньне выявы=справа}} |лік = 0:0 |каманда2 = {{Футбол|Партугалія}} |галы1 = |галы2 = |стадыён = [[Гард-Рок Стэдыюм]], [[Маямі Гардэнз]] |гледачы = 64478 |судзьдзя = [[Алірэза Фагані]] (Аўстралія) |пратакол = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021505 Справаздача] |смі = }} {{Справаздача пра матч |дата = 28 чэрвеня 2026 |час = 02:30 ([[UTC+3]]) |каманда1 = {{Футбол|Дэмакратычная Рэспубліка Конга|назва=ДР Конга|разьмяшчэньне выявы=справа}} |лік = 3:1 |каманда2 = {{Футбол|Узбэкістан}} |галы1 = [[Яан Віса|Віса]] {{Гол|68|пэн.}}, {{Гол|90+1}}<br>[[Фістон Маель|Маель]] {{Гол|78}} |галы2 = [[Эльдор Шамуродаў|Шамуродаў]] {{Гол|10}} |стадыён = [[Мэрсэдэс-Бэнц Стэдыюм]], [[Атланта]] |гледачы = 68239 |судзьдзя = [[Фэлікс Цваер]] (Нямеччына) |пратакол = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021500 Справаздача] |смі = }} === Група L === <onlyinclude>{{#invoke:Спартовая табліца|main|стыль=ВНП |крыніца=[https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/standings ФІФА] <!--Месцы камандаў.--> |каманда1=ENG |каманда2=CRO |каманда3=GHA |каманда4=PAN <!--Вынікі камандаў.--> |абнаўленьне=завершана |перамогі_ENG=2 |нічыі_ENG=1 |паразы_ENG=0 |мз_ENG=6 |мп_ENG=2 |перамогі_CRO=2 |нічыі_CRO=0 |паразы_CRO=1 |мз_CRO=5 |мп_CRO=5 |перамогі_GHA=1 |нічыі_GHA=1 |паразы_GHA=1 |мз_GHA=2 |мп_GHA=2 |перамогі_PAN=0 |нічыі_PAN=0 |паразы_PAN=3 |мз_PAN=0 |мп_PAN=4 <!--Кваліфікацыі камандаў.--> |вынік1=Q1 |вынік2=Q1 |вынік3=Q1 <!--Вызначэньне камандаў (спасылкі ў табліцы)--> |назва_ENG={{Футбол|Ангельшчына}} |назва_CRO={{Футбол|Харватыя}} |назва_GHA={{Футбол|Гана}} |назва_PAN={{Футбол|Панама}} <!--Настройкі і правілы табліцы--> |ліміт_паказу=5 |правілы_клясыфікацыі=1) Пункты; 2) Розьніца мячоў у асабістых матчах; 3) Загнаныя мячы ў асабістых матчах; 4) Розьніца мячоў агулам; 5) Загнаныя мячы агулам; 6) Ацэнка фэйр-плэй; 5) Рэйтынг ФІФА. <!--Вызначэньне слупка кваліфікацыі і паніжэньня--> |загаловак_слупка_вынікаў=QR |колер_Q1=green1|тэкст_Q1= }}</onlyinclude> {{Справаздача пра матч |дата = 17 чэрвеня 2026 |час = 23:00 ([[UTC+3]]) |каманда1 = {{Футбол|Ангельшчына|разьмяшчэньне выявы=справа}} |лік = 4:2 |каманда2 = {{Футбол|Харватыя}} |галы1 = [[Гары Кейн|Кейн]] {{Гол|12|пэн.}}, {{Гол|42}}<br>[[Джуд Бэлінггэм|Бэлінггэм]] {{Гол|47}}<br>[[Маркус Рашфард|Рашфард]] {{Гол|85}} |галы2 = [[Марцін Батурына|Батурына]] {{Гол|36}}<br>[[Пэтар Муса|Муса]] {{Гол|45+5}} |стадыён = [[AT&T Стэдыюм]], [[Арлінгтан (Тэхас)|Арлінгтан]] |гледачы = 70389 |судзьдзя = [[Клеман Цюрпэн]] (Францыя) |пратакол = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021507 Справаздача] |смі = }} {{Справаздача пра матч |дата = 18 чэрвеня 2026 |час = 02:00 ([[UTC+3]]) |каманда1 = {{Футбол|Гана|разьмяшчэньне выявы=справа}} |лік = 1:0 |каманда2 = {{Футбол|Панама}} |галы1 = [[Калеб Ірэнк’і|Ірэнк’і]] {{Гол|90+5}} |галы2 = |стадыён = [[БМО Філд]], [[Таронта]] |гледачы = 42942 |судзьдзя = [[Глен Нюбэрг]] (Швэцыя) |пратакол = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021510 Справаздача] |смі = }} ---- {{Справаздача пра матч |дата = 23 чэрвеня 2026 |час = 23:00 ([[UTC+3]]) |каманда1 = {{Футбол|Ангельшчына|разьмяшчэньне выявы=справа}} |лік = 0:0 |каманда2 = {{Футбол|Гана}} |галы1 = |галы2 = |стадыён = [[Джылет Стэдыюм]], [[Фоксбара]] |гледачы = 63983 |судзьдзя = [[Саід Мартынэс]] (Гандурас) |пратакол = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021506 Справаздача] |смі = }} {{Справаздача пра матч |дата = 24 чэрвеня 2026 |час = 02:00 ([[UTC+3]]) |каманда1 = {{Футбол|Панама|разьмяшчэньне выявы=справа}} |лік = 0:1 |каманда2 = {{Футбол|Харватыя}} |галы1 = |галы2 = [[Антэ Будзімір|Будзімір]] {{Гол|54}} |стадыён = [[БМО Філд]], [[Таронта]] |гледачы = 43036 |судзьдзя = [[П’ер Ачо]] (Габон) |пратакол = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021511 Справаздача] |смі = }} ---- {{Справаздача пра матч |дата = 28 чэрвеня 2026 |час = 00:00 ([[UTC+3]]) |каманда1 = {{Футбол|Панама|разьмяшчэньне выявы=справа}} |лік = 0:2 |каманда2 = {{Футбол|Ангельшчына}} |галы1 = |галы2 = [[Джуд Бэлінггэм|Бэлінггэм]] {{Гол|62}}<br>[[Гары Кейн|Кейн]] {{Гол|67}} |стадыён = [[Мэтлайф Стэдыюм]], [[Іст-Ратэрфард]] |гледачы = 80663 |судзьдзя = [[Абдульрагман аль-Джасім]] (Катар) |пратакол = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021508 Справаздача] |смі = }} {{Справаздача пра матч |дата = 28 чэрвеня 2026 |час = 00:00 ([[UTC+3]]) |каманда1 = {{Футбол|Харватыя|разьмяшчэньне выявы=справа}} |лік = 2:1 |каманда2 = {{Футбол|Гана}} |галы1 = [[Пэтар Сучыч|П. Сучыч]] {{Гол|31}}<br>[[Нікала Ўлашыч|Улашыч]] {{Гол|83}} |галы2 = [[Дэрык Люкасэн|Люкасэн]] {{Гол|73}} |стадыён = [[Лінкальн Файнэншыял Філд]], [[Філадэлфія]] |гледачы = 68324 |судзьдзя = [[Дру Фішэр]] (Канада) |пратакол = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021509 Справаздача] |смі = }} == Плэй-оф == {{#invoke:RoundN|main|columns=5 |RD1=1/16 фіналу |RD2=1/8 фіналу |29 чэрвеня|{{Футбол|Нямеччына}}|1 (3)¹|'''{{Футбол|Парагвай}}'''|'''1 (4)''' |1 ліпеня|'''{{Футбол|Францыя}}'''|'''3'''|{{Футбол|Швэцыя}}|0 |28 чэрвеня|{{Футбол|ПАР}}|0|'''{{Футбол|Канада}}'''|'''1''' |30 чэрвеня|{{Футбол|Нідэрлянды}}|1 (2)¹|'''{{Футбол|Марока}}'''|'''1 (3)''' |3 ліпеня|'''{{Футбол|Партугалія}}'''|'''2'''|{{Футбол|Харватыя}}|1 |2 ліпеня|'''{{Футбол|Гішпанія}}'''|'''3'''|{{Футбол|Аўстрыя}}|0 |2 ліпеня|'''{{Футбол|ЗША}}'''|'''2'''|{{Футбол|Босьнія і Герцагавіна}}|0 |1 ліпеня|'''{{Футбол|Бэльгія}}'''|'''3²'''|{{Футбол|Сэнэгал}}|2 |29 чэрвеня|'''{{Футбол|Бразылія}}'''|'''2'''|{{Футбол|Японія}}|1 |30 чэрвеня|{{Футбол|Кот д’Івуар}}|1|'''{{Футбол|Нарвэгія}}'''|'''2''' |1 ліпеня|'''{{Футбол|Мэксыка}}'''|'''2'''|{{Футбол|Эквадор}}|0 |1 ліпеня|'''{{Футбол|Ангельшчына}}'''|'''2'''|{{Футбол|Дэмакратычная Рэспубліка Конга|назва=ДР Конга}}|1 |4 ліпеня|'''{{Футбол|Аргентына}}'''|'''3²'''|{{Футбол|Каба-Вэрдэ}}|2 |3 ліпеня|{{Футбол|Аўстралія}}|1 (2)¹|'''{{Футбол|Эгіпет}}'''|'''1 (4)''' |3 ліпеня|'''{{Футбол|Швайцарыя}}'''|'''2'''|{{Футбол|Альжыр}}|0 |4 ліпеня|'''{{Футбол|Калюмбія}}'''|'''1'''|{{Футбол|Гана}}|0 |5 ліпеня|{{Футбол|Парагвай}}||{{Футбол|Францыя}}| |4 ліпеня|{{Футбол|Канада}}||{{Футбол|Марока}}| |6 ліпеня|{{Футбол|Партугалія}}||{{Футбол|Гішпанія}}| |7 ліпеня|{{Футбол|ЗША}}||{{Футбол|Бэльгія}}| |5 ліпеня|{{Футбол|Бразылія}}||{{Футбол|Нарвэгія}}| |6 ліпеня|{{Футбол|Мэксыка}}||{{Футбол|Ангельшчына}}| |7 ліпеня|{{Футбол|Аргентына}}||{{Футбол|Эгіпет}}| |7 ліпеня|{{Футбол|Швайцарыя}}||{{Футбол|Калюмбія}}| |9 ліпеня|||| |11 ліпеня|||| |12 ліпеня|||| |12 ліпеня|||| |14 ліпеня|||| |15 ліпеня|||| |19 ліпеня|||| |19 ліпеня|||| }} :<small>¹ — матч завершыўся ў сэрыі пэнальці</small> :<small>² — матч завершыўся ў дадатковы час</small> === 1/16 фіналу === {{Справаздача пра матч |дата = 28 чэрвеня 2026 |час = 22:00 ([[UTC+3]]) |каманда1 = {{Футбол|ПАР|разьмяшчэньне выявы=справа}} |лік = 0:1 |каманда2 = {{Футбол|Канада}} |галы1 = |галы2 = [[Стывэн Эўштакію|Эўштакію]] {{Гол|90+2}} |стадыён = [[Соў-Фай Стэдыюм]], [[Інгелўуд (Каліфорнія)|Інгелўуд]] |гледачы = 69237 |судзьдзя = [[Жуан Піньейру]] (Партугалія) |пратакол = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021518 Справаздача] |смі = }} ---- {{Справаздача пра матч |дата = 29 чэрвеня 2026 |час = 20:00 ([[UTC+3]]) |каманда1 = {{Футбол|Бразылія|разьмяшчэньне выявы=справа}} |лік = 2:1 |каманда2 = {{Футбол|Японія}} |галы1 = [[Казэміру]] {{Гол|56}}<br>[[Габрыел Мартынэльлі|Мартынэльлі]] {{Гол|90+5}} |галы2 = [[Кайсю Сано|Сано]] {{Гол|29}} |стадыён = [[NRG Стэдыюм]], [[Г’юстан]] |гледачы = 68777 |судзьдзя = [[Маўрыцыё Марыяні]] (Італія) |пратакол = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021516 Справаздача] |смі = }} ---- {{Справаздача пра матч |дата = 29 чэрвеня 2026 |час = 23:30 ([[UTC+3]]) |каманда1 = {{Футбол|Нямеччына|разьмяшчэньне выявы=справа}} |лік = 1:1 |каманда2 = {{Футбол|Парагвай}} |галы1 = [[Кай Гавэрц|Гавэрц]] {{Гол|54}} |галы2 = [[Хуліё Сэсар Энсыса Эсьпіналя|Энсыса]] {{Гол|42}} |стадыён = [[Джылет Стэдыюм]], [[Фоксбара]] |гледачы = 63945 |судзьдзя = [[Джаляль Джаед]] (Марока) |лік па пэнальці = 3:4 |пэнальці1 = [[Кай Гавэрц|Гавэрц]] {{пэнміма}}<br>[[Ёзуа Кіміх|Кіміх]] {{пэнгол}}<br>[[Джамал Мусіяла|Мусіяла]] {{пэнгол}}<br>[[Нік Вольтэмадэ|Вольтэмадэ]] {{пэнміма}}<br>[[Надым Аміры|Аміры]] {{пэнгол}}<br>[[Ёнатан Та|Та]] {{пэнміма}} |пэнальці2 = {{пэнгол}} [[Маўрысію Магальяйнс Праду|Маўрысію]]<br>{{пэнгол}} [[Густава Гомэс|Г. Гомэс]]<br>{{пэнгол}} [[Матыяс Галярса Фонда|Галярса]]<br>{{пэнміма}} [[Антоніё Санабрыя|Санабрыя]]<br>{{пэнміма}} [[Фабіян Бальбуэна|Бальбуэна]]<br>{{пэнгол}} [[Хасэ Канале|Канале]] |пратакол = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021513 Справаздача] |смі = }} ---- {{Справаздача пра матч |дата = 30 чэрвеня 2026 |час = 04:00 ([[UTC+3]]) |каманда1 = {{Футбол|Нідэрлянды|разьмяшчэньне выявы=справа}} |лік = 1:1 |каманда2 = {{Футбол|Марока}} |галы1 = [[Кодзі Гакпа|Гакпа]] {{Гол|72}} |галы2 = [[Іса Дыёп|Дыёп]] {{Гол|90+1}} |стадыён = [[Эстадыё BBVA]], [[Гвадалюпэ]] |гледачы = 51243 |судзьдзя = [[Вілтан Сампаю]] (Бразылія) |лік па пэнальці = 2:3 |пэнальці1 = [[Тэн Коопмэйнэрс|Коопмэйнэрс]] {{пэнгол}}<br>[[Джастын Клёйвэрт|Клёйвэрт]] {{пэнміма}}<br>[[Ваўт Вэггорст|Вэггорст]] {{пэнгол}}<br>[[Кінтэн Тымбэр|Тымбэр]] {{пэнміма}}<br>[[Крысэнсіё Сумэрвіль|Сумэрвіль]] {{пэнміма}} |пэнальці2 = {{пэнміма}} [[Ніль Эль-Айнаўі|Эль-Айнаўі]]<br>{{пэнгол}} [[Суфіян Рагімі|Рагімі]]<br>{{пэнгол}} [[Шэмсдын Тальбі|Тальбі]]<br>{{пэнміма}} [[Ашраф Гакімі|Гакімі]]<br>{{пэнгол}} [[Ісмаэль Сайбары|Сайбары]] |пратакол = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021522 Справаздача] |смі = }} ---- {{Справаздача пра матч |дата = 30 чэрвеня 2026 |час = 20:00 ([[UTC+3]]) |каманда1 = {{Футбол|Кот д’Івуар|разьмяшчэньне выявы=справа}} |лік = 1:2 |каманда2 = {{Футбол|Нарвэгія}} |галы1 = [[Амад Дыяльлё|Дыяльлё]] {{Гол|74}} |галы2 = [[Антоніё Нуса|Нуса]] {{Гол|39}}<br>[[Эрлінг Голян|Голян]] {{Гол|86}} |стадыён = [[AT&T Стэдыюм]], [[Арлінгтан (Тэхас)|Арлінгтан]] |гледачы = 69665 |судзьдзя = [[Хэсус Валенсуэля]] (Вэнэсуэла) |пратакол = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021514 Справаздача] |смі = }} ---- {{Справаздача пра матч |дата = 1 ліпеня 2026 |час = 00:00 ([[UTC+3]]) |каманда1 = {{Футбол|Францыя|разьмяшчэньне выявы=справа}} |лік = 3:0 |каманда2 = {{Футбол|Швэцыя}} |галы1 = [[Кіліян Мбапэ|Мбапэ]] {{Гол|45}}, {{Гол|74}}<br>[[Брадлі Баркаля|Баркаля]] {{Гол|53}} |галы2 = |стадыён = [[Мэтлайф Стэдыюм]], [[Іст-Ратэрфард]] |гледачы = 80663 |судзьдзя = [[Дані Макелі]] (Нідэрлянды) |пратакол = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021523 Справаздача] |смі = }} ---- {{Справаздача пра матч |дата = 1 ліпеня 2026 |час = 04:00 ([[UTC+3]]) |каманда1 = {{Футбол|Мэксыка|разьмяшчэньне выявы=справа}} |лік = 2:0 |каманда2 = {{Футбол|Эквадор}} |галы1 = [[Хуліян Кіньёнэс|Кіньёнэс]] {{Гол|22}}<br>[[Рауль Хімэнэс|Хімэнэс]] {{Гол|31}} |галы2 = |стадыён = [[Ацтэка]], [[Мэхіка]] |гледачы = 80824 |судзьдзя = [[Слаўка Вінчыч]] (Славенія) |пратакол = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021520 Справаздача] |смі = }} ---- {{Справаздача пра матч |дата = 1 ліпеня 2026 |час = 19:00 ([[UTC+3]]) |каманда1 = {{Футбол|Ангельшчына|разьмяшчэньне выявы=справа}} |лік = 2:1 |каманда2 = {{Футбол|Дэмакратычная Рэспубліка Конга|назва=ДР Конга}} |галы1 = [[Гары Кейн|Кейн]] {{Гол|75}}, {{Гол|86}} |галы2 = [[Брыян Сыпэнга|Сыпэнга]] {{Гол|7}} |стадыён = [[Мэрсэдэс-Бэнц Стэдыюм]], [[Атланта]] |гледачы = 68239 |судзьдзя = [[Адгам Махадмэ]] (Ярданія) |пратакол = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021512 Справаздача] |смі = }} ---- {{Справаздача пра матч |дата = 1 ліпеня 2026 |час = 23:00 ([[UTC+3]]) |каманда1 = {{Футбол|Бэльгія|разьмяшчэньне выявы=справа}} |лік = 3:2 (д. ч.) |каманда2 = {{Футбол|Сэнэгал}} |галы1 = [[Рамэлю Люкаку|Люкаку]] {{Гол|86}}<br>[[Юры Тылеманс|Тылеманс]] {{Гол|89}}, {{Гол|120+5|пэн.}} |галы2 = [[Абіб Дыяра|Дыяра]] {{Гол|25}}<br>[[Ісмаіля Сар|І. Сар]] {{Гол|51}} |стадыён = [[Люмэн Філд]], [[Сіетл]] |гледачы = 66925 |судзьдзя = [[Саід Мартынэс]] (Гандурас) |пратакол = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021525 Справаздача] |смі = }} ---- {{Справаздача пра матч |дата = 2 ліпеня 2026 |час = 05:00 ([[UTC+3]]) |каманда1 = {{Футбол|ЗША|разьмяшчэньне выявы=справа}} |лік = 2:0 |каманда2 = {{Футбол|Босьнія і Герцагавіна}} |галы1 = [[Фоларын Балоган|Балоган]] {{Гол|45}}<br>[[Малік Тыльман|Тыльман]] {{Гол|82}} |галы2 = |стадыён = [[Левайс Стэдыюм]], [[Санта-Клара (Каліфорнія)|Санта-Клара]] |гледачы = 68827 |судзьдзя = [[Рафаэл Клаўс]] (Бразылія) |пратакол = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021524 Справаздача] |смі = }} ---- {{Справаздача пра матч |дата = 2 ліпеня 2026 |час = 22:00 ([[UTC+3]]) |каманда1 = {{Футбол|Гішпанія|разьмяшчэньне выявы=справа}} |лік = 3:0 |каманда2 = {{Футбол|Аўстрыя}} |галы1 = [[Мікель Аярсабаль|Аярсабаль]] {{Гол|36}}, {{Гол|89}}<br>[[Пэдра Пора|Пора]] {{Гол|66}} |галы2 = |стадыён = [[Соў-Фай Стэдыюм]], [[Інгелўуд (Каліфорнія)|Інгелўуд]] |гледачы = 70492 |судзьдзя = [[Глен Нюбэрг]] (Швэцыя) |пратакол = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021519 Справаздача] |смі = }} ---- {{Справаздача пра матч |дата = 3 ліпеня 2026 |час = 02:00 ([[UTC+3]]) |каманда1 = {{Футбол|Партугалія|разьмяшчэньне выявы=справа}} |лік = 2:1 |каманда2 = {{Футбол|Харватыя}} |галы1 = [[Крыштыяну Раналду|Раналду]] {{Гол|68|пэн.}}<br>[[Гансалу Рамуш|Рамуш]] {{Гол|90+4}} |галы2 = [[Іван Пэрышыч|Пэрышыч]] {{Гол|53}} |стадыён = [[БМО Філд]], [[Таронта]] |гледачы = 43036 |судзьдзя = [[Эспэн Эскас]] (Нарвэгія) |пратакол = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021526 Справаздача] |смі = }} ---- {{Справаздача пра матч |дата = 3 ліпеня 2026 |час = 06:00 ([[UTC+3]]) |каманда1 = {{Футбол|Швайцарыя|разьмяшчэньне выявы=справа}} |лік = 2:0 |каманда2 = {{Футбол|Альжыр}} |галы1 = [[Брээль Эмбалё|Эмбалё]] {{Гол|10}}<br>[[Дан Ндой|Ндой]] {{Гол|46}} |галы2 = |стадыён = [[Бі-Сі Плэйс]], [[Ванкувэр]] |гледачы = 52497 |судзьдзя = [[Яэль Фалькон]] (Аргентына) |пратакол = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021527 Справаздача] |смі = }} ---- {{Справаздача пра матч |дата = 3 ліпеня 2026 |час = 21:00 ([[UTC+3]]) |каманда1 = {{Футбол|Аўстралія|разьмяшчэньне выявы=справа}} |лік = 1:1 |каманда2 = {{Футбол|Эгіпет}} |галы1 = [[Магамэд Гані|Гані]] {{Гол|55|а/г}} |галы2 = [[Эмам Ашур|Ашур]] {{Гол|13}} |стадыён = [[AT&T Стэдыюм]], [[Арлінгтан (Тэхас)|Арлінгтан]] |гледачы = 70244 |судзьдзя = [[Густава Тэхэра]] (Уругвай) |лік па пэнальці = 2:4 |пэнальці1 = [[Гары Сутар|Сутар]] {{пэнміма}}<br>[[Джэксан Ірвін|Ірвін]] {{пэнгол}}<br>[[Авэр Мабіл|Мабіл]] {{пэнгол}}<br>[[Лукас Гэрынгтан|Гэрынгтан]] {{пэнміма}} |пэнальці2 = {{пэнгол}} [[Магмуд Сабэр|Сабэр]]<br>{{пэнгол}} [[Рамі Рабія|Рабія]]<br>{{пэнгол}} [[Магамэд Саляг|Саляг]]<br>{{пэнгол}} [[Гасам Абдэльмагід|Абдэльмагід]] |пратакол = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021515 Справаздача] |смі = }} ---- {{Справаздача пра матч |дата = 4 ліпеня 2026 |час = 01:00 ([[UTC+3]]) |каманда1 = {{Футбол|Аргентына|разьмяшчэньне выявы=справа}} |лік = 3:2 |каманда2 = {{Футбол|Каба-Вэрдэ}} |галы1 = [[Ліянэль Мэсі|Мэсі]] {{Гол|29}}<br>[[Лісандра Мартынэс|Ліс. Мартынэс]] {{Гол|92}}<br>[[Дыні Баржэс|Дыні]] {{Гол|111|а/г}} |галы2 = [[Дэрой Дуарці|Д. Дуарці]] {{Гол|59}}<br>[[Сыдні Кабрал|С. Кабрал]] {{Гол|103}} |стадыён = [[Гард-Рок Стэдыюм]], [[Маямі-Гардэнз]] |гледачы = 64478 |судзьдзя = [[Дру Фішэр]] (Канада) |пратакол = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021521 Справаздача] |смі = }} ---- {{Справаздача пра матч |дата = 4 ліпеня 2026 |час = 04:30 ([[UTC+3]]) |каманда1 = {{Футбол|Калюмбія|разьмяшчэньне выявы=справа}} |лік = 1:0 |каманда2 = {{Футбол|Гана}} |галы1 = [[Джон Арыяс|Дж. Арыяс]] {{Гол|14}} |галы2 = |стадыён = [[Эраўгэд Стэдыюм]], [[Канзас-Сіці (Мізуры)|Канзас-Сіці]] |гледачы = 69045 |судзьдзя = [[Клеман Цюрпэн]] (Францыя) |пратакол = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021517 Справаздача] |смі = }} === 1/8 фіналу === {{Справаздача пра матч |дата = 4 ліпеня 2026 |час = 20:00 ([[UTC+3]]) |каманда1 = {{Футбол|Канада|разьмяшчэньне выявы=справа}} |лік = : |каманда2 = {{Футбол|Марока}} |галы1 = |галы2 = |стадыён = [[NRG Стэдыюм]], [[Г’юстан]] |гледачы = |судзьдзя = |пратакол = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021530 Справаздача] |смі = }} ---- {{Справаздача пра матч |дата = 5 ліпеня 2026 |час = 00:00 ([[UTC+3]]) |каманда1 = {{Футбол|Парагвай|разьмяшчэньне выявы=справа}} |лік = : |каманда2 = {{Футбол|Францыя}} |галы1 = |галы2 = |стадыён = [[Лінкальн Файнэншыял Філд]], [[Філадэлфія]] |гледачы = |судзьдзя = |пратакол = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021533 Справаздача] |смі = }} ---- {{Справаздача пра матч |дата = 5 ліпеня 2026 |час = 23:00 ([[UTC+3]]) |каманда1 = {{Футбол|Бразылія|разьмяшчэньне выявы=справа}} |лік = : |каманда2 = {{Футбол|Нарвэгія}} |галы1 = |галы2 = |стадыён = [[Мэтлайф Стэдыюм]], [[Іст-Ратэрфард]] |гледачы = |судзьдзя = |пратакол = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021532 Справаздача] |смі = }} ---- {{Справаздача пра матч |дата = 6 ліпеня 2026 |час = 03:00 ([[UTC+3]]) |каманда1 = {{Футбол|Мэксыка|разьмяшчэньне выявы=справа}} |лік = : |каманда2 = {{Футбол|Ангельшчына}} |галы1 = |галы2 = |стадыён = [[Ацтэка]], [[Мэхіка]] |гледачы = |судзьдзя = |пратакол = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021531 Справаздача] |смі = }} ---- {{Справаздача пра матч |дата = 6 ліпеня 2026 |час = 22:00 ([[UTC+3]]) |каманда1 = {{Футбол|Партугалія|разьмяшчэньне выявы=справа}} |лік = : |каманда2 = {{Футбол|Гішпанія}} |галы1 = |галы2 = |стадыён = [[AT&T Стэдыюм]], [[Арлінгтан (Тэхас)|Арлінгтан]] |гледачы = |судзьдзя = |пратакол = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021529 Справаздача] |смі = }} ---- {{Справаздача пра матч |дата = 7 ліпеня 2026 |час = 03:00 ([[UTC+3]]) |каманда1 = {{Футбол|ЗША|разьмяшчэньне выявы=справа}} |лік = : |каманда2 = {{Футбол|Бэльгія}} |галы1 = |галы2 = |стадыён = [[Люмэн Філд]], [[Сіетл]] |гледачы = |судзьдзя = |пратакол = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021534 Справаздача] |смі = }} ---- {{Справаздача пра матч |дата = 7 ліпеня 2026 |час = 19:00 ([[UTC+3]]) |каманда1 = {{Футбол|Аргентына|разьмяшчэньне выявы=справа}} |лік = : |каманда2 = {{Футбол|Эгіпет}} |галы1 = |галы2 = |стадыён = [[Мэрсэдэс-Бэнц Стэдыюм]], [[Атланта]] |гледачы = |судзьдзя = |пратакол = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021528 Справаздача] |смі = }} ---- {{Справаздача пра матч |дата = 7 ліпеня 2026 |час = 23:00 ([[UTC+3]]) |каманда1 = {{Футбол|Швайцарыя|разьмяшчэньне выявы=справа}} |лік = : |каманда2 = {{Футбол|Калюмбія}} |галы1 = |галы2 = |стадыён = [[Бі-Сі Плэйс]], [[Ванкувэр]] |гледачы = |судзьдзя = |пратакол = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021535 Справаздача] |смі = }} === 1/4 фіналу === {{Справаздача пра матч |дата = 9 ліпеня 2026 |час = 23:00 ([[UTC+3]]) |каманда1 = |лік = : |каманда2 = |галы1 = |галы2 = |стадыён = [[Джылет Стэдыюм]], [[Фоксбара]] |гледачы = |судзьдзя = |пратакол = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289289/400021536 Справаздача] |смі = }} ---- {{Справаздача пра матч |дата = 11 ліпеня 2026 |час = 00:00 ([[UTC+3]]) |каманда1 = |лік = : |каманда2 = |галы1 = |галы2 = |стадыён = [[Соў-Фай Стэдыюм]], [[Інгелўуд (Каліфорнія)|Інгелўуд]] |гледачы = |судзьдзя = |пратакол = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289289/400021538 Справаздача] |смі = }} ---- {{Справаздача пра матч |дата = 12 ліпеня 2026 |час = 00:00 ([[UTC+3]]) |каманда1 = |лік = : |каманда2 = |галы1 = |галы2 = |стадыён = [[Гард-Рок Стэдыюм]], [[Маямі-Гардэнз]] |гледачы = |судзьдзя = |пратакол = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289289/400021539 Справаздача] |смі = }} ---- {{Справаздача пра матч |дата = 12 ліпеня 2026 |час = 04:00 ([[UTC+3]]) |каманда1 = |лік = : |каманда2 = |галы1 = |галы2 = |стадыён = [[Эраўгэд Стэдыюм]], [[Канзас-Сіці (Мізуры)|Канзас-Сіці]] |гледачы = |судзьдзя = |пратакол = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289289/400021537 Справаздача] |смі = }} === 1/2 фіналу === {{Справаздача пра матч |дата = 14 ліпеня 2026 |час = 22:00 ([[UTC+3]]) |каманда1 = |лік = : |каманда2 = |галы1 = |галы2 = |стадыён = [[AT&T Стэдыюм]], [[Арлінгтан (Тэхас)|Арлінгтан]] |гледачы = |судзьдзя = |пратакол = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289290/400021541 Справаздача] |смі = }} ---- {{Справаздача пра матч |дата = 15 ліпеня 2026 |час = 22:00 ([[UTC+3]]) |каманда1 = |лік = : |каманда2 = |галы1 = |галы2 = |стадыён = [[Мэрсэдэс-Бэнц Стэдыюм]], [[Атланта]] |гледачы = |судзьдзя = |пратакол = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289290/400021540 Справаздача] |смі = }} === Матч за 3-е месца === {{Справаздача пра матч |дата = 19 ліпеня 2026 |час = 00:00 ([[UTC+3]]) |каманда1 = |лік = : |каманда2 = |галы1 = |галы2 = |стадыён = [[Гард-Рок Стэдыюм]], [[Маямі-Гардэнз]] |гледачы = |судзьдзя = |пратакол = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289291/400021542 Справаздача] |смі = }} === Фінал === {{Справаздача пра матч |дата = 19 ліпеня 2026 |час = 22:00 ([[UTC+3]]) |каманда1 = |лік = : |каманда2 = |галы1 = |галы2 = |стадыён = [[Мэтлайф Стэдыюм]], [[Іст-Ратэрфард]] |гледачы = |судзьдзя = |пратакол = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289292/400021543 Справаздача] |смі = }} == Маркетынг == === Брэндаваньне === Афіцыйная эмблема і брэндавая ідэнтычнасьць былі высунутыя для публікі 17 траўня 2023 году ў [[абсэрваторыі Грыфіта]] ў [[Лос-Анджэлес]]е. Базавая форма эмблемы складаецца з вэртыкальна «складзеных» лічбаў 26 з выявай [[Кубак сьвету ФІФА (прыз)|Кубка сьвету ФІФА]] на пярэднім пляне. Пры гэтым упершыню ў гісторыі трафэй быў выяўлены на эмблеме чэмпіянату сьвету як фатаграфія, а не стылізаванае графічнае адлюстраваньне. Дызайн быў распрацаваны гэтак, каб яго можна было адаптаваць да рознага кшталту тла<ref>{{спасылка|аўтар=Cook, Glenn|спасылка=https://news.sportslogos.net/2023/05/17/fifa-unveils-visual-identity-for-2026-world-cup-in-north-america/soccer/|загаловак=FIFA Unveils Logo For 2026 World Cup in North America|выдавецтва=SportsLogos.Net News|дата публікацыі=05.2023|копія=https://web.archive.org/web/20230518041252/https://news.sportslogos.net/2023/05/17/fifa-unveils-visual-identity-for-2026-world-cup-in-north-america/soccer/|дата копіі=05.2023}}</ref><ref name=":0" >{{спасылка|аўтар=Cook, Glenn|спасылка=https://news.sportslogos.net/2023/05/18/is-that-it-reaction-to-2026-world-cup-logo-swift-overwhelmingly-negative/soccer/|загаловак='Is That It?': Reaction to 2026 World Cup Logo Swift, Overwhelmingly Negative|выдавецтва=SportsLogos.Net News|дата публікацыі=05.2023|копія=https://web.archive.org/web/20230518200435/https://news.sportslogos.net/2023/05/18/is-that-it-reaction-to-2026-world-cup-logo-swift-overwhelmingly-negative/soccer/|дата копіі=05.2023}}</ref>. [[Файл:2026 FIFA WC countdown clock Paseo de la Reforma.jpg|значак|Гадзіньнік адліку часу да пачатку чэмпіянату, усталяваны ў [[Мэксыка|Мэксыцы]].]] Наступнага дня ФІФА прадставіла варыянты эмблемы для кожнага гораду-гаспадара. Гэтак яны ўтрымліваюць каляровыя мадыфікацыі і элемэнты, якія адлюстроўваюць мясцовы ляндшафт або культуру. Да прыкладу, у эмблеме, распрацавай для Лос-Анджэлесу, былі стылізаваныя сонца і хвалі, а ў эмблеме [[Мантэрэй|Мантэрэю]] зьмешчаная выява гары [[Сэра-дэ-ля-Сыльля]], а ў эмблеме [[Таронта]] выяўленыя гарадзкі краявід і [[Сі-Эн Таўэр]]<ref>{{спасылка|аўтар=Cook, Glenn|спасылка=https://news.sportslogos.net/2023/05/19/fifa-host-cities-roll-out-specific-branding-for-2026-world-cup/soccer/|загаловак=FIFA, Host Cities Roll Out Specific Branding for 2026 World Cup|выдавецтва=SportsLogos.Net News|дата публікацыі=05.2023|копія=https://web.archive.org/web/20231125024742/https://news.sportslogos.net/2023/05/19/fifa-host-cities-roll-out-specific-branding-for-2026-world-cup/soccer/|дата копіі=11.2023}}</ref><ref>{{спасылка|спасылка=https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/media-releases/origin1904-p.cxm.fifa.com/unprecedented-host-city-brands-launched-to-bring-fifa-world-cup-26-tm|загаловак=Unprecedented Host City brands launched to bring FIFA World Cup 26 destinations to life|выдавецтва=www.fifa.com|копія=https://web.archive.org/web/20231125024745/https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/media-releases/origin1904-p.cxm.fifa.com/unprecedented-host-city-brands-launched-to-bring-fifa-world-cup-26-tm|дата копіі=11.2023}}</ref>. Рэакцыя на эмблему па ейнай прэзэнтацыі была пераважна нэгатыўная, бо многія палічылі, што дызайн выглядае няскончаным і непрадуманым у параўнаньні з эмблемамі мінулых чэмпіянатаў сьвету. Дзеля параўнаньня, гулец [[Зборная ЗША па футболе|зборнай ЗША]] [[Хэсус Фэрэйра]] назваў эмблему «прыгожай»<ref>{{спасылка|аўтар=Shah, Parshva|спасылка=https://www.goal.com/en-us/news/it-s-beautiful-usmnt-striker-jesus-ferreira-disagrees-with-people-who-hate-fifa-s-world-cup-2026-logo/blt5889b73a50f9d6bc|загаловак='It's beautiful' – USMNT striker Jesus Ferreira disagrees with people who hate FIFA's World Cup 2026 logo|выдавецтва=Goal.com|дата публікацыі=05.2023|копія=https://web.archive.org/web/20230518232153/https://www.goal.com/en-us/news/it-s-beautiful-usmnt-striker-jesus-ferreira-disagrees-with-people-who-hate-fifa-s-world-cup-2026-logo/blt5889b73a50f9d6bc|дата копіі=05.2023}}</ref><ref>{{спасылка|аўтар=Borg, Simon|спасылка=https://www.sportingnews.com/ca/soccer/news/fifa-world-cup-2026-logo-reveal-usa-mexico-canada/x2dpsllp98zqaj2bkxwsdqhi|загаловак=Fans rip FIFA World Cup 2026 logo after official reveal for men's tournament in USA, Mexico and Canada|выдавецтва=Sporting News|дата публікацыі=05.2023|копія=https://web.archive.org/web/20230519060838/https://www.sportingnews.com/ca/soccer/news/fifa-world-cup-2026-logo-reveal-usa-mexico-canada/x2dpsllp98zqaj2bkxwsdqhi|дата копіі=05.2023}}</ref><ref name=":0" />. [[Файл:Coca Cola 2026 FIFA World Cup.jpg|значак|зьлева|Самаход з брэндаваньнем, зробленым да чэмпіянату сьвету.]] У сакавіку і красавіку 2025 году ФІФА прадставіла набор з 16 афіцыйных постэраў, якія выяўляюць кожнае места-гаспадара чэмпіянату сьвету 2026 году. Постэры, створаныя мясцовымі мастакамі, былі прызначаныя для таго, каб адлюстраваць асаблівую ідэнтычнасьць і спадчыну кожнага гораду<ref>{{спасылка|спасылка=https://inside.fifa.com/organisation/news/unique-local-spirit-official-world-cup-26-host-city-posters|загаловак=Unique local spirit highlighted in Official FIFA World Cup 26 Host City Posters|выдавецтва=FIFA|дата публікацыі=03.2025}}</ref><ref>{{спасылка|спасылка=https://www.footyheadlines.com/2025/04/the-2026-wc-posters.html|загаловак=The 2026 World Cup Posters Revealed|выдавецтва=footyheadlines.com/|дата публікацыі=04.2025}}</ref>. 3 сакавіка 2026 году быў высунуты агульны афіцыйны постэр турніру. Упершыню тры мастакі аб’ядналі свае навычкі і мастацкія стылі дзеля стварэньня афіцыйнага постэра. Пры гэтым кожны зь іх паходзіў з адной з краінаў-гаспадароў<ref>{{спасылка|спасылка=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/official-posters|загаловак=Official Tournament Poster|выдавецтва=FIFA|дата публікацыі=03.2026}}</ref>. === Тэлевізійныя правы === 12 лютага 2015 году ФІФА падоўжыла кантракты на вяшчальныя правы ў ЗША і Канадзе для кампаніі [[Fox Sports]], [[NBCUniversal]] і [[Bell Media]] на чэмпіянат сьвету 2026 году, не прымаючы іншых заявак. Паводле ''[[The New York Times]]'', гэтае падаўжэньне разглядалася як кампэнсацыя за перанос [[чэмпіянат сьвету па футболе 2022 году|чэмпіянату сьвету 2022 году]] на лістапад–сьнежань замест традыцыйнага графіку чэрвень–ліпень, бо гэта стварыла значныя канфлікты з буйнымі прафэсійнымі лігамі, якія звычайна маюць міжсэзоньне ў час мундыялю<ref>{{спасылка|аўтар=Deitsch, Richard|спасылка=https://www.si.com/planet-futbol/2015/02/12/fifa-fox-usa-tv-rights-world-cup-2026-telemundo|загаловак=FIFA grants Fox, Telemundo U.S. TV rights for World Cup through 2026|дата публікацыі=02.2015|копія=https://web.archive.org/web/20200408163522/https://www.si.com/planet-futbol/2015/02/12/fifa-fox-usa-tv-rights-world-cup-2026-telemundo|дата копіі=04.2020}}</ref><ref>{{навіна|аўтар=Sandomir, Richard|спасылка=https://www.nytimes.com/2015/02/27/sports/soccer/why-fifa-made-deal-with-fox-for-2026-cup.html|загаловак=Why FIFA Made Deal With Fox for 2026 Cup|выдавец=The New York Times|дата публікацыі=02.2015|копія=https://web.archive.org/web/20200408163525/https://www.nytimes.com/2015/02/27/sports/soccer/why-fifa-made-deal-with-fox-for-2026-cup.html|дата копіі=04.2020}}</ref><ref>{{навіна|спасылка=https://www.theglobeandmail.com/sports/soccer/fifa-extending-tv-deals-through-2026-world-cup-with-ctv-tsn-and-rds/article22965136/|загаловак=FIFA extending TV deals through 2026 World Cup with CTV, TSN and RDS|выдавец=The Globe and Mail|дата публікацыі=02.2015|копія=https://web.archive.org/web/20160410181248/http://www.theglobeandmail.com/sports/soccer/fifa-extending-tv-deals-through-2026-world-cup-with-ctv-tsn-and-rds/article22965136/|дата копіі=04.2016}}</ref>. Fútbol de Primera атрымала правы на гішпанамоўнае радыёвяшчаньне ў ЗША і [[Пуэрта-Рыка]]<ref>{{спасылка|спасылка=https://digitalhub.fifa.com/m/af2cdbbd380d70c/original/FWC26-Media-Rights-Licensees-Overview.pdf|загаловак=FIFA World Cup 26 Media Partners|выдавецтва=FIFA|дата публікацыі=03.2025}}</ref>. Міжнародны вяшчальны цэнтар будзе разьмешчаны ў канфэрэнц-цэнтры [[Кей-Бэйлі-Гатчынсан]] у [[Далас]]е<ref>{{спасылка|аўтар=Rosenbaum, Steven|спасылка=https://www.cbsnews.com/texas/news/dallas-texas-2026-fifa-world-cup-international-broadcast-center-media-hub/|загаловак=Dallas approves $15 million spending to serve as media hub for the 2026 FIFA World Cup|выдавецтва=CBS News|дата публікацыі=12.2024|копія=https://web.archive.org/web/20241212105138/https://www.cbsnews.com/texas/news/dallas-texas-2026-fifa-world-cup-international-broadcast-center-media-hub/|дата копіі=12.2024}}</ref><ref>{{спасылка|спасылка=https://www.fox4news.com/news/2026-fifa-world-cup-international-broadcast-center-will-be-dallas|загаловак=2026 FIFA World Cup International Broadcast Center will be in Dallas|выдавецтва=FOX News|дата публікацыі=12.2024|копія=https://web.archive.org/web/20241211232758/https://www.fox4news.com/news/2026-fifa-world-cup-international-broadcast-center-will-be-dallas|дата копіі=12.2024}}</ref><ref>{{спасылка|спасылка=https://inside.fifa.com/organisation/news/world-cup-26-international-broadcast-centre-dallas|загаловак=FIFA World Cup 26™ International Broadcast Centre to be hosted in Dallas|выдавецтва=FIFA|дата публікацыі=03.2025|копія=https://web.archive.org/web/20250318125506/https://inside.fifa.com/organisation/news/world-cup-26-international-broadcast-centre-dallas|дата копіі=03.2025}}</ref>. 8 студзеня 2026 году ФІФА склала ўгоду, паводле якой [[TikTok]] стаў «пераважнай плятформай» для відэакантэнту чэмпіянату сьвету. У межах дамовы вяшчальнікі могуць трансьляваць часткі матчаў у адмысловым разьдзеле ў дадатку TikTok<ref>{{спасылка|спасылка=https://www.espn.com/soccer/story/_/id/47552269/fifa-tiktok-video-content-partner-2026-world-cup|загаловак=FIFA picks TikTok as video content partner at 2026 World Cup|выдавецтва=ESPN|дата публікацыі=01.2026}}</ref>. Пазьней, 17 сакавіка, ФІФА ўхваліла аналягічнае пагадненьне з [[YouTube]], якое дазваляе вяшчальнікам трансьляваць выбраныя матчы цалкам на сваіх каналах, а таксама трансьляваць першыя 10 хвілінаў кожнага матчу, каб заахвоціць маладую аўдыторыю глядзець далей на традыцыйных каналах<ref>{{спасылка|спасылка=https://www.espn.com/soccer/story/_/id/48231331/youtube-fifa-agree-live-broadcast-deal-world-cup|загаловак=YouTube, FIFA agree to live broadcast deal for World Cup|выдавецтва=ESPN|дата публікацыі=03.2026}}</ref>. Пазьней было пацьверджана, што YouTube пашырыў гэтую дамову разам зь ФІФА і [[CazéTV]], каб дармова трансьляваць усе матчы турніру ў [[Бразылія|Бразыліі]]<ref>{{спасылка|аўтар=Filho, Adalberto Leister|спасылка=https://maquinadoesporte.com.br/midia/apos-parceria-com-youtube-fifa-confirma-exclusividade-digital-de-cazetv-para-copa-2026/|загаловак=Após parceria com YouTube, Fifa confirma exclusividade digital da CazéTV no Brasil para Copa 2026|выдавецтва=Máquina do Esporte|дата публікацыі=03.2026}}</ref><ref>{{спасылка|аўтар=Laloni, Marco|спасылка=https://www.mktesportivo.com/2026/03/em-parceria-com-a-cazetv-youtube-lanca-o-filme-publicitario-a-agente-do-hexa/|загаловак=YouTube e CazéTV lançam o filme publicitário “A Agente do Hexa”|выдавецтва=MKT Esportivo|дата публікацыі=03.2026}}</ref>. === Квіткі === Кошты квіткоў на чэмпіянат сьвету 2026 году першапачаткова былі ад 60 даляраў за матчы групавога этапу да {{Лік|6730}} даляраў за фінал, што было значна больш за цэны на квіткі папярэдняга [[чэмпіянат сьвету па футболе 2022 году|чэмпіянату сьвету 2022 году]]. Аднак у верасьні 2025 году ФІФА пацьвердзіла, што ўпершыню будзе выкарыстоўваць дынамічнае цэнаўтварэньне, паводле мадэлі, ужытай на [[клюбны чэмпіянат сьвету па футболе 2025 году|клюбным чэмпіянаце сьвету 2025 году]]<ref name=":1" >{{спасылка|спасылка=https://www.espn.com/soccer/story/_/id/46147005/2026-world-cup-tickets-fifa-dynamic-pricing-prices|загаловак=FIFA to use dynamic pricing for World Cup tickets|выдавецтва=ESPN.com|дата публікацыі=09.2025}}</ref>. Месцы ў гасьцінных зонах сталі дасяжныя ў красавіку 2025 году праз афіцыйнага білетнага партнэра ФІФА<ref>{{спасылка|спасылка=https://inside.fifa.com/tournament-organisation/commercial/news/limited-initial-release-of-fifa-world-cup-26-tm-hospitality-packages-for|загаловак=Limited initial release of FIFA World Cup 26 hospitality packages for matches in United States launched|выдавецтва=FIFA|дата публікацыі=05.2025|копія=http://web.archive.org/web/20250714204258/https://inside.fifa.com/tournament-organisation/commercial/news/limited-initial-release-of-fifa-world-cup-26-tm-hospitality-packages-for|дата копіі=07.2025}}</ref>. Першая фаза лёсаваньня квіткоў прайшла 10—19 верасьня 2025 году і была абмежаваная трымальнікамі картаў [[Visa]]. Другая фаза ладзілася 27—31 кастрычніка, а трэцяя пачалася пасьля фінальнага лёсаваньня камандаў 5 сьнежня. Продаж быў абмежаваны чатырма квіткамі на чалавека на матч, і аніхто ня можа набыць больш за 40 квіткоў на ўвесь турнір. Афіцыйная плятформа перапродажу квіткоў ФІФА запрацавала 2 кастрычніка 2026 году<ref name=":1" /><ref>{{спасылка|спасылка=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/resale-ticket-exchange-marketplace|загаловак=FIFA Resale/Exchange Marketplace|выдавецтва=FIFA|дата публікацыі=09.2025}}</ref>. Заключная фаза «апошняй хвіліны» продажаў адкрылася 22 красавіка 2026 году, прыкладна за 50 дзён да пачатку турніру. Квіткі на ўсе 104 матчы прадаваліся згодна з прынцыпам «хто першы — таго і месца». На той момант было прададзена больш за пяць мільёнаў квіткоў з чаканых больш як шасьці мільёнаў, а дадатковыя квіткі павінны былі выпускацца паэтапна да самага фіналу, у залежнасьці ад наяўнасьці<ref>{{навіна|спасылка=https://www.reuters.com/sports/soccer/world-cup-last-minute-ticket-sales-phase-re-opens-50-days-kick-off-2026-04-22/|загаловак=World Cup last-minute ticket sales phase re-opens 50 days from kick-off|выдавец=Reuters|дата публікацыі=04.2026}}</ref>. Усе гарады ЗША, якія ладзяць у сябе чэмпіянат сьвету, ухвалілі законы, паводле якіх продаж квіткоў на падзеі мундыялю вызваляецца ад дзяржаўных і мясцовых падаткаў з продажаў<ref>{{навіна|аўтар=Wilson, Jonathan|спасылка=https://www.theguardian.com/football/2026/apr/02/world-cup-countries-face-extra-costs-fifa-tax-deal-us-government|загаловак=More than half of World Cup countries face extra costs as Fifa fails to agree US tax deal|выдавец=The Guardian|дата публікацыі=04.2026}}</ref><ref>{{навіна|аўтар=Gray, Page|спасылка=https://itep.org/fifa-2026-world-cup-tickets-sales-tax-exemption/|загаловак=Not-So-Free Kick: How the 2026 FIFA World Cup Will Cost Cities Millions|выдавец=Institute on Taxation and Economic Policy|дата публікацыі=12.2025}}</ref>. == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} == Вонкавыя спасылкі == * [https://www.fifa.com/worldcup/fifaworldcup2026/ Афіцыйны сайт]. {{Чэмпіянаты сьвету па футболе}} [[Катэгорыя:Чэмпіянаты сьвету па футболе|2026]] smu7vj5iem9j634q424r0knvbkdij72 0 300419 2677388 2677196 2026-07-03T20:57:05Z ~2026-38116-85 98677 2677388 wikitext text/x-wiki {{Аўтамабіль | назва = «Freightliner Business Class M2» | вытворца = «[[Freightliner Trucks]]» | гады = 2002 — цяперашні час | папярэднік = «[[Freightliner FL-Series]]» | вытворчасьць = | тып кузаву = | прывад = 4×2, 4×4, 6x4, 6x6 | колавая база = | даўжыня = | шырыня = | вышыня = | маса = | поўная маса = | каляіна пярэдняя = 1543 | каляіна задняя = 1583 | клірэнс = | грузападымальнасьць = 550 | аб’ём бака = 60 л | дызайнэр = | рухавік = | кпп = 6-хутк. [[МКПП]] <br /> 8-хутк. [[АКПП]] | падобныя = '''M2 100 2-door daycab:'''<br>[[Ford F-650|Ford F-650 Low Profile 2-door regular cab (2000–2015)]]<br/>[[International DuraStar|International DuraStar 4100 2-door daycab]]<br>[[Hino 600|Hino 185 2-door daycab]]<br>[[Chevrolet Kodiak|Chevrolet Kodiak/GMC Topkick C5500 2-door regular cab]]<br/>[[Kenworth T170|Kenworth T-170 2-door daycab]]<br/>[[Peterbilt 325|Peterbilt 325 2-door daycab]]<br>'''M2 100 2-door extended cab:'''<br/>[[Ford F-650|Ford F-650 Low Profile 2-door extended cab (2000–2015)]]<br/>[[International DuraStar|International DuraStar 4100 2-door extended cab]]<br>[[Hino 600|Hino 185 2-door extended cab]]<br>[[Chevrolet Kodiak|Chevrolet Kodiak/GMC Topkick C5500 2-door extended cab]]<br/>[[Kenworth T170|Kenworth T-170 2-door extended cab]]<br/>[[Peterbilt 325|Peterbilt 325 2-door extended cab]]<br>'''M2 100 4-door crew cab:'''<br>[[Ford F-650|Ford F-650 Low Profile Crew Cab (2000–2015)]]<br/>[[International DuraStar|International DuraStar 4100 4-door crew cab]]<br>[[Hino 600|Hino 185 4-door crew cab]]<br>[[Chevrolet Kodiak|Chevrolet Kodiak/GMC Topkick C5500 4-door crew cab]]<br/>[[Kenworth T170|Kenworth T-170 4-door crew cab]]<br/>[[Peterbilt 325|Peterbilt 325 4-door crew cab]]<br>'''Business Class M2 106 2-door daycab (2003-2023):'''<br>[[International DuraStar|International 4200/4300 2-door daycab]]/[[International DuraStar|2008-2018 International DuraStar 2-door daycab]]/[[International MV|2019-2022 International MV 2-door daycab]]<br/>[[Ford F-650|Ford F-650/F-750 Super Duty Regular Cab (2004–2015)]]/[[Ford F-650|Ford F-650/F-750 Super Duty Regular Cab (2016–2023)]]<br/>[[Peterbilt 337|Peterbilt 337 2-door daycab]]<br/>[[Mack MD|Mack MD 2-door daycab (2020-2024)]]<br/>[[Chevrolet Kodiak|Chevrolet Kodiak C6500/C7500 2-door regular cab]]<br/>[[Chevrolet Kodiak|GMC Topkick C6500/C7500 2-door regular cab]]<br/>[[Hino 600|Hino 238/338 2-door standard cab]]<br/>[[Kenworth T-270|Kenworth T-270 2-door daycab]]<br/>[[Kenworth T-370|Kenworth T-370 2-door daycab]]<br>'''Business Class M2 106 2-door extended cab (2003-2023):'''<br>[[International DuraStar|International 4200/4300 Extended Cab]]/[[International DuraStar|2008-2018 International DuraStar Extended Cab]]/[[International MV|2019-2022 International MV Extended Cab]]<br/>[[Ford F-650|Ford F-650/F-750 Super Duty Extended Cab (2004–2015)]]/[[Ford F-650|Ford F-650/F-750 Super Duty Extended Cab (2016–2023)]]<br/>[[Peterbilt 337|Peterbilt 337 Extended Cab]]<br/>[[Chevrolet Kodiak|Chevrolet Kodiak C6500/C7500 Extended Cab]]<br/>[[Chevrolet Kodiak|GMC Topkick C6500/C7500 Extended Cab]]<br/>[[Mack MD|Mack MD Extended Cab (2020-2024)]]<br/>[[Hino 600|Hino 238/338 Extended Cab]]<br/>[[Kenworth T-270|Kenworth T-270 Extended Cab]]<br/>[[Kenworth T-370|Kenworth T-370 Extended Cab]]<br>'''Business Class M2 106 Crew Cab (2003-2023):'''<br>[[International DuraStar|International 4200/4300 Crew Cab]]/[[International DuraStar|2008-2018 International DuraStar Crew Cab]]/[[International MV|2019-2022 International MV Crew Cab]]<br/>[[Ford F-650|Ford F-650/F-750 Super Duty (2004–2015)]]/[[Ford F-650|Ford F-650/F-750 Super Duty Crew Cab (2016–2023)]]<br/>[[Peterbilt 337|Peterbilt 337 Crew Cab]]<br/>[[Chevrolet Kodiak|Chevrolet Kodiak C6500/C7500 Crew Cab]]<br/>[[Chevrolet Kodiak|GMC Topkick C6500/C7500 Crew Cab]]<br/>[[Mack MD|Mack MD Crew Cab (2020-2024)]]<br/>[[Hino 600|Hino 238/338 Crew Cab]]<br/>[[Kenworth T-270|Kenworth T-270 Crew Cab]]<br/>[[Kenworth T-370|Kenworth T-370 Crew Cab]]<br>'''Business Class M2 106 Plus 2-door daycab (2024-present):'''<br>[[International MV|International MV 2-door daycab (2024-present)]]<br/>[[Ford F-650|Ford F-650/F-750 Super Duty Regular Cab (2024-present)]]<br/>[[Mack MD|Mack MD 2-door daycab (2024-present)]]<br/>[[Peterbilt 537|Peterbilt 537 2-door daycab]]<br/>[[Hino 600|Hino 238/338 2-door daycab]]<br/>[[Kenworth T-280|Kenworth T-280 2-door daycab]]<br/>[[Kenworth T-380|Kenworth T-380 2-door daycab]]<br>'''Business Class M2 106 Plus 2-door extended cab (2024-present):'''<br>[[International MV|International MV Extended Cab (2024-present)]]<br/>[[Ford F-650|Ford F-650/F-750 Super Duty Extended Cab (2024-present)]]<br/>[[Mack MD|Mack MD Extended Cab (2024-present)]]<br/>[[Peterbilt 537|Peterbilt 537 Extended Cab]]<br/>[[Hino 600|Hino 238/338 Extended Cab]]<br/>[[Kenworth T-280|Kenworth T-280 Extended Cab]]<br/>[[Kenworth T-380|Kenworth T-380 Extended Cab]]<br>'''Business Class M2 106 Plus Crew Cab (2024-present):'''<br>[[International MV|International MV Crew Cab (2024-present)]]<br/>[[Ford F-650|Ford F-650/F-750 Super Duty Crew Cab (2024-present)]]<br/>[[Peterbilt 537|Peterbilt 537 Crew Cab]]<br/>[[Hino 600|Hino 238/338 Crew Cab]]<br/>[[Kenworth T-280|Kenworth T-280 Crew Cab]]<br/>[[Mack MD|Mack MD Crew Cab (2024-present)]]<br/>[[Kenworth T-380|Kenworth T-380 Crew Cab]] }} '''Freightliner Business Class M2''' (звычайна скарочана M2)&nbsp;— гэта мадэльны шэраг грузавікоў сярэдняй грузападымальнасьці, якія выпускаюцца [[Freightliner Trucks]] з 2003 мадэльнага году. Першае пакаленьне Business Class, цалкам распрацаванае Freightliner, M2 замяніла [[Freightliner FL-Series|серыю FL]], прадстаўленую ў 1991 годзе. Гэта мадэльны шэраг, які ўваходзіць у лінейку прадуктаў Class 5-Class 8, зьяўляецца самым маленькім грузавіком Freightliner са звычайнай кабінай, які разьмяшчаецца паміж фургонамі [[Mercedes-Benz Sprinter|Sprinter]] і шасейнымі цягачамі [[Freightliner Cascadia|Cascadia]], конкуруючи переважно з [[International DuraStar]] та [[Ford F-650|Ford F-650/F-750 Super Duty]]. == Першае пакаленьне == Пасьля ўкараненьня праграмы разьвіцьця коштам каля 250 млн даляраў ЗША кампаніяй Freightliner, Business Class M2 быў прадстаўлены ў пачатку 2002 году; з 2003 мадэльнага году новая мадэль паступова замяняла папярэднюю сэрыю FL-Series. Для выпуску новай лінейкі завод у Маўнт-Холі (Паўночная Караліна) прайшоў маштабную рэканструкцыю з мадэрнізацыяй зборачных лініяў і павышэньнем узроўню аўтаматызацыі, што дазволіла істотна павялічыць вытворчыя аб’ёмы. Business Class M2 106 стала папулярнай у аўтобусных прыкладаннях, як у канфігурацыях з корпусам (школьны аўтобус; пасьля-[[Packard|1905-1919 Packard 3-Ton Truck Chassis without Cab]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T Dual Rear Wheel School Bus Chassis (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton Dual Rear Wheel School Bus Chassis]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton Dual Rear Wheel School Bus Chassis]], [[Ford Model AA|Ford Model AA Dual Rear Wheel School Bus Chassis (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA Dual Rear Wheel School Bus Chassis (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Dual Rear Wheel School Bus Chassis]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Dual Rear Wheel School Bus Chassis]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Dual Rear Wheel School Bus Chassis]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 2-Ton School Bus Chassis (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 2-Ton School Bus Chassis (1937)]], [[Ford-Barrel-Nose-Truck|Ford V8 2-Ton School Bus Chassis (1938-1939)]], [[Ford Rhein/Ruhr|1940 Ford 2-Ton School Bus Chassis]], [[Ford Rhein/Ruhr|1941 Ford 2-Ton School Bus Chassis]], [[Ford Six and Eight|Ford V8 2-Ton School Bus Chassis (1942-1947)]], [[Ford B-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford B-Series School Bus Chassis (1948-1950)]], [[Ford B-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford B-Series School Bus Chassis (1951)]], [[Ford B-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford B-Series School Bus Chassis (1952)]], [[Ford B-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford B-700 School Bus Chassis (1953)]], [[Ford B-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford B-700 School Bus Chassis (1954)]], [[Ford B-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford B-700 School Bus Chassis (1955)]], [[Ford B-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford B-700 School Bus Chassis (1956)]], [[Ford B-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford B-700 School Bus Chassis (1957)]], [[Ford B-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford B-700 School Bus Chassis (1958)]], [[Ford B-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford B-700 School Bus Chassis (1959)]], [[Ford B-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford B-700 School Bus Chassis (1960)]], [[Ford B-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford B-700 School Bus Chassis (1961)]], [[Ford B-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford B-700 School Bus Chassis (1962)]], [[Ford B-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford B-700 School Bus Chassis (1963)]], [[Ford B-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford B-700 School Bus Chassis (1964)]], [[Ford B-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford B-700 School Bus Chassis (1965)]], [[Ford B-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford B-700 School Bus Chassis (1966)]], [[Ford B-Series#Пятае пакаленне (1967–1979)|1967-1972 Ford B-700 School Bus Chassis]], [[Ford B-Series#Пятае пакаленне (1967–1979)|1973-1979 Ford B-700 School Bus Chassis]], [[Ford B-Series#1980-1994|Ford B-700 School Bus Chassis (1980-1982)]], [[Ford B-Series#1980-1994|Ford B-700 School Bus Chassis (1983)]], [[Ford B-Series#1980-1994|Ford B-700 School Bus Chassis (1984-1989)]], і [[Freightliner FS-65|Freightliner FS-65 school bus chassis]]), так і з адкрытай кабінай. Лінейка M2 прапаноўвала шырокі выбар колавых баз і канфігурацыяў шасі для камунальных, будаўнічых, пажарных і спэцыялізаваных надбудоў. Даступныя дызельныя рухавікі Cummins і Detroit спалучаліся з мэханічнымі і аўтаматычнымі каробкамі перадач. У адрозьненьне ад сэрыі FL, у якой замест звычайнай кабіны была выкарыстаная нізкая кабіна Mercedes-Benz COE, M2 быў распрацаваны ў Паўночнай Амэрыцы. На замену FL50-80 класа 5-8 прыйшоў M2 106 (які пазначаецца даўжынёй 106 цаляў). У 2003 годзе Freightliner прадставіў M2 100 класа 5 (самы маленькі M2) і M2 112 (які замяніў FL112). Для ўсіх трох мадэляў прапаноўваліся тры канфігурацыі кабіны: стандартная дзённая кабіна, падоўжаная двухдзьверная кабіна і чатырохдзьверная кабіна з разьмяшчэньнем кузава. У той час як 100 выпускаліся ў асноўным як грузавікі і паўцягачы і былі даступныя як стандартная дзённая кабіна 4x2 rigid truck (пасьля-Hansen Horse Drawn Winona Freight Wagon, [[Packard|1905-1919 Packard 3-Ton Truck Chassis with Enclosed Cab and Doors]], [[Brockway Motor Company|Brockway T 2-Door Regular Cab 4x2 Rigid Chassis Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Regular Cab 4x2 Rigid Chassis Truck]], [[Brockway Motor Company|1926 Brockway Model R 3 1/2-4 Ton 2-Door Regular Cab 4x2 Rigid Chassis Truck]], [[Dodge|1928-1929 Graham Brothers 2-Door All-Steel Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Rigid Chassis Truck]], [[Dodge|1930-1932 Dodge 1½-Ton Enclosed Cab 4x2 Rigid Dual Chassis Truck (F-30)]], [[Dodge|1933 Dodge Brothers 2-Ton Enclosed Cab 4x2 Rigid Chassis Truck]], [[Dodge|1934 Dodge Brothers 2-Ton Enclosed Cab 4x2 Rigid Chassis Truck]], [[Opel Blitz|1935-1936 Opel Blitz 3,5t Enclosed Cab 4x2 Rigid Chassis Truck]], [[Opel Blitz|1938–1942 Opel Blitz 2.5-32 Enclosed Cab 4x2 Rigid Chassis Truck]], [[Opel Blitz|1943–1948 Opel Blitz 2.5-32 Enclosed Cab 4x2 Rigid Chassis Truck]], [[Mercedes-Benz L3250|Mercedes Benz L3250 2-door standard cab 4x2 rigid chassis lorry]], [[Mercedes-Benz Kurzhauber|Mercedes-Benz L710 2-door day cab 4x2 rigid chassis truck (1959-1962)]], [[Mercedes-Benz Kurzhauber|Mercedes-Benz L 1111 2-door day cab 4x2 rigid chassis truck (1964-1982)]], [[Mercedes-Benz Kurzhauber|Mercedes-Benz L 1319 2-door day cab 4x2 rigid chassis truck (1982-1990)]], і [[Freightliner FL-Series|Freightliner FL50 2-door day cab 4x2 rigid chassis truck]]), падоўжаная двухдзьверная кабіна і чатырохдзьверная кабіна з разьмяшчэньнем кузава, 106 выпускаліся ў асноўным як грузавікі і паўцягачы і былі даступныя як стандартная дзённая кабіна 4x2 rigid truck (пасьля-Hansen Horse Drawn Winona Freight Wagon, [[Packard|1905-1919 Packard 3-Ton Truck Chassis with Enclosed Cab and Doors]], [[Brockway Motor Company|Brockway T 2-Door Regular Cab 4x2 Rigid Chassis Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Regular Cab 4x2 Rigid Chassis Truck]], [[Brockway Motor Company|1926 Brockway Model R 3 1/2-4 Ton 2-Door Regular Cab 4x2 Rigid Chassis Truck]], [[Dodge|1928-1929 Graham Brothers 2-Door All-Steel Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Rigid Chassis Truck]], [[Dodge|1930-1932 Dodge 1½-Ton Enclosed Cab 4x2 Rigid Dual Chassis Truck (F-30)]], [[Dodge|1933 Dodge Brothers 2-Ton Enclosed Cab 4x2 Rigid Chassis Truck]], [[Dodge|1934 Dodge Brothers 2-Ton Enclosed Cab 4x2 Rigid Chassis Truck]], [[Opel Blitz|1935-1936 Opel Blitz 3,5t Enclosed Cab 4x2 Rigid Chassis Truck]], [[Opel Blitz|1938–1942 Opel Blitz 2.5-32 Enclosed Cab 4x2 Rigid Chassis Truck]], [[Opel Blitz|1943–1948 Opel Blitz 2.5-32 Enclosed Cab 4x2 Rigid Chassis Truck]], [[Mercedes-Benz L3250|Mercedes Benz L3250 2-door standard cab 4x2 rigid chassis lorry]], [[Mercedes-Benz L 1113 2-door day cab 4x2 rigid chassis truck (1959-1962)]], [[Mercedes-Benz L1111 2-door day cab 4x2 rigid chassis truck (1964-1982)]], [[Mercedes-Benz L 1319 2-door day cab 4x2 rigid chassis truck (1982-1990)]], і [[Freightliner FL-Series|Freightliner FL60/FL70/FL80 2-door day cab 4x2 rigid chassis truck]]), стандартная дзённая кабіна tandem-axle rigid truck (пасьля-[[Hendrickson Motor Truck Company|1926 Hendrickson Model SW Closed Cab Tandem Axle Rigid Chassis Truck]], [[Mack BB / BC / BF / BG / BJ / BL|1927-1929 Mack Model BJ Dual Rear Wheel Enclosed Cab Tandem-Axle Rigid Chassis Truck]], [[Mack BB / BC / BF / BG / BJ / BL|1930-1931 Mack Model BG Dual Rear Wheel Enclosed Cab Tandem-Axle Rigid Chassis Truck]], [[Dodge|1932 Dodge 1½-Ton Dual Rear Wheel Enclosed Cab Tandem-Axle Rigid Chassis Truck (F-30)]], [[Dodge|1933 Dodge Brothers 2-Ton Enclosed Cab Tandem-Axle Rigid Chassis Truck]], [[Dodge|1934 Dodge Brothers 2-Ton Enclosed Cab Tandem-Axle Rigid Chassis Truck]], [[Opel Blitz|1935-1936 Opel Blitz 3,5t Enclosed Cab Tandem-Axle Rigid Chassis Truck]], [[Opel Blitz|1938–1942 Opel Blitz 2.5-32 Enclosed Cab Tandem-Axle Rigid Chassis Truck]], [[Mercedes-Benz L3250|Mercedes Benz L3250 2-door standard cab tandem-axle rigid chassis lorry]], [[Mercedes-Benz Kurzhauber|Mercedes-Benz L710 2-door day cab tandem-axle rigid chassis truck (1959-1962)]], [[Mercedes-Benz Kurzhauber|Mercedes-Benz L 1111 2-door day cab tandem-axle rigid chassis truck (1964-1982)]], [[Mercedes-Benz Kurzhauber|Mercedes-Benz L 1319 2-door day cab tandem-axle rigid chassis truck (1982-1990)]], і [[Freightliner FL-Series|Freightliner FL60/FL70/FL80 2-door day cab tandem-axle rigid chassis truck]]), стандартная дзённая кабіна 4x2 semi-tractor truck (пасьля-Horse Drawn Case #1 Portable Steam Engine with a tow hitch attached on the back, Garrett and Sons 4CD Traction Engine, [[Mack Senior|1912-1915 Mack Senior All-Steel Windshield Open Cab Single Axle Semi-Tractor Truck with doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Regular Enclosed Cab 4x2 semi-tractor truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Standard Enclosed Cab 4x2 semi-tractor truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Standard Enclosed Cab 4x2 semi-tractor truck]], [[Mack BB / BC / BF / BG / BJ / BL|1927-1929 Mack Model BJ Dual Rear Wheel Enclosed Cab 4x2 semi-tractor truck]], [[Mack BB / BC / BF / BG / BJ / BL|1930-1931 Mack Model BG Dual Rear Wheel Enclosed Cab 4x2 semi-tractor truck]], [[Dodge|1932 Dodge 1½-Ton Dual Rear Wheel Enclosed Cab 4x2 semi-tractor truck (F-30)]], [[Dodge|1933 Dodge Brothers 2-Ton Enclosed Cab 4x2 semi-tractor truck]], [[Dodge|1934 Dodge Brothers 2-Ton Enclosed Cab 4x2 semi-tractor truck]], [[Opel Blitz|1935-1936 Opel Blitz 3,5t Enclosed Cab 4x2 semi-tractor truck]], [[Opel Blitz|1938–1942 Opel Blitz 2.5-32 Enclosed Cab 4x2 semi-tractor truck]], [[Mercedes-Benz L3250|Mercedes Benz L3250 2-door standard cab 4x2 semi-tractor truck]], [[Mercedes-Benz Kurzhauber|Mercedes-Benz L710 2-door day cab 4x2 semi-tractor truck (1959-1962)]], [[Mercedes-Benz Kurzhauber|Mercedes-Benz L 1111 2-door day cab 4x2 semi-tractor truck (1964-1982)]], [[Mercedes-Benz Kurzhauber|Mercedes-Benz L 1319 2-door day cab 4x2 semi-tractor truck (1982-1990)]], і [[Freightliner FL-Series|Freightliner FL60/FL70/FL80 2-door day cab 4x2 semi-tractor truck]]), стандартная дзённая кабіна tandem-axle semi-tractor truck (пасьля-[[Hendrickson Motor Truck Company|1926 Hendrickson Model SW Closed Cab Tandem Axle Semi Tractor Truck]], [[Mack BB / BC / BF / BG / BJ / BL|1927-1929 Mack Model BJ Dual Rear Wheel Enclosed Cab tandem-axle semi-tractor truck]], [[Mack BB / BC / BF / BG / BJ / BL|1930-1931 Mack Model BG Dual Rear Wheel Enclosed Cab tandem-axle semi-tractor truck]], [[Dodge|1932 Dodge 1½-Ton Dual Rear Wheel Enclosed Cab tandem-axle semi-tractor truck (F-30)]], [[Dodge|1933 Dodge Brothers 2-Ton Enclosed Cab tandem-axle semi-tractor truck]], [[Dodge|1934 Dodge Brothers 2-Ton Enclosed Cab tandem-axle semi-tractor truck]], [[Opel Blitz|1935-1936 Opel Blitz 3,5t Enclosed Cab tandem-axle semi-tractor truck]], [[Opel Blitz|1938–1942 Opel Blitz 2.5-32 Enclosed Cab tandem-axle semi-tractor truck]], [[Mercedes-Benz L3250|Mercedes Benz L3250 2-door standard cab tandem-axle semi-tractor truck]], [[Mercedes-Benz Kurzhauber|Mercedes-Benz L710 2-door day cab tandem-axle tractor truck (1959-1962)]], [[Mercedes-Benz Kurzhauber|Mercedes-Benz L 1111 2-door day cab tandem-axle tractor truck (1964-1982)]], [[Mercedes-Benz Kurzhauber|Mercedes-Benz L 1319 2-door day cab tandem-axle tractor truck (1982-1990)]], і [[Freightliner FL-Series|Freightliner FL60/FL70/FL80 2-door day cab tandem-axle tractor truck]]), падоўжаная двухдзьверная кабіна і чатырохдзьверная кабіна з разьмяшчэньнем кузава, 112 выпускаўся як грузавік і паўцягач і быў даступны як стандартная дзённая кабіна (пасьля-Hansen Horse Drawn Freight Wagon, 1914-1918 Foden Wagon 4 n.h.p. 5 ton Steam Lorry, [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Regular Enclosed Cab Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Standard Enclosed Cab Truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Standard Enclosed Cab Truck]], [[Leyland Badger|1929-1931 Leyland Badger TA7 2-Door Standard Enclosed Cab Lorry]], [[Mercedes-Benz|Mercedes-Benz L 5000 2-door standard enclosed cab truck]], [[Mercedes-Benz|Mercedes-Benz L6500 2-door old cab truck]], [[Mercedes-Benz|Mercedes-Benz L6500 2-door new cab truck]], [[Mercedes-Benz L 315|Mercedes-Benz L 6600 2-door standard cab truck]], [[Mercedes-Benz Kurzhauber|Mercedes-Benz LK 338 2-door day cab truck (1959-1962)]], [[Mercedes-Benz Kurzhauber|Mercedes-Benz LAK 2624 2-door day cab truck (1964-1988)]], і [[Freightliner FL-Series|Freightliner FL112 