Вікіпэдыя be_x_oldwiki https://be-tarask.wikipedia.org/wiki/%D0%93%D0%B0%D0%BB%D0%BE%D1%9E%D0%BD%D0%B0%D1%8F_%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%BA%D0%B0 MediaWiki 1.48.0-wmf.3 first-letter Мэдыя Спэцыяльныя Абмеркаваньне Удзельнік Гутаркі ўдзельніка Вікіпэдыя Абмеркаваньне Вікіпэдыі Файл Абмеркаваньне файла MediaWiki Абмеркаваньне MediaWiki Шаблён Абмеркаваньне шаблёну Дапамога Абмеркаваньне дапамогі Катэгорыя Абмеркаваньне катэгорыі Партал Абмеркаваньне парталу TimedText TimedText talk Модуль Абмеркаваньне модулю Event Event talk Эльфрыдэ Елінэк 0 1176 2699415 2449021 2026-11-07T17:43:58Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 2699415 wikitext text/x-wiki {{Пісьменьніца}} '''Эльфрыдэ Елінэк''' ({{мова-de|Elfriede Jelinek}}; {{Н|1}} 20 кастрычніка 1946) — [[Аўстрыя|аўстрыйская]] пісьменьніца і драматург [[габрэі|габрэйскага]] паходжаньня, якая піша пераважна на [[фэмінізм|фэміністычныя]] тэмы. Нарадзілася Елінэк у аўстрыйскім мястэчку Мюрцушлаг, яе бацька, габрэй, паходзіць з [[Чэхія|Чэхіі]], а маці — зь [[Вена|Вены]]. Елінэк атрымала музычную адукацыю ў Венскай кансэрваторыі. Ейны літаратурны дэбют адбыўся ў 1967 годзе, калі яна выдала сваю першую кнігу паэзіі. Елінэк піша прозу, вершы і п’есы. Паводле рамана Елінэк «Піяністка» рэжысэр Міхаэль Ханэке зьняў фільм, які атрымаў Гран-пры на [[Канскі кінафэстываль|Канскім кінафэстывалі]] 2001 году. Сярод іншых твораў пісьменьніцы — раманы «Пажадлівасьць» (''Lust'') і «Каханкі» (''Die Liebhaberinnen''). У 2004 годзе Елінэк атрымала [[Нобэлеўская прэмія|Нобэлеўскую прэмію]] ў галіне літаратуры «за музычныя плыні галасоў і контар-галасоў у яе раманах і п’есах, якія з выключнай моўнай стараннасьцю дэманструюць абсурднасьць грамадзкіх клішэ і іхнюю прыгнятальную сілу». Асноўныя тэмы ейнай творчасьці: жаночая сэксуальнасьць, вайна паміж жанчынай і мужчынам. На беларускую мову Нобэлеўскую лекцыю Елінэк пераклаў [[Альгерд Бахарэвіч]]<ref>[http://prajdzisvet.org/texts/prose/nauzboch.html Наўзбоч. Нобелеўская лекцыя]</ref>, урывак з рамана «Дзеці мёртвых» — [[Вольга Гронская]]<ref>[https://web.archive.org/web/20201121055217/https://store.arche.by/item/581 Елінэк, Эльфрыдэ. Дзеці мёртвых (Урывак з рамана) // ARCHE. № 9 (108) — 2011. С. 265—275.]</ref>. == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Вонкавыя спасылкі == * [https://web.archive.org/web/20201116084646/http://prajdzisvet.org/texts/prose/nauzboch.html Наўзбоч. Нобелеўская лекцыя] * [http://ourworld.compuserve.com/homepages/elfriede/ Афіцыйная хатняя старонка] (па-нямецку) * [http://www.svaboda.org/articlesfeatures/culture/2004/10/a83e84cc-8106-4449-9f1d-556df05a681c.html Нобэлеўскую прэмію за літаратуру атрымала аўстрыйка Эльфрыдэ Елінэк] {{Нобэлеўская прэмія па літаратуры (2001—2025)}} {{Бібліяінфармацыя}} {{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Елінэк, Эльфрыдэ}} [[Катэгорыя:Аўстрыйскія літаратары]] [[Катэгорыя:Нямецкія літаратаркі]] [[Катэгорыя:Аўстрыйскія драматургі]] [[Катэгорыя:Аўстрыйскія паэты]] [[Катэгорыя:Ляўрэаты Нобэлеўскай прэміі ў галіне літаратуры]] [[Катэгорыя:Фэміністкі]] d786gweyncpk13oet4j16iaqqmkn2vv ULIS 0 1504 2699499 2371321 2026-11-07T23:17:04Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 2699499 wikitext text/x-wiki {{Іншыя значэньні|Уліс}} {{Музычны гурт |Назва = ULIS |Фота = |Подпіс = |Гады = 1988 — цяпер |Адкуль = [[Беларусь]] |Мова = [[беларуская мова|беларуская]] |Жанр = |Выдавец = |Зьвязаныя праекты = |Афіцыйная старонка = [http://ulis.by/ ulis.by] |Удзельнікі = [[Вячаслаў Корань]], [[Натальля Куніцкая]], [[Сяржук Кісялёў]], [[Віктар Самарукаў]], [[Павал Ермачэнка]] |Былыя ўдзельнікі = [[Фэлікс Аксёнцаў]], [[Аляксандар Быкаў]], [[Лявон Вольскі]], [[Алезіс Дземідовіч]], [[Сяржук Кныш]], [[Сяргей Краўчанка (музыка)|Сяргей Краўчанка]], [[Ягор Марачук]], [[Ігар Маскаленка]], [[Тацьцяна Мархель]], [[Андрэй Патрэй]], [[Аляксей Паўловіч]], [[Алег Тумашоў]], [[Валеры Цініцкі]], [[Кірыла Шэвандо]] }} '''ULIS''' (вымаўляецца: ''Улі́с'') — беларускі [[рок-гурт]]. Заснаваны ў 1988 годзе. == Гісторыя == Утвораны ў [[1988]] годзе [[Сяргей Краўчанка (музыка)|Сяргеем Краўчанкам]], [[Слава Корань|Славам Коранем]], [[Валер Цініцкі|Валерам Цініцкім]], [[Фэлікс Аксёнцаў|Фэліксам Аксёнцавым]], [[Кірыл Шэвандо|Кірылам Шэвандо]] і [[Андрэй Патрэй|Андрэем Патрэем]]. У [[1994]] годзе адбыўся раскол гурту, падчас якога з ULIS сышлі ўсе музыкі, апроч Славы Кораня, які ўзяў на сябе функцыі вакаліста і аўтара тэкстаў, што даволі неадназначна ўспрыняла навакольле. ULIS набраў новы склад, які неаднаразова мяняўся. У 2001 годзе па выніках выступу на «[[Басовішча|Басовішчы]]» гурт атрымоўвае прэмію ад галаўнога офісу «[[Беларускае Радыё Рацыя|Беларускага Радыё Рацыя]]»<ref>{{Cite web|аўтар= Александр (просто Санек) Помидоров.|date=|title=Фестиваль «Басовище-2001» :: Завершение темы|url=http://www.nestor.minsk.by/mg/2001/28/mg12801.html|dead-url=no|archiveurl=https://web.archive.org/web/20191107224303/http://www.nestor.minsk.by/mg/2001/28/mg12801.html|archivedate=2019-11-07|accessdate=2020-09-02|issue=28|year=2001|publisher=[[Музыкальная газета]]|language=ru}}</ref>. ULIS — адзіны зь беларускіх гуртоў, які выступаў з сэрыяй канцэртаў у [[Лёндан]]е. Музыкі выступалі таксама ў [[Нямеччына|Нямеччыне]], [[Польшча|Польшчы]], [[Эстонія|Эстоніі]], [[Расея|Расеі]], [[Украіна|Украіне]]. Гурт ладзіў супольныя канцэрты з [[The Stranglers]], [[Kaoma]], [[Havana Black]], [[Leningrad Cowboys]], [[Echo and The Bunnymen]], [[Nitzer Ebb]], [[Marillion]], [[Mecca]], [[Band of Holy Joy]], [[Jethro Tull]] і іншымі. == Дыскаграфія == === Альбомы === * ''[[Чужаніца (альбом)|Чужаніца]]'' ([[1989]]) * ''[[Краіна доўгай белай хмары]]'' ([[1990]]) * ''[[Танцы на даху]]'' ([[1993]]) * ''[[Па-над дахамі]]'' ([[1995]]) * ''[[Блуканьне]]'' ([[1996]]) * ''[[Life 1996]]'' ([[1996]]) * ''[[Ратуйце вашыя душы]]'' ([[1997]]) * ''[[Падарожжа (альбом)|Падарожжа]]'' ([[1999]]) * ''[[Lusterka]]'' ([[2003]]) == Удзел у складанках == * ''[[Вольныя танцы: слухай сваё]]'' ([[1999]]) * ''[[Вольныя танцы: альтэрнатыва_by]]'' ([[2001]]) * ''[[Генералы айчыннага року]]'' ([[2004]]) * ''[[Прэм’ер Тузін 2005]]'' ([[2005]]) * ''[[Песьні свабоды]]'' ([[2006]]) * ''[[Дыхаць!]]'' ([[2006]]) * ''[[Песьні свабоды-2]]'' ([[2006]]) *''[[Budzma The Best Rock / Budzma The Best Rock/New]]'' (2009) == Склад гурту == * [[Вячаслаў Корань]]: [[гітара]] (з 1989), [[сьпеў]] (з 1995), тэксты (з 1996) * [[Віктар Самарукаў]]: [[бас-гітара]] (з 1997) * [[Павал Ермачэнка]]: [[бубны]] (з 2004) *[[Натальля Куніцкая]]: клявішныя (з 2004) === Былыя ўдзельнікі === * [[Фэлікс Аксёнцаў]]: тэксты (1989—1994) * [[Аляксандар Быкаў]]: [[бубны]] (1999—2004) * [[Лявон Вольскі]]: тэксты ([[1995]]) * [[Алезіс Дземідовіч]]: [[бубны]] ([[1997]]) * [[Сяржук Кныш]]: [[бубны]] (1990—1994) * [[Сяргей Краўчанка (музыка)|Сяргей Краўчанка]]: [[бас-гітара]] (1989—1994) * [[Ягор Марачук]]: [[гітара]] (1996—1997) * [[Ігар Маскаленка]]: [[бубны]] ([[1995]]) * [[Тацьцяна Мархель]]: [[народныя сьпевы]] ([[1990]]) * [[Андрэй Патрэй]]: [[сьпеў]] (1989—1990) * [[Аляксей Паўловіч]]: [[бас-гітара]] ([[1995]]—[[1997]]) * [[Алег Тумашоў]]: [[сьпеў]] (1991—1994) * [[Валеры Цініцкі]]: [[пэркусія]] (1989—1990) * [[Кірыла Шэвандо]]: [[бубны]] ([[1989]]) *[[Сяржук Кісялёў]]: [[бас-гітара]] (2005) === Храналёгія === <timeline> ImageSize = width:1000 height:auto barincrement:25 PlotArea = left:150 bottom:60 top:0 right:20 Alignbars = justify DateFormat = dd/mm/yyyy Period = from:1989 till:2009 TimeAxis = orientation:horizontal format:yyyy Legend = orientation:horizontal position:bottom ScaleMajor = increment:1 start:1989 ScaleMinor = increment:1 start:1989 Colors = id:Lead value:red legend:Сьпеў id:Guitar value:green legend:Гiтара id:Bass value:blue legend:Бас-гiтара id:Drums value:orange legend:Бубны id:Percussion value:yellow legend:Пэркусія id:Keyboard value:purple legend:Клявішныя id:Lines value:black legend:Альбомы id:grid1 value:gray(0.3) id:Tours value:gray(0.5) Legend = orientation:horizontal position:bottom ScaleMajor = unit:year increment:2 start:1989 ScaleMinor = unit:year increment:1 start:1989 LineData = at:01/05/1989 color:black layer:back at:01/07/1990 color:black layer:back at:01/07/1993 color:black layer:back at:01/05/1995 color:black layer:back at:01/03/1996 color:black layer:back at:01/10/1996 color:black layer:back at:21/01/1997 color:black layer:back at:01/07/1999 color:black layer:back at:01/07/2003 color:black layer:back BarData = bar:SK text:"Слава Корань" bar:JaM text:"Ягор Марачук" bar:AP text:"Андрэй Патрэй" bar:AT text:"Алег Тумашоў" bar:SKr text:"Сяржук Краўчанка" bar:LP text:"Лёша Паўловіч" bar:VS text:"Віктар Самарукаў" bar:SKi text:"Сяргей Кісялёў" bar:KSh text:"Кiрыла Шэвандо" bar:SKn text:"Сяржук Кныш" bar:IM text:"Ігар Маскаленка" bar:AD text:"Алег Дземідовіч" bar:AB text:"Аляксандр Быкаў" bar:PJa text:"Павел Ермачэнка" bar:VC text:"Валеры Цынiцкi" bar:TM text:"Тацьцяна Мархель" bar:NK text:"Натальля Куніцкая" PlotData = width:10 textcolor:black align:left anchor:from shift:(10,-4) bar:AP from:start till:01/12/1991 color:Lead bar:AT from:01/12/1991 till:01/06/1994 color:Lead bar:SK from:start till:01/02/1995 color:Guitar bar:JaM from:01/02/1996 till:21/02/1997 color:Guitar bar:SK from:01/02/1995 till:end color:Lead bar:SK from:01/02/1995 till:end color:Guitar width:3 bar:SKr from:start till:01/06/1994 color:Bass bar:LP from:01/02/1995 till:21/02/1997 color:Bass bar:VS from:21/02/1997 till:end color:Bass bar:SKi from:01/02/2005 till:01/02/2006 color:Bass bar:KSh from:start till:01/06/1990 color:Drums bar:SKn from:01/06/1990 till:01/06/1994 color:Drums bar:IM from:01/02/1995 till:01/02/1996 color:Drums bar:AD from:01/02/1996 till:21/02/1997 color:Drums bar:AB from:21/02/1997 till:01/06/2004 color:Drums bar:PJa from:01/06/2004 till:end color:Drums bar:VC from:start till:01/12/1990 color:Percussion bar:TM from:01/02/1990 till:01/12/1990 color:Lead bar:NK from:01/06/2004 till:end color:Keyboard </timeline> == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Літаратура == * {{Кніга |аўтар = [[Зьміцер Падбярэскі|Д. П.]] |імя = |прозьвішча = |частка = «УЛІС» |загаловак = Энцыклапедыя беларускай папулярнай музыкі |арыгінал = |спасылка = |адказны = уклад. [[Зьміцер Падбярэскі|Дз. Падбярэзскі]] і інш |выданьне = |месца = [[Менск|Мінск]] |выдавецтва = [[Зьміцер Колас|Зміцер Колас]] |год = 2008 |том = |старонкі = 310–311 |старонак = 368 |сэрыя = |isbn = 978-985-6783-42-8 |наклад = 2000 |мова=be }} == Вонкавыя спасылкі == * [https://web.archive.org/web/20070204132744/http://www.ulis.by/ Афіцыйная хатняя старонка] * [http://www.myspace.com/ulisbel Старонка гурта ULIS на сэрвісе Myspace.com] * [http://www.last.fm/music/ULIS Старонка гурта ULIS на сэрвісе Last.fm] * [http://community.livejournal.com/ulis_bel Старонка гурта ULIS на сэрвісе livejournal.com] * [https://web.archive.org/web/20070810162234/http://www.fanclub.ulis.by/ Старонка фан-клюбу гурта ULIS] * [http://www.ulisbielaruski.narod.ru Старонка фан-клюбу гурта ULIS на сэрвісе narod.ru] * [http://www.svaboda.org/media/video/27600069.html Выступ гурта на "Басовішчы" 1990] {{Заля славы беларускага рок-н-ролу}} [[Катэгорыя:ULIS| ]] [[Катэгорыя:Беларускія музычныя гурты]] [[Катэгорыя:Беларускія рок-гурты]] [[Катэгорыя:1998 год у музыцы]] fed0hkb3hdmchy770xetpsnhv4mvpxu Minsk Linux Users Group 0 1921 2699488 2672786 2026-11-07T22:14:46Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 2699488 wikitext text/x-wiki {{Абнавіць}} '''Minsk Linux Users Group''' (скарочана '''MLUG''') — [[менск]]і гурт карыстальнікаў [[Linux]]. Адкрытая нефармальная супольнасьць карыстальнікаў вольных [[апэрацыйная сыстэма|апэрацыйных сыстэмаў]]. Асноўныя задачы — абмен досьведам карыстаньня [[Вольнае апраграмаваньне|вольным апраграмаваньнем]], нефармальныя стасункі, папулярызацыя Linux, абмен дыстрыбутывамі. У жніўні 2003 актывісты MLUG правялі адкрыты сэмінар, прысьвечаны 10-годзьдзю праекта [[Debian]] з раздачай кампакт-дыскаў з Live-CD дыстрыбутывам [[Knoppix]]. У [[2004]] актывісты MLUG выступілі з адкрытымі лістамі да кіраўніцтва [[Эўразьвяз]]у (у межах міжнароднае кампаніі супраць закону аб патэнтах на апраграмаваньне) і ў падтрымку [[Фёдар Караленка|Фёдара Караленкі]] на працэсе супраць [[Ігар Лучанок|Ігара Лучанка]]. MLUG па меры магчымасьцяў аказвае тэхнічную падтрымку у пытаньнях засваеньня Linux. Штомесяц праводзіцца [[лінуксоўка]]. ==Вонкавыя спасылкі== *[https://web.archive.org/web/20041202103418/http://mlug.linux.by/ Старонка супольнасьці] *[https://web.archive.org/web/20041127102036/http://forum.linux.by/ Форум] *[https://web.archive.org/web/20041208135706/http://mlug.linux.by/cgi-bin/index.cgi?GnuLinuxDistros Абмен дыстрыбутывамі па кошце носьбітаў] *[https://web.archive.org/web/20060127150827/http://forum.linux.by/viewforum.php?f=7 Месца правядзеньня лінуксоўка удакладняецца тут]. [[Катэгорыя:Linux]] [[Катэгорыя:Linux у Беларусі]] jmy35cr6ats9gxl4ak30ofmaioqa4il Greencard 0 2455 2699477 2353039 2026-11-07T21:52:28Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 2699477 wikitext text/x-wiki [[File:GC Altered.JPG|thumb|267px]] '''Greencard''' (green card, грынкард, ґрынкард, зялёная картка) — ідэнтыфікацыйная картка сталага рэзыдэнта [[ЗША]], які ня мае амэрыканскага грамадзянства. Яна зьяўляецца доказам таго, што ўладальнік карткі мае права стала пражываць на тэрыторыі ЗША. Назва карткі тлумачыцца тым, што раней форма (Alien Registration Receipt Card) мела зялёны колер. Цяпер форма мае назву Permanent Resident Card альбо I-551, і мае іншы колер. == Лятарэя == Адзін са спосабаў атрымаць зялёную картку — праз штогадовую [[лятарэя|лятарэю]] ўраду [[ЗША]] (Diversity Visa Program, скарочана DV-2004, DV-2005, DV-2006), якая дае пераможцам магчымасьць атрымаць права на сталае жыхарства ў Злучаных Штатах Амэрыкі. Штогод лятарэя дае права легальнай іміграцыі ў ЗША прыкладна 50,000 чалавек з розных краінаў сьвету. З [[2004]] году ўдзел у лятарэі магчымы толькі праз інтэрнэт (афіцыйны вэбсайт dvlottery.state.gov). Падаць заяўку на ўдзел у лятарэі можа любы чалавек, народжаны у той краіне, якая мае права ўдзельнічаць у лятарэі. Грамадзяне [[Беларусь|Беларусі]] маюць права ўдзелу ў лятарэі, а, напрыклад, грамадзянам [[Расея|Расеі]] забаронены ўдзел у лятарэі (сьпіс дазволеных краінаў можа зьмяніцца). У 2004 годзе грынкард выйгралі 925 беларускіх грамадзян. == Вонкавыя спасылкі == {{Commonscat|Green Cards (United States)}} * [https://web.archive.org/web/20191230170559/https://dvlottery.state.gov/ Афіцыйная старонка лятарэі «Green Card»]{{ref-en}} * [https://web.archive.org/web/20130925112756/http://usavisa.eu/ru/ Латарэя Грын Кард рэгістрацыі] * [https://web.archive.org/web/20050911150834/http://www.svaboda.org/programs/zamiezza/2003/11/20031104190146.asp Амэрыканская лятарэя Green Card: досьвед тых, хто выйграў] * [http://www.greencard.by Шмат інфармацыі, а таксама плятная дапамога дзеля афармлення лятарэі Green Card] [[Катэгорыя:ЗША]] nbxhtwsbsqcxl60er0yrbzgbkw0rvnk Чырвоная Русь 0 2707 2699350 2663758 2026-11-07T14:30:26Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 2699350 wikitext text/x-wiki [[Файл:Map of the Grand Duchy of Lithuania (pink) and the Crown of the Kingdom of Poland (red) in 1386 - 1434.png|міні|300пкс|Чырвоная Русь у часы кіраваньня [[Ягайла|Ягайлы]]]] '''Чырво́ная [[Русь]]''' — традыцыйная назва некаторых усходнеславянскіх тэрыторыяў (пераважна [[Галічына|Галічыны]] і [[Валынь|Валыні]]), а таксама сучаснай [[Беларусь|Беларусі]], у [[Заходняя Эўропа|заходнеэўрапейскіх]] крыніцах [[XVI стагодзьдзе|XVI]]—[[XIX стагодзьдзе|XIX]] стагодзьдзяў. {| |[[Файл:POL województwo bełskie IRP COA.svg|thumb|87px]] |[[Файл:POL województwo ruskie COA.svg|thumb|87px]] |[[Файл:POL powiat sanocki COA.svg|thumb|87px]] |} Тэрмін Чырвоная Русь пачаў ужывацца на Захадзе прыкладна тады ж, калі і [[Чорная Русь]], і працяглы час канкураваў зь ім за «права» абазначаць адныя і тыя ж тэрыторыі. В. Насевіч мяркуе, што, магчыма, «калісьці было адно супрацьпастаўленне (белы — чорны ці белы — чырвоны), якое затым расшчапілася на два». Магчыма, упершыню назва Чырвоная Русь зьявілася ў «[[Хроніка Канстанцкага сабору|Хроніцы Канстанцкага сабору]]» [[Ульрых фон Рыхенталь|Ульрыха фон Рыхенталя]] ([[1420-я]] гады). Прычым мяркуючы па тым, што да яе быў аднесены [[Смаленск]], менавіта Чырвонай называлі тады тую частку Русі, якая ўваходзіла ў склад [[ВКЛ]], — задоўга да таго, як яе пачалі трывала называць [[Белая Русь|Белай]]. На карце [[Фра Маўра]] ([[1459]]) побач зь Літвой знаходзілася не Белая, а менавіта Чырвоная Русь. У яе ўваходзілі нібыта і [[Кіеў]], і высунутая далёка на захад, у параўнаньні з рэальнасьцю, [[Разань]]. Паводле [[Ян Ласкі|Яна Ласкага]] ([[1514]]), чырвоныя русіны «знаходзяцца ў складзе [[Польшча|Каралеўства Польскага]] і Вялікага княства Літоўскага». На глёбусе [[1535]] году землі на поўдзень ад [[Жамойць|Жамойці]] названыя ''Plescovia Rubea'', гэта значыць «Чырвоная Пскоўшчына» (чытай: Чырвоная Русь). На карце Вопеля [[1566]] году паўночны край ''Rote Reussen'' дасягае [[Слуцак|Слуцка]] і [[Капыль|Капыля]]. Такім чынам, менавіта Чырвоная Русь была першай з «каляровых» назваў, якую на Захадзе сьвядома ўжывалі для абазначэньня ў тым ліку тэрыторыі сучаснай Беларусі. Аднак ужо на [[Айхштэцкая карта|Айхштэцкай карце]] [[1491]] году ''Rubea Russia'' паказаная ў традыцыйным пазьней значэньні «Галіцка–Валынская Русь». Як і ў выпадку зь Белай і Чорнай Русьсю, гэты стэрэатып з часам настолькі глыбока пранік у сьвядомасьць гісторыкаў, што яны часта прыпісваюць ужываньне гэтай назвы такім крыніцам, у якіх ён на самай справе не сустракаецца. == Вонкавыя спасылкі == * [https://web.archive.org/web/20060227034728/http://www.autary.iig.pl/bely/www/encyklapedyja/cz.htm#2 Алесь Белы. Хроніка «Белай Русі»: нарыс гісторыі адной геаграфічнай назвы. Менск, 2000] {{Гістарычныя рэгіёны Беларусі}} {{Гістарычныя вобласьці расьсяленьня ўкраінцаў}} [[Катэгорыя:Гістарычныя рэгіёны Беларусі]] [[Катэгорыя:Чырвоная Русь|*]] 6nyvwjo8zicyvl3z8wectfcjalr8kt5 Шлях (альбом) 0 3231 2699373 2660700 2026-11-07T16:00:53Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 2699373 wikitext text/x-wiki {{Музычны альбом |Назва = Шлях |Тып = Канцэртная складанка |Выканаўца = [[Стары Ольса]] |Год = 2003 |Выканаўца ў родным склоне = «[[Стары Ольса|Старога Ольсы]]» |Вокладка = |Працягласьць = |Выдадзены = 2003 |Запісаны = |Жанр = [[фольк]] |Выдавец = |Прадусар = |Папярэдні = ''[[Verbum]]''<br />(2002) |Наступны = ''[[Ладзьдзя Роспачы (альбом)|Ладзьдзя Роспачы]]''<br />(2004) }} «'''Шлях'''» — канцэртны альбом гурта «[[Стары Ольса]]», запісаны падчас выступаў 2002—2003 гадоў. == Зьмест == # «Войцех» ([[Менск]], студзень 2003) # «Тотэнтанц» ([[Менск]], студзень 2003) # «Карла» ([[Менск]], студзень 2003) # «Закляцьце» ([[Менск]], студзень 2003) # «Гальярда-Балет-Гальярда» ([[Менск]], студзень 2003) # «Выправа» ([[Менск]], студзень 2003) # «A que por» ([[Нясьвіж]], ліпень 2003) # «Танцы» ([[Менск]], кастрычнік 2002) # «Пір» ([[Менск]], кастрычнік 2002) # «Літвін» ([[Менск]], ліпень 2003) # «Руевіт» ([[Менск]], ліпень 2003) # «Праклён» ([[Лепель]], красавік 2003) # «Конскі брандль» ([[Лепель]], красавік 2003) # «Анёл» ([[Лепель]], красавік 2003) # «Брама» ([[Лепель]], красавік 2003) # «Шлях» ([[Лепель]], красавік 2003) == Удзельнікі == * [[Зьміцер Сасноўскі]]: дуды (валынкі), ліра, [[гусьлі]], мандаліна, варган, пэркусія, вакал * [[Кацярына Радзівілава|Кася Радзівілава]]: блёк-флейта, флейта, шалмей, сьвірэль * [[Ільля Кубліцкі]]: лютня, варган * [[Алесь Чумакоў]]: ліра, мандаліна, [[гусьлі]], кантэле, гудок, шалмей, пэркусія, вакал, дызайн * [[Андрэй Апановіч]]: ударныя, варган, дуда (валынка), вакал * А. Белавусаў: фота * А. Шаўцоў: мастэрынг == Вонкавыя спасылкі == * [https://web.archive.org/web/20130930130142/http://www.staryolsa.com/ Афіцыйная хатняя старонка] [[Катэгорыя:Альбомы 2003 году]] [[Катэгорыя:Альбомы Стары Ольса]] 0bwg7u6j27e47x0smvsbt7ky9wco41y Чэхія 0 3301 2699364 2698584 2026-11-07T15:27:30Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 2699364 wikitext text/x-wiki {{Краіна |Назва = Чэхія |НазваЎРоднымСклоне = Чэхіі |НазваНаДзяржаўнайМове = Česká republika |Сьцяг = Flag of the Czech Republic.svg |Герб = Coat of arms of the Czech Republic.svg |НацыянальныДэвіз = «Pravda vítězí» |ДзяржаўныГімн = Kde domov můj |Месцазнаходжаньне = EU-Czechia.svg |ПодпісПадВыявайМесцазнаходжаньня = |АфіцыйнаяМова = [[Чэская мова|чэская]] |Сталіца = [[Прага]] |НайбуйнейшыГорад = Прага |ТыпУраду = [[Унітарная дзяржава|Унітарная]] [[Парлямэнцкая сыстэма|парлямэнцкая]] [[рэспубліка]] |ПасадыКіраўнікоў = [[Прэзыдэнт Чэхіі|Прэзыдэнт]]<br />[[Сьпіс прэм’ер-міністраў Чэхіі|Прэм’ер-міністар]] |ІмёныКіраўнікоў = [[Пэтар Павэл]]<br />[[Андрэй Бабіш]] |Плошча = 78 866 |МесцаЎСьвецеПаводлеПлошчы = 115-е |АдсотакВады = 2% |ГодАцэнкіНасельніцтва = 2021 |МесцаЎСьвецеПаводлеНасельніцтва = 87-е |Насельніцтва = 10 701 777<ref>{{Спасылка | аўтар = | прозьвішча = | імя = | аўтарlink = | суаўтары = | дата публікацыі = | url = http://www2.czso.cz/csu/redakce.nsf/i/obyvatelstvo_lide| копія = http://web.archive.org/web/20130515223337/http://www2.czso.cz/csu/redakce.nsf/i/obyvatelstvo_lide| дата копіі = 15 траўня 2013| загаловак = Obyvatelstvo| фармат = | назва праекту = | выдавец =Český statistický úřad | дата = 22 лютага 2014 | мова =cz | камэнтар = }}</ref> |ШчыльнасьцьНасельніцтва = 135 |ЭтнічныСклад = [[чэхі]]&nbsp;(64%),<br />[[маравы]]&nbsp;(5%),<br />[[славакі]]&nbsp;(1,4%)<ref>{{Спасылка|загаловак=Czech Republic Population 2014|url=http://worldpopulationreview.com/countries/czech-republic-population/|выдавец=World Population Review|дата доступу=14 красавіка 2014}}</ref> |КанфэсійныСклад = [[атэіст]]ы&nbsp;(80%),<br />[[каталік]]і&nbsp;(10,3%) |Пісьменнасьць = 99%<ref name="DieWelt">{{Літаратура/DieWelt}}{{ref-de}}</ref> |ГодАцэнкіСУП = 2015 |МесцаЎСьвецеПаводлеСУП = 50-е |СУП = $312,936 млрд |СУПНаДушуНасельніцтва = $29 658 |Валюта = [[Чэская крона]] |КодВалюты = CZK |ЧасавыПас = [[Сярэднеэўрапейскі час|CET]] |ЧасРозьніцаUTC = +1 |ЧасавыПасУлетку = [[Сярэднеэўрапейскі летні час|СEST]] |ЧасРозьніцаUTCУлетку = +2 |НезалежнасьцьПадзеі = — падзел [[Чэхаславаччына|Чэхаславаччыны]] |НезалежнасьцьДаты = <br />1 студзеня 1993 |АўтамабільныЗнак = CZ |ДамэнВерхнягаЎзроўню = cz |ТэлефонныКод = 420 |Дадаткі = |Лацінка=Čechija}} [[Файл:Pražský hrad3.JPG|thumb|Прага]] '''Чэ́хія''', '''Чэ́ская Рэспу́бліка''' ({{мова-cs|Česko}}, ''Česká republika'') — краіна ў [[Цэнтральная Эўропа|Цэнтральнай Эўропе]] без выхаду да мора. Мяжуе зь [[Нямеччына]]й (810,7 км) на захадзе, з [[Аўстрыя]]й (466,1 км) на поўдні, са [[Славаччына]]й (251,8 км) на ўсходзе і з [[Польшча]]ю (761,8 км) на поўначы. Сталіцай і найбуйнешым горадам краіны зьяўляецца горад [[Прага]], у якім пражываюць 1,3 мільёны чалавек. Чэхія складаецца з трох гістарычных рэгіёнаў — [[Багемія]] (''Čechy''), [[Маравія]] (''Morava'') й [[Чэская Сылезія]] (''České Slezsko''). Чэхія як дзяржава была створана ў канцы IX стагодзьдзя як [[Чэскае княства|княства Чэхіі]] ў складзе [[Вялікая Маравія|Вялікай Маравіі]]. Пасьля падзеньня імпэрыі ў 907 годзе цэнтар улады перамясьціўся з Маравіі ў Багемію падчас панаваньня дынастыі [[Пржамыславічы|Пржамыславічаў]]. У 1004 годзе княства афіцыйна стала часткай [[Сьвятая Рымская імпэрыя|Сьвятой Рымскай імпэрыі]]. У 1212 годзе было створана [[Багемія (каралеўства)|Чэскае каралеўства]], якое дасягнула свайго найбольшага тэрытарыяльнага разьвіцьця ў XIV стагодзьдзі. Кароль Багеміі валодаў ня толькі тэрыторыяй Чэхіі, але й іншымі землямі, а таксама меў [[Курфюрст|права абіраць]] імпэратара Сьвятой Рымскай імпэрыі. Падчас [[Гусіцкія войны|гусіцкіх войнаў]] XV стагодзьдзя, інсьпіраваных [[Рэфармацыя ў Чэхіі|Рэфармацыяй]], каралеўства апынулася пад эканамічным эмбарга, адбіла пяць [[Крыжовыя паходы|крыжовых паходаў]], абвешчаных лідэрамі [[Каталіцкая Царква|Рыма-Каталіцкае Царквы]] і зладжаных імпэратарам ды князямі Сьвятой Рымскай імпэрыі. Пасьля [[Бітва пад Мохачам|бітвы пад Мохачам]] (1526) Багемская карона паступова была ўключаная ў [[Габсбурская манархія|Габсбурскую манархію]] нароўні з [[Эрцгерцагства Аўстрыя|Аўстрыяй]] і [[Каралеўства Вугоршчына|Вугоршчынай]]. [[Чэскае паўстаньне (1618—1620)]] супраць [[Габсбургі|Габсбургаў]] прывяло да пачатку [[Трыццацігадовая вайна|Трыццацігадовай вайны]], пасьля якой у манархіі цэнтралізавалася ўлада, узмацніілся пазыцыі каталіцтва і пачалася палітыка паступовай [[Германізацыя|германізацыі]]. Па распадзе Сьвятой Рымскай імпэрыі ў 1806 року Багемскае каралеўства стала часткай [[Аўстрыйская імпэрыя|Аўстрыйскай імпэрыі]]. У XIX стагодзьдзі чэскія землі сталі прамысловым маторам манархіі і ядром рэспублікі [[Чэхаславаччына]], абвешчанай у 1918 року пасьля распаду [[Аўстра-Вугоршчына|Аўстра-Вугорскай імпэрыі]]. У [[II сусьветная вайна|II сусьветную вайну]] Чэхаславаччына знаходзілася пад нямецкай акупацыяй, у 1945 была вызваленая [[СССР|савецкімі]] і [[ЗША|амэрыканскімі]] войскамі. Пасьля [[Пераварот у Чэхаславаччыне 1948 году|перавароту 1948 року]] Чэхаславаччына трапіла ў сфэру ўплыву Савецкага Саюзу. У 1968 пачаліся пратэсты супраць камуністычнага кіраўніцтва, вядомыя пад назвай [[Праская вясна]], якая была здушаная [[Уварваньне войскаў Варшаўскага дагавору ў Чэхаславаччыну|войскамі Варшаўскай дамовы]]. У 1989 у выніку [[Аксамітная рэвалюцыя|Аксамітнай рэвалюцыі]] камуністычны рэжым быў скінуты. 1 студзеня 1993 Чэхаславаччына [[Аксамітавы развод|падзялілася]] на незалежныя Чэхію і [[Славаччына|Славаччыну]]. Цяпер Чэхія — [[Разьвітыя краіны|разьвітая краіна]]<ref name="worldbank06">{{Спасылка| прозьвішча = Velinger| імя = Jan | загаловак = World Bank Marks Czech Republic's Graduation to 'Developed' Status | выдавец = Radio Prague| url = http://www.radio.cz/en/article/76314| дата публікацыі = 28 лютага 2006| дата доступу =22 студзеня 2007 }}</ref> з высокім [[Узровень жыцьця|стандартам жыцьця]]<ref>http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2014/01/pdf/text.pdf</ref><ref>{{Спасылка|url=http://www.numbeo.com/quality-of-life/rankings_by_country.jsp|загаловак=Quality of Life Index by Country 2014 Mid Year|дата доступу=13 верасьня 2014}}</ref>. Дзяржава зьяўляецца чальцом [[Эўразьвяз]]у, [[НАТО]], [[Арганізацыя эканамічнага супрацоўніцтва і разьвіцьця|АЭСР]], [[Арганізацыя бясьпекі і супрацы ў Эўропе|АБСЭ]] і [[Рада Эўропы|Рады Эўропы]]. == Гісторыя == Першыя паселішчы зьявіліся ў Чэхіі ў пэрыяд [[нэаліт]]у. У 3 стагодзьдзі да нашай эры сюды прыйшлі [[кельты|кельцкія]] плямёны. Пазьней іх зьмянілі германскія плямёны. [[Славяне]] з рэгіёнаў [[Чорнае мора|Чорнага мора]] й Карпацкіх гор прыйшлі на тэрыторыю сучаснай Чэхіі ў 5 стагодзьдзі. У 7 стагодзьдзі была створаная першая славянская дзяржава — [[Вялікая Маравія]]. У 874 годзе тут было прынята [[хрысьціянства]]. Пасьля непрацяглага вугорскага нашэсьця ў 10 стагодзьдзі на месцы Вялікай Маравіі ўтварылася новая дзяржава — [[Багемія]]. У 14 стагодзьдзі Багемія стала часткай [[Сьвятая Рымская імпэрыя|Сьвятой Рымскай імпэрыі]]. З таго часу й да 1918 году чэскія землі знаходзіліся пад уладай [[немцы|немцаў]] ці [[аўстрыйцы|аўстрыйцаў]]. [[Чэхі]] неаднаразова ўздымалі паўстаньні. Самымі буйнымі былі паўстаньні 15 і 17 стагодзьдзяў. Яны ўвайшлі ў гісторыю пад назвамі [[Гусіцкія войны]] й [[Багемскае паўстаньне]] (якое паклала пачатак [[Трыццацігадовая вайна|Трыццацігадовай вайне]]) адпаведна. У выніку распаду [[Аўстра-Вугоршчына|Аўстра-Вугоршчыны]] ў 1918 годзе чэхі разам са [[славакі|славакамі]] стварылі незалежную рэспубліку [[Чэхаславаччына|Чэхаславаччыну]]. Але праіснавала яна нядоўга. У 1938 годзе [[Нямеччына]] далучыла да сваёй тэрыторыі Судзецкую вобласьць, асноўную частку насельніцтва якой складалі немцы, а ў 1939 — усю астатнюю тэрыторыю Чэхаславаччыны. Пасьля паражэньня нацысцкай Нямеччыны ў траўні 1945 году Чэхаславаччына ўвайшла ў сфэру ўплыву [[СССР]]. У 1968 годзе ўваход у Чэхаславаччыну войска краінаў [[Варшаўская Дамова|Варшаўскай Дамовы]] прыпыніў спробы кіраўніцтва краіны лібэралізаваць жыцьцё падчас [[Праская Вясна|Праскай Вясны]]. У 1989 годзе Чэхаславаччына аднавіла сваю свабоду.1 студзеня 1993 году дзяржава мірна падзялілася на дзьве незалежныя краіны: Чэхію і [[Славаччына|Славаччыну]]. У 1999 годзе Чэхія сталася сябрам [[NATO]], а ў 2004 — [[Эўрапейскі Зьвяз|Эўрапейскага Зьвязу]]. == Палітычны лад == Згодна з канстытуцыяй, Чэхія — парлямэнцкая [[рэспубліка]]. Кіраўнік дзяржавы — [[прэзыдэнт]], які абіраецца [[парлямэнт]]ам тэрмінам на 5 гадоў. Прэзыдэнт таксама мае асаблівыя паўнамоцтвы прызначаць судзьдзяў [[Канстытуцыйны Суд|Канстытуцыйнага Суду]], распускаць парлямэнт пры пэўных умовах, блякаваць рашэньні парлямэнту. Ён таксама прызначае [[прэм'ер-міністар|прэм’ер-міністра]], які вызначае ўнутраную і зьнешнюю палітыку, а таксама іншых сяброў кабінэту па прапанове прэм’ер-міністра. Чэскі парлямэнт складаецца зь дзьвюх палат: Палаты прадстаўнікоў і Сэнату. 200 сяброў Палаты прадстаўнікоў абіраюцца тэрмінам на 4 гады па сыстэме прапарцыянальнага прадстаўніцтва. 81 чалец Сэнату абіраецца на 6 гадоў. Трэцяя частка Сэнату зьмяняецца кожныя 2 гады. Сябры Канстытуцыйнага Суду прызначаюцца прэзыдэнтам тэрмінам на 10 гадоў. == Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел == [[Файл:Czech-regions.png|міні|зьлева|300пкс|Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Чэскай Рэспублікі]] Найбуйнейшай адміністрацынай адзінкай Чэскай Рэспублікі зьяўляецца '''край'''. У 2000 годзе Чэская Рэспубліка была падзеленая на 14 краеў: {| border="1" cellpadding="3" cellspacing="0" !&nbsp;&nbsp;&nbsp; !Край !Сталіца !Насельніцтва (2003) |- | bgcolor="#ffffff" | &nbsp; |Галоўнае места Прага |[[Прага]] | align="right" |1 160 118 |- | bgcolor="#0000cc" |&nbsp; |[[Сярэднячэскі край|Сярэднячэскі]] |[[Прага]] | align="right" |1 125 735 |- | bgcolor="#00cc00" |&nbsp; |[[Паўднёвачэскі край|Паўднёвачэскі]] |[[Чэске-Будзеёвіцы]] | align="right" |624 778 |- | bgcolor="#cc00cc" |&nbsp; |[[Пльзенскі край|Пльзенскі]] |[[Пльзень]] | align="right" |549 369 |- | bgcolor="#cccccc" |&nbsp; |[[Карлаварскі край|Карлаварскі]] |[[Карлавы Вары]] | align="right" |303 761 |- | bgcolor="#cc9900" |&nbsp; |[[Усьцецкі край|Усьцецкі]] |[[Усьці-над-Лабэм]] | align="right" |819 442 |- | bgcolor="#666666" |&nbsp; |[[Лібэрацкі край|Лібэрацкі]] |[[Лібэрац]] | align="right" |427 418 |- | bgcolor="#00ffcc" |&nbsp; |[[Кралаваградэцкі край|Кралёваградэцкі]] |[[Градэц Кралавэ]] | align="right" |548 698 |- | bgcolor="#ffff63" |&nbsp; |[[Пардубіцкі край|Пардубіцкі]] |[[Пардубіцы]] | align="right" |506 849 |- | bgcolor="#cc0000" |&nbsp; |[[край Высачына|Высачына]] |[[Іглава]] | align="right" |517 959 |- | bgcolor="#663300" |&nbsp; |[[Паўднёвамараўскі край|Паўднёвамараўскі]] |[[Брно]] | align="right" |1 122 759 |- | bgcolor="#660066" |&nbsp; |[[Оламаўцкі край|Оламаўцкі]] |[[Оламаўц]] | align="right" |637 401 |- | bgcolor="#00ccff" |&nbsp; |[[Зьлінскі край|Зьлінскі]] |[[Зьлін]] | align="right" |593 458 |- | bgcolor="#009900" |&nbsp; |[[Мараўска-сылескі край|Мараўска-сылескі]] |[[Острава]] | align="right" |1 264 347 |} == Геаграфія == Рэльеф краіны складаецца з раўнін і схілаў, вакол якіх знаходзяцца [[горы (геалёгія)|горы]]: [[Рудныя горы]], [[Чэскі лес]], [[Шумава]], [[Крконошэ]], [[Бэскіды]]. Самая высокая кропка краіны — [[Сьнежка (гара)|гара Сьнежка]] ў [[Крконошэ|Крконошах]], на мяжы з [[Польшча]]й. Усходняя частка краіны ў асноўным складаецца са схілаў. [[Лес]] займае 35% плошчы Чэхіі. Найбуйнейшыя [[рака|рэкі]] — [[Лаба|Лабэ]], [[Вэлтава]], [[Морава]], [[Дыя]], [[Одра]]. Асноўныя [[карысныя выкапні]] — [[вугаль]], [[каалін]], [[уран (хімічны элемэнт)|уран]]. == Эканоміка == Чэская эканоміка адна з самых пасьпяховых сярод посткамуністычных эканомік. Галоўная праблема — высокі ўзровень карупцыі. Вялікая дзяржаўная запазычанасьць можа стаць сур’ёзнай праблемай у будучыні. Завяршэньне прыватызацыі ў галіне тэлекамунікацыяў, а таксама ў банкаўскай і энэргетычнай сфэрах павінна даць новы імпульс разьвіцьцю эканомікі. == Насельніцтва == Паводле вынікаў перапісу 2011 году, большасьць жыхароў Чэхіі складаюць [[чэхі]] (63,7%), далей ідуць [[мараўцы]] (4,9%), [[славакі]] (1,4%), [[палякі]] (0,4%), [[немцы]] (0,2%) і [[сылезцы]] (0,1%). З прычыны таго, што радок «нацыянальнасьць» была неабавязковы да запаўненьня, значная колькасьць людзей пакінула гэтае поле пустым (26,0%)<ref>[https://web.archive.org/web/20120131022340/http://notes2.czso.cz/cz/sldb2011/cd_sldb2011_11_12/index_html_files/PVCR062.pdf První předběžné výsledky Sčítání lidu, domů a bytů 2011: Obyvatelstvo podle národnosti podle krajů] (PDF)</ref>. Паводле некаторых ацэнак у Чэхіі налічваецца каля 250 тысячаў [[цыганы|цыганаў]]. У верасьні 2013 году ў адпаведнасьці са зьвесткамі чэскага статыстычнага ўпраўленьня ў краіне налічвалася 437 581 замежнік<ref name="CSU">[https://www.czso.cz/csu/cizinci/2-cizinci_uvod Cizinci: Cizinci v ČR]. český statistický úřad</ref>. Найбуйнейшай групай іншаземных жыхароў былі грамадзянамі [[Украіна|Ўкраіны]] (106 714), [[Славаччына|Славаччыны]] (89 273), [[Віетнам]]у (61 102), [[Расея|Расеі]] (32 828), [[Польшча|Польшчы]] (19 378), [[Нямеччына|Нямеччыны]] (18 099), [[Баўгарыя|Баўгарыі]] (8 837), [[Злучаныя Штаты Амэрыкі|ЗША]] (6 695), [[Румынія|Румыніі]] (6 425), [[Малдова|Малдовы]] (5 860), [[Кітай|Кітаю]] (5 427), [[Вялікабрытанія|Вялікабрытаніі]] (5 413), [[Манголія|Манголіі]] (5 308), [[Казахстан]]у (4 850), [[Беларусь|Беларусі]] (4 562)<ref name="CSU"/>. Чэхія мае адзін з найменшых паказчыкаў рэлігійнасьці насельніцтва ў сьвеце, зьяўляючыся трэцяй краінаў паводле атэістычнасьці насельніцтва ў адсотках у сьвеце, саступаючы толькі Кітаю і [[Японія|Японіі]]<ref>[https://web.archive.org/web/20121016062403/http://redcresearch.ie/wp-content/uploads/2012/08/RED-C-press-release-Religion-and-Atheism-25-7-12.pdf Global index of religion and atheism]. WIN-Gallup International</ref>. Гістарычна склалася, што чэхі ставяцца памяркоўна ці нават абыякавыя да [[рэлігія|рэлігіі]]<ref>Richard Felix Staar, Communist regimes in Eastern Europe, Issue 269, p. 90</ref>. Паводле зьвестак перапісу 2011 году, 34% насельніцтва заявілі, што яны ня маюць аніякай рэлігіі, 10,3% зьяўляюцца [[Каталіцкая Царква|каталікамі]], 0,8% — [[Пратэстанцтва|пратэстантамі]] (зь іх 0,5% — [[чэскія браты]] і 0,4% — [[гусіты]]), 9% — іншыя формы рэлігіі. 45% насельніцтва не адказала на пытаньне аб рэлігіі. З 1991 па 2001 год і далей да 2011 году колькасьць вернікаў рымскага каталіцызму зьнізілася з 39% да 27%, а затым да 10%. Колькасьць пратэстантаў скарацілася з 3,7% да 2%, а затым да 0,8%. == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Вонкавыя спасылкі == {{Партал|Эўропа}} * [http://www.czech.cz Афіцыйны чэскі партал] * [http://www.vlada.cz Ўлада Чэскай Рэспублікі] * [https://web.archive.org/web/20110223131721/http://www.psp.cz/ Парлямэнт Чэскай Рэспублікі] * [https://web.archive.org/web/20110224013846/http://www.senat.cz/ Сэнат Чэскай Рэспублікі] * [https://web.archive.org/web/20090309053721/http://www.hrad.cz/cz/ Рэзыдэнцыя Прэзыдэнта Чэскай Рэспублікі] * [https://web.archive.org/web/20050910034221/http://www.portal.gov.cz/ Партал Дзяржаўнай адміністрацыі] * [https://web.archive.org/web/20111109021437/http://svetlahorsk.belarda.org/index.php?mod=news&id=308 Пілігрымка па месцах Сьвятых Кірыла і Мяфодзія] {{Краіны Эўропы}} {{Краіны Эўразьвязу}} {{NATO}} {{АБСЭ}} {{Вышаградзкая група}} {{Славянскія краіны}} htck9brwof4l204nfjxa261vh3g97s2 RSS 0 4123 2699497 2656547 2026-11-07T23:02:30Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 2699497 wikitext text/x-wiki '''RSS''' — [[ангельская мова|ангельскі]] скарот, які ўжываецца для азначэньня папулярнай сям’і фарматаў [[XML]]-стандарту, што выкарыстоўваюцца для распаўсюду і перадрукоўкі інфармацыі ў [[інтэрнэт|інтэрнэце]], у першую чаргу ў [[блог]]ах і на сайтах [[СМІ]]. Фактычна, пад адным скаротам маюцца на ўвазе тры адрозныя XML-фарматы: * '''Rich Site Summary''' (падрабязны зьмест сайту) — сям’я RSS 0.9x (самы просты) * '''RDF Site Summary''' (зьмест сайту ў фармаце RDF) — RSS 0.9 і 1.0 (больш складаны сынтаксіс, даволі істотна адрозьніваецца ад астатніх двух) * '''Really Simple Syndication''' (сапраўды простая сындыкацыя) — RSS 2.x (новы стандарт, які пашырае магчымасьці стандарту 0.9x) == Тэрміналёгія і апісаньне працэсу == Працэс сьцягваньня інфармацыі праз RSS-файлы называюць па-ангельску сындыкацыяй навінаў (news syndication), агрэгацыяй навінаў (news aggregation) або папросту экспартам навінаў. Гэтая сыстэма абмену інфармацыі мае два бакі: экспарцёра і імпарцёра інфармацыі. З аднаго боку ёсьць нейкі навіновы сайт або блог, які выкладвае на сэрвэр аўтаматычна абнаўляемы файл RSS. Па-ангельску гэты файл называюць RSS feed (RSS стужка), RSS stream (RSS плынь) або RSS channel (RSS канал). У гэты файл аўтаматычна дадаецца інфармацыя пра новыя артыкулы на сайце. Па-беларуску звычайна ўжываюцца тэрміны RSS-стужка альбо RSS-канал. З другога боку ёсьць чытач, які даведаўшыся пра існаваньне RSS-каналу на нейкім сайце, можа атрымліваць кароткае рэзюмэ (звычайна загалоўкі, першы абзац і спасылку URL на поўную вэрсію) навінаў з таго сайту. Для чытаньня RSS файлаў гэты карыстальнік сеціва мусіць усталяваць праграму для прагляду навінаў у фармаце RSS. Гэтыя праграмы па-ангельску звычайна называюць news reader (чытач навінаў) або news aggregator (агрэгатар навінаў). Калі карыстальнік дадаў адрас нейкага RSS-каналу да сваёй праграмы для рэгулярнага прагляду, кажуць, што карыстальнік падпісаўся на RSS-канал. Звычайна вэб-майстры, якія маюць RSS-стужку, ставяць спасылку на свой RSS-канал на першай старонцы, пад маленькай аранжавай іконкай. [[Файл:Feed-icon.svg|18пкс]] == Гісторыя == Самы першы варыянт стандарту 0.9 распрацавала фірма [[Netscape]] для выкарыстаньня на сваім партале My Netscape. Фармат першапачаткова базаваўся на RDF, але Netscape вырашыла зрабіць спрошчаны варыянт фармату. З больш складанага варыянту 0.9 эвэнтуальна нарадзіўся RSS 1.0, які базуецца на RDF, падтрымлівае пашырэньні праз модулі, можа быць інтэграваны ў сэмантычнае сеціва (''Semantic Web''). Больш просты варыянт распрацаваў Дэйв Ўайнэр (''Dave Winer''). Фармат вядомы пад лічбамі 0.91, 0.92 і скаротам Really Simple Syndication (сапраўды простая сындыкацыя). У выніку паляпшэньня і ўдасканаленьня 0.91 і 0.92 была выпрацаваная новая вэрсія 2.0. Наяўнасьць істотных сынтаксычных адрозьненьняў паміж стандартамі можа прывесьці да праблем з сумяшчальнасьцю. У дадатак да існуючых стандартаў існуе цалкам адрозны стандарт [[Atom]], які служыць для такіх жа мэтаў — распаўсюду і перадрукоўкі інфармацыі ў інтэрнэце. Лічыцца, што першым RSS-канал на сваім сайце стварыў вэбсайт Variety.com<ref>https://web.archive.org/web/20050418141853/http://www.variety.com/index.asp?layout=rss</ref> у чэрвені 2002 году. У 2004 і 2005 гадох фармат набыў шырокую папулярнасьць ў сьвеце, і бальшыня сайтаў СМІ, у тым ліку [[CNN]], [[BBC]], [[Reuters]], [[Associated Press]] зрабілі магчымасьць перадаваць свае навіны праз RSS-каналы. У той жа час фармат RSS пачаў выкарыстоўвацца і ў [[Беларусь|Беларусі]]. == Агрэгатары навінаў == На 2014 г. наступныя праграмы мелі пераклад на беларускую: [[Abilon]], [[The Bat!]], [[Feed Reader]]<ref>{{Навіна|аўтар=|загаловак=Усе пераклады|спасылка=http://www.belazar.info/belsoft/?sect=12|выдавец=[[Алег Азароўскі]]|дата публікацыі=|дата доступу=5 красавіка 2014}}</ref>, [[Internet Explorer]], [[Mozilla Firefox]], [[Mozilla Thunderbird]], [[Opera Mail]], [[SeaMonkey]], [[RSS Feeder]]<ref>{{Навіна|аўтар=|загаловак=RSS Feeder|спасылка=http://www.windowsphone.com/be-by/store/app/rss-feeder/74ea2518-5aef-4160-987f-8ca6aacee6b3|выдавец=[[Alnet]]|дата публікацыі=8 студзеня 2014|дата доступу=5 красавіка 2014}}</ref>. Іншыя праграмы для чытаньня RSS-стужак, зробленыя пад розныя плятформы: Bloglines (праз вэб), FeedDemon (пад [[Windows]]), NetNewsWire (пад [[Mac OS X]]), NewsGator (праз [[Microsoft Outlook]]), NewzCrawler (пад Windows), NewzSpider (пад Windows), SharpReader (у [[.NET]]), RSSReader (у [[.NET]]). == Прыклады ўжываньня == Рэальныя ўзоры таго, як выглядаюць файлы RSS-каналаў. === RSS 0.91 === <syntaxhighlight lang=xml> <rss version="0.91"> <channel> <title>XML.com</title> <link>http://www.xml.com/</link> <description>XML.com features a rich mix of information and services for the XML community.</description> <language>en-us</language> <item> <title>Normalizing XML, Part 2</title> <link>http://www.xml.com/pub/a/2002/12/04/normalizing.html</link> <description>In this second and final look at applying relational normalization techniques to W3C XML Schema data modeling, Will Provost discusses when not to normalize, the scope of uniqueness and the fourth and fifth normal forms.</description> </item> <item> <title>The .NET Schema Object Model</title> <link>http://www.xml.com/pub/a/2002/12/04/som.html</link> <description>Priya Lakshminarayanan describes in detail the use of the .NET Schema Object Model for programmatic manipulation of W3C XML Schemas.</description> </item> </channel> </rss> </syntaxhighlight> === RSS 1.0 (RDF) === <syntaxhighlight lang=xml> <?xml version="1.0"?> <rdf:RDF xmlns:rdf="http://www.w3.org/1999/02/22-rdf-syntax-ns#" xmlns="http://purl.org/rss/1.0/"> <channel rdf:about="http://www.xml.com/xml/news.rss"> <title>XML.com</title> <link>http://xml.com/pub</link> <description> XML.com features a rich mix of information and services for the XML community. </description> <image rdf:resource="http://xml.com/universal/images/xml_tiny.gif" /> <items> <rdf:Seq> <rdf:li resource="http://xml.com/pub/2000/08/09/xslt/xslt.html" /> <rdf:li resource="http://xml.com/pub/2000/08/09/rdfdb/index.html" /> </rdf:Seq> </items> <textinput rdf:resource="http://search.xml.com" /> </channel> <image rdf:about="http://xml.com/universal/images/xml_tiny.gif"> <title>XML.com</title> <link>http://www.xml.com</link> <url>http://xml.com/universal/images/xml_tiny.gif</url> </image> <item rdf:about="http://xml.com/pub/2000/08/09/xslt/xslt.html"> <title>Processing Inclusions with XSLT</title> <link>http://xml.com/pub/2000/08/09/xslt/xslt.html</link> <description> Processing document inclusions with general XML tools can be problematic. This article proposes a way of preserving inclusion information through SAX-based processing. </description> </item> <item rdf:about="http://xml.com/pub/2000/08/09/rdfdb/index.html"> <title>Putting RDF to Work</title> <link>http://xml.com/pub/2000/08/09/rdfdb/index.html</link> <description> Tool and API support for the Resource Description Framework is slowly coming of age. Edd Dumbill takes a look at RDFDB, one of the most exciting new RDF toolkits. </description> </item> <textinput rdf:about="http://search.xml.com"> <title>Search XML.com</title> <description>Search XML.com's XML collection</description> <name>s</name> <link>http://search.xml.com</link> </textinput> </rdf:RDF> </syntaxhighlight> === RSS 2.0 === <syntaxhighlight lang=xml> <?xml version="1.0"?> <rss version="2.0"> <channel> <title>Liftoff News</title> <link>http://liftoff.msfc.nasa.gov/</link> <description>Liftoff to Space Exploration.</description> <language>en-us</language> <pubDate>Tue, 10 Jun 2003 04:00:00 GMT</pubDate> <lastBuildDate>Tue, 10 Jun 2003 09:41:01 GMT</lastBuildDate> <docs>http://blogs.law.harvard.edu/tech/rss</docs> <generator>Weblog Editor 2.0</generator> <managingEditor>editor@example.com</managingEditor> <webMaster>webmaster@example.com</webMaster> <item> <title>Star City</title> <link>http://liftoff.msfc.nasa.gov/news/2003/news-starcity.asp</link> <description>How do Americans get ready to work with Russians aboard the International Space Station? They take a crash course in culture, language and protocol at Russia's Star City.</description> <pubDate>Tue, 03 Jun 2003 09:39:21 GMT</pubDate> <guid>http://liftoff.msfc.nasa.gov/2003/06/03.html#item573</guid> </item> <item> <description>Sky watchers in Europe, Asia, and parts of Alaska and Canada will experience a partial eclipse of the Sun on Saturday, May 31st.</description> <pubDate>Fri, 30 May 2003 11:06:42 GMT</pubDate> <guid>http://liftoff.msfc.nasa.gov/2003/05/30.html#item572</guid> </item> <item> <title>The Engine That Does More</title> <link>http://liftoff.msfc.nasa.gov/news/2003/news-VASIMR.asp</link> <description>Before man travels to Mars, NASA hopes to design new engines that will let us fly through the Solar System more quickly. The proposed VASIMR engine would do that.</description> <pubDate>Tue, 27 May 2003 08:37:32 GMT</pubDate> <guid>http://liftoff.msfc.nasa.gov/2003/05/27.html#item571</guid> </item> <item> <title>Astronauts' Dirty Laundry</title> <link>http://liftoff.msfc.nasa.gov/news/2003/news-laundry.asp</link> <description>Compared to earlier spacecraft, the International Space Station has many luxuries, but laundry facilities are not one of them. Instead, astronauts have other options.</description> <pubDate>Tue, 20 May 2003 08:56:02 GMT</pubDate> <guid>http://liftoff.msfc.nasa.gov/2003/05/20.html#item570</guid> </item> </channel> </rss> </syntaxhighlight> == Беларускія RSS-каналы == * [https://web.archive.org/web/20160305104504/http://by.belapan.by/rss/by_free-of-charge_news.xml БелаПАН] * [http://blr.belta.by/by/service_folder/rss_by БелТА]{{Недаступная спасылка|date=January 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [https://web.archive.org/web/20140829052151/http://belsat.eu/be/rss/rss.xml Белсат] * [http://www.zviazda.by/feed Зьвязда] * [https://web.archive.org/web/20131229090408/http://nn.by/rss.php Наша Ніва] * [http://www.radyjo.net/Rss/be21b09c-814a-4679-9c83-a7b0b1f7c256 Польскае радыё] * [https://web.archive.org/web/20131204105329/http://racyja.eu/rss.php Радыё Рацыя] * [https://web.archive.org/web/20160305044107/http://www.svaboda.by/api/epiqq Радыё Свабода] * [https://web.archive.org/web/20191209031730/https://tuzinfm.by/rss Тузін Гітоў] * [https://web.archive.org/web/20160407034813/http://telegraf.by/by/feed/rubric Telegraf.by] * [http://www.charter97.org/be/rss/all Хартыя'97] * [https://web.archive.org/web/20140519033913/http://euroradio.by/rss.xml Эўрарадыё] * [https://web.archive.org/web/20170329093213/https://www.intex-press.by/feed/ Intex-press Баранавічы] <!-- калі ведаеце яшчэ, калі ласка, дапаўняйце --> === Блогі на Livejournal === [[Блог]]і на Livejournal.com таксама магчыма чытаць праз RSS-стужкі. Іх адрасы фармуюцца так: <br /> <code><nowiki>http://<імя карыстальніка>.livejournal.com/data/rss</nowiki></code>, <br /> напрыклад: http://bielarusy.livejournal.com/data/rss == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Вонкавыя спасылкі == * [http://blogs.law.harvard.edu/tech/rss Спэцыфікацыі фармату RSS 2.0]{{ref-en}} {{Сеціва}} [[Катэгорыя:XML]] [[Катэгорыя:Інтэрнэт]] jn6iug0k77jvgsrsgkxuk1ppgz9uey7 Адам Міцкевіч 0 4985 2699520 2689936 2026-11-08T03:23:58Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 2699520 wikitext text/x-wiki {{Пісьменьнік |Імя = Адам Міцкевіч |Лацінка = Adam Mickievič |Арыгінал імя = {{мова-pl|}} Adam Bernard Mickiewicz |Партрэт = Adam Mickiewicz według dagerotypu paryskiego z 1842 roku.jpg |Памер = 240пкс |Апісаньне = Адам Міцкевіч, дагэратып 1842 году |Герб = POL COA Poraj.svg |Подпіс гербу = [[Порай (герб)|Герб «Порай»]] |Род = [[Міцкевічы (род)|Міцкевічы]] |Бацька = Мікалай Міцкевіч |Маці = Барбара з [[Маеўскія|Маеўскіх]] |Дзеці = [[Марыя Гарэцкая|Марыя]], Гэлена, [[Уладзіслаў Міцкевіч|Уладзіслаў]], Юзэф, Аляксандар, Ян |Жонка = [[Цэліна Шыманоўская]] |Рэлігія = [[рыма-каталік]] |Імя пры нараджэньні = Adam Bernard Mickiewicz |Псэўданімы = |Месца нараджэньня = [[Завосьсе]] або [[Наваградак]], [[Наваградзкі павет]], [[Літоўская губэрня]], [[Расейская імпэрыя]] |Месца сьмерці = [[Канстантынопаль]], [[Асманская імпэрыя]] |Грамадзянства = |Род дзейнасьці = [[паэт]], палітычны публіцыст |Гады актыўнасьці = |Напрамак = [[рамантызм]] |Жанр = верш, баляда, паэма |Дэбют = |Значныя творы = ''[[Пан Тадэвуш]]''<br />''[[Дзяды (паэма)|Дзяды]]''<br />''[[Ода да маладосьці]]'' ''[[Рамантычнасьць (баляда)|Рамантычнасьць]]''<br />''[[Крымскія санэты]]''<br />''[[Reduta Ordona]]'' |Прэміі = |Подпіс = Autograph-AdamMickiewicz.svg |ВікіКрыніца = be:s:Аўтар:Адам Міцкевіч |Палічка = http://www.knihi.com/Adam_Mickievic/ |Сайт = }} '''Ада́м Бэрна́рд Міцке́віч''' ({{мова-pl|Adam Bernard Mickiewicz|скарочана}}; 24 сьнежня 1798, фальварак [[Завосьсе]] Наваградзкага павету Літоўскай губэрні, сёньня — Баранавіцкі раён Берасьцейскай вобласьці, у некаторых крыніцах [[Наваградак]]{{Заўвага|У {{Артыкул у іншым разьдзеле|Мэтрычная кніга|мэтрыцы|pl|Wyznaniowa księga metrykalna}} няма дакладных зьвестак ні пра месца нараджэньня, ні пра дату нараджэння<ref>[https://familysearch.org/ark:/61903/3:1:3Q9M-CS9M-1S3K-3?i=983&cat=1690254 Спасылка на мэтрыку Адама Міцкевіча]</ref>.}}, [[Расейская імпэрыя]] — 26 лістапада 1855, [[Канстантынопаль]], [[Асманская імпэрыя]] (сёньня — [[Стамбул]], [[Турэччына]])<ref>[https://web.archive.org/web/20110920173729/http://encyklopedia.pwn.pl/haslo.php?id=3940563 Mickiewicz Adam Bernard] (у:) Internetowa encyklopedia PWN</ref><ref>Ksawery Pruszyński. Opowieść o Mickiewiczu. — Warszawa: Spółdzielnia Wydawnicza «Czytelnik», 1998. S. 7—8.</ref> — [[Беларусь|беларускі]] [[паэт]] беларускага паходжаньня<ref>Масляніцына І. [http://slounik.org/157553.html Міцкевіч (Mickiewicz) Адам] // {{Літаратура/Мысьліцелі і асьветнікі Беларусі (1995)|к}}</ref><ref>[[Ніна Баршчэўская|Баршчэўская Н.]] [https://web.archive.org/web/20081012095313/http://kamunikat.fontel.net/www/czasopisy/kamunikat/27/05a.htm Адам Міцкевіч і Беларуская мова] // Камунікат 2 / 2005 (27)</ref>, палітычны публіцыст і дзяяч нацыянальна-вызвольнага польскага руху, быў сябрам [[Таварыства філяматаў]]. Некаторымі зь беларускіх літаратараў Міцкевіч вызнаецца як адзін з пачынальнікаў новае беларускае літаратуры<ref>[[Адам Мальдзіс|Мальдзіс А.]] Зямля Навагрудская, краю мой родны… // Адам Міцкевіч і Беларусь = Adam Mickiewicz a Białoruś / Уклад. В. Грышкевіч, навук. рэд. А. Мальдзіс, Т. Нягодзіш. — Мн.: ННАЦ імя Ф. Скарыны, 1997. С. 6.</ref> і беларускім польскамоўным паэтам<ref>[http://slounik.org/154374.html Міцкевіч Адам] // {{Літаратура/Культуралёгія: Энцыклапедычны даведнік. Менск: Беларуская Энцыкляпэдыя, 2003}}</ref>. Вядомы перадусім сваімі балядамі, паэтычнымі апавяданьнямі — паэмы «[[Дзяды (паэма)|Дзяды]]» і паэтычная эпапэя «[[Пан Тадэвуш]]», прызнаныя апошнім вялікім [[эпас]]ам шляхецкай культуры. Сярод іншых уплывовых твораў Міцкевіча вылучаюцца паэмы «[[Конрад Валенрод (паэма)|Конрад Валенрод]]» і «[[Гражына (паэма)|Гражына]]». Нацыянальны паэт [[Беларусь|Беларусі]], [[Польшча|Польшчы]], [[Летува|Летувы]]. За сваю антыўрадавую палітычную дзейнасьць Адам Міцкевіч правёў у высылцы ў цэнтральнай Расеі пяць гадоў, пакінуў Расейскую імпэрыю ў 1829 годзе і правёў рэшту свайго жыцьця ў выгнаньні, першапачаткова асеўшы ў [[Рым]]е, потым перабраўшыся ў [[Парыж]], дзе ён стаў прафэсарам [[Славяне|славянскай]] літаратуры ў «[[Калеж дэ Франс]]». У Парыжы сустракаўся з [[Фрыдэрык Шапэн|Фрыдэрыкам Шапэнам]]. Памёр у [[Канстантынопаль|Канстантынопалі]], куды ён прыехаў дапамагаць ў арганізацыі польскіх войскаў дзеля барацьбы з Расейскай імпэрыяй у Крымскай вайне. Яго парэшткі пазьней былі перавезеныя ў [[Вавэль]]скі касьцёл у [[Кракаў|Кракаве]]. == Паходжаньне == {{Асноўны артыкул|Міцкевічы (род)}} Бацька пісьменьніка Мікалай выводзіў сваё паходжаньне са [[шляхта|шляхецкага]] роду Рымвідаў-Міцкевічаў гербу «Порай», заснавальнікам якога нібыта быў літоўскі баярын Рымвід<ref>{{Кніга | аўтар = [[Томас Вэнцлава|Tomas Venclova]] |частка = |загаловак = Vilniaus vardai|арыгінал = |спасылка = https://vilniausgalerija.lt/2023/12/22/tomas-venclova-vilniaus-vardai-adomas-mickevicius/ |адказны = |выданьне = |месца = Vilnius | выдавецтва = R. Paknio leidykla |год =2017 |том = |старонкі = 134 |старонак =448 |сэрыя = |isbn = 978-995-57367-21|наклад = }}</ref>. Сам Міцкевіч пісаў аб баярыне Рымвідзе ў сваёй «Гражыне». Аднак дваранства Рымвідаў-Міцкевічаў не было прызнана й [[разбор шляхты|зацьверджана]] ў [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]], бо Міцкевічы не прадставілі слушных доказаў<ref>Рыбчонак С.А….</ref><ref>Syrokomla-Bułhak A…. S.185.</ref>. У дакументах XVIII стагоддзя, продкі паэта ніколі не пісаліся з прыдомкам Рымвід, у адрозненні ад прадстаўнікоў заможнага роду Рымвід-Міцкевічаў з Мінскага ваяводства.Паводле некаторых дасьледчыкаў, бацька паэта паходзіў з заможнага беларускага сялянства<ref>[http://www.petergen.com/krukowski/hrick.htm Анатолий ГРИЦКЕВИЧ: «Белорусский шляхтич — значит благородный, свободный, вольный!»]</ref>. Гэта таксама памылка. Акрамя таго Мікалай Міцкевіч браў удзел у паўстаньні 1794 году, але інфармацыя нічым не пацьверджана. Маці паэта, Барбара, якая мела сястру-блізьніцу Марыяну, нарадзілася ў 1768 годзе<ref>[[Сяргей Рыбчонак]]. [https://www.academia.edu/35854180/%D0%A0%D1%8B%D0%B1%D1%87%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%BA_%D0%A1._%D0%A0%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%B2%D0%BE%D0%B4_%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%BC%D0%B0_%D0%9C%D1%96%D1%86%D0%BA%D0%B5%D0%B2%D1%96%D1%87%D0%B0_%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D1%8B%D1%8F_%D1%84%D0%B0%D0%BA%D1%82%D1%8B_%D1%96_%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%8F_%D0%B7%D0%B0%D0%B3%D0%B0%D0%B4%D0%BA%D1%96_Rocznik_Polskiego_Towarzystwa_Heraldycznego_nowej_serii_Red._S.G%C3%B3rzy%C5%84ski_T._XI_XXII_._Warszawa_DIG_2012._S.61-74 Рыбчонак С. Радавод Адама Міцкевіча: новыя факты і старыя загадкі // Rocznik Polskiego Towarzystwa Heraldycznego nowej serii / Red. S.Górzyński / T. XI (XXII). — Warszawa: DIG, 2012. — S.61-74.].</ref>, паходзіла з роду Маеўскіх гербу «Стары конь», у Наваградзкім ваяводзтве вядомым зь сярэдзіны XVII ст. Яе бацькамі былі Матэвуш Маеўскі, які пад канец жыцьця быў эканомам у маёнтку [[Чомбраў]], які належаў Вузлоўскім, і Кацярына-Ганна з Арэшкаў, дачка наваградзкага ротмістра Юзэфа Арэшкі. Першым вядомым продкам Адама Міцкевіча па кудзелі з роду Маеўскіх лічыцца Казімер Маеўскі, які ў 1650 годзе валодаў фальваркам Бердаўка. Памылковая гіпотэза паходжаньня Барбары Маеўскай ад пасьлядоўнікаў Якуба Франка папулярызуецца публіцыстамі габрэйскага паходжаньня<ref>Юркевіч З. Таямніца Міцкевіча «па кудзелі» [https://web.archive.org/web/20160828183254/http://kimpress.by/index.phtml?page=2&id=12603] // «Культура» № 8 (1238), 20.02.2016 — 26.02.2016 г.</ref>. Прозьвішча роду Міцкевічаў паходзіла ад беларускага імя ''Міцька'', скарочанага ад ''Зьміцер''; уласна сам Адам Міцкевіч прасіў называць сваё прозьвішча і падпісваўся, як Міцькевіч ({{мова-pl|Mićkiewicz}})<ref name="Gliński">Mikołaj Gliński, [https://culture.pl/pl/artykul/adam-mickiewicz-jako-poeta-bialoruski-czyli-zagadka-niewidzialnosci Adam Mickiewicz jako poeta białoruski, czyli zagadka niewidzialności] culture.pl.</ref><ref>[[Вітаўт Тумаш|Сымон Брага]], [https://books.google.pl/books/about/Міцькевіч_І_Беларуска.html?id=YvlmngEACAAJ&redir_esc=y Міцькевіч і Беларуская Плынь Польскае Літаратуры], Нью-Ёрк, 1957, с. 10.</ref>. == Жыцьцяпіс == === Нараджэньне === [[Файл:Zaosie home of Mickiwiecz.jpg|міні|[[Шляхецкая сядзіба|Сядзіба]] ў Завосьсі, верагоднае месца нараджэньня Міцкевіча ([[Напалеон Орда]])]] [[Файл:Dom A.Mickiewicza w Nowogródku.jpg|міні|200пкс|[[Дом-музэй Адама Міцкевіча|Дом]] Міцкевіча, Наваградак]] Адам Міцкевіч нарадзіўся ў [[Шляхецкая сядзіба|сядзібе]] свайго дзядзькі ў [[Завосьсе|Завосьсі]] каля [[Наваградак|Наваградку]], у той час [[Расейская імпэрыя]] (цяпер [[Беларусь]]). Да [[трэці падзел Рэчы Паспалітай|трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай]] у 1795 годзе гэты рэгіён быў часткай земляў [[Вялікае Княства Літоўскае|ВКЛ]] і род Міцкевічаў паходзіў зь літоўскай (беларускай) засьцянковай шляхты<ref name=cze>[[Чэслаў Мілаш|Czesław Miłosz]], ''The History of Polish literature'', p. [http://books.google.by/books?id=R-MkT9vavwIC&pg=PA208&dq=milosz+history+polish+literature+byelorussian+mickiewicz&hl=en&ei=w3dQTNThJ4-TnQeO1Z2PBw&sa=X&oi=book_result&ct=result&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false 208.]</ref>. Беларускі фальклёр у шэрагу з гістарычнымі літоўскімі паданьнямі пазьней акажа вялікі ўплыў на творчасьць Міцкевіча<ref name=cze/>. Бацька Адама, Мікалай Міцкевіч, быў наваградзкім судовым [[адвакат]]ам, маці, Барбара з Маеўскіх — дачка аканома зь недалёкага Чамброва. Ахрышчаны Адам быў ў [[Фарны касьцёл (Наваградак)|Навагрудзкім фарным касьцёле Перамяненьня Пана]] 12 лютага 1799 года. Дакладнае месца нараджэньня Адама Міцкевіча дагэтуль застаецца спрэчным момант біяграфіі паэта сярод гісторыкаў<ref>[https://historia.rp.pl/historia/art37662431-wigilijna-zagadka-urodzin-wieszcza Wigilijna zagadka urodzin wieszcza]</ref>. На гэты конт існуюць некалькі вэрсыяў: найперш гэта дакумэнтальны запіс у мэтрычнай кнізе Наваградзкага касцёлу аб хрышчэньні Адама Бярнарда Міцкевіча 12 лютага 1799 г., паводле гэтага запісу мейсца нараджэньня паэта зьвязваюць з Наваградкам. Другая вэрсыя паходзіць ад старэйшага брата Адама, [[Францішак Браніслаў Міцкевіч|Францішка]]. Згодна з гэтай вэрсыяй, Міцкевіч зьявіўся на сьвет у калядную ноч у прыдарожнай карчме Выгада, дзе вымушана спынілася яго маці, вяртаючыся з Завосься ў Наваградак, што нібы стала прадказаньнем лёсу паэта, як вандроўніка і пілігрыма. Ад малодшага брата Адама, [[Аляксандар Юльян Міцкевіч|Аляксандра]]{{Заўвага|Вэрсыя Аляксандра Міцкевіча аб месцы нараджэньня Адама зьяўляецца найбольш пашыранай сярод біёграфаў Адама Міцкевіча, што, праўда, іншы знакаміты дасьледнік біяграфіі Міцкевіча Яраслаў Марэк Рымкевіч заўважыў, што ўспаміны Аляксандра Міцкевіча можна ставіць пад сумненьне, бо ў той час у яго ўспамінах сустракаецца шмат блытаніны<ref>[https://bazhum.muzhp.pl/media/files/Teksty_Drugie_teoria_literatury_krytyka_interpretacja/Teksty_Drugie_teoria_literatury_krytyka_interpretacja-r1992-t-n4_(16)/Teksty_Drugie_teoria_literatury_krytyka_interpretacja-r1992-t-n4_(16)-s56-71/Teksty_Drugie_teoria_literatury_krytyka_interpretacja-r1992-t-n4_(16)-s56-71.pdf Jarosław Marek Rymkiewicz, Kilka szczegółów, Teksty Drugie : teoria literatury, krytyka, interpretacja nr 4 (16), 56-71, 1992]</ref>.}}, паходзіць трэці варыянт: паэт нарадзіўся на хутары Завосьсе й паводле рэкамэндацыі шляхцянкі Маладэцкай пупавіна яму была адрэзана на кнізе, што, адпаведна, павінна было забясьпечыць немаўляці славу кніжніка й вялікі розум{{Заўвага|Зь лісту Аляксандра Міцкевіча да Францішка Міцкевіча 1860 году: У сваім лісьце ты сумняешся наконт месца нараджэньня брата нашага Адама і выказваеш здагадку пра Літоўку. Мушу таму растлумачыць пра гэта падрабязна. Пытаньне пра месца нараджэньня ўзьнікла з таго, што Бёлт, пакупнік нашага дому, хоча дзеля спэкуляцыі хоча выказаць здагадку, што Адам нарадзіўся ў камяніцы, каб там паставіць помнік і каб ён меў карысьць ад наведвальнікаў, а то і ўвогуле мог прадаць гэтае месца грамадзянам за вялікую суму... Калі ты, будучы старэйшым, ужо навучаўся ў школе, і я доўга сядзеў каля маці, я быў сьведкам яе найбольш сяброўскіх размоваў са старэйшымі жанчынамі, і ўсе дэталі ўрэзаліся ў маю памяць, і многія зь іх пазьней былі пацьверджаны другімі крыніцамі, у тым ліку й месца, дзе жылі нашы бацькі й дзе мы нарадзіліся. Ты нарадзіўся ў доме Дабравольскай, на базыльскім завулку; я ў доме Камінскіх, двое малодшых у доме Дэнейноўскіх, на вуліцы Жыдоўскай. Адам, аднак, нарадзіўся ў Завосьсі, і так сталася: Завосьсе тады належала дзядзькам нашага бацькі; адзін зь іх памёр, а другі паклікаў бацьку да кіраваньня; таму нашыя бацькі паехалі ў Завосьсе ў сьнежні 1798 г. і Адам нарадзіўся там 24 сьнежня; там у той час быў наш дзядзька Фэліцыян, дванаццацігадовы хлопчык. У лютым наступнага году маці з Адамам вярнуліся ў Навагрудак і 12 лютага 1799 г. ахрысьцілі яго там, і так запісалі пасьведчаньне аб яго нараджэньні. Усё гэта некалькі разоў пацьвердзіў мне нябожчык Фэліцыян. Акушэркай для нас чатырох была габрэйка Давідкова. Для Адама, у Завосьсі, шляхцянка Маладэцкая; яна, жадаючы зрабіць Адама разумным, выкарыстала кнігу, у якой адрэзала нажом пупавіну дзіцяці. Гэтую кнігу паказвала маці тваёй знаёмай на стале бацькі, і маё вока заўважыла, і маё вуха прыслухалася. У мяне заўсёды была ў галаве гэтая кніга. Гэта быў «Судовы працэс» у 8 дзюймаў, у чорным скураным пераплёце. Калі я паехаў з дому ў Вільню, я ўзяў гэтую кнігу й дагэтуль захоўваю яе пры сабе. Гэта адзіная захаваная зь бібліятэкі майго бацькі па гэтай прычыне. Адам ведаў пра ўсё гэта яшчэ з маладосьці. Калі яшчэ пры жыцьці майго бацькі зайшла акушэрка Давідкова, яна сказала дзецям: «Я вашая бабка», Адась крыкнуў у маёй прысутнасьці: «Але не мая!»}}<ref>{{Кніга|аўтар =[[Аляксандар Юльян Міцкевіч|Aleksander Mickiewicz]] |частка = |загаловак = Wybór listów Adama Mickiewicza |арыгінал = |спасылка = http://rcin.org.pl/ibl/Content/235752/WA248_272095_II-1237_mickiewicz_o.pdf |адказны = |выданьне = |месца =Krakow |выдавецтва =Spółka wydawnicza Polska |год =1899 |том = |старонкі =241 |старонак = 292 |сэрыя = |isbn = |наклад = }}</ref>. === Жыцьцё і маладосьць === [[Файл:Navahradak Farny kasciol.JPG|міні|[[Фарны касьцёл (Наваградак)|Наваградзкі фарны касьцёл Перамяненьня Пана]], у якім быў ахрышчаны Адам Міцкевіч]] Маленства Адам правёў у [[Шляхецкая сядзіба|сядзібе]] з [[Завосьсе|Завосьсі]], пасьля чаго ў 1806—1807 гадах бацька Адама Міцкевіча пабудаваў [[дом-музэй Адама Міцкевіча|дом]] у Наваградку. У [[дом-музэй Адама Міцкевіча|доме]] Міцкевічаў на першым паверсе разьмяшчаліся гасьцінная саля, пакой бацькі, у якім знаходзілася хатняя бібліятэка, пакой для старэйшых дзяцей, пакой для малодшых дзяцей, а таксама спальня бацькоў і сталовая. На паддашку разьмяшчаўся пакой для прыслугі. На гэты час у сямі было пяцёра дзяцей: [[Францішак Браніслаў Міцкевіч|Францішак]] (1796 г.н.), Адам (1798 г.н.), [[Аляксандар Юльян Міцкевіч|Аляксандар]] (1801 г.н.), Ежы (1804 г.н.), Антоній (1805 г.н.). Яшчэ ў маленстве маці навучыла Адама чытаць і пісаць. Дапамагаў у гэтым стары Керсноўскі, які пазьней ўспамінаў: «Навука пайшла вельмі хутка, бо ён (Адам) здольнасьць меў незвычайную, яму не патрабавалася паўтарэньняў». Восеньню 1806 г. Міцкевічы ўзялі першага гувернёра для сваіх старэшых сыноў, які вучыў іх граматыцы, даў асновы арытмэтыкі й каліграфіі. У дзяцінстве з Адамам Міцкевічам здарыўся выпадак: немаўлём ён выпаў з акна бацькоўскага дому на вулічны брук, і яго, непрытомнага, маці ў роспачы аднесла ў касьцёл і там на каленях вымольвала вяртаньне да жыцьця свайго дзіцяці. У 1807—1815 гадох Міцкевіч наведваў [[дамінікане|дамініканскую]] павятовую школу ў Наваградку. Вучыўся Адам добра. Настаўнікі адзначалі яго выключную стараннасьць і добрыя паводзіны. Можна сказаць, што ўсе прадметы даваліся яму лёгка, за выключэньнем чыстапісаньня. Пісьмо, як ён пісаў пазьней сябрам, выклікала агіду, бо літары нагадвалі павукоў. Маці неаднаразова зьвяртала ўвагу Адама на яго почырк, казала: {{Цытата|«Пішаш, як курыца грабецца. Калі б ты быў вялікім панам, то сакратар махаў бы за цябе пяром, а паколькі ты ўбогі шляхціч, павінен умець даць сам сабе рады»<ref>[https://delibra.bg.polsl.pl/Content/73715/BCPS-82808_1926_Adam-Mickiewicz-T-.pdf J. Kallenbach, Adam Mickiewicz. Kraków 1897, t. I], s. 4.</ref>.}} У 5-6-х класах Адам пачаў чытаць у арыгінале творы рымскіх клясыкаў, захапіўся польскай клясычнай літаратурай, гістарычнымі творамі, рабіў пераклады з лацінскай мовы на польскую, спрабаваў пісаць п’есы. На год-два раней пачаў складаць вершы. Праўда, вершаваныя практыкаваньні былі часткай школьнай праграмы. Настаўнік рыторыкі даваў вучням заданьні скласьці невялікія эпіграфы й байкі. Аднак гэтыя сачыненьні Адама нічым не вылучаліся сярод падобных твораў аднаклясьнікаў. Пэўнае прызнаньне атрымала яго паэма «Ода аб пажары», напісаная ў 1810 г. пад уражаньнем гарадзкога пажару. Паказаўшы твор дырэктару Навагрудзкай дамініканскай школы, хлопчык апынуўся ў карцары за хлусьню, бо дарослыя проста не маглі паверыць, што такі майстэрскі тэкст можа належаць падлетку. Той пажар зьнішчыў у Навагрудку 18 жылых будынкаў і чуць не закрануў дом Міцкевічаў. У пажары ледзь не загінуў і бацька Адама, які знаходзіўся ў званіцы [[Касьцёл Сьвятога Антонія і кляштар францішканаў|касьцёлу Сьвятога Антонія]], ахопленай агнём, ратаваў архіў і дакумэнты. Выбрацца з палаючага будынка дапамог яму старэйшы сын Францішак. Таксама Адам браў удзел у дзейнасьці тэатру [[Ордэн базылянаў Сьвятога Язафата|базыльянаў]]. У студзені 1812 году тэатрам [[Ордэн базылянаў Сьвятога Язафата|базыльянаў]] была пастаўлена трагедыя «{{Артыкул у іншым разьдзеле|Барбара Радзівіл (паэма)||pl|Barbara Radziwiłłówna (dramat)}}» аўтарства {{Артыкул у іншым разьдзеле|Алаіза Фэлінскага||pl|Alojzy Feliński}}, у якой Адам адыграў ролю [[Барбара Радзівіл|Барбары Радзівіл]] <ref>{{Кніга | аўтар = [[Францішак Браніслаў Міцкевіч|Franciszek Mickiewicz]] |частка = |загаловак = Pamiętnik Franciszka Mickiewicza |арыгінал = |спасылка = https://polona.pl/item/pamietnik-franciszka-mickiewicza,ODk3NjQwMzk/ |адказны = |выданьне = |месца = Lwów [etc.] | выдавецтва = [[Асалінэюм|Wydawnictwo Zakładu Narodowego im. Ossolińskich]] |год =1923 |том = |старонкі =78 |старонак = |сэрыя = |isbn = |наклад = }}</ref>. У 1812 годзе адбыліся дзьве важныя падзеі ў жыцьці маладога Адама: 16 траўня памёр ягоны бацька, а крыху пазьней, з пачаткам [[Вайна 1812 году|вайны 1812 году]], праз Наваградак прайшлі войскі [[Напалеон I Банапарт|Напалеона]]. Па сьмерці бацькі ў 1812 годзе сям’я Міцкевічаў была вымушана пераехаць жыць у [[флігель]] на пляцы. Бацькаў сябар, судзьдзя Растоцкі дапамагаў маці гадаваць дзяцей. Ён браў іх на лета да сябе ў [[шляхецкая сядзіба|сядзібу]] [[Дольная Рута|Рута]], што непадалёк ад Наваградку<ref>[https://web.archive.org/web/20140831063227/http://wcent.nlb.by/factualdbtest/view/faces/Search.jspx?_afPfm=-4tg5dgsjp Міцкевіч Адам] — Беларусь у асобах і падзеях</ref>. Важную ролю ў выхаваньні Адама Міцкевіча адыгралі Гансеўская й стары Блажэй, якія прыслужвалі Міцкевічам у [[Завосьсе|Завосьсі]]. Гансеўская сьпялавала зь іншымі дзяўчынамі беларускія й польскія народныя песьні, якія й у будучым заставаліся крыніцай натхненьня Міцкевіча<ref>[https://web.archive.org/web/20240314115029/https://delibra.bg.polsl.pl/Content/73715/BCPS-82808_1926_Adam-Mickiewicz-T-.pdf J. Kallenbach, Adam Mickiewicz. Kraków 1897, t. I], s. 5.