Set-Back Front Axle 2-door day cab truck]]), падоўжаная двухдзьверная кабіна і чатырохдзьверная кабіна з разьмяшчэньнем кузава. Адначасова з распрацоўкай M2, Daimler Trucks North America ўнесла шэраг зьмяненьняў у іншыя лінейкі грузавікоў, якія выпускаліся кампаніяй. Лінейка грузавікоў Sterling пераняла шэраг кампанэнтаў ад M2 (што зьнізіла долю дэталяў, пачаткова распрацаваных Ford, першапачатковым распрацоўнікам). Freightliner Custom Chassis (аднайменная даччыная кампанія, якая вырабляе шасі аўтобусаў і аўтадамоў) таксама пачала распрацоўку аўтамабіляў на базе M2. == Другое пакаленьне == Прадстаўлены ў канцы 2022 году для 2024 мадэльнага году, ''M2 Plus'' стаў самым значным абнаўленьнем лінейкі з моманту дэбюту ў 2002 годзе. Захоўваючы агульныя прапорцыі першага пакаленьня, сэрыя Plus атрымала праектарныя фары, павялічаную адтуліну капоту й перапраектаваную рашотку радыятару — замест дызайну ў стылі Century Class ужыта рашэньне, натхнёнае абноўленым [[Freightliner Cascadia|Cascadia]]. Абнаўленьні закранулі эрганоміку салона, электронныя сыстэмы і актыўную бясьпеку; у той час як 106 Plus выпускаліся ў асноўным як грузавікі і паўцягачы і былі даступныя як стандартная дзённая кабіна 4x2 rigid truck (пасьля-Hansen Horse Drawn Winona Freight Wagon, [[Packard|1905-1919 Packard 3-Ton Truck Chassis with Enclosed Cab and Doors]], [[Brockway Motor Company|Brockway T 2-Door Regular Cab 4x2 Rigid Chassis Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Regular Cab 4x2 Rigid Chassis Truck]], [[Brockway Motor Company|1926 Brockway Model R 3 1/2-4 Ton 2-Door Regular Cab 4x2 Rigid Chassis Truck]], [[Dodge|1928-1929 Graham Brothers 2-Door All-Steel Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Rigid Chassis Truck]], [[Dodge|1930-1932 Dodge 1½-Ton Enclosed Cab 4x2 Rigid Dual Chassis Truck (F-30)]], [[Dodge|1933 Dodge Brothers 2-Ton Enclosed Cab 4x2 Rigid Chassis Truck]], [[Dodge|1934 Dodge Brothers 2-Ton Enclosed Cab 4x2 Rigid Chassis Truck]], [[Opel Blitz|1935-1936 Opel Blitz 3,5t Enclosed Cab 4x2 Rigid Chassis Truck]], [[Opel Blitz|1938–1942 Opel Blitz 2.5-32 Enclosed Cab 4x2 Rigid Chassis Truck]], [[Opel Blitz|1943–1948 Opel Blitz 2.5-32 Enclosed Cab 4x2 Rigid Chassis Truck]], [[Mercedes-Benz L3250|Mercedes Benz L3250 2-door standard cab 4x2 rigid chassis lorry]], [[Mercedes-Benz Kurzhauber|Mercedes-Benz L710 2-door day cab 4x2 rigid chassis truck (1959-1962)]], [[Mercedes-Benz Kurzhauber|Mercedes-Benz L 1111 2-door day cab 4x2 rigid chassis truck (1964-1982)]], [[Mercedes-Benz Kurzhauber|Mercedes-Benz L 1319 2-door day cab 4x2 rigid chassis truck (1982-1990)]], [[Freightliner FL-Series|Freightliner FL60/FL70/FL80 2-door day cab 4x2 rigid chassis truck]], і [[Freightliner Business Class M2#Першае пакаленьне|2003-2023 Freightliner Business Class M2 106 2-door day cab 4x2 rigid chassis truck]]), стандартная дзённая кабіна tandem-axle rigid truck (пасьля-[[Hendrickson Motor Truck Company|1926 Hendrickson Model SW Closed Cab Tandem-Axle Rigid Chassis Truck]], [[Mack BB / BC / BF / BG / BJ / BL|1927-1929 Mack Model BJ Dual Rear Wheel Enclosed Cab Tandem-Axle Rigid Chassis Truck]], [[Mack BB / BC / BF / BG / BJ / BL|1930-1931 Mack Model BG Dual Rear Wheel Enclosed Cab Tandem-Axle Rigid Chassis Truck]], [[Dodge|1932 Dodge 1½-Ton Dual Rear Wheel Enclosed Cab Tandem-Axle Rigid Chassis Truck (F-30)]], [[Dodge|1933 Dodge Brothers 2-Ton Enclosed Cab Tandem-Axle Rigid Chassis Truck]], [[Dodge|1934 Dodge Brothers 2-Ton Enclosed Cab Tandem-Axle Rigid Chassis Truck]], [[Opel Blitz|1935-1936 Opel Blitz 3,5t Enclosed Cab Tandem-Axle Rigid Chassis Truck]], [[Opel Blitz|1938–1942 Opel Blitz 2.5-32 Enclosed Cab Tandem-Axle Rigid Chassis Truck]], [[Opel Blitz|1943–1948 Opel Blitz 2.5-32 Enclosed Cab Tandem Axle Rigid Chassis Truck]], [[Mercedes-Benz L3250|Mercedes Benz L3250 2-door standard cab tandem-axle rigid chassis lorry]], [[Mercedes-Benz Kurzhauber|Mercedes-Benz L710 2-door day cab tandem-axle rigid chassis truck (1959-1962)]], [[Mercedes-Benz Kurzhauber|Mercedes-Benz L 1111 2-door day cab tandem-axle rigid chassis truck (1964-1982)]], [[Mercedes-Benz Kurzhauber|Mercedes-Benz L 1319 2-door day cab tandem-axle rigid chassis truck (1982-1990)]], [[Freightliner FL-Series|Freightliner FL60/FL70/FL80 2-door day cab tandem-axle rigid chassis truck]], і [[Freightliner Business Class M2#Першае пакаленьне|2003-2023 Freightliner Business Class M2 106 2-door day cab tandem-axle rigid chassis truck]]), стандартная дзённая кабіна 4x2 semi-tractor truck (пасьля-Horse Drawn Case #1 Portable Steam Engine with a tow hitch attached on the back, Garrett and Sons 4CD Traction Engine, [[Mack Senior|1912-1915 Mack Senior All-Steel Windshield Open Cab Single Axle Semi-Tractor Truck with doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Regular Enclosed Cab 4x2 semi-tractor truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Standard Enclosed Cab 4x2 semi-tractor truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Standard Enclosed Cab 4x2 semi-tractor truck]], [[Mack BB / BC / BF / BG / BJ / BL|1927-1929 Mack Model BJ Dual Rear Wheel Enclosed Cab 4x2 semi-tractor truck]], [[Mack BB / BC / BF / BG / BJ / BL|1930-1931 Mack Model BG Dual Rear Wheel Enclosed Cab 4x2 semi-tractor truck]], [[Dodge|1932 Dodge 1½-Ton Dual Rear Wheel Enclosed Cab 4x2 semi-tractor truck (F-30)]], [[Dodge|1933 Dodge Brothers 2-Ton Enclosed Cab 4x2 semi-tractor truck]], [[Dodge|1934 Dodge Brothers 2-Ton Enclosed Cab 4x2 semi-tractor truck]], [[Opel Blitz|1935-1936 Opel Blitz 3,5t Enclosed Cab 4x2 semi-tractor truck]], [[Opel Blitz|1938–1942 Opel Blitz 2.5-32 Enclosed Cab 4x2 semi-tractor truck]], [[Mercedes-Benz L3250|Mercedes Benz L3250 2-door standard cab 4x2 semi-tractor truck]], [[Mercedes-Benz Kurzhauber|Mercedes-Benz L710 2-door day cab 4x2 semi-tractor truck (1959-1962)]], [[Mercedes-Benz Kurzhauber|Mercedes-Benz L 1111 2-door day cab 4x2 semi-tractor truck (1964-1982)]], [[Mercedes-Benz Kurzhauber|Mercedes-Benz L 1319 2-door day cab 4x2 semi-tractor truck (1982-1990)]], [[Freightliner FL-Series|Freightliner FL60/FL70/FL80 2-door day cab 4x2 semi-tractor truck]], і [[Freightliner Business Class M2#Першае пакаленьне|2003-2023 Freightliner Business Class M2 106 2-door day cab 4x2 semi-tractor truck]]), стандартная дзённая кабіна tandem-axle semi-tractor truck (пасьля-[[Hendrickson Motor Truck Company|1926 Hendrickson Model SW Closed Cab Tandem Axle Semi Tractor Truck]], [[Mack BB / BC / BF / BG / BJ / BL|1927-1929 Mack Model BJ Dual Rear Wheel Enclosed Cab tandem-axle semi-tractor truck]], [[Mack BB / BC / BF / BG / BJ / BL|1930-1931 Mack Model BG Dual Rear Wheel Enclosed Cab tandem-axle semi-tractor truck]], [[Dodge|1932 Dodge 1½-Ton Dual Rear Wheel Enclosed Cab tandem-axle semi-tractor truck (F-30)]], [[Dodge|1933 Dodge Brothers 2-Ton Enclosed Cab tandem-axle semi-tractor truck]], [[Dodge|1934 Dodge Brothers 2-Ton Enclosed Cab tandem-axle semi-tractor truck]], [[Opel Blitz|1935-1936 Opel Blitz 3,5t Enclosed Cab tandem-axle semi-tractor truck]], [[Opel Blitz|1938–1942 Opel Blitz 2.5-32 Enclosed Cab tandem-axle semi-tractor truck]], [[Mercedes-Benz L3250|Mercedes Benz L3250 2-door standard cab tandem-axle semi-tractor truck]], [[Mercedes-Benz Kurzhauber|Mercedes-Benz L710 2-door day cab tandem-axle tractor truck (1959-1962)]], [[Mercedes-Benz Kurzhauber|Mercedes-Benz L 1111 2-door day cab tandem-axle tractor truck (1964-1982)]], [[Mercedes-Benz Kurzhauber|Mercedes-Benz L 1319 2-door day cab tandem-axle tractor truck (1982-1990)]], [[Freightliner FL-Series|Freightliner FL60/FL70/FL80 2-door day cab tandem-axle tractor truck]], і [[Freightliner Business Class M2#Першае пакаленьне|2003-2023 Freightliner Business Class M2 106 2-door day cab tandem-axle tractor truck]]), падоўжаная двухдзверная кабіна і чатырохдзьверная кабіна з разьмяшчэньнем кузава, 112 Plus выпускаўся як грузавік і паўцягач і быў даступны як стандартная дзённая кабіна (пасьля-Hansen Horse Drawn Freight Wagon, [[Packard|1905-1919 Packard 3-Ton Truck with Enclosed Cab and Doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Regular Enclosed Cab Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Standard Enclosed Cab Truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Standard Enclosed Cab Truck]], [[Leyland Badger|1929-1931 Leyland Badger TA7 2-Door Standard Enclosed Cab Lorry]], [[Mercedes-Benz|Mercedes-Benz L 5000 2-door standard enclosed cab truck]], [[Mercedes-Benz|Mercedes-Benz L6500 2-door old cab truck]], [[Mercedes-Benz|Mercedes-Benz L6500 2-door new cab truck]], [[Mercedes-Benz L 315|Mercedes-Benz L 6600 2-door standard cab truck]], [[Mercedes-Benz Kurzhauber|Mercedes-Benz LK 338 2-door day cab truck (1959-1962)]], [[Mercedes-Benz Kurzhauber|Mercedes-Benz LAK 2624 2-door day cab truck (1964-1988)]], [[Freightliner FL-Series|Freightliner FL112 Set-Back Front Axle 2-door day cab truck]], і [[Freightliner Business Class M2#Першае пакаленьне|2003-2023 Freightliner Business Class M2 112 2-door day cab truck]]), падоўжаная двухдзверная кабіна і чатырохдзверная кабіна з разьмяшчэньнем кузава. {{Няма крыніц}} [[Катэгорыя:Грузавыя аўтамабілі]] 4p8eyd1za557rx4oaiuo15pd67062nj 0 300442 2677372 2676995 2026-07-03T20:00:02Z ~2026-38116-85 98677 2677372 wikitext text/x-wiki {{Аўтамабіль | назва = «Iveco Stralis» | выява = [[Файл:2016 Iveco Stralis (Bulmers), front right, 06-12-2025.jpg|300пкс]] | вытворца = «[[Iveco]]» | гады = 2002–2021 | падобныя = '''Stralis Day Cab:'''<br/>[[DAF XF|DAF XF Day Cab (2002—2006)]]/[[DAF XF|DAF XF Day Cab (2005—2013)]]/[[DAF XF|DAF XF Day Cab (2013—2017)]]/[[DAF XF|DAF XF Day Cab (2017—2021)]]<br/>[[MAN TGA|MAN TGA Day Cab]]/[[MAN TGX|MAN TGX Day Cab (2007—2020)]]<br/>[[Mercedes-Benz Actros|2003—2008 Mercedes-Benz Actros Day Cab]]/[[Mercedes-Benz Actros|2008—2011 Mercedes-Benz Actros Day Cab]]/[[Mercedes-Benz Actros|2011—2018 Mercedes-Benz Actros Day Cab]]<br/>[[Renault Premium|Renault Premium Route Day Cab]]/[[Renault Trucks T|Renault Trucks T Day Cab]]<br/>[[Scania 4|Scania 4 Series Day Cab]]/[[Scania R|2004-2016 Scania R Series Day Cab]]/[[Scania R|2017-2019 Scania R Series Day Cab]]<br/>[[Volvo FH|Volvo FH Day Cab (2002—2012)]]/[[Volvo FH|Volvo FH Day Cab (2013—2019)]]<br/>[[МАЗ-5440|МАЗ-5440 Day Cab]]<br/> '''Stralis Low Roof Sleeper Cab:'''<br/>[[DAF XF|DAF XF Low Roof Sleeper Cab (2002—2006)]]/[[DAF XF|DAF XF Low Roof Sleeper Cab (2005—2013)]]/[[DAF XF|DAF XF Low Roof Sleeper Cab (2013—2017)]]/[[DAF XF|DAF XF Low Roof Sleeper Cab (2017—2021)]]<br/>[[MAN TGA|MAN TGA Low Roof Sleeper Cab]]/[[MAN TGX|MAN TGX Low Roof Sleeper Cab (2007—2020)]]<br/>[[Mercedes-Benz Actros|2003—2008 Mercedes-Benz Actros Low Roof Sleeper Cab]]/[[Mercedes-Benz Actros|2008—2011 Mercedes-Benz Actros Low Roof Sleeper Cab]]/[[Mercedes-Benz Actros|2011—2018 Mercedes-Benz Actros Low Roof Sleeper Cab]]<br/>[[Renault Premium|Renault Premium Route Low Roof Sleeper Cab]]/[[Renault Trucks T|Renault Trucks T Low Roof Sleeper Cab]]<br/>[[Scania 4|Scania 4 Series Low Roof Sleeper Cab]]/[[Scania R|2004-2016 Scania R Series Low Roof Sleeper Cab]]/[[Scania R|2017-2019 Scania R Series Low Roof Sleeper Cab]]<br/>[[Volvo FH|Volvo FH Low Roof Sleeper Cab (2002—2012)]]/[[Volvo FH|Volvo FH Low Roof Sleeper Cab (2013—2019)]]<br/>[[МАЗ-5440|МАЗ-5440 Low Roof Sleeper Cab]] <br/> '''Stralis High Roof Sleeper Cab:'''<br/>[[DAF XF|DAF XF High Roof Sleeper Cab (2002—2006)]]/[[DAF XF|DAF XF High Roof Sleeper Cab (2005—2013)]]/[[DAF XF|DAF XF High Roof Sleeper Cab (2013—2017)]]/[[DAF XF|DAF XF High Roof Sleeper Cab (2017—2021)]]<br/>[[MAN TGA|MAN TGA High Roof Sleeper Cab]]/[[MAN TGX|MAN TGX High Roof Sleeper Cab (2007—2020)]]<br/>[[Mercedes-Benz Actros|2003—2008 Mercedes-Benz Actros High Roof Sleeper Cab]]/[[Mercedes-Benz Actros|2008—2011 Mercedes-Benz Actros High Roof Sleeper Cab]]/[[Mercedes-Benz Actros|2011—2018 Mercedes-Benz Actros High Roof Sleeper Cab]]<br/>[[Renault Premium|Renault Premium Route High Roof Sleeper Cab]]/[[Renault Trucks T|Renault Trucks T High Roof Sleeper Cab]] <br/>[[Renault Magnum|2001—2005 Renault Magnum High Roof Sleeper Cab]]/[[Renault Magnum|2006—2013 Renault Magnum High Roof Sleeper Cab]]<br/>[[Scania 4|Scania 4 Series High Roof Sleeper Cab]]/[[Scania R|2004-2016 Scania R Series High Roof Sleeper Cab]]/[[Scania R|2017-2019 Scania R Series High Roof Sleeper Cab]]<br/>[[Volvo FH|Volvo FH High Roof Sleeper Cab (2002—2012)]]/[[Volvo FH|Volvo FH High Roof Sleeper Cab (2013—2019)]]<br/>[[МАЗ-5440|МАЗ-5440 High Roof Sleeper Cab]] }} [[Iveco Stralis]] — гэта грузавік цяжкага класа, які вырабляе італьянскі вытворца Iveco з 2002 па 2021 год. Stralis замяніў мадэлі [[Iveco EuroStar]] і [[Iveco EuroTech]]; ён знаходзіцца ў сегменце зверху ад Eurocargo, вага ад 19 да 44 тон. Пажарная версія Stralis выпускалася сумесна з нямецкім [[Magirus|Iveco Magirus]], Iveco Stralis (2002-2007) прапаноўваў тры асноўныя серыі кабін: Active Day Cab 4x2 Rigid Truck (пасля-Hansen Horse Drawn Winona Freight Wagon, [[Packard|1905-1919 Packard 3-Ton Truck Chassis with Enclosed Cab and Doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Enclosed Cab 4x2 Rigid Chassis Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Closed Cab 4x2 Rigid Chassis Truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Closed Cab 4x2 Rigid Chassis Truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab 4x2 Rigid Dual Rear Wheel Chassis Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Rigid Chassis Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Rigid Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Rigid Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Rigid Chassis Truck]], [[Citroën U23|1935-1947 Citroën Type 23 Standard Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Rigid Chassis Truck]], [[Fordson Thames ET|Fordson Thames ET6/ET7 2-door standard cab 4x2 rigid chassis lorry]], [[Thames Trader|Thames Trader FC Mk1 2-door standard cab 4x2 rigid chassis lorry]], [[Thames Trader|Thames Trader FC Mk2 2-door standard cab 4x2 rigid chassis lorry]], [[Ford D-series|Ford D-1000 2-door standard cab 4x2 rigid chassis lorry (1965-1969)]], [[Fiat 619 N1|1970-1972 Fiat 619N1 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck]], [[Fiat 619 N1|1973-1975 Fiat 619N1 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck]], [[Iveco Turbo|Iveco Fiat 130 NC 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck]], [[Iveco Turbotech|Iveco 190-36 TurboTech 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck]], і [[Iveco Eurotech|Iveco EuroTech 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck]]), Active Day Cab Tandem Axle Rigid Truck (пасля-[[Fordson Thames ET|Fordson Thames Sussex 2-door standard cab 6x4 rigid chassis lorry]], [[Thames Trader|Thames Trader FC Mk1 2-door standard cab 6x4 rigid chassis lorry]], [[Thames Trader|Thames Trader FC Mk2 2-door standard cab 6x4 rigid chassis lorry]], [[Ford D-series|Ford D-1000 2-door standard cab 6x4 rigid chassis lorry (1965-1969)]], [[Fiat 619 N1|1970-1972 Fiat 619N1 2-Door Day Cab Tandem Axle Rigid Truck]], [[Fiat 619 N1|1973-1975 Fiat 619N1 2-Door Day Cab Tandem Axle Rigid Truck]], [[Iveco Turbo|Iveco Fiat 130 NC 2-Door Day Cab Tandem Axle Rigid Truck]], [[Iveco Turbotech|Iveco 190-36 TurboTech 2-Door Day Cab Tandem Axle Rigid Truck]], і [[Iveco Eurotech|Iveco EuroTech 2-Door Day Cab Tandem Axle Rigid Truck]]), Active Space (AS) для міжгародняга камфорту (шырокая, высокая дахавая), і Active Time (AT) для сярэдніх/доўгіх маршрутаў (стандартны/высокі дах, ужо). Яны прапаноўвалі розную шырыню (2,48 м AS супраць 2,28 м AT/AD), вышыню даху і варыянты для сну/захоўвання, каб адпавядаць розным патрэбам перавозкі, ад кантынентальных паездак да шматкропкавых даставак. [[Катэгорыя:Аўтамабілі Iveco|Stralis]] [[Катэгорыя:Грузавыя аўтамабілі]] [[Катэгорыя:Грузавікі Італіі]] [[Катэгорыя:Грузавыя аўтамабілі 2000-х]] [[Катэгорыя:Грузавыя аўтамабілі 2010-х]] 9x0qrjzuqjd8i5fv0pya93u732zri19 2677374 2677372 2026-07-03T20:05:39Z ~2026-38116-85 98677 2677374 wikitext text/x-wiki {{Аўтамабіль | назва = «Iveco Stralis» | выява = [[Файл:2016 Iveco Stralis (Bulmers), front right, 06-12-2025.jpg|300пкс]] | вытворца = «[[Iveco]]» | гады = 2002–2021 | падобныя = '''Stralis Day Cab:'''<br/>[[DAF XF|DAF XF Day Cab (2002—2006)]]/[[DAF XF|DAF XF Day Cab (2005—2013)]]/[[DAF XF|DAF XF Day Cab (2013—2017)]]/[[DAF XF|DAF XF Day Cab (2017—2021)]]<br/>[[MAN TGA|MAN TGA Day Cab]]/[[MAN TGX|MAN TGX Day Cab (2007—2020)]]<br/>[[Mercedes-Benz Actros|2003—2008 Mercedes-Benz Actros Day Cab]]/[[Mercedes-Benz Actros|2008—2011 Mercedes-Benz Actros Day Cab]]/[[Mercedes-Benz Actros|2011—2018 Mercedes-Benz Actros Day Cab]]<br/>[[Renault Premium|Renault Premium Route Day Cab]]/[[Renault Trucks T|Renault Trucks T Day Cab]]<br/>[[Scania 4|Scania 4 Series Day Cab]]/[[Scania R|2004-2016 Scania R Series Day Cab]]/[[Scania R|2017-2019 Scania R Series Day Cab]]<br/>[[Volvo FH|Volvo FH Day Cab (2002—2012)]]/[[Volvo FH|Volvo FH Day Cab (2013—2019)]]<br/>[[МАЗ-5440|МАЗ-5440 Day Cab]]<br/> '''Stralis Low Roof Sleeper Cab:'''<br/>[[DAF XF|DAF XF Low Roof Sleeper Cab (2002—2006)]]/[[DAF XF|DAF XF Low Roof Sleeper Cab (2005—2013)]]/[[DAF XF|DAF XF Low Roof Sleeper Cab (2013—2017)]]/[[DAF XF|DAF XF Low Roof Sleeper Cab (2017—2021)]]<br/>[[MAN TGA|MAN TGA Low Roof Sleeper Cab]]/[[MAN TGX|MAN TGX Low Roof Sleeper Cab (2007—2020)]]<br/>[[Mercedes-Benz Actros|2003—2008 Mercedes-Benz Actros Low Roof Sleeper Cab]]/[[Mercedes-Benz Actros|2008—2011 Mercedes-Benz Actros Low Roof Sleeper Cab]]/[[Mercedes-Benz Actros|2011—2018 Mercedes-Benz Actros Low Roof Sleeper Cab]]<br/>[[Renault Premium|Renault Premium Route Low Roof Sleeper Cab]]/[[Renault Trucks T|Renault Trucks T Low Roof Sleeper Cab]]<br/>[[Scania 4|Scania 4 Series Low Roof Sleeper Cab]]/[[Scania R|2004-2016 Scania R Series Low Roof Sleeper Cab]]/[[Scania R|2017-2019 Scania R Series Low Roof Sleeper Cab]]<br/>[[Volvo FH|Volvo FH Low Roof Sleeper Cab (2002—2012)]]/[[Volvo FH|Volvo FH Low Roof Sleeper Cab (2013—2019)]]<br/>[[МАЗ-5440|МАЗ-5440 Low Roof Sleeper Cab]] <br/> '''Stralis High Roof Sleeper Cab:'''<br/>[[DAF XF|DAF XF High Roof Sleeper Cab (2002—2006)]]/[[DAF XF|DAF XF High Roof Sleeper Cab (2005—2013)]]/[[DAF XF|DAF XF High Roof Sleeper Cab (2013—2017)]]/[[DAF XF|DAF XF High Roof Sleeper Cab (2017—2021)]]<br/>[[MAN TGA|MAN TGA High Roof Sleeper Cab]]/[[MAN TGX|MAN TGX High Roof Sleeper Cab (2007—2020)]]<br/>[[Mercedes-Benz Actros|2003—2008 Mercedes-Benz Actros High Roof Sleeper Cab]]/[[Mercedes-Benz Actros|2008—2011 Mercedes-Benz Actros High Roof Sleeper Cab]]/[[Mercedes-Benz Actros|2011—2018 Mercedes-Benz Actros High Roof Sleeper Cab]]<br/>[[Renault Premium|Renault Premium Route High Roof Sleeper Cab]]/[[Renault Trucks T|Renault Trucks T High Roof Sleeper Cab]] <br/>[[Renault Magnum|2001—2005 Renault Magnum High Roof Sleeper Cab]]/[[Renault Magnum|2006—2013 Renault Magnum High Roof Sleeper Cab]]<br/>[[Scania 4|Scania 4 Series High Roof Sleeper Cab]]/[[Scania R|2004-2016 Scania R Series High Roof Sleeper Cab]]/[[Scania R|2017-2019 Scania R Series High Roof Sleeper Cab]]<br/>[[Volvo FH|Volvo FH High Roof Sleeper Cab (2002—2012)]]/[[Volvo FH|Volvo FH High Roof Sleeper Cab (2013—2019)]]<br/>[[МАЗ-5440|МАЗ-5440 High Roof Sleeper Cab]] }} [[Iveco Stralis]] — гэта грузавік цяжкага класа, які вырабляе італьянскі вытворца Iveco з 2002 па 2021 год. Stralis замяніў мадэлі [[Iveco EuroStar]] і [[Iveco EuroTech]]; ён знаходзіцца ў сегменце зверху ад Eurocargo, вага ад 19 да 44 тон. Пажарная версія Stralis выпускалася сумесна з нямецкім [[Magirus|Iveco Magirus]], Iveco Stralis (2002-2007) прапаноўваў тры асноўныя серыі кабін: Active Day Cab 4x2 Rigid Truck (пасля-Hansen Horse Drawn Winona Freight Wagon, [[Packard|1905-1919 Packard 3-Ton Truck Chassis with Enclosed Cab and Doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Enclosed Cab 4x2 Rigid Chassis Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Closed Cab 4x2 Rigid Chassis Truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Closed Cab 4x2 Rigid Chassis Truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab 4x2 Rigid Dual Rear Wheel Chassis Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Rigid Chassis Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Rigid Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Rigid Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Rigid Chassis Truck]], [[Citroën U23|1935-1947 Citroën Type 23 Standard Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Rigid Chassis Truck]], [[Fordson Thames ET|Fordson Thames ET6/ET7 2-door standard cab 4x2 rigid chassis lorry]], [[Thames Trader|Thames Trader FC Mk1 2-door standard cab 4x2 rigid chassis lorry]], [[Thames Trader|Thames Trader FC Mk2 2-door standard cab 4x2 rigid chassis lorry]], [[Ford D-series|Ford D-1000 2-door standard cab 4x2 rigid chassis lorry (1965-1969)]], [[Fiat 619 N1|1970-1972 Fiat 619N1 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck]], [[Fiat 619 N1|1973-1975 Fiat 619N1 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck]], [[Iveco Turbo|Iveco Fiat 130 NC 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck]], [[Iveco Turbotech|Iveco 190-36 TurboTech 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck]], і [[Iveco Eurotech|Iveco EuroTech 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck]]), Active Day Cab Tandem Axle Rigid Truck (пасля-[[Hendrickson Motor Truck Company|1926 Hendrickson Model SW Closed Cab Tandem-Axle Rigid Chassis Truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Tandem Axle Chassis Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Tandem Axle Chassis Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Tandem Axle Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Tandem Axle Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Tandem Axle Chassis Truck]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Conventional Cab Dual Rear Tandem Axle Chassis Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Conventional Cab Dual Rear Tandem Axle Chassis Truck (1937)]], [[Fordson Thames ET|Fordson Thames Sussex 2-door standard cab 6x4 rigid chassis lorry]], [[Thames Trader|Thames Trader FC Mk1 2-door standard cab 6x4 rigid chassis lorry]], [[Thames Trader|Thames Trader FC Mk2 2-door standard cab 6x4 rigid chassis lorry]], [[Ford D-series|Ford D-1000 2-door standard cab 6x4 rigid chassis lorry (1965-1969)]], [[Fiat 619 N1|1970-1972 Fiat 619N1 2-Door Day Cab Tandem Axle Rigid Truck]], [[Fiat 619 N1|1973-1975 Fiat 619N1 2-Door Day Cab Tandem Axle Rigid Truck]], [[Iveco Turbo|Iveco Fiat 130 NC 2-Door Day Cab Tandem Axle Rigid Truck]], [[Iveco Turbotech|Iveco 190-36 TurboTech 2-Door Day Cab Tandem Axle Rigid Truck]], і [[Iveco Eurotech|Iveco EuroTech 2-Door Day Cab Tandem Axle Rigid Truck]]), Active Space (AS) для міжгародняга камфорту (шырокая, высокая дахавая), і Active Time (AT) для сярэдніх/доўгіх маршрутаў (стандартны/высокі дах, ужо). Яны прапаноўвалі розную шырыню (2,48 м AS супраць 2,28 м AT/AD), вышыню даху і варыянты для сну/захоўвання, каб адпавядаць розным патрэбам перавозкі, ад кантынентальных паездак да шматкропкавых даставак. [[Катэгорыя:Аўтамабілі Iveco|Stralis]] [[Катэгорыя:Грузавыя аўтамабілі]] [[Катэгорыя:Грузавікі Італіі]] [[Катэгорыя:Грузавыя аўтамабілі 2000-х]] [[Катэгорыя:Грузавыя аўтамабілі 2010-х]] o5n4ecoc72si5lu6e7hdkvv6hjx9gu1 2677375 2677374 2026-07-03T20:19:36Z ~2026-38116-85 98677 2677375 wikitext text/x-wiki {{Аўтамабіль | назва = «Iveco Stralis» | выява = [[Файл:2016 Iveco Stralis (Bulmers), front right, 06-12-2025.jpg|300пкс]] | вытворца = «[[Iveco]]» | гады = 2002–2021 | падобныя = '''Stralis Day Cab:'''<br/>[[DAF XF|DAF XF Day Cab (2002—2006)]]/[[DAF XF|DAF XF Day Cab (2005—2013)]]/[[DAF XF|DAF XF Day Cab (2013—2017)]]/[[DAF XF|DAF XF Day Cab (2017—2021)]]<br/>[[MAN TGA|MAN TGA Day Cab]]/[[MAN TGX|MAN TGX Day Cab (2007—2020)]]<br/>[[Mercedes-Benz Actros|2003—2008 Mercedes-Benz Actros Day Cab]]/[[Mercedes-Benz Actros|2008—2011 Mercedes-Benz Actros Day Cab]]/[[Mercedes-Benz Actros|2011—2018 Mercedes-Benz Actros Day Cab]]<br/>[[Renault Premium|Renault Premium Route Day Cab]]/[[Renault Trucks T|Renault Trucks T Day Cab]]<br/>[[Scania 4|Scania 4 Series Day Cab]]/[[Scania R|2004-2016 Scania R Series Day Cab]]/[[Scania R|2017-2019 Scania R Series Day Cab]]<br/>[[Volvo FH|Volvo FH Day Cab (2002—2012)]]/[[Volvo FH|Volvo FH Day Cab (2013—2019)]]<br/>[[МАЗ-5440|МАЗ-5440 Day Cab]]<br/> '''Stralis Low Roof Sleeper Cab:'''<br/>[[DAF XF|DAF XF Low Roof Sleeper Cab (2002—2006)]]/[[DAF XF|DAF XF Low Roof Sleeper Cab (2005—2013)]]/[[DAF XF|DAF XF Low Roof Sleeper Cab (2013—2017)]]/[[DAF XF|DAF XF Low Roof Sleeper Cab (2017—2021)]]<br/>[[MAN TGA|MAN TGA Low Roof Sleeper Cab]]/[[MAN TGX|MAN TGX Low Roof Sleeper Cab (2007—2020)]]<br/>[[Mercedes-Benz Actros|2003—2008 Mercedes-Benz Actros Low Roof Sleeper Cab]]/[[Mercedes-Benz Actros|2008—2011 Mercedes-Benz Actros Low Roof Sleeper Cab]]/[[Mercedes-Benz Actros|2011—2018 Mercedes-Benz Actros Low Roof Sleeper Cab]]<br/>[[Renault Premium|Renault Premium Route Low Roof Sleeper Cab]]/[[Renault Trucks T|Renault Trucks T Low Roof Sleeper Cab]]<br/>[[Scania 4|Scania 4 Series Low Roof Sleeper Cab]]/[[Scania R|2004-2016 Scania R Series Low Roof Sleeper Cab]]/[[Scania R|2017-2019 Scania R Series Low Roof Sleeper Cab]]<br/>[[Volvo FH|Volvo FH Low Roof Sleeper Cab (2002—2012)]]/[[Volvo FH|Volvo FH Low Roof Sleeper Cab (2013—2019)]]<br/>[[МАЗ-5440|МАЗ-5440 Low Roof Sleeper Cab]] <br/> '''Stralis High Roof Sleeper Cab:'''<br/>[[DAF XF|DAF XF High Roof Sleeper Cab (2002—2006)]]/[[DAF XF|DAF XF High Roof Sleeper Cab (2005—2013)]]/[[DAF XF|DAF XF High Roof Sleeper Cab (2013—2017)]]/[[DAF XF|DAF XF High Roof Sleeper Cab (2017—2021)]]<br/>[[MAN TGA|MAN TGA High Roof Sleeper Cab]]/[[MAN TGX|MAN TGX High Roof Sleeper Cab (2007—2020)]]<br/>[[Mercedes-Benz Actros|2003—2008 Mercedes-Benz Actros High Roof Sleeper Cab]]/[[Mercedes-Benz Actros|2008—2011 Mercedes-Benz Actros High Roof Sleeper Cab]]/[[Mercedes-Benz Actros|2011—2018 Mercedes-Benz Actros High Roof Sleeper Cab]]<br/>[[Renault Premium|Renault Premium Route High Roof Sleeper Cab]]/[[Renault Trucks T|Renault Trucks T High Roof Sleeper Cab]] <br/>[[Renault Magnum|2001—2005 Renault Magnum High Roof Sleeper Cab]]/[[Renault Magnum|2006—2013 Renault Magnum High Roof Sleeper Cab]]<br/>[[Scania 4|Scania 4 Series High Roof Sleeper Cab]]/[[Scania R|2004-2016 Scania R Series High Roof Sleeper Cab]]/[[Scania R|2017-2019 Scania R Series High Roof Sleeper Cab]]<br/>[[Volvo FH|Volvo FH High Roof Sleeper Cab (2002—2012)]]/[[Volvo FH|Volvo FH High Roof Sleeper Cab (2013—2019)]]<br/>[[МАЗ-5440|МАЗ-5440 High Roof Sleeper Cab]] }} [[Iveco Stralis]] — гэта грузавік цяжкага класа, які вырабляе італьянскі вытворца Iveco з 2002 па 2021 год. Stralis замяніў мадэлі [[Iveco EuroStar]] і [[Iveco EuroTech]]; ён знаходзіцца ў сегменце зверху ад Eurocargo, вага ад 19 да 44 тон. Пажарная версія Stralis выпускалася сумесна з нямецкім [[Magirus|Iveco Magirus]], Iveco Stralis (2002-2007) прапаноўваў тры асноўныя серыі кабін: Active Day Cab 4x2 Rigid Truck (пасля-Hansen Horse Drawn Winona Freight Wagon, [[Packard|1905-1919 Packard 3-Ton Truck Chassis with Enclosed Cab and Doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Enclosed Cab 4x2 Rigid Chassis Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Closed Cab 4x2 Rigid Chassis Truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Closed Cab 4x2 Rigid Chassis Truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Rigid Chassis Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Rigid Chassis Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Rigid Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Rigid Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Rigid Chassis Truck]], [[Citroën U23|1935-1947 Citroën Type 23 Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Rigid Chassis Truck]], [[Fordson Thames ET|Fordson Thames ET6/ET7 2-door standard cab 4x2 rigid chassis lorry]], [[Thames Trader|Thames Trader FC Mk1 2-door standard cab 4x2 rigid chassis lorry]], [[Thames Trader|Thames Trader FC Mk2 2-door standard cab 4x2 rigid chassis lorry]], [[Ford D-series|Ford D-1000 2-door standard cab 4x2 rigid chassis lorry (1965-1969)]], [[Fiat 619 N1|1970-1972 Fiat 619N1 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck]], [[Fiat 619 N1|1973-1975 Fiat 619N1 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck]], [[Iveco Turbo|Iveco Fiat 130 NC 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck]], [[Iveco Turbotech|Iveco 190-36 TurboTech 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck]], і [[Iveco Eurotech|Iveco EuroTech 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck]]), Active Day Cab Tandem Axle Rigid Truck (пасля-[[Hendrickson Motor Truck Company|1926 Hendrickson Model SW Closed Cab Tandem-Axle Rigid Chassis Truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Tandem Axle Chassis Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Tandem Axle Chassis Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Tandem Axle Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Tandem Axle Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Tandem Axle Chassis Truck]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Conventional Cab Dual Rear Tandem Axle Chassis Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Conventional Cab Dual Rear Tandem Axle Chassis Truck (1937)]], [[Fordson Thames ET|Fordson Thames Sussex 2-door standard cab 6x4 rigid chassis lorry]], [[Thames Trader|Thames Trader FC Mk1 2-door standard cab 6x4 rigid chassis lorry]], [[Thames Trader|Thames Trader FC Mk2 2-door standard cab 6x4 rigid chassis lorry]], [[Ford D-series|Ford D-1000 2-door standard cab 6x4 rigid chassis lorry (1965-1969)]], [[Fiat 619 N1|1970-1972 Fiat 619N1 2-Door Day Cab Tandem Axle Rigid Truck]], [[Fiat 619 N1|1973-1975 Fiat 619N1 2-Door Day Cab Tandem Axle Rigid Truck]], [[Iveco Turbo|Iveco Fiat 130 NC 2-Door Day Cab Tandem Axle Rigid Truck]], [[Iveco Turbotech|Iveco 190-36 TurboTech 2-Door Day Cab Tandem Axle Rigid Truck]], і [[Iveco Eurotech|Iveco EuroTech 2-Door Day Cab Tandem Axle Rigid Truck]]), Active Day Cab 4x2 Semi-Tractor Truck (пасля-, [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Closed Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Closed Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Semi-Tractor Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Semi-Tractor Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Citroën U23|1935-1947 Citroën Type 23 Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Fordson Thames ET|Fordson Thames ET6/ET7 2-door standard cab 4x2 semi-tractor unit]], [[Thames Trader|Thames Trader FC Mk1 2-door standard cab 4x2 semi-tractor unit]], [[Thames Trader|Thames Trader FC Mk2 2-door standard cab 4x2 semi-tractor unit]], [[Ford D-series|Ford D-1000 2-door standard cab 4x2 semi-tractor unit (1965-1969)]], [[Fiat 619 N1|1970-1972 Fiat 619N1 2-Door Day Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Fiat 619 N1|1973-1975 Fiat 619N1 2-Door Day Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Iveco Turbo|Iveco Fiat 130 NC 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck]], [[Iveco Turbotech|Iveco 190-36 TurboTech 2-Door Day Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]], і [[Iveco Eurotech|Iveco EuroTech 2-Door Day Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]]), Active Day Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (пасля-[[Hendrickson Motor Truck Company|1926 Hendrickson Model SW Closed Cab Tandem-Axle Rigid Chassis Truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Tandem Axle Chassis Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Tandem Axle Chassis Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Tandem Axle Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Tandem Axle Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Tandem Axle Chassis Truck]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Conventional Cab Dual Rear Tandem Axle Chassis Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Conventional Cab Dual Rear Tandem Axle Chassis Truck (1937)]], [[Fordson Thames ET|Fordson Thames Sussex 2-door standard cab 6x4 rigid chassis lorry]], [[Thames Trader|Thames Trader FC Mk1 2-door standard cab 6x4 rigid chassis lorry]], [[Thames Trader|Thames Trader FC Mk2 2-door standard cab 6x4 rigid chassis lorry]], [[Ford D-series|Ford D-1000 2-door standard cab 6x4 rigid chassis lorry (1965-1969)]], [[Fiat 619 N1|1970-1972 Fiat 619N1 2-Door Day Cab Tandem Axle Rigid Truck]], [[Fiat 619 N1|1973-1975 Fiat 619N1 2-Door Day Cab Tandem Axle Rigid Truck]], [[Iveco Turbo|Iveco Fiat 130 NC 2-Door Day Cab Tandem Axle Rigid Truck]], [[Iveco Turbotech|Iveco 190-36 TurboTech 2-Door Day Cab Tandem Axle Rigid Truck]], і [[Iveco Eurotech|Iveco EuroTech 2-Door Day Cab Tandem Axle Rigid Truck]]), Active Space (AS) для міжгародняга камфорту (шырокая, высокая дахавая), і Active Time (AT) для сярэдніх/доўгіх маршрутаў (стандартны/высокі дах, ужо). Яны прапаноўвалі розную шырыню (2,48 м AS супраць 2,28 м AT/AD), вышыню даху і варыянты для сну/захоўвання, каб адпавядаць розным патрэбам перавозкі, ад кантынентальных паездак да шматкропкавых даставак. [[Катэгорыя:Аўтамабілі Iveco|Stralis]] [[Катэгорыя:Грузавыя аўтамабілі]] [[Катэгорыя:Грузавікі Італіі]] [[Катэгорыя:Грузавыя аўтамабілі 2000-х]] [[Катэгорыя:Грузавыя аўтамабілі 2010-х]] h9pey1oes2sp5t4ym48cqu3l55m4be3 2677376 2677375 2026-07-03T20:20:15Z ~2026-38116-85 98677 2677376 wikitext text/x-wiki {{Аўтамабіль | назва = «Iveco Stralis» | выява = [[Файл:2016 Iveco Stralis (Bulmers), front right, 06-12-2025.jpg|300пкс]] | вытворца = «[[Iveco]]» | гады = 2002–2021 | падобныя = '''Stralis Day Cab:'''<br/>[[DAF XF|DAF XF Day Cab (2002—2006)]]/[[DAF XF|DAF XF Day Cab (2005—2013)]]/[[DAF XF|DAF XF Day Cab (2013—2017)]]/[[DAF XF|DAF XF Day Cab (2017—2021)]]<br/>[[MAN TGA|MAN TGA Day Cab]]/[[MAN TGX|MAN TGX Day Cab (2007—2020)]]<br/>[[Mercedes-Benz Actros|2003—2008 Mercedes-Benz Actros Day Cab]]/[[Mercedes-Benz Actros|2008—2011 Mercedes-Benz Actros Day Cab]]/[[Mercedes-Benz Actros|2011—2018 Mercedes-Benz Actros Day Cab]]<br/>[[Renault Premium|Renault Premium Route Day Cab]]/[[Renault Trucks T|Renault Trucks T Day Cab]]<br/>[[Scania 4|Scania 4 Series Day Cab]]/[[Scania R|2004-2016 Scania R Series Day Cab]]/[[Scania R|2017-2019 Scania R Series Day Cab]]<br/>[[Volvo FH|Volvo FH Day Cab (2002—2012)]]/[[Volvo FH|Volvo FH Day Cab (2013—2019)]]<br/>[[МАЗ-5440|МАЗ-5440 Day Cab]]<br/> '''Stralis Low Roof Sleeper Cab:'''<br/>[[DAF XF|DAF XF Low Roof Sleeper Cab (2002—2006)]]/[[DAF XF|DAF XF Low Roof Sleeper Cab (2005—2013)]]/[[DAF XF|DAF XF Low Roof Sleeper Cab (2013—2017)]]/[[DAF XF|DAF XF Low Roof Sleeper Cab (2017—2021)]]<br/>[[MAN TGA|MAN TGA Low Roof Sleeper Cab]]/[[MAN TGX|MAN TGX Low Roof Sleeper Cab (2007—2020)]]<br/>[[Mercedes-Benz Actros|2003—2008 Mercedes-Benz Actros Low Roof Sleeper Cab]]/[[Mercedes-Benz Actros|2008—2011 Mercedes-Benz Actros Low Roof Sleeper Cab]]/[[Mercedes-Benz Actros|2011—2018 Mercedes-Benz Actros Low Roof Sleeper Cab]]<br/>[[Renault Premium|Renault Premium Route Low Roof Sleeper Cab]]/[[Renault Trucks T|Renault Trucks T Low Roof Sleeper Cab]]<br/>[[Scania 4|Scania 4 Series Low Roof Sleeper Cab]]/[[Scania R|2004-2016 Scania R Series Low Roof Sleeper Cab]]/[[Scania R|2017-2019 Scania R Series Low Roof Sleeper Cab]]<br/>[[Volvo FH|Volvo FH Low Roof Sleeper Cab (2002—2012)]]/[[Volvo FH|Volvo FH Low Roof Sleeper Cab (2013—2019)]]<br/>[[МАЗ-5440|МАЗ-5440 Low Roof Sleeper Cab]] <br/> '''Stralis High Roof Sleeper Cab:'''<br/>[[DAF XF|DAF XF High Roof Sleeper Cab (2002—2006)]]/[[DAF XF|DAF XF High Roof Sleeper Cab (2005—2013)]]/[[DAF XF|DAF XF High Roof Sleeper Cab (2013—2017)]]/[[DAF XF|DAF XF High Roof Sleeper Cab (2017—2021)]]<br/>[[MAN TGA|MAN TGA High Roof Sleeper Cab]]/[[MAN TGX|MAN TGX High Roof Sleeper Cab (2007—2020)]]<br/>[[Mercedes-Benz Actros|2003—2008 Mercedes-Benz Actros High Roof Sleeper Cab]]/[[Mercedes-Benz Actros|2008—2011 Mercedes-Benz Actros High Roof Sleeper Cab]]/[[Mercedes-Benz Actros|2011—2018 Mercedes-Benz Actros High Roof Sleeper Cab]]<br/>[[Renault Premium|Renault Premium Route High Roof Sleeper Cab]]/[[Renault Trucks T|Renault Trucks T High Roof Sleeper Cab]] <br/>[[Renault Magnum|2001—2005 Renault Magnum High Roof Sleeper Cab]]/[[Renault Magnum|2006—2013 Renault Magnum High Roof Sleeper Cab]]<br/>[[Scania 4|Scania 4 Series High Roof Sleeper Cab]]/[[Scania R|2004-2016 Scania R Series High Roof Sleeper Cab]]/[[Scania R|2017-2019 Scania R Series High Roof Sleeper Cab]]<br/>[[Volvo FH|Volvo FH High Roof Sleeper Cab (2002—2012)]]/[[Volvo FH|Volvo FH High Roof Sleeper Cab (2013—2019)]]<br/>[[МАЗ-5440|МАЗ-5440 High Roof Sleeper Cab]] }} [[Iveco Stralis]] — гэта грузавік цяжкага класа, які вырабляе італьянскі вытворца Iveco з 2002 па 2021 год. Stralis замяніў мадэлі [[Iveco EuroStar]] і [[Iveco EuroTech]]; ён знаходзіцца ў сегменце зверху ад Eurocargo, вага ад 19 да 44 тон. Пажарная версія Stralis выпускалася сумесна з нямецкім [[Magirus|Iveco Magirus]], Iveco Stralis (2002-2007) прапаноўваў тры асноўныя серыі кабін: Active Day Cab 4x2 Rigid Truck (пасля-Hansen Horse Drawn Winona Freight Wagon, [[Packard|1905-1919 Packard 3-Ton Truck Chassis with Enclosed Cab and Doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Enclosed Cab 4x2 Rigid Chassis Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Closed Cab 4x2 Rigid Chassis Truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Closed Cab 4x2 Rigid Chassis Truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Rigid Chassis Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Rigid Chassis Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Rigid Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Rigid Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Rigid Chassis Truck]], [[Citroën U23|1935-1947 Citroën Type 23 Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Rigid Chassis Truck]], [[Fordson Thames ET|Fordson Thames ET6/ET7 2-door standard cab 4x2 rigid chassis lorry]], [[Thames Trader|Thames Trader FC Mk1 2-door standard cab 4x2 rigid chassis lorry]], [[Thames Trader|Thames Trader FC Mk2 2-door standard cab 4x2 rigid chassis lorry]], [[Ford D-series|Ford D-1000 2-door standard cab 4x2 rigid chassis lorry (1965-1969)]], [[Fiat 619 N1|1970-1972 Fiat 619N1 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck]], [[Fiat 619 N1|1973-1975 Fiat 619N1 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck]], [[Iveco Turbo|Iveco Fiat 130 NC 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck]], [[Iveco Turbotech|Iveco 190-36 TurboTech 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck]], і [[Iveco Eurotech|Iveco EuroTech 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck]]), Active Day Cab Tandem Axle Rigid Truck (пасля-[[Hendrickson Motor Truck Company|1926 Hendrickson Model SW Closed Cab Tandem-Axle Rigid Chassis Truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Tandem Axle Chassis Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Tandem Axle Chassis Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Tandem Axle Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Tandem Axle Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Tandem Axle Chassis Truck]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Conventional Cab Dual Rear Tandem Axle Chassis Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Conventional Cab Dual Rear Tandem Axle Chassis Truck (1937)]], [[Fordson Thames ET|Fordson Thames Sussex 2-door standard cab 6x4 rigid chassis lorry]], [[Thames Trader|Thames Trader FC Mk1 2-door standard cab 6x4 rigid chassis lorry]], [[Thames Trader|Thames Trader FC Mk2 2-door standard cab 6x4 rigid chassis lorry]], [[Ford D-series|Ford D-1000 2-door standard cab 6x4 rigid chassis lorry (1965-1969)]], [[Fiat 619 N1|1970-1972 Fiat 619N1 2-Door Day Cab Tandem Axle Rigid Truck]], [[Fiat 619 N1|1973-1975 Fiat 619N1 2-Door Day Cab Tandem Axle Rigid Truck]], [[Iveco Turbo|Iveco Fiat 130 NC 2-Door Day Cab Tandem Axle Rigid Truck]], [[Iveco Turbotech|Iveco 190-36 TurboTech 2-Door Day Cab Tandem Axle Rigid Truck]], і [[Iveco Eurotech|Iveco EuroTech 2-Door Day Cab Tandem Axle Rigid Truck]]), Active Day Cab 4x2 Semi-Tractor Truck (пасля-Horse Drawn Case #1 Portable Steam Engine with a tow hitch attached on the back, Garrett and Sons 4CD Traction Engine, [[Mack Senior|1912-1915 Mack Senior All-Steel Windshield Open Cab Single Axle Semi-Tractor Truck with doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Closed Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Closed Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Semi-Tractor Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Semi-Tractor Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Citroën U23|1935-1947 Citroën Type 23 Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Fordson Thames ET|Fordson Thames ET6/ET7 2-door standard cab 4x2 semi-tractor unit]], [[Thames Trader|Thames Trader FC Mk1 2-door standard cab 4x2 semi-tractor unit]], [[Thames Trader|Thames Trader FC Mk2 2-door standard cab 4x2 semi-tractor unit]], [[Ford D-series|Ford D-1000 2-door standard cab 4x2 semi-tractor unit (1965-1969)]], [[Fiat 619 N1|1970-1972 Fiat 619N1 2-Door Day Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Fiat 619 N1|1973-1975 Fiat 619N1 2-Door Day Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Iveco Turbo|Iveco Fiat 130 NC 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck]], [[Iveco Turbotech|Iveco 190-36 TurboTech 2-Door Day Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]], і [[Iveco Eurotech|Iveco EuroTech 2-Door Day Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]]), Active Day Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (пасля-[[Hendrickson Motor Truck Company|1926 Hendrickson Model SW Closed Cab Tandem-Axle Rigid Chassis Truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Tandem Axle Chassis Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Tandem Axle Chassis Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Tandem Axle Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Tandem Axle Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Tandem Axle Chassis Truck]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Conventional Cab Dual Rear Tandem Axle Chassis Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Conventional Cab Dual Rear Tandem Axle Chassis Truck (1937)]], [[Fordson Thames ET|Fordson Thames Sussex 2-door standard cab 6x4 rigid chassis lorry]], [[Thames Trader|Thames Trader FC Mk1 2-door standard cab 6x4 rigid chassis lorry]], [[Thames Trader|Thames Trader FC Mk2 2-door standard cab 6x4 rigid chassis lorry]], [[Ford D-series|Ford D-1000 2-door standard cab 6x4 rigid chassis lorry (1965-1969)]], [[Fiat 619 N1|1970-1972 Fiat 619N1 2-Door Day Cab Tandem Axle Rigid Truck]], [[Fiat 619 N1|1973-1975 Fiat 619N1 2-Door Day Cab Tandem Axle Rigid Truck]], [[Iveco Turbo|Iveco Fiat 130 NC 2-Door Day Cab Tandem Axle Rigid Truck]], [[Iveco Turbotech|Iveco 190-36 TurboTech 2-Door Day Cab Tandem Axle Rigid Truck]], і [[Iveco Eurotech|Iveco EuroTech 2-Door Day Cab Tandem Axle Rigid Truck]]), Active Space (AS) для міжгародняга камфорту (шырокая, высокая дахавая), і Active Time (AT) для сярэдніх/доўгіх маршрутаў (стандартны/высокі дах, ужо). Яны прапаноўвалі розную шырыню (2,48 м AS супраць 2,28 м AT/AD), вышыню даху і варыянты для сну/захоўвання, каб адпавядаць розным патрэбам перавозкі, ад кантынентальных паездак да шматкропкавых даставак. [[Катэгорыя:Аўтамабілі Iveco|Stralis]] [[Катэгорыя:Грузавыя аўтамабілі]] [[Катэгорыя:Грузавікі Італіі]] [[Катэгорыя:Грузавыя аўтамабілі 2000-х]] [[Катэгорыя:Грузавыя аўтамабілі 2010-х]] 3cxufb8ikyhisz2qtik911gs270fpkc 2677377 2677376 2026-07-03T20:22:15Z ~2026-38116-85 98677 2677377 wikitext text/x-wiki {{Аўтамабіль | назва = «Iveco Stralis» | выява = [[Файл:2016 Iveco Stralis (Bulmers), front right, 06-12-2025.jpg|300пкс]] | вытворца = «[[Iveco]]» | гады = 2002–2021 | падобныя = '''Stralis Day Cab:'''<br/>[[DAF XF|DAF XF Day Cab (2002—2006)]]/[[DAF XF|DAF XF Day Cab (2005—2013)]]/[[DAF XF|DAF XF Day Cab (2013—2017)]]/[[DAF XF|DAF XF Day Cab (2017—2021)]]<br/>[[MAN TGA|MAN TGA Day Cab]]/[[MAN TGX|MAN TGX Day Cab (2007—2020)]]<br/>[[Mercedes-Benz Actros|2003—2008 Mercedes-Benz Actros Day Cab]]/[[Mercedes-Benz Actros|2008—2011 Mercedes-Benz Actros Day Cab]]/[[Mercedes-Benz Actros|2011—2018 Mercedes-Benz Actros Day Cab]]<br/>[[Renault Premium|Renault Premium Route Day Cab]]/[[Renault Trucks T|Renault Trucks T Day Cab]]<br/>[[Scania 4|Scania 4 Series Day Cab]]/[[Scania R|2004-2016 Scania R Series Day Cab]]/[[Scania R|2017-2019 Scania R Series Day Cab]]<br/>[[Volvo FH|Volvo FH Day Cab (2002—2012)]]/[[Volvo FH|Volvo FH Day Cab (2013—2019)]]<br/>[[МАЗ-5440|МАЗ-5440 Day Cab]]<br/> '''Stralis Low Roof Sleeper Cab:'''<br/>[[DAF XF|DAF XF Low Roof Sleeper Cab (2002—2006)]]/[[DAF XF|DAF XF Low Roof Sleeper Cab (2005—2013)]]/[[DAF XF|DAF XF Low Roof Sleeper Cab (2013—2017)]]/[[DAF XF|DAF XF Low Roof Sleeper Cab (2017—2021)]]<br/>[[MAN TGA|MAN TGA Low Roof Sleeper Cab]]/[[MAN TGX|MAN TGX Low Roof Sleeper Cab (2007—2020)]]<br/>[[Mercedes-Benz Actros|2003—2008 Mercedes-Benz Actros Low Roof Sleeper Cab]]/[[Mercedes-Benz Actros|2008—2011 Mercedes-Benz Actros Low Roof Sleeper Cab]]/[[Mercedes-Benz Actros|2011—2018 Mercedes-Benz Actros Low Roof Sleeper Cab]]<br/>[[Renault Premium|Renault Premium Route Low Roof Sleeper Cab]]/[[Renault Trucks T|Renault Trucks T Low Roof Sleeper Cab]]<br/>[[Scania 4|Scania 4 Series Low Roof Sleeper Cab]]/[[Scania R|2004-2016 Scania R Series Low Roof Sleeper Cab]]/[[Scania R|2017-2019 Scania R Series Low Roof Sleeper Cab]]<br/>[[Volvo FH|Volvo FH Low Roof Sleeper Cab (2002—2012)]]/[[Volvo FH|Volvo FH Low Roof Sleeper Cab (2013—2019)]]<br/>[[МАЗ-5440|МАЗ-5440 Low Roof Sleeper Cab]] <br/> '''Stralis High Roof Sleeper Cab:'''<br/>[[DAF XF|DAF XF High Roof Sleeper Cab (2002—2006)]]/[[DAF XF|DAF XF High Roof Sleeper Cab (2005—2013)]]/[[DAF XF|DAF XF High Roof Sleeper Cab (2013—2017)]]/[[DAF XF|DAF XF High Roof Sleeper Cab (2017—2021)]]<br/>[[MAN TGA|MAN TGA High Roof Sleeper Cab]]/[[MAN TGX|MAN TGX High Roof Sleeper Cab (2007—2020)]]<br/>[[Mercedes-Benz Actros|2003—2008 Mercedes-Benz Actros High Roof Sleeper Cab]]/[[Mercedes-Benz Actros|2008—2011 Mercedes-Benz Actros High Roof Sleeper Cab]]/[[Mercedes-Benz Actros|2011—2018 Mercedes-Benz Actros High Roof Sleeper Cab]]<br/>[[Renault Premium|Renault Premium Route High Roof Sleeper Cab]]/[[Renault Trucks T|Renault Trucks T High Roof Sleeper Cab]] <br/>[[Renault Magnum|2001—2005 Renault Magnum High Roof Sleeper Cab]]/[[Renault Magnum|2006—2013 Renault Magnum High Roof Sleeper Cab]]<br/>[[Scania 4|Scania 4 Series High Roof Sleeper Cab]]/[[Scania R|2004-2016 Scania R Series High Roof Sleeper Cab]]/[[Scania R|2017-2019 Scania R Series High Roof Sleeper Cab]]<br/>[[Volvo FH|Volvo FH High Roof Sleeper Cab (2002—2012)]]/[[Volvo FH|Volvo FH High Roof Sleeper Cab (2013—2019)]]<br/>[[МАЗ-5440|МАЗ-5440 High Roof Sleeper Cab]] }} [[Iveco Stralis]] — гэта грузавік цяжкага класа, які вырабляе італьянскі вытворца Iveco з 2002 па 2021 год. Stralis замяніў мадэлі [[Iveco EuroStar]] і [[Iveco EuroTech]]; ён знаходзіцца ў сегменце зверху ад Eurocargo, вага ад 19 да 44 тон. Пажарная версія Stralis выпускалася сумесна з нямецкім [[Magirus|Iveco Magirus]], Iveco Stralis (2002-2007) прапаноўваў тры асноўныя серыі кабін: Active Day Cab 4x2 Rigid Truck (пасля-Hansen Horse Drawn Winona Freight Wagon, [[Packard|1905-1919 Packard 3-Ton Truck Chassis with Enclosed Cab and Doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Enclosed Cab 4x2 Rigid Chassis Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Closed Cab 4x2 Rigid Chassis Truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Closed Cab 4x2 Rigid Chassis Truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Rigid Chassis Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Rigid Chassis Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Rigid Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Rigid Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Rigid Chassis Truck]], [[Citroën U23|1935-1947 Citroën Type 23 Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Rigid Chassis Truck]], [[Fordson Thames ET|Fordson Thames ET6/ET7 2-door standard cab 4x2 rigid chassis lorry]], [[Thames Trader|Thames Trader FC Mk1 2-door standard cab 4x2 rigid chassis lorry]], [[Thames Trader|Thames Trader FC Mk2 2-door standard cab 4x2 rigid chassis lorry]], [[Ford D-series|Ford D-1000 2-door standard cab 4x2 rigid chassis lorry (1965-1969)]], [[Fiat 619 N1|1970-1972 Fiat 619N1 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck]], [[Fiat 619 N1|1973-1975 Fiat 619N1 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck]], [[Iveco Turbo|Iveco Fiat 130 NC 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck]], [[Iveco Turbotech|Iveco 190-36 TurboTech 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck]], і [[Iveco Eurotech|Iveco EuroTech 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck]]), Active Day Cab Tandem Axle Rigid Truck (пасля-[[Hendrickson Motor Truck Company|1926 Hendrickson Model SW Closed Cab Tandem-Axle Rigid Chassis Truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Tandem Axle Chassis Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Tandem Axle Chassis Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Tandem Axle Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Tandem Axle Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Tandem Axle Chassis Truck]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Conventional Cab Dual Rear Tandem Axle Chassis Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Conventional Cab Dual Rear Tandem Axle Chassis Truck (1937)]], [[Fordson Thames ET|Fordson Thames Sussex 2-door standard cab 6x4 rigid chassis lorry]], [[Thames Trader|Thames Trader FC Mk1 2-door standard cab 6x4 rigid chassis lorry]], [[Thames Trader|Thames Trader FC Mk2 2-door standard cab 6x4 rigid chassis lorry]], [[Ford D-series|Ford D-1000 2-door standard cab 6x4 rigid chassis lorry (1965-1969)]], [[Fiat 619 N1|1970-1972 Fiat 619N1 2-Door Day Cab Tandem Axle Rigid Truck]], [[Fiat 619 N1|1973-1975 Fiat 619N1 2-Door Day Cab Tandem Axle Rigid Truck]], [[Iveco Turbo|Iveco Fiat 130 NC 2-Door Day Cab Tandem Axle Rigid Truck]], [[Iveco Turbotech|Iveco 190-36 TurboTech 2-Door Day Cab Tandem Axle Rigid Truck]], і [[Iveco Eurotech|Iveco EuroTech 2-Door Day Cab Tandem Axle Rigid Truck]]), Active Day Cab 4x2 Semi-Tractor Truck (пасля-Horse Drawn Case #1 Portable Steam Engine with a tow hitch attached on the back, Garrett and Sons 4CD Traction Engine, [[Mack Senior|1912-1915 Mack Senior All-Steel Windshield Open Cab Single Axle Semi-Tractor Truck with doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Closed Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Closed Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Semi-Tractor Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Semi-Tractor Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Citroën U23|1935-1947 Citroën Type 23 Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Fordson Thames ET|Fordson Thames ET6/ET7 2-door standard cab 4x2 semi-tractor unit]], [[Thames Trader|Thames Trader FC Mk1 2-door standard cab 4x2 semi-tractor unit]], [[Thames Trader|Thames Trader FC Mk2 2-door standard cab 4x2 semi-tractor unit]], [[Ford D-series|Ford D-1000 2-door standard cab 4x2 semi-tractor unit (1965-1969)]], [[Fiat 619 N1|1970-1972 Fiat 619N1 2-Door Day Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Fiat 619 N1|1973-1975 Fiat 619N1 2-Door Day Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Iveco Turbo|Iveco Fiat 130 NC 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck]], [[Iveco Turbotech|Iveco 190-36 TurboTech 2-Door Day Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]], і [[Iveco Eurotech|Iveco EuroTech 2-Door Day Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]]), Active Day Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (пасля-[[Hendrickson Motor Truck Company|1926 Hendrickson Model SW Closed Cab Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Conventional Cab Dual Rear Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Conventional Cab Dual Rear Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1937)]], [[Fordson Thames ET|Fordson Thames Sussex 2-door standard cab 6x4 rigid chassis lorry]], [[Thames Trader|Thames Trader FC Mk1 2-door standard cab 6x4 rigid chassis lorry]], [[Thames Trader|Thames Trader FC Mk2 2-door standard cab 6x4 rigid chassis lorry]], [[Ford D-series|Ford D-1000 2-door standard cab 6x4 rigid chassis lorry (1965-1969)]], [[Fiat 619 N1|1970-1972 Fiat 619N1 2-Door Day Cab Tandem Axle Rigid Truck]], [[Fiat 619 N1|1973-1975 Fiat 619N1 2-Door Day Cab Tandem Axle Rigid Truck]], [[Iveco Turbo|Iveco Fiat 130 NC 2-Door Day Cab Tandem Axle Rigid Truck]], [[Iveco Turbotech|Iveco 190-36 TurboTech 2-Door Day Cab Tandem Axle Rigid Truck]], і [[Iveco Eurotech|Iveco EuroTech 2-Door Day Cab Tandem Axle Rigid Truck]]), Active Space (AS) для міжгародняга камфорту (шырокая, высокая дахавая), і Active Time (AT) для сярэдніх/доўгіх маршрутаў (стандартны/высокі дах, ужо). Яны прапаноўвалі розную шырыню (2,48 м AS супраць 2,28 м AT/AD), вышыню даху і варыянты для сну/захоўвання, каб адпавядаць розным патрэбам перавозкі, ад кантынентальных паездак да шматкропкавых даставак. [[Катэгорыя:Аўтамабілі Iveco|Stralis]] [[Катэгорыя:Грузавыя аўтамабілі]] [[Катэгорыя:Грузавікі Італіі]] [[Катэгорыя:Грузавыя аўтамабілі 2000-х]] [[Катэгорыя:Грузавыя аўтамабілі 2010-х]] d0r1fnfwcbwvjve1k53eszslm00j2tz 2677378 2677377 2026-07-03T20:23:19Z ~2026-38116-85 98677 2677378 wikitext text/x-wiki {{Аўтамабіль | назва = «Iveco Stralis» | выява = [[Файл:2016 Iveco Stralis (Bulmers), front right, 06-12-2025.jpg|300пкс]] | вытворца = «[[Iveco]]» | гады = 2002–2021 | падобныя = '''Stralis Day Cab:'''<br/>[[DAF XF|DAF XF Day Cab (2002—2006)]]/[[DAF XF|DAF XF Day Cab (2005—2013)]]/[[DAF XF|DAF XF Day Cab (2013—2017)]]/[[DAF XF|DAF XF Day Cab (2017—2021)]]<br/>[[MAN TGA|MAN TGA Day Cab]]/[[MAN TGX|MAN TGX Day Cab (2007—2020)]]<br/>[[Mercedes-Benz Actros|2003—2008 Mercedes-Benz Actros Day Cab]]/[[Mercedes-Benz Actros|2008—2011 Mercedes-Benz Actros Day Cab]]/[[Mercedes-Benz Actros|2011—2018 Mercedes-Benz Actros Day Cab]]<br/>[[Renault Premium|Renault Premium Route Day Cab]]/[[Renault Trucks T|Renault Trucks T Day Cab]]<br/>[[Scania 4|Scania 4 Series Day Cab]]/[[Scania R|2004-2016 Scania R Series Day Cab]]/[[Scania R|2017-2019 Scania R Series Day Cab]]<br/>[[Volvo FH|Volvo FH Day Cab (2002—2012)]]/[[Volvo FH|Volvo FH Day Cab (2013—2019)]]<br/>[[МАЗ-5440|МАЗ-5440 Day Cab]]<br/> '''Stralis Low Roof Sleeper Cab:'''<br/>[[DAF XF|DAF XF Low Roof Sleeper Cab (2002—2006)]]/[[DAF XF|DAF XF Low Roof Sleeper Cab (2005—2013)]]/[[DAF XF|DAF XF Low Roof Sleeper Cab (2013—2017)]]/[[DAF XF|DAF XF Low Roof Sleeper Cab (2017—2021)]]<br/>[[MAN TGA|MAN TGA Low Roof Sleeper Cab]]/[[MAN TGX|MAN TGX Low Roof Sleeper Cab (2007—2020)]]<br/>[[Mercedes-Benz Actros|2003—2008 Mercedes-Benz Actros Low Roof Sleeper Cab]]/[[Mercedes-Benz Actros|2008—2011 Mercedes-Benz Actros Low Roof Sleeper Cab]]/[[Mercedes-Benz Actros|2011—2018 Mercedes-Benz Actros Low Roof Sleeper Cab]]<br/>[[Renault Premium|Renault Premium Route Low Roof Sleeper Cab]]/[[Renault Trucks T|Renault Trucks T Low Roof Sleeper Cab]]<br/>[[Scania 4|Scania 4 Series Low Roof Sleeper Cab]]/[[Scania R|2004-2016 Scania R Series Low Roof Sleeper Cab]]/[[Scania R|2017-2019 Scania R Series Low Roof Sleeper Cab]]<br/>[[Volvo FH|Volvo FH Low Roof Sleeper Cab (2002—2012)]]/[[Volvo FH|Volvo FH