</ref>. Іншай крыніцай натхненьня Адама й яго братоў быў Блажэй, які ўвечары расказваў усялякія прыгоды, мясцовыя легенды, байкі<ref>[https://web.archive.org/web/20240314115029/https://delibra.bg.polsl.pl/Content/73715/BCPS-82808_1926_Adam-Mickiewicz-T-.pdf J. Kallenbach, Adam Mickiewicz. Kraków 1897, t. I], s. 5.</ref>. [[4 красавіка]] [[1843]] году Адам Міцкевіч з катэдры [[Калеж дэ Франс|Парыскага ўнівэрсытэту]] расказваў: {{Цытата|У ніводнага народу няма фантастычных расказаў настолькі багатых, настолькі дзіўных і можа нідзе не ўбачыш слухачоў настолькі ўважлівых, як тыя, што атачаюць убогага селяніна, што расказвае байку ў сваёй хаце... Баечнік амаль заўсёды сам выступае ў падзеях байкі й адыгрывае частку сваёй драмы. Часам ён дае зразумець, што самае важнае, што адбылося, то гэта ён зрабіў, што ён удзельнічаў у некаторых нягодах і ўчынках сваіх герояў; часам вельмі простым спосабам ён раптам парушае ўвагу саміх слухачоў. Шматлікія з прысустных ведаюць тую байку, дзе галоўны герой ідзе шукаць цудоўную птушку, чымсьці падобную на фэнікса. Птушка тая, пралятаючы над краем славянскім, губляе пяро, адно толькі, якое герой байкі і знаходзіць. Пяро тое мела такі бляск, што, калі герой занёс яго да хаты, асьвяціла хату цалкам. У гэты момант баечнік звычайна раптам запальвае жменю драўняных габлюшак, і гэтае полымя глыбока шакуе гледачоў. У іншай байцы, калі гаворка ідзе пра крыштальны замак зачараваных княжон, сярод якіх рыцар ня можа пазнаць тую, якую шукаў, бо ўсе яны былі падобныя адна на адну, як зоркі, — селянін адчыняе дзьверы й паказвае слухачам зімовае неба, што зіхаціць зоркамі сярод празрыстых аблокаў, чыя фантастычная форма прадстаўляе гэты крыштальны замак лепш за любыя тэатральныя дэкарацыі<ref>[https://delibra.bg.polsl.pl/Content/73715/BCPS-82808_1926_Adam-Mickiewicz-T-.pdf J. Kallenbach, Adam Mickiewicz. Kraków 1897, t. I], s. 5-6.</ref>. {{арыгінал|pl|U żadnego ludu niemasz powieści fantastycznych tak bogatych, tak dziwnych i może nigdy nie zobaczy się słuchaczów tak uważnych, jak ci, co otaczają ubogiego chłopka, prawiącego bajkę w swej chacie... Bajarz prawie zawsze sam występuje w zdarzeniach opowiadanych i odgrywa część swojego dramatu. Czasem daje do zrozumienia, że co się stało najważniejszego, to on zrobił, że uczestniczył w niektórych trudach i czynach swych bohaterów; czasem bardzo prostym sposobem porusza nagle uwagę swych słuchaczów. Wielu z obecnych zna tę bajkę, gdzie bohater idzie szukać cudownego ptaka, coś w rodzaju feniksa. Ptak ten, przelatując nad krajem słowiańskim, gubi pióro, jedno tylko, które bohater bajki znachodzi. Pióro to miało taki blask, że kiedy je bohater wniósł do izby, oświeciło ją całą. W tem miejscu opowiadający zwykle zapala znienacka garść wiórów, a płomień ten wstrząsa do głębi słuchaczami. W innej bajce, kiedy przychodzi mowa o zamku kryształowym zaczarowanych księżniczek, między któremi rycerz nie może poznać tej, co szukał, bo wszystkie były podobne do siebie, jak gwiazdy — chłop naówczas otwiera drzwi i słuchaczom swoim pokazuje zimowe niebo, iskrzące się gwiazdami wśród przejrzystych obłoków, których fantastyczny kształt przedstawia ów zamek kryształowy lepiej, niż jakiekolwiek dekoracje teatralnie.}}}} === Віленскі ўнівэрсытэт === У 1815 годзе Міцкевіч выехаў у [[Вільня|Вільню]] навучацца ў [[Віленскі ўнівэрсытэт|Віленскім унівэрсытэце]] — галоўнай навучальнай установе былога [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]], дзе пазьней вывучаў гуманістычныя навукі. Складанае матэрыяльнае становішча пасьля сьмерці бацькі схіліла яго да навучаньня ва ўнівэрсытэцкай настаўніцкай сэмінарыі, што пасьля гарантавала працу ў расейскіх школах. Навучаньне скончыў у 1819 годзе з тытулам магістра<ref>[http://univ.gda.pl/~literat/autors/mick.htm Biblioteka Lit. Polskiej, Un. Gdański]</ref>. Падчас навучаньня першапачаткова жыў у свайго стрыечага брата {{Артыкул у іншым разьдзеле|Юзэф Міцкевіч|Юзэфа Міцкевіча|pl|Józef Mickiewicz (fizyk)}}, уласна дэкана настаўніцкай сэмінарыі пры Віленскім ўнівэрсытэце, а таксама знакамітага выкладніка фізыкі. Відаць, дзякуючы яго заступніцтву ў 1815 годзе Адам быў прыняты на матэматычна-фізычны факультэт. Адаму зайздросьцілі аднакурсьнікі, бо студэнты матэматычна-фізычны факультэту атрымлівалі бясплатны інтэрнат і 15 рублёў кішэнных грошай у месяц, але жыў Адам не ў інтэрнаце, а ў маленькай кватэры ксяндза Юзэфа (кватэра знаходзілася ў доме прафэсараў унівэрсытэту). Ксёндз Юзэф Міцкевіч быў на той момант ужо цяжка хворы й некаторыя падазравалі, што Адам чакае яго сьмерці, каб завалодаць сьціплым багацьцем стрыечнага брата. Таму, каб спыніць падазрэньні, Адам неўзабаве пераехаў да свайго сябра [[Ян Чачот|Яна Чачота]]. Пасьля некалькіх месяцаў навучаньня на факультэце матэматыкі й фізыкі Адам Міцкевіч перайшоў на факультэт літаратуры й вольных мастацтваў, што цікавала яго больш. Падчас навучаньня ў Віленскім унівэрсытэце ў кастрычніку 1817 году разам з [[Тамаш Зан|Тамашам Занам]] і суполкай сяброў стварыў [[Таварыства філяматаў]], якое было арганізаванае паводле масонскага ўзору і пасьля пераўтварылася ў змоўніцкую нацыянальна-патрыятычную арганізацыю. У гэты час Міцкевіч таксама напісаў праграмныя вершы («[[Ода да маладосьці]]», 1820 і іншыя). Саюз філяматаў і створаныя крыху пазьней «[[Таварыства філярэтаў]]» і «[[Прамяністыя]]» служылі асьветніцка-патрыятычнай працы тагачаснай віленскай моладзі. Гэтыя арганізацыі ў 1822 годзе налічвалі больш за 200 сябраў. Неўзабаве актыўная дзейнасьць арганізацыяў прыцягнула ўвагу ўладаў, што пазьней стане адным з чыньнікаў высылкі Міцкевіча ў Расею. Адзначаецца, што Міцкевіч размаўляў па-польску, па-француску, па-італьянску, па-нямецку, па-ангельску, па-лацінску ды па-грэцку<ref name=mirachycki>{{Кніга|аўтар =Леў Мірачыцкі. |частка = |загаловак =Светлым ценем Адама Міцкевіча. Эміграцыя з Наваградчыны |арыгінал = |спасылка = |адказны = |выданьне = |месца =Мінск |выдавецтва =ВЦ "Бацькаўшчына" |год =1994 |том = |старонкі =22 |старонак = |сэрыя = |isbn =985-6026-04-0 |наклад =21000 }}</ref>. У сваіх успамінах, Максіміліян Маркс, які ў выгнаньні камунікаваў з былымі студэнтамі Віленскага ўнівэрсытэту, узгадываў: {{Цытата|Трэба заўважыць, што ягоннае першае каханьне да дзяўчыны Марыі Верашчакі, што так доўга яго натхняла, узьнікла і умацавалася сьпяваньнем зь ёю беларускіх песень.<ref name=marks>{{Кніга|аўтар =Максіміліян Маркс |частка = |загаловак =Записки старика |арыгінал = |спасылка = |адказны =под. ред. П. Глушковского, С. Леончика, А. Яскульского |выданьне = |месца =Cанкт-Петербург |выдавецтва =Польский культурный центр в Москве. Издательство «Алетейя»|год =2021 |том = |старонкі = |старонак = |сэрыя = |isbn =978-5-00165-279-3 |наклад = }}</ref>}} У 1819 годзе па заканчэньні ўнівэрсытэту пачаў працаваць настаўнікам у [[Коўна|Коўне]], дзе жыў да 1823 году. Падчас знаходжаньня ў Коўне напісаў дысэртацыю, за якую ў 1822 годзе атрымаў тытул магістра філязофіі. У той самы час быў ініцыяваны да ступені чалядніка ў [[масонства|масонстве]]<ref>Ludwik Hass. ''Wolnomularstwo w Europie Środkowo-Wschodniej XVIII i XIX wieku'' [[Уроцлаў|Wrocław]] 1982 s. 284{{ref-pl}}</ref>. У пэрыяд настаўніцтва ў Коўне Міцкевіч закахаўся ў [[Марыля Верашчака|Марылю Верашчаку]] з [[Карчова|Туганавічаў]] Наваградзкага павету, зь якой пазнаёміўся ў 1818 годзе падчас летніх вакацыяў, калі гасьцяваў у маёнтку Верашчакаў непадалёку ад [[Наваградак|Наваградку]]. Нягледзячы на іх узаемныя пачуцьці і прыяцельскія стасункі Міцкевіча зь сям’ёй Марылі, ейныя бацькі вымагалі выкананьня раней зробленых заручынаў з графам Путкамэрам. Самыя пяшчотныя лірычныя вершы Адам Міцкевіч прысьвяціў свайму першаму каханьню. Сьляды гэтага нерэалізаванага каханьня можна знайсьці ў вядомых вершах Міцкевіча «Да М…» і «Да сяброў», балядах «Сьвіцязь», «Сьвіцязянка» ды «Рыбка». === Турма, высылка і эміграцыя === [[Файл:Wańkowicz Adam Mickiewicz.jpg|міні|200пкс|«[[Міцкевіч на скале Аю-Даг]]», [[Валенці Ваньковіч]], 1828]] У час працы на радзіме Адам Міцкевіч падаў хадайніцтва пра дадатковы адпачынак і паездку за мяжу. Адпачынак яму далі, але замежную вандроўку не дазволілі. Калі ён у кастрычніку 1823 году паехаў у Вільню, яго арыштавала сьледчая камісія пад кіраўніцтвам [[Мікалай Навасільцаў|Мікалая Навасільцава]], створаная з мэтай спыніць патрыятычны рух «польскай моладзі ў Літве». Адам Міцкевіч быў заключаны ў турму, якая разьмяшчалася ў памяшканьні былога базыльянскага кляштару Святой Тройцы, дзе правёў некалькі месяцаў. Падчас сьледзтва [[Таварыства філярэтаў|філярэты]] зрабілі ўсё магчымае, каб адвесьці ад Міцкевіча абвінавачаньні, але ён усе ж быў прыгавораны да высылкі ў глыб [[Расея|Расеі]]. У красавіку 1824 году Міцкевіч быў выпушчаны з турмы на парукі. У кастрычніку 1824 быў высланы ў выгнаньне з Літвы. Праз некалькі гадзін пасьля атрыманьня ўказу 22 кастрычніка 1824 г. аб высланьні ён напісаў верш у альбом, які належаў {{Артыкул у іншым разьдзеле|Саламея Славацкая|Саламеі Славацкай|pl|Salomea Słowacka}}, маці [[Юльюш Славацкі|Юльюшам Славацкім]]{{Заўвага|У 1975 г. верш пакладзены на музыку на польскай і расейскай мовах савецкім кампазытарам {{Артыкул у іншым разьдзеле|Давыд Тухманаў|Давыдам Тухманавым|be|Давыд Фёдаравіч Тухманаў}}.}}<ref>А. Мицкевич. Стихотворения. Поэмы — М.: Художественная литература, 1979—495 с (Классики и современники. Поэтическая библиотека), С. 122, 340. </ref>. 8 лістапада 1824 году Міцкевіч прыбыў у [[Пецярбург]] за прызначэньнем. У чаканьні прысуду Міцкевіч сышоўся з [[Дэкабрысты|дэкабрыстамі]] (К. Рылеевым ды А. Бястужавым) і атрымаў нават даручэньне зблізіць расейскіх рэвалюцыянэраў з патрыётамі Польшчы і Літвы. Ён актыўна ўдзельнічаў у так званых «расейска-польскіх перамовах» паміж дэкабрысцкім «Паўднёвым» і «Польскім патрыятычным» таварыствамі. Вырашэньне з прызначэньнем месца высылкі зацягнулася, і Міцкевіч паехаў у [[Крымская паўвыспа|Крым]], дзе напісаў паэтычны цыкль «Крымскія санэты» і шэраг вершаў. Увесь пэрыяд патрыятычнай віленска-ковенскай маладосьці і высылкі ў глыб Расеі адбіўся пазьней у напісаных падчас побыту ў [[Дрэздэн]]е, трэцяй часткі «[[Дзяды (паэма)|Дзядоў]]». Канцавы Ўступ З-яй часткі «Дзядоў», «Да сяброў маскалёў» мелі асабісты характар{{Заўвага|«Да сяброў маскалёў» Міцкевіча было алюзыяй на апублікаваную ў Маскве паэму Пушкіна «На ўзяцьце Варшавы» (1831). Пушкін у гэты час ужо відавочна зьмяняе погляды з дэмакратычных, якія меў падчас знаёмства зь Міцкевічам, на [[манархізм|манархічныя]], [[шавінізм|шавіністычныя]]<ref>Jan Kucharzewski, Od białego do czerwonego caratu, t. I, Warszawa 1998, s. 153.</ref>.}}. Міцкевіч зьвярнуўся ў іх беспасрэдна да вядомых у Расеі дэкабрыстаў і верагодна [[Аляксандар Пушкін|Аляксандра Пушкіна]]. === Жыцьцё ў Расеі === [[Файл:Zinaida Volkonskaya's salon.jpeg|значак|225px|справа|Аляксандар Пушкін і іншыя госьці слухаюць Адама Міцкевіча ў літаратурным салоне княгіні {{Артыкул у іншым разьдзеле|Зінаіда Валконская|Зінаіды Валконскай|ru|Волконская, Зинаида Александровна}} (мастак Рыгор Мясаедаў)]] У Расеі Міцкевіч жыў у Санкт-Пецярбурзе. З лютага па сакавік 1825 году жыў у [[Адэса|Адэсе]]<ref>А. А. Лойка. Міцкевіч Адам // {{Літаратура/Энцыкляпэдыя літаратуры і мастацтва Беларусі|3}} С. 650.</ref>. Пасьля Адэсы, да лістапада 1825 году Адам Міцкевіч жыў у [[Крым]]е, дзе напісаў знакамітыя «{{Артыкул у іншым разьдзеле|Крымскія санэты||pl|Sonety krymskie}}»<ref>[[Чэслаў Мілаш|Czesław Miłosz]] (1983). [https://books.google.se/books?id=R-MkT9vavwIC&pg=PA230&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false The History of Polish Literature]. University of California Press. p. 218. ISBN 978-0-520-04477-7</ref>. Са сьнежня 1825 году месцам жыхарства паэта стала [[Масква]], з лістапада 1827 году зноў жыў Пецярбурзе. У Расеі зблізіўся з удзельнікамі [[Дэкабрысты|дэкабрыскага руху]] ([[Кандрат Рылееў|К. Ф. Рылееў]], [[Аляксандар Бястужаў|А. А. Бястужаў]]), са значнымі расейскімі пісьменьнікамі і паэтамі ([[Аляксандр Пушкін|А. С. Пушкін]], [[Антон Дэльвіг|А. А. Дэльвіг]], {{Артыкул у іншым разьдзеле|Іван Кірэеўскі|І. В. Кірэеўскі|ru|Киреевский, Иван Васильевич}}, браты {{Артыкул у іншым разьдзеле|Ксэнафонт Палявой|Ксэнафонт|ru|Полевой, Ксенофонт Алексеевич}} і {{Артыкул у іншым разьдзеле|Мікалай Палявой|Мікалай Палявыя|ru|Полевой, Николай Алексеевич}}, {{Артыкул у іншым разьдзеле|Дзмітры Венявіцінаў|Д. У. Венявіцінаў|ru|Веневитинов, Дмитрий Владимирович}}, [[Яўген Баратынскі|Я. А. Баратынскі]]), з бібліёграфам і знакамітым аўтарам эпіграм {{Артыкул у іншым разьдзеле|Сяргей Сабалеўскі|С. А. Сабалеўскім|ru|Соболевский, Сергей Александрович}}, таксама сябраваў з паэтам [[Адольф Янушкевіч|А. М. Янушкевічам]]. Асабліва блізкія сяброўскія адносіны звязалі Міцкевіча з паэтам і журналістам князем [[Пётр Вяземскі|Пятром Андрэевічам Вяземскім]], які стаў першым перакладчыкам на расейскую мову «{{Артыкул у іншым разьдзеле|Крымскія санэты|Крымскіх санэтаў|pl|Sonety krymskie}}»<ref>Т. Липич, В. Липич, Романтизм в русско-польском диалоге культур первой половины XIX века // Rocznik Instytutu Polsko-Rosyjskiego=Ежегодник Русско-польского института, No 1 (2) 2012</ref>. Нарэшце маскоўскі ваенны генэрал-губэрнатар залічыў Міцкевіча ў сваю канцылярыю. У Маскве паэт даведаўся пра [[Паўстаньне дэкабрыстаў|паўстаньне на Сэнацкай плёшчы]] і жорсткую расправу над дэкабрыстамі. Але расейцы сваёй падтрымкай не далі яму аплакваць лёс сяброў-паўстанцаў у адзіноце. У Маске Адам Міцкевіч пазнаёміўся й часта сустракаўся з пісьменьнікам [[Генрык Жавускі|Генрыкам Жавускім]]. Вясной 1826 году рэдактар «{{Артыкул у іншым разьдзеле|Маскоўскі тэлеграф|Маскоўскага тэлеграфа|ru|Московский телеграф}}» Мікалай Палявой увёў Міцкевіча ў маскоўскае літаратурнае асяродзьдзе і ён стаў частым госьцем славутага салёну княгіні-паэтэсы {{Артыкул у іншым разьдзеле|Зінаіда Валконская|Зінаіды Валконскай|ru|Волконская, Зинаида Александровна}}, зблізіўся там з Баратынскім, Венявіцінавам, Вяземскім, Пагодзінам, пазнаёміўся з [[Аляксандар Пушкін|Аляксандрам Пушкінам]]. Адносіны Міцкевіча з Пушкіным характарызаваліся глыбокай узаемапавагай і прызнаньне паэтычнага таленту. Валодаючы рэдкім дарам імправізацыі, Міцкевіч захапляў сваім майстэрствам Пушкіна. Падчас адной зь імправізацый на францускай мове (расейскую мову Адам Міцкевіч вывучыць праз год жыцьця ў Расеі й будзе размаўляць на ёй без акцэнту) Пушкін сарваўся зь месца, ускудлаціў валасы і выгукнуў: {{Цытата|Які геній! Які сьвятарны агонь! Што я ў параўнаньні зь ім!}} Пераклады твораў Міцкевіча на [[Расейская мова|расейскую мову]] зьявіліся ў «Московском телеграфе» і мелі вялікі посьпех у расейскай публікі. Міцкевіч меў намер пачаць выданьне часопіса або газэты на польскай мове, але ўлады адмовілі яму. Таксама ў гэты час паэт пазнаёміўся з Марыяй Шыманоўскай і яе дачкой Цэлінай, але ня ведаў, што маленькая Цэліна пазьней стане ягонай жонкай. У гэты час пісьменьнік перажыў яшчэ адну драму. У салёне Валконскай ён пазнаёміўся з [[Караліна Паўлава|Каралінай Яніш]] (пазьней вядомая паэтка і перакладніца Паўлава) і вырашыў ажаніцца зь ёй, але яе бацькі адмовілі яму. Сур’ёзнай працай гэтага часу была паэма «[[Конрад Валенрод (паэма)|Конрад Валенрод]]», якую ён пачаў пісаць у Маскве, а скончыў у Пецярбургу. Яго баляды «Ваявода» і «Будрыс і яго сыны» («Тры Будрысы») Аляксандар Пушкін пераклаў на расейскую мову. === Ад’езд Міцкевіча ў Эўропу === [[Файл:Adam mickiewicz 550.jpg|міні|200пкс|Партрэт Адама Міцкевіча, 1849]] [[Файл:Adam Mickiewicz and Antoni Edward Odyniec on Vesuvius (95345571).jpg|значак|''[[Міхал Эльвіра Андрыёлі]]''. [[Антоні Эдвард Адынец|Антоні Адынец]] і Міцкевіч на [[Вэзувіё|Вэзувію]]" 1881 год.]] У траўні 1829 пакінуў Расею перад тым, як быў падпісаны загад імпэратара аб забароне выезду. Пасьля сасланьня і дазволу зьехаць за мяжу Міцкевіч падарожнічаў па [[Эўропа|Эўропе]]. Спачатку ў 1829 годзе на ангельскім параходзе «Георг IV» ён накіраваўся ў [[Нямеччына|Нямеччыну]], наведаў [[Любэк]], [[Гамбург]] ды [[Бэрлін]], у якім эмігранты з Рэчы Паспалітай зладзілі яму ўрачыстую сустрэчу. Міцкевіч наведаў некалькі лекцыяў Гегеля ва ўнівэрсытэце. У [[Прага|Празе]] пазнаёміўся з [[Вацлаў Ганка|Вацлавам Ганкам]]. Пачаў вучыць [[чэская мова|чэскую мову]], таксама зацікавіўся постацю [[Ян Жыжка|Яна Жыжкі]], аб якім хацеў напісаў паэму. У Карлсбадэне (Карлавых Варах) выпадкова сустрэў [[Антоні Эдвард Адынец|Антонія Эдварда Адынца]], які суправаджаў паэта ў ягоных далейшых падарожжах, у тым ліку ў [[Швайцарыя|Швайцарыю]] ды [[Італія|Італію]]. Разам яны наведалі Гётэ. Таксама Міцкевіч змог пабачыць [[Фрыдрых Шлегель|Шлегеля]]. Перайсьці з Швайцарыі ў Італію сябры вырашылі пехатой. Пабывалі ў Вэнэцыі, Фэрары, Балёньні ды Флярэнцыі. Асабліва вялікае ўражаньне на Міцкевіча зрабіў [[Рым]], пра што ён пісаў у лістах да [[Францішак Геранім Малеўскі|Францішка Малеўскага]]. Спыніўшыся ў Рыме, Міцкевіч вывучаў працы старажытых гісторыкаў, а таксама паэт шмат перапісваўся з сваімі землякамі, якіх лёс раскідаў па ўсім сьвеце. Але Міцкевіч ня змог уседзець на месцы і вярнуўся ў жніўні 1830 году ў Швайцарыю, дзе сустрэўся з паэтам {{Артыкул у іншым разьдзеле|Зыгмунт Красінскі|Зыгмунтам Красінскім|pl|Zygmunt Krasiński}}<ref>Kazimierz Wyka, «Mickiewicz, Adam Bernard», Polski Słownik Biograficzny, vol. XX, 1975, p. 697</ref>. У 1831 годзе прыехаў у [[Вялікая Польшча|Вялікапольшчу]] з намерам перайсьці мяжу і вярнуцца да ахопленага паўстаньнем [[Царства Польскае|Царства Польскага]], але ў рэшце рэшт паэт застаўся ў [[Дрэздэн]]е да 1832 году, дзе сустрэў багата землякоў, якія эмігравалі. Такім чынам, пачынаючы з сакавіка 1832 г. Міцкевіч некалькі месяцаў знаходзіўся ў Дрэздэне, менавіта ў [[Саксонія|Саксоніі]], дзе напісаў трэцюю частку сваёй паэмы «[[Дзяды (паэма)|Дзяды]]». [[Файл:David d'Angers - Adam Mickiewicz.jpg|значак|зьлева|170px|Адам Міцкевіч, скульптура 1835 году]] У 1832 годзе з Дрэздэну паэт накіраваўся ў [[Парыж]], куды прыехаў 31 ліпеня й дзе пачаў супрацоўнічаць з эміграцыйнымі дзеячамі, пісаў артыкулы і публіцыстычныя лісты. Тут ён сустракае старога сябра [[Ігнат Дамейка|Ігната Дамейка]]<ref>Kazimierz Wyka, «Mickiewicz, Adam Bernard», Polski Słownik Biograficzny, vol. XX, 1975, p. 698</ref>. Разам з [[Іяхім Лялевель|Іяхімам Лялевелем]] адзін з лідараў дэмакратычнага крыла эміграцыі з тэрыторыі Рэчы Паспалітай. З 2 сьнежня 1832 г. — намесьнік старшыні [[Таварыства Літоўскае і зямель Рускіх|Таварыства літоўскіх і рускіх зямель]], у якім 24 верасня 1832 г. выбраны кіраўніком гістарычна-літаратурнай сэкцыі<ref>Швед, В. Таварыства літоўскіх і рускіх зямель / Вячаслаў Швед // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі. У 6 т. Т. 6. Кн. 1: Пузыны — Усая / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў (галоўны рэд.) і інш.; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн. : БелЭн, 2001. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0214-8. — С. 492.</ref>. Рэдагаваў часопіс «{{Артыкул у іншым разьдзеле|Pielgrzym Polski||pl|Pielgrzym Polski}}». У 1839—1840 быў прафэсарам лацінскай літаратуры ў швайцарскай [[Лязана|Лязане]], а пакінуўшы Лязану, ён стаў ганаровым прафэсарам Лязанскай акадэміі. У 1840 годзе ўзначаліў катэдру славянскіх моваў у «Калеж дэ Франс» (''Collège de France''), дзе праводзіў так званыя [[парыскія лекцыі]] На лекцыі Міцкевіча хадзіла вялікая колькасьць дзеячоў і мысьляроў, у тым ліку і француская літаратарка [[Жорж Санд]]{{Заўвага|У 1840 г., разам з [[Фрыдэрык Шапэн|Фрыдэрыкам Шапэнам]] <ref>[https://culture.pl/pl/tworca/fryderyk-chopin Fryderyk Chopin]</ref>.}}. У 1841—1844 гадох быў прэзыдэнтам Гістарычнага факультэту Літаратурнага таварыства ў Парыжы<ref>Anna Mazanek, Towarzystwo Historyczno-Literackie, w: Literatura Polska, przewodnik encyklopedyczny, [[Варшава|Warszawa]] 1985, t. II, s. 482.</ref>. З боку грамадзкай пазыцыі і актыўнасьці ў польскіх патрыятычных асяродках Адама Міцкевіча лічылі за галоўнага прадстаўніка так званай Вялікай Эміграцыі. У Парыжы пасябраваў з фатографам Міхалам Швайцэрам, а ў 1841 годзе зьвязаўся з прадстаўніком плыні польскага [[мэсіянізм]]у — {{Артыкул у іншым разьдзеле|Андрэй Тавянскі|Андрэем Тавянскім|pl|Andrzej Towiański}} і зрабіўся яго галоўным прапагандыстам і кіраўніком створанага Тавянскім « {{Артыкул у іншым разьдзеле|Кола Божай Справы||pl|Koło Sprawy Bożej}}». У 1844 годзе францускія ўлады абвінавацілі Міцкевіча ў прапагандзе [[тавянізм]]у з нагоды: палітычнага ўхілу яго лекцыі (усхваленьня Напалеона), у сваіх лекцыях агучваў погляды яўна [[Каталіцтва|антыкаталіцкія]] (4-я лекцыя) — крытыкаваў Каталіцкую Царкву за адыход ад хрысьціянскіх прынцыпаў. Мэсіянскі элемэнт супярэчыў каталіцкаму вучэньню, і некаторыя з твораў Міцкевіча былі ўнесены ў сьпіс забароненых касьцёлам {{Артыкул у іншым разьдзеле|Індэкс забароненых кнігаў|кнігаў|en|Index Librorum Prohibitorum}}, хоць і Міцкевіч, і Тавянскі рэгулярна наведвалі каталіцкую імшу й заахвочвалі да гэтага сваіх пасьлядоўнікаў <ref>[https://books.google.se/books?id=Uj2UaAKuE8YC&pg=PA101&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false Robert E. Alvis (2005). Religion and the rise of nationalism: a profile of an East-Central European city. Syracuse University Press. p. 101. ISBN 978-0-8156-3081-4.]</ref>. У 1846 г. Міцкевіч разарваў адносіны з Тавянскім пасьля ўздыму рэвалюцыйных настрояў у Эўропе, які выявіўся ў такіх падзеях, як {{Артыкул у іншым разьдзеле|Кракаўскае паўстаньне||pl|Powstanie krakowskie}} ў лютым 1846 г. Міцкевіч крытыкаваў пасыўнасьць Тавянскага й вярнуўся да традыцыйнага каталіцкага касьцёлу<ref>Kazimierz Wyka, «Mickiewicz, Adam Bernard», Polski Słownik Biograficzny, vol. XX, 1975, p. 702</ref>. У 1847 г. Міцкевіч пасябраваў з амэрыканскай журналісткай, крытыкам і абаронцай правоў жанчын {{Артыкул у іншым разьдзеле|Маргарэт Фулер||en|Margaret Fuller}}<ref>Kazimierz Wyka, «Mickiewicz, Adam Bernard», Polski Słownik Biograficzny, vol. XX, 1975, p. 703</ref>. У сакавіку 1848 г. ён быў у складзе польскай дэлегацыі, якую прыняў на аўдыенцыі Папа [[Пій ІX]], якога Міцкевіч прасіў падтрымаць паняволеныя народы й {{Артыкул у іншым разьдзеле|Француская рэвалюцыя 1848 году|Францускую рэвалюцыю 1848 г. |fr|Révolution française de 1848}}. Неўзабаве, падчас «[[Вясна народаў|Вясны народаў]]» (1848) у [[Італія|Італіі]] ў красавіку 1848 г., ён арганізаваў вайсковы атрад — {{Артыкул у іншым разьдзеле|Легіён Міцкевіча||en|Mickiewicz Legion}} — для падтрымкі паўстанцаў, спадзеючыся вызваліць польскія й іншыя славянскія землі<ref>[[Чэслаў Мілаш|Czesław Miłosz]] (1983). [https://books.google.se/books?id=R-MkT9vavwIC&pg=PA230&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false The History of Polish Literature]. University of California Press. p. 30. ISBN 978-0-520-04477-7</ref>. Атрад так і ня стаў дастаткова вялікім, каб быць чымсьці большым, чым сымбаль. У сьнежні 1848 г. Адаму Міцкевічу таксама прапаноўвалі пасаду ў [[Ягелонскі ўнівэрсытэт|Ягелонскім унівэрсытэце]] у [[Кракаў|Кракаве]], які знаходзіўся пад уладай [[Аўстрыйская імпэрыя|Аўстрыі]], але прапанова была неўзабаве адклікана пад ціскам аўстрыйскіх уладаў. Зімой 1848-49 гг., польскі кампазытар [[Фрыдэрык Шапэн]]{{Заўвага|Больш за дзясятак гадоў раней Шапэн паклаў на музыку два вершы Міцкевіча (гл. {{Артыкул у іншым разьдзеле|Польскія песьні Фрыдэрыка Шапэна||pl|Pieśni op. 74 (Chopin)}}).}} у апошнія месяцы свайго жыцьця наведаў свайго хворага суайчыньніка й супакойваў нэрвы паэта сваёй фартэпіяннай музыкай<ref>Zdzisław Jachimecki, "Chopin, Fryderyk Franciszek, " Polski słownik biograficzny, vol. III, Kraków, Polska Akademia Umiejętności, 1937, s. 424.</ref>. Сам Шапэн наступным чынам успамінаў гэтыя падзеі: {{Цытата|Зноў бачуся зь Міцкевічам, ён днямі быў у мяне, ведаю, навошта ён прыязджае, і зараз сяду граць. Нядаўна я доўга граў яму, баяўся на яго глядзець, і чую, што ён плача. Адыходзячы, ён сьціснуў мяне за галаву (...) і вымавіў першыя словы таго вечара: Дай Бог табе здароўя! Вы мяне расчулілі... Ён ня скончыў, бо сьлёзы зноў затрымаліся ў горле.<ref>Stanisław Krawczyński, Zaklęty świat chopinowskich dźwięków, „Alma Mater” nr 130–131, grudzień-styczeń 2010–2011, s. 36.</ref>}} Восеньню 1848 году Міцкевіч вярнуўся ў [[Парыж]], дзе супольна з {{Артыкул у іншым разьдзеле|Ксавэры Браніцкі (1816-1879)|Ксавэрыям Браніцкім|pl|Ksawery Branicki (1816–1879)}} стаў адным з заснавальнікаў і галоўным рэдактарам «{{Артыкул у іншым разьдзеле|La Tribune des Peuples|Трыбуны народаў|pl|La Tribune des Peuples}}» (''Tribune des Peuples''). Артыкулы Міцкевіча падтрымлівалі ідэі дэмакратыю й сацыялізм, а таксама многія ідэалы [[Француская рэвалюцыя|Францускай рэвалюцыі]] і {{Артыкул у іншым разьдзеле|Першая Француская імпэрыя|напалеонаўскай эпохі|fr|Premier Empire}}, хоць ён і не меў ілюзыяў адносна ідэалізму [[Банапарты|банапартаў]]. Ён падтрымліваў аднаўленьне {{Артыкул у іншым разьдзеле|Другая Француская імпэрыя|Францускай імпэрыі|fr|Second Empire}} ў 1851 годзе. У выніку інтэрвэнцыі расейскай амбасады ў Парыжы, часопіс быў зачынены за агучваньне радыкальных грамадзкіх поглядаў. Аднаўленьне Другой Францускай Імпэрыі распаліла надзею Міцкевіча на новы канфлікт з Расейскай Імпэрыяй і новую цікавасьць Эўропы да польскай справы. Яго апошні твор магчыма напісаны лацінскай одай у гонар [[Напалеон III Банапарт|Напалеона ІІІ Банапарта]]. У 1851 годзе быў адданы пад нагляд паліцыі. У 1852 г. быў адпраўлены ў адстаўку разам з [[Жуль Мішле|Жулем Мішле]] і {{Артыкул у іншым разьдзеле|Эдгар Кінэ|Эдгарам Кінэ|ru|Кинэ, Эдгар}}. З 1852 году працаваў у {{Артыкул у іншым разьдзеле|Бібліятэка Арсэналу|Бібліятэцы Арсэналу|fr|Bibliothèque de l'Arsenal}}. Там яго наведаў іншы паэт, [[Цыпрыян Каміль Норвід]], які напісаў пра гэтую сустрэчу ў сваёй працы «{{Артыкул у іншым разьдзеле|Чорныя кветкі| Czarne kwiaty. Białe kwiaty|pl|Czarne kwiaty}}»; там жа памерла жонка Міцкевіча Цэліна. === Апошнія гады жыцьця === [[Файл:Adam Mickiewicz by Jan Mieczkowski.jpg|значак|зьлева|Адам Міцкевіч, 1850-я гг.]] [[Файл:Adam Mickiewicz with Sadik Pasha in Turkey.JPG|значак|справа|Адам Міцкевіч з {{Артыкул у іншым разьдзеле|Міхал Чайкоўскі|Міхалам Чайкоўскім|uk|Чайковський Михайло Станіславович}} (Садыкам-пашой) у Турцыі, акварэль {{Артыкул у іншым разьдзеле|Юльюш Косак|Юльюша Косака|pl|Juliusz Kossak}}]] Адам Міцкевіч з надзеяй сустрэў пачатак {{Артыкул у іншым разьдзеле|Крымская вайна|Крымскай вайны|fr|Guerre de Crimée}}, якая магла прывесьці да аднаўленьня [[Рэч Паспалітая|Рэчы Паспалітай]]. У жніўні 1854 годзе падчас побыту ў [[Аляндзкія астравы|Аляндах]] Міцкевіч стварае свой апошні твор, [[лацінская мова|лацінамоўную]] [[ода|оду]] Ad Napolіonem ІІІ Caesarem Augustum Ode іn Bomersundum captum, якая ушаноўвала [[Напалеон ІІІ Банапарт|Напалеона ІІІ]] і сьвяткавала брытанска-францускую перамогу над Расеяй у {{Артыкул у іншым разьдзеле|Бітва пры Бамарсундзе|бітве пры Бамарсундзе|ru|Битва за Бомарсунд}}. Па вяртаньні ў Парыж, эміграцкае кола з зямель былой Рэчы Паспалітай, згуртаванае вакол з {{Артыкул у іншым разьдзеле|Гатэль Лямбэрт|гатэлю Лямбэрт|fr|Hôtel Lambert}}, пераканала яго зноў заняцца палітычнай дзейнасьцю. Яшчэ ў кастрычніку 1863 году, неўзабаве пасля пачатку Крымскай вайны, францускі ўрад даручыў яму дыпляматычную місыю. Ён пакінуў Парыж 11 верасьня 1855 году й 22 верасьня таго ж году прыбыў у [[Канстантынопаль]], у [[Асманская імпэрыя|Асманскую імперыю]]. Там, супрацоўнічаючы з {{Артыкул у іншым разьдзеле|Міхал Чайкоўскі|Міхалам Чайкоўскім|uk|Чайковський Михайло Станіславович}} (Садык-паша), ён пачаў арганізоўваць польскія сілы для барацьбы пад асманскім камандаваньнем супраць Расейскай імпэрыі. Са сваім сябрам {{Артыкул у іншым разьдзеле|Арман Леві|Арманам Леві|fr|Armand Lévy (militant)}} ён таксама заняўся арганізацыяй габрэйскага легіёну. === Сьмерць і пахаваньне === [[Файл:İstanbul 6137.jpg|значак|справа|Часовая магіла Міцкевіча пад яго [[стамбул]]ьскай кватэрай, цяпер там месьціцца {{Артыкул у іншым разьдзеле|Музэй Адама Міцкевіча (Cтамбул)|музэй|be|Музэй Адама Міцкевіча (Стамбул)}} Адама Міцкевіча]] У верасьні 1855 году, падчас [[Крымская вайна|Крымскай вайны]], выехаў у [[Канстантынопаль]], каб ствараць польскія аддзелы Легіёну польскага, а таксама складзены з габрэяў так званы «габрэйскі легіён» дзеля змаганьня з Расейскай імпэыряй. Пасяліўся ў кватэры ўдавы турэцкага капітана. Падчас адной з паездак у вайсковы лягер ён захварэў, пасьля чаго вярнуўся ў сваю кватэру на вуліцы Енішэхір у {{Артыкул у іншым разьдзеле|Бэйоглу|Пера|en|Beyoğlu}} (цяпер Бэйоглу) раёне Канстанцінопаля і раптоўна памёр 26 лістапада 1855 года. Прычынай раптоўнай сьмерці магла быць [[эпідэмія]] [[халера|халеры]] (верагодна ад самой хваробы, хоць апошнім часам сустракаюцца вэрсіі, што паэт мог быць атручаны мыш’яком<ref>Monika Florek-Moskal: [https://web.archive.org/web/20140202105102/http://www.wprost.pl/ar/130780/Prawdziwe-przyczyny-smierci-Chopina-i-innych-wielkich-Polakow/ Prawdziwe przyczyny śmierci Chopina i innych wielkich Polaków]. wprost.pl, 2008-06-01</ref> або ў выніку [[інсульт]]у). Пісьменьнік {{Артыкул у іншым разьдзеле|Тадэвуш Бой-Жэленскі||pl|Tadeusz Boy-Żeleński}} і іншыя меркавалі, што палітычныя ворагі маглі атруціць Міцкевіча, доказаў гэтаму няма, і ён, верагодна, заразіўся халерай, якая забрала ў той час іншыя жыцьці. Перад смерцю сказаў свайму сябру Служальскаму, калі той спытаўся, ці не хоча ён што-небудзь перадаць дзецям: «Няхай любяць адно аднаго», — і праз некалькі хвілін дадаў ледзь чутным шэптам: «Заўсёды!». Многія біёграфы мяркуюць, што сьмерць Міцкевіча зьявілася вынікам палітычных інтрыгаў. Спрэчкі выклікала ня толькі незразумелая прычына сьмерці. Прычынай сварак вакол труны паэта стала месца яго спачыну — часовае, бо меркавалася, што ў будучым ягонае цела перавязуць і яно будзе спачываць на Радзіме. Была прапанавана пахаваць паэта альбо ў {{Артыкул у іншым разьдзеле|Катэдральны сабор Сьвятога Духу (Стамбул)|стамбульскім касьцёле|en|Cathedral of the Holy Spirit}}, альбо на могілках ў новаствораным польскім паселішчы, пазьней названым {{Артыкул у іншым разьдзеле|Паланэзкьой|Адамполем|pl|Polonezköy}}. Князь [[Адам Чартарыйскі]], аднак, вырашыў пахаваць паэта ў Францыі. Забальзамаванае цела паклалі ў тры труны: цынкавую й дзьве драўляныя. Пасьля месяцу падрыхтоўкі францускі цеплаход Эўфрат зь целам 30 ці 31 сьнежня 1855 году выправіўся ў Францыю, 7 студзеня карабель прыбыў у [[Марсэль]]<ref>[https://www.mickiewiczstambul.com/smierc-i-ostatnia-droga-mickiewicza/ Śmierć i ostatnia droga Mickiewicza (Muzeum Adama Mickiewicza w Stambule)]</ref>. Цела паэта было перавезенае ў [[Парыж]] і 21 студзеня 1856 году пахаванае на {{Артыкул у іншым разьдзеле|Манмарсі|могілках дэ Шампо ў Манмарсі|fr|Montmorency (Val-d'Oise)}}, а 4 ліпеня 1890 году могілка паэта была перанесена ў [[Вавэль]]скі катэдральны [[Сабор Сьвятых Станіслава і Вацлава]], што стала нагодай да палітычнае маніфэстацыі<ref>Antoni Kleczkowski: Złożenie zwłok Adama Mickiewicza na Wawelu dnia 4go Lipca 1890 roku. Książka pamiątkowa z 22 ilustracyami. Kraków: 1890, s. 5, 11.</ref>. Паэт быў перапахаваны ў ганаровай {{Артыкул у іншым разьдзеле|Крыпта паэтаў-вешчуноў на Вавэлі|Крыпце паэтаў-вешчуноў на Вавэлі|pl|Krypta Wieszczów Narodowych na Wawelu}}. == Асабістае жыцьцё == [[Файл:Pożegnanie Mickiewicza z Marylą.jpg|значак|зьлева|Развітаньне Адама Міцкевіча з Марыляй Верашчакай, 1889.]] Першым вядомым каханьнем Адама Міцкевіча стала таямнічая Анеля, зь якую ён сустрэў вясной 1817 году. У захаваным лісьце да [[Ян Чачот|Яна Чачота]] Міцкевіч пісаў: ''«У новым лісьце не пішы нічога з іроніяй і ня лай маёй Анелі. Ах! Калі б я ведаў, ніколі б гэтага не пісаў. Добра, аднак, што ты ня бачыў яе, і зычу табе, каб ты ня надта цікавіўся, ці прыгожая. Хочаш убачыць яе? Нічога табе ня дасьць, што заспакоіш сваю цікавасьць, а спакой можаш страціць. Ня думай, што калі ў цябе спакайнейшы тэмпэрамэнт і больш разважлівасьці, то ты вольны ад каханьня. Раней ці пазьней даведаесься, што яно ёсьць»''<ref>Ліст Яну Чачоту. 25.06.1817., Выбраныя творы / Уклад. К. Цвірка. Мн., 2003.</ref> Стасункі паміж імі доўжыліся некалькі месяцаў, Анеля жадала шлюбу, але Адам відавочна гэтага не хацеў. У захаваным фрагмэнце лісту да [[Ян Чачот|Яна Чачота]] яскрава відаць, наколькі рэалістычна паэт ацэньваў сытуацыю, пішучы, між іншым:{{Цытата|Яна ўмела прыгожымі фарбамі маляваць наша будучае шчасьце. Я задрыжаў, калі ўспомніў, што мне трэба будзе прачнуцца ад гэтых салодкіх сноў. [...] Я прасіў яе альбо забыцца пра мяне, альбо заставацца пастаяннай і не прымушаць мяне сваёй упартасьцю лічыць усё нявызначаным. [...] Я пачаў плакаць, цалаваць ёй рукі, запэўніваць яе, што мне гэта каштавала даражэй, чым ёй, што я гатовы ахвяраваць усім, але я не стаў бы ахвяраваць яе лёсам і шчасьцем па неасьцярожнасьці. [...] Яна таксама сказала, што пойдзе за мной, кінуўшы ўсё, калі гэта будзе неабходна ці калі я гэтага захачу. Урэшце яна пераканалася, што я гаварыў разважна; яна абяцала цярпліва перанесьці расстаньне, што ніколі не сумнявалася ў маёй сталасьці, а толькі баялася расстаньня. [...] Мы абое доўга плакалі, я пайшоў а восьмай вечара ў жудасным стане.}} Летам 1820 году<ref>''Tomasz Krzywicki''. Adam poznaje Marylę // [https://books.google.by/books?id=3Eedyf3LEE4C&pg=PA164&lpg=PA164&dq=Adam+Mickiewicz+przyjecha%C5%82+do+Iszko%C5%82dzi+w+roku+1820.&source=bl&ots=md5ZjmSOXi&sig=ACfU3U0LPRVurOfjeglhhHFyOfparyHMLQ&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwj8jMiT26TpAhXC16QKHevsCe4Q6AEwAHoECAoQAQ#v=onepage&q=Adam%20Mickiewicz%20przyjecha%C5%82%20do%20Iszko%C5%82dzi%20w%20roku%201820.&f=false Szlakiem Adama Mickiewicza po Nowogródczyźnie, Wilnie i Kownie]. — Rewasz. — Pruszków, 2006. — S.164—165</ref> Адам Міцкевіч прыехаў разам з [[Тамаш Зан|Тамашам Занам]] у Туганавічы, дзе й распачалося распачалося наўзаем закаханьне ў [[Марыля Верашчака|Марылю Верашчаку]] (стрыечная сястра [[Ігнат Дамейка|Ігната Дамейкі]], траюрадная сястра [[Тадэвуш Рэйтан|Тадэвуша Рэйтана]] і [[Тадэвуш Касьцюшка|Тадэвуша Касьцюшкі]]). Але каханьне было няспраўджанае і няшчаснае. На той момант Марыля Верашчака была ўжо заручоная з графам Ваўжынцам Путкамэрам гербу Бражаціцы, з якім пабралася шлюбам у 1821 годзе й засталася жыць у маёнтку ў [[Больцінікі|Больцініках]]. У жніўні 1821 году з нагоды імянінаў каханай Міцкевіча паўстала баляда «[[Сьвіцязянка]]». Марылі быў адрасаваны верш «Да М***», узгаданы ў «Балядах і рамансах» і ў IV частцы «[[Дзяды (паэма)|Дзядоў]]»<ref>З. Ю. Юркевіч, [https://ecology.basnet.by/Domeiko215/sbornik_Domeyko215.pdf Продкі Ігната Дамейкі па кудзелі: новыя архіўныя здабыткі]{{Недаступная спасылка}}</ref>. [[Файл:POL Maryla Wereszczakówna.jpg|міні|200пкс|Марыля Верашчака]] [[Файл:Henrietta Ewa Ankwiczówna.jpg|міні|200пкс|Генрыета Эва Аквіч]] [[Файл:Konstancja Lubienska (83722259) (cropped).jpg|міні|200пкс|Канстанцыя Лубенская]] [[Файл:Pan Tadeusz 1882 (21148052) (cropped).jpg|міні|200пкс|[[Талімэна (Пан Тадэвуш)|Талімэна]], ілюстрацыя да [[Пан Тадэвуш|Пана Тадэвуша]]]] У 1821 годзе ў [[Коўна|Коўне]] расчараваны пасьля шлюбу Марылі з графам Путкамэрам Адам Міцкевіч закахаўся ў сваю суседку Караліну Кавальскую, якая была замужам за павятовым лекарам і мела дзяцей у шлюбе. Караліна Кавальская хоць і была старэйшая за Адама, але лічылася мясцовай прыгажуняй і на заляцаньні Адама адказала ўзаемнасьцю. Адам і Караліна пачалі сустракацца, пакуль муж муж Караліны быў у сталых ад’ездах праз працу. Аднак новае каханьне паэта было нядоўгім. На Вялікдзень высьветліліся адносіны паміж паэтам і замужняй жанчынай, а ў горадзе неўзабаве выбухнуў скандал<ref>[https://indekswkieszeni.pl/wszystkie-kobiety-adama-m-niezwykla-opowiesc-przydatna-na-maturze-z-polskiego/ Wszystkie kobiety Adama M. — niezwykła opowieść, przydatna na maturze z polskiego]</ref>. Міцкевіч вырашыў перачакаць усю сытуацыю ў Туганавічах, дзе зноў сустрэў сваю былую каханую Марылю. Іх адносіны ўспыхнулі знову й доўжыліся менш за два гады й былі напоўнены шматлікімі драматычнымі падзеямі. Як піша ў сваёй кнізе «Жанчыны ў жыцьці Міцкевіча» гісторык Славамір Копер, у верасьні 1822 г. Марыля была ў роспачы, не вытрымаўшы больш разлукі з каханым, спрабавала скончыць жыцьцё самагубствам, прыняўшы сьмяротную дозу [[ляўданум]]у (наліўкі з [[опіюм]]у)<ref>S. Koper, Kobiety w życiu Mickiewicza ; Rok wydania: 2010 ; ISBN: 978-83-11-10854-7</ref>. Менш чым праз два месяцы Міцкевіч разам са сваім сябрам Тэадорам Лазінскім (у якасьці сэкунданта) прыехаў у Больценікі й выклікаў Путкамэра на дуэль, жадаючы пазбавіцца ад суперніка. На шчасьце, графу ўдалося супакоіць імпульсыўнага паэта, што прадухіліла непатрэбнае кровапраліцьце. Закаханыя таксама хацелі разам зьбегчы за мяжу. Верагодна, аўтарам пляну быў паэт [[Ян Чачот]], блізкі сябар Адама і Марылі. Ідэя была простая: спачатку Міцкевіч павінен быў атрымаць пашпарт і пакінуць краіну, а неўзабаве да яго далучылася бы й каханая. Аднак гэтая ідэя так і не была рэалізавана<ref>Sławomir Koper [https://historia.dorzeczy.pl/xix-wiek/56435/skandale-i-romanse-adama-mickiewicza.html Skandale i romanse Adama Mickiewicza]</ref>. У Адэсе<ref>[https://budzma.org/news/adam-mitskevich-10-faktau.html Нечаканы Адам Міцкевіч: 10 фактаў пра паэта, якія здзьмухваюць бронзавы пылці]</ref> ці ў Маскве паэт сустрэў новае каханьне. Пасябраваўшы з [[Генрык Жавускі|Генрыкам Ржэвускім]], ён пазнаёміўся зь яго сястрой {{Артыкул у іншым разьдзеле|Караліна Сабанская|Каралінай Ржэвускай|ru|Собаньская, Каролина}} (у замужніцтве — Сабанская){{Заўвага|Караліна Ржэвускай прыходзілася роднай цёткай знакамітай {{Артыкул у іншым разьдзеле|Кацярына Радзівіл|Кацярыне Радзівіл|pl|Katarzyna Rzewuska}}, якая атрымала ў спадчыну ад сваячніцы авантурнасьць і сьхільнасьць да рамансаў.}}, якая была на чатыры гады старэйшая за паэта, славутая сваёй прыгажосьцю й адукаванасьцю. Адносіны Караліны Сабанскай з Адамам Міцкевічам вылучаліся асаблівай жарсьцю, менавіта гэта каханьне дала штуршок паэту для большасьці эратычных вершаў, напісаных вясной і ў сярэдзіне 1825 г., такіх як: Да D. D., Сон, Размова, Няпэўнасць, Гадзіна, Элегія, Два словы, Сватаньне, а таксама да XXII цыкля эратычных санэтаў, які паэт апублікаваў у Маскве праз год. Стасункі паэта з Каралінай былі тым дзіўныя, што сасланы з Радзімы паэт меў каханьне зь перакананай прыхільніцай Расейскай імпэрыі Каралінай, якая ўжо пазьней будзе працаваць на тайную выведку. Лісты Міцкевіча да Караліны Ржэвускай падпісаны да D.D., якія расшыфроўваюцца як да Доны Джаваны ({{мова-pl|do Donny Dżiowanny}}), бо менавіта так называла сябе Караліна Ржэвуская. У 1828 г. у Маскве паэт у салёне Валконскай пазнаёміўся з {{Артыкул у іншым разьдзеле|Караліна Паўлава|Каралінай Яніш|ru|Павлова, Каролина Карловна}}. Караліна была закахана ў Міцкевіча. Лісты лета 1828 году паказваюць перш за ўсё нерашучасьць Міцкевіча: ён разумеў, што Караліна кахае яго, але знаходзіў усе магчымыя прычыны (часта супярэчлівыя), каб супрацьстаяць гэтаму пачуцьцю. Ён добра ўсьведамляў цяжкасьці стварэньня сям’і, бачыў і дасканала аналізаваў прычыны сваіх ваганьняў. Тон перапіскі адлюстраваны ў лісьце зь сярэдзіны ліпеня: ''Калі б яна сапраўды была дастаткова багатая, каб утрымліваць сябе ў якасьці жонкі (бо, як вы ведаеце, я ледзь магу сябе ўтрымліваць), і калі б яна адважылася пайсьці за мной, Я б узяў яе, хаця ў ёй ёсьць рысы характару, якія мне не падабаюцца.'' Паэт у пэўны момант быў гатовы ажаніцца з Каралінай Яніш, але бацькі Караліны не давалі на той шлюб згоды. У 1830 г. падчас падарожжа Міцкевіча па Італіі ў [[Рым]]е й [[Нэапаль|Нэапале]] паэт меў кароткае каханьне з {{Артыкул у іншым разьдзеле|Генрыета Эва Анквіч|Генрыетай Эвай Анквіч|pl|Henrietta Ewa Ankwiczówna}}. Цікаву, што Эву захапляла ў тым ліку знаёмасьць Міцкевіча з музыкай, але працягу стасункаў паэта зь Генрыетай паклаў канец бацька Генрыеты Станіслаў Анквіч, які палічыў Адама Міцкевіча непадыходзячай партыяй для яго дачкі<ref>Kazimierz Wyka, «Mickiewicz, Adam Bernard», Polski Słownik Biograficzny, vol. XX, 1975, p. 697</ref>. 19 красавіка 1831 г. Міцкевіч выехаў з Рыма ў Жэневу й Парыж, а потым па фальшывым пашпарце ў Нямеччыну праз [[Дрэздэн]] і [[Лейпцыг]] і прыбыў каля 13 жніўня ў [[Познань]]{{Заўвага|нямецкая назва: Позэн.}}, які ў той час быў часткай [[Прускае каралеўства|Прускага каралеўства]]. Магчыма, што падчас гэтых вандровак ён перавозіў паведамленьне ад італьянскіх [[карбанарыі|карбанарыяў]] да францускага падпольля й перадаваў дакумэнты альбо грошы для польскіх паўстанцаў ад польскай суполкі ў Парыжы, але дакладных зьвестак пра яго дзейнасьць у той час мала. У рэшце, ён так і не перайшоў на тэрыторыю [[Царства Польскае|Польскага каралеўства]] ці так званай Кангрэсуўкі, дзе ў асноўным адбывалася [[Паўстаньне 1830-1831 гадоў|паўстаньне]]; ён застаўся ў {{Артыкул у іншым разьдзеле|Пруская Польшча|нямецкай частцы Польшчы|pl|Zabór pruski}} (гістарычна вядомай палякам як ’’[[Вялікая Польшча]]’’, ці Велікапольшчы), дзе быў добра прыняты прадстаўнікамі мясцовай польскай шляхты. У гэтых падзеях ён сустрэў чарговае каханьне ў асобе {{Артыкул у іншым разьдзеле|Канстанцыя Лубенская|Канстанцыі Лубенскай|pl|Konstancja Łubieńska}}, падчас побыту ў яе радавым маёнтку ў {{Артыкул у іншым разьдзеле|Сьмелаў|Сьмелаў|pl|Śmiełów}}. У іх імкліва завязалася каханьне — Лубенская была гатовая пакінуць мужа й дзяцей дзеля паэта й эміграваць<ref>Jacek Łukasiewicz: Mickiewicz. Wrocław: Wydawnictwo Dolnośląskie, 1998. ISBN 83-7023-519-0.</ref>. Пасьля Калядаў 1831 г. яна адвезла ў сваёй карэце Міцкевіча ў [[Дрэздэн]]. Калі паэт пераехаў у Парыж, яна адкрыла на яго імя рахунак, на які ўносіла значныя сумы. Узаемнае захапленьне з часам перарасло ў сяброўства, якое пазьней падтрымлівалася ліставаньнем, якое працягвалася 20 гадоў, асабліва багатым было ў 1845—1855 гг. У яго ўвайшлі 29 лістоў. Прынята лічыць, што менавіта Канстанцыя стала прататыпам [[Талімэна (Пан Тадэвуш)|Талімэны]] ў [[Пан Тадэвуш|Пане Тадэвушы]]. Водгукам на падзеі [[Паўстаньне 1830-1831 гадоў|паўстаньня]] стала баляда «Начлег» ({{мова-pl|Nocleg}}), прысьвечаная, па меркаваньню дасьледнікаў асобе [[Вінцэнт Матушэвіч|Вінцэнта Матушэвіча]], бязьлітаснага паўстанца з наваколіцаў [[Трокі|Трокаў]]<ref>Agnieszka Januszkiewicz [https://repozytorium.uwb.edu.pl/jspui/bitstream/11320/15211/1/BB_14_2022_A_Januszkiewicz_Groza_wojny_w_balladowej_odslonie.pdf Groza wojny w balladowej odsłonie powstania na Litwie w 1831 roku — Nocleg Adama Mickiewicza], Białorutenistyka Białostocka, T. 14, 2022, s. 337—352, s. 337.</ref>. [[Файл:Celina Mickiewiczowa.jpg|міні|200пкс|[[Цэліна Шыманоўская]]]] 22 ліпеня 1834 г. у Парыжы паэт ажаніўся з [[Цэліна Шыманоўская|Цэлінай Шыманоўскай]], зь якой пазнаёміўся яшчэ ў Маскве. У шлюбе яна нарадзіла яму 6 дзяцей: дачок [[Марыя Гарэцкая|Марыю]] і Гэлену, а таксама сыноў [[Уладзіслаў Міцкевіч|Уладзіслава]], Юзэфа (1850—1938), Аляксандра і Яна. Ідэя пабрацца нарэшце шлюбам узьнікла ў паэта яшчэ ў 1832 годзе па вяртаньні ў Парыж. Пасьля прыезду Цэліны ў Парыж ён напісаў [[Антоні Эдвард Адынец|Адынцу]]: «Я ажанюся з Цэлінай. Яе імгенны прыезд быў вынікам некалькіх маіх словаў, данесеных да Варшавы, сказаных жартам. Не паверыш, як я быў зьдзіўлены, калі пачуў, што яна на шляху й кіруецца проста да мяне. Хацеў яе зь нічым адправіць, але Цэліна зьбіла мяне з панталыку, заявіўшы, што сабярэ свае рэчы й вернецца, нічога да мяне не маючы на сэрцы. Шкада было наракаць яе на такі клопат. Зрэшты падабаецца мне. І шмат можна было бы яшчэ напісаць, як у тых часах, калі быў смутны і цяжар жыцьця вельмі мяне душыў. Пабачым ці будзе лепей, ці яшчэ цяжэй». Пазьней Адам Міцкевіч расказваў [[Яўстах Янушкевіч|Яўстаху Янушкевічу]]: ''Калі я думаў аб жаніцьбе з Цэлінай, я зрабіў перад ёй самы шчыры ў маім жыцьці прызнаньне й заклікаў яе быць такой адкрытай.'' Цэліна, як жонка Міцкевіча, павінна была клапаціцца пра польскую кухню, таму што ён не любіў францускую кухню{{Заўвага|Паэт асабліва любіў стравы з грыбамы, у першую чаргу з [[Рыжок|рыжкамі]]<ref>Bogusław Deptuła, [https://culture.pl/pl/artykul/adama-mickiewicza-smak-ulubiony Adama Mickiewicza smak ulubiony]</ref>.}}, яна павінна была граць яму на фартэпіяна, калі ён гэтага хацеў, яна павінна была быць жонкай, якую б не турбавала беднасьць. Аднак, відаць, у іх адносінах было мала сяброўства, не кажучы ўжо пра каханьне… Міцкевіч імкнуўся цалкам падпарадкаваць Цэліну й зрабіць зь яе пакорлівую жонку, падобную да [[Зося (Пан Тадэвуш)|Зосі]] з «Пана Тадэвуша»<ref>[https://www.liceum.org.pl/files/mkij/zzz/zona.htm Miłość do pań Szymanowskich]</ref>. У далейшым Цэліна пакутавала на псыхічныя хваробы, памёрла 5 сакавіка 1855 году. == Творчасьць == [[Файл:Патрэт Адама Міцкевіча.jpg|значак|''[[Іван Хруцкі]]''. «Партрэт Адама Міцкевіча». 1850-я гг.]] Першы верш «{{Артыкул у іншым разьдзеле|Гарадзкая зіма||pl|Zіma mіejska}}» апублікаваны ў 1818 годзе ў віленскай газэце {{Артыкул у іншым разьдзеле|Tygodnіk Wіleńskі||pl|Tygodnіk Wіleńskі}}. Гэты пэрыяд раньняй творчасьці Міцкевіча, які доўжыцца ад яго дэбюту да 1824 году, называецца «віленска-ковенскім пэрыядам». У той час ён знаходзіўся пад уплывам [[Вальтэр]]а, якога пераклаў на польскую мову; малады паэт прапаведаваў пазнавальны скептыцызм і волю да {{Артыкул у іншым разьдзеле|Філязафічны рацыяналізм|рацыянальнага|pl|Racjonalizm filozoficzny}} пазнаньня. З гэтага вынікае, што асоба й сьветапогляд маладога Міцкевіча, як і маладога [[Юльюш Славацкі|Юльюша Славацкага]], вырасьлі ў захапленьні клясычнай літаратурай<ref>Alina Witkowska: Romantyzm. Warszawa 2003, s. 239.</ref>. Больш за тое, пераважная большасьць твораў Міцкевіча 1818—1821 гг., па сутнасьці, былі паэтычным маніфэстам пастаянна пераасэнсаванага [[Таварыства філяматаў]]. У 1820 г. Міцкевіч напісаў верш «[[Ода да маладосьці]] — твор, які яшчэ належаў да паэтыкі [[постклясыцызм]]у, але ўжо адрываўся ад ідэалаў [[Эпоха Асьветніцтва|асьветніцтва]] (упершыню апублікаваны ў анталёгія тагачасных паэтаў „Палігімнія“ ({{мова-pl|Polyhymnia}}), выдадзенай ў Львове ў 1827 г.). „Ода“ заклікала да актыўнага змаганьня, выказвала веру ў сілу рэвалюцыйнага пераўтварэньня рэчаіснасьці, у сілу маладосьці й калектыўнасьці. Дзякуючы гэтаму ў ХІХ стагодзьдзі яе часта сьпявалі падчас народных паўстаньняў. Яна была перакладзена амаль на ўсе эўрапэйскія мовы, што выклікала ў свой час шмат спрэчак, напрыклад, у Францыі<ref>Alphonse d’Herdelbot: Literatura polska. w: Adam Mickiewicz w oczach Francuzów. Warszawa 1999, s. 48-49.</ref>. Падобным чынам ідэалы „айчыны, навукі, цноты“, „мужнасьці, працы й згоды“ абвяшчала напісаная годам раней клясычная [[Ода (літаратура)|ода]] „Гэй, заблішчаць вочы радасьцю“. У канцы 1820 г. выйшаў яшчэ адзін са знакамітых вершаў раньняга Міцкевіча: „{{Артыкул у іншым разьдзеле|Песьня філярэтаў||pl|Pieśń filaretów}}“, зьмест якога з рэвалюцыйным пасланьнем адносіўся да ўсіх [[Таварыства філярэтаў| філярэцкіх]] гурткоў (філёлягі, гісторыкі, хімікі, матэматыкі). Пачаткам твору было перайманьне нямецкай студэнцкай песьні: {{Верш|Гэй, карыстаемся з жыцьця! Бо жывем толькі раз; Хай тая чара залатая Нездарма нас вабіць. Hej, użyjmy żywota! Wszak żyjem tylko raz; Niechaj ta czara złota Nie próżno wabi nas.| ''Adam Mickiewicz'', ''Pieśń Filaretów''}} Ва ўсіх трох песьнях (''Ода да маладосьці, Гэй, заблішчаць вочы радасьцю, Песьня філярэтаў'') асаблівы акцэнт надаецца ідэалу супольнасьці, асабліва ў духоўным сэнсе, і бурнай грамадзкай актыўнасьці. Клясычная гармонія асаблівым чынам спалучаецца тут з жыцьцёвым дынамізмам, які сьведчыць аб прыналежнасьці твораў да часоў, прамежкавых паміж дзьвюма эпохамі: [[клясыцызм]]у й [[рамантызм]]у. Віленска-ковенскі пэрыяд таксама адметны выхадам дзьвюх кнігаў „Вершаваных твораў“ Адама Міцкевіча. Выдадзены [[Юзэф Завадзкі|Юзэфам Завадзкім]] першы вершаваны зборнік „Паэзія“ ({{мова-pl|«Poezje»}}, т. 1, [[Вільня]], 1822) уключаў „{{Артыкул у іншым разьдзеле|Баляды і рамансы (Зборнік)|Баляды й рамансы|pl|Ballady і romanse}}“ і прадмову „Аб рамантычнай паэзіі“ ({{мова-pl|«O poezjі romantycznej»}}), стаў маніфэстам рамантычнага кірунку ў польскай літаратуры. У другі том „Паэзіі“ (1823) увайшлі рамантычная ліраэпічная паэма „[[Гражына (паэма)|Гражына]]“ і часткі 2 і 4 драматычнай паэмы „[[Дзяды (паэма)|Дзяды]]“. У Расеі выйшла кніга „Санэты“ (1826), якая ўключыла цыкль „{{Артыкул у іншым разьдзеле|Крымскія санэты|Крымскіх санэтаў|pl|Sonety krymskіe}}“ з вобразам героя-пілігрыма, які сумуе пра пакінутую радзіму, і новымі для польскай паэзіі ўсходнімі матывамі. Сярод твораў гэтых зборнікаў сусьветна вядомыя ''„Люблю я!“'', ''„[[Рамантычнасьць (баляда)|Рамантычнасьць]]“'', ''„[[Сьвіцязь (баляда)|Сьвіцязь]]“'', ''„Рыбка“'', сюжэты якіх падказаны беларускімі народнымі паданьнямі й песьнямі. Шмат спрэчак у тым часе выклікала [[баляда]] ''Рамантычнасьць'', што адкрывала цыкль ''Балядаў і рамансаў''{{Заўвага|Насамрэч, ''Баляды й рамансы'' пачынаюцца зь ідыліі ''{{Артыкул у іншым разьдзеле|Ключыкі (Міцкевіч)|Ключыкі|pl|Pierwiosnek (Mickiewicz)}}'' ({{мова-pl|Pierwiosnek}}), але прынята лічыць, што найбольш рэпрэзэнтатыўным і адкрывальным творам зьяўляецца ''Рамантычнасьць''.}}. ''Рамантычнасьць'' характарызавалася асабліва сьмелым сьцявярджэньнем перавагі народу над цывілізацыйным прагрэсам, стварэньне новага тыпу маральнай мадэлі (маладая вясковая дзяўчына, якая выяўляе крайнюю эмацыянальную нэўраўнаважанасьць<ref>Adam Ważyk: Cudowny kantorek. Warszawa 1979, s. 17.</ref>) і даволі аднабаковая крытыка тагачасных навуковых аўтарытэтаў, у тым ліку, прафэсара самаго паэта, {{Артыкул у іншым разьдзеле|Ян Сьнядэцкі|Яна Сьнядэцкага|pl|Jan Śniadecki}}. Гэта быў сьвядомы й прамы ўнёсак Міцкевіча ў палеміку паміж {{Артыкул у іншым разьдзеле|Казімер Брадзінскі|Казімерам Брадзінскім|pl|Kazimierz Brodziński}}, папярэднікам рамантызму ў польскай літаратуры, і ўласна Янам Сьнядэцкім<ref>Romantyzm Polski. W: Julian Krzyżanowski: Dzieje Literatury Polskiej. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1972, s. 234.</ref>. Ідэя сюжэту ''Рамантычнасьці'' пазьней атрымаў разьвіцьцё ў форме эпізоду з жыцьця Густава ў [[Дзяды (паэма)|IV частцы ''Дзядоў'']]. ''Баляды й рамансы'', акрамя балядаў (сур’ёзных і іранічных), утрымлівалі таксама прытчы [[Сэнтымэнталізм|сэнтымэнтальныя]]. Творы зборніка вызначаліся тыпова рамантычным паваротам да {{Артыкул у іншым разьдзеле|Народ у літаратуры|фалькізму|pl|Ludowość w literaturze}} і [[Няроднасьць|няроднасьці]], моцна падкрэслены маральны пасыл і перакананьне аб {{Артыкул у іншым разьдзеле|Трансцэндэнталізм|трансцэндэнтальных|pl|Transcendentalizm}}, мэтафізычныя сувязі паміж ''[[Дабро|дабром]]'' і ''[[Зло|злом]]'' — ''злачынствам'' і ''пакараньнем''. У раньняга Міцкевіча пастаянна прысутнічае сентымэнтальнае, народнае ўяўленьне пра маральнасьць, што найбольш выразна паказвае вядзьмарскі абрад ({{мова-pl|gusła}}) ў другой частцы [[Дзяды (паэма)|''Дзядоў'']]. Што датычыцца ''Дзядоў'', то на фармаваньне ідэі й канцэпцыі твору паўплывала ў тым ліку рамантычная атмасфэра пошуку вытокаў нацыянальнай самасьвядомасьці ў паганскіх, дахрысьціянскіх плястах культуры; відавочна Міцкевіч натхняўся пошукамі [[Зарыян Даленга-Хадакоўскі|Зарыяна Даленгі-Хадакоўскага]]<ref>Mikołaj Gliński [https://culture.pl/pl/superartykul/bialoruskie-dziady-mickiewicza-czyli-historia-po-drugiej-stronie-lustra Białoruskie Dziady Mickiewicza, czyli historia po drugiej stronie lustra]</ref>. Дзяды Міцкевіча, як і іншыя творы паэта, прасякнуты народнымі ўяўленьнямі й паданьнямі аб [[прывід]]ах ці [[вампір]]ах <ref>[https://culture.pl/pl/artykul/upior-mickiewicza Upiór Mickiewicza]</ref>. У XVI парыскай лекцыі паэт зазначыў: {{Цытата|Зь гісторыі й міталёгіі ведаем, што культ духаў зьяўляецца важнай часткай славянскай рэлігіі: па сёньняшні дзень заклікаюцца там духі памёрлых, а з усіх сьвятаў славянскіх найвялікшым, найболей урачыстым было сьвята Дзядоў.<ref>[https://rcin.org.pl/ibl/dlibra/publication/81388/edition/69615/content Małgorzata Burzka-Janik, O obrzędowym charakterze cyklu „Dziadów” Adama Mickiewicza raz jeszcze. Rec.: Grażyna Charytoniuk-Michiej, „Obrzęd dziadów w dokumentach i cyklu Mickiewicza”, Warszawa 2011]</ref>. {{арыгінал|pl|Z historii i mitologii wiemy, że kult duchów stanowił ważną część religii słowiańskiej: po dziś dzień przyzywa się tam duchy zmarłych, a ze wszystkich świąt słowiańskich największym, najbardziej uroczystym było święto Dziadów.}}}} У пэрыяд настаўніцтва Міцкевіч пакахаў прыгажуню [[Марыля Верашчака|Марылю Верашчаку]], зь якой пазнаёміўся ў 1818 г. у час летніх вакацый, калі гасьцяваў у маёнтку Туганавічы непадалёк ад Навагрудка. У той час Марыля была сасватана за [[Ваўжынец Путкамэр (1794—1850)|графа Путкамэра]], за якога выйшла замуж у 1821 г. Самыя пяшчотныя лірычныя вершы паэт прысьвяціў Марылі. Са зьяўленьнем гэтых твораў постаць Міцкевіча ў польскай літаратуры выйшла на першы плян, а Вільня стала новым цэнтрам літаратурнага жыцьця. „Баляды й рамансы“ сьведчылі пра пачатак новага мастацкага кірунку — [[рамантызм]]у, асноўныя прынцыпы народнасьці й нацыянальнай самабытнасьці якога Адам Міцкевіч сфармуляваў у літаратурным маніфесьце „Пра паэзію рамантычную“. Творы знаменавалі перавагу пачуцьцёвага сьветаўспрыманьня над рацыяналістычна-асьветніцкім (новая эстэтыка праграмна зафіксавана ў балядзе „[[Рамантычнасьць (баляда)|Рамантычнасьць]]“, (1821), грунтаваліся на беларускім гістарычным і фальклёрным матэрыяле. Паэма „[[Гражына (паэма)|Гражына]]“ прысьвечана гераічнай барацьбе супраць крыжакоў і прасякнута патрыятычным пафасам, а ў аснове сюжэта паэмы „Дзяды“ — старажытнабеларускі паганкі [[Дзяды|абрад памінаньня продкаў]]. Ужо ў раньняй „філямацкай“ творчасьці Адама Міцкевіча знайшлі адлюстраваньне яго грамадзка-палітычныя погляды на гісторыю й лёс роднага края, ролю нацыянальна-вызваленчай барацьбы ў гістарычным працэсе. У паэме „[[Мешка, князь Наваградка (баляда)|Мешка, князь Наваградка]]“ (1817) створаны рамантычны вобраз жанчыны-патрыёткі й ваяводы Парая, гатовых на самаахвярнае змаганьне дзеля вызваленьня айчыны. Гэта стала асноўнай тэмай усёй яго творчасьці. У вершах ''„Ужо з пагодных нябёсаў…“'', ''„{{Артыкул у іншым разьдзеле|Бульба (паэма)|Бульба|pl|Kartofla}}“'' выказваў пачуцьцё замілаванасьці й любові да роднага края, заклікаў маладых людзей да ахвярнасьці й адвагі ў імя свайго патрыятычнага абавязку. Вершы ковенскага пэрыяду (1819—23) „Песьня Адама“, „{{Артыкул у іншым разьдзеле|Песьня філярэтаў||pl|Pіeśń fіlaretów}}“, „[[Ода да маладосьці]]“ сталі агульнапрызнанымі сымбалемі філямацкага руху, у якіх нацыянальна-вызваленчы пафас спалучаецца з роздумам паэта пра лёс усяго чалавецтва. Хоць сам Адам Міцкевіч не цаніў творы часоў свайго юнацтва<ref>[https://web.archive.org/web/20240423115854/https://bazhum.muzhp.pl/media/files/Slupskie_Prace_Filologiczne_Seria_Filologia_Polska/Slupskie_Prace_Filologiczne_Seria_Filologia_Polska-r2005-t4/Slupskie_Prace_Filologiczne_Seria_Filologia_Polska-r2005-t4-s111-139/Slupskie_Prace_Filologiczne_Seria_Filologia_Polska-r2005-t4-s111-139.pdf Jarosław Ławski, Przemiany obrazu i znaczenia Wilna w twórczości Adama Mickiewicza, Słupskie Prace Filologiczne. Seria Filologia Polska 4, 111—139, 2005, s. 114.]</ref>. Далейшыя вершы з пэрыяду віленска-ковенскага з 1822—1824 гадоў былі ў большай ступені свабодным перайманьнем твораў [[Джордж Байран|Лёрда Байрана]], [[Жан Поль|Жана Поля]] й [[Жан дэ Ляфантэн|Жана дэ Ляфантэна]]. Аднак сярод іх знайшоўся яшчэ адзін шырока абмяркоўваемы верш паэта — ''{{Артыкул у іншым разьдзеле|Да Іяхіма Лялевеля||pl|Do Joachima Lelewela}}'', напісаным у 1822 г., прысвечаным вядомаму палітычнаму дзеячу, [[Іяхім Лялевель|Іяхімe Лялевелю]]. Міцкевіч стараўся цьвяроза ацэніць спадчыну [[Француская рэвалюцыя|францускай рэвалюцыі]] й ролю [[рэвалюцыя|рэвалюцыі]] ўвогуле, як грамадзскага факту, што мела ўплыў на далейшае разьвіцьцё. Іншай спробай крытыкі {{Артыкул у іншым разьдзеле|Дэспатычная манархія|дэспатызму|pl|Monarchia despotyczna}} была {{Артыкул у іншым разьдзеле|іраікамічная паэма||pl|poemat heroikomiczny}} ''{{Артыкул у іншым разьдзеле|Бульба (паэма)|Бульба|pl|Kartofla}}'' — твор, якая абвяшчала апафэоз навукі, прагрэсу, розуму і працы. У паэме была досыць красамоўная [[Апастрофа]] да [[Адам Іванавіч Храптовіч|Адама Храптовіча]], прадстаўніка літоўскай арыстакратыі, „земляроба“. У пэрыяд расейскай высылкі напісаў „Санэты“ (1826) і паэму „[[Конрад Валенрод (паэма)|Конрад Валенрод]]“ (1828). „Санэты“, што складаюцца з адэскага й крымскага цыкляў, напоўнены глыбінёй душэўных перажываньняў, настальгічных патрыятычных пачуцьцяў і лічацца шэдэўрам сусьветнай літаратуры. У іх паэтычнае майстэрства Адама Міцкевіча дасягнула надзвычайнай віртуознасьці. У сюжэце паэмы „Конрад Валенрод“ выкарыстаны матывы гістарычнага змаганьня старажытных ліцьвінаў супраць крыжакоў. [[Файл:Manuscript of Pan Tadeusz 8pl.jpg|значак|справа|Рукапіс [[Пан Тадэвуш|Пана Тадэвуша]] з асабістым аўтографам паэта]] У эмігранцкі пэрыяд дзейнасьці ў Дрэздэне Адам Міцкевіч пад уплывам [[Паўстаньне 1830—1831 гадоў|паўстаньня 1830—31]] і яго паражэньня напісаў лепшыя свае вершы „Сьмерць палкоўніка“, „{{Артыкул у іншым разьдзеле|Рэдут Ардона||pl|Reduta Ordona}}“, а таксама 3-ю частку драматычнай паэмы „Дзяды“ (1832), дзе апяваў гераізм і ахвярнасьць свайго народа, што ў чарговы раз паўстаў на змаганьне за свабоду, супраць самадзяржаўнай тыраніі. У [[Парыж]]ы ён стварыў знакамітыя „{{Артыкул у іншым разьдзеле|Кнігі польскага народа й польскага пілігрымства||pl|Ksіęgі narodu polskіego і pіelgrzymstwa polskіego}}“ (1832), дзе ў стылі біблейскіх прарокаў выказаў веру ў вызваленьне народа, што стане сымбалем і прадвесьнікам свабоды ўсіх эўрапэйскіх народаў. Лірычная спадчына Адама Міцкевіча завяршаецца невялікім {{Артыкул у іншым разьдзеле|Лірыка лязанская|цыклям «лязанскай» лірыкі|pl|Lіrykі lozańskіe}} („Над вадою вялікай і чыстай“, „Паліліся мае сьлёзы“ і інш.), дзе ў філязафічна-элегічным ключы выяўлены матывы настальгічнага смутку й выгнаньніцтва. У Парыжы ў 1834 годзе быў завершаны й надрукаваны самы значны мастацкі твор А. Міцкевіча, вялікая нацыянальная эпапэя — паэма „[[Пан Тадэвуш]]“ (1834). У ёй маляўніча й яскрава раскрыты характэрны ўклад жыцьця й побыту мясцовай шляхты, дадзены шырокая панарама народнага жыцьця на Беларусі пачатку ХІХ стагодзьдзя, яркія пэйзажы Навагрудчыны й [[Налібоцкая пушча|Налібоцкай пушчы]]. Эпапэя складаецца з 12 кнігаў. Пасьля сьмерці аўтара было надрукавана яго пакутлівае пасьляслоўе да паэмы<ref>Stanisław Pigoń: Wstęp. W: Adam Mickiewicz: Pan Tadeusz. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1980, s. XVII. ISBN 83-04-00446-1.</ref>. „Пан Тадэвуш“ стаў самым папулярным творам польскай літаратуры наступных пакаленьняў. Шэраг фрагмэнтаў твора надоўга ўвайшлі ў польскую гутарковую й літаратурную мову, а асобныя яго часткі вядомы як асобныя паэтычныя „творы“ (''Інвакацыя'', ''Канцэрт Войскага'', ''Эпілёг'' і інш.). Вядомы мастак і ілюстратар эпохі рамантызму [[Міхал Эльвіра Андрыёлі]] быў аўтарам асабліва папулярных ілюстрацыяў да Пана Тадэвуша й Конрада Валенрода. Выхаваўчае й пазнавальнае значэньне мелі яго лекцыі па гісторыі славянскіх літаратур. Шматлікія творы Міцкевіча сталі агульнапрынятымі сымбалямі вызваленчага руху на тэрыторыі былой Рэчы Паспалітай, „[[Ода да маладосьці]]“ была ўспрынята як маніфэст паўстаньня 1830—1831. Пасьля напісаньня ў віленска-ковенскі пэрыяд паэмаў „Гражына“ і „Дзяды“ постаць Міцкевіча выйшла на першы плян у польскамоўнай літаратуры. [[Файл:Piotr Stachiewicz - Adam Mickiewicz modlący się przed obrazem Matki Boskiej Ostrobramskiej.jpg|значак|зьлева|''[[Пётар Стахевіч]]'', Адам Міцкевіч моліцца перад [[Абраз Маці Божай Вастрабрамскай|абразам Маці Божай Вастрабрамскай]]]] === Канцэпцыя славянскай драматургія === 4 красавіка 1843 г. у [[Калеж дэ Франс]], у рамах г.зв. ''парыскіх лекцыяў'' Адам Міцкевіч прачытаў „Лекцыю XVІ“, якую называюць апошняй тэорыяй {{Артыкул у іншым разьдзеле|Рамантычная камэдыя|рамантычнай паэмы|pl|Dramat romantyczny}} у эўрапэйскай літаратуры<ref>Włodzimierz Szturc: Teoria dramatu romantycznego w Europie XIX wieku. Kraków 1999, s. 211.</ref>. Лекцыя тычылася канкрэтна аналізу „{{Артыкул у іншым разьдзеле|Нябоская камэдыя|Нябоскай камэдыі|pl|Nie-Boska komedia}}“ {{Артыкул у іншым разьдзеле|Зыгмунт Красінскі|Зыгмунта Красінскага|pl|Zygmunt Krasiński}}, дзе Міцкевіч зрабіў ня проста літаратуразнаўчыя высновы, але падаў {{Артыкул у іншым разьдзеле|Філязофія гісторыі|гістарычнафілязофскую|pl|Filozofia historii}} аналітыку. Лекцыя абапіралася на г.зв. канцэпцыю ''„Славянскай паэмы“'', Міцкевіч усьлед за [[Пэрсі Біш Шэлі]], [[Сэм’юэл Тэйлар Колрыдж|Сэм’юэлям Тэйларам Колрыджам]], [[Ёган Готфрыд Гэрдэр|Ёганам Готфрыдам Гэрдэрам]], {{Артыкул у іншым разьдзеле|Готгальд Эфраім Лесінг|Готгальдам Эфраімам Лесінгам|de|Gotthold Ephraim Lessing}}, {{Артыкул у іншым разьдзеле|Якаб Міхаэль Рэйнгальд Ленц|Якабам Міхаэлям Рэйнгальдам Ленцам|de|Jakob Michael Reinhold Lenz}} і {{Артыкул у іншым разьдзеле|Ёган Генрых Мэрк|Ёганам Генрыхам Мэркам|de|Johann Heinrich Merck}} заяўлялі, што аднаўленьне сучаснага тэатру павінна адбывацца шляхам падкрэсьліваньня яго нацыянальных элемэнтаў. === Сувязь Міцкевіча з польскім рамантызмам і клясыцызмам === Адама Міцкевіча прынята лічыць за ''заканадаўцу польскага рамантызму'', але падрабязны аналіз яго творчасьці й мастацкіх мэтадаў (падобна як у [[Ёган Вольфганг фон Гётэ|Гётэ]], [[Віктор Юго|Юго]] ці [[Джордж Байран|Байрана]]) аднак паказвае прамежкавы стан паэта паміж асьветніцкім класыцызмам і рамантызмам. Вядомая дасьледніца літаратуры {{Артыкул у іншым разьдзеле|Аліна Віткоўская||pl|Alina Witkowska}} заўважыла, што, нягледзячы на ​​распаўсюджанае меркаваньне, падпітае спрэчкамі ''Рамантычнасьці'', Міцкевіч ня толькі не адмаўляў спадчыну Асьветніцтва, але нават адбіраў зь яе найкаштоўнейшыя дасягненьні, напрыклад, вытанчанасьць формы ці [[Вальтэр|вальтэраўскі]] рацыяналізм<ref>Alina Witkowska: Romantyzm. Warszawa 2003, s. 237.</ref>. {{Артыкул у іншым разьдзеле|Адам Чарняўскі||pl|Adam Czerniawski}} зьвярнуў увагу на {{Артыкул у іншым разьдзеле|Мімэзыс|мімэтычнасьць|pl|Mimesis}} твораў паэта<ref>Adam Czerniawski: Światy umowne. Warszawa 2001, s. 74.</ref>. Вернасьць Міцкевіча рэалізму (у адрозьненьне ад рамантычнай любові да надзвычайнага й фантастычнага) вынікала з пачуцьця нацыянальнага абавязку, як адзначае {{Артыкул у іншым разьдзеле|Марыян Урсэль||pl|Marian Ursel}}, параўноўваючы творчасьць аўтара „Дзядоў“ з раньняй творчасьцю Славацкага<ref>Marian Ursel: Wstęp. do: Juliusz Słowacki: Powieści poetyckie. Wrocław 1987, s. 14.</ref>. Да падобных высноваў прышло й тагачаснае эўрапэйскае літаратуразнаўства: Блізкія да прыроды пачуцьці каханьня ці жаху захоўваюць нявызначаны сьлед; паэт, гаворачы мовай простага народа, таксама пакідае палі, азёры й лясы іх тонкай мовай: не ператварае іх у багоў і багінь, не апісвае інфантыльным і дробным перайманьнем, гаворыць пра тое, што бачыць, калі гармонія альбо кантраст накіроўвае яго на зьнешнія аб’екты; і пачуцьцё, якое мімаходзь узьнікае зь яго словаў, — гэта паэзія, тое адлюстраваньне, якое чалавечае вока кідае на прыроду<ref>Feliks Miaskowski i Gustav Fulgence: Konrad Wallenrod. Le Globe, 25 kwietnia 1830.</ref>. === Пэрыяд тавяншчыны === Многія дасьледнікі творчасьці Міцкевіча зьвярталі ўвагу на тое, што бліскучы паэтычны талент аўтара „[[Рамантычнасьць (баляда)|Рамантычнасьці]]“ значна згас у другі парыскі пэрыяд. Гэта было зьвязана з удзелам Міцкевіча ў палітычнай і грамадзкай дзейнасьці, і асабліва зь яго адносінамі з [[Анджэй Тавянскі|Анджэем Тавянскім]]. Вера самога Міцкевіча ў сваю асабістую адказнасьць за польскі лёс, жаданьне служыць „польскай справе“ праз арганізацыю Польскага легіёна, польскіх войскаў падчас Крымскай вайны ў спалучэньні зь містычнай рэлігійнай сектай Тавянскага — не дазволілі яму засяродзіцца на чыстай літаратурнай творчасьці. Яго адносіны з Тавянскім ня толькі аддалялі яго й стваралі непрыхільнасьць сярод іншых асьветнікаў (напрыклад, Славацкага), але таксама былі непасрэднай прычынай страты працы ў [[Калеж дэ Франс]] і, як вынік, уплыву на эўрапэйскія мастакоў і мысьляроў. {{Артыкул у іншым разьдзеле|Юльян Кшыжаноўскі||pl|Julian Krzyżanowski}} нават сьцьвярджае, што „калі была напісаная сапліцаўская паэма й яе пакутлівы эпілёг, геніяльны паэт назаўсёды скончыўся ў Міцкевічу“<ref>Romantyzm Polski. W: Julian Krzyżanowski: Dzieje Literatury Polskiej. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1972, s. 237.</ref>. === Міцкевіч як папярэднік навуковай фантастыкі === {{Артыкул у іншым разьдзеле|Антоні Смушкевіч||pl|Antoni Smuszkiewicz}} у адной зь першых польскіх манаграфіяў па [[Навуковая фантастыка|навуковай фантастыцы]] паказвае ўскосны ўплыў неапублікаванай „{{Артыкул у іншым разьдзеле|Гісторыя будучыні|Гісторыі будучыні|pl|Historia przyszłości}}“ Міцкевіча на стварэньне гэтага жанру<ref>Antoni Smuszkiewicz: Zaczarowana gra. Zarys dziejów polskiej fantastyki naukowej. Poznań 1982, s. 40-41.</ref>. Гісторыя будучыні так і не была апублікаваная, а рукапіс страчаны. Аднак шмат зьвестак пра яго даюць шматлікія цыдулкі й лісты паэта да сяброў. [[Антоні Эдвард Адынец]] у лісьце да [[Юльян Корсак|Юльяна Корсака]] назваў „Гісторыю будучыні“ [[Хітрамудры ідальга Дон Кіхот Ляманчаскі|Дон Кіхотам]] свайго часу<ref>List E. Odyńca do J. Korsaka z 9 maja 1829</ref>. Літаратуразнаўцы лічаць, што ненадрукаваны твор Міцкевіча мог зрабіць рэвалюцыю ў сусьветнай літаратуры<ref>Stefania Skwarczyńska: Mickiewicza „Historia przyszłości“ i jej realizacje literackie. Łódź 1964.</ref><ref>Andrzej Wójcik, Marek Englender: Budowniczowie gwiazd cz. 1, KAW, Warszawa 1980, s. 20.</ref>. Твор Міцкевіча ў навуковых, тэхнічных і сацыяльных разважаньнях апярэджваў бачаньне [[Жуль Вэрн|Жуля Вэрна]], [[Гэрбэрт Ўэлз|Гэрбэрта Ўэлза]] й {{Артыкул у іншым разьдзеле|Ежы Жулаўскі|Ежы Жулаўскага|pl|Jerzy Żuławski}}. Пры напісаньні „Гісторыі будучыні“ (некаторыя фрагмэнты былі напісаны на [[француская мова|францускай мове]]) Міцкевіч натхняўся творчасьцю [[Тадэвуш Булгарын|Тадэвуша Булгарына]] й {{Артыкул у іншым разьдзеле|Уладзімер Адоеўскі|Уладзімера Адоеўскага|be|Уладзімір Фёдаравіч Адоеўскі}}. === Перакладніцкая дзейнасьць === Адам Міцкевіч пачаў перакладаць у раньнім узросьце. Ужо ў 1817 г. ён пераклаў на польскую мову ці хутчэй „спалянізаваў“{{Заўвага|Тэрмін Аліны Віткоўскай, яна мяркуе, што пераклад насамрэч быў парафразам твора<ref>Alina Witkowska: Romantyzm. Warszawa 2003, s. 238.