Low Roof Sleeper Cab (2013—2019)]]<br/>[[МАЗ-5440|МАЗ-5440 Low Roof Sleeper Cab]] <br/> '''Stralis High Roof Sleeper Cab:'''<br/>[[DAF XF|DAF XF High Roof Sleeper Cab (2002—2006)]]/[[DAF XF|DAF XF High Roof Sleeper Cab (2005—2013)]]/[[DAF XF|DAF XF High Roof Sleeper Cab (2013—2017)]]/[[DAF XF|DAF XF High Roof Sleeper Cab (2017—2021)]]<br/>[[MAN TGA|MAN TGA High Roof Sleeper Cab]]/[[MAN TGX|MAN TGX High Roof Sleeper Cab (2007—2020)]]<br/>[[Mercedes-Benz Actros|2003—2008 Mercedes-Benz Actros High Roof Sleeper Cab]]/[[Mercedes-Benz Actros|2008—2011 Mercedes-Benz Actros High Roof Sleeper Cab]]/[[Mercedes-Benz Actros|2011—2018 Mercedes-Benz Actros High Roof Sleeper Cab]]<br/>[[Renault Premium|Renault Premium Route High Roof Sleeper Cab]]/[[Renault Trucks T|Renault Trucks T High Roof Sleeper Cab]] <br/>[[Renault Magnum|2001—2005 Renault Magnum High Roof Sleeper Cab]]/[[Renault Magnum|2006—2013 Renault Magnum High Roof Sleeper Cab]]<br/>[[Scania 4|Scania 4 Series High Roof Sleeper Cab]]/[[Scania R|2004-2016 Scania R Series High Roof Sleeper Cab]]/[[Scania R|2017-2019 Scania R Series High Roof Sleeper Cab]]<br/>[[Volvo FH|Volvo FH High Roof Sleeper Cab (2002—2012)]]/[[Volvo FH|Volvo FH High Roof Sleeper Cab (2013—2019)]]<br/>[[МАЗ-5440|МАЗ-5440 High Roof Sleeper Cab]] }} [[Iveco Stralis]] — гэта грузавік цяжкага класа, які вырабляе італьянскі вытворца Iveco з 2002 па 2021 год. Stralis замяніў мадэлі [[Iveco EuroStar]] і [[Iveco EuroTech]]; ён знаходзіцца ў сегменце зверху ад Eurocargo, вага ад 19 да 44 тон. Пажарная версія Stralis выпускалася сумесна з нямецкім [[Magirus|Iveco Magirus]], Iveco Stralis (2002-2007) прапаноўваў тры асноўныя серыі кабін: Active Day Cab 4x2 Rigid Truck (пасля-Hansen Horse Drawn Winona Freight Wagon, [[Packard|1905-1919 Packard 3-Ton Truck Chassis with Enclosed Cab and Doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Enclosed Cab 4x2 Rigid Chassis Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Closed Cab 4x2 Rigid Chassis Truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Closed Cab 4x2 Rigid Chassis Truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Rigid Chassis Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Rigid Chassis Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Rigid Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Rigid Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Rigid Chassis Truck]], [[Citroën U23|1935-1947 Citroën Type 23 Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Rigid Chassis Truck]], [[Fordson Thames ET|Fordson Thames ET6/ET7 2-door standard cab 4x2 rigid chassis lorry]], [[Thames Trader|Thames Trader FC Mk1 2-door standard cab 4x2 rigid chassis lorry]], [[Thames Trader|Thames Trader FC Mk2 2-door standard cab 4x2 rigid chassis lorry]], [[Ford D-series|Ford D-1000 2-door standard cab 4x2 rigid chassis lorry (1965-1969)]], [[Fiat 619 N1|1970-1972 Fiat 619N1 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck]], [[Fiat 619 N1|1973-1975 Fiat 619N1 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck]], [[Iveco Turbo|Iveco Fiat 130 NC 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck]], [[Iveco Turbotech|Iveco 190-36 TurboTech 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck]], і [[Iveco Eurotech|Iveco EuroTech 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck]]), Active Day Cab Tandem Axle Rigid Truck (пасля-[[Hendrickson Motor Truck Company|1926 Hendrickson Model SW Closed Cab Tandem-Axle Rigid Chassis Truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Tandem Axle Chassis Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Tandem Axle Chassis Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Tandem Axle Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Tandem Axle Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Tandem Axle Chassis Truck]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Conventional Cab Dual Rear Tandem Axle Chassis Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Conventional Cab Dual Rear Tandem Axle Chassis Truck (1937)]], [[Fordson Thames ET|Fordson Thames Sussex 2-door standard cab 6x4 rigid chassis lorry]], [[Thames Trader|Thames Trader FC Mk1 2-door standard cab 6x4 rigid chassis lorry]], [[Thames Trader|Thames Trader FC Mk2 2-door standard cab 6x4 rigid chassis lorry]], [[Ford D-series|Ford D-1000 2-door standard cab 6x4 rigid chassis lorry (1965-1969)]], [[Fiat 619 N1|1970-1972 Fiat 619N1 2-Door Day Cab Tandem Axle Rigid Truck]], [[Fiat 619 N1|1973-1975 Fiat 619N1 2-Door Day Cab Tandem Axle Rigid Truck]], [[Iveco Turbo|Iveco Fiat 130 NC 2-Door Day Cab Tandem Axle Rigid Truck]], [[Iveco Turbotech|Iveco 190-36 TurboTech 2-Door Day Cab Tandem Axle Rigid Truck]], і [[Iveco Eurotech|Iveco EuroTech 2-Door Day Cab Tandem Axle Rigid Truck]]), Active Day Cab 4x2 Semi-Tractor Truck (пасля-Horse Drawn Case #1 Portable Steam Engine with a tow hitch attached on the back, Garrett and Sons 4CD Traction Engine, [[Mack Senior|1912-1915 Mack Senior All-Steel Windshield Open Cab Single Axle Semi-Tractor Truck with doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Closed Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Closed Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Semi-Tractor Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Semi-Tractor Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Citroën U23|1935-1947 Citroën Type 23 Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Fordson Thames ET|Fordson Thames ET6/ET7 2-door standard cab 4x2 semi-tractor unit]], [[Thames Trader|Thames Trader FC Mk1 2-door standard cab 4x2 semi-tractor unit]], [[Thames Trader|Thames Trader FC Mk2 2-door standard cab 4x2 semi-tractor unit]], [[Ford D-series|Ford D-1000 2-door standard cab 4x2 semi-tractor unit (1965-1969)]], [[Fiat 619 N1|1970-1972 Fiat 619N1 2-Door Day Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Fiat 619 N1|1973-1975 Fiat 619N1 2-Door Day Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Iveco Turbo|Iveco Fiat 130 NC 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck]], [[Iveco Turbotech|Iveco 190-36 TurboTech 2-Door Day Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]], і [[Iveco Eurotech|Iveco EuroTech 2-Door Day Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]]), Active Day Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (пасля-[[Hendrickson Motor Truck Company|1926 Hendrickson Model SW Closed Cab Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Conventional Cab Dual Rear Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Conventional Cab Dual Rear Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1937)]], [[Fordson Thames ET|Fordson Thames Sussex 2-door standard cab 6x4 semi-tractor unit]], [[Thames Trader|Thames Trader FC Mk1 2-door standard cab 6x4 semi-tractor unit]], [[Thames Trader|Thames Trader FC Mk2 2-door standard cab 6x4 semi-tractor unit]], [[Ford D-series|Ford D-1000 2-door standard cab 6x4 semi-tractor unit (1965-1969)]], [[Fiat 619 N1|1970-1972 Fiat 619N1 2-Door Day Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], [[Fiat 619 N1|1973-1975 Fiat 619N1 2-Door Day Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], [[Iveco Turbo|Iveco Fiat 130 NC 2-Door Day Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], [[Iveco Turbotech|Iveco 190-36 TurboTech 2-Door Day Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], і [[Iveco Eurotech|Iveco EuroTech 2-Door Day Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]), Active Space (AS) для міжгародняга камфорту (шырокая, высокая дахавая), і Active Time (AT) для сярэдніх/доўгіх маршрутаў (стандартны/высокі дах, ужо). Яны прапаноўвалі розную шырыню (2,48 м AS супраць 2,28 м AT/AD), вышыню даху і варыянты для сну/захоўвання, каб адпавядаць розным патрэбам перавозкі, ад кантынентальных паездак да шматкропкавых даставак. [[Катэгорыя:Аўтамабілі Iveco|Stralis]] [[Катэгорыя:Грузавыя аўтамабілі]] [[Катэгорыя:Грузавікі Італіі]] [[Катэгорыя:Грузавыя аўтамабілі 2000-х]] [[Катэгорыя:Грузавыя аўтамабілі 2010-х]] cesntadwcy2d0354yx1svcsk4j6604f 2677408 2677378 2026-07-04T00:30:14Z ~2026-37595-36 98621 /* */ 2677408 wikitext text/x-wiki {{Аўтамабіль | назва = «Iveco Stralis» | выява = [[Файл:2016 Iveco Stralis (Bulmers), front right, 06-12-2025.jpg|300пкс]] | вытворца = «[[Iveco]]» | гады = 2002–2021 | падобныя = '''Stralis Day Cab:'''<br/>[[DAF XF|DAF XF Day Cab (2002—2006)]]/[[DAF XF|DAF XF Day Cab (2005—2013)]]/[[DAF XF|DAF XF Day Cab (2013—2017)]]/[[DAF XF|DAF XF Day Cab (2017—2021)]]<br/>[[MAN TGA|MAN TGA Day Cab]]/[[MAN TGX|MAN TGX Day Cab (2007—2020)]]<br/>[[Mercedes-Benz Actros|2003—2008 Mercedes-Benz Actros Day Cab]]/[[Mercedes-Benz Actros|2008—2011 Mercedes-Benz Actros Day Cab]]/[[Mercedes-Benz Actros|2011—2018 Mercedes-Benz Actros Day Cab]]<br/>[[Renault Premium|Renault Premium Route Day Cab]]/[[Renault Trucks T|Renault Trucks T Day Cab]]<br/>[[Scania 4|Scania 4 Series Day Cab]]/[[Scania R|2004-2016 Scania R Series Day Cab]]/[[Scania R|2017-2019 Scania R Series Day Cab]]<br/>[[Volvo FH|Volvo FH Day Cab (2002—2012)]]/[[Volvo FH|Volvo FH Day Cab (2013—2019)]]<br/>[[МАЗ-5440|МАЗ-5440 Day Cab]]<br/> '''Stralis Low Roof Sleeper Cab:'''<br/>[[DAF XF|DAF XF Low Roof Sleeper Cab (2002—2006)]]/[[DAF XF|DAF XF Low Roof Sleeper Cab (2005—2013)]]/[[DAF XF|DAF XF Low Roof Sleeper Cab (2013—2017)]]/[[DAF XF|DAF XF Low Roof Sleeper Cab (2017—2021)]]<br/>[[MAN TGA|MAN TGA Low Roof Sleeper Cab]]/[[MAN TGX|MAN TGX Low Roof Sleeper Cab (2007—2020)]]<br/>[[Mercedes-Benz Actros|2003—2008 Mercedes-Benz Actros Low Roof Sleeper Cab]]/[[Mercedes-Benz Actros|2008—2011 Mercedes-Benz Actros Low Roof Sleeper Cab]]/[[Mercedes-Benz Actros|2011—2018 Mercedes-Benz Actros Low Roof Sleeper Cab]]<br/>[[Renault Premium|Renault Premium Route Low Roof Sleeper Cab]]/[[Renault Trucks T|Renault Trucks T Low Roof Sleeper Cab]]<br/>[[Scania 4|Scania 4 Series Low Roof Sleeper Cab]]/[[Scania R|2004-2016 Scania R Series Low Roof Sleeper Cab]]/[[Scania R|2017-2019 Scania R Series Low Roof Sleeper Cab]]<br/>[[Volvo FH|Volvo FH Low Roof Sleeper Cab (2002—2012)]]/[[Volvo FH|Volvo FH Low Roof Sleeper Cab (2013—2019)]]<br/>[[МАЗ-5440|МАЗ-5440 Low Roof Sleeper Cab]] <br/> '''Stralis High Roof Sleeper Cab:'''<br/>[[DAF XF|DAF XF High Roof Sleeper Cab (2002—2006)]]/[[DAF XF|DAF XF High Roof Sleeper Cab (2005—2013)]]/[[DAF XF|DAF XF High Roof Sleeper Cab (2013—2017)]]/[[DAF XF|DAF XF High Roof Sleeper Cab (2017—2021)]]<br/>[[MAN TGA|MAN TGA High Roof Sleeper Cab]]/[[MAN TGX|MAN TGX High Roof Sleeper Cab (2007—2020)]]<br/>[[Mercedes-Benz Actros|2003—2008 Mercedes-Benz Actros High Roof Sleeper Cab]]/[[Mercedes-Benz Actros|2008—2011 Mercedes-Benz Actros High Roof Sleeper Cab]]/[[Mercedes-Benz Actros|2011—2018 Mercedes-Benz Actros High Roof Sleeper Cab]]<br/>[[Renault Premium|Renault Premium Route High Roof Sleeper Cab]]/[[Renault Trucks T|Renault Trucks T High Roof Sleeper Cab]] <br/>[[Renault Magnum|2001—2005 Renault Magnum High Roof Sleeper Cab]]/[[Renault Magnum|2006—2013 Renault Magnum High Roof Sleeper Cab]]<br/>[[Scania 4|Scania 4 Series High Roof Sleeper Cab]]/[[Scania R|2004-2016 Scania R Series High Roof Sleeper Cab]]/[[Scania R|2017-2019 Scania R Series High Roof Sleeper Cab]]<br/>[[Volvo FH|Volvo FH High Roof Sleeper Cab (2002—2012)]]/[[Volvo FH|Volvo FH High Roof Sleeper Cab (2013—2019)]]<br/>[[МАЗ-5440|МАЗ-5440 High Roof Sleeper Cab]] }} [[Iveco Stralis]] — гэта грузавік цяжкага класа, які вырабляе італьянскі вытворца Iveco з 2002 па 2021 год. Stralis замяніў мадэлі [[Iveco EuroStar]] і [[Iveco EuroTech]]; ён знаходзіцца ў сегменце зверху ад Eurocargo, вага ад 19 да 44 тон. Пажарная версія Stralis выпускалася сумесна з нямецкім [[Magirus|Iveco Magirus]], Iveco Stralis (2002-2007) прапаноўваў тры асноўныя серыі кабін: Active Day Cab 4x2 Rigid Truck (пасля-Hansen Horse Drawn Winona Freight Wagon, [[Packard|1905-1919 Packard 3-Ton Truck Chassis with Enclosed Cab and Doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Enclosed Cab 4x2 Rigid Chassis Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Closed Cab 4x2 Rigid Chassis Truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Closed Cab 4x2 Rigid Chassis Truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Rigid Chassis Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Rigid Chassis Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Rigid Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Rigid Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Rigid Chassis Truck]], [[Citroën U23|1935-1947 Citroën Type 23 Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Rigid Chassis Truck]], [[Fordson Thames ET|Fordson Thames ET6/ET7 2-door standard cab 4x2 rigid chassis lorry]], [[Thames Trader|Thames Trader FC Mk1 2-door standard cab 4x2 rigid chassis lorry]], [[Thames Trader|Thames Trader FC Mk2 2-door standard cab 4x2 rigid chassis lorry]], [[Ford D-series|Ford D-1000 2-door standard cab 4x2 rigid chassis lorry (1965-1969)]], [[Fiat 619 N1|1970-1972 Fiat 619N1 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck]], [[Fiat 619 N1|1973-1975 Fiat 619N1 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck]], [[Iveco Turbo|Iveco Fiat 130 NC 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck]], [[Iveco Turbotech|Iveco 190-36 TurboTech 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck]], і [[Iveco Eurotech|Iveco EuroTech 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck]]), Active Day Cab Tandem Axle Rigid Truck (пасля-[[Hendrickson Motor Truck Company|1926 Hendrickson Model SW Closed Cab Tandem-Axle Rigid Chassis Truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Tandem Axle Chassis Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Tandem Axle Chassis Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Tandem Axle Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Tandem Axle Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Tandem Axle Chassis Truck]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Conventional Cab Dual Rear Tandem Axle Chassis Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Conventional Cab Dual Rear Tandem Axle Chassis Truck (1937)]], [[Fordson Thames ET|Fordson Thames Sussex 2-door standard cab 6x4 rigid chassis lorry]], [[Thames Trader|Thames Trader FC Mk1 2-door standard cab 6x4 rigid chassis lorry]], [[Thames Trader|Thames Trader FC Mk2 2-door standard cab 6x4 rigid chassis lorry]], [[Ford D-series|Ford D-1000 2-door standard cab 6x4 rigid chassis lorry (1965-1969)]], [[Fiat 619 N1|1970-1972 Fiat 619N1 2-Door Day Cab Tandem Axle Rigid Truck]], [[Fiat 619 N1|1973-1975 Fiat 619N1 2-Door Day Cab Tandem Axle Rigid Truck]], [[Iveco Turbo|Iveco Fiat 130 NC 2-Door Day Cab Tandem Axle Rigid Truck]], [[Iveco Turbotech|Iveco 190-36 TurboTech 2-Door Day Cab Tandem Axle Rigid Truck]], і [[Iveco Eurotech|Iveco EuroTech 2-Door Day Cab Tandem Axle Rigid Truck]]), Active Day Cab 4x2 Semi-Tractor Truck (пасля-Horse Drawn Case #1 Portable Steam Engine with a tow hitch attached on the back, Garrett and Sons 4CD Traction Engine, [[Mack Senior|1912-1915 Mack Senior All-Steel Windshield Open Cab Single Axle Semi-Tractor Truck with doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Closed Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Closed Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Semi-Tractor Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Semi-Tractor Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Citroën U23|1935-1947 Citroën Type 23 Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Fordson Thames ET|Fordson Thames ET6/ET7 2-door standard cab 4x2 semi-tractor unit]], [[Thames Trader|Thames Trader FC Mk1 2-door standard cab 4x2 semi-tractor unit]], [[Thames Trader|Thames Trader FC Mk2 2-door standard cab 4x2 semi-tractor unit]], [[Ford D-series|Ford D-1000 2-door standard cab 4x2 semi-tractor unit (1965-1969)]], [[Fiat 619 N1|1970-1972 Fiat 619N1 2-Door Day Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Fiat 619 N1|1973-1975 Fiat 619N1 2-Door Day Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Iveco Turbo|Iveco Fiat 130 NC 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck]], [[Iveco Turbotech|Iveco 190-36 TurboTech 2-Door Day Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]], і [[Iveco Eurotech|Iveco EuroTech 2-Door Day Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]]), Active Day Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (пасля-[[Hendrickson Motor Truck Company|1926 Hendrickson Model SW Closed Cab Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Conventional Cab Dual Rear Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Conventional Cab Dual Rear Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1937)]], [[Fordson Thames ET|Fordson Thames Sussex 2-door standard cab 6x4 semi-tractor unit]], [[Thames Trader|Thames Trader FC Mk1 2-door standard cab 6x4 semi-tractor unit]], [[Thames Trader|Thames Trader FC Mk2 2-door standard cab 6x4 semi-tractor unit]], [[Ford D-series|Ford D-1000 2-door standard cab 6x4 semi-tractor unit (1965-1969)]], [[Fiat 619 N1|1970-1972 Fiat 619N1 2-Door Day Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], [[Fiat 619 N1|1973-1975 Fiat 619N1 2-Door Day Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], [[Iveco Turbo|Iveco Fiat 130 NC 2-Door Day Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], [[Iveco Turbotech|Iveco 190-36 TurboTech 2-Door Day Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], і [[Iveco Eurotech|Iveco EuroTech 2-Door Day Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]), Active Space (AS) для міжгародняга камфорту (шырокая, высокая дахавая), і Active Time (AT) для сярэдніх/доўгіх маршрутаў (стандартны/высокі дах, ужо). Яны прапаноўвалі розную шырыню (2,48 м AS супраць 2,28 м AT/AD), вышыню даху і варыянты для сну/захоўвання, каб адпавядаць розным патрэбам перавозкі, ад кантынентальных паездак да шматкропкавых даставак. ==Першае пакаленне (2002-2007)== ==Другое пакаленне (2007-2012)== ==Трэцяе пакаленне (2012-2016)== ==Чацвёртае пакаленне (2016-2019)== [[Катэгорыя:Аўтамабілі Iveco|Stralis]] [[Катэгорыя:Грузавыя аўтамабілі]] [[Катэгорыя:Грузавікі Італіі]] [[Катэгорыя:Грузавыя аўтамабілі 2000-х]] [[Катэгорыя:Грузавыя аўтамабілі 2010-х]] j0d4cmqobwxnqhopmie9awn83sigqqq 2677410 2677408 2026-07-04T01:11:09Z ~2026-37595-36 98621 /* */ 2677410 wikitext text/x-wiki {{Аўтамабіль | назва = «Iveco Stralis» | выява = [[Файл:2016 Iveco Stralis (Bulmers), front right, 06-12-2025.jpg|300пкс]] | вытворца = «[[Iveco]]» | гады = 2002–2021 | падобныя = }} [[Iveco Stralis]] — гэта грузавік цяжкага класа, які вырабляе італьянскі вытворца Iveco з 2002 па 2021 год. Stralis замяніў мадэлі [[Iveco EuroStar]] і [[Iveco EuroTech]]; ён знаходзіцца ў сегменце зверху ад Eurocargo, вага ад 19 да 44 тон. Пажарная версія Stralis выпускалася сумесна з нямецкім [[Magirus|Iveco Magirus]], Iveco Stralis (2002-2007) прапаноўваў тры асноўныя серыі кабін: Active Day Cab 4x2 Rigid Truck (пасля-Hansen Horse Drawn Winona Freight Wagon, [[Packard|1905-1919 Packard 3-Ton Truck Chassis with Enclosed Cab and Doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Enclosed Cab 4x2 Rigid Chassis Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Closed Cab 4x2 Rigid Chassis Truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Closed Cab 4x2 Rigid Chassis Truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Rigid Chassis Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Rigid Chassis Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Rigid Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Rigid Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Rigid Chassis Truck]], [[Citroën U23|1935-1947 Citroën Type 23 Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Rigid Chassis Truck]], [[Fordson Thames ET|Fordson Thames ET6/ET7 2-door standard cab 4x2 rigid chassis lorry]], [[Thames Trader|Thames Trader FC Mk1 2-door standard cab 4x2 rigid chassis lorry]], [[Thames Trader|Thames Trader FC Mk2 2-door standard cab 4x2 rigid chassis lorry]], [[Ford D-series|Ford D-1000 2-door standard cab 4x2 rigid chassis lorry (1965-1969)]], [[Fiat 619 N1|1970-1972 Fiat 619N1 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck]], [[Fiat 619 N1|1973-1975 Fiat 619N1 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck]], [[Iveco Turbo|Iveco Fiat 130 NC 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck]], [[Iveco Turbotech|Iveco 190-36 TurboTech 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck]], і [[Iveco Eurotech|Iveco EuroTech 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck]]), Active Day Cab Tandem Axle Rigid Truck (пасля-[[Hendrickson Motor Truck Company|1926 Hendrickson Model SW Closed Cab Tandem-Axle Rigid Chassis Truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Tandem Axle Chassis Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Tandem Axle Chassis Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Tandem Axle Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Tandem Axle Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Tandem Axle Chassis Truck]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Conventional Cab Dual Rear Tandem Axle Chassis Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Conventional Cab Dual Rear Tandem Axle Chassis Truck (1937)]], [[Fordson Thames ET|Fordson Thames Sussex 2-door standard cab 6x4 rigid chassis lorry]], [[Thames Trader|Thames Trader FC Mk1 2-door standard cab 6x4 rigid chassis lorry]], [[Thames Trader|Thames Trader FC Mk2 2-door standard cab 6x4 rigid chassis lorry]], [[Ford D-series|Ford D-1000 2-door standard cab 6x4 rigid chassis lorry (1965-1969)]], [[Fiat 619 N1|1970-1972 Fiat 619N1 2-Door Day Cab Tandem Axle Rigid Truck]], [[Fiat 619 N1|1973-1975 Fiat 619N1 2-Door Day Cab Tandem Axle Rigid Truck]], [[Iveco Turbo|Iveco Fiat 130 NC 2-Door Day Cab Tandem Axle Rigid Truck]], [[Iveco Turbotech|Iveco 190-36 TurboTech 2-Door Day Cab Tandem Axle Rigid Truck]], і [[Iveco Eurotech|Iveco EuroTech 2-Door Day Cab Tandem Axle Rigid Truck]]), Active Day Cab 4x2 Semi-Tractor Truck (пасля-Horse Drawn Case #1 Portable Steam Engine with a tow hitch attached on the back, Garrett and Sons 4CD Traction Engine, [[Mack Senior|1912-1915 Mack Senior All-Steel Windshield Open Cab Single Axle Semi-Tractor Truck with doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Closed Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Closed Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Semi-Tractor Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Semi-Tractor Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Citroën U23|1935-1947 Citroën Type 23 Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Fordson Thames ET|Fordson Thames ET6/ET7 2-door standard cab 4x2 semi-tractor unit]], [[Thames Trader|Thames Trader FC Mk1 2-door standard cab 4x2 semi-tractor unit]], [[Thames Trader|Thames Trader FC Mk2 2-door standard cab 4x2 semi-tractor unit]], [[Ford D-series|Ford D-1000 2-door standard cab 4x2 semi-tractor unit (1965-1969)]], [[Fiat 619 N1|1970-1972 Fiat 619N1 2-Door Day Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Fiat 619 N1|1973-1975 Fiat 619N1 2-Door Day Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Iveco Turbo|Iveco Fiat 130 NC 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck]], [[Iveco Turbotech|Iveco 190-36 TurboTech 2-Door Day Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]], і [[Iveco Eurotech|Iveco EuroTech 2-Door Day Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]]), Active Day Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (пасля-[[Hendrickson Motor Truck Company|1926 Hendrickson Model SW Closed Cab Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Conventional Cab Dual Rear Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Conventional Cab Dual Rear Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1937)]], [[Fordson Thames ET|Fordson Thames Sussex 2-door standard cab 6x4 semi-tractor unit]], [[Thames Trader|Thames Trader FC Mk1 2-door standard cab 6x4 semi-tractor unit]], [[Thames Trader|Thames Trader FC Mk2 2-door standard cab 6x4 semi-tractor unit]], [[Ford D-series|Ford D-1000 2-door standard cab 6x4 semi-tractor unit (1965-1969)]], [[Fiat 619 N1|1970-1972 Fiat 619N1 2-Door Day Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], [[Fiat 619 N1|1973-1975 Fiat 619N1 2-Door Day Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], [[Iveco Turbo|Iveco Fiat 130 NC 2-Door Day Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], [[Iveco Turbotech|Iveco 190-36 TurboTech 2-Door Day Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], і [[Iveco Eurotech|Iveco EuroTech 2-Door Day Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]), Active Space (AS) для міжгародняга камфорту (шырокая, высокая дахавая), і Active Time (AT) для сярэдніх/доўгіх маршрутаў (стандартны/высокі дах, ужо). Яны прапаноўвалі розную шырыню (2,48 м AS супраць 2,28 м AT/AD), вышыню даху і варыянты для сну/захоўвання, каб адпавядаць розным патрэбам перавозкі, ад кантынентальных паездак да шматкропкавых даставак. ==Першае пакаленне (2002-2007)== ==Другое пакаленне (2007-2012)== ==Трэцяе пакаленне (2012-2016)== ==Чацвёртае пакаленне (2016-2019)== [[Катэгорыя:Аўтамабілі Iveco|Stralis]] [[Катэгорыя:Грузавыя аўтамабілі]] [[Катэгорыя:Грузавікі Італіі]] [[Катэгорыя:Грузавыя аўтамабілі 2000-х]] [[Катэгорыя:Грузавыя аўтамабілі 2010-х]] csglr2rnqpa7ce2z2rjlp9zaw9pq73m 2677412 2677410 2026-07-04T01:20:34Z ~2026-37595-36 98621 /* Першае пакаленне (2002-2007) */ 2677412 wikitext text/x-wiki {{Аўтамабіль | назва = «Iveco Stralis» | выява = [[Файл:2016 Iveco Stralis (Bulmers), front right, 06-12-2025.jpg|300пкс]] | вытворца = «[[Iveco]]» | гады = 2002–2021 | падобныя = }} [[Iveco Stralis]] — гэта грузавік цяжкага класа, які вырабляе італьянскі вытворца Iveco з 2002 па 2021 год. Stralis замяніў мадэлі [[Iveco EuroStar]] і [[Iveco EuroTech]]; ён знаходзіцца ў сегменце зверху ад Eurocargo, вага ад 19 да 44 тон. Пажарная версія Stralis выпускалася сумесна з нямецкім [[Magirus|Iveco Magirus]], Iveco Stralis (2002-2007) прапаноўваў тры асноўныя серыі кабін: Active Day Cab 4x2 Rigid Truck (пасля-Hansen Horse Drawn Winona Freight Wagon, [[Packard|1905-1919 Packard 3-Ton Truck Chassis with Enclosed Cab and Doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Enclosed Cab 4x2 Rigid Chassis Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Closed Cab 4x2 Rigid Chassis Truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Closed Cab 4x2 Rigid Chassis Truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Rigid Chassis Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Rigid Chassis Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Rigid Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Rigid Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Rigid Chassis Truck]], [[Citroën U23|1935-1947 Citroën Type 23 Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Rigid Chassis Truck]], [[Fordson Thames ET|Fordson Thames ET6/ET7 2-door standard cab 4x2 rigid chassis lorry]], [[Thames Trader|Thames Trader FC Mk1 2-door standard cab 4x2 rigid chassis lorry]], [[Thames Trader|Thames Trader FC Mk2 2-door standard cab 4x2 rigid chassis lorry]], [[Ford D-series|Ford D-1000 2-door standard cab 4x2 rigid chassis lorry (1965-1969)]], [[Fiat 619 N1|1970-1972 Fiat 619N1 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck]], [[Fiat 619 N1|1973-1975 Fiat 619N1 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck]], [[Iveco Turbo|Iveco Fiat 130 NC 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck]], [[Iveco Turbotech|Iveco 190-36 TurboTech 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck]], і [[Iveco Eurotech|Iveco EuroTech 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck]]), Active Day Cab Tandem Axle Rigid Truck (пасля-[[Hendrickson Motor Truck Company|1926 Hendrickson Model SW Closed Cab Tandem-Axle Rigid Chassis Truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Tandem Axle Chassis Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Tandem Axle Chassis Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Tandem Axle Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Tandem Axle Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Tandem Axle Chassis Truck]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Conventional Cab Dual Rear Tandem Axle Chassis Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Conventional Cab Dual Rear Tandem Axle Chassis Truck (1937)]], [[Fordson Thames ET|Fordson Thames Sussex 2-door standard cab 6x4 rigid chassis lorry]], [[Thames Trader|Thames Trader FC Mk1 2-door standard cab 6x4 rigid chassis lorry]], [[Thames Trader|Thames Trader FC Mk2 2-door standard cab 6x4 rigid chassis lorry]], [[Ford D-series|Ford D-1000 2-door standard cab 6x4 rigid chassis lorry (1965-1969)]], [[Fiat 619 N1|1970-1972 Fiat 619N1 2-Door Day Cab Tandem Axle Rigid Truck]], [[Fiat 619 N1|1973-1975 Fiat 619N1 2-Door Day Cab Tandem Axle Rigid Truck]], [[Iveco Turbo|Iveco Fiat 130 NC 2-Door Day Cab Tandem Axle Rigid Truck]], [[Iveco Turbotech|Iveco 190-36 TurboTech 2-Door Day Cab Tandem Axle Rigid Truck]], і [[Iveco Eurotech|Iveco EuroTech 2-Door Day Cab Tandem Axle Rigid Truck]]), Active Day Cab 4x2 Semi-Tractor Truck (пасля-Horse Drawn Case #1 Portable Steam Engine with a tow hitch attached on the back, Garrett and Sons 4CD Traction Engine, [[Mack Senior|1912-1915 Mack Senior All-Steel Windshield Open Cab Single Axle Semi-Tractor Truck with doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Closed Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Closed Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Semi-Tractor Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Semi-Tractor Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Citroën U23|1935-1947 Citroën Type 23 Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Fordson Thames ET|Fordson Thames ET6/ET7 2-door standard cab 4x2 semi-tractor unit]], [[Thames Trader|Thames Trader FC Mk1 2-door standard cab 4x2 semi-tractor unit]], [[Thames Trader|Thames Trader FC Mk2 2-door standard cab 4x2 semi-tractor unit]], [[Ford D-series|Ford D-1000 2-door standard cab 4x2 semi-tractor unit (1965-1969)]], [[Fiat 619 N1|1970-1972 Fiat 619N1 2-Door Day Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Fiat 619 N1|1973-1975 Fiat 619N1 2-Door Day Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Iveco Turbo|Iveco Fiat 130 NC 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck]], [[Iveco Turbotech|Iveco 190-36 TurboTech 2-Door Day Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]], і [[Iveco Eurotech|Iveco EuroTech 2-Door Day Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]]), Active Day Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (пасля-[[Hendrickson Motor Truck Company|1926 Hendrickson Model SW Closed Cab Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Conventional Cab Dual Rear Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Conventional Cab Dual Rear Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1937)]], [[Fordson Thames ET|Fordson Thames Sussex 2-door standard cab 6x4 semi-tractor unit]], [[Thames Trader|Thames Trader FC Mk1 2-door standard cab 6x4 semi-tractor unit]], [[Thames Trader|Thames Trader FC Mk2 2-door standard cab 6x4 semi-tractor unit]], [[Ford D-series|Ford D-1000 2-door standard cab 6x4 semi-tractor unit (1965-1969)]], [[Fiat 619 N1|1970-1972 Fiat 619N1 2-Door Day Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], [[Fiat 619 N1|1973-1975 Fiat 619N1 2-Door Day Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], [[Iveco Turbo|Iveco Fiat 130 NC 2-Door Day Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], [[Iveco Turbotech|Iveco 190-36 TurboTech 2-Door Day Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], і [[Iveco Eurotech|Iveco EuroTech 2-Door Day Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]), Active Space (AS) для міжгародняга камфорту (шырокая, высокая дахавая), і Active Time (AT) для сярэдніх/доўгіх маршрутаў (стандартны/высокі дах, ужо). Яны прапаноўвалі розную шырыню (2,48 м AS супраць 2,28 м AT/AD), вышыню даху і варыянты для сну/захоўвання, каб адпавядаць розным патрэбам перавозкі, ад кантынентальных паездак да шматкропкавых даставак. ==Першае пакаленне (2002-2007)== {{Аўтамабіль | назва = «Iveco Stralis (2002-2007)» | выява = [[Файл:2016 Iveco Stralis (Bulmers), front right, 06-12-2025.jpg|300пкс]] | вытворца = «[[Iveco]]» | гады = 2002-2007 | падобныя = '''Stralis Day Cab 4x2 Rigid Truck:'''<br/>[[DAF XF|DAF XF Day Cab (2002—2006)]]<br/>[[MAN TGA|2002-2007 MAN TGA Day Cab]]<br/>[[Mercedes-Benz Actros|2003—2008 Mercedes-Benz Actros Day Cab]]<br/>[[Renault Premium|Renault Premium Route Day Cab]]<br/>[[Scania 4|Scania R114 Day Cab]]/[[Scania R|2004-2006 Scania R Series Day Cab]]<br/>[[Volvo FH|Volvo FH Day Cab (2002—2008)]]<br/>[[МАЗ-5340|МАЗ-5340 Day Cab]]<br/>'''Stralis Day Cab 4x2 Rigid Truck:'''<br/>[[DAF XF|DAF XF Day Cab (2002—2006)]]<br/>[[MAN TGA|2002-2007 MAN TGA Day Cab]]<br/>[[Mercedes-Benz Actros|2003—2008 Mercedes-Benz Actros Day Cab]]<br/>[[Renault Premium|Renault Premium Route Day Cab]]<br/>[[Scania 4|Scania R114 Day Cab]]/[[Scania R|2004-2006 Scania R Series Day Cab]]<br/>[[Volvo FH|Volvo FH Day Cab (2002—2008)]]<br/> '''Stralis Low Roof Sleeper Cab:'''<br/> '''Stralis High Roof Sleeper Cab:'''<br/> }} ==Другое пакаленне (2007-2012)== ==Трэцяе пакаленне (2012-2016)== ==Чацвёртае пакаленне (2016-2019)== [[Катэгорыя:Аўтамабілі Iveco|Stralis]] [[Катэгорыя:Грузавыя аўтамабілі]] [[Катэгорыя:Грузавікі Італіі]] [[Катэгорыя:Грузавыя аўтамабілі 2000-х]] [[Катэгорыя:Грузавыя аўтамабілі 2010-х]] r08o4y8vcmobntjnipgol2nkt63na0x 2677413 2677412 2026-07-04T01:30:44Z ~2026-37595-36 98621 2677413 wikitext text/x-wiki {{Аўтамабіль | назва = «Iveco Stralis» | выява = [[Файл:2016 Iveco Stralis (Bulmers), front right, 06-12-2025.jpg|300пкс]] | вытворца = «[[Iveco]]» | гады = 2002–2021 | падобныя = }} [[Iveco Stralis]] — гэта грузавік цяжкага класа, які вырабляе італьянскі вытворца Iveco з 2002 па 2021 год. Stralis замяніў мадэлі [[Iveco EuroStar]] і [[Iveco EuroTech]]; ён знаходзіцца ў сегменце зверху ад Eurocargo, вага ад 19 да 44 тон. Пажарная версія Stralis выпускалася сумесна з нямецкім [[Magirus|Iveco Magirus]], Iveco Stralis (2002-2007) прапаноўваў тры асноўныя серыі кабін: Active Day Cab 4x2 Rigid Truck (пасля-Hansen Horse Drawn Winona Freight Wagon, [[Packard|1905-1919 Packard 3-Ton Truck Chassis with Enclosed Cab and Doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Enclosed Cab 4x2 Rigid Chassis Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Closed Cab 4x2 Rigid Chassis Truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Closed Cab 4x2 Rigid Chassis Truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Rigid Chassis Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Rigid Chassis Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Rigid Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Rigid Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Rigid Chassis Truck]], [[Citroën U23|1935-1947 Citroën Type 23 Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Rigid Chassis Truck]], [[Fordson Thames ET|Fordson Thames ET6/ET7 2-door standard cab 4x2 rigid chassis lorry]], [[Thames Trader|Thames Trader FC Mk1 2-door standard cab 4x2 rigid chassis lorry]], [[Thames Trader|Thames Trader FC Mk2 2-door standard cab 4x2 rigid chassis lorry]], [[Ford D-series|Ford D-1000 2-door standard cab 4x2 rigid chassis lorry (1965-1969)]], [[Fiat 619 N1|1970-1972 Fiat 619N1 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck]], [[Fiat 619 N1|1973-1975 Fiat 619N1 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck]], [[Iveco Turbo|Iveco Fiat 130 NC 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck]], [[Iveco Turbotech|Iveco 190-36 TurboTech 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck]], і [[Iveco Eurotech|Iveco EuroTech 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck]]), Active Day Cab Tandem Axle Rigid Truck (пасля-[[Hendrickson Motor Truck Company|1926 Hendrickson Model SW Closed Cab Tandem-Axle Rigid Chassis Truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Tandem Axle Chassis Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Tandem Axle Chassis Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Tandem Axle Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Tandem Axle Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Tandem Axle Chassis Truck]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Conventional Cab Dual Rear Tandem Axle Chassis Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Conventional Cab Dual Rear Tandem Axle Chassis Truck (1937)]], [[Fordson Thames ET|Fordson Thames Sussex 2-door standard cab 6x4 rigid chassis lorry]], [[Thames Trader|Thames Trader FC Mk1 2-door standard cab 6x4 rigid chassis lorry]], [[Thames Trader|Thames Trader FC Mk2 2-door standard cab 6x4 rigid chassis lorry]], [[Ford D-series|Ford D-1000 2-door standard cab 6x4 rigid chassis lorry (1965-1969)]], [[Fiat 619 N1|1970-1972 Fiat 619N1 2-Door Day Cab Tandem Axle Rigid Truck]], [[Fiat 619 N1|1973-1975 Fiat 619N1 2-Door Day Cab Tandem Axle Rigid Truck]], [[Iveco Turbo|Iveco Fiat 130 NC 2-Door Day Cab Tandem Axle Rigid Truck]], [[Iveco Turbotech|Iveco 190-36 TurboTech 2-Door Day Cab Tandem Axle Rigid Truck]], і [[Iveco Eurotech|Iveco EuroTech 2-Door Day Cab Tandem Axle Rigid Truck]]), Active Day Cab 4x2 Semi-Tractor Truck (пасля-Horse Drawn Case #1 Portable Steam Engine with a tow hitch attached on the back, Garrett and Sons 4CD Traction Engine, [[Mack Senior|1912-1915 Mack Senior All-Steel Windshield Open Cab Single Axle Semi-Tractor Truck with doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Closed Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Closed Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Semi-Tractor Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Semi-Tractor Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Citroën U23|1935-1947 Citroën Type 23 Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Fordson Thames ET|Fordson Thames ET6/ET7 2-door standard cab 4x2 semi-tractor unit]], [[Thames Trader|Thames Trader FC Mk1 2-door standard cab 4x2 semi-tractor unit]], [[Thames Trader|Thames Trader FC Mk2 2-door standard cab 4x2 semi-tractor unit]], [[Ford D-series|Ford D-1000 2-door standard cab 4x2 semi-tractor unit (1965-1969)]], [[Fiat 619 N1|1970-1972 Fiat 619N1 2-Door Day Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Fiat 619 N1|1973-1975 Fiat 619N1 2-Door Day Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Iveco Turbo|Iveco Fiat 130 NC 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck]], [[Iveco Turbotech|Iveco 190-36 TurboTech 2-Door Day Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]], і [[Iveco Eurotech|Iveco EuroTech 2-Door Day Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]]), Active Day Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (пасля-[[Hendrickson Motor Truck Company|1926 Hendrickson Model SW Closed Cab Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Conventional Cab Dual Rear Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Conventional Cab Dual Rear Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1937)]], [[Fordson Thames ET|Fordson Thames Sussex 2-door standard cab 6x4 semi-tractor unit]], [[Thames Trader|Thames Trader FC Mk1 2-door standard cab 6x4 semi-tractor unit]], [[Thames Trader|Thames Trader FC Mk2 2-door standard cab 6x4 semi-tractor unit]], [[Ford D-series|Ford D-1000 2-door standard cab 6x4 semi-tractor unit (1965-1969)]], [[Fiat 619 N1|1970-1972 Fiat 619N1 2-Door Day Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], [[Fiat 619 N1|1973-1975 Fiat 619N1 2-Door Day Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], [[Iveco Turbo|Iveco Fiat 130 NC 2-Door Day Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], [[Iveco Turbotech|Iveco 190-36 TurboTech 2-Door Day Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], і [[Iveco Eurotech|Iveco EuroTech 2-Door Day Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]), Active Space (AS) для міжгародняга камфорту (шырокая, высокая дахавая), і Active Time (AT) для сярэдніх/доўгіх маршрутаў (стандартны/высокі дах, ужо). Яны прапаноўвалі розную шырыню (2,48 м AS супраць 2,28 м AT/AD), вышыню даху і варыянты для сну/захоўвання, каб адпавядаць розным патрэбам перавозкі, ад кантынентальных паездак да шматкропкавых даставак. ==Першае пакаленне (2002-2007)== {{Аўтамабіль | назва = «Iveco Stralis (2002-2007)» | выява = [[File:IVECO Stralis AS430 Containersattelzug.jpg|300пкс]] | вытворца = «[[Iveco]]» | гады = 2002-2007 | падобныя = '''Stralis Day Cab 4x2 Rigid Truck (2002-2007):'''<br/>[[DAF XF|DAF XF Day Cab 4x2 Rigid Truck (2002—2006)]]<br/>[[MAN TGA|2002-2007 MAN TGA Day Cab 4x2 Rigid Truck]]<br/>[[Mercedes-Benz Actros|2003—2008 Mercedes-Benz Actros Day Cab 4x2 Rigid Truck]]<br/>[[Renault Premium|2002—2006 Renault Premium Route Day Cab 4x2 Rigid Truck]]<br/>[[Scania 4|Scania R114 Day Cab 4x2 Rigid Truck]]/[[Scania R|2004-2006 Scania R Series Day Cab 4x2 Rigid Truck]]<br/>[[Volvo FH|Volvo FH Day Cab 4x2 Rigid Truck (2002—2008)]]<br/>[[МАЗ-5340|МАЗ-5340 Day Cab 4x2 Rigid Truck]]<br/>'''Stralis Day Cab Tandem Axle Rigid Truck (2002-2007):'''<br/>[[DAF XF|DAF XF Day Cab Tandem Axle Rigid Truck (2002—2006)]]<br/>[[MAN TGA|2002-2007 MAN TGA Day Cab Tandem Axle Rigid Truck]]<br/>[[Mercedes-Benz Actros|2003—2008 Mercedes-Benz Actros Day Cab Tandem Axle Rigid Truck]]<br/>[[Renault Premium|2002—2006 Renault Premium Route Day Cab Tandem Axle Rigid Truck]]<br/>[[Scania 4|Scania R114 Day Cab Tandem Axle Rigid Truck]]/[[Scania R|2004-2006 Scania R Series Day Cab Tandem Axle Rigid Truck]]<br/>[[Volvo FH|Volvo FH Day Cab Tandem Axle Rigid Truck (2002—2008)]]<br/>'''Stralis Day Cab 4x2 Semi-Tractor Truck (2002-2007):'''<br/>[[DAF XF|DAF XF Day Cab 4x2 Semi-Tractor Truck (2002—2006)]]<br/>[[MAN TGA|2002-2007 MAN TGA Day Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]]<br/>[[Mercedes-Benz Actros|2003—2008 Mercedes-Benz Actros Day Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]]<br/>[[Renault Premium|2002—2006 Renault Premium Route Day Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]]<br/>[[Scania 4|Scania R114 Day Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]]/[[Scania R|2004-2006 Scania R Series Day Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]]<br/>[[Volvo FH|Volvo FH Day Cab 4x2 Semi-Tractor Truck (2002—2008)]]<br/>[[МАЗ-5440|2002-2007 МАЗ-5440 Day Cab]]<br/>'''Stralis Day Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (2002-2007):'''<br/>[[DAF XF|DAF XF Day Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (2002—2006)]]<br/>[[MAN TGA|2002-2007 MAN TGA Day Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]<br/>[[Mercedes-Benz Actros|2003—2008 Mercedes-Benz Actros Day Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]<br/>[[Renault Premium|2002—2006 Renault Premium Route Day Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]<br/>[[Scania 4|Scania R114 Day Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]/[[Scania R|2004-2006 Scania R Series Day Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]<br/>[[Volvo FH|Volvo FH Day Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (2002—2008)]]<br/>[[МАЗ-6430|2002—2007 МАЗ-6430 Day Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]<br/> '''Stralis Low Roof Sleeper Cab:'''<br/> '''Stralis High Roof Sleeper Cab:'''<br/> }} ==Другое пакаленне (2007-2012)== ==Трэцяе пакаленне (2012-2016)== ==Чацвёртае пакаленне (2016-2019)== [[Катэгорыя:Аўтамабілі Iveco|Stralis]] [[Катэгорыя:Грузавыя аўтамабілі]] [[Катэгорыя:Грузавікі Італіі]] [[Катэгорыя:Грузавыя аўтамабілі 2000-х]] [[Катэгорыя:Грузавыя аўтамабілі 2010-х]] 4mwce7de3ysrfr4t9l1xa0aun8tdq1o 2677414 2677413 2026-07-04T01:31:19Z ~2026-37595-36 98621 /* Першае пакаленне (2002-2007) */ 2677414 wikitext text/x-wiki {{Аўтамабіль | назва = «Iveco Stralis» | выява = [[Файл:2016 Iveco Stralis (Bulmers), front right, 06-12-2025.jpg|300пкс]] | вытворца = «[[Iveco]]» | гады = 2002–2021 | падобныя = }} [[Iveco Stralis]] — гэта грузавік цяжкага класа, які вырабляе італьянскі вытворца Iveco з 2002 па 2021 год. Stralis замяніў мадэлі [[Iveco EuroStar]] і [[Iveco EuroTech]]; ён знаходзіцца ў сегменце зверху ад Eurocargo, вага ад 19 да 44 тон. Пажарная версія Stralis выпускалася сумесна з нямецкім [[Magirus|Iveco Magirus]], Iveco Stralis (2002-2007) прапаноўваў тры асноўныя серыі кабін: Active Day Cab 4x2 Rigid Truck (пасля-Hansen Horse Drawn Winona Freight Wagon, [[Packard|1905-1919 Packard 3-Ton Truck Chassis with Enclosed Cab and Doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Enclosed Cab 4x2 Rigid Chassis Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Closed Cab 4x2 Rigid Chassis Truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Closed Cab 4x2 Rigid Chassis Truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Rigid Chassis Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Rigid Chassis Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Rigid Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Rigid Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Rigid Chassis Truck]], [[Citroën U23|1935-1947 Citroën Type 23 Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Rigid Chassis Truck]], [[Fordson Thames ET|Fordson Thames ET6/ET7 2-door standard cab 4x2 rigid chassis lorry]], [[Thames Trader|Thames Trader FC Mk1 2-door standard cab 4x2 rigid chassis lorry]], [[Thames Trader|Thames Trader FC Mk2 2-door standard cab 4x2 rigid chassis lorry]], [[Ford D-series|Ford D-1000 2-door standard cab 4x2 rigid chassis lorry (1965-1969)]], [[Fiat 619 N1|1970-1972 Fiat 619N1 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck]], [[Fiat 619 N1|1973-1975 Fiat 619N1 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck]], [[Iveco Turbo|Iveco Fiat 130 NC 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck]], [[Iveco Turbotech|Iveco 190-36 TurboTech 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck]], і [[Iveco Eurotech|Iveco EuroTech 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck]]), Active Day Cab Tandem Axle Rigid Truck (пасля-[[Hendrickson Motor Truck Company|1926 Hendrickson Model SW Closed Cab Tandem-Axle Rigid Chassis Truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Tandem Axle Chassis Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Tandem Axle Chassis Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Tandem Axle Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Tandem Axle Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Tandem Axle Chassis Truck]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Conventional Cab Dual Rear Tandem Axle Chassis Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Conventional Cab Dual Rear Tandem Axle Chassis Truck (1937)]], [[Fordson Thames ET|Fordson Thames Sussex 2-door standard cab 6x4 rigid chassis lorry]], [[Thames Trader|Thames Trader FC Mk1 2-door standard cab 6x4 rigid chassis lorry]], [[Thames Trader|Thames Trader FC Mk2 2-door standard cab 6x4 rigid chassis lorry]], [[Ford D-series|Ford D-1000 2-door standard cab 6x4 rigid chassis lorry (1965-1969)]], [[Fiat 619 N1|1970-1972 Fiat 619N1 2-Door Day Cab Tandem Axle Rigid Truck]], [[Fiat 619 N1|1973-1975 Fiat 619N1 2-Door Day Cab Tandem Axle Rigid Truck]], [[Iveco Turbo|Iveco Fiat 130 NC 2-Door Day Cab Tandem Axle Rigid Truck]], [[Iveco Turbotech|Iveco 190-36 TurboTech 2-Door Day Cab Tandem Axle Rigid Truck]], і [[Iveco Eurotech|Iveco EuroTech 2-Door Day Cab Tandem Axle Rigid Truck]]), Active Day Cab 4x2 Semi-Tractor Truck (пасля-Horse Drawn Case #1 Portable Steam Engine with a tow hitch attached on the back, Garrett and Sons 4CD Traction Engine, [[Mack Senior|1912-1915 Mack Senior All-Steel Windshield Open Cab Single Axle Semi-Tractor Truck with doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Closed Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Closed Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Semi-Tractor Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Semi-Tractor Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Citroën U23|1935-1947 Citroën Type 23 Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Fordson Thames ET|Fordson Thames ET6/ET7 2-door standard cab 4x2 semi-tractor unit]], [[Thames Trader|Thames Trader FC Mk1 2-door standard cab 4x2 semi-tractor unit]], [[Thames Trader|Thames Trader FC Mk2 2-door standard cab 4x2 semi-tractor unit]], [[Ford D-series|Ford D-1000 2-door standard cab 4x2 semi-tractor unit (1965-1969)]], [[Fiat 619 N1|1970-1972 Fiat 619N1 2-Door Day Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Fiat 619 N1|1973-1975 Fiat 619N1 2-Door Day Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Iveco Turbo|Iveco Fiat 130 NC 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck]], [[Iveco Turbotech|Iveco 190-36 TurboTech 2-Door Day Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]], і [[Iveco Eurotech|Iveco EuroTech 2-Door Day Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]]), Active Day Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (пасля-[[Hendrickson Motor Truck Company|1926 Hendrickson Model SW Closed Cab Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Conventional Cab Dual Rear Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Conventional Cab Dual Rear Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1937)]], [[Fordson Thames ET|Fordson Thames Sussex 2-door standard cab 6x4 semi-tractor unit]], [[Thames Trader|Thames Trader FC Mk1 2-door standard cab 6x4 semi-tractor unit]], [[Thames Trader|Thames Trader FC Mk2 2-door standard cab 6x4 semi-tractor unit]], [[Ford D-series|Ford D-1000 2-door standard cab 6x4 semi-tractor unit (1965-1969)]], [[Fiat 619 N1|1970-1972 Fiat 619N1 2-Door Day Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], [[Fiat 619 N1|1973-1975 Fiat 619N1 2-Door Day Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], [[Iveco Turbo|Iveco Fiat 130 NC 2-Door Day Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], [[Iveco Turbotech|Iveco 190-36 TurboTech 2-Door Day Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], і [[Iveco Eurotech|Iveco EuroTech 2-Door Day Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]), Active Space (AS) для міжгародняга камфорту (шырокая, высокая дахавая), і Active Time (AT) для сярэдніх/доўгіх маршрутаў (стандартны/высокі дах, ужо). Яны прапаноўвалі розную шырыню (2,48 м AS супраць 2,28 м AT/AD), вышыню даху і варыянты для сну/захоўвання, каб адпавядаць розным патрэбам перавозкі, ад кантынентальных паездак да шматкропкавых даставак. ==Першае пакаленне (2002-2007)== {{Аўтамабіль | назва = «Iveco Stralis (2002-2007)» | выява = [[File:IVECO Stralis AS430 Containersattelzug.jpg|300пкс]] | вытворца = «[[Iveco]]» | гады = 2002-2007 | падобныя = '''Stralis Day Cab 4x2 Rigid Truck (2002-2007):'''<br/>[[DAF XF|DAF XF Day Cab 4x2 Rigid Truck (2002—2006)]]<br/>[[MAN TGA|2002-2007 MAN TGA Day Cab 4x2 Rigid Truck]]<br/>[[Mercedes-Benz Actros|2003—2008 Mercedes-Benz Actros Day Cab 4x2 Rigid Truck]]<br/>[[Renault Premium|2002—2006 Renault Premium Route Day Cab 4x2 Rigid Truck]]<br/>[[Scania 4|Scania R114 Day Cab 4x2 Rigid Truck]]/[[Scania R|2004-2006 Scania R Series Day Cab 4x2 Rigid Truck]]<br/>[[Volvo FH|Volvo FH Day Cab 4x2 Rigid Truck (2002—2008)]]<br/>[[МАЗ-5340|МАЗ-5340 Day Cab 4x2 Rigid Truck]]<br/>'''Stralis Day Cab Tandem Axle Rigid Truck (2002-2007):'''<br/>[[DAF XF|DAF XF Day Cab Tandem Axle Rigid Truck (2002—2006)]]<br/>[[MAN TGA|2002-2007 MAN TGA Day Cab Tandem Axle Rigid Truck]]<br/>[[Mercedes-Benz Actros|2003—2008 Mercedes-Benz Actros Day Cab Tandem Axle Rigid Truck]]<br/>[[Renault Premium|2002—2006 Renault Premium Route Day Cab Tandem Axle Rigid Truck]]<br/>[[Scania 4|Scania R114 Day Cab Tandem Axle Rigid Truck]]/[[Scania R|2004-2006 Scania R Series Day Cab Tandem Axle Rigid Truck]]<br/>[[Volvo FH|Volvo FH Day Cab Tandem Axle Rigid Truck (2002—2008)]]<br/>'''Stralis Day Cab 4x2 Semi-Tractor Truck (2002-2007):'''<br/>[[DAF XF|DAF XF Day Cab 4x2 Semi-Tractor Truck (2002—2006)]]<br/>[[MAN TGA|2002-2007 MAN TGA Day Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]]<br/>[[Mercedes-Benz Actros|2003—2008 Mercedes-Benz Actros Day Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]]<br/>[[Renault Premium|2002—2006 Renault Premium Route Day Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]]<br/>[[Scania 4|Scania R114 Day Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]]/[[Scania R|2004-2006 Scania R Series Day Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]]<br/>[[Volvo FH|Volvo FH Day Cab 4x2 Semi-Tractor Truck (2002—2008)]]<br/>[[МАЗ-5440|2002-2007 МАЗ-5440 Day Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]]<br/>'''Stralis Day Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (2002-2007):'''<br/>[[DAF XF|DAF XF Day Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (2002—2006)]]<br/>[[MAN TGA|2002-2007 MAN TGA Day Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]<br/>[[Mercedes-Benz Actros|2003—2008 Mercedes-Benz Actros Day Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]<br/>[[Renault Premium|2002—2006 Renault Premium Route Day Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]<br/>[[Scania 4|Scania R114 Day Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]/[[Scania R|2004-2006 Scania R Series Day Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]<br/>[[Volvo FH|Volvo FH Day Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (2002—2008)]]<br/>[[МАЗ-6430|2002—2007 МАЗ-6430 Day Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]<br/> '''Stralis Low Roof Sleeper Cab:'''<br/> '''Stralis High Roof Sleeper Cab:'''<br/> }} ==Другое пакаленне (2007-2012)== ==Трэцяе пакаленне (2012-2016)== ==Чацвёртае пакаленне (2016-2019)== [[Катэгорыя:Аўтамабілі Iveco|Stralis]] [[Катэгорыя:Грузавыя аўтамабілі]] [[Катэгорыя:Грузавікі Італіі]] [[Катэгорыя:Грузавыя аўтамабілі 2000-х]] [[Катэгорыя:Грузавыя аўтамабілі 2010-х]] kqaxzi3ng20t9rhbco01a3o99dhzx96 2677415 2677414 2026-07-04T01:32:37Z ~2026-37595-36 98621 2677415 wikitext text/x-wiki {{Аўтамабіль | назва = «Iveco Stralis» | выява = [[Файл:2016 Iveco Stralis (Bulmers), front right, 06-12-2025.jpg|300пкс]] | вытворца = «[[Iveco]]» | гады = 2002–2021 | падобныя = }} [[Iveco Stralis]] — гэта грузавік цяжкага класа, які вырабляе італьянскі вытворца Iveco з 2002 па 2021 год. Stralis замяніў мадэлі [[Iveco EuroStar]] і [[Iveco EuroTech]]; ён знаходзіцца ў сегменце зверху ад Eurocargo, вага ад 19 да 44 тон. Пажарная версія Stralis выпускалася сумесна з нямецкім [[Magirus|Iveco Magirus]], Iveco Stralis (2002-2007) прапаноўваў тры асноўныя серыі кабін: Active Day Cab 4x2 Rigid Truck (пасля-Hansen Horse Drawn Winona Freight Wagon, [[Packard|1905-1919 Packard 3-Ton Truck Chassis with Enclosed Cab and Doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Enclosed Cab 4x2 Rigid Chassis Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Closed Cab 4x2 Rigid Chassis Truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Closed Cab 4x2 Rigid Chassis Truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Rigid Chassis Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Rigid Chassis Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Rigid Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Rigid Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Rigid Chassis Truck]], [[Citroën U23|1935-1947 Citroën Type 23 Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Rigid Chassis Truck]], [[Fordson Thames ET|Fordson Thames ET6/ET7 2-door standard cab 4x2 rigid chassis lorry]], [[Thames Trader|Thames Trader FC Mk1 2-door standard cab 4x2 rigid chassis