</ref>.}} два раманы Вальтэра, „Выхаваньне князя“ ({{мова-pl|Éducation d’un prince}}) і „Гертруда, альбо выхаваньне аднаго чалавека“ ({{мова-pl|Gertrude, ou Éducation d’une fille}}), якім ён даў назвы ''[[Мешка, князь Наваградка (баляда)|Мешка, князь Наваградзкі]]'' й ''{{Артыкул у іншым разьдзеле|Пані Анеля||pl|Pani Aniela}}'', а таксама паэму таго ж аўтара ''{{Артыкул у іншым разьдзеле|Дзяўчына з Арлеану (паэма)|Дзяўчына з Арлеану|pl|Dziewica z Orleanu}}''. Гэтыя пераклады былі фактычна перафразамі францускіх твораў са зрушэньнем акцэнту на больш {{Артыкул у іншым разьдзеле|Гэрмэтычнасьць|гэрмэтычныя|pl|Hermetyczność}}, нацыянальныя тэмы. 1819—1829 гады ў творчасьці Міцкевіча зьяўлялія больш-менш блізкія да арыгіналу парафразы, якія аўтар падпісваў, як вершы свайго аўтарства, пазначаючы толькі крыніцу натхненьня. Так паўсталі: ''Да Прыска'' ''({{мова-pl|Do Pryska}})'' з [[Гарацыюс]]а, ''Амалія'' ''({{мова-pl|Amalia}})'', ''Рукавічка'' ''({{мова-pl|Rękawiczka}})'' і ''Сьвятло й цяпло'' ''({{мова-pl|Światło i ciepło}})'' [[Фрыдрых Шылер|Фрыдрыха Шылера]], [[байка]] ''Сабака й воўк'' ''({{мова-pl|Pies i wilk}})'' i ''Заяц і жаба'' ''({{мова-pl|Zając i żaba}})'' з [[Жан дэ Ляфантэн|Жана дэ Ляфантэна]], ''Новы год'' ''({{мова-pl|Nowy rok}})'' з [[Жан Поль|Жана Поля]], ''Разьвітаньне Чайльда Гаральда'' ''({{мова-pl|Pożegnanie Childe Harolda}})'', ''Цемнасьць'' ''({{мова-pl|Ciemność}})'', ''Сон'' ''({{мова-pl|Sen}})'' і ''Эўтаназыя'' ''({{мова-pl|Eutanazja}})'' з [[Джордж Байран|Джорджа Байрана]], фрагмэнт паэмы ''Падарожны'' ''({{мова-pl|Podróżny}})'', ''Знайшлі той край…'' ''({{мова-pl|Znaszli ten kraj...}})'' і ''Пёснь Лёты над гробам Вэртэра'' ''({{мова-pl|Pieśń Lotty nad grobem Wertera}})'' [[Ёган Вольфганг фон Гётэ|Ёгана Гётэ]], ''The Meeting of the Waters'' ''({{мова-en|Насустрач вадзе}})'' [[Томас Мур|Томаса Мура]], розныя інтэрпрэтацыі [[санэт]]аў [[Франчэска Пэтрарка|Франчэска Пэтраркі]], арабскую песьні ''Almotenabby'' на падставе перакладу {{Артыкул у іншым разьдзеле|Жазэф Луі Лягранж|Жазэфа Луі Лягранжа|en|Joseph-Louis Lagrange}}, ''Навука'' ''({{мова-pl|Nauka}})'' і ''Што гэта?'' ''({{мова-pl|Co to jest?}})'' {{Артыкул у іншым разьдзеле|Ёган Вільгэльм Людвіг Глейм|Ёгана Вільгэльма Людвіга Глейма|de|Johann Wilhelm Ludwig Gleim}}, ''Алімпія I'' ''({{мова-pl|Olimpia I}})'' з [[Піндар]]а. Важна месца тут займае таксама ''Ugolino'', пераклад фрагмэнту ''[[Боская камэдыя|Боскай камэдыі]]'' [[Дантэ Аліг’еры]], зроблены каля 1827 году. Характар перакладу баляды Шылеру мае таксама ''Песьня Дзяўчыны'' ў ''[[Дзяды (паэма)|Дзядах]]''. Падчас расейскай высылкі Адам міцкевіч цікавіўся эўрапэйскімі {{Артыкул у іншым разьдзеле|Гістарычная паэма|гістарычнымі паэмамі|pl|Dramat historyczny}}, вынікам чаго былі два фрагмэнты перакладаў ''[[Дон Карляс (п’еса)|Дона Карляса]]'' [[Фрыдрых Шылер|Фрыдрыха Шылера]] й ''{{Артыкул у іншым разьдзеле|Рамэо і Джульета|Рамэо й Джульеты|en|Romeo and Juliet}}'' [[Ўільям Шэксьпір|Ўільяма Шэксьпіра]]. Пераклад першага зь іх датуецца 1821—1823 гадамі. Аднак першае выданьне было апублікавана значна пазьней, у 1834—1835 гадах у [[Вільня|Вільні]] па ініцыятыве {{Артыкул у іншым разьдзеле|Юзэф Крачкоўскі|Юзэфа Крачкоўскага|pl|Józef Krzeczkowski}}, праўдападобна без згоды аўтара. Дата наступнага перакладу ''Рамэо і Джульеты'' не да канца вядома. {{Артыкул у іншым разьдзеле|Вільгельм Брухальскі||pl|Wilhelm Bruchnalski}} ўказвае 1827 год. Сам фрагмэнт быў апублікаваны дзякуючы [[Антоні Эдвард Адынец|Антонію Адынцу]] ў 1830 годзе на старонка шторочніка ''Melitele''. У далейшым быў перадрукаваны ў VIII томе ''Паэзіі'' ў 1836, а потым у IV томе ''Лістоў'' у 1844 годзе. У 1830—1840 гадах Міцкевічаў надрукаваў ''Do H***'', перайманьне з Гётэ, ''Арымана і арымаза'' з {{Артыкул у іншым разьдзеле|Авэста|Авэсты|en|Avesta}}, чарговыя байкі Жана дэ Ляфантэна — ''Селянін і зьмяя'' ''({{мова-pl|Chłop i żmija}})'' i ''Каза, козачка й воўк'' ''({{мова-pl|Koza, kózka i wilk}})'', ''Exegi Munimentum Aere Perennius'' з [[Гарацыюс]]а. У 1840 паўстаў пераклад Міцкевіча пачатковых выразаў ''{{Артыкул у іншым разьдзеле|Сафіёўка (паэма)|Сафіёўкі|pl|Sofijówka (poemat)}}'' {{Артыкул у іншым разьдзеле|Станіслаў Трэмбэцкі|Станіслава Трэмбэцкага|pl|Stanisław Trembecki}} на [[Лацінская мова|лацінскай мове]]. Апошнім і самым важным перакладам Міцкевіча быў пераклад ''{{Артыкул у іншым разьдзеле|Гяўр|Гяўра|en|The Giaour}}'' Байрана на польскую мове, апублікаваны разам з перакладам ''Карсара'' таксама Байрана, выкананым Антоніям Адынцом, у Парыжы ў 1834. Па палітычных матывах дата выданьня была перанесена на перадпаўстанцкі 1829 г. Пераклад Міцкевіча ''Гяўра'', таксама як і фрагмэнт ''Боскай камэдыі'', прызнаны ў Польшчы афіцыйнай вэрсыяй перакладу. Нават у пераклад Міцкевіча з замежных моваў сустракаюцца беларусізмы, як, напрыклад, у ''Гяўры'' слова ''znaczno'' (выраз: ''znaczno, że dusza nie całkiem sczerniała'') выкарыстоўваецца ў значэньні ''widać się''<ref name="Gliński"/>. === Польскі мэсіянізм === Акрамя чыста літаратурнай спадчыны й запавету Адама Міцкевіча, адной з найважнейшых і выключна трывалых спадчынаў паэта было стварэньне ім асноў філязафічна-гістарычнай плыні, вядомай як [[Польскае мэсіянства|польскі мэсіянізм]]. Нягледзячы на ​​тое, што творцамі гістарычнафілязоўскага накірунку стваральнікам мэсіянскай плыні, і польскага мэсіянства ў прыватнасьці, лічыцца {{Артыкул у іншым разьдзеле|Юзэф Вронскі||pl|Józef Maria Hoene-Wroński}}, менавіта Міцкевіч папулярызаваў гэты погляд і аб’яднаў яго з элемэнтамі нацыянальнай гісторыі й рэлігійнай містыкі. Менавіта фармулёўка Міцкевічам прынцыпаў мэсіянізму ў ''„Кнігах польскага народа“'' дазволіла чытачам Нямеччыны, Італіі, Ірляндыі, Украіны й Вугоршчыны выразна ўспрыняць і прачытаць рэвалюцыйныя лёзунгі волі й вызваленьня. Гэтая праграма, больш чым любая літаратурная плынь у строгім разуменьні, дала аснову ня толькі для візыі пакутніцкай-адкупленчай Польшчы, якая павінна была стаць сьвітанкам волі народаў, але таксама дала аснову для кансалідацыі й важнасьці постаці нацыянальнага вешчуна. Гледзячы такім чынам, прарок не зьяўляецца звычайным паэтам ці пісьменьнікам — гэта сапраўдны прарок мэсіянскай рэлігіі. Гэта выявілася ў многіх выразах польскага мэсіянства, якія ўжываў сам Міцкевіч, напрыклад, „Польшча — Хрыстус Народаў“ і г. д. Як адзначае амэрыканская дасьледніца Эва Томпсан: {{Цытата|Адам Міцкевіч і [[Лаяш Кошут]] былі прадстаўнікамі Цэнтральнай Эўропы, якія выступалі супраць імпэрыяў як паталёгіяў нацыяналізму. Яны абаранялі нацыянальныя дзяржавы ў той час, калі панавалі імпэрыі, а каляніялізм быў у сваім росквіце й здавалася, што нацыянальнае самасьцьвярджэньне малых і сярэдніх нацыяў у Эўропе ніколі не адбудзецца. Гэтыя мысьляры засталіся незаўважанымі й таму апынуліся выключанымі зь інтэлектуальнай гісторыі Эўропы, хаця, калі б да іх прыслухаліся, можна было папярэдзіць шмат бедаў<ref>Томпсан, Э. М. Песняры імперыі: расійская літаратура і каланіялізм / Эва Томпсан; пер. з англ. мовы Т. Нядбай (Т. Л. Нетбаева). — Мінск : Медысонт, 2009. — 382 с., с. 20.</ref>.}} == Творчая спадчына == [[Файл:Mickiewicz - rekopis Ody do mlodosci.jpg|значак|зьлева|„[[Ода да маладосьці]]“, рукапіс (1820).]] [[Файл:Pan Tadeusz - title page 1834 (93691847) (cropped).jpg|значак|Тытульная старонка першага выданьня паэмы „[[Пан Тадэвуш]]“ (1834).]] [[Файл: Adam Mickiewicz Poezye 1822 I009.jpg|значак|зьлева|Партрэт Адама Міцкевіча з першага тому выданьня ''Паэзіі'' 1822 году]] [[Файл: Adam Mickiewicz - Dziady część I, II i IV p047.png|значак|225px|справа|Ілюстрацыя да паэмы „[[Дзяды (паэма)|Дзяды]]“]] Адам Міцкевіч разам зь [[Юльюш Славацкі|Юльюшам Славацкім]] і [[Зыгмунт Красінскі|Зыгмунтам Красінскім]] лічыцца адным з зачынальнікаў польскага [[рамантызм]]у<ref>S. Treugutt, Mickiewicz — domowy i daleki, w: A. Mickiewicz, Dzieła I, Warszawa 1998, str. 7</ref><ref>E. Zarych, Posłowie w: A. Mickiewicz, Ballady i romanse, Kraków 2001, str. 76</ref>, адзін з найвыбітнейшых стваральнікаў рамантычнае паэмы ў Польшчы<ref>T. Macios, Posłowie do: A. Mickiewicz, Dziady, Kraków 2004, str. 239—140</ref>, яго постаць параўноўвалася як на радзіме, так і ў Эўропе з такімі літаратурнымі волатамі, як [[Аляксандар Пушкін]]<ref>[http://books.google.ca/books?id=9OEXAAAAIAAJ&q=%22two+of+the+most+illustrious+of+all+Slavic+poets%22&dq=%22two+of+the+most+illustrious+of+all+Slavic+poets%22&cd=1 „Centennial essays for Pushkin‎“] Page 77, Samuel Hazzard Cross — Literary Criticism, 1937.</ref>, [[Джордж Байран]] і [[Ёган Гётэ]]<ref>T. Macios, Posłowie do: A. Mickiewicz, Dziady, Kraków 2004, str. 239</ref><ref>Adam Mickiewicz w oczach Francuzów, Warszawa 1999, str. 13</ref>, што робіць Міцкевіча адным з найяскравейшых паэтаў [[эўропа|эўрапейскага]] літаратурнага маштабу<ref>A. Wójcik i M. Englender, Budowniczowie gwiazd 1, Warszawa 1980, str. 19-10</ref>. Атрымаў характарыстыку як „паэт пераўтварэньняў“<ref name="witkowska237">A. Witkowska, ''Romantyzm'', Warszawa 2003, str. 237</ref> і „славянскі вешчун“<ref>Adam Mickiewicz w oczach Francuzów, Warszawa 1999, str. 12</ref> Творчасьць Міцкевіча аказала вялікі ўплыў на разьвіцьцё [[Беларусь|беларускай]] літаратуры. Высока ацэньваючы фальклёр Беларусі, Адам Міцкевіч пісаў пра цяжкі лес беларусаў: „''У іх казках і песьнях ёсьць ўсё… Усю сваю гісторыю на зямлі яны прайшлі ў страшэннай галечы і прыгнёце''“. Пад уплывам паэта літаратурную дзейнасьць пачыналі Я. Баршчэўскі, [[Аляксандар Рыпінскі]], [[Уладзіслаў Сыракомля]] і іншыя. Дабратворны ўплыў яго адчулі [[Вінцэнт Дунін-Марцінкевіч]] (які пераклаў „Пан Тадэвуш“ на беларускую<ref>{{Кніга|аўтар =[[Уладзімер Мархель|Мархель У.]] |частка = |загаловак =Прысутнасць былога: Нарысы, артыкулы, эсэ |арыгінал = |спасылка = |адказны = |выданьне = |месца =Мн. |выдавецтва =Выд. М. М. Трафімчук |год =1997 |том = |старонкі =24 |старонак = |сэрыя = |isbn =985-6380-05-7 |наклад = }}</ref>), А. Вярыга-Дарэўскі, В. Каратынскі. У Міцкевіча вучыўся творчаму асваеньню вобразаў і матываў беларускага фальклёру [[Францішак Багушэвіч]]. Тыпалягічныя сувязі з рамантызмам Міцкевіча выявіліся ў паэмах „Сон на кургане“, „Курган“ і некаторых вершах [[Янка Купала|Янкі Купалы]]. Тыпалягічна блізкія да „Пана Тадэвуша“ паэма [[Якуб Колас|Якуба Коласа]] „[[Новая зямля]]“. У 1920-я гады рамантычным патасам Міцкевіча цікавіліся маладнякоўцы [[Уладзімер Дубоўка]], [[Язэп Пушча]], [[Максім Лужанін]], [[Юрка Гаўрук]], [[Паўлюк Трус]] і іншыя. Міцкевічаўскія традыцыі народнасьці, рэалізму і рамантызму разьвівалі [[Максім Танк]], [[Аркадзь Куляшоў]], В. Таўлай, П. Пестрак, Ю. Гаўрук, М. Лужанін, П. Панчанка, [[Язэп Семяжон]] і іншыя. == Мова Міцкевіча == Мова Міцкевіча — гэта ў значнай ступені адлюстраваньне тагачаснай мовы [[шляхта|шляхты]] ў [[Вялікае Княства Літоўскае|Літве]], да якой належаў сам паэт<ref name=ref1>{{Кніга|аўтар = [[Станіслаў Станкевіч (кнігар)|Станкевіч С.]]|частка = Мова Міцкевіча |загаловак = Беларускія элементы ў польскай рамантычнай паэзіі |арыгінал = Pierwiastki białoruskie w polskiej poezji romantycznej |адказны = Валер Булгакаў |выданьне = 1-е выд. |месца = Вільня: Інстытут беларусістыкі; Беласток: Беларускае гістарычнае таварыства |год = 2010 |старонкі = 144 |старонак = 211 |isbn = 83-60456-21-6 |тыраж = }}</ref> і якая з гледзішча [[граматыка|граматычнай]] сыстэмы і [[лексыкаграфія|лексычных]] рэсурсаў мае ў сабе шмат беларускіх элемэнтаў, што паходзяць зь мясцовых народных гаворак<ref>{{Кніга |аўтар = Bitsch K. |загаловак = Język polski w Wileńszczyźnie |выдавецтва = Przegląd Współczesny |год = Styczeń-marzec 1925 |старонкі = 29 і 32 }} </ref>. Правінцыяналізмы паэт уводзіў мэтанакіравана, клапоцячыся падкрэсьліць сваю лякальную адметнасьць<ref name=ref1/>. Доктар філялягічных навук і прафэсар [[БДУ]] Мікалай Хаўстовіч заўважае, што мову сваіх твораў Міцкевіч называў польскай, але зрэдку — „[[ліцьвіны|ліцьвінскай]]“<ref>{{Кніга |аўтар = М. Хаўстовіч. |частка = Наш Міцкевіч |загаловак = XIX стагоддзе: Навукова-літаратурны альманах |месца = Мн. |выданьне = Кн. першая |выдавецтва = БДУ |год = 2000. |старонкі = 3 |старонак = 214 }}</ref>. Гэтае сьцьверджаньне абгрунтоўвае і ўспамін дачкі Міцкевіча, Марыі Міцкевіч, пра клопат свайго бацькі аб захаваньні свайго правінцыяльнага вымаўленьня і перадачы яго дзецям: {{Цытата|…няраз слухаючы нас падчас размовы, ён уздыхаў, што ў нас бясколерны, чужаземскі акцэнт: ён бы хацеў чуць з нашых вуснаў тую сьпеўную [[Ліцьвіны#Літоўская мова|літоўскую]] мову, якая была яму мілейшая за ўсё. {{арыгінал|pl|...Nieraz słysząc nas mówiących, wzdychał, że mamy akcent bezbarwny, cudzoziemski: on byłby chciał słyszeć w naszych ustach tę mowę śpiewną litewską, która nade wszystko była mu miła.}} |Maria Gorecka, Wspomnienia o Adamie Mickiewiczu opowiedziane najmłodszemu bratu.<ref>[[Марыя Гарэцкая|Maria Gorecka]], [https://polona.pl/preview/92a690f6-5991-4383-8fd4-107b431bc420 Wspomnienia o Adamie Mickiewiczu opowiedziane najmłodszemu bratu], Warszawa: Redakcya Kroniki Rodzinnéj, 1875. S. 40.</ref>}} </blockquote> Шматлікія навукоўцы, як гісторыкі літаратуры, так і [[мовазнаўства|мовазнаўцы]] згаджаюцца з тым, што цяжка казаць пра мову паэта як аб мастацкім сродку, пакуль ня будуць дастаткова вывучаныя аб’ём і характар яго правінцыяналізмаў<ref name=ref1/>. Прафэсар [[Унівэрсытэт імя Адама Міцкевіча|Познанскага ўнівэрсытэту імя Адама Міцкевіча]] Станіслаў Дабжыцкі ў сваёй працы „Колькі назіраньняў за мовай Міцкевіча“ зарэгістраваў шматлікія моўныя факты ў творах Міцкевіча, якія выходзяць за межы нормаў агульнапольскае мовы<ref>{{Кніга |аўтар = Dobrzycki St. |загаловак = Kilka spostrzeżeń nad Językiem Mickiewicza |год = 1911 |выдавецтва = Prace Filologiczne |том = VII }}</ref>. Сучасьнік Адама Міцкевіча ўраджэнец Віцебску Максымільян Маркс у сваіх успамінах падкрэсьлівае, што з сваёй каханай Марыляй Верашчакай Міцкевіч размаўляў па-беларуску, а першыя вершы Міцкевіча, не напісаныя, а агучаныя ўслых, былі па-беларуску<ref>Корбут В. [https://www.polskieradio.pl/396/8226/Artykul/2810981,%D0%9C%D0%B0%D1%80%D0%BA%D1%81-%D1%81%D0%B2%D0%B5%D0%B4%D1%87%D1%8B%D1%9E-%D1%88%D1%82%D0%BE-%D0%9C%D1%96%D1%86%D0%BA%D0%B5%D0%B2%D1%96%D1%87-%D1%81%D0%B2%D0%B0%D0%B5-%D0%BF%D0%B5%D1%80%D1%88%D1%8B%D1%8F-%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%88%D1%8B-%D1%81%D0%BA%D0%BB%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D1%9E-%D0%BF%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%83%D1%81%D0%BA%D1%83 Маркс сведчыў, што Міцкевіч свае першыя вершы складаў па-беларуску], [[Беларуская рэдакцыя Польскага Радыё]], 23 верасьня 2021 г.</ref>. Тым часам гісторык, літаратуразнавец і выдавец [[Адам Кіркор]] (1818—1886) зазначаў, што „''Адам Міцкевіч паводле выхаваньня, паводле першых працаў сваіх належыць [[Літва|Літве]], якая ва ўспамінах усяго яго жыцьця, ва ўсіх яго творах зьліваецца зь [[Белая Русь|Беларусьсю]]''“<ref>Шчарбачэвіч Н. [https://web.archive.org/web/20230115204959/https://zviazda.by/be/news/20150106/1420494048-byc-licvinam-5-dokazau Быць ліцвінам: 5 доказаў], [[Звязда]], 6 студзеня 2015 г.</ref>. === Фанэтычныя асаблівасьці === У 1936 годзе беларускі літаратуразнаўца [[Станіслаў Станкевіч (кнігар)|Станіслаў Станкевіч]] у сваёй працы „Pierwiastki białoruskie w polskiej poezji romantycznej“ грунтоўна падсумаваў асаблівыя зьявы ў галіне [[фанэтыка|фанэтыкі]], марфалёгіі, сынтаксісу і асаблівасьці граматычных катэгорыяў роду і ліку мовы Адама Міцкевіча ў яго вершаваных творах і [[філяматы|філямацкай]] карэспандэнцыі паэта. Творы цытуюцца паводле львоўскага выданьня „Твораў“ паэта. {| class="wikitable" style="font-size: 90%; margin: auto;" |- ! Апісаньне асаблівасьці ! Прыклады з твораў ! Заўвагі ! Абгрунтаваньне |- |Чаргаваньне агульнапольскага „е“ зь беларускім „а“ пад уплывам „аканьня“ ў дзеяслове „rdzewieć“ |„Zawiasy ''rdzawieją'' w sieni“ („Курганок Марылі“); „Potem w niej czucie ''rdzawieje''“ („Дзяды“, Ч. 4. С. 118), „Ze od mych westchnień ''pordzawiała'' krata“ („Конрад Валенрод“, С. 167). |Форма „rdzawieje“ сустракаецца таксама ў Я. Ходзькі<ref>{{Кніга |аўтар = Turska H. |загаловак = Język Jana Chodźki. Przyczynek do historji języka polskiego na obszarze północno-wschodnim Rzeczypospolitej |месца = Wilno |год = 1934 |старонкі = 32 }} </ref> |Чаргаваньне зьявілася ў Міцкевіча пад уплывам беларускае мовы, у якой гэты дзеяслоў стала выкарыстоўваецца з „а“, напр: „Як ён заржавее, то міне ўжэ ні будзе на сьвеці“<ref name="fedarII-57">{{Кніга |аўтар = [[Міхал Федароўскі|Federowski M.]] |частка = Basnie, przypowiesci i podania ludu z okolic Wolkowyska, Slonima, Lidy i Sokolki. Cz. 1 |загаловак = Lud białoruski na Rusi Litewskiej: materyały do etnografii słowiańskiej zgromadzone w latach 1877—1905 |спасылка = http://polona.pl/dlibra/doccontent2?id=10328&dirids=1 |месца = Kraków |выдавецтва = |год = 1902 |том = II |старонкі = 57 |старонак = 359 }}</ref> (Federowski M. Т. II. С. 57). |- |Асобныя памяншальныя назоўнікі маюць у Міцкевіча суфікс ''-ek'' замест агульнапольскага ''-ik'', як у назоўніку „duszeczko“ |„Czyscowe duszeczki!“ („Дзяды“, Ч. 2. С. 78); „Czego potrzebujesz, duszeczko“ („Дзяды“, Ч. 2. С. 82, 94); „duszeczko!“ („Дзяды“, Ч. 2. С. 83) |Гэтае слова ў агульнабеларускай мове ўжываецца ў форме „душачка“, але на Наваградчыне, які і ў асобных іншых мясцовасьцях, дзе з-за няпоўнага яканьня „е“ пасьля націскнога складу не пераходзіць у „а“, гучыць яно — „душэчка“<ref>{{Кніга |аўтар = Kallenbach J. |загаловак = Uwagi do II t. wyd. lwowskiego „Dzieł“ Mickiewicza |старонкі = 395 }}</ref>. |- |Пераход у спалучэньні „śl“ на „szl“ пад уплывам беларускае мовы |„Kiedy ''szlesz'' bilet bogatym“ („Віншаваньні“, С. 61); „''poszlij''“ („Віншаваньні“, С. 61); „W koley ''szlą'' pełne smaków porcelany“ („Гарадзкая зіма“, С. 15); „''Poszlemy'' szukać wszédzie“ („Лілеі“, С. 138); „''Poszlą'' najezdnicy podli“ („Імправізацыя“, С. 138); „''szlij'' mnie do niego powtórnie“ („Гражына“, С. 13); „Wezwanie ''przyszle'' mu szpieg nieznajomy“ („Да маці-полькі“, С. 377); „Bo Herold już ''szle'' katów“ („Меркаваньні ды заўвагі“, С. 452); |Прафэсар Станіслаў Дабжыцкі ў сваёй працы „Колькі назіраньняў над моваю Міцкевіча“<ref>{{Кніга |аўтар = Dobrzycki St. |загаловак = Kilka spostrzeżeń nad Językiem Mickiewicza |год = 1911 |выдавецтва = Prace Filologiczne |том = VII |старонкі = 317 }} </ref> заўважыў, што ў мове палякаў на Русі спалучэньні „śl“ і „śń“ пад рускім (г. зн. беларускім) уплывам пераходзяць у „szl“ і „szń“. Гэтая фанэтычная зьява шырока выступае ў мове Міцкевіча, Чачота і іншых філяматаў. |„Ці ''шліся'', ці ня ''шліся''“<ref name=klich53>{{Кніга |аўтар = Klich Edward. |частка = |загаловак = Teksty bialoruskie z powiatu Nowogrodskiego. — Materyaly i prace Komisyi jezykowej |месца = Kraków |год = 1903 |том = II |старонкі = 53 }} </ref> (Klich E. С 53); „тода ''прышлёце'' да мене“<ref name=klich53/> (там жа); „як калені засвербяць, нехто ніскі паклон ''прышле''“<ref name="fedarI-209">{{Кніга |аўтар = [[Міхал Федароўскі|Federowski M.]] |частка = Wiara, wierzenia i przesądy z okolic Wołkowyska, Słonima, Lidy i Sokółki. |загаловак = Lud białoruski na Rusi Litewskiej: materyały do etnografii słowiańskiej zgromadzone w latach 1877—1905 |спасылка = http://polona.pl/dlibra/doccontent2?id=9732&dirids=1 |месца = Kraków |год = 1897 |том = I |старонкі = 209 |старонак = 459 }}</ref> (Federowski M. T. I. С. 209); „я на цібе ''нашлю'' казамі“<ref name="fedarII-12">{{Кніга |аўтар = [[Міхал Федароўскі|Federowski M.]] |частка = Basnie, przypowiesci i podania ludu z okolic Wolkowyska, Slonima, Lidy i Sokolki. Cz. 1. |загаловак = Lud białoruski na Rusi Litewskiej: materyały do etnografii słowiańskiej zgromadzone w latach 1877—1905 |спасылка = http://polona.pl/dlibra/doccontent2?id=10328&dirids=1 |месца = Kraków |год = 1902 |том = II |старонкі = 12 |старонак = 359 }}</ref> (Federowski M. T. II. С. 12) |- |Пераход у спалучэньні „śń“ на „szń“ пад уплывам беларускае мовы |„''Zauszniczki'' wyrznięte sztucznie z pestek wiszni“ („Пан Тадэвуш“, Кн. XI. С. 631); |Гэтая фанэтычная зьява сустракаецца толькі адзін раз |„І я в саду вішня, чом не ''чэрэшня''… А я тую ''вішню'' ісьцяці мышлю“ ([[Еўдакім Раманаў|Романов Е.]] Материалы. Т. II, С. 165) |- |Зьмякчэньне „z“, „s“ перад мяккімі зычнымі пад уплывам беларускае мовы |„źwiędła“ („Гяўр“ С. 26 у львоўскім выданьні); „wźmiankę“ („Гяўр“ С. 118); „nieźmiernie“ („Гяўр“ С. 272); „źmieniła“ („Гяўр“ С. 1262); „źmieniona“ („Гяўр“ С. 1265); „źwiąże“ („Гяўр“ С. 431); „naźwij“ („Гяўр“ С. 110); „źleje“ („Гяўр“ С. 262); „źlała“ („Гяўр“ С. 46); „źlawszy“ („Гяўр“ С. 643); „wźlatuje“ („Гяўр“ С. 389); „źbity“ („Гяўр“ С. 554) ды іншыя. Прыклады з „Пана Тадэвуша“: „nieźmiernie“ („Пан Тадэвуш“ Кн. II. С. 562); „nieźmiernie“ („Пан Тадэвуш“ Кн. III. С. 259); „pośpieszał“ („Пан Тадэвуш“ Кн. III. С. 136 і Кн. IV. С. 384); „śpieszył“ („Пан Тадэвуш“ Кн. IV. С. 99 і Кн. VI. С. 91); „śpieszyć“ („Пан Тадэвуш“ Кн. VIII. С. 309, 322); „źwisłe“ („Пан Тадэвуш“ Кн. III. С. 160); „spełźnie“ („Пан Тадэвуш“ Кн. III. С. 330); „Pełźnie“ („Пан Тадэвуш“ Кн. III. С. 637 і Кн. VIII. С. 615); | Гэтая фанэтычная асаблівасьць у Міцкевіча адносна рэдкая. На гэта мусіла паўплываць непасьлядоўнасьць артаграфіі паэта і асаблівае тое, што творы Міцкевіча друкаваліся пераважна безь яго ўдзелу<ref name=ref2>{{Кніга |аўтар = [[Станіслаў Станкевіч (кнігар)|Станіслаў Станкевіч]]. |частка = Мова Міцкевіча |загаловак = Беларускія элементы ў польскай рамантычнай паэзіі |арыгінал = Pierwiastki białoruskie w polskiej poezji romantycznej |адказны = Валер Булгакаў |выданьне = 1-е выд. |месца = Вільня: Інстытут беларусістыкі; Беласток: Беларускае гістарычнае таварыства |год = 2010 |старонкі = 146 |старонак = 211 |isbn = 83-60456-21-6 |тыраж = }} </ref>. Прыведзеныя прыклады зьяўляюцца знойдзенымі прафэсарам Станіславам Дабжыцкім ў першым выданьні „Гяўра“ і „Пана Тадэвуша“. |Асыміляцыйнае памякчэньне „z“, „s“ зьяўляецца агульным для беларускае мовы. Пасьля [[Рэформа беларускага правапісу 1933 году|Рэформы беларускага правапісу 1933 году]] графічнае пазначэньне мяккасьці захавалася толькі ў клясычным правапісу. |- |Напісаньне „ę“ і „ą“ замест ''-eń'' і ''-oń'' пад уплывам характэрнай рысы вымаўленьня „n“ замест „ń“ перад наступным цьвёрдым зычным у палякаў на Літве і Беларусі |„łancuchem“ („Да Лелявеля“ С. 104 асобнага выданьня 1822 г.); „skonczył“ („Да М…“ С. 32, рукапіс); „koncem“ („Падарожныя“ С. 8, рукапіс); „słonce“ („Ранак і вечар“ С. 1, рукапіс); „słonca“ („Ugolino“ С. 78, рукапіс); „panskiey“ („Дзяды“ Ч. 1, С. 91, рукапіс); „On się ''przeklęctwa'' nie boi“ („Дзяды“, Ч. 2, С. 583); „twoje usłyszą ''przeklęstwa''“ („Гяўр“ С. 741); „chlubi się z ''przeklęstwa''“ („Дзяды“ Ч. 3, „Да прыяцеляў-маскалёў“, С. 20); „sama w ''niebezpieczęstwie''“ („Ястраб“ аўтограф у „Альбоме“ Машынскага); „więcze“ замест „wieńczy“ („На грэцкі мір“ С. 40, рукапіс); „malęki“ („Падарожныя“ С. 165, рукапіс) — усе прыклады зь львоўскага выданьня „Твораў“ Міцкевіча. тое ж у „Пане Тадэвушы“: „pojedynczą“ (Кн. II, С. 827); „przeklęctwa“ (Кн. VIII, С. 524). Адносна шмат падобных прыкладаў знаходзім у аўтографах „Пана Тадэвуша“, пададзеных у варыянтах тэксту ў IV томе сомавага выданьня „Dzieł wszystkich“: „konca“ (A1: Кн. X, С 80; Кн. XI, С. 8); „koncu“ (A1: Кн. XII, С. 184); „konczył“ (A1: Кн. XII, С. 222); „słonca“ (A1: Кн. X, С. 81); „słonce“ (A1: Кн. XI, С. 183); „panski“ (A1: Кн. XII, С. 184). |Гэтая фанэтычная зьява даволі рэдкая ў друкаваных творах Міцкевіча, адносна часта выступае ў ягоных рукапісах. |Гэтая фанэтычная асаблівасьць узьнікла пад уплывам беларускае мовы, у якой „н“ перад наступным цьвёрдым зычным заўсёды цьвёрдае<ref name=ref2/>. Напр.: „ужэ ''слонцо'' зайшло“<ref name="fedarIII-124">{{Кніга |аўтар = [[Міхал Федароўскі|Federowski M.]] |частка = Baśnie, przypowieści i podania ludu z okolic Wołkowyska, Słonima, Lidy i Sokółki. Cz. 2. Tradycye historyczno-miejscowe oraz powieści obyczajowo-moralne. |загаловак = Lud białoruski na Rusi Litewskiej: materyały do etnografii słowiańskiej zgromadzone w latach 1877—1905 |спасылка = http://polona.pl/dlibra/doccontent2?id=10331&dirids=1 |месца = Kraków |выдавецтва = |год = 1903 |том = III |старонкі = 124 |старонак = 312 }}</ref> (Federowski M. Т. III. С. 124); „селі ў адном канцы стала“<ref name="fedarI-99">{{Кніга |аўтар = [[Міхал Федароўскі|Federowski M.]] |частка = Wiara, wierzenia i przesądy z okolic Wołkowyska, Słonima, Lidy i Sokółki. |загаловак = Lud białoruski na Rusi Litewskiej: materyały do etnografii słowiańskiej zgromadzone w latach 1877—1905 |спасылка = http://polona.pl/dlibra/doccontent2?id=9732&dirids=1 |месца = Kraków |выдавецтва = |год = 1897 |том = I |старонкі = 99 |старонак = 459 }}</ref> (Federowski M. Т. I. С. 99); „прывязаў калсыку да ''ланцуга''“<ref name="fedarI-134">{{Кніга |аўтар = [[Міхал Федароўскі|Federowski M.]] |частка = Wiara, wierzenia i przesądy z okolic Wołkowyska, Słonima, Lidy i Sokółki. |загаловак = Lud białoruski na Rusi Litewskiej: materyały do etnografii słowiańskiej zgromadzone w latach 1877—1905 |спасылка = http://polona.pl/dlibra/doccontent2?id=9732&dirids=1 |месца = Kraków |выдавецтва = |год = 1897 |том = I |старонкі = 134 |старонак = 459 }}</ref> (Federowski M. Т. I. С. 134); „''панскіе'' радзіцы далі ему па хустачцы“<ref name="fedarI-225">{{Кніга |аўтар = [[Міхал Федароўскі|Federowski M.]] |частка = Wiara, wierzenia i przesądy z okolic Wołkowyska, Słonima, Lidy i Sokółki. |загаловак = Lud białoruski na Rusi Litewskiej: materyały do etnografii słowiańskiej zgromadzone w latach 1877—1905 |спасылка = http://polona.pl/dlibra/doccontent2?id=9732&dirids=1 |месца = Kraków |выдавецтва = |год = 1897 |том = I |старонкі = 225 |старонак = 459 }}</ref> (Federowski M. Т. I. С. 225); „прывела над „конскі“ тулуб“<ref name="fedarI-228">{{Кніга |аўтар = [[Міхал Федароўскі|Federowski M.]] |частка = Wiara, wierzenia i przesądy z okolic Wołkowyska, Słonima, Lidy i Sokółki. |загаловак = Lud białoruski na Rusi Litewskiej: materyały do etnografii słowiańskiej zgromadzone w latach 1877—1905 |спасылка = http://polona.pl/dlibra/doccontent2?id=9732&dirids=1 |месца = Kraków |выдавецтва = |год = 1897 |том = I |старонкі = 228 |старонак = 459 }}</ref> (Federowski M. Т. I. С. 228) |- |Спрашчэньне зычных насуперак нормам агульнапольскае мовы |„chaos we łbie, yak w ''garku''“ („Ямбы“ С. 36); „tęgo dżgali z ''garka''“ („Ямбы“ С. 52); „widok garków“ („Пан Тадэвуш“ Кн. VIII, С. 706); „Mając u kolan pełne miodu dwa ''półgrace''“ („Пан Тадэвуш“ Кн. XI С. 297); „''półgarcówką'' prepił do Klucznika“ („Пан Тадэвуш“ Кн. XI С. 337) |Фанэтычная зьява спрашчэньня зычных характэрная, у адрозьненьне ад агульнапольскае мовы, толькі беларускай мове<ref name=ref3>{{Кніга |аўтар = [[Станіслаў Станкевіч (кнігар)|Станіслаў Станкевіч]]. |частка = Мова Міцкевіча |загаловак = Беларускія элементы ў польскай рамантычнай паэзіі |арыгінал = Pierwiastki białoruskie w polskiej poezji romantycznej |адказны = Валер Булгакаў |выданьне = 1-е выд. |месца = Вільня: Інстытут беларусістыкі; Беласток: Беларускае гістарычнае таварыства |год = 2010 |старонкі = 147 |старонак = 211 |isbn = 83-60456-21-6 |тыраж = }}</ref> | |- |Спрашчэньне зычных у часта ўжываным прыметніку „czyscowy“ замест „czyśćowy“ і ва ўскосных склонах назоўніка „czyściec“ („w czyscu“ замест „w czyśćcu“) |„Boś ty ''czyscowej'' zbawił mię katuszy“ („Люблю я“ С. 59); „W ''czyscowe'' rzucił potoki“ („Люблю я“ С. 98); „Dręcz się w ''czyscowej'' zagubie“ („Люблю я“ С. 110); „Proszę za dusze w ''czyscu'' bolejące“ („Люблю я“ С. 139). Прыклады зь „Люблю я“ паводле львоўскага выданьня, бо ў выд. Піганя словы пададзеныя ўжо ў правільнай форме. |Гэтая фанэтычная зьява зьяўляецца правінцыяналізмам, утвораным пад уплывам беларускае мовы, у якой як прыметнік „чысцовы“, так і назоўнік „чысьцец“ (але „чысца“, „у чысцу“) — правільныя формы<ref name=ref3/>. |„У ''чысцу'' агонь гарыць“<ref name="fedarI-222">{{Кніга |аўтар = [[Міхал Федароўскі|Federowski M.]] |частка = Wiara, wierzenia i przesądy z okolic Wołkowyska, Słonima, Lidy i Sokółki. |загаловак = Lud białoruski na Rusi Litewskiej: materyały do etnografii słowiańskiej zgromadzone w latach 1877—1905 |спасылка = http://polona.pl/dlibra/doccontent2?id=9732&dirids=1 |месца = Kraków |выдавецтва = |год = 1897 |том = I |старонкі = 222 |старонак = 459 }}</ref> (Federowski M. Т. I. С. 222); „Да ''чысца'' і да атхлані“<ref name="fedarI-228" /> (Federowski M. Т. I. С. 228) |} === Беларуская мова === У 1839—1840 гг. Міцкевіч быў прафэсарам [[Лязанскі ўнівэрсытэт|Лязанскага ўнівэрсытэту]], дзе выкладаў; з 1840 узначальваў катэдру славянскіх літаратур у [[Калеж дэ Франс]] у Парыжы, стаў першым прафэсарам славянскай славеснасьці ў гэтай установе. У лекцыях даў высокую ацэнку беларускай мове і фальклёру, на якія стала абапіраўся ў мастацкай творчасьці<ref name="Культуралогія">Культуралогія: Энцыклапедычны даведнік. Менск: Беларуская Энцыклапедыя, 2003. ISBN 985-11-0277-6</ref>: {{Цытата|Мова поўдня Расеі — маларуская, на якой гаворыць амаль дзесяць мільёнаў чалавек, бясспрэчна самая музычная, самая паэтычная і звонкая, але яна ніколі не была настолькі разьвітай, каб стаць мовай літаратурнай. На беларускай мове, якую называюць русінскай альбо літоўска-русінкай, таксама размаўляе каля дзесяці мільёнаў чалавек; гэта самая багатая і самая чыстая гаворка, яна ўзьнікла даўно і выдатна распрацавана. У пэрыяд незалежнасьці Літвы вялікія князі карысталіся ёю для сваёй дыпляматычнай перапіскі. Мова велікаросаў … вылучаецца багацьцем і чысьцінёй, але ў ёй няма ні цудоўнай прастаты беларускай мовы, ні гарманічнасьці і музычнасьці маларускай.<ref>{{Кніга|аўтар = укладальнікі: К. А. Цвірка, І. С. Шпакоўскі, К. У. Антановіч, навуковы рэдактар А. В. Мальдзіс|частка = |загаловак = Літаратура Беларусі XIX стагоддзя: анталогія |арыгінал = |спасылка = https://knihi.com/none/Litaratura_Bielarusi_XIX_stahoddzia_Antalohija.html |адказны = |выданьне = |месца =Менск |выдавецтва = Беларуская навука |год =2013 |том = |старонкі =291 |старонак = 861 |сэрыя = |isbn = |наклад = }}</ref>}} Варта таксама заўважыць цэлы кантэкст лекцыі Міцкевіча. У сваёй лекцыі Адам Міцкевіч уяўляў перад студэнтамі гісторыю фармаваньня расейскай літаратурнай мовы, спрэчку паміж [[Міхаіл Ламаносаў|Міхаілам Ламаносавым]] і [[Васіль Традзьякоўскі|Васілям Традзьякоўскім]]. Для абазначэньня моваў Міцкевіч выкарыстоўвае дэфініцыю „гаворка“ ({{мова-pl| „narzecze“}}), што было відавочна абгрунтавана спробай Міцкевіча даць выразную розьніцу паміж мовай і літаратурнай мовай. З усіх моваў былой Русі Міцкевіч менавіту беларускую вылучае, як самую распрацаваную, разьвітую. Поўная цытата Міцкевіча гучыць так: {{Цытата|Мова славянская у межах дзяржавы Пятра В. Уключала тры гаворкі: маскоўска-расейскія ці паўночныя, мала-расейскія ці паўднёвыя, і бела-рускія, заходнія. На кожнай з тых гаворак размаўляла амаль 10 мільёнаў чалавек. Паўднёвая, найгучнейшая і найбольш музыкальная, не была аднак дасткова адпавядаючай, каб служыць пісьмовасьці; заходняя, найбагацейшая, найчысьцейшая, якая калісьці была мовай двару і канцэлярыі вялікіх князёў Літвы, ужо была выдатна распрацава; паўночная, за выняткам маўленьня, сапсаванага некаторымі правінцыямі фінска-маскоўскімі, таксама мела вялікае багацьце элемэнтаў першабытных, але бракавала ёй узьнёслай прастаты гаворкі літоўска-рускай і гармоніі, якой адзначаецца маўленьне паўднёвае. Усе гэтыя тры дыялекты зьмешваліся ў Пецярбурзе з гістарычнай стара-славянскай, царкоўнай мовай. На той момант яшчэ не было ведама якую мову абраць у якасьці ўрадавай. Ламаносаў, вялікарасеец з-над Белага мора, даў першанства сваёй роднай гаворцы, і ў ёй, яшчэ ў Нямеччыне, склаў некалькі строфаў оды. Той верш, напісаны акурат у той час, калі Канарскі працаваў над паляпшэньнем польскага вымаўленьня, быў для Пецярбурга нечываннай навінай, цудоўнай зьявай, абудзіў паўсюдны ўздым. Традзьякоўскі, антаганіст Ламаносава, хацеў стрымаць прагрэс дыялекту вяліка-расейскага, замест гэтага ўсталяваць новую літаратуру на аснове стара-славянскай мовы, насычанай паўднёвай гаворкай. Пісаў у той час такой мовай свае трагедыі, цікавыя сёньня з такога гледжаньня, што зьяўляюцца праўдзівым вобразам таго, якое натхненьне маглі прынесьці мясцовыя крыніцы, і дакуль бы прыйшла расейская пісьмовасьць такім шляхам. {{арыгінал|pl|Język słowiański w granicach państwa Piotra W. zawierał trzy narzecza: moskiewsko-rosyjskie czyli północne, mało-ruskie czyli południowe, i biało-ruskie, zachodnie. Każdym z tych dialektów mówiło niemal 10 milionów ludności. Południowy, najdźwięczniejszy i najbardziej muzykalny, nie był jednak tyle uprawny żeby mógł służyć piśmiennictwu; zachodni, najbogatszy, najczystszy, będący niegdyś językiem dworu i kancelaryi wielkich książąt Litwy, miał już ukształcenie znakomite; północny, odciąwszy od niego mowę zepsutą kilku prowincyi fińsko-moskiewskich, posiadał także wielkie bogactwo żywiołów pierwotnych, ale brakowało mu wzniosłej prostoty narzecza litewsko-ruskiego i harmonii jaka odznacza mowę południową. Wszystkie te trzy dyalekta mieszały się w Petersburgu, z zabytkiem jeszcze staro-słowianskim, cerkiewnym. Nie wiedziano który z nich wybrać na język urzędowy. Łomonosow, Wielkorosyjanin z nad morza Białego, dal pierwszeństwo swemu narzeczu rodzimemu, i w niem, jeszcze bawiąc w Niemczech, ułożył kilka zwrotek ody. Wiersz ten napisany wtenczas kiedy Konarski pracował nad poprawą wymowy polskiej, był dla Petersburga niesłychaną nowością, cudownem zjawiskiem, obudził uniesienie powszechne. Trediakowski, antagonista Łomonosowa, chciał stłumić postęp dyalektu wielko-rosyjskiego, a wtrącić literaturę nową w staro-słowianizm podsycony narzeczem południowem. Pisał tedy takim językiem swoje tragiedye, ciekawe dziś z tego względu, że są wiernym obrazem, jakich natchnień mogło dostarczyć żródło miejscowe, i dokądby zaszło piśmiennictwo rosyjskie tym torem.<ref>{{Кніга|аўтар = Adam Mickiewicz |частка = |загаловак = Literatura słowiańska wykładana w Kolegium francuzkiem przez Adama Mickiewicza |арыгінал = |спасылка = https://archive.org/details/literaturasowia02mickgoog/mode/2up |адказны = |выданьне = |месца =Paryż |выдавецтва = Nakł. Księgarni Jana Konstantego Żupańskiego |год =1865 |том = 2 |старонкі =84-85 |старонак = |сэрыя = |isbn = |наклад = }}</ref>}}}} [[Файл:Fantazya biało-ruska 1.png|значак|Верш „Беларуская фантазыя“, аўтарства прыпісваецца [[Ян Чачот|Яну Чачоту]]]] [[Файл:Fantazya biało-ruska 2.png|значак|Верш „Беларуская фантазыя“, аўтарства прыпісваецца [[Ян Чачот|Яну Чачоту]]]] Таксама захавалася цытата Адама Міцкевіча з лісту да [[Аляксандар Ходзька|Аляксандра Ходзькі]]: {{Цытата|«З усіх славянскіх народаў русіны, г. зн. сяляне Пінскай і частак Менскай і Горадзенскай губэрняў, захавалі найболей славяншчыны. У іхных казках і песьнях ёсьць усё. Пісаных помнікаў мала, толькі Статут Літоўскі пісаны моваю, найбольш гарманічнаю і найменш скажонаю з усіх славянскіх дыялектаў. Усё іхнае жыцьцё ў духу. На зямлі яны прайшлі ўсю гісторыю ў жахлівай галечы ды ўціску».|}} Усяго, як падлічыў беларускі дасьледнік біяграфіі й творчасьці Адама Міцкевіча Мікалай Гайба, назву Беларусь Міцкевіч ужыў у сваіх лістах восем разоў, але пад Беларусьсю разумеў выключна ўсходнюю частку сучаснай [[Беларусь|Беларусі]], а заходнюю частку называў [[Літва|Літвой]]<ref>[https://culture.pl/pl/artykul/o-mickiewiczu-po-bialorusku O Mickiewiczu po białorusku]</ref>. Адам Міцкевіч разам зь сябрамі захапляўся беларускай народнай культурай, мовай, традыцыямі<ref>Mikołaj Gliński [https://culture.pl/pl/artykul/polska-i-bialorus-zywoty-blizniacze Polska i Białoruś — żywoty bliźniacze]</ref>, хоць відавочна не акрэсьліваў іх, як беларускія. Як потым узгадваў [[Ігнат Дамейка]] пра Адама Міцкевіча й [[Ян Чачот|Яна Чачота]]: {{Цытата|двое нашых студэнтаў школы наваградзкай ад наймалодшых гадоў добра зналі наш народ, палюбілі яго песьні, пераймаліся яго духам і паэзіяй; [...]. Назіралі за кірмашамі, гандлем і адпустам, бывалі на сялянскіх вясельлях, дажынках і пахаваньнях<ref name="Gliński"/>.}} Відавочна Адам Міцкевіч ведаў і карыстаўся гутарковай беларускай мовай, шматлікія беларусізмы, фанэтычныя й стылістычныя асаблівасьці беларускай мовы сустракаліся ў яго творах і нават перакладах на працягу ўсёй творчасьці<ref>Leszek Bednarczuk [https://repozytorium.uwb.edu.pl/jspui/bitstream/11320/11560/1/L_Bednarczuk_Jezyk_bialoruski_w_tworczosci_Adama_Mickiewicza.pdf Język białoruski w twórczości Adama Mickiewicza] Kraków 2021</ref>. Перакладнік ''„[[Дзяды (паэма)|Дзядоў]]“'' на беларускую мову паэт Серж Мінскевіч адзначыў, што мова паэмы ''„перасыпана беларускімі лексічнымі й сынтаксычнымі адзінкамі“''<ref>[https://journals.umcs.pl/sb/article/view/13834 Siarhei Minskevich, „Dziady“ Adama Mickiewicza w przekładach białoruskich, s. 135]</ref>. Найбольшы ўплыў беларускай мовы можна назіраць у „[[Пан Тадэвуш|Пане Тадэвушу]]“, створаным пасьля амаль дзесяці гадоў у эміграцыі. Як вядома, ён да канца жыцьця ня толькі захоўваў гутарковую мову, пазначаную рэгіяналізмамі, але й — як і належыць „старому ліцьвіну“, культывуючы свой рэгіянальны партыкулярызм — ганарыўся спэцыфічнымі правінцыйнымі рысамі сваёй гаворкі, з пункту гледжаньня нацыянальнай літаратурнай мовы<ref name="Gliński"/>. У 1820-ых гг. праз недасканалую польскую мову Адама Міцкевіча, варшаўскія крытыкі й рэцэнзенты называлі паэта „смаргонскім“ рамантыкам і нават абвінавачвалі яго ў барбарызацыі польскай мовы<ref name="pol-bel">Mikołaj Gliński [https://culture.pl/pl/artykul/pod-flaga-bialo-czerwono-biala-czyli-krotka-historia-literatury-polsko-bialoruskiej Pod flagą biało-czerwono-białą, czyli krótka historia literatury polsko-białoruskiej]</ref>. Адзін зь іх, {{Артыкул у іншым разьдзеле|Францішак Мараўскі||pl|Franciszek Morawski (1783—1861)}}, вінаваціў Міцкевіча ў злоўжываньні правінцыялізмамі (рутэнізмамі й русізмамі) і праводзіў аналёгію з гіпатэтычным вялікапольскім балядыстам, які ўключыў у сваю паэзію рэгіяналізмы зь нямецкай мовы, „якія ў гэтай краіне селянін з ландвэру прыносіць у вёску“<ref name="pol-bel"/>. Азіраючыся назад, абвінавачваньні Мараўскага аказаліся беспадстаўнымі — Міцкевіч стаў клясыкам польскай мовы — сёньня яны могуць толькі нагадваць пра яго надзвычайнае наватарства й даказваць, якую магутную культураўтваральную ролю адыгрываюць узаемныя ўплывы й абмен паміж культурамі<ref name="pol-bel"/>. Не было ці не захавалася творчай спадчыны Адама Міцкевіча на беларускай мове. Тым ня менш, беларускі верш ''„Беларуская фантазыя“''<ref>Duchiński, Franciszek Henryk [https://polona.pl/item-view/c870bc54-2813-4264-a8ba-ddf20b5d4489?page=87 Pisma Franciszka Duchińskiego]. T. 2. 1902</ref>, які традыцыйна прыпісваўся аўтарству [[Ян Чачот|Яна Чачота]] выклікае спрэчкі сярод дасьледнікаў. [[Адам Мальдзіс]] дапушчае, што яго аўтарам мог быць уласна Адам Міцкевіч<ref>[[Адам Мальдзіс]], [https://web.archive.org/web/20240304092215/https://elib.bsu.by/bitstream/123456789/165760/1/%D0%9C%D0%B0%D0%BB%D1%8C%D0%B4%D0%B7%D1%96%D1%81_C.318-321.pdf Ян Чачот, як адрасат беларускага верша Адама Міцкевіча]</ref>. === Летувіская мова === [[Файл:Adam Mickiewicz Museum in Vilnius2.jpg|значак|зьлева|{{Артыкул у іншым разьдзеле|Музэй Адама Міцкевіча (Вільня)|Музэй Адама Міцкевіча|pl|Muzeum Adama Mickiewicza w Wilnie}}, [[Вільня]], [[Летува]]]] [[Файл:LT-1998-50litų-Mickevičius-b.png|значак|зьлева|[[Летувіскі літ|Летувіская манэта]] з выявай Міцкевіча]] [[Файл:Lithuanian songs by Adomas Mickevičius.jpg|значак|справа|Тры [[народныя песьні]], занатаваныя Адамам Міцкевічам на [[Летувіская мова|летувіскай мове]]]] [[Файл:LT Kaunas, Muz Dom Perkunasa - Sala Mickiewicza, 2019.08.05, fot Ivonna Nowicka (1) portrait.jpg|значак|справа|Скульптура Міцкевіча ў музэі [[Дом Пяркунаса]] ў горадзе [[Коўна]], фот. Ivonna Nowicka.]] Адам Міцкевіч не пісаў вершаў на летувіскай мове. Аднак можна меркаваць, што Міцкевіч меў пэўнае разуменьне летувіскай мовы, хоць у польскай гістарыяграфіі ёсць меркаваньне, што знаёмасьць Міцкевіча з летувіскай мовай была досыць абмежаванай. <ref>[https://books.google.com/books?id=UJYYAQAAIAAJ Mieczysław Jackiewicz (1999). Literatura litewska w Polsce w XIX i XX wieku. Wydawn. Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego. S. 21. ISBN 978-83-912643-4-8.]</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20150905053346/http://znadwiliiwilno.lt/materialy/tadeusz-zubinski-czy-adam-mickiewicz-znal-litewska-mowe-zw-47.html Svetainė išjungta — Serveriai.lt». Znadwiliiwilno.lt]</ref><ref>{{Кніга|аўтар = Jerzy Surwiło |частка = |загаловак = Wileńskimi śladami Adama Mickiewicza Biblioteka «Magazynu Wileńskiego» |арыгінал = |спасылка = https://books.google.com/books?id=IFJiAAAAMAAJ |адказны = |выданьне = |месца =Wilno |выдавецтва = Magazyn Wileński |год =1993 |том = |старонкі =28 |старонак =95 |сэрыя = |isbn = 5430014672 |наклад = }}</ref> У паэме «[[Гражына (паэма)|Гражына]]» Міцкевіч працытаваў адзін сказ зь летувіскамоўнай паэмы [[Крысьціёнас Данэлайціс|Крысьціёнаса Данэлайціса]] «{{Артыкул у іншым разьдзеле|Поры году (паэма)|Metai|en|The Seasons (poem)}}» <ref>[https://www.lrt.lt/mediateka/irasas/9072/ar-adomas-mickevicius-kalbejo-lietuviskai Digimas, A. (1984). Ar Adomas Mickevičius mokėjo lietuviškai? [Ці ведаў Адам Міцкевіч летувіскую мову?] (Відэафайл) (на летувіскай мове). Lietuvos Kino Studija. гл. 4:30-4:36 хвіліну]. У «Пана Тадэвуша» сустракаецца непалянізаванае літоўскае імя Баўбліс)}}</ref><ref>[https://www.lrt.lt/mediateka/irasas/9072/ar-adomas-mickevicius-kalbejo-lietuviskai Digimas, A. (1984). Ar Adomas Mickevičius mokėjo lietuviškai? [Ці ведаў Адам Міцкевіч летувіскую мову?] (Відэафайл) (на летувіскай мове). Lietuvos Kino Studija. гл. 5:58-6:13 хвіліну]</ref>. Акрамя таго, з-за таго, што Міцкевіч займаў пасаду выкладчыка летувіскага фальклёру й міталёгіі ў Калеж дэ Франс, можна зрабіць выснову, што ён павінен быў дастаткова добра ведаць мову, каб чытаць пра яе лекцыі<ref>[https://www.lrt.lt/mediateka/irasas/9072/ar-adomas-mickevicius-kalbejo-lietuviskai Digimas, A. (1984). Ar Adomas Mickevičius mokėjo lietuviškai? [Ці ведаў Адам Міцкевіч летувіскую мову?] (Відэафайл) (на летувіскай мове). Lietuvos Kino Studija. гл. 4:44-4:54 хвіліну]</ref>. Вядома, што Адам Міцкевіч часта сьпяваў летувіскія народныя песьні з [[Жамойты|жамойтам]] зь [[Людвік Карэцкі|Людвікам Карэцкім]]{{Заўвага|Людвік Карэцкі (каля 1779—1857), родам з гораду Тыльжа ([[Тыльзыт]], сучасны Савецк), матэматык, астраном і этноляг, дзейнічаў пад псэўданімам Людмілеў Карыльскі <ref>Januszewski S. «Pionierzy. Polscy pionierzy lotnictwa 1647—1918. Tom 1». Fundacja Otwartego Muzeum Techniki. Wrocław 2017</ref>.}} <ref>[https://www.lrt.lt/mediateka/irasas/9072/ar-adomas-mickevicius-kalbejo-lietuviskai Digimas, A. (1984). Ar Adomas Mickevičius mokėjo lietuviškai? [Ці ведаў Адам Міцкевіч летувіскую мову?] (Відэафайл) (на летувіскай мове). Lietuvos Kino Studija. гл. 6:26-7:05 хвіліну]</ref>. Напрыклад, у пачатку 1850-х гадоў, знаходзячыся ў Парыжы, Міцкевіч і Карэцкі гулялі ў [[шахматы]], падчас гульні Карэцкі пачаў сьпяваць летувіскую народную песьню, на што Міцкевіч яго перапыніў, сказаўшы, што сьпявае яе няправільна, і таму запісаў на аркушы паперы, як правільна яе сьпяваць. На аркушы паперы, які захаваў і прадставіў грамадзкай увазе сын Адама Міцкевіча [[Уладзіслаў Міцкевіч|Ўладзіслаў]], ёсьць фрагмэнты трох розных летувіскіх народных песьняў — [[дайна]]ў (''Ejk Tatuszeli i bytiu darża, Atjo żałnieros par łauka, Ej warneli, jod warneli isz'')<ref>[https://www.sbc.org.pl/dlibra/publication/490782/edition/459787 Dajny litewskie zapisane przez Adama Mickiewicza]</ref><ref>[http://antologija.lt/text/adomas-mickevicius-lietuvisku-dainu-fragmentai «Adomas Mickevičius — Lietuviškų dainų fragmentai»]</ref>, якія зьяўляюцца адзінымі вядомымі на сёньняшні дзень летувіскімі творамі Адама Міцкевіча)<ref>[http://antologija.lt/about_text/adomas-mickevicius-lietuvisku-dainu-fragmentai Apie kūrinį: Adomas Mickevičius — Lietuviškų dainų fragmentai]</ref>. Вядома, што гэтыя народныя песьні сьпявалі ў {{Артыкул у іншым разьдзеле|Дарбены|Дарбенах|lt|Darbėnai}}<ref>[https://www.lrt.lt/mediateka/irasas/9072/ar-adomas-mickevicius-kalbejo-lietuviskai Digimas, A. (1984). Ar Adomas Mickevičius mokėjo lietuviškai? [Ці ведаў Адам Міцкевіч летувіскую мову?] (Відэафайл) (на летувіскай мове). Lietuvos Kino Studija. гл. 7:00-7:06 хвіліну]</ref>. Адлюстраваньнем зацікаўленасьці Міцкевічам летувіскай мовай, стала XV лекцыя 24 сакавіка 1843 году у Парыскім унівэрсытэце, дзе Міцкевіч у лекцыі казаў наступнае: {{Цытата|Сёньня літоўская мова лічыцца адной з найстаражытнейшых эўрапэйскіх моваў. Боп, Кляпрот і Болен даволі добра даказалі гэта. Барон Экштайн лічыць яе найстарэйшай пасьля санскрыту й найменш зьмененай. У літоўскіх паданьнях захавалася першабытная думка, душа цэлай традыцыі. Але паколькі на літоўскай мове пісьмовых помнікаў няшмат, вучоныя для тлумачэньня й інтэрпрэтацыі гэтых паданьняў зьвяртаюцца да славянскай мовы. Такім чынам дзейнічаюць Гануш і Данкоўскі (пераклад — [[Уладзь Лянкевіч]] і [[Алена Пятровіч]]<ref>[http://prajdzisvet.org/text/365-dasliedavanni-slavianskikh-starazhytnastsiau.html Адам Міцкевіч Даследаванні славянскіх старажытнасцяў]</ref>). {{арыгінал|pl|Język litewski uznany jest dzisiaj za jeden z najdawniejszych pomiędzy istniejącymi na lądzie Europy. Bopp, Klaproth i Bohlen udowodnili to dostatecznie. Baron Eckstein uważa po za najstarszy i najmniej zmieniany. W podaniach litewskich zachowuje się myśl pierwotna, dusza całej tradycji. Ale ponieważ językowi litewskiemu zbywa na pomnikach piśmiennych, uczeni dla objaśnienia i wykładu tych podań udają do mowy słowiańskiej. Tym sposobem postępuje sobie Hanusch i niekiedy Dankowski.<ref>{{Кніга|аўтар = Adam Mickiewicz |частка = |загаловак = Literatura słowiańska wykładana w Kolegium francuzkiem przez Adama Mickiewicza |арыгінал = |спасылка = https://polona.pl/preview/5337a72c-76d3-4791-b443-e7f83ee19934 |адказны = |выданьне = |месца =Paryż |выдавецтва = Nakł. Księgarni Jana Konstantego Żupańskiego |год =1865 |том = 3 |старонкі =170-171 |старонак = |сэрыя = |isbn = |наклад = }}</ref>}}}} == Крытыка == [[Аляксандар Ельскі]] ў 1885 годзе ў артыкуле ''«Адам Міцкевіч на Беларусі»'' адным зь першых адзначыў выключную ролю Беларусі для творчасьці Міцкевіча: {{Цытата|Павінна гэта сапраўды быць глеба ўрадлівая, калі нараджае такія шчодрыя плёны! […] Бо старажытны ж і народ гэты, што насяляе разьлеглыя абшары: ад вытокаў Дняпра да Буга й Нарава, ад Віліі да Прыпяці — гняздо старажытнай славяншчыны, краіна герояў, гусьляроў, патрыярхальных адносін і ахвяр у імя ўзьнёслых ідэалаў! […] Гэта ж з роднай глебы прарос геній Міцкевіча, і зь яе таксама браў ён сюжэты да многіх сваіх твораў, аб чым сьведчаць такія творы, як «Сьвіцязь», «Сьвіцязянка», «Дзяды», «Дудар», «Люблю», «Лілеі», «Уцёкі», «Гражына», «Пан Тадэвуш» і іншыя, а мноства мясьцін і назваў, якія ўспамінае вястун, як Цыпрын і Грачыхі, Ятра, Нёман, Налібокі, Наваградак, Мядзьведка, Плужыны, Рута, Сапліцава, Сьвіцязь, Туганавічы, Зьдзецел й г.д. паказваюць, дзе ахвотней за ўсё блукала думка песьняра, якімі вобразамі любіла яна песьціцца<ref>Аляксандр Ельскі // Выбранае / А. Ельскі. — Мінск, 2004. — С. 321.</ref>.}} [[Язэп Лёсік]] крытычна адгукаўся аб ягонай творчасьці: «Міцкевіч і Сыракомля былі беларусы й ведалі, што яны беларусы, але калі яны гаварылі й пісалі па-польску, то ўся праца іх пайшла на багацьце й пыху польскага народу. „Хто любіць Айца Нябеснага, а бліжняга свайго ненавідзіць, — сказаў Хрыстус, — той кажа няпраўду“. Хто любіць свой край, а культуру яго не прымае, той лжэц — скажам мы ад сябе».<ref>[[s:Родная мова і яе значэнне|«Вольная Беларусь», № 6-8. — 24 лютага, 3, 10 сакавіка 1918 г.]]</ref> Пазьней беларускімі літаратарамі Адам Міцкевіч вызнаецца за аднаго з пачынальнікаў новай беларускай літаратуры<ref>[[Адам Мальдзіс]]. Зямля Навагрудская, краю мой родны… // Адам Міцкевіч і Беларусь = Adam Mickiewicz a Białoruś / Уклад. В. Грышкевіч, навук. рэд. А. Мальдзіс, Т. Нягодзіш. — Мн.: ННАЦ імя Ф.Скарыны, 1997. С. 6</ref>, беларускага польскамоўнага паэта<ref>[http://slounik.org/154374.html Міцкевіч Адам] // Літаратура/Культуралогія: Энцыклапедычны даведнік. Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2003</ref>. Польскі паэт-рамантык [[Цыпрыян Каміль Норвід]], якога называюць чацьвёртым вялікім паэтам польскага рамантызму, так апісаў вобраз Міцкевіча: {{Верш|Адзін партрэт!… ён у Крыме, на скале апёрты, Паміж Азіяй, а небам, сам!… толькі той варты Паэта й успамінаў — аб рэшце? не гутару - Ці кажу «Гэта ёсьць ладным… гэта Міцкевіч Адам…» Jeden portret!… ów w Krymie, na skale oparty, Między Azją a niebem, sam!… ten tylko warty Poety i spomnienia — o reszcie? nie gadam - Lub mówię «To jest ładne… to Mickiewicz Adam…»| ''[[Цыпрыян Каміль Норвід|Cyprian Kamil Norwid]]'', ''W pracowni Guyskiego''}} Іншы польскі паэт-рамантык [[Тэафіль Ленартовіч]] захапляўся Міцкевічам: {{Цытата|Адам ахапіў усю духоўную шкалу жаданьняў, надаў кожнаму прадмету выраз, колер і форму; ён сканцэнтраваў сутнасьць славянскіх народаў зь іх дзіцячай воляй і сур’ёзнасьцю пажылых людзей, зь іх практыцызмам і верай у звышнатуральныя сілы; у дух гэтага чалавека, як у вялізнай бронзавай майстэрні, адліваліся ўсе самыя разнастайныя гесты [!] і, па сканчэньню, ішлі ў скарбніцу нацыянальнай літаратуры.}} Пісьменьнік [[Юзэф Ігнацы Крашэўскі]] казаў аб выключнай ролі Адама Міцкевіча: {{Цытата|Усё ёсьць творчасьцю Міцкевіча, які першы вырваўся зь цесных рамак насустрач сьвятлу й жыцьцю, стаў сваёй паэзіяй на вышыню Гётэ і Байрана й цягнуўся да іх духам. Праз пралом, які ён зрабіў, прайшлі ўсе, хто меў сілы для маршу.<ref>[[Юзэф Ігнацы Крашэўскі|Józef Ignacy Kraszewski]], [https://pl.wikisource.org/wiki/Listy_do_nieznajomego Listy do nieznajomego], Kłosy. Czasopismo illustrowane, tygodniowe, poświęcone literaturze, nauce i sztuce, T. 26-27, Salomon Lewental, 1877—1878, Warszawa</ref>}} Летувіскі паэт і публіцыст [[Томас Вэнцлава]] адзначыў важную ролю роднага краю [[Літва|Літвы]] ў матыве творчасьці паэта: {{Цытата|Каштоўнай крыніцай натхненьня для маладога паэта была Літва й яе таямнічыя краявіды — краіна, якая сваім міталягічным мінулым была роўная кельцкаму ці нямецкаму сьвету й была вартая таго, каб нарадзіць свайго Шэксьпіра.}} [[Файл:RodakowskiHenryk.PortretAdamaMickiewicza.1856.jpg|значак|225px|справа|[[Генрык Радакоўскі]], партрэт Адама Міцкевіча]] Францускі пісьменьнік [[Віктор Юго]] адзначаў: {{Цытата|«Казаць аб Міцкевічу — гэта значыць казаць аб прыгажосьці, аб справядлівасьці, аб ісьціне; гэта значыць казаць аб праве — ён быў яго прыхільнікам, аб абавязку — ён быў яго героем, аб волі — ён быў яе апосталам, аб вызваленьні — ён быў яго папярэднікам.»}} Публіцыст {{Артыкул у іншым разьдзеле|Станіслаў Мацкевіч (публіцыст)|Станіслаў Мацкевіч|pl|Stanisław Mackiewicz}} наступным чынам пісаў аб Міцкевічы: {{Цытата|Мой настаўнік польскай мовы ў Віленскай гімназіі праф. Станіслаў Цывінскі (…), вучыў мяне, што «не жыцьцё Міцкевіча ёсьць камэнтар да яго твораў, але творы Міцкевіча ёсьць камэнтар да яго жыцьця». (…) Па сутнасьці, палітычная публіцыстыка Міцкевіча, яго спробы гістарычнага сінтэзу ў «Кнігах паломніцтва»… паказваюць толькі банкруцтва рамантычных мэтадаў у вырашэньні палітычных пытаньняў і гістарычных сынтэзаў, і яго актыўная палітычная дзейнасьць была б гратэскам, калі б ён ня быў вешчуном і калі б усё не было так трагічна. Аднак як паэт ён сапраўды тытан і, хто ведае, ці гэта ня першы паэт славяншчыны. У лірычным пляне Цютчаў пераўзыходзіць яго, але Пушкін саступае яму па таленту.}} Украінскі паэт [[Іван Франко]] ў сваім крытычным артыкуле пра творчасьць Міцкевіча, апублікаваным у венскай штодзённай газеце «Dіe Zeіt», назваў яго, у прыватнасьці, «паэтам здрады», на што, паводле журналіста кракаўскага тыднёвіка «Nowoścі Іllustrowane», ён атрымаў рэзкі й рашучы адказ з польскага боку<ref> [https://jbc.bj.uj.edu.pl/dlibra/publication/424471/edition/399713/content Choroba ruskiego// Nowości Illustrowane. — 1908. — № 20 (16 maja). — S. 10, 13—14.]</ref>. Па словах сучасьніка Міцкевіча, тагачаснага расейскага літаратурнага крытыка, {{Артыкул у іншым разьдзеле|Ксэнафонт Палявой|Ксэнафонта Палявога|ru|Полевой, Ксенофонт Алексеевич}},[[Аляксандар Пушкін]] ставіўся да Міцкевіча з найвялікшай павагай. Расейскі паэт, які звычайна сам панаваў у коле літаратараў, у прысутнасьці Міцкевіча быў вельмі сьціплы, і нават зьвяртаўся да Міцкевіча, жадаючы пачуць яго адабрэньня, бо лічыў Адама Міцкевіча больш адукаваным і навукоўцам. У 1828 годзе расейскі паэт [[Васіль Жукоўскі]] пасьля выхаду паэмы Міцкевіча «Конрад Валенрод» неяк сказаў Пушкіну: «Ведаеш, брат, але ж ён заткне цябе за пояс», на што Пушкін адказаў: «Ты ня так кажаш, ён ужо заткнуў мяне»<ref>[https://web.archive.org/web/20150924035638/http://www.intrada-books.ru/rhall/mitskevitch.html Довгий О. Л., Махов А. Е. 12 зеркал Пушкина]</ref>. Увосень 1826 году на адным зь вечароў у знакамітым салоне {{Артыкул у іншым разьдзеле|Зінаіда Валконская|Зінаіды Валконскай|ru|Волконская, Зинаида Александровна}} Пушкін захапляўся імправізацыямі Міцкевіча й, па сьведчаньні сучасьніка, падчас адной зь іх ускочыў зь месца й, ероша валасы, амаль бегаючы па зале, усклікаў: «Што за геній! Што за сьвяты агонь! Што я ў параўнаньні зь ім?»<ref>[https://web.archive.org/web/20181117233354/http://a-s-pushkin.ru/books/item/f00/s00/z0000026/st123.shtml Мицкевич Адам (1798—1855) [1981 Черейский Л. А. — Современники Пушкина]</ref>. Таксама Аляксандар Пушкін прысьвяціў Адаму Міцкевічу цэлы шэраг сваіх твораў: «У прахалодзе салодкай фантанаў» (1828), «Ён паміж намі жыў» (1834), радкі ў вершах «Санэт» (1830) і ў «Падарожжы Анегіна» (1818−1830). Пасьля ад’езду Міцкевіча з Расеі ў траўні 1829 году Пушкін напісаў: {{Верш|…Ён натхнёны быў зь нябёсаў І зь нябёсаў глядзеў на жыцьцё …Он вдохновен был свыше И свысока взирал на жизнь|''[[Аляксандар Пушкін]]''}} [[Мікалай Гогаль]] прасіў у лісьце {{Артыкул у іншым разьдзеле|Аляксандар Данілеўскі|Аляксандру Данілеўскаму|ru|Данилевский, Александр Семёнович}} купіць яму асобнік паэмы «Пана Тадэвуша». Расейская публіцыстыка другой палове XIX стагодьдзя ацэньвала асобу Адамі Міцкевіча вельмі нэгатыўна: {{Цытата|«У перайманьні Шылеру й Бюргеру ён у сваіх творах нярэдка зьвяртаўся да легендарнага мінулага Літвы, зрэшты фальсыфікуючы гэтае мінулае. Літоўскія й беларускія народныя паданьні не падыходзілі для твораў Міцкевіча, які аддаўся польскай ідэі. У гэтых паданьнях шмат, вядома, нязручнага й непахвальнага для палякаў, а польскіх легенд ён ня ведаў, і таму яму давялося ўласныя выдумкі выдаваць за народныя легенды. Апяваючы сваю любоў да Марылы й адлюстроўваючы сябе й яе ў выдуманых ім самім нібыта легендарных асобах, Міцкевіч уплятае ў свае творы палітычныя тэндэнцыі й дае волю сваёй нянавісьці да Расеі».<ref>Л. Волков. Адам Мицкевич. К открытию памятника Мицкевичу в Варшаве. // Русский вестник. 1898, № 12</ref>}} == Ушанаваньне памяці == [[Файл:Viale Adamo Mickievicz.jpg|thumb|зьлева|Вуліца Адама Міцкевіча ў [[Рым]]е]] У Наваградку насыпаны [[Курган Бесьсьмяротнасьці Адама Міцкевіча]] і створаны [[Дом-музэй Адама Міцкевіча]]. У Менску ў [[Касьцёл Сьвятога Сымона й Сьвятой Алены|Касьцёле Сьвятога Сымона й Сьвятой Алены]] ў 1998 годзе была адроджана бібліятэка Міцкевіча, заснаваная ў 1908 годзе<ref>[https://web.archive.org/web/20240229112425/https://chyrvony.by/paraf%D1%96%D1%96/b%D1%96bl%D1%96jateka/27-b%D1%96bl%D1%96jateka.html Бібліятэка А. Міцкевіча]</ref>. Помнікі й бюсты Міцкевічу ўстаноўлены ў шмат якіх гарадах [[Польшча|Польшчы]], [[Беларусь|Беларусі]], Літвы й іншых краінаў. У 2015—2019 гадах імя Адама Міцкевіча па памылцы насіла [[Вуліца Яўгена Міцкевіча (Рэчыца)|вуліца]] ў [[Рэчыца|Рэчыцы]], першапачатковая названая ў гонар савецкага разьведчыка [[Яўген Пятровіч Міцкевіч|Яўгена Міцкевіча]] <ref> [https://nn.by/?c=ar&і=228359 Рэчыцкія ўлады патлумачылі, у чым прыкол зь перайменаваньнем вуліцы Адама Міцкевіча]</ref>. Ёсьць [[Помнік Адаму Міцкевічу (Парыж)|помнік Адаму Міцкевічу ў Парыжы]]. Імя паэта носяць астэроід галоўнага пояса астэроідаў [[5889 Міцкевіч]] і {{Артыкул у іншым разьдзеле|Міцкевіч (кратар)|кратар|pl|Mіckіewіcz (krater merkurіańskі)}} на [[Плянэта Меркурый|Меркурыі]]. На [[ІX конкурс імя Ежы Гедройца|ІX конкурсе імя]] [[Ежы Гедройц]]а (вынікі падведзены ў [[Менск]]у 31 сакавіка 2009 года) фільм [[Алег Вацлававіч Лукашэвіч|Алега Лукашэвіча]] «[[Эпоха Адама Міцкевіча]]» ганараваны [[Дыплём з адзнакай|Дыплёмам з адзнакай]]. У доме ў [[Стамбул]]е, дзе жыў і памёр паэт, у 1955 годзе [[Музэй Адама Міцкевіча (Стамбул)|адкрыты музэй]]. === Помнікі === [[Файл:Mickevich 200 (silver coin)r.gif|міні|[[Адам Міцкевіч (манэта)|Памятная манэта]] [[Нацыянальны банк Рэспублікі Беларусь|Нацыянальнага банку Беларусі]]]] Помнікі Адаму Міцкевічу ўсталяваныя ў шматлікіх эўрапейскіх гарадох, такіх як: [[Кракаў]], [[Варшава]], [[Вільня]], [[Берасьце]], [[Львоў]], [[Познань]], [[Перамышль]], [[Гданьск]], [[Жэшаў]], [[Вялічка (горад)|Вялічка]] і іншых. У 2003 годзе па ініцыятыве польскай дыяспары недалёка ад скрыжаваньня вуліцаў [[Няміга (вуліца)|Няміга]] і [[Раманаўская Слабада]] [[помнік Адаму Міцкевічу (Менск)|помнік Адаму Міцкевічу]] быў усталяваны ў [[Менск]]у<ref>[https://web.archive.org/web/20160304071751/http://www.minsk-old-new.com/minsk-2758.htm Памятник Адаму Мицкевичу]{{Ref-ru}}</ref>. === Вуліцы === Імем Адама Міцкевіча названы [[Вуліца Адама Міцкевіча (Берасьце)|вуліца]] ў Берасьці, вуліцы ў местах [[Ашмяны]] (і завулак), [[Баранавічы]], [[Ваўкавыск]], [[Горадня]], [[Докшыцы]], [[Кобрынь]] (завулак), [[Ліда]], [[Лунінец]], [[Маладэчна]], [[Наваградак]], [[Карэлічы]], [[Нясьвіж]], [[Пружаны]], [[Слонім]], [[Смаргонь]] (і завулак), [[Стоўпцы]], у мястэчках [[Вярэнаў]], [[Зьдзецел]]<ref>{{Кніга |аўтар = |частка = |загаловак = Их именами названы…: Энцикл. справочник |арыгінал = |спасылка = |адказны = |выданьне = |месца = {{Мн.}} |выдавецтва = [[Беларуская савецкая энцыкляпэдыя імя Петруся Броўкі|БелСЭ]] |год = 1987 |том = |старонкі = 426—427 |старонак = |сэрыя = |isbn = |наклад = 30 000 }}</ref>. === Беларускі фільм === Аўтар беларускага біяграфічнага фільму пра Адама Міцкевіча [[Алег Лукашэвіч]] атрымаў дыплём з адзнакай на IX конкурсе імя Ежы Гедройца за стужку «Эпоха Адама Міцкевіча». У чатырох сэрыях падрабязна дасьледуецца біяграфія вялікага паэта, паказваюцца рэдкія дакумэнты і мясьціны з жыцьця Міцкевіча<ref>[http://www.youtube.com/watch?v=79dxlWYS4ao Эпоха Адама Міцкевіча.] Відэа на ютуб.</ref>. == Бібліяграфія == [[Файл:Adam Mickievič stamp.jpg|значак|Адам Міцкевіч на [[паштовая марка|паштовай марцы]] [[Беларусь|Беларусі]].]] [[Файл:PL Adam Mickiewicz-Sonety Adama Mickiewicza 003.jpeg|значак|Тытульня старонка ''{{Артыкул у іншым разьдзеле|Крымскія санэты|Крымскіх санэтаў|pl|Sonety krymskie}}'', выданых у 1826 годзе]] * ''[[Жывіля]]'' ({{мова-pl|Żywila}}) — расказ у форме паданьня, напісаны ў 1817—1819 гадах і апублікаваны 28 лютага 1819 г. у [[Вільня|Вільні]]; * ''[[Ода да маладосьці]]'' ({{мова-pl|Oda do młodości}}) — напісана 26 сьнежня 1820 г. у [[Вільня|Вільні]], дзе хутка набыла папулярнасьць сярод студэнтаў унівэрсытэту<ref>Koropeckyj R., Adam Mickiewicz: The Life of a Romantic, Itaka — Londyn 2008, s. 22-3, ISBN 978-0-8014-4471-5</ref>; * ''Паэзія'' т. 1 ({{мова-pl|Poezje t. 1}}) — выдадзены ў Вільні ў 1822 г.; зьмяшчае «{{Артыкул у іншым разьдзеле|Баляды і рамансы|Баляды й рамансы|pl|Ballady i romanse}}», а таксама прадмову «''Пра рамантычную паэзію''» ({{мова-pl|O poezji romantycznej}}). Гэты зборнік паэзіі зрабіў прарыў у польскай літаратуры, паклаўшы пачатак рамантычнай плыні, заснаванай на фальклёры, народнай паэзіі, звычаях і ўяўленьнях народа; * ''Паэзія'' т. 2 ({{мова-pl|Poezje t. 2}}) — апублікавана ў 1823 г., зьмяшчае паэму «[[Гражына (паэма)|Гражына]]» ({{мова-pl|Grażyna}}) і часткі ІІ і ІV ''«[[Дзяды (паэма)|Дзядоў]]»'' ({{мова-pl|Dziady}}); * ''«Санэты»'' ({{мова-pl|Sonety}}) — выдадзены ў 1826 г. зборнік; зьмяшчаліся ''{{Артыкул у іншым разьдзеле|Крымскія санэты||pl|Sonety krymskie}}'' ({{мова-pl|Sonety krymskie}}) й ''[[Адэскія санэты]]'' ({{мова-pl|Sonety odeskie}}), а таксама пераклад Санэту V (''Від на горы з Казлоўскага стэпу'' ({{мова-pl|Widok gór ze stepów Kozłowa}})) на [[Пэрсыдзкая мова|пэрсыдзкую мову]]; * ''«[[Конрад Валенрод (паэма)|Конрад Валенрод]]»'' ({{мова-pl|Konrad Wallenrod}}) — выдадзена ў 1828 г. у Пецярбургу; * У Дрэздэне паўстала частка ІІІ ''«[[Дзяды (паэма)|Дзядоў]]»'' ({{мова-pl|Dziady}}) — рамантычнай паэмы, напісанай ў 1832 г.; * ''«{{Артыкул у іншым разьдзеле|Кнігі польскага народа і польскага пелігрымства|Кнігі польскага народа й польскага пэлігрымства|pl|Księgi narodu polskiego i pielgrzymstwa polskiego}}»'' ({{мова-pl|Księgi narodu polskiego i pielgrzymstwa polskiego}}) — палітычная брашура 1832 г.; * ''«[[Пан Тадэвуш|Пан Тадэвуш, альбо альбо апошні Наезд на Літве]]»'' ({{мова-pl|Pan Tadeusz, czyli ostatni Zajazd na Litwie}}) — эпічная паэма, напісаная ў Парыжы ў 1832—1834 гг., апублікаваная ў 1834 г. У «Пане Тадэвушу» Міцкевіч прадстаўляў рамантычна-настальгічнае бачаньне польскай шляхты; * ''[[Барскія канфэдэраты]]'' ({{мова-fr|Les confédérés de Bar}}, {{мова-pl|Konfederaci barscy}})) — напісаная на [[француская мова|францускай мове]] паэма 1836 г.; * ''«[[Якуб Ясінскі, альбо дзьве Польшчы]]»'' ({{мова-fr|«Jacques Jasіńskі ou les deux Polognes»}}, {{мова-pl|Jakub Jasiński albo dwie Polski}}) — напісаная на [[француская мова|францускай мове]] паэма 1836 г.; * ''[[Парыскія лекцыі Міцкевіча|Парыскія лекцыі]]'' ({{мова-pl|Prelekcje paryskie}}) — цыкль лекцыяў Міцкевіча па славянскай літаратуры, прачытаных у [[Калеж дэ Франс]] у 1840—1844 гг.; першае выданьне выйшла пад рэдакцыяй Міцкевіча; * ''{{Артыкул у іншым разьдзеле|Лязанская лірыка||pl|Liryki lozańskie}}'' ({{мова-pl|Liryki lozańskie}}) апублікавана толькі пасьмяротна; * І частка ''«[[Дзяды (паэма)|Дзядоў]]»'' ({{мова-pl|Dziady}}) — верагодна, Міцкевіч пачаў пісаць гэтую частку ў 1821 годзе, але так і ня скончыў. Упершыню першая частка Дзядоў трапіла да друку ў 1860 годзе ў Парыжы ў пасьмяротным выданьні найважнейшых твораў мастака; * ''{{Артыкул у іншым разьдзеле|Гісторыя будучыні||pl|Historia przyszłości}}'' ({{мова-pl|Historia przyszłości}}) — наватарскі трактат аб дасягненьнях эўрапэйскай навуковай фантастыкі. Міцкевіч зьнішчае рукапісы твору, захавалася толькі некалькі мапаў ліставаньня зь сябрамі аўтара. === Пераклады === [[Файл:Adam Mickiewicz by Józef Oleszkiewicz.jpg|міні|''[[Язэп Аляшкевіч|Юзэф Аляшкевіч]]''. «Партрэт Адама Міцкевіча». 1828.]] [[Файл: Pan Tadeusz Ru 1902.jpg|міні|Урывак з расейскамоўнага выданьня «Пана Тадэвуша», выдадзенага ў Санкт-Пецярбурзе ў 1902 годзе]] Сярод перакладнікаў на [[беларуская мова|беларускую мову]] — [[Вінцэнт Дунін-Марцінкевіч]], [[Аляксандар Ельскі]], [[Янка Купала]], [[Якуб Колас]], [[Браніслаў Тарашкевіч]], [[Максім Танк]], [[Кандрат Крапіва]], [[Пятро Бітэль]], [[Язэп Семяжон]], [[Максім Лужанін]], [[Юрка Гаўрук]], [[Ніна Тарас]], [[Хведар Жычка]], [[Сяргей Дзяргай]], [[Мікола Аўрамчык]], [[Янка Сіпакоў]], {{Не перакладзена|Канстанцін Цітоў||d|Q20534603}}, [[Антон Бялевіч]], [[Аляксей Зарыцкі]], [[Анатоль Вялюгін]], [[Уладзімер Караткевіч]], [[Рыгор Барадулін]], [[Серж Мінскевіч]], [[Кастусь Цьвірка]], [[Міхась Скобла]], [[Ірына Багдановіч]], [[Анатоль Брусевіч]], [[Марыя Мартысевіч]]. Існуюць тры поўныя пераклады «Пана Тадэвуша» на беларускую мову<ref>[https://web.archive.org/web/20240530144558/https://rep.up.krakow.pl/xmlui/bitstream/handle/11716/1189/o_przekladach_pana_tadeusza_na_zarebina_maria_000179.pdf?sequence=1 Maria Zarębina, O przekładach «Pana Tadeusza» na języki słowiańskie]</ref>. Першы пераклад Міцкевіча на [[летувіская мова|летувіскую мову]] ў 1832 годзе зрабіў летувіскі ксёндз, лістападаўскі паўстанец {{Артыкул у іншым разьдзеле|Купрыян Юзэф Незабітоўскі||en|Kiprijonas Nezabitauskis}}, які пераклаў фрагмэнты брашуры ''Księgi narodu polskiego i pielgrzymstwa polskiego''<ref>Mieczysław Jackiewicz, Literatura polska na Litwie XVI—XX wieku, Olsztyn : Wydawnictwa WSP, 1993, s. 75.</ref>. Пазьней, першым творы Міцкевіча перакладаў {{Артыкул у іншым разьдзеле|Петрас Армінас-Трупінэліс||lt|Petras Arminas-Trupinėlis}}, ён жа напісаў і першую біяграфія Адама Міцкевіча на летувіскай мове, у якой абгрунтоўваў важнай постаці паэта для [[летувісы|летувіскага]] народу<ref>Monika Pokorska-Iwaniuk, [https://repozytorium.uwb.edu.pl/jspui/bitstream/11320/14896/1/M_Pokorska_Iwaniuk_Adaptacje_Grazyny_Adama_Mickiewicza.pdf Adaptacje Grażyny Adama Mickiewicza w literaturze i sztuce litewskiej.]</ref>. У далейшым Міцкевіча на летувіскую мову перакладалі {{Артыкул у іншым разьдзеле|Эдвард Якуб Даўкша|Эдвард Даўкша|lt|Edvardas Jokūbas Daukša}}, [[Вінцас Кудзірка]], [[Майроніс]], {{Артыкул у іншым разьдзеле|Матэюс Густайціс||lt|Motiejus Gustaitis}} («Крымскія санэты» і «Дзяды»), {{Артыкул у іншым разьдзеле|Кляопас Юргеліёніс||lt|Kleopas Jurgelionis}} (вершы), {{Артыкул у іншым разьдзеле|Людас Гіра||lt|Liudas Gira}}, {{Артыкул у іншым разьдзеле|Канстантынас Шакяніс||lt|Konstantinas Šakenis}} (у 1924 пераклаў «Пана Тадэвуша»), {{Артыкул у іншым разьдзеле|Вінцас Мікалайціс-Пуцінас||lt|Vincas Mykolaitis-Putinas}}, [[Юсьцінас Марцінкявічус]] і іншыя паэты. Перакладамі на [[украінская мова|ўкраінскую мову]] займаліся {{Артыкул у іншым разьдзеле|Панцеляймон Куліш||uk|Куліш Пантелеймон Олександрович}}, {{Артыкул у іншым разьдзеле|Пётар Гулак-Арцямоўскі||uk|Гулак-Артемовський Петро Петрович}},[[Алена Пчолка|Вольга Косач]], [[Максім Рыльскі]], {{Артыкул у іншым разьдзеле|Ляўко Баравікоўскі||uk|Боровиковський Левко Іванович}}, {{Артыкул у іншым разьдзеле|Апанас Шпігоцкі||uk|Шпігоцькій Опанас Грыгоровіч}}, [[Іван Франко]], [[Леся Ўкраінка]], {{Артыкул у іншым разьдзеле|Мікола Бажан||uk|Бажан Микола Платонович}}, {{Артыкул у іншым разьдзеле|Андрэй Малышка||uk|Малишко Андрій Самійлович}} і {{Артыкул у іншым разьдзеле|Іван Драч||uk|Драч Іван Федорович}}. Актыўна перакладаўся Міцкевіч і на іншыя славянскія мовы. На [[чэская мова|чэскай мове]] Міцкевіч публікаваўся ў перакладах [[Яраслаў Вэрхліцкі|Яраслава Вэрхліцкага]], {{Артыкул у іншым разьдзеле|Элішка Краснагорская|Элішкі Краснагорскай|cs|Eliška Krásnohorská}}. На [[харвацкая мова|харвацкую мову]] Міцкевіча перакладаў {{Артыкул у іншым разьдзеле|Таміслаў Марэціч||hr|Tomislav Maretić}}. Адам Міцкевіч таксама загучаў на [[Сэрбскахарвацкая мова мова|сэрбахарвацкай]], [[баўгарская мова|баўгарскай]], [[славацкая мова|славацкай]], [[славацкая мова|славенскай]] мовах. А на [[кашубская мова|кашубскую]] Міцкевіча перакладаў {{Артыкул у іншым разьдзеле|Станіслаў Янкэ||pl|Stanisław Janke}}. На [[ангельская мова|ангельскую мову]] Міцкевіча ўпершыню перакладаў {{Артыкул у іншым разьдзеле|Мойд Ашурст Бігз||en|Maude Ashurst Biggs}}. На [[француская мова|францускую мову]] Міцкевіча ўпершыню перакладаў польска-францускі перакладнік {{Артыкул у іншым разьдзеле|Крыстын Пётар Астроўскі||pl|Krystyn Piotr Ostrowski}}. На [[італьянская мова|італьянскую мову]] Міцкевіча перакладаў {{Артыкул у іншым разьдзеле|Арыга Баіта||it|Arrigo Boito}}. На [[швэдзкая мова|швэдзкую мову]] Міцкевіча перакладаў {{Артыкул у іншым разьдзеле|Альфрэд Енсэн||sv|Alfred Jensen (filolog)}}. Міцкевіча перакладалі таксама [[Ізраіль|ізраільскія]] пісьменьнікі, шмат зь якіх ведалі польскую мову. На [[ідыш]] Міцкевіча перакладаў {{Артыкул у іншым разьдзеле|Давід Кэнігсбэрг||pl|Dawid Kenigsberg}}, на [[іўрыт]] — {{Артыкул у іншым разьдзеле|Ёсіф Ліхтэнбаўм||he|יוסף ליכטנבום}}. На [[эспэранта]] Міцкевіча перакладалі [[Антоні Грабоўскі]] і {{Артыкул у іншым разьдзеле|Ізраіль Лейзяровіч||ru|Лейзерович, Израиль}}. Перакладам на [[японская мова|японскую мову]] Міцкевіча займаўся {{Артыкул у іншым разьдзеле|Асаторы Като||pl|Asatori Katō}}. На [[вугорская мова|вугорскую мову]] Міцкевіча перакладала паэтка й перакладніца {{Артыкул у іншым разьдзеле|Эва Сэбёк||hu|Sebők Éva (költő)}}. На [[румынская мова|румынскую мову]] Міцкевіча перакладаў {{Артыкул у іншым разьдзеле|Мірон Раду Парашывэску||ro|Miron Radu Paraschivescu}}. На [[грузінская мова|грузінскую мову]] Міцкевіча перакладаў {{Артыкул у іншым разьдзеле|Віталіс Угрэхэлідзэ-Вугорскі||pl|Witalis Ugrechelidze-Ugorski}}. На [[казаская мова|казаскую мову]] Міцкевіча перакладаў {{Артыкул у іншым разьдзеле|Абай Кунанбайулы||kk|Абай Құнанбайұлы}}. На [[расейская мова|расейскую мову]] творы Міцкевіча перакладалі паэты й перакладнікі розных маштабаў здольнасьцяў. [[Аляксандар Пушкін|А. С. Пушкін]] пераклаў баляду «[[Тры Будрысы]]{{Заўвага|Пераклад Трох Будрысаў раней за Пушкіна зрабіў [[Тадэвуш Булгарын]].}}» (у перакладзе «Будрыс і яго сыны», 1833; апублікаваны ў «{{Артыкул у іншым разьдзеле|Бібліятэка для чытаньня|Бібліятэцы для чытаньня|ru|Библиотека для чтения}}» ў 1834) — надзвычай дакладны пераклад, які лічыцца непераўзыдзеным шэдэўрам перакладніцкага мастацтва<ref>[[Томас Вэнцлава]]. К нулевому пра-тексту: заметки о балладе Будрыс и его сыновья. — Alexander Pushkin: Symposium II, ed. by Andrey Kodjak, Krystyna Pomorska and {{Артыкул у іншым разьдзеле|Кірыл Тараноўскі|Kіrіl Taranovsky|ru|Тарановский, Кирилл Фёдорович}}, Columbus: Slavіca, 1986, с. 78—87}}</ref>, а таксама баляду «Ваявода» і ўступ да «[[Конрад Валенрод (паэма)|Конрада Валенрода]]». Першы пераклад часткі драматычнай паэмы «Дзяды» належыць {{Артыкул у іншым разьдзеле|Васіль Роткірх|В. А. фон Роткірху|ru|Роткирх, Василий Алексеевич}}. Сярод перакладнікаў Міцкевіча — {{Артыкул у іншым разьдзеле|Іван Казлоў|І. Казлоў|ru|Козлов, Иван Иванович}}, які ў 1827 па празаічнаму падрадкоўніку [[Пётар Вяземскі|П. Вяземскага]] поўнасьцю пераклаў «Крымскія санэты», {{Артыкул у іншым разьдзеле|Мікалай Берг|М. Берг|ru|Берг, Николай Васильевич}}, які перакладаў вершы й эпічную паэму «Пан Тадэвуш», {{Артыкул у іншым разьдзеле|Уладзімір Бенядзіктаў|У. Бенядзіктаў|ru|Бенедиктов, Владимир Григорьевич}} («Гражына», «Конрад Валенрод», лірыка), [[Рыгор Данілеўскі|Р. Данілеўскі]], {{Артыкул у іншым разьдзеле|Сяргей Дураў|С. Дураў|ru|Дуров, Сергей Фёдорович}}, [[Апалон Майкаў|А. Майкаў]] (у прыватнасьці, «Крымскія санэты»), [[Леў Аляксандравіч Мей|Л. Мей]], {{Артыкул у іншым разьдзеле|Пётар Вейнберг|П. Вейнберг|ru|Вейнберг, Пётр Исаевич}}, {{Артыкул у іншым разьдзеле|Андрэй Калтонаўскі|А. Калтонаўскі|ru|Колтоновский, Андрей Павлович}} (у канцы 1890-х — пачатку 1900-х), пазьней — [[Канстантын Бальмонт|К. Бальмонт]], [[Валеры Брусаў|В. Брусаў]], [[Ігар Севяранін]], акмеіст {{Артыкул у іншым разьдзеле|Міхаіл Зянкевіч|М. Зянкевіч|ru|Зенкевич, Міхаил Александрович}}, {{Артыкул у іншым разьдзеле|Елізавета Палонская|Е. Палонская|ru|Полонская, Елизавета Григорьевна}}, [[Мікалай Асееў|М. Асееў]] («Песьня філярэтаў»), {{Артыкул у іншым разьдзеле|Восіп Румер|В. Румер|ru|Румер, Осип Борисович}} («Плывец», «{{Артыкул у іншым разьдзеле|Да Яхіма Лелявеля||pl|Do Joachima Lelewela}}» і іншыя вершы), {{Артыкул у іншым разьдзеле|Сямён Кірсанаў|С. Кірсанаў|ru|Кирсанов, Семён Исаакович}} (у прыватнасьці, «Прысьвячэньне ў альбом», шырока вядомае па альбому {{Артыкул у іншым разьдзеле|Давід Тухманаў|Д. Тухманава|ru|Тухманов, Давид Фёдорович}} «{{Артыкул у іншым разьдзеле|По волне моей памяці|Па хвалі маёй памяці|ru|По волне моей памяти}}», «Сьмерць палкоўніка», «Рэдута Ардона»), [[Міхаіл Сьвятлоў|М. Сьвятлоў]] («Звон і званочкі», «Упартая жонка» і іншыя вершы), {{Артыкул у іншым разьдзеле|Марк Жываў|М. Жываў|ru|Живов, Марк Семёнович}}, {{Артыкул у іншым разьдзеле|Леанід Мартынаў|Л. Мартынаў|ru|Мартынов, Леонид Николаевич}} («Дзяды», вершы), {{Артыкул у іншым разьдзеле|Давыд Самойлаў|Д. Самойлаў|ru|Самойлов, Давид}} (асобныя вершы), [[Арсені Таркоўскі|А. Таркоўскі]] («Гражына», вершы «Шанфары», «Альматэнабі»), {{Артыкул у іншым разьдзеле|Анатоль Геляскул|А. Геляскул|ru|Гелескул, Анатолий Михайлович}}, {{Артыкул у іншым разьдзеле|Асар Эпель|А. Эпель|ru|Эппель, Асар Исаевич }} і многія іншыя паэты й перакладнікі. Санэты Міцкевіча акрамя [[Міхаіл Лермантаў|М. Лермантава]], [[Апалон Майкаў|А. М. Майкава]], [[Іван Аляксеевіч Бунін|І. Буніна]], [[Уладзіслаў Хадасевіч|У. Хадасевіча]] і іншых паэтаў перакладаў {{Артыкул у іншым разьдзеле|Вільгельм Левік|В. Левік|ru|Левик, Вильгельм Веняминович}}. === Беларускія пераклады === * Выбраныя творы / Склад. [[Янка Брыль|Я. Брыль]]; рэд. пер. [[Максім Танк|М. Танк]]. Мн., 1955. * Зямля навагрудская, краю мой родны…: Санеты, балады, вершы і ўрыўкі з паэм / Пер. з пол.; уклад. [[Адам Мальдзіс|А. Мальдзіс]]. Мн., 1969. * Пан Тадэвуш / Пер. з пол. [[Браніслаў Тарашкевіч|Б. Тарашкевіч]]; прадм., падрыхт. тэксту і камент. А. Мальдзіс. Мн., 1981. * Пан Тадэвуш, або Апошні наезд у Літве: Шляхецкая гісторыя 1811—1812 гадоў у дванаццаці кнігах вершам / Пер. [[Язэп Семяжон|Я. Семяжона]]. Мн., 1985. * Свіцязянка: Вершы, балады, паэмы / Уклад. [[Уладзімер Мархель|У. Мархель]] // Э. Ажэшка. Зімовым вечарам: Апавяданні, аповесці; А. Міцкевіч. Свіцязянка: вершы, балады, паэмы. Мн., 1996. * {{Кніга|аўтар = |частка = |загаловак = Філаматы і філарэты |арыгінал = |спасылка = |адказны = укладаньне, пераклад польскамоўных твораў, прадмова, біяграфічныя даведкі й камэнтры [[Кастусь Цьвірка|Кастуся Цьвіркі]] |выданьне = |месца ={{Менск (Мінск)}}|выдавецтва =[[Беларускі кнігазбор]] |год = 1998 |том = |старонкі = 25—134 |старонак = 400 |сэрыя = Серыя І. Мастацкая Літаратура |isbn = 985-6318-21-1|наклад = 10100}}. * Пан Тадэвуш, або Апошні наезд у Літве: Шляхецкая гісторыя з 1811 і 1812 гг. у дванаццаці кнігах вершам / Пер. на бел. мову [[Пятро Бітэль|П. Бітэль]]. Мн., 1998. * Санеты = Sonety / Уклад. У. Мархеля; Пер. з пол. У. Мархеля, [[Ірына Багдановіч|І. Багдановіч]]. Мн., 1998. * Дзяды = Dziady: У 2 т. / Пер. на бел. мову [[Серж Мінскевіч|С. Мінскевіча]]. Мн., 1999. * Вершы і паэмы. Мн., 2000. * Дзяды : Паэма / Адам Міцкевіч ; Пер. з пол., [прадм., камент.] К.Цвіркі; [маст. У.Вішнеўскі]. — Мінск : ГА «Беллітфонд», 2001. — 301, [1] с. * Выбраныя творы / Уклад. [[Кастусь Цьвірка|К. Цвірка]]. Мн., 2003. * Выбраная лірыка / Уклад. [[Ірына Багдановіч|І. Багдановіч]]. Мн., 2018 («Паэты планеты»). * Гражына. 2023<ref>[https://bellit.info/roznaje/vykhodzic-novy-pjeraklad-paemy-adama-mickjevicha-hrazhyna.html Выходзіць новы пераклад паэмы Адама Міцкевіча «Гражына»]</ref>. == Адрасы Міцкевіча == [[Файл:Завоссе 1.jpg|значак|зьлева|[[Шляхецкая сядзіба|Сядзіба]] Міцкевічаў у [[Завосьсе|Завосьсі]]]] [[Файл:House of Adam Mickiewicz in Kowno (-1938).jpg|значак|зьлева|Дом у Коўне, дзе жыў Міцкевіч]] [[Файл:Adam Mickiewicz Vilnius 17.jpg|значак|справа|Дом Адама Міцкевіча ў Вільне, цяпер там месьціцца [[Музэй Адама Міцкевіча (Вільня)|музэй]]]] [[Файл:Musée Adam Mickiewicz à Istanbul.jpg|значак|справа|Дом Адама Міцкевіча ў [[Стамбул]]е, дзе ён і памёр, цяпер там месьціцца [[Музэй Адама Міцкевіча (Стамбул)|музэй]]]] * [[Завосьсе]], цяпер [[вёска]] ў [[Баранавіцкі раён|Баранавіцкім раёне]] [[Берасьцейская вобласьць|Берасьцейскай вобласьці]]. Завосьсе ўваходзіць у склад [[Сталовіцкі сельсавет|Сталовіцкага сельсавету]]. * [[Наваградак]] 1811—1819 год, вуліца Валеўская (цяпер — вуліца Леніна), д. 1, 231400. * [[Вільня]], [[Летува]], 1822 г. вул. Бэрнардынская (сучасная Bernardinų g.), д. 11. * [[Коўна]], [[Летува]], 1819—1823 гг., дом дырэктара школы Станіслава Косткі Дабравольскага, (сучасная Radvilėnų pl., 51418)<ref>[https://www.wilno-przewodnik.lt/kowno/adam-mickiewicz-w-kownie/ Adam Mickiewicz w Kownie] </ref><ref>[https://web.archive.org/web/20240229113921/https://myvimu.com/exhibit/54723288-kowno-dom-mickiewicza Kowno — dom Mickiewicza]</ref>. * [[Картафлішкі]], [[Летува]], 1819—1823 гг., фальварак, (цяпер {{Артыкул у іншым разьдзеле|Картафлішкі|Katutiškės|lt|Katutiškės}}, Vilniaus rajono savivaldybėje, 13200). * [[Санкт-Пецярбург]], [[Расея]] — 04.1828 — 15.05.1829 году — дом І.-А. Іяхіма, [[Казанская вуліца (Санкт-Пецярбург)|Вялікая Мяшчанская вуліца]], 39. * [[Стэбліў]] ([[Чаркаская вобласьць]], [[Украіна]]) 1825— па дарозе ва [[Украіна|Ўкраіну]] Міцкевіч некалькі дзён гасьцяваў у маёнтку Галавінскага (былы маёнтак кн. Ябланоўскага) у [[Кіеўская губэрня|Кіеўскай губэрні]], на рацэ Рось («скала Міцкевіча»). * [[Адэса]], [[Украіна]] — люты— сакавік 1825 г. — [[Дэрыбасаўская вуліца]], 16. * [[Эўпаторыя]], [[Украіна]] — ліпень 1825 (падчас падарожжа па [[Крым]]у), вул. Караімская, 53. Міцкевіч прыбыў туды на яхце «Караліна» з Адэсы ў кампаніі з [[Генрык Жавускі|Генрыхам Ржавускім]] (будучым швагерам [[Бальзак]]а). Вынікам гэтага падарожжа па Крыму зьявіўся выдатны лірычны цыкль «Крымскія санэты», якія ён прысьвяціў «сябрам па крымскім падарожжы». * [[Гурзуф]], [[Украіна]] — лета 1825 г. (падчас падарожжа па [[Крым]]у), вул. Набярэжная Пушкіна, 1. Дом герцага А.-Э. дэ Рышэльё{{Заўвага|У 1820 годзе гасьцяваў Аляксандар Пушкін.}}. * [[Харкаў]], [[Украіна]] — вул. Унівэрсытэцкая — 25.11.1825 году — дом прафэсара [[Ігнат Даніловіч|Ігната Даніловіча]]. * [[Масква]], [[Расея]] 12.1825 — 03.1826 году — пансыён Фёдара Лехнэра — Малая Дзьмітраўка, 3/10. * [[Парыж]], [[Францыя]] — жыў першапачаткова ў Hôtel du Metz, потым у Hôtel de Strasbourg у пакоі 50, праз некалькі тыдняў пераехаў да [[Іяхім Лялевель|Іяхіма Лялевеля]] у дом на Louis-le-Grand, 24, а потым, са студзеня (?) па сакавік (?) 1833 году, жыў з [[Ігнат Дамейка|Ігнатам Дамейка]] ў доме на Carrefour de l‘Observatoire, 36. У тым жа годзе, у красавіку, можа, на пачатку траўня, ён спыняўся ў Сэўры й у Ножан-сюр-Марне зь {{Артыкул у іншым разьдзеле|Геранім Кайсевіч|Геранімам Кайсевічам|pl|Hieronim Kajsiewicz}}, але дакладна ў траўні [[Стэфан Зан]]{{Заўвага|Стэфан Зан — афіцэр [[паўстаньне 1830-1831 гадоў|лістападаўскага паўстаньня]], адзін зь дзеячоў польскага эміграцыйнага кола ў Парыжы, прыхільнік Анджэя Тавянскага<ref>Straszewicz J., Les Poloneis et les Poloneises de la Revolution du 29. XI. 1830, Paris 1832</ref>.}} знайшоў Міцкевічу кватэру «даволі прасторную, хоць і над стайнямі» на вуліцы Сэн-Нікаля — д’Антэн пад нумарам 73 {{Заўвага|У цяперашні час на гэтым месцы знаходзяцца склады Prіntemps.}}. У гэтым квартале Міцкевіч пісаў «Пана Тадэвуша» і казаў, што добра яму пісаць, бо са стайні тхне конскім гноем. У мясцовым парафіяльным касьцёле {{Артыкул у іншым разьдзеле|Сэн-Луі-д’Антэн||fr|Église Saint-Louis-d’Antin}} у лютым 1834 г. пасьля напісаньня паэмы адбылася імша падзякі, і ў гэтым касьцёле Адам ажаніўся з Цэлінай Шыманоўскай. У пачатку красавіка Міцкевіч пераехаў у «Hôtel de France» на вуліцы дэ Сэн, дом 59, каб кантраляваць карэктуру «[[Пан Тадэвуш|Пана Тадэвуша]]», якая была прадстаўлена суседняй друкарне Пінард «на Набжэжэ Вольтэраве 15»{{Заўвага|Пасьля сьмерці Пінарда майстэрняй кіравалі яго дочкі, якія вельмі прыязна ставіліся да палякаў, а адна зь іх, як кажуць, была закахана ў Славацкага.}}. {{Артыкул у іншым разьдзеле|Багдан Янскі||pl|Bogdan Jański}} й Стэфан Зан ужо жылі ў Hôtel de France і дапамагалі Міцкевічу з карэктурай {{Заўвага|У камяніцу ўмуравалі памятную дошку, а перад брамай разьмясьцілі «інфармацыйнае вясло» (форма вёслаў, уваткнутых у ходнік альбо асфальт, была абраная гарадзкімі ўладамі як разнавіднасьць інфармацыйных шчытоў аб парыскіх помніках, бо на гербе Парыжа — карабель) з дакладнымі зьвесткамі пра жыцьцё Міцкевіча.}}. З 22 ліпеня 1834 году да сярэдзіны сакавіка 1835 году Міцкевіч жыў з жонкай у невялікім доміку пад нумарам 121 на вуліцы дэ Ля Пепіньер. Зь сярэдзіны сакавіка 1835 году па 10 сакавіка 1836 году — у крыху большым доме пад нумарам 60 на той жа вуліцы. З 10 сакавіка па 13 красавіка (?) сям’я Міцкевічаў жыла ў гасьцях у [[Вільбон]]е пад [[Парыж]]ам, а потым пераехала (да 20 кастрычніка) на вілу скульптара {{Артыкул у іншым разьдзеле|П’ер Жан Давід д’Анжэ|П’ера Жана Давіда д’Анжэ|fr|Pierre-Jean David d’Angers}} ў [[Дамон]]е, за [[Манмарансі]]. З канца кастрычніка 1836 г. па 13 красавіка 1837 г. сям’я Міцкевічаў жыла на [[Марэ-Сэн-Жэрмеэн]], цяпер вуліца Вісконці (насупраць Польскай кнігарні {{Артыкул у іншым разьдзеле|Аляксандар Ялавецкі|Аляксандра Ялавецкага|pl|Aleksander Jełowicki}}), пад нумарам 18, у камяніцы, дзе некалькі гадоў раней [[Бальзак]] заснаваў друкарню для публікацыі ўласных раманаў, а потым пераехаў у кватэру на вуліцы Валь-дэ-Грас пад нумарамі 1-3{{Заўвага|Менавіта ў гэтай кватэры Цэліна Міцкевіч перанесла цяжкія прыступы душэўнай хваробы, у гэтую кватэру Міцкевіч вяртаўся ў паніцы зь перамоваў у Лязане, і ў гэтай кватэры ён хацеў скончыць жыцьцё самагубствам з-за вар’яцтва жонкі.}}. Сям’я Міцкевічаў займала гэты квартал да 11 чэрвеня 1839 г., але зь перапынкамі, выкліканымі іх ад’ездам у Лязану й неаднаразовым знаходжаньнем Цэліны ў псыхіятрычным шпіталі ў Ванве. З 24 лістапада прыкладна да 29 сьнежня 1838 году Міцкевіч жыў на Allé des Vanves, у «Пасажы 12 дамоў», каб быць як мага бліжэй да пакутуючай Цэліны. Да 24 лістапада ён жыў у гасьцініцах на вуліцы Сэн-Нікаля-д’Антэн, нумар 10, а затым у гатэлях на вуліцы Камартэн, нумар 23 і 41. З чэрвеня 1839 г. да пачатку 1840 г. сям’я Міцкевічаў спынялася ў Лязане. Пасьля вяртаньня ў Парыж Цэліны Міцкевіч, якой часова стала лепш, яны зьнялі прасторную кватэру на вуліцы Амстэрдам, дом 1 (адміністратыўна за ўскраінай Парыжа, у камуне Клішы), у раёне так званых Батыніёлаў (Batіgnolles, цяпер 17-я акруга Парыжа){{Заўвага|30 ліпеня 1841 г. у дзьверы гэтай кватэры нечакана пастукаў Анджэй Тавянскі, які прынёс пад коўдрай копію карціны Ваньковіча «Маці Божая Брама Брама», карціну, якая з 1841 г. і па сёньняшні дзень вісіць у {{Артыкул у іншым разьдзеле|Касьцёл Сьвятога Севярына (Парыж)|касьцёле Святога Севярына|fr|Église Saint-Séverin de Paris}}. Тавянскі загадаў Міцкевічу й яго жонцы пераехаць туды на некалькі месяцаў у 1842 г., у вясковы дом у Нантэры, на вуліцы дэ ля Прэры, 44.}}. Пасьля вымушаных вакацыяў {{Заўвага|Вакацыі аплачваліся, але Міцкевіч атрымліваў толькі палову заробку.}} сям’я Міцкевічаў пераехала ў дом на бульвары No 12 (1845—1848){{Заўвага|Цяпер вуліца называецца rue Darcet, дом Міцкевічаў пустуе, надзвычай рэдкая рэч у Парыжы, і, шчыра кажучы, унікальная. Мясцовыя жыхары й уладальнік крамы, якая гандлюе магічнымі прыладамі, кажуць, што тут прывіды.}} У 1848 годзе Цэліна Міцкевіч арандавала яшчэ адзін дом, таньнейшы, але з садам, на вуліцы дэ ля Сантэ пад нумарам 42 (цяпер яна называецца дэ Сасюр). Сям’я Міцкевічаў прабыла тут да 1851 году, а потым пераехала ў кватэру пад нумарам 44 на вуліцы дэ л’Уэст каля Люксембурскага саду (цяпер — вуліца д’Ассас, 76, крыху раней у гэтым жа доме жыў {{Артыкул у іншым разьдзеле|Жуль Мішле||fr|Jules Michelet}}). У 1852 годзе сям’я Міцкевічаў заняла кватэру пад нумарам 76 на вуліцы Нотр-Дам-дэ-Шам. У 1853 годзе Адам пераехаў у свае службовыя памяшканьні ў будынку бібліятэкі Арсэнала{{Заўвага|Цяпер кватэра ператворана ў склад.}}, у сакавіку 1855 году тут памерла Цэліна, і ў гэтай кватэры ён надыктаваў лекцыю на францускай мове {{Артыкул у іншым разьдзеле|Арман Леві|Арману Леві|fr|Armand Lévy (militant)}} пра {{Артыкул у іншым разьдзеле|Якаб Бёмэ|Якаба Бёмэ|en|Jakob Böhme}}{{Заўвага|Якаба Бёмэ Міцкевіч лічыў найвялікшым і найзначнейшым філёзафам усіх часоў.}}<ref>[https://nplp.pl/artykul/paryskie-adresy-mickiewicza/ Paryskie adresy Mickiewicza, Krzysztof Rutkowski, UW, Warszawa-Paryż]</ref>. * [[Стамбул]], [[Турэччына]] — дом, у якім жыў Міцкевіч знаходзіцца па адрасе: Bostan, Tatlı Badem Sk. No:23, 34435 Beyoğlu/İstanbul<ref>[https://www.mickiewiczstambul.com/muzeum-mickiewicza-w-stambule/ Muzeum Mickiewicza w Stambule]</ref>. <gallery mode="packed" heights="150px" caption="Помнікі Адаму Міцкевічу:"> Adam Mickievic monument in Navahrudak.jpg|[[Помнік Адаму Міцкевічу ў Наваградку|Наваградак]] Pomnik Adama Mickiewicza w Wilnie 1.jpg|[[Помнік Адаму Міцкевічу ў Вільне|Вільня]] (Летува) Burbiszki Mickiewicz.jpg|[[Помнік Адаму Міцкевічу ў Бурбішках|Бурбішкі]] (Летува) Adam Mickiewicz Monument - panoramio.jpg|[[Помнік Адаму Міцкевічу ў Кракаве|Кракаў]] (Польшча) Bodo1 DSC0395.JPG|[[Помнік Адаму Міцкевічу ў Варшаве|Варшава]] (Польшча) Przemyśl, Rynek, Adam Mickiewicz.jpg|[[Помнік Адаму Міцкевічу ў Перамышлю|Перамышль]] (Польшча) Tarnow pomnik Mickiewicza 2.jpg|[[Тарнув]] (Польшча) Posen Adam Mickiewicz Denkmal.JPG|[[Помнік Адаму Міцкевічу ў Познані|Познань]] (Польшча) Lvov mickiewicz.JPG|[[Калюмна Адама Міцкевіча ў Львове|Львоў]] (Украіна) FR Petersburg, Mickiewicz, 2015.09.22, fot I Nowicka (1).jpg|[[Санкт-Пецярбург]] (Расейская Фэдэрацыя) Monument Mickievicz (Paris) b.jpg|[[Помнік Адаму Міцкевічу ў Парыжы|Парыж]] (Францыя) </gallery> == Літаратура == {{слупок-пачатак-малы}} {{слупок-2}} === Крыніцы тэкстаў === * Міцкевіч А. «Зямля навагрудская, краю мой родны…» Мінск, «Беларусь», 1968. 184 с. * Dzieła. Wydanie jubileuszowe, t. 1-16; Warszawa, 1955. === Дасьледаваньні жыцьця і творчасьці === ==== Кнігі ==== * {{Кніга|аўтар=Багдановіч, І. Э.|загаловак=Авангард і традыцыя: беларуская паэзія на хвалі нацыянальнага адраджэння / НАН Беларусі, Ін-т літаратуры імя Я.Купалы|месца=Мн.|выдавецтва=Беларуская навука|год=2001|старонак=387}} * [[Уладзімер Гніламёдаў|Гніламедаў, У. В.]] Ад даўніны да сучаснасці: нарыс пра беларускую паэзію. — Мн.: Мастацкая літаратура, 2001. — 246 с. * [[Янка Купала]] і Адам Міцкевіч: IV Міжнародныя купалаўскія чытанні, Менск, 9 верасня 1998 г.: Да 200-годдзя зь дня нараджэння А.Міцкевіча. З Купалаўскіх мясьцін: II Міжнародныя ракаўскія чытанні, [[Ракаў]], 10 верасня 1998 г.: Зб. дакл. Пад рэд. [[Жанна Дапкюнас|Ж.Дапкюнас]], [[Вячаслаў Рагойша|В.Рагойшы]]. — Мн., 2000. * [https://web.archive.org/web/20081021093818/http://kamunikat.fontel.net/www/knizki/mab/mickievicz/index.htm Адам Міцкевіч і Беларусь = Adam Mickiewicz a Białoruś] / Уклад. В. Грышкевіч, навук. рэд. [[Адам Мальдзіс|А. Мальдзіс]], Т. Нягодзіш. — Мн.: ННАЦ імя Ф.Скарыны, 1997. — 320 с.: іл. ISBN 985-6419-06-9 * Літаратура, мова, культура: этнас у святле гісторыі і сучаснасці: мат-лы «круглага стала» і міжнар. навук. канф., Гродна, 15-18 верас. 1999 г. / пад рэд. С. Мусіенкі. — Гродна: ГрДУ, 1999. — 293 с. * «З краю Навагрудскага» (малая айчына ў жыцці і творчасці Адама Мiцкевiча: зб. навук. прац / пад рэд. праф. С. П. Мусіенкі. — Гродна: ГрДУ, 2006. — 402 с. * История польской литературы: в 2 т. — М.: Наука, 1968. — Т. 1. — 616 с. * Брусевіч, А. Фактары беларускай культуры ў творчасці Адама Міцкевіча: дапам. / А. А. Брусевіч. — Гродна : ГрДУ, 2007. — 135 с. ISBN 978-935-417 * Гарэцкі, М. Гісторыя беларускай літаратуры, Мінск 1992. * Мархель, У. «Ты як здароўе..»: Адам Міцкевіч і тэндэнцыі адраджэння беларускай літаратуры, Мінск 1998. * Мархель, У. Працэнты памяці, «Тэрмапілы» 2009, № 13. * Мархель, У. Прадвесце адраджэння, (у:) Гісторыя беларускай літаратуры ХІ-ХІХ стагоддзяў. У двух тамах. Новая літаратура: другая палова XVIII—XIX стагоддзе, Мінск 2007, т. 2. * [[Вітаўт Тумаш|Сымон Брага]], [https://books.google.pl/books/about/Міцькевіч_І_Беларуска.html?id=YvlmngEACAAJ&redir_esc=y Міцькевіч і Беларуская Плынь Польскае Літаратуры], Нью-Ёрк, 1957, с. 10. * Хаўстовіч, М. Даследаванні і матэрыялы: Літаратура Беларусі ХІХ — пачатку ХХ стагоддзяў, т. 3, Warszawa 2017. * Stankiewicz S., 1936, Pierwiastki białoruskie w polskiej poezji romantycznej, cz. I, do roku 1830, Wilno. * {{Кніга|аўтар = [[Алімпія Сьвяневіч|Swianiewiczowa O.]], |частка = |загаловак = Interpretacja Dziadów Mickiewiczowskich na podstawie skarbca kultury białoruskiej |арыгінал = |спасылка = https://books.google.se/books/about/Interpretacja_Dziadów_Mickiewiczowskich.html?id=hByowgEACAAJ&redir_esc=y |адказны = |выданьне = |месца =[[Торунь|Toruń]] |выдавецтва = Muzeum Etnograficzne im. Marii Znamierowskiej-Prüfferowej w Toruniu |год =2018 |том = |старонкі = |старонак = 156 |сэрыя = |isbn =8361891218, 9788361891215 |наклад = }} * Bednarczuk L., 2003, Językowe tajemnice Telimeny [w:] Pogranicza języków. Pogranicza kultur. Prace ofiarowane prof. Elżbiecie Smułkowej, Warszawa. * Bednarczuk L., 2010, Dziady Adama Mickiewicza w kontekście białoruskim [w:] Symbolae grammaticae in honorem Boguslai Dunaj, Kraków. * Koniusz E., 2001, Polszczyzna z historycznej Litwy w «Słowniku gwar polskich» Jana Karłowicza, Kielce. * Kurzowa Z., 1993, Język polski Wileńszczyzny i Kresów północno-wschodnich XVI—XX w., Warszawa-Kraków. * Lewaszkiewicz T., 2017, Język powojennych przesiedleńców z Nowogródka i okolicy, Poznań. * Szpiczakowska M., 2001, Fonetyczne i fleksyjne cechy języka «Pana Tadeusza» Adama Mickiewicza na tle normy językowej XIX wieku, Kraków. * Trypućko J., 1970, O języku «Wspomnień z dzieciństwa» Franciszka Mickiewicza, Uppsala. * Turska H., 1930, Język Jana Chodźki. Przyczynek do historii języka polskiego na obszarze północno-wschodnim Rzeczypospolitej, Wilno. * Turska H., 1984, Wybór pism, Toruń. * Zarębina M., 1977, Wyrazy obce w «Panu Tadeuszu», Kraków. * Rolf-Dieter Kluge: ''Von Polen, Poesie und Politik. Adam Mickiewicz.'' Tübingen: Attempto 1999 * Bonifacy Miązek (red.): ''Adam Mickiewicz. Leben und Werk''. Frankfurt am Main: Peter Lang/Europäischer Verlag der Wissenschaften 1998 * Maria Grabowska, Primula veris romantyzmu polskiego [w:] Rozmaitości romantyczne, Warszawa 1978. * Michał Kuziak, Wielka całość. Dyskursy kulturowe Mickiewicza, Słupsk 2009. * Alina Kowalczykowa, wstęp [w:] Idee programowe romantyków polskich. Antologia, Wrocław 2000. * Ireneusz Opacki, «W środku niebokręga». O «Balladach i romansach» Mickiewicza [w:] Tegoż, «W środku niebokręga». * Poezja romantycznych przełomów, Katowice 1995. * Marta Piwińska, Koloryt uczuć, klimat wewnętrzny, topografia wyobraźni w cyklu «Ballad i romansów» [w:] Tejże, Wolny myśliwy. Osiem prób czytania Mickiewicza, Gdańsk 2003. * Dorota Siwicka, «Poezji» tom I [w:] Jarosław Marek Rymkiewicz, Dorota Siwicka, Alina Witkowska, Marta Zielińska, Mickiewicz. Encyklopedia, Warszawa 2001. * Zofia Stefanowska, Poeta powiatu nowogródzkiego [w:] Tejże, Mapa romantyzmu polskiego. Pisma z lat 1964—2007, Warszawa 2014. * J. Kallenbach, Adam Mickiewicz. Kraków 1897, t. I. * J. Kallenbach, Adam Mickiewicz. Kraków 1897, t. II. * J. Kallenbach, O improwizacji Konrada. «Pamiętnik Towarzystwa Literackiego im. A. Mickiewicza», R. IV, Lwów 1890 * Lietuva, Tėvyne mano… Adomas Mickevičius ir jo poema Ponas Tadas. Vilnius: Nacionalinis muziejus, Lietuvos Didžiosios Kunigaikštystės valdovų rūmai, 2018. ISBN 978-609-8061-57-4. * J. Ławski, «Arcydzieło polszczyzny, epos narodowy». Tylko?, [w:] «Pan Tadeusz». Poemat — Postacie — Recepcja, red. A. Fabianowski, E. Hoffman-Piotrowska, Warszawa 2016. * J. Ławski, Marie romantyków. Metafizyczne wizje kobiecości. Mickiewicz — Malczewski — Krasiński, Białystok 2003. * P. Chmielowski, Kobiety Mickiewicza, Słowackiego i Krasińskiego, Kraków 1986. * Mečislovas Jastrunas. Adomas Mickevičius. Poeto laikas ir asmenybė. Vilnius: Spindulys, 1994. * Jonas Riškus. Adomas Mickevičius ir Lietuva. Vilnius: Vaga, 1996. * Vytautas Skuodis. Vilniaus universiteto filomatai ir filaretai, jų likimai. Vilnius: Vilniaus universiteto leidykla, 2003. ISBN 9986-19-589-6. * Brigita Speičytė. "Maištingieji filomatai: kas padarys? ". Skelbta «Literatūra ir menas», 2017. * Vytautas Kubilius. Adomas Mickevičius: poetas ir Lietuva, Vilnius: Lietuvos rašytojų sąjungos leidykla, 1998. ISBN 9986-39-082-6. * Martin Bidney: ''A Poetic Dialogue with Adam Mickiewicz. The «Crimean Sonnets». Translated, with Sonnet Preface, Sonnet Replies, and Notes''. Bernstein-Verlag, Bonn 2007 ISBN 978-3-939431-16-9 * Bonifacy Miazek (Hrsg.): ''Adam Mickiewicz. Leben und Werk''. Peter Lang, Bern 1998 ISBN 3-631-32063-9 * Franciszek Grucza (Hrsg.): ''Adam Mickiewicz (1798—1855). Ein großer polnischer Dichter''. (Bibliothek des Wiener Zentrums, 1). Wiener Zentrum der Polnischen Akademie der Wissenschaften, Wien 1999 ISBN 83-908795-9-X * Eva Mazur-Keblowski, Ulrich Ott (Hrsg.): ''Adam Mickiewicz und die Deutschen.'' Tagung Deutsches Literaturarchiv. (Veröffentlichungen des Deutschen Polen-Instituts Darmstadt, 13) Harrassowitz, Wiesbaden 2000 ISBN 3-447-04305-9 * Katarzyna Lukas: ''Das Weltbild und die literarische Konvention als Translatologie|Übersetzungsdeterminanten. Adam Mickiewicz in deutschsprachigen Übertragungen.'' Reihe: TransÜD, 26. Frank & Timme, Berlin 2009. * Tomas Venclova: ''Vilnius. Eine Stadt in Europa.'' Frankfurt am Main: Suhrkamp 2006. {{слупок-2}} ==== Артыкулы ==== * Ірына Багдановіч, [https://web.archive.org/web/20260423151928/https://elib.bsu.by/bitstream/123456789/24314/1/%d0%90%d0%b4%d0%b0%d0%bc%20%d0%9c%d1%96%d1%86%d0%ba%d0%b5%d0%b2%d1%96%d1%87%20%d1%96%20%d0%90%d0%b4%d0%b0%d0%bc%20%d0%9c%20%d1%81%d0%ba%d1%96%20%d0%b2%d1%8f%d1%80%d1%82%d0%b0%d0%bd%d0%bd%d0%b5%20%d0%b4%d1%83%d1%85%d0%be%d1%9e%d0%bd%d1%8b%d1%85%20%d1%82%d1%80%d0%b0%d0%b4%d1%8b%d1%86%d1%8b%d0%b9.pdf Вяртанне духоўных традыцый] * І. Масляніцына. [http://slounik.org/157553.html Міцкевіч (Mickiewicz) Адам] // {{Літаратура/Мысьліцелі і асьветнікі Беларусі (1995)}} * [https://web.archive.org/web/20111118011647/http://www.marakou.by/by/davedniki/represavanyya-litaratary/tom-ii?id=19669 Міцкевіч Адам] // {{Літаратура/Даведнік Маракова|РЛ|2|0|РЛ1-3|РЛ1-3}} * [[Ніна Баршчэўская]]. [https://web.archive.org/web/20081012095313/http://kamunikat.fontel.net/www/czasopisy/kamunikat/27/05a.htm Адам Міцкевіч і Беларуская мова] // Камунікат 2 / 2005 (27) * [https://knihi.com/Mikola_Chaustovic/XIX_stahoddzie_Navukova-litaraturny_almanach.html XIX стагоддзе: Навукова-літаратурны альманах.] — Мн., 2000. — 228 с. * {{артыкул|аўтар=[[Адам Мальдзіс|Мальдзіс А. І.]]|загаловак=Беларускія вершы Адама Міцкевіча — рэальнасць ці міф?|арыгінал=|спасылка=|аўтар выданьня=|выданьне=Веснік Інстытута культуры Беларусі|тып=|месца=|выдавецтва=|год=2013|выпуск=|том=|нумар=2|старонкі=173-174}} * Краёвасць у польскай літаратуры ХІХ ст. і згадкі пра Скірмунтаў у прозе Тадэвуша Далэнгі-Мастовіча (1898―1939) / Інэса Кур’ян // Род Скірмунтаў і Палессе ў эпоху сацыяльнай і нацыянальнай трансфармацыі грамадства гістарычнай Літвы. XIX—XX стст. : [зборнік гістарычных матэрыялаў]. — Мінск, 2019. — С. 266―301. * Брусевіч, А. Падтытулы ў «Баладах і рамансах» Адама Міцкевіча. Іх роля і функцыя ў святле беларускага фальклора / A. Брусевіч // Весн. Гродзен. дзярж. ун-та імя Янкі Купалы. Сер. 1, Гуманітар. Навукі. — 2003. — № 2. — С. 136—139. * Брусевiч, А. Беларускія вытокі рамантызму Адама Міцкевіча / A. Брусевіч // Весн. Гродзен. дзярж. ун-та імя Янкі Купалы. Сер. 1. Гуманітар. навукі. — 2003. — № 4. — С.198-206. * Брусевiч, А. Беларускiя матывы ў «Лiтоўскай аповесцi» Адама Мiцкевiча / A. Брусевіч // Весн. Гродзен. дзярж. ун-та імя Янкі Купалы. Сер. 1. Гуманітар. навукі. — 2004. — № 1. — С. 119—124. * Брусевiч, А. Беларускiя гiстарычныя матывы ў творчасцi Адама Мiцкевiча вiленска-ковенскага перыяду / A. Брусевіч // Весн. Мазыр. дзярж. пед. ун-та. — 2004. — № 1. — С. 48-51. * Брусевiч, А. Вобраз Гусляра ў «Дзядах» Адама Міцкевіча / A. Брусевіч // Весн. Гродзен. дзярж. ун-та імя Янкі Купалы. Сер. 1, Гуманітар. навукі. — 2005. — № 4. — С. 151—155. * Брусевiч, А. «Беларуская тэма» у міцкевічазнаўстве / A. Брусевіч // Весн. Гродзен. дзярж. ун-та імя Янкі Купалы. Сер. 3, Філалогія, педагогіка. — 2006. — № 4. — С. 6 — 11. * Дрозд, С. Адам Міцкевіч і Янка Купала: духоўнае пабрацімства (беларуска-польскія літаратурныя ўзаемасувязі ХІХ -пачатку ХХ стагоддзяў) / С. Дрозд. — Гродна: Фiрма «АВС», 1998. — 142 с. * Каяла, Уладзiмiр Iванавiч, Адам Міцкевіч і Францішак Багушэвіч як байкапісцы (да праблемы станаўлення жанру байкі ў новай беларускай літаратуры) / У. I. Каяла // Рэгіянальныя асаблівасці літаратуры : Пісьменнікі Гродзеншчыны : зборнік навуковых артыкулаў / Установа адукацыі «Гродзенскі дзяржаўны ўніверсітэт імя Янкі Купалы»; навук. рэд. У. I. Каяла. — Гродна : ГрДУ, 2010. — С. 42-46. * Лойка, А. Адам Міцкевіч і беларуская літаратура / A. Лойка. — Мінск: Выдавецтва БДУ, 1959. — 135 с. * Лебядзевіч, Дзмітрый Мікалаевіч, Антычная рэцэпцыя ў паэзіі Адама Міцкевіча і Яна Чачота (на матэрыяле беларускіх перакладаў) / Д. М. Лебядзевіч // Рэгіянальныя асаблівасці літаратуры : Пісьменнікі Гродзеншчыны : зборнік навуковых артыкулаў / Установа адукацыі «Гродзенскі дзяржаўны ўніверсітэт імя Янкі Купалы»; навук. рэд. У. I. Каяла. — Гродна : ГрДУ, 2010. — С. 26-36. * Мархель, У. І. «Ты як здароўе…»: Адам Міцкевіч і тэндэнцыі адраджэння беларускай літаратуры / У. І. Мархель. — Мінск: Бел. навука, 1998. — 125 с. * Мінскевіч, Серж. (2016). Ян Баршчэўскі — Адам Міцкевіч: творчыя паралелі, інтэртэкстуальнасць. У: І. Л. Капылов (рэд.). Беларуска-польскія культурна-моўныя ўзаемадачыненні: ад гісторыі да сучаснаці: зб. навук. арт. (с. 378—386). Мінск: Беларуская навука. * Мусиенко, С. Белорусский фольклор в творчестве Адама Мицкевича / С. Мусиенко // Адам Міцкевіч і нацыянальныя культуры: мат-лы міжнар. навук. канф., Мінск, 7-11 верас. 1998 г. / пад рэд. Н. Давыдзенка, А. Мальдзіс (гал. рэд.). — Мінск: Бел. кнігазбор, 1998. — С. 199—216. * Мусіенка, С. Рух героя ў сюжэце драматычнай паэмы Адама Міцкевіча «Дзяды» / С. Мусіенка // Літаратура, мова, культура: этнас у святле гісторыі і сучаснасці: матэрыялы «круглага стала» і міжнар. навук. канф., Гродна, 15-18 верас. 1999 г. / пад рэд. С. Мусіенкі. — Гродна: ГрДУ, 1999. — С. 54-62. * Мусіенка, С. Беларускія абрады і фальклор у творчасці Адама Міцкевіча / С. Мусіенка // Польска-беларускія моўныя, літаратурныя, гістарычныя і культурныя сувязі: мат-лы ІХ міжнар. навук. канф. «Шлях да ўзаемнасці», Беласток, 20-22 ліп. 2001 г. / пад рэд. М. Кандрацюка. — Беласток: Wydawnictwo Uniwersytetu w Białymstoku, 2002. — С. 141—157. * Мусіенка, С. П. Беларускі фальклор і праблема рамантычнага героя (русалкі) у творчасці А.Міцкевіча, А. Пушкіна, Т. Шаўчэнкі / С. П. Мусіенка // Мовазнаўствa. Літаратура. Культуралогія. Фалькларыстыка: мат-лы ХІІІ міжнар. з’езду славістаў, Любляна, 2003 г.: дакл. бел. дэлегацыі. — Мінск: Бел. навука, 2003. — С. 337—353. * Петрушкевіч, Ала Мікалаеўна, Любая Айчына — каханая жанчына ў творчасці Адама Міцкевіча і Яна Чачота / А. М. Петрушкевіч // Рэгіянальныя асаблівасці літаратуры : Пісьменнікі Гродзеншчыны : зборнік навуковых артыкулаў / Установа адукацыі «Гродзенскі дзяржаўны ўніверсітэт імя Янкі Купалы»; навук. рэд. У. I. Каяла. — Гродна : ГрДУ, 2010. — С. 17-25. * Руцкая, Алена Вiтальеўна, Творчасць Адама Міцкевіча ў палотнах беларускіх мастакоў / А. В. Руцкая // Рэгіянальныя асаблівасці літаратуры : Пісьменнікі Гродзеншчыны : зборнік навуковых артыкулаў / Установа адукацыі «Гродзенскі дзяржаўны ўніверсітэт імя Янкі Купалы»; навук. рэд. У. I. Каяла. — Гродна : ГрДУ, 2010. — С. 37-42. * Адам Міцкевіч і Беларусь / уклад. В. Грышкевіч; навук. рэд. А. Мальдзіс, Т. Нягодзіш. — Мінск.: ННАЦ імя Ф. Скарыны, 1997. — 320 с. * Адам Міцкевіч і нацыянальныя культуры: мат-лы міжнар. навук. канф., Мінск, 7-11 верас. 1998 г. / пад рэд. Н. Давыдзенка, А. Мальдзіс (гал. рэд.). — Мінск: Бел. кнігазбор, 1998. — 448 с. * Адам Міцкевіч і сусветная культура: матэрыялы міжнар. навук. канф., Гродна — Навагрудак, 12 — 17 мая 1997 г.: у 5 кн. / Мін-ва адук. Рэсп. Беларусь, Гродзен. дзярж. ун-т імя Я. Купалы, Варшаўскі ун-т, Гданьскі ун-т, Седлецкая вышэйш. пед. школа. — Варшава -Гданьск — Седльце — Гродна, 1998—2000. — Кн. 1 — 5. * Bednarczuk L., 2015, Północnokresowe i białoruskie nazwy jałowca na tle słowiańskim, «Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis. Studia Linguistica», nr 10. * Charytoniuk G., 2011, Obrzęd dziadów w dokumentach i w cyklu Mickiewicza, Warszawa. * Dobrzycki S., 1911, Kilka spostrzeżeń nad językiem Mickiewicza, «Prace Filologiczne», R. VII. * Jolanta Dragańska, [https://repozytorium.uwb.edu.pl/jspui/bitstream/11320/10333/1/J_Draganska_Litwinka_Mickiewicza.pdf Litwinka Mickiewicza]. * Górski K., 1955, Staropolszczyzna w języku Mickiewicza, «Pamiętnik Literacki», R. XLVI, z. 1. * Górski K., 1960, Onomastyka Mickiewicza, «Onomastica», R. VI. Karpluk M., 1978, Okruchy szesnastowieczne: Miczkiewici w «Kronice» Stryjkowskiego, JP, R. LVIII. * Pigoń S., 1980, Wstęp [w:] A. Mickiewicz, Pan Tadeusz, Wrocław. * Friedrich Schrader: ''Aus der Polenzeit Peras.'' In: [http://home.us.archive.org/details/konstantinopelve00schr ''Konstantinopel in Vergangenheit und Gegenwart'']. Mohr Siebeck, Tübingen 1917, S. 180—184. * Safarewicz J., 1984, Słownik języka Adama Mickiewicza ukończony, JP, R. LXIV. * Sławski F., 1955, O jednym z rusycyzmów wprowadzonych do języka literackiego przez Mickiewicza, JP, R. XXXV. * Sławski F., 1998, «Gdzie bursztynowy świerzop», JP, R. LXXVIII. * [[Алімпія Сьвяневіч|Swianiewiczowa O.]], 1972, Interpretacja Dziadów Mickiewiczowskich na podstawie folkloru Rocznik Polskiego Towarzystwa Naukowego na Obczyźnie. — 1972. — T. XXI. — S. 1-12. * Trypućko J., 1975, Co wiemy o języku Adama Mickiewicza, JP, R. LV. * Turska H., 1939/1982, O powstaniu polskich obszarów językowych na Wileńszczyźnie, «Studia nad Polszczyzną Kresową», t. 1. * Zdzisław Jachimecki, ''"Chopin, Fryderyk Franciszek, "'' Polski słownik biograficzny, vol. III, Kraków, Polska Akademia Umiejętności. * Mieczysław Jastrun: ''Mickiewicz''. Berlyn: Rütten & Loening 1953. {{слупок-канец}} == Заўвагі == {{Заўвагі|2}} == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} == Вонкавыя спасылкі == {{Вікікрыніцы|Аўтар:Адам Міцкевіч|Адам Міцкевіч}} * [[Андрэй Хадановіч]]. [https://www.youtube.com/watch?v=bg1XAnMc-9M&pp=ygUZ0JDQtNCw0Lwg0JzRltGG0LrQtdCy0ZbRhw%3D%3D Выпуск пра Адама Міцкевіча] * [https://www.youtube.com/watch?v=kpOslWbIHbA&pp=ygUZ0JDQtNCw0Lwg0JzRltGG0LrQtdCy0ZbRhw%3D%3D Вусы Скарыны. Выпуск пра Адама Міцкевіча] * Лекцыі ([https://www.youtube.com/watch?v=BPi-O9qncaI&list=LL&index=298&pp=gAQBiAQB Першая частка] [https://www.youtube.com/watch?v=3oCh8RA8rd0&list=LL&index=297&pp=gAQBiAQB Другая частка]) [[Жанна Некрашэвіч-Кароткая|Жанны Некрашэвіч-Кароткай]] аб літаратуры XIX стагодьдзя * [https://web.archive.org/web/20050312220229/http://bk.knihi.com/filamaty/filamaty1.html Адам Міцкевіч] / Зборнік «Філаматы і філарэты». Мн.: Беларускі кнігазбор. * [http://www.amu.edu.pl Унівэрсытэт імя Адама Міцкевіча, Познань] * [https://web.archive.org/web/20111117134713/http://www.prajdzisvet.org/text/365 Адам Міцкевіч. Дасьледаваньні славянскіх старажытнасьцяў (лекцыя 24 сакавіка 1843 у Парыжы)] * Корбут В. [https://www.polskieradio.pl/396/8226/Artykul/2810981,%D0%9C%D0%B0%D1%80%D0%BA%D1%81-%D1%81%D0%B2%D0%B5%D0%B4%D1%87%D1%8B%D1%9E-%D1%88%D1%82%D0%BE-%D0%9C%D1%96%D1%86%D0%BA%D0%B5%D0%B2%D1%96%D1%87-%D1%81%D0%B2%D0%B0%D0%B5-%D0%BF%D0%B5%D1%80%D1%88%D1%8B%D1%8F-%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%88%D1%8B-%D1%81%D0%BA%D0%BB%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D1%9E-%D0%BF%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%83%D1%81%D0%BA%D1%83 Маркс сведчыў, што Міцкевіч свае першыя вершы складаў па-беларуску], [[Беларуская рэдакцыя Польскага Радыё]], 23 верасьня 2021 г. * [https://wolnelektury.pl/katalog/autor/adam-mickiewicz/ Адам Міцкевіч у бібліятэцы Wolne Lektury]{{ref-pl}} * [https://culture.pl/pl/tworca/adam-mickiewicz Adam Mickiewicz на партале] culture.pl{{ref-pl}} * [https://uploads.knightlab.com/storymapjs/7f94a0af4fc4e2abb07afc07598b3ac3/mickiewicz-in-europe-and-beyond/index.html Storymap]{{ref-pl}} * [https://www.youtube.com/watch?v=oPNMuFXPSeA&pp=ygUPQWRhbSBNaWNraWV3aWN6 Romantyczny kozak — Adam Mickiewicz. Historia Bez Cenzury]{{ref-pl}} * [https://www.youtube.com/watch?v=zp-UodNMMhA&pp=ygUZ0JDQtNCw0Lwg0JzRltGG0LrQtdCy0ZbRhw%3D%3D Обратный отсчёт. Адам Мицкевич. Неугомонный поэт]{{ref-ru}} * [https://www.youtube.com/watch?v=5BQ3LxBFkOo&pp=ygUZ0JDQtNCw0Lwg0JzRltGG0LrQtdCy0ZbRhw%3D%3D Около культуры. Почему Адам Мицкевич должен умереть?]{{ref-ru}} * Mikołaj Gliński, [https://culture.pl/pl/artykul/adam-mickiewicz-jako-poeta-bialoruski-czyli-zagadka-niewidzialnosci Adam Mickiewicz jako poeta białoruski, czyli zagadka niewidzialności] на партале culture.pl{{ref-pl}} * [[Марыя Мартысевіч|Maryja Martysiewicz]]: [https://culture.pl/pl/artykul/maryja-martysiewicz-mickiewicz-jest-dla-wszystkich-wywiad Mickiewicz jest dla wszystkich]{{ref-pl}} * [https://www.youtube.com/watch?v=OYe4P2jAqMM Adomas Mickevičius]{{ref-lt}} * [https://www.youtube.com/watch?v=dWicRT5KFmU&pp=ygUZ0JDQtNCw0Lwg0JzRltGG0LrQtdCy0ZbRhw%3D%3D Балады і рамансы. Адам Міцкевіч. Нацыянальнае чытанне.03.09.2022] {{Адам Міцкевіч}} {{Тры вялікія паэты рамантызму}} {{Філяматы}} {{Пісьменьнікі і паэты Беларусі}} {{Рамантызм}} {{Бібліяінфармацыя}} {{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Міцкевіч, Адам}} [[Катэгорыя:Адам Міцкевіч| ]] [[Катэгорыя:Міцкевічы|Адам]] [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў Гарадзенскай вобласьці]] [[Катэгорыя:Польскія літаратары]] [[Катэгорыя:Польскія паэты]] [[Катэгорыя:Беларускія літаратары]] [[Катэгорыя:Літаратары рамантызму]] [[Катэгорыя:Беларускія рэвалюцыянэры]] [[Катэгорыя:Філяматы]] [[Катэгорыя:Рэпрэсаваныя ў Расейскай імпэрыі]] [[Катэгорыя:Высланыя]] [[Катэгорыя:Пахаваныя ў Вавэльскай катэдры]] [[Катэгорыя:Людзі, у гонар якіх названыя вуліцы]] 830y7c0eoanjkf5iegtcpo8s6sby89t C (мова праграмаваньня) 0 6121 2699463 2697284 2026-11-07T21:31:43Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 2699463 wikitext text/x-wiki {{Мова праграмаваньня |назва = C |сэмантыка = [[Працэдурнае праграмаваньне|працэдурная]] |тып = [[Кампілятар|кампілюемы]] |дата = [[1969]]—[[1973]] |аўтар = [[Кен Томпсан]], [[Дэніс Рычы]] |тыпізацыя = [[Статычная тыпізацыя|статычная]] |рэалізацыі = [[GCC]], [[TCC]], [[Turbo C]], [[Sun Studio]] C |дыялекты = «K&R» ([[1970]])<br />ANSI C ([[1989]])<br />C90 ([[1990]])<br />C99 ([[1999]]) |уплыў_на = [[C++]], [[C Sharp|C#]], [[PHP]] }} '''Мо́ва праграмава́ньня C''' (вымаўляецца: ''Сі'') — стандартызаваная [[імпэратыўнае праграмаваньне|імпэратыўная]] [[мова праграмаваньня]], створаная на пачатку [[1970-я|1970-х]] гадоў [[Кен Томпсан|Кенам Томпсанам]] і [[Дэніс Рычы|Дэнісам Рычы]] для [[апэрацыйная сыстэма|апэрацыйнай сыстэмы]] ''[[UNIX]]''. Потым яна была перанесеная на іншыя апэрацыйныя сыстэмы і цяпер зьяўляецца адной з найбольш часта выкарыстальных моваў праграмаваньня. ''C'' часта ўхваляюць за яе эфэктыўнасьць, і гэта адна з самых папулярных моваў [[сыстэмныя праграмы|сыстэмнага праграмаваньня]], хоць зь яе дапамогай можна пісаць і іншыя праграмы. Яна часта выкарыстоўваецца пры вывучэньні інфарматыкі, хоць стваралася не для пачаткоўцаў. == Асноўныя рысы == === Агляд === ''C'' — адносна мінімалістычная мова праграмаваньня, больш блізкая да апаратнага забесьпячэньня і [[мова асэмблера|мовы асэмблера]], чым іншыя мовы праграмаваньня [[высокаўзроўневая мова праграмаваньня|высокага ўзроўню]]. Сапраўды, ''C'' часам называюць «партуемым асэмблерам», паказваючы яго адрозьненьні ад моваў праграмаваньня [[нізкаўзроўневая мова праграмаваньня|нізкага ўзроўню]], напрыклад, асэмблеру: код на ''C'' можна скампіляваць і выканаць на амаль любым кампутары, а код на асэмблеры можна выконваць толькі на той мадэлі кампутара, для якой ён напісаны. Таму ''C'' называюць [[сярэдняўзроўневая мова праграмаваньня|мовай сярэдняга ўзроўню]]. Падчас стварэньня ''C'' асноўнай мэтай было фармаваньне [[працэдурнае праграмаваньне|працэдурнай]] мовы праграмаваньня, якая дазволіла б пісаць праграмы зь меншай колькасьцю памылак, аднак не ствараючы дадатковых праблем для аўтараў кампілятараў дадатковымі складанымі рысамі мовы. Такім чынам, у ''C'' ёсьць такія важныя рысы: * Простая моўная база, у якой важныя функцыі кшталту матэматычных і файлавых рэалізуюцца з дапамогай бібліятэк * Факусаваньне на парадыгме [[працэдурнае праграмаваньне|працэдурнага праграмаваньня]], з магчымасьцямі праграмаваньня ў [[структурнае праграмаваньне|структурным стылі]] * Простая [[сыстэма тыпаў]], якая не дапускае шмат бессэнсоўных апэрацыяў * Выкарыстаньне мовы прэпрацэсара C для, напрыклад, стварэньня макрасаў ці ўключэньня частак коду * Нізкаўзроўневы доступ да памяці праз выкарыстаньне [[указальнік (праграмаваньне)|ўказальнікаў]] * Невялікая колькасьць ключавых словаў * Парамэтры функцыяў заўсёды перадаюцца паводле значэньня, а не паводле спасылкі * Указальнікі на функцыі, з дапамогай якіх ствараецца простая форма [[палімарфізм]]у * Вобласьці дзеяньня зьменных * [[Структура (праграмаваньне)|Структуры]] (запісы), ці ствараемыя праграмістам састаўныя тыпы зьвестак (<code>struct</code>), якія дазваляюць камбінаваць і кіраваць зьвязанай інфармацыяй як адзіным цэлым Рысы іншых моваў, якіх не хапае ў ''C'': * [[Бясьпечнасьць тыпаў]] * Аўтаматычная зборка сьмецьця * [[Кляса (праграмаваньне)|Клясы]] ці аб’екты з пэўнымі паводзінамі — [[Аб’ектна-арыентаванае праграмаваньне|аб’ектна-арыентаванасьць]] * Прасунутая [[сыстэма тыпаў]] * Укладзеныя функцыі * [[Унівэрсальнае праграмаваньне]] * [[Перагрузка апэратараў]] * Убудаваная падтрымка [[паток (інфарматыка)|шматпатокавасьці]] і кампутарных сетак Хоць сьпіс адсутных у ''C'' зручных канструкцыяў доўгі, іх адсутнасьць дапамагла прыняць ''C'', бо кампілятары для новых платформаў пісаліся хутчэй і праграмістам лягчэй зразумець, што робіць той ці іншы код і кантраляваць яго. Таму код на ''C'' часта выконваецца хутчэй за код на іншых мовах праграмаваньня. Яшчэ адна з прычын шырокага выкарыстаньня ''C'' палягае ў тым, што шмат кампілятараў, бібліятэк і інтэрпрэтатараў іншых высокаўзроўневых моваў часта ствараюцца на ''C''. === Прыклад «''hello, world''» === Гэта простая праграма ўпершыню зьявілася ў першай рэдакцыі ''[[The C Programming Language (кніга)|K&R]]'' і стала стандартнай уводнай праграмай у большасьці падручнікаў па праграмаваньні, незалежна ад мовы. Гэтая праграма выводзіць «[[Праграма Hello world|hello, world]]» у стандартны вывад, звычайна, у тэрмінал ці на дысплей. <syntaxhighlight lang="C"> #include <stdio.h> main() { printf("hello, world\n"); }</syntaxhighlight> Прыведзеная вышэй праграма нармальна скампілюецца на большасьці сучасных кампілятараў. Аднак пры кампіляцыі згодна з стандартам ''[[ANSI C]]'' будзе выдадзена некалькі папярэджаньняў. Акрамя таго, код не скампілюецца, калі кампілятар дакладна выконвае стандарт ''C99'', бо вяртаемае значэньне ня будзе лічыцца значэньнем тыпу <code>int</code> пры адсутнасьці іншага. Усё гэта можна выправіць праз дадаваньне некалькіх невялікіх зьмен у арыгінальную праграму: <syntaxhighlight lang="C"> #include <stdio.h> int main(void) { printf("hello, world\n"); return(0); }</syntaxhighlight> Аналіз кожнага радка праграмы: <pre>#include <stdio.h></pre> Першы радок праграмы зьяўляецца дырэктывай прэпрацэсара, <code>#include</code>. Гэты тэкст паказвае, што прэпрацэсару — першай праграме, якая абрабляе зыходны файл пры кампіляцыі — трэба замяніць гэты радок на названы ў ім файл. У гэтым выпадку гэта загаловачны файл, <code>stdio.h</code>, які апісвае стандартныя функцыі ўводу і вываду. Вуглавыя дужкі вакол <code>stdio.h</code> паказваюць, што файл трэба шукаць у дырэкторыі, названай як ''шлях пошуку'' загаловачных файлаў. <pre>int main(void)</pre> Наступны радок паказвае, што ствараецца функцыя пад назвай <code>main</code>. Функцыя <code>main</code> мае асаблівае значэньне ў праграмах на ''C''. Калі выконваецца праграма, першай выклікаецца функцыя main(). Слова <code>int</code> паказвае, што ''вяртаемае значэньне'' — значэньне, якой будзе вылічанае ў функцыі <code>main</code> — зьяўляецца цэлым лікам (''integer''). Частка коду <code>(void)</code> паказвае, што функцыя <code>main</code> не прымае ніякіх аргумэнтаў. <pre>{</pre> Тут фігурныя дужкі паказваюць пачатак аб’яўленьня коду функцыі <code>main</code>. <pre> printf("hello, world\n");</pre> Гэты радок ''выклікае'' — выконвае код і вяртаецца да далейшага выкананьня праграмы — функцыю з назвай <code>[[printf]]</code>, якая аб’яўленая ў загаловачным файле <code>stdio.h</code>. У гэтым выкліку функцыі <code>printf</code> перадаецца адзін аргумэнт, радок тэксту «hello, world\n». Камбінацыя сімвалаў «\n» называецца ''escape-пасьлядоўнасьцю'' і ператвараецца ў сымбаль ''EOL'' (''end-of-line'', канец радку), які пераводзіць курсор у тэрмінале на пачатак новага радку. Функцыя <code>printf</code> вяртае значэньне тыпу <code>int</code>, аднак мы яго не выкарыстоўваем, таму ня пішам ніякага коду для яго апрацоўкі. <pre> return(0);</pre> Гэты радок заканчвае выкананьне функцыі <code>main</code> зь вяртаемым значэньнем 0. <pre>}</pre> Гэта фігурная дужка паказвае канец коду функцыі <code>main</code>. === Тыпы === Тыпы ў ''C'' падобныя да тыпаў іншых пасьлядоўнікаў мовы ''[[ALGOL]]'', такіх як ''[[Pascal]]'', хоць яны і шмат у чым адрозьніваюцца. Ёсьць тыпы для цэлых лікаў розных памераў, знакавых і бяззнакавых, [[лік з плаваючай коскай]], літар, пералічэньняў (<code>enum</code>), [[структура (праграмаваньне)|структур]] (<code>struct</code>) і аб’яднаньняў (<code>union</code>), з дапамогай якіх можна зьберагаць зьвесткі некалькі тыпаў (але нельга зьберагаць зьвесткі двух розных тыпаў адначасова). ''C'' вельмі часта выкарыстоўвае ўказальнікі і вельмі просты тып спасылак для захаваньня адрасоў памяці. Гэты адрас можна зьмяніць з дапамогай апэратару прысвойваньня ці арытмэтыкі ўказальнікаў. Падчас выкананьня ўказальнік зьяўляецца адрасам у памяці, а падчас кампіляцыі — адрасам і тыпам зьвестак, што дазваляе праверыць частку выразаў з указальнікамі падчас кампіляцыі. Указальнікі выкарыстоўваюцца ў ''C'' для розных мэт. Тэкставыя радкі звычайна прадстаўленыя як указальнік на масіў сымбаляў. Дынамічнае выдзяленьне памяці, якое апісанае ніжэй, выконваецца з дапамогай указальнікаў. ''Нулявы ўказальнік'' мае спэцыяльную мэту і паказвае, што аб’ект, на які ён паказвае, не знаходзіцца ў памяці. Іх зручна выкарыстоўваць у спэцыяльных выпадках, напрыклад для запісу ўказальніку на наступны аб’ект у канцы сьпісу. Выкарыстаньне памяці, на якую ўказвае нулявы ўказальнік, прыводзіць да непрадбачаных рэзультатаў. Указальнікі на тып <code>void</code> таксама існуюць, і паказваюць на аб’ект невядомага тыпу. Яны звычайна выкарыстоўваюцца ва [[унівэрсальнае праграмаваньне|ўнівэрсальным праграмаваньні]]. Памер аб’екту, на які яны ўказваюць, невядомы, таму іх можна пераўтварыць ва ўказальнікі любога іншага тыпу. Масівы ў ''C'' — зь фіксаванай даўжынёй, якая вядомая падчас кампіляцыі (праўда, у ''C99'' былі дададзеныя масівы зьменнай даўжыні); на практыцы, гэта ня вельмі вялікая праблема, бо ''C'' дазваляе выдзяленьне блёкаў памяці любой даўжыні падчас работы праграмы з дапамогай стандартных бібліятэк і выкарыстаньне іх у якасьці масіваў. У адрозьненьне ад іншых моваў, у ''C'' масівы рэалізаваныя як указальнікі: як звычайны адрас у памяці і тып зьвестак. Таму няма ніякіх праверак на перавышэньне індэксам масіву яго рэальнай даўжыні. У ''C'' таксама ёсьць падтрымка шматмерных масіваў. Сэмантычна гэтыя масівы выглядаюць як масівы масіваў, аднак фізычна яны захоўваюцца як адзін аднамерны масіў. ''C'' часта выкарыстоўваецца ў нізкаўзроўневым сыстэмным праграмаваньні, дзе можа ўзьнікнуць неабходнасьць разглядаць цэлы лік як адрас у памяці, лік з плаваючай коскай двайной дакладнасьці як цэлы лік ці адзін тып указальнікаў як іншы. Для такіх выпадкаў у ''C'' есьць ''пераўтварэньне тыпаў'' (''type casting''), з дапамогай якога выконваецца няяўны перавод аднога значэньня ў іншае. Звычайна, выкарыстаньне пераўтварэньняў зьніжае бясьпеку, якая звычайна даецца сыстэмай тыпаў. === Захаваньне зьвестак === Адной з найбольш важных функцыяў мовы праграмаваньня зьяўляецца прадастаўленьне магчымасьцяў для кіраваньня памяцьцю і аб’ектамі, што ў ёй захоўваюцца. У ''C'' ёсьць тры спосабы атрымаць памяць для аб’ектаў: * Статычнае выдзяленьне памяці: месца для аб’екта выдзяляецца падчас кампіляцыі; гэтыя аб’екты існуюць падчас усяго існаваньня праграмы * Аўтаматычнае выдзяленьне памяці: аб’екты можна захоўваць на [[стэк]]у, і месца, якое выкарыстоўваецца імі, аўтаматычна вяртаецца пасьля таго, як заканчваецца выкананьне блёку, дзе яны выкарыстоўваліся * Дынамічнае выдзяленьне памяці: праграміст можа запытаць блёк памяці пажаданага разьмеру падчас выкананьня праграмы з дапамогай функцый <code>[[malloc|malloc()]]</code>, <code>[[malloc|realloc()]]</code>, і <code>[[malloc|free()]]</code> з рэгіёну памяці, які называецца кучай; гэтыя блёкі можна выкарыстоўваць зноў, пасьля таго як праграміст вярнуў іх выклікам функцыі <code>[[malloc|free()]]</code> Кожны з тыпаў выдзяленьня памяці выкарыстоўвуецца ў розных выпадках і мае свае плюсы і мінусы. Напрыклад, статычнае выдзяленьне памяці не патрабуе спэцыяльных выклікаў працэдур, пры аўтаматычным выдзяленьні кампілятар зьменіць толькі адну сыстэмную зьменную, а для дынамічнага выдзяленьня памяці патрэбна шмат коду як з боку праграміста, так і з боку кампілятара. Аднак памяць стэку звычайна вельмі абмежаваная за памяць кучы, і толькі з дапамогай дынамічнага выдзяленьня памяці можна выдзеліць блёк памяці, памер якога невядомы на этапе кампіляцыі. У большасьці праграм на С выкарыстоўваюцца ўсе тры варыянты. Лепей выкарыстоўваць аўтаматычнае і статычнае выдзяленьне памяці там, дзе гэта магчыма, бо пры іх выкарыстаньні выдзяленьне памяці робіць кампілятар і праграмісту ня трэба пісаць код для выдзяленьня і вяртаньня памяці, што часта прыводзіць да памылак. Аднак, на жаль, памер шматлікіх структур зьвестак зьмяняецца падчас выкананьня праграмы; для выкарыстаньня аўтаматычнага і статычнага выдзяленьня патрэбна ведаць памер падчас кампіляцыі, таму ў шматлікіх сытуацыях (напрыклад, пры стварэньні масіваў са зьменнай даўжынёй) трэба выкарыстоўваць дынамічнае выдзяленьне памяці. === Сынтаксіс === У адрозьненьне ад моваў тыпу ''[[Fortran 77]]'', у ''C'' праграміст можа выкарыстоўваць прагалы і пераводы радкоў там, дзе ён жадае. Камэнтары знаходзяцца або паміж сымбалямі <code>/*</code> і <code>*/</code>, або (у ''C99'') пасьля <code>//</code> да канца радку. == Праблемы == Есьць папулярная фраза: «З дапамогай ''C'' лёгка выстраліць ва ўласную нагу»<ref>https://web.archive.org/web/20080617183013/http://www.research.att.com/~bs/bs_faq.html#really-say-that</ref>. Інакш кажучы, ''C'' дазваляе шмат апэрацыяў, якія, як правіла, не пажаданыя, таму шмат памылак праграмістаў не вызначаюцца кампілятарам ці нават падчас выкананьня. Гэта прыводзіць да непрадбачаных паводзін праграмы і «дзірак» пры выкананьні. Дыялект ''C'' ''[[Cyclone]]'' вырашае частку гэтых праблем. З аднаго боку, праверкі на адсутнасьць такіх памылак вельмі зьмяншалі хуткасьць выкананьня праграмы ў той час, калі ''C'' ствараўся. З другога боку, аўтары хацелі зрабіць ''C'' як мага болей эфэктыўнай і гнуткай; чым больш магутная мова, тым складней пісаць праграмы зь яе дапамогай. Частка праверак выконваецца зьнешнімі інструмэнтамі. === Выдзяленьне памяці === Адна з праблем ''C'' палягае ў тым, што дынамічна выдзеленыя аб’екты не ініцыялізуюцца; яны зьберагаюць тое, што знаходзілася з памяці да іх. Гэта значэньне амаль немагчыма прадбачыць, бо яно зьмяняецца ня толькі на розных кампутарах, але нават пры розных запусках праграмы ці розных выкліках адной функцыі. Таму, калі праграма выкарыстоўвае неініцыялізаваныя зьвесткі, вынікі прадбачыць немагчыма. Большасьць сучасных кампілятараў папераджаюць пра гэту праблему ў частцы выпадкаў, аднак поўнасьцю гэта зрабіць немагчыма. Яшчэ адной праблемай зьяўляецца тое, што памяць з кучы нельга выкарыстоўваць занава да таго часу, калі праграміст вярне яе функцыяй <code>free()</code>. Таму, калі праграміст забудзе вярнуць памяць, праграма працягне выдзяляць яе, і ўсё болей і болей памяці будзе выкарыстоўвацца. Гэта называецца ўцёк памяці. Праўда, ёсьць магчымасьць наперад вярнуць памяць і выкарыстоўваць яе далей, аднак сыстэмы выдзяленьня памяці можа заняць яе яшчэ раз, што прывядзе да зусім непрадбачаных паводзін. Гэтыя праблемы вырашаны ў мовах з аўтаматычнай зборкай сьмецьця. === Указальнікі === Указальнікі зьяўляюцца адной з найбольшых крыніц небясьпекі; яны не правяраюцца, таму яны могуць указваць на любы аб’ект любога тыпу, у тым ліку код, і могуць мяняць гэты аб’ект, што прывядзе да непрадбачаных рэзультатаў. Хоць большасьць указальнікаў указваюць на бясьпечныя месцы, іх можна зьмясьціць з дапамогай арытмэтыкі ўказальнікаў, памяць, на якую яны ўказваюць, можна вернутай, выкарыстанай паўторна ці неініцыялізаванай, ці можна прысвоіць указальніку любое значэньне з дапамогай пераўтварэньня тыпаў. Яшчэ адной праблемай указальнікаў зьяўляецца тое, што ў ''C'' дазволена вольна пераўтвараць адзін тып указальнікаў у іншы. У іншых мовах гэтыя праблемы вырашаюцца выкарыстаньнем болей абмежаваных тыпаў спасылак. === Масівы === Хоць у ''C'' ёсьць падтрымка статычных масіваў, у ім не выконваецца праверка правільнасьці індэксу масіву. Таму можна зьвярнуцца да шостага элемэнту масіву зь пяці элемэнтаў, і невядома, да чаго гэта прывядзе. Гэта называецца ''перапаўненьнем буфэру''. Перапаўненьне буфэру зьяўляецца крыніцай шматлікіх дзірак пры выкананьні ў праграмах на ''C''. Зь іншага боку, праверка індэксу прыводзіць да зьмяншэньня хуткасьці выкананьня праграм, асабліва ў вылічэньнях, і, як лічыцца, не суадносіцца зь мінімалістычнымі ідэямі ''C''. Шматмерныя масівы патрэбныя ў лічбавых альгарытмах (у асноўным іх выкарыстоўваюць у лінейнай алгебры) для захоўваньня матрыц. Іх рэалізацыя ў C нязручная і ў цэлым ня вельмі падыходзіць для рэалізацыі гэтай задачы. Гэта праблема апісана ў кнізе ''Numerical Recipes in C'', Chap. 1.2, page 20 ff<ref>[https://web.archive.org/web/20030501124335/http://www.library.cornell.edu/nr/bookcpdf/c1-2.pdf read online]</ref>. У гэтай кнізе ёсьць вырашэньне гэтай праблемы, хоць яно і дастаткова вялікае. === Функцыі са зьменнай колькасьцю аргумэнтаў === Яшчэ адной праблемай зьяўляюцца функцыі, якія прымаюць зьменную колькасьць аргумэнтаў. У адрозьненьне ад большасьці функцыяў ''C'', яны ня маюць прататыпаў, таму праверка правільнасьці іх аргумэнтаў, як правіла, не выконваецца, ды і не магчымая без дадатковай інфармацыі. Вынік перадачы няслушнага тыпу зьвестак прадбачыць немагчыма, і часта ён прыводзіць да аварыйнага заканчэньня работы праграмы. Акрамя таго, функцыям са зьменнай колькасьцю парамэтраў нельга перадаваць нулявыя ўказальнікі. Праверка правільнасьці тыпаў функцыяў са зьменнай колькасьцю аргумэнтаў залежыць выключна ад якасьці рэалізацыі, аднак шмат якія сучасныя кампілятары выконваюць праверку тыпаў пры выкліках функцыі <code>printf</code> і папераджаюць пры памылковым сьпісе аргумэнтаў. Аднак ня ўсе выклікі <code>printf</code> можна праверыць статычна, бо радок фармату можна ствараць падчас выкананьня. === Сынтаксіс === Сынтаксіс ''C'' часта капіюецца ў іншых мовах праграмаваньня, аднак часта кажуць, што ён зьяўляецца адным з найслабейшых пунктаў мовы. Сярод праблемаў сынтаксісу ''C'' наступныя: * Прататыпы функцыі, якія на самой справе дазваляюць любы набор парамэтраў, што зьвязана з адсутнасьцю прататыпаў у K&R C * Ня вельмі ясныя прыярытэты апэратараў, напрыклад, у апэратару <code>==</code> большы прыярытэт, чым у апэратараў <code>&</code> і <code>|</code> у выразах кшталту: <code>x & 1 == 0</code> (што пераўтвараецца ў: <code>x & (1 == 0)</code>). * Выкарыстаньне апэратару <code>=</code>, які ў матэматыцы азначае роўнасьць, для абазначэньня прысвойваньня, што прыводзіць да неправільных прысвойваньняў у праверках. Выкарыстаньне апэратара <code>=</code> для прысвойваньня было ідэяй Рычы, які адзначыў, што прысвойваньне выконваецца часьцей за праверку на роўнасьць. * Адсутнасьць бінарных апэратараў для складаных аб’ектаў, у прыватнасьці для апэрацыяў над радкамі літар, што робіць праграмы, якія шмат ужываюць такія тыпы, вельмі складанымі для чытаньня. * Частае выкарыстаньне сымбаляў пунктуацыі, нават там, дзе гэта ня вельмі зразумела, — напрыклад, выкарыстаньне <code>&&</code> і <code>||</code> замест <code>and</code> і <code>or</code>. * Не інтуітыўны сынтаксіс аб’яўленьня тыпаў (некаторыя элемэнты — прэфіксныя, некаторыя — постфіксныя, да таго ж яны маюць розныя прыярэтэты, што часам патрабуе ўважліва ставіць дужкі, каб атрымаць жаданы тып), асабліва аб’яўленьняў указальнікаў на функцыі. === Праблемы падтрымкі === Есьць таксама і іншыя праблемы ў ''C'', якія не напрамую выклікаюць памылкі, аднак замінаюць праграмісту стварыць надзейную, падтрымліваемую, маштабуемую сыстэму. Сярод такіх праблем ёсьць наступныя: * Крохкая сыстэма імпарту аб’яўленьняў (<code>#include</code>), заснаваная на ўключэньні тэксту, што вельмі моцна павялічвае час кампіляцыі. * Слабыя сыстэмы тыпаў, пры якой можна скампіляваць адназначна памылковыя праграмы. === Зьнешнія інструмэнты для праверкі === Для дапамогі праграмістам на C былі створаны праграмы, якія дапамагаюць пазьбегнуць памылак у многіх выпадках. Аўтаматычная праверка зыходнага коду дапамагае незалежна ад мовы праграмаваньня, і для C існуюць такія праграмы, напрыклад Lint. Звычацна Lint выкарыстоўваецца для праверкі коду пры першым напісаньні праграмы, і праграма кампілюецца пасьля праверкі. Таксама ёсьць бібліятэкі для правекі індэксаў масіваў і абмежанай формы зборкі сьмецьця, аднак яны не зьяўляюцца часткай стандартнай бібліятэкі C. Трэба разумець, што нават такія інструмэнты ня могуць дапамагчы заўсёды. Заўдзякі гібкасьці мовы, шмат тыпаў памылак у C, сярод якіх памылкі, зьвязаныя з функцыямі са зьменнай колькасьць аргумэнтаў, выхад за межы масіва ці нявернае выдзяленьне памяці, немагчыма праверыць поўнасьцю. Аднак нават у гэтых выпадках можна праверыць найбольш тыпічныя памылкі. == Гісторыя == === Раньнія распрацоўкі === Распрацоўка ''C'' пачалася ў ''[[AT&T]]'' ''[[Bell Laboratories]]'' паміж [[1969]] і [[1973]] гадамі; згодна з Рычы, найбольшая частка мовы была створана ў [[1972]] годзе. Мову назвалі ''C'', бо шмат яе рысаў яна пераняла з ранейшай мовы ''[[B (мова праграмаваньня)|B]]''. Дакладна невядома, адкуль пайшла назва «B»: ад мовы праграмаваньня [[Кена Томпсана]] [[BCPL]] ці ад яго ж мовы [[Bon (мова праграмаваньня)|Bon]], названай у гонар яго жонкі Боні. Існуе шмат мітаў як адносна ідэі ''C'', так і адносна зьвязанай зь ёй [[апэрацыйная сыстэма|апэрацыйнай сыстэмы]] ''[[UNIX]]''. У [[1973]] годзе мова ''C'' была ўжо дастаткова магутнай, каб напісаць на ёй большую частку ядра ''[[UNIX]]'', якое была перапісана з мовы асэмблера [[PDP-11/20]]. Гэта было адно зь першых ядзер апэрацыйнай сыстэмы, напісанае не на асэмблеры (раней былі створаны сыстэма [[Multics]] на [[PL/I (мова праграмавання)|PL/I]], [[TRIPOS]] на BCPL і MCP ([[Master Control Program]]) для Burroughs [[B5000]] на мове [[ALGOL]] у 1961 годзе). === K&amp;R C === У [[1978]], Дэніс Рычы і Браян Кёрніган апублікавалі першую рэдакцыю кнігі ''[[The C Programming Language]]''. Гэтая кніга, вядомая сярод праграмістаў на ''C'' як ''K&R'', выкарыстоўвалася шмат гадоў як нефармальная спэцыфікацыя мовы. Вэрсія ''C'', апісаная ў гэтай кнізе, часта называецца ''K&R C'' (у другой рэдакцыі кнігі апісваецца стандарт ''[[ANSI C]]'', інфармацыя пра які зьмешчана ўнізе). Сярод рыс мовы, уведзеных у ''K&R C'', былі наступныя: * тып зьвестак <code>struct</code> * тып зьвестак <code>long int</code> * тып зьвестак <code>unsigned int</code> * Апэратар <code>=+</code> быў заменены на <code>+=</code>, і так далей (<code>=+</code> ствараў памылкі для лексычных аналізатараў; напрыклад, <code>i =+ 10</code> у параўнаньні з <code>i = +10</code>). Часта лічаць, што ''K&R C'' — самая базавая частка мовы, якую кампілятар мае падтрымліваць. Шмат гадоў, нават пасьля стварэньня ''ANSI C'', гэтая вэрсія мовы лічыцца найбольш партуемай, бо ня ўсе кампілятары падтрымліваюць ''ANSI C'', а адносна добра напісаны код на ''K&R C'' таксама правільны і для ''ANSI C''. У гэтай рэалізацыі ''C'' трэба аб’яўляць толькі тыя функцыі, якія вяртаюць значэньне ня тыпу <code>int</code>. Функцыя без папярэдняга аб’яўленьня лічылася функцыяй, якая вяртае значэньне тыпу <code>int</code>. Прыклад выкліку з папярэднім аб’яўленьнем: <syntaxhighlight lang="C"> long int SomeFunction(); int CallingFunction() { long int ret; ret = SomeFunction(); }</syntaxhighlight> Прыклад выкліку без папярэдняга аб’яўленьня: <syntaxhighlight lang="C"> int SomeOtherFunction() { return 0; } int CallingFunction() { int ret; ret = SomeOtherFunction(); } </syntaxhighlight> У прататыпах функцыяў ''K&R'' не было інфармацыі пра аргумэнты функцыі, таму большасьць кампілятараў таго часу не выконвала праверку тыпаў парамэтраў, хоць частка кампілятараў папярэджвалі пра выклік функцыі зь нявернай колькасьцю аргумэнтаў. Пасьля публікацыі ''K&R C'' да мовы былі дададзены некалькі «неафіцыйных» дапаўненьняў, якія падтрымліваліся кампілятарамі ад ''AT&T'' і некаторымі іншымі. Сярод іх наступныя: * функцыі <code>void</code> і тып зьвестак <code>void *</code> * функцыі, што вяртаюць тыпы <code>struct</code> і <code>union</code> * магчымасьць выкарыстоўваць назвы палей <code>struct</code> некалькі разоў у розных тыпах * прысвойваньне тыпаў зьвестак <code>struct</code> * ключавое слова <code>const</code> для аб’ектаў прызначаных толькі для чытаньня * стандартная бібліятэка ''C'', функцыянальнасьць якой была амаль аднолькавай у большасьці кампілятараў * пералічэньні * тып <code>float</code> адзінарнай дакладнасьці === ''ANSI C'' і ''ISO C'' === У пачатку [[1970-я|1970-х]] ''C'' пачаў замяняць ''[[BASIC]]'' на пазыцыі мовы праграмаваньня для [[мікракампутар]]аў. У [[1980-я|1980-х]] ён быў перанесены на ''[[IBM PC]]'' і яго папулярнасьць пачала хутка павялічвацца. У той жа час [[Б'ярнэ Строўструп]] і іншыя людзі з ''Bell Laboratories'' пачалі работу па даданьні аб’ектна-арыентаваных канструкцыяў у ''C''. Мова, якую яны стварылі, ''[[C++]]'', цяпер зьяўляецца найбольш часта выкарыстоўваемай мовай праграмаваньня для апэрацыйнай сыстэмы ''[[Microsoft Windows]]''; ''C'' застаецца болей папулярнай у сьвеце ''UNIX''. Яшчэ адной мовай на аснове ''C'' стала ''[[Objective-C]]'', якая таксама дадае аб’ектна-арыентаванае праграмаваньне ў ''C''. Цяпер яна ня так папулярная, як ''C++'', аднак яна выкарыстоўвалася для распрацоўкі праграм ''[[Cocoa (API)|Cocoa]]'' для ''[[Mac OS X]]''. У [[1983]] годзе Амэрыканскі нацыянальны інстытут стандартаў (''American National Standards Institute, ANSI'') сфармаваў камітэт, ''X3J11'', для стварэньня спэцыфікацыі ''C''. Пасьля доўгага працэсу гэты стандарт быў створаны ў [[1989]] годзе і ратыфікаваны як ''ANSI X3.159-1989'' «''Programming Language C''». Гэту вэрсію мовы звычайна называюць ''[[ANSI C]]''. У [[1990]] годзе стандарт ''ANSI C'' (зь некалькімі невялікімі зьменамі) быў прыняты Міжнароднай арганізацыяй стандартызацыі (''International Organization for Standardization, ISO'') як ''ISO/IEC 9899:1990''. Адной з мэт працэсу стандартызацыі ''ANSI C'' было стварэньне надмноства ''K&R C'', якое б уключала шмат неафіцыйных дапаўненьняў. Камітэт стандартаў таксама дадаў некалькі новых магчымасьцей, такіх як прататып функцыяў (узятыя з ''C++'') і болей прасунуты прэпрацэсар. ''ANSI C'' цяпер падтрымліваецца амаль усімі шырока распаўсюджанымі кампілятарамі. Большасьць коду, які пішацца сёньня, заснаваная на ''ANSI C''. Любая праграма, напісаная ''толькі'' на стандартным ''C ''гарантавана выконваецца на любой плятформе з рэалізацыяй ''C''. Аднак шмат праграм пішуцца толькі для нейкай адной плятформы, бо які (i) выкарыстоўваюць нестандартныя бібліятэкі, напрыклад для вываду графікі, (ii) нейкія кампілятары выкарыстоўваюць не ''ANSI C'' ці яго пасьлядоўнікаў у стандартным рэжыме, ці (iii) праграма апіраецца на канкрэтныя тыпы зьвестак і парадак байт. Вы можаце выкарыстоўваць макрас <code>__STDC__</code>, каб падзяліць код на часткі ''ANSI'' і ''K&R''. <syntaxhighlight lang="C"> #if __STDC__ extern int getopt(int,char * const *,const char *); #else extern int getopt(); #endif </syntaxhighlight> Часам выкарыстоўваецца <code>#if __STDC__</code>, як у кодзе вышэй, ці <code>#ifdef __STDC__</code>, бо нейкія кампілятары ўсталёўваюць <code>__STDC__</code> роўнай нулю, каб паказаць адсутнасьць ''ANSI compliance''. === ''C99'' === Пасьля працэсу стандартызацыі ''ANSI'', мова ''C'' пэўны час захоўвалася адносна нязьменнай, калі мова ''[[C++]]'' разьвівалася далей (у [[1995]] годзе была створана Нарматыўная папраўка 1, аднак гэтую вэрсію ня часта згадваюць). Аднак у канцы [[1990-я|1990-х]] стандарт быў перагледжаны, што прывяло да публікацыі ''ISO 9899:1999'' у [[1999]] годзе. Гэты стандарт, як правіла, называюць ''C99''. Ён быў прыняты як стандарт ''ANSI'' ў сакавіку [[2000]] году. Сярод новых магчымасьцей ''C99'' ёсьць наступныя: * [[inline]]-функцыі (код якіх пры кампіляцыі ўстаўляецца на месца выкліку) * [[Зьменная (праграмаваньне)|зьменныя]] можна аб’яўляць у любым месцы (як у C++), а ня толькі пасьля іншага аб’яўленьня ці на пачатку compound statement * некалькі новых тыпаў зьвестак, у тым ліку <code>long long int</code>, тып зьвестак boolean і тып <code>complex</code> для рэалізацыі complex numbers * [[Масіў|масівы]] са зьменнай даўжынёй * падтрымка аднарадковых камэнтараў, якія пачынаюцца з <code>//</code>, як у [[BCPL]] ці C++, якія і раней падтрымліваліся шматлікімі кампілятарамі ''C'' як дапаўненьне * некалькі новых функцыяў у стандартнай бібліятэцы, такіх як <code>snprintf()</code> * некалькі новых загаловачных файлаў, такіх як <code>stdint.h</code> Зацікаўленасьць у падтрымцы новых магчымасьцей ''С99'' розны. Калі ''[[GNU Compiler Collection|GCC]]'' і некалькі іншых кампілятараў цяпер падтрымліваюць большасьць магчымасьцей C99, кампілятары ад «[[Майкрасофт]]а» і ''[[Borland]]а'' — не, і, здаецца, гэтыя кампаніі не зацікаўленыя ў даданьні такой падтрымкі. == Адносіны з ''C++'' == Мова праграмаваньня ''[[C++]]'' была створана на аснове C. Аднак ня кожная праграма на ''C'' зьяўляецца вернай праграмай на ''C++''. Так як дзьве гэтых мовы разьвіваліся асобна, колькасьць несумяшчальнасьцяў паміж дзьвюма мовамі пастаянна павялічвалася<ref>[http://david.tribble.com/text/cdiffs.htm Несумяшчальнасьці паміж ISO C ды ISO C++]{{ref-en}}</ref>. Апошні перагляд ''C'', ''C99'', стварыў шмат канфліктуючых характарыстык. Адрозьненьні прыводзяць да складнасьці пісаць праграмы і бібліятэкі, якія можна правільна скампіляваць на ''C'' і ''С++'' і зьбіваюць тых, хто праграмуе на абедзьвюх мовах. Акрамя таго, вельмі складна пераносіць рысы адной мовы ў другую. [[Б’ярнэ Строўструп]], стваральнік ''C++'', неаднаразова паўтараў<ref>https://web.archive.org/web/20120722012742/http://www2.research.att.com/~bs/sibling_rivalry.pdf</ref>, што несумяшчальнасьць паміж C і C++ павінна быць як можна меншай, каб павялічыць inter-operability паміж гэтымі мовамі. Аднак існуе пункт гледжаньня, што, паколькі ''C'' і ''C++'' — розныя мовы, сумяшчальнасьць паміж імі зручная, але не абавязковая. У ''C99'' зьявілася шмат магчымасьцей, якія ўпершыню зьявіліся ў ''C++''. Сярод іх наступныя: * Аб’яўленьні прататыпаў функцыяў * Ключавое слова <code>'''inline'''</code> * Неабходнасьць аб’яўленьня ўсіх тыпаў вяртаемых значэньняў, у тым ліку тыпу «int» == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Літаратура == * [[Brian Kernighan]], [[Dennis Ritchie]]: ''[[The C Programming Language (book)|The C Programming Language]]''. Also known as K&amp;R — The original book on C. ** 1st, Prentice Hall 1978; ISBN 0-13-110163-3. Pre-ANSI C. ** 2nd, Prentice Hall 1988; ISBN 0-13-110362-8. ANSI C. * [http://www.open-std.org/JTC1/SC22/WG14/www/standards ISO/IEC 9899]. The official C:1999 standard, along with defect reports and a rationale. * [[Samuel P. Harbison]], [[Guy L. Steele]]: ''C: A Reference Manual''. This book is excellent as a definitive reference manual, and for those working on C [[compiler]]s. The book contains a [[Backus-Naur form|BNF]] grammar for C. ** 4th, Prentice Hall 1994; ISBN 0-13-326224-3. ** 5th, Prentice Hall 2002; ISBN 0-13-089592-X. * [[Derek M. Jones]]: ''The New C Standard: A Cultural and Economic Commentary'', Addison-Wesley, ISBN 0-201-70917-1, [http://www.knosof.co.uk/cbook/cbook.html online material] * [[Robert Sedgewick]]: ''Algorithms in C'', Addison-Wesley, ISBN 0-201-31452-5 (Part 1-4) and ISBN 0-201-31663-3 (Part 5) * William H. Press, Saul A. Teukolsky, William T. Vetterling, Brian P. Flannery: [[Numerical Recipes]] in C (The Art of Scientific Computing), ISBN 0-521-43108-5 == Вонкавыя спасылкі == === C === * [http://www.faqs.org/faqs/C-faq/faq/index.html ''comp.lang.c Frequently Asked Questions''] * [https://web.archive.org/web/20130523224817/http://cm.bell-labs.com/cm/cs/who/dmr/chist.html ''The Development of the C Language''] [[Дэніс Рычы]] * [https://web.archive.org/web/20070406233130/http://www.lysator.liu.se/c/ Programming in C] (document collection at Lysator) * [http://www.ioccc.org International Obfuscated C Code Contest] * [http://en.wikibooks.org/wiki/Programming:C ''Programming C''] at [[Wikibooks]] * [http://homepage.ntlworld.com/dmjones/cbook1_0a.pdf ''The New C Standard: An economic and cultural commentary''] — an unpublished book about «detailed analysis of the International Standard for the C language» === C99 === * [https://web.archive.org/web/20040805124418/http://www-106.ibm.com/developerworks/linux/library/l-c99.html?ca=dgr-lnxw07UsingC99 Open source development using C99 — Is your C code up to standard?] by [[Peter Seebach]] * [http://www.kuro5hin.org/?op=displaystory;sid=2001/2/23/194544/139 Are you Ready For C99?] * Article «[http://david.tribble.com/text/cdiffs.htm Incompatibilities Between ISO C and ISO C++]» by [[David R. Tribble]] {{Мова праграмаваньня C}} [[Катэгорыя:C (мова праграмаваньня)| ]] [[Катэгорыя:Мовы праграмаваньня]] exqf4yo630o1fmy0yep70jk8wm21467 KSU 0 6570 2699481 2628019 2026-11-07T22:06:53Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 2699481 wikitext text/x-wiki '''KSU''' — польскі панк-гурт. Заснаваны ў [[1976]] годзе. ==Гісторыя== Гурт паходзіць зь мястэчка [[Устжыкі Дольнэ]], што ў польскім Прыкарпацьці. На пачатку свайго існаваньня каманда грала кавэры гуртоў [[Black Sabbath]], [[Deep Purple]], [[Led Zeppelin]] і іншых. З [[1978]] году грае ў стылістыцы [[панк]]. Аднак першы свой альбом музыкі запісалі толькі ў [[1988]] годзе. Склад гурта часта мяняўся, але ад самага пачатку ў ім грае і сьпявае лідэр гурта Эўгеніюш «Siczka» Алеярчык. У [[2005]] годзе выступілі ў першы дзень фэсту музыкі маладой Беларусі «[[Басовішча]]», дзе былі хэдлайнэрамі. ==Дыскаграфія== ===Альбомы=== * ''[[Pod prąd]]'' (1988) * ''[[Ustrzyki]]'' (1989—1990) * ''[[Moje Bieszczady]]'' (1993) * ''[[Na 15 lecie!]]'' ([[1994]]) * ''[[Bez prądu]]'' ([[1995]]) * ''[[21 (альбом)|21]]'' ([[1999]]) * ''[[Ludzie bez twarzy]]'' ([[2002]]) * ''[[Kto cię obroni Polsko…]]'' ([[2004]]) * ''[[Nasze słowa]]'' ([[2005]]) * ''[[Przystanek Woodstock 2005 (Live CD)]]'' ([[2006]]) * ''[[Akustycznie, XXX-lecie]]'' ([[2008]]) ===DVD=== * ''[[Przystanek Woodstock 2005 (Live DVD)]]'' ([[2006]]) ==Удзельнікі== * [[Эўгеніюш Алеярчык|Эўгеніюш «Siczka» Алеярчык]]: [[сьпеў]], [[гітара]] * [[Павел Гаўлік|Павел «Gaweł» Гаўлік]]: [[бас-гітара]] * [[Яраслаў Кідава|Яраслаў «Jasiu» Кідава]]: [[гітара]] * [[Лешэк Дзярэк|Лешэк «Dziaro» Дзярэк]]: [[бубны]] ==Вонкавыя спасылкі== * [https://web.archive.org/web/20051026071122/http://ksu.of.pl/ Афіцыйная хатняя старонка] [[Катэгорыя:Польскія панк-рок-гурты]] [[Катэгорыя:Устжыкі Дольнэ]] je07du55hj76y5plj75ov0qb5f1g8ot Атэны 0 7547 2699641 2697006 2026-11-08T11:02:32Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 2699641 wikitext text/x-wiki {{Населены пункт |Назва = Атэны |Статус = горад |Назва ў родным склоне = Атэнаў |Назва на мове краіны = Αθήνα |Код мовы назвы краіны = el |Краіна = Грэцыя |Герб = Athens seal.png |Сьцяг = |Гімн = |Дата заснаваньня = |Першыя згадкі = |Статус з = |Былая назва = |Мясцовая назва = |Від адміністрацыйнай адзінкі 1 = Правінцыя |Назва адміністрацыйнай адзінкі 1 = [[Атыка]] |Від адміністрацыйнай адзінкі 2 = |Назва адміністрацыйнай адзінкі 2 = |Від адміністрацыйнай адзінкі 3 = |Назва адміністрацыйнай адзінкі 3 = |Пасада кіраўніка = |Кіраўнік = |Плошча = 38.964 |Крыніца плошчы = |Вышыня = 70—338 |Унутраны падзел = |Колькасьць насельніцтва = |Тэндэнцыя колькасьці насельніцтва = |Год падліку колькасьці = |Крыніца колькасьці насельніцтва = |Колькасьць насельніцтва аглямэрацыі = |Год падліку колькасьці аглямэрацыі = |Крыніца колькасьці аглямэрацыі = |Нацыянальны склад насельніцтва = |Год падліку нацыянальнага складу = |Часавы пас = +2 |Летні час = +3 |Сьпіс тэлефонных кодаў = |Тэлефонны код = 21 |Паштовыя індэксы = 10x xx, 11x xx, 120 xx |Назва лічбавага клясыфікатару = |Лічбавы клясыфікатар = |Аўтамабільныя нумарныя знакі = Yxx, Zxx, Ixx |Назва аўтамабільнага нумарнога знаку = |Выява = |Апісаньне выявы = |Шырата паўшар’е = паўночнае |Шырата градусаў = 37 |Шырата хвілінаў = 58 |Шырата сэкундаў = |Даўгата паўшар’е = усходняе |Даўгата градусаў = 23 |Даўгата хвілінаў = 43 |Даўгата сэкундаў = |Назва мапы2 = |Пазыцыя подпісу на мапе = |Водступ подпісу на мапе = |Сайт = }} '''Атэ́ны''' ({{мова-el|Αθήνα}}) — сталіца і найбуйнейшы горад [[Грэцыя|Грэцыі]]. Месьціцца ў Цэнтральнай Грэцыі й ёсьць эканамічным, культурным і адміністрацыйным цэнтрам краіны. У раёне Атэнаў пражывае да 3,7 мільёнаў чалавек, што складае 1/3 ад агульнай колькасьці насельніцтва Грэцыі. Такім чынам на 1 км² прыпадае 7400 чалавек. Вышыня цэнтру гораду над узроўнем мора складае 20 мэтраў, у той час як рэльеф тэрыторыі гораду вельмі разнастайны, з раўнінамі і гарамі. Тэрыторыя Атэнскай аглямэрацыі — 412 км². Гэтая тэрыторыя аточаная гарамі: [[Эгалео (гара)|Эгалео]] ({{мова-gr|Αιγάλεω}}), [[Парніта]] (Πάρνηθα), [[Пэндэлі]] (Πεντέλη) і [[Іміто]] (Υμηττό). Места ёсьць адным з найстаражытнейшым местам сьвету, то бок ягоная гісторыя налічвае 3400 гадоў. [[Старажытныя Атэны]], як [[горад-дзяржава]], былі вельмі магутнымі ў [[Клясычная Грэцыя|клясычны пэрыяд]] [[Антычнасьць|Антычнасьці]]. Горад быў цэнтрам мастацтва, адукацыі і [[філязофія|філязофіі]]. У Атэнах зьявіліся [[плятон]]аўская [[Плятонаўская акадэмія|акадэмія]] і [[ліцэй]] [[Арыстотэль|Арыстотэля]]<ref name="lyc">[https://web.archive.org/web/20160821134233/http://www.yppo.gr/4/e4000.jsp?obj_id=90&lhmma_id=3817 Contents and Principles of the Programme of Unification of the Archaeological Sites of Athens], ''Hellenic Ministry of Culture and Tourism'' {{ref-en}}</ref>. Атэны часта ўзгадваюць як калыску заходняй цывілізацыі і месца зьяўленьня [[дэмакратыя|дэмакратыі]]<ref name="demos1">[http://www.britannica.com/EBchecked/topic/40773/Athens Athens], [[Брытаніка]] {{ref-en}}</ref><ref name="demos2">[http://www.bbc.co.uk/history/ancient/greeks/greekdemocracy_01.shtml BBC History on Greek Democracy] {{ref-en}}</ref>, у асноўным дзякуючы культурным і палітычным дасягненьням места цягам [[V стагодзьдзе да н. э.