lorry]], [[Thames Trader|Thames Trader FC Mk2 2-door standard cab 4x2 rigid chassis lorry]], [[Ford D-series|Ford D-1000 2-door standard cab 4x2 rigid chassis lorry (1965-1969)]], [[Fiat 619 N1|1970-1972 Fiat 619N1 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck]], [[Fiat 619 N1|1973-1975 Fiat 619N1 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck]], [[Iveco Turbo|Iveco Fiat 130 NC 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck]], [[Iveco Turbotech|Iveco 190-36 TurboTech 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck]], і [[Iveco Eurotech|Iveco EuroTech 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck]]), Active Day Cab Tandem Axle Rigid Truck (пасля-[[Hendrickson Motor Truck Company|1926 Hendrickson Model SW Closed Cab Tandem-Axle Rigid Chassis Truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Tandem Axle Chassis Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Tandem Axle Chassis Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Tandem Axle Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Tandem Axle Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Tandem Axle Chassis Truck]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Conventional Cab Dual Rear Tandem Axle Chassis Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Conventional Cab Dual Rear Tandem Axle Chassis Truck (1937)]], [[Fordson Thames ET|Fordson Thames Sussex 2-door standard cab 6x4 rigid chassis lorry]], [[Thames Trader|Thames Trader FC Mk1 2-door standard cab 6x4 rigid chassis lorry]], [[Thames Trader|Thames Trader FC Mk2 2-door standard cab 6x4 rigid chassis lorry]], [[Ford D-series|Ford D-1000 2-door standard cab 6x4 rigid chassis lorry (1965-1969)]], [[Fiat 619 N1|1970-1972 Fiat 619N1 2-Door Day Cab Tandem Axle Rigid Truck]], [[Fiat 619 N1|1973-1975 Fiat 619N1 2-Door Day Cab Tandem Axle Rigid Truck]], [[Iveco Turbo|Iveco Fiat 130 NC 2-Door Day Cab Tandem Axle Rigid Truck]], [[Iveco Turbotech|Iveco 190-36 TurboTech 2-Door Day Cab Tandem Axle Rigid Truck]], і [[Iveco Eurotech|Iveco EuroTech 2-Door Day Cab Tandem Axle Rigid Truck]]), Active Day Cab 4x2 Semi-Tractor Truck (пасля-Horse Drawn Case #1 Portable Steam Engine with a tow hitch attached on the back, Garrett and Sons 4CD Traction Engine, [[Mack Senior|1912-1915 Mack Senior All-Steel Windshield Open Cab Single Axle Semi-Tractor Truck with doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Closed Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Closed Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Semi-Tractor Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Semi-Tractor Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Citroën U23|1935-1947 Citroën Type 23 Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Fordson Thames ET|Fordson Thames ET6/ET7 2-door standard cab 4x2 semi-tractor unit]], [[Thames Trader|Thames Trader FC Mk1 2-door standard cab 4x2 semi-tractor unit]], [[Thames Trader|Thames Trader FC Mk2 2-door standard cab 4x2 semi-tractor unit]], [[Ford D-series|Ford D-1000 2-door standard cab 4x2 semi-tractor unit (1965-1969)]], [[Fiat 619 N1|1970-1972 Fiat 619N1 2-Door Day Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Fiat 619 N1|1973-1975 Fiat 619N1 2-Door Day Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Iveco Turbo|Iveco Fiat 130 NC 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck]], [[Iveco Turbotech|Iveco 190-36 TurboTech 2-Door Day Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]], і [[Iveco Eurotech|Iveco EuroTech 2-Door Day Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]]), Active Day Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (пасля-[[Hendrickson Motor Truck Company|1926 Hendrickson Model SW Closed Cab Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Conventional Cab Dual Rear Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Conventional Cab Dual Rear Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1937)]], [[Fordson Thames ET|Fordson Thames Sussex 2-door standard cab 6x4 semi-tractor unit]], [[Thames Trader|Thames Trader FC Mk1 2-door standard cab 6x4 semi-tractor unit]], [[Thames Trader|Thames Trader FC Mk2 2-door standard cab 6x4 semi-tractor unit]], [[Ford D-series|Ford D-1000 2-door standard cab 6x4 semi-tractor unit (1965-1969)]], [[Fiat 619 N1|1970-1972 Fiat 619N1 2-Door Day Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], [[Fiat 619 N1|1973-1975 Fiat 619N1 2-Door Day Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], [[Iveco Turbo|Iveco Fiat 130 NC 2-Door Day Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], [[Iveco Turbotech|Iveco 190-36 TurboTech 2-Door Day Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], і [[Iveco Eurotech|Iveco EuroTech 2-Door Day Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]), Active Space (AS) для міжгародняга камфорту (шырокая, высокая дахавая), і Active Time (AT) для сярэдніх/доўгіх маршрутаў (стандартны/высокі дах, ужо). Яны прапаноўвалі розную шырыню (2,48 м AS супраць 2,28 м AT/AD), вышыню даху і варыянты для сну/захоўвання, каб адпавядаць розным патрэбам перавозкі, ад кантынентальных паездак да шматкропкавых даставак. ==Першае пакаленне (2002-2007)== {{Аўтамабіль | назва = «Iveco Stralis (2002-2007)» | выява = [[File:IVECO Stralis AS430 Containersattelzug.jpg|300пкс]] | вытворца = «[[Iveco]]» | гады = 2002-2007 | падобныя = '''Stralis Day Cab 4x2 Rigid Truck (2002-2007):'''<br/>[[DAF XF|DAF XF Day Cab 4x2 Rigid Truck (2002—2006)]]<br/>[[MAN TGA|2002-2007 MAN TGA Day Cab 4x2 Rigid Truck]]<br/>[[Mercedes-Benz Actros|2003—2008 Mercedes-Benz Actros Day Cab 4x2 Rigid Truck]]<br/>[[Renault Premium|2002—2006 Renault Premium Route Day Cab 4x2 Rigid Truck]]<br/>[[Scania 4|Scania R114 Day Cab 4x2 Rigid Truck]]/[[Scania R|2004-2006 Scania R Series Day Cab 4x2 Rigid Truck]]<br/>[[Volvo FH|Volvo FH Day Cab 4x2 Rigid Truck (2002—2008)]]<br/>[[МАЗ-5340|МАЗ-5340 Day Cab 4x2 Rigid Truck]]<br/>'''Stralis Day Cab Tandem Axle Rigid Truck (2002-2007):'''<br/>[[DAF XF|DAF XF Day Cab Tandem Axle Rigid Truck (2002—2006)]]<br/>[[MAN TGA|2002-2007 MAN TGA Day Cab Tandem Axle Rigid Truck]]<br/>[[Mercedes-Benz Actros|2003—2008 Mercedes-Benz Actros Day Cab Tandem Axle Rigid Truck]]<br/>[[Renault Premium|2002—2006 Renault Premium Route Day Cab Tandem Axle Rigid Truck]]<br/>[[Scania 4|Scania R114 Day Cab Tandem Axle Rigid Truck]]/[[Scania R|2004-2006 Scania R Series Day Cab Tandem Axle Rigid Truck]]<br/>[[Volvo FH|Volvo FH Day Cab Tandem Axle Rigid Truck (2002—2008)]]<br/>'''Stralis Day Cab 4x2 Semi-Tractor Truck (2002-2007):'''<br/>[[DAF XF|DAF XF Day Cab 4x2 Semi-Tractor Truck (2002—2006)]]<br/>[[MAN TGA|2002-2007 MAN TGA Day Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]]<br/>[[Mercedes-Benz Actros|2003—2008 Mercedes-Benz Actros Day Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]]<br/>[[Renault Premium|2002—2006 Renault Premium Route Day Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]]<br/>[[Scania 4|Scania R114 Day Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]]/[[Scania R|2004-2006 Scania R Series Day Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]]<br/>[[Volvo FH|Volvo FH Day Cab 4x2 Semi-Tractor Truck (2002—2008)]]<br/>[[МАЗ-5440|2002-2007 МАЗ-5440 Day Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]]<br/>'''Stralis Day Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (2002-2007):'''<br/>[[DAF XF|DAF XF Day Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (2002—2006)]]<br/>[[MAN TGA|2002-2007 MAN TGA Day Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]<br/>[[Mercedes-Benz Actros|2003—2008 Mercedes-Benz Actros Day Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]<br/>[[Renault Premium|2002—2006 Renault Premium Route Day Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]<br/>[[Scania 4|Scania R114 Day Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]/[[Scania R|2004-2006 Scania R Series Day Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]<br/>[[Volvo FH|Volvo FH Day Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (2002—2008)]]<br/>[[МАЗ-6430|2002—2007 МАЗ-6430 Day Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]<br/>'''Stralis Low Roof Sleeper Cab (2002-2007):'''<br/>'''Stralis High Roof Sleeper Cab (2002-2007):'''<br/> }} ==Другое пакаленне (2007-2012)== ==Трэцяе пакаленне (2012-2016)== ==Чацвёртае пакаленне (2016-2019)== [[Катэгорыя:Аўтамабілі Iveco|Stralis]] [[Катэгорыя:Грузавыя аўтамабілі]] [[Катэгорыя:Грузавікі Італіі]] [[Катэгорыя:Грузавыя аўтамабілі 2000-х]] [[Катэгорыя:Грузавыя аўтамабілі 2010-х]] 2u9mzjf2bg5z63rjiu4kyqgrubtsgcz 2677416 2677415 2026-07-04T01:35:52Z ~2026-37595-36 98621 /* Першае пакаленне (2002-2007) */ 2677416 wikitext text/x-wiki {{Аўтамабіль | назва = «Iveco Stralis» | выява = [[Файл:2016 Iveco Stralis (Bulmers), front right, 06-12-2025.jpg|300пкс]] | вытворца = «[[Iveco]]» | гады = 2002–2021 | падобныя = }} [[Iveco Stralis]] — гэта грузавік цяжкага класа, які вырабляе італьянскі вытворца Iveco з 2002 па 2021 год. Stralis замяніў мадэлі [[Iveco EuroStar]] і [[Iveco EuroTech]]; ён знаходзіцца ў сегменце зверху ад Eurocargo, вага ад 19 да 44 тон. Пажарная версія Stralis выпускалася сумесна з нямецкім [[Magirus|Iveco Magirus]]. ==Першае пакаленне (2002-2007)== {{Аўтамабіль | назва = «Iveco Stralis (2002-2007)» | выява = [[File:IVECO Stralis AS430 Containersattelzug.jpg|300пкс]] | вытворца = «[[Iveco]]» | гады = 2002-2007 | падобныя = '''Stralis Day Cab 4x2 Rigid Truck (2002-2007):'''<br/>[[DAF XF|DAF XF Day Cab 4x2 Rigid Truck (2002—2006)]]<br/>[[MAN TGA|2002-2007 MAN TGA Day Cab 4x2 Rigid Truck]]<br/>[[Mercedes-Benz Actros|2003—2008 Mercedes-Benz Actros Day Cab 4x2 Rigid Truck]]<br/>[[Renault Premium|2002—2006 Renault Premium Route Day Cab 4x2 Rigid Truck]]<br/>[[Scania 4|Scania R114 Day Cab 4x2 Rigid Truck]]/[[Scania R|2004-2006 Scania R Series Day Cab 4x2 Rigid Truck]]<br/>[[Volvo FH|Volvo FH Day Cab 4x2 Rigid Truck (2002—2008)]]<br/>[[МАЗ-5340|МАЗ-5340 Day Cab 4x2 Rigid Truck]]<br/>'''Stralis Day Cab Tandem Axle Rigid Truck (2002-2007):'''<br/>[[DAF XF|DAF XF Day Cab Tandem Axle Rigid Truck (2002—2006)]]<br/>[[MAN TGA|2002-2007 MAN TGA Day Cab Tandem Axle Rigid Truck]]<br/>[[Mercedes-Benz Actros|2003—2008 Mercedes-Benz Actros Day Cab Tandem Axle Rigid Truck]]<br/>[[Renault Premium|2002—2006 Renault Premium Route Day Cab Tandem Axle Rigid Truck]]<br/>[[Scania 4|Scania R114 Day Cab Tandem Axle Rigid Truck]]/[[Scania R|2004-2006 Scania R Series Day Cab Tandem Axle Rigid Truck]]<br/>[[Volvo FH|Volvo FH Day Cab Tandem Axle Rigid Truck (2002—2008)]]<br/>'''Stralis Day Cab 4x2 Semi-Tractor Truck (2002-2007):'''<br/>[[DAF XF|DAF XF Day Cab 4x2 Semi-Tractor Truck (2002—2006)]]<br/>[[MAN TGA|2002-2007 MAN TGA Day Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]]<br/>[[Mercedes-Benz Actros|2003—2008 Mercedes-Benz Actros Day Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]]<br/>[[Renault Premium|2002—2006 Renault Premium Route Day Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]]<br/>[[Scania 4|Scania R114 Day Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]]/[[Scania R|2004-2006 Scania R Series Day Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]]<br/>[[Volvo FH|Volvo FH Day Cab 4x2 Semi-Tractor Truck (2002—2008)]]<br/>[[МАЗ-5440|2002-2007 МАЗ-5440 Day Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]]<br/>'''Stralis Day Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (2002-2007):'''<br/>[[DAF XF|DAF XF Day Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (2002—2006)]]<br/>[[MAN TGA|2002-2007 MAN TGA Day Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]<br/>[[Mercedes-Benz Actros|2003—2008 Mercedes-Benz Actros Day Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]<br/>[[Renault Premium|2002—2006 Renault Premium Route Day Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]<br/>[[Scania 4|Scania R114 Day Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]/[[Scania R|2004-2006 Scania R Series Day Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]<br/>[[Volvo FH|Volvo FH Day Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (2002—2008)]]<br/>[[МАЗ-6430|2002—2007 МАЗ-6430 Day Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]<br/>'''Stralis Low Roof Sleeper Cab (2002-2007):'''<br/>'''Stralis High Roof Sleeper Cab (2002-2007):'''<br/> }} Iveco Stralis (2002-2007) — гэта цяжкі камерцыйны паўпрычэп, які вырабляецца італьянскім аўтавытворцам Iveco. Прызначаны для рэгіянальных і міжгародніх перавозак, ён ахоплівае дыяпазон вагі ад 19 да 44 тон. Ён стаў вядомым як першы цяжкі грузавік, які меў аўтаматызаваную каробку перадач у якасці стандартнага абсталявання, Iveco Stralis (2002-2007) прапаноўваў тры асноўныя серыі кабін: Active Day Cab 4x2 Rigid Truck (пасля-Hansen Horse Drawn Winona Freight Wagon, [[Packard|1905-1919 Packard 3-Ton Truck Chassis with Enclosed Cab and Doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Enclosed Cab 4x2 Rigid Chassis Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Closed Cab 4x2 Rigid Chassis Truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Closed Cab 4x2 Rigid Chassis Truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Rigid Chassis Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Rigid Chassis Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Rigid Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Rigid Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Rigid Chassis Truck]], [[Citroën U23|1935-1947 Citroën Type 23 Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Rigid Chassis Truck]], [[Fordson Thames ET|Fordson Thames ET6/ET7 2-door standard cab 4x2 rigid chassis lorry]], [[Thames Trader|Thames Trader FC Mk1 2-door standard cab 4x2 rigid chassis lorry]], [[Thames Trader|Thames Trader FC Mk2 2-door standard cab 4x2 rigid chassis lorry]], [[Ford D-series|Ford D-1000 2-door standard cab 4x2 rigid chassis lorry (1965-1969)]], [[Fiat 619 N1|1970-1972 Fiat 619N1 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck]], [[Fiat 619 N1|1973-1975 Fiat 619N1 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck]], [[Iveco Turbo|Iveco Fiat 130 NC 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck]], [[Iveco Turbotech|Iveco 190-36 TurboTech 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck]], і [[Iveco Eurotech|Iveco EuroTech 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck]]), Active Day Cab Tandem Axle Rigid Truck (пасля-[[Hendrickson Motor Truck Company|1926 Hendrickson Model SW Closed Cab Tandem-Axle Rigid Chassis Truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Tandem Axle Chassis Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Tandem Axle Chassis Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Tandem Axle Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Tandem Axle Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Tandem Axle Chassis Truck]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Conventional Cab Dual Rear Tandem Axle Chassis Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Conventional Cab Dual Rear Tandem Axle Chassis Truck (1937)]], [[Fordson Thames ET|Fordson Thames Sussex 2-door standard cab 6x4 rigid chassis lorry]], [[Thames Trader|Thames Trader FC Mk1 2-door standard cab 6x4 rigid chassis lorry]], [[Thames Trader|Thames Trader FC Mk2 2-door standard cab 6x4 rigid chassis lorry]], [[Ford D-series|Ford D-1000 2-door standard cab 6x4 rigid chassis lorry (1965-1969)]], [[Fiat 619 N1|1970-1972 Fiat 619N1 2-Door Day Cab Tandem Axle Rigid Truck]], [[Fiat 619 N1|1973-1975 Fiat 619N1 2-Door Day Cab Tandem Axle Rigid Truck]], [[Iveco Turbo|Iveco Fiat 130 NC 2-Door Day Cab Tandem Axle Rigid Truck]], [[Iveco Turbotech|Iveco 190-36 TurboTech 2-Door Day Cab Tandem Axle Rigid Truck]], і [[Iveco Eurotech|Iveco EuroTech 2-Door Day Cab Tandem Axle Rigid Truck]]), Active Day Cab 4x2 Semi-Tractor Truck (пасля-Horse Drawn Case #1 Portable Steam Engine with a tow hitch attached on the back, Garrett and Sons 4CD Traction Engine, [[Mack Senior|1912-1915 Mack Senior All-Steel Windshield Open Cab Single Axle Semi-Tractor Truck with doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Closed Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Closed Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Semi-Tractor Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Semi-Tractor Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Citroën U23|1935-1947 Citroën Type 23 Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Fordson Thames ET|Fordson Thames ET6/ET7 2-door standard cab 4x2 semi-tractor unit]], [[Thames Trader|Thames Trader FC Mk1 2-door standard cab 4x2 semi-tractor unit]], [[Thames Trader|Thames Trader FC Mk2 2-door standard cab 4x2 semi-tractor unit]], [[Ford D-series|Ford D-1000 2-door standard cab 4x2 semi-tractor unit (1965-1969)]], [[Fiat 619 N1|1970-1972 Fiat 619N1 2-Door Day Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Fiat 619 N1|1973-1975 Fiat 619N1 2-Door Day Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Iveco Turbo|Iveco Fiat 130 NC 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck]], [[Iveco Turbotech|Iveco 190-36 TurboTech 2-Door Day Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]], і [[Iveco Eurotech|Iveco EuroTech 2-Door Day Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]]), Active Day Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (пасля-[[Hendrickson Motor Truck Company|1926 Hendrickson Model SW Closed Cab Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Conventional Cab Dual Rear Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Conventional Cab Dual Rear Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1937)]], [[Fordson Thames ET|Fordson Thames Sussex 2-door standard cab 6x4 semi-tractor unit]], [[Thames Trader|Thames Trader FC Mk1 2-door standard cab 6x4 semi-tractor unit]], [[Thames Trader|Thames Trader FC Mk2 2-door standard cab 6x4 semi-tractor unit]], [[Ford D-series|Ford D-1000 2-door standard cab 6x4 semi-tractor unit (1965-1969)]], [[Fiat 619 N1|1970-1972 Fiat 619N1 2-Door Day Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], [[Fiat 619 N1|1973-1975 Fiat 619N1 2-Door Day Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], [[Iveco Turbo|Iveco Fiat 130 NC 2-Door Day Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], [[Iveco Turbotech|Iveco 190-36 TurboTech 2-Door Day Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], і [[Iveco Eurotech|Iveco EuroTech 2-Door Day Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]), Active Space (AS) для міжгародняга камфорту (шырокая, высокая дахавая), і Active Time (AT) для сярэдніх/доўгіх маршрутаў (стандартны/высокі дах, ужо). Яны прапаноўвалі розную шырыню (2,48 м AS супраць 2,28 м AT/AD), вышыню даху і варыянты для сну/захоўвання, каб адпавядаць розным патрэбам перавозкі, ад кантынентальных паездак да шматкропкавых даставак. ==Другое пакаленне (2007-2012)== ==Трэцяе пакаленне (2012-2016)== ==Чацвёртае пакаленне (2016-2019)== [[Катэгорыя:Аўтамабілі Iveco|Stralis]] [[Катэгорыя:Грузавыя аўтамабілі]] [[Катэгорыя:Грузавікі Італіі]] [[Катэгорыя:Грузавыя аўтамабілі 2000-х]] [[Катэгорыя:Грузавыя аўтамабілі 2010-х]] b8v38o1vm7erourrjbcwmjgyd4zk73y 2677417 2677416 2026-07-04T01:40:54Z ~2026-37595-36 98621 /* Першае пакаленне (2002-2007) */ 2677417 wikitext text/x-wiki {{Аўтамабіль | назва = «Iveco Stralis» | выява = [[Файл:2016 Iveco Stralis (Bulmers), front right, 06-12-2025.jpg|300пкс]] | вытворца = «[[Iveco]]» | гады = 2002–2021 | падобныя = }} [[Iveco Stralis]] — гэта грузавік цяжкага класа, які вырабляе італьянскі вытворца Iveco з 2002 па 2021 год. Stralis замяніў мадэлі [[Iveco EuroStar]] і [[Iveco EuroTech]]; ён знаходзіцца ў сегменце зверху ад Eurocargo, вага ад 19 да 44 тон. Пажарная версія Stralis выпускалася сумесна з нямецкім [[Magirus|Iveco Magirus]]. ==Першае пакаленне (2002-2007)== {{Аўтамабіль | назва = «Iveco Stralis (2002-2007)» | выява = [[File:IVECO Stralis AS430 Containersattelzug.jpg|300пкс]] | вытворца = «[[Iveco]]» | гады = 2002-2007 | падобныя = '''Stralis Day Cab 4x2 Rigid Truck (2002-2007):'''<br/>[[DAF XF|DAF XF Day Cab 4x2 Rigid Truck (2002—2006)]]<br/>[[MAN TGA|2002-2007 MAN TGA Day Cab 4x2 Rigid Truck]]<br/>[[Mercedes-Benz Actros|2003—2008 Mercedes-Benz Actros Day Cab 4x2 Rigid Truck]]<br/>[[Renault Premium|2002—2006 Renault Premium Route Day Cab 4x2 Rigid Truck]]<br/>[[Scania 4|Scania R114 Day Cab 4x2 Rigid Truck]]/[[Scania R|2004-2006 Scania R Series Day Cab 4x2 Rigid Truck]]<br/>[[Volvo FH|Volvo FH Day Cab 4x2 Rigid Truck (2002—2008)]]<br/>[[МАЗ-5340|МАЗ-5340 Day Cab 4x2 Rigid Truck]]<br/>'''Stralis Day Cab Tandem Axle Rigid Truck (2002-2007):'''<br/>[[DAF XF|DAF XF Day Cab Tandem Axle Rigid Truck (2002—2006)]]<br/>[[MAN TGA|2002-2007 MAN TGA Day Cab Tandem Axle Rigid Truck]]<br/>[[Mercedes-Benz Actros|2003—2008 Mercedes-Benz Actros Day Cab Tandem Axle Rigid Truck]]<br/>[[Renault Premium|2002—2006 Renault Premium Route Day Cab Tandem Axle Rigid Truck]]<br/>[[Scania 4|Scania R114 Day Cab Tandem Axle Rigid Truck]]/[[Scania R|2004-2006 Scania R Series Day Cab Tandem Axle Rigid Truck]]<br/>[[Volvo FH|Volvo FH Day Cab Tandem Axle Rigid Truck (2002—2008)]]<br/>'''Stralis Day Cab 4x2 Semi-Tractor Truck (2002-2007):'''<br/>[[DAF XF|DAF XF Day Cab 4x2 Semi-Tractor Truck (2002—2006)]]<br/>[[MAN TGA|2002-2007 MAN TGA Day Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]]<br/>[[Mercedes-Benz Actros|2003—2008 Mercedes-Benz Actros Day Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]]<br/>[[Renault Premium|2002—2006 Renault Premium Route Day Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]]<br/>[[Scania 4|Scania R114 Day Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]]/[[Scania R|2004-2006 Scania R Series Day Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]]<br/>[[Volvo FH|Volvo FH Day Cab 4x2 Semi-Tractor Truck (2002—2008)]]<br/>[[МАЗ-5440|2002-2007 МАЗ-5440 Day Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]]<br/>'''Stralis Day Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (2002-2007):'''<br/>[[DAF XF|DAF XF Day Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (2002—2006)]]<br/>[[MAN TGA|2002-2007 MAN TGA Day Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]<br/>[[Mercedes-Benz Actros|2003—2008 Mercedes-Benz Actros Day Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]<br/>[[Renault Premium|2002—2006 Renault Premium Route Day Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]<br/>[[Scania 4|Scania R114 Day Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]/[[Scania R|2004-2006 Scania R Series Day Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]<br/>[[Volvo FH|Volvo FH Day Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (2002—2008)]]<br/>[[МАЗ-6430|2002—2007 МАЗ-6430 Day Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]<br/>'''Stralis Low Roof Sleeper Cab (2002-2007):'''<br/>'''Stralis High Roof Sleeper Cab (2002-2007):'''<br/> |наступнік=[[Iveco Stralis#Другое пакаленне (2007-2012)|Iveco Stralis (2007-2012)]]|папярэднік=[[Iveco EuroTech]]<br/>[[Iveco EuroStar]]}} Iveco Stralis (2002-2007) — гэта цяжкі камерцыйны паўпрычэп, які вырабляецца італьянскім аўтавытворцам Iveco. Прызначаны для рэгіянальных і міжгародніх перавозак, ён ахоплівае дыяпазон вагі ад 19 да 44 тон. Ён стаў вядомым як першы цяжкі грузавік, які меў аўтаматызаваную каробку перадач у якасці стандартнага абсталявання, Iveco Stralis (2002-2007) прапаноўваў тры асноўныя серыі кабін: Active Day Cab 4x2 Rigid Truck (пасля-Hansen Horse Drawn Winona Freight Wagon, [[Packard|1905-1919 Packard 3-Ton Truck Chassis with Enclosed Cab and Doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Enclosed Cab 4x2 Rigid Chassis Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Closed Cab 4x2 Rigid Chassis Truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Closed Cab 4x2 Rigid Chassis Truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Rigid Chassis Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Rigid Chassis Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Rigid Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Rigid Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Rigid Chassis Truck]], [[Citroën U23|1935-1947 Citroën Type 23 Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Rigid Chassis Truck]], [[Fordson Thames ET|Fordson Thames ET6/ET7 2-door standard cab 4x2 rigid chassis lorry]], [[Thames Trader|Thames Trader FC Mk1 2-door standard cab 4x2 rigid chassis lorry]], [[Thames Trader|Thames Trader FC Mk2 2-door standard cab 4x2 rigid chassis lorry]], [[Ford D-series|Ford D-1000 2-door standard cab 4x2 rigid chassis lorry (1965-1969)]], [[Fiat 619 N1|1970-1972 Fiat 619N1 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck]], [[Fiat 619 N1|1973-1975 Fiat 619N1 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck]], [[Iveco Turbo|Iveco Fiat 130 NC 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck]], [[Iveco Turbotech|Iveco 190-36 TurboTech 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck]], і [[Iveco Eurotech|Iveco EuroTech 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck]]), Active Day Cab Tandem Axle Rigid Truck (пасля-[[Hendrickson Motor Truck Company|1926 Hendrickson Model SW Closed Cab Tandem-Axle Rigid Chassis Truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Tandem Axle Chassis Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Tandem Axle Chassis Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Tandem Axle Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Tandem Axle Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Tandem Axle Chassis Truck]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Conventional Cab Dual Rear Tandem Axle Chassis Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Conventional Cab Dual Rear Tandem Axle Chassis Truck (1937)]], [[Fordson Thames ET|Fordson Thames Sussex 2-door standard cab 6x4 rigid chassis lorry]], [[Thames Trader|Thames Trader FC Mk1 2-door standard cab 6x4 rigid chassis lorry]], [[Thames Trader|Thames Trader FC Mk2 2-door standard cab 6x4 rigid chassis lorry]], [[Ford D-series|Ford D-1000 2-door standard cab 6x4 rigid chassis lorry (1965-1969)]], [[Fiat 619 N1|1970-1972 Fiat 619N1 2-Door Day Cab Tandem Axle Rigid Truck]], [[Fiat 619 N1|1973-1975 Fiat 619N1 2-Door Day Cab Tandem Axle Rigid Truck]], [[Iveco Turbo|Iveco Fiat 130 NC 2-Door Day Cab Tandem Axle Rigid Truck]], [[Iveco Turbotech|Iveco 190-36 TurboTech 2-Door Day Cab Tandem Axle Rigid Truck]], і [[Iveco Eurotech|Iveco EuroTech 2-Door Day Cab Tandem Axle Rigid Truck]]), Active Day Cab 4x2 Semi-Tractor Truck (пасля-Horse Drawn Case #1 Portable Steam Engine with a tow hitch attached on the back, Garrett and Sons 4CD Traction Engine, [[Mack Senior|1912-1915 Mack Senior All-Steel Windshield Open Cab Single Axle Semi-Tractor Truck with doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Closed Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Closed Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Semi-Tractor Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Semi-Tractor Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Citroën U23|1935-1947 Citroën Type 23 Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Fordson Thames ET|Fordson Thames ET6/ET7 2-door standard cab 4x2 semi-tractor unit]], [[Thames Trader|Thames Trader FC Mk1 2-door standard cab 4x2 semi-tractor unit]], [[Thames Trader|Thames Trader FC Mk2 2-door standard cab 4x2 semi-tractor unit]], [[Ford D-series|Ford D-1000 2-door standard cab 4x2 semi-tractor unit (1965-1969)]], [[Fiat 619 N1|1970-1972 Fiat 619N1 2-Door Day Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Fiat 619 N1|1973-1975 Fiat 619N1 2-Door Day Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Iveco Turbo|Iveco Fiat 130 NC 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck]], [[Iveco Turbotech|Iveco 190-36 TurboTech 2-Door Day Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]], і [[Iveco Eurotech|Iveco EuroTech 2-Door Day Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]]), Active Day Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (пасля-[[Hendrickson Motor Truck Company|1926 Hendrickson Model SW Closed Cab Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Conventional Cab Dual Rear Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Conventional Cab Dual Rear Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1937)]], [[Fordson Thames ET|Fordson Thames Sussex 2-door standard cab 6x4 semi-tractor unit]], [[Thames Trader|Thames Trader FC Mk1 2-door standard cab 6x4 semi-tractor unit]], [[Thames Trader|Thames Trader FC Mk2 2-door standard cab 6x4 semi-tractor unit]], [[Ford D-series|Ford D-1000 2-door standard cab 6x4 semi-tractor unit (1965-1969)]], [[Fiat 619 N1|1970-1972 Fiat 619N1 2-Door Day Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], [[Fiat 619 N1|1973-1975 Fiat 619N1 2-Door Day Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], [[Iveco Turbo|Iveco Fiat 130 NC 2-Door Day Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], [[Iveco Turbotech|Iveco 190-36 TurboTech 2-Door Day Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], і [[Iveco Eurotech|Iveco EuroTech 2-Door Day Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]), Active Space (AS) для міжгародняга камфорту (шырокая, высокая дахавая), і Active Time (AT) для сярэдніх/доўгіх маршрутаў (стандартны/высокі дах, ужо). Яны прапаноўвалі розную шырыню (2,48 м AS супраць 2,28 м AT/AD), вышыню даху і варыянты для сну/захоўвання, каб адпавядаць розным патрэбам перавозкі, ад кантынентальных паездак да шматкропкавых даставак. ==Другое пакаленне (2007-2012)== ==Трэцяе пакаленне (2012-2016)== ==Чацвёртае пакаленне (2016-2019)== [[Катэгорыя:Аўтамабілі Iveco|Stralis]] [[Катэгорыя:Грузавыя аўтамабілі]] [[Катэгорыя:Грузавікі Італіі]] [[Катэгорыя:Грузавыя аўтамабілі 2000-х]] [[Катэгорыя:Грузавыя аўтамабілі 2010-х]] atflxpy7fbah63k0gsib4myvv7hq0n4 2677418 2677417 2026-07-04T02:03:33Z ~2026-37595-36 98621 2677418 wikitext text/x-wiki {{Аўтамабіль | назва = «Iveco Stralis» | выява = [[Файл:2016 Iveco Stralis (Bulmers), front right, 06-12-2025.jpg|300пкс]] | вытворца = «[[Iveco]]» | гады = 2002–2021 | падобныя = }} [[Iveco Stralis]] — гэта грузавік цяжкага класа, які вырабляе італьянскі вытворца Iveco з 2002 па 2021 год. Stralis замяніў мадэлі [[Iveco EuroStar]] і [[Iveco EuroTech]]; ён знаходзіцца ў сегменце зверху ад Eurocargo, вага ад 19 да 44 тон. Пажарная версія Stralis выпускалася сумесна з нямецкім [[Magirus|Iveco Magirus]]. ==Першае пакаленне (2002-2007)== {{Аўтамабіль | назва = «Iveco Stralis (2002-2007)» | выява = [[File:IVECO Stralis AS430 Containersattelzug.jpg|300пкс]] | вытворца = «[[Iveco]]» | гады = 2002-2007 | падобныя = '''Stralis Day Cab 4x2 Rigid Truck (2002-2007):'''<br/>[[DAF XF|DAF XF Day Cab 4x2 Rigid Truck (2002—2006)]]<br/>[[MAN TGA|2002-2007 MAN TGA Day Cab 4x2 Rigid Truck]]<br/>[[Mercedes-Benz Actros|2003—2008 Mercedes-Benz Actros Day Cab 4x2 Rigid Truck]]<br/>[[Renault Premium|2002—2006 Renault Premium Route Day Cab 4x2 Rigid Truck]]<br/>[[Scania 4|Scania R114 Day Cab 4x2 Rigid Truck]]/[[Scania R|2004-2006 Scania R Series Day Cab 4x2 Rigid Truck]]<br/>[[Volvo FH|Volvo FH Day Cab 4x2 Rigid Truck (2002—2008)]]<br/>[[МАЗ-5340|МАЗ-5340 Day Cab 4x2 Rigid Truck]]<br/>'''Stralis Day Cab Tandem Axle Rigid Truck (2002-2007):'''<br/>[[DAF XF|DAF XF Day Cab Tandem Axle Rigid Truck (2002—2006)]]<br/>[[MAN TGA|2002-2007 MAN TGA Day Cab Tandem Axle Rigid Truck]]<br/>[[Mercedes-Benz Actros|2003—2008 Mercedes-Benz Actros Day Cab Tandem Axle Rigid Truck]]<br/>[[Renault Premium|2002—2006 Renault Premium Route Day Cab Tandem Axle Rigid Truck]]<br/>[[Scania 4|Scania R114 Day Cab Tandem Axle Rigid Truck]]/[[Scania R|2004-2006 Scania R Series Day Cab Tandem Axle Rigid Truck]]<br/>[[Volvo FH|Volvo FH Day Cab Tandem Axle Rigid Truck (2002—2008)]]<br/>'''Stralis Day Cab 4x2 Semi-Tractor Truck (2002-2007):'''<br/>[[DAF XF|DAF XF Day Cab 4x2 Semi-Tractor Truck (2002—2006)]]<br/>[[MAN TGA|2002-2007 MAN TGA Day Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]]<br/>[[Mercedes-Benz Actros|2003—2008 Mercedes-Benz Actros Day Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]]<br/>[[Renault Premium|2002—2006 Renault Premium Route Day Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]]<br/>[[Scania 4|Scania R114 Day Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]]/[[Scania R|2004-2006 Scania R Series Day Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]]<br/>[[Volvo FH|Volvo FH Day Cab 4x2 Semi-Tractor Truck (2002—2008)]]<br/>[[МАЗ-5440|2002-2007 МАЗ-5440 Day Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]]<br/>'''Stralis Day Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (2002-2007):'''<br/>[[DAF XF|DAF XF Day Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (2002—2006)]]<br/>[[MAN TGA|2002-2007 MAN TGA Day Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]<br/>[[Mercedes-Benz Actros|2003—2008 Mercedes-Benz Actros Day Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]<br/>[[Renault Premium|2002—2006 Renault Premium Route Day Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]<br/>[[Scania 4|Scania R114 Day Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]/[[Scania R|2004-2006 Scania R Series Day Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]<br/>[[Volvo FH|Volvo FH Day Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (2002—2008)]]<br/>[[МАЗ-6430|2002—2007 МАЗ-6430 Day Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]<br/>'''Stralis Low Roof Sleeper Cab 4x2 Rigid Truck (2002-2007):'''<br/>'''Stralis Low Roof Sleeper Cab Tandem-Axle Rigid Truck (2002-2007):'''<br/>'''Stralis High Roof Sleeper Cab 4x2 Rigid Truck (2002-2007):'''<br/>'''Stralis High Roof Sleeper Cab Tandem Axle Rigid Truck (2002-2007):'''<br/> |наступнік=[[Iveco Stralis#Другое пакаленне (2007-2012)|Iveco Stralis (2007-2012)]] |папярэднік=[[Iveco EuroTech]]<br/>[[Iveco EuroStar]] }} Iveco Stralis (2002-2007) — гэта цяжкі камерцыйны паўпрычэп, які вырабляецца італьянскім аўтавытворцам Iveco. Прызначаны для рэгіянальных і міжгародніх перавозак, ён ахоплівае дыяпазон вагі ад 19 да 44 тон. Ён стаў вядомым як першы цяжкі грузавік, які меў аўтаматызаваную каробку перадач у якасці стандартнага абсталявання, Iveco Stralis (2002-2007) прапаноўваў тры асноўныя серыі кабін: Active Day Cab 4x2 Rigid Truck (пасля-Hansen Horse Drawn Winona Freight Wagon, [[Packard|1905-1919 Packard 3-Ton Truck Chassis with Enclosed Cab and Doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Enclosed Cab 4x2 Rigid Chassis Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Closed Cab 4x2 Rigid Chassis Truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Closed Cab 4x2 Rigid Chassis Truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Rigid Chassis Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Rigid Chassis Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Rigid Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Rigid Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Rigid Chassis Truck]], [[Citroën U23|1935-1947 Citroën Type 23 Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Rigid Chassis Truck]], [[Fordson Thames ET|Fordson Thames ET6/ET7 2-door standard cab 4x2 rigid chassis lorry]], [[Thames Trader|Thames Trader FC Mk1 2-door standard cab 4x2 rigid chassis lorry]], [[Thames Trader|Thames Trader FC Mk2 2-door standard cab 4x2 rigid chassis lorry]], [[Ford D-series|Ford D-1000 2-door standard cab 4x2 rigid chassis lorry (1965-1969)]], [[Fiat 619 N1|1970-1972 Fiat 619N1 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck]], [[Fiat 619 N1|1973-1975 Fiat 619N1 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck]], [[Iveco Turbo|Iveco Fiat 130 NC 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck]], [[Iveco Turbotech|Iveco 190-36 TurboTech 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck]], і [[Iveco Eurotech|Iveco EuroTech 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck]]), Active Day Cab Tandem Axle Rigid Truck (пасля-[[Hendrickson Motor Truck Company|1926 Hendrickson Model SW Closed Cab Tandem-Axle Rigid Chassis Truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Tandem Axle Chassis Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Tandem Axle Chassis Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Tandem Axle Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Tandem Axle Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Tandem Axle Chassis Truck]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Conventional Cab Dual Rear Tandem Axle Chassis Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Conventional Cab Dual Rear Tandem Axle Chassis Truck (1937)]], [[Fordson Thames ET|Fordson Thames Sussex 2-door standard cab 6x4 rigid chassis lorry]], [[Thames Trader|Thames Trader FC Mk1 2-door standard cab 6x4 rigid chassis lorry]], [[Thames Trader|Thames Trader FC Mk2 2-door standard cab 6x4 rigid chassis lorry]], [[Ford D-series|Ford D-1000 2-door standard cab 6x4 rigid chassis lorry (1965-1969)]], [[Fiat 619 N1|1970-1972 Fiat 619N1 2-Door Day Cab Tandem Axle Rigid Truck]], [[Fiat 619 N1|1973-1975 Fiat 619N1 2-Door Day Cab Tandem Axle Rigid Truck]], [[Iveco Turbo|Iveco Fiat 130 NC 2-Door Day Cab Tandem Axle Rigid Truck]], [[Iveco Turbotech|Iveco 190-36 TurboTech 2-Door Day Cab Tandem Axle Rigid Truck]], і [[Iveco Eurotech|Iveco EuroTech 2-Door Day Cab Tandem Axle Rigid Truck]]), Active Day Cab 4x2 Semi-Tractor Truck (пасля-Horse Drawn Case #1 Portable Steam Engine with a tow hitch attached on the back, Garrett and Sons 4CD Traction Engine, [[Mack Senior|1912-1915 Mack Senior All-Steel Windshield Open Cab Single Axle Semi-Tractor Truck with doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Closed Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Closed Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Semi-Tractor Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Semi-Tractor Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Citroën U23|1935-1947 Citroën Type 23 Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Fordson Thames ET|Fordson Thames ET6/ET7 2-door standard cab 4x2 semi-tractor unit]], [[Thames Trader|Thames Trader FC Mk1 2-door standard cab 4x2 semi-tractor unit]], [[Thames Trader|Thames Trader FC Mk2 2-door standard cab 4x2 semi-tractor unit]], [[Ford D-series|Ford D-1000 2-door standard cab 4x2 semi-tractor unit (1965-1969)]], [[Fiat 619 N1|1970-1972 Fiat 619N1 2-Door Day Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Fiat 619 N1|1973-1975 Fiat 619N1 2-Door Day Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Iveco Turbo|Iveco Fiat 130 NC 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck]], [[Iveco Turbotech|Iveco 190-36 TurboTech 2-Door Day Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]], і [[Iveco Eurotech|Iveco EuroTech 2-Door Day Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]]), Active Day Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (пасля-[[Hendrickson Motor Truck Company|1926 Hendrickson Model SW Closed Cab Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Conventional Cab Dual Rear Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Conventional Cab Dual Rear Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1937)]], [[Fordson Thames ET|Fordson Thames Sussex 2-door standard cab 6x4 semi-tractor unit]], [[Thames Trader|Thames Trader FC Mk1 2-door standard cab 6x4 semi-tractor unit]], [[Thames Trader|Thames Trader FC Mk2 2-door standard cab 6x4 semi-tractor unit]], [[Ford D-series|Ford D-1000 2-door standard cab 6x4 semi-tractor unit (1965-1969)]], [[Fiat 619 N1|1970-1972 Fiat 619N1 2-Door Day Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], [[Fiat 619 N1|1973-1975 Fiat 619N1 2-Door Day Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], [[Iveco Turbo|Iveco Fiat 130 NC 2-Door Day Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], [[Iveco Turbotech|Iveco 190-36 TurboTech 2-Door Day Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], і [[Iveco Eurotech|Iveco EuroTech 2-Door Day Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]), Active Space (AS) для міжгародняга камфорту (шырокая, высокая дахавая), і Active Time (AT) для сярэдніх/доўгіх маршрутаў (стандартны/высокі дах, ужо). Яны прапаноўвалі розную шырыню (2,48 м AS супраць 2,28 м AT/AD), вышыню даху і варыянты для сну/захоўвання, каб адпавядаць розным патрэбам перавозкі, ад кантынентальных паездак да шматкропкавых даставак. ==Другое пакаленне (2007-2012)== ==Трэцяе пакаленне (2012-2016)== ==Чацвёртае пакаленне (2016-2019)== [[Катэгорыя:Аўтамабілі Iveco|Stralis]] [[Катэгорыя:Грузавыя аўтамабілі]] [[Катэгорыя:Грузавікі Італіі]] [[Катэгорыя:Грузавыя аўтамабілі 2000-х]] [[Катэгорыя:Грузавыя аўтамабілі 2010-х]] f3a9yftaw55janewzq0bo7c5jlpnc31 0 301857 2677401 2677203 2026-07-03T23:24:48Z ~2026-37595-36 98621 /* */ 2677401 wikitext text/x-wiki {{Аўтамабіль | назва = «Chevrolet AK-Series» | выява = [[Файл:TM 9-2800, truck tractor, 1 1-2-ton, 4x2 (G-617).png|300пкс]] | вытворца = «[[Chevrolet]]/[[GMC]]» | гады = 1941-1947 | падобныя = '''AK-Series Pickup Truck (1941-1947):'''<br/>[[Mercury|1947 Mercury Half Ton Pickup Truck]]<br/>[[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 ½-Ton Pickup (11C)]]/[[Ford Six and Eight|1942-1947 Ford V8 ½-Ton Pickup]]<br/>[[Willys Americar|1941 Willys Americar Pickup Truck]]/[[Willys Americar|1942 Willys Americar Pickup Truck]]<br/>[[Dodge T-, V-, W-Series|1941-1947 Dodge Pickup Truck]]<br>[[Studebaker M-Series|1941-1947 Studebaker M-Series Pickup Truck]]<br>[[International K & KB series|International Harvester K-1 Pickup Truck]]<br/>'''Light Delivery Chassis With Cab (1941-1947):'''<br/> [[Mercury|1947 Mercury Half Ton Cab Chassis Truck]]<br/>[[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 ½-Ton Chassis with Cab (11C)]]/[[Ford Six and Eight|1942-1947 Ford V8 ½-Ton Chassis With Cab]]<br/>[[Willys Americar|1941 Willys Americar ½-Ton Chassis With Cab]]/[[Willys Americar|1942 Willys Americar ½-Ton Chassis With Cab]]<br/>[[Dodge T-, V-, W-Series|1941-1947 Dodge ½-Ton Chassis With Cab]]<br>[[Studebaker M-Series|1941-1947 Studebaker M-5 ½-Ton Chassis With Cab]]<br>[[International K & KB series|International Harvester K-1 ½-Ton Chassis With Cab]]<br/>'''3-Quarter Ton Single Rear Wheel Chassis With Cab (1941-1947):'''<br/> [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 3-Quarter Ton Single Rear Wheel Chassis With Cab]]/[[Ford Six and Eight|1942-1947 Ford V8 3-Quarter Ton Single Rear Wheel Chassis With Cab]]<br/>[[Dodge T-, V-, W-Series|1941-1947 Dodge 3-Quarter Ton Single Rear Wheel Chassis With Cab]]<br>[[REO Speed Wagon|1941-1947 Reo Speed Wagon 3-Quarter Ton Single Rear Wheel Chassis With Cab]]<br>[[Studebaker M-Series|1941-1947 Studebaker M-15 3-Quarter Ton Single Rear Wheel Chassis With Cab]]<br>[[Mercury|1947 Mercury 3-Quarter Ton Single Rear Wheel Chassis With Cab]]<br/>[[International K & KB series|International Harvester K-3 3-Quarter Ton Single Rear Wheel Chassis With Cab]]<br/>'''AK-Series Express Pickup Truck (1941-1947):'''<br/> [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 1½-Ton Express Pickup]]/[[Ford Six and Eight|1942-1947 Ford V8 1½-Ton Express Pickup]]<br/>[[Dodge T-, V-, W-Series|1941-1947 Dodge Express Pickup Truck]]<br>[[Studebaker M-Series|1941-1947 Studebaker M-Series Express Pickup Truck]]<br/>[[REO Speed Wagon|1941-1947 Reo D-19 Speed Wagon Pickup Truck]]<br>[[International K & KB series|International Harvester K-2/K-3 Express Pickup Truck]]<br/>[[Mercury|1947 Mercury Express Pickup Truck]]<br/>'''AK-Series Panel Truck (1941-1947):'''<br/>[[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 ½-Ton Panel Truck (11C)]]/[[Ford Six and Eight|1942-1947 Ford V8 1½-Ton Panel Truck]]<br/>[[Mercury|1947 Mercury Half Ton Panel Truck]]<br/>[[Dodge T-, V-, W-Series|1941-1947 Dodge Panel Truck]]<br>[[International K & KB series|International Harvester K-1 Panel Truck]]<br/>'''Heavy Duty Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1941-1947):'''<br/>[[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 1½-Ton Conventional Cab Dual Rear Wheel Single Axle Chassis Truck]]/[[Ford Six and Eight|1942-1947 Ford V8 1½-Ton Conventional Cab Dual Rear Wheel Single Axle Chassis Truck]]<br/>[[Dodge T-, V-, W-Series|1941-1947 Dodge WF-32 Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]]<br/>[[Studebaker M-Series|1941-1947 Studebaker M-16 Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]]<br/>[[International K & KB series|1942-1947 International Harvester K-4 Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]]<br/>[[International K & KB series|1941-1947 International Harvester K-5 Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]]<br/>[[International K & KB series|1941-1947 International Harvester K-6/K-7/K-8 Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]]<br/>[[REO Speed Wagon|1941-1947 Reo Speed Wagon 19B Single Axle Chassis Truck]]<br/>[[Mercury|1947 Mercury 2-Ton Single Axle Chassis Truck]]<br>'''Heavy Duty Dual Rear Wheel School Bus Chassis (1941-1947):'''<br/> [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 1½-Ton Dual Rear Wheel School Bus Chassis]]/[[Ford Six and Eight|1942-1947 Ford V8 1½-Ton Dual Rear Wheel School Bus Chassis]]<br/>[[Dodge T-, V-, W-Series|1941-1947 Dodge WF-32 Dual Rear Wheel School Bus Chassis]]<br/>[[Studebaker M-Series|1941-1947 Studebaker M-16 Dual Rear Wheel School Bus Chassis]]<br/>[[Mercury|1947 Mercury 2-Ton School Bus Chassis]]<br/>[[International K & KB series|1942-1947 International Harvester K-4 School Bus Chassis]]<br/>[[International K & KB series|1941-1947 International Harvester K-5 Dual Rear Wheel School Bus Chassis]]<br/>[[International K & KB series|1941-1947 International Harvester K-6/K-7/K-8 Dual Rear Wheel School Bus Chassis]]<br/>[[REO Speed Wagon|1941-1947 Reo Speed Wagon Dual Rear Wheel School Bus Chassis]]<br>'''Heavy Duty Dual Rear Wheel Conventional Cab Tandem Axle Chassis Truck (1941-1947):'''<br/> [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 1½-Ton Conventional Cab Dual Rear Wheel Tandem Axle Chassis Truck]]/[[Ford Six and Eight|1942-1947 Ford V8 1½-Ton Conventional Cab Dual Rear Wheel Tandem Axle Chassis Truck]]<br/>[[REO Speed Wagon|1941-1947 Reo Model 25 Tandem Axle Chassis Truck]]<br/>[[Dodge T-, V-, W-Series|1941-1947 Dodge WF-32 Conventional Cab Tandem Axle Chassis Truck]]<br/>[[Studebaker M-Series|1941-1947 Studebaker M-16 Conventional Cab Tandem Axle Chassis Truck]]<br/>[[International K & KB series|1941-1947 International Harvester K-6/K-7/K-8 Conventional Cab Tandem Axle Chassis Truck]]<br/>[[Mercury|1947 Mercury 2-Ton Tandem Axle Chassis Truck]]<br>'''Heavy Duty Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1941-1947):'''<br/> [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 1½-Ton Conventional Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck]]/[[Ford Six and Eight|1942-1947 Ford V8 1½-Ton Conventional Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck]]<br/>[[Dodge T-, V-, W-Series|1941-1947 Dodge WF-32 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]<br/>[[Mercury|1947 Mercury 2-Ton Single Axle Semi-Tractor Truck]]<br/>[[Studebaker M-Series|1941-1947 Studebaker M-16 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]<br/>[[International K & KB series|1941-1947 International Harvester K-5 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]<br/>[[International K & KB series|1941-1947 International Harvester K-6/K-7/K-8 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]<br/>[[REO Speed Wagon|1941-1947 Reo Speed Wagon 19B Single Axle Semi-Tractor Truck]]<br>'''Heavy Duty Dual Rear Wheel Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1941-1947):'''<br/> [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 1½-Ton Conventional Cab Dual Rear Wheel Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]/[[Ford Six and Eight|1942-1947 Ford V8 1½-Ton Conventional Cab Dual Rear Wheel Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]<br/>[[REO Speed Wagon|1941-1947 Reo Model 25 Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]<br/>[[Dodge T-, V-, W-Series|1941-1947 Dodge WF-32 Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]<br/>[[Studebaker M-Series|1941-1947 Studebaker M-16 Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]<br/>[[Mercury|1947 Mercury 2-Ton Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]<br/>[[International K & KB series|1941-1947 International Harvester K-6/K-7/K-8 Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]] <br>'''COE Single Axle Chassis Truck (1941-1947):'''<br/>[[Ford Six and Eight|1941-1947 Ford COE Single Axle Chassis Truck]]<br/>[[Dodge T-, V-, W-Series|1941-1947 Dodge COE Single Axle Chassis Truck]]<br>[[Diamond T|1941-1947 Diamond T COE Single Axle Chassis Truck]]<br/>[[International K & KB series|1941-1947 International Harvester K-5/K-6/K-7/K-8 COE Single Axle Chassis Truck]] <br>'''COE Tandem Axle Chassis Truck (1941-1947):'''<br/>[[Ford Six and Eight|1941-1947 Ford COE Tandem Axle Chassis Truck]]<br/>[[Diamond T|1941-1947 Diamond T COE Tandem Axle Chassis Truck]]<br/>[[Dodge T-, V-, W-Series|1941-1947 Dodge COE Tandem Axle Chassis Truck]]<br>[[International K & KB series|1941-1947 International Harvester K-5/K-6/K-7/K-8 COE Tandem Axle Chassis Truck]]<br>'''COE Single Axle Semi-Tractor Truck (1941-1947):'''<br/>[[Ford Six and Eight|1941-1947 Ford COE Single Axle Semi-Tractor Truck]]<br/>[[Diamond T|1941-1947 Diamond T COE Single Axle Semi-Tractor Truck]]<br/>[[Dodge T-, V-, W-Series|1941-1947 Dodge COE Single Axle Semi-Tractor Truck]]<br>[[International K & KB series|1941-1947 International Harvester K-5/K-6/K-7/K-8 COE Single Axle Semi-Tractor Truck]] <br>'''COE Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1941-1947):'''<br/>[[Ford Six and Eight|1941-1947 Ford COE Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]<br/>[[Diamond T|1941-1947 Diamond T COE Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]<br/>[[Dodge T-, V-, W-Series|1941-1947 Dodge COE Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]<br>[[International K & KB series|1941-1947 International Harvester K-5/K-6/K-7/K-8 COE Tandem Axle Semi-Tractor Truck]] | папярэднік = [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1940 Chevrolet Trucks]] | наступнік = [[Chevrolet Advance Design|1947-1953 Chevrolet Advance Design]] }} [[Chevrolet AK Series]] — гэта лінейка пікапаў, якія прадаваліся пад брэндам [[Chevrolet]] і выпускаліся з 1941 па 1947 год. У іх выкарыстоўвалася платформа GM A, якую выкарыстоўвала і [[Chevrolet Deluxe]]. Серыя AK таксама прадавалася ў крамах [[GMC]]. Асноўным візуальным адрозненнем было тое, што ў Chevrolet былі вертыкальныя рашоткі радыятара, а ў GMC — гарызантальныя, Паўтонная серыя AK даступная ў выглядзе пікапа (пасля-Hansen Light Duty Express Wagon, [[International Harvester|International Harvester Auto Wagon Pickup Truck]], [[Chevrolet Superior|1924 Chevrolet Utility Express Pickup Truck]], [[Chevrolet Superior|1925 Chevrolet Utility Express Pickup Truck]], [[Chevrolet Superior|1926 Chevrolet Utility Express Pickup Truck]], [[Chevrolet Series AA Capitol|1927 Chevrolet Capitol Closed Cab Pickup Truck]], [[Chevrolet Series AB National|1928 Chevrolet Closed Cab Short-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Series AC International|1929 Chevrolet Closed Cab Short-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Series AD Universal|1930 Chevrolet Closed Cab Short-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Series AE Independence|1931 Chevrolet Closed Cab Short-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Series BA Confederate|1932 Chevrolet Closed Cab Short-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Series CA Eagle / Master|1933 Chevrolet Closed Cab Short-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1934 Chevrolet Closed Cab Short-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1935 Chevrolet Closed Cab Short-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1936 Chevrolet Closed Cab Short-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1937 Chevrolet Closed Cab Short-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1938 Chevrolet Closed Cab Short-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1939 Chevrolet Closed Cab Short-Bed Pickup Truck]], і [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1940 Chevrolet Closed Cab Short-Bed Pickup Truck]]) і грузавіка з кузавам (пасля-Turners horse-drawn bakers van, 1904 Cadillac Model A 6 1/2hp Two-seater/Delivery Van, [[Packard|1925 Packard 333 Panel Truck]], [[Durant Motors|1926 Star Panel Truck]], [[Pontiac|1927 Pontiac Deluxe Panel Delivery]], [[Chevrolet Series AB National|1928 Chevrolet panel delivery]], [[Chevrolet Series AC International|1929 Chevrolet International AC panel delivery]], [[Chevrolet Series AD Universal|1930 Chevrolet Panel Truck]], [[Chevrolet Series AE Independence|1931 Chevrolet Panel Truck]], [[Chevrolet Series BA Confederate|1932 Chevrolet Panel Truck]], [[Chevrolet Series CA Eagle / Master|1933 Chevrolet Panel Truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1934 Chevrolet Panel Truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1935 Chevrolet Panel Truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1936 Chevrolet Panel Truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1937 Chevrolet Panel Truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1938 Chevrolet Panel Truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1939 Chevrolet Panel Truck]], і [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1940 Chevrolet Panel Truck]]). Мадэлі GMC 1941–1945 гадоў прадаваліся як серыя C і сталі серыяй E у мадэльных гадах 1946 і 1947 гадоў (серыя CC/серыя EC для мадэляў са звычайнай кабінай які ўключае ў сябе medium and heavy-duty dual rear wheel single-axle rigid truck (пасля-Hansen Horse Drawn Winona Freight Wagon, [[Packard|1905-1919 Packard 3-Ton Truck Chassis with Enclosed Cab and Doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Standard Closed Cab Chassis Truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Standard Closed Cab Chassis Truck]], [[Fageol|1927 Fageol Flyer Model 130 2-Door All-Steel Enclosed Cab Single-Axle Rigid Dual Rear Wheel Chassis Truck]], [[REO Speed Wagon|1928-1929 REO Speedwagon 3-Ton 2-Door All-Steel Enclosed Cab Single-Axle Dual Rear Wheel Rigid Chassis Truck]], [[Chevrolet|1930-1932 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel single axle rigid chassis truck]], [[Renault|Enclosed Cab Camion Renault type ZJC 43 cv 2.5 tonnes]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1935 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel single axle chassis rigid truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1936 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel single axle chassis rigid truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1937 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel single axle chassis rigid truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1938 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel single axle chassis rigid truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1939 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel chassis single axle rigid truck]], і [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1940 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel single axle chassis rigid truck]]), medium and heavy-duty dual rear tandem-axle rigid truck (пасля-[[Hendrickson Motor Truck Company|1926 Hendrickson Model SW Closed Cab Tandem Axle Chassis Rigid Truck]], [[Fageol|1927-1929 Fageol 2-Door All-Steel Enclosed Cab Tandem-Axle Rigid Truck]], [[GMC|1930-1934 