|V]] і [[4 стагодзьдзе да н. э.|IV стагодзьдзяў да н. э.]]<ref>[https://web.archive.org/web/20090129202226/http://encarta.msn.com/encyclopedia_1741501460/Ancient_Greece.html Encarta Ancient Greece]. encarta.msn.com</ref>. Сёньня Атэны ёсьць касмапалітычным [[мэгаполіс]]ам, а сучасны горад займае цэнтральнае месца ў эканамічным, фінансавым, прамысловым, палітычным і культурным жыцьці [[Грэцыя|Грэцыі]]. Спадчына [[Старажытная Грэцыя|клясычнае эпохі]] па-ранейшаму выяўляецца ў горадзе ў старажытных помніках і твора’ [[мастацтва]], самым вядомым зь якіх ёсьць [[Партэнон]], які лічыцца галоўнай славутасьцю гораду эпохі раньняй [[Заходняя цывілізацыя|Заходняй цывілізацыі]]. У горадзе таксама захоўваюцца [[Старажытны Рым|старажытнарымскія]] і [[Бізантыйская імпэрыя|бізантыйскія]] помнікі, а таксама меншы лік [[Асманская імпэрыя|асманскіх]] помнікаў. == Назоў == [[Файл:Athena column-Academy of Athens.jpg|значак|зьлева|Багіня [[Атэна]].]] У старажытнасьці назва гораду існавала ў множным ліку — ({{мова-el|Ἀθῆναι}}) {{IPA|[atʰɛ̑ːnaɪ]}}. Але ў 1970-х гадох назва набыла свой сучасны выгляд — ''Αθήνα'' [aˈθina]. Зь [[міталёгія|міталёгіі]] вядома, што горад атрымаў свой назоў у гонар багіні [[Атэна|Атэны]]. Легенда сьцьвярджае, што першы цар Атэнаў [[Кекроп]], што быў напалову чалавекам і напалову зьмяёй, павінен быў вырашыць, хто будзе апекуном гораду. Сярод кандыдатураў былі толькі Атэна й [[Пасэйдон]]. Было пастаноўлена зладзіць спаборніцтва — хто зробіць найлепшы падарунак, той і будзе апекуном. Першым грукнуў сваім трызубцам Пасэйдон, і зь зямлі выбілася крынічка. Але вада апынулася салёнай. Пасьля ж таго як па зямлі грукнула Атэна тут жа вырасла маленькае аліўкавае дрэўца. Гэты падарунак вельмі спадабаўся Кекропу й ён абраў Атэну ў якасьці апекуна, назваўшы нават свой горад ейным імём. Але праз тое, што цар ня абраў Пасэйдона, у горадзе пачало бракаваць вады. Гэты недахоп адчуваецца й па сёньня. Іншая вэрсія распавядае, што назва гораду пайшла ад слова ''Атан'' (άθος), што блізка да слова ''«кветкі»'' (άνθος). == Гісторыя == Дата нараджэньня Атэнаў пакуль нявысьветленая, але дакладна вядома, што ў XV стагодзьдзі да н. э. яны ўжо існавалі. Атэны былі важным местам на працягу большага пэрыяду росквіту грэцкае культуры. [[Пэрыкл]] ператварыў горад у сьвяцілішча ўсяго элінскага сьвету. У часы залатога веку каля 500 да н. э. да 300 да н. э. горад быў цэнтрам культуры й інтэлігенцыі, зьяўляючыся калыскай заходняй цывілізацыі. За час [[грэка-пэрсыдзкія войны|грэка-пэрсыдзкіх войнаў]] у 490 годзе да н. э. за 40 км ад гораду адбылася знакамітая [[Маратонская бітва]], у якой атэнцы і плятэйцы, ачоленыя Мільтыядам, разграмілі шматлікае пэрсыдзкае войска. Тым ня менш, празь дзесяць гадоў [[Ксэркс I]] захапіў горад і спаліў ягоныя сьвяцілішчы на ​​Акропалі, пасьля чаго мяшчане пакляліся аніколі не аднаўляць зьнішчаныя храмы. У [[бітва пры Саляміне|бітве пры Саляміне]], якая адбылася 20 верасьня 480 году да н. э., [[Тэмістокл]] разьбіў пэрсыдзкі флёт, і Ксэркс быў вымушаны бегчы. Пасьля залатога веку Атэны пакінулі свой статус заможнага гораду й цэнтру культуры й ведаў да эпохі [[Рымская імпэрыя|Рымскай імпэрыі]]. [[Файл:Map athenian empire 431 BC-en.svg|значак|зьлева|Мапа з пазначэньнем [[Першы атэнскі марскі зьвяз|Першага атэнскага марскога зьвязу]], які паўстаў да Пэляпанэскай вайны ў 431 году да н. э.]] Філязофскія школы былі зачыненыя ў 529 годзе на загад імпэратара [[Бізантыйская імпэрыя|Бізантыі]] [[Юстыніян I|Юстыніяна I]]. Зь цягам часу Атэны страцілі сваю велічнасьць і ператварыліся ў правінцыяльнае мястэчка. З XIII да XV стагодзьдзя на горад прэтэндавалі бізантыйскія, італьянскія й францускія рыцары з [[Лацінская імпэрыя|Лацінскае імпэрыі]], але ў 1458 годзе, горад быў падпарадкаваны турэцкім войскам і ўвайшоў у склад [[Асманская імпэрыя|Асманскай імпэрыі]]. Насельніцтва гораду скарацілася ў сувязі з пагаршэньнем умоваў жыцьця пасьля падзеньня грэцкай імпэрыі<ref name="Babinger">Babinger, Franz (1986). «Atīna». The Encyclopedia of Islam, New Edition, Volume I: A–B. Leiden and New York: Brill. — С. 738—739. — ISBN 90-04-08114-3.</ref>. Спачатку горад быў дараваны султанам [[Ахмэд I|Ахмэдам I]] Базыліцы, адной зь ягоных улюбёных наложніцаў, якая паходзіла з гораду, у адказ на скаргі мясцовых губэрнатараў на дрэннае кіраваньне. Па ейнай сьмерці Атэны перайшлі пад уладу [[Кізьляр-ага|Кізьляр-агі]]<ref>Augustinos, Olga (2007). [https://books.google.com/books?id=xEHnuObu1D4C&pg=PA24 «Eastern Concubines, Western Mistresses: Prévost’s Histoire d’une Grecque moderne»]. In Buturović, Amila; Schick, İrvin Cemil (eds.). Women in the Ottoman Balkans: Gender, Culture and History. London and New York: I.B. Tauris. — С. 24. — ISBN 978-1-84511-505-0.</ref>. Многія раёны гораду (у тым ліку й старадаўнія будынкі) былі зьнішчаныя цягам XVII—XIX стагодзьдзяў, а горад кантралявалі некалькі груповак. Туркі пачалі захоўваць порах і выбухоўку ў Партэноне й [[Прапілеі|Прапілеях]]. У 1640 годзе маланка ўдарыла ў Прапілеі, што прывяло да іхняга зьнішчэньня. Неспрыяльна адбіліся на Атэнах і частыя войны паміж Турэччынай і [[Вэнэцыянская рэспубліка|Вэнэцыянскай рэспублікай]]. Гэтак, падчас штурму гораду войскамі вэнэцыянскага генэрала [[Франчэска Маразыні]] 22 верасьня 1687 году артылерыяй вэнэцыянцаў быў разбураны [[Партэнон]], а [[храм Нікі Аптэрас]] быў разабраны асманамі дзеля ўмацаваньня Партэнону. У выніку стрэлу за часам бамбардаваньня [[Акропаль|Акропалю]] выбухнуў парахавы склад у Партэноне, у выніку чаго будынак быў сур’ёзна пашкоджаны. Вэнэцыянская акупацыя Атэнаў трывала шэсьць месяцаў, і вэнэцыянцы, і асманы бралі ўдзел у рабаваньні Партэнону. Вэнэцыянцы два мячэты гораду пераўтварылі ў каталіцкую й пратэстанцкую цэрквы, але 9 красавіка 1688 году яны зноў пакінулі горад, кантроль над яком зноў захапілі асманы<ref name="Babinger"/>. [[Файл:Peter von Hess - The Entry of King Othon of Greece in Athens - WGA11387.jpg|значак|''«[[Уваход караля Ота ў Атэны]]»'' працы [[Пэтэр фон Гэс|Пэтэра фон Гэса]] 1839 году.]] У 1822 годзе грэцкія паўстанцы захапілі горад, але ў 1826 годзе асманы ўзнавілі сваю ўладу ў горадзе, не зважаючы на тое, што Акропаль трымаўся да чэрвеня 1827 году. Зноў моцна пацярпелі старажытныя помнікі. Атэны былі пустэльнымі й амаль бязьлюднымі, калі яны сталі сталіцай новага [[Каралеўства Грэцыя|Грэцкага Каралеўства]] ў 1833 годзе. Як галоўны горад краіны Атэны былі абраныя з гістарычных чыньнікаў<ref>Wynn, Martin (1984). [https://books.google.com/books?id=vb2xAAAAIAAJ&q=otto+move+capital+athens «Planning and Urban Growth in Southern Europe»]. Mansell. — С. 6. — ISBN 978-0720116083.</ref>. У наступныя дзесяцігодзьдзі горад, адпаведна статусу, буйнеў і разьвіваўся. Першы кароль краіны [[Отан (кароль Грэцыі)|Ота Баварскі]] даручыў архітэктарам [[Стаматыс Клеантыс|Стаматысу Клеантысу]] й [[Эдуард Шаўбэрт|Эдуарду Шаўбэрту]] распрацаваць сучасны плян гораду, прыдатны для сталіцы дзяржавы. Першы сучасны плян гораду палягаў на стварэньні трохкутніка, акрэсьленага Акропалем, старажытнымі могілкамі [[Керамэйкос]] і новым палацам баварскага караля, дзе цяпер ладзяцца паседжаньні грэцкага парлямэнту, каб падкрэсьліць пераемнасьць паміж сучаснымі й старажытнымі Атэнамі. [[Нэаклясыцызм]], міжнародны стыль тае эпохі, стаў архітэктурным стылем, празь які баварскія, францускія й грэцкія архітэктары спраектавалі першыя важныя грамадзкія будынкі новай сталіцы. У 1896 годзе ў Атэнах ладзіліся першыя Алімпійскія гульні сучаснасьці. У 1923 годзе горад зьведаў буйное пашырэньне пасьля [[Грэцка-турэцкі абмен насельніцтвам|Малаазійскай катастрофы]], калі хаатычна былі створаныя новыя раёны для ўцекачоў з [[Малая Азія|Малой Азіі]]. Па [[Другая сусьветная вайна|Другой сусьветнай вайне]] горад быў акупаваны нямецкім войскам. 21 красавіка 1967 году быў зладжаны ўзброены пераварот, калі ў краіне ўсталяваўся вайсковы рэжым. У 1974 годзе ў Грэцыі зноўку аднавіўся дэмакратычны лад. У 1980-я гады стала відавочным, што смог з заводаў і сталае павелічэньне колькасьці самаходаў на вуліцах гораду, а таксама брак належнай свабоднай прасторы празь перагрузку, ператварыліся ў найбольш важныя праблемы Атэнаў. Шэраг захадаў супраць забруджваньня, зробленых уладамі гораду ў 1990-х гадах, у спалучэньні з значным паляпшэньнем інфраструктуры гораду, значна зьмякчыла забруджваньне і ператварылі Атэны ў значна больш функцыянальны горад. У 2004 годзе Атэны зладзілі [[летнія Алімпійскія гульні 2004 году|летнюю Алімпіяду 2004 году]]. Да гэтага спартовага сьвята было пабудавана значная колькасьць новых спартовых аб’ектаў, але, нажаль, частка зь іх была закінутая пасьля Алімпіяды й ніколі больш не выкарыстоўвалася. У сьнежні 2008 году ў Атэнах адбыліся масавыя забурэньні, якія хутка ахапілі Грэцыю. Падставай да масавых акцыяў пратэсту, якія нярэдка пераходзілі ў пагромы, сталася забойства 6 сьнежня патрулём атэнскай паліцыі 16-гадовага падлетка. У 2010 годзе Атэны сталі адным з галоўных цэнтраў масавых акцыяў грамадзянскага непадпарадкаваньня і агульнанацыянальных страйкаў на знак пратэсту супраць антыкрызісных захадаў ураду. == Геаграфія == === Рэльеф === Атэны месьцяцца ў цэнтральнай раўніне Атыкі. З усіх бакоў горад аточаны гарамі, як то [[Эгалео (гара)|Эгалео]] (з захаду), [[Парніта]] (з поўначы), [[Пэндэлі]] (з паўночнага-ўсходу) і [[Іміто]] (з усходу). З паўднёвага-захаду абмываецца залівам [[Сароніка]]. Горад падзелены ракой [[Кіфіса]], што цячэ з Пэндэлі-Парніты, аддзяляе [[Пірэй]] ад астатняй часткі Атэнаў. Асаблівасьці мясцовасьці выклікаюць эфэкт тэмпэратурнай інвэрсіі, празь якую ўтвараецца падвышанае забруджваньне. Амэрыканскі горад [[Лос-Анджэлес]] мае аналягічныя цяжкасьці з забруджваньнем атмасфэры. Глеба ў Атэнах камяністая й амаль неўрадлівая, складаецца з атэнскага лупняку й вапняку. [[Файл:Pamorama of Athens.jpg|900пкс|цэнтар|значак|Панарамны выгляд на Атэны.]] === Клімат === [[Файл:Athens and Mount Lycabettus from the Areopagus on July 22, 2019.jpg|значак|зьлева|На золку ў Атэнах.]] Атэны маюць [[субтрапічны засушлівым клімат]] у той час, калі паўднёвай частка гораду месьціцца ў [[паўпустэльня|паўпустэльні]], з надзвычай доўгім пэрыядам сонечнай актыўнасьці на працягу году (2884 сонечных гадзінаў на год<ref>[http://www.meteo.noa.gr/ENG/climat-bulletin.pdf «IERSD, National Observatory of Athens station climatological bulletin»]. National Observatory of Athens.</ref>) і са значнай колькасьцю [[ападкі|ападкаў]], якія назіраюцца пераважна зь сярэдзіны кастрычніка да сярэдзіны красавіка. У летні час ападкі звычайна прымаюць форму залеваў з [[навальніца]]й. Дзякуючы свайму разьмяшчэньню ў дажджавым цені за гарой [[Парніта]], атэнскі клімат значна больш сухі ў параўнаньні зь іншымі месцамі Міжземнаморскай [[Эўропа|Эўропы]]. У гарыстых паўночных прадмесьцях, у сваю чаргу, існуе некалькі іншая кліматычная мадэля, якая мае, як правіла, больш нізкія тэмпэратуры на працягу ўсяго сэзону. Туман вельмі незвычайная зьява для цэнтру гораду, але часьцей мае месца на ўсходзе, за хрыбтом [[Іміто]]. Зіма мяккая, зь сярэднім паказьнікам тэмпэратуры ў студзені 8,9—10,3&nbsp;°C. Сьнегапады не зьяўляюцца звычайнымі зьявамі, але ў апошнія дзесяцігодзьдзі Атэны зьведалі некалькі моцных сьнегападаў. Вясна й восень лічацца ідэальным сэзонам дзеля агляду славутасьцяў і ўсіх відаў актыўнага адпачынку. Лета можа быць асабліва гарачым. Паводле зьвестак Нацыянальнай абсэрваторыі Атэнаў сярэдні дзённы максымум тэмпэратуры на працягу ліпеня складае 35,1&nbsp;°C . [[Файл:Snow in athens.jpg|значак|Сьнегапад у Атэнах у лютым 2021 году.]] Горад сумна вядомы сваёй моцнай сьпякотай, якая пануе звычайна на працягу ліпені й жніўня, калі гарачыя паветраныя масы перамяшчаюцца па ўсёй Грэцыі з поўдня ці паўднёвага-захаду. Пры такім раскладзе тэмпэратура ў такі час павышаецца вышэй за 38&nbsp;°C<ref>[https://web.archive.org/web/20100411003922/http://esciencenews.com/articles/2009/08/29/esa.helps.make.summer.city.more.bearable «European Space Agency to help Athens become bearable in summer».]</ref>. Атэны трымаюць рэкорд самай высокай тэмпэратуры ў Эўропе, калі 10 ліпеня 1977 году была зафіксаваная тэмпэратура роўная 48&nbsp;°C<ref>[https://web.archive.org/web/20090629061515/http://wmo.asu.edu/europe-highest-temperature «Europe’s highest temperature».]</ref>. Але празь вялікую тэрыторыі, якую ахоплівае атэнская аглямэрацыя, існуюць прыкметныя кліматычныя адрозьненьні паміж часткамі гарадзкой канглямэрацыі. Зімой паўночныя прадмесьці, як правіла, больш вільготныя і халаднейшыя, у той час як некаторыя паўднёвыя прадмесьці характарызуюцца як самыя засушлівыя месцы ў Грэцыі. Моцны сьнег зрынуўся на Атэны паміж 14—17 лютага 2021 году. Тады сьнег пакрыў увесь горад, ад паўночных прадмесьцяў да самых аддаленных прыбярэжных паўднёвых<ref>[https://web.archive.org/web/20211221073843/https://www.theguardian.com/artanddesign/gallery/2021/feb/16/unusually-heavy-snow-blankets-athens-in-pictures «Unusually heavy snow blankets Athens — in pictures»]. The Guardian.</ref>. Глыбіня покрыва складала ажно 25 сантымэтраў у цэнтральных Атэнах<ref name="ekathimerini">[https://web.archive.org/web/20211221073844/https://www.ekathimerini.com/news/1155406/snowstorm-was-among-most-intense-in-40-years/ «Snowstorm was among most intense in 40 years»]. Ekhatimerini.</ref>. Нават [[Акропаль]] цалкам быў пакрыты сьнегам<ref>[https://web.archive.org/web/20211221073843/https://www.mercurynews.com/2021/02/16/a-rarity-in-athens-snow-covers-the-acropolis/ «A rarity in Athens: Snow covers the Acropolis»]. Ekhatimerini.</ref>. Нацыянальная мэтэаралягічная служба адзначыла, што гэта адна з самых інтэнсіўных сьнежных бураў у горадзе за апошнія 40 гадоў<ref name="ekathimerini"/>. У Атэнах 24 студзеня 2022 году таксама паведамлялася пра моцны сьнег, а сьнежнае покрыва сягала 40 сантымэтраў<ref>[https://web.archive.org/web/20220124163328/https://www.ekathimerini.com/news/1176103/cold-weather-front-hits-greece/ «Severe weather brings snow to Athens, Greek islands»]. Ekhatimerini.</ref>. {{Кліматычная інфармацыя | Назва_ў_родным_склоне = Атэнаў | Крыніца = [http://svali.ru/catalog~27~16716~index.htm Турыстычны партал], [http://www.bbc.co.uk/weather/world/city_guides/results.shtml?tt=TT003830 bbc.co.uk] <!-- максымумы і мінімумы тэмпэратур --> | Студзень_абс_макс = 21 | Студзень_макс = 12.5 | Студзень_мін = 5.2 | Студзень_абс_мін = -4 | Люты_абс_макс = 23 | Люты_макс = 13.5 | Люты_мін = 5.4 | Люты_абс_мін = -6 | Сакавік_абс_макс = 28 | Сакавік_макс = 15.7 | Сакавік_мін = 6.7 | Сакавік_абс_мін = -1 | Красавік_абс_макс = 32 | Красавік_макс = 20.2 | Красавік_мін = 9.6 | Красавік_абс_мін = 0 | Травень_абс_макс = 36 | Травень_макс = 26.0 | Травень_мін = 13.9 | Травень_абс_мін = 6 | Чэрвень_абс_макс = 42 | Чэрвень_макс = 31.1 | Чэрвень_мін = 18.2 | Чэрвень_абс_мін = 14 | Ліпень_абс_макс = 42 | Ліпень_макс = 33.5 | Ліпень_мін = 20.8 | Ліпень_абс_мін = 16 | Жнівень_абс_макс = 43 | Жнівень_макс = 33.2 | Жнівень_мін = 20.7 | Жнівень_абс_мін = 16 | Верасень_абс_макс = 38 | Верасень_макс = 29.2 | Верасень_мін = 17.3 | Верасень_абс_мін = 12 | Кастрычнік_абс_макс = 37 | Кастрычнік_макс = 23.3 | Кастрычнік_мін = 13.4 | Кастрычнік_абс_мін = 7 | Лістапад_абс_макс = 28 | Лістапад_макс = 18.1 | Лістапад_мін = 9.8 | Лістапад_абс_мін = -1 | Сьнежань_абс_макс = 22 | Сьнежань_макс = 14.1 | Сьнежань_мін = 6.8 | Сьнежань_абс_мін = -4 | Год_абс_макс = 43 | Год_макс = 22.5 | Год_мін = 12.3 | Год_абс_мін = -6 <!-- сярэдняя тэмпэратура --> | Студзень_сяр = 10 | Люты_сяр = 10 | Сакавік_сяр = 12 | Красавік_сяр = 15 | Травень_сяр = 19 | Чэрвень_сяр = 23 | Ліпень_сяр = 27 | Жнівень_сяр = 27 | Верасень_сяр = 23 | Кастрычнік_сяр = 19 | Лістапад_сяр = 15 | Сьнежань_сяр = 11 | Год_сяр = 17 <!-- тэмпэратура вады --> | Студзень_вады = 17 | Люты_вады = 17 | Сакавік_вады = 16 | Красавік_вады = 17 | Травень_вады = 19 | Чэрвень_вады = 22 | Ліпень_вады = 25 | Жнівень_вады = 26 | Верасень_вады = 25 | Кастрычнік_вады = 24 | Лістапад_вады = 22 | Сьнежань_вады = 19 | Год_вада = 21 <!-- колькасьць ападкаў --> | Студзень_ападкі = 57 | Люты_ападкі = 47 | Сакавік_ападкі = 41 | Красавік_ападкі = 31 | Травень_ападкі = 23 | Чэрвень_ападкі = 11 | Ліпень_ападкі = 6 | Жнівень_ападкі = 6 | Верасень_ападкі = 14 | Кастрычнік_ападкі = 53 | Лістапад_ападкі = 58 | Сьнежань_ападкі = 69 | Год_ападкі = 416 <!-- вільготнасьць --> | Студзень_вільготнасьць = | Люты_вільготнасьць = | Сакавік_вільготнасьць = | Красавік_вільготнасьць = | Травень_вільготнасьць = | Чэрвень_вільготнасьць = | Ліпень_вільготнасьць = | Жнівень_вільготнасьць = | Верасень_вільготнасьць = | Кастрычнік_вільготнасьць = | Лістапад_вільготнасьць = | Сьнежань_вільготнасьць = | Год_вільготнасьць = }} == Гаспадарка == [[Файл:Odod-ermou-athens.JPG|значак|Вуліца Эрму ёсьць галоўнай камэрцыйнай вуліцай гораду.]] Горад ёсьць фінансавай сталіцай Грэцыі. Паводле зьвестак за 2014 год Атэны як сталічная эканамічная зона зарабілі 130 мільярдаў [[Амэрыканскі даляр|даляраў ЗША]] ВУП паводле пакупніцкай здольнасьці, што складала амаль палову вытворчасьці ўсёй краіны. Атэны занялі 102-е месца ў сьпісе сусьветных эканамічных мэтраполіяў у сьвеце, а іхні ВУП на душу насельніцтва ў тым жа годзе складаў 32 тысяч даляраў ЗША<ref>Parilla, Alan Berube, Jesus Leal Trujillo, Tao Ran, and Joseph (22.01.2015). [https://www.brookings.edu/research/global-metro-monitor/ «Global Metro Monitor»]. Brookings.</ref>. Вялікая колькасьць грэцкіх буйных кампаніяў маюць свае галоўныя сядзібы ў Атэнах. Акрамя таго, буйныя сусьветныя карпарацыі таксама маюць сваё прадстаўніцтва ў грэцкае сталіцы, як то [[Ericsson]], «[[Соні]]», [[Siemens]], [[Motorola]], «[[Самсунг Электроніка|Самсунг]]», «[[Майкрасофт]]», [[Teleperformance]], [[Novartis]], [[Mondelez]] і [[Coca-Cola]]. Банкаўскі сэктар прадстаўлены [[Нацыянальны банк Грэцыі|Нацыянальным банкам Грэцыі]], Альфабанкам, [[Эўрабанк]]ам, [[Банк Грэцыі|Банкам Грэцыі]] ды [[Пірэйскі банк|Пірэйскім банкам]]. [[Біржа Атэнаў|Атэнская фондавая біржа]] сур’ёзна пацярпела за часам крызы дзяржаўнай запазычанасьці Грэцыі і пастановы ўраду да пераходу да кантролю над капіталам улетку 2015 году. Агулам эканоміка Атэнаў і Грэцыі моцна пацярпела за тыя часы, але ўжо ў 2017 годзе пасьля працяглай рэцэсіі адбыўся невялікі рост на 1,4% у 2017 годзе<ref>[https://web.archive.org/web/20190224173413/https://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2018/01/weodata/weorept.aspx?sy=1980&ey=2023&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=174&s=NGDP_R,NGDP_RPCH,NGDPRPC,PCPIPCH,LUR,GGXWDG_NGDP&grp=0&a=&pr.x=26&pr.y=12 «Report for Selected Countries and Subjects»]. IMF.</ref>. [[Турызм]] таксама робіць асноўны ўнёсак у эканоміку гораду, які ёсьць адным з галоўных напрамкаў Эўропы дзеля адпачынку. == Культура й сучаснае жыцьцё == [[Файл:National Archaeological Museum Athens 09.jpg|міні|зьлева|Нацыянальны археалягічны музэй.]] [[Файл:Tempio di Zeus Olimpo apr2005 02.jpg|міні|зьлева|Храм прысьвечаны [[Зэўс]]у.]] === Археалягічны цэнтар === Горад ёсьць адным з асноўных сусьветных цэнтраў [[Археалёгія|археалягічных]] дасьледаваньняў. Акрамя нацыянальных установаў, як то [[Атэнскі ўнівэрсытэт]], [[Археалягічнае таварыства Атэнаў|Археалягічнае таварыства]], некалькіх археалягічных музэяў (у тым ліку [[Нацыянальны археалягічны музэй (Атэны)|Нацыянальны археалягічны музэй]], Эпіграфічны музэй, Бізантыйскі музэй, а таксама музэі ў старажытных [[Агора|Агоры]], [[Акропаль|Акропалі]] й [[Керамэйкос]]у), горад таксама ёсьць домам для Дэмакрытавай лябараторыі Археамэтрыі, а таксама шэрагу рэгіянальных і нацыянальных археалягічных установаў, якія ёсьць часткай грэцкага дэпартамэнту культуры. Акрамя таго, Атэны месьцяць 17 замежных археалягічных інстытутаў, якія заахвочваюць навукоўцаў, у тым ліку замежных, і садзейнічаюць дасьледаваньням. У выніку, Атэны маюць больш за дзясятак археалягічных бібліятэкаў і тры спэцыялізаваныя археалягічныя лябараторыі, акрамя таго тут ладзяцца некалькіх сотняў спэцыялізаваных канфэрэнцыяў і сэмінараў штогод. Таксама ў Атэнах ладзяцца дзясяткі археалягічных выставаў. === Музэі === Найбольш важныя музэі Атэнаў ўключаюць у сябе [[Нацыянальны археалягічны музэй (Атэны)|Нацыянальны археалягічны музэй]], найбуйнейшы археалягічны музэй у краіне й адзін з найбольш выбітных міжнародных музэяў, бо ён утрымлівае шырокую калекцыю старажытнасьцяў, ягоныя экспанаты ахопліваюць пэрыяд больш за 5000 гадоў, пачынаючы з позьняга [[нэаліт]]у й заканчваючы рымскай Грэцыяй; [[Музэй Бэнакі]] зь некалькімі філіяламі, дзе ў кожным маецца свая калекцыя, у тым ліку рэчаў старажытнага часу, [[Бізантыйская імпэрыя|бізантыйскай]] і [[Асманская імпэрыя|асманскай эпохаў]] і кітайскае мастацтва; [[Бізантыйскі і хрысьціянскі музэй|Бізантыйскі й хрысьціянскі музэй]], адзін з самых знакамітых музэяў бізантыйскага мастацтва; [[Нумізматычны музэй (Атэны)|Нумізматычны музэй]], дзе назьбіраная ўнікальная калекцыя старажытных і сучасных [[манэта]]ў; [[Музэй Кікладзкага мастацтва]], дзе месьціцца шырокая калекцыя кікладзкага мастацтва, у тым ліку знакамітыя фігуркі зь белага мармуру, і, нарэшце, [[Новы Музэй Акропалю]], адкрыты ў 2009 годзе, замяніўшы стары музэй на Акропалі. Новы музэй стаўся значна больш папулярным, гэтак улетку 2009 году яго наведалі каля аднаго мільёну чалавек. Малыя й прыватныя музэі таксама засяроджаныя на грэцкай культуры й мастацтве. === Тэатры === [[Файл:Athen Odeon Herodes Atticus BW 2017-10-09 13-12-44.jpg|міні|Адэон Герода Атычнага.]] Атэны ёсьць домам для 148 тэатральных пляцовак, больш, чым у любым іншым горадзе сьвету. Самая знакамітая зь іх — старажытны [[Адэон Герода Атычнага]], дзе ладзіцца [[Атэнскі фэстываль]], які доўжыцца з траўня па кастрычнік штогод. Акрамя таго ў горадзе месьціцца значная колькасьць кінатэатраў на адчыненым паветры, якія зробленыя ў антычным стылі. Таксама ў Атэнах маецца велізарная колькасьць канцэртных заляў, у тым ліку Атэнская канцэртная заля (Megaron Moussikis), якая прыцягвае сусьветнавядомых выканаўцаў. Атэнскі [[плянэтарый]] адзін з найбуйнейшых і самых сучасных плянэтарыяў ў сьвеце<ref>[https://web.archive.org/web/20190108150825/http://www.eugenfound.edu.gr/frontoffice/portal.asp?cpage=NODE&cnode=21 «ΙΔΡΥΜΑ ΕΥΓΕΝΙΔΟΥ 1954 / Ιστορικό»]. Eugenfound.edu.gr.</ref>. === Турызм === Атэны былі папулярным месцам для турыстаў яшчэ ў часы антычнасьці. За апошняе дзесяцігодзьдзе, інфраструктура гораду й сацыяльна-побытавае забесьпячэньне гораду значна палепшылася, у прыватнасьці ў сувязі з падрыхтоўкай да [[Летнія Алімпійскія гульні 2004 году|Алімпійскіх гульняў 2004 году]]. Грэцкі ўрад, абапіраючыся на [[Эўрапейскі Зьвяз]], фінансуе буйныя інфраструктурныя праекты, як то мадэрнізацыя [[Міжнародны аэрапорт Элефтэрыяс Бэнізэляс|міжнароднага аэрапорту]]<ref>[http://www.aia.gr/UserFiles/File/235956_Englishl.pdf «AIA: Finance»]. Athens International Airport, S.A.</ref>, пашырэньне сыстэмы [[Атэнскі мэтрапалітэн|Атэнскага мэтрапалітэна]], будаўніцтва новай аўтамагістралі. == Транспарт == [[Файл:20140622-Anthoupoli-62D304 (7872).jpg|значак|Цягнік атэнскага мэтрапалітэну.]] [[Файл:Tramway Athènes.JPG|значак|Атэнскі трамвай.]] Атэны — галоўны транспартны цэнтар у краіне. У горадзе маецца найбуйнейшы аэрапорт і найбуйнейшы порт Грэцыі. Між тым, порт [[Пірэй]] таксама ёсьць найбуйнейшым транспартам кантэйнерным портам у [[Міжземнае мора|Міжземным моры]] і найбуйнейшым пасажырскім портам у [[Эўропа|Эўропе]]. У горад магчыма патрапіць дзьвюма дарогамі: нацыянальнай аўтастрадай Атэны—[[Лямія]], якая ўваходзіць у горад з поўначы, і нацыянальнай аўтастрадай Атэны—[[Карынт]], якая вядзе на захад гораду. Атэны таксама дасяжныя праз порты [[Пірэй]], [[Рафіна]] й [[Ляўрыён]]. Каля гораду працуе сучасны [[Міжнародны аэрапорт Элефтэрыяс Бэнізэляс]] («Ελευθέριος Βενιζέλος»), ён месьціцца з усходу ад Атэнаў і зьвязаны з горадам [[чыгунка]]й і аўтадарогай. Сыстэма грамадзкага транспарту ў Атэнах складаецца з [[тралейбус]]аў, [[аўтобус]]аў, а таксама рэйкавага транспарту, як то [[мэтрапалітэн]]у, прымескіх электрацягнікоў й [[трамвай|трамваяў]]. У дадатак Атэны ёсьць першым грэцкім горадам, дзе дзейнічае мэтрапалітэн. Увесь грамадзкі транспарт абсталяваны кандыцыянэрамі. [[Атэнскі мэтрапалітэн]] адзін з найбольш сучасных у сьвеце на сёньняшні дзень. Ён складаецца з трох лініяў, якія на мапах пазначаюцца рознымі колерамі. Зялёная лінія найстарэйшая ў сучасным мэтрапалітэне, і выкарыстоўваецца дзеля сувязі Пірэю й Кіфісіі, праходзячы праз цэнтар Атэнаў. Дзьве іншыя лініі, якія атрымалі чырвоны і сіні колеры, будаваліся ў 1990-х гадах, і пачалі сваю працу толькі ў 2000 годзе, перад пачатакам Алімпійскіх гульняў. Гэтыя лініі праходзяць выключна пад зямлёй, на глыбіні 20 мэтраў. Сярэдняя шырыня тунэлю складае 9 мэтраў. Чырвоная лінія злучае Аё-Дымітрыё з [[Пэрыстэры]], а сіняя лінія злучае Эгалео з аэрапортам. Пасьля пашырэньня ў 2022 годзе і адкрыцьці новых станцыяў порт Пірэй на сёньня злучыўся лініяй з атэнскім аэрапортам. [[Атэнскі трамвай]] ёсьць хуткасным відам транспарту, рухаецца з дакладнасьцю да хвіліны, як мэтро. У Атэнах маюцца толькі дзьве галіны трамвайных маршрутаў, і абедзьве зь іх цягнуцца ўздоўж мора. Адна пачынаецца ад порту Пірэй і ў раёне пляжу Эдэм аб’ядноўваецца зь іншай, якая цягнецца зь іншага боку. Далей трамваі ідуць па адным маршруце да цэнтральнай плошчы Сынтагма. На гару Лікавітас можна ўзьняцца на [[фунікулёр]]ы, траса якога праходзіць ўнутры ўзгорка. Ён працуе ад самага ранку да ночы. У Атэнах функцыянуе вялікая колькасьць [[таксі]], якія дапамагаюць разгрузіць грамадзкі транспарт. Атэнскае таксі таньнейшае за таксі іншых краінаў, але яны прапануюць паслугі больш нізкай якасьці. == Гарады-сябры == {| cellpadding="11" |- valign="top" | * [[Ашгабад]], [[Туркмэністан]] * [[Вашынгтон (акруга Калюмбія)|Вашынгтон]], [[Злучаныя Штаты Амэрыкі|ЗША]] * [[Чыкага]], [[Іліной]], ЗША * [[Лос-Анджэлес]], [[Каліфорнія]], ЗША * [[Філадэлфія]], [[Пэнсыльванія]], ЗША * [[Бостан]], [[Масачусэтс]], ЗША * [[Атэны (Джорджыя)|Атэны]], [[Джорджыя]], ЗША * [[Ерэван]], [[Армэнія]] * [[Манрэаль]], [[Канада]] * [[Лісабон]], [[Партугалія]] || || * [[Генуя]], [[Італія]] * [[Флярэнцыя]], [[Італія]] * [[Сыракузы]], [[Італія]] * [[Мадрыд]], [[Гішпанія]] * [[Барсэлёна]], [[Гішпанія]] * [[Калі]], [[Калюмбія]] * [[Прага]], [[Чэхія]] * [[Масква]], [[Расея]] * [[Дамадзедава (горад)|Дамадзедава]], [[Расея]] * [[Пэкін]], [[Кітай]] || || * [[Сіянь]], [[Кітай]] * [[Сант’яга-дэ-Чылі|Сант’яга]], [[Чылі]] * [[Нікасія]], [[Кіпр]] * [[Бэтлеем]], [[Палестына]] * [[Рабат]], [[Марока]] * [[Куска (горад)|Куска]], [[Пэру]] * [[Бялград]], [[Сэрбія]] * [[Каір]], [[Эгіпет]] * [[Бэйрут]], [[Лібан]] * [[Кіеў]], [[Украіна]] |} === Гарады-партнэры === * [[Парыж]], [[Францыя]] * [[Рым]], [[Італія]] == Глядзіце таксама == * [[Атэнская хартыя рэстаўратараў (1931)]] == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} == Вонкавыя спасылкі == * [https://web.archive.org/web/20130413063951/http://www.everyfoto.com/index.php/Fotos/Reisefotos/Europa/Griechenland/Athen/ Фотагалерэя Атэнаў] {{ref-de}} * [https://web.archive.org/web/20130509185648/http://www.evropa.org.ua/data/map/athens.htm Турыстычная карта цэнтру Атэнаў] * [http://www.grekoblog.com/regioni-grecii/afiny-regioni-grecii/obshhestvennyj-transport-v-afinax-i-attike-chto-gde-pochem.html Грамадзкі транспарт у Атэнах] * [https://web.archive.org/web/20110705121831/http://vesveter.ru/Athens_Antiquities.htm Фота Атэнаў з панарамамі й відэа] * [https://web.archive.org/web/20100425154339/http://www.photopassport.gr/index_238.html Аэрафотаздымкі Атэнаў] {{Цэнтры рэгіёнаў Грэцыі}} {{Сталіцы Эўропы}} {{Сталіцы Летніх алімпіяд}} [[Катэгорыя:Атэны| ]] [[Катэгорыя:Вікіпэдыя:Істотныя артыкулы]] f72yobn3mz58qv2slo6ume5nkcsrqr3 Ян Твардоўскі 0 7750 2699439 2372600 2026-11-07T19:59:43Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 2699439 wikitext text/x-wiki {{Пісьменьнік | Імя = Ян Твардоўскі | Арыгінал імя = Ян Якуб Твардоўскі | Жанчына = | Партрэт = Jan Twardowski 01.jpg | Памер = | Апісаньне = [[Варшава]], сакавік 2000 | Імя пры нараджэньні = Jan Twardowski | Псэўданімы = | Месца нараджэньня = [[Варшава]], [[Польшча]] | Месца сьмерці = Варшава, Польшча | Грамадзянства = | Род дзейнасьці = паэт | Гады актыўнасьці = | Напрамак = | Жанр = | Дэбют = | Значныя творы = | Прэміі = | Палічка = | Сайт = }} {{Цёзкі}} '''Ян Яку́б Твардо́ўскі''' (1 чэрвеня 1915, [[Варшава]] — 18 студзеня 2006, Варшава) — знакаміты [[Польшча|польскі]] [[паэзія|паэт]], вядучы прадстаўнік сучаснай [[рэлігійная лірыка|рэлігійнай лірыкі]] але, як ён сам казаў пра сябе, быў найперш [[сьвятар]]ом [[каталіцкая царква|каталіцкай царквы]]. == Біяграфія == Ян Якуб Твардоўскі нарадзіўся 1 чэрвеня 1915 году ў [[Варшава|Варшаве]] ў сям’і Яна Твардоўскага і Анелы Марыі Кандэрскай. Некалькімі тыднямі пазьней сям’я вымушана была перабрацца ў [[Расея|Расею]] (ішла [[Першая сусьветная вайна]]). Праз 3 гады яны вярнуліся назад у Варшаву. У 1927 годзе, па сканчэньні пачатковай школы, Ян стаў вывучаць матэматыку і прыродныя навукі ў гімназіі, якую скончыў у 1935 годзе. У 1932 годзе Твардоўскі пачаў супрацу з гімназічнай моладзевай газэтай ''Kuźnia Młodych''. У ёй ён займеў уласную калёнку, дзе пісаў вершы, апавяданьні, інтэрвію зь пісьменьнікамі, і г. д. Пасьля гімназіі Ян Твардоўскі здаў экзамэны ў Варшаўскі ўніверсытэт на літаратуразнаўчае аддзяленьне. У 1937 ён выдаў сваю першую кнігу вершаў. Падчас [[Другая сусьветная вайна|Другой сусьветнай вайны]] прымаў удзел у падпольным руху [[Армія Краёва|Арміі Краёвай]] і змагаўся ў [[Варшаўскае паўстаньне|Варшаўскім паўстаньні]]. Пасьля вайны ён паступіў у сэмінарыю і пачаў вывучаць тэалёгію ў тым жа Варшаўскім універсытэце. Стаў сьвятаром у 1948. У 1959 атрымаў пасаду рэктара ў адным з варшаўскіх касьцёлаў. Друкаваўся ў папулярным польскім часопісе [[Tygodnik Powszechny]]. Атрымаў вядомасьць у 1960 апасьля выданьня першага зборніка паэзіі ''Znak ufności''. У 1980 атрымаў узнагароду імя Робэрта Грэйвза ад ПЭН клюбу, у 1996 [[Ордэн Усьмешкі]], у 2000 прэмію IKAR, і ў 2001 прэмію [[TOTUS]], вядомую як 'каталіцкі Нобэль'. Ян Твардоўскі памёр 18 студзеня 2006 году ў Варшаве. == Творчасьць == Твардоўскі пісаў кароткія, простыя вершы, гумарыстычныя, часам з прастамоўнымі словамі і выразамі. Яго творчасьць аб’ядноўвае тонкія назіраньні за навакольлем і філязофскія рэфлексіі. За сваю дзейнасьць Твардоўскі атрымаў вялікую колькасьць узнагарод. === Бібліяграфія === * ''Wiersze'' (1959); * ''Znaki ufności'' (1970); * ''Zeszyt w kratkę'' (1973); * ''Poezje wybrane'' (1979); * ''Niebieskie okulary'' (1980); * ''Rachunek dla dorosłego'' (1982); * ''Który stwarzasz jagody'' (1984, 1988); * ''Na osiołku'' (1986); * ''Nie przyszedłem pana nawracać'' (1986); * ''Sumienie ruszyło'' (1989, 1990); * ''Tak ludzka'' (1990); * ''Stukam do nieba'' (1990); * ''Nie bój się kochać'' (1991); * ''Niecodziennik'' (1991); * ''Nie martw się'' (1992); * ''Tyle jeszcze nadziei'' (1993); * ''Krzyżyk na drogę'' (1993); * «Разам з Табою» (2012) зборнік вершаў перакладзены па-беларуску. == Беларускія пераклады == Вершы на беларускую мову пераклалі [[Хрысьціна Лялько]]<ref>Галасы з-за небакраю: анталогія паэзіі свету ў беларускіх перакладах ХХ ст. Склад. М. Скобла. — Мн.: Лімарыус 2008. — 896 с.</ref> і [[Данута Бічэль]]<ref>[https://pawet.net/library/history/city_district/data_people/dzieiachy_mastactwau/bichiel/данута_бічэль.html Данута Бічэль. 75 гадоў з дня нараджэння]</ref>. * Разам з Табою: выбраныя вершы / Ян Твардоўскі. — Мінск : Про Хрысто, 2011. — 309 с., [8] л. іл. * Першая камунія з белым бантам / Ксёндз Ян Твардоўскі. — Мінск : Про Хрысто, 2013. — 90 с. * Ад вуха да вуха: пра ўсмешку і радасць: [апавяданні] / ксёндз Ян Твардоўскі. — Мінск : Про Хрысто, 2014. — 138 с. * Вазьмі свой крыж. Разважанні Крыжовага шляху: пераклад с польскай / кс. Ян Твардоўскі. — Мінск : Про Хрысто, 2015. — 129, [1] с. * Кубак з адным вухам / кс. Ян Твардоўскі. — Мінск : Про Хрысто, 2016. — 145 с. * Перакажыце гэта далей: выбраныя вершы / Ян Твардоўскі. — Мінск : Про Хрысто, 2018. — 127 с. * Гэтыя тры…: выбар вершаў і думак пра веру, надзею і любоў / Ян Твардоўскі. — Мінск : ПРО ХРЫСТО, 2019. — 171 с. * Вясёлы дзень для нас настаў, або Пра тое, хто такі велікодны баранак / кс. Ян Твардоўскі. — Мінск : Про Хрысто, 2020. — 76 с. * Да Маці Божай: вершы / Ян Твардоўскі. — Мінск : Про Хрысто, 2021. — 119 с. == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Вонкавыя спасылкі == * [https://web.archive.org/web/20060112085332/http://www.wpk.p.lodz.pl/~sebekmez/t/spis.html Абраныя вершы] {{Накід:Пісьменьнік}} {{Бібліяінфармацыя}} {{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Твардоўскі, Ян}} [[Катэгорыя:Удзельнікі Варшаўскага паўстаньня]] [[Катэгорыя:Польскія літаратары]] [[Катэгорыя:Польскія рэлігійныя дзеячы]] [[Катэгорыя:Дактары honoris causa Люблінскага каталіцкага ўнівэрсытэту імя Яна Паўла II]] [[Катэгорыя:Узнагароджаныя ордэнам Усьмешкі]] 2u73cn6ea4x8xr1y06bpicahmjosjaw Хаяо Міядзакі 0 8176 2699442 2640575 2026-11-07T20:31:57Z Лів Ві 101067 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:1|2|0 */ 2699442 wikitext text/x-wiki {{Кінэматаграфіст |Імя = Хаяо Міядзакі |Імя (арыгінал) = 宮崎 駿 |Фота = Hayao Miyazaki.jpg |Подпіс = |Імя пры нараджэньні = Хаяо Міядзакі |Грамадзянства = |Гады актыўнасьці = з 1963 |Напрамак = }} '''Хая́о Міядза́кі'''<ref name="dobrapis" /> (宮崎 駿, ''Міядзакі Хаяо'', {{нар.}} 5 студзеня 1941, [[Токіё]]) — адзін з найвядомейшых стваральнікаў [[анімэ]], [[Японія|японскіх]] [[мультфільм]]аў і коміксаў [[манґа]]. Адзін з самых паважаных рэжысэраў у гісторыі анімацыі. Хоць Міядзакі быў збольшага невядомы шырокаму колу гледачоў на захадзе да 1999 г., калі [[Miramax]] выпусьціла яго стужку «[[Прынцэса Мананокэ]]», яго фільмы былі ўжо вельмі папулярнымі ў [[Японія|Японіі]] й Ўсходняй Азыі. Мультфільм «[[Зьнесеныя духамі]]» — рэкардсмэн усіх часоў па касавых зборах у Японіі; «Прынцэса Мананокэ» мела гэты тытул раней, да выхаду фільму «[[Тытанік (фільм)|Тытанік]]». Фільмы Міядзакі прысьвечаныя тэмам адносінаў чалавека да прыроды й тэхналёгіяў. Галоўныя героі фільмаў часта самастойныя, моцныя дзяўчыны ці маладыя жанчыны; антыгероі — трохі гратэскныя злачынцы з адмоўнымі маральнымі характарыстыкамі. == Біяграфія == Хаяо Міядзакі, другі з чатырох братоў, нарадзіўся ў мястэчку Акебона-цё, частцы [[Токіё|такійскай]] акругі Бункё-ку. У часе [[Другая Сусьветная вайна|Другое Сусьветнае вайны]] яго бацька Кацудзі Міядзакі быў дырэктарам належачага яго дзядзьку заводу, які вырабляў дэталі для баявых самалётаў [[A6M Zero|Zero]]. З тых часоў Хаяо моцна захапляецца авіяцыяй, палёт, фантастычныя лётаючыя апараты прысутнічаюць амаль у кожнай яго стужцы. У дзяцінстве Міядзакі даводзілася часта пераяжджаць, часткова таму, што яго маці праходзіла лекаваньне на сьпінны [[тубэркулёз]] з 1947 па 1955. У міядзакіевам фільме «[[Мой сусед Тоторо]]» паказваецца сям’я, дзе маці пакутуе на падобную хваробу. Прыкладна ў 1956 Міядзакі паступіў у школу Тотаёма. На трэцім годзе навучаньня, ён пабачыў фільм «Гакудзя Дэн», які лічыцца адным зь першых паўнамэтражных каляровых анімэ, і вельмі зацікавіўся анімацыяй. Пасьля вышэйшае школы Міядзакі наведваў [[Унівэрсытэт Гакусюін|Унівэрсытэт Ґакусюін]], які скончыў у 1963 г. у спэцыялізацыях [[паліталёгія]] й[[эканоміка]]. У красавіку 1963 г. Міядзакі уладкаваўся да працу у анімацыйную студыю [[Toei Animation]], працуе ў складзе каманды мастакоў над мультфільмам «Вартавы пёс Гаў-гаў» (''Wanwan Chushingura''). У 1964 г. Міядзакі робіцца галоўным сакратаром прафэсійнага зьвязу ў сваёй кампаніі. У кастрычніку 1965 г. Хаяо Міядзакі ажаніўся са сваёй калежанкай Акэмі Ота, ад якой ён мае двух сыноў, [[Горо Міядзакі|Ґаро]] й [[Кэісукэ Міядзакі|Кэйскэ]]. Ґаро сам стаўся стваральнікам анімэ, а Кэйскэ — мастаком па дрэве. == Творчасьць == Упершыню Міядзакі быў сур’ёзна заўважаны, працуючы ў камандзе над фільмам «Прыгоды Ґулівэра на Месяцы» (''Garibā no Uchuu Ryokou'') ([[1965]] г.). Яму падалося, што першапачатковы сцэнар канцу фільму быў не задавальняючы, і прапанаваў уласную ідэю, якая была прынятая й у выніку сталася канчаткам фільму. Праз тры гады Міядзакі граў важную ролю ў якасьці галоўнага аніматара й мастака пры стварэньні мультфільму «Голс, князь Сонца» (1968), вядомы анімацыйны фільм рэжысэра [[Ісао Такагата|Ісаа Такаґата]], зь якім ён супрацоўнічаў наступныя тры дзесяцігодзьдзі. Першым фільмам Міядзакі ў якасьці рэжысэра быў «Замак Каглёстра» (1979), лёгкі [[прыгодніцкі фільм]] па матывах вядомага японскага сэрыялу «Люпэн трэці». Наступны яго фільм быў «Наўсіка з Даліны вятроў» (1984, ''Kaze no Tani no Naushika''), эпічны прыгодніцкі фільм, які ўключае шмат характарных аспэктаў, якія зноў зьяўляюцца ў наступных яго анімэ: заклапочанасьць праблемамі [[экалёгія|экалёгіі]], захапленьне лётніцтвам, адсутнасьць аскрава выражанага клясычнага злодзея. Сюжэт быў узяты па матывах аднайменнай мангі, якую Міядзакі стварыў два гады раней. Пасьля посьпеху «Наўсікі», Міядзакі разам зь Ісао Такагата заснавалі анімацыйную кінакампанію [[Studio Ghibli]], празь якую ён у наступным рабіў большасьць сваіх фільмаў. Міядзакі працягнуў заваёўваць папулярнасьць сваімі першымі трыма фільмамі, выпушчанымі празь Ghibli. «Нябесны замак Ляпута» (1986) распавядае пра прыгоды двух дзяцей, якія шукаюць чароўную лётаючую выспу. «Мой сусед Тотара» ([[1988]]) (''Tonari no Totoro'') распавядае пра прыгоды дзьвюх маленькіх дзяўчынак і магічную істоту Тоторо. «Служба дастаўкі Кікі» ([[1989]]) — гэта гісторыя дзяўчынкі-вядзьмаркі зь маленькага мястэчка, якая выпраўляецца ў вялікі горад. Фільм «Порка Роса» (1992) быў пэўным адхіленьнем ад міядзакіеўскіх традыцый, бо галоўным героям быў дарослы мужчына, лётнік-анты[[фашыст]] у выглядзе сьвіньні. Фільм яўляе сабой лёгкую прыгодніцкую гісторыю, якая адбываецца ў выдуманым сьвеце, які нагадвае [[Італія|Італію]] 1920-х гадоў, дзе ў небе ваююць паляўнічыя на скарбы, авіятары, піраты. Фільм прысьвечаны праблеме выбару паміж эгаізмам і доўгам. Многія бачаць фільм як пэўны абстрактны аўтапартрэт самога Міядзакі, як яго зашыфраваную аўтабіяграфію. Наступны фільм Хаяо Міядзакі, «Прынцэса Мананокэ» (''Mononoke Hime''), які выйшаў у 1997, вяртаецца да экалягічных і палітычных праблемаў, узьнятых у «Наўсікэ». Фільм распавядае пра барацьбу лясных багоў зь людзьмі, якія хочуць плюндраваць лес дзеля сваёй прамысловасьці. Стужка сталася на той момант гістарычным рэкардзмэнам па касавых зборах у Японіі й выйграла прыз Японскай кінаакадэміі як лепшы фільм году. Пасьля стварэньня «Прынцэсы Мананокэ» Міядзакі заявіў пра свой зыход і што гэта быў яго апошні фільм. Ён вярнуўся пасьля таго, як правёў вакацыі з дачкамі свайго сябра, адна зь якіх дала яму натхненьне на стварэньне «Зьнесеныя духамі» (''Sen to Chihiro no Kamikakushi'', «Зьнясеньне духамі Сэн і Тыхіро»), гісторыі дзяўчынкі, якая вымушаная выжываць у дзіўным сьвеце, населеным зданямі, працуючы ў іхай лазьні, пасьля таго, як яе бацькі ператварыліся ў сьвіней. Фільм, які выйшаў у Японіі ў ліпені 2001 г., пабіў папярэдні рэкорд касавых збораў, які належаў «Тытаніку» Кэмэрана. Стужка атрымала шматлікія ўзнагароды, у тым ліку прыз Японскай кінаакадэміі як найлепшы фільм (2001), Першы прыз Бэрлінскага кінафэстывалю (2002) і прыз Амэрыканскай кінаакадэміі як найлепшы анімацыйны фільм (2002), стаўшы, такім чынам, першым мультфільмам анімэ, які атрымаў «Оскара». У 2005 г. Міядзакі атрымаў узнагароду Вэнэцыянскага кінафэстывалю за асабісты ўнёсак. Міядзакі адзначаў, што лічыць [[Юры Нарштэйн|Юрыя Нарштэйна]] (рэжысэр «[[Вожык у тумане|Вожыка ў тумане]]») выдатным мастаком<ref>[http://www.theblackmoon.com/Deadmoon/spiritedaway2.html Spirited Away (page 2)]</ref>. У ліпені 2004 Міядзакі скончыў працу над фільмам «Блукаючы замак Гаўла», анімэ-адаптацыяй аднайменнай фантастычнай навэлі [[Даяна Ўін Джонз|Даяны Ўін Джонз]], дзеля чаго яго папрасілі вярнуцца з пэнсыі зноў з-за немагчымасьці першапачатковага рэжысэра карціны [[Мамору Гасода]] працаваць над ёй. Прэм’ера фільму адбылася на Вэнэцыянскім кінафэстывалі 2004 г. За першыя два дні «Блукаючы замак Гаўла» сабраў у Японіі ¥1,4 міліярдаў, працягваючы пабіваць рэкорды касавых збораў фільмаў Міядзакі. У 2005 годзе Хаяо Міядзакі быў узнагароджаны спэцыяльным прызам Вэнэцыянскага кінафэстывалю за агульны ўклад у кінэматограф. У 2008 годзе выйшаў яго анімацыйны фільм «Поньо на схіле», які атрымаў дзьве ўзнагароды на Вэнэцыянскім кінафэстывалі, дзьве прэміі Японскай кінаакадэміі й прэмію Asіan Fіlm Awards у намінацыі «Лепшы кампазытар». Выступіў сцэнарыстам фільмаў «Арыэцьці» і «Зьверху на Макавай гары» у 2010 і 2011 гадах адпаведна. Між тым з красавіка 2009 году па студзень 2010 году ён публікаваў апавяданьне, пад назвай «Вецер падняўся» у выглядзе сэрыі мангі ў штомесячным часопісе Model Graphіx. Яно распавядала пра жыцьцё Ґіро Хорыкошы. Манга адлюстроўвала некаторых пэрсанажаў як антрапамарфізаваных сьвіней, выкарыстоўваючы дызайн, які нагадвае тое, што можна ўбачыць у фільме Міядзакі Porco Rosso (1992)<ref>[https://www.slashfilm.com/523913/studio-ghibli-titles-new-films-from-hayao-miyazaki-and-isao-takahata-grave-of-the-fireflies-picked-up-for-us-re-release/ https://www.slashfilm.com/523913/studio Studio Ghibli Titles New Films From Hayao Miyazaki And Isao Takahata; 'Grave Of The Fireflies' Picked Up For US Re-Release]</ref>. Пасьля выхаду «Поньо» Міядзакі хацеў, каб яго наступны фільм стаў сіквелам «Поньо на схіле ІІ», але прадзюсер Тошыо Сузукі прапанаваў замест гэтага ўзяць мангу «Вецер падняўся». Спачатку Міядзакі адхіліў прапанову, таму што стварыў мангу як хобі й палічыў яе сюжэты непрыдатнымі для дзяцей, традыцыйнай аўдыторыі Studіo Ghіblі. Аднак ён зьмяніў сваё меркаваньне, калі адзін з супрацоўнікаў прапанаваў «дазволіць дзецям знаёміцца з прадметамі, зь якімі яны не знаёмыя». Ён таксама быў натхнёны на стварэньне фільма, прачытаўшы цытату Харыкосі: «Усё, што я хацеў зрабіць, гэта зрабіць штосьці прыгожае».<ref>https://web.archive.org/web/20130817191230/http://www.latimes.com/entertainment/movies/moviesnow/la-et-mn-the-wind-rises-trailer-miyazaki-20130815,0,314360.story</ref> У жніўні 2016 году Міядзакі прапанаваў новы поўнамэтражны фільм «Kіmі-tachі wa Dō Іkіru ka» («Чым ты жывеш» па-беларуску), над якім ён пачаў анімацыйную працу, не атрымаўшы афіцыйнага дазволу.<ref>http://www.animenewsnetwork.com/news/2017-10-28/ghibli-hayao-miyazaki-reveals-his-final-film-title-release-window/.123343</ref> Фільм выйшаў у японскіх кінатэатрах 14 ліпеня 2023 году.<ref>https://www.animenewsnetwork.com/news/2022-12-13/hayao-miyazaki-how-do-you-live-film-opens-in-japan-on-july-14-2023/.192872</ref> Гэтаму папярэднічала мінімальная маркетынгавая кампанія, адмова ад трэйлераў, рэклямных ролікаў і рэклямы, адказ Судзукі на яго ўяўную перанасычанасьць маркетынгавымі матэрыяламі ў асноўных фільмах.<ref>https://www.theguardian.com/film/2023/jun/05/studio-ghibli-hayao-miyazaki-final-film-how-do-you-live-no-trailers-promotion</ref> == Фільмаграфія == {{Абнавіць|сэкцыя}} === Рэжысэр і сцэнарыст === * «Конан, хлопчык з будучыні» (未来少年コナン ''Мірай Сё:нэн Конан''), ''1978'' (тэлесэрыял) * «Замак Кагліостра (Люпэн трэці)» (ルパン三世カリオストロの城 ''Рупан Сансэй Карыосуторо но Сіро''), ''1979'' * «Наўсіка з Даліны вятроў» (風の谷のナウシカ ''Кадзэ но Тані но Наусіка''), ''1984'' * «Нябескі замак Ляпута» (天空の城ラピュタ ''Танку: но Сіро Рапюта''), ''1986'' * «Мой сусед Тотара» (となりのトトロ ''Тонары но Тоторо''), ''1988'' * «Служба дастаўкі Кікі» (魔女の宅急便 ''Мдзё но Таккю:бін''), ''1989'' * «Порка Роса» (紅の豚 ''Курэнай но Бута''), ''1992'' * ''On Your Mark'', 1995 (кароткамэтражны музычны кліп) * «Ваўчыная Князёўна» (もののけ姫 ''Мононокэ Хімэ''), ''1997'' * «Сэн, альбо Ціхіра выкрадзеная духамі» (Унесеныя духамі) — (千と千尋の神隠し ''Сэн то Ціхіро но Камікакусі''), ''2001'' * «Блукаючы замак Гаўла» (ハウルの動く城 ''Хауру но Уґоку Сіро''), ''2004'' * «Поньо на схіле» (崖の上のポニョ ''Ґаку но Уэ но Поня''), ''2008'' * «Падымаецца вецер» (風立ちぬ ''Кадзэ Таціну), 2013'' * «Чым ты жывеш?» (君たちはどう生きるか ''Кімітаці ва До: Ікіру ка), 2023'' === Сцэнарыст === * «Панда Копанда» (''Panda Kopanda''), ''1972'' * «Панда Копанда і Цырк дажджлівага дня» (''Панда Копанда: Амэфуры Са:кусу но Макі''), ''1973'' * «Шэпт сэрца» (耳をすませば ''Мімі о Сумасэба''), ''1995'' * «Арыэцьці» (借りぐらしのアリエッティ ''Карыґурасі но Арыэтці), 2010'' * «Зьверху на Макавай гары» (コクリコ坂から ''Кокурыко-дзака кара), 2011'' == Крыніцы == {{Зноскі| refs = <ref name="dobrapis">{{Спасылка | аўтар = | прозьвішча = | імя = | аўтарlink = | суаўтары = | дата публікацыі = | url = http://dobrapis.blstv.eu/names.html| копія = | дата копіі = | загаловак = Добрапіс| фармат = | назва праекту = | выдавец = [[Белсат]]| дата доступу = 27 траўня 2024 | мова = | камэнтар = У полі пошуку ўпісаць „Міядзакі“}}</ref> }} == Вонкавыя спасылкі == * [http://www.nausicaa.net/miyazaki/miyazaki/ Nausicaa.net] * [http://www.ghibli.jp Старонка Studio Ghibli]{{ref-ja}} {{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Міядзакі, Гаяо}} [[Катэгорыя:Японскія рэжысэры]] [[Катэгорыя:Мультыплікацыя]] hxsw0vxwqs2jqxplcaab6tbpliphq45 Erasure 0 10130 2699472 2180034 2026-11-07T21:44:33Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 2699472 wikitext text/x-wiki {{Музычны гурт |Назва=Erasure |Фота=Andy, Vince, and the ladies.jpg |Подпіс=Erasure - 2007 год |Адкуль=[[Абінгдон]], [[Оксфардшыр]], [[Ангельшчына]] |Гады=[[1985 год у музыцы|1985]] — па гэты дзень |Жанр=[[Рок-музыка|Рок]]<br />[[Альтэрнатыўны рок]]<br />[[Арт-рок]]<br />[[Электронная музыка]] |Выдавец=[[EMI]]<br />[[Mute Records]]<br /> |Удзельнікі=[[Вінс Кларк]]<br />[[Эндзі Бэл]] |Афіцыйная старонка= [http://www.erasureinfo.com erasureinfo.com] }} '''Erasure''' — [[Вялікабрытанія|брытанскі]] музычны гурт, сфарміраваны ў горадзе [[Бэзылдан]] у [[1985]] годзе, як [[сынці-поп]] гурт у выніку выпрацаваўшы свой асабісты стыль у жанры [[электронная музыка|электроннай музыкі]]. На сёньняшні дзень у гурце ўдзельнічаюць: * [[Вінс Кларк]] ({{мова-en|Vince Clarke}}) — адзін з заснавальнікаў гурту, клавішнік ([[Depeche Mode]] ([[1980]]—[[1981]]), [[Yazoo]] ([[1982]]—[[1983]]), Erasure ([[1985]]—[[2008]]) * [[Эндзі Бэл]] ({{мова-en|Andy Bell}}) == Дыскаграфія == === Студыйныя альбомы === * [http://www.erasureinfo.com/releases/albums/theneon.html ''The Neon'']{{Недаступная спасылка|date=January 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} 2020 * [http://www.erasureinfo.com/releases/albums/thevioletflame.html ''World Be Gone'']{{Недаступная спасылка|date=January 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} 2017 * [http://www.erasureinfo.com/releases/albums/thevioletflame.html ''The Violet Flame'']{{Недаступная спасылка|date=January 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} 2014 * [http://www.erasureinfo.com/releases/albums/snowglobe.html ''Snow Globe'']{{Недаступная спасылка|date=January 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} 2013 * [https://web.archive.org/web/20111015001137/http://erasureinfo.com/releases/albums/tomorrowsworld.html ''Tomorrow’s World''] 2011 * [https://web.archive.org/web/20070416110710/http://www.erasureinfo.com/releases/albums/lightattheendoftheworld.html ''Light At The End Of The World''] 2007 * [https://web.archive.org/web/20110623025620/http://www.erasureinfo.com/releases/albums/unionstreet.html ''Union Street''] 2006 * [http://www.erasureinfo.com/releases/albums/nightbird.htm ''Nightbird'']{{Недаступная спасылка|date=January 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} 2005 * [https://web.archive.org/web/20110623025123/http://www.erasureinfo.com/releases/albums/otherpeoplessongs.html ''Other People’s Songs''] 2003 * [https://web.archive.org/web/20110501135209/http://www.erasureinfo.com/releases/albums/loveboat.html ''Loveboat''] 2000 * [https://web.archive.org/web/20110623025418/http://www.erasureinfo.com/releases/albums/cowboy.html ''Cowboy''] 1997 * [https://web.archive.org/web/20110623025350/http://www.erasureinfo.com/releases/albums/erasure.html ''Erasure''] 1995 * [https://web.archive.org/web/20101122222127/http://erasureinfo.com/releases/albums/isayisayisay.html ''I Say I Say I Say''] 1994 * [http://wwww.erasureinfo.com/releases/albums/chorus.html ''Chorus'']{{Недаступная спасылка|date=January 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} 1991 * [https://web.archive.org/web/20101122203819/http://erasureinfo.com/releases/albums/wild.html ''Wild !''] 1989 * [https://web.archive.org/web/20111102005933/http://www.erasureinfo.com/releases/albums/theinnocents.html ''The Innocents''] 1988 * [https://web.archive.org/web/20121002064904/http://www.erasureinfo.com/releases/albums/thecircus.html ''The Circus''] 1987 * [https://web.archive.org/web/20120322082529/http://www.erasureinfo.com/releases/albums/wonderland.html ''Wonderland''] 1986 === Live альбомы === * [http://www.erasureinfo.com/releases/albums/liveRoundhouse.html ''Tomorrow’s World Tour (Live At The Roundhouse)'']{{Недаступная спасылка|date=January 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} 2011 * [https://web.archive.org/web/20120312100419/http://erasureinfo.com/releases/albums/royalalbert.html ''Live At The Royal Albert Hall''] 2007 * [https://web.archive.org/web/20110927235011/http://www.erasureinfo.com/releases/albums/acousticlive.html ''Acoustic Live''] 2006 * [https://web.archive.org/web/20060622212105/http://www.erasureinfo.com/releases/albums/theerasureshow.html ''The Erasure Show''] 2005 * [https://web.archive.org/web/20110927234513/http://www.erasureinfo.com/releases/albums/thetworingcircus.html ''The Two-Ring Cicus''] 1987 === Складанкі === * [http://www.erasureinfo.com/releases/albums/alwaystheverybestoferasure.html ''Always - The Very Best of Erasure'']{{Недаступная спасылка|date=January 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} 2015 * [https://web.archive.org/web/20081201104855/http://www.erasureinfo.com/releases/albums/totalpop.html ''Total Pop ! The First 40 Hits''] 2009 * [https://web.archive.org/web/20101122185649/http://erasureinfo.com/releases/albums/hits.html ''Hits ! The Very Best Of Erasure''] 2003 * [https://web.archive.org/web/20101122212139/http://erasureinfo.com/releases/albums/pop.html ''Pop ! The First 20 Hits''] 1992 === Сынглы === * ''Sometimes 2015'' (2015) * ''Sacred'' (2015) * ''Reason'' (2014) * ''Elevation'' (2014) * ''Make it Wonderful'' (2014) * ''Gaudete'' (2013) * ''Fill Us With Fire'' (2012) * ''Be With You'' (2011) * ''When I Start To (Break It All Down)'' (2011) * ''Phantom Bride'' (2009) * ''Storm Chaser'' (2007) * ''Sunday Girl'' (2007) * ''I Could Fall In Love With You'' (2007) * ''Boy'' (2006) * ''Here I Go Impossible Again / All This Time Still Falling Out Of Love'' (2005) * ''Don’t Say You Love Me'' (2005) * ''Breathe'' (2005) * ''Oh L’Amour — remixes 2003'' (2003) * ''Make Me Smile (Come Up & See Me)'' (2003) * ''Solsbury Hill'' (2003) * ''Moon & The Sky — plus'' (2001) * ''Freedom'' (2000) * ''Rain — plus'' (1997) * ''Don’t Say Your Love Is Killing Me'' (1997) * ''In My Arms'' (1997) * ''Rock Me Gently'' (1996) * ''Fingers & Thumbs (A Cold Summer’s Day)'' (1995) * ''Stay With Me'' (1995) * ''I Love Saturday'' (1994) * ''Run To The Sun'' (1994) * ''Always'' (1994) * ''Who Needs Love Like That (Hamburg mix)'' (1992) * ''Abba-Esque EP (Take A Chance On Me)'' (1992) * ''Breath Of Life'' (1992) * ''Am I Right ?'' (1991) * ''Love To Hate You'' (1991) * ''Chorus'' (1991) * ''Star'' (1990) * ''Blue Savannah'' (1990) * ''You Surround me'' (1989) * ''Drama !'' (1989) * ''Crackers International EP (Stop !)'' (1988) * ''A Little Respect'' (1988) * ''Chains Of Love'' (1988) * ''Ship Of Fools'' (1988) * ''The Circus'' (1987) * ''Victim Of Love'' (1987) * ''It Doesn’t Have To Be'' (1987) * ''Sometimes'' (1986) * ''Oh L’Amour'' (1986) * ''Heavenly Action'' (1985) * ''Who Needs Love Love That'' (1985) === DVD === * [https://web.archive.org/web/20060629011357/http://erasureinfo.com/releases/visual.html ''Live At The Royal Albert Hall''] 2008 * [https://web.archive.org/web/20060629011357/http://erasureinfo.com/releases/visual.html ''On The Road To Nashville''] 2007 * [https://web.archive.org/web/20060629011357/http://erasureinfo.com/releases/visual.html ''The Erasure Show — Live In Cologne''] 2005 * [https://web.archive.org/web/20060629011357/http://erasureinfo.com/releases/visual.html ''The Tank, The Swan & The Balloon''] 2004 * [https://web.archive.org/web/20060629011357/http://erasureinfo.com/releases/visual.html ''Hits ! The Videos''] 2003 * [https://web.archive.org/web/20060629011357/http://erasureinfo.com/releases/visual.html ''Sanctuary The Eis Christmas Concert 2002''] 2003 == Вонкавыя спасылкі == {{commons|Category:Erasure}} * [http://www.erasureinfo.com Афіцыйны сайт ''Erasure''] [[Катэгорыя:Брытанскія музычныя гурты]] [[Катэгорыя:Электронная музыка]] ickxi2pwpc60m59uy64lj1d2rchk8rl Этыёпія 0 10416 2699420 2660784 2026-11-07T18:15:29Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 2699420 wikitext text/x-wiki {{Краіна |Назва = Этыёпія |Лацінка = Etyjopija |НазваЎРоднымСклоне = Этыёпіі |НазваНаДзяржаўнайМове = የኢትዮጵያ ፌዴራላዊ<br />ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ<br />''ye-Ītyōṗṗyā Fēdēralāwī Dīmōkrāsīyāwī Rīpeblīk'' |Сьцяг = Flag of Ethiopia.svg |Герб = Coat_of_arms_of_Ethiopia.svg |НацыянальныДэвіз = няма |Месцазнаходжаньне = Ethiopia (Africa orthographic projection).svg |АфіцыйнаяМова = [[Амхарская мова|амхарская]] |Сталіца = [[Адыс-Абэба]] |НайбуйнейшыГорад = Адыс-Абэба |ТыпУраду = [[Фэдэратыўная рэспубліка]] |ПасадыКіраўнікоў = [[Прэзыдэнт Этыёпіі|Прэзыдэнт]]<br />[[Прэм’ер-міністар Этыёпіі|Прэм’ер-міністар]] |ІмёныКіраўнікоў = [[Сахлэ-Ворк Зэвдэ]]<br />[[Абій Агмэд Алі]] |Плошча = 1 104 103 |МесцаЎСьвецеПаводлеПлошчы = 27 |АдсотакВады = 0,7 |ГодАцэнкіНасельніцтва = 2016 |МесцаЎСьвецеПаводлеНасельніцтва = 12 |Насельніцтва = 102 403 000 |ШчыльнасьцьНасельніцтва = 97,2 |ГодАцэнкіСУП = 2017 |МесцаЎСьвецеПаводлеСУП = 67 |СУП = $80,874 млрд |СУПНаДушуНасельніцтва = $898 |Валюта = [[Быр]] |КодВалюты = ETB |ЧасавыПас = EAT |ЧасРозьніцаUTC = +3 |ЧасавыПасУлетку = |ЧасРозьніцаUTCУлетку = +3 |НезалежнасьцьПадзеі = — цяперашняя Канстытуцыя |НезалежнасьцьДаты = <br />28 траўня 1991 году |ДзяржаўныГімн = Wodefit Gesgeshi, Widd Innat Ityopp’ya |АўтамабільныЗнак = ETH |ДамэнВерхнягаЎзроўню = et |ТэлефонныКод = 251 |Дадаткі = [[Файл:Ethiopia.png|цэнтар|280пкс|Мапа Этыёпіі]] |Лацінка=Etyjopija}} '''Этыёпія''' ({{мова-am|ኢትዮጵያ}}) — краіна на паўночным усходзе [[Афрыка|Афрыкі]] ў раёне [[Самалійскі паўвостраў|Афрыканскага рогу]]. Мяжуе на поўначы з [[Эрытрэя]]й, на ўсходзе з [[Джыбуці]] і [[Самалі]], на поўдні з [[Кенія]]й, на захадзе з [[Судан]]ам і [[Паўднёвы Судан|Паўднёвым Суданам]]. Выйсьця да мора ня мае. Насельніцтва краіны складае больш за 102 мільёнамі жыхароў<ref>[https://esa.un.org/unpd/wpp/DataQuery/ «World Population Prospects: The 2017 Revision»]. ESA.UN.org</ref>, Этыёпія зьяўляецца самай населенай краінай сьвету, сярод тых, што ня маюць выхаду да мора ці акіяну, а таксама другой паводле колькасьці насельніцтва на афрыканскім кантынэнце пасьля [[Нігерыя|Нігерыі]]. Агульная плошча краіны складае 1,1 млн км². [[Адыс-Абэба]] зьяўляецца сталіцай і найбуйнешым горадам краіны<ref>[https://web.archive.org/web/20181224211140/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/et.html «Ethiopia»]. The World Factbook. CIA.</ref>. Тэрыторыя Этыёпіі разглядаецца некаторымі навукоўцамі як вобласьць, зь якой сучасныя людзі рушылі на [[Блізкі Ўсход]] і далей<ref>[https://web.archive.org/web/20110629125652/http://www.bloomberg.com/apps/news?pid=newsarchive&sid=awJVkvnk8KjM «Humans Moved From Africa Across Globe, DNA Study Says»]. Bloomberg News.</ref><ref>Kaplan, Karen (21 February 2008). [https://web.archive.org/web/20130603122801/http://www.startribune.com/world/15860017.html «Around the world from Addis Ababa»]. Los Angeles Times. Star Tribune.</ref>. На думку лінгвістаў, першыя людзі, якія размаўлялі на [[афразійскія мовы|афразійскіх мовах]], паходзілі з гэтага рэгіёну<ref>Zarins, Juris (1990). «Early Pastoral Nomadism and the Settlement of Lower Mesopotamia». Bulletin of the American Schools of Oriental Research. 280 (280): С. 31—65. doi:10.2307/1357309.</ref>. Гісторыю краіны можна прасачыць са старажытных часоў і большую частку сваёй гісторыі Этыёпія зьяўлялася манархіяй. У першыя стагодзьдзі нашае эры старажытнае каралеўства [[Аксум (каралеўства)|Аксум]] існавала на месцы сёньняшняй Этыёпіі<ref>Henze, Paul B. (2005) «Layers of Time: A History of Ethiopia», {{ISBN|1-85065-522-7}}.</ref>. Каля 1137 году ўтварылася Этыёпская імпэрыя. У канцы [[каляніяльны падзел Афрыкі|каляніяльнага падзелу Афрыкі]] ў XIX стагодзьдзі Этыёпія была толькі адной з двух краінаў, якія захавалі свой сувэрэнітэт. Краіна некаторы час была акупаваная [[Італія]]й з 1936 па 1941 гады. Этыёпія таксама была першым афрыканскім чальцом у [[Ліга народаў|Лізе нацыяў]] і [[Арганізацыя Аб’яднаных Нацыяў|Арганізацыі Аб’яднаных Нацыяў]]. У 1974 годзе этыёпскі імпэратар [[Хайле Сэласіе]] быў зрынуты са свай пасады камуністычнім вайсковым урадам пры падтрымцы [[Саюз Савецкіх Сацыялістычных Рэспублік|Савецкага Саюза]]. Камуністычны ўрад быў скінуты ў 1991 годзе [[Этыёпскі народны рэвалюцыйны дэмакратычны фронт|Этыёпскім народным рэвалюцыйным дэмакратычным фронтам]], таксама левага кірунку, якія застаецца асноўнай кіруючай палітычнай кааліцыяй з тых часоў. Этыёпія і Эрытрэя выкарыстоўваць старажытны [[этыёпскі альфабэт]], які зьяўляецца адным з самых старэйшых альфабэтаў у сьвеце, які выкарыстоўваюцца да гэтага часу<ref>Page, Willie F. (2001). [https://books.google.com/books?id=gK1aAAAAYAAJ ''«Encyclopedia of African history and culture: African kingdoms (500 to 1500), Volume 2»'']. Facts on File. — С. 230. — {{ISBN|978-0-8160-4472-6}}.</ref>. Большасьць насельніцтва вызнае [[хрысьціянства]], галоўным чынам зьяўляючыся вернікамі [[Этыёпская праваслаўная царква|Этыёпскай праваслаўнай царквы]], у той час як каля траціны вызнае [[іслам]], зьяўляючыся ў асноўным [[суніты|сунітамі]]. Да 1980-х гадох у Этыёпіі жыла значная колькасьць [[этыёпскія габрэі|этыёпскіх габрэяў]]<ref>Weil, Shalva (2011). ''«Ethiopian Jews»'', New York: Cambridge University Press. — С. 165—166.</ref>. Этыёпія зьяўляецца шматмоўнай краінай з каля 80 этналінгвістычнымі групамі, чатыры найбуйнейшыя зь якіх ёсьць [[арома]], [[амхара]], [[самалі (народ)|самалі]] і [[тыграі]]. Этыёпія зьяўляецца краінай прыродных кантрастаў, з урадлівымі землямі на захадзе, лясамі і шматлікімі рэкамі з аднаго боку, і адным з самых гарачых пунктаў на Зямлі ў паселішчы [[Далол]] на поўначы краіны. [[Этыёпскае нагор’е]] зьяўляецца найбуйнейшым бесьперапынным горным ланцугом у Афрыцы, а пячоры [[Соф-Амар]] утрымліваюць самую вялікую пячору на кантынэнце. Клімат ёсьць [[трапічны клімат|трапічным]], гарачым і сэзонна вільготным, [[пустэльня клімат|пустэльны]] і [[паўпустэльны клімат|паўпустэльны]] на поўначы і ўсходзе краіны. Этыёпія таксама мае найбольшую колькасьць аб’ектаў [[Сусьветная спадчына ЮНЭСКО|Сусьветнай спадчыны ЮНЭСКО]] ў Афрыцы<ref>[https://web.archive.org/web/20131014145553/http://www.deepethiopian.com/2013/05/ethiopia-most-world-heritage-sites-in.html «Ethiopia: Most World Heritage Sites in Africa»]. Deep from an Ethiopian.</ref>. Акрамя таго, гэтая дзяржава зьяўляецца адной з заснавальніц і чальцом ААН, [[Група 24|G-24]], [[Рух недалучэньня|Руху недалучэньня]], [[Група 77|G-77]] і [[Арганізацыя афрыканскага адзінства|Арганізацыі афрыканскага адзінства]]. Сталіца краіны Адыс-Абэба ёсьць месцам разьмяшчэньня штаб-кватэры [[Афрыканскі зьвяз|Афрыканскага зьвязу]], [[Панафрыканская палата гандлю і прамысловасьці|Панафрыканскай палаты гандлю і прамысловасьці]], Эканамічнай камісіі ААН для Афрыкі, афрыканскіх рэзэрвовых сілаў і многіх з глябальных грамадзкіх арганізацыяў скіраваных на Афрыку. У 1970-х і 1980-х гадох Этыёпія перажыла сэрыю грамадзянскіх канфліктаў і камуністычных чыстак, якія перашкодзілі разьвіцьцю ейнай эканоміцы. Краіна аднавілася і зараз мае самую вялікую эканомію па СУП ва [[Усходняя Афрыка|Ўсходняй Афрыцы]]<ref>[https://web.archive.org/web/20101222182548/http://nazret.com/blog/index.php/2010/02/06/ethiopia_surpasses_kenya_to_become_east_ «Ethiopia surpasses Kenya to become East Africa's Biggest Economy»]. Nazret.com.</ref><ref>[http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2011/01/weodata/weorept.aspx?pr.x=52&pr.y=2&sy=2008&ey=2011&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=644&s=NGDPD%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC%2CLP&grp=0&a= «Ethiopia GDP purchasing power 2010: 86 billion»]. International Monetary Fund.</ref>. == Гісторыя == Этыёпія — найстарэйшая незалежная дзяржава Афрыкі. Да 1974 году — [[манархія]]. У 1974 годзе да ўлады прыйшлі рэвалюцыйна настроеныя вайскоўцы на чале з [[Мэнгісту Хайле Марыям]]ам. У 1978—1979 гг. войскі Этыёпіі пры дапамозе [[Куба|Кубы]] і [[СССР]] адбілі [[Самалійска-этыёпская вайна|самалійскае ўварваньне]] на ўсход краіны<ref>{{Артыкул|аўтар=Мікола Дзябёла.|загаловак=Мікалай Іванчанка: «Вельмі цяжка было растлумачыць этыёпам, што такое сацыялізм»|спасылка=|выданьне=[[Зьвязда]]|тып=газэта|год=15 сакавіка 2003|нумар=65-66 (24749-24750)|старонкі=5|issn=1990-763x}}</ref>. У 1991 годзе ў выніку шматгадовай узброенай барацьбы іх зьмяніў цяперашні ўрад, створаны Рэвалюцыйна-дэмакратычным фронтам этыёпскіх народаў (РДФЭН). У тым жа годзе адбылася фактычнае аддзяленьне ад Этыёпіі правінцыі [[Эрытрэя]], стаўшай у 1993 годзе незалежнай дзяржавай. === Пэрыяд дэмакратыі === [[Файл:Ethiopia-FinMin.jpg|міні|зьлева|Штаб-кватэра міністэрства фінансаў і эканамічнага разьвіцьця Этыёпіі.]] Першыя шматпартыйныя выбары адбыліся ў траўні 1995 году, перамогу ў якіх атрымала партыя [[Рэвалюцыйна-дэмакратычны фронт этыёпскіх народаў|РДФЭН]]. Прэзыдэнт пераходнага ўраду, лідэр партыі РДФЭН, [[Мэлес Зэнаві]], стаў прэм’ер-міністрам, а [[Нэгаса Гідада]] быў абраны прэзыдэнтам<ref>[http://www.irinnews.org/report/22561/ethiopia-president-expelled-ruling-party «President expelled from ruling party»]. IRIN.</ref>. У траўні 1998 году пагранічная спрэчка з Эрытрэяй прывяла да [[эрытрэйска-этыёпская вайна|эрытрэйска-этыёпскай вайны]], якая працягвалася да чэрвеня 2000 году і каштавала абедзьвюм краінаў каля $1 млн у дзень<ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/750789.stm «Will arms ban slow war?»]. BBC News.</ref>. Гэта аказала нэгатыўны ўплыў на эканоміку Этыёпіі, але ўзмацніла кіруючую кааліцыю<ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/1476618.stm «War 'devastated' Ethiopian economy»]. BBC News.</ref>. Вынікі трэціх шматпартыйных выбараў у Этыёпіі, якія прайшлі 15 траўня 2005 году, аказаліся даволі спрэчнымі, а некаторыя апазыцыйныя рухі абвінавацілі кіроўную ўладу ў махлярстве. Не зважаючы на тое, што [[Цэнтар Картэра]] быў задаволены працэсам падрыхтоўкі да выбараў, падзеі, што рушылі за плебесцытам, выклікалі абурэньне міжнароднай установы. Назіральнікі ад [[Эўрапейскі Зьвяз|Эўрапейскага Зьвязу]] выказалі падтрымку кампаніі РДФЭН, але таксама зазначылі парушэньні ў падліку галасоў і публікацыі вынікаў<ref>[https://www.voanews.com/a/article-2005-ethiopian-election-a-look-back-93947294/159888.html «2005 Ethiopian election: a look back»]. Voice of America</ref>. Апазыцыйныя партыі атрымалі больш за 200 месцаў у парлямэнце, што было значна больш за мінулыя 12 месцаў на выбарах 2000 году. У той час як большасьць прадстаўнікоў апазыцыі атрымалі мандаты, некаторыя лідэры апазыцыйных партыяў адмовіліся заняць свае месцы ў парлямэнце і былі абвінавачаныя ў распальваньні гвалту пасьля выбараў і былі заключаныя ў турму. Кааліцыя апазыцыйных партыяў была створаная ў 2009 годзе з мэтай перамогі над РДФЭН у парлямэнцкіх выбарах 2010 году. Мэлес, які знаходзіўся ва ўладзе з 1991 году, апублікаваў свой 65-старонкавы маніфэст ў Адыс-Абэбе 10 кастрычніка 2009 году. Па выніках апазыцыя атрымала большасьць галасоў, але РДНЭФ спыніла падлік галасоў на некалькіх дзён, што выклівала абурэньне апазыцыі. Мэлес памёр 20 жніўня 2012 году ў [[Брусэль|Брусэлі]], дзе ён лячыўся ад нявызначанага захворваньня<ref>[https://web.archive.org/web/20150924170256/http://www.reuters.com/article/2012/08/21/us-ethiopia-meles-idUSBRE87K04K20120821 «Ethiopian Prime Minister Meles has died: state television»]. Reuters.</ref>. Намесьнік прэм’ер-міністра [[Хайлемарыям Дэсалень]] быў прызначаны новым прэм’ерам краіны да правядзеньня новых выбраў у 2015 годзе<ref>[https://web.archive.org/web/20151017033609/http://www.reuters.com/article/2012/08/22/us-ethiopia-meles-leader-idUSBRE87L0B820120822 «Ethiopia acting PM to remain at helm until 2015»]. Reuters.</ref>, але пасьля іх застаўся на сваёй пасадзе<ref>[http://www.aljazeera.com/news/2015/05/profile-ethiopias-placeholder-pm-quietly-holds-150527172136197.html «Profile: Ethiopia's 'placeholder' PM quietly holds on»]. Al Jazeera.</ref>. 5 жніўня 2016 году ў краіне ўспыхнулі хваляваньні і дэманстрацыі, дзясяткі дэманстрантаў былі расстраляныя і забітыя паліцыяй. Пратэстоўцы патрабавалі спыніць парушэньні правоў чалавека, вызваліць палітычных зьняволеных і больш справядлівага пераразьмеркаваньня багацьцяў<ref>[https://www.bbc.com/news/world-africa-37004725 «'Several killed' as Ethiopia police clash with protesters»]. BBC News.</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20170912011946/https://af.reuters.com/article/topNews/idAFKCN10J0ZJ?sp=true «At least 33 protesters killed in Ethiopia's Oromiya region: opposition»]. Reuters.</ref>. Пасьля гэтых пратэстаў, Этыёпія аб’явіла надзвычайнае становішча, якое было адменена ў жніўні 2017 году<ref>[https://web.archive.org/web/20171107171221/http://www.africanews.com/2017/10/26/deaths-reported-as-ethiopia-elite-forces-clash-with-protesters-in-oromia// «10 killed as Ethiopia forces clash with protesters in Oromia»]. Africanews.</ref>. Новае надзвычайнае становішча было аб’яўлена ўрадам 16 лютага 2018 году пасьля адстаўкі прэм’ера Дэсаленя<ref>[https://www.bbc.com/news/world-africa-43091248 «Ethiopia declares state of emergency»]. BBC News.</ref>. Хайлемарыям зьяўляецца першым кіраўніком у сучаснай гісторыі Этыёпіі, які сам сышоў у адстаўку, у той час як ягоныя папярэднікі, ці памерлі, займаючы кіроўныя пасады, ці былі скінутыя<ref>[http://www.france24.com/en/20180306-ethiopia-state-emergency-protest-strike «Ethiopians protesting state of emergency shut down capital, Oromia region»]. France 24.</ref>. Ягоны пераемнік [[Абій Агмэд Алі]] зрабіў гістарычны візыт у Эрытрэю ў 2018 годзе, паставіўшы кропку ў працяглам канфлікце паміж краінамі<ref>[https://www.bbc.com/news/world-africa-44764597 «Ethiopia and Eritrea declare end of war»]. BBC News.</ref>. == Палітыка == === Унутраная палітыка === Прынятай у 1994 годзе Канстытуцыяй усталяваны фэдэратыўны дзяржаўны лад краіны і замацаваныя асноўныя дэмакратычныя прынцыпы разьвіцьця грамадзтва. Кіруючая з 1991 году кааліцыя — Рэвалюцыйна-дэмакратычны фронт этыёпскіх народаў. Лідэр Фронту — [[Мэлес Зэнаўі]]. Парлямэнт (Фэдэральны сход) складаецца з Рады народных прадстаўнікоў (валодае заканадаўчай уладай) і Рады Фэдэрацыі (у яе веданьні — тлумачэньне Канстытуцыі і прыняцьце рашэньняў, зьвязаных з рэалізацыяй права рэгіёнаў на самавызначэньне). Прэзыдэнт і Прэм’ер-міністар абіраюцца парлямэнтам. Прэзыдэнту адводзяцца прадстаўнічыя функцыі. Рэальная ўлада ў краіне належыць прэм’ер-міністру. == Геаграфія == === Рэльеф === Этыёпія — самая высокагорная краіна афрыканскага кантынэнта. Значную частку яе тэрыторыі займае Этыёпскае нагор’е, якое распасьціраецца з поўначы на поўдзень Этыёпіі. Самая высокая частка нагор’я — паўночная. Тут разьмешчаныя найвышэйшыя кропкі краіны — Рас-Дашэн (4620 м) і Талё (4413 м). На ўсходзе нагор’е рэзка абрываецца ў западзіну Афар — адну з самых нізкіх кропкаў Афрыкі. Заходняя частка Этыёпскага нагор’я мае больш палогі рэльеф і апускаецца да суданскай граніцы невялікімі ступенямі. Раўніны таксама займаюць значную частку тэрыторыяў Этыёпіі. Самая буйная знаходзіцца на ўсходзе краіны. Месцамі яна пераходзіць у плято вышынёй больш за 1000 м. Гэта адна з самых засушлівых часткаў Этыёпіі. Таксама невялікія раўніны, заціснутыя паміж горнымі хрыбтамі, разьмешчаныя на поўначы і захадзе краіны. === Клімат === Уся тэрыторыя Этыёпіі разьмешчаная ў субэкватарыяльным і экватарыяльным кліматычных пасах. На той факт, што большая частка краіны разьмешчана на Этыёпскім нагор’і, тлумачыць больш мяккі і вільготны клімат Этыёпіі. Тэмпэратуры тут круглы год +25…+30 і выпадае дастатковая колькасьць ападкаў. == Эканоміка == Этыёпія ўваходзіць у лік найбяднейшых краінаў сьвету. Падмурак эканомікі краіны складае сельская гаспадарка, якая забясьпечвае амаль палову CУП і 85% валютных паступленьняў. Грашовая адзінка — [[быр]] (1 даляр ЗША ~ 8,5 быраў). === Сельская гаспадарка === Асноўныя сельскагаспадарчыя культуры — [[кава]], [[зерневыя культуры|зерневыя]], [[алейныя культуры|алейныя]], [[бабовыя]]. У [[жывёлагадоўля|жывёлагадоўлі]] пераважае гадоўлю буйнарагатага быдла, а таксама [[авечка|авечак]], [[каза|коз]], [[вярблюд]]аў. Прыватны сэктар дае каля 90% прадукцыі. Краіна залежыць ад імпарту прадуктаў харчаваньня і замежнай харчовай дапамогі. Урад прадпрымае высілкі па інтэнсыфікацыі сельскай гаспадаркі на базе разьвіцьця малой [[ірыгацыя|ірыгацыі]]. === Прамысловасьць === Прамысловасьць забясьпечвае 10—12% СУП і прыкладна 15% экспартных паступленьняў. Асноўныя галіны: гарбарна-абутковая, [[тэкстыльная прамысловасьць|тэкстыльная]], [[харчовая прамысловасьць|харчовая]], [[будаўніцтва|будаўнічая]]. Доля дзяржсэктара — каля 70%, у цяперашні час ідзе працэс акцыянаваньня і прыватызацыі дзяржпрадпрыемстваў. Маюцца радовішчы [[тантал]]у, [[прыродны газ|прыроднага газу]], [[жалеза]], [[Каль|паташу]], [[золата]], [[срэбра]] і іншых [[карысныя выкапні|карысных выкапняў]]. === Транспарт === Дзейнічаюць два міжнародныя [[аэрапорт]]ы, [[чыгунка]], якая злучае [[Адыс-Абэба|Адыс-Абэбу]] са сталіцай суседняй дзяржавы [[Джыбуці]], праз порт якой зьдзяйсьняецца 90% вонкавагандлёвага грузазвароту краіны. Працягласьць шашэйных дарог — 16,5 тыс. км, зь якіх толькі 9 тыс. км — могуць выкарыстоўвацца цэлы год. === Вонкавы гандаль === Каля 60% валютных паступленьняў забясьпечваецца экспартам кавы. Імпартуюцца [[нафта]] і [[нафтапрадукты]], вырабы [[машынабудаваньне|машынабудаваньня]], мэтал, [[мінэральныя ўгнаеньні]], [[Лекі|мэдыкамэнты]] і іншыя. Асноўныя гандлёвыя партнэры — [[Саудаўская Арабія]], краіны [[Эўрапейскі Зьвяз|ЭЗ]], [[Злучаныя Штаты Амэрыкі|ЗША]], [[Японія]]. == Дэмаграфія == Насельніцтва складаецца з каля 100 народнасьцяў, найболей буйныя зь іх — [[арома]] (40%), [[амхара]] (29%) і [[тыграі]] (15%). У Адыс-Абэбе пражывае больш за 3,5 млн жыхароў. == Рэлігія == Асноўныя рэлігіі якую вызнае палова насельніцтва — блізкае да [[праваслаўе|праваслаўя]] [[хрысьціянства]] монафізыцкага толку. [[Іслам]] суніцкага кірунку вызнае каля 47% насельніцтва. == Культура == Дзяржаўнае сьвята — Дзень перамогі дэмакратычных сілаў — 28 траўня. Сетка [[СМІ|сродкаў масавай інфармацыі]] ўключае дзяржаўную тэлерадыёкампанію, два інфармацыйныя агенцтвы, шматлікія друкаваныя выданьні, у асноўным прыватныя, на [[ангельская мова|ангельскай]], [[амхарская мова|амхарскай]] і іншых мясцовых мовах. == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} == Вонкавыя спасылкі == {{Партал|Афрыка}} * [https://web.archive.org/web/20181224211140/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/et.html Этыёпія]. The World Factbook.{{ref-en}} * [https://www.bbc.com/news/world-africa-13349398 Этыёпія]. BBC News.{{ref-en}} * [https://curlie.org/Regional/Africa/Ethiopia Этыёпія]. Curlie.{{ref-en}} * [https://web.archive.org/web/20160304200734/http://www.conflictologist.org/main/vojny-i-konflikty-v-tropicheskoy-afrike.htm#ethiopia Сучасная гісторыя Этыёпіі]. Conflictologist.{{ref-ru}} {{Краіны Афрыкі}} {{Вайна з тэрарызмам}} [[Катэгорыя:Вікіпэдыя:Істотныя артыкулы]] 61i6xdozr8p8rmz7ygwkaw8osx1rwnm Француская Палінэзія 0 10879 2699398 2699330 2026-11-07T17:01:10Z Lesnas ättling 11208 /* Геаграфiя */ артаграфія 2699398 wikitext text/x-wiki {{Краіна |Назва = Француская Палінэзія |НазваЎРоднымСклоне = Францускае Палінэзіі |НазваНаДзяржаўнайМове = Polynesie francaise<br />Porinetia Farani |Сьцяг = Flag of French Polynesia.svg |Герб = Coat of arms of French Polynesia.svg |НацыянальныДэвіз = Tahiti Nui Mare'are'a |Месцазнаходжаньне = Location French Polynesia.png |АфіцыйнаяМова = [[Француская мова|француская]] |Сталіца = [[Папээтэ]] |НайбуйнейшыГорад = [[Фааа]] |ТыпУраду = [[Залежная тэрыторыя]] |ПасадыКіраўнікоў = [[Прэзыдэнт Францускай Палінэзіі|Прэзыдэнт]] |ІмёныКіраўнікоў = [[Эдуар Фрыч]] |Плошча = 4167 |МесцаЎСьвецеПаводлеПлошчы = 173 |АдсотакВады = 12 |ГодАцэнкіНасельніцтва = 2009 |МесцаЎСьвецеПаводлеНасельніцтва = 177 |Насельніцтва = 264 000 |ШчыльнасьцьНасельніцтва = 63 |ГодАцэнкіСУП = 2006 |МесцаЎСьвецеПаводлеСУП = 162 |СУП = $5,65 млрд |СУПНаДушуНасельніцтва = $21 999 |Валюта = [[Франк КФП]] |КодВалюты = XPF |ЧасавыПас = |ЧасРозьніцаUTC = -10 |ЧасавыПасУлетку = |ЧасРозьніцаUTCУлетку = |НезалежнасьцьПадзеі = |НезалежнасьцьДаты = |ДзяржаўныГімн = La Marseillaise |АўтамабільныЗнак = |ДамэнВерхнягаЎзроўню = pf |ТэлефонныКод = 689 |Дадаткі = [[Файл:French Polynesia map.jpg|цэнтар|280пкс|Мапа Францускае Палінэзіі]] }} '''Француская Палінэзія''' ({{мова-fr|Polynesie francaise}}, [[Таіцянская мова|па-таіцянску]]: ''Porinetia Farani'') — [[Заморскія супольнасьці Францыі|заморская супольнасьць]] [[Францыя|Францыі]]. Разьмешчаная ў паўднёвай частцы [[Ціхі акіян|Ціхага акіяна]]. == Геаграфiя == Складаецца зь некалькіх груп палінезійскіх астравоў (''Туамоту, Тубуаі, грамадзтва, Маркіскія астравы, Росiян, Раеўскага, Гамб’е й інш''.), усяго больш за ''130'' астравоў пераважна каралавага альбо вульканічнага паходжаньня, самы вядомы зь якіх — Таіці ў архіпелагу грамадзтва, гэта таксама самы Населены востраў і месца разьмяшчэньня адміністрацыйнага цэнтра тэрыторыі (горад Папеэце). Хоць [[востраў Кліпертан]] фармальна не ўваходзіў у склад тэрыторыі, да 2007 году ён падпарадкоўваўся ўраду Францускай Палінэзыі. == Клiмат == У цэнтры Францускай Палінезыі трапічны вільготны клімат, на поўдні — субтрапічны вільготны, на поўначы — субэкватарыяльны. Тэмпэратура на працягу году амаль не зьмяняецца пры адзнацы каля 26-27 °C. Тэмпэратура вады на працягу году таксама каля 26 °C. == Гiсторыя == Першым адкрытым эўрапэйцамі востравам быў Пука-Пука на архіпелагу Туамоту (Магелан, 1521). Маркіскія астравы былі адкрыты ў 1595 годзе Менданіяй, Таіці — у 1606 годзе Валісам, Тубуаі — у 1777 годзе Джэймсам Кукам, Гамб’е-у 1797 годзе Ўілсанам. У 1842 годзе Францыя ўзяла пад свой пратэктарат Таіці, Астравы Таварыства, Туамоту, Тубуаі й Маркіскія астравы. 29 чэрвеня 1880 году апошні кіраўнік, Таіці Помар V, дазваляе Францыі ўсталяваць каляніяльнае кіраваньне ў абмен на пажыцьцёвае ўтрыманьне сябе і сваёй сям’і з улікам яго каралеўскага сану. Яго рашэньне падтрымалі падначаленыя. Гандлёвая палата была створана адразу ж, Сельскагаспадарчая-у 1884 годзе. У 1887 годзе да калёній Францыі дадаюцца астравы Гамб’е. у Тубуаі ў 1867 годзе да калёній далучаюцца атолы Рапа, у 1900-м Раруту, у 1901 годзе Рыматара. Калёнія сумесных атолаў атрымала назву ”францускае валоданьне ў Акіяніі” (фр. Établіssements françaіs de l’océanіe, EFO). Да 1894 году калёніямі кіравалі ваенныя францускага флёту, з 1896 == Паходжаньне == Астравы Францускай Палінезыі ўзьніклі ў выніку вульканічных вывяржэньняў. Гэтым тлумачыцца разнастайнасьць і прыгажосьць пэйзажаў, незвычайныя формы скал і выспаў, колер пяску, які можа быць беласьнежным, жоўтым, аранжавым і нават чорным. Выспы Францускай Палінэзыі не падобныя адзін на аднаго, амаль усе акружаны атоламі, што робіць ваду вельмі блакітны і спакойнай. == Насельніцтва == Насельніцтва паводле перапісу 2007 году складала 259 596 чалавек. Этнічны склад: ● [[палінезійцы]]-78 % ● [[кітайцы]]-12 % ● [[мясцовыя французы]] (у асноўным Франка-палінезійскія метысы-Дэміс) — 6 % ● французы-4%. Афіцыйныя мовы: француская (61.1%) і Таіцянская (31.4%) — паводле перапісу 2002 году. Рэлігіі: [[Пратэстанцтва|пратэстанты]] 54%, [[Каталіцтва|каталікі]] 30%, астатнія 10%, [[Атэізм|атэісты]] 6%. == Палiтычны лад == Улады Францыі прадстаўлены Вярхоўным камісарам, які прызначаецца на гэтую пасаду прэзыдэнтам Францыі. Выканаўчая ўлада-Савет Міністраў супольнасьці. Мясцовы парлямэнт-Асамблея супольнасьці складаецца з 57 дэпутатаў, якія выбіраюцца тэрмінам на пяць гадоў. Жыхары тэрыторыі таксама абіраюць аднаго сэнатара Францыі й двух членаў парлямэнта Францыі. Палітычныя партыі: Альянс ”Наш дом” (27 месцаў у Асамблеі), Зьвяз за дэмакратыю (20 месцаў), Народны Рух За Рэспубліку Палінезія (10 месцаў). Адміністрацыйны падзел Францускай Палінезыі мае два ўзроўні: пяць адміністрацыйных падразьдзяленьняў, якія, у сваю чаргу, падзеленыя на 48 камун. == Эканомiка == Асноўная галіна эканомікі-абслугоўваньне турыстаў (каля чвэрці ВУП). Таксама разьвіты здабыча жэмчугу й рыбалоўства. У сельскай гаспадарцы культывуюцца какосы, ваніль, гародніна, садавіна, кава. Прысутнічае жывёлагадоўля (на астравах Туамоту традыцыйна разводзяць сабак на мяса). Экспартныя тавары-жэмчуг, какосы, ваніль, акулавыя мяса. == Ахова здароўя == У Францускай Палінезыі, у адрозьненьне ад Аўстраліі, практычна няма небясьпечных зьвяроў і насякомых. Высокі ўзровень аховы здароўя. == Асноўныя курорты Францускай Палінэзыі == ● Подветрэнные выспы: Таіці (Тахіці), Бора-Бора( Бора Бора), муры( муры), Раяцеа( Райат), Таха( Таха), Хуахіне (Хуахіне), ● Архіпелаг Туамоту: Маніхі (Маніхі), Рангіроа (Рангіроа), Тыкехау (Тыкехау), ● Маркіскія астравы: Нуку-Хіва (Нуку Хіва), Хіва-Оа (Hіva’oa). {{Commons}} {{Вікіфікаваць}} {{Артаграфія}} {{Краіны Акіяніі}} alnvqj2omdlmlzwlq55tm3baqqfloik 2699402 2699398 2026-11-07T17:01:51Z Lesnas ättling 11208 /* Паходжаньне */ артаграфія 2699402 wikitext text/x-wiki {{Краіна |Назва = Француская Палінэзія |НазваЎРоднымСклоне = Францускае Палінэзіі |НазваНаДзяржаўнайМове = Polynesie francaise<br />Porinetia Farani |Сьцяг = Flag of French Polynesia.svg |Герб = Coat of arms of French Polynesia.svg |НацыянальныДэвіз = Tahiti Nui Mare'are'a |Месцазнаходжаньне = Location French Polynesia.png |АфіцыйнаяМова = [[Француская мова|француская]] |Сталіца = [[Папээтэ]] |НайбуйнейшыГорад = [[Фааа]] |ТыпУраду = [[Залежная тэрыторыя]] |ПасадыКіраўнікоў = [[Прэзыдэнт Францускай Палінэзіі|Прэзыдэнт]] |ІмёныКіраўнікоў = [[Эдуар Фрыч]] |Плошча = 4167 |МесцаЎСьвецеПаводлеПлошчы = 173 |АдсотакВады = 12 |ГодАцэнкіНасельніцтва = 2009 |МесцаЎСьвецеПаводлеНасельніцтва = 177 |Насельніцтва = 264 000 |ШчыльнасьцьНасельніцтва = 63 |ГодАцэнкіСУП = 2006 |МесцаЎСьвецеПаводлеСУП = 162 |СУП = $5,65 млрд |СУПНаДушуНасельніцтва = $21 999 |Валюта = [[Франк КФП]] |КодВалюты = XPF |ЧасавыПас = |ЧасРозьніцаUTC = -10 |ЧасавыПасУлетку = |ЧасРозьніцаUTCУлетку = |НезалежнасьцьПадзеі = |НезалежнасьцьДаты = |ДзяржаўныГімн = La Marseillaise |АўтамабільныЗнак = |ДамэнВерхнягаЎзроўню = pf |ТэлефонныКод = 689 |Дадаткі = [[Файл:French Polynesia map.jpg|цэнтар|280пкс|Мапа Францускае Палінэзіі]] }} '''Француская Палінэзія''' ({{мова-fr|Polynesie francaise}}, [[Таіцянская мова|па-таіцянску]]: ''Porinetia Farani'') — [[Заморскія супольнасьці Францыі|заморская супольнасьць]] [[Францыя|Францыі]]. Разьмешчаная ў паўднёвай частцы [[Ціхі акіян|Ціхага акіяна]]. == Геаграфiя == Складаецца зь некалькіх груп палінезійскіх астравоў (''Туамоту, Тубуаі, грамадзтва, Маркіскія астравы, Росiян, Раеўскага, Гамб’е й інш''.), усяго больш за ''130'' астравоў пераважна каралавага альбо вульканічнага паходжаньня, самы вядомы зь якіх — Таіці ў архіпелагу грамадзтва, гэта таксама самы Населены востраў і месца разьмяшчэньня адміністрацыйнага цэнтра тэрыторыі (горад Папеэце). Хоць [[востраў Кліпертан]] фармальна не ўваходзіў у склад тэрыторыі, да 2007 году ён падпарадкоўваўся ўраду Францускай Палінэзыі. == Клiмат == У цэнтры Францускай Палінезыі трапічны вільготны клімат, на поўдні — субтрапічны вільготны, на поўначы — субэкватарыяльны. Тэмпэратура на працягу году амаль не зьмяняецца пры адзнацы каля 26-27 °C. Тэмпэратура вады на працягу году таксама каля 26 °C. == Гiсторыя == Першым адкрытым эўрапэйцамі востравам быў Пука-Пука на архіпелагу Туамоту (Магелан, 1521). Маркіскія астравы былі адкрыты ў 1595 годзе Менданіяй, Таіці — у 1606 годзе Валісам, Тубуаі — у 1777 годзе Джэймсам Кукам, Гамб’е-у 1797 годзе Ўілсанам. У 1842 годзе Францыя ўзяла пад свой пратэктарат Таіці, Астравы Таварыства, Туамоту, Тубуаі й Маркіскія астравы. 29 чэрвеня 1880 году апошні кіраўнік, Таіці Помар V, дазваляе Францыі ўсталяваць каляніяльнае кіраваньне ў абмен на пажыцьцёвае ўтрыманьне сябе і сваёй сям’і з улікам яго каралеўскага сану. Яго рашэньне падтрымалі падначаленыя. Гандлёвая палата была створана адразу ж, Сельскагаспадарчая-у 1884 годзе. У 1887 годзе да калёній Францыі дадаюцца астравы Гамб’е. у Тубуаі ў 1867 годзе да калёній далучаюцца атолы Рапа, у 1900-м Раруту, у 1901 годзе Рыматара. Калёнія сумесных атолаў атрымала назву ”францускае валоданьне ў Акіяніі” (фр. Établіssements françaіs de l’océanіe, EFO). Да 1894 году калёніямі кіравалі ваенныя францускага флёту, з 1896 == Паходжаньне == Астравы Францускай Палінэзыі ўзьніклі ў выніку вульканічных вывяржэньняў. Гэтым тлумачыцца разнастайнасьць і прыгажосьць пэйзажаў, незвычайныя формы скал і выспаў, колер пяску, які можа быць беласьнежным, жоўтым, аранжавым і нават чорным. Выспы Францускай Палінэзыі не падобныя адзін на аднаго, амаль усе акружаны атоламі, што робіць ваду вельмі блакітны і спакойнай. == Насельніцтва == Насельніцтва паводле перапісу 2007 году складала 259 596 чалавек. Этнічны склад: ● [[палінезійцы]]-78 % ● [[кітайцы]]-12 % ● [[мясцовыя французы]] (у асноўным Франка-палінезійскія метысы-Дэміс) — 6 % ● французы-4%. Афіцыйныя мовы: француская (61.1%) і Таіцянская (31.4%) — паводле перапісу 2002 году. Рэлігіі: [[Пратэстанцтва|пратэстанты]] 54%, [[Каталіцтва|каталікі]] 30%, астатнія 10%, [[Атэізм|атэісты]] 6%. == Палiтычны лад == Улады Францыі прадстаўлены Вярхоўным камісарам, які прызначаецца на гэтую пасаду прэзыдэнтам Францыі. Выканаўчая ўлада-Савет Міністраў супольнасьці. Мясцовы парлямэнт-Асамблея супольнасьці складаецца з 57 дэпутатаў, якія выбіраюцца тэрмінам на пяць гадоў. Жыхары тэрыторыі таксама абіраюць аднаго сэнатара Францыі й двух членаў парлямэнта Францыі. Палітычныя партыі: Альянс ”Наш дом” (27 месцаў у Асамблеі), Зьвяз за дэмакратыю (20 месцаў), Народны Рух За Рэспубліку Палінезія (10 месцаў). Адміністрацыйны падзел Францускай Палінезыі мае два ўзроўні: пяць адміністрацыйных падразьдзяленьняў, якія, у сваю чаргу, падзеленыя на 48 камун. == Эканомiка == Асноўная галіна эканомікі-абслугоўваньне турыстаў (каля чвэрці ВУП). Таксама разьвіты здабыча жэмчугу й рыбалоўства. У сельскай гаспадарцы культывуюцца какосы, ваніль, гародніна, садавіна, кава. Прысутнічае жывёлагадоўля (на астравах Туамоту традыцыйна разводзяць сабак на мяса). Экспартныя тавары-жэмчуг, какосы, ваніль, акулавыя мяса. == Ахова здароўя == У Францускай Палінезыі, у адрозьненьне ад Аўстраліі, практычна няма небясьпечных зьвяроў і насякомых. Высокі ўзровень аховы здароўя. == Асноўныя курорты Францускай Палінэзыі == ● Подветрэнные выспы: Таіці (Тахіці), Бора-Бора( Бора Бора), муры( муры), Раяцеа( Райат), Таха( Таха), Хуахіне (Хуахіне), ● Архіпелаг Туамоту: Маніхі (Маніхі), Рангіроа (Рангіроа), Тыкехау (Тыкехау), ● Маркіскія астравы: Нуку-Хіва (Нуку Хіва), Хіва-Оа (Hіva’oa). {{Commons}} {{Вікіфікаваць}} {{Артаграфія}} {{Краіны Акіяніі}} b80ym3k3slojtyveo9y58jxe2vs1f0z 2699403 2699402 2026-11-07T17:02:31Z Lesnas ättling 11208 /* Насельніцтва */ артаграфія 2699403 wikitext text/x-wiki {{Краіна |Назва = Француская Палінэзія |НазваЎРоднымСклоне = Францускае Палінэзіі |НазваНаДзяржаўнайМове = Polynesie francaise<br />Porinetia Farani |Сьцяг = Flag of French Polynesia.svg |Герб = Coat of arms of French Polynesia.svg |НацыянальныДэвіз = Tahiti Nui Mare'are'a |Месцазнаходжаньне = Location French Polynesia.png |АфіцыйнаяМова = [[Француская мова|француская]] |Сталіца = [[Папээтэ]] |НайбуйнейшыГорад = [[Фааа]] |ТыпУраду = [[Залежная тэрыторыя]] |ПасадыКіраўнікоў = [[Прэзыдэнт Францускай Палінэзіі|Прэзыдэнт]] |ІмёныКіраўнікоў = [[Эдуар Фрыч]] |Плошча = 4167 |МесцаЎСьвецеПаводлеПлошчы = 173 |АдсотакВады = 12 |ГодАцэнкіНасельніцтва = 2009 |МесцаЎСьвецеПаводлеНасельніцтва = 177 |Насельніцтва = 264 000 |ШчыльнасьцьНасельніцтва = 63 |ГодАцэнкіСУП = 2006 |МесцаЎСьвецеПаводлеСУП = 162 |СУП = $5,65 млрд |СУПНаДушуНасельніцтва = $21 999 |Валюта = [[Франк КФП]] |КодВалюты = XPF |ЧасавыПас = |ЧасРозьніцаUTC = -10 |ЧасавыПасУлетку = |ЧасРозьніцаUTCУлетку = |НезалежнасьцьПадзеі = |НезалежнасьцьДаты = |ДзяржаўныГімн = La Marseillaise |АўтамабільныЗнак = |ДамэнВерхнягаЎзроўню = pf |ТэлефонныКод = 689 |Дадаткі = [[Файл:French Polynesia map.jpg|цэнтар|280пкс|Мапа Францускае Палінэзіі]] }} '''Француская Палінэзія''' ({{мова-fr|Polynesie francaise}}, [[Таіцянская мова|па-таіцянску]]: ''Porinetia Farani'') — [[Заморскія супольнасьці Францыі|заморская супольнасьць]] [[Францыя|Францыі]]. Разьмешчаная ў паўднёвай частцы [[Ціхі акіян|Ціхага акіяна]]. == Геаграфiя == Складаецца зь некалькіх груп палінезійскіх астравоў (''Туамоту, Тубуаі, грамадзтва, Маркіскія астравы, Росiян, Раеўскага, Гамб’е й інш''.), усяго больш за ''130'' астравоў пераважна каралавага альбо вульканічнага паходжаньня, самы вядомы зь якіх — Таіці ў архіпелагу грамадзтва, гэта таксама самы Населены востраў і месца разьмяшчэньня адміністрацыйнага цэнтра тэрыторыі (горад Папеэце). Хоць [[востраў Кліпертан]] фармальна не ўваходзіў у склад тэрыторыі, да 2007 году ён падпарадкоўваўся ўраду Францускай Палінэзыі. == Клiмат == У цэнтры Францускай Палінезыі трапічны вільготны клімат, на поўдні — субтрапічны вільготны, на поўначы — субэкватарыяльны. Тэмпэратура на працягу году амаль не зьмяняецца пры адзнацы каля 26-27 °C. Тэмпэратура вады на працягу году таксама каля 26 °C. == Гiсторыя == Першым адкрытым эўрапэйцамі востравам быў Пука-Пука на архіпелагу Туамоту (Магелан, 1521). Маркіскія астравы былі адкрыты ў 1595 годзе Менданіяй, Таіці — у 1606 годзе Валісам, Тубуаі — у 1777 годзе Джэймсам Кукам, Гамб’е-у 1797 годзе Ўілсанам. У 1842 годзе Францыя ўзяла пад свой пратэктарат Таіці, Астравы Таварыства, Туамоту, Тубуаі й Маркіскія астравы. 29 чэрвеня 1880 году апошні кіраўнік, Таіці Помар V, дазваляе Францыі ўсталяваць каляніяльнае кіраваньне ў абмен на пажыцьцёвае ўтрыманьне сябе і сваёй сям’і з улікам яго каралеўскага сану. Яго рашэньне падтрымалі падначаленыя. Гандлёвая палата была створана адразу ж, Сельскагаспадарчая-у 1884 годзе. У 1887 годзе да калёній Францыі дадаюцца астравы Гамб’е. у Тубуаі ў 1867 годзе да калёній далучаюцца атолы Рапа, у 1900-м Раруту, у 1901 годзе Рыматара. Калёнія сумесных атолаў атрымала назву ”францускае валоданьне ў Акіяніі” (фр. Établіssements françaіs de l’océanіe, EFO). Да 1894 году калёніямі кіравалі ваенныя францускага флёту, з 1896 == Паходжаньне == Астравы Францускай Палінэзыі ўзьніклі ў выніку вульканічных вывяржэньняў. Гэтым тлумачыцца разнастайнасьць і прыгажосьць пэйзажаў, незвычайныя формы скал і выспаў, колер пяску, які можа быць беласьнежным, жоўтым, аранжавым і нават чорным. Выспы Францускай Палінэзыі не падобныя адзін на аднаго, амаль усе акружаны атоламі, што робіць ваду вельмі блакітны і спакойнай. == Насельніцтва == Насельніцтва паводле перапісу 2007 году складала 259 596 чалавек. Этнічны склад: ● [[палінэзійцы]]-78 % ● [[кітайцы]]-12 % ● [[мясцовыя французы]] (у асноўным Франка-палінэзійскія мэтысы-Дэміс) — 6 % ● французы-4%. Афіцыйныя мовы: француская (61.1%) і Таіцянская (31.4%) — паводле перапісу 2002 году. Рэлігіі: [[Пратэстанцтва|пратэстанты]] 54%, [[Каталіцтва|каталікі]] 30%, астатнія 10%, [[Атэізм|атэісты]] 6%. == Палiтычны лад == Улады Францыі прадстаўлены Вярхоўным камісарам, які прызначаецца на гэтую пасаду прэзыдэнтам Францыі. Выканаўчая ўлада-Савет Міністраў супольнасьці. Мясцовы парлямэнт-Асамблея супольнасьці складаецца з 57 дэпутатаў, якія выбіраюцца тэрмінам на пяць гадоў. Жыхары тэрыторыі таксама абіраюць аднаго сэнатара Францыі й двух членаў парлямэнта Францыі. Палітычныя партыі: Альянс ”Наш дом” (27 месцаў у Асамблеі), Зьвяз за дэмакратыю (20 месцаў), Народны Рух За Рэспубліку Палінезія (10 месцаў). Адміністрацыйны падзел Францускай Палінезыі мае два ўзроўні: пяць адміністрацыйных падразьдзяленьняў, якія, у сваю чаргу, падзеленыя на 48 камун. == Эканомiка == Асноўная галіна эканомікі-абслугоўваньне турыстаў (каля чвэрці ВУП). Таксама разьвіты здабыча жэмчугу й рыбалоўства. У сельскай гаспадарцы культывуюцца какосы, ваніль, гародніна, садавіна, кава. Прысутнічае жывёлагадоўля (на астравах Туамоту традыцыйна разводзяць сабак на мяса). Экспартныя тавары-жэмчуг, какосы, ваніль, акулавыя мяса. == Ахова здароўя == У Францускай Палінезыі, у адрозьненьне ад Аўстраліі, практычна няма небясьпечных зьвяроў і насякомых. Высокі ўзровень аховы здароўя. == Асноўныя курорты Францускай Палінэзыі == ● Подветрэнные выспы: Таіці (Тахіці), Бора-Бора( Бора Бора), муры( муры), Раяцеа( Райат), Таха( Таха), Хуахіне (Хуахіне), ● Архіпелаг Туамоту: Маніхі (Маніхі), Рангіроа (Рангіроа), Тыкехау (Тыкехау), ● Маркіскія астравы: Нуку-Хіва (Нуку Хіва), Хіва-Оа (Hіva’oa). {{Commons}} {{Вікіфікаваць}} {{Артаграфія}} {{Краіны Акіяніі}} fw9zt5cyqaih7ww23o66k61udtlf52q 2699404 2699403 2026-11-07T17:03:13Z Lesnas ättling 11208 /* Ахова здароўя */ артаграфія 2699404 wikitext text/x-wiki {{Краіна |Назва = Француская Палінэзія |НазваЎРоднымСклоне = Францускае Палінэзіі |НазваНаДзяржаўнайМове = Polynesie francaise<br />Porinetia Farani |Сьцяг = Flag of French Polynesia.svg |Герб = Coat of arms of French Polynesia.svg |НацыянальныДэвіз = Tahiti Nui Mare'are'a |Месцазнаходжаньне = Location French Polynesia.png |АфіцыйнаяМова = [[Француская мова|француская]] |Сталіца = [[Папээтэ]] |НайбуйнейшыГорад = [[Фааа]] |ТыпУраду = [[Залежная тэрыторыя]] |ПасадыКіраўнікоў = [[Прэзыдэнт Францускай Палінэзіі|Прэзыдэнт]] |ІмёныКіраўнікоў = [[Эдуар Фрыч]] |Плошча = 4167 |МесцаЎСьвецеПаводлеПлошчы = 173 |АдсотакВады = 12 |ГодАцэнкіНасельніцтва = 2009 |МесцаЎСьвецеПаводлеНасельніцтва = 177 |Насельніцтва = 264 000 |ШчыльнасьцьНасельніцтва = 63 |ГодАцэнкіСУП = 2006 |МесцаЎСьвецеПаводлеСУП = 162 |СУП = $5,65 млрд |СУПНаДушуНасельніцтва = $21 999 |Валюта = [[Франк КФП]] |КодВалюты = XPF |ЧасавыПас = |ЧасРозьніцаUTC = -10 |ЧасавыПасУлетку = |ЧасРозьніцаUTCУлетку = |НезалежнасьцьПадзеі = |НезалежнасьцьДаты = |ДзяржаўныГімн = La Marseillaise |АўтамабільныЗнак = |ДамэнВерхнягаЎзроўню = pf |ТэлефонныКод = 689 |Дадаткі = [[Файл:French Polynesia map.jpg|цэнтар|280пкс|Мапа Францускае Палінэзіі]] }} '''Француская Палінэзія''' ({{мова-fr|Polynesie francaise}}, [[Таіцянская мова|па-таіцянску]]: ''Porinetia Farani'') — [[Заморскія супольнасьці Францыі|заморская супольнасьць]] [[Францыя|Францыі]]. Разьмешчаная ў паўднёвай частцы [[Ціхі акіян|Ціхага акіяна]]. == Геаграфiя == Складаецца зь некалькіх груп палінезійскіх астравоў (''Туамоту, Тубуаі, грамадзтва, Маркіскія астравы, Росiян, Раеўскага, Гамб’е й інш''.), усяго больш за ''130'' астравоў пераважна каралавага альбо вульканічнага паходжаньня, самы вядомы зь якіх — Таіці ў архіпелагу грамадзтва, гэта таксама самы Населены востраў і месца разьмяшчэньня адміністрацыйнага цэнтра тэрыторыі (горад Папеэце). Хоць [[востраў Кліпертан]] фармальна не ўваходзіў у склад тэрыторыі, да 2007 году ён падпарадкоўваўся ўраду Францускай Палінэзыі. == Клiмат == У цэнтры Францускай Палінезыі трапічны вільготны клімат, на поўдні — субтрапічны вільготны, на поўначы — субэкватарыяльны. Тэмпэратура на працягу году амаль не зьмяняецца пры адзнацы каля 26-27 °C. Тэмпэратура вады на працягу году таксама каля 26 °C. == Гiсторыя == Першым адкрытым эўрапэйцамі востравам быў Пука-Пука на архіпелагу Туамоту (Магелан, 1521). Маркіскія астравы былі адкрыты ў 1595 годзе Менданіяй, Таіці — у 1606 годзе Валісам, Тубуаі — у 1777 годзе Джэймсам Кукам, Гамб’е-у 1797 годзе Ўілсанам. У 1842 годзе Францыя ўзяла пад свой пратэктарат Таіці, Астравы Таварыства, Туамоту, Тубуаі й Маркіскія астравы. 29 чэрвеня 1880 году апошні кіраўнік, Таіці Помар V, дазваляе Францыі ўсталяваць каляніяльнае кіраваньне ў абмен на пажыцьцёвае ўтрыманьне сябе і сваёй сям’і з улікам яго каралеўскага сану. Яго рашэньне падтрымалі падначаленыя. Гандлёвая палата была створана адразу ж, Сельскагаспадарчая-у 1884 годзе. У 1887 годзе да калёній Францыі дадаюцца астравы Гамб’е. у Тубуаі ў 1867 годзе да калёній далучаюцца атолы Рапа, у 1900-м Раруту, у 1901 годзе Рыматара. Калёнія сумесных атолаў атрымала назву ”францускае валоданьне ў Акіяніі” (фр. Établіssements françaіs de l’océanіe, EFO). Да 1894 году калёніямі кіравалі ваенныя францускага флёту, з 1896 == Паходжаньне == Астравы Францускай Палінэзыі ўзьніклі ў выніку вульканічных вывяржэньняў. Гэтым тлумачыцца разнастайнасьць і прыгажосьць пэйзажаў, незвычайныя формы скал і выспаў, колер пяску, які можа быць беласьнежным, жоўтым, аранжавым і нават чорным. Выспы Францускай Палінэзыі не падобныя адзін на аднаго, амаль усе акружаны атоламі, што робіць ваду вельмі блакітны і спакойнай. == Насельніцтва == Насельніцтва паводле перапісу 2007 году складала 259 596 чалавек. Этнічны склад: ● [[палінэзійцы]]-78 % ● [[кітайцы]]-12 % ● [[мясцовыя французы]] (у асноўным Франка-палінэзійскія мэтысы-Дэміс) — 6 % ● французы-4%. Афіцыйныя мовы: француская (61.1%) і Таіцянская (31.4%) — паводле перапісу 2002 году. Рэлігіі: [[Пратэстанцтва|пратэстанты]] 54%, [[Каталіцтва|каталікі]] 30%, астатнія 10%, [[Атэізм|атэісты]] 6%. == Палiтычны лад == Улады Францыі прадстаўлены Вярхоўным камісарам, які прызначаецца на гэтую пасаду прэзыдэнтам Францыі. Выканаўчая ўлада-Савет Міністраў супольнасьці. Мясцовы парлямэнт-Асамблея супольнасьці складаецца з 57 дэпутатаў, якія выбіраюцца тэрмінам на пяць гадоў. Жыхары тэрыторыі таксама абіраюць аднаго сэнатара Францыі й двух членаў парлямэнта Францыі. Палітычныя партыі: Альянс ”Наш дом” (27 месцаў у Асамблеі), Зьвяз за дэмакратыю (20 месцаў), Народны Рух За Рэспубліку Палінезія (10 месцаў). Адміністрацыйны падзел Францускай Палінезыі мае два ўзроўні: пяць адміністрацыйных падразьдзяленьняў, якія, у сваю чаргу, падзеленыя на 48 камун. == Эканомiка == Асноўная галіна эканомікі-абслугоўваньне турыстаў (каля чвэрці ВУП). Таксама разьвіты здабыча жэмчугу й рыбалоўства. У сельскай гаспадарцы культывуюцца какосы, ваніль, гародніна, садавіна, кава. Прысутнічае жывёлагадоўля (на астравах Туамоту традыцыйна разводзяць сабак на мяса). Экспартныя тавары-жэмчуг, какосы, ваніль, акулавыя мяса. == Ахова здароўя == У Францускай Палінэзыі, у адрозьненьне ад Аўстраліі, практычна няма небясьпечных зьвяроў і насякомых. Высокі ўзровень аховы здароўя. == Асноўныя курорты Францускай Палінэзыі == ● Подветрэнные выспы: Таіці (Тахіці), Бора-Бора( Бора Бора), муры( муры), Раяцеа( Райат), Таха( Таха), Хуахіне (Хуахіне), ● Архіпелаг Туамоту: Маніхі (Маніхі), Рангіроа (Рангіроа), Тыкехау (Тыкехау), ● Маркіскія астравы: Нуку-Хіва (Нуку Хіва), Хіва-Оа (Hіva’oa). {{Commons}} {{Вікіфікаваць}} {{Артаграфія}} {{Краіны Акіяніі}} 08t1p6tbvgp5fsnszx4puoj8zazoa9l Ян Пазьняк 0 12128 2699436 2656408 2026-11-07T19:57:23Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 2699436 wikitext text/x-wiki {{Цёзкі}} {{Палітык |лацінка = Jan Paźniak |месца_нараджэньня = [[Суботнікі]], [[Лідзкі павет]] [[Віленская губэрня]], [[Расейская імпэрыя]] |месца_сьмерці = [[Менск]], [[БССР]] |назва_палітычнай_арганізацыі = <!-- Рух, Аб’яднаньне, і пад. Неабавязковы. Па змоўчаньні — «Партыя» --> |партыя = |сужэнец = |дзеці = |бацька = Аляксандар Пазьняк |маці = Ганна Пазьняк |род = |адукацыя = |рэлігія = [[рыма-каталік]] |подпіс = |узнагароды = }} '''Я́н Аляксандравіч Пазьня́к''' ([[19 лютага]] [[1887]], паводле іншых зьвестак — [[1895]]<ref name="brd">[http://slounik.org/146886.html Пазняк Янка] // {{Літаратура/Беларускія рэлігійныя дзеячы XX ст.|к}}</ref>, [[мястэчка]] [[Суботнікі]] [[Лідзкі павет|Лідзкага павету]] [[Віленская губэрня|Віленскай губэрні]], цяпер [[Іўеўскі раён]] [[Гарадзенская вобласьць|Гарадзенскай вобласьці]] — пасьля кастрычніка [[1939]], [[НКУС]], [[Менск]]?) — беларускі грамадзка-культурны дзяяч, выдавец і публіцыст. Дзед беларускага палітыка і грамадзкага дзеяча [[Зянон Пазьняк|Зянона Пазьняка]]. == Біяграфія == Паходзіў зь сялянскай радзіны беларусаў-каталікоў: бацькі — Аляксандар і Ганна (з роду Тучкоўскіх) Пазьнякі. Атрымаў агульную сярэднюю і музычную адукацыю. Рана далучыўся да беларускага руху. У 1909—1912 гадох браў удзел у працы беларускіх хрысьціянска-асьветніцкіх гурткоў. У 1913—1915 гадох разам з [[Антон Бычкоўскі|А. Бычкоўскім]], [[Баляслаў Пачопка|Б. Пачопкам]] і [[Антон Лявіцкі|А. Лявіцкім (Ядвігіным Ш.)]] выдаваў [[Вільня|віленскую]] газэту «[[Biełarus]]». Служыў арганістам у [[Лаварышкі|Лаварышках]] каля [[Вільня|Вільні]], у [[касьцёл Сьвятога Яна|касьцёле Сьвятога Яна]] ў [[Вільня|Вільні]] (1918—1920). З 1917 году актыўна ўдзельнічаў у беларускім хрысьціянска-дэмакратычным руху. Быў з 1928 году сакратаром Прэзыдыюму ЦК [[Беларуская хрысьціянская дэмакратыя (1927)|Беларускае хрысьціянскае дэмакратыі]], з 1936 году — старшынём Прэзыдыюму [[Беларускае народнае аб’яднаньне|Беларускага народнага аб’яднаньня]]. Арганізоўваў на вёсцы беларускія мастацкія калектывы, рупіўся пра адкрыцьцё беларускіх школаў. У 1928—1936 гадох рэдагаваў газэту «[[Biełaruskaja krynica]]». З пачатку 1930-х гадоў — старшыня [[Віленскі Беларускі нацыянальны камітэт|Віленскага Беларускага нацыянальнага камітэту]]. За рэдактарска-публіцыстычную і палітычную дзейнасьць перасьледаваўся польскімі ўладамі Віленшчыны. Некалькі месяцаў правёў у вязьніцы, штрафаваўся<ref name="brd"/>. Напрыканцы 1938 году, у сувязі з закрыцьцём газэты «Biełaruskaja krynica», рэдактар часопісу «[[Хрысьціянская думка]]». == Сьмерць == Пасьля пачатку [[другая сусьветная вайна|2-й сусьветнай вайны]], у кастрычніку 1939 году Ян Пазьняк быў арыштаваны савецкімі акупацыйнымі войскамі і вывезены зь [[Вільня|Вільні]]<ref name=a>{{кніга|загаловак = Энцыклапедыя… том 5| старонкі = 377}}</ref>. 22 красавіка 1940 году быў перавезены 226-м палком 15-й брыгады войскаў НКУС з [[Чэрвень (горад)|Чэрвеня]] ў [[Менск]]<ref name=d>{{кніга|url = http://www.cprdip.pl/main/file.php?id=155| загаловак = Fragment rekonstrukcji białoruskiej listy katyńskiej| выдавецтва = [[Цэнтр польска-расійскага дыялогу і дамовы]]}}</ref>. Далейшы лёс пэўна невядомы<ref name=a/>. Аднак дасьледаваньнем [[Польска-расейскі цэнтар дыялёгу і згоды|Польска-расейскага цэнтру дыялёгу і згоды]] праз параўнаньне сьпісаў польскіх грамадзян, зьніклых на тэрыторыях, занятых СССР у 1939 годзе, з канвойнымі сьпісамі войскаў НКУС выяўлена, што Ян Пазьняк, верагодна, быў забіты НКУС паводле рашэньня Палітбюро ВКП(б) ад 5 сакавіка 1940 году. Паводле дасьледаваньня, карэляцыя дат рашэньня і перавозкі, а таксама адсутнасьць інфармацыі пра далейшы лёс кажуць за тое, што гіпотэза ''блізкая да праўды''. Гэта азначае, што Ян Пазьняк мог быць [[Катынскі расстрэл|расстраляны ў Катыні]] ці іншым месцы масавага расстрэлу польскіх грамадзян і знаходзіцца ў г. зв. «Беларускім катынскім сьпісе», то бок месцам яго сьмерці зь вялікай верагоднасьцю зьяўляецца Менск<ref name=d/>. Таксама і паводле [[Леанід Маракоў|Леаніда Маракова]], Ян Пазьняк, верагодна, быў расстраляны НКУС у Менску<ref name=c/>. == Творчасьць == Ян Пазьняк выступаў у друку з артыкуламі, у якіх між іншым камэнтаваў бягучыя палітычныя падзеі, аналізаваў грамадзкую, рэлігійную і культурную сытуацыю беларускай меншасьці ў Польшчы, акрэсьліваў напрамкі яе дзеяньняў для абароны сваіх правоў, растлумачваў ідэалягічныя асновы хрысьціянскага дэмакратызму<ref name=a/>. Сярод напісаных ім працаў ёсьць «Самаўрад вясковых гмін», выдадзены ў Вільні ў 1929 годзе<ref name=c>{{кніга|url = http://www.marakou.by/en/davedniki/represavanyya-litaratary/tom-ii?id=19699 | загаловак = Рэпрэсаваныя… том II| частка = Пазняк Янка}}</ref>. == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Літаратура == * [http://slounik.org/146886.html Пазняк Янка] // {{Літаратура/Беларускія рэлігійныя дзеячы XX ст.}} * [https://web.archive.org/web/20250124110538/https://marakou.org/en/davedniki/represavanyya-litaratary/tom-ii?id=19699 ПАЗНЯК Янка] // {{Літаратура/Даведнік Маракова|РС|2|0|РС|РС}} {{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Пазьняк, Ян}} [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў Суботніках]] [[Катэгорыя:Беларускія палітыкі]] [[Катэгорыя:Беларускія журналісты]] [[Катэгорыя:Беларускія публіцысты]] [[Катэгорыя:Сябры Беларускай хрысьціянскай дэмакратыі (Польшча)]] [[Катэгорыя:Рэпрэсаваныя ў БССР]] [[Катэгорыя:Расстраляныя беларускія літаратары]] [[Катэгорыя:Памерлі ў 1939 годзе]] af1dbu5jw3lg05dv4lkjb46prvz64yt Аляксандар Праханаў 0 13002 2699545 2614996 2026-11-08T06:36:33Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 2699545 wikitext text/x-wiki {{Асоба}} '''Аляксандар Андрэевіч Праханаў''' ({{мова-ru|Александр Андреевич Проханов}}) — расейскі [[журналіст]], пісьменьнік і грамадзкі дзеяч, галоўны рэдактар газэты «[[Завтра]]», сябра Сакратарыяту Саюзу пісьменьнікаў Расеі. == Біяграфія == Нарадзіўся [[26 лютага]] [[1938]] году ў [[Тбілісі]]. У [[1960]] годзе скончыў Маскоўскі авіяцыйны інстытут імя З. Арджанікідзэ. Працаваў інжынэрам, затым лесьніком у Карэліі і Падмаскоўі. У [[1960]]—[[1970]] гадах — супрацоўнік газэт «[[Правда]]», «Литературная газета». Працаваў у [[Аўганістан]]е, [[Нікарагуа]], [[Камбоджа|Кампучыі]], [[Ангола|Анголе]], [[Этыёпія|Этыёпіі]] і іншых «гарачых кропках». Аўтар першых нарысаў аб падзеях на востраве [[Даманскі]] падчас савецка-кітайскага канфлікту ў сакавіку [[1969]] году. У [[1971]] годзе выдаў свае першыя мастацка-публіцыстычныя кнігі: «Іду ў шлях мой» і «Лісты аб вёсцы». У [[1972]] годзе быў прыняты ў Саюз Пісьменьнікаў [[СССР]]. Напісаў больш за 30 аповесьцяў, раманаў і зборнікаў публіцыстычных артыкулаў. З [[1986]] году актыўна выступаў з публіцыстычнымі нарысамі ў патрыятычным друку: часопісах «Молодая гвардия», «Наш современник», газэце «Литературная Россия». У [[1989]]—[[1991]] гадах — галоўны рэдактар часопіса «Советская литература». Зь сьнежня [[1990]] году — галоўны рэдактар газэты «День». У [[1991]] годзе падчас выбараў прэзыдэнта [[РСФСР]], быў даверанай асобай кандыдата генэрала [[Альберт Макашоў|Альберта Макашова]]. У жніўні [[1991]] году падтрымаў дзеяньні ГКЧП. У верасьні [[1993]] году, выступіў у газэце супраць дзяржаўнага перавароту і падтрымаў законна абраны Вярхоўны Савет. Пасьля паразы абаронцаў расейскага парлямэнту, газэта «День» была забароненая. Але два яе нумары былі надрукаваныя ў [[Менск]]у ў тыпаграфіі Беларускага дома друку як спэцвыпускі камуністычнай газэты «Мы и время» і падпольна распаўсюджаныя ў [[Расея|Расеі]]. У лістападзе [[1993]] году была зарэгістраваная газэта «Завтра» і Праханаў становіцца яе галоўным рэдактарам. Адзін зь лідэраў левапатрыятычнай апазыцыі. Двойчы — у [[1997]] і [[1999]] гадах падвяргаўся нападам невядомых і жорсткаму зьбіцьцю. У [[2002]] годзе раман Праханава «Пан Гексаген», прысьвечаны думцы, што выбухі жылых дамоў у Маскве арганізаваныя расейскімі спэцслужбамі, атрымаў літаратурную прэмію «Нацыянальны бэстсэлер». == Творчасьць == Сярод найбольш вядомых твораў пісьменьніка — «Дрэва ў цэнтры Кабула» ([[1982]]), «У востравах паляўнічы» ([[1984]]), «Малюнкі баталіста» ([[1989]]), «Апошні салдат імпэрыі» ([[1993]]), «Чачэнскі блюз» ([[1998]]), «Чырвона-карычневы» ([[1999]]), «Пан Гексаген» ([[2001]]), «Афрыканіст» ([[2002]]), «Крэйсерава саната» ([[2004]]), «Палітоляг» ([[2005]]) і іншыя. Захапляецца маляваньнем у стылі расейскага лубка і прымітывізму. Калекцыянуе матылькоў. Узнагароджаны ордэнамі [[СССР]]. == Сям’я == Мае жонку, двух сыноў і дачку. == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Вонкавыя спасылкі == * [http://www.zavtra.ru Газэта «Завтра»] * [https://web.archive.org/web/20061008205820/http://patriotica.ru/authors/prohanov.html Артыкулы і інш.] * [https://web.archive.org/web/20070116052026/http://militera.lib.ru/prose/russian/prohanov1/index.html «Чачэнскі блюз»] {{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Праханаў, Аляксандар}} [[Катэгорыя:Нарадзіліся 26 лютага]] [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1938 годзе]] [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў Тбілісі]] [[Катэгорыя:Расейскія літаратары]] [[Катэгорыя:Расейскія журналісты]] erst4bmcl9h5hkeorz6i69lx6ckwajk Альпы 0 14747 2699539 2198987 2026-11-08T05:30:13Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 2699539 wikitext text/x-wiki {{Гара |Назва = Альпы |Назва ў родным склоне = Альпаў |Выява = Satellitenaufnahme der Alpen.jpg |Камэнтар = Фатаздымак з космасу |Вышыня = 4810 |Краіна = Францыя |Краіна2 = |Краіна3 = |Месцазнаходжаньне = [[Швайцарыя]], [[Францыя]], [[Нямеччына]], [[Славенія]], [[Італія]], [[Аўстрыя]], [[Ліхтэнштайн]], [[Манака]] |Горная сыстэма = |Кантынэнт = [[Эўразія]] |Найвышэйшы пункт = [[Манблян]] |Даўжыня = |ВікіМапія = |Першае ўзыходжаньне = |Клясычны маршрут = |Шырата паўшар'е = паўночнае |Шырата градусаў = 45 |Шырата хвілінаў = 50 |Шырата сэкундаў = 01 |Даўгата паўшар'е = усходняе |Даўгата градусаў = 06 |Даўгата хвілінаў = 51 |Даўгата сэкундаў = 54 |Пазыцыя подпісу на мапе = |Водступ подпісу на мапе = }} '''А́льпы''' ({{мова-de|Alpen}}, {{мова-fr|Alpes}}, {{мова-it|Alpi}}, {{мова-sl|Alpe}}) — самыя высокія [[гара|горы]] [[Эўропа|Эўропы]], знаходзяцца на тэрыторыі [[Францыя|Францыі]], [[Італія|Італіі]], [[Швайцарыя|Швайцарыі]], [[Нямеччына|Нямеччыны]], [[Аўстрыя|Аўстрыі]], [[Ліхтэнштайн]]у і [[Славенія|Славеніі]]. Адна з найвялікшых сыстэмаў горных хрыбтоў у [[Эўропа|Эўропе]], якая цягнецца прыкладна 1200 кілямэтраў. Горы ​​былі сфармаваныя на працягу дзясяткаў мільёнаў гадоў на месцы сутыкненьня афрыканскай і эўразійскай тэктанічных пліт. Найбольш вышэзнай кропкай сыстэмы зьяўляецца гара [[Манблян]], якая месьціцца каля француска-італьянскай мяжы і мае 4810 мэтраў у вышыню. == Месцазнаходжаньне і падзел == Альпы маюць выгляд складанай сыстэм хрыбтоў, якая цягнецца дугой ад [[Міжземнае мора|Міжземнага мора]] да дунайскай раўніны. Даўжыня каля 1200 км (па ўнутраным боку дугі каля 750 км), шырыня да 260 км. Далінай паміж [[Бодэнскае возера|Бодэнскім возерам]] і [[Кома (возера)|возерам Кома]] дзеляцца на больш высокія Заходнія Альпы (вышыня да 4807 мэтраў, гара [[Манблян]]) і больш нізкія і шырокія Ўсходнія Альпы (да 4049 мэтраў, гара [[Бэрдына]]). == Назва == Паходжаньне назвы незразумелае, некаторыя дасьледчыкі зьвязваюць яе з [[кельты|кельцкім]] коранем ''alb'', які азначае «вышыня», іншыя зьвязваюць з [[лацінская мова|лацінскім]] ''albus'' — «белы», што больш падыходзіць да альпійскіх вяршынь. Другая гіпотэза менш верагодная, таму што на тэрыторыі ўсяго горнага ланцуга азначэньне «alp» адносіцца да высакагорных паш, а не да вяршынь. == Геалёгія == [[Файл:Marzellspitze and Hintere Schwärze.jpg|міні|240пкс|зьлева|Альпы ў [[Аўстрыя|Аўстрыі]]]] Альпы створаны ў асноўным тэктанічнымі зрухамі альпійскага пэрыяду гораўзьнікненьня. Самая высокая — цэнтральная частка Альпаў складаецца са старажытных крышталічных (гнейсы, сьлюдзяныя [[лупнякі]]) і мэтамарфічных (кварцава-філітавыя лупнякі) парод, вызначаецца горным, рэльефам з шырокім распаўсюджваньнем [[лядоўня]]ў (1200 лядоўняў, агульнай плошчай 4000 км²). == Клімат == Альпы — важны кліматастваральны фактар Эўропы. На поўнач і захад ад іх разьмешчаны тэрыторыі з умераным кліматам, на поўдзень — субтрапічны міжземнаморскі клімат. Ападкаў на заходніх і паўночна-заходніх схілах 1500—2000 мм, месцамі да 4000 мм у год. У Альпах бяруць крыніцы [[Райн]], [[Рона]], [[По (рака)|По]], [[Адыджэ]], правыя прытокі [[Дунай|Дунаю]]. Шмат азёраў лядовага і тэктанічна-лядовага паходжаньня ([[Бодэнскае возера|Бодэнскае]], [[Жэнэўскае возера|Жэнэўскае]], [[Кома (возера)|Кома]], [[Ляга-Маджорэ]] і іншыя). Добра бачна вышынная паяснасьць [[клімат]]у. Да вышыні 800 м клімат умерана цёплы, на паўднёвых схілах — міжземнаморскі, шмат [[вінаграднік]]аў, [[сад]]оў, палёў, міжземнаморская расьліннасьць, шырокаліставыя лясы. На вышыні 800—1800 м клімат умераны, вільготны; шырокаліставыя лясы паступова замяшчаюцца хваёвымі. Да вышыні 2200—2300 м клімат субальпічны, халодны. Пераважаюць кусты і лугі. Вышэй, да мяжы вечных сьнягоў — альпійскі пояс з халодным кліматам, пераважаюць альпійскія лугі, большую частку году пакрытых [[сьнег]]ам. Яшчэ вышэй — пояс зь ледавікамі, сьнегам, камяністымі схіламі. Альпы — раён з разьвітай інфраструктурай міжнароднага турызму, альпінізму і горналыжнага спорту. == Экалёгія == === Флёра === [[Файл:Leontopodium alpinum1.jpg|міні|180пкс|[[Эдэльвэйс альпійскі]]]] У альпійскіх раёнах было выяўлена трынаццаць тысяч відаў [[расьліны|расьлін]]. Альпійскія расьліны згрупаваныя па асяродзьдзі пражываньня і тыпу глебы, якая можа складацца з [[вапняк]]у ці быць ня вапнавай. Асяродзьдзі пражываньня альпійскага рэгіёну вагаюцца ад лугоў, [[балота]]ў, [[лес|лясоў]], пры гэтым лісьцевых і іглічных, да [[марэна (геалёгія)|марэнаў]], скалаў і хрыбтоў. === Фаўна === Альпы зьяўляюцца месцам існаваньня для 30 тысячаў відаў [[жывёлы|жывёл]], пачынаючы ад самых маленькіх [[сьнегавыя блохі|сьнегавых блоха]]ў да [[буры мядзьведзь|бурых мядзьведзяў]], многія зь якіх адаптаваліся да суровых халодных умоваў і жыцьця на вялікіх вышынях да такой ступені, што некаторыя здольныя выжыць толькі ў канкрэтным мікраклімаце над або ніжэй сьнеговай лініі. == Вонкавыя спасылкі == * [https://web.archive.org/web/20230531104122/https://modis.gsfc.nasa.gov/gallery/individual.php?db_date=September Здымкі Альпаў са спадарожніку] [[Катэгорыя:Альпы| ]] [[Катэгорыя:Вікіпэдыя:Істотныя артыкулы]] b6y9la5fqdlqeglzy8xeyl69r2gzyed Эдгар Алан По 0 15148 2699392 2443832 2026-11-07T16:53:39Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 2699392 wikitext text/x-wiki {{Пісьменьнік |Імя = Эдгар Алан По |Арыгінал імя = {{мова-en|}}Edgar Allan Poe |Партрэт = Edgar Allan Poe 2.jpg |Памер = 240пкс |Апісаньне = |Імя пры нараджэньні = |Псэўданімы = |Гады актыўнасьці = |Кірунак = рамантызм |Дэбют = |Значныя творы = [[Крумкач (верш)|Крумкач]] |Прэміі = |Вікікрыніцы = :en:s:Author:Edgar Allan Poe |Палічка = http://knihi.com/zamlitra/po/ |Сайт = }} '''Э́дгар А́лан По''' ({{мова-en|Edgar Allan Poe}}; 19 студзеня 1809, [[Бостан]] — 7 кастрычніка 1849, [[Балтымар]]) — [[ЗША|амэрыканскі]] паэт, празаік, [[эсэ]]іст, вынаходнік дэтэктыўнай [[навэля|навэлі]] (''detective story''), заснавальнік жанру жахаў (''horror''), [[літаратурная крытыка|крытык]] і адна зь вядучых постацяў амэрыканскага [[рамантызм]]у. Найвялікшую славу здабыў як аўтар «жахлівых апавяданьняў». == Біяграфія == Эдгар Алан По нарадзіўся 19 студзеня 1809 году ў [[Бостан]]е, [[ЗША]]. Ягоныя бацькі, акторы вандруючай групы, памерлі, калі Эдгару было ўсяго два гады. Маці Эдгара, Элізабэт Арнольд По, была ангельскай, тата Эдгара, Дэвід По, — амэрыканцам ірляндзкага паходжаньня. Хлопчыка прыняў і ўсынавіў заможны гандляр зь Вірджыніі Джон Алан. === Дзяцінства === Дзяцінства Эдгара прайшло ў даволі багатым становішчы. Аланы не шкадавалі сродкаў на яго выхаваньне, і хоць часам справы ішлі не зусім пасьпяхова (часам ім нават пагражала банкрутства), хлопча гэтага не адчываў: яго апраналі «як прынца», у яго быў свой конь, свае сабакі. Калі Эдгару было шэсьць гадоў, Аланы паехалі ў Ангельшчыну і аддалі хлопчыка ў дарагі пансіён у [[Лёндан]]е, дзе ён правучыўся пяць год. Па вяртаньні Аланаў у 1820 годзе ў ЗША Эдгар паступіў у каледж у Рычмандзе, які скончыў у 1826 годзе. Завяршаць адукацыю Эдгара адправілі ва ўнівэрсытэт у Рычмандзе, тады толькі што заснаваны. Эдгар разьвіўся рана: у пяць год ён чытаў, маляваў, пісаў, дэклямаваў, езьдзіў конна. У школе ён добра вучыўся, набыў вялікі запас ведаў па літаратуры, асабліва ангельскай і лацінскай, па агульнай гісторыі, па матэматыцы, па некаторым адгалінаваньням прыродазнаўства, такім як астраномія, фізыка. Фізычна Эдгар быў моцным, удзельнічаў ува ўсіх сяброўскіх свавольствах, а ва ўнівэрсытэце — ува ўсіх іхніх гулянках. Характар будучага паэта зь дзяцінства быў няроўны, палкі, імпэтны. У яго паводзінах зацямлялі шмат дзіўнага. З раньніх год Эдгар пісаў вершы, захапляўся фантастычнымі плянамі, любіў рабіць псыхалягічныя вопыты над сабой і іншымі. Усьведамляючы сваю перавагу, ён даваў іншым гэта адчуць. Жыцьцё ў багацьці скончылася для Эдгара, калі яму было 17 гадоў. Ва ўнівэрсытэце ён прабыў усяго год. Увосень 1826 году адбыўся разрыў паміж Джонам Аланам і ягоным прыёмным сынам. Хто быў «вінаваты», цяпер даведацца цяжка. Ёсьць сьведчаньні, неспрыяльныя для Эдгара. Напрыклад, пацьверджана, што ён падрабіў вэксалі з подпісам Джона Алана, што аднойчы, нецьвярозы, навымаўляў яму грубіянстваў, замахнуўся на яго з палкай і г. д. Зь іншага боку, невядома, што трываў геніяльны юнак ад разбагацеўшага заступніка (Джон Алан атрымаў нечаканую спадчыну, якое пераўтварыла яго ў міліянэра), непрыхільнага да мастацтва і паэзіі. Відаць, шчыра любіла Эдгара толькі гаспадыня Алан, а яе муж ужо даўно быў незадаволены экцэнтрычным прыёмышам. Падставай да сваркі паслужыла тое, што Алан адмовіўся заплаціць картачныя пазыкі Эдгара. Юнак лічыў іх «пазыкамі гонару» і ня бачыў іншага выйсьця для выратаваньня свайго «гонару», як пакінуць багаты дом, дзе выхоўваўся. === Маладосьць === [[Файл:FtIndependence2.jpg|міні|зьлева|265пкс|Месца службы По — [[бостан]]скі форт Незалежнасьці]] Для Эдгара По пачалося бадзяжнае жыцьцё. Пакінуўшы дом Аланаў, ён паехаў у родны Бостан, дзе пад псэўданімам «Бостанец» надрукаваў збор вершаў «[[Тамэрлан і іншыя вершы]]», які так і ня выйшаў у сьвет. Гэтае выданьне, імаверна, паглынула ўсе сабраныя грошы юнака. Ня маючы прытулку, ён вырашыўся на стромкі крок — і паступіў жаўнерам у войску пад выдуманым імем. Службу ён нёс каля году, быў у камандваньня на добрым ліку і нават атрымаў чын сэржант-маёра. У пачатку 1828 году паэт, аднак, ня вытрываў свайго становішча і зьвярнуўся да прыёмнага бацькі, просячы дапамогі, і, верагодна, выказваў пакаяньне. Джон Алан, можа быць па хадайніцтву жонкі, пашкадаваў юнака, аплаціў наём намесьніка і выклапатаў Эдгару вызваленьне. Але, прыехаўшы ў Рычманд, Эдгар ужо не засьпеў сваёй заступніцы, гаспадыня Алан памерла за некалькі дзён да таго (28 лютага 1829 году). Атрымаўшы свабоду, Эдгар По зноўку зьвярнуўся да паэзіі. Ён зноў пабываў у Балтымары і пазнаёміўся тамака са сваімі сваякамі па татавай лініі — зь сястрой, бабуляй, дзядзькай Георгам По і яго сынам Нэльсанам По. Апошні мог пазнаёміць Эдгара з рэдактарам мясцовае газэты, Ўільямам Гвінам. Праз Гвіна Эдгар атрымаў магчымасьць да бачнага тады [[Нью-Ёрк|нью-ёрскага]] літаратара Джону Нілу. І Гвіну, і Нілу паэт аддаў на суд свае вершы. Водгук, пры ўсіх абмоўках, быў самы памысны. Вынікам было тое, што ў канцы 1829 году ў Балтымары быў другасна выданы збор вершаў По пад яго імем, азагалоўлены «''Аль-Аарааф, Тамэрлян і малыя вершы''». На гэты раз кніжка паступіла ў кнігарні і ў рэдакцыі, але прайшла незаўважанай. Паміж тым Джон Алан настойваў, каб Эдгар скончыў сваю адукацыю. Было вырашана, што ён паступіць у Ваенную акадэмію ў Вэст-Пойнце. У сакавіку 1830 году, па хадайніцтве Алана, Эдгар усё ж быў прыняты ў лік студэнтаў, хоць па ўзросту ён не падыходзіў. Яго прыёмны бацька падпісаў зя яго абавязальніцтва адслужыць у войску 5 гадоў. Эдгар неахвотна ішоў у акадэмію. Нармалёвым шляхам пакінуць яе муры ён ня мог. Са звычайнай гарачнасьцю ён узяўся за справу і здолеў дамагчыся таго, каб ў сакавіку 1831 году яго адлічылі. Гэтым юны паэт зноў вярнуў сабе свабоду, але, вядома, зноў рассварыўся з Джонам Аланам. З Вэст-Пойнта Эдгар По зьехаў у Нью-Ёрк, дзе пасьпяшаўся выдаць трэці зборнік вершаў, названы, аднак, «другім выданьнем»: «''Паэмы Эдгара А. По. Другое выданьне''». Сродкі на выданьне сабраныя падпіскай; далі свой росьпіс многія паплечнікі з акадэміі, якія чакалі, што знойдуць у кнізе тыя вершаваныя памфлеты і эпіграмы на прафэсараў, якімі студэнт Алан-По стаў вядомым у школе. Але ім давялося расчаравацца. Пакупнікоў у кнігі, ацэненай у два з паловай даляры, не знайшлося. У 1831 годзе яму давялося зьвяртацца да прыёмнага таты, каб той выдаткоўваў грашовыя дапамогі. Але яны былі вельмі нязначнымі. [[Файл:VirginiaPoe.jpg|міні|По ажаніўся на сваёй трынаццацігадовай кузыне, Вірджыніі Клем. Ейная раньняя сьмерць аказала ўплыў на некаторыя творы паэта]] З восені 1831 па восень 1833 году — самы цяжкі пэрыяд для Эдгара По. Улетку 1831 году Эдгар жыў у [[Балтымар]]ы ў сваёй цёткі г-ні Клем — маці той Вірджыніі, якая пазьней стала жонкай паэта. З восені 1831 году яго сьляды губляюцца. Да канца гэтага пэрыяду Эдгар По дайшоў да крайняй галечы. Узяў шлюб у 1836 годзе зь Віджыніяй Клем. Яму было 27, ёй 13. Несумнёўна, што ў гэтыя гады малады паэт шмат працаваў. Ім быў напісаны шэраг навэлаў — лепшых у ранейшым пэрыядзе ягонай творчасьці. Увосень 1833 году балтымарскі штотыднёвік абьвясьціў конкурс на лепшы аповед і лепшы верш. Эдгар По даслаў шэсьць аповедаў і вершаваны ўрывак «Калізэй». Чальцы журы адзінагалосна прызналі лепшым і аповед, і вершы Эдгара По. Аднак, ня лічачы магчымым выдаць дзьве прэміі адной і той жа асобе, прэміравалі толькі аповед «''Рукапіс, знойдзены ў бутэльцы''» ([[ангельская мова|анг.]] ''MS. Found in a Bottle''), за які аўтару выдалі сто [[Амэрыканскі даляр|даляраў]]. Грошы падасьпелі своечасова. Аўтар літаральна галадаў. === 1830-я — 1840-я гады === У пэрыяд з 1833 па 1840 гады аўтар выпускае шмат паэмаў і аповедаў, працуе ў часопісах «''Southern Literary Messenger''» у Рычмандзе. У 1841—1843 гадох жыў зь сям’ёй у маёнтку ў [[Філадэлфія|Філадэлфіі]] і працаваў у часопісах «''Burton’s Gentleman’s Magazine''» і «''Graham’s Magazine''». У Філядэлфіі Эдгар По таксама мерыўся выдаваць уласны часопіс «''The Stylus''» (альбо «''The Penn''»), але гэтая задума ня спраўдзілася. Аднак хутка яго падпільноўвала сур’ёзнае выпрабаваньне. У Вірджыніі пасьля сьпеваў лопнуў крывяносны сасуд і яна была пры сьмерці (яна хварэла на сухоты). Да таго ж у 1846 годзе нью-ёрскі часопіс «''Broadway Journal''», зь якім ён супрацоўнічаў, зачыніўся, і По згубіў сродкі да існаваньня. Зноў пачалося бядотнае жыцьцё. === Апошнія гады жыцьця === [[Файл:Poe's grave Baltimore MD.jpg|міні|Магіла Эдгара Алана По ў [[Балтымар]]ы]] Апошнія гады жыцьця Эдгара По, 1847—1849, былі гадамі беганіны, паўшаленства, высокіх посьпехаў, гаротных падзеньняў і пастаянных паклёпаў ад ворагаў. Вірджынія, паміраючы, узяла клятву з с-ні Ш’ю, сяброўкі Эдгара, ніколі не пакідаць яго. Эдгар По яшчэ захапляўся жанчынамі, уяўляў, што закаханы, нават ішла гаворка аб шлюбе. У жыцьці ён трымаў сябе дзіўна, аднак пасьпеў выдаць яшчэ колькі геніяльных твораў. Але хвароба ўжо зьнішчала жыцьцё паэта; прыпадкі алькагалізму станавіліся ўсё больш пакутлівымі, нэрвовасьць узрастала амаль да псыхічнага расзладжаньня. С-ня Ш’ю, якая не была здольная зразумець хваравіты стан паэта, палічыла неабходным устараніцца ад яго жыцьця. Увосень 1849 году наступіў канец. Поўны хімерычных праектаў, лічачы сябе зноў жаніхом, Эдгар По сёлета ў верасьні зь вялікім посьпехам чытаў у Рычмандзе курс лекцыяў аб «Паэтычным прынцыпе». З Рычманда Эдгар По выехаў, маючы 1500 даляраў у кішэні. Што здарылася затым, засталося таямніцай. Можа быць паэт трапіў пад уплыў сваёй хваробы; можа быць, рабаўнікі ўсыпілі яго наркотыкам. Эдгара По знайшлі ў беспрытомным стане, абрабаваным. Яго прывезьлі ў Балтымар, дзе Эдгар По і памёр у шпіталі 7 кастрычніка 1849 году. == Творчасьць == Эдгар Алан По ўжо ў дзяцінстве чытаў творы [[Джордж Байран|Байрана]], [[Сэмюэль Тэйлар Колрыдж|Колрыджа]] і шматлікіх рамантычных аўтараў свайго часу. Паглыблена займаўся [[касмагонія]]й, прыродазнаўчымі навукамі і [[містыцызм]]ам. Літаратурную дзейнасьць пачаў з паэзіі, выдаўшы ў 1827 годзе ў Бостане кніжку вершаў. === «Беларускі сьлед» Эдгара По === Калі ў 1831 годзе Эдгар Алан По разьвітаўся з ваеннай кар’ерай дзеля літаратурных заняткаў і адправіўся ў [[Нью-Ёрк]], там, паводле некаторых сьведчаньняў, пісьменьнік, церпячы нястачы, у сакавіку 1831 году «меркаваў запісацца ў польскае войска (з гэтай нагоды ён зьвярнуўся па рэкамэндацыю да супэрінтэнданта Тэера, але чамусьці ня зьдзейсьніў свайго намеру»<ref>Ковалев Ю. В. Эдгар По: Новеллист и поэт. Л., 1984. С. 45</ref>. Пра тое, што По пісаў да палкоўніка Тэера, таксама згадваў Герві Ален<ref>[http://www.lib.ru/INOFANT/POE/biography.txt Аллен Г. Эдгар По. — Москва, 1987. С.121]</ref>, але не ўдакладніў прычыну звароту. Гэты факт біяграфіі амэрыканскага літаратара лічыцца «беларускім сьледам»<ref>[https://web.archive.org/web/20090407111552/http://nn.by/1999/25/18.htm «Беларускі сьлед» Эдгара По] // [[Наша Ніва]], №25/1993</ref> у яго жыцьці, бо войска, пра якое вялася размова, прымала ўдзел у [[Паўстаньне 1863—1864 гадоў|беларуска-польскім паўстаньні]] супраць самадзяржаўнай [[Расейская імпэрыя|Расеі]]. Варта зацеміць, што ня ўсе дасьледчыкі жыцьця і творчасьці літаратара ўпэўненыя ў рэальнасьці згаданага намеру По<ref>Малюковіч С., Саркісава Н. У палоне журбы: Паэзія Эдгара По і амерыканскі рамантызм // [[Роднае слова (часопіс)|Роднае слова]], 2003. № 5,6</ref>. == Пераклады на беларускую мову == * «Авальны партрэт» (пер. [[Сяргей Шупа]], 2-гі пераклад — [[Ганна Янкута]]) * «Сэрца выкрывае» (пер. [[Юрась Бушлякоў]]) * «Калодзеж і ківач» (пер. [[Юля Цімафеева]]) * «Марэла» (пер. [[Марына Дзергачова]]) * «Маска Чырвонае Сьмерці» (пер. [[Сяргей Шупа]]) * «Чалавек натоўпу» (пер. [[Сяргей Шупа]]) * «Маска Чырвонае Сьмерці»: Выбр. творы (пер. [[Уладзімер Шчасны]], [[Сяргей Шупа]], [[Лявон Баршчэўскі]], [[Ганна Янкута]], [[Юлія Цімафеева]], [[Кацярына Маціеўская]], [[Марына Дзергачова]] і інш. — Менск: Кнігазбор, 2010. * «Выбраныя вершы» (пер. Лявон Баршчэўскі, Кацярына Маціеўская, [[Алег Мінкін]], [[Андрэй Хадановіч]], [[Макс Шчур|Максім Шчур]], Ганна Янкута). — Менск: Зьміцер Колас, 2017. == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Вонкавыя спасылкі == * [http://litaratura.org/starazhytnya?artid=58 «Чалавек натоўпу» на сайце litaratura.org] * [http://litaratura.org/starazhytnya?artid=57 «Маска Чырвонае Сьмерці» на сайце litaratura.org] * [http://litaratura.org/starazhytnya?artid=40 «Авальны партрэт» на сайце litaratura.org] * [http://apl-sin.livejournal.com/1316.html «Анабэль Лі»] * [http://prajdzisvet.org/authors/75-po-edhar-alan.html Эдгар Алан По на prajdzisvet.org] {{Недаступная спасылка|date=November 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{Заля славы вялікіх амэрыканцаў}} {{Бібліяінфармацыя}} {{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:По, Эдгар Алан}} [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў Бостане]] [[Катэгорыя:Літаратары ЗША]] [[Катэгорыя:Амэрыканскія літаратары-фантасты]] [[Катэгорыя:Літаратары рамантызму]] [[Катэгорыя:Памерлі ў Балтымары]] 2apmyvlgc66q4pat46iq8omphf2cp1g 06 (альбом) 0 18410 2699451 2535430 2026-11-07T21:03:35Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 2699451 wikitext text/x-wiki {{Музычны альбом | Назва = 06 | Тып = Альбом | Выканаўца = [[N.R.M.]] | Год = 2007 | Вокладка = | Працягласьць = 54:41 | Выдадзены = 2007 | Запісаны = 2007 | Жанр = [[рок-музыка|рок]] | Папярэдні = ''[[Справаздача 1994—2004]]''<br/>(2004) }} '''''06''''' (''Nul šeść'') — шосты альбом беларускага рок-гурта [[N.R.M.]], запісаны ў 2007 годзе. == Зьмест == {{Сьпіс трэкаў | поўная_працягласьць = 00:54:41 | назва1 = Nas da chalery | працягласьць1 = 04:06 | назва2 = Stalinhrad | працягласьць2 = 03:33 | назва3 = Hadziučnik | працягласьць3 = 04:25 | назва4 = Miensk i Minsk | працягласьць4 = 04:24 | назва5 = Toje, što jość pamiž nami | працягласьць5 = 04:26 | назва6 = Palmy i biarozy | працягласьць6 = 02:48 | назва7 = Padvodnaja łodka | працягласьць7 = 04:19 | назва8 = Svabody hłytok | працягласьць8 = 03:04 | назва9 = Kitaj | працягласьць9 = 02:38 | назва10 = Himn biełaruskaha rok-n-rolščyka | працягласьць10 = 03:57 | назва11 = Nikoli-nikoli | працягласьць11 = 04:41 | назва12 = Tolki dla ciabie | працягласьць12 = 04:56 | назва13 = Nie pytaj | працягласьць13 = 03:02 | назва14 = Mama, tata, heta ja | працягласьць14 = 04:15 }} == Удзельнікі == * [[Алезіс Дземідовіч]]: [[бубны]], сьпеў, дадатковы сьпеў, разьюшаны крык * [[Юрась Ляўкоў]]: [[бас-гітара]], сьпеў, дадатковы сьпеў * [[Піт Паўлаў]]: [[гітара]], мандаліна, дадатковы сьпеў * [[Лявон Вольскі]]: [[сьпеў]], [[гітара]], [[клявішы]], бубны * [[Юлія Глушыцкая]]: [[віялянчэль]] * [[Кастусь Карповіч]]: [[пузон]] * [[Адэля Вольская]], [[Яна Ляўкова]], [[Ян-Вінцэнт Луцэвіч]], [[Паўліна Дземідовіч]]: [[хор|харавы сьпеў]] == Выданьне == * «PRO-2-Studio» ([[Менск]], лета-зіма 2006): запіс, міксаваньне * [[Гянадзь Сыракваш]]: саўндпрадусар * [[Генрык Ліп]] (Vintage Mastering, Гётэборг, Швэцыя): майстраваньне * [[Алезіс Дземідовіч]]: дызайн вокладкі, крыжоў і мэдалю * [[Дзяніс Трусіла]]: кампутарная графіка * [[Ігар Назаранка]], [[Ігар Віркоўскі]]: паліграфія * Stowarzyszenie Młodych Twórców — «Ku Teatrowi»: прадусаваньне == Дадатковыя зьвесткі == Шосты студыйны альбом [[N.R.M.]] быў запісаны, па словах лідэра гурта Лявона Вольскага, пад уплывам палітычных падзей вясны 2006 году. Гэта, а таксама нумар альбому, і стала нагодай, каб назваць яго менавіта лічбай ''06''. На плытцы зьмешчана 14 рознастылёвых песьняў: ад тыповага «нрмаўскага» гард-року да джаз-блюзу. Упершыню адну зь песьняў выканаў не Лявон Вольскі, а бубнач Алезіс Дземідовіч. А ў песьні «Hadziučnik» кожны з удзельнікаў гурта сьпявае па некалькі радкоў песьні. Акрамя таго, на апошняй песьні «Mama, tata, heta ja» прысутнічае хор зь дзяцей удзельнікаў гурта. Таксама ўпершыню, акрамя звычайнай гітары, бас-гітары і бубноў, у запісе песьняў выкарыстоўваліся іншыя інструмэнты — віялянчэль, мандаліна, клявішы. Плытка мае незвычайны буклет з тэкстамі песьняў і выявамі ўзнагародаў — крыжоў і мэдалю — зробленых па тыпу вайсковых рэгаліяў. Як пазначана на старонках буклета, ''«усе крыжы і мэдаль зацьверджаныя на адмысловым паседжаньні Кабінету Міністраў N.R.M. ад 25 сьнежня 2006 году»''. Альбом запісваўся ў Менску на студыі «PRO-2-Studio», а майстэрынгам займаўся швэдзкі спэцыяліст Генрык Ліп з студыі Vintage Mastering у [[Гётэборг]]у. Да рэлізу альбому была прысьвечаная акцыя «Слухай! Прыдумляй! Выйгравай!» «Эўрапейскага Радыё для Беларусі». Першы наклад дыскаў трапіў у рукі прыхільнікаў 19 траўня 2007 году. Песьня «Svabody hłytok» ў 2009 годзе трапіла й на складанку [[Budzma The Best Rock / Budzma The Best Rock/New]]<ref>{{Cite web|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190311040426/http://e-catalog.nlb.by/Record/BY-NLB-br0001177901|archivedate=2019-03-11|dead-url=no|url=http://e-catalog.nlb.by/Record/BY-NLB-br0001177901#details|title=Budzma The Best Rock [Гуказапіс] ; Budzma The Best Rock / New / Еўрапейскае Радыё для Беларусі|publisher=[[Нацыянальная бібліятэка Беларусі]]|language=be|accessdate=2018-12-26|trans-title=Budzma The Best Rock [Sound recording] ; Budzma The Best Rock / New / European Radio for Belarus}}</ref>. == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Вонкавыя спасылкі == === Артыкулы === * [https://web.archive.org/web/20160304121617/http://mpby.ru/news-1090.htm «Выходзіць альбом ''06'' N.R.M.»] * [https://web.archive.org/web/20071009173655/http://belradio.fm/by/105/reports/3790/ Новы альбом N.R.M. ''06'' з’явіцца ў крамах праз тыдзень] * [http://nrsm.org/article/126/ «Hadziučnik» — лепшая песьня году] * [http://nrsm.org/article/74/ N.R.M. пачалі запіс новага альбому!] === Сайты === * [https://web.archive.org/web/20040110012430/http://nrm.by.com/ Афіцыйная хатняя старонка N.R.M.] * [https://web.archive.org/web/20070521221805/http://nrm.com.pl/ Польскі сайт N.R.M.] * [http://nrsm.org/ Афіцыйны фан-клюб N.R.M.] === Відэа === * [http://youtube.com/watch?v=xKxIHqaS-3Q Miensk i Minsk] * [http://youtube.com/watch?v=CXSFy2ZAtNs Hadziučnik] {{N.R.M.