GMC Model 795 2-Door Closed Cab Dual Rear Tandem Axle Rigid Truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1935 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear tandem-axle chassis rigid truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1936 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear tandem-axle chassis rigid truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1937 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear tandem-axle chassis rigid truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1938 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear tandem-axle chassis rigid truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1939 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear tandem-axle chassis rigid truck]], і [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1940 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear tandem-axle chassis rigid truck]]), medium and heavy-duty dual rear wheel single-axle semi-tractor truck (пасля-Horse Drawn Case #1 Portable Steam Engine with a tow hitch attached on the back, Garrett and Sons 4CD Traction Engine, [[Mack Senior|1912-1915 Mack Senior All-Steel Windshield Open Cab Single Axle Semi-Tractor Truck with doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Regular Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Standard Closed Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Standard Closed Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Fageol|1927-1929 Fageol Flyer Model 130 2-Door All-Steel Enclosed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Chevrolet|1930-1932 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel single axle semi-tractor truck]], [[Renault|Renault YGAC 77 hp 6 ton tractor truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1935 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel single axle semi-tractor truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1936 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel single axle semi-tractor truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1937 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel single axle semi-tractor truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1938 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel single axle semi-tractor truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1939 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel chassis single axle semi-tractor truck]], і [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1940 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel single axle semi-tractor truck]]), medium and heavy-duty school bus chassis (пасля-[[Packard|1905-1919 Packard 3-Ton Truck Chassis without Cab]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T School Bus Chassis (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton School Bus Chassis]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton School Bus Chassis]], [[Fageol|1927 Fageol Flyer Model 130 Dual Rear Wheel School Bus Chassis]], [[REO Speed Wagon|1928-1929 REO Speedwagon 3-Ton Dual Rear Wheel School Bus Chassis]], [[Chevrolet|1930-1932 Chevrolet 2-Ton Dual Rear Wheel School Bus Chassis]], [[Chevrolet|1933 Chevrolet 2-Ton Dual Rear Wheel School Bus Chassis]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1934 Chevrolet 2-Ton School Bus Chassis]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1935 Chevrolet 2-Ton School Bus Chassis]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1936 Chevrolet 2-Ton School Bus Chassis]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1937 Chevrolet 2-Ton School Bus Chassis]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1938 Chevrolet 2-Ton School Bus Chassis]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1939 Chevrolet 2-Ton School Bus Chassis]], і [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1940 Chevrolet 2-Ton School Bus Chassis]]), і medium and heavy-duty dual rear wheel tandem-axle semi-tractor truck (пасля-[[Hendrickson Motor Truck Company|1926 Hendrickson Model SW Closed Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], [[Fageol|1927-1929 Fageol 2-Door All-Steel Enclosed Cab Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]], [[Renault TT|Renault TTD6 Tracteur 6 15 tonnes]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1935 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear tandem-axle semi-tractor truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1936 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear tandem-axle semi-tractor truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1937 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear tandem-axle semi-tractor truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1938 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear tandem-axle semi-tractor truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1939 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear tandem-axle semi-tractor truck]], і [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1940 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear tandem-axle semi-tractor truck]]) і серыя CF/серыя EF для мадэляў з кабінай COE які ўключае ў сябе medium and heavy-duty dual rear wheel single-axle rigid truck (пасля-Hansen Horse Drawn Winona Freight Wagon, [[GMC|1912 GMC Model H Enclosed Cab Truck]], [[Sentinel Waggon Works|1926-1927 Sentinel Waggon DG4 Steam Lorry]], [[Sentinel Waggon Works|1928-1929 Sentinel Waggon DG4 Steam Lorry]], [[Sentinel Waggon Works|1930-1933 Sentinel Waggon DG4 Steam Lorry]], [[Sentinel Waggon Works|1934-1936 Sentinel S4 Steam Lorry]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1937 Chevrolet Montpelier COE 2-door regular cab single-axle rigid chassis truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1938 GMC F-Series COE 2-door regular cab single-axle rigid chassis truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1939 Chevrolet COE 2-door regular cab single-axle rigid chassis truck]], і [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1940 Chevrolet COE 2-door regular cab single-axle rigid chassis truck]]), medium and heavy-duty dual rear wheel tandem-axle rigid truck (пасля-[[Sentinel Waggon Works|Sentinel DG6 Steam Wagon]], [[Sentinel Waggon Works|1934-1936 Sentinel S6 Steam Wagon]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1937 Chevrolet Montpelier COE 2-door regular cab tandem-axle rigid chassis truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1938 GMC F-Series COE 2-door regular cab tandem-axle rigid chassis truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1939 Chevrolet COE 2-door regular cab tandem-axle rigid chassis truck]], і [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1940 Chevrolet COE 2-door regular cab tandem-axle rigid chassis truck]]), medium and heavy-duty dual rear wheel single-axle semi-tractor truck (пасля-Horse Drawn Case #1 Portable Steam Engine with a tow hitch attached on the back, Garrett and Sons 4CD Traction Engine, [[Sentinel Waggon Works|1926-1927 Sentinel Waggon DG4 Single-Axle Fifth Wheel Tractor]], [[Sentinel Waggon Works|1928-1929 Sentinel Waggon DG4 Single-Axle Fifth Wheel Tractor]], [[Sentinel Waggon Works|1930-1933 Sentinel Waggon DG4 Single-Axle Fifth Wheel Tractor]], [[Sentinel Waggon Works|1934-1936 Sentinel S4 Single-Axle Fifth Wheel Tractor]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1937 Chevrolet Montpelier COE 2-door regular cab single-axle semi-tractor truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1938 GMC F-Series COE 2-door regular cab single-axle semi-tractor truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1939 Chevrolet COE 2-door regular cab single-axle semi-tractor truck]], і [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1940 Chevrolet COE 2-door regular cab single-axle semi-tractor truck]]), і medium and heavy-duty dual rear wheel tandem-axle semi-tractor truck (пасля-[[Sentinel Waggon Works|Sentinel DG6 Tandem-Axle Fifth Wheel Tractor]], [[Sentinel Waggon Works|1934-1936 Sentinel S6 Tandem-Axle Fifth Wheel Tractor]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1937 Chevrolet Montpelier COE 2-door regular cab tandem-axle semi-tractor truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1938 GMC F-Series COE 2-door regular cab tandem-axle semi-tractor truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1939 Chevrolet COE 2-door regular cab tandem-axle semi-tractor truck]], і [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1940 Chevrolet COE 2-door regular cab tandem-axle semi-tractor truck]])). [[Катэгорыя:Аўтамабілі Chevrolet|AK-Series]] [[Катэгорыя:Грузавыя аўтамабілі 1940-х гадоў]] [[Катэгорыя:Аўтамабілі, прадстаўленыя ў 1941 годзе]] mokoadgch5k013g2vb75ds3njgcqbjv 0 301960 2677390 2663635 2026-07-03T20:58:47Z ~2026-38116-85 98677 2677390 wikitext text/x-wiki {{Аўтамабіль |назва = «Tata SE» |выява = [[Файл:TATA Semi-Forward Cab 1210SE Truck.jpg|300пкс]] |вытворца = [[Tata Motors]] |падобныя = [[Ashok Leyland Bison]] }} '''Серыя Tata SE (Semi-Forward Control)''' — гэта легендарная лінейка камерцыйных аўтамабіляў сярэдняй грузападымальнасці ад Tata Motors, вядомай сваім дамінаваннем на індыйскім рынку з 1960-х гадоў. Культавая мадэль SE з поўнай масай аўтамабіля ~16 тон — гэта універсальная і надзейная рабочая конь для грузаў, будаўніцтва і спецыялізаваных ужыванняў. Грузавік Tata SE мае напаўпярэднюю канфігурацыю кабіны кіравання, распрацаваную для ўстойлівасці і камфорту кіроўцы, звычайна абсталяваную як дзённая кабіна (пасля-Hansen Horse Drawn Freight Wagon, 1914-1918 Foden Wagon 4 n.h.p. 5 ton Steam Chassis Lorry, [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Regular Enclosed Cab 4x2 Rigid Chassis Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Standard Enclosed Cab 4x2 Rigid Chassis Truck]], [[Mack BB / BC / BF / BG / BJ / BL|1927-1929 Mack Model BJ Dual Rear Wheel Enclosed Cab 4x2 Rigid Chassis Truck]], [[Mack BB / BC / BF / BG / BJ / BL|1930-1931 Mack Model BG Dual Rear Wheel Enclosed Cab 4x2 Rigid Chassis Truck]], [[Dodge|1932 Dodge 1½-Ton Dual Rear Wheel Enclosed Cab 4x2 Rigid Chassis Truck (F-30)]], [[Dodge|1933 Dodge Brothers 2-Ton Enclosed Cab 4x2 Rigid Chassis Truck]], [[Dodge|1934 Dodge Brothers 2-Ton Enclosed Cab 4x2 Rigid Chassis Truck]], [[Opel Blitz|1935-1936 Opel Blitz 3,5t Enclosed Cab 4x2 Rigid Chassis Truck]], [[Opel Blitz|1938–1942 Opel Blitz 2.5-32 Enclosed Cab 4x2 Rigid Chassis Truck]], і [[Mercedes-Benz L3250|Tata Mercedes Benz 1210 2-door standard cab 4x2 rigid chassis lorry]]) і Truck Chassis Without A Cab (пасля-[[Packard|1905-1919 Packard 3-Ton Cutaway Truck Chassis with a Front Windshield]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 4x2 Cutaway Truck Chassis With a Front Windshield (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 4x2 Cutaway Truck Chassis With a Front Windshield]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 4x2 Cutaway Truck Chassis With a Front Windshield]], [[Mack BB / BC / BF / BG / BJ / BL|1927-1929 Mack Model BJ Dual Rear Wheel 4x2 Cutaway Truck Chassis With a Front Windshield]], [[Mack BB / BC / BF / BG / BJ / BL|1930-1931 Mack Model BG Dual Rear Wheel 4x2 Cutaway Truck Chassis With a Front Windshield]], [[Dodge|1932 Dodge 1½-Ton Dual Rear Wheel 4x2 Cutaway Truck Chassis With a Front Windshield (F-30)]], [[Dodge|1933 Dodge Brothers 2-Ton 2-Door Regular Cab Truck]], [[Dodge|1934 Dodge Brothers 2-Ton 4x2 Cutaway Truck Chassis With a Front Windshield]], [[Opel Blitz|1935-1936 Opel Blitz 3,5t 4x2 Cutaway Truck Chassis With a Front Windshield]], [[Opel Blitz|1938–1942 Opel Blitz 2.5-32 4x2 Cutaway Truck Chassis With a Front Windshield]], і [[Mercedes-Benz L3250|Tata Mercedes Benz 1210 4x2 cutaway truck chassis with a front windshield]]). Ён пабудаваны на базе восевай формулы 4x2 з трывалай рамай лесвічнага тыпу, прызначанай для цяжкіх ужыванняў, часта са спальнымі месцамі. [[Катэгорыя:Грузавыя аўтамабілі]] h36zy7in7c5hj0ioqbxgphy30wjqerx 0 301968 2677362 2675504 2026-07-03T18:09:24Z ~2026-37595-36 98621 /* */ 2677362 wikitext text/x-wiki {{Аўтамабіль |назва = «Kenworth T-170» |выява = [[Файл:Kenworth T270 series boxtruck.jpg|300пкс]] |вытворца = [[Kenworth]] |кляса = Class 5 |падобныя = [[Freightliner Business Class M2|Freightliner Business Class M2 100 2-door daycab]]<br>[[Ford F-650|Ford F-650 Low Profile 2-door regular cab (2000–2015)]]<br>[[Sterling Acterra|Sterling Acterra Low Profile 2-door day cab]]<br/>[[Hino 600|Hino 185 2-door daycab]]<br>[[Chevrolet Kodiak|Chevrolet Kodiak/GMC Topkick C5500 2-door regular cab]]<br/>[[International DuraStar|International DuraStar 4100 2-door daycab]] }} [[Kenworth T170]] — гэта грузавік сярэдняй грузападымальнасці класа 5 (да 19 500 фунтаў поўнай масай), прызначаны для гарадскіх, рэгіянальных і прафесійных перавозак. Ён мае канфігурацыю 4x2 з рухавіком PACCAR PX-7, які забяспечвае да 325 конскіх сіл і 750 фунтаў крутоўнага моманту. Вядомы сваёй трываласцю, ён абсталяваны гідраўлічнымі тармазамі, аўтаматычнай каробкай перадач Allison або механічнай каробкай перадач Eaton Fuller, а таксама капотам, які адкідваецца на 90 градусаў для тэхнічнага абслугоўвання, Kenworth T170 — гэта грузавік класа 5 з колавай формулай 4x2, які мае стандартную цалкам абшытую кабіну дзённага тыпу без кузава (пасля-Hansen Horse Drawn Winona Freight Wagon, [[Packard|1905-1919 Packard 3-Ton Truck Chassis with Enclosed Cab and Doors]], [[Mack AC|1920-1923 Mack AC 2-Door All-Steel Enclosed Cab Single-Axle Rigid Chassis Truck with doors]], [[Mack AC|1924-1925 Mack AC 2-Door All-Steel Enclosed Cab Single-Axle Rigid Chassis Truck]], [[Renault NN|1926-1929 Renault type SY Dual Rear Wheel Châssis Cabine]], [[Renault Monasix|Renault Type SZ 15 hp Dual Rear Wheel Châssis Cabine]], [[Renault|Enclosed Cab Camion Renault type ZJC 43 cv 2.5 tonnes]], [[Diamond T|1935-1936 Diamond T De Luxe 1½ Ton 2-Door Closed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Rigid Truck]], [[Diamond T|1937-1940 Diamond T 406 2-Door Standard Cab Dual Rear Wheel Single Axle Rigid Truck]], [[REO Speed Wagon|1941-1947 Reo Speed Wagon 19B 2-Door Standard Cab Single Axle Rigid Truck]], [[Leyland Comet|1948-1954 Leyland Comet 90 2-Door Standard Cab Single Axle Rigid Lorry]], [[Leyland Super Chieftain|1960s Leyland Super Chieftain 2-Door Standard Cab Single Axle Rigid Lorry]], [[Leyland Landmaster|Leyland Landmaster 2-Door Standard Cab Single Axle Rigid Lorry]], і [[Kenworth T-300|Kenworth T-300 Low Profile 2-Door Standard Cab Single Axle Rigid Truck]]), прызначаную для цесных гарадскіх умоў і выкарыстання ў сярэдніх умовах. Ён абсталяваны фірмовымі дзвярыма DayLite ад Kenworth з правымі шклопад'ёмнікамі, электрапрывадам замкаў і дадатковымі электрычнымі шклопад'ёмнікамі з боку пасажыра. [[Катэгорыя:Грузавыя аўтамабілі]] 10k5bq5nz1xl6u7t545l3iqpm03v66t 0 302035 2677389 2677197 2026-07-03T20:57:29Z ~2026-38116-85 98677 2677389 wikitext text/x-wiki '''Freightliner Business Class (серія FL)''' — гэта серыя сярэднепатужных грузавікоў (класы 5–8), якія вырабляліся амерыканскім вытворцам [[Freightliner Trucks]] з 1991 па 2007 год. Першыя сярэднепатужныя грузавікі кампаніі, FL60/FL70, замензілі грузавікі серыі Mercedes-Benz L, якія былі выведзены з амерыканскага рынку ў 1991 годзе. Серую Business Class прадавалі як FL50 стандартная дзённая кабіна 4x2 rigid truck (пасьля-Hansen Horse Drawn Winona Freight Wagon, [[Packard|1905-1919 Packard 3-Ton Truck Chassis with Enclosed Cab and Doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Regular Enclosed Cab 4x2 Rigid Chassis Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Standard Enclosed Cab 4x2 Rigid Chassis Truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Standard Enclosed Cab 4x2 Rigid Chassis Truck]], [[Mack BB / BC / BF / BG / BJ / BL|1927-1929 Mack Model BJ Dual Rear Wheel Enclosed Cab 4x2 Rigid Chassis Truck]], [[Mack BB / BC / BF / BG / BJ / BL|1930-1931 Mack Model BG Dual Rear Wheel Enclosed Cab 4x2 Rigid Chassis Truck]], [[Dodge|1932 Dodge 1½-Ton Dual Rear Wheel Enclosed Cab 4x2 Rigid Chassis Truck (F-30)]], [[Dodge|1933 Dodge Brothers 2-Ton Enclosed Cab 4x2 Rigid Chassis Truck]], [[Dodge|1934 Dodge Brothers 2-Ton Enclosed Cab 4x2 Rigid Chassis Truck]], [[Opel Blitz|1935-1936 Opel Blitz 3,5t Enclosed Cab 4x2 Rigid Chassis Truck]], [[Opel Blitz|1938–1942 Opel Blitz 2.5-32 Enclosed Cab 4x2 Rigid Chassis Truck]], [[Mercedes-Benz L3250|Mercedes Benz L3250 2-door standard cab 4x2 rigid chassis lorry]], [[Mercedes-Benz Kurzhauber|Mercedes-Benz L710 2-door day cab 4x2 rigid chassis truck (1959-1962)]], [[Mercedes-Benz Kurzhauber|Mercedes-Benz L 1111 2-door day cab 4x2 rigid chassis truck (1964-1982)]], [[Mercedes-Benz Kurzhauber|Mercedes-Benz L 1319 2-door day cab 4x2 rigid chassis truck (1982-1990)]]), FL60/FL70/FL80 стандартная дзённая кабіна 4x2 rigid truck (пасьля-Hansen Horse Drawn Winona Freight Wagon, [[Packard|1905-1919 Packard 3-Ton Truck Chassis with Enclosed Cab and Doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Regular Enclosed Cab 4x2 Rigid Chassis Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Standard Enclosed Cab 4x2 Rigid Chassis Truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Standard Enclosed Cab 4x2 Rigid Chassis Truck]], [[Mack BB / BC / BF / BG / BJ / BL|1927-1929 Mack Model BJ Dual Rear Wheel Enclosed Cab 4x2 Rigid Chassis Truck]], [[Mack BB / BC / BF / BG / BJ / BL|1930-1931 Mack Model BG Dual Rear Wheel Enclosed Cab 4x2 Rigid Chassis Truck]], [[Dodge|1932 Dodge 1½-Ton Dual Rear Wheel Enclosed Cab 4x2 Rigid Chassis Truck (F-30)]], [[Dodge|1933 Dodge Brothers 2-Ton Enclosed Cab 4x2 Rigid Chassis Truck]], [[Dodge|1934 Dodge Brothers 2-Ton Enclosed Cab 4x2 Rigid Chassis Truck]], [[Opel Blitz|1935-1936 Opel Blitz 3,5t Enclosed Cab 4x2 Rigid Chassis Truck]], [[Opel Blitz|1938–1942 Opel Blitz 2.5-32 Enclosed Cab 4x2 Rigid Chassis Truck]], [[Mercedes-Benz L3250|Mercedes Benz L3250 2-door standard cab 4x2 rigid chassis lorry]], [[Mercedes-Benz L 1113 2-door day cab 4x2 rigid chassis truck (1959-1962)]], [[Mercedes-Benz L1111 2-door day cab 4x2 rigid chassis truck (1964-1982)]], і [[Mercedes-Benz L 1319 2-door day cab 4x2 rigid chassis truck (1982-1990)]]), FL60/FL70/FL80 стандартная дзённая кабіна tandem-axle rigid truck (пасьля-[[Hendrickson Motor Truck Company|1926 Hendrickson Model SW Closed Cab Tandem-Axle Rigid Chassis Truck]], [[Mack BB / BC / BF / BG / BJ / BL|1927-1929 Mack Model BJ Dual Rear Wheel Enclosed Cab Tandem-Axle Rigid Chassis Truck]], [[Mack BB / BC / BF / BG / BJ / BL|1930-1931 Mack Model BG Dual Rear Wheel Enclosed Cab Tandem-Axle Rigid Chassis Truck]], [[Dodge|1932 Dodge 1½-Ton Dual Rear Wheel Enclosed Cab Tandem-Axle Rigid Chassis Truck (F-30)]], [[Dodge|1933 Dodge Brothers 2-Ton Enclosed Cab Tandem-Axle Rigid Chassis Truck]], [[Dodge|1934 Dodge Brothers 2-Ton Enclosed Cab Tandem-Axle Rigid Chassis Truck]], [[Opel Blitz|1935-1936 Opel Blitz 3,5t Enclosed Cab Tandem-Axle Rigid Chassis Truck]], [[Opel Blitz|1938–1942 Opel Blitz 2.5-32 Enclosed Cab Tandem-Axle Rigid Chassis Truck]], [[Mercedes-Benz L3250|Mercedes Benz L3250 2-door standard cab tandem-axle rigid chassis lorry]], [[Mercedes-Benz Kurzhauber|Mercedes-Benz L710 2-door day cab tandem-axle rigid chassis truck (1959-1962)]], [[Mercedes-Benz Kurzhauber|Mercedes-Benz L 1111 2-door day cab tandem-axle rigid chassis truck (1964-1982)]], і [[Mercedes-Benz Kurzhauber|Mercedes-Benz L 1319 2-door day cab tandem-axle rigid chassis truck (1982-1990)]]), FL60/FL70/FL80 стандартная дзённая кабіна 4x2 semi-tractor truck (пасьля-Horse Drawn Case #1 Portable Steam Engine with a tow hitch attached on the back, Garrett and Sons 4CD Traction Engine, [[Mack Senior|1912-1915 Mack Senior All-Steel Windshield Open Cab Single Axle Semi-Tractor Truck with doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Regular Enclosed Cab 4x2 semi-tractor truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Standard Enclosed Cab 4x2 semi-tractor truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Standard Enclosed Cab 4x2 semi-tractor truck]], [[Mack BB / BC / BF / BG / BJ / BL|1927-1929 Mack Model BJ Dual Rear Wheel Enclosed Cab 4x2 semi-tractor truck]], [[Mack BB / BC / BF / BG / BJ / BL|1930-1931 Mack Model BG Dual Rear Wheel Enclosed Cab 4x2 semi-tractor truck]], [[Dodge|1932 Dodge 1½-Ton Dual Rear Wheel Enclosed Cab 4x2 semi-tractor truck (F-30)]], [[Dodge|1933 Dodge Brothers 2-Ton Enclosed Cab 4x2 semi-tractor truck]], [[Dodge|1934 Dodge Brothers 2-Ton Enclosed Cab 4x2 semi-tractor truck]], [[Opel Blitz|1935-1936 Opel Blitz 3,5t Enclosed Cab 4x2 semi-tractor truck]], [[Opel Blitz|1938–1942 Opel Blitz 2.5-32 Enclosed Cab 4x2 semi-tractor truck]], [[Mercedes-Benz L3250|Mercedes Benz L3250 2-door standard cab 4x2 semi-tractor truck]], [[Mercedes-Benz Kurzhauber|Mercedes-Benz L710 2-door day cab 4x2 semi-tractor truck (1959-1962)]], [[Mercedes-Benz Kurzhauber|Mercedes-Benz L 1111 2-door day cab 4x2 semi-tractor truck (1964-1982)]], і [[Mercedes-Benz Kurzhauber|Mercedes-Benz L 1319 2-door day cab 4x2 semi-tractor truck (1982-1990)]]), FL60/FL70/FL80 стандартная дзённая кабіна tandem-axle semi-tractor truck (пасьля-[[Hendrickson Motor Truck Company|1926 Hendrickson Model SW Closed Cab Tandem Axle Semi Tractor Truck]], [[Mack BB / BC / BF / BG / BJ / BL|1927-1929 Mack Model BJ Dual Rear Wheel Enclosed Cab tandem-axle semi-tractor truck]], [[Mack BB / BC / BF / BG / BJ / BL|1930-1931 Mack Model BG Dual Rear Wheel Enclosed Cab tandem-axle semi-tractor truck]], [[Dodge|1932 Dodge 1½-Ton Dual Rear Wheel Enclosed Cab tandem-axle semi-tractor truck (F-30)]], [[Dodge|1933 Dodge Brothers 2-Ton Enclosed Cab tandem-axle semi-tractor truck]], [[Dodge|1934 Dodge Brothers 2-Ton Enclosed Cab tandem-axle semi-tractor truck]], [[Opel Blitz|1935-1936 Opel Blitz 3,5t Enclosed Cab tandem-axle semi-tractor truck]], [[Opel Blitz|1938–1942 Opel Blitz 2.5-32 Enclosed Cab tandem-axle semi-tractor truck]], [[Mercedes-Benz L3250|Mercedes Benz L3250 2-door standard cab tandem-axle semi-tractor truck]], [[Mercedes-Benz Kurzhauber|Mercedes-Benz L710 2-door day cab tandem-axle tractor truck (1959-1962)]], [[Mercedes-Benz Kurzhauber|Mercedes-Benz L 1111 2-door day cab tandem-axle tractor truck (1964-1982)]], і [[Mercedes-Benz Kurzhauber|Mercedes-Benz L 1319 2-door day cab tandem-axle tractor truck (1982-1990)]]), FL50 Extended Cab, FL60/FL70/FL80 Extended Cab, FL50 Crew Cab, і FL60/FL70/FL80 Crew Cab. У канцы 1990-х гадоў серыя Business Class стала папулярнай у аўтобусных прыкладаннях, як у канфігурацыях з корпусам (школьны аўтобус; пасьля-[[Packard|1905-1919 Packard 3-Ton Truck Chassis without Cab]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T Dual Rear Wheel School Bus Chassis (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton Dual Rear Wheel School Bus Chassis]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton Dual Rear Wheel School Bus Chassis]], [[Ford Model AA|Ford Model AA Dual Rear Wheel School Bus Chassis (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA Dual Rear Wheel School Bus Chassis (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Dual Rear Wheel School Bus Chassis]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Dual Rear Wheel School Bus Chassis]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Dual Rear Wheel School Bus Chassis]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 2-Ton School Bus Chassis (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 2-Ton School Bus Chassis (1937)]], [[Ford-Barrel-Nose-Truck|Ford V8 2-Ton School Bus Chassis (1938-1939)]], [[Ford Rhein/Ruhr|1940 Ford 2-Ton School Bus Chassis]], [[Ford Rhein/Ruhr|1941 Ford 2-Ton School Bus Chassis]], [[Ford Six and Eight|Ford V8 2-Ton School Bus Chassis (1942-1947)]], [[Ford B-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford B-Series School Bus Chassis (1948-1950)]], [[Ford B-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford B-Series School Bus Chassis (1951)]], [[Ford B-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford B-Series School Bus Chassis (1952)]], [[Ford B-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford B-700 School Bus Chassis (1953)]], [[Ford B-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford B-700 School Bus Chassis (1954)]], [[Ford B-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford B-700 School Bus Chassis (1955)]], [[Ford B-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford B-700 School Bus Chassis (1956)]], [[Ford B-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford B-700 School Bus Chassis (1957)]], [[Ford B-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford B-700 School Bus Chassis (1958)]], [[Ford B-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford B-700 School Bus Chassis (1959)]], [[Ford B-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford B-700 School Bus Chassis (1960)]], [[Ford B-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford B-700 School Bus Chassis (1961)]], [[Ford B-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford B-700 School Bus Chassis (1962)]], [[Ford B-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford B-700 School Bus Chassis (1963)]], [[Ford B-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford B-700 School Bus Chassis (1964)]], [[Ford B-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford B-700 School Bus Chassis (1965)]], [[Ford B-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford B-700 School Bus Chassis (1966)]], [[Ford B-Series#Пятае пакаленне (1967–1979)|1967-1972 Ford B-700 School Bus Chassis]], [[Ford B-Series#Пятае пакаленне (1967–1979)|1973-1979 Ford B-700 School Bus Chassis]], [[Ford B-Series#1980-1994|Ford B-700 School Bus Chassis (1980-1982)]], [[Ford B-Series#1980-1994|Ford B-700 School Bus Chassis (1983)]], і [[Ford B-Series#1980-1994|Ford B-700 School Bus Chassis (1984-1989)]]), так і з адкрытай кабінай. У 2001 годзе кампанія Freightliner прадставіла [[Freightliner Business Class M2]] як другое пакаленне Business Class, прадаючы пры гэтым розныя варыянты FL-Series да 2007 года. [[Катэгорыя:Грузавыя аўтамабілі]] cnuhjgr7d6jujuhr11ztlf58m7kjpn2 0 302865 2677400 2677068 2026-07-03T23:22:05Z ~2026-37595-36 98621 /* */ 2677400 wikitext text/x-wiki {{Аўтамабіль | назва = «Ford Six and Eight» | выява = [[Файл:Ford Abschleppwagen- Vintage Cars & Bikes Steinfort.jpg|300пкс]] | вытворца = «[[Ford Motor Company]]» | гады = 1942-1947 | падобныя = '''V8 ½-Ton Pickup Truck (1942-1947):'''<br/>[[Chevrolet AK Series|1942-1947 Chevrolet ½-Ton Pickup Truck]]<br/>[[Willys Americar|1942 Willys Americar Pickup Truck]]<br/>[[Dodge T-, V-, W-Series|1941-1947 Dodge Pickup Truck]]<br>[[Studebaker M-Series|1941-1947 Studebaker M-Series Pickup Truck]]<br>[[International K & KB series|International Harvester K-1 Pickup Truck]]<br/>'''V8 ½-Ton Chassis With Cab (1942-1947):'''<br/> [[Chevrolet AK Series|1942-1947 Chevrolet ½-Ton Single Rear Wheel Chassis With Cab]]<br/>[[Willys Americar|1942 Willys Americar ½-Ton Chassis With Cab]]<br/>[[Dodge T-, V-, W-Series|1941-1947 Dodge ½-Ton Chassis With Cab]]<br>[[Studebaker M-Series|1941-1947 Studebaker M-5 ½-Ton Chassis With Cab]]<br>[[International K & KB series|International Harvester K-1 ½-Ton Chassis With Cab]]<br/>'''V8 3-Quarter Ton Single Rear Wheel Chassis With Cab (1942-1947):'''<br/> [[Chevrolet AK Series|1942-1947 Chevrolet 3-Quarter Ton Single Rear Wheel Chassis With Cab]]<br/>[[Dodge T-, V-, W-Series|1942-1947 Dodge 3-Quarter Ton Single Rear Wheel Chassis With Cab]]<br>[[REO Speed Wagon|1942-1947 Reo Speed Wagon 3-Quarter Ton Single Rear Wheel Chassis With Cab]]<br>[[Studebaker M-Series|1942-1947 Studebaker M-15 3-Quarter Ton Single Rear Wheel Chassis With Cab]]<br/>[[International K & KB series|International Harvester K-3 3-Quarter Ton Single Rear Wheel Chassis With Cab]]<br/>'''V8 Express Pickup Truck (1942-1947):'''<br/> [[Chevrolet AK Series|1942-1947 Chevrolet Express Pickup Truck]]<br/>[[Dodge T-, V-, W-Series|1942-1947 Dodge Express Pickup Truck]]<br>[[Studebaker M-Series|1942-1947 Studebaker M-Series Express Pickup Truck]]<br/>[[REO Speed Wagon|1942-1947 Reo D-19 Speed Wagon Pickup Truck]]<br>[[International K & KB series|International Harvester K-2/K-3 Express Pickup Truck]]<br/>'''V8 Panel Truck (1942-1947):'''<br/>[[Chevrolet AK Series|1942-1947 Chevrolet Panel Truck]]<br/>[[Dodge T-, V-, W-Series|1942-1947 Dodge Panel Truck]]<br>[[International K & KB series|International Harvester K-1 Panel Truck]]<br/>'''V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1942-1947):'''<br/>[[Chevrolet AK Series|1942-1947 Chevrolet Heavy Duty Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]]<br/>[[Dodge T-, V-, W-Series|1942-1947 Dodge WF-32 Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]]<br/>[[Studebaker M-Series|1942-1947 Studebaker M-16 Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]]<br/>[[International K & KB series|1942-1947 International Harvester K-4 Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]]<br/>[[International K & KB series|1942-1947 International Harvester K-5 Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]]<br/>[[International K & KB series|1942—1947 International Harvester K-6/K-7/K-8 Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]]<br/>[[REO Speed Wagon|1942-1947 Reo Speed Wagon 19B Single Axle Chassis Truck]]<br>'''V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Dual Rear Wheel School Bus Chassis (1942-1947):'''<br/>[[Chevrolet AK Series|1942-1947 Chevrolet Heavy Duty Dual Rear Wheel School Bus Chassis]]<br/>[[Dodge T-, V-, W-Series|1942-1947 Dodge WF-32 Dual Rear Wheel School Bus Chassis]]<br/>[[Studebaker M-Series|1942-1947 Studebaker M-16 Dual Rear Wheel School Bus Chassis]]<br/>[[International K & KB series|1942-1947 International Harvester K-5 Dual Rear Wheel School Bus Chassis]]<br/>[[International K & KB series|1942-1947 International Harvester K-6/K-7/K-8 Dual Rear Wheel School Bus Chassis]]<br/>[[REO Speed Wagon|1941-1947 Reo Speed Wagon Dual Rear Wheel School Bus Chassis]]<br>'''V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Conventional Cab Dual Rear Tandem Axle Chassis Truck (1942-1947):'''<br/> [[Chevrolet AK Series|1942-1947 Chevrolet Heavy Duty Conventional Cab Dual Rear Tandem Axle Chassis Truck]]<br/>[[REO Speed Wagon|1942-1947 Reo Model 25 Tandem Axle Chassis Truck]]<br/>[[Dodge T-, V-, W-Series|1942-1947 Dodge WF-32 Conventional Cab Tandem Axle Chassis Truck]]<br/>[[Studebaker M-Series|1942-1947 Studebaker M-16 Conventional Cab Dual Rear Tandem Axle Chassis Truck]]<br/>[[International K & KB series|1942-1947 International Harvester K-6/K-7/K-8 Conventional Cab Tandem Axle Chassis Truck]]<br>'''V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1942-1947):'''<br/> [[Chevrolet AK Series|1942-1947 Chevrolet Heavy Duty Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]<br/>[[Dodge T-, V-, W-Series|1942-1947 Dodge WF-32 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]<br/>[[Studebaker M-Series|1942-1947 Studebaker M-16 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]<br/>[[International K & KB series|1942-1947 International Harvester K-5 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]<br/>[[International K & KB series|1942-1947 International Harvester K-6/K-7/K-8 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]<br/>[[REO Speed Wagon|1942-1947 Reo Speed Wagon 19B Single Axle Semi-Tractor Truck]]<br>'''V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Dual Rear Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1942-1947):'''<br/> [[Chevrolet AK Series|1942-1947 Chevrolet Heavy Duty Dual Rear Wheel Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]<br/>[[REO Speed Wagon|1942-1947 Reo Model 25 Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]<br/>[[Dodge T-, V-, W-Series|1942-1947 Dodge WF-32 Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]<br/>[[Studebaker M-Series|1942-1947 Studebaker M-16 Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]<br/>[[International K & KB series|1942-1947 International Harvester K-6/K-7/K-8 Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]] <br>'''COE Single Axle Chassis Truck (1941-1947):'''<br/>[[Chevrolet AK Series|1941-1947 Chevrolet COE Single Axle Chassis Truck]]<br/>[[Dodge T-, V-, W-Series|1941-1947 Dodge COE Single Axle Chassis Truck]]<br>[[International K & KB series|1941-1947 International Harvester K-5/K-6/K-7/K-8 COE Single Axle Chassis Truck]]<br/>[[Diamond T|1941-1947 Diamond T COE Single Axle Chassis Truck]]<br>'''COE Tandem Axle Chassis Truck (1941-1947):'''<br/>[[Chevrolet AK Series|1941-1947 Chevrolet COE Tandem Axle Chassis Truck]]<br/>[[Diamond T|1941-1947 Diamond T COE Tandem Axle Chassis Truck]]<br/>[[Dodge T-, V-, W-Series|1941-1947 Dodge COE Tandem Axle Chassis Truck]]<br>[[International K & KB series|1941-1947 International Harvester K-5/K-6/K-7/K-8 COE Tandem Axle Chassis Truck]]<br>'''COE Single Axle Semi-Tractor Truck (1941-1947):'''<br/>[[Chevrolet AK Series|1941-1947 Chevrolet COE Single Axle Semi-Tractor Truck]]<br/>[[Diamond T|1941-1947 Diamond T COE Single Axle Semi-Tractor Truck]]<br/>[[Dodge T-, V-, W-Series|1942-1947 Dodge COE Single Axle Semi-Tractor Truck]]<br>[[International K & KB series|1941-1947 International Harvester K-5/K-6/K-7/K-8 COE Single Axle Semi-Tractor Truck]] <br>'''COE Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1941-1947):'''<br/>[[Chevrolet AK Series|1941-1947 Chevrolet COE Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]<br/>[[Dodge T-, V-, W-Series|1941-1947 Dodge COE Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]<br>[[International K & KB series|1941-1947 International Harvester K-5/K-6/K-7/K-8 COE Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]<br/>[[Diamond T|1941-1947 Diamond T COE Tandem Axle Semi-Tractor Truck]] | папярэднік = [[1941 Ford#1941|1941 Ford Trucks]] | наступнік = [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-Series (1948-1950)]] }} Грузавікі Ford 1942–1947 гадоў, ласкава вядомыя як «Jailbar» («Таймбарскія») з-за іх характэрнай вертыкальнай рашоткі радыятара, былі апошнімі грузавікамі Ford на базе даваенных аўтамабіляў. Пабудаваныя падчас і адразу пасля Другой сусветнай вайны, яны прапаноўваліся з легендарнымі 221- або 239-цыліндравымі рухавікамі V8 з плоскай галоўкай або радным шасціцыліндравым рухавіком, Грузавікі Ford 1942–1947 гадоў прадавалася ў васьмі розных вагавых класах: Half Ton пікап (пасля-Hansen Light Duty Express Wagon, [[International Harvester|International Harvester Auto Wagon Pickup Truck]], [[Ford Model T|Ford Model T C Cab Pickup Truck (1920-1924)]], [[Ford Model T|Ford Model T All-Steel Top Closed Cab Pickup Truck (1925-1927)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-A All-Steel Top Closed Cab Pickup (1928-1929)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-B All-Steel Top Closed Cab Pickup (1930-1931)]], [[Ford Model B (1932)#1932|1932 Ford ½-Ton Closed Cab Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1933|1933 Ford ½-Ton Closed Cab Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1934|1934 Ford ½-Ton Closed Cab Pickup]], [[Ford Model 48|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (1935-1936)]], [[1937 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (1937)]], [[1937 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (1938-1939)]], і [[1937 Ford|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (11C)]]), Express Bed пікап (пасля-Hansen Light Duty Express Wagon, [[International Harvester|International Harvester Auto Wagon Pickup Truck]], [[Ford Model T|Ford Model T C Cab Pickup Truck (1920-1924)]], [[Ford Model T|Ford Model T All-Steel Top Closed Cab Express Bed Pickup Truck (1925-1927)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-A All-Steel Top Closed Cab Express Bed Pickup (1928-1929)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-B All-Steel Top Closed Cab Express Bed Pickup (1930-1931)]], [[Ford Model B (1932)#1932|1932 Ford 1½-Ton Closed Cab Express Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1933|1933 Ford 1½-Ton Closed Cab Express Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1934|1934 Ford 1½-Ton Closed Cab Express Bed Pickup]], [[Ford Model 48|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (1935-1936)]], [[1937 Ford|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (1937)]], [[1937 Ford|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (1938-1939)]], і [[1937 Ford|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (11C)]]), Panel Van (пасля-Turners horse-drawn bakers van, 1904 Cadillac Model A 6 1/2hp Two-seater/Delivery Van, [[Packard|1925 Packard 333 Panel Truck]], [[Durant Motors|1926 Star Panel Truck]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A Panel Truck (1927-1929)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A Panel Truck (1930-1931)]], [[Ford Model B (1932)|1932 Ford Panel Truck]], [[Ford Model B (1932)|1933 Ford Panel Truck]], [[Ford Model B (1932)|1934 Ford Panel Truck]], [[Ford Model 48|Ford V8 1½-Ton Panel Truck (1935-1936)]], [[1937 Ford|Ford V8 1½-Ton Panel Truck (1937)]], [[1937 Ford|Ford V8 1½-Ton Panel Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford|Ford ½-Ton Panel Truck (11C)]]), COE Single Axle Chassis Truck (пасля-Hansen Horse Drawn Winona Freight Wagon, [[GMC|1912 GMC Model H Enclosed Cab Truck]], [[Sentinel Waggon Works|1926-1927 Sentinel Waggon DG4 Single Axle Steam Lorry]], [[Sentinel Waggon Works|1928-1929 Sentinel Waggon DG4 Single Axle Steam Lorry]], [[Sentinel Waggon Works|1930-1933 Sentinel Waggon DG4 Single Axle Steam Lorry]], [[Ford COE|Ford COE Single Axle Chassis Truck (1935-1936)]], [[Ford COE|Ford-Dearborn Line COE 2-Door Standard Cab Single Axle Chassis Truck (1937)]], і [[Ford COE|Ford COE 2-Door Standard Cab Single Axle Chassis Truck (1938-1940)]]), COE Tandem Axle Chassis Truck (пасля-[[Sentinel Waggon Works|Sentinel DG6 Tandem-Axle Steam Wagon]], [[Ford COE|Ford COE Tandem Axle Chassis Truck (1935-1936)]], [[Ford COE|Ford-Dearborn Line COE 2-Door Standard Cab Tandem Axle Chassis Truck (1937)]], і [[Ford COE|Ford COE 2-Door Standard Cab Tandem Axle Chassis Truck (1938-1940)]]), COE Single Axle Semi-Tractor Truck (пасля-Horse Drawn Case #1 Portable Steam Engine with a tow hitch attached on the back, Garrett and Sons 4CD Traction Engine, [[Sentinel Waggon Works|1926-1927 Sentinel Waggon DG4 Single-Axle Fifth Wheel Tractor]], [[Sentinel Waggon Works|1928-1929 Sentinel Waggon DG4 Single-Axle Fifth Wheel Tractor]], [[Sentinel Waggon Works|1930-1933 Sentinel Waggon DG4 Single-Axle Fifth Wheel Tractor]], [[Ford COE|Ford COE Single Axle Semi-Tractor Truck (1935-1936)]], [[Ford COE|Ford-Dearborn Line COE 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1937)]], і [[Ford COE|Ford COE 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1938-1940)]]), COE Tandem Axle Semi-Tractor Truck (пасля-[[Sentinel Waggon Works|Sentinel DG6 Tandem-Axle Fifth Wheel Tractor]], [[Ford COE|Ford COE Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1935-1936)]], [[Ford COE|Ford-Dearborn Line COE 2-Door Standard Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1937)]], і [[Ford COE|Ford COE 2-Door Standard Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1938-1940)]]), V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (пасля-Hansen Horse Drawn Winona Freight Wagon, [[Packard|1905-1919 Packard 3-Ton Truck Chassis with Enclosed Cab and Doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1937)]], [[Ford-Barrel-Nose-Truck|Ford V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford#1940|1940 Ford V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]], і [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]]), V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Dual Rear Wheel School Bus Chassis (пасля-[[Packard|1905-1919 Packard 3-Ton Truck Chassis without Cab]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 4x2 School Bus Chassis (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 4x2 School Bus Chassis]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 4x2 School Bus Chassis]], [[Ford Model AA|Ford Model AA Dual Rear Wheel 4x2 School Bus Chassis (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA Dual Rear Wheel 4x2 School Bus Chassis (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Dual Rear Wheel 4x2 School Bus Chassis]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Dual Rear Wheel 4x2 School Bus Chassis]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Dual Rear Wheel 4x2 School Bus Chassis]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Dual Rear Wheel School Bus Chassis (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Dual Rear Wheel School Bus Chassis (1937)]], [[Ford-Barrel-Nose-Truck|Ford V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Dual Rear Wheel School Bus Chassis (1938-1939)]], [[1937 Ford#1940|1940 Ford V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Dual Rear Wheel School Bus Chassis]], і [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Dual Rear Wheel School Bus Chassis]]), V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (пасля-Horse Drawn Case #1 Portable Steam Engine with a tow hitch attached on the back, Garrett and Sons 4CD Traction Engine, [[Mack Senior|1912-1915 Mack Senior All-Steel Windshield Open Cab Single Axle Semi-Tractor Truck with doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Regular Enclosed Cab 4x2 semi-tractor truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Standard Enclosed Cab 4x2 semi-tractor truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Standard Enclosed Cab 4x2 semi-tractor truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1937)]], [[Ford-Barrel-Nose-Truck|Ford V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford#1940|1940 Ford V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]], і [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]), V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Conventional Cab Dual Rear Tandem Axle Chassis Truck (пасля-[[Hendrickson Motor Truck Company|1926 Hendrickson Model SW Closed Cab Tandem-Axle Rigid Chassis Truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Tandem Axle Chassis Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Tandem Axle Chassis Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Tandem Axle Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Tandem Axle Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Tandem Axle Chassis Truck]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Conventional Cab Dual Rear Tandem Axle Chassis Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Conventional Cab Dual Rear Tandem Axle Chassis Truck (1937)]], [[Ford-Barrel-Nose-Truck|Ford V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Conventional Cab Dual Rear Tandem Axle Chassis Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford#1940|1940 Ford V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Conventional Cab Dual Rear Tandem Axle Chassis Truck]], і [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Conventional Cab Dual Rear Tandem Axle Chassis Truck]]), Ford V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Conventional Cab Dual Rear Tandem Axle Semi-Tractor Truck (пасля-[[Hendrickson Motor Truck Company|1926 Hendrickson Model SW Closed Cab Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Conventional Cab Dual Rear Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Conventional Cab Dual Rear Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1937)]], [[Ford-Barrel-Nose-Truck|Ford V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Conventional Cab Dual Rear Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford#1940|1940 Ford V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Conventional Cab Dual Rear Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], і [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Conventional Cab Dual Rear Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]), дастаўка пасылак, і шасі школьнага аўтобуса. [[Катэгорыя:Аўтамабілі Ford|Six and Eight]] [[Катэгорыя:Грузавыя аўтамабілі 1940-х гадоў]] [[Катэгорыя:Аўтамабілі, прадстаўленыя ў 1941 годзе]] ncb9gq9xlt2p4zz7yw2ujbrf23lpik4 2677402 2677400 2026-07-03T23:25:23Z ~2026-37595-36 98621 /* */ 2677402 wikitext text/x-wiki {{Аўтамабіль | назва = «Ford Six and Eight» | выява = [[Файл:Ford Abschleppwagen- Vintage Cars & Bikes Steinfort.jpg|300пкс]] | вытворца = «[[Ford Motor Company]]» | гады = 1942-1947 | падобныя = '''V8 ½-Ton Pickup Truck (1942-1947):'''<br/>[[Chevrolet AK Series|1942-1947 Chevrolet ½-Ton Pickup Truck]]<br/>[[Willys Americar|1942 Willys Americar Pickup Truck]]<br/>[[Dodge T-, V-, W-Series|1941-1947 Dodge Pickup Truck]]<br>[[Studebaker M-Series|1941-1947 Studebaker M-Series Pickup Truck]]<br>[[International K & KB series|International Harvester K-1 Pickup Truck]]<br/>'''V8 ½-Ton Chassis With Cab (1942-1947):'''<br/> [[Chevrolet AK Series|1942-1947 Chevrolet ½-Ton Single Rear Wheel Chassis With Cab]]<br/>[[Willys Americar|1942 Willys Americar ½-Ton Chassis With Cab]]<br/>[[Dodge T-, V-, W-Series|1941-1947 Dodge ½-Ton Chassis With Cab]]<br>[[Studebaker M-Series|1941-1947 Studebaker M-5 ½-Ton Chassis With Cab]]<br>[[International K & KB series|International Harvester K-1 ½-Ton Chassis With Cab]]<br/>'''V8 3-Quarter Ton Single Rear Wheel Chassis With Cab (1942-1947):'''<br/> [[Chevrolet AK Series|1942-1947 Chevrolet 3-Quarter Ton Single Rear Wheel Chassis With Cab]]<br/>[[Dodge T-, V-, W-Series|1942-1947 Dodge 3-Quarter Ton Single Rear Wheel Chassis With Cab]]<br>[[REO Speed Wagon|1942-1947 Reo Speed Wagon 3-Quarter Ton Single Rear Wheel Chassis With Cab]]<br>[[Studebaker M-Series|1942-1947 Studebaker M-15 3-Quarter Ton Single Rear Wheel Chassis With Cab]]<br/>[[International K & KB series|International Harvester K-3 3-Quarter Ton Single Rear Wheel Chassis With Cab]]<br/>'''V8 Express Pickup Truck (1942-1947):'''<br/> [[Chevrolet AK Series|1942-1947 Chevrolet Express Pickup Truck]]<br/>[[Dodge T-, V-, W-Series|1942-1947 Dodge Express Pickup Truck]]<br>[[Studebaker M-Series|1942-1947 Studebaker M-Series Express Pickup Truck]]<br/>[[REO Speed Wagon|1942-1947 Reo D-19 Speed Wagon Pickup Truck]]<br>[[International K & KB series|International Harvester K-2/K-3 Express Pickup Truck]]<br/>'''V8 Panel Truck (1942-1947):'''<br/>[[Chevrolet AK Series|1942-1947 Chevrolet Panel Truck]]<br/>[[Dodge T-, V-, W-Series|1942-1947 Dodge Panel Truck]]<br>[[International K & KB series|International Harvester K-1 Panel Truck]]<br/>'''V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1942-1947):'''<br/>[[Chevrolet AK Series|1942-1947 Chevrolet Heavy Duty Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]]<br/>[[Dodge T-, V-, W-Series|1942-1947 Dodge WF-32 Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]]<br/>[[Studebaker M-Series|1942-1947 Studebaker M-16 Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]]<br/>[[International K & KB series|1942-1947 International Harvester K-4 Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]]<br/>[[International K & KB series|1942-1947 International Harvester K-5 Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]]<br/>[[International K & KB series|1942—1947 International Harvester K-6/K-7/K-8 Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]]<br/>[[REO Speed Wagon|1942-1947 Reo Speed Wagon 19B Single Axle Chassis Truck]]<br>'''V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Dual Rear Wheel School Bus Chassis (1942-1947):'''<br/>[[Chevrolet AK Series|1942-1947 Chevrolet Heavy Duty Dual Rear Wheel School Bus Chassis]]<br/>[[Dodge T-, V-, W-Series|1942-1947 Dodge WF-32 Dual Rear Wheel School Bus Chassis]]<br/>[[Studebaker M-Series|1942-1947 Studebaker M-16 Dual Rear Wheel School Bus Chassis]]<br/> [[International K & KB series|1942-1947 International Harvester K-4 School Bus Chassis]]<br/>[[International K & KB series|1942-1947 International Harvester K-5 Dual Rear Wheel School Bus Chassis]]<br/>[[International K & KB series|1942-1947 International Harvester K-6/K-7/K-8 Dual Rear Wheel School Bus Chassis]]<br/>[[REO Speed Wagon|1941-1947 Reo Speed Wagon Dual Rear Wheel School Bus Chassis]]<br>'''V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Conventional Cab Dual Rear Tandem Axle Chassis Truck (1942-1947):'''<br/> [[Chevrolet AK Series|1942-1947 Chevrolet Heavy Duty Conventional Cab Dual Rear Tandem Axle Chassis Truck]]<br/>[[REO Speed Wagon|1942-1947 Reo Model 25 Tandem Axle Chassis Truck]]<br/>[[Dodge T-, V-, W-Series|1942-1947 Dodge WF-32 Conventional Cab Tandem Axle Chassis Truck]]<br/>[[Studebaker M-Series|1942-1947 Studebaker M-16 Conventional Cab Dual Rear Tandem Axle Chassis Truck]]<br/>[[International K & KB series|1942-1947 International Harvester K-6/K-7/K-8 Conventional Cab Tandem Axle Chassis Truck]]<br>'''V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1942-1947):'''<br/> [[Chevrolet AK Series|1942-1947 Chevrolet Heavy Duty Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]<br/>[[Dodge T-, V-, W-Series|1942-1947 Dodge WF-32 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]<br/>[[Studebaker M-Series|1942-1947 Studebaker M-16 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]<br/>[[International K & KB series|1942-1947 International Harvester K-5 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]<br/>[[International K & KB series|1942-1947 International Harvester K-6/K-7/K-8 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]<br/>[[REO Speed Wagon|1942-1947 Reo Speed Wagon 19B Single Axle Semi-Tractor Truck]]<br>'''V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Dual Rear Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1942-1947):'''<br/> [[Chevrolet AK Series|1942-1947 Chevrolet Heavy Duty Dual Rear Wheel Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]<br/>[[REO Speed Wagon|1942-1947 Reo Model 25 Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]<br/>[[Dodge T-, V-, W-Series|1942-1947 Dodge WF-32 Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]<br/>[[Studebaker M-Series|1942-1947 Studebaker M-16 Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]<br/>[[International K & KB series|1942-1947 International Harvester K-6/K-7/K-8 Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]] <br>'''COE Single Axle Chassis Truck (1941-1947):'''<br/>[[Chevrolet AK Series|1941-1947 Chevrolet COE Single Axle Chassis Truck]]<br/>[[Dodge T-, V-, W-Series|1941-1947 Dodge COE Single Axle Chassis Truck]]<br>[[International K & KB series|1941-1947 International Harvester K-5/K-6/K-7/K-8 COE Single Axle Chassis Truck]]<br/>[[Diamond T|1941-1947 Diamond T COE Single Axle Chassis Truck]]<br>'''COE Tandem Axle Chassis Truck (1941-1947):'''<br/>[[Chevrolet AK Series|1941-1947 Chevrolet COE Tandem Axle Chassis Truck]]<br/>[[Diamond T|1941-1947 Diamond T COE Tandem Axle Chassis Truck]]<br/>[[Dodge T-, V-, W-Series|1941-1947 Dodge COE Tandem Axle Chassis Truck]]<br>[[International K & KB series|1941-1947 International Harvester K-5/K-6/K-7/K-8 COE Tandem Axle Chassis Truck]]<br>'''COE Single Axle Semi-Tractor Truck (1941-1947):'''<br/>[[Chevrolet AK Series|1941-1947 Chevrolet COE Single Axle Semi-Tractor Truck]]<br/>[[Diamond T|1941-1947 Diamond T COE Single Axle Semi-Tractor Truck]]<br/>[[Dodge T-, V-, W-Series|1942-1947 Dodge COE Single Axle Semi-Tractor Truck]]<br>[[International K & KB series|1941-1947 International Harvester K-5/K-6/K-7/K-8 COE Single Axle Semi-Tractor Truck]] <br>'''COE Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1941-1947):'''<br/>[[Chevrolet AK Series|1941-1947 Chevrolet COE Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]<br/>[[Dodge T-, V-, W-Series|1941-1947 Dodge COE Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]<br>[[International K & KB series|1941-1947 International Harvester K-5/K-6/K-7/K-8 COE Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]<br/>[[Diamond T|1941-1947 Diamond T COE Tandem Axle Semi-Tractor Truck]] | папярэднік = [[1941 Ford#1941|1941 Ford Trucks]] | наступнік = [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-Series (1948-1950)]] }} Грузавікі Ford 1942–1947 гадоў, ласкава вядомыя як «Jailbar» («Таймбарскія») з-за іх характэрнай вертыкальнай рашоткі радыятара, былі апошнімі грузавікамі Ford на базе даваенных аўтамабіляў. Пабудаваныя падчас і адразу пасля Другой сусветнай вайны, яны прапаноўваліся з легендарнымі 221- або 239-цыліндравымі рухавікамі V8 з плоскай галоўкай або радным шасціцыліндравым рухавіком, Грузавікі Ford 1942–1947 гадоў прадавалася ў васьмі розных вагавых класах: Half Ton пікап (пасля-Hansen Light Duty Express Wagon, [[International Harvester|International Harvester Auto Wagon Pickup Truck]], [[Ford Model T|Ford Model T C Cab Pickup Truck (1920-1924)]], [[Ford Model T|Ford Model T All-Steel Top Closed Cab Pickup Truck (1925-1927)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-A All-Steel Top Closed Cab Pickup (1928-1929)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-B All-Steel Top Closed Cab Pickup (1930-1931)]], [[Ford Model B (1932)#1932|1932 Ford ½-Ton Closed Cab Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1933|1933 Ford ½-Ton Closed Cab Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1934|1934 Ford ½-Ton Closed Cab Pickup]], [[Ford Model 48|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (1935-1936)]], [[1937 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (1937)]], [[1937 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (1938-1939)]], і [[1937 Ford|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (11C)]]), Express Bed пікап (пасля-Hansen Light Duty Express Wagon, [[International Harvester|International Harvester Auto Wagon Pickup Truck]], [[Ford Model T|Ford Model T C Cab Pickup Truck (1920-1924)]], [[Ford Model T|Ford Model T All-Steel Top Closed Cab Express Bed Pickup Truck (1925-1927)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-A All-Steel Top Closed Cab Express Bed Pickup (1928-1929)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-B All-Steel Top Closed Cab Express Bed Pickup (1930-1931)]], [[Ford Model B (1932)#1932|1932 Ford 1½-Ton Closed Cab Express Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1933|1933 Ford 1½-Ton Closed Cab Express Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1934|1934 Ford 1½-Ton Closed Cab Express Bed Pickup]], [[Ford Model 48|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (1935-1936)]], [[1937 Ford|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (1937)]], [[1937 Ford|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (1938-1939)]], і [[1937 Ford|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (11C)]]), Panel Van (пасля-Turners horse-drawn bakers van, 1904 Cadillac Model A 6 1/2hp Two-seater/Delivery Van, [[Packard|1925 Packard 333 Panel Truck]], [[Durant Motors|1926 Star Panel Truck]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A Panel Truck (1927-1929)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A Panel Truck (1930-1931)]], [[Ford Model B (1932)|1932 Ford Panel Truck]], [[Ford Model B (1932)|1933 Ford Panel Truck]], [[Ford Model B (1932)|1934 Ford Panel Truck]], [[Ford Model 48|Ford V8 1½-Ton Panel Truck (1935-1936)]], [[1937 Ford|Ford V8 1½-Ton Panel Truck (1937)]], [[1937 Ford|Ford V8 1½-Ton Panel Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford|Ford ½-Ton Panel Truck (11C)]]), COE Single Axle Chassis Truck (пасля-Hansen Horse Drawn Winona Freight Wagon, [[GMC|1912 GMC Model H Enclosed Cab Truck]], [[Sentinel Waggon Works|1926-1927 Sentinel Waggon DG4 Single Axle Steam