}} [[Катэгорыя:Альбомы N.R.M.]] l1rnrj4eamigxr67qptclotseugkqla Interpol (гурт) 0 19195 2699478 2663371 2026-11-07T22:00:44Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 2699478 wikitext text/x-wiki {{Музычны гурт | Назва = Interpol | Фота =Interpol.jpg | Подпіс = Гурт Interpol | Гады = [[1998]] — нашы дні | Адкуль = [[Нью-Ёрк]], [[Злучаныя Штаты Амэрыкі|ЗША]] | Жанр = [[Інды-рок|інды-рок]] | Выдавец = Parlophone, Capitol Records | Афіцыйная старонка = [http://www.interpolnyc.com/ interpolnyc.com] | Удзельнікі = Пол Бэнкс<br/>Дэнiэл Кэсьлер<br/>Карлас Дэнглер<br/>Сэм Фагарына }} '''Interpol''' — [[Злучаныя Штаты Амэрыкі|амэрыканскі]] [[Інды-рок|інды-рок]] гурт, які сфармаваўся ў [[1998]] годзе ў [[Нью-Ёрк]]у. == Гісторыя == === Пачатак === [[Выява:Interpol Concert in Las Vegas, September 19, 2005-4.jpg|міні|300пкс|Канцэрт Interpol у 2005 годзе]] Гісторыя гурта пачалася са знаёмства будучага гітарыста гурта Дэнiэла Кэсьлера з бубначом Грэгам Друдзі. Крыху пазьней да іх далучыўся Карлас Дэнглер, зь якім Дэнiэл пазнаёміўся з [[Нью-Ёркскі унівэрсытэт|Нью-Ёркскім унівэрсытэце]]. Па легендзе Дэнiэл заўважыў на Карласе арыгінальныя боты «мартэнс» бяз жоўтых стабнаваньняў і вырашыў, што ён носіць іх ня проста так, а добра знаецца ў музыцы. І, насамрэч, Карлас Дэнглер ужо меў музычны досьвед у розных нью-ёркскіх indie-гуртах. Такім чынам у 1998 годзе склаліся драбы гурту. У хуткім часе пачаліся пошукі вакаліста, і Дэнiэл узгадаў пра старога прыяцеля Пола Бэнкса, зь якім пазнаёміўся шмат гадоў таму ў [[Парыж]]ы. У гэты час Пол як раз жыў у Нью-Ёрку. Пачаліся шматлікія рэпэтыцыі, першыя выступы ў клюбах гораду, ў тым ліку ў культавых ''Mercury Lounge'' і ''The Bowery Ballroom''. Але ў [[2000]] годзе Грэг Друдзі вырашае пакінуць гурт, патлумачыўшы сваё рашэньне творчымі рознагалосьсямі. Яго месца заняў яшчэ адзін стары знаёмы Дэніэла Сэм Фагарына. У такім складзе гурт запісаў свае першыя дэма ''«Fukd I.D. #3»'' і ''«Precipitate»''. Interpol з самага пачатку граў нетыповую для Амэрыкі брытанскую музыку, таму і першы рэальны посьпех да іх прыйшоў па-за межамі сваёй краіны. Ужо ў красавіку [[2001]] году Interpol адыгралі некалькі канцэртаў у [[Глазга]], [[Манчэстэр]]ы і [[Лёндан]]е. Гурт адразу атрымаў падтрымку ад часопісу [[New Musical Express|NME]], які заўсёды падтрымлівае новыя музычныя імёны. У жніўні гурт выступіў на двух буйных [[Францыя|францускіх]] фэстывалях ''La Route du Rock'' і ''Festival Off''. === Turn On The Bright Lights (2002) === Запіс першага альбому пачаўся напрыканцы 2001 году. '''«Turn On The Bright Lights»''' запісываўся ў [[Канэктыкут|Канэктыкуце]], на студыі ''Tarquin Studios'', якая зьмяшчалася ў былым прытулку для дзяцей з разумовымі адхіленьнямі. Нэрвовая атмасфэра гэтага будынку адбілася на запісаным дыску, які выйшаў ўлетку [[2002]] году. Прадусарамі запісу сталі Пітэр Кэціс (які раней працаваў з [[Mercury Rev]]) і Гэрэт Джонс ([[Depeche Mode]], [[Clinic]]), а сам дыск выйшаў на незалежным лэйблы ''Matador Records''. Пануры і загадлівы альбом прынес гурту вялікі посьпех і разыйшоўся накладам больш за 438 тысячаў асобнікаў. === Antics (2004) === Праз два гады гурт запісвае свой другі альбом '''«Antics»''', наклад якога толькі ў ЗША склаў 435 тысячаў. Новы дыск атрымаўся больш аптымістычным ў параўнаньні з «Turn On The Bright Lights», але па-ранейшаму таямнічым і непрадказальным. Усе кампазыцыі маюць стылістычнае адзінства, але кожная песьня на дыску перапоўненая выразнымі рыфамі, зьменамі мэлодыяў і аранжыровак. У выніку дыск быў прызнаны шматлікімі выданьнямі, як адзін з найлепшых у [[2004]] годзе, а ў амэрыканскім сьпісе ''Top Independent Albums'' заняў першае месца. === Our Love to Admire (2007) === [[10 ліпеня]] [[2007]] году адбылася прэзэнтацыя новага альбому гурта '''«Our Love to Admire»'''. На гэты раз дыск выпускаецца буйнымі гукапіснымі кампаніямі — Parlophone (у [[Вялікабрытанія|Вялікабрытаніі]]) і Capitol Records (у ЗША). Першым самотнікам з альбому стала песьня '''«The Heinrich Maneuver»'''. == Дыскаграфія == === Альбомы === *''[[Turn on the Bright Lights]]'' ([[20 жніўня]] [[2002]]) *''[[Antics]]'' ([[28 верасьня]] [[2004]]) *''[[Our Love to Admire]]'' ([[10 ліпеня]] [[2007]]) === Самотнікі === *The Interpol EP: PDA / NYC / Specialist (2002) *Obstacle 1 (2002) *Say Hello to the Angels / NYC ([[2003]]) *Obstacle 1 (remix) (2003) *Slow Hands (2004) *Evil ([[2005]]) *C'mere (2005) *Slow Hands (reissue) (2005) *The Heinrich Maneuver (2007) *Mammoth (2007) === Міні-альбомы === *''Demo Tape'' ([[1998]]) *''Fukd I.D. #3'' ([[11 сьнежня]] [[2000]]) *''Precipitate EP'' ([[1 студзеня]] [[2001]]) *''Interpol EP'' ([[4 чэрвеня]] [[2002]]) *''The Black EP'' ([[26 жніўня]] [[2003]]) *''Interpol Remix EP'' ([[22 лістапада]] [[2005]]) == Відэаграфія == *NYC *PDA *Obstacle 1 *Slow Hands *Evil *C'mere *The Heinrich Maneuver == Удзельнікі == * Пол Бэнкс: [[сьпеў]], [[гітара]] * Дэнiэл Кэсьлер: гітара, дадатковы сьпеў * Карлас Дэнглер: [[бас-гітара]] * Сэм Фагарына: [[бубны]] == Вонкавыя спасылкі == {{Commons|Interpol (band)|выгляд=міні}} *[http://www.interpolnyc.com/ Афіцыйная хатняя старонка] *[http://myspace.com/interpol Старонка Interpol на партале Myspace] *[http://www.last.fm/music/Interpol Старонка Interpol на партале Last.fm] *[https://web.archive.org/web/20070602205249/http://mickelcurepol.com/ Сайт InterpolArchives] *[https://web.archive.org/web/20071023060430/http://www.wikimusicguide.com/Interpol Старонка Interpol на партале WikiMusicGuide] *[https://web.archive.org/web/20070518142745/http://www.mickelcurepol.com/unlyrics.html Тэксты песьняў] *[https://web.archive.org/web/20070702022636/http://ultra-music.com/stories/interpol Артыкул «Interpol в поисках настоящего рок-н-ролла»] [[Катэгорыя:Interpol]] 04j3rj55emy1w8crglk3frno6dpxwpp Mucc 0 19365 2699490 2282564 2026-11-07T22:16:52Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 2699490 wikitext text/x-wiki {{Музычны гурт |Назва = Mucc |Фота = Mucc jrock revolution.jpg |Подпіс = |Гады = [[1997]] — цяпер |Адкуль = {{JPN}} |Мова = [[Японская мова|японская]] |Жанр = [[Альтэрнатыўны рок]]<ref name="Allmusic">{{cite web|work=Allmusic|url=http://www.allmusic.com/artist/mucc-mn0000980303/biography|title=Mucc｜Biography|accessdate=2015-02-15}}</ref><br />[[Гард-рок]]<ref name="Allmusic"/><br />[[Грандж]]<br />[[Поп-рок]]<ref name="cube">{{cite web|url=http://www.cube-music.com/j-artists/band-group/mucc/|title=ムック MUCC|work=キューブミュージック}}</ref><br />[[Інды-рок]]<ref name="Allmusic"/> |Выдавец = Peanuts, [[Danger Crue Records|Danger Crue]]/Shu, [[Universal Music Group|Universal]], [[Sony Music Entertainment Japan|Sony Music Associated]]<br />[[Gan-Shin]] <small>(EU)</small>, [[Spinefarm Records|Spinefarm]] <small>(EU)</small> |Зьвязаныя праекты = |Афіцыйная старонка = [http://www.55-69.com/ www.55-69.com/] |Удзельнікі = Тацуро Івакамі<br />Масаакі «Мія» Ягучі<br />Юуске «Юукке» Фукуно<br />Сатосі «Саточі» Такаясу |Былыя ўдзельнікі = }} '''Mucc''' (ムック, мук) — [[Японія|японскі]] [[рок-музыка|рок]]-гурт, заснаваны ў [[1997]] годзе. == Гісторыя == Імя гурта, прыдуманае гітарыстам Міям, першапачаткова было імем пэрсанажа зь дзіцячай праграмы [[Ponkickies]]. Мія сфармуляваў некалькі правілаў для добрага гурта, аднымі зь якіх была добрая й лёгкая для запамінаньня назва, а таксама запамінальны вобраз гурта на сцэне. Мабыць таму першы выгляд, ад якога гурт доўга не адыходзіў, быў гатычным: чорныя й чырвоныя колеры падыходзілі такому сумнаму й гістэрычнаму спосабу выкананьня. Пачынаючы зь [[інды-рок|інды]], першую палову свайго існаваньня гурт выконваў цяжкі рок, некаторыя адносяць у гэты час яе да такіх стыляў, як [[гоцік]] ці [[віжуал кей]]. Пачынаючы з [[2005]] году, з альбома ''Hoyoku'', стыль гурта стаў схіляцца да поп-року і цяпер у іх творчасьці прысутнічаюць шмат стыляў, як старыя, так і новыя: Mucc не баіцца экспэрымэнтаваць. Музыцы ўласьцівыя энэргічныя, часам дэпрэсыўныя мелёдыі й моцны вакал. Група таксама вядомая як ''69'', гэта гульня словаў: у японскай «шэсць-дзевяць» прамаўляецца як «муку». Гэтае падабенства шырока выкарыстоўваецца: напрыклад, у [[2006]] году выйшаў альбом «6», які меў 9 песьняў; у тым жа годзе прайшоў тур гурта па Японіі з шасьцю канцэртамі ў заходняй чыстцы й дзевяцьцю ва ўсходняй. Дзень [[6 верасьня]] вядомы як «mucc day», ці «дзень мук». Акрамя Японіі й [[ЗША]], гурт ужо які год выступае з канцэртамі ў [[Эўропа|Эўропе]]. У [[2007]] годзе у гонар дзесяцігодзьдзя ўтварэньня выйшлі складанкі ''Best of MUCC'' і ''Worst of MUCC'', а таксама праведзены тыднёвы канцэрт, дзе былі прадстаўленыя ўсе альбомы. == Удзельнікі == * Тацуро Івакамі (岩上逹瑯 ''Iwakami Tatsurou''): [[сьпеў]] * Масаакі «Мія» Ягучі (矢口雅哲 ''Yaguchi Masaaki''): [[гітара]] * Юуске «Юукке» Фукуно (福野優介 ''Fukuno Yuusuke''): [[бас-гітара]] * Сатосі «Саточі» Такаясу (高安悟史 ''Takayasu Satoshi'', ''SATO'' ち): [[бубны]] == Дыскаграфія == === Альбомы === * ''Tsuuzetsu'' (痛絶, [[7 студзеня]], [[2001]]) * ''Homurauta'' (葬ラ謳, [[6 верасьня]], [[2002]] * ''Zeku'' (是空, [[3 верасьня]], [[2003]]) * ''Kuchiki no Tou'' (朽木の灯, [[1 верасьня]], [[2004]]) * ''Houyoku'' (鵬翼, [[23 лістапада]], [[2005]]) * ''6'' ([[26 красавіка]], [[2006]]) * ''Gokusai'' (極彩, [[6 сьнежня]], [[2006]]) === Жывыя запісы === * ''Kuchiki no Tou - Live at Roppongi'' (朽木の灯 ライヴ アット 六本木, [[26 студзеня]], [[2005]]) * ''Psychedelic Analysis'' ([[28 сакавіка]], [[2007]]) === Складанкі === * ''Cover Parade'' ([[6 чэрвеня]], [[2006]]) * ''Best of Mucc'' ([[6 чэрвеня]], [[2007]]) * ''Worst of Mucc'' ([[6 чэрвеня]], [[2007]]) === EP === * ''Antique'' (アンティーク, [[25 сьнежня]], [[1999]]) * ''Aishu'' (哀愁, [[25 сьнежня]], [[2001]]) === Самотнікі === * ''Shoufu/Hai'' (娼婦／廃, [[9 чэрвеня]], [[2000]]) * ''Aoban'' (青盤, [[15 ліпеня]], [[2001]]) * ''Akaban'' (赤盤, [[15 ліпеня]], [[2001]]) * ''Fu wo Tataeru Uta'' (負ヲ讃エル謳, [[21 студзеня]], [[2002]]) * ''Suisou'' (水槽, [[9 чэрвеня]], [[2002]]) * ''Fu wo Tataeru Uta'' (負ヲ讃エル謳, перавыданьне, [[10 чэрвеня]], [[2002]]) * ''Ware, Arubeki Basho'' (我、在ルベキ場所, [[21 траўня]], [[2003]]) * ''Rojiura Boku to Kimi E'' (路地裏　僕と君へ, [[25 лютага]], [[2004]]) * ''Monokuro no Keshiki'' (モノクロの景色, [[9 чэрвеня]], [[2004]]) * ''Kokoro no Nai Machi'' (ココロノナイマチ, [[30 сакавіка]], [[2005]]) * ''Ame no Orchestra'' (雨のオーケストラ, [[8 чэрвеня]], [[2005]]) * ''Saishuu Ressha'' (最終列車, [[19 кастрычніка]], [[2005]]) * ''Gerbera'' (ガーベラ, [[15 лютага]], [[2006]]) * ''Ryuusei'' (流星, [[24 траўня]], [[2006]]) * ''Utagoe'' (ウタゴエ, [[23 жніўня]], [[2006]]) * ''Horizont'' (ホリゾント, [[8 лістапада]], [[2006]]) * ''Libra'' (リブラ, [[21 сакавіка]], [[2007]]) * ''Flight'' (フライト, [[2 траўня]], [[2007]]) * ''Fuzz'' (ファズ, [[31 кастрычніка]], [[2007]]) === DVD === * ''2003 Natsu no Tour'' (日本列島混沌平成心ノ中, [[10 сьнежня]], [[2003]]) * ''History DVD The Worst'' (ムックヒストリーDVD ザ・ワースト, [[22 сьнежня]], [[2004]]) * ''Tonan no Hoyoku'' (図南の鵬翼, [[29 сакавіка]], [[2006]]) * ''World Tour Final 666 at Nippon Budokan'' (ムックワールドツアーファイナル「666」 at 日本武道館, [[10 сьнежня]], [[2006]]) == Вонкавыя спасылкі == * [https://web.archive.org/web/20210126102725/https://55-69.com/ Афіцыйны сайт гурта] * [https://web.archive.org/web/20070604234646/http://www.dangercrue.com/english/shu/ Mucc на сайце выдаўца dangercrue.com] * [http://community.livejournal.com/mucc1979 Расейскамоўная суполка прыхільнікаў гурта на сайце Livejournal] == Крыніцы == {{Крыніцы}} {{Commonscat}} [[Катэгорыя:Японскія музычныя гурты]] 4ii48xi05xvfj7rw1iorc6w0vk9dttn Dir en grey 0 19370 2699468 2594118 2026-11-07T21:41:32Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 2699468 wikitext text/x-wiki [[Файл:Rock_am_Ring_2006.jpg|міні|250пкс|Dir en grey]] '''Dir en grey''' (''Дзір эн грэй'') — [[Японія|японскі]] гурт, утвораны ў 1997 годзе. Хаця склад удзельнікаў заставаўся нязьменным з часу ўтварэньня, шматлікія зьмяненьні стылю пазбаўляюць магчымасьці дакладна вызначыць музычны [[жанр]] калектыву (але прынята лічыць, што гэта — форма [[рок-музыка|року]]). Першапачаткова былі часткай руху [[віжуал кей]]. У апошнія гады Dir en grey схіляецца ў бок менш выклікаючага выгляду. == Гісторыя == === Пачатак кар’еры (1997—1999) === Dir en grey утварыўся з [[інды-рок|інды]]-гурту '''La:Sadie’s''', які зьвязваў чатырох будучых удзельнікаў Dir en grey да свайго зьнікненьня. Пасьля разыходжаньня з басыстам La:Sadie’s [[Кісакі]], Кё, Каору, Дай і Шынья разам з новым басыстам Тошыяй заснавалі новы гурт 2 лютага 1997 году і празь некалькі месяцаў выдалі першы [[Extended play|EP]] ''[[Missa]]''. Па словах гітарыста Каору, назва «Dir en grey» была абраная з-за таго, што яна «''правільна гучыць''», і састаўленая з словаў розных моваў, таму людзі ня змогуць прывязаць пэўнае значэньне да іх акрамя самога гурта. Увага грамадзкасьці ўпершыню была прыцягнута ў 1998 годзе, калі калектыў увайшоў на першае месца галоўнага японскага гіт-параду [[Oricon]] з усё яшчэ незалежна выдадзенымі песьнямі «Jealous» і «-I’ll-». Пяць наступных [[самотнік]]аў, арынжаваных і выдадзеных з дапамогай аднаго з заснавальнікаў гурту [[X Japan]] [[Ёшікі Хаяші]], былі выпушчаныя на працягу першай паловы 1999 году, затым выйшаў першы паўнавартасны альбом гурту, ''[[Gauze (альбом)|Gauze]]''. Адно з шоў у падтрымку альбому (зьнятае ў [[Osaka-jo Hall]]) пазьней стане першым з жывых канцэртаў Dir en grey, выдадзеных на [[VHS]] і [[DVD]]. === 3 альбомы за 3 гады (2000—2004) === У 2000 годзе вакаліст Кё быў гаспіталізаваны з праблемай сэрца й некалькі выступаў у падтрымку новага альбома ''[[Macabre (альбом)|Macabre]]'' былі адмененыя. «Tour 00 >> 01 Macabre» прышоў пазьней у тым жа годзе і быў завершаны ў [[Nippon Budokan]], у хуткім часе пасьля рэлізу самотніка «[[Ain't Afraid to Die]]» у красавіку 2001 году. У наступным годзе, разам з рэлізам трэцяга альбома ''[[Kisou]]'' Dir en grey далі свае першыя выступы за мяжой, наведаўшы [[Кітай]], [[Тайвань]] і [[Паўднёвая Карэя|Паўднёвую Карэю]]. Апошнія дні туру «Rettou Gekishin Angya», ужо пасьля вяртаньня ў Японію, былі ў падтрымку другога EP ''[[Six Ugly]]''. Улетку 2003 году Dir en grey выступаюць у [[Akasaka Blitz]] пяць вечароў у тыдзень. Кожнае шоў (акрамя першага) бало прысьвечанае пэўнаму альбому, апошнія песьні — зь яшчэ не выдадзенага альбома ''[[Vulgar (альбом)|Vulgar]]''. DVD, які быў названы ''[[Blitz 5 Days]]'', выйшаў пазьней эксклюзіўна для афіцыйнага фан-клюбу [[A Knot]]. === Першыя не [[Азія|азіяцкія]] выступы (2005—2006) === У 2005 годзе Dir en grey упершыню зьявіліся ў Эўропе. Квіткі на іх канцэрты ў [[Бэрлін]]е і [[Парыж]]ы (частка туру «It Withers and Withers») былі распраданыя без рэклямы, дзякуючы навінам музычных крамаў і інфармацыі ў [[Інтэрнэт|інтэрнэце]]. Гурт таксама наведаў два вялікія фэстывалі, [[Rock am Ring]] і [[Rock im Park]]. Dir en grey выступалі разам з [[Францыя|францускім]] гуртам [[Eths]] і амэрыканскім музыкам [[Wednesday 13]]. 2005 год падараваў першыя афіцыйныя рэлізы ў Эўропе ў выглядзе альбома ''[[Withering to Death]]''. Дагэтуль музыка гурту была даступная фанам па-за межамі Азіі толькі праз [[імпарт]] і [[інтэрнэт]]. Альбом таксама здолеў здабыць першую пазыцыю ў не азіяцкім гіт-парадзе, дасягнуўшы #31 у [[Фінляндыя|фінскіх]] альбомных чартах. Самотнік «[[Clever Sleazoid]]», які выйшаў сьледам, дасягнуў 15-ай пазыцыі ў чарце самотнікаў у той жа краіне. Некалькі песьняў Dir en grey былі выкарыстаныя ў фільме ''[[Death Trance]]''. У пачатку 2006 году гурт меў тур у [[ЗША]]. Канцэрты ў падтрымку альбому ''Withering to Death'' адбыліся ў Остыне ([[Тэхас]]) ([[South by Southwest]] фэстываль), [[Нью-Ёрк]]у (клюб Авалон) і [[Лос-Анджэлес]]е ([[Каліфорнія]]) ([[Wiltern Theatre]]). Зноў усе квіткі былі распраданыя за некалькі дзён. Улетку, пасьля некалькіх канцэртаў і фэстываляў у [[Нямеччына|Нямеччыне]], Кё зноў быў гаспіталізаваны, цяпер з-за запаленьня галасавых зьвязак. Два канцэрты ў Японіі былі перанесеныя, але Dir en grey здолеў далучыцца да туру [[Family Values Tour 2006|Family Values Tour]] гурту [[Korn]]. У кастрычніку гурт павяртаўся ў Японію, каб выступіць на [[Loudpark Festival]], разам з такімі гуртамі, як [[Megadeth]], [[Slayer]] і [[Children of Bodom]]. 22-гі самотнік пад назвай «[[Agitated Screams of Maggots]]» быў выдадзены 15 лістапада, падчас японскага этапу туру [[Inward Scream tour]]. 30 студзеня кліп на песьню «Saku» стаў відэа году на шоў [[MTV2]] [[Headbanger's Ball]]. === Змрочныя колеры (2007—2008) === З 1 лютага па 25 лютага Dir en grey едзе на свой першы хэдлайн-тур у [[Паўночная Амэрыка|Паўночнай Амэрыцы]], наведвае 17 гарадоў з падтрымкай такіх гуртоў як [[Bleed the Dream]] і [[Fair to Midland]]. Шосты альбом Dir en grey, ''[[The Marrow of a Bone]]'', выходзіць 7 лютага ў Японіі, а таксама, на працягу наступных месяцаў, у ЗША і Эўропе. Дыск адзначыўся выразна агрэсіўным і змрочным настроем. Летам гурт адкрываў канцэрты амэрыканскага туру [[Deftones]], а пасьля наведаў Эўропу, дзе ўпершыню выступіў у [[Данія|Даніі]], [[Фінляндыя|Фінляндыі]], [[Швэцыя|Швэцыі]] і [[Вялікабрытанія|Вялікабрытаніі]] на хэдлайн-канцэртах, а таксама на трох фэстывалях. Пасьля эўрапейскага туру музыкі павярталіся ў Японію, дзе правялі тур «Dozing Green» у падтрымку новага самотніка. Тур быў працягнуты ў верасьні ў Эўропе, якую гурт наведаў ужо другі раз за год. 19 сьнежня да дзесяцігодзьдзя гурта выйшлі дзьве складанкі выбраных кампазыцыяў. 12 лістапада 2008 году гурт выпускае сёмы альбом ''[[Uroboros]]'', у якім каманда перайшла да яшчэ больш цяжкага гуку і звышімацыяйных, нават гістэрычных, вакалаў. Песьні з двух папярэдніх сынглаў выдадзеныя на дыску па-ангельску. Дыск выйшаў у трох варыянтах, самы дарагі зь якіх зьмяшчаў акрамя двух дыскаў і [[DVD]] две [[Грампласьцінка|грампласьцінцы]]. == Стыль і тэмы песьняў == Фармат Dir en grey мае асаблівасьць зьмяняцца на працягу часу, першапчаткова зьяўляўся пэўнай экспэрымэнтальнай формай цяжкага року. Некаторыя трэкі зь іх дэбютнага альбому [[Gauze (альбом)|''Gauze'']] таксама дэманстравалі павевы [[поп-рок]]у, якія ў большасьці былі зьмененыя ва ўгоду больш [[прагрэсіў-рок|прагрэсіўнага]] гуку наступных альбомаў, ''[[Macabre (альбом)|Macabre]]'' і ''[[Kisou]]''. Працягваючы гэтую тэму, можна заўважыць, што некаторыя песьні былі ўжо больш хуткімі, гістэрычнымі і агрэсіўнымі, чым астатнія. Музыка гурта канчаткова зьмянілася з рэлізам EP ''[[Six Ugly]]'', у якім чуецца ў асноўным ўплыў цяжкага мэталу. Стыль Dir en grey з таго часу імкнецца да сучасных зьмешаных жанраў Паўночнай Амэрыкі, такіх як [[ню-мэтал]] і [[мэталкор]]. Усе тэксты напісаныя вакалістам Кё і маюць адносіны да тэмаў грамадзтва, мас-мэдыяў, а таксама сэксульнай апантанасьці й каханьня, звычайна ў нэгатыўным сьвятле. Словы зьмяняюцца ад пяшчотных да мату, некаторыя песьні маюць падвоены сэнс і гульню словаў, часта выкарыстоўваюцца розныя значэньні герогліфаў. == Удзельнікі == Як і шмат іншых японскіх гуртоў, удзельнікі Dir en grey падпісваюцца сваім [[нік]]ам ці сцэнічнымі мянушкамі, імёны Кё (京) і Каору (薫) звычайна пішуцца герогліфамі. Каб пазьбегнуць спэкуляцыяў і праблемаў з фанамі, поўныя імёны музыкантаў не агучваюцца. * [[Кё]]: [[сьпеў]] * [[Каору]]: [[гітара]] * [[Дай]]: [[гітара]] * [[Тошыя]]: [[бас-гітара]] * [[Шынья]]: [[бубны]] == Дыскаграфія == {{Асноўны артыкул|Дыскаграфія Dir en grey}} * ''[[Gauze]]'' (1999) * ''[[Macabre]]'' (2000) * ''[[Kisou]]'' (2002) * ''[[Vulgar]]'' (2003) * ''[[Withering to Death]]'' (2005) * ''[[The Marrow of a Bone]]'' (2007) * ''[[Uroboros]]'' (2008) * ''[[Dum Spiro Spero]]'' (2011) * ''Arche'' (2014) * ''The Insulated World'' (2018) * ''Phalaris'' (2022) == Вонкавыя спасылкі == * [http://www.direngrey.co.jp Афіцыйны сайт гурту] * [https://web.archive.org/web/20070515200827/http://www.free-will-america.com/portal/index.php?option=com_content&task=view&id=64&Itemid=430 Dir en grey at Free-Will America] * [https://web.archive.org/web/20070404165604/http://www.free-will-europe.com/ Free-Will Europe] * [https://web.archive.org/web/20080404110339/http://jvstore.com/ganshin/lang-de/index.php?content=prdeg Dir en grey at Gan-Shin Germany] * [https://web.archive.org/web/20070519064336/http://warconent.com/artist.php?id=12 Dir en grey at Warcon Records] * [http://www.myspace.com/officialdirengrey Official MySpace by Warcon Records] [[Катэгорыя:Dir en grey|*]] rjlsuic1bn0vvtx5kvbil9n30zmr5by Ян Сычэўскі 0 21032 2699438 2653440 2026-11-07T19:58:14Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 2699438 wikitext text/x-wiki {{Палітык | пасада = Дэпутат Сойму III скліканьня | пачатак_тэрміну = 1997 | канец_тэрміну = 2001 | прэзыдэнт = [[Аляксандар Квасьнеўскі]] | выбарчая_акруга = 04 Беласток | нацыянальнасьць = беларус }} '''Ян Сычэўскі''', або '''Янка Сычэўскі'''<ref>[https://old.czasopis.pl/bandarouskaja-hasciounia-a-czasam-plywuc-sliozy/ Бандароўская гасцёўня, а часам плывуць слёзы…] на [[Czasopis|Часопісе]]</ref> ({{мова-pl|Jan Syczewski}}; 26 сакавіка 1937, вёска [[Стрыкі]], [[Бельскі павет (Падляскае ваяводзтва)|Бельскі павет]], [[Падляскае ваяводзтва]], [[Польшча]] — 9 сакавіка 2023) — польскі палітык, дзяяч беларускае меншасьці ў Польшчы. Скончыў Гуманістычны факультэт Гданьскага ўнівэрсытэту (1967)<ref name="Сойм III скліканьня">[https://web.archive.org/web/20080224055101/http://orka.sejm.gov.pl/ArchAll2.nsf/3RP/365 Зьвесткі пра былых дэпутатаў Сойму на старонцы Сойму — Сойм III скліканьня] {{ref-pl}}</ref>. Дэпутат [[Сойм]]у ІІІ скліканьня ў 1997—2001 ад блёку [[Саюз Дэмакратычнай Лявіцы]] (абраны ў [[Беласток]]у)<ref name="Сойм III скліканьня"/>, [[Старшыня ГП БГКТ|Старшыня]] [[Беларускае Грамадзка-культурнае таварыства ў Польшчы|Беларускага Грамадзка-Культурнага Таварыства]] ў Польшчы. У 2001 у [[Менск]]у выказаўся супраць інтэграцыі Польшчы ў [[Эўразьвяз]] і назваў [[Беларусь]] абразчыкам дэмакратыі<ref>{{Спасылка|url=http://miasta.gazeta.pl/bialystok/1,35235,1187604.html|загаловак=''Jan Syczewski zajmie się kulturą w Zarządzie Wojewódzkim''|выдавец=gazeta.pl|дата публікацыі=2 сьнежня 2002|дата=26 верасьня 2010|мова=pl}}</ref>. Ад 2002 да 2014 радны падляскага сойміку (да 2006 віцэмаршалак). == Узнагароды == * Крыж камандорскі [[ордэн Адраджэньня Польшчы|ордэна Адраджэньня Польшчы]] (2002) <ref>[https://web.archive.org/web/20160307205412/http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WMP20020560762 Postanowienie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 1 sierpnia 2002 r. ''o nadaniu orderów i odznaczeń'' (M.P. Nr 56, poz. 762] {{ref-pl}}</ref> * [[мэдаль Францішка Скарыны]] (1996)<ref>Указ Президента Республики Беларусь от 14.02.1996 г. № 67 «О награждении Я. Я. Сычевского медалью Франциска Скорины» {{ref-ru}}</ref> == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Вонкавыя спасылкі == * [https://web.archive.org/web/20221127162656/https://old.czasopis.pl/bandarouskaja-hasciounia-a-czasam-plywuc-sliozy/ Бандароўская гасцёўня, а часам плывуць слёзы…] на [[Czasopis|Часопісе]] {{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Сычэўскі, Ян}} {{БГКТП}} [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў Падляскім ваяводзтве]] [[Катэгорыя:Беларускія парлямэнтарыі Польшчы]] [[Катэгорыя:Дэпутаты Сойму Польскай Рэспублікі]] [[Катэгорыя:Палітыкі мясцовага кіраваньня Польшчы]] [[Катэгорыя:Беларусы ў Польшчы]] 2wxgln2b5jvwns293q3ldvgbnun7nvz Яўндэ 0 22168 2699624 1920322 2026-11-08T09:48:35Z Lesnas ättling 11208 Lesnas ättling перанёс старонку [[Яундэ]] у [[Яўндэ]]: Паводле абмеркаваньня (націск на апошні склад) 1920322 wikitext text/x-wiki {{Населены пункт |Назва = Яундэ |Статус = горад |Назва ў родным склоне = Яундэ |Назва на мове краіны = |Код мовы назвы краіны = |Краіна = Камэрун |Герб = |Сьцяг = |Гімн = |Дата заснаваньня = |Першыя згадкі = 1888 |Статус з = |Былая назва = |Мясцовая назва = |Від адміністрацыйнай адзінкі 1 = Акруга |Назва адміністрацыйнай адзінкі 1 = Цэнтральная-Паўднёвая |Від адміністрацыйнай адзінкі 2 = |Назва адміністрацыйнай адзінкі 2 = |Від адміністрацыйнай адзінкі 3 = |Назва адміністрацыйнай адзінкі 3 = |Пасада кіраўніка = |Кіраўнік = |Плошча = 180 |Крыніца плошчы = |Вышыня = |Унутраны падзел = |Колькасьць насельніцтва = 2440462 |Тэндэнцыя колькасьці насельніцтва = |Год падліку колькасьці = 2012 |Крыніца колькасьці насельніцтва = |Колькасьць насельніцтва аглямэрацыі = |Год падліку колькасьці аглямэрацыі = |Крыніца колькасьці аглямэрацыі = |Нацыянальны склад насельніцтва = |Год падліку нацыянальнага складу = |Часавы пас = |Летні час = |Сьпіс тэлефонных кодаў = |Тэлефонны код = |Паштовы індэкс = |Назва лічбавага клясыфікатару = |Лічбавы клясыфікатар = |Аўтамабільны нумарны знак = |Назва аўтамабільнага нумарнога знаку = |Выява = Cameroon-Yaounde01.jpg |Апісаньне выявы = |Шырата паўшар’е = паўночнае |Шырата градусаў = 3 |Шырата хвілінаў = 52 |Шырата сэкундаў = |Даўгата паўшар’е = усходняе |Даўгата градусаў = 11 |Даўгата хвілінаў = 31 |Даўгата сэкундаў = |Назва мапы2 = |Пазыцыя подпісу на мапе = |Водступ подпісу на мапе = |Сайт = }} '''Яу́ндэ''' ({{мова-fr|Yaoundé}}) — [[сталіца]] і адзін з самых вялікіх гарадоў [[Камэрун]]у. Колькасьць жыхароў складае 1,4 млн чалавек. Адначасова зьяўляецца сталіцай правінцыі Цэнтральная-Паўднёвая. Горад разьмешчаны на ўзвышшах, у паўднёва-заходняй частцы краіны, на вышыні 730 м над узроўнем мора. == Гісторыя == Горад быў заснаваны ў 1888 годзе нямецкімі гандлярамі слановай косьцю. Падчас [[Першая сусьветная вайна|Першай сусьветнай вайны]] горад быў акупаваны [[Бэльгія|бэльгійскімі]] войскамі. У 1922 годзе Яўндэ стаў сталіцай тэрыторыі падмандатнай [[Ліга Нацыяў|Лізе Нацыяў]], з [[Францыя|францускай]] адміністрацыяй. Пасьля атрыманьня незалежнасьці [[Камэрун]]ам Яўндэ стаў сталіцай краіны. У наш час Яўндэ — гэта гандлёвы, прамысловы і кульнурны цэнтар, транспартны вузел Камэруну. Мае міжнародны аэрапорт, чыгунку, якая злучае горад з [[Нгаўндэрэ]] і [[Дуала]]й. У горадзе знаходзяцца ўсе дзяржаўныя ўстановы Камэруну, замежныя пасольствы. == Клімат == Яўндэ знаходзіцца ў паўднёва-заходняй частцы краіны, на Камэрунскім пласкагор’і. Клімат [[субэкватарыяльны клімат|субэкватарыяльны]], сярэдняя тэмпэратура паветра ў [[студзень|студзені]] складае +23°С, у [[ліпень|ліпені]] +21°С. Сярэнегадавая колькасьць ападкаў — 1600 мм. == Вонкавыя спасылкі == {{Commons}} {{Сталіцы Афрыкі}} [[Катэгорыя:Гарады Камэруну]] [[Катэгорыя:Сталіцы Афрыкі]] 2yatf5o246ly80t7iaogi4bnnp5alo9 2699628 2699624 2026-11-08T09:49:57Z Lesnas ättling 11208 артаграфія 2699628 wikitext text/x-wiki {{Населены пункт |Назва = Яўндэ |Статус = горад |Назва ў родным склоне = Яўндэ |Назва на мове краіны = |Код мовы назвы краіны = |Краіна = Камэрун |Герб = |Сьцяг = |Гімн = |Дата заснаваньня = |Першыя згадкі = 1888 |Статус з = |Былая назва = |Мясцовая назва = |Від адміністрацыйнай адзінкі 1 = Акруга |Назва адміністрацыйнай адзінкі 1 = Цэнтральная-Паўднёвая |Від адміністрацыйнай адзінкі 2 = |Назва адміністрацыйнай адзінкі 2 = |Від адміністрацыйнай адзінкі 3 = |Назва адміністрацыйнай адзінкі 3 = |Пасада кіраўніка = |Кіраўнік = |Плошча = 180 |Крыніца плошчы = |Вышыня = |Унутраны падзел = |Колькасьць насельніцтва = 2440462 |Тэндэнцыя колькасьці насельніцтва = |Год падліку колькасьці = 2012 |Крыніца колькасьці насельніцтва = |Колькасьць насельніцтва аглямэрацыі = |Год падліку колькасьці аглямэрацыі = |Крыніца колькасьці аглямэрацыі = |Нацыянальны склад насельніцтва = |Год падліку нацыянальнага складу = |Часавы пас = |Летні час = |Сьпіс тэлефонных кодаў = |Тэлефонны код = |Паштовы індэкс = |Назва лічбавага клясыфікатару = |Лічбавы клясыфікатар = |Аўтамабільны нумарны знак = |Назва аўтамабільнага нумарнога знаку = |Выява = Cameroon-Yaounde01.jpg |Апісаньне выявы = |Шырата паўшар’е = паўночнае |Шырата градусаў = 3 |Шырата хвілінаў = 52 |Шырата сэкундаў = |Даўгата паўшар’е = усходняе |Даўгата градусаў = 11 |Даўгата хвілінаў = 31 |Даўгата сэкундаў = |Назва мапы2 = |Пазыцыя подпісу на мапе = |Водступ подпісу на мапе = |Сайт = }} '''Яўндэ́''' ({{мова-fr|Yaoundé}}) — [[сталіца]] і адзін з самых вялікіх гарадоў [[Камэрун]]у. Колькасьць жыхароў складае 1,4 млн чалавек. Адначасова зьяўляецца сталіцай правінцыі Цэнтральная-Паўднёвая. Горад разьмешчаны на ўзвышшах, у паўднёва-заходняй частцы краіны, на вышыні 730 м над узроўнем мора. == Гісторыя == Горад быў заснаваны ў 1888 годзе нямецкімі гандлярамі слановай косьцю. Падчас [[Першая сусьветная вайна|Першай сусьветнай вайны]] горад быў акупаваны [[Бэльгія|бэльгійскімі]] войскамі. У 1922 годзе Яўндэ стаў сталіцай тэрыторыі падмандатнай [[Ліга Нацыяў|Лізе Нацыяў]], з [[Францыя|францускай]] адміністрацыяй. Пасьля атрыманьня незалежнасьці [[Камэрун]]ам Яўндэ стаў сталіцай краіны. У наш час Яўндэ — гэта гандлёвы, прамысловы і кульнурны цэнтар, транспартны вузел Камэруну. Мае міжнародны аэрапорт, чыгунку, якая злучае горад з [[Нгаўндэрэ]] і [[Дуала]]й. У горадзе знаходзяцца ўсе дзяржаўныя ўстановы Камэруну, замежныя пасольствы. == Клімат == Яўндэ знаходзіцца ў паўднёва-заходняй частцы краіны, на Камэрунскім пласкагор’і. Клімат [[субэкватарыяльны клімат|субэкватарыяльны]], сярэдняя тэмпэратура паветра ў [[студзень|студзені]] складае +23°С, у [[ліпень|ліпені]] +21°С. Сярэнегадавая колькасьць ападкаў — 1600 мм. == Вонкавыя спасылкі == {{Commons}} {{Сталіцы Афрыкі}} [[Катэгорыя:Гарады Камэруну]] [[Катэгорыя:Сталіцы Афрыкі]] qfahpasncedz42mmvbxeziumk7bqb1f Чарлз Дыкенз 0 22604 2699347 2644730 2026-11-07T13:59:23Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 3 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 2699347 wikitext text/x-wiki {{Пісьменьнік |Імя = Чарлз Дыкенз |Арыгінал імя = {{мова-en|}} Charles Dickens |Партрэт = Dickens_Gurney_head.jpg |Памер = |Апісаньне = |Імя пры нараджэньні = Charles John Huffam Dickens (Чарлз Джон Гафам Дыкенз) |Псэўданімы = |Грамадзянства = |Род дзейнасьці = [[пісьменьнік]]-[[навэля|навэліст]] |Гады актыўнасьці = 1833—1870 |Напрамак = |Жанр = рэалізм |Дэбют = |Значныя творы = {{Просты сьпіс| * ''Нарысы Боза'' * ''Антыкварная крама'' * ''Олівэр Твіст'' * ''Нікалас Нікльбі'' * ''Барнэбі Радж'' * ''Калядны харал'' * ''Мартын Чэзлвіт'' * ''Аповесьць пра два гарады'' * ''[[Дэйвід Копэрфілд (раман)|Дэйвід Копэрфілд]]'' * ''Вялікія чаканьні'' * ''Халодны дом'' * ''Маленькая Дорыт'' * ''Цяжкія часы'' * ''Наш агульны сябар'' * ''Пасьмяротныя запіскі Піквіцкага клюбу'' }} |Прэміі = |Узнагароды = |Подпіс = |Апісаньне подпісу = |ВікіКрыніца = :en:s:Charles Dickens |ВікіКрыніца пераклады на беларускую = }} '''Чарлз Джон Га́фам Ды́кенз''' ({{мова-en|Charles John Huffam Dickens}}; 7 лютага 1812, [[Портсмут (горад)|Портсмут]], [[Ангельшчына]] — 9 чэрвеня 1870, сядзіба Гэйдсгіл Плэйс, [[Кент]]) — [[Вялікабрытанія|брытанскі]] навэліст [[Віктарыянская эпоха|Віктарыянскай эры]] і ангельскі пісьменьнік, які ўвёў у ангельскую літаратуру адных з самых іранічных пэрсанажаў<ref>«Victorian squalor and hi-tech gadgetry: Dickens World to open in England». The New York Times. 23 May 2007.{{ref-en}}</ref>. Ягоныя творы карысталіся небывалай папулярнасьцю пры ягоным жыцьці, і да XX стагодзьдзя крытыкі і навукоўцы вызнавалі яго літаратурным геніем. Ягоныя раманы і апавяданьні актыўна чытаюцца і сёньня. Працаваў журналістам газэты «Morning Chronicle», рэдактарам літаратурнага часопісу «Bentley’s Miscellany». На беларускую мову былі перакладзеныя наступныя творы Дыкенза: ''«Домбі і сын»'' (1937), ''«Вялікія чаканьні»'' (1940)<ref>Судленкова О. А., Кортес Л. П. 100 писателей Великобритании. — Мн.: Выш. шк., 1997. С. 76.</ref>, ''«Олівэр Твіст»'' (2010)<ref>[http://budzma.org/news/olivyer-tvist-charlza-dykyensa-pa-byelarusku.html Будзьма.org — «Олівер Твіст» Дыкенса па-беларуску, 15.11.2010]</ref>, ''«Калядны харал»'' (2014)<ref>Падарунак на Каляды: зборнік святочнага апавядання / Укладанне Ганна Янкута. — Мінск : Кнігазбор, 2014. — 196 с — (Бібліятэка Саюза беларускіх пісьменнікаў «Кнігарня пісьменніка»; Бібліятэка часопіса «ПрайдзіСвет» «PostScriptum»). — ISBN 978-985-7119-15-8</ref>. == Біяграфія == * 7 лютага 1812 — у Лендпарту (Портсмут) у сям’і чыноўніка марскога ведамства нарадзіўся Чарлз Дыкенз * 1817 — сям’я Дыкензаў пасяляецца ў Чатэме * 1823 — Чарлз прыязджае ў Лёндан * 1824 — Дыкенза працуе на фабрыцы ваксы; яго айцец трапляе ў пазыковую турму. Чарлз паступае ў «Акадэмію Вэлінгтан-Гаўс» * 1827 — работа клеркам у канторы страпчых * 1828 — Дыкенз працуе ў судзе; захапляецца тэатрам і аматарскімі спэктаклямі * 1831—1835 — Дыкенз становіцца рэпартэрам; пад псэўданімам Боз друкуе нарысы * 1836 — у лютым выходзяць [[Нарысы Боза]]; 31 сакавіка апублікаваны першы выпуск «Запісак Піквіцкага клюбу» * 1838 — Чарлз Дыкенз знаёміцца са станам школаў у Ёркшыру, пачынае публікаваць раман «Жыцьцё і прыгоды Нікаласа Нікльбі» * 1839 — завяршаюцца публікацыю «Олівэра Твіста» і «Нікаласа Нікльбі» * 1840 — публікуецца раман «Лаўка старажытнасьцяў» (скончаны ў студзені 1841 г.) * 1842 — у студзені Дыкенз адплывае ў [[Злучаныя Штаты Амэрыкі|Амэрыку]]. Вяртаецца ў [[Англія|Англію]] ў чэрвені. У кастрычніку выходзяць «Амэрыканскі нататкі». * 1843 — праца над раманам «Жыцьцё і прыгоды Марціна Чэзлвіта» (скончаны ў 1844 г.) Публікуе «Калядны харал у прозе» * 1844 — вандроўка па [[Італія|Італіі]]. Выходзіць апавяданьне «Званы» * 1845 — вандроўка па Італіі, [[Швайцарыя|Швайцарыі]], [[Бэльгія|Бэльгіі]]. Выходзіць «Цвыркун на печы» * 1846 — Дыкенз пачынае работу над раманам «Домбі і сын», першы выпуск якога выходзіць у кастрычніку * 1847 — пісьменьнік у [[Парыж]]ы. Сустрэча з [[Ганс Хрысьціян Андэрсан|Гансам Хрысьціянам Андэрсанам]] у Лёндане * 1848 — у красавіку завяршаецца публікацыя «Домбі і сына» * 1849 — у траўні пачынаецца публікацыя «[[Дэйвід Копэрфілд (раман)|Дэйвіда Копэрфілда]]» * 1850 — Дыкенз пачынае выдаваць часопіс «Дамашняе чытаньне». У сьнежні завяршае «Дэйвіда Копэрфілда» * 1852 — у сакавіку выходзіць першы выпуск раману «Халодны дом» * 1853 — завяршаньне «Халоднага дому» (верасень). Першы досьвед публічных чытаньняў. У Бірмінггэме Дыкенз чытае «Калядны харал у прозе» * 1854 — публікацыя рамана «Цяжкія часы» (з красавіка па жнівень) * 1855 — публічная прамова ў Асацыяцыі па правядзеньні рэформы кіраваньня краінай (чэрвень). У сьнежні пачынаецца публікацыя «Крошкі Дорыт» * 1856 — Дыкенз пасяляецца ў набыты ім у Рочэстэры доме Гэдсгіл-Плейс * 1857 — у чэрвені завяршаецца публікацыя «Крошкі Дорыт». У Гэдсгіле гасьцюе Андэрсан * 1858 — Дыкенз выступае з публічнымі чытаньнямі ў гарадах Ангельшчыны, [[Шатляндыя|Шатляндыі]] і [[Ірляндыя|Ірляндыі]] * 1859 — пачынае выходзіць часопіс Дыкенза «Круглы год», дзе друкуецца яго раман «Аповесьць аб двух гарадах» * 1860 — у сьнежні апублікаваны першы выпуск рамана «Вялікія надзеі» * 1861 — завяршаецца публікацыя «Вялікіх надзеяў». Публічныя чытаньні Дыкенза ў Лёндане ды іншых гарадах Ангельшчыны * 1862—1863 — чытаньні працягваюцца. У студзені 1863 г. Дыкенз чытае ў Парыжы * 1864 — пачынаецца публікацыя рамана «Наш агульны сябар» * 1865 — у лістападзе раман «Наш агульны сябар» завершаны * 1866 — выступ з чытаньнямі ў Ангельшчыны, Ірляндыі, Шатляндыі, а таксама ў Парыжы * 1867 — вандроўка ў Амэрыку (лістапад) * 1868 — вяратньне ў Ангельшчыну ў траўні * 1869 — пачатак работы над «Таямніцай Эдвіна Друда» * 9 чэрвеня 1870 — сьмерць Чарлза Дыкенза == Літаратурная дзейнасьць == Дыкенз знайшоў сябе перш за ўсё як рэпартэр. Палітычнае жыцьцё, якое пашырылася, глыбокая цікавасьць да дэбатаў, якія адбываліся ў парлямэнце, і да падзеяў, якімі гэтыя дэбаты суправаджаліся, павысілі цікавасьць ангельскай публікі да прэсы, колькасьць і тыраж газэтаў, патрэба ў газэтных работніках. Як толькі Дыкенз выканаў на пробу некалькі рэпартэрскіх заданьняў, ён адразу быў адзначаны і пачаў узьнімацца, чым далей, тым болей зьдзіўляючы сваіх таварышаў рэпартэрскай іроніяй, жвавасьцю выкладаньня, багацьцем мовы. Дыкенз ліхаманкава ўхапіўся за газэтную работу, і ўсё тое, што расквітнела ў ім яшчэ ў дзяцінстве і што атрымлаа своеасаблівы, крыху пакутлівы ўхіл у больш позьнейшую пору, вылівалася цяпер з-пад яго пяра, прычым ён цудоўна ўсьведамляў ня толькі, што ты самым ён даводзіць свае ідэі да ўсеагульнай увагі, але і тое, што робіць сваю кар’еру. Літаратура — вось што цяпер зьяўлялася цяпер яго лесьвіцай, па якой ён узьнімаецца на вяршыню грамадзтва, у той жа час зьдзяйсьняючы добрую справу дзеля ўсяго чалавецтва, дзеля сваёй краіны і перш за ўсё дзеля ўсіх прыгнечаных. == Ушанаваньне памяці == Музэі і фэстывалі, прысьвечаныя жыцьцю і творчасьці Дыкенза, існуюць у многіх месцах, зь якімі было павязанае ягонае жыцьцё. Сярод іх [[Музэй Чарлза Дыкенза]] ў Лёндане, гістарычны дом, дзе ён напісаў ''«Олівэра Твіста»'', ''«Пасьмяротныя запіскі Піквіцкага клюбу»'' і ''«Нікаласа Нікльбі»'', а таксама [[Дом-музэй Чарлза Дыкенза]] ў Портсмуце, дзе ён нарадзіўся<ref>{{спасылка|спасылка=http://www.dickensmuseum.com/history.htm|загаловак=Dickens House Museum}}</ref><ref>{{навіна|спасылка=https://www.bbc.com/news/entertainment-arts-16914295|загаловак=World celebrates 200th anniversary of Dickens's birth|выдавец=BBC News|дата публікацыі=02.03.2012}}</ref>. Арыгіналы рукапісаў многіх ягоных раманаў, а таксама друкарскія карэктуры, першыя выданьні і ілюстрацыі з калекцыі сябра Дыкенза, Джона Форстэра, захоўваюцца ў [[Музэй Вікторыі і Альбэрта|Музэі Вікторыі і Альбэрта]]. У Дыкензавым тэстамэнце прадугледжвалася, што ў ягоны гонар ня мусіць быць усталяваны аніякі помнік<ref>{{навіна|спасылка=https://www.bbc.co.uk/news/uk-england-hampshire-26035450|загаловак=Charles Dickens statue: Why was his dying wish ignored?|выдавец=BBC}}</ref>. Аднак, бронзавая статуя Дыкенза ў натуральную велічыню пад назвай ''«Дыкенз і маленькая Нэл»'', зробленая ў 1890 годзе [[Фрэнсіс Эдўін Элўэл|Фрэнсісам Эдўінам Элўэлам]], стаіць у парку Кларк у раёне Спрус-Гіл у [[Філадэлфія|Філадэлфіі]]. Яшчэ адная статуя Дыкенза ў натуральную велічыню месьціцца ў парку Сэнтэніял у [[Сыднэй|Сыднэі]]<ref>{{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210401014621/https://www.smh.com.au/entertainment/books/down-under-with-dickens-20120203-1qx21.html|date=1 April 2021}}</ref>. У 1960 годзе скульптару Эсткорту Дж. Клэку была замоўленая барэльефная скульптура Дыкенза, на якой намаляваныя пэрсанажы зь ягоных кнігаў, дзеля ўпрыгожваньня офіснага будынка, пабудаванага на месцы ягонага былога дома па адрасе Дэваншыр Тэрас, 1, Лёндан<ref>{{спасылка|спасылка=https://www.londonremembers.com/memorials/charles-dickens-relief/|загаловак=Charles Dickens relief|выдавецтва=London Remembers|копія=https://web.archive.org/web/20200806122115/https://www.londonremembers.com/memorials/charles-dickens-relief|дата копіі=06.08.2020}}</ref>. У 2014 годзе статуя ў натуральную велічыню была адкрытая ў Портсмуце ў 202-ю гадавіну ягонага нараджэньня. Гэта адбылося пры падтрымцы ягоных прапраўнукаў, Ена і [[Джэралд Дыкенз|Джэралда Дыкензаў]]<ref>{{навіна|аўтар=Kennedy, Maev|спасылка=https://www.theguardian.com/uk-news/2014/feb/06/portsmouth-charles-dickens-statue-uk-martin-jennings|загаловак=Portsmouth erects Britain’s first full-size statue of Charles Dickens|выдавец=The Guardian|дата публікацыі=06.02.2014|копія=https://web.archive.org/web/20210401020241/https://www.theguardian.com/uk-news/2014/feb/06/portsmouth-charles-dickens-statue-uk-martin-jennings|дата копіі=01.04.2021}}</ref><ref>{{навіна|спасылка=https://www.bbc.co.uk/news/av/uk-england-hampshire-26090562|загаловак=Charles Dickens statue unveiled in Portsmouth|выдавец=BBC News|копія=https://web.archive.org/web/20140406145045/http://www.bbc.co.uk/news/uk-england-hampshire-26090562|дата копіі=06.04.2014}}</ref>. [[Файл:Charles Dickens statue, Portsmouth - 2023-04-21.jpg|значак|зьлева|Помнік Дыкензу ў Портсмуце.]] ''«[[Калядны харал]]»'', верагодна, самая вядомая ягоная навэля, часта дапаўняецца новымі адаптацыямі. Гэта таксама самае папулярнае з апавяданьняў літаратара, многія вэрсіі якога датуюцца раньнімі гадамі кінэматографа. Паводле гісторыка [[Роналд Гатан|Роналда Гатана]], сучаснае сьвяткаваньне [[Каляды|Калядаў]] у сьвеце ў значнай ступені ёсьць вынікам адраджэньня сьвята ў сярэдзіне [[Віктарыянская эпоха|Віктарыянскай эпохі]], да чаго таксама датычны ''«Калядны харал»''. Дыкенз надаў Калядам дух сямейнага сьвята шчодрасьці, пасунуўшы ў бок грамадзкія і царкоўныя аспэкты сьвята, трапіўшы ў новыя запыты сярэдняй клясы. Ягоныя архетыпічныя постаці, як то [[Скрудж]], Малы Цім ды калядныя прывіды, увайшлі ў заходнюю культурную сьвядомасьць. Выраз «Вясёлых Калядаў» ({{мова-en|Merry Christmas|скарочана}}), які Дыкенз ужыў у казцы, стаў папулярным адразу па публікацыі твора і дасюль шырока выкарыстоўваецца ў ангельскамоўным асяродку. Тэрмін «Скрудж» стаў сынонімам скнары, а ягоны вокліч «Цьху, шахрайства!» ({{мова-en|Bah! Humbug!|скарочана}}), які адкінуў сьвяточны дух, таксама набыў распаўсюд як ідыёма. Раманіст віктарыянскай эпохі [[Ўільям Тэкерэй]] назваў кнігу нацыянальным скарбам. Дыкенз быў ушанаваны выяваю на банкноце ў 10 [[фунт стэрлінгаў|фунтаў стэрлінгаў]], выпушчанай у абарачэньне [[Банк Ангельшчыны|Банкам Ангельшчыны]]. Яна была ва ўжытку з 1992 па 2003 гады. Ягоны партрэт быў намаляваны на адваротным баку банкноты ў суправаджэньні сцэны з ''«Пасьмяротных запісак Піквіцкага клюбу»''<ref>{{навіна|спасылка=https://www.telegraph.co.uk/money/consumer-affairs/history-10-note-design-favourite/|загаловак=A history of the £10 note - which design is your favourite?|выдавец=The Telegraph}}</ref>. Тэматычны парк «Сьвет Дыкенза» працаваў у [[Чатэм]]е з 2007 па 2016 гады. У 2012 годзе, каб адзначыць 200-годзьдзе з дня ягонага нараджэньня, [[Лёнданскі музэй]] зладзіў першую ў Вялікабрытаніі буйную выставу, прысьвечаную пісьменьніку, за 40 гадоў. Зь верасьня 2011 году па люты 2012 году [[Бібліятэка і музэй Моргана]] ў [[Нью-Ёрк]]у адзначалі ягоную памяць выставай ''«Чарлз Дыкенз у 200 гадоў»'' з рукапісамі, фатаграфіямі і арыгінальнымі ілюстрацыямі. У 1906 годзе [[Гільбэрт Кійт Чэстэртан]] напісаў біяграфію Дыкенза. == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Вонкавыя спасылкі == * «Калядны харал у прозе: святочная гісторыя пра прывідаў» (частка [https://web.archive.org/web/20210102062029/http://prajdzisvet.org/text/290-kaliadny-kharal-u-prozie-sviatochnaja-historyja-pra-pryvidau.html першая] і [https://web.archive.org/web/20210102133600/http://prajdzisvet.org/text/1082-kaliadny-kharal-u-prozie-sviatochnaja-historyja-pra-pryvidau.html другая]) на «[[ПрайдзіСвет]]» * [https://web.archive.org/web/20120202142100/http://prajdzisvet.org/text/732-historyja-pra-hoblinau-jakija-skrali-dalakopa.html Гісторыя пра гоблінаў, якія скралі далакопа] (пер. Антон Францішак Брыль) * [https://web.archive.org/web/20210102110641/http://prajdzisvet.org/text/1085-dzitsia-maryts-pra-zorku.html Дзіця марыць пра зорку] * [https://openlibrary.org/search?q=by+Charles+Dickens/ Творы Чарлза Дыкенза на ангельскай мове.] Сайт Open Library. <small>Фарматы: PDF, Plain text, DAISY, ePub, DjVu, MOBI</small> {{Бібліяінфармацыя}} {{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Дыкенз, Чарлз}} [[Катэгорыя:Брытанскія літаратары]] [[Катэгорыя:Вікіпэдыя:Істотныя артыкулы]] [[Катэгорыя:Чарлз Дыкенз| ]] dkr0hrcg7mrsky5zutf8av02mje0jf9 Арка 0 23087 2699620 2698862 2026-11-08T09:45:38Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 2699620 wikitext text/x-wiki [[Файл:Bogendemorp.jpg|міні|200пкс|Прынцып канструяваньня аркі]] '''Арка''' — канструкцыя для перакрыцьця пралёту між [[апора]]мі, мае крывалінейную форму. Складаецца з асобных [[блёк]]аў, якія шляхам стварэньня бакавога распору пераносяць цяжар на апоры. Тэрмін таксама выкарыстоўваецца для любой выгнутай структуры, якая мае форму аркі. Аркі могуць выкарыстоўвацца як канструктыўны [[архітэктура|архітэктурны]] элемэнт, напрыклад, над дзьвярным праходам або [[брама]]мі, або ў якасьці чыста дэкаратыўнага элемэнта. Як правіла аркі [[сымэтрыя|сымэтрычныя]] адносна вэртыкальнай восі. == Мэханіка == Арка ёсьць крывалінейны брус плаўнай абрысы, якая нясе будаўнічая канструкцыя. У адрозьненьне ад вэртыкальнага [[ціск]]у [[бэлька|бэлькі]], ціск аркі на апоры пахілі, праз што ўзьнікае гарызантальная апорная рэакцыя. Ад збору арка адрозьніваецца толькі значна меншай шырынёй. Пад вэртыкальнай нагрузкай арка працуе пераважна на [[сьціск]] і ў меншай ступені на [[выгіб]]. Часткі аркі маюць наступныя назвы: пята аркі (папярочны перасек у апоры), замак аркі (папярочны перасек у вяршыні аркі), страла ўздыму (адлегласьць цэнтру замка аркі ад лініі, якая злучае цэнтры пятак аркі). Адлегласьць паміж цэнтрамі пятак называецца разьліковай проймай. З павелічэньнем стрэлы ўздыму памяншаецца распор аркі. Аркі бываюць бесшарнірныя, двухшарнірныя й трохшарнірныя; калі апорныя канцы аркі злучыць [[стрыжань|стрыжнем]] (зацяжкай, якая ўспрымае гарызантальную рэакцыю), утворыцца арка з зацяжкай. == Формы == У залежнасьці ад унутранай абрысы аркі бываюць паўцыркульныя, кругавыя, стральчатыя, калавідныя й іншыя. Вось аркі падбіраюць так, каб выгінальны момант быў як мага малейшы, тады арка будзе найбольш трывалай і ўстойлівай. Трываласьць аркі залежыць ад ейнай формы. Найпростыя акрі маюць форму паўкола, аднак тэарэтычна трывалымі зьяўляюцца аркі з формай [[парабала|парабалы]] або [[ланцуговая лінія|ланцуговай лініі]]. Парабалічныя аркі ўвёў у архітэктуру гішпанскі архітэктар [[Антоніё Гаўдзі]]. Такія аркі перадаюць ўвесь распор на аснову й не патрабуюць дадатковых элемэнтаў. == Галерэя == <gallery> Файл:Arch.of.constantine.threequarter.view.arp.jpg|[[Арка Канстантына]] ў [[Рым]]е Файл:Arc de triomphe frontsimple.jpg|[[Трыюмфальная арка (Парыж)|Трыюмфальная арка]] ў [[Парыж]]ы Файл:Gateway arch.jpg|[[Брама на Захад]] у амэрыканскім [[Сэнт-Луіс]]е Файл:DirkvdM havana casa bolivar.jpg|Аркі ў доме Сымона Балівара ў [[Гавана|Гаване]], [[Куба]] Файл:Nave of Igreja abacial, Mosteiro de Alcobaça 74.jpg|[[Манастыр Алкабаса]] ў [[Партугалія|Партугаліі]] Файл:Arqueria.jpg|Аркада ў [[Кампэчэ (штат)|Кампэчэ]], [[Мэксыка]] Файл:Great Mosque of Kairouan gallery.jpg|Аркі ў [[Вялікі мячэт Кайруана|Вялікім мячэце Кайруана]] ў [[Туніс]]е Файл:Bl-burg-innenhof-oben.jpg|Аркі ў руінах старажытнай пабудовы [[Бад-Ліпшпрынг]]е ў [[Нямеччына|Нямеччыне]] Файл:Wembley Stadium closeup.jpg|[[Лёндан]]скі стадыён [[Ўэмблі]] Файл:LucerneStation.jpg|Чыгункавы вакзал у [[Люцэрн]]е, [[Швайцарыя]] </gallery> == Глядзіце таксама == * [[Аркада (архітэктура)|Аркада]] * [[Трыюмфальная арка]] == Літаратура == * Габрусь, Т.В. Мураваныя харалы: Сакральная архітэктура беларускага барока. Мн., 2001. {{ISBN|985-04-0499-X}} == Вонкавыя спасылкі == {{Commons}} * [http://www.zdanija.ru/TermsA6/p2_articleid/369 Тэрміналёгія й тыпы арак] {{Недаступная спасылка|date=November 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{Сакральная архітэктура}} [[Катэгорыя:Архітэктурныя элемэнты]] [[Катэгорыя:Аркі і скляпеньні| ]] [[Катэгорыя:Вікіпэдыя:Істотныя артыкулы]] djjzf13me8iogetoqaufcfjxkdwu22j Эліза Ажэшка 0 23497 2699417 2652637 2026-11-07T17:45:50Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 2699417 wikitext text/x-wiki {{Пісьменьніца |Імя = Эліза Ажэшка |Арыгінал імя = {{мова-pl||скарочана}} Eliza Orzeszkowa |Партрэт = Eliza Orzeszkowa.PNG |Памер = |Апісаньне = |Герб = POL COA Korwin.svg |Шырыня гербу = |Подпіс гербу = [[Корвін (герб)|Герб «Корвін»]] |Імя пры нараджэньні = Эліза Паўлоўская |Псэўданімы = ''E.&nbsp;O.'', ''Bąk (z Wa-Lit-No)'', ''Li…ka'', ''Gabriela Litwinka'' |Дата нараджэньня = {{Нарадзілася|6|6|1841}} |Месца нараджэньня = [[Мількаўшчына (Гарадзенская вобласьць)|Мількаўшчына]], [[Расейская імпэрыя]] |Род = [[Паўлоўскія]] |Бацька = Бэнэдыкт Паўлоўскі |Маці = Францішка з [[Каменскія|Каменскіх]] |Муж = |Дзеці = |Рэлігія = [[Каталіцкая Царква|рыма-каталічка]] |Дата сьмерці = {{Памерла|18|5|1910|гадоў=68}} |Месца сьмерці = [[Горадня]], [[Расейская імпэрыя]] |Грамадзянства = |Род дзейнасьці = празаік |Гады актыўнасьці = 1866—1910 |Напрамак = [[рэалізм (літаратура)|рэалізм]], [[Пазытывізм у Польшчы|пазытывізм]] |Жанр = [[апавяданьне]], [[аповесьць]], [[Раман (жанр)|раман]] |Дэбют = |Значныя творы = |Прэміі = |Подпіс = |Апісаньне подпісу = |ВікіКрыніца = pl:s:Autor:Eliza Orzeszkowa |ВікіКрыніца пераклады на беларускую = |Палічка = http://knihi.com/Eliza_Azeska/ |Сайт = }} '''Элі́за Ажэ́шка''' ({{мова-pl|Eliza Orzeszkowa}}; 6 чэрвеня 1841, [[Мількаўшчына (Гарадзенская вобласьць)|Мількаўшчына]] — 18 траўня 1910, [[Горадня]]) — [[палякі|польская]] [[пісьменьніца]], грамадзкая дзяячка і пэдагог эпохі [[Пазытывізм у Польшчы|пазытывізму]]. Эліза Ажэшка была вельмі папулярнай тагачаснай пісьменьніцай, яе празаічныя творы інсцэніраваліся, перакладаліся на беларускую мову і напачатку XX стагодзьдзя ставіліся на сцэнах шматлікіх беларускіх гарадоў<ref>Гісторыя беларускай літаратуры XI—XIX стагоддзяў у двух тамах. Том 2. Новая літаратура: другая палова XVIII—XIX стагоддзе. — Мінск: «Беларуская навука», 2007. С. 348.</ref>. Пры жыцьці блізка сябравала з [[Францішак Багушэвіч|Францішкам Багушэвічам]], які прысьвяціў ёй верш «Яснавяльможнай пане Арэшчысе». == Біяграфія == Нарадзілася ў сям’і заможнага памешчыка і адваката Паўлоўскага. Адукацыю атрымала ў Варшаўскім пансіёне (1852—1857). У 17 гадоў выдадзена за памешчыка [[Пятро Ажэшка|Пятро Ажэшку]] і жыла ў яго маёнтку [[Людвінова (Берасьцейская вобласьць)|Людвінова]] (цяпер [[Дарагічынскі раён]]). Аказвала дапамогу ўдзельнікам [[Паўстаньне 1863—1864 гадоў|паўстаньня 1863 году]]. За ўдзел у паўстаньні муж быў сасланы ў Пермскую губэрню, а маёнтак быў канфіскаваны. Шлюб Элізы Ажэшкі зь Пятром Ажэшкам па яе ініцыятыве быў прызнаны ў 1869 несапраўдным. Па асяданьні ў [[Горадня|Горадні]] Ажэшка прадала маёнтак [[Мількаўшчына (Гарадзенская вобласьць)|Мількаўшчына]] (1870) і жыла літаратурнай працай. У 1894 року выйшла замуж за даўняга прыяцеля [[Станіслаў Нагорскі|Станіслава Нагорскага]]. 19 лістапада 1896 року падчас гучнага адзначэньня ейных імянінаў яе муж сканаў ад паралюшу сэрца. Пасьля цяжкай хваробы сэрца памерла й пахаваная ў Горадні. == Літаратурная дзейнасьць == Дэбютавала ў друку апавяданьнем «''Малюнак з галодных гадоў''» ({{Мова-pl|«Obrazek z lat głodowych»}}) у 1866. Карысталася псэўданімамі E. O., Bąk (z Wa-Lit-No), Li…ka, Gabriela Litwinka. Першыя раманы і апавяданьні «''Пан Граба''» ({{мова-pl|«Pan Graba»}}, 1869), «''Марта''» ({{мова-pl|«Marta»}}, 1873) і іншыя напісаны на тэмы грамадзкай эмансыпацыі і барацьбы жанчын за грамадзкія правы. Шырокае прызнаньне прынесьлі раман «''Мэір Эзофавіч''» ({{мова-pl|«Meir Ezofowicz»}}), апавяданьні зборніка «''З розных сфэр''» (т. 1—3, 1879—1882), апавяданьні з жыцьця беларускіх сялянаў «''Нізіны''» ({{мова-pl|«Niziny»}}, 1883), «''Дзюрдзі''» ({{мова-pl|«Dziurdziowie»}}, 1885), «''Хам''» (1888). == Навуковая дзейнасьць == [[Файл:Grób Elizy Orzeszkowej.jpg|міні|Помнік на магіле Элізы Ажэшкі і ейнага мужа [[Станіслаў Нагорскі|Станіслава Нагорскага]]]] Шмат падарожнічала па Беларусі, сабрала 228 назоваў расьлінаў. Усім беларускім назвам за дапамогай знаёмага батаніка яна дала лацінскія адпаведнікі. Шмат назваў расьлінаў, пададзеных Ажэшкай, не фіксуюць іншыя беларускія слоўнікі<ref>{{Спасылка|аўтар = |прозьвішча = |імя = |аўтарlink = |суаўтары = |дата публікацыі = 18 траўня 2010|url = http://budzma.org/history/pawstanka-emansipantka-navukovyec.html|загаловак = Паўстанка, эмансіпантка, навуковец|фармат = |назва праекту = |выдавец = [http://budzma.org «Будзьма разам!»]|дата = 18 траўня 2010 |мова = |камэнтар =}}</ref>. == Ушанаваньне памяці == У доме ў [[Горадня|Горадні]], дзе апошнія гады жыцьця жыла пісьменьніца створаны [[дом-музэй Элізы Ажэшкі|дом-музэй]]. Імем Ажэшкі названая [[Вуліца Элізы Ажэшкі (Горадня)|адна з цэнтральных вуліц]] [[Горадня|Горадні]], на якой усталяваны [[Помнік Элізе Ажэшцы ў Горадні|помнік]]. == Беларускія пераклады == * Аповесці, апавяданні, нарысы / Прадм. [[Валянціна Гапава|В. Гапавай]]. — Мн., 2000. * Выбраныя творы. Мн.: «Беларускі кнігазбор», 2000. * Раман «[[Над Нёманам]]» — пераклад Анатоля Бутэвіча (выдавецтва «Мастацкая літаратура», 2003). * Эсэ «Gloria victis» — пераклад Анатоля Бутэвіча (часопіс «Дзеяслоў» № 4, 2008) зь яго ж артыкулам пра паўстанцкія матывы ў творчасьці Э. Ажэшкі. * Над Нёманам. Мн.: «Беларускі кнігазбор», 2020. ''У выданне ўключаны таксама навэлістычны цыкл «Gloria Victis».'' * Дзікунка: раман XIX стагоддзя і як яго сёння чытаць: [да 180-годдзя з дня нараджэння Э. Ажэшкі] / Эліза Ажэшка. — Мінск : Галіяфы, 2021. — 463, [2] с. * Ad Astra (у супрацы з Тадэвушам Гарбоўскім), 2025<ref>[https://bellit.store/ad-astra-%D1%8D%D0%BB%D1%96%D0%B7%D0%B0-%D0%B0%D0%B6%D1%8D%D1%88%D0%BA%D0%B0-%D1%82%D0%B0%D0%B4%D1%8D%D0%B2%D1%83%D1%88-%D0%B3%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%BE%D1%9E%D1%81%D0%BA%D1%96-%D1%81%D0%B2%D1%8F/ Ad Astra. Эліза Ажэшка, Тадэвуш Гарбоўскі (Святлана Воцінава)]</ref>. == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Вонкавыя спасылкі == {{Вікіцытатнік-мова|pl|Eliza Orzeszkowa}} * [https://web.archive.org/web/20221124152617/http://prajdzisvet.org/texts/prose/2942.html У зімовы вечар. Гэдалі. Пераклад з польскай — Вацлаў Ластоўскі] * [http://knihi.com/Eliza_Azeska/ Творы на «Беларускай Палічцы»] * [[Васіль Дранько-Майсюк|Дранько-Майсюк В.]] [https://www.svaboda.org/a/31288336.html Пісьменьніцай яе зрабіла паўстаньне 1863 году. 10 фактаў пра Элізу Ажэшка], [[Радыё Свабода]], 6 чэрвеня 2021 г. * [http://pawet.net/library/history/city_district/data_people/dzieiachy_mastactwau/azhieshka/Пра_крэсавы_гербарый_Элізы_Ажэшкі.html Ганна Мар’я Келяк. Пра крэсавы гербарый Элізы Ажэшкі] * {{Спасылка | аўтар = [[Андрэй Унучак]]. | прозьвішча = | імя = | аўтарlink = | суаўтары = | дата публікацыі = 12 красавіка 2025 | url = https://www.youtube.com/watch?v=o4qo8Ad66Hg| копія = | дата копіі = | загаловак = Грамадства пасля Паўстання — раман Ажэшкі Над Нёманам | фармат = | назва праекту = Героі беларускай гісторыі з Андрэем Унучакам | выдавец = Слухай сюды | дата доступу = | accessyear = | мова = | камэнтар = }} {{Бібліяінфармацыя}} {{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Ажэшка, Эліза}} [[Катэгорыя:Ажэшкі|Эліза]] [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў Гарадзенскім раёне]] [[Катэгорыя:Польскія літаратары пазытывізму]] [[Катэгорыя:Беларускія літаратаркі]] [[Катэгорыя:Паўстанцы 1863—1864 гадоў]] [[Катэгорыя:Памерлі ў Горадні]] [[Катэгорыя:Пахаваныя на фарных могілках Горадні]] tevdldvm85b03dzj1zfr1ueeayog72c Шаркоўшчына 0 24594 2699366 2695259 2026-11-07T15:36:08Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 2699366 wikitext text/x-wiki {{Іншыя значэньні|Шаркаўшчына (неадназначнасьць)}} {{Населены пункт/Беларусь |Назва = Шаркоўшчына |Лацінка = Šarkoŭščyna |Статус = пасёлак гарадзкога тыпу |Назва ў родным склоне = Шаркоўшчыны |Герб = Coat of Arms of Šarkaŭščyna.png |Сьцяг = Flag of Šarkaŭščyna.png |Гімн = |Дата заснаваньня = |Першыя згадкі = 1503 |Статус з = |Магдэбурскае права = 1767 |Былая назва = |Мясцовая назва = |Вобласьць = [[Віцебская вобласьць|Віцебская]] |Раён = [[Шаркоўшчынскі раён|Шаркоўшчынскі]] |Сельсавет = |Гарадзкі савет = |Старшыня гарвыканкаму = |Пасада кіраўніка = |Кіраўнік = |Плошча = 9.46 |Крыніца плошчы = <ref>[http://naviny.org/2012/03/06/by99061.htm Об установлении границ городских поселков Россоны Россонского района и Шарковщина Шарковщинского района Витебской области]{{Недаступная спасылка|date=January 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |Вышыня = 127 |Унутраны падзел = |Колькасьць насельніцтва = 6248 |Год падліку колькасьці = 2018 |Крыніца колькасьці насельніцтва = <ref name="belstat2018" /> |Этнічны склад насельніцтва = |Год падліку этнічнага складу = |Нацыянальны склад насельніцтва = |Год падліку нацыянальнага складу = |Колькасьць двароў = |Год падліку колькасьці двароў = |Крыніца колькасьці двароў = |Паштовы індэкс = 211910 |СААТА = |Выява = Царква Успення Прасвятой Багародзіцы ў Шаркаўшчыне.jpg |Апісаньне выявы = [[Царква Ўсьпеньня Багародзіцы (Шаркоўшчына)|Усьпенская царква]] |Шырата градусаў = 55 |Шырата хвілінаў = 22 |Шырата сэкундаў = |Даўгата градусаў = 27 |Даўгата хвілінаў = 28 |Даўгата сэкундаў = |Пазыцыя подпісу на мапе = справа |Водступ подпісу на мапе = |Сайт = }} '''Шарко́ўшчына'''<ref>{{Літаратура/Слоўнік беларускай мовы (клясычны правапіс, 2001)}}</ref>, ''Ша́ркаўшчына''<ref name="adamkovic">{{Спасылка|url=http://nn.by/?c=ar&i=125923|publisher=[[Наша Ніва]]|author=Адамковіч А.|title=Шаркаўшчына ці Шаркоўшчына?|date=03.04.2014}}</ref> — [[гарадзкі пасёлак|мястэчка]] ў [[Беларусь|Беларусі]], на рацэ [[Дзісна (рака)|Дзісьне]]. Адміністрацыйны цэнтар [[Шаркоўшчынскі раён|Шаркоўшчынскага раёну]] [[Віцебская вобласьць|Віцебскай вобласьці]]. Насельніцтва на 2018 год — 6248 чалавек<ref name="belstat2018" />. Знаходзіцца за 197 км ад [[Віцебск]]у. Чыгуначная станцыя на лініі [[Каралеўшчына (Віцебская вобласьць)|Каралеўшчына]] — [[Друя]], аўтамабільныя дарогі зьвязваюць мястэчка з [[Глыбокае|Глыбокім]], [[Браслаў|Браславам]], [[Мёры|Мёрамі]] і іншымі. Шаркоўшчына — даўняе [[Магдэбурскае права|магдэбурскае]] [[мястэчка]] [[Браслаўскі павет|гістарычнай Браслаўшчыны]] (частка [[Віленскае ваяводзтва|Віленшчыны]]). Сярод мясцовых славутасьцяў вылучалася драўляная Прачысьценская царква ў стылі барока, помнік архітэктуры XVIII ст. == Назва == {{Асноўны артыкул|Сарэйка}} Сарыка або Серэка (Saricho, Serecho) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Saricho%2C+Saracho#v=snippet&q=Saricho%2C%20Saracho&f=false S. 1301].</ref><ref>Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 195.</ref>. Іменная аснова [[Сар|-сар- (-сер-)]] ([[Імёны ліцьвінаў|імёны]] [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Сарвід]], [[Саргоўд]], [[Сарман]]; германскія імёны Sarvidis, Saregaud, Saraman) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] і германскага sarwa 'зброя'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 18.</ref>. Географ [[Вадзім Жучкевіч]] зьязвае тапонім з назвамі [[Шаркі]] ([[Віцебскі раён]]), [[Шаркоўка]] ([[Лепельскі раён]]), [[Шаркішкі (Браслаўскі раён)|Шаркішкі]] ([[Браслаўскі раён]]) і мяркуе, што ўсе яны маюць патранімічнае паходжаньне ад прозьвішчаў, вытворных ад беларускага слова шэры<ref>{{Літаратура/Кароткі тапанімічны слоўнік Беларусі}} С. 407.</ref>. Тым часам на думку краязнаўцы Алеся Адамковіча, назва Шаркоўшчына (аўтар лічыць правільнай форму ''Ша́ркаўшчына''<ref name="adamkovic"/>) мае «''незразумелы, магчыма, балтыйскі''» корань Шарк- і беларускі патранімічны суфікс -шчына. Таксама аўтар зазначае шмат паселішчаў з назвамі тыпу Šarka у сумежных зь Беларусьсю раёнах [[Летува|Летувы]]<ref>Адамковіч А. Літоўскія назвы ў тапаніміцы нашага рэгіёна. — Паставы, 2018. С. 9—12.</ref>. Паводле народнага паданьня, назва паселішча паходзіць ад чалавека зь мянушкай Шарачок (ад шэрага колеру вачэй), на палетку якога забруілася крыніца. Адпаведна, гэтую мясьціну назвалі Шаракоўшчынай або Шаркоўшчынай<ref>Віцебшчына: назвы населеных пунктаў паводле легенд і паданняў / склад., запіс, апрац. А. Ненадаўца. — {{Менск (Мн.)}}, 2000. С. 438—442.</ref>. == Гісторыя == === Вялікае Княства Літоўскае === Першы пісьмовы ўпамін пра Шаркоўшчыну датуецца 1503 годам, калі [[Сьпіс вялікіх князёў літоўскіх|вялікі князь]] [[Аляксандар Ягелончык|Аляксандар]] перадаў яе старосьце дзісенскаму і кашталяну смаленскаму [[Юры Зяновіч|Юрыю Дэспат-Зяновічу]]. Згодна з адміністрацыйна-тэрытарыяльнай рэформай 1565—1566 гадоў паселішча ўвайшло ў склад [[Ашмянскі павет|Ашмянскага павету]] [[Віленскае ваяводзтва|Віленскага ваяводзтва]]<ref name="evkl">{{Літаратура/ЭВКЛ|2к}} С. 751.</ref>. У 1604 годзе Зяновічы прадалі Шаркоўшчыну [[Канцлер вялікі літоўскі|канцлеру вялікаму]] [[Леў Сапега|Льву Сапегу]], пазьней яна знаходзілася ў валоданьні Дамброўскіх. У 1743 годзе маёнтак набыў [[ваявода берасьцейскі]] [[Мікалай Тадэвуш Лапацінскі]]. [[Лапацінскія]] нямала зрабілі дзеля разьвіцьця Шаркоўшчыны: яны збудавалі тут мураваны палац, капліцу, аранжарэю, цяпліцу. Побач з маёнткам існавалі мястэчкі ''Новая Шаркоўшчына'' і ''Старая Шаркоўшчына''<ref>[http://500.sharkeva.com/info1.htm#1 Немного истории]{{Недаступная спасылка|date=December 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, [https://web.archive.org/web/20130430160049/http://500.sharkeva.com/ 500.sharkeva.com]</ref>. У 1767 годзе [[Сьпіс каралёў польскіх|кароль]] і [[Сьпіс вялікіх князёў літоўскіх|вялікі князь]] [[Станіслаў Аўгуст Панятоўскі]] надаў мястэчку ''Новай Шаркоўшчыне'' [[Магдэбурскае права]]<ref name="sg">Łopaciński A. Szarkowszczyzna // {{Літаратура/Геаграфічны слоўнік Каралеўства Польскага|11к}} S. [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_XI/797 797].</ref>. === Пад уладай Расейскай імпэрыі === У выніку [[Другі падзел Рэчы Паспалітай|другога падзелу Рэчы Паспалітай]] (1793 год) абодва мястэчкі апынуліся ў складзе [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]], у Дзісенскім павеце (з 1795 году ў [[Менская губэрня|Менскай]], з 1843 году — [[Віленская губэрня|Віленскай]] губэрні). У 1802 годзе ў ''маёнтку Шаркоўшчыне'' правялі [[парцэляцыя|парцэляцыю]], у выніку чаго яго падзялілі на некалькі невялікіх двароў і фальваркаў. У 1863 годзе ў ''мястэчку Шаркоўшчыне'' адкрылася [[Русіфікацыя Беларусі|расейская]] [[народная вучэльня]]. На 1866 год у ''Новай Шаркоўшчыне'' дзеяў малітоўны дом, працавалі 6 крамаў, карчма; у ''Старой Шаркоўшчыне'' дзеялі 2 капліцы, працавалі 2 карчмы. На 1897 год у ''Новай Шаркоўшчыне'' было 119 дамоў, 2 малітоўныя дамы, 23 крамы, аптэка, 2 карчмы; у ''Старой Шаркоўшчыне'' — 16 двароў, крама, карчма. У пачатку XX стагодзьдзя ''Старая'' і ''Новая Шаркоўшчыны'' злучыліся ў адно паселішча. За часамі [[Першая сусьветная вайна|Першай сусьветнай вайны]] ў лютым 1918 году Шаркоўшчыну занялі войскі [[Нямецкая імпэрыя|Нямецкай імпэрыі]]. === Найноўшы час === 25 сакавіка 1918 году згодна з [[Трэцяя Ўстаўная грамата|Трэцяй Устаўной граматай]] Шаркоўшчына абвяшчалася часткай [[Беларуская Народная Рэспубліка|Беларускай Народнай Рэспублікі]]. 