Lorry]], [[Sentinel Waggon Works|1928-1929 Sentinel Waggon DG4 Single Axle Steam Lorry]], [[Sentinel Waggon Works|1930-1933 Sentinel Waggon DG4 Single Axle Steam Lorry]], [[Ford COE|Ford COE Single Axle Chassis Truck (1935-1936)]], [[Ford COE|Ford-Dearborn Line COE 2-Door Standard Cab Single Axle Chassis Truck (1937)]], і [[Ford COE|Ford COE 2-Door Standard Cab Single Axle Chassis Truck (1938-1940)]]), COE Tandem Axle Chassis Truck (пасля-[[Sentinel Waggon Works|Sentinel DG6 Tandem-Axle Steam Wagon]], [[Ford COE|Ford COE Tandem Axle Chassis Truck (1935-1936)]], [[Ford COE|Ford-Dearborn Line COE 2-Door Standard Cab Tandem Axle Chassis Truck (1937)]], і [[Ford COE|Ford COE 2-Door Standard Cab Tandem Axle Chassis Truck (1938-1940)]]), COE Single Axle Semi-Tractor Truck (пасля-Horse Drawn Case #1 Portable Steam Engine with a tow hitch attached on the back, Garrett and Sons 4CD Traction Engine, [[Sentinel Waggon Works|1926-1927 Sentinel Waggon DG4 Single-Axle Fifth Wheel Tractor]], [[Sentinel Waggon Works|1928-1929 Sentinel Waggon DG4 Single-Axle Fifth Wheel Tractor]], [[Sentinel Waggon Works|1930-1933 Sentinel Waggon DG4 Single-Axle Fifth Wheel Tractor]], [[Ford COE|Ford COE Single Axle Semi-Tractor Truck (1935-1936)]], [[Ford COE|Ford-Dearborn Line COE 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1937)]], і [[Ford COE|Ford COE 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1938-1940)]]), COE Tandem Axle Semi-Tractor Truck (пасля-[[Sentinel Waggon Works|Sentinel DG6 Tandem-Axle Fifth Wheel Tractor]], [[Ford COE|Ford COE Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1935-1936)]], [[Ford COE|Ford-Dearborn Line COE 2-Door Standard Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1937)]], і [[Ford COE|Ford COE 2-Door Standard Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1938-1940)]]), V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (пасля-Hansen Horse Drawn Winona Freight Wagon, [[Packard|1905-1919 Packard 3-Ton Truck Chassis with Enclosed Cab and Doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1937)]], [[Ford-Barrel-Nose-Truck|Ford V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford#1940|1940 Ford V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]], і [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]]), V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Dual Rear Wheel School Bus Chassis (пасля-[[Packard|1905-1919 Packard 3-Ton Truck Chassis without Cab]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 4x2 School Bus Chassis (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 4x2 School Bus Chassis]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 4x2 School Bus Chassis]], [[Ford Model AA|Ford Model AA Dual Rear Wheel 4x2 School Bus Chassis (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA Dual Rear Wheel 4x2 School Bus Chassis (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Dual Rear Wheel 4x2 School Bus Chassis]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Dual Rear Wheel 4x2 School Bus Chassis]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Dual Rear Wheel 4x2 School Bus Chassis]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Dual Rear Wheel School Bus Chassis (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Dual Rear Wheel School Bus Chassis (1937)]], [[Ford-Barrel-Nose-Truck|Ford V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Dual Rear Wheel School Bus Chassis (1938-1939)]], [[1937 Ford#1940|1940 Ford V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Dual Rear Wheel School Bus Chassis]], і [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Dual Rear Wheel School Bus Chassis]]), V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (пасля-Horse Drawn Case #1 Portable Steam Engine with a tow hitch attached on the back, Garrett and Sons 4CD Traction Engine, [[Mack Senior|1912-1915 Mack Senior All-Steel Windshield Open Cab Single Axle Semi-Tractor Truck with doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Regular Enclosed Cab 4x2 semi-tractor truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Standard Enclosed Cab 4x2 semi-tractor truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Standard Enclosed Cab 4x2 semi-tractor truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1937)]], [[Ford-Barrel-Nose-Truck|Ford V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford#1940|1940 Ford V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]], і [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]), V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Conventional Cab Dual Rear Tandem Axle Chassis Truck (пасля-[[Hendrickson Motor Truck Company|1926 Hendrickson Model SW Closed Cab Tandem-Axle Rigid Chassis Truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Tandem Axle Chassis Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Tandem Axle Chassis Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Tandem Axle Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Tandem Axle Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Tandem Axle Chassis Truck]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Conventional Cab Dual Rear Tandem Axle Chassis Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Conventional Cab Dual Rear Tandem Axle Chassis Truck (1937)]], [[Ford-Barrel-Nose-Truck|Ford V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Conventional Cab Dual Rear Tandem Axle Chassis Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford#1940|1940 Ford V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Conventional Cab Dual Rear Tandem Axle Chassis Truck]], і [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Conventional Cab Dual Rear Tandem Axle Chassis Truck]]), Ford V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Conventional Cab Dual Rear Tandem Axle Semi-Tractor Truck (пасля-[[Hendrickson Motor Truck Company|1926 Hendrickson Model SW Closed Cab Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Conventional Cab Dual Rear Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Conventional Cab Dual Rear Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1937)]], [[Ford-Barrel-Nose-Truck|Ford V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Conventional Cab Dual Rear Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford#1940|1940 Ford V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Conventional Cab Dual Rear Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], і [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Conventional Cab Dual Rear Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]), дастаўка пасылак, і шасі школьнага аўтобуса. [[Катэгорыя:Аўтамабілі Ford|Six and Eight]] [[Катэгорыя:Грузавыя аўтамабілі 1940-х гадоў]] [[Катэгорыя:Аўтамабілі, прадстаўленыя ў 1941 годзе]] mkk539dfqrod99py5aenk1rdohlgp1r 0 302912 2677385 2676584 2026-07-03T20:51:49Z ~2026-38116-85 98677 /* Hino 600 (2004) */ 2677385 wikitext text/x-wiki {{Аўтамабіль |назва = «Hino 600» |выява = [[Файл:Fox Ledge Water Company Hino pic20.JPG|300пкс]] |вытворца = [[Hino Motors]] |кляса = Class 4-7 |гады = 2004–2020 (Hino 600)<br/>2021–present (Hino L Series) |падобныя = }} '''Hino 600''' (таксама вядомы як 145, 165, 185, 238, 258, 268, 338 і 358), перайменаваны ў '''серыю L''' з 2021 мадэльнага года, — гэта грузавік сярэдняй грузападымальнасці з звычайнай кабінай, які вырабляецца з 2004 года ў ЗША кампаніяй [[Hino Motors]]. ==Hino 600 (2004)== Першае пакаленне 600 было прадстаўлена ў 2004 годзе для рынку ЗША і ў 2005 годзе для рынку Канады. Абноўленая мадэль 600 была прадстаўлена ў 2007 годзе як для амерыканскага, так і для канадскага рынкаў. Некаторыя камплекты CKD былі імпартаваны з Японіі. Мадэлі класа 4 і 5 былі заменены на [[Hino Dutro|Hino 155 і 195]] у 2012 годзе. Мадэлі: *145 Клас 4 - лёгкі грузавік, мае тры канфігурацыі кабіны: 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck (пасля-Hansen Horse Drawn Winona Freight Wagon, [[Packard|1905-1919 Packard 3-Ton Truck Chassis with Enclosed Cab and Doors]], [[Mack AC|1920-1923 Mack AC 2-Door All-Steel Enclosed Cab Single-Axle Rigid Chassis Truck with doors]], [[Mack AC|1924-1925 Mack AC 2-Door All-Steel Enclosed Cab Single-Axle Rigid Chassis Truck]], [[Renault NN|1926-1929 Renault type SY Dual Rear Wheel Châssis Cabine]], [[Renault Monasix|Renault Type SZ 15 hp Dual Rear Wheel Châssis Cabine]], [[Renault|Enclosed Cab Camion Renault type ZJC 43 cv 2.5 tonnes]], [[Renault AGx|Renault AGC 2-Door Enclosed Cab 4x2 Rigid Chassis Truck]], [[Dodge|1946-49 Dodge Kew 2-Door Enclosed Cab 4x2 Rigid Chassis Truck]], [[Dodge 100 "Kew"|Dodge 100 "Kew" 2-Door Standard Cab 4x2 Rigid Chassis Lorry]], і [[Berliet|Berliet 6055N 4x2 Rigid Chassis Truck With M3 Relaxe 2-Door Standard Cab and Medium Bonnet]]), 2-Door Extended Cab 4x2 Rigid Truck, і 4-Door Crew Cab 4x2 Rigid Truck *165 Клас 4 - грузавік сярэдняй танальнасці, мае тры канфігурацыі кабіны: 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck (пасля-Hansen Horse Drawn Winona Freight Wagon, [[Packard|1905-1919 Packard 3-Ton Truck Chassis with Enclosed Cab and Doors]], [[Mack AC|1920-1923 Mack AC 2-Door All-Steel Enclosed Cab Single-Axle Rigid Chassis Truck with doors]], [[Mack AC|1924-1925 Mack AC 2-Door All-Steel Enclosed Cab Single-Axle Rigid Chassis Truck]], [[Renault NN|1926-1929 Renault type SY Dual Rear Wheel Châssis Cabine]], [[Renault Monasix|Renault Type SZ 15 hp Dual Rear Wheel Châssis Cabine]], [[Renault|Enclosed Cab Camion Renault type ZJC 43 cv 2.5 tonnes]], [[Renault AGx|Renault AGC 2-Door Enclosed Cab 4x2 Rigid Chassis Truck]], [[Dodge|1946-49 Dodge Kew 2-Door Enclosed Cab 4x2 Rigid Chassis Truck]], [[Dodge 100 "Kew"|Dodge 100 "Kew" 2-Door Standard Cab 4x2 Rigid Chassis Lorry]], і [[Berliet|Berliet 6055N 4x2 Rigid Chassis Truck With M3 Relaxe 2-Door Standard Cab and Medium Bonnet]]), 2-Door Extended Cab 4x2 Rigid Truck, і 4-Door Crew Cab 4x2 Rigid Truck *185 Клас 5 - грузавік сярэдняй танальнасці, мае тры канфігурацыі кабіны: 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck (пасля-Hansen Horse Drawn Winona Freight Wagon, [[Packard|1905-1919 Packard 3-Ton Truck Chassis with Enclosed Cab and Doors]], [[Mack AC|1920-1923 Mack AC 2-Door All-Steel Enclosed Cab Single-Axle Rigid Chassis Truck with doors]], [[Mack AC|1924-1925 Mack AC 2-Door All-Steel Enclosed Cab Single-Axle Rigid Chassis Truck]], [[Renault NN|1926-1929 Renault type SY Dual Rear Wheel Châssis Cabine]], [[Renault Monasix|Renault Type SZ 15 hp Dual Rear Wheel Châssis Cabine]], [[Renault|Enclosed Cab Camion Renault type ZJC 43 cv 2.5 tonnes]], [[Renault AGx|Renault AGC 2-Door Enclosed Cab 4x2 Rigid Chassis Truck]], [[Dodge|1946-49 Dodge Kew 2-Door Enclosed Cab 4x2 Rigid Chassis Truck]], [[Dodge 100 "Kew"|Dodge 100 "Kew" 2-Door Standard Cab 4x2 Rigid Chassis Lorry]], і [[Berliet|Berliet 6055N 4x2 Rigid Chassis Truck With M3 Relaxe 2-Door Standard Cab and Medium Bonnet]]), 2-Door Extended Cab 4x2 Rigid Truck, і 4-Door Crew Cab 4x2 Rigid Truck *238 Клас 6 - грузавік сярэдняй танальнасці, мае тры канфігурацыі кабіны: 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck (пасля-Hansen Horse Drawn Winona Freight Wagon, [[Packard|1905-1919 Packard 3-Ton Truck Chassis with Enclosed Cab and Doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1937)]], [[Ford-Barrel-Nose-Truck|Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford#1940|1940 Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]], [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]], [[Mercury|Pre-1947 Mercury 2-Ton Single Axle Chassis Truck]], [[Toyota BX|Toyota BX 2-Door Standard Cab 4x2 Rigid Truck]], [[Toyota FA|1954–1964 Toyota FA 2-Door Standard Cab 4x2 Rigid Truck]], і [[Toyota FA|1964–1978 Toyota FA 2-Door Standard Cab 4x2 Rigid Truck]]), 2-Door Extended Cab 4x2 Rigid Truck, і 4-Door Crew Cab 4x2 Rigid Truck *258 Клас 6 - грузавік сярэдняй танальнасці, мае тры канфігурацыі кабіны: 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck (пасля-Hansen Horse Drawn Winona Freight Wagon, [[Packard|1905-1919 Packard 3-Ton Truck Chassis with Enclosed Cab and Doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1937)]], [[Ford-Barrel-Nose-Truck|Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford#1940|1940 Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]], [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]], [[Mercury|Pre-1947 Mercury 2-Ton Single Axle Chassis Truck]], [[Toyota BX|Toyota BX 2-Door Standard Cab 4x2 Rigid Truck]], [[Toyota FA|1954–1964 Toyota FA 2-Door Standard Cab 4x2 Rigid Truck]], і [[Toyota FA|1964–1978 Toyota FA 2-Door Standard Cab 4x2 Rigid Truck]]), 2-Door Extended Cab 4x2 Rigid Truck, і 4-Door Crew Cab 4x2 Rigid Truck *268 Клас 6 - грузавік сярэдняй танальнасці, мае тры канфігурацыі кабіны: 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck (пасля-Hansen Horse Drawn Winona Freight Wagon, [[Packard|1905-1919 Packard 3-Ton Truck Chassis with Enclosed Cab and Doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1937)]], [[Ford-Barrel-Nose-Truck|Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford#1940|1940 Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]], [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]], [[Mercury|Pre-1947 Mercury 2-Ton Single Axle Chassis Truck]], [[Toyota BX|Toyota BX 2-Door Standard Cab 4x2 Rigid Truck]], [[Toyota FA|1954–1964 Toyota FA 2-Door Standard Cab 4x2 Rigid Truck]], і [[Toyota FA|1964–1978 Toyota FA 2-Door Standard Cab 4x2 Rigid Truck]]), 2-Door Extended Cab 4x2 Rigid Truck, і 4-Door Crew Cab 4x2 Rigid Truck *308 Клас 7 - цяжкі грузавік, мае тры канфігурацыі кабіны: 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck (пасля-Hansen Horse Drawn Winona Freight Wagon, [[Packard|1905-1919 Packard 3-Ton Truck Chassis with Enclosed Cab and Doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1937)]], [[Ford-Barrel-Nose-Truck|Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford#1940|1940 Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]], [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]], [[Mercury|Pre-1947 Mercury 2-Ton Single Axle Chassis Truck]], [[Toyota BX|Toyota BX 2-Door Standard Cab 4x2 Rigid Truck]], [[Toyota FA|1954–1964 Toyota FA 2-Door Standard Cab 4x2 Rigid Truck]], і [[Toyota FA|1964–1978 Toyota FA 2-Door Standard Cab 4x2 Rigid Truck]]), 2-Door Extended Cab 4x2 Rigid Truck, і 4-Door Crew Cab 4x2 Rigid Truck *338 Клас 7 - цяжкі грузавік, мае тры канфігурацыі кабіны: 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck (пасля-Hansen Horse Drawn Winona Freight Wagon, [[Packard|1905-1919 Packard 3-Ton Truck Chassis with Enclosed Cab and Doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1937)]], [[Ford-Barrel-Nose-Truck|Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford#1940|1940 Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]], [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]], [[Mercury|Pre-1947 Mercury 2-Ton Single Axle Chassis Truck]], [[Toyota BX|Toyota BX 2-Door Standard Cab 4x2 Rigid Truck]], [[Toyota FA|1954–1964 Toyota FA 2-Door Standard Cab 4x2 Rigid Truck]], і [[Toyota FA|1964–1978 Toyota FA 2-Door Standard Cab 4x2 Rigid Truck]]), 2-Door Extended Cab 4x2 Rigid Truck, і 4-Door Crew Cab 4x2 Rigid Truck *358 Клас 7 - цяжкі грузавік, мае тры канфігурацыі кабіны: 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck (пасля-Hansen Horse Drawn Winona Freight Wagon, [[Packard|1905-1919 Packard 3-Ton Truck Chassis with Enclosed Cab and Doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1937)]], [[Ford-Barrel-Nose-Truck|Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford#1940|1940 Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]], [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]], [[Mercury|Pre-1947 Mercury 2-Ton Single Axle Chassis Truck]], [[Toyota BX|Toyota BX 2-Door Standard Cab 4x2 Rigid Truck]], [[Toyota FA|1954–1964 Toyota FA 2-Door Standard Cab 4x2 Rigid Truck]], і [[Toyota FA|1964–1978 Toyota FA 2-Door Standard Cab 4x2 Rigid Truck]]), 2-Door Day Cab Tandem-Axle Rigid Truck (пасля-[[Hendrickson Motor Truck Company|1926 Hendrickson Model SW Closed Cab Tandem Axle Rigid Truck]], [[Fageol|1927-1929 Fageol 2-Door All-Steel Enclosed Cab Tandem-Axle Rigid Truck]], [[Renault|Renault tout terrain VTD camion]], [[Diamond T|1935-1936 Diamond T 2-Door All-Steel Enclosed Cab Tandem-Axle Rigid Truck]], [[International Harvester D-Series (1937-1940)|International Harvester DS216T 2-Door Standard Cab Conventional Tandem Axle Rigid Chassis Truck]], [[REO Speed Wagon|1941-1947 Reo Model 25 Tandem Axle Rigid Truck]], [[REO Speed Wagon|1948-1950 Reo Model 50 Tandem Axle Rigid Truck]], [[Autocar Company|Autocar C-9564 SBA 2-Door All Steel Day Cab Tandem Axle Rigid Truck]], і [[Leyland Landtrain|Leyland Landtrain 2-Door Standard Cab Tandem-Axle Rigid Truck]]), 2-Door Extended Cab, і 4-Door Crew Cab ==Hino L Series (2021)== [[Катэгорыя:Грузавыя аўтамабілі]] orh2iw2ttwr12h4hvacqjpyx3oqzt29 0 302951 2677419 2677031 2026-07-04T02:28:57Z ~2026-37595-36 98621 /* */ 2677419 wikitext text/x-wiki [[Файл:Fahrerhaus Renault Magnum 520 (Konstanz, 2016).jpg|значак|2006-2013 Renault Magnum]] [[Renault Magnum]] — гэта цяжкі [[грузавік]], які выпускаўся французскім вытворцам [[Renault Véhicules Industriels]], а пазней [[Renault Trucks]] (таксама частка [[Renault]], цяпер [[Volvo]]) з 1990 па 2013 год. Magnum быў даступны ў канфігурацыях з шарнірнай і жорсткай шасі; абедзве канфігурацыі можна было набыць з прывадам 6×2 або 4×2. 6×4 прызначаны выключна для перавозкі цяжкіх грузаў, Аднак, Усе пакаленні Renault Magnum (1990-2013) быў вядомы тым, што пярэдні мост быў зрушаны наперад (SFA). Размясціўшы пярэдні мост на самым краі шасі, інжынеры дамагліся надзвычай малога радыуса павароту, выключна рэзкай рэакцыі рулявога кіравання і абсалютна роўнай падлогі салона без тунэля рухавіка, але яго радыкальны, квадратны дызайн і футурыстычны інтэр'ер прымусілі многіх апісаць яго як «касмічны карабель на колах». Гэты цяжкі грузавік для дальніх перавозак, які выпускаўся з 1990 па 2013 год, зрабіў рэвалюцыю ў галіны. == Першае пакаленне (1990—1997) == {{Аўтамабіль | назва = «Renault AE (1990—1997)» | выява = [[Файл:Renault AE385TI-19.jpg|300пкс]] | вытворца = «[[Renault Trucks]]» | гады = 1990—1997 | папярэднік = [[Renault Major|1986-1991 Renault Major]] | наступнік = [[Renault Magnum#Другое пакаленне (1997—2001)|Renault Magnum (1997—2001)]] | падобныя = '''AE Sleeper Cab 4x2 Rigid Chassis Truck (1990—1997):'''<br/>[[DAF 95|1990—1997 DAF 95 Space Cab 4x2 Rigid Chassis Truck]]<br/>[[Iveco Eurotech|1992-1997 Iveco Eurotech High-Roof Sleeper Cab 4x2 Rigid Chassis Truck]]<br/>[[Iveco Eurostar|1993—1997 Iveco Eurostar High-Roof Sleeper Cab 4x2 Rigid Chassis Truck]]<br/>[[MAN F90|MAN F90 High-Roof Fahrerhaus 4x2 Rigid Chassis Truck (1990-1994)]]/[[MAN F2000|MAN F2000 High-Roof Fahrerhaus 4x2 Rigid Chassis Truck (1994-1998)]]<br/>[[Mercedes-Benz SK|Mercedes-Benz SK High-Roof Fahrerhaus 4x2 Rigid Chassis Truck (1990-1994)]]/[[Mercedes-Benz SK|Mercedes-Benz SK High-Roof Fahrerhaus 4x2 Rigid Chassis Truck (1994–1998)]] <br /> [[Scania 3|Scania R 143H High-Roof Streamline Cab 4x2 Rigid Chassis Truck]]<br/>[[Volvo F10, F12, і F16|Volvo F10 Sleeper Cab 4x2 Rigid Chassis Truck]]<br>[[МАЗ-5336|МАЗ-5336 High-Roof Sleeper Cab 4x2 Rigid Chassis Truck]]<br/>'''AE Sleeper Cab Tandem-Axle Rigid Chassis Truck (1990—1997):'''<br/>[[DAF 95|1990—1997 DAF 95 Space Cab Tandem-Axle Rigid Chassis Truck]]<br/>[[Iveco Eurotech|1992-1997 Iveco Eurotech High-Roof Sleeper Cab Tandem-Axle Rigid Chassis Truck]]<br/>[[Iveco Eurostar|1993—1997 Iveco Eurostar High-Roof Sleeper Cab Tandem-Axle Rigid Chassis Truck]]<br/>[[MAN F90|MAN F90 High-Roof Fahrerhaus Tandem-Axle Rigid Chassis Truck (1990-1994)]]/[[MAN F2000|MAN F2000 High-Roof Fahrerhaus Tandem-Axle Rigid Chassis Truck (1994-1998)]]<br/>[[Mercedes-Benz SK|Mercedes-Benz SK High-Roof Fahrerhaus Tandem-Axle Rigid Chassis Truck (1990-1994)]]/[[Mercedes-Benz SK|Mercedes-Benz SK High-Roof Fahrerhaus Tandem-Axle Rigid Chassis Truck (1994–1998)]] <br /> [[Scania 3|Scania R 143H High-Roof Streamline Cab Tandem-Axle Rigid Chassis Truck]]<br/>[[Volvo F10, F12, і F16|Volvo F10 High-Roof Sleeper Cab Tandem-Axle Rigid Chassis Truck]]<br>[[МАЗ-6303|МАЗ-6303 High-Roof Sleeper Cab Tandem-Axle Rigid Chassis Truck]]<br/>'''AE Sleeper Cab 4x2 Semi-Tractor Truck (1990—1997):'''<br/>[[DAF 95|1990—1997 DAF 95 Space Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]]<br/>[[Iveco Eurotech|1992-1997 Iveco Eurotech High-Roof Sleeper Cab Single-Axle Semi-Tractor Truck]]<br/>[[Iveco Eurostar|1993—1997 Iveco Eurostar High-Roof Sleeper Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]]<br/>[[MAN F90|MAN F90 High-Roof Fahrerhaus 4x2 Semi-Tractor Truck 4x2 Semi-Tractor Truck (1990-1994)]]/[[MAN F2000|MAN F2000 High-Roof Fahrerhaus 4x2 Semi-Tractor Truck (1994-1998)]]<br/>[[Mercedes-Benz SK|Mercedes-Benz SK High-Roof Fahrerhaus 4x2 Semi-Tractor Truck (1990-1994)]]/[[Mercedes-Benz SK|Mercedes-Benz SK High-Roof Fahrerhaus 4x2 Semi-Tractor Truck (1994–1998)]] <br /> [[Scania 3|Scania R 143H High-Roof Streamline Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]]<br/>[[Volvo F10, F12, і F16|Volvo F10 High-Roof Sleeper Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]]<br>[[МАЗ-5432|МАЗ-5432 High-Roof Sleeper Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]]<br/>'''AE Sleeper Cab Tandem-Axle Semi-Tractor Truck (1990—1997):'''<br/>[[DAF 95|1990—1997 DAF 95 Space Cab Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]]<br/>[[Iveco Eurotech|1992-1997 Iveco Eurotech High-Roof Sleeper Cab Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]]<br/>[[Iveco Eurostar|1993—1997 Iveco Eurostar High-Roof Sleeper Cab Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]]<br/>[[MAN F90|MAN F90 High-Roof Fahrerhaus Tandem-Axle Semi-Tractor Truck (1990-1994)]]/[[MAN F2000|MAN F2000 High-Roof Fahrerhaus Tandem-Axle Semi-Tractor Truck (1994-1998)]]<br/>[[Mercedes-Benz SK|Mercedes-Benz SK High-Roof Fahrerhaus Tandem-Axle Semi-Tractor Truck (1990-1994)]]/[[Mercedes-Benz SK|Mercedes-Benz SK High-Roof Fahrerhaus Tandem-Axle Semi-Tractor Truck (1994–1998)]] <br /> [[Scania 3|Scania R 143H High-Roof Streamline Cab Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]]<br/>[[Volvo F10, F12, і F16|Volvo F10 High-Roof Sleeper Cab Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]]<br>[[МАЗ-6422|МАЗ-6422 High-Roof Sleeper Cab Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]] | дызайнер = }} Renault Magnum 1990—1997 гадоў выпуску (першапачаткова выпушчаны як Renault AE) быў рэвалюцыйным грузавіком вялікай грузападымальнасці для далёкіх перавозак. Распрацаваны Марчэла Гандзіні, ён стаў вядомым як першы сучасны грузавік з цалкам роўнай падлогай кабіны, што значна палепшыла камфорт кіроўцы і прастору для стаяння, Renault Magnum 1990-1997 гадоў выпуску прапаноўваўся ў якасці Sleeper Cab 4x2 Rigid Chassis Truck (пасля-Hansen Horse Drawn Winona Freight Wagon, [[GMC|1912 GMC Model H Enclosed Cab Truck]], [[Sentinel Waggon Works|1926-1927 Sentinel Waggon DG4 Steam Lorry]], [[Sentinel Waggon Works|1928-1929 Sentinel Waggon DG4 Steam Lorry]], [[Sentinel Waggon Works|1930-1933 Sentinel Waggon DG4 Steam Lorry]], [[Sentinel Waggon Works|1934-1936 Sentinel S4 Steam Lorry]], [[Autocar Company|1937-1949 Autocar Model UD Cabover Single Axle Chassis Truck]], [[Berliet GLA|Berliet GLA 2-Door Standard Cab Single Axle Rigid Chassis Truck]], [[Berliet GCK|Berliet GCK 160 Sleeper Cab Single Axle Rigid Chassis Truck]], [[Berliet GR/TR|Berliet GRK10 Sleeper Cab Single Axle Rigid Truck (1961-1969)]], [[Berliet GR/TR|Berliet TR High Roof Sleeper Cab Single Axle Rigid Chassis Truck (1970-1975)]], [[Berliet GR/TR|Berliet TR High Roof Sleeper Cab Single Axle Rigid Chassis Truck (1975-1980)]], [[Renault Major|1980-1985 Renault Major R340 High Roof Sleeper Cab 4x2 Rigid Chassis Truck]], і [[Renault Major|1986-1991 Renault Major R340 High Roof Sleeper Cab 4x2 Rigid Chassis Truck]]), Sleeper Cab Tandem Axle Rigid Chassis Truck (пасля-[[Sentinel Waggon Works|Sentinel DG6 Steam Wagon]], [[Sentinel Waggon Works|1934-1936 Sentinel S6 Steam Wagon]], [[Autocar Company|1937-1949 Autocar Model UD Cabover Tandem Axle Rigid Chassis Truck]], [[Berliet GLA|Berliet GLB 2-Door Standard Cab Tandem Axle Rigid Chassis Truck]], [[Berliet GCK|Berliet GCK 160 Sleeper Cab Tandem Axle Rigid Chassis Truck]], [[Berliet GR/TR|Berliet GRK10 Sleeper Cab Tandem Axle Rigid Truck (1961-1969)]], [[Berliet GR/TR|Berliet TR Standard Sleeper Cab Tandem Axle Rigid Chassis Truck (1970-1975)]], [[Berliet GR/TR|Berliet TR Standard Sleeper Cab Tandem Axle Rigid Chassis Truck (1975-1980)]], [[Renault Major|1980-1985 Renault R365 Standard Sleeper Cab Tandem Axle Rigid Chassis Truck]], і [[Renault Major|1986-1991 Renault R365 High Roof Sleeper Cab Tandem Axle Rigid Chassis Truck]]), Sleeper Cab 4x2 Semi-Tractor Truck (пасля-Horse Drawn Case #1 Portable Steam Engine with a tow hitch attached on the back, Garrett and Sons 4CD Traction Engine, [[Sentinel Waggon Works|1926-1927 Sentinel Waggon DG4 Single-Axle Fifth Wheel Tractor]], [[Sentinel Waggon Works|1928-1929 Sentinel Waggon DG4 Single-Axle Fifth Wheel Tractor]], [[Sentinel Waggon Works|1930-1933 Sentinel Waggon DG4 Single-Axle Fifth Wheel Tractor]], [[Sentinel Waggon Works|1934-1936 Sentinel S4 Single-Axle Fifth Wheel Tractor]], [[Autocar Company|1937-1949 Autocar Model UD Cabover Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Berliet GLA|Berliet GLA 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Berliet GCK|Berliet GCK 160 Sleeper Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Berliet GR/TR|Berliet GRK10 Sleeper Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1961-1969)]], [[Berliet GR/TR|Berliet TR High Roof Sleeper Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1970-1975)]], [[Berliet GR/TR|Berliet TR High Roof Sleeper Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1975-1980)]], [[Renault Major|1980-1985 Renault Major R340 Standard Sleeper Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]], і [[Renault Major|1986-1991 Renault Major R340 High Roof Sleeper Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]]), and Sleeper Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (пасля-[[Sentinel Waggon Works|Sentinel DG6 Tandem-Axle Fifth Wheel Tractor]], [[Sentinel Waggon Works|1934-1936 Sentinel S6 Tandem-Axle Fifth Wheel Tractor]], [[Autocar Company|1937-1949 Autocar Model UD Cabover Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]], [[Berliet GLA|Berliet GLB 2-Door Standard Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], [[Berliet GCK|Berliet GCK 160 Sleeper Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], [[Berliet GR/TR|Berliet GRK10 Sleeper Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1961-1969)]], [[Berliet GR/TR|Berliet TR High Roof Sleeper Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1970-1975)]], [[Berliet GR/TR|Berliet TR High Roof Sleeper Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1975-1980)]], [[Renault Major|1980-1985 Renault R365 High Roof Sleeper Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], і [[Renault Major|1986-1991 Renault R365 High Roof Sleeper Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]), і Various. == Другое пакаленне (1997—2001) == {{Аўтамабіль | назва = «Renault Magnum (1997—2001)» | выява = [[Файл:Renault Magnum (HU).jpg|300пкс]] | вытворца = «[[Renault Trucks]]» | гады = 1997—2001 | папярэднік = [[Renault Magnum#Першае пакаленне (1990—1997)|Renault Magnum (1990—1997)]] | наступнік = [[Renault Magnum#Трэцяе пакаленне (2001—2006)|Renault Magnum (2001—2006)]] | падобныя = '''Magnum Sleeper Cab 4x2 Rigid Chassis Truck (1997—2001):'''<br/>[[DAF XF|1997—2001 DAF 95XF Space Cab 4x2 Rigid Chassis Truck]]<br/> [[Iveco Eurotech|1997-2001 Iveco Eurotech High Roof Sleeper Cab 4x2 Rigid Chassis Truck]]<br/>[[Iveco Eurostar|1997-2001 Iveco Eurostar High Roof Sleeper Cab 4x2 Rigid Chassis Truck]]<br/> [[MAN F2000|MAN F2000 Evolution High Roof Sleeper Cab 4x2 Rigid Chassis Truck (1998-2001)]] <br /> [[Mercedes-Benz Actros|Mercedes-Benz Actros High Roof Sleeper Cab 4x2 Rigid Chassis Truck (1996—2001)]] <br /> [[Scania 4|1997—2001 Scania R114 High Roof Sleeper Cab 4x2 Rigid Chassis Truck]] <br /> [[Volvo FH|Volvo FH High Roof Sleeper Cab 4x2 Rigid Chassis Truck (1998—2001)]] <br> [[МАЗ-5340|МАЗ-5340 High Roof Sleeper Cab 4x2 Rigid Chassis Truck]]<br/>'''Magnum Sleeper Cab Tandem-Axle Rigid Chassis Truck (1997—2001):'''<br/>[[DAF XF|1997—2001 DAF 95XF Space Cab Tandem-Axle Rigid Chassis Truck]]<br/> [[Iveco Eurotech|1997-2001 Iveco Eurotech High Roof Sleeper Cab Tandem-Axle Rigid Chassis Truck]]<br/>[[Iveco Eurostar|1997-2001 Iveco Eurostar High Roof Sleeper Cab Tandem-Axle Rigid Chassis Truck]]<br/> [[MAN F2000|MAN F2000 Evolution High Roof Sleeper Cab Tandem-Axle Rigid Chassis Truck (1998-2001)]] <br /> [[Mercedes-Benz Actros|Mercedes-Benz Actros High Roof Sleeper Cab 4x2 Rigid Chassis Truck (1996—2001)]] <br /> [[Scania 4|1997—2001 Scania R114 High Roof Sleeper Cab Tandem-Axle Rigid Chassis Truck]] <br /> [[Volvo FH|Volvo FH High Roof Sleeper Cab Tandem-Axle Rigid Chassis Truck (1998—2001)]]<br/>'''Magnum Sleeper Cab 4x2 Semi-Tractor Truck (1997—2001):'''<br/>[[DAF XF|1997—2001 DAF 95XF Space Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]]<br/> [[Iveco Eurotech|1997-2001 Iveco Eurotech High Roof Sleeper Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]]<br/>[[Iveco Eurostar|1997-2001 Iveco Eurostar High Roof Sleeper Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]]<br/> [[MAN F2000|MAN F2000 Evolution High Roof Sleeper Cab 4x2 Semi-Tractor Truck (1998-2001)]] <br /> [[Mercedes-Benz Actros|Mercedes-Benz Actros High Roof Sleeper Cab 4x2 Semi-Tractor Truck (1996—2001)]] <br /> [[Scania 4|1997—2001 Scania R114 High Roof Sleeper Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]] <br /> [[Volvo FH|Volvo FH High Roof Sleeper Cab 4x2 Semi-Tractor Truck (1998—2001)]] <br> [[МАЗ-5440|1998—2001 МАЗ-5440 High Roof Sleeper Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]]<br/>'''Magnum Sleeper Cab Tandem-Axle Semi-Tractor Truck (1997—2001):'''<br/>[[DAF XF|1997—2002 DAF 95XF Space Cab Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]]<br/> [[Iveco Eurotech|1997-2002 Iveco Eurotech High Roof Sleeper Cab Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]]<br/>[[Iveco Eurostar|1997-2002 Iveco Eurostar High Roof Sleeper Cab Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]]<br/> [[MAN F2000|MAN F2000 Evolution High Roof Sleeper Cab Tandem-Axle Semi-Tractor Truck (1998-2001)]] <br /> [[Mercedes-Benz Actros|Mercedes-Benz Actros High Roof Sleeper Cab Tandem-Axle Semi-Tractor Truck (1996—2003)]] <br /> [[Scania 4|1997—2001 Scania R114 High Roof Sleeper Cab Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]] <br /> [[Volvo FH|Volvo FH High Roof Sleeper Cab Tandem-Axle Semi-Tractor Truck (1998—2002)]]<br/>[[МАЗ-6430|МАЗ-6430 High Roof Sleeper Cab Tandem-Axle Semi-Tractor Truck (1997—2001)]] | дызайнер = }} Мадэль 1997—2001 гадоў (часта званая «Phase II» або Magnum Integral) найбольш вядомая сваёй рэвалюцыйнай кабінай скрынкападобнай формы з цалкам пнеўматычнай падвескай, Renault Magnum 1997—2001 гадоў выпуску прапаноўваўся ў якасці Sleeper Cab 4x2 Rigid Chassis Truck (пасля-Hansen Horse Drawn Winona Freight Wagon, [[GMC|1912 GMC Model H Enclosed Cab Truck]], [[Sentinel Waggon Works|1926-1927 Sentinel Waggon DG4 Steam Lorry]], [[Sentinel Waggon Works|1928-1929 Sentinel Waggon DG4 Steam Lorry]], [[Sentinel Waggon Works|1930-1933 Sentinel Waggon DG4 Steam Lorry]], [[Sentinel Waggon Works|1934-1936 Sentinel S4 Steam Lorry]], [[Autocar Company|1937-1949 Autocar Model UD Cabover Single Axle Chassis Truck]], [[Berliet GLA|Berliet GLA 2-Door Standard Cab Single Axle Rigid Chassis Truck]], [[Berliet GCK|Berliet GCK 160 Sleeper Cab Single Axle Rigid Chassis Truck]], [[Berliet GR/TR|Berliet GRK10 Sleeper Cab Single Axle Rigid Truck (1961-1969)]], [[Berliet GR/TR|Berliet TR High Roof Sleeper Cab Single Axle Rigid Chassis Truck (1970-1975)]], [[Berliet GR/TR|Berliet TR High Roof Sleeper Cab Single Axle Rigid Chassis Truck (1975-1980)]], [[Renault Major|1980-1985 Renault Major R340 High Roof Sleeper Cab 4x2 Rigid Chassis Truck]], [[Renault Major|1986-1991 Renault Major R340 High Roof Sleeper Cab 4x2 Rigid Chassis Truck]], і [[Renault Magnum#Першае пакаленне (1990—1997)|Renault Magnum Sleeper Cab 4x2 Rigid Chassis Truck (1990—1997)]]), Sleeper Cab Tandem Axle Rigid Chassis Truck (пасля-[[Sentinel Waggon Works|Sentinel DG6 Steam Wagon]], [[Sentinel Waggon Works|1934-1936 Sentinel S6 Steam Wagon]], [[Autocar Company|1937-1949 Autocar Model UD Cabover Tandem Axle Rigid Chassis Truck]], [[Berliet GLA|Berliet GLB 2-Door Standard Cab Tandem Axle Rigid Chassis Truck]], [[Berliet GCK|Berliet GCK 160 Sleeper Cab Tandem Axle Rigid Chassis Truck]], [[Berliet GR/TR|Berliet GRK10 Sleeper Cab Tandem Axle Rigid Truck (1961-1969)]], [[Berliet GR/TR|Berliet TR High Roof Sleeper Cab Tandem Axle Rigid Chassis Truck (1970-1975)]], [[Berliet GR/TR|Berliet TR High Roof Sleeper Cab Tandem Axle Rigid Chassis Truck (1975-1980)]], [[Renault Major|1980-1985 Renault R365 High Roof Sleeper Cab Tandem Axle Rigid Chassis Truck]], [[Renault Major|1986-1991 Renault R365 High Roof Sleeper Cab Tandem Axle Rigid Chassis Truck]], і [[Renault Magnum#Першае пакаленне (1990—1997)|Renault Magnum Sleeper Cab Tandem Axle Rigid Chassis Truck (1990—1997)]]), Sleeper Cab 4x2 Semi-Tractor Truck (пасля-Horse Drawn Case #1 Portable Steam Engine with a tow hitch attached on the back, Garrett and Sons 4CD Traction Engine, [[Sentinel Waggon Works|1926-1927 Sentinel Waggon DG4 Single-Axle Fifth Wheel Tractor]], [[Sentinel Waggon Works|1928-1929 Sentinel Waggon DG4 Single-Axle Fifth Wheel Tractor]], [[Sentinel Waggon Works|1930-1933 Sentinel Waggon DG4 Single-Axle Fifth Wheel Tractor]], [[Sentinel Waggon Works|1934-1936 Sentinel S4 Single-Axle Fifth Wheel Tractor]], [[Autocar Company|1937-1949 Autocar Model UD Cabover Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Berliet GLA|Berliet GLA 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Berliet GCK|Berliet GCK 160 Sleeper Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Berliet GR/TR|Berliet GRK10 Sleeper Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1961-1969)]], [[Berliet GR/TR|Berliet TR High Roof Sleeper Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1970-1975)]], [[Berliet GR/TR|Berliet TR High Roof Sleeper Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1975-1980)]], [[Renault Major|1980-1985 Renault Major R340 High Roof Sleeper Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Renault Major|1986-1991 Renault Major R340 High Roof Sleeper Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]], і [[Renault Magnum#Першае пакаленне (1990—1997)|Renault Magnum Sleeper Cab 4x2 Semi-Tractor Truck (1990—1997)]]), and Sleeper Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (пасля-[[Sentinel Waggon Works|Sentinel DG6 Tandem-Axle Fifth Wheel Tractor]], [[Sentinel Waggon Works|1934-1936 Sentinel S6 Tandem-Axle Fifth Wheel Tractor]], [[Autocar Company|1937-1949 Autocar Model UD Cabover Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]], [[Berliet GLA|Berliet GLB 2-Door Standard Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], [[Berliet GCK|Berliet GCK 160 Sleeper Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], [[Berliet GR/TR|Berliet GRK10 Sleeper Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1961-1969)]], [[Berliet GR/TR|Berliet TR High Roof Sleeper Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1970-1975)]], [[Berliet GR/TR|Berliet TR High Roof Sleeper Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1975-1980)]], [[Renault Major|1980-1985 Renault R365 High Roof Sleeper Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], [[Renault Major|1986-1991 Renault R365 High Roof Sleeper Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], і [[Renault Magnum#Першае пакаленне (1990—1997)|Renault Magnum Sleeper Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1990—1997)]]), і Various. == Трэцяе пакаленне (2001—2006) == {{Аўтамабіль | назва = «Renault Magnum (2001—2006)» | выява = [[Файл:Täysperävaunurekka.jpg|300пкс]] | вытворца = «[[Renault Trucks]]» | гады = 2001—2006 | папярэднік = [[Renault Magnum#Другое пакаленне (1997—2001)|Renault Magnum (1997—2001)]] | наступнік = [[Renault Magnum#Чацвёртае пакаленне (2006—2013)|Renault Magnum (2006—2013)]] | падобныя = '''Magnum Sleeper Cab 4x2 Rigid Chassis Truck (2001—2006):'''<br/>[[DAF XF|2002—2006 DAF XF95 Space Cab 4x2 Rigid Chassis Truck]]<br/> [[Iveco Stralis|2002-2007 Iveco Stralis High Roof Sleeper Cab 4x2 Rigid Chassis Truck]]<br/> [[MAN TGA|2001-2006 MAN TGA LX Cab 4x2 Rigid Chassis Truck]] <br /> [[Mercedes-Benz Actros|Mercedes-Benz Actros High Roof Sleeper Cab 4x2 Rigid Chassis Truck (2001-2003)]]/[[Mercedes-Benz Actros|Mercedes-Benz Actros High Roof Sleeper Cab 4x2 Rigid Chassis Truck (2004-2007)]] <br/> [[Scania 4|2001-2004 Scania R114 High Roof Sleeper Cab 4x2 Rigid Chassis Truck]]/[[Scania R|Scania R-Series High Roof Sleeper Cab 4x2 Rigid Chassis Truck (2004-2006)]]<br>[[Volvo FH|Volvo FH High Roof Sleeper Cab 4x2 Rigid Chassis Truck (2002—2008)]]<br/>[[МАЗ-5340|МАЗ-5340 High Roof Sleeper Cab 4x2 Rigid Chassis Truck]]<br/>'''Magnum Sleeper Cab Tandem-Axle Rigid Chassis Truck (2001—2006):'''<br/>[[DAF XF|2002—2006 DAF XF95 Space Cab Tandem-Axle Rigid Chassis Truck]]<br/> [[Iveco Stralis|2002-2007 Iveco Stralis High Roof Sleeper Cab Tandem-Axle Rigid Chassis Truck]]<br/> [[MAN TGA|2001-2006 MAN TGA LX Cab Tandem-Axle Rigid Chassis Truck]] <br /> [[Mercedes-Benz Actros|Mercedes-Benz Actros High Roof Sleeper Cab Tandem-Axle Rigid Chassis Truck (2001-2003)]]/[[Mercedes-Benz Actros|Mercedes-Benz Actros High Roof Sleeper Cab Tandem-Axle Rigid Chassis Truck (2004-2007)]] <br/> [[Scania 4|2001-2004 Scania R114 High Roof Sleeper Cab Tandem-Axle Rigid Chassis Truck]]/[[Scania R|Scania R-Series High Roof Sleeper Cab Tandem-Axle Rigid Chassis Truck (2004-2006)]]<br>[[Volvo FH|Volvo FH High Roof Sleeper Cab Tandem-Axle Rigid Chassis Truck (2002—2008)]]<br/>'''Magnum Sleeper Cab 4x2 Semi-Tractor Truck (2001—2006):'''<br/>[[DAF XF|2002—2006 DAF XF95 Space Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]]<br/> [[Iveco Stralis|2002-2007 Iveco Stralis High Roof Sleeper Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]]<br/> [[MAN TGA|2001-2006 MAN TGA LX Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]] <br /> [[Mercedes-Benz Actros|Mercedes-Benz Actros High Roof Sleeper Cab 4x2 Semi-Tractor Truck (2001-2003)]]/[[Mercedes-Benz Actros|Mercedes-Benz Actros High Roof Sleeper Cab 4x2 Semi-Tractor Truck (2004-2007)]] <br/> [[Scania 4|2001-2004 Scania R114 High Roof Sleeper Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]]/[[Scania R|Scania R-Series High Roof Sleeper Cab 4x2 Semi-Tractor Truck (2004-2006)]]<br>[[Volvo FH|Volvo FH High Roof Sleeper Cab 4x2 Semi-Tractor Truck (2002—2008)]]<br/>[[МАЗ-5440|2001—2006 МАЗ-5440 High Roof Sleeper Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]]<br/>'''Magnum Sleeper Cab Tandem-Axle Semi-Tractor Truck (2001—2006):'''<br/>[[DAF XF|2002—2006 DAF XF95 Space Cab Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]]<br/> [[Iveco Stralis|2002-2007 Iveco Stralis High Roof Sleeper Cab Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]]<br/> [[MAN TGA|2001-2006 MAN TGA LX Cab Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]] <br /> [[Mercedes-Benz Actros|Mercedes-Benz Actros High Roof Sleeper Cab Tandem-Axle Semi-Tractor Truck (2001-2003)]]/[[Mercedes-Benz Actros|Mercedes-Benz Actros High Roof Sleeper Cab Tandem-Axle Semi-Tractor Truck (2004-2007)]] <br/> [[Scania 4|2001-2004 Scania R114 High Roof Sleeper Cab Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]]/[[Scania R|Scania R-Series High Roof Sleeper Cab Tandem-Axle Semi-Tractor Truck (2004-2006)]]<br>[[Volvo FH|Volvo FH High Roof Sleeper Cab Tandem-Axle Semi-Tractor Truck (2002—2008)]]<br/>[[МАЗ-6430|МАЗ-6430 High Roof Sleeper Cab Tandem-Axle Semi-Tractor Truck (2001—2006)]] | дызайнер = }} Renault Magnum (2001—2006) — легендарны цяжкі магістральны паўпрычэп, першапачаткова выраблены французскім вытворцам Renault Véhicules Industriels (цяпер частка Volvo Group). Ён высока цэніцца ў грузаперавозках сваёй смелай футурыстычнай «кубічнай» эстэтыкай і рэвалюцыйнай кабінай з плоскай падлогай, Renault Magnum 2001—2006 гадоў выпуску прапаноўваўся ў якасці Sleeper Cab 4x2 Rigid Chassis Truck (пасля-Hansen Horse Drawn Winona Freight Wagon, [[GMC|1912 GMC Model H Enclosed Cab Truck]], [[Sentinel Waggon Works|1926-1927 Sentinel Waggon DG4 Steam Lorry]], [[Sentinel Waggon Works|1928-1929 Sentinel Waggon DG4 Steam Lorry]], [[Sentinel Waggon Works|1930-1933 Sentinel Waggon DG4 Steam Lorry]], [[Sentinel Waggon Works|1934-1936 Sentinel S4 Steam Lorry]], [[Autocar Company|1937-1949 Autocar Model UD Cabover Single Axle Chassis Truck]], [[Berliet GLA|Berliet GLA 2-Door Standard Cab Single Axle Rigid Chassis Truck]], [[Berliet GCK|Berliet GCK 160 Sleeper Cab Single Axle Rigid Chassis Truck]], [[Berliet GR/TR|Berliet GRK10 Sleeper Cab Single Axle Rigid Truck (1961-1969)]], [[Berliet GR/TR|Berliet TR High Roof Sleeper Cab Single Axle Rigid Chassis Truck (1970-1975)]], [[Berliet GR/TR|Berliet TR High Roof Sleeper Cab Single Axle Rigid Chassis Truck (1975-1980)]], [[Renault Major|1980-1985 Renault Major R340 High Roof Sleeper Cab 4x2 Rigid Chassis Truck]], [[Renault Major|1986-1991 Renault Major R340 High Roof Sleeper Cab 4x2 Rigid Chassis Truck]], [[Renault Magnum#Першае пакаленне (1990—1997)|Renault Magnum Sleeper Cab 4x2 Rigid Chassis Truck (1990—1997)]], і [[Renault Magnum#Другое пакаленне (1997—2001)|Renault Magnum Sleeper Cab 4x2 Rigid Chassis Truck (1997—2001)]]), Sleeper Cab Tandem Axle Rigid Chassis Truck (пасля-[[Sentinel Waggon Works|Sentinel DG6 Steam Wagon]], [[Sentinel Waggon Works|1934-1936 Sentinel S6 Steam Wagon]], [[Autocar Company|1937-1949 Autocar Model UD Cabover Tandem Axle Rigid Chassis Truck]], [[Berliet GLA|Berliet GLB 2-Door Standard Cab Tandem Axle Rigid Chassis Truck]], [[Berliet GCK|Berliet GCK 160 Sleeper Cab Tandem Axle Rigid Chassis Truck]], [[Berliet GR/TR|Berliet GRK10 Sleeper Cab Tandem Axle Rigid Truck (1961-1969)]], [[Berliet GR/TR|Berliet TR High Roof Sleeper Cab Tandem Axle Rigid Chassis Truck (1970-1975)]], [[Berliet GR/TR|Berliet TR High Roof Sleeper Cab Tandem Axle Rigid Chassis Truck (1975-1980)]], [[Renault Major|1980-1985 Renault R365 High Roof Sleeper Cab Tandem Axle Rigid Chassis Truck]], [[Renault Major|1986-1991 Renault R365 High Roof Sleeper Cab Tandem Axle Rigid Chassis Truck]], [[Renault Magnum#Першае пакаленне (1990—1997)|Renault Magnum Sleeper Cab Tandem Axle Rigid Chassis Truck (1990—1997)]], і [[Renault Magnum#Другое пакаленне (1997—2001)|Renault Magnum Sleeper Cab Tandem Axle Rigid Chassis Truck (1997—2001)]]), Sleeper Cab 4x2 Semi-Tractor Truck (пасля-Horse Drawn Case #1 Portable Steam Engine with a tow hitch attached on the back, Garrett and Sons 4CD Traction Engine, [[Sentinel Waggon Works|1926-1927 Sentinel Waggon DG4 Single-Axle Fifth Wheel Tractor]], [[Sentinel Waggon Works|1928-1929 Sentinel Waggon DG4 Single-Axle Fifth Wheel Tractor]], [[Sentinel Waggon Works|1930-1933 Sentinel Waggon DG4 Single-Axle Fifth Wheel Tractor]], [[Sentinel Waggon Works|1934-1936 Sentinel S4 Single-Axle Fifth Wheel Tractor]], [[Autocar Company|1937-1949 Autocar Model UD Cabover Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Berliet GLA|Berliet GLA 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Berliet GCK|Berliet GCK 160 Sleeper Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Berliet GR/TR|Berliet GRK10 Sleeper Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1961-1969)]], [[Berliet GR/TR|Berliet TR High Roof Sleeper Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1970-1975)]], [[Berliet GR/TR|Berliet TR High Roof Sleeper Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1975-1980)]], [[Renault Major|1980-1985 Renault Major R340 High Roof Sleeper Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Renault Major|1986-1991 Renault Major R340 High Roof Sleeper Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Renault Magnum#Першае пакаленне (1990—1997)|Renault Magnum Sleeper Cab 4x2 Semi-Tractor Truck (1990—1997)]], і [[Renault Magnum#Другое пакаленне (1997—2001)|Renault Magnum Sleeper Cab 4x2 Semi-Tractor Truck (1997—2001)]]), and Sleeper Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (пасля-[[Sentinel Waggon Works|Sentinel DG6 Tandem-Axle Fifth Wheel Tractor]], [[Sentinel Waggon Works|1934-1936 Sentinel S6 Tandem-Axle Fifth Wheel Tractor]], [[Autocar Company|1937-1949 Autocar Model UD Cabover Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]], [[Berliet GLA|Berliet GLB 2-Door Standard Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], [[Berliet GCK|Berliet GCK 160 Sleeper Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], [[Berliet GR/TR|Berliet GRK10 Sleeper Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1961-1969)]], [[Berliet GR/TR|Berliet TR High Roof Sleeper Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1970-1975)]], [[Berliet GR/TR|Berliet TR High Roof Sleeper Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1975-1980)]], [[Renault Major|1980-1985 Renault R365 High Roof Sleeper Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], [[Renault Major|1986-1991 Renault R365 High Roof Sleeper Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], [[Renault Magnum#Першае пакаленне (1990—1997)|Renault Magnum Sleeper Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1990—1997)]], і [[Renault Magnum#Другое пакаленне (1997—2001)|Renault Magnum Sleeper Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1997—2001)]]), і Various. == Чацвёртае пакаленне (2006—2013) == {{Аўтамабіль | назва = «Renault Magnum (2006—2013)» | выява = [[Файл:Regesta (11338671775).jpg|300пкс]] | вытворца = «[[Renault Trucks]]» | гады = 2006—2013 | папярэднік = [[Renault Magnum#Трэцяе пакаленне (2001—2006)|Renault Magnum (2001—2006)]] | наступнік = [[Renault Trucks T]] | падобныя = '''Magnum Sleeper Cab 4x2 Rigid Chassis Truck (2006—2013):'''<br/>[[DAF XF|2005—2013 DAF XF105 Space Cab 4x2 Rigid Chassis Truck]]<br/> [[Iveco Stralis|2007-2012 Iveco Stralis High Roof Sleeper Cab 4x2 Rigid Chassis Truck]]<br/> [[MAN TGX|2007-2012 MAN TGX LX Cab 4x2 Rigid Chassis Truck]] <br /> [[Mercedes-Benz Actros|Mercedes-Benz Actros High Roof Sleeper Cab 4x2 Rigid Chassis Truck (2008—2011)]] <br/> [[Scania R|Scania R-Series High Roof Sleeper Cab 4x2 Rigid Chassis Truck (2009-2013)]]<br>[[Volvo FH|Volvo FH High Roof Sleeper Cab 4x2 Rigid Chassis Truck (2008—2012)]]<br/>[[МАЗ-5340|МАЗ-5340 High Roof Sleeper Cab 4x2 Rigid Chassis Truck]]<br/>'''Magnum Sleeper Cab Tandem-Axle Rigid Chassis Truck (2006—2013):'''<br/>[[DAF XF|2005—2013 DAF XF105 Space Cab Tandem-Axle Rigid Chassis Truck]]<br/> [[Iveco Stralis|2007-2012 Iveco Stralis High Roof Sleeper Cab Tandem-Axle Rigid Chassis Truck]]<br/> [[MAN TGX|2007-2012 MAN TGX LX Cab Tandem-Axle Rigid Chassis Truck]] <br /> [[Mercedes-Benz Actros|Mercedes-Benz Actros High Roof Sleeper Cab Tandem-Axle Rigid Chassis Truck (2008—2011)]] <br/> [[Scania R|Scania R-Series High Roof Sleeper Cab Tandem-Axle Rigid Chassis Truck (2009-2013)]]<br>[[Volvo FH|Volvo FH High Roof Sleeper Cab Tandem-Axle Rigid Chassis Truck (2008—2012)]]<br/>[[МАЗ-6312|2008—2012 МАЗ-6312 High Roof Sleeper Cab Tandem-Axle Rigid Chassis Truck]]<br/>'''Magnum Sleeper Cab 4x2 Semi-Tractor Truck (2006—2013):'''<br/>[[DAF XF|2005—2013 DAF XF105 Space Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]]<br/> [[Iveco Stralis|2007-2012 Iveco Stralis High Roof Sleeper Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]]<br/> [[MAN TGX|2007-2012 MAN TGX LX Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]] <br /> [[Mercedes-Benz Actros|Mercedes-Benz Actros High Roof Sleeper Cab 4x2 Semi-Tractor Truck (2008—2011)]] <br/> [[Scania R|Scania R-Series High Roof Sleeper Cab 4x2 Semi-Tractor Truck (2009-2013)]]<br>[[Volvo FH|Volvo FH High Roof Sleeper Cab 4x2 Semi-Tractor Truck (2008—2012)]]<br/>[[МАЗ-5440|2007-2013 МАЗ-5440 High Roof Sleeper Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]]<br/>'''Magnum Sleeper Cab Tandem-Axle Semi-Tractor Truck (2006—2013):'''<br/>[[DAF XF|2005—2013 DAF XF105 Space Cab Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]]<br/> [[Iveco Stralis|2007-2013 Iveco Stralis High Roof Sleeper Cab Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]]<br/> [[MAN TGX|2007-2012 MAN TGX LX Cab Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]] <br /> [[Mercedes-Benz Actros|Mercedes-Benz Actros High Roof Sleeper Cab Tandem-Axle Semi-Tractor Truck (2008—2011)]] <br/> [[Scania R|Scania R-Series High Roof Sleeper Cab Tandem-Axle Semi-Tractor Truck (2009-2013)]]<br>[[Volvo FH|Volvo FH High Roof Sleeper Cab Tandem-Axle Semi-Tractor Truck (2008—2011)]]<br/>[[МАЗ-6430|МАЗ-6430 High Roof Sleeper Cab Tandem-Axle Semi-Tractor Truck (2007—2012)]] | дызайнер = }} Пакаленне Renault Magnum 2006–2013 гадоў было рэвалюцыйным цяжкім грузавіком для доўгіх маршрутаў. Яно найбольш вядома сваёй футурыстычнай, квадратнай кабінай з роўнай падлогай, цалкам аддзеленай ад рухавіка, што забяспечвае незвычайна шмат месца і культовы панарамны выгляд, Renault Magnum 2006—2013 гадоў выпуску прапаноўваўся ў якасці Sleeper Cab 4x2 Rigid Chassis Truck (пасля-Hansen Horse Drawn Winona Freight Wagon, [[GMC|1912 GMC Model H Enclosed Cab Truck]], [[Sentinel Waggon Works|1926-1927 Sentinel Waggon DG4 Steam Lorry]], [[Sentinel Waggon Works|1928-1929 Sentinel Waggon DG4 Steam Lorry]], [[Sentinel Waggon Works|1930-1933 Sentinel Waggon DG4 Steam Lorry]], [[Sentinel Waggon Works|1934-1936 Sentinel S4 Steam Lorry]], [[Autocar Company|1937-1949 Autocar Model UD Cabover Single Axle Chassis Truck]], [[Berliet GLA|Berliet GLA 2-Door Standard Cab Single Axle Rigid Chassis Truck]], [[Berliet GCK|Berliet GCK 160 Sleeper Cab Single Axle Rigid Chassis Truck]], [[Berliet GR/TR|Berliet GRK10 Sleeper Cab Single Axle Rigid Truck (1961-1969)]], [[Berliet GR/TR|Berliet TR High Roof Sleeper Cab Single Axle Rigid Chassis Truck (1970-1975)]], [[Berliet GR/TR|Berliet TR High Roof Sleeper Cab Single Axle Rigid Chassis Truck (1975-1980)]], [[Renault Major|1980-1985 Renault Major R340 High Roof Sleeper Cab 4x2 Rigid Chassis Truck]], [[Renault Major|1986-1991 Renault Major R340 High Roof Sleeper Cab 4x2 Rigid Chassis Truck]], [[Renault Magnum#Першае пакаленне (1990—1997)|Renault Magnum Sleeper Cab 4x2 Rigid Chassis Truck (1990—1997)]], [[Renault Magnum#Другое пакаленне (1997—2001)|Renault Magnum Sleeper Cab 4x2 Rigid Chassis Truck (1997—2001)]], і [[Renault Magnum#Трэцяе пакаленне (2001—2006)|Renault Magnum Sleeper Cab 4x2 Rigid Chassis Truck (2001—2006)]]), Sleeper Cab Tandem Axle Rigid Chassis Truck (пасля-[[Sentinel Waggon Works|Sentinel DG6 Steam Wagon]], [[Sentinel Waggon Works|1934-1936 Sentinel S6 Steam Wagon]], [[Autocar Company|1937-1949 Autocar Model UD Cabover Tandem Axle Rigid Chassis Truck]], [[Berliet GLA|Berliet GLB 2-Door Standard Cab Tandem Axle Rigid Chassis Truck]], [[Berliet GCK|Berliet GCK 160 Sleeper Cab Tandem Axle Rigid Chassis Truck]], [[Berliet GR/TR|Berliet GRK10 Sleeper Cab Tandem Axle Rigid Truck (1961-1969)]], [[Berliet GR/TR|Berliet TR High Roof Sleeper Cab Tandem Axle Rigid Chassis Truck (1970-1975)]], [[Berliet GR/TR|Berliet TR High Roof Sleeper Cab Tandem Axle Rigid Chassis Truck (1975-1980)]], [[Renault Major|1980-1985 Renault R365 High Roof Sleeper Cab Tandem Axle Rigid Chassis Truck]], [[Renault Major|1986-1991 Renault R365 High Roof Sleeper Cab Tandem Axle Rigid Chassis Truck]], [[Renault Magnum#Першае пакаленне (1990—1997)|Renault Magnum Sleeper Cab Tandem Axle Rigid Chassis Truck (1990—1997)]], [[Renault Magnum#Другое пакаленне (1997—2001)|Renault Magnum Sleeper Cab Tandem Axle Rigid Chassis Truck (1997—2001)]], і [[Renault Magnum#Трэцяе пакаленне (2001—2006)|Renault Magnum Sleeper Cab Tandem Axle Rigid Chassis Truck (2001—2006)]]), Sleeper Cab 4x2 Semi-Tractor Truck (пасля-Horse Drawn Case #1 Portable Steam Engine with a tow hitch attached on the back, Garrett and Sons 4CD Traction Engine, [[Sentinel Waggon Works|1926-1927 Sentinel Waggon DG4 Single-Axle Fifth Wheel Tractor]], [[Sentinel Waggon Works|1928-1929 Sentinel Waggon DG4 Single-Axle Fifth Wheel Tractor]], [[Sentinel Waggon Works|1930-1933 Sentinel Waggon DG4 Single-Axle Fifth Wheel Tractor]], [[Sentinel Waggon Works|1934-1936 Sentinel S4 Single-Axle Fifth Wheel Tractor]], [[Autocar Company|1937-1949 Autocar Model UD Cabover Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Berliet GLA|Berliet GLA 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Berliet GCK|Berliet GCK 160 Sleeper Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Berliet GR/TR|Berliet GRK10 Sleeper Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1961-1969)]], [[Berliet GR/TR|Berliet TR High Roof Sleeper Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1970-1975)]], [[Berliet GR/TR|Berliet TR High Roof Sleeper Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1975-1980)]], [[Renault Major|1980-1985 Renault Major R340 High Roof Sleeper Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Renault Major|1986-1991 Renault Major R340 High Roof Sleeper Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Renault Magnum#Першае пакаленне (1990—1997)|Renault Magnum Sleeper Cab 4x2 Semi-Tractor Truck (1990—1997)]], [[Renault Magnum#Другое пакаленне (1997—2001)|Renault Magnum Sleeper Cab 4x2 Semi-Tractor Truck (1997—2001)]], і [[Renault Magnum#Трэцяе пакаленне (2001—2006)|Renault Magnum Sleeper Cab 4x2 Semi-Tractor Truck (2001—2006)]]), and Sleeper Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (пасля-[[Sentinel Waggon Works|Sentinel DG6 Tandem-Axle Fifth Wheel Tractor]], [[Sentinel Waggon Works|1934-1936 Sentinel S6 Tandem-Axle Fifth Wheel Tractor]], [[Autocar Company|1937-1949 Autocar Model UD Cabover Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]], [[Berliet GLA|Berliet GLB 2-Door Standard Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], [[Berliet GCK|Berliet GCK 160 Sleeper Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], [[Berliet GR/TR|Berliet GRK10 Sleeper Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1961-1969)]], [[Berliet GR/TR|Berliet TR High Roof Sleeper Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1970-1975)]], [[Berliet GR/TR|Berliet TR High Roof Sleeper Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1975-1980)]], [[Renault Major|1980-1985 Renault R365 High Roof Sleeper Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], [[Renault Major|1986-1991 Renault R365 High Roof Sleeper Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], [[Renault Magnum#Першае пакаленне (1990—1997)|Renault Magnum Sleeper Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1990—1997)]], [[Renault Magnum#Другое пакаленне (1997—2001)|Renault Magnum Sleeper Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1997—2001)]], і [[Renault Magnum#Трэцяе пакаленне (2001—2006)|Renault Magnum Sleeper Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (2001—2006)]]), і Various. [[Катэгорыя:Грузавыя аўтамабілі]] jkhu7ry8vm107c83feoglnyij3oyow5 0 302986 2677386 2677061 2026-07-03T20:53:26Z ~2026-38116-85 98677 /* Першае пакаленне (1996—2006) */ 2677386 wikitext text/x-wiki '''Renault Premium''' гэта цяжкі грузавік, які вырабляўся французскім вытворцам [[Renault Véhicules Industriels]], а пазней [[Renault Trucks]] (таксама частка [[Renault]], цяпер [[Volvo]]) з 1996 па 2014 год. Ён прадаваўся разам з [[Renault Magnum]] як трохі больш нізкая альтэрнатыва. Було таксама версія для лягчэйшых будаўнічых работ пад назвай '''Premium Lander''', размешчаная ніжэй за цяжкі [[Renault Kerax|Kerax]]. Premium галоўным чынам выкарыстоўваўся як размеркавальны грузавік, канкуруючы, напрыклад, з [[DAF CF]] і [[Volvo FM]]. ==Першае пакаленне (1996—2006)== ===Renault Premium Distribution (1996—2006)=== Renault Premium Distribution (1996—2006) — гэта цяжкі камерцыйны грузавік з кабінай над рухавіком, які выпускаўся кампаніяй Renault Véhicules Industriels (пазней Renault Trucks). Распрацаваны для рэгіянальных і гарадскіх перавозак грузаў, ён прапаноўваў баланс паміж грузападымальнасцю, манеўранасцю і камфортам кіроўцы, Renault Premium Distribution 1996—2006 гадоў выпуску меў вельмі модульную кабіну, пабудаваную на платформе шырынёй 2,3 метра. Для задавальнення розных рэгіянальных транспартных і камунальных задач гэтае пакаленне прапаноўвала тры асноўныя канфігурацыі кабіны: 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck (пасля-Hansen Horse Drawn Winona Freight Wagon, [[Packard|1905-1919 Packard 3-Ton Truck Chassis with Enclosed Cab and Doors]], [[Mack AC|1920-1923 Mack AC 2-Door All-Steel Enclosed Cab Single-Axle Rigid Chassis Truck with doors]], [[Mack AC|1924-1925 Mack AC 2-Door All-Steel Enclosed Cab Single-Axle Rigid Chassis Truck]], [[Renault NN|1926-1929 Renault type SY Dual Rear Wheel Châssis Cabine]], [[Renault Monasix|Renault Type SZ 15 hp Dual Rear Wheel Châssis Cabine]], [[Renault|Enclosed Cab Camion Renault type ZJC 43 cv 2.5 tonnes]], [[Renault AGx|Renault AGC 2-Door Enclosed Cab 4x2 Rigid Chassis Truck]], [[Dodge|1946-49 Dodge Kew 2-Door Enclosed Cab 4x2 Rigid Chassis Truck]], [[Dodge 100 "Kew"|Dodge 100 "Kew" 2-Door Standard Cab 4x2 Rigid Chassis Lorry]], [[Dodge 300|Dodge 300 LAD 2-Door Standard Cab 4x2 Rigid Chassis Lorry]], [[Dodge 500|1964-1967 Dodge K500 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck]], [[Dodge 500|1968-1970 Dodge K500 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck]], [[Dodge 500|1971-1978 Dodge K500 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck]], і [[Renault Manager|Renault G 170 Manager 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck]]), 2-Door Day Cab Tandem-Axle Rigid Truck (пасля-[[Sentinel Waggon Works|Sentinel DG6 Steam Wagon]], [[Sentinel Waggon Works|1934-1936 Sentinel S6 Steam Wagon]], [[Autocar Company|1937-1949 Autocar Model UD Cabover Tandem Axle Rigid Chassis Truck]], [[Berliet GLA|Berliet GLB 2-Door Standard Cab Tandem Axle Rigid Truck]], [[Berliet GCK|Berliet GCK 160 2-Door Day Cab Tandem Axle Rigid Truck]], [[Dodge 500|1964-1967 Dodge K500 2-Door Day Cab Tandem Axle Rigid Truck]], [[Dodge 500|1968-1970 Dodge K500 2-Door Day Cab Tandem Axle Rigid Truck]], [[Dodge 500|1971-1978 Dodge K500 2-Door Day Cab Tandem Axle Rigid Truck]], і [[Renault Manager|Renault G 260 Manager 2-Door Day Cab Tandem Axle Rigid Truck]]), 2-Door Day Cab 4x2 Semi-Tractor Truck (пасля-Horse Drawn Case #1 Portable Steam Engine with a tow hitch attached on the back, Garrett and Sons 4CD Traction Engine, [[Mack Senior|1912-1915 Mack Senior All-Steel Windshield Open Cab Single Axle Semi-Tractor Truck with doors]], [[Mack AC|1920-1923 Mack AC 2-Door Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Unit with doors]], [[Mack AC|1924-1925 Mack AC 2-Door All-Steel Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Unit]], [[Renault NN|1926-1929 Renault type SY Dual Rear Wheel Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Unit]], [[Renault Monasix|Renault Type SZ 15 hp Dual Rear Wheel Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Unit]], [[Renault|Renault YGAC 77 hp 6 ton tractor truck]], [[Renault AGx|Renault AGC 2-Door Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Dodge|1946-49 Dodge Kew 2-Door Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Unit]], [[Dodge 100 "Kew"|Dodge 100 "Kew" 2-Door Standard Cab 4x2 Semi-Tractor Unit]], [[Dodge 300|Dodge 300 LAD 2-Door Standard Cab 4x2 Semi-Tractor Unit]], [[Dodge 500|1964-1967 Dodge K500 2-Door Day Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Dodge 500|1968-1970 Dodge K500 2-Door Day Cab 4x2 Semi-Tractor Unit]], [[Dodge 500|1971-1978 Dodge K500 2-Door Day Cab 4x2 Semi-Tractor Unit]], і [[Renault Manager|Renault G 170 Manager 2-Door Day Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]]), 2-Door Day Cab Tandem-Axle Semi-Tractor Truck (пасля-[[Sentinel Waggon Works|Sentinel DG6 Tandem-Axle Fifth Wheel Tractor]], [[Sentinel Waggon Works|1934-1936 Sentinel S6 Tandem-Axle Fifth Wheel Tractor]], [[Autocar Company|1937-1949 Autocar Model UD Cabover Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]], [[Berliet GLA|Berliet GLB 2-Door Standard Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], [[Berliet GCK|Berliet GCK 160 2-Door Day Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], [[Dodge 500|1964-1967 Dodge K500 2-Door Day Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], [[Dodge 500|1968-1970 Dodge K500 2-Door Day Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], [[Dodge 500|1971-1978 Dodge K500 2-Door Day Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], і [[Renault Manager|Renault G 260 Manager 2-Door Day Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]), Night/Day Cab, і Sleeper Cab. ===Renault Premium Lander (1996—2006)=== Renault Premium Lander (выпускаўся з 1996 па 2006 год) быў цяжкім грузавіком з кабінай над рухавіком, прызначаным для лёгкіх будаўнічых і пазадарожных работ. Ён займаў пазіцыю паміж Renault Premium, арыентаваным на дыстрыбуцыю, і трывалым [[Renault Kerax]], ён меў узмоцненае шасі, большы дарожны прасвет і магутныя рухавікі (250—460 к. с.), 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck (пасля-Hansen Horse Drawn Winona Freight Wagon, [[Packard|1905-1919 Packard 3-Ton Truck Chassis with Enclosed Cab and Doors]], [[Mack AC|1920-1923 Mack AC 2-Door All-Steel Enclosed Cab Single-Axle Rigid Chassis Truck with doors]], [[Mack AC|1924-1925 Mack AC 2-Door All-Steel Enclosed Cab Single-Axle Rigid Chassis Truck]], [[Renault NN|1926-1929 Renault type SY Dual Rear Wheel Châssis Cabine]], [[Renault Monasix|Renault Type SZ 15 hp Dual Rear Wheel Châssis Cabine]], [[Renault|Enclosed Cab Camion Renault type ZJC 43 cv 2.5 tonnes]], [[Renault AGx|Renault AGC 2-Door Enclosed Cab 4x2 Rigid Chassis Truck]], [[Dodge|1946-49 Dodge Kew 2-Door Enclosed Cab 4x2 Rigid Chassis Truck]], [[Dodge 100 "Kew"|Dodge 100 "Kew" 2-Door Standard Cab 4x2 Rigid Chassis Lorry]], [[Dodge 300|Dodge 300 LAD 2-Door Standard Cab 4x2 Rigid Chassis Lorry]], [[Dodge 500|1964-1967 Dodge K500 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck]], [[Dodge 500|1968-1970 Dodge K500 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck]], [[Dodge 500|1971-1978 Dodge K500 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck]], і [[Renault Maxter|Renault G300 Maxter 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck]]), 2-Door Day Cab Tandem-Axle Rigid Truck (пасля-[[Sentinel Waggon Works|Sentinel DG6 Steam Wagon]], [[Sentinel Waggon Works|1934-1936 Sentinel S6 Steam Wagon]], [[Autocar Company|1937-1949 Autocar Model UD Cabover Tandem Axle Rigid Chassis Truck]], [[Berliet GLA|Berliet GLB 2-Door Standard Cab Tandem Axle Rigid Truck]], [[Berliet GCK|Berliet GCK 160 2-Door Day Cab Tandem Axle Rigid Truck]], [[Dodge 500|1964-1967 Dodge K500 2-Door Day Cab Tandem Axle Rigid Truck]], [[Dodge 500|1968-1970 Dodge K500 2-Door Day Cab Tandem Axle Rigid Truck]], [[Dodge 500|1971-1978 Dodge K500 2-Door Day Cab Tandem Axle Rigid Truck]], і [[Renault Maxter|Renault G340 Maxter 2-Door Day Cab Tandem-Axle Rigid Truck]]), 2-Door Day Cab 4x2 Semi-Tractor Truck (пасля-Horse Drawn Case #1 Portable Steam Engine with a tow hitch attached on the back, Garrett and Sons 4CD Traction Engine, [[Mack Senior|1912-1915 Mack Senior All-Steel Windshield Open Cab Single Axle Semi-Tractor Truck with doors]], [[Mack AC|1920-1923 Mack AC 2-Door Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Unit with doors]], [[Mack AC|1924-1925 Mack AC 2-Door All-Steel Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Unit]], [[Renault NN|1926-1929 Renault type SY Dual Rear Wheel Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Unit]], [[Renault Monasix|Renault Type SZ 15 hp Dual Rear Wheel Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Unit]], [[Renault|Renault YGAC 77 hp 6 ton tractor truck]], [[Renault AGx|Renault AGC 2-Door Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Dodge|1946-49 Dodge Kew 2-Door Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Unit]], [[Dodge 100 "Kew"|Dodge 100 "Kew" 2-Door Standard Cab 4x2 Semi-Tractor Unit]], [[Dodge 300|Dodge 300 LAD 2-Door Standard Cab 4x2 Semi-Tractor Unit]], [[Dodge 500|1964-1967 Dodge K500 2-Door Day Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Dodge 500|1968-1970 Dodge K500 2-Door Day Cab 4x2 Semi-Tractor Unit]], [[Dodge 500|1971-1978 Dodge K500 2-Door Day Cab 4x2 Semi-Tractor Unit]], і [[Renault Maxter|Renault G300 Maxter 2-Door Day Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]]), 2-Door Day Cab Tandem-Axle Semi-Tractor Truck (пасля-[[Sentinel Waggon Works|Sentinel DG6 Tandem-Axle Fifth Wheel Tractor]], [[Sentinel Waggon Works|1934-1936 Sentinel S6 Tandem-Axle Fifth Wheel Tractor]], [[Autocar Company|1937-1949 Autocar Model UD Cabover Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]], [[Berliet GLA|Berliet GLB 2-Door Standard Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], [[Berliet GCK|Berliet GCK 160 2-Door Day Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], [[Dodge 500|1964-1967 Dodge K500 2-Door Day Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], [[Dodge 500|1968-1970 Dodge K500 2-Door Day Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], [[Dodge 500|1971-1978 Dodge K500 2-Door Day Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], і [[Renault Maxter|Renault G340 Maxter 2-Door Day Cab Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]]), Global Cab, і Sleeper Cab. ===Renault Premium Route (1996—2006)=== Renault Premium Route (1996–2006) — універсальны, цяжкі седельны цягач з кабінай над рухавіком, выраблены кампаніяй Renault Véhicules Industriels. Распрацаваны як лягчэйшая і больш спрытная альтэрнатыва прэміяльнаму [[Renault Magnum]], ён высока цаніўся па ўсёй Еўропе для рэгіянальных перавозак, дыстрыбуцыі і лагістыкі, Renault Premium Route (1996—2006) прапаноўваў тры асноўныя канфігурацыі кабіны, пабудаванай на трапецападобнай раме (2,3 метра шырынёй спераду, 2,5 метра ззаду): 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck (пасля-Hansen Horse Drawn Winona Freight Wagon, [[Packard|1905-1919 Packard 3-Ton Truck Chassis with Enclosed Cab and Doors]], [[Mack AC|1920-1923 Mack AC 2-Door All-Steel Enclosed Cab Single-Axle Rigid Chassis Truck with doors]], [[Mack AC|1924-1925 Mack AC 2-Door All-Steel Enclosed Cab Single-Axle Rigid Chassis Truck]], [[Renault NN|1926-1929 Renault type SY Dual Rear Wheel Châssis Cabine]], [[Renault Monasix|Renault Type SZ 15 hp Dual Rear Wheel Châssis Cabine]], [[Renault|Enclosed Cab Camion Renault type ZJC 43 cv 2.5 tonnes]], [[Renault AGx|Renault AGC 2-Door Enclosed Cab 4x2 Rigid Chassis Truck]], [[Dodge|1946-49 Dodge Kew 2-Door Enclosed Cab 4x2 Rigid Chassis Truck]], [[Dodge 100 "Kew"|Dodge 100 "Kew" 2-Door Standard Cab 4x2 Rigid Chassis Lorry]], [[Dodge 300|Dodge 300 LAD 2-Door Standard Cab 4x2 Rigid Chassis Lorry]], [[Dodge 500|1964-1967 Dodge K500 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck]], [[Dodge 500|1968-1970 Dodge K500 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck]], [[Dodge 500|1971-1978 Dodge K500 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck]], [[Renault R|1980-1986 Renault Major R350 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck]], [[Renault R|1986-1991 Renault Major R350 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck]], і [[Renault R|1992-1997 Renault Major R350 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck]]), 2-Door Day Cab Tandem-Axle Rigid Truck (пасля-[[Sentinel Waggon Works|Sentinel DG6 Steam Wagon]], [[Sentinel Waggon Works|1934-1936 Sentinel S6 Steam Wagon]], [[Autocar Company|1937-1949 Autocar Model UD Cabover Tandem Axle Rigid Chassis Truck]], [[Berliet GLA|Berliet GLB 2-Door Standard Cab Tandem Axle Rigid Truck]], [[Berliet GCK|Berliet GCK 160 2-Door Day Cab Tandem Axle Rigid Truck]], [[Berliet GR/TR|Berliet GRK10 2-Door Day Cab Tandem Axle Rigid Truck (1961-1969)]], [[Berliet GR/TR|Berliet TR 2-Door Day Cab Tandem Axle Rigid Truck (1970-1975)]], [[Berliet GR/TR|Berliet TR 2-Door Day Cab Tandem Axle Rigid Truck (1975-1980)]], [[Renault R|1980-1986 Renault Major R385 2-Door Day Cab Tandem-Axle Rigid Truck]], [[Renault R|1986-1991 Renault Major R385 2-Door Day Cab Tandem-Axle Rigid Truck]], і [[Renault R|1992-1997 Renault Major R385 2-Door Day Cab Tandem-Axle Rigid Truck]]), 2-Door Day Cab 4x2 Semi-Tractor Truck (пасля-Horse Drawn Case #1 Portable Steam Engine with a tow hitch attached on the back, Garrett and Sons 4CD Traction Engine, [[Mack Senior|1912-1915 Mack Senior All-Steel Windshield Open Cab Single Axle Semi-Tractor Truck with doors]], [[Mack AC|1920-1923 Mack AC 2-Door Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Unit with doors]], [[Mack AC|1924-1925 Mack AC 2-Door All-Steel Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Unit]], [[Renault NN|1926-1929 Renault type SY Dual Rear Wheel Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Unit]], [[Renault Monasix|Renault Type SZ 15 hp Dual Rear Wheel Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Unit]], [[Renault|Renault YGAC 77 hp 6 ton tractor truck]], [[Renault AGx|Renault AGC 2-Door Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Dodge|1946-49 Dodge Kew 2-Door Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Unit]], [[Dodge 100 "Kew"|Dodge 100 "Kew" 2-Door Standard Cab 4x2 Semi-Tractor Unit]], [[Dodge 300|Dodge 300 LAD 2-Door Standard Cab 4x2 Semi-Tractor Unit]], [[Dodge 500|1964-1967 Dodge K500 2-Door Day Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Dodge 500|1968-1970 Dodge K500 2-Door Day Cab 4x2 Semi-Tractor Unit]], [[Dodge 500|1971-1978 Dodge K500 2-Door Day Cab 4x2 Semi-Tractor Unit]], [[Renault R|1980-1986 Renault Major R350 2-Door Day Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Renault R|1986-1991 Renault Major R350 2-Door Day Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]], і [[Renault R|1992-1997 Renault Major R350 2-Door Day Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]]), 2-Door Day Cab Tandem-Axle Semi-Tractor Truck (пасля-[[Sentinel Waggon Works|Sentinel DG6 Tandem-Axle Fifth Wheel Tractor]], [[Sentinel Waggon Works|1934-1936 Sentinel S6 Tandem-Axle Fifth Wheel Tractor]], [[Autocar Company|1937-1949 Autocar Model UD Cabover Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]], [[Berliet GLA|Berliet GLB 2-Door Standard Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], [[Berliet GCK|Berliet GCK 160 2-Door Day Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], [[Berliet GR/TR|Berliet GRK10 2-Door Day Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1961-1969)]], [[Berliet GR/TR|Berliet TR 2-Door Day Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1970-1975)]], [[Berliet GR/TR|Berliet TR 2-Door Day Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1975-1980)]], [[Renault R|1980-1986 Renault Major R385 2-Door Day Cab Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]], [[Renault R|1986-1991 Renault Major R385 2-Door Day Cab Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]], і [[Renault R|1992-1997 Renault Major R385 2-Door Day Cab Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]]), Sleeper Cab, і Long Distance Sleeper Cab (High Roof). ==Другое пакаленне (2006—2013)== ===Renault Premium Distribution (2006—2013)=== Renault Premium Distribution (2006—2013) — гэта цяжкі камерцыйны грузавік з кабінай над рухавіком, які выпускаўся кампаніяй Renault Véhicules Industriels (пазней Renault Trucks). Распрацаваны для рэгіянальных і гарадскіх перавозак грузаў, ён прапаноўваў баланс паміж грузападымальнасцю, манеўранасцю і камфортам кіроўцы, Renault Premium Distribution 2006—2013 гадоў выпуску меў вельмі модульную кабіну, пабудаваную на платформе шырынёй 2,3 метра. Для задавальнення розных рэгіянальных транспартных і камунальных задач гэтае пакаленне прапаноўвала тры асноўныя канфігурацыі кабіны: 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck (пасля-Hansen Horse Drawn Winona Freight Wagon, [[Packard|1905-1919 Packard 3-Ton Truck Chassis with Enclosed Cab and Doors]], [[Mack AC|1920-1923 Mack AC 2-Door All-Steel Enclosed Cab Single-Axle Rigid Chassis Truck with doors]], [[Mack AC|1924-1925 Mack AC 2-Door All-Steel Enclosed Cab Single-Axle Rigid Chassis Truck]], [[Renault NN|1926-1929 Renault type SY Dual Rear Wheel Châssis Cabine]], [[Renault Monasix|Renault Type SZ 15 hp Dual Rear Wheel Châssis Cabine]], [[Renault|Enclosed Cab Camion Renault type ZJC 43 cv 2.5 tonnes]], [[Renault AGx|Renault AGC 2-Door Enclosed Cab 4x2 Rigid Chassis Truck]], [[Austin K4|1939-1945 Austin K4 2-Door Enclosed Cab 4x2 Rigid Chassis Truck]], [[Dodge 100 "Kew"|Dodge 100 "Kew" 2-Door Standard Cab 4x2 Rigid Chassis Lorry]], [[Dodge 300|Dodge 300 LAD 2-Door Standard Cab 4x2 Rigid Chassis Lorry]], [[Dodge 500|1964-1967 Dodge K500 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck]], [[Dodge 500|1968-1970 Dodge K500 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck]], [[Dodge 500|1971-1978 Dodge K500 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck]], [[Renault Manager|Renault G 170 Manager 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck]], і [[Renault Premium#Renault Premium Distribution (1996—2006)|Renault Premium Distribution 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck (1996—2006)]]), 2-Door Day Cab Tandem-Axle Rigid Truck (пасля-[[Sentinel Waggon Works|Sentinel DG6 Steam Wagon]], [[Sentinel Waggon Works|1934-1936 Sentinel S6 Steam Wagon]], [[Autocar Company|1937-1949 Autocar Model UD Cabover Tandem Axle Rigid Chassis Truck]], [[Berliet GLA|Berliet GLB 2-Door Standard Cab Tandem Axle Rigid Truck]], [[Berliet GCK|Berliet GCK 160 2-Door Day Cab Tandem Axle Rigid Truck]], [[Dodge 500|1964-1967 Dodge K500 2-Door Day Cab Tandem Axle Rigid Truck]], [[Dodge 500|1968-1970 Dodge K500 2-Door Day Cab Tandem Axle Rigid Truck]], [[Dodge 500|1971-1978 Dodge K500 2-Door Day Cab Tandem Axle Rigid Truck]], [[Renault Manager|Renault G 260 Manager 2-Door Day Cab Tandem Axle Rigid Truck]], і [[Renault Premium#Renault Premium Distribution (1996—2006)|Renault Premium Distribution 2-Door Day Cab Tandem Axle Rigid Truck (1996—2006)]]), 2-Door Day Cab 4x2 Semi-Tractor Truck (пасля-Horse Drawn Case #1 Portable Steam Engine with a tow hitch attached on the back, Garrett and Sons 4CD Traction Engine, [[Mack Senior|1912-1915 Mack Senior All-Steel Windshield Open Cab Single Axle Semi-Tractor Truck with doors]], [[Mack AC|1920-1923 Mack AC 2-Door Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Unit with doors]], [[Mack AC|1924-1925 Mack AC 2-Door All-Steel Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Unit]], [[Renault NN|1926-1929 Renault type SY Dual Rear Wheel Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Unit]], [[Renault Monasix|Renault Type SZ 15 hp Dual Rear Wheel Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Unit]], [[Renault|Renault YGAC 77 hp 6 ton tractor truck]], [[Renault AGx|Renault AGC 2-Door Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Austin K4|1939-1945 Austin K4 2-Door Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Unit]], [[Dodge 100 "Kew"|Dodge 100 "Kew" 2-Door Standard Cab 4x2 Semi-Tractor Unit]], [[Dodge 300|Dodge 300 LAD 2-Door Standard Cab 4x2 Semi-Tractor Unit]], [[Dodge 500|1964-1967 Dodge K500 2-Door Day Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Dodge 500|1968-1970 Dodge K500 2-Door Day Cab 4x2 Semi-Tractor Unit]], [[Dodge 500|1971-1978 Dodge K500 2-Door Day Cab 4x2 Semi-Tractor Unit]], [[Renault Manager|Renault G 170 Manager 2-Door Day Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]], і [[Renault Premium#Renault Premium Distribution (1996—2006)|Renault Premium Distribution 2-Door Day Cab 4x2 Semi-Tractor Truck (1996—2006)]]), 2-Door Day Cab Tandem-Axle Semi-Tractor Truck (пасля-[[Sentinel Waggon Works|Sentinel DG6 Tandem-Axle Fifth Wheel Tractor]], [[Sentinel Waggon Works|1934-1936 Sentinel S6 Tandem-Axle Fifth Wheel Tractor]], [[Autocar Company|1937-1949 Autocar Model UD Cabover Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]], [[Berliet GLA|Berliet GLB 2-Door Standard Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], [[Berliet GCK|Berliet GCK 160 2-Door Day Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], [[Dodge 500|1964-1967 Dodge K500 2-Door Day Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], [[Dodge 500|1968-1970 Dodge K500 2-Door Day Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], [[Dodge 500|1971-1978 Dodge K500 2-Door Day Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], [[Renault Manager|Renault G 260 Manager 2-Door Day Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], і [[Renault Premium#Renault Premium Distribution (1996—2006)|Renault Premium Distribution 2-Door Day Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1996—2006)]]), Night/Day Cab, і Sleeper Cab. ===Renault Premium Lander (2006—2013)=== Renault Premium Lander (2006—2013) — гэта цяжкі камерцыйны грузавік, арыентаваны на будаўніцтва, прызначаны для пазадарожных работ і дыстрыбуцыі грузаў па дарогах. Ён замяняе разрыў паміж арыентаваным на дыстрыбуцыю Renault Premium і трывалым, цяжкім Renault Kerax, прапаноўваючы высокую грузападымальнасць і ўзмоцненае шасі, Renault Premium Lander (2006—2013) прапаноўваў тры асноўныя канфігурацыі кабіны, большы дарожны прасвет і магутныя рухавікі (250—460 к. с.), 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck (пасля-Hansen Horse Drawn Winona Freight Wagon, [[Packard|1905-1919 Packard 3-Ton Truck Chassis with Enclosed Cab and Doors]], [[Mack AC|1920-1923 Mack AC 2-Door All-Steel Enclosed Cab Single-Axle Rigid Chassis Truck with doors]], [[Mack AC|1924-1925 Mack AC 2-Door All-Steel Enclosed Cab Single-Axle Rigid Chassis Truck]], [[Renault NN|1926-1929 Renault type SY Dual Rear Wheel Chassis Cabine]], [[Renault Monasix|Renault Type SZ 15 hp Dual Rear Wheel Châssis Cabine]], [[Renault|Enclosed Cab Camion Renault type ZJC 43 cv 2.5 tonnes]], [[Renault AGx|Renault AGC 2-Door Enclosed Cab 4x2 Rigid Chassis Truck]], [[Austin K4|1939-1945 Austin K4 2-Door Enclosed Cab 4x2 Rigid Chassis Truck]], [[Dodge 100 "Kew"|Dodge 100 "Kew" 2-Door Standard Cab 4x2 Rigid Chassis Lorry]], [[Dodge 300|Dodge 300 LAD 2-Door Standard Cab 4x2 Rigid Chassis Lorry]], [[Dodge 500|1964-1967 Dodge K500 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck]], [[Dodge 500|1968-1970 Dodge K500 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck]], [[Dodge 500|1971-1978 Dodge K500 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck]], [[Renault Maxter|Renault G300 Maxter 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck]], і [[Renault Premium#Renault Premium Lander (1996—2006)|Renault Premium Lander 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck (1996—2006)]]), 2-Door Day Cab Tandem-Axle Rigid Truck (пасля-[[Sentinel Waggon Works|Sentinel DG6 Steam Wagon]], [[Sentinel Waggon Works|1934-1936 Sentinel S6 Steam Wagon]], [[Autocar Company|1937-1949 Autocar Model UD Cabover Tandem Axle Rigid Chassis Truck]], [[Berliet GLA|Berliet GLB 2-Door Standard Cab Tandem Axle Rigid Truck]], [[Berliet GCK|Berliet GCK 160 2-Door Day Cab Tandem Axle Rigid Truck]], [[Dodge 500|1964-1967 Dodge K500 2-Door Day Cab Tandem Axle Rigid Truck]], [[Dodge 500|1968-1970 Dodge K500 2-Door Day Cab Tandem Axle Rigid Truck]], [[Dodge 500|1971-1978 Dodge K500 2-Door Day Cab Tandem Axle Rigid Truck]], [[Renault Maxter|Renault G340 Maxter 2-Door Day Cab Tandem-Axle Rigid Truck]], і [[Renault Premium#Renault Premium Lander (1996—2006)|Renault Premium Lander 2-Door Day Cab Tandem Axle Rigid Truck (1996—2006)]]), 2-Door Day Cab 4x2 Semi-Tractor Truck (пасля-Horse Drawn Case #1 Portable Steam Engine with a tow hitch attached on the back, Garrett and Sons 4CD Traction Engine, [[Mack Senior|1912-1915 Mack Senior All-Steel Windshield Open Cab Single Axle Semi-Tractor Truck with doors]], [[Mack AC|1920-1923 Mack AC 2-Door Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Unit with doors]], [[Mack AC|1924-1925 Mack AC 2-Door All-Steel Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Unit]], [[Renault NN|1926-1929 Renault type SY Dual Rear Wheel Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Unit]], [[Renault Monasix|Renault Type SZ 15 hp Dual Rear Wheel Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Unit]], [[Renault|Renault YGAC 77 hp 6 ton tractor truck]], [[Renault AGx|Renault AGC 2-Door Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Austin K4|1939-1945 Austin K4 2-Door Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Unit]], [[Dodge 100 "Kew"|Dodge 100 "Kew" 2-Door Standard Cab 4x2 Semi-Tractor Unit]], [[Dodge 300|Dodge 300 LAD 2-Door Standard Cab 4x2 Semi-Tractor Unit]], [[Dodge 500|1964-1967 Dodge K500 2-Door Day Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Dodge 500|1968-1970 Dodge K500 2-Door Day Cab 4x2 Semi-Tractor Unit]], [[Dodge 500|1971-1978 Dodge K500 2-Door Day Cab 4x2 Semi-Tractor Unit]], [[Renault Maxter|Renault G300 Maxter 2-Door Day Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]], і [[Renault Premium#Renault Premium Lander (1996—2006)|Renault Premium Lander 2-Door Day Cab 4x2 Semi-Tractor Truck (1996—2006)]]), 2-Door Day Cab Tandem-Axle Semi-Tractor Truck (пасля-[[Sentinel Waggon Works|Sentinel DG6 Tandem-Axle Fifth Wheel Tractor]], [[Sentinel Waggon Works|1934-1936 Sentinel S6 Tandem-Axle Fifth Wheel Tractor]], [[Autocar Company|1937-1949 Autocar Model UD Cabover Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]], [[Berliet GLA|Berliet GLB 2-Door Standard Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], [[Berliet GCK|Berliet GCK 160 2-Door Day Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], [[Dodge 500|1964-1967 Dodge K500 2-Door Day Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], [[Dodge 500|1968-1970 Dodge K500 2-Door Day Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], [[Dodge 500|1971-1978 Dodge K500 2-Door Day Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], [[Renault Maxter|Renault G340 Maxter 2-Door Day Cab Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]], і [[Renault Premium#Renault Premium Lander (1996—2006)|Renault Premium Lander 2-Door Day Cab Tandem-Axle Semi-Tractor Truck (1996—2006)]]), Global Cab, і Sleeper Cab. ===Renault Premium Route (2006—2013)=== Renault Premium Route (2006—2013), частка другога этапу абнаўлення, быў высокаэфектыўным цяжкім цягачом, прызначаным для міжгародніх і рэгіянальных перавозак. Вядомы сваім лёгкім шасі, канкурэнтаздольнай грузападымальнасцю і выдатнай эканоміяй паліва, ён служыў лягчэйшай альтэрнатывай флагману Renault Magnum, Renault Premium Route (2006—2013) прапаноўваў тры асноўныя канфігурацыі кабіны, пабудаванай на трапецападобнай раме (2,3 метра шырынёй спераду, 2,5 метра ззаду): 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck (пасля-Hansen Horse Drawn Winona Freight Wagon, [[Packard|1905-1919 Packard 3-Ton Truck Chassis with Enclosed Cab and Doors]], [[Mack AC|1920-1923 Mack AC 2-Door All-Steel Enclosed Cab Single-Axle Rigid Chassis Truck with doors]], [[Mack AC|1924-1925 Mack AC 2-Door All-Steel Enclosed Cab Single-Axle Rigid Chassis Truck]], [[Renault NN|1926-1929 Renault type SY Dual Rear Wheel Châssis Cabine]], [[Renault Monasix|Renault Type SZ 15 hp Dual Rear Wheel Châssis Cabine]], [[Renault|Enclosed Cab Camion Renault type ZJC 43 cv 2.5 tonnes]], [[Renault AGx|Renault AGC 2-Door Enclosed Cab 4x2 Rigid Chassis Truck]], [[Austin K4|1939-1945 Austin K4 2-Door Enclosed Cab 4x2 Rigid Chassis Truck]], [[Dodge 100 "Kew"|Dodge 100 "Kew" 2-Door Standard Cab 4x2 Rigid Chassis Lorry]], [[Dodge 300|Dodge 300 LAD 2-Door Standard Cab 4x2 Rigid Chassis Lorry]], [[Dodge 500|1964-1967 Dodge K500 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck]], [[Dodge 500|1968-1970 Dodge K500 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck]], [[Dodge 500|1971-1978 Dodge K500 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck]], [[Renault R|1980-1986 Renault Major R350 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck]], [[Renault R|1986-1991 Renault Major R350 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck]], [[Renault R|1992-1997 Renault Major R350 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck]], і [[Renault Premium#Renault Premium Route (1996—2006)|Renault Premium Route 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck (1996—2006)]]), 2-Door Day Cab Tandem-Axle Rigid Truck (пасля-[[Sentinel Waggon Works|Sentinel DG6 Steam Wagon]], [[Sentinel Waggon Works|1934-1936 Sentinel S6 Steam Wagon]], [[Autocar Company|1937-1949 Autocar Model UD Cabover Tandem Axle Rigid Chassis Truck]], [[Berliet GLA|Berliet GLB 2-Door Standard Cab Tandem Axle Rigid Truck]], [[Berliet GCK|Berliet GCK 160 2-Door Day Cab Tandem Axle Rigid Truck]], [[Berliet GR/TR|Berliet GRK10 2-Door Day Cab Tandem Axle Rigid Truck (1961-1969)]], [[Berliet GR/TR|Berliet TR 2-Door Day Cab Tandem Axle Rigid Truck (1970-1975)]], [[Berliet GR/TR|Berliet TR 2-Door Day Cab Tandem Axle Rigid Truck (1975-1980)]], [[Renault R|1980-1986 Renault Major R385 2-Door Day Cab Tandem-Axle Rigid Truck]], [[Renault R|1986-1991 Renault Major R385 2-Door Day Cab Tandem-Axle Rigid Truck]], [[Renault R|1992-1997 Renault Major R385 2-Door Day Cab Tandem-Axle Rigid Truck]], і [[Renault Premium#Renault Premium Route (1996—2006)|Renault Premium Route 2-Door Day Cab Tandem-Axle Rigid Truck (1996—2006)]]), 2-Door Day Cab 4x2 Semi-Tractor Truck (пасля-Horse Drawn Case #1 Portable Steam Engine with a tow hitch attached on the back, Garrett and Sons 4CD Traction Engine, [[Mack Senior|1912-1915 Mack Senior All-Steel Windshield Open Cab Single Axle Semi-Tractor Truck with doors]], [[Mack AC|1920-1923 Mack AC 2-Door Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Unit with doors]], [[Mack AC|1924-1925 Mack AC 2-Door All-Steel Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Unit]], [[Renault NN|1926-1929 Renault type SY Dual Rear Wheel Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Unit]], [[Renault Monasix|Renault Type SZ 15 hp Dual Rear Wheel Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Unit]], [[Renault|Renault YGAC 77 hp 6 ton tractor truck]], [[Renault AGx|Renault AGC 2-Door Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Austin K4|1939-1945 Austin K4 2-Door Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Unit]], [[Dodge 100 "Kew"|Dodge 100 "Kew" 2-Door Standard Cab 4x2 Semi-Tractor Unit]], [[Dodge 300|Dodge 300 LAD 2-Door Standard Cab 4x2 Semi-Tractor Unit]], [[Dodge 500|1964-1967 Dodge K500 2-Door Day Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Dodge 500|1968-1970 Dodge K500 2-Door Day Cab 4x2 Semi-Tractor Unit]], [[Dodge 500|1971-1978 Dodge K500 2-Door Day Cab 4x2 Semi-Tractor Unit]], [[Renault R|1980-1986 Renault Major R350 2-Door Day Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Renault R|1986-1991 Renault Major R350 2-Door Day Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Renault R|1992-1997 Renault Major R350 2-Door Day Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]], і [[Renault Premium#Renault Premium Route (1996—2006)|Renault Premium Route 2-Door Day Cab 4x2 Semi-Tractor Truck (1996—2006)]]), 2-Door Day Cab Tandem-Axle Semi-Tractor Truck (пасля-[[Sentinel Waggon Works|Sentinel DG6 Tandem-Axle Fifth Wheel Tractor]], [[Sentinel Waggon Works|1934-1936 Sentinel S6 Tandem-Axle Fifth Wheel Tractor]], [[Autocar Company|1937-1949 Autocar Model UD Cabover Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]], [[Berliet GLA|Berliet GLB 2-Door Standard Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], [[Berliet GCK|Berliet GCK 160 2-Door Day Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], [[Berliet GR/TR|Berliet GRK10 2-Door Day Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1961-1969)]], [[Berliet GR/TR|Berliet TR 2-Door Day Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1970-1975)]], [[Berliet GR/TR|Berliet TR 2-Door Day Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1975-1980)]], [[Renault R|1980-1986 Renault Major R385 2-Door Day Cab Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]], [[Renault R|1986-1991 Renault Major R385 2-Door Day Cab Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]], [[Renault R|1992-1997 Renault Major R385 2-Door Day Cab Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]], і [[Renault Premium#Renault Premium Route (1996—2006)|Renault Premium Route 2-Door Day Cab Tandem-Axle Semi-Tractor Truck (1996—2006)]]), Sleeper Cab, і Long Distance Sleeper Cab (High Roof). [[Катэгорыя:Грузавыя аўтамабілі]] 4w7x4zs3m5pxuzkaxyj873fowjphmtk 0 302987 2677346 2676992 2026-07-03T15:36:40Z Dzejka 92386 2677346 wikitext text/x-wiki {{пісьменьнік}} '''Аляксандар Карнаўх''' (1973, [[Нясьвіж]]) - беларускі пісьменьнік. == Жыцьцяпіс == Нарадзіўся у Нясьвіжы ў 1973 годзе. Разам з сям’ёй часова жыў ў [[Нямецкая Дэмакратычная Рэспубліка|НДР]], бо бацька быў вайскоўцам. Скончыў ў [[Беларускі дзяржаўны ўнівэрсытэт|БДУ]] на фізыка. Працаваў у сфэры рэклямы і PR<ref>[https://budzma.org/news/razmova-z-alyaksandram-karnaukham.html «Энэргія тых мясьцінаў заварожвае!» Размова з пісьменьнікам Аляксандрам Карнаўхам пра шлях да літаратуры і беларускі космас]</ref>. Жыў у Менску да 2022 году<ref>[https://palatno.media/kniga-halodnyja-zemli/ «Героі кнігі ўбудаваныя ў сусветную культуру». Пагутарылі з аўтарам новага беларускага дэтэктыва «Халодныя землі»]</ref>. Пасьля пераехаў у [[Турын]] (Італія). У 2025 годзе ў выдавецтве Gutenberg выйшла першая кніга Аляксандра Карнаўха — дэтэктыў «Халодныя землі». == Узнагароды == Кніга «Халодныя землі» была ўключана ў доўгі сьпіс намінантаў на [[Літаратурная прэмія імя Ежы Гедройца|Прэмію імя Ежы Гедройца]]<ref>[https://bellit.info/roznaje/abvjeshchany-douhi-spis-premii-hjedrojcja-2026.html Абвясьцілі доўгі сьпіс намінантаў на Прэмію Гэдройца]</ref>. == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Вонкавыя спасылкі == * [https://bellit.store/%d1%85%d0%b0%d0%bb%d0%be%d0%b4%d0%bd%d1%8b%d1%8f-%d0%b7%d0%b5%d0%bc%d0%bb%d1%96-%d0%b0%d0%bb%d1%8f%d0%ba%d1%81%d0%b0%d0%bd%d0%b4%d1%80-%d0%ba%d0%b0%d1%80%d0%bd%d0%b0%d1%9e%d1%85/ Халодныя землі. Аляксандр Карнаўх, рэцэнзія] {{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Карнаўх, Аляксандар}} [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1973 годзе]] [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў Нясьвіжы]] [[Катэгорыя:Беларускія літаратары]] gwl8o4td3o1nbuq0kae16av8lrdsgwh 14 303003 2677337 2677268 2026-07-03T14:54:35Z Dymitr 10914 выдаліць 2677337 wikitext text/x-wiki {{Выдаліць|Перанесеная ў [[:Катэгорыя:Украінскія спартоўцы і спартоўкі паводле дысцыплінаў]]}} 5ol1lklc8e3ysb38mk90ehf941fuqn9 0 303007 2677312 2026-07-03T13:24:04Z Alan ffm 11265 Alan ffm перанёс старонку [[Santander Bank Polska]] у [[Erste Bank Polska]] 2677312 wikitext text/x-wiki #перанакіраваньне [[Erste Bank Polska]] g77ghk0hkkdeym2jtpkid8ersscw3i3 1 303008 2677314 2026-07-03T13:24:04Z Alan ffm 11265 Alan ffm перанёс старонку [[Абмеркаваньне:Santander Bank Polska]] у [[Абмеркаваньне:Erste Bank Polska]] 2677314 wikitext text/x-wiki #перанакіраваньне [[Абмеркаваньне:Erste Bank Polska]] qlsjkgs8s8g60iobgs824hidaaaefbf 0 303009 2677315 2026-07-03T13:28:05Z Dymitr 10914 крыніца — https://en.wikipedia.org/wiki/Alison_dos_Santos?oldid=1361233838 2677315 wikitext text/x-wiki {{Спартовец}} '''А́лісан дус Са́нтус''' ({{мова-pt|Alison dos Santos}}; {{Н}} 3 чэрвеня 2000 году) — [[Бразылія|бразыльскі]] [[Лёгкая атлетыка|лёгкаатлет]], які спэцыялізуецца ў бегу зь перашкодамі. Бронзавы прызэр [[летнія Алімпійскія гульні 2020 году|летніх Алімпійскіх гульняў 2020]] і [[Летнія Алімпійскія гульні 2024 году|2024]] гадоў. Чэмпіён сьвету. == Кар’ера == У 2019 годзе дэбтаваў на Панамэрыканскіх гульнях і чэмпіянаце сьвету па лёгкай атлетыцы. [[Файл:Alison dos Santos comemorando.jpg|значак|зьлева|Дус Сантус па забегу на летніх Алімпійскіх гульнях 2020 году.]] У красавіку 2021 году ўсталяваў уласны рэкорд, паказаўшы час у 48,15 сэкундаў у [[Дэ-Мойн]]е ([[Злучаныя Штаты Амэрыкі|ЗША]]). 9 траўня 2021 году ўсталяваў паўднёваамэрыканскі рэкорд, які з 2005 году належаў панамскаму атлету [[Баяна Камані]]. У канцы месяца зноў абнавіў паўднёваамэрыканскі рэкорд, паказаўшы час у 47,57 сэкундаў у [[Доха|Досе]] падчас этапу [[Дыямэнтавая ліга|Дыямэнтавай лігі]]. Гэты вынік узьняў Алісана на трэці радок у сусьветным рэйтынгу. 1 ліпеня 2021 году, у Дыямэнтавай лізе ў [[Осьлё]], ён зноў усталявай паўднёваамэрыканскі рэкорд, які стаў роўным 47,38 сэкандам. Праз тры дні, абнавіўшы яго да 47,34 сэкундаў<ref>{{спасылка|спасылка=https://ge.globo.com/atletismo/noticia/alison-dos-santos-bate-recorde-e-vence-prova-dos-400m-com-barreira-na-diamond-league.ghtml|загаловак=Alison dos Santos vence e bate recorde sul-americano nos 400m com barreira na Diamond League|выдавецтва=Globo Esporte|дата публікацыі=04.07.2021}}</ref>. На адкладзеных [[Летнія Алімпійскія гульні 2020 году|летніх Алімпійскіх гульнях 2020 году]] ў [[Токіё]] спартовец спачатку кваліфікаваўся ў фінал у бегу 400 мэтраў з бар’ерамі з новым паўднёваамэрыканскім рэкордам з часам 47,31 сэкундаў<ref>{{спасылка|аўтар=Conde, Paulo Roberto|спасылка=https://ge.globo.com/olimpiadas/noticia/alison-dos-santos-vai-a-final-dos-400m-com-barreiras-paulo-andre-fica-fora-de-decisao-dos-100m-rasos.ghtml|загаловак=Alison dos Santos vai à final dos 400m com barreiras; Paulo André fica fora de decisão dos 100m rasos|выдавецтва=Globo Esporte|дата публікацыі=01.08.2021}}</ref>. А ў фінале ён узяў бронзавы мэдаль з рэкордным для [[Паўднёвая Амэрыка|Паўднёвай Амэрыкі]] часам у 46,72 сэкундаў. У 2022 годзе бразылец некалькі разоў перамагаў на этапах Дыямэнтавай лігі. У ліпені ён стаў чэмпіёнам сьвету ў бегу на 400 мэтраў з бар’ерамі ў амэрыканскім [[Юджын]]е. У канцы году ён стаў пераможцам Дыямэнтавай лігі. 14 лютага 2023 году яму зрабілі апэрацыю дзеля злагоджваньня разрыву сустаўнага сярпка ў правым калене<ref>{{навіна|спасылка=https://www.cob.org.br/pt/galerias/noticias/alison-dos-santos-passa-por-cirurgia-e-ja-inicia-fisioterapia-nesta-terca/|загаловак=Alison dos Santos passa por cirurgia e já inicia fisioterapia nesta terça|выдавец=Comitê Olímpico do Brasil|дата публікацыі=14.02.2023}}</ref><ref>{{спасылка|аўтар=Philip|спасылка=https://newsbulletin247.com/sports/266943.html|загаловак=Alison dos Santos suffers knee injury and will undergo surgery - News Bulletin 247|выдавецтва=New Bulletin 247|дата публікацыі=08.02.2023|копія=https://web.archive.org/web/20230927225933/https://newsbulletin247.com/sports/266943.html|дата копіі=27.09.2023}}</ref>. Чакалася, што час аднаўленьня зойме ад 8 да 12 тыдняў<ref>{{навіна|аўтар=Zalcman, Fernanda|спасылка=https://olympics.com/pt/noticias/alison-dos-santos-estado-recuperacao-previsao-retorno|загаловак=Alison dos Santos: qual estado da recuperação e sua previsão de retorno|выдавец=Olympics|дата публікацыі=03.05.2023}}</ref><ref>{{спасылка|спасылка=https://www.swissinfo.ch/spa/atletismo-brasil_medallista-ol%C3%ADmpico-brasile%C3%B1o-alison-dos-santos-al-quir%C3%B3fano-por-grave-lesi%C3%B3n/48270602|загаловак=Medallista olímpico brasileño Alison dos Santos al quirófano por grave lesión|выдавецтва=SWI swissinfo.ch|дата публікацыі=08.02.2023}}</ref>, але ён вярнуўся на лёгкаатлетычныя стадыёны 16 ліпеня 2023 году. Улетку 2024 году бразылец зноў узяў бронзавы мэдаль на [[Летнія Алімпійскія гульні 2024 году|летніх Алімпійскіх гульнях]] у [[Парыж]]ы<ref>{{спасылка|спасылка=https://olympics.com/en/paris-2024/schedule/athletics|загаловак=Paris 2024 - Olympic Schedule - Athletics|выдавецтва=Paris 2024 Olympics|копія=https://web.archive.org/web/20240806102457/https://olympics.com/en/paris-2024/schedule/athletics|дата копіі=06.08.2024}}</ref><ref>{{спасылка|спасылка=https://olympics.com/en/paris-2024/athlete/alison-dos-santos_1951913|загаловак=DOS SANTOS Alison|выдавецтва=Paris 2024 Olympics|копія=https://web.archive.org/web/20240823005249/https://olympics.com/en/paris-2024/athlete/alison-dos-santos_1951913|дата копіі=23.08.2024}}</ref>. == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Вонкавыя спасылкі == * {{World Athletics}} * {{Diamond League}} {{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:дус Сантус, Алісан}} [[Катэгорыя:Бразыльскія бегуны зь перашкодамі]] [[Катэгорыя:Лёгкаатлеты і лёгкаатлеткі на летніх Алімпійскіх гульнях 2020 году]] [[Катэгорыя:Лёгкаатлеты і лёгкаатлеткі на летніх Алімпійскіх гульнях 2024 году]] [[Катэгорыя:Прызэры летніх Алімпійскіх гульняў 2020 году]] [[Катэгорыя:Прызэры летніх Алімпійскіх гульняў 2024 году]] 3utpo17hw2zdt3y5kww6vtpfp889oi2 14 303010 2677317 2026-07-03T13:33:34Z Dymitr 10914 [[Вікіпэдыя:Катэгорыя|катэгорыя]] 2677317 wikitext text/x-wiki [[Катэгорыя:Бразыльскія лёгкаатлеты|Бегуны зь перашкодамі]] [[Катэгорыя:Бегуны зь перашкодамі паводле краінаў]] [[Катэгорыя:Бразыльскія бегуны і бягухі зь перашкодамі|+Бегуны]] az3c9xeex68qla5na2zy1icmygmfpui 14 303011 2677319 2026-07-03T13:36:07Z Dymitr 10914 [[Вікіпэдыя:Катэгорыя|катэгорыя]] 2677319 wikitext text/x-wiki [[Катэгорыя:Бразыльскія спартоўцы|Лёгкая атлетыка]] [[Катэгорыя:Лёгкаатлеты паводле краінаў]] [[Катэгорыя:Бразыльскія лёгкаатлеты і лёгкаатлеткі|+Лёгкаатлеты]] q9ffweay1voiweze92lopzesf8eknrr 14 303012 2677320 2026-07-03T13:37:08Z Dymitr 10914 [[Вікіпэдыя:Катэгорыя|катэгорыя]] 2677320 wikitext text/x-wiki [[Катэгорыя:Лёгкаатлеты і лёгкаатлеткі паводле краінаў]] [[Катэгорыя:Бразыльскія спартоўцы і спартоўкі паводле дысцыплінаў|Лёгкая атлетыка]] 0oonhtl46emozoojdtfpy5ibnczymmw 14 303013 2677321 2026-07-03T13:40:02Z Dymitr 10914 [[Вікіпэдыя:Катэгорыя|катэгорыя]] 2677321 wikitext text/x-wiki [[Катэгорыя:Бразыльскія лёгкаатлеты і лёгкаатлеткі|Бег зь перашкодамі]] [[Катэгорыя:Бегуны і бягухі зь перашкодамі паводле краінаў]] f21mgr7g0ezi8y16olezvmemgxggf6i 0 303014 2677328 2026-07-03T14:42:55Z Dymitr 10914 крыніца — https://en.wikipedia.org/wiki/Audrey_Werro?oldid=1362272578 2677328 wikitext text/x-wiki {{Спартоўка}} '''Адры́ Вэро́''' ({{мова-fr|Audrey Werro}}; {{Н}} 27 сакавіка 2004 году) — [[Швайцарыя|швайцарская]] [[Лёгкая атлетыка|лёгкаатлетка]], якая спэцыялізуецца ў бегу на сярэднія дыстанцыі. == Кар’ера == [[Файл:Audrey Werro, Swiss track and field athlete.jpg|значак|зьлева|Вэро ў бегу на этапе [[Дыямэнтавая ліга|Дыямэнтавай лігі]] ў [[Цюрых]]у ў 2025 годзе.]] У чэрвені 2021 году, у веку 17 гадоў, Вэро стала віцэ-чэмпіёнкай Швайцарыі на дыстанцыі 800 мэтраў, прабегшы дыстанцыю за 2:02,88 і фінішаваўшы за чэмпіёнкай [[Лёра Гофман|Лёрай Гофман]]<ref>{{спасылка|спасылка=https://swiss-athletics.ch/de/blog/2021/06/26/sm-langenthal-tag-2-frauen-lea-sprunger-siegt-souveraen|загаловак=SM Langenthal (2. Tag) Frauen: Lea Sprunger siegt souverän|выдавецтва=Swiss Athletics|дата публікацыі=26.06.2021}}</ref>. У 2022 годзе яна ўзяла тытул чэмпіёнкі Швайцарыі ў бегу на 800 м на адкрытым паветры, паказаўшы час 2:02,72 у [[Цюрых]]у<ref>{{спасылка|спасылка=https://www.laliberte.ch/info-regionale/audrey-werro-est-championne-de-suisse-du-800m-651303|загаловак=Audrey Werro est championne de Suisse du 800m|выдавецтва=La Liberté|дата публікацыі=25.06.2022}}</ref>. Крыху пазьней спартоўка дэбютавала на [[Чэмпіянат Эўропы па лёгкай атлетыцы 2022 году|чэмпіянаце Эўропы]] ў [[Мюнхэн]]е. У ліпені 2023 году Вэро заваявала свой другі нацыянальны тытул у бегу на 800 мэтраў на адкрытым паветры з часам 2:01,70 на турніры ў [[Бэлінцона|Бэлінцоне]]. Яна таксама стала чэмпіёнкай у памяшканьні на дыстанцыі 800 мэтраў другі год запар<ref>{{навіна|спасылка=https://www.blick.ch/sport/nachwuchssportler-der-schweizer-sporthilfe-rad-ass-christen-leichtathletin-werro-und-fechter-sahnen-ab-id18451725.html|загаловак=Cycling ace Christen, athlete Werro and fencers win|выдавец=Blick|дата публікацыі=31.03.2023}}</ref>. У жніўні 2024 году швайцарка брала ўдзел у бегу на 800 мэтраў на [[летнія Алімпійскія гульні 2024 году|летніх Алімпійскіх гульнях 2024 году]] ў [[Парыж]]ы, але была выбітая з спаборніцтваў у паўторным кваліфікацыйным раўндзе<ref>{{спасылка|спасылка=https://www.watchathletics.com/page/5830/women-s-800m-results-paris-olympic-games-2024-athletics|загаловак=Women's 800m Results - Paris Olympic Games 2024 Athletics|выдавецтва=Watch Athletics|дата публікацыі=05.08.2024}}</ref>. Яна ўсталявала асабісты рэкорд у бегу на 800 мэтраў з часам 1:55,91 і, такім чынам, перамагла ў фінале [[Дыямэнтавая ліга|Дыямэнтавай лігі]] ў Цюрыху, апярэдзіўшы [[Джорджа Гантэр-Бэл|Джорджу Гантэр-Бэл]]<ref>{{спасылка|спасылка=https://www.bbc.co.uk/sport/athletics/articles/clyjqgz0yjxo|загаловак=Hunter Bell, Asher-Smith & Burgin impress in Zurich|выдавецтва=BBC Sport|дата публікацыі=28.08.2025}}</ref>. 31 траўня 2026 году яна прабегла 800 мэтраў з рэкордам мітынгу, то бок 1:56,56, што дало ёй мажлівасьць перамагчы на этапе Дыямэнтавай лігі ў [[Рабат|Рабаце]]<ref>{{спасылка|спасылка=https://worldathletics.org/competitions/diamond-league/news/rabat-2026-el-bakkali-kovacs-bednarek-werro|загаловак=El Bakkali and Kovacs win rematches in Rabat|выдавецтва=World Athletics|дата публікацыі=31.05.2026}}</ref>. 7 чэрвеня на этапе спаборніцтва ў [[Стакгольм]]е Вэро перамагла [[Кілі Годжкінсан]] у бегу на 800 мэтраў з новым швайцарскім рэкордам у 1:53,98. Гэта быў трэці найхутчэйшы вынік у гісторыі і найхутчэйшы ў жаночым забегу за апошнія 43 гады<ref>{{спасылка|спасылка=https://www.diamondleague.com/werro-wows-and-duplantis-stumbles-in-stockholm/|загаловак=Werro wows and Duplantis stumbles in Stockholm|выдавецтва=Diamond League|дата публікацыі=07.06.2026}}</ref>. 16 чэрвеня яна перамагла [[Фэмке Боль]] з вынікам 1:54,45 на мітынгу [[Залаты шып]] у [[Острава|Остраве]]<ref>{{спасылка|спасылка=https://worldathletics.org/news/report/lyles-world-150m-best-ostrava-2026|загаловак=Lyles smashes world 150m best in Ostrava|выдавецтва=World Athletics|дата публікацыі=16.06.2026}}</ref>. 28 чэрвеня на этапе лігі ў Парыжы яна палепшыла нацыянальны рэкорд у бегу на 800 мэтраў, усталяваўшы яго на адзнацы ў 1:53,80<ref>{{спасылка|аўтар=Watta, Evelyn|спасылка=https://www.olympics.com/en/news/athletics-audrey-werro-wins-800m-misses-world-record-attempt-again-at-the-paris-diamond-league|загаловак=Athletics: Audrey Werro wins 800m, misses world record at Paris Diamond League|выдавецтва=Olympics.com|дата публікацыі=28.06.2026}}</ref>. == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Вонкавыя спасылкі == * {{World Athletics}} * {{Diamond League}} {{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Вэро, Адры}} [[Катэгорыя:Швайцарскія бягухі на сярэднія дыстанцыі]] [[Катэгорыя:Лёгкаатлеты і лёгкаатлеткі на летніх Алімпійскіх гульнях 2024 году]] a4f0qmpcg51swtfignojgxzgcprq496 14 303015 2677329 2026-07-03T14:44:13Z Dymitr 10914 [[Вікіпэдыя:Катэгорыя|катэгорыя]] 2677329 wikitext text/x-wiki [[Катэгорыя:Швайцарскія лёгкаатлеткі|Бягухі на сярэднія дыстанцыі]] [[Катэгорыя:Бягухі на сярэднія дыстанцыі паводле краінаў]] [[Катэгорыя:Швайцарскія бегуны і бягухі на сярэднія дыстанцыі|+Бягухі]] rx26kibgy518d5j9qskcovhuqw8o1oh 14 303016 2677330 2026-07-03T14:48:06Z Dymitr 10914 [[Вікіпэдыя:Катэгорыя|катэгорыя]] 2677330 wikitext text/x-wiki [[Катэгорыя:Швайцарскія спартоўкі|Лёгкая атлетыка]] [[Катэгорыя:Лёгкаатлеткі паводле краінаў]] [[Катэгорыя:Швайцарскія лёгкаатлеты і лёгкаатлеткі|+Лёгкаатлеткі]] axetcfjuq8wsnosc9355rxywi6dtsmt 14 303017 2677331 2026-07-03T14:49:16Z Dymitr 10914 [[Вікіпэдыя:Катэгорыя|катэгорыя]] 2677331 wikitext text/x-wiki [[Катэгорыя:Лёгкаатлеты і лёгкаатлеткі паводле краінаў]] [[Катэгорыя:Швайцарскія спартоўцы і спартоўкі паводле дысцыплінаў|Лёгкая атлетыка]] ghaps8210z8wces0b1ofaz87s2bm36v 14 303018 2677333 2026-07-03T14:50:23Z Dymitr 10914 Dymitr перанёс старонку [[Катэгорыя:Швайцарскія спартоўцы паводле дысцыплінаў]] у [[Катэгорыя:Швайцарскія спартоўцы і спартоўкі паводле дысцыплінаў]]: Уніфікацыя 2677333 wikitext text/x-wiki #перанакіраваньне [[:Катэгорыя:Швайцарскія спартоўцы і спартоўкі паводле дысцыплінаў]] an04tul06ijkkcvn1ov537bef94i42f 2677336 2677333 2026-07-03T14:53:56Z Dymitr 10914 выдаліць 2677336 wikitext text/x-wiki {{Выдаліць|Перанесеная ў [[:Катэгорыя:Швайцарскія спартоўцы і спартоўкі паводле дысцыплінаў]]}} ngjpybjifcbe48d4yw1pvpyzwduv50q 14 303019 2677335 2026-07-03T14:52:12Z Dymitr 10914 [[Вікіпэдыя:Катэгорыя|катэгорыя]] 2677335 wikitext text/x-wiki [[Катэгорыя:Швайцарскія лёгкаатлеты і лёгкаатлеткі|Бег на сярэднія дыстанцыі]] [[Катэгорыя:Бегуны і бягухі на сярэднія дыстанцыі паводле краінаў]] 6b8xb2ozn6vm5jbfioeu31p58jgrgq0 0 303020 2677348 2026-07-03T16:39:52Z ~2026-37540-28 98622 Створаная старонка са зьместам „'''Dodge 100 «Kew»''' — гэта серыя грузавікоў, якія выпускаліся з 1949 па 1957 год амерыканскай кампаніяй [[Dodge]] на яе брытанскім заводзе ў К'ю, Лондан.<ref>{{Cite web|url=http://rustytrucks.tripod.com/id15.html|title=A Brief History of Dodge Trucks in the UK}}</ref> Грузавікі часта атрымлівалі мянушк...“ 2677348 wikitext text/x-wiki '''Dodge 100 «Kew»''' — гэта серыя грузавікоў, якія выпускаліся з 1949 па 1957 год амерыканскай кампаніяй [[Dodge]] на яе брытанскім заводзе ў К'ю, Лондан.<ref>{{Cite web|url=http://rustytrucks.tripod.com/id15.html|title=A Brief History of Dodge Trucks in the UK}}</ref> Грузавікі часта атрымлівалі мянушку «папугайскі нос» з-за характэрнай формы капотаў і рашотак радыятара. Большасць грузавікоў былі абсталяваны дызельнымі рухавікамі Perkins або бензінавымі рухавікамі Chrysler. Кузаў быў выраблены кампаніяй Briggs Motor Bodies і выкарыстоўваўся ў [[Ford Thames ET6]] і [[Leyland Comet]]. Яны былі паказаны ў фільме 1957 года «Пекельныя кіроўцы». У Індыі тая ж мадэль выраблялася кампаніяй [[Premier Automobiles Limited]], і вытворчасць працягвалася да 1980-х гадоў. Па стане на 2016 год у некаторых рэгіёнах многія з іх усё яшчэ працавалі. З пачатку 1970-х гадоў ён быў вядомы як Premier Roadmaster для дызельных версій і Pioneer для бензінавых версій, інакш проста як Fargo. [[Катэгорыя:Грузавыя аўтамабілі]] 5rrkv7ru57vlsol8kbrs38zewmjdhhe 2677349 2677348 2026-07-03T16:40:58Z ~2026-38052-97 98670 2677349 wikitext text/x-wiki '''Dodge 100 «Kew»''' — гэта серыя грузавікоў, якія выпускаліся з 1949 па 1957 год амерыканскай кампаніяй [[Dodge]] на яе брытанскім заводзе ў К'ю, Лондан.<ref>{{Cite web|url=http://rustytrucks.tripod.com/id15.html|title=A Brief History of Dodge Trucks in the UK}}</ref> Грузавікі часта атрымлівалі мянушку «папугайскі нос» з-за характэрнай формы капотаў і рашотак радыятара. Большасць грузавікоў былі абсталяваны дызельнымі рухавікамі Perkins або бензінавымі рухавікамі Chrysler. Кузаў быў выраблены кампаніяй Briggs Motor Bodies і выкарыстоўваўся ў [[Ford Thames ET6]] і [[Leyland Comet]]. Яны былі паказаны ў фільме 1957 года «Пекельныя кіроўцы». У Індыі тая ж мадэль выраблялася кампаніяй [[Premier Automobiles Limited]], і вытворчасць працягвалася да 1980-х гадоў. Па стане на 2016 год у некаторых рэгіёнах многія з іх усё яшчэ працавалі. З пачатку 1970-х гадоў ён быў вядомы як Premier Roadmaster для дызельных версій і Pioneer для бензінавых версій, інакш проста як Fargo. == Галерэя == <gallery mode="packed" heights="140"> File:1952 Dodge Kew "Parrot Nose" truck in red.jpg|Dodge Kew "Parrot Nose" File:Dodge Kew lorry TPG 866, 2007 HCVS London to Brighton run.jpg|Dodge Kew "Parrot Nose" tipper truck File:1954 Fargo (27844270150).jpg|1954 Fargo in New Zealand </gallery>{{Clear}} ==Спасылкі== {{Reflist}} {{Dodge}} {{DEFAULTSORT:Dodge 100 Kew}} [[Катэгорыя:Грузавыя аўтамабілі]] pphb6b2eom69c2uq2kobmxpuyuoz4e5 2677350 2677349 2026-07-03T16:41:11Z ~2026-38052-97 98670 2677350 wikitext text/x-wiki '''Dodge 100 «Kew»''' — гэта серыя грузавікоў, якія выпускаліся з 1949 па 1957 год амерыканскай кампаніяй [[Dodge]] на яе брытанскім заводзе ў К'ю, Лондан.<ref>{{Cite web|url=http://rustytrucks.tripod.com/id15.html|title=A Brief History of Dodge Trucks in the UK}}</ref> Грузавікі часта атрымлівалі мянушку «папугайскі нос» з-за характэрнай формы капотаў і рашотак радыятара. Большасць грузавікоў былі абсталяваны дызельнымі рухавікамі Perkins або бензінавымі рухавікамі Chrysler. Кузаў быў выраблены кампаніяй Briggs Motor Bodies і выкарыстоўваўся ў [[Ford Thames ET6]] і [[Leyland Comet]]. Яны былі паказаны ў фільме 1957 года «Пекельныя кіроўцы». У Індыі тая ж мадэль выраблялася кампаніяй [[Premier Automobiles Limited]], і вытворчасць працягвалася да 1980-х гадоў. Па стане на 2016 год у некаторых рэгіёнах многія з іх усё яшчэ працавалі. З пачатку 1970-х гадоў ён быў вядомы як Premier Roadmaster для дызельных версій і Pioneer для бензінавых версій, інакш проста як Fargo. == Галерэя == <gallery mode="packed" heights="140"> File:1952 Dodge Kew "Parrot Nose" truck in red.jpg|Dodge Kew "Parrot Nose" File:Dodge Kew lorry TPG 866, 2007 HCVS London to Brighton run.jpg|Dodge Kew "Parrot Nose" tipper truck File:1954 Fargo (27844270150).jpg|1954 Fargo in New Zealand </gallery>{{Clear}} ==Спасылкі== {{Reflist}} {{DEFAULTSORT:Dodge 100 Kew}} [[Катэгорыя:Грузавыя аўтамабілі]] 9v5kbdzuou9a7gfg4abj1cex7anfnho 2677360 2677350 2026-07-03T18:06:27Z ~2026-37595-36 98621 2677360 wikitext text/x-wiki {{Аўтамабіль |назва = «Dodge 100 "Kew"» |выява = [[Файл:Dodge Kew (12441186963).jpg|300пкс]] |вытворца = [[Dodge]] |вядомы як = |гады = [[1949]]—[[1957]] |зборка = |папярэднік = [[Dodge T-, V-, W-Series|Dodge TF-32]] |наступнік = [[Dodge 300]]<br/>[[Dodge 200]] |хуткасьць = |дызайнэр = |падобныя = '''100 Parrot Nose 2-Door Standard Cab Single Axle Rigid Lorry:'''<br/>[[Morris FV|Morris FV Series I 2-Door Standard Cab Single Axle Rigid Lorry]]/[[Morris FV|Morris FV Series II 2-Door Standard Cab Single Axle Rigid Lorry]]<br/>[[Fordson Thames ET|Fordson Thames ET6/ET7 2-Door Standard Cab Single Axle Rigid Lorry]]<br/>[[Bedford M series|1949-1953 Bedford M series 2-Door Standard Cab Single Axle Rigid Lorry]]/[[Bedford TA|1955-1957 Bedford TA 2-Door Standard Cab Single Axle Rigid Lorry]]<br/>[[Austin Loadstar|Austin Loadstar 2-Door Standard Cab Single Axle Rigid Lorry]]/[[Morris WE|1956-1958 Morris WE 2-Door Standard Cab Single Axle Rigid Lorry]]<br/>[[Leyland Comet|Leyland Comet 90 2-Door Standard Cab Single Axle Rigid Lorry (1947-1954)]]<br/>'''100 Parrot Nose 2-Door Standard Cab Single Axle Tractor Unit:'''<br/>[[Morris FV|Morris FV Series I Single Axle Tractor Unit]]/[[Morris FV|Morris FV Series II Single Axle Tractor Unit]]<br/>[[Fordson Thames ET|Fordson Thames ET6/ET7 Single Axle Tractor Unit]]<br/>[[Bedford M series|1949-1953 Bedford M series Single Axle Tractor Unit]]/[[Bedford TA|1955-1957 Bedford TA Single Axle Tractor Unit]]<br/>[[Austin Loadstar|Austin Loadstar Single Axle Tractor Unit]]/[[Morris WE|1956-1958 Morris WE Single Axle Tractor Unit]]<br/>[[Leyland Comet|Leyland Comet 90 Single Axle Tractor Unit (1947-1954)]] }} '''Dodge 100 «Kew»''' — гэта серыя грузавікоў, якія выпускаліся з 1949 па 1957 год амерыканскай кампаніяй [[Dodge]] на яе брытанскім заводзе ў К'ю, Лондан.<ref>{{Cite web|url=http://rustytrucks.tripod.com/id15.html|title=A Brief History of Dodge Trucks in the UK}}</ref> Грузавікі часта атрымлівалі мянушку «папугайскі нос» з-за характэрнай формы капотаў і рашотак радыятара. Большасць грузавікоў былі абсталяваны дызельнымі рухавікамі Perkins або бензінавымі рухавікамі Chrysler. Кузаў быў выраблены кампаніяй Briggs Motor Bodies і выкарыстоўваўся ў [[Ford Thames ET6]] і [[Leyland Comet]]. Яны былі паказаны ў фільме 1957 года «Пекельныя кіроўцы». У Індыі тая ж мадэль выраблялася кампаніяй [[Premier Automobiles Limited]], і вытворчасць працягвалася да 1980-х гадоў. Па стане на 2016 год у некаторых рэгіёнах многія з іх усё яшчэ працавалі. З пачатку 1970-х гадоў ён быў вядомы як Premier Roadmaster для дызельных версій і Pioneer для бензінавых версій, інакш проста як Fargo. == Галерэя == <gallery mode="packed" heights="140"> File:1952 Dodge Kew "Parrot Nose" truck in red.jpg|Dodge Kew "Parrot Nose" File:Dodge Kew lorry TPG 866, 2007 HCVS London to Brighton run.jpg|Dodge Kew "Parrot Nose" tipper truck File:1954 Fargo (27844270150).jpg|1954 Fargo in New Zealand </gallery>{{Clear}} ==Спасылкі== {{Reflist}} {{DEFAULTSORT:Dodge 100 Kew}} [[Катэгорыя:Грузавыя аўтамабілі]] [[Катэгорыя:Аўтамабілі Вялікабрытаніі]] [[Катэгорыя:Dodge]] [[Катэгорыя:Аўтамабілі, якія з'явіліся ў 1949 годзе]] rh5hp3g5ksf4z80z3mjk118q4g9717k 2677363 2677360 2026-07-03T18:14:38Z ~2026-37595-36 98621 /* */ 2677363 wikitext text/x-wiki {{Аўтамабіль |назва = «Dodge 100 "Kew"» |выява = [[Файл:Dodge Kew (12441186963).jpg|300пкс]] |вытворца = [[Dodge]] |вядомы як = |гады = [[1949]]—[[1957]] |зборка = |папярэднік = [[Dodge T-, V-, W-Series|Dodge TF-32]] |наступнік = [[Dodge 300]]<br/>[[Dodge 200]] |хуткасьць = |дызайнэр = |падобныя = '''100 Parrot Nose 2-Door Standard Cab Single Axle Rigid Lorry:'''<br/>[[Morris FV|Morris FV Series I 2-Door Standard Cab Single Axle Rigid Lorry]]/[[Morris FV|Morris FV Series II 2-Door Standard Cab Single Axle Rigid Lorry]]<br/>[[Fordson Thames ET|Fordson Thames ET6/ET7 2-Door Standard Cab Single Axle Rigid Lorry]]<br/>[[Bedford M series|1949-1953 Bedford M series 2-Door Standard Cab Single Axle Rigid Lorry]]/[[Bedford TA|1955-1957 Bedford TA 2-Door Standard Cab Single Axle Rigid Lorry]]<br/>[[Austin Loadstar|Austin Loadstar 2-Door Standard Cab Single Axle Rigid Lorry]]/[[Morris WE|1956-1958 Morris WE 2-Door Standard Cab Single Axle Rigid Lorry]]<br/>[[Leyland Comet|Leyland Comet 90 2-Door Standard Cab Single Axle Rigid Lorry (1947-1954)]]<br/>'''100 Parrot Nose 2-Door Standard Cab Single Axle Tractor Unit:'''<br/>[[Morris FV|Morris FV Series I Single Axle Tractor Unit]]/[[Morris FV|Morris FV Series II Single Axle Tractor Unit]]<br/>[[Fordson Thames ET|Fordson Thames ET6/ET7 Single Axle Tractor Unit]]<br/>[[Bedford M series|1949-1953 Bedford M series Single Axle Tractor Unit]]/[[Bedford TA|1955-1957 Bedford TA Single Axle Tractor Unit]]<br/>[[Austin Loadstar|Austin Loadstar Single Axle Tractor Unit]]/[[Morris WE|1956-1958 Morris WE Single Axle Tractor Unit]]<br/>[[Leyland Comet|Leyland Comet 90 Single Axle Tractor Unit (1947-1954)]] }} '''Dodge 100 «Kew»''' — гэта серыя грузавікоў, якія выпускаліся з 1949 па 1957 год амерыканскай кампаніяй [[Dodge]] на яе брытанскім заводзе ў К'ю, Лондан.<ref>{{Cite web|url=http://rustytrucks.tripod.com/id15.html|title=A Brief History of Dodge Trucks in the UK}}</ref> Грузавікі часта атрымлівалі мянушку «папугайскі нос» з-за характэрнай формы капотаў і рашотак радыятара. Большасць грузавікоў былі абсталяваны дызельнымі рухавікамі Perkins або бензінавымі рухавікамі Chrysler. Кузаў быў выраблены кампаніяй Briggs Motor Bodies і выкарыстоўваўся ў [[Ford Thames ET6]] і [[Leyland Comet]]. Яны былі паказаны ў фільме 1957 года «Пекельныя кіроўцы», а таксама розныя тыпы кузава: 2-Door Standard Cab 4x2 Rigid Lorry (пасля-Hansen Horse Drawn Winona Freight Wagon, [[Packard|1905-1919 Packard 3-Ton Truck Chassis with Enclosed Cab and Doors]], [[Mack AC|1920-1923 Mack AC 2-Door All-Steel Enclosed Cab Single-Axle Rigid Chassis Truck with doors]], [[Mack AC|1924-1925 Mack AC 2-Door All-Steel Enclosed Cab Single-Axle Rigid Chassis Truck]], [[Renault NN|1926-1929 Renault type SY Dual Rear Wheel Châssis Cabine]], [[Renault Monasix|Renault Type SZ 15 hp Dual Rear Wheel Châssis Cabine]], [[Renault|Enclosed Cab Camion Renault type ZJC 43 cv 2.5 tonnes]], [[Renault AGx|Renault AGC 2-Door Enclosed Cab 4x2 Rigid Chassis Truck]], і [[Austin K4|1939-1945 Austin K4 2-Door Enclosed Cab 4x2 Rigid Chassis Truck]]), 2-Door Standard Cab 4x2 Semi-Tractor Unit (пасля-Horse Drawn Case #1 Portable Steam Engine with a tow hitch attached on the back, Garrett and Sons 4CD Traction Engine, [[Mack Senior|1912-1915 Mack Senior All-Steel Windshield Open Cab Single Axle Semi-Tractor Truck with doors]], [[Mack AC|1920-1923 Mack AC 2-Door Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Unit with doors]], [[Mack AC|1924-1925 Mack AC 2-Door All-Steel Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Unit]], [[Renault NN|1926-1929 Renault type SY Dual Rear Wheel Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Unit]], [[Renault Monasix|Renault Type SZ 15 hp Dual Rear Wheel Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Unit]], [[Renault|Renault YGAC 77 hp 6 ton tractor truck]], [[Renault AGx|Renault AGC 2-Door Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]], і [[Austin K4|1939-1945 Austin K4 2-Door Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Unit]]), і Various. У Індыі тая ж мадэль выраблялася кампаніяй [[Premier Automobiles Limited]], і вытворчасць працягвалася да 1980-х гадоў. Па стане на 2016 год у некаторых рэгіёнах многія з іх усё яшчэ працавалі. З пачатку 1970-х гадоў ён быў вядомы як Premier Roadmaster для дызельных версій і Pioneer для бензінавых версій, інакш проста як Fargo. == Галерэя == <gallery mode="packed" heights="140"> File:1952 Dodge Kew "Parrot Nose" truck in red.jpg|Dodge Kew "Parrot Nose" File:Dodge Kew lorry TPG 866, 2007 HCVS London to Brighton run.jpg|Dodge Kew "Parrot Nose" tipper truck File:1954 Fargo (27844270150).jpg|1954 Fargo in New Zealand </gallery>{{Clear}} ==Спасылкі== {{Reflist}} {{DEFAULTSORT:Dodge 100 Kew}} [[Катэгорыя:Грузавыя аўтамабілі]] [[Катэгорыя:Аўтамабілі Вялікабрытаніі]] [[Катэгорыя:Dodge]] [[Катэгорыя:Аўтамабілі, якія з'явіліся ў 1949 годзе]] 9p9wrcgkkh1br5gq9q4w6cc0d314iyz 2677380 2677363 2026-07-03T20:44:12Z ~2026-38116-85 98677 2677380 wikitext text/x-wiki {{Аўтамабіль |назва = «Dodge 100 "Kew"» |выява = [[Файл:Dodge Kew (12441186963).jpg|300пкс]] |вытворца = [[Dodge]] |вядомы як = |гады = [[1949]]—[[1957]] |зборка = |папярэднік = [[Dodge T-, V-, W-Series|Dodge TF-32]] |наступнік = [[Dodge 300]]<br/>[[Dodge 200]] |хуткасьць = |дызайнэр = |падобныя = '''100 Parrot Nose 2-Door Standard Cab Single Axle Rigid Lorry:'''<br/>[[Morris FV|Morris FV Series I 2-Door Standard Cab Single Axle Rigid Lorry]]/[[Morris FV|Morris FV Series II 2-Door Standard Cab Single Axle Rigid Lorry]]<br/>[[Fordson Thames ET|Fordson Thames ET6/ET7 2-Door Standard Cab Single Axle Rigid Lorry]]<br/>[[Bedford M series|1949-1953 Bedford M series 2-Door Standard Cab Single Axle Rigid Lorry]]/[[Bedford TA|1955-1957 Bedford TA 2-Door Standard Cab Single Axle Rigid Lorry]]<br/>[[Austin Loadstar|Austin Loadstar 2-Door Standard Cab Single Axle Rigid Lorry]]/[[Morris WE|1956-1958 Morris WE 2-Door Standard Cab Single Axle Rigid Lorry]]<br/>[[Leyland Comet|Leyland Comet 90 2-Door Standard Cab Single Axle Rigid Lorry (1947-1954)]]<br/>'''100 Parrot Nose 2-Door Standard Cab Single Axle Tractor Unit:'''<br/>[[Morris FV|Morris FV Series I Single Axle Tractor Unit]]/[[Morris FV|Morris FV Series II Single Axle Tractor Unit]]<br/>[[Fordson Thames ET|Fordson Thames ET6/ET7 Single Axle Tractor Unit]]<br/>[[Bedford M series|1949-1953 Bedford M series Single Axle Tractor Unit]]/[[Bedford TA|1955-1957 Bedford TA Single Axle Tractor Unit]]<br/>[[Austin Loadstar|Austin Loadstar Single Axle Tractor Unit]]/[[Morris WE|1956-1958 Morris WE Single Axle Tractor Unit]]<br/>[[Leyland Comet|Leyland Comet 90 Single Axle Tractor Unit (1947-1954)]] }} '''Dodge 100 "Kew"''' — гэта серыя грузавікоў, якія выпускаліся з 1949 па 1957 год амерыканскай кампаніяй [[Dodge]] на яе брытанскім заводзе ў К'ю, Лондан.<ref>{{Cite web|url=http://rustytrucks.tripod.com/id15.html|title=A Brief History of Dodge Trucks in the UK}}</ref> Грузавікі часта атрымлівалі мянушку «папугайскі нос» з-за характэрнай формы капотаў і рашотак радыятара. Большасць грузавікоў былі абсталяваны дызельнымі рухавікамі Perkins або бензінавымі рухавікамі Chrysler. Кузаў быў выраблены кампаніяй Briggs Motor Bodies і выкарыстоўваўся ў [[Ford Thames ET6]] і [[Leyland Comet]]. Яны былі паказаны ў фільме 1957 года «Пекельныя кіроўцы», а таксама розныя тыпы кузава: 2-Door Standard Cab 4x2 Rigid Lorry (пасля-Hansen Horse Drawn Winona Freight Wagon, [[Packard|1905-1919 Packard 3-Ton Truck Chassis with Enclosed Cab and Doors]], [[Mack AC|1920-1923 Mack AC 2-Door All-Steel Enclosed Cab Single-Axle Rigid Chassis Truck with doors]], [[Mack AC|1924-1925 Mack AC 2-Door All-Steel Enclosed Cab Single-Axle Rigid Chassis Truck]], [[Renault NN|1926-1929 Renault type SY Dual Rear Wheel Châssis Cabine]], [[Renault Monasix|Renault Type SZ 15 hp Dual Rear Wheel Châssis Cabine]], [[Renault|Enclosed Cab Camion Renault type ZJC 43 cv 2.5 tonnes]], [[Renault AGx|Renault AGC 2-Door Enclosed Cab 4x2 Rigid Chassis Truck]], і [[Austin K4|1939-1945 Austin K4 2-Door Enclosed Cab 4x2 Rigid Chassis Truck]]), 2-Door Standard Cab 4x2 Semi-Tractor Unit (пасля-Horse Drawn Case #1 Portable Steam Engine with a tow hitch attached on the back, Garrett and Sons 4CD Traction Engine, [[Mack Senior|1912-1915 Mack Senior All-Steel Windshield Open Cab Single Axle Semi-Tractor Truck with doors]], [[Mack AC|1920-1923 Mack AC 2-Door Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Unit with doors]], [[Mack AC|1924-1925 Mack AC 2-Door All-Steel Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Unit]], [[Renault NN|1926-1929 Renault type SY Dual Rear Wheel Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Unit]], [[Renault Monasix|Renault Type SZ 15 hp Dual Rear Wheel Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Unit]], [[Renault|Renault YGAC 77 hp 6 ton tractor truck]], [[Renault AGx|Renault AGC 2-Door Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]], і [[Austin K4|1939-1945 Austin K4 2-Door Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Unit]]), і Various. У Індыі тая ж мадэль выраблялася кампаніяй [[Premier Automobiles Limited]], і вытворчасць працягвалася да 1980-х гадоў. Па стане на 2016 год у некаторых рэгіёнах многія з іх усё яшчэ працавалі. З пачатку 1970-х гадоў ён быў вядомы як Premier Roadmaster для дызельных версій і Pioneer для бензінавых версій, інакш проста як Fargo. == Галерэя == <gallery mode="packed" heights="140"> File:1952 Dodge Kew "Parrot Nose" truck in red.jpg|Dodge Kew "Parrot Nose" File:Dodge Kew lorry TPG 866, 2007 HCVS London to Brighton run.jpg|Dodge Kew "Parrot Nose" tipper truck File:1954 Fargo (27844270150).jpg|1954 Fargo in New Zealand </gallery>{{Clear}} ==Спасылкі== {{Reflist}} {{DEFAULTSORT:Dodge 100 Kew}} [[Катэгорыя:Грузавыя аўтамабілі]] [[Катэгорыя:Аўтамабілі Вялікабрытаніі]] [[Катэгорыя:Dodge]] [[Катэгорыя:Аўтамабілі, якія з'явіліся ў 1949 годзе]] joej18pshvnqxjurt6j3jqna5lykxuj 2677381 2677380 2026-07-03T20:46:46Z ~2026-38116-85 98677 2677381 wikitext text/x-wiki {{Аўтамабіль |назва = «Dodge 100 "Kew"» |выява = [[Файл:Dodge Kew (12441186963).jpg|300пкс]] |вытворца = [[Dodge]] |вядомы як = |гады = [[1949]]—[[1957]] |зборка = |папярэднік = [[Dodge T-, V-, W-Series|Dodge TF-32]] |наступнік = [[Dodge 300]]<br/>[[Dodge 200]] |хуткасьць = |дызайнэр = |падобныя = '''100 Parrot Nose 2-Door Standard Cab Single Axle Rigid Lorry:'''<br/>[[Commer Superpoise|1948-1956 Commer Superpoise Mk2 2-Door Standard Cab Single Axle Rigid Lorry]]<br/>[[Morris FV|Morris FV Series I 2-Door Standard Cab Single Axle Rigid Lorry]]/[[Morris FV|Morris FV Series II 2-Door Standard Cab Single Axle Rigid Lorry]]<br/>[[Fordson Thames ET|Fordson Thames ET6/ET7 2-Door Standard Cab Single Axle Rigid Lorry]]<br/>[[Bedford M series|1949-1953 Bedford M series 2-Door Standard Cab Single Axle Rigid Lorry]]/[[Bedford TA|1955-1957 Bedford TA 2-Door Standard Cab Single Axle Rigid Lorry]]<br/>[[Austin Loadstar|Austin Loadstar 2-Door Standard Cab Single Axle Rigid Lorry]]/[[Morris WE|1956-1958 Morris WE 2-Door Standard Cab Single Axle Rigid Lorry]]<br/>[[Leyland Comet|Leyland Comet 90 2-Door Standard Cab Single Axle Rigid Lorry (1947-1954)]]<br/>'''100 Parrot Nose 2-Door Standard Cab Single Axle Tractor Unit:'''<br/>[[Commer Superpoise|1948-1956 Commer Superpoise Mk2 2-Door Standard Cab Single Axle Tractor Unit]]<br/>[[Morris FV|Morris FV Series I Single Axle Tractor Unit]]/[[Morris FV|Morris FV Series II Single Axle Tractor Unit]]<br/>[[Fordson Thames ET|Fordson Thames ET6/ET7 Single Axle Tractor Unit]]<br/>[[Bedford M series|1949-1953 Bedford M series Single Axle Tractor Unit]]/[[Bedford TA|1955-1957 Bedford TA Single Axle Tractor Unit]]<br/>[[Austin Loadstar|Austin Loadstar Single Axle Tractor Unit]]/[[Morris WE|1956-1958 Morris WE Single Axle Tractor Unit]]<br/>[[Leyland Comet|Leyland Comet 90 Single Axle Tractor Unit (1947-1954)]] }} '''Dodge 100 "Kew"''' — гэта серыя грузавікоў, якія выпускаліся з 1949 па 1957 год амерыканскай кампаніяй [[Dodge]] на яе брытанскім заводзе ў К'ю, Лондан.<ref>{{Cite web|url=http://rustytrucks.tripod.com/id15.html|title=A Brief History of Dodge Trucks in the UK}}</ref> Грузавікі часта атрымлівалі мянушку «папугайскі нос» з-за характэрнай формы капотаў і рашотак радыятара. Большасць грузавікоў былі абсталяваны дызельнымі рухавікамі Perkins або бензінавымі рухавікамі Chrysler. Кузаў быў выраблены кампаніяй Briggs Motor Bodies і выкарыстоўваўся ў [[Ford Thames ET6]] і [[Leyland Comet]]. Яны былі паказаны ў фільме 1957 года «Пекельныя кіроўцы», а таксама розныя тыпы кузава: 2-Door Standard Cab 4x2 Rigid Lorry (пасля-Hansen Horse Drawn Winona Freight Wagon, [[Packard|1905-1919 Packard 3-Ton Truck Chassis with Enclosed Cab and Doors]], [[Mack AC|1920-1923 Mack AC 2-Door All-Steel Enclosed Cab Single-Axle Rigid Chassis Truck with doors]], [[Mack AC|1924-1925 Mack AC 2-Door All-Steel Enclosed Cab Single-Axle Rigid Chassis Truck]], [[Renault NN|1926-1929 Renault type SY Dual Rear Wheel Châssis Cabine]], [[Renault Monasix|Renault Type SZ 15 hp Dual Rear Wheel Châssis Cabine]], [[Renault|Enclosed Cab Camion Renault type ZJC 43 cv 2.5 tonnes]], [[Renault AGx|Renault AGC 2-Door Enclosed Cab 4x2 Rigid Chassis Truck]], і [[Austin K4|1939-1945 Austin K4 2-Door Enclosed Cab 4x2 Rigid Chassis Truck]]), 2-Door Standard Cab 4x2 Semi-Tractor Unit (пасля-Horse Drawn Case #1 Portable Steam Engine with a tow hitch attached on the back, Garrett and Sons 4CD Traction Engine, [[Mack Senior|1912-1915 Mack Senior All-Steel Windshield Open Cab Single Axle Semi-Tractor Truck with doors]], [[Mack AC|1920-1923 Mack AC 2-Door Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Unit with doors]], [[Mack AC|1924-1925 Mack AC 2-Door All-Steel Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Unit]], [[Renault NN|1926-1929 Renault type SY Dual Rear Wheel Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Unit]], [[Renault Monasix|Renault Type SZ 15 hp Dual Rear Wheel Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Unit]], [[Renault|Renault YGAC 77 hp 6 ton tractor truck]], [[Renault AGx|Renault AGC 2-Door Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]], і [[Austin K4|1939-1945 Austin K4 2-Door Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Unit]]), і Various. У Індыі тая ж мадэль выраблялася кампаніяй [[Premier Automobiles Limited]], і вытворчасць працягвалася да 1980-х гадоў. Па стане на 2016 год у некаторых рэгіёнах многія з іх усё яшчэ працавалі. З пачатку 1970-х гадоў ён быў вядомы як Premier Roadmaster для дызельных версій і Pioneer для бензінавых версій, інакш проста як Fargo. == Галерэя == <gallery mode="packed" heights="140"> File:1952 Dodge Kew "Parrot Nose" truck in red.jpg|Dodge Kew "Parrot Nose" File:Dodge Kew lorry TPG 866, 2007 HCVS London to Brighton run.jpg|Dodge Kew "Parrot Nose" tipper truck File:1954 Fargo (27844270150).jpg|1954 Fargo in New Zealand </gallery>{{Clear}} ==Спасылкі== {{Reflist}} {{DEFAULTSORT:Dodge 100 Kew}} [[Катэгорыя:Грузавыя аўтамабілі]] [[Катэгорыя:Аўтамабілі Вялікабрытаніі]] [[Катэгорыя:Dodge]] [[Катэгорыя:Аўтамабілі, якія з'явіліся ў 1949 годзе]] 69xrd1h8zouyw1vauvkudjojap67e40 2677382 2677381 2026-07-03T20:48:25Z ~2026-38116-85 98677 2677382 wikitext text/x-wiki {{Аўтамабіль |назва = «Dodge 100 "Kew"» |выява = [[Файл:Dodge Kew (12441186963).jpg|300пкс]] |вытворца = [[Dodge]] |вядомы як = |гады = [[1949]]—[[1957]] |зборка = |папярэднік = [[Dodge T-, V-, W-Series|Dodge TF-32]] |наступнік = [[Dodge 300]]<br/>[[Dodge 200]] |хуткасьць = |дызайнэр = |падобныя = '''100 Parrot Nose 2-Door Standard Cab Single Axle Rigid Lorry:'''<br/>[[Commer Superpoise|1948-1956 Commer Superpoise Mk2 4/5-Ton 2-Door Standard Cab Single Axle Rigid Lorry]]<br/>[[Morris FV|Morris FV Series I 2-Door Standard Cab Single Axle Rigid Lorry]]/[[Morris FV|Morris FV Series II 2-Door Standard Cab Single Axle Rigid Lorry]]<br/>[[Fordson Thames ET|Fordson Thames ET6/ET7 2-Door Standard Cab Single Axle Rigid Lorry]]<br/>[[Bedford M series|1949-1953 Bedford M series 2-Door Standard Cab Single Axle Rigid Lorry]]/[[Bedford TA|1955-1957 Bedford TA 2-Door Standard Cab Single Axle Rigid Lorry]]<br/>[[Austin Loadstar|Austin Loadstar 2-Door Standard Cab Single Axle Rigid Lorry]]/[[Morris WE|1956-1958 Morris WE 2-Door Standard Cab Single Axle Rigid Lorry]]<br/>[[Leyland Comet|Leyland Comet 90 2-Door Standard Cab Single Axle Rigid Lorry (1947-1954)]]<br/>'''100 Parrot Nose 2-Door Standard Cab Single Axle Tractor Unit:'''<br/>[[Commer Superpoise|1948-1956 Commer Superpoise Mk2 4/5-Ton 2-Door Standard Cab Single Axle Tractor Unit]]<br/>[[Morris FV|Morris FV Series I Single Axle Tractor Unit]]/[[Morris FV|Morris FV Series II Single Axle Tractor Unit]]<br/>[[Fordson Thames ET|Fordson Thames ET6/ET7 Single Axle Tractor Unit]]<br/>[[Bedford M series|1949-1953 Bedford M series Single Axle Tractor Unit]]/[[Bedford TA|1955-1957 Bedford TA Single Axle Tractor Unit]]<br/>[[Austin Loadstar|Austin Loadstar Single Axle Tractor Unit]]/[[Morris WE|1956-1958 Morris WE Single Axle Tractor Unit]]<br/>[[Leyland Comet|Leyland Comet 90 Single Axle Tractor Unit (1947-1954)]] }} '''Dodge 100 "Kew"''' — гэта серыя грузавікоў, якія выпускаліся з 1949 па 1957 год амерыканскай кампаніяй [[Dodge]] на яе брытанскім заводзе ў К'ю, Лондан.<ref>{{Cite web|url=http://rustytrucks.tripod.com/id15.html|title=A Brief History of Dodge Trucks in the UK}}</ref> Грузавікі часта атрымлівалі мянушку «папугайскі нос» з-за характэрнай формы капотаў і рашотак радыятара. Большасць грузавікоў былі абсталяваны дызельнымі рухавікамі Perkins або бензінавымі рухавікамі Chrysler. Кузаў быў выраблены кампаніяй Briggs Motor Bodies і выкарыстоўваўся ў [[Ford Thames ET6]] і [[Leyland Comet]]. Яны былі паказаны ў фільме 1957 года «Пекельныя кіроўцы», а таксама розныя тыпы кузава: 2-Door Standard Cab 4x2 Rigid Lorry (пасля-Hansen Horse Drawn Winona Freight Wagon, [[Packard|1905-1919 Packard 3-Ton Truck Chassis with Enclosed Cab and Doors]], [[Mack AC|1920-1923 Mack AC 2-Door All-Steel Enclosed Cab Single-Axle Rigid Chassis Truck with doors]], [[Mack AC|1924-1925 Mack AC 2-Door All-Steel Enclosed Cab Single-Axle Rigid Chassis Truck]], [[Renault NN|1926-1929 Renault type SY Dual Rear Wheel Châssis Cabine]], [[Renault Monasix|Renault Type SZ 15 hp Dual Rear Wheel Châssis Cabine]], [[Renault|Enclosed Cab Camion Renault type ZJC 43 cv 2.5 tonnes]], [[Renault AGx|Renault AGC 2-Door Enclosed Cab 4x2 Rigid Chassis Truck]], і [[Austin K4|1939-1945 Austin K4 2-Door Enclosed Cab 4x2 Rigid Chassis Truck]]), 2-Door Standard Cab 4x2 Semi-Tractor Unit (пасля-Horse Drawn Case #1 Portable Steam Engine with a tow hitch attached on the back, Garrett and Sons 4CD Traction Engine, [[Mack Senior|1912-1915 Mack Senior All-Steel Windshield Open Cab Single Axle Semi-Tractor Truck with doors]], [[Mack AC|1920-1923 Mack AC 2-Door Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Unit with doors]], [[Mack AC|1924-1925 Mack AC 2-Door All-Steel Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Unit]], [[Renault NN|1926-1929 Renault type SY Dual Rear Wheel Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Unit]], [[Renault Monasix|Renault Type SZ 15 hp Dual Rear Wheel Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Unit]], [[Renault|Renault YGAC 77 hp 6 ton tractor truck]], [[Renault AGx|Renault AGC 2-Door Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]], і [[Austin K4|1939-1945 Austin K4 2-Door Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Unit]]), і Various. У Індыі тая ж мадэль выраблялася кампаніяй [[Premier Automobiles Limited]], і вытворчасць працягвалася да 1980-х гадоў. Па стане на 2016 год у некаторых рэгіёнах многія з іх усё яшчэ працавалі. З пачатку 1970-х гадоў ён быў вядомы як Premier Roadmaster для дызельных версій і Pioneer для бензінавых версій, інакш проста як Fargo. == Галерэя == <gallery mode="packed" heights="140"> File:1952 Dodge Kew "Parrot Nose" truck in red.jpg|Dodge Kew "Parrot Nose" File:Dodge Kew lorry TPG 866, 2007 HCVS London to Brighton run.jpg|Dodge Kew "Parrot Nose" tipper truck File:1954 Fargo (27844270150).jpg|1954 Fargo in New Zealand </gallery>{{Clear}} ==Спасылкі== {{Reflist}} {{DEFAULTSORT:Dodge 100 Kew}} [[Катэгорыя:Грузавыя аўтамабілі]] [[Катэгорыя:Аўтамабілі Вялікабрытаніі]] [[Катэгорыя:Dodge]] [[Катэгорыя:Аўтамабілі, якія з'явіліся ў 1949 годзе]] hw9a3j8o3pm6s4eg2nnlsg65zn71445 2677383 2677382 2026-07-03T20:48:53Z ~2026-38116-85 98677 /* Галерэя */ 2677383 wikitext text/x-wiki {{Аўтамабіль |назва = «Dodge 100 "Kew"» |выява = [[Файл:Dodge Kew (12441186963).jpg|300пкс]] |вытворца = [[Dodge]] |вядомы як = |гады = [[1949]]—[[1957]] |зборка = |папярэднік = [[Dodge T-, V-, W-Series|Dodge TF-32]] |наступнік = [[Dodge 300]]<br/>[[Dodge 200]] |хуткасьць = |дызайнэр = |падобныя = '''100 Parrot Nose 2-Door Standard Cab Single Axle Rigid Lorry:'''<br/>[[Commer Superpoise|1948-1956 Commer Superpoise Mk2 4/5-Ton 2-Door Standard Cab Single Axle Rigid Lorry]]<br/>[[Morris FV|Morris FV Series I 2-Door Standard Cab Single Axle Rigid Lorry]]/[[Morris FV|Morris FV Series II 2-Door Standard Cab Single Axle Rigid Lorry]]<br/>[[Fordson Thames ET|Fordson Thames ET6/ET7 2-Door Standard Cab Single Axle Rigid Lorry]]<br/>[[Bedford M series|1949-1953 Bedford M series 2-Door Standard Cab Single Axle Rigid Lorry]]/[[Bedford TA|1955-1957 Bedford TA 2-Door Standard Cab Single Axle Rigid Lorry]]<br/>[[Austin Loadstar|Austin Loadstar 2-Door Standard Cab Single Axle Rigid Lorry]]/[[Morris WE|1956-1958 Morris WE 2-Door Standard Cab Single Axle Rigid Lorry]]<br/>[[Leyland Comet|Leyland Comet 90 2-Door Standard Cab Single Axle Rigid Lorry (1947-1954)]]<br/>'''100 Parrot Nose 2-Door Standard Cab Single Axle Tractor Unit:'''<br/>[[Commer Superpoise|1948-1956 Commer Superpoise Mk2 4/5-Ton 2-Door Standard Cab Single Axle Tractor Unit]]<br/>[[Morris FV|Morris FV Series I Single Axle Tractor Unit]]/[[Morris FV|Morris FV Series II Single Axle Tractor Unit]]<br/>[[Fordson Thames ET|Fordson Thames ET6/ET7 Single Axle Tractor Unit]]<br/>[[Bedford M series|1949-1953 Bedford M series Single Axle Tractor Unit]]/[[Bedford TA|1955-1957 Bedford TA Single Axle Tractor Unit]]<br/>[[Austin Loadstar|Austin Loadstar Single Axle Tractor Unit]]/[[Morris WE|1956-1958 Morris WE Single Axle Tractor Unit]]<br/>[[Leyland Comet|Leyland Comet 90 Single Axle Tractor Unit (1947-1954)]] }} '''Dodge 100 "Kew"''' — гэта серыя грузавікоў, якія выпускаліся з 1949 па 1957 год амерыканскай кампаніяй [[Dodge]] на яе брытанскім заводзе ў К'ю, Лондан.<ref>{{Cite web|url=http://rustytrucks.tripod.com/id15.html|title=A Brief History of Dodge Trucks in the UK}}</ref> Грузавікі часта атрымлівалі мянушку «папугайскі нос» з-за характэрнай формы капотаў і рашотак радыятара. Большасць грузавікоў былі абсталяваны дызельнымі рухавікамі Perkins або бензінавымі рухавікамі Chrysler. Кузаў быў выраблены кампаніяй Briggs Motor Bodies і выкарыстоўваўся ў [[Ford Thames ET6]] і [[Leyland Comet]]. Яны былі паказаны ў фільме 1957 года «Пекельныя кіроўцы», а таксама розныя тыпы кузава: 2-Door Standard Cab 4x2 Rigid Lorry (пасля-Hansen Horse Drawn Winona Freight Wagon, [[Packard|1905-1919 Packard 3-Ton Truck Chassis with Enclosed Cab and Doors]], [[Mack AC|1920-1923 Mack AC 2-Door All-Steel Enclosed Cab Single-Axle Rigid Chassis Truck with doors]], [[Mack AC|1924-1925 Mack AC 2-Door All-Steel Enclosed Cab Single-Axle Rigid Chassis Truck]], [[Renault NN|1926-1929 Renault type SY Dual Rear Wheel Châssis Cabine]], [[Renault Monasix|Renault Type SZ 15 hp Dual Rear Wheel Châssis Cabine]], [[Renault|Enclosed Cab Camion Renault type ZJC 43 cv 2.5 tonnes]], [[Renault AGx|Renault AGC 2-Door Enclosed Cab 4x2 Rigid Chassis Truck]], і [[Austin K4|1939-1945 Austin K4 2-Door Enclosed Cab 4x2 Rigid Chassis Truck]]), 2-Door Standard Cab 4x2 Semi-Tractor Unit (пасля-Horse Drawn Case #1 Portable Steam Engine with a tow hitch attached on the back, Garrett and Sons 4CD Traction Engine, [[Mack Senior|1912-1915 Mack Senior All-Steel Windshield Open Cab Single Axle Semi-Tractor Truck with doors]], [[Mack AC|1920-1923 Mack AC 2-Door Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Unit with doors]], [[Mack AC|1924-1925 Mack AC 2-Door All-Steel Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Unit]], [[Renault NN|1926-1929 Renault type SY Dual Rear Wheel Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Unit]], [[Renault Monasix|Renault Type SZ 15 hp Dual Rear Wheel Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Unit]], [[Renault|Renault YGAC 77 hp 6 ton tractor truck]], [[Renault AGx|Renault AGC 2-Door Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]], і [[Austin K4|1939-1945 Austin K4 2-Door Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Unit]]), і Various. У Індыі тая ж мадэль выраблялася кампаніяй [[Premier Automobiles Limited]], і вытворчасць працягвалася да 1980-х гадоў. Па стане на 2016 год у некаторых рэгіёнах многія з іх усё яшчэ працавалі. З пачатку 1970-х гадоў ён быў вядомы як Premier Roadmaster для дызельных версій і Pioneer для бензінавых версій, інакш проста як Fargo. == Галерэя == <gallery mode="packed" heights="140"> File:1952 Dodge Kew "Parrot Nose" truck in red.jpg|Dodge Kew "Parrot Nose" File:Dodge Kew lorry TPG 866, 2007 HCVS London to Brighton run.jpg|Dodge Kew "Parrot Nose" tipper truck File:1954 Fargo (27844270150).jpg|1954 Fargo in New Zealand </gallery> {{Clear}} ==Спасылкі== {{Reflist}} {{DEFAULTSORT:Dodge 100 Kew}} [[Катэгорыя:Грузавыя аўтамабілі]] [[Катэгорыя:Аўтамабілі Вялікабрытаніі]] [[Катэгорыя:Dodge]] [[Катэгорыя:Аўтамабілі, якія з'явіліся ў 1949 годзе]] aox7hvvojemkzxvfa163nai889mwsff 2677384 2677383 2026-07-03T20:50:52Z ~2026-38116-85 98677 2677384 wikitext text/x-wiki {{Аўтамабіль |назва = «Dodge 100 "Kew"» |выява = [[Файл:Dodge Kew (12441186963).jpg|300пкс]] |вытворца = [[Dodge]] |вядомы як = |гады = [[1949]]—[[1957]] |зборка = |папярэднік = [[Dodge T-, V-, W-Series|Dodge TF-32]] |наступнік = [[Dodge 300]]<br/>[[Dodge 200]] |хуткасьць = |дызайнэр = |падобныя = '''100 Parrot Nose 2-Door Standard Cab Single Axle Rigid Lorry:'''<br/>[[Commer Superpoise|1948-1956 Commer Superpoise Mk2 4/5-Ton 2-Door Standard Cab Single Axle Rigid Lorry]]<br/>[[Morris FV|Morris FV Series I 2-Door Standard Cab Single Axle Rigid Lorry]]/[[Morris FV|Morris FV Series II 2-Door Standard Cab Single Axle Rigid Lorry]]<br/>[[Fordson Thames ET|Fordson Thames ET6/ET7 2-Door Standard Cab Single Axle Rigid Lorry]]<br/>[[Bedford M series|1949-1953 Bedford M series 2-Door Standard Cab Single Axle Rigid Lorry]]/[[Bedford TA|1955-1957 Bedford TA 2-Door Standard Cab Single Axle Rigid Lorry]]<br/>[[Austin Loadstar|Austin Loadstar 2-Door Standard Cab Single Axle Rigid Lorry]]/[[Morris WE|1956-1958 Morris WE 2-Door Standard Cab Single Axle Rigid Lorry]]<br/>[[Leyland Comet|Leyland Comet 90 2-Door Standard Cab Single Axle Rigid Lorry (1947-1954)]]<br/>'''100 Parrot Nose 2-Door Standard Cab Single Axle Tractor Unit:'''<br/>[[Commer Superpoise|1948-1956 Commer Superpoise Mk2 4/5-Ton 2-Door Standard Cab Single Axle Tractor Unit]]<br/>[[Morris FV|Morris FV Series I Single Axle Tractor Unit]]/[[Morris FV|Morris FV Series II Single Axle Tractor Unit]]<br/>[[Fordson Thames ET|Fordson Thames ET6/ET7 Single Axle Tractor Unit]]<br/>[[Bedford M series|1949-1953 Bedford M series Single Axle Tractor Unit]]/[[Bedford TA|1955-1957 Bedford TA Single Axle Tractor Unit]]<br/>[[Austin Loadstar|Austin Loadstar Single Axle Tractor Unit]]/[[Morris WE|1956-1958 Morris WE Single Axle Tractor Unit]]<br/>[[Leyland Comet|Leyland Comet 90 Single Axle Tractor Unit (1947-1954)]] }} '''Dodge 100 "Kew"''' — гэта серыя грузавікоў, якія выпускаліся з 1949 па 1957 год амерыканскай кампаніяй [[Dodge]] на яе брытанскім заводзе ў К'ю, Лондан.<ref>{{Cite web|url=http://rustytrucks.tripod.com/id15.html|title=A Brief History of Dodge Trucks in the UK}}</ref> Грузавікі часта атрымлівалі мянушку «папугайскі нос» з-за характэрнай формы капотаў і рашотак радыятара. Большасць грузавікоў былі абсталяваны дызельнымі рухавікамі Perkins або бензінавымі рухавікамі Chrysler. Кузаў быў выраблены кампаніяй Briggs Motor Bodies і выкарыстоўваўся ў [[Ford Thames ET6]] і [[Leyland Comet]]. Яны былі паказаны ў фільме 1957 года «Пекельныя кіроўцы», а таксама розныя тыпы кузава: 2-Door Standard Cab 4x2 Rigid Lorry (пасля-Hansen Horse Drawn Winona Freight Wagon, [[Packard|1905-1919 Packard 3-Ton Truck Chassis with Enclosed Cab and Doors]], [[Mack AC|1920-1923 Mack AC 2-Door All-Steel Enclosed Cab Single-Axle Rigid Chassis Truck with doors]], [[Mack AC|1924-1925 Mack AC 2-Door All-Steel Enclosed Cab Single-Axle Rigid Chassis Truck]], [[Renault NN|1926-1929 Renault type SY Dual Rear Wheel Châssis Cabine]], [[Renault Monasix|Renault Type SZ 15 hp Dual Rear Wheel Châssis Cabine]], [[Renault|Enclosed Cab Camion Renault type ZJC 43 cv 2.5 tonnes]], [[Renault AGx|Renault AGC 2-Door Enclosed Cab 4x2 Rigid Chassis Truck]], і [[Dodge|1946-49 Dodge Kew 2-Door Enclosed Cab 4x2 Rigid Chassis Truck]]), 2-Door Standard Cab 4x2 Semi-Tractor Unit (пасля-Horse Drawn Case #1 Portable Steam Engine with a tow hitch attached on the back, Garrett and Sons 4CD Traction Engine, [[Mack Senior|1912-1915 Mack Senior All-Steel Windshield Open Cab Single Axle Semi-Tractor Truck with doors]], [[Mack AC|1920-1923 Mack AC 2-Door Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Unit with doors]], [[Mack AC|1924-1925 Mack AC 2-Door All-Steel Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Unit]], [[Renault NN|1926-1929 Renault type SY Dual Rear Wheel Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Unit]], [[Renault Monasix|Renault Type SZ 15 hp Dual Rear Wheel Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Unit]], [[Renault|Renault YGAC 77 hp 6 ton tractor truck]], [[Renault AGx|Renault AGC 2-Door Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]], і [[Dodge|1946-49 Dodge Kew 2-Door Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Unit]]), і Various. У Індыі тая ж мадэль выраблялася кампаніяй [[Premier Automobiles Limited]], і вытворчасць працягвалася да 1980-х гадоў. Па стане на 2016 год у некаторых рэгіёнах многія з іх усё яшчэ працавалі. З пачатку 1970-х гадоў ён быў вядомы як Premier Roadmaster для дызельных версій і Pioneer для бензінавых версій, інакш проста як Fargo. == Галерэя == <gallery mode="packed" heights="140"> File:1952 Dodge Kew "Parrot Nose" truck in red.jpg|Dodge Kew "Parrot Nose" File:Dodge Kew lorry TPG 866, 2007 HCVS London to Brighton run.jpg|Dodge Kew "Parrot Nose" tipper truck File:1954 Fargo (27844270150).jpg|1954 Fargo in New Zealand </gallery> {{Clear}} ==Спасылкі== {{Reflist}} {{DEFAULTSORT:Dodge 100 Kew}} [[Катэгорыя:Грузавыя аўтамабілі]] [[Катэгорыя:Аўтамабілі Вялікабрытаніі]] [[Катэгорыя:Dodge]] [[Катэгорыя:Аўтамабілі, якія з'явіліся ў 1949 годзе]] 6zh962e5nwf5ew0h6iabtayb71wbst1 2677387 2677384 2026-07-03T20:54:27Z ~2026-38116-85 98677 2677387 wikitext text/x-wiki {{Аўтамабіль |назва = «Dodge 100 "Kew"» |выява = [[Файл:Dodge Kew (12441186963).jpg|300пкс]] |вытворца = [[Dodge]] |вядомы як = |гады = [[1949]]—[[1957]] |зборка = |папярэднік = [[Dodge|1946-49 Dodge Kew]] |наступнік = [[Dodge 300]]<br/>[[Dodge 200]] |хуткасьць = |дызайнэр = |падобныя = '''100 Parrot Nose 2-Door Standard Cab Single Axle Rigid Lorry:'''<br/>[[Commer Superpoise|1948-1956 Commer Superpoise Mk2 4/5-Ton 2-Door Standard Cab Single Axle Rigid Lorry]]<br/>[[Morris FV|Morris FV Series I 2-Door Standard Cab Single Axle Rigid Lorry]]/[[Morris FV|Morris FV Series II 2-Door Standard Cab Single Axle Rigid Lorry]]<br/>[[Fordson Thames ET|Fordson Thames ET6/ET7 2-Door Standard Cab Single Axle Rigid Lorry]]<br/>[[Bedford M series|1949-1953 Bedford M series 2-Door Standard Cab Single Axle Rigid Lorry]]/[[Bedford TA|1955-1957 Bedford TA 2-Door Standard Cab Single Axle Rigid Lorry]]<br/>[[Austin Loadstar|Austin Loadstar 2-Door Standard Cab Single Axle Rigid Lorry]]/[[Morris WE|1956-1958 Morris WE 2-Door Standard Cab Single Axle Rigid Lorry]]<br/>[[Leyland Comet|Leyland Comet 90 2-Door Standard Cab Single Axle Rigid Lorry (1947-1954)]]<br/>'''100 Parrot Nose 2-Door Standard Cab Single Axle Tractor Unit:'''<br/>[[Commer Superpoise|1948-1956 Commer Superpoise Mk2 4/5-Ton 2-Door Standard Cab Single Axle Tractor Unit]]<br/>[[Morris FV|Morris FV Series I Single Axle Tractor Unit]]/[[Morris FV|Morris FV Series II Single Axle Tractor Unit]]<br/>[[Fordson Thames ET|Fordson Thames ET6/ET7 Single Axle Tractor Unit]]<br/>[[Bedford M series|1949-1953 Bedford M series Single Axle Tractor Unit]]/[[Bedford TA|1955-1957 Bedford TA Single Axle Tractor Unit]]<br/>[[Austin Loadstar|Austin Loadstar Single Axle Tractor Unit]]/[[Morris WE|1956-1958 Morris WE Single Axle Tractor Unit]]<br/>[[Leyland Comet|Leyland Comet 90 Single Axle Tractor Unit (1947-1954)]] }} '''Dodge 100 "Kew"''' — гэта серыя грузавікоў, якія выпускаліся з 1949 па 1957 год амерыканскай кампаніяй [[Dodge]] на яе брытанскім заводзе ў К'ю, Лондан.<ref>{{Cite web|url=http://rustytrucks.tripod.com/id15.html|title=A Brief History of Dodge Trucks in the UK}}</ref> Грузавікі часта атрымлівалі мянушку «папугайскі нос» з-за характэрнай формы капотаў і рашотак радыятара. Большасць грузавікоў былі абсталяваны дызельнымі рухавікамі Perkins або бензінавымі рухавікамі Chrysler. Кузаў быў выраблены кампаніяй Briggs Motor Bodies і выкарыстоўваўся ў [[Ford Thames ET6]] і [[Leyland Comet]]. Яны былі паказаны ў фільме 1957 года «Пекельныя кіроўцы», а таксама розныя тыпы кузава: 2-Door Standard Cab 4x2 Rigid Lorry (пасля-Hansen Horse Drawn Winona Freight Wagon, [[Packard|1905-1919 Packard 3-Ton Truck Chassis with Enclosed Cab and Doors]], [[Mack AC|1920-1923 Mack AC 2-Door All-Steel Enclosed Cab Single-Axle Rigid Chassis Truck with doors]], [[Mack AC|1924-1925 Mack AC 2-Door All-Steel Enclosed Cab Single-Axle Rigid Chassis Truck]], [[Renault NN|1926-1929 Renault type SY Dual Rear Wheel Châssis Cabine]], [[Renault Monasix|Renault Type SZ 15 hp Dual Rear Wheel Châssis Cabine]], [[Renault|Enclosed Cab Camion Renault type ZJC 43 cv 2.5 tonnes]], [[Renault AGx|Renault AGC 2-Door Enclosed Cab 4x2 Rigid Chassis Truck]], і [[Dodge|1946-49 Dodge Kew 2-Door Enclosed Cab 4x2 Rigid Chassis Truck]]), 2-Door Standard Cab 4x2 Semi-Tractor Unit (пасля-Horse Drawn Case #1 Portable Steam Engine with a tow hitch attached on the back, Garrett and Sons 4CD Traction Engine, [[Mack Senior|1912-1915 Mack Senior All-Steel Windshield Open Cab Single Axle Semi-Tractor Truck with doors]], [[Mack AC|1920-1923 Mack AC 2-Door Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Unit with doors]], [[Mack AC|1924-1925 Mack AC 2-Door All-Steel Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Unit]], [[Renault NN|1926-1929 Renault type SY Dual Rear Wheel Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Unit]], [[Renault Monasix|Renault Type SZ 15 hp Dual Rear Wheel Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Unit]], [[Renault|Renault YGAC 77 hp 6 ton tractor truck]], [[Renault AGx|Renault AGC 2-Door Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]], і [[Dodge|1946-49 Dodge Kew 2-Door Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Unit]]), і Various. У Індыі тая ж мадэль выраблялася кампаніяй [[Premier Automobiles Limited]], і вытворчасць працягвалася да 1980-х гадоў. Па стане на 2016 год у некаторых рэгіёнах многія з іх усё яшчэ працавалі. З пачатку 1970-х гадоў ён быў вядомы як Premier Roadmaster для дызельных версій і Pioneer для бензінавых версій, інакш проста як Fargo. == Галерэя == <gallery mode="packed" heights="140"> File:1952 Dodge Kew "Parrot Nose" truck in red.jpg|Dodge Kew "Parrot Nose" File:Dodge Kew lorry TPG 866, 2007 HCVS London to Brighton run.jpg|Dodge Kew "Parrot Nose" tipper truck File:1954 Fargo (27844270150).jpg|1954 Fargo in New Zealand </gallery> {{Clear}} ==Спасылкі== {{Reflist}} {{DEFAULTSORT:Dodge 100 Kew}} [[Катэгорыя:Грузавыя аўтамабілі]] [[Катэгорыя:Аўтамабілі Вялікабрытаніі]] [[Катэгорыя:Dodge]] [[Катэгорыя:Аўтамабілі, якія з'явіліся ў 1949 годзе]] e190f64f1szdtst8e20jjfvarzs834f 0 303021 2677351 2026-07-03T16:46:44Z Dymitr 10914 крыніца — https://be.wikipedia.org/wiki/Летсіле_Тэбога?oldid=4567781 2677351 wikitext text/x-wiki {{Спартовец}} '''Лэтсыле Тэбога''' ({{мова-en|Letsile Tebogo}}; {{Н}} 7 чэрвеня 2003 году) — [[Батсвана|батсванскі]] [[Лёгкая атлетыка|лёгкаатлет]], які спэцыялізуецца на спрынтарскім бегу. Алімпійскі чэмпіён 2024 году і чэмпіён сьвету. == Кар’ера == 19 лютага 2022 году ў веку 18 гадоў спартовец усталяваў новы нацыянальны рэкорд у бегу на 100 мэтраў на чэмпіянаце Батсваны па лёгкай атлетыцы з часам у 10,08 сэкундаў. Праз два месяцы ён стаў першым чалавекам з [[Батсвана|Батсваны]], які пераадолеў 10-сэкундны бар’ер на спаборніцтвах, паказаўшы час 9,96 сэкундаў і ўсталяваўшы новы сусьветны рэкорд сярод юнакоў да 20 гадоў. 15 ліпеня 2022 году ён палепшыў уласны рэкорд у сваім першым старце на дарослых чэмпіянатах сьвету ў [[Юджын]]е, маючы час у 9,94 сэкунды. У наступным месяцы Тэбога зноў пераадолеў свой уласны рэкорд, маючы вынік у 9,91 сэкунды ў фінале юнацкага чэмпіянату сьвету ў [[Калі]]. У 2023 годзе на [[Чэмпіянат сьвету па лёгкай атлетыцы 2023 году|чэмпіянаце сьвету]], які адбыўся ў [[Будапэшт|Будапэшце]], у бегу на 100 мэтраў з вынікам у 9,88 сэкундаў і нацыянальным рэкордам стаў срэбным прызэрам чэмпіянату сьвету. 8 жніўня 2024 году Тэбога перамог у фінале ў бегу на 200 мэтраў на [[Летнія Алімпійскія гульні 2024 году|летніх Алімпійскіх гульнях]] у [[Парыж]]ы, заваяваўшы першы ў гісторыі залаты мэдаль для Батсваны з часам у 19,46 сэкундаў<ref>{{спасылка|спасылка=https://www.bbc.com/sport/olympics/articles/cp81x1k1yjno|загаловак=Tebogo wins stunning 200m as Covid-hit Lyles denied|выдавецтва=BBC Sport}}</ref>. У сьнежні 2024 году Тэбога быў названы [[Сусьветная лёгкая атлетыка|Сусьветнай лёгкай атлетыкай]] найлепшым спартоўцам году<ref>{{спасылка|спасылка=https://worldathletics.org/awards/news/hassan-tebogo-world-athletics-awards-2024|загаловак=Hassan and Tebogo named World Athletes of the Year|выдавецтва=World Athletics|дата публікацыі=01.12.2024}}</ref>. На [[Чэмпіянат сьвету па лёгкай атлетыцы 2025 году|чэмпіянаце сьвету 2025 году]] ў [[Токіё]] Тэбога быў дыскваліфікаваны ў фінале забегу на 100 мэтраў праз фальстарт<ref>{{спасылка|спасылка=https://au.news.yahoo.com/disqualification-drama-as-gout-gouts-rivals-cop-stunning-setback-at-athletics-world-championships-221240591.html|загаловак=Major twist for Gout Gout after disqualification drama at world championships|выдавецтва=Yahoo News|дата публікацыі=14.09.2025}}</ref>. Зрэшты, спартовец трапіў у фінал на 200 мэтраў<ref>{{спасылка|аўтар=Kano, Shintaro|спасылка=https://www.olympics.com/en/news/world-athletics-championships-2025-men-200m-semi-final-lyles-tebogo-gout-results|загаловак=World Athletics Championships Tokyo 2025: Noah Lyles unleashes men's 200m world lead of 19.51 to reach final; Gout Gout crashes out|выдавецтва=Olympics|дата публікацыі=18.09.2025}}</ref><ref>{{навіна|спасылка=https://timesofindia.indiatimes.com/sports/international-sports/noah-lyles-eyes-world-record-in-200m-final-against-letsile-tebogo-timing-how-to-watch-and-streaming-details/articleshow/123984514.cms|загаловак=Noah Lyles eyes world record in 200m final against Letsile Tebogo: Timing, how to watch, and streaming details|выдавец=The Times of India|дата публікацыі=19.09.2025}}</ref>, дзе фінішаваў чацьвертым пасьля [[Ноа Лайлз]]а, [[Кенэт Бэднарэк|Кенэта Бэднарэка]] і [[Браян Лэвэл|Браяна Лэвэла]]<ref>{{спасылка|спасылка=https://www.bbc.com/sport/athletics/articles/cddm3reng84o|загаловак=World Athletics Championships 2025 results: Noah Lyles wins fourth 200m gold|выдавецтва=BBC Sport|дата публікацыі=19.09.2025}}</ref><ref>{{спасылка|аўтар=Kano, Shintaro|спасылка=https://www.olympics.com/en/news/world-athletics-championships-2025-men-200m-lyles-final-results|загаловак=World Athletics Championships Tokyo 2025: Noah Lyles four-peats in men's 200m to join Usain Bolt|выдавецтва=Olympics|дата публікацыі=19.09.2025}}</ref><ref>{{спасылка|аўтар=Jeffery, Nicole|спасылка=https://worldathletics.org/competitions/world-athletics-championships/world-athletics-championships-tokyo-2025-7190593/news/report/world-championships-tokyo-25-report-mens-200m|загаловак=Lyles wins fourth world 200m title in Tokyo — News — Tokyo 25 — World Athletics Championships|выдавецтва=World Athletics|дата публікацыі=19.09.2025}}</ref>. == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Вонкавыя спасылкі == * {{World Athletics}} * {{Diamond League}} {{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Тэбога, Лэтсыле}} [[Катэгорыя:Батсванскія спрынтары]] [[Катэгорыя:Лёгкаатлеты і лёгкаатлеткі на летніх Алімпійскіх гульнях 2024 году]] [[Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 2024 году]] 9i2ht5eixbgkww0cp14c1a5ehback2u 14 303022 2677352 2026-07-03T16:49:16Z Dymitr 10914 [[Вікіпэдыя:Катэгорыя|катэгорыя]] 2677352 wikitext text/x-wiki [[Катэгорыя:Батсванскія лёгкаатлеты|Спрынтары]] [[Катэгорыя:Спрынтары паводле краінаў|Батсвана]] [[Катэгорыя:Батсванскія спрынтары і спрынтаркі|+Спрынтэры]] s589xguhuth4k5v8ztyzp6osvohsvpb 14 303023 2677353 2026-07-03T16:51:38Z Dymitr 10914 [[Вікіпэдыя:Катэгорыя|катэгорыя]] 2677353 wikitext text/x-wiki [[Катэгорыя:Батсванскія спартоўцы]] [[Катэгорыя:Лёгкаатлеты паводле краінаў|Батсвана]] [[Катэгорыя:Батсванскія лёгкаатлеты і лёгкаатлеткі|+Лёгкаатлеты]] 4u8rq6e2jh5fd5bam0pmfv5ambennwz 2677354 2677353 2026-07-03T16:52:25Z Dymitr 10914 новы ключ для [[Катэгорыя:Батсванскія спартоўцы]]: «Лёгкая атлетыка» з дапамогай [[Вікіпэдыя:Прылады/HotCat|HotCat]] 2677354 wikitext text/x-wiki [[Катэгорыя:Батсванскія спартоўцы|Лёгкая атлетыка]] [[Катэгорыя:Лёгкаатлеты паводле краінаў|Батсвана]] [[Катэгорыя:Батсванскія лёгкаатлеты і лёгкаатлеткі|+Лёгкаатлеты]] omb3v3cdasiruokbcq1201waqxxzvnl 14 303024 2677355 2026-07-03T16:54:54Z Dymitr 10914 [[Вікіпэдыя:Катэгорыя|катэгорыя]] 2677355 wikitext text/x-wiki {{Аўтаазначнік катэгорыі}} [[Катэгорыя:Афрыканскія спартоўцы|Батсвана]] [[Катэгорыя:Батсванскія спартоўцы і спартоўкі|+]] [[Катэгорыя:Батсванцы паводле прафэсіяў]] [[Катэгорыя:Спартоўцы паводле краінаў|Батсвана]] ahfaf19stjcfzzyw6581plwfos2w0i7 14 303025 2677356 2026-07-03T16:56:37Z Dymitr 10914 [[Вікіпэдыя:Катэгорыя|катэгорыя]] 2677356 wikitext text/x-wiki [[Катэгорыя:Спартоўцы і спартоўкі паводле краінаў|Батсвана]] [[Катэгорыя:Батсванскі спорт|+Спартоўцы]] [[Катэгорыя:Батсванцы паводле прафэсіяў|Спартоўцы]] 6wq1f6wz0kg84ilyqxemxxitm5xg90d 14 303026 2677357 2026-07-03T16:58:58Z Dymitr 10914 [[Вікіпэдыя:Катэгорыя|катэгорыя]] 2677357 wikitext text/x-wiki [[Катэгорыя:Лёгкаатлеты і лёгкаатлеткі паводле краінаў|Батсвана]] [[Катэгорыя:Батсванскія спартоўцы і спартоўкі паводле дысцыплінаў|Лёгкая атлетыка]] heegcgfnka1aly7mpgyz231p0w658fo 14 303027 2677358 2026-07-03T17:00:21Z Dymitr 10914 [[Вікіпэдыя:Катэгорыя|катэгорыя]] 2677358 wikitext text/x-wiki {{Катэгорыя-кантэйнэр}} {{Аўтаазначнік катэгорыі}} [[Катэгорыя:Віды спорту ў Батсване|+]] [[Катэгорыя:Батсванскія спартоўцы і спартоўкі| Дысцыпліны]] [[Катэгорыя:Спартоўцы і спартоўкі паводле краінаў і дысцыплінаў|Батсвана]] mm1pt3wq2g3ajg9bu56ec848qif23tc 14 303028 2677359 2026-07-03T17:02:17Z Dymitr 10914 [[Вікіпэдыя:Катэгорыя|катэгорыя]] 2677359 wikitext text/x-wiki [[Катэгорыя:Батсванскія лёгкаатлеты і лёгкаатлеткі|Спрынт]] [[Катэгорыя:Спрынтары і спрынтаркі паводле краінаў|Батсвана]] bla0kjlpexwd8jmz5nuzyqz4a0n43ox 0 303029 2677379 2026-07-03T20:24:51Z Jamesboend 98676 Створаная старонка са зьместам „'''Astaga.co''' (таксама вядомы як Astagaco) — інданезійскі навінавы вэб-сайт, які працуе выключна ў інтэрнэце. Сайт фінансуецца за кошт рэкламы і кіруецца кампаніяй PT Astaga Mediatama, якая ўваходзіць у склад Reload Corpora. Яго галоўны офіс знаходзіцца па адра...“ 2677379 wikitext text/x-wiki '''Astaga.co''' (таксама вядомы як Astagaco) — інданезійскі навінавы вэб-сайт, які працуе выключна ў інтэрнэце. Сайт фінансуецца за кошт рэкламы і кіруецца кампаніяй PT Astaga Mediatama, якая ўваходзіць у склад Reload Corpora. Яго галоўны офіс знаходзіцца па адрасе: Jl. Pardomuan Nauli No. A1, раён Пематанг-Бандар, акруга Сімалунгун, Паўночная Суматра, Інданезія. Дэвіз сайта — «Melihat Dunia Lebih Dekat» («Бачыць свет бліжэй»). З 2 лютага 2026 года Astaga.co з'яўляецца часткай Reload Cyber Network, даччынай кампаніі Reload Corpora. Сёння сайт працуе як лічбавы навінавы партал, які прапануе чытачам у Інданезіі навіны і інфармацыю з розных сфер. {{Commonscat|Category:Astaga.co}} 4c74x76es30q6bzvpmb7pcq3cuwmsdb 0 303030 2677438 2026-07-04T06:29:04Z Dymitr 10914 пачатак 2677438 wikitext text/x-wiki [[Файл:Judo pictogram.svg|150пкс|справа]] [[Файл:Judo venue of the 2020 Summer Olympics.jpg|значак|Інтэр’ер [[Ніпон-Будокан]]у.]] '''Спаборніцтвы па [[дзюдо]] на [[Летнія Алімпійскія гульні 2020 году|летніх Алімпійскіх гульнях 2020 году]]''' ладзіліся з 24 па 31 ліпеня 2021 году ў палацы [[Ніпон-Будокан]] на [[Токіё]]. Колькасьць дзюдаістаў, якія спаборнічалі ў чатырнаццаці розных вагавых катэгорыях, сягала 393 спартоўцаў і спартовак. Былі разыграныя 15 камплектаў мэдалёў. == Узнагароды == {| class="wikitable" |- align=center |width=150 bgcolor=efefef|'''Дысцыпліна''' |width=200 bgcolor=gold |'''Золата''' |width=200 bgcolor=silver|'''Срэбра''' |width=200 bgcolor=cc9966|'''Бронза''' |- align=center !colspan="4"|Мужчыны |- | да 60 кг | {{Сьцяг|Японія}} [[Наахіса Таката]]] | {{Сьцяг|Рэспубліка Кітай}} [[Ян Юнвэй]] | {{Сьцяг|Казахстан}} [[Ялдос Сьметаў]]<br>{{Сьцяг|Францыя}} [[Люка Мкеідзэ]] |- | да 66 кг | {{Сьцяг|Японія}} [[Хіфумі Абэ]] | {{Сьцяг|Грузія}} [[Важа Маргвэлашвілі]] | {{Сьцяг|Рэспубліка Карэя}} [[Ан Ба Уль]]<br>{{Сьцяг|Бразылія}} [[Даніел Карнін]] |- | да 73 кг | {{Сьцяг|Японія}} [[Сёхэй Она]] | {{Сьцяг|Грузія}} [[Лаша Шаўдатуашвілі]] | {{Сьцяг|Рэспубліка Карэя}} [[Ан Чхан Лім]]<br>{{Сьцяг|Манголія}} [[Цэнд-Очырын Цогтбаатар]] |- | да 81 кг | {{Сьцяг|Японія}} [[Таканоры Нагасэ]] | {{Сьцяг|Манголія}} [[Саід Малаэі]] | {{Сьцяг|Аўстрыя}} [[Шаміль Барчашвілі]]<br>{{Сьцяг|Бэльгія}} [[Матыяс Касэ]] |- | да 90 кг | {{Сьцяг|Грузія}} [[Лаша Бэкауры]] | {{Сьцяг|Нямеччына}} [[Эдуард Трыпэль]] | {{Сьцяг|Узбэкістан}} [[Даўлат Бабонаў]]<br>{{Сьцяг|Вугоршчына}} [[Крыстыян Тот]] |- | да 100 кг | {{Сьцяг|Японія}} [[Ааран Вольф]] | {{Сьцяг|Рэспубліка Карэя}} [[Чо Ку Хам]] | {{Сьцяг|Партугалія}} [[Жоржы Фансэка]]<br>[[Файл:Olympic flag.svg|22пкс|Алімпійскі сьцяг]] [[Ніяз Ільясаў]] |- | больш за 100 кг | {{Сьцяг|Чэхія}} [[Лукаш Крпалек]] | {{Сьцяг|Грузія}} [[Гурам Тушышвілі]] | {{Сьцяг|Францыя}} [[Тэдзі Рынэр]]<br>[[Файл:Olympic flag.svg|22пкс|Алімпійскі сьцяг]] [[Тамэрлан Башаеў]] |- align=center !colspan="4"|Жанчыны |- | да 48 кг | {{Сьцяг|Косава}} [[Дыстрыя Красьнічы]] | {{Сьцяг|Японія}} [[Фуна Танакі]] | {{Сьцяг|Украіна}} [[Дар’я Біладзід]]<br>{{Сьцяг|Манголія}} [[Мунхбатын Уранцэцэг]] |- | да 52 кг | {{Сьцяг|Японія}} [[Ута Абэ]] | {{Сьцяг|Францыя}} [[Амандын Бюшар]] | {{Сьцяг|Італія}} [[Адэтэ Джуфрыда]]<br>{{Сьцяг|Вялікабрытанія}} [[Чэлсі Джайлз]] |- | да 57 кг | {{Сьцяг|Косава}} [[Нора Джакова]] | {{Сьцяг|Францыя}} [[Сара-Леані Сызык]] | {{Сьцяг|Канада}} [[Джэсыка Клімкейт]]<br>{{Сьцяг|Японія}} [[Цукаса Ёсіда]] |- | да 63 кг | {{Сьцяг|Францыя}} [[Клярыс Агбэньену]] | {{Сьцяг|Славенія}} [[Тына Трстэняк]] | {{Сьцяг|Італія}} [[Марыя Чэнтракіё]]<br>{{Сьцяг|Канада}} [[Катрын Башмэн-Пінар]] |- | да 70 кг | {{Сьцяг|Японія}} [[Цідзуру Араі]] | {{Сьцяг|Аўстрыя}} [[Міхаэля Полерэс]] | [[Файл:Olympic flag.svg|22пкс|Алімпійскі сьцяг]] [[Мадына Таймазава]]<br>{{Сьцяг|Нідэрлянды}} [[Саннэ ван Дэйке]] |- | да 78 кг | {{Сьцяг|Японія}} [[Соры Хамада]] | {{Сьцяг|Францыя}} [[Мадлен Малянга]] | {{Сьцяг|Нямеччына}} [[Ана-Марыя Вагнэр]]<br>{{Сьцяг|Бразылія}} [[Майра Агіяр]] |- | больш за 78 кг | {{Сьцяг|Японія}} [[Акіра Сонэ]] | {{Сьцяг|Куба}} [[Ідаліс Артыс]] | {{Сьцяг|Азэрбайджан}} [[Ірына Кіндзерская]]<br>{{Сьцяг|Францыя}} [[Рамана Дыко]] |- align=center !colspan="4"|Мікст |- | Зьмяшаныя каманды | {{Сьцяг|Францыя}} [[Францыя на летніх Алімпійскіх гульнях 2020 году|Францыя]]<br>[[Клярыс Агбэньену]]<br>[[Амандын Бюшар]]<br>[[Рамана Дыко]]<br>[[Аляксандар Ідыр]]<br>[[Аксэль Клержэ]]<br>[[Кіліян Лё Блюш]]<br>[[Мадлен Малянга]]<br>[[Марго Піно]]<br>[[Тэдзі Рынэр]]<br>[[Сара-Леані Сызык]]<br>[[Гіём Шэн]] | {{Сьцяг|Японія}} [[Японія на летніх Алімпійскіх гульнях 2020 году|Японія]]<br>[[Ута Абэ]]<br>[[Хіфумі Абэ]]<br>[[Цідзуру Араі]]<br>[[Ааран Вольф]]<br>[[Цукаса Ёсіда]]<br>[[Сёіціра Мукаі]]<br>[[Таканоры Нагасэ]]<br>[[Сёхэй Она]]<br>[[Акіра Сонэ]]<br>[[Міку Тасіра]]<br>[[Соры Хамада]]<br>[[Хісаёсі Харасава]] | {{Сьцяг|Ізраіль}} [[Ізраіль на летніх Алімпійскіх гульнях 2020 году|Ізраіль]]<br>[[Тагар Бутбуль]]<br>[[Раз Гэршка]]<br>[[Лі Кохман]]<br>[[Інбар Лянір]]<br>[[Сагі Мукі]]<br>[[Тымна Нэльсан-Леві]]<br>[[Пэтэр Пальчык]]<br>[[Шыра Рышоні]]<br>[[Ор Сасон]]<br>[[Гілі Шарыр]]<br>[[Барух Шмаілаў]]<br>{{Сьцяг|Нямеччына}} [[Нямеччына на летніх Алімпійскіх гульнях 2020 году|Нямеччына]]<br>[[Ана-Марыя Вагнэр]]<br>[[Ігар Вантке]]<br>[[Ясьмін Грабоўскі]]<br>[[Сэбастыян Зайдль]]<br>[[Катарына Мэнц]]<br>[[Домінік Рэсэль]]<br>[[Джаванна Скачымара]]<br>[[Мартына Трайдас]]<br>[[Эдуард Трыпэль]]<br>[[Карл-Рыхард Фрай]]<br>[[Яганэс Фрай]]<br>[[Тэрэза Штоль]] |} == Вонкавыя спасылкі == * [https://web.archive.org/web/20210801000704/https://olympics.com/tokyo-2020/olympic-games/resOG2020-/pdf/OG2020-/JUD/OG2020-_JUD_B99_JUD-------------------------------.pdf Афіцыйны сайт]{{Ref-en}} [[Катэгорыя:Летнія Алімпійскія гульні 2020 году]] [[Катэгорыя:Дзюдо на летніх Алімпійскіх гульнях|2020]] 4zc8vex1manfwlh90w0zawlrv996nnb 2677441 2677438 2026-07-04T06:36:38Z Dymitr 10914 /* Узнагароды */ стыль 2677441 wikitext text/x-wiki [[Файл:Judo pictogram.svg|150пкс|справа]] [[Файл:Judo venue of the 2020 Summer Olympics.jpg|значак|Інтэр’ер [[Ніпон-Будокан]]у.]] '''Спаборніцтвы па [[дзюдо]] на [[Летнія Алімпійскія гульні 2020 году|летніх Алімпійскіх гульнях 2020 году]]''' ладзіліся з 24 па 31 ліпеня 2021 году ў палацы [[Ніпон-Будокан]] на [[Токіё]]. Колькасьць дзюдаістаў, якія спаборнічалі ў чатырнаццаці розных вагавых катэгорыях, сягала 393 спартоўцаў і спартовак. Былі разыграныя 15 камплектаў мэдалёў. == Узнагароды == {| class="wikitable" |- align=center |width=150 bgcolor=efefef|'''Дысцыпліна''' |width=200 bgcolor=gold |'''Золата''' |width=200 bgcolor=silver|'''Срэбра''' |width=200 bgcolor=cc9966|'''Бронза''' |- align=center !colspan="4"|Мужчыны |- | да 60 кг | {{Сьцяг|Японія}} [[Наахіса Таката]] | {{Сьцяг|Рэспубліка Кітай}} [[Ян Юнвэй]] | {{Сьцяг|Казахстан}} [[Ялдос Сьметаў]]<br>{{Сьцяг|Францыя}} [[Люка Мкеідзэ]] |- | да 66 кг | {{Сьцяг|Японія}} [[Хіфумі Абэ]] | {{Сьцяг|Грузія}} [[Важа Маргвэлашвілі]] | {{Сьцяг|Рэспубліка Карэя}} [[Ан Ба Уль]]<br>{{Сьцяг|Бразылія}} [[Даніел Карнін]] |- | да 73 кг | {{Сьцяг|Японія}} [[Сёхэй Она]] | {{Сьцяг|Грузія}} [[Лаша Шаўдатуашвілі]] | {{Сьцяг|Рэспубліка Карэя}} [[Ан Чхан Лім]]<br>{{Сьцяг|Манголія}} [[Цэнд-Очырын Цогтбаатар]] |- | да 81 кг | {{Сьцяг|Японія}} [[Таканоры Нагасэ]] | {{Сьцяг|Манголія}} [[Саід Малаэі]] | {{Сьцяг|Аўстрыя}} [[Шаміль Барчашвілі]]<br>{{Сьцяг|Бэльгія}} [[Матыяс Касэ]] |- | да 90 кг | {{Сьцяг|Грузія}} [[Лаша Бэкауры]] | {{Сьцяг|Нямеччына}} [[Эдуард Трыпэль]] | {{Сьцяг|Узбэкістан}} [[Даўлат Бабонаў]]<br>{{Сьцяг|Вугоршчына}} [[Крыстыян Тот]] |- | да 100 кг | {{Сьцяг|Японія}} [[Ааран Вольф]] | {{Сьцяг|Рэспубліка Карэя}} [[Чо Ку Хам]] | {{Сьцяг|Партугалія}} [[Жоржы Фансэка]]<br>[[Файл:Olympic flag.svg|22пкс|Алімпійскі сьцяг]] [[Ніяз Ільясаў]] |- | больш за 100 кг | {{Сьцяг|Чэхія}} [[Лукаш Крпалек]] | {{Сьцяг|Грузія}} [[Гурам Тушышвілі]] | {{Сьцяг|Францыя}} [[Тэдзі Рынэр]]<br>[[Файл:Olympic flag.svg|22пкс|Алімпійскі сьцяг]] [[Тамэрлан Башаеў]] |- align=center !colspan="4"|Жанчыны |- | да 48 кг | {{Сьцяг|Косава}} [[Дыстрыя Красьнічы]] | {{Сьцяг|Японія}} [[Фуна Танакі]] | {{Сьцяг|Украіна}} [[Дар’я Біладзід]]<br>{{Сьцяг|Манголія}} [[Мунхбатын Уранцэцэг]] |- | да 52 кг | {{Сьцяг|Японія}} [[Ута Абэ]] | {{Сьцяг|Францыя}} [[Амандын Бюшар]] | {{Сьцяг|Італія}} [[Адэтэ Джуфрыда]]<br>{{Сьцяг|Вялікабрытанія}} [[Чэлсі Джайлз]] |- | да 57 кг | {{Сьцяг|Косава}} [[Нора Джакова]] | {{Сьцяг|Францыя}} [[Сара-Леані Сызык]] | {{Сьцяг|Канада}} [[Джэсыка Клімкейт]]<br>{{Сьцяг|Японія}} [[Цукаса Ёсіда]] |- | да 63 кг | {{Сьцяг|Францыя}} [[Клярыс Агбэньену]] | {{Сьцяг|Славенія}} [[Тына Трстэняк]] | {{Сьцяг|Італія}} [[Марыя Чэнтракіё]]<br>{{Сьцяг|Канада}} [[Катрын Башмэн-Пінар]] |- | да 70 кг | {{Сьцяг|Японія}} [[Цідзуру Араі]] | {{Сьцяг|Аўстрыя}} [[Міхаэля Полерэс]] | [[Файл:Olympic flag.svg|22пкс|Алімпійскі сьцяг]] [[Мадына Таймазава]]<br>{{Сьцяг|Нідэрлянды}} [[Саннэ ван Дэйке]] |- | да 78 кг | {{Сьцяг|Японія}} [[Соры Хамада]] | {{Сьцяг|Францыя}} [[Мадлен Малянга]] | {{Сьцяг|Нямеччына}} [[Ана-Марыя Вагнэр]]<br>{{Сьцяг|Бразылія}} [[Майра Агіяр]] |- | больш за 78 кг | {{Сьцяг|Японія}} [[Акіра Сонэ]] | {{Сьцяг|Куба}} [[Ідаліс Артыс]] | {{Сьцяг|Азэрбайджан}} [[Ірына Кіндзерская]]<br>{{Сьцяг|Францыя}} [[Рамана Дыко]] |- align=center !colspan="4"|Мікст |- | Зьмяшаныя каманды | {{Сьцяг|Францыя}} [[Францыя на летніх Алімпійскіх гульнях 2020 году|Францыя]]<br>[[Клярыс Агбэньену]]<br>[[Амандын Бюшар]]<br>[[Рамана Дыко]]<br>[[Аляксандар Ідыр]]<br>[[Аксэль Клержэ]]<br>[[Кіліян Лё Блюш]]<br>[[Мадлен Малянга]]<br>[[Марго Піно]]<br>[[Тэдзі Рынэр]]<br>[[Сара-Леані Сызык]]<br>[[Гіём Шэн]] | {{Сьцяг|Японія}} [[Японія на летніх Алімпійскіх гульнях 2020 году|Японія]]<br>[[Ута Абэ]]<br>[[Хіфумі Абэ]]<br>[[Цідзуру Араі]]<br>[[Ааран Вольф]]<br>[[Цукаса Ёсіда]]<br>[[Сёіціра Мукаі]]<br>[[Таканоры Нагасэ]]<br>[[Сёхэй Она]]<br>[[Акіра Сонэ]]<br>[[Міку Тасіра]]<br>[[Соры Хамада]]<br>[[Хісаёсі Харасава]] | {{Сьцяг|Ізраіль}} [[Ізраіль на летніх Алімпійскіх гульнях 2020 году|Ізраіль]]<br>[[Тагар Бутбуль]]<br>[[Раз Гэршка]]<br>[[Лі Кохман]]<br>[[Інбар Лянір]]<br>[[Сагі Мукі]]<br>[[Тымна Нэльсан-Леві]]<br>[[Пэтэр Пальчык]]<br>[[Шыра Рышоні]]<br>[[Ор Сасон]]<br>[[Гілі Шарыр]]<br>[[Барух Шмаілаў]]<br>{{Сьцяг|Нямеччына}} [[Нямеччына на летніх Алімпійскіх гульнях 2020 году|Нямеччына]]<br>[[Ана-Марыя Вагнэр]]<br>[[Ігар Вантке]]<br>[[Ясьмін Грабоўскі]]<br>[[Сэбастыян Зайдль]]<br>[[Катарына Мэнц]]<br>[[Домінік Рэсэль]]<br>[[Джаванна Скачымара]]<br>[[Мартына Трайдас]]<br>[[Эдуард Трыпэль]]<br>[[Карл-Рыхард Фрай]]<br>[[Яганэс Фрай]]<br>[[Тэрэза Штоль]] |} == Вонкавыя спасылкі == * [https://web.archive.org/web/20210801000704/https://olympics.com/tokyo-2020/olympic-games/resOG2020-/pdf/OG2020-/JUD/OG2020-_JUD_B99_JUD-------------------------------.pdf Афіцыйны сайт]{{Ref-en}} [[Катэгорыя:Летнія Алімпійскія гульні 2020 году]] [[Катэгорыя:Дзюдо на летніх Алімпійскіх гульнях|2020]] dfql16b0zk20cg87dqw5be1cnx7ssk1