1 студзеня 1919 году паводле пастановы І зьезду КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад [[БССР|Беларускай ССР]]. У 1919 годзе Шаркоўшчыну занялі польскія войскі. Згодна з [[Рыская мірная дамова 1921 году|Рыскай мірнай дамовай 1921 году]] мястэчка апынулася ў складзе міжваеннай [[Польская Рэспубліка (1918—1939)|Польскай Рэспублікі]], дзе стала цэнтрам гміны Дзісенскага павету [[Віленскае ваяводзтва (1923—1939)|Віленскага ваяводзтва]]. Па пабудове чыгункі [[Варапаева]] — [[Друя]] ў 1932 годзе тут зьявілася чыгуначная станцыя. У 1939 годзе Шаркоўшчына ўвайшла ў [[БССР]], дзе ў 1940 годзе атрымала афіцыйны статус [[гарадзкі пасёлак|гарадзкога пасёлку]] і стала цэнтрам раёну (у 1962—1966 гадох у [[Мёрскі раён|Мёрскім раёне]]). У [[Другая сусьветная вайна|Другую сусьветную вайну]] з 30 чэрвеня 1941 да 1 ліпеня 1944 году мястэчка знаходзілася пад акупацыяй [[Трэці Райх|Трэцяга Райху]]. <gallery caption="Мястэчка на старых здымках" widths="150" heights="150" class="center"> Šarkoŭščyna, Carkoŭnaja. Шаркоўшчына, Царкоўная (1900).jpg|Новая Шаркоўшчына. [[Царква ў гонар Абраза Багародзіцы Ўсіх Смуткуючых Радасьць (Шаркоўшчына)|Царква]]-[[Мураўёўкі|мураўёўка]], каля 1900 г. Staraja Šarkoŭščyna, Pračyścienskaja. Старая Шаркоўшчына, Прачысьценская (1900).jpg|Старая Шаркоўшчына. Прачысьценская царква, каля 1900 г. Šarkoŭščyna. Шаркоўшчына (1918).jpg|Вуліца мястэчка, 1918 г. Šarkoŭščyna, Rynak. Шаркоўшчына, Рынак (1944-49).jpg|Рынак </gallery><gallery widths="150" heights="150" class="center"> Šarkoŭščyna, Uzvyšeńnia Śviatoha Kryža. Шаркоўшчына, Узвышэньня Сьвятога Крыжа (1925).jpg|Рынак. Касьцёл Šarkoŭščyna, Dzisna. Шаркоўшчына, Дзісна (U. Grabski, 1918-39).jpg|Касьцёл з боку Дзісны Šarkoŭščyna, Dzisna, Pračyścienskaja. Шаркоўшчына, Дзісна, Прачысьценская (U. Grabski, 1918-39).jpg|[[Царква Ўсьпеньня Багародзіцы (Шаркоўшчына)|Усьпенская царква]] з боку Дзісны Šarkoŭščyna, Dzisna. Шаркоўшчына, Дзісна (1919-39).jpg|Мост церазь Дзісну </gallery> == Насельніцтва == === Дэмаграфія === * '''XIX стагодзьдзе''': 1866 год — 500 чал. у ''Новай Шаркоўшчыне'', 150 чал. у ''Старой Шаркоўшчыне''<ref>[http://vlib.by/PRIDVINIE-1/CITIES/Sharkovschina.htm Шаркаўшчына]{{Недаступная спасылка|date=January 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, [https://web.archive.org/web/20110706163508/http://vlib.by/PRIDVINIE-1/index-Pridvinie.htm Прыдзвінскі край: Гісторыя і сучаснасць]</ref>; 1881 год — 215 чал. у ''Старой Шаркоўшчыне''<ref name="sg"/>; 1897 год — 1038 чал. у ''Новай Шаркоўшчыне'', 127 чал. у ''Старой Шаркоўшчыне'' * '''XX стагодзьдзе''': 1939 год — 1802 чал.; 1999 год — 7760 чал. * '''XXI стагодзьдзе''': 2002 год — 7,6 тыс. чал.<ref>{{Літаратура/БелЭн|17к}} С. 379.</ref>; 2005 год — 7,3 тыс. чал.; 2006 год — 7,2 тыс. чал.; 2008 год — 7,0 тыс. чал.; 2009 год — 6934 чал.<ref name="belstat">[https://web.archive.org/web/20100918181046/http://belstat.gov.by/homep/ru/perepic/2009/vihod_tables/1.2-2.pdf Перепись населения — 2009. Витебская область]{{Ref-ru}} [[Нацыянальны статыстычны камітэт Рэспублікі Беларусь]]</ref> ''(перапіс)''; 2016 год — 6424 чал.<ref name="belstat2016">[https://web.archive.org/web/20170730234018/http://www.belstat.gov.by/ofitsialnaya-statistika/solialnaya-sfera/demografiya_2/metodologiya-otvetstvennye-za-informatsionnoe-s_2/index_4945/ Численность населения на 1 января 2016 г. и среднегодовая численность населения за 2015 год по Республике Беларусь в разрезе областей, районов, городов и поселков городского типа.]</ref>; 2017 год — 6330 чал.<ref name="belstat2017">[https://web.archive.org/web/20200813193913/http://belstat.gov.by/ofitsialnaya-statistika/publications/izdania/public_bulletin/index_7192/ Численность населения на 1 января 2017 г. и среднегодовая численность населения за 2016 год по Республике Беларусь в разрезе областей, районов, городов и поселков городского типа]{{Ref-ru}} [[Нацыянальны статыстычны камітэт Рэспублікі Беларусь]]</ref>; 2018 год — 6248 чал.<ref name="belstat2018">[https://web.archive.org/web/20180405033656/http://www.belstat.gov.by/ofitsialnaya-statistika/publications/izdania/public_bulletin/index_8782/ Численность населения на 1 января 2018 г. и среднегодовая численность населения за 2017 год по Республике Беларусь в разрезе областей, районов, городов и поселков городского типа]{{Ref-ru}} [[Нацыянальны статыстычны камітэт Рэспублікі Беларусь]]</ref> === Рэлігія === У 1994 годзе ў Шаркоўшчыне збудавалі новы [[Касьцёл Узвышэньня Сьвятога Крыжа (Шаркоўшчына)|касьцёл Узвышэньня Сьвятога Крыжа]]. === Адукацыя === У Шаркоўшчыне працуюць 2 сярэднія, спартовая дзіцяча-юнацкая, дзіцячая школа мастацтваў. === Культура === Дзеюць 2 бібліятэкі, дом культуры, цэнтар рамёстваў. === [[Мас-мэдыя]] === Выдаецца раённая газэта «Кліч Радзімы». == Забудова == === Плян === Шаркоўшчына забудоўваецца згодна з генэральным плянам, распрацаваным у 1974 годзе, пераважна 1-павярховымі сядзібнымі дамамі. У цэнтры мястэчка стаяць 2—5-павярховыя жылыя будынкі. === Вуліцы і пляцы === {| cellspacing="1" cellpadding="3" style="width: 700px; margin: 0 0 1em 0; border: solid darkgray; border-width: 1px 1px 1px 1px; font-size: 90%; background-color: #fff;" |- bgcolor={{Колер|Беларусь}} align="center" | '''Афіцыйная назва''' || '''Гістарычная назва''' || '''Былыя назвы''' |-style="background:#EEEEEE;" align="left" | 17 верасьня вуліца || '''Дзісенская''' вуліца || Юзэфа Пілсудзкага вуліца |} У тэлефонным даведніку 1939 году ўпамінаецца Царкоўная вуліца<ref>Spis Abonentów Sieci Telefonicznej Okręgu Dyrekcji Poczt i Telegrafów w Wilnie na 1939 r. — Wilno, 1939. S. 51.</ref>. == Эканоміка == ПУП «Шаркоўшчынскі кансэрвава-агароднінасушыльны завод». Вырабляе мясныя, садавіна-гародніныя кансэрвы, віно пладова-ягаднае, сушаныя гародніну ды садавіну. Арганізацыйна далучаны да ПКГУП «Полацкая унівэрсальная база». == Транспарт == Праз Шаркоўшчыну праходзяць аўтамабільныя дарогі {{таблічка-by|Р|3}} ([[Лагойск]] — [[Глыбокае]] — [[Беларуска-латвійская граніца|граніца]] [[Латвія|Латвіі]]) і {{таблічка-by|Р|18}} ([[Беларуска-расейская граніца|граніца]] [[Расея|Расеі]] — [[Дрыса]] — [[Казяны]]). == Турыстычная інфармацыя == === Інфраструктура === Спыніцца можна ў местачковым гатэлі<ref>{{Літаратура/Турыстычная энцыкляпэдыя Беларусі|к}}</ref>. === Славутасьці === * Забудова гістарычная ў г. зв. «[[Закапанскі стыль|Закапанскім стылі]]» * Малельня стараверская (1911—1927) * Млын * [[Царква ў гонар Абраза Багародзіцы Ўсіх Смуткуючых Радасьць (Шаркоўшчына)|Царква ў гонар Абраза Багародзіцы Ўсіх Смуткуючых Радасьць]] (1897; [[Мураўёўкі|мураўёўка]]) * [[Царква Ўсьпеньня Багародзіцы (Шаркоўшчына)|Царква Ўсьпеньня Багародзіцы]] (1912; мураўёўка) * Сядзіба Лапацінскіх (ХІХ ст.). * [[Сядзіба Федаровічаў (Шаркоўшчына)|Сядзіба Федаровічаў]] (пачатак ХХ ст.) === Страчаная спадчына === * Капліца Сьвятых апосталаў Пятра і Паўла (1826) * Касьцёл Узвышэньня Сьвятога Крыжа (1907) * Царква (1788) * Царква (1785) == Асобы == * [[Павал Грынчук]] (нар. 1976) — доктар навук * [[Канстанцін Жданаў]] (1875—1919) — праваслаўны сьвятар, сьвяты Беларускай праваслаўнай царквы * [[Герман Кірылаў]] (1937—2025) — беларускі пісьменьнік * [[Вінцэнт Ключынскі]] (1847—1917) — каталіцкі царкоўны дзяяч * [[Міхал Пятроўскі]] (1889—1931) — каталіцкі сьвятар == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} == Літаратура == * {{Літаратура/БелЭн|17}} * {{Літаратура/ЭВКЛ|1}} * Кожан К. Шаркаўшчыне — 500 гадоў // Голас Радзімы. 30 кастрычніка 2003. С. 4. * {{Літаратура/Памяць/Шаркаўшчынскі раён}} * {{Літаратура/ЭГБ|6-2}} * {{Літаратура/Геаграфічны слоўнік Каралеўства Польскага|11}} == Вонкавыя спасылкі == * {{Радзіма майго духу|sharkaushchyna}} * [https://web.archive.org/web/20210429171943/http://pridvinie.vlib.by/index.php/sharka-shchynski-rajon Шаркаўшчынскі раён] * {{Глёбус Беларусі|sharkovsch}} {{Навігацыйная група |назоў = Шаркоўшчына ў сучасным [[Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Беларусі|адміністрацыйна-тэрытарыяльным падзеле]] [[Беларусь|Беларусі]] |стыль_назова = background-color: {{Колер|Беларусь}}; |Шаркоўшчынскі раён |Віцебская вобласьць }} {{Месты і мястэчкі гістарычнай Браслаўшчыны}} [[Катэгорыя:Шаркоўшчына| ]] podjat5059x1suff9rpimp93tz345n5 Associated Press 0 42602 2699461 2626810 2026-11-07T21:27:09Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 2699461 wikitext text/x-wiki {{Кампанія |назва = Associated Press |лягатып = [[Файл:Associated Press logo 2012.svg|180пкс]] |тып = [[каапэратыў]] |лістынг на біржы = |дэвіз = |заснаваная = травень 1846 |заснавальнікі = 5 штодзённых [[газэта]]ў [[Нью-Ёрк]]у |разьмяшчэньне = Нью-Ёрк, [[ЗША]] |ключавыя постаці = [[Гэры Пруіт]] |галіна = [[СМІ]] |прадукцыя = [[Навіны]] |абарачэньне = {{Падзеньне}}[[$]]622,3 млн (2012) |апэрацыйны прыбытак = {{Рост}}-$21,9 млн |чысты прыбытак = {{Рост}}-$25,6 млн |лік супрацоўнікаў = 3700 (2014) |матчына кампанія = |даччыныя кампаніі = |аўдытар = «[[Эрнст і Янг]]» |сайт = [http://www.ap.org www.ap.org] }} '''Associated Press''' ({{мова-be|Аб’яднаная прэса|скарочана}}; вымаўл. «Асашыэйтэд прэс») — амэрыканскае навіновае агенцтва, заснаванае ў 1846 годзе ў Нью-Ёрку. Належыць 1400 штодзённым газэтам і некалькім тысячам [[радыёстанцыя]]м і [[тэлеканал]]ам ЗША. Карэспандэнтам у Беларусі зьяўляецца [[Юрась Карманаў]]<ref>{{Навіна|аўтар=|загаловак=Юрась Карманаў|спасылка=http://bigstory.ap.org/author/yuras-karmanau|выдавец=Асашыэйтэд прэс|мова=en|дата публікацыі=|дата доступу=26 студзеня 2014}}</ref>. == Гісторыя == Associated Press заснавана ў траўні 1846 году ў [[Нью-Ёрк]]у як каапэратыўнае аб’яднаньне 6 папулярных Нью-Ёрскіх газэтных выдавецтваў. Утварэньне каапэратыва было неабходна для больш апэратыўнага атрыманьня навін з [[Эўропа|Эўропы]] (раней навіны даходзілі да [[Амэрыка|Амэрыкі]] праз 20 дзён). У першыя гады існаваньня навіны дастаўляліся праз [[Голуб|галубоў]], [[Конь|конна]], [[чыгунка]]й, [[параход]]ам, [[тэлеграф]]ам і [[тэлетайп]]ам. У 1935 годзе фатаздымкі сталі пасылаць тэлеграфам. У 1970 годзе ў кампаніі працавала 100 тыс. супрацоўнікаў. У 1973-м утварылі радыёсетку. У 1994 годзе дадалі аддзел замежных відэанавінаў. Стварэньне ў 2005 годзе лічбавай [[База зьвестак|базы зьвестак]] дазволіла пастаўляць навіны імгненна празь [[сеціва]]. == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Вонкавыя спасылкі == * [https://web.archive.org/web/20140119003737/http://hosted.ap.org/ Навіны]{{ref-en}} * [https://web.archive.org/web/20150428021436/http://www.apnewsarchive.com/NewsArchive Архіў навінаў]{{ref-en}} * [http://www.aparchive.com Відэаархіў]{{ref-en}} * [http://www.apimages.com/Royalty-Free-Images Бясплатныя здымкі]{{ref-en}} * [http://markets.ap.org Рынкавыя навіны]{{ref-en}} * [[RSS]]-[https://web.archive.org/web/20160305021252/http://hosted.ap.org/lineups/TOPHEADS.rss?SITE=WHIZ&SECTION=HOME паток]{{ref-en}} [[Катэгорыя:Кампаніі ЗША]] [[Катэгорыя:Інфармацыйныя агенцтвы]] [[Катэгорыя:Зьявіліся ў 1846 годзе]] [[Катэгорыя:Нью-Ёрк]] {{Накід:Эканоміка}} rdtftp05ch4o3zq0bwt1qu3cs1moi6i Nokia 1100 0 44786 2699491 2277184 2026-11-07T22:23:37Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 2699491 wikitext text/x-wiki {{Мабільны тэлефон | Назва = Nokia 1100 / Nokia 1101 | Фота = [[Файл:Nokia1100.jpg|200px]] | Вытворца = [[Nokia]] | Дыяпазоны частасьцяў = [[GSM 900]], [[GSM 1800]] | Тып корпусу = клясычны | Вага = 1100 — 93 г<br />1101 — 86 г | Памер = 106×46×20 мм | Фотакамэра = ''не'' | Інтэрфэйсы = ''не'' }} '''Nokia 1100''' — двухдыяпазонны мабільны тэлефон фірмы [[Nokia]]. Спрошчаная мадэль з манахромным экранам і ліхтарыкам. '''Nokia 1101''' — палегчаная вэрсія мадэлі Nokia 1100. Зьявілася магчымасьць доступу ў інтэрнэт [[WAP]]. Мадэль Nokia 1100 была распрацаваная ў [[2002]] годзе. Стваральнікамі яна звалася проста «Пэні». Мадэль выводзілася на рынак у 2003 годзе і прызначалася для новых хуткарослых рынкаў, у прыватнасьці, Кітая. За пяць гадоў было прададзена 200 млн асобнікаў гэтай лінейкі, г.зн. у сярэднім каля мільёна асобнікаў у тыдзень. На дадзены момант гэты тэлефон пабіў усе продажы. Раней лідэрам Nokia быў тэлефон Nokia 3310. <br clear="all" /> == Тэхнічныя характарыстыкі == {| class="wikitable" |+ '''Тэхнічныя характарыстыкі Nokia 1100 і Nokia 1101''' |- ! Мадэль || 1100 || 1101 |- ! colspan="3" |Агульныя характарыстыкі |- | class=shadow | Дата выхаду на рынак ||2003 г. ||2005 г. |- | class="shadow" | Дыяпазоны частасьцяў | colspan="2" | GSM 900, GSM 1800 |- ! colspan=3 |Памеры й вага |- | class=shadow | Вага || 93 г || 86 г |- | class="shadow" | Памер | colspan="2" | 106×46×20 мм |- | class=shadow | Аб’ём | colspan="2" | 72 см³ |- ! colspan=3 |Канструкцыя |- | class="shadow" | Тып корпусу | colspan="2" | клясычны |- | class="shadow" | Канструкцыя | colspan="2" | зьменныя панэлі, пылаабарона |- | class="shadow" | Антэна | colspan="2" | убудаваная |- | class=shadow | Зьменнныя панэлі | colspan="2" | ёсьць, Xpress-on covers |- | class=shadow | Варыянты колеру корпусу | colspan="2" | няма дадзеных |- | class=shadow | Матэрыял корпусу | colspan="2" | плястык |- ! colspan="3" |Званкі |- | class="shadow" | Тып мэлёдыяў | colspan="2" | звычайныя |- | class="shadow" | Лік мэлёдый | colspan="2" | 35 |- | class="shadow" | Вібразванок | colspan="2" | ёсьць |- | class="shadow" | Рэдактар мэлёдыяў | colspan="2" | ёсьць |- ! colspan="3" |Сувязь |- | class=shadow | Доступ у інтэрнэт || не || [[WAP]] 1.1 |- ! colspan="3" |Паведамленьні |- | class="shadow" | Дадатковыя функцыі SMS | colspan="2" | увод тэксту са слоўнікам ([[T9]] Text Input®), шаблёны паведамленьняў, адпраўка SMS некалькім адрасатам |- ! colspan="3" |Іншыя функцыі |- | class="shadow" | Гучная сувязь (убудаваны дынамік) | colspan="2" | не |- | class="shadow" | Аўтадазвон | colspan="2" | ёсьць |- | class="shadow" | Рэжымы кадаваньня гуку HR, FR, EFR | colspan="2" | ёсьць |- ! colspan="3" |Экран |- | class="shadow" | Тып экрана | colspan="2" | манахромны экран |- | class="shadow" | Памер экрана | colspan="2" | лік радкоў — 5, 96x65 пікс. |- ! colspan="3" |Мультымэдыйныя магчымасьці |- | class="shadow" | Убудаваная фотакамэра | colspan="2" | не |- | class="shadow" | Дыктафон | colspan="2" | не |- | class="shadow" | Гульні | colspan="2" | ёсьць |- ! colspan="3" |Акумулятар |- | class="shadow" | Тып акумулятара | colspan="2" | [[Li-Ion]] |- | class="shadow" | Ёмістасьць акумулятара | colspan="2" | 850 [[Ампэр-гадзіна|мАг]] |- | class="shadow" | Час гутаркі | | 4 г 30 хвіл||3 г |- | class="shadow" | Час чаканьня || 400 г||215 г |- ! colspan="3" |Запісная кніжка і арганайзэр |- | class="shadow" | Запісная кніжка ў апараце | colspan="2" | 50 нумароў |- | class="shadow" | Пошук па кніжцы | colspan="2" | ёсьць |- | class="shadow" | Абмен паміж SIM-картай і ўнутранай памяцьцю | colspan="2" | ёсьць |- | class="shadow" | Прамы (flash) набор | colspan="2" | 9 нумароў |- | class="shadow" | Арганайзэр | colspan="2" | будзільнік, калькулятар |- ! colspan="3" |Дадатковая інфармацыя |- | class="shadow" | Камплектацыя || тэлефон, акумулятар, сеткавае з/у, інструкцыя || тэлефон, акумулятар, сеткавае з/у, інструкцыя, дыск ПА |- | class="shadow" | Асаблівасьці | colspan="2" | злучаныя SMS паведамленьні, сэкундамэр, таймэр зваротнага адліку, канвэртар валют, магутны сьвятлодыёд-ліхтарык |} == Глядзіце таксама == * [[Nokia]] == Вонкавыя спасылкі == * Апісаньне [https://web.archive.org/web/20080914033740/http://catalog.onliner.by/nokia/1100/ Nokia 1100] і [https://web.archive.org/web/20080913194545/http://catalog.onliner.by/nokia/1101/ Nokia 1101] на сайце [[onliner.by]] {{тэлефоны Nokia}} {{накід:Тэхніка}} [[Катэгорыя:Мабільныя тэлефоны Nokia]] 4ytn77ni883zwr0qem902ax66e1mom1 Nokia 1110 0 44788 2699492 2180178 2026-11-07T22:23:45Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 2699492 wikitext text/x-wiki {{Мабільны тэлефон | Назва = Nokia 1110 | Фота = [[Файл:Nokia 1110 DG 01.jpg|200пкс]] | Вытворца = [[Nokia]] | Дыяпазоны частасьцяў = [[GSM 900]], [[GSM 1800]] | Тып корпусу = клясычны | Вага = 80 г | Памер = 104×44×17 мм | Фотакамэра = ''не'' | Інтэрфэйсы = ''не'' }} '''Nokia 1110''' — двухдыяпазонны мабільны тэлефон фірмы [[Nokia]]. Спрошчаная мадэль з манахромным экранам. Таксама існуе вэрсія [[Nokia 1112|1112]], з чорным тэкстам на сьветлым фоне і белым падсьвятленьнем экрана. <br clear="all" /> == Тэхнічныя характарыстыкі == {| class="wikitable" |+ '''Тэхнічныя характарыстыкі Nokia 1110''' |- ! colspan=2 |Агульныя характарыстыкі |- | class=shadow | Дата выхаду на рынак||2005 г. (3-і квартал) |- | class=shadow | Дыяпазоны частасьцяў||GSM 900, GSM 1800 |- | class=shadow | SAR||0,78 Вт/кг |- ! colspan=2 |Памеры й вага |- | class=shadow | Вага||80 г |- | class=shadow | Памер||104×44×17 мм |- | class=shadow | Аб’ём||няма дадзеных |- ! colspan=2 |Канструкцыя |- | class=shadow | Тып корпусу||клясычны |- | class=shadow | Канструкцыя||зьменныя панэлі, джойсьцік |- | class=shadow | Антэна||убудаваная |- | class=shadow | Зьменнныя панэлі||ёсьць, Xpress-on covers |- | class=shadow | Варыянты колеру корпусу||няма дадзеных |- | class=shadow | Матэрыял корпусу||плястык |- ! colspan=2 |Званкі |- | class=shadow | Тып мэлёдыяў||20-галосная паліфанія |- | class=shadow | Вібразванок||ёсьць |- ! colspan=2 |Сувязь |- | class=shadow | Доступ у інтэрнэт||не |- ! colspan=2 |Паведамленьні |- | class=shadow | Дадатковыя функцыі SMS||увод тэксту са слоўнікам ([[T9]] Text Input®), адпраўка SMS некалькім адрасатам |- ! colspan=2 |Іншыя функцыі |- | class=shadow | Гучная сувязь (убудаваны дынамік)||ёсьць |- | class=shadow | Рэжымы кадаваньня гуку HR, FR, EFR||ёсьць |- ! colspan=2 |Экран |- | class=shadow | Тып экрана||манахромны экран |- | class=shadow | Памер экрана||96×68 [[Піксэл|пікс.]] |- | class=shadow | Беларусіфікаваньне||няма |- ! colspan=2 |Мультымэдыйныя магчымасьці |- | class=shadow | Убудаваная фотакамэра||не |- | class=shadow | Дыктафон||не |- | class=shadow | Гульні||ёсьць |- | class=shadow | Аб’ём убудаванай памяці||4 [[Мэгабайт|Мб]] |- ! colspan=2 |Акумулятар |- | class=shadow | Тып акумулятара||Li-Ion (BL-5C) |- | class=shadow | Ёмістасьць акумулятара||900 [[Ампэр-гадзіна|мАг]] |- | class=shadow | Час гутаркі||5 [[Гадзіна|г]] 20 хвіл |- | class=shadow | Час чаканьня||380 г |- ! colspan=2 |Запісная кніжка і арганайзэр |- | class=shadow | Запісная кніжка ў апараце||200 нумароў |- | class=shadow | Арганайзэр||будзільнік, калькулятар |- ! colspan=2 |Дадатковая інфармацыя |- | class=shadow | Камплектацыя||тэлефон, акумулятар BL-5С, стандартная зарадная прылада Nokia ACP-7 або дарожная зарадная прылада Nokia ACP-12 (у залежнасьці ад краіны), інструкцыя |- | class=shadow | Асаблівасьці||размаўлялыя гадзіны-будзільнік; мэлёдыі mp3-якасьці; тэлефонная кніга са значкамі |} == Глядзіце таксама == * [[Nokia]] * [[Nokia 1110i]] == Вонкавыя спасылкі == * {{спасылка|url=http://www.nokia.ru/A4374233|загаловак=Апісаньне на сайце Nokia|копія=http://web.archive.org/web/20071026154522/http://www.nokia.ru/A4374233}} * [https://web.archive.org/web/20080830094100/http://catalog.onliner.by/nokia/1110/ Апісаньне на сайце onliner.by]{{ref-ru}} {{тэлефоны Nokia}} {{накід:Тэхніка}} [[Катэгорыя:Мабільныя тэлефоны Nokia]] [[Катэгорыя:Зьявіліся ў 2005 годзе]] 8lel0bplxg99b2k546zyt3ryzsrk2mu Nokia 1600 0 44792 2699493 2676479 2026-11-07T22:24:02Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 2699493 wikitext text/x-wiki {{Мабільны тэлефон | Назва = Nokia 1600 | Фота = [[Файл:Nokia1600 01.jpg|200px|none]] | Вытворца = [[Nokia]] | Дыяпазоны частасьцяў = [[GSM 900]], [[GSM 1800]] | Тып корпусу = манаблёк | Канструкцыя = зьменныя панэлі, водаабарона | Антэна = убудаваная | Вага = 85 г | Памер = 104x45x17 мм | Фотакамэра = ''не'' | Інтэрфэйсы = ''не'' }} '''Nokia 1600''' — двухдыяпазонны [[мабільны тэлефон]] фірмы [[Nokia]]. Спрошчаная мадэль з каляровым экранам. {{clear}} == Тэхнічныя характарыстыкі == {| class="wikitable" |+ '''Тэхнічныя характарыстыкі Nokia 1600''' |- ! colspan=2 |Агульныя характарыстыкі |- | class=shadow | Дата выхаду на рынак||2005 г. (3-і квартал) |- | class=shadow | Дыяпазоны частасьцяў||GSM 900, GSM 1800 |- | class=shadow | SAR||0.82 Вт/кг |- ! colspan=2 |Памеры й вага |- | class=shadow | Вага||85 г |- | class=shadow | Памер||104x45x17 мм |- | class=shadow | Аб’ём||няма зьвестак |- ! colspan=2 |Канструкцыя |- | class=shadow | Тып корпусу||манаблёк |- | class=shadow | Канструкцыя||зьменныя панэлі, джойсьцік |- | class=shadow | Антэна||убудаваная |- | class=shadow | Зьменнныя панэлі||ёсьць (Xpress-on covers) |- | class=shadow | Варыянты колеру корпусу||няма дадзеных |- | class=shadow | Матэрыял корпусу||плястык |- ! colspan=2 |Званкі |- | class=shadow | Тып мэлёдыяў||20-галосная паліфанія |- | class=shadow | Вібразванок||ёсьць |- ! colspan=2 |Сувязь |- | class=shadow | Доступ у інтэрнэт||не |- | class=shadow | Сынхранізацыя з кампутарам||ёсьць |- ! colspan=2 |Паведамленьні |- | class=shadow | Дадатковыя функцыі SMS||увод тэксту са слоўнікам ([[T9]] Text Input®), шаблёны паведамленьняў, адпраўка SMS некалькім адрасатам |- ! colspan=2 |Іншыя функцыі |- | class=shadow | Гучная сувязь (убудаваны дынамік)||ёсьць |- | class=shadow | Рэжымы кадаваньня гуку HR, FR, EFR||ёсьць |- ! colspan=2 |Экран |- | class=shadow | Тып экрана||каляровы CSTN экран, 65 536 колераў |- | class=shadow | Памер экрана||96x68 пікс. |- | class=shadow | Беларусіфікаваньне||ёсьць |- ! colspan=2 |Мультымэдыйныя магчымасьці |- | class=shadow | Убудаваная фотакамэра||не |- | class=shadow | Дыктафон||не |- | class=shadow | Гульні||ёсьць |- | class=shadow | Аб’ём убудаванай памяці||4 Мб |- ! colspan=2 |Акумулятар |- | class=shadow | Тып акумулятара||Li-Ion |- | class=shadow | Ёмістасьць акумулятара||900 мАг |- | class=shadow | Час гутаркі||4:00 — 5:30 г:хвіл |- | class=shadow | Час чаканьня||285:00 — 450:00 г:хвіл |- ! colspan=2 |Запісная кніжка і арганайзэр |- | class=shadow | Запісная кніжка ў апараце||200 нумароў |- | class=shadow | Пошук па кніжцы||ёсьць |- | class=shadow | Абмен паміж SIM-картай і ўнутранай памяцьцю||ёсьць |- | class=shadow | Арганайзэр||будзільнік, калькулятар, плянавальнік задачаў |- ! colspan=2 |Дадатковая інфармацыя |- | class=shadow | Асаблівасьці||mp3 на званок |} == Вонкавыя спасылкі == * [https://web.archive.org/web/20080217022109/http://www.nokia.ru/A4374024 Апісаньне на сайце Nokia] * [https://web.archive.org/web/20080831104435/http://catalog.onliner.by/nokia/1600/ Апісаньне на сайце onliner.by]{{ref-ru}} * [https://web.archive.org/web/20070128102036/http://nds1.nokia.com/phones/files/guides/Nokia_1600_UG_ru.pdf Manual] {{тэлефоны Nokia}} {{Накід}} {{Commonscat}} [[Катэгорыя:Мабільныя тэлефоны Nokia]] [[Катэгорыя:Беларусіфікаваныя тэлефоны]] hy2csfyxmup18yliyodt3p4h4r8si0v Nokia 1650 0 44793 2699494 2180186 2026-11-07T22:24:09Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 2699494 wikitext text/x-wiki {{Мабільны тэлефон | Назва = Nokia 1650 | Фота = | Вытворца = [[Nokia]] | Дыяпазоны частасьцяў = [[EGSM]] 900/1800, [[GSM]] 850/1900 | Тып корпусу = клясычны | Канструкцыя = клясыка | Антэна = убудаваная | Вага = 80 г | Памер = 104.2x43.8x17.8 мм, 69 см³ | Паліфанія = 32 галосная | Вібразванок = ёсьць | Гульні = [[Beach Rally]], [[Sudoku]], [[Snake Xenzia]] | Арганайзэр = будзільнік, калькулятар, плянавальнік задач, канвэртар, улік, каляндар | Дад. функцыі = ліхтарык, FM-радыё, таймэр-сэкундамэр | Фотакамэра = не | Інтэрфэйсы = [[USB]] }} '''Nokia 1650''' — «бюджэтны» тэлефон ад кампаніі [[Nokia]]. Дата вынахаду на рынак - 2007 г. <br clear="all" /> == Тэхнічныя характарыстыкі == {| class="wikitable" |+ '''Тэхнічныя характарыстыкі Nokia 1650''' |- ! colspan=2 |Агульныя характарыстыкі |- | class=shadow | Дата выхаду на рынак||2007 г. |- | class=shadow | Дыяпазоны частасьцяў||[[GSM 900]], [[GSM 1800]] |- | class=shadow | [[SAR]]||0.82 Вт/кг |- ! colspan=2 |Памеры й вага |- | class=shadow | Вага||80 г |- | class=shadow | Памер||104.2x43.8x17.8 мм |- | class=shadow | Аб'ём||69 см³ |- ! colspan=2 |Канструкцыя |- | class=shadow | Тып корпусу||трубка |- | class=shadow | Канструкцыя||джойсьцік |- | class=shadow | Антэна||убудаваная |- | class=shadow | Зьменнныя панэлі||не |- | class=shadow | Варыянты колеру корпусу||няма дадзеных |- | class=shadow | Матэрыял корпусу||плястык |- ! colspan=2 |Званкі |- | class=shadow | Тып мэлёдыяў||32-галосная паліфанія, mp3-мэлёдыі |- | class=shadow | Вібразванок||ёсьць |- ! colspan=2 |Сувязь |- | class=shadow | Доступ у інтэрнэт||не |- | class=shadow | Сынхранізацыя з кампутарам||[[USB]] |- ! colspan=2 |Паведамленьні |- | class=shadow | Дадатковыя функцыі SMS||увод тэксту са слоўнікам ([[T9]] Text Input®) |- ! colspan=2 |Іншыя функцыі |- | class=shadow | Гучная сувязь (убудаваны дынамік)||ёсьць |- | class=shadow | Рэжымы кадаваньня гуку HR, FR, EFR||ёсьць |- ! colspan=2 |Экран |- | class=shadow | Тып экрана||каляровы [[CSTN]] экран, 65 536 колераў |- | class=shadow | Памер экрана||128x160 пікс. |- | class=shadow | Беларусіфікаваньне||не |- ! colspan=2 |Мультымэдыйныя магчымасьці |- | class=shadow | Убудаваная фотакамэра||не |- | class=shadow | Дыктафон||не |- | class=shadow | Аўдыё||FM-прымач |- | class=shadow | Гульні||ёсьць ([[Beach Rally]], [[Sudoku]], [[Snake Xenzia]]) |- | class=shadow | Аб'ём убудаванай памяці||8 Мб |- ! colspan=2 |Акумулятар |- | class=shadow | Тып акумулятара||Li-Ion (BL-5C) |- | class=shadow | Ёмістасць акумулятара||1020 мАг |- | class=shadow | Час гутаркі||8:00 г:хвіл |- | class=shadow | Час чаканьня||420:00 г:хвіл |- ! colspan=2 |Запісная кніжка і арганайзэр |- | class=shadow | Запісная кніжка ў апараце||няма дадзеных |- | class=shadow | Пошук па кніжцы||ёсьць |- | class=shadow | Абмен паміж SIM-картай і ўнутранай памяцьцю||ёсьць |- | class=shadow | Арганайзэр||будзільнік, калькулятар, плянавальнік задач |- ! colspan=2 |Дадатковая інфармацыя |- | class=shadow | Асаблівасьці||mp3 на званок, убудаваны ліхтарык |} == Плюсы і Мінусы == * Плюсы: радыё, ліхтарык, стыльны дызайн, вага (вельмі лёгкі), батарэя трымаецца вельмі доўга і зараджаецца вельмі хутка * клявіятура не самая зручная, нельга рэгуляваць узровень падсьвятленьня, няма асобнай клявішы для рэгуляваньня гучнасьці == Важна ведаць! == Каб уваходным нумарам прысвойваліся імёны з тэлефоннай кнігі, у тэлефонную кнігу гэтыя нумары трэба запісваць праз +7 код нумар, нават гарадзкія! == Вонкавыя спасылкі == * [https://web.archive.org/web/20080901074104/http://catalog.onliner.by/nokia/1650/ Апісаньне на сайце onliner.by]{{ref-ru}} {{тэлефоны Nokia}} [[Катэгорыя:Мабільныя тэлефоны Nokia]] i15j9s1ku97gpvpyjh4uts4qrkeuycc Эротыка 0 45172 2699419 2681937 2026-11-07T18:01:17Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 2699419 wikitext text/x-wiki [[Файл:Iryna Stevens (407741267).jpg|значак|Эратычная выява жаночай постаці]] [[Файл:19th century nude.jpg|значак|Эратычная фатаграфія XIX ст.]] '''Эро́тыка''' — [[мастацтва]] перадачы [[сэкс]]уальных [[эмоцыя]]ў. Найболей часта эротыка выяўляецца з дапамогай [[Выяўленчае мастацтва|выяўленчых мастацтваў]], [[літаратура|літаратуры]] і [[песьня|песень]]. Паводзіны асобаў намаляваных у эратычным творы можа быць зьвязана як з шчырым, амаль чароўным пачуцьцём каханьня, так і з звычайнай сэксуальнай пажадлівасьцю. У адрозьненьне ад [[парнаграфія|парнаграфіі]], эротыка не акцэнтуе графічныя дэталі палавых органаў і палавога акту. У эротыцы часта прысутнічае элемэнт недаказанасьці, няскончанасьці сюжэту — канчатак адлюстроўванай любоўнай прэлюдыі, яе дэталізацыя аддаецца на водкуп уяўленьню гледача, чытача або слухача. Тым ня менш эротыка часам узбуджае ўяўленьне больш, чым парнаграфія. Эратычныя творы могуць падвяргацца цэнзуры (гл. [[Мараль]], [[Ханжаства]]). == Міталягічныя пэрсанажы == * [[Афрадыта]] — старажытнагрэцкая багіня каханьня і прыгажосьці ([[Вэнэра (міталёгія)|Вэнэра]] ў старажытных рымлян). * [[Эрат]], [[Эрас]] — старажытнагрэцкае бажаство, бог каханьня і запал (Купідон у рымлян). Толькі традыцыя клясычнай паэзіі робіць яго такім, робіць Эрата сынам Зэўса, спараджэньнем Ірыды і Зэфіра, сынам Афрадыты і Арэса. == Эротыка ў культуры == * «[[Залаты асёл]]» — твор часоў антычнасьці. * [[Дэкамэрон]] — эратычны літаратурны твор. [[Францыск Скарына]] выдаваў свае кнігі з эротыкаю: {{пачатак цытаты}} І пакуль недзе ў Італіі [[Мікелянджэла]] ды [[Леанарда да Вінчы|да Вінчы]] малявалі сваіх мадоннаў, наш славуты зямляк ціснуў аголеныя целы на гравюрах да Бібліі. {{канец цытаты|крыніца=Наша ніва. Як Скарына прасоўваў эротыку ў масы.<ref>[https://nashaniva.com/?c=ar&i=117561 Як Скарына прасоўваў эротыку ў масы]</ref>}} === Масавая культура === * [[Playboy]] — вядомы мужчынскі [[часопіс]]. * [[Тынта Брас]]<ref>[http://tb17.pl.tl/%26%231058%3B%26%231099%3B%26%231085%3B%26%231090%3B%26%231072%3B-%26%231041%3B%26%231088%3B%26%231072%3B%26%231089%3B.htm Тынта Брас]</ref> — рэжысэр шырока вядомых эратычных фільмаў. == Глядзіце таксама == * [[Эратычны фільм]] * [[Стрыптыз]] * [[Прыгажосьць]] * [[Галізна]] * [[Ню (мастацтва)|Ню]] * [[Парнаграфія]] * [[Пінап]] * [[Эці]] * [[Вульгарнасьць]] == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Вонкавыя спасылкі == * [https://web.archive.org/web/20191012045515/http://xn--80ajaxl8b.xn--90ais/#fc Эротыка ў прадпрымальніцтве й рэкляме. Прыклад] * [https://sipb.pl.tl/%26%231051%3B%26%231102%3B%26%231073%3B%26%231072%3B%26%231076%3B%26%231079%3B%26%231077%3B%26%231081%3B%26%231089%3B%26%231090%3B%26%231074%3B%26%231072%3B.htm Плоцевы чын і яго апісаньне] {{Накід:Мастацтва}} {{Формы сэксуальнай актыўнасьці}} [[Катэгорыя:Эротыка| ]] [[Катэгорыя:Жанры ў мастацтве]] kh5wycfzr0gt2ihl32gussxn4mi02t0 Nokia 1680 classic 0 45519 2699496 2180189 2026-11-07T22:24:45Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 2699496 wikitext text/x-wiki {{Мабільны тэлефон |Назва = Nokia 1680 classic |Фота = [[Файл:Nokia 1680 classic.jpg|200px]] |Вытворца = [[Nokia]] |Дыяпазоны частасьцяў = [[GSM 900]], [[GSM 1800]] |Тып корпусу = манаблёк |Канструкцыя = джойсьцік |Антэна = убудаваная |Вага = 73,7 г |Памер = 108×46×15 мм, 66 см³ |Фотакамэра = 640×480, 0,3 Мп |Інтэрфэйсы = ''не'' }} '''Nokia 1680 classic''' — двухдыяпазонны [[мабільны тэлефон]] фірмы [[Nokia]]. Спрошчаная мадэль з каляровым экранам. == Тэхнічныя характарыстыкі == {| class="wikitable" |+ '''Тэхнічныя характарыстыкі Nokia 1680 classic''' |- ! colspan=2 |Агульныя характарыстыкі |- | class=shadow | Дата выхаду на рынак||2008 г. (2-і квартал) |- | class=shadow | Дыяпазоны частасьцяў||GSM 900, GSM 1800 |- | class=shadow | SAR||няма дадзеных |- ! colspan=2 |Памеры й вага |- | class=shadow | Вага||73.7 г |- | class=shadow | Памер||108x46x15 мм |- | class=shadow | Аб'ём||66 см³ |- ! colspan=2 |Канструкцыя |- | class=shadow | Тып корпусу||манаблёк |- | class=shadow | Канструкцыя||джойсьцік |- | class=shadow | Антэна||убудаваная |- | class=shadow | Зьменнныя панэлі||няма дадзеных |- | class=shadow | Варыянты колеру корпусу||Black, Slate Gray, Wine Red, Deep Plum |- | class=shadow | Матэрыял корпусу||плястык |- ! colspan=2 |Званкі |- | class=shadow | Тып мэлёдыяў||паліфанія, mp3-мэлёдыі |- | class=shadow | Вібразванок||ёсьць |- ! colspan=2 |Сувязь |- | class=shadow | Інтэрфэйсы||не |- | class=shadow | Доступ у інтэрнэт||WAP 2.0, GPRS class 10 (4down + 2up, 5max), EDGE, E-mail кліент |- | class=shadow | Сынхранізацыя з кампутарам||не |- ! colspan=2 |Паведамленьні |- | class=shadow | Дадатковыя функцыі SMS||увод тэксту са слоўнікам ([[T9]] Text Input®), шаблёны паведамленьняў, адпраўка SMS некалькім адрасатам |- | class=shadow | [[MMS]]||ёсьць |- ! colspan=2 |Іншыя функцыі |- | class=shadow | Гучная сувязь (убудаваны дынамік)||ёсьць |- | class=shadow | Рэжымы кадаваньня гуку HR, FR, EFR||ёсьць |- ! colspan=2 |Экран |- | class=shadow | Тып экрана||каляровы TFT экран, 65 536 колераў |- | class=shadow | Памер экрана||128x160 пікс. |- | class=shadow | Беларусіфікаваньне||не |- ! colspan=2 |Мультымэдыйныя магчымасьці |- | class=shadow | Убудаваная фотакамэра||640x480, 0.3 Мп |- | class=shadow | Дыктафон||ёсьць |- | class=shadow | Гульні||ёсьць |- | class=shadow | Аб'ём убудаванай памяці||няма дадзеных |- ! colspan=2 |Акумулятар |- | class=shadow | Тып акумулятара||Li-Ion (BL-5CA) |- | class=shadow | Ёмістасць акумулятара||700 мАг |- | class=shadow | Час гутаркі||7:36 г:хвіл |- | class=shadow | Час чаканьня||424:00 г:хвіл |- ! colspan=2 |Запісная кніжка і арганайзэр |- | class=shadow | Запісная кніжка ў апараце||няма дадзеных |- | class=shadow | Пошук па кніжцы||ёсьць |- | class=shadow | Абмен паміж SIM-картай і ўнутранай памяцьцю||ёсьць |- | class=shadow | Арганайзэр||будзільнік, калькулятар, плянавальнік задач |- ! colspan=2 |Дадатковая інфармацыя |- | class=shadow | Асаблівасьці||mp3 на званок |} == Вонкавыя спасылкі == * [https://web.archive.org/web/20080913175835/http://catalog.onliner.by/nokia/1680classic/ Апісаньне на сайце onliner.by]{{ref-ru}} {{Тэлефоны Nokia}} {{Накід}} [[Катэгорыя:Мабільныя тэлефоны Nokia]] 791eeq2w926kiq0vtwiln1ckn2sdr9z Айфон 0 46260 2699525 2634134 2026-11-08T04:03:34Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 2699525 wikitext text/x-wiki {{Картка зь Вікізьвестак}} {{Загаловак з малой літары}} [[Файл:IPhone at Macworld (rear view).jpg|міні|iPhone ззаду]] '''«Айфон»'''<ref>{{Навіна|аўтар=|загаловак=Як «Айфон» за 10 гадоў зьмяніў сьвет|спасылка=https://www.svaboda.org/a/28594190.html|выдавец=[[Беларуская служба Радыё Свабода|Беларуская служба Радыё «Свабода»]]|дата публікацыі=3 ліпеня 2017|дата доступу=9 верасьня 2025}}</ref><ref>{{Навіна|аўтар=[[Максім Угляніца]]|загаловак=Розгалас. Як афрыканскія дзеці працуюць на ваш «Айфон». Радыёблог Максіма Угляніцы (аўдыё)|спасылка=https://radio1.by/novosti/rozgalas-yak-afrykansk-ya-dzets-pratsuyuts-na-vash-ayfon-radyyeblog-maks-ma-uglyan-tsy/|выдавец=[[Першы нацыянальны канал Беларускага радыё]]|дата публікацыі=14 лютага 2018|дата доступу=9 верасьня 2025}}</ref><ref>{{Навіна|аўтар=|загаловак=Першая беларуская касмічная турыстка Марына Васілеўская прадае свой «Айфон»|спасылка=https://nashaniva.com/354647|выдавец=Партал «[[Наша ніва]]»|дата публікацыі=4 лістапада 2018|дата доступу=9 верасьня 2025}}</ref><ref>{{Навіна|аўтар=|загаловак=Экспэрты падлічылі, колькі будзе каштаваць «Айфон», зроблены ў ЗША, а не Кітаі|спасылка=https://belsat.eu/86078213/eksperty-padlichyli-kolki-budze-kashtavats-ajfon-zrobleny-u-zsha-a-ne-kitai|выдавец=Тэлеканал «[[Белсат]]»|дата публікацыі=9 красавіка 2025|дата доступу=9 верасьня 2025}}</ref> ({{мова-en|iPhone|скарочана}}; [[Рэтронім]] '''арыгінальны Айфон, '''Айфон 1G або Айфон 2G) — [[смартфон]], які быў распрацаваны і прадаваўся амэрыканскай кампаніяй «[[Эпл]]». Гэта мадэль першага пакаленьня, якую абвясьцілі 9 студзеня 2007 пасьля многіх гадоў чутак і спэкуляцыяў. == Гісторыя == === Перадгісторыя === Карані ўзьнікненьня «Айфон» ўзыходзяць да часу, калі зьявіўся і набраў папулярнасьць плэер «[[Айпод]]» (анг. iPod). У пэрыяд 2002—2004 гадоў дырэктара «[[Эпл]]а» [[Стыў Джобс|Стыва Джобса]] сталі наведваць першыя думкі зрабіць прыладу, якая бы аб’яднала ў сабе ўсе папулярныя прылады, якія людзям прыходзілася насіць паасобку: [[мабільны тэлефон]], [[плэер]], камунікатар. Першая спроба стварыць тэлефон насіла кодавае імя «Purple 1» і ня выйшла на рынак<ref name="history_page4">{{Спасылка|url=http://www.wired.com/gadgets/wireless/magazine/16-02/ff_iphone?currentPage=4 | загаловак=The Untold Story: How the iPhone Blew Up the Wireless Industry, page 4 |аўтар=[http://www.wired.com Wired Magazin] | дата публікацыі=9.01.2008 | мова=en | дата=21 лютага 2008}}</ref>. Наступным этапам Apple паўдзельнічала ў стварэньні мабільнага тэлефона Motorola ROKR, які выйшаў на рынак у верасьні 2005 году. Тэлефон пазыцыянаваўся як плэер, шчыльна інтэграваны з прайгравальнікам [[iTunes]]<ref>{{Спасылка|url=http://www.motorola.com/consumer/v/index.jsp?vgnextoid=438aab651780b010VgnVCM1000008206b00aRCRD&show=productHome | загаловак=MotoROKR with iTunes | мова=en | дата=21 лютага 2008}}</ref>. Інтэрфэйс плэеру ў тэлефоне быў спраектаваны «[[Эпл]]» і быў падобны да інтэрфэйсу «Айпода». Аднак з прычыны няўдалага дызайну і слабой функцыянальнасьці тэлефон не атрымаў шырокага распаўсюджваньня і нават быў названы правалам году<ref>{{Спасылка | url=http://www.mobile-review.com/review/motorola-e2-1.shtml | загаловак=Агляд GSM-тэлефона Motorola ROKR E2 | аўтар=[http://www.mobile-review.com Mobile-review] | дата публікацыі=30.01.2006 | дата=21 лютага 2008}}</ref><ref>{{Спасылка | url=http://www.mobiset.ru/articles/text/?id=969 | загаловак=Мабільнікі-няўдачнікі | аўтар=[http://www.mobiset.ru/ Mobiset.ru] | дата публікацыі=12.04.2007 | дата=21 лютага 2008}}</ref>. Нягледзячы на працу над «Матаролай Рокр», ужо ў лютым 2005 году [[Стыў Джобс]] пачаў перамовы з [[Апэратар мабільнай сувязі|апэратарам мабільнай сувязі]] «Сінгюляр». Распрацоўка «Айфона» праходзіла ў становішчы строгай сакрэтнасьці. Інжынэры, якія працавалі над рознымі часткамі прадукту, ня мелі магчымасьці мець зносіны адзін з адным; так, напрыклад, распрацоўнікі апарату мелі справу з прататыпам праграмнага забесьпячэньня, а распрацоўнікі [[праграмнае забесьпячэньне|ПА]] выпрабоўвалі яго на поплатках, пастаўляных у драўляных карпусах. Для перамоў з Cingular інжынэры Apple рэгістраваліся пад выглядам супрацоўнікаў партнэрскай кампаніі Infineon. Праект быў названы «Фіялетавы 2» (анг. Purple 2)<ref name="history_page4"/>. Чуткі аб меркаваным выхадзе мабільнага тэлефону ад «Эпла» памнажаліся з 1999 году<ref>{{Спасылка | url=http://habrahabr.ru/blog/columns/6735.html | загаловак=Храналогія слыху аб iPhone з 1999 г. | аўтар=[http://habrahabr.ru Хабрахабр] | дата публікацыі=19.12.2006 | дата=22 лютага 2008}}</ref>. Існавала маса канцэпцый меркаванага вонкавага выгляду тэлефона, часьцей за ўсё казалі пра нешта накшталт «[[Айпод нана|Айпода нана]]» з высоўнай [[клявіятура]]й<ref>{{Спасылка | url=http://ilnovikov.ru/37/ | загаловак=iPhonомания | дата=22 лютага 2008}}</ref>. Пасьля выхаду 18 сьнежня 2006 году аднайменнага інтэрнэт-тэлефона ад амэрыканскай кампаніі «[[Сіско]]» шмат хто палічыў, што мабільны тэлефон ад «Эпла» так і ня будзе выпушчаны<ref name="Cisco_iPhone">{{Спасылка | url=http://www.theage.com.au/news/phones--pdas/surprise-iphone-launch/2006/12/18/1166290484620.html | загаловак=Surprise iPhone launch | аўтар=[http://www.theage.com.au/ The Age] | дата публікацыі=18.12.2006 | мова=en | дата=22 лютага 2008}}</ref>. У гэты час інжынэры «Эпла» працавалі не пакладаючы рук, спадзеючыся выпусьціць тэлефон або хоць бы які працоўны прататып да зададзенага тэрміну<ref name="history_page1">{{Спасылка | url=http://www.wired.com/gadgets/wireless/magazine/16-02/ff_iphone?currentPage=1 | загаловак=The Untold Story: How the iPhone Blew Up the Wireless Industry, page 1 | аўтар=[http://www.wired.com Wired Magazin] | дата публікацыі=9.01.2008 | мова=en | дата=22 лютага 2008}}</ref>. «Айфон» быў з трыюмфам прадстаўлены на выставе «Максусьвет» 9 студзеня 2007 году<ref name="MacWorld2007_stenography">{{Спасылка | url=http://www.engadget.com/2007/01/09/live-from-macworld-2007-steve-jobs-keynote/ | загаловак=Live from Macworld 2007: Steve Jobs keynote | аўтар=[http://www.engadget.com Engadget] | дата публікацыі=9.01.2007 | камэнтар=Стэнаграфія выступу Стыва Джобса | мова=en | дата=22 лютага 2008}}</ref><ref name="MacWorld2007_video">{{Спасылка | url=http://www.apple.com/quicktime/qtv/mwsf07/ | загаловак=MacWorld San Francisco 2007 Keynote Address | аўтар=Apple Inc. | камэнтар=Відэа-запіс прэзэнтацыі. | мова=en | дата=22 лютага 2008}}</ref>. У продаж ён паступіў 29 чэрвеня 2007 году. === Першы «Айфон» === Першая вэрсія «Айфона» не была пазбаўленая недахопаў. Найболей істотным недахопам, што выклікаў найбольшую крытыку, і найболей верагодным для ўхіленьня яго ў новай вэрсіі «Айфона» звалася адсутнасьць падтрымкі сотавай сувязі [[3G|3-га пакаленьня]], якое прыводзіць да неабходнасьці выкарыстоўваць для доступу ў інтэрнэт істотна меней хуткасны фармат [[EDGE]]<ref name="critic_3G"> {{Спасылка | url=http://www.appleiphonereview.com/news/will-edge-make-the-iphone-a-deal-breaker/ | загаловак=Will EDGE Make the iPhone a Deal Breaker? | аўтар=[http://www.appleiphonereview.com/ Apple iPhone Review] | дата публікацыі=27.06.2007 | мова=en | дата=1 чэрвеня 2008}} </ref>. Важнасьць падтрымкі 3G для смартфонаў прыводзіла да таго, што менавіта гэты аспэкт выклікаў найбольшую колькасьць фантазіяў адносна чаканьняў яго зьяўленьня ў iPhone<ref> {{Спасылка | url=http://www.macnn.com/articles/08/05/11/3g.on.off.option.on.iphone/ | загаловак=iPhone 2.0 beta 5 firmware shows 3G on/off option | аўтар=[http://www.macnn.com/ MacNN {{!}} Apple, Macintosh and iPod news] | дата публікацыі=11.05.2008 | мова=en | дата=1 чэрвеня 2008}} </ref>. Незадоўга да канфэрэнцыі WWDC 2008 быў складзены сьпіс найболей цікавых меркаваных анонсаў, у якім iPhone 3G заняў першае месца як найболей верагодны<ref> {{Спасылка | url=http://deepapple.com/news/30957.html | загаловак=Дзель меркаваньне: слых, вэрсіі і здагадкі WWDC 2008 | аўтар=[http://www.deepapple.com Deep Apple] | дата публікацыі=6.06.2008 | дата=10 чэрвеня 2008}} </ref>. === «Айфон 3Г» === Як і чакалася, 9 чэрвеня 2008 году на «Ўсясьветнай канфэрэнцыі распрацоўнікаў-2008» была анансаваная новая вэрсія «Айфона», названая «Айфон 3Г». Мадыфікацыі не вычэрпваліся зьяўленьнем падтрымкі мабільных сетак трэцяга пакаленьня. Сярод найболей істотных — падтрымка [[GPS]] і [[A-GPS]]; новая вэрсія апэрацыйнай сыстэмы [[OS X|iPhone OS X 2.0]]; невялікія зьмены ў дызайне (стаў ледзь тоўшчы), уключаючы зьяўленьні мадэлі белага колеру; паніжэньне кошту да 199&nbsp;$ за 8 гігабайтаў і 299&nbsp;$ за 16 Гб базавую мадэль, паступовае пашырэньне сфэры распаўсюджваньня «Айфона» да 70-ці краінаў на працягу некалькіх месяцаў<ref name="wwdc2008">{{Спасылка | url= http://www.deepapple.com/news/30980.html | загаловак= Прамая [[онлайн]]-трансляцыя выступу Стыва Джобса на адкрыцьці канфэрэнцыі распрацоўнікаў WWDC 2008! | аўтар=[http://www.deepapple.com Deep Apple] | дата публікацыі=9.06.2008 | дата=17 чэрвеня 2008 }}</ref>. У трэцім квартале 2008 году кампанія «Эпл» прадала 6,89 мільёну «Айфон 3Г». Пры гэтым не паведамляецца, якая колькасьць смартфонаў была выпушчана «Эплам» за гэты пэрыяд. Прадаваўся больш чым у 50 краінах, але [[Беларусь|Беларусі]] ў гэтым сьпісе не было. == Назва == Назва «Айфон» падыходзіла для мабільнага тэлефона ад «Эпла» з улікм посьпеху плэераў «[[Айпод]]» і іншых прадуктаў кампаніі з прыстаўкай «Ай» (анг. «i»). Аднак гэтым разам паўстаў шэраг складанасьцяў. [[Гандлёвая марка]] «Айфон» была зарэгістраваная 20 сакавіка 1996 году кампаніяй «Інфагіар» (анг. Infogear)<ref>{{Спасылкіа | url=http://tarr.uspto.gov/servlet/tarr?regser=serial&entry=75076573 | загаловак=Trademark Applications and Registrations Retrieval, serial number 75076573, registration number 2293011 | аўтар=[http://tarr.uspto.gov/ United States Patent and Trademark Office] | мова=en | дата=25 лютага 2008}}</ref>. 16 сакавіка 2000 году кампанія «[[Сіско Сыстэмз]]» набыла «Інфагіар» разам з правамі на гандлёвую марку<ref>{{Спасылка | url=http://www.cisco.com/warp/public/146/pressroom/2000/mar00/corp_031600b.htm | загаловак=Cisco Systems to Acquire InfoGear Technology Corporation | аўтар=[http://www.cisco.com Cisco Systems] | дата публікацыі=16.03.2000 | мова=en | дата=28 лютага 2008}}</ref>. 18 сьнежня 2006 году «Сіско» выпусьціла лінейку інтэрнэт-тэлефонаў «Лінксыс Айфон ЎІП» («Linksys iPhone WIP»)<ref name="Cisco_iPhone"/>. Пасьля аб’явы 9 студзеня 2007 году аб выпуску «Эплам» мабільнага тэлефона з назвай «Айфон» кампанія «Сіско» падала ў суд на «Эпл» за неправамернае выкарыстаньне [[Таварны знак|таварнага знаку]]<ref>{{Спасылка | url=http://www.cisco.com/global/RU/news/releases/1010.shtml | загаловак=Cisco падала ў суд на Apple за несанкцыянаванае выкарыстаньне свайго гандлёвага знака | аўтар=[http://www.cisco.com Cisco Systems] | дата=29 лютага 2008}} «"Сіско" пачалі перамовы з "Эплам" у духу добрай волі, пасьля таго як прадстаўнікі "Эпла" некалькі разоў прасілі падаць ім права карыстаньня найменьнем "Сіско Айфон", — заявіў старэйшы віцэ-прэзыдэнт і галоўны юрысконсульт "Сіско" Марк Чэндлер. — Новы тэлефон "Эпла", без сумневу, ёсьць выдатным прадуктам, але выкарыстаць нашу гандлёвую марку без дазволу недапушчальна»</ref>. 21 лютага 2007 году кампаніі дасягнулі дамовы аб сумесным выкарыстаньні гандлёвай маркі «Айфон», дэталі якога не разгалошвалі<ref>{{Спасылка | url=http://www.cisco.com/web/RU/news/releases/txt/1087.html | загаловак=Cisco і Apple дашлі да згоды з нагоды гандлёвай маркі iPhone | аўтар=[http://www.cisco.com Cisco Systems] | дата=29 лютага 2008}}</ref>. == Асноўныя функцыі == {{Картка |назва = {{nobr|Тэхнічныя характарыстыкі<ref>{{Спасылка | url=http://www.apple.com/iphone/specs.html | загаловак=iPhone Technical Specifications | аўтар= Apple Inc. | мова=en | дата=29 лютага 2008}}</ref>}} |метка1 = Працэсар |інфо1 = [[ARM (працэсар)|ARM]] 620 [[Гэрц (адзінка вымярэньня)|МГц]]<ref>{{Спасылка | url=http://www.engadget.com/2007/07/01/iphone-processor-found-620mhz-arm/ | загаловак=iPhone processor found: 620MHz ARM CPU | аўтар=[http://www.engadget.com/ Engadget] | дата публікацыі=1.06.2007 | мова=en | дата=29 лютага 2008}}</ref> |метка2 = Экран |інфо2 = 3,5 ″, {{nobr|[[Дазвол (кампутарная графіка)|дазвол]] — 480×320}} |метка3 = Памяць |інфо3 = 8 Гб, 16 Гб [[флэш-памяць|флэш-памяці]] |метка4 = Падтрымоўваныя стандарты |інфо4 = {{nobr|[[GSM]]/[[EDGE]]: 850, 900, 1800, 1900 МГц}} <br /> {{nobr|[[UMTS]]/[[HSDPA]]: 850, 1900, 2100 МГц}} |метка5 = Бесправадныя тэхналёгіі |інфо5 = {{nobr|[[Wi-Fi|Wi-Fi 802.11b/g]]}}, {{nobr|[[Bluetooth|Bluetooth 2.0 + EDR]]}}, {{nobr|[[A-GPS]]}} |метка6 = Камэра |інфо6 = 2 [[піксэл|мэгапіксэла]] |метка7 = Аўдыё |інфо7 = Убудаваны дынамік, слухаўкі. <br /> [[Частасьць]] {{nobr|20—20 000}} [[Гц]]. <br /> Фарматы: [[AAC]], [[MP3]], Audible, {{nobr|Apple Lossless}}, AIFF, [[WAV]] |метка8 = Відэа |інфо8 = {{nobr|[[H.264]] 640×480/320×240}}, {{nobr|[[MPEG-4]] 640x480}} у фарматах m4v, mp4, mov. |метка9 = Апэрацыйная<br />сыстэма |інфо9 = [[OS X]] |метка10 = Батарэя |інфо10 = [[Li-Ion]], нязьменная. <br /> У рэжыме гутаркі: {{nobr|[[3G]] — да 5 гадзін,}} {{nobr|[[2G]] — да 10 гадзін.}} <br /> Да 300 гадзін у рэжыме чаканьня. |метка11 = Памеры |інфо11 = 115,5x62,1x12,3 мм |метка12 = Вага |інфо12 = 133 г }} === Тэлефон === ==== Тэлефанаваньні й галасавая пошта ==== «Айфон» дазваляў зьдзяйсьняць званкі, усталёўваць канфэрэнц-сувязь, у тым ліку аб’ядноўваць званкі падчас гутаркі. [[Кіраваньне голасам]] падтрымліваецца пры ўсталёўцы дадатковага апраграмаваньня. Адной з асаблівасьцяў «Айфона» былі візуальная [[галасавая пошта]], якая дазваляе кіраваць галасавымі паведамленьні наўпрост у інтэрфэйсе тэлефона. Такая функцыя стала магчымай дзякуючы таму, што мабільныя апэратары, партнэры «Эпла» ([[AT&T]], [[T-Mobile]], [[O2]], [[Orange]], [[TeliaSonera]]), адпаведна адаптавалі свой інтэрфэйс галасавой пошты. Кампанія [[Klausner Technologies]] падала ў суд на «Эпле» за парушэньне двух патэнтаў, зьвязаных з галасавой поштай<ref>{{Спасылка|url=http://techlabs.by/news/software/21000.html |загаловак=Галасавая пошта iPhone парушае патэнты? |аўтар=[http://www.techlabs.by TECHLabs] |дата публікацыі=04.12.2007 |дата=3 сакавіка 2008}}</ref>. ==== Тэкставыя паведамленьні ==== [[SMS]] у выглядзе дыялёгу, але няма імгненнай справаздачы аб дастаўцы. ==== Блізкая радыёсувязь ==== Заяўлены [[Bluetooth]] v2.0+EDR, але адсутнічае перадача файлаў. Ня ўсе гарнітуры сумяшчальныя. Патрабуе ўсталёўкі асобнага софту. ==== Рынгтоны ==== Рынгтоны можна купіць толькі ў краме «Айцюнз». Усталёўка звычайных мэлёдый, як у іншых смартфонах, не прадугледжаная, але магчымая з дапамогай адмысловага ПА. На кампутарах «Эпл Макінтош» з дапамогай бясплатнага ПА «Гаражны гурт» (анг. «Garage Band»), уваходнага ў склад камплекта «Айлайф» (анг. iLife), можна зрабіць рынгтоны даўжынёй да 40 сэкунд, і бясплатна іх усталяваць у «Айфон». === Музыка, фота і відэа === У якасьці музычнага плэера выкарыстоўваецца праграма, візуальна падобная з выкарыстоўвальнай на плэерах «Айпод», але мела значна большы функцыянал. Экран вялікага памеру дазваляе глядзець відэа практычна ў зыходнай якасьці. Не падтрымліваецца папулярны фармат AVI, таму відэа неабходна канвэртаваць у MP4. === Інтэрнэт === Падтрымка [[EDGE]] і [[WiFi]]. Убудаваная мабільная вэрсія браўзэра [[Safari]] забясьпечвае найболей хуткі і зручны сэрфінг, нягледзячы на некаторыя абмежаваньні плятформы (такія, як адсутнасьць падтрымкі тэхналёгіі [[Flash]]), якія могуць быць зьнятыя ў будучыні. Мамэнтальнае маштабаваньне з выкарыстаньнем [[Шматдотыкавасьць|шматдотыкавай]] тэхналёгіі. Аўтаматычнае арыентаваньне становішча старонкі ў залежнасьці ад становішча тэлефона ў прасторы (выкарыстоўваецца [[аксэлеромэтар]]). Паўнавартасная падтрымка ўэб-стандартаў ([[CSS]], [[XHTML]], [[JavaScript]] і іншыя). Дадзены браўзэр лічыцца самым хуткім [[браўзэр]]ам на дадзены момант (2008) на мабільных прыладах падобнага формаў-фактару. === Асаблівасьці інтэрфэйсу === Выкарыстоўваецца адмысловая вэрсія сыстэмы [[OS X]], у якой карыстацкі інтэрфэйс [[Cocoa]] быў заменены на адмысловую, мабільную вэрсію, арыентаваную на працу пальцамі (без выкарыстаньня стылуса) і на мультысэнсарны экран: [[Cocoa Touch]]. Дзякуючы гэтаму распрацоўнікам прыйдзецца прыкласьці мінімум высілкаў для партаваньня праграм на iPhone за кошт аналягічнай працы праграм на сыстэме [[Mac OS X]], большая частка коду будзе працаваць дзякуючы аналягічнай архітэктуры ядра; патрабуецца толькі перапісаць карыстацкі інтэрфэйс. === Сыстэма глябальнага пазыцыяваньня === «Айфон 3Г», другая вэрсія камунікатара, атрымала паўнавартасную падтрымку [[A-GPS]], прычым з магчымасьцю функцыянаваць як ГСП (анг. [[GPS]]) у адсутнасьці сыгналу ад правайдэра [[A-GPS]]. GPS-модуль iPhone выкарыстае тыя жа 2 антэны, што і для іншых сыстэм сувязі — 3G, Wi-fi, — таму ў складаных умовах сыгнал, атрымоўваны са спадарожніка, можа быць няўстойлівым. Пры наяўнасьці правайдэра [[A-GPS]], інфармацыю аб глябальным пазыцыянаваньні тэлефон атрымлівае ад яго з выкарыстаньнем мабільнай сувязі, у яго адсутнасьці зьвяртаецца наўпрост да спадарожніка. Варта адзначыць, што пры гэтым карты для праграмы [[#Убудаваныя праграмы|Maps]] трапляюць на iPhone зь інтэрнэту па мабільнай сувязі або Wi-fi, што робіць немагчымым выкарыстаньне Глябальнай сыстэмы пазыцыяваньня (ГСП) незалежна ад сеткі. Аднак гэтая праблема можа быць вырашаная іншымі распрацоўкамі, такімі як [[TomTom]] (якія захоўваюць карты на iPhone<ref> {{Спасылка | url=http://gizmodo.com/5015930/giz-explains-what-you-didnt-know-about-the-iphone-3gs-gps | загаловак=Giz Explains: What You Didn't Know About the iPhone 3G's GPS | аўтар=[http://gizmodo.com/ Gizmodo, the Gadget Guide] | дата публікацыі=12.06.2008 | дата=17 чэрвеня | год=2008 }}</ref><ref> {{Спасылка | url=http://deepapple.com/news/31025.html | загаловак=GPS-навігацыя ад TomTom прыходзіць на iPhone | аўтар=[http://www.deepapple.com Deep Apple] | дата публікацыі=16.06.2008 | дата=17 чэрвеня | год=2008 }} </ref>), або заліваньнем кэш-файлу. == Праграмы == «Айфон» працаваў пад кіраваньнем [[апэрацыйная сыстэма|апэрацыйнай сыстэмы]] [[OS X]] — мадыфікацыі [[Mac OS X]] для смартфону. Графічны інтэрфэйс пабудаваны на базе [[фрэймворк]]у [[Cocoa Touch]] (адпаведна, мадыфікацыі «настольнага» [[Cocoa]] для OS X), што спрашчае напісаньне і пераноснасьць праграм для распрацоўнікаў пад [[Mac OS X]]. Для распрацоўнікаў выпушчаны пакет [[iPhone SDK]] для напісаньня і адладкі праграм пад дадзены апарат. === Убудаваныя праграмы === Першапачаткова ўсталяваныя наступныя праграмы, не зьвязаныя напроста з функцыямі тэлефона. Асобна варта адзначыць праграмы Safari, Photos, Mail, Maps і iTunes Wi-Fi Music Store, бо яны менавіта падкрэсьліваюць асаблівасьці iPhone і акрэсу прасоўваньня ў рэклямных кампаніях Apple. * '''Calculator''' — просты калькулятар з падтрымкай 4-х асноўных арытмэтычных дзеяньняў і адным вочкам памяці. У OS X 2.0 плянуецца ўкараненьне інжынэрнага рэжыму калькулятара (пры ляндшафтнай арыентацыі iPhone) з падтрымкай больш складаных функцыяў, а таксама пашырэньне функцыянальнасьці базавага рэжыму праграмы<ref>{{Спасылка|url=http://www.engadget.com/2008/03/18/iphone-firmware-2-0-hands-on/ | загаловак=iPhone firmware 2.0 hands-on | аўтар=[http://www.engadget.com/ Engadget] | дата публікацыі=18.03.2007 | мова=en | дата=6 чэрвеня | год=2008}}: «In addition to having a new sideways scientific mode(!), the basic calculator now does commas and has new, useful functions for the math nerds; both the calc and the iTunes icons have changed». </ref>. * '''Calendar''' — каляндар-штодзёньнік. Можа быць сынхранізаваны з праграмай [[iCal]]. * '''Clock''' — гадзіньнік з падтрымкай [[Часавы пас|гадзінных паясоў]], будзільнік (з магчымасьцю незалежнай канфігурацыі некалькіх будзільнікаў), сэкундамэр і таймэр. Некаторыя лічаць Clock адной з найболей удалых рэалізацыяў дадзеных функцый на мабільных тэлефонах<ref> {{Спасылка | url=http://www.engadget.com/2007/07/03/iphone-review-part-3-apps-and-settings-camera-itunes-wrapup/ | загаловак=iPhone review, part 3: Apps and settings, camera, iTunes, wrap-up | аўтар=[http://www.engadget.com/ Engadget] | дата публікацыі=3.07.2007 | мова=en | дата=6 чэрвеня | год=2008}}: «Jet setters and chefs should appreciate the Clock widget, one of the better implementations of a world clock and timer (among other things) we’ve seen on a phone». </ref>. * '''Maps''' — вэрсія праекту [[Google Maps]], аптымізаваная для iPhone. Магчымасьць пошуку на карце па адрасе або тэлефоне, пракладка аптымальнага маршруту з улікам дарожнага руху, выгляд са спадарожніку й іншыя функцыі Web-вэрсіі праекту. Да недахопаў можна аднесьці адсутнасьць падтрымкі вонкавага [[GPS-навігатар]]у па Bluetooth і нестандартную апрацоўку дакрананьня да экрана двума пальцамі — памяншэньне выявы (у іншых дастасунках для гэтай мэты выкарыстоўваецца падвойная пстрычка па павялічанай выяве)<ref> {{Спасылка | url=http://www.engadget.com/2007/07/03/iphone-review-part-3-apps-and-settings-camera-itunes-wrapup/ | загаловак=iPhone review, part 3: Apps and settings, camera, iTunes, wrap-up | аўтар=[http://www.engadget.com/ Engadget] | дата публікацыі=3.07.2007 | мова=en | дата=3 чэрвеня | год=2008}}: «Too bad the iPhone can’t make use of a Bluetooth GPS receiver (wink, wink Apple!)». «Our biggest complaint about the maps app, though, is something we mentioned earlier: inconsistent gesture input. Gmaps is the only app in the iPhone where two-finger single tap zooms out». </ref>. * '''Mail''' — [[паштовы кліент]]. Хоць Mail мае ўсе базавыя магчымасьці для працы з [[электронная пошта|электроннай поштай]], ён выклікаў масу крытыкі з боку розных выданьняў і карыстачоў. Да асноўных недахопаў ставяцца складаная працэдура выдаленьня паведамленьняў, доўгая загрузка ліста, адсутнасьць сынхранізацыі з кампутарнымі паштовымі праграмамі, адсутнасьць опцыі «утоеная копія», недахопы ў падтрымцы [[IMAP]] і [[POP3]] і іншыя. Крытыкі сходзяцца ў меркаваньні, што Mail — адно з слабых месцаў iPhone<ref> {{Спасылка | url=http://www.engadget.com/2007/07/03/iphone-review-part-2-phone-mail-safari-ipod/ | загаловак=iPhone review, part 2: Phone, Mail, Safari, iPod | аўтар=[http://www.engadget.com/ Engadget] | дата публікацыі=3.07.2007 | мова=en | дата=6 чэрвеня | год=2008}} Падзел «Mail»: «There’s no other way than to come out and say it: we are extremely disappointed in the iPhone’s email app». </ref><ref> {{Спасылка | url=http://www.winsupersite.com/reviews/iphone_06.asp | загаловак=Apple iPhone Review Part 6: Internet | аўтар=[http://www.winsupersite.com/ Paul Thurrott's SuperSite for Windows] | дата публікацыі=4.09.2007 | мова=en | дата=6 чэрвеня | год=2008}} «While the iPhone’s email application, Mail, benefits greatly from the large screen of the device, the actual email support it delivers is sub-par, even by smart phone standards». </ref>. * '''Notes''' — напісаньне і захоўваньне нататак. Вельмі просты дастасунак, пазбаўлены вялікай колькасьці функцый, натуральных для іншых праграм iPhone: не падтрымліваецца ляндшафтны рэжым, няма магчымасьці перасоўваньня па нататках пры дапамозе жэсту перагортваньня, немагчыма зьмяніць шрыфт тэксту. * '''Photos''' — мэнэджар фатаграфіяў, які прадстаўляе магчымасьць праглядаць фатаграфіі ў розным памеры і пры абедзьвюх арыентацыях экрана, паварочваць, павялічваць і памяншаць іх. Інтэрфэйс узаемадзеяньня шырока выкарыстае тэхналёгію [[Multitouch]]: для пераходу да наступнай фатаграфіі можна выкарыстаць жэст перагортваньня, для памяншэньня/павелічэньня фатаграфіі трэба ссунуць/рассунуць два пальца. Фатаграфіі могуць быць арганізаваныя ў альбомы; магчымы прагляд у рэжыме [[слайд-шоў]]. Photos сынхранізуецца з праграмамі [[iPhoto]] і [[Aperture]] на {{nobr|[[Mac OS X]]}}; таксама можна імпартаваць фатаграфіі з тэчкі на кампутары, што актуальна для карыстачоў іншых апэрацыйных сыстэм і фота-арганайзэраў. * '''Safari''' — [[вэб-браўзэр]] для iPhone. Асноўнай асаблівасьцю Safari зьяўляецца магчымасьць праглядаць Web-старонкі ў поўнапамернай вэрсіі без падганяньня да шырыні экрана, а замест гэтага маштабаваньні ўсяго зьмесьціва старонкі. Карыстач мае магчымасьць павялічыць любую частку старонкі з дапамогай стандартных жэстаў iPhone. Таксама ў Safari зручна рэалізаваная падтрымка ўкладак, у сувязі з чым карыстач можа адначасова ажыцьцяўляць загрузку і прагляд некалькіх старонак. У сувязі з гэтымі і іншымі асаблівасьцямі Safari прызнаны адным з найлепшых браўзэраў для смартфонаў<ref>{{Спасылка | url=http://arstechnica.com/reviews/hardware/iphone-review.ars/6 | загаловак=iPhone in depth: the Ars review. Home run: Safari on iPhone. | аўтар=[http://arstechnica.com/ The Art of Technology] | дата публікацыі=9.07.2007 | мова=en | дата=9 чэрвеня | год=2008}}</ref><ref>{{Спасылка | url=http://www.engadget.com/2007/07/03/iphone-review-part-2-phone-mail-safari-ipod/ | загаловак=iPhone review, part 2: Phone, Mail, Safari, iPod | аўтар=[http://www.engadget.com/ Engadget] | дата публікацыі=3.07.2007 | мова=en | дата=9 чэрвеня | год=2008}} Падзел «Safari»: «Ease of use aside, there’s no question that the iPhone’s build of Safari serves up the most true-to-PC web browsing experience available for a phone today. Opera Mini and S60’s native browser (which happens to be based on the same core as Safari, coincidentally) do commendable jobs, but the iPhone has taken it to the next level».</ref>. Верагодна, менавіта зручная арганізацыя [[Вэб-сэрфінг]]у на ўзроўні кампутара зьявіўся асноўнай складнікам посьпеху iPhone на рынку мабільнага інтэрнэту. Safari напісаны на тым жа рухавіку, што і аднайменны браўзэр для Mac OS X, што зьяўляецца адначасова і дадатнай, і адмоўнай яго бокам. Да недахопаў Safari ставяцца адсутнасьць падтрымкі двух асноўных [[ад-он]]аў для браўзэраў — [[Java-аплет]]аў і [[Adobe Flash]]. * '''Stocks''' — [[віджэт]] для сачэньня за курсамі акцый. * '''YouTube''' — [[дастасунак]] для прагляду відэа-ролікаў з сэрвэра [[YouTube]]. Цесная інтэграцыя з iPhone дазволіла зрабіць зручнейшую навігацыю па сэрвэры, пошук, падтрымку найболей папулярных і іншых абраных сьпісаў. Зь недахопаў варта вылучыць адсутнасьць падтрымкі [[аксэлеромэтар|аксэлеромэтра]]: навігацыя па YouTube ажыцьцяўляецца толькі ў партрэтным рэжыме, у той час як прагляд кліпа — толькі ў ляндшафтным<ref>{{Спасылка | url=http://www.engadget.com/2007/07/03/iphone-review-part-3-apps-and-settings-camera-itunes-wrapup/ | загаловак=iPhone review, part 3: Apps and settings, camera, iTunes, wrap-up | аўтар=[http://www.engadget.com/ Engadget] | дата публікацыі=3.07.2007 | мова=en | дата=1 чэрвеня | год=2008}}: «For some reason, the YouTube app forces video lists to be shown in portrait and playback to be landscape — the rotation sensor has no bearing here whatsoever, same as in iPod playing video».</ref>. * '''Weather''' — актуальнае надвор’е ў зададзеным горадзе і прагноз надвор’я на 7 дзён. Дастасунак па дызайне і функцыянальнасьці практычна цалкам супадае з аднайменным [[віджэт]]ам [[Mac OS X]]. Зьвесткі аб надвор’і бяруцца з сэрвэра [[Yahoo!]]. У прашыўку 2.0 дададзеныя iTunes і AppStore. === Вэб-дастасункі === === Набор распрацоўкі апраграмаваньня === «Айфон» меў адмысловую вэрсію апэрацыйнай сыстэмы Mac OS X, аптымізаваную пад невялікі экран, дотыкавае кіраваньне пальцам (магчыма некалькі адначасовых дотыкаў) і працэсар [[ARM (працэсар)|ARM]]. Працэс напісаньня і адладкі праграмаў максымальна спрашчаў асяродзьдзе для распрацоўнікаў — НРА «Айфона». Гэта пакет зь некалькіх праграмаў, якія могуць спатрэбіцца для стварэньня эфэктыўнага дастасунка на «Айфоне». У іх ліку: * '''[[XCode]]''' — напісаньне асноўнага коду, адладка, эмуляцыя працы «Айфона» для запуску і тэставаньні праграмаў * '''Interface Builder''' — стварэньне інтэрфэйсу праграмы, сувязь паміж падзеямі інтэрфэйсу і кодам праграмы * '''Instruments''' (Інструмэнты) — аналіз эфэктыўнасьці выкарыстаньня рэсурсаў, нагрузкі на працэсар. Захаваньне дампа памяці і аналіз кода ў кожны момант яго выкананьня для наступнага аналізу і аптымізацыі == Храналёгія абнаўленьняў == === Апаратныя абнаўленьні === * 9 чэрвеня 2007 г., першае пакаленьне * 11 ліпеня 2008 г., другое пакаленьне === Гісторыя вэрсіяў OS X для «Айфона» === * '''1.0''' — чэрвень 2007 г, першая вэрсія [[OS X|«Айфон» OS X]] * '''1.0.1''' — ліпень 2007 г. * '''1.0.2''' — жнівень 2007 г. * '''1.1.1''' — верасень 2007 г. * '''1.1.2''' — лістапад 2007 г. * '''1.1.3''' — студзень 2008 г. * '''1.1.4''' — красавік 2008 г. * '''2.0''' — 11 ліпеня 2008 г., падтрымка [[Набор распрацоўкі апраграмаваньня|НРА]] пад «Айфон» і [[AppStore]], [[3G]], глябальнай сыстэмы пазыцыяваньня (ГСП, анг. [[GPS]]) * '''2.0.1''' — жнівень 2008 г. * '''2.0.2''' — жнівень 2008 г. * '''2.1''' — верасень 2008 г., выхад новай вэрсіі «Айцюнз 8» == Крытыка == «Айфон» падвяргалі крытыцы за адсутнасьць або нядосыць сучасную рэалізацыю некаторых функцыяў, тыповых для [[смартфон]]аў такой коштавай катэгорыі. Асноўныя пярэчаньні: * нядосыць функцыянальная праца з SMS: немагчымасьць налады гукавога апавяшчэньня аб прыёме паведамленьня; абмежаваньні, зьвязаныя з новай сыстэмай дыялёгаў; немагчымасьць налады справаздачы аб атрыманьні; адсутнасьць шаблёнаў для паведамленьняў; адсутнасьць пошуку ў целе ліста і інш.<ref name="critic_sms"> {{Спасылка | url=http://www.mobile-review.com/articles/2007/iphone-sms.shtml | загаловак=SMS-паведамленьні на iPhone | аўтар=[http://www.mobile-review.com Mobile-review] | дата публікацыі=21.08.2007 | дата=27 траўня | год=2008}} </ref>. * Малыя магчымасьці [[Bluetooth]], абмежаваныя толькі падтрымкай бесправадной гарнітуры: немагчымасьць выкарыстаньня бесправадных [[стэрэа]]-слухавак для праслухоўваньня музыкі, немагчымасьць перадачы файлаў па Bluetooth<ref name="critic_bluetooth"> {{Спасылка | url=http://arstechnica.com/reviews/hardware/iphone-review.ars/11 | загаловак=iPhone in depth: the Ars review | аўтар=[http://arstechnica.com/index.ars Ars Technica] | дата публікацыі=9.07.2007 | мова=en | дата=29 траўня | год=2008}} </ref>. * Абмежаваная магчымасьць для напісаньня праграм для iPhone: вольна распаўсюджвацца могуць толькі вельмі абмежаваныя па функцыянале web-дастасункі, паўнавартасныя ж праграмы, напісаныя з дапамогай [[НРА Айфона]], могуць распаўсюджвацца толькі праз [[Эпл-крама|Эпл-краму]], прычым з 30% камісіяй «Эплу»<ref name="critic_apps"> {{Спасылка | url=http://www.publicknowledge.org/node/1431 | загаловак=Apple allows indy apps with SDK, so long as you go through Apple's iTunes App Store | аўтар=[http://www.publicknowledge.org/ Public Knowledge] | дата публікацыі=6.03.2008 | мова=en | дата=29 траўня | год=2008}} </ref>. * Палітыка прывязкі да сотавага апэратару, пры якой у дадзенай краіне «Айфон» можна выкарыстаць толькі з адным апэратарам (хоць па законах некаторых краінаў, напрыклад, Францыі «Айфон» усё ж прадаецца без прывязкі да апэратара, але па істотна большым кошце). * Адсутнасьць убудаванага [[кард-рыдэр]]у і, такім чынам, немагчымасьць павелічэньня памяці. Немагчымасьць самастойнай замены [[акумулятар]]у<ref name="critics_other"> {{Спасылка | url=http://www.engadget.com/2007/01/09/the-iphone-is-not-a-smartphone/ | загаловак=The iPhone is not a smartphone | аўтар=[http://www.engadget.com/ Engadget] | дата публікацыі=9.01.2007 | мова=en | дата=1 чэрвеня | год=2008}} </ref>. == Глядзіце таксама == * [[foobar2000]] * [[IPhone 5S]] == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} == Вонкавыя спасылкі == * [http://www.apple.com/iphone/ Афіцыйны сайт] {{ref-en}} * [http://www.apple.com/ru/iphone/ Афіцыйны сайт] {{ref-ru}} * [https://web.archive.org/web/20080928082957/http://russianiphone.ru/ Сайт iPhone-суполкі Расеі] {{ref-ru}} * [https://web.archive.org/web/20230923103838/http://bloq.iphone-dev.org/ Сайт праграмістаў для iPhone] {{ref-en}} * [http://ripdev.com/ Сайт распрацоўнікаў дадатковага праграмнага забесьпячэньня, які паляпшае расейскую лякалізацыю для iPhone] {{ref-ru}} * [https://web.archive.org/web/20081003023313/http://pyobjc.ru/ Праграмаваньне на Objective-C для iPhone / iPod Touch] {{ref-ru}} {{Апаратнае забесьпячэньне Эпл з 1998}} {{Apple}} [[Катэгорыя:Смартфоны]] [[Катэгорыя:Мэдыя-плэеры]] [[Катэгорыя:Эпл]] [[Катэгорыя:Зьявіліся ў 2007 годзе]] 7mswyf4akp0jag85z6wac4buk7k3cel Адыгея 0 47070 2699524 2397299 2026-11-08T03:54:04Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 2699524 wikitext text/x-wiki {{Адміністрацыйная адзінка |Назва = Рэспубліка Адыгея |Назва ў родным склоне = Адыгеі |Арыгінальная назва = {{мова-ady||скарочана}} Адыгэ Республик<br /> {{мова-ru||скарочана}} Республика Адыгея |Герб = Coat of arms of Adygea.svg |Сьцяг = Flag of Adygea.svg |Краіна = [[Расея]] |Гімн = [[Гімн Адыгеі]] |Статус = рэспубліка |Уваходзіць у = [[Паўднёвая фэдэральная акруга|Паўднёвую фэдэральную акругу]] |Улучае = 7 [[раён]]аў,<br/>2 мескія акругі |Цэнтар = [[Майкоп]] |БуйныГорад = Майкоп |БуйныяГарады = Майкоп, Ябланоўскі, Энем, Гіягінская, Адыгейск, Ханская, Тульскі |ДатаЎтварэньня = [[27 ліпеня]] [[1922]] <small>(як [[Чаркеская (Адыгейская) аўтаномная вобласьць]])</small><br/>[[24 жніўня]] [[1922]] <small>(як [[Адыгейская (Чаркеская) аўтаномная вобласьць]])</small><br/>[[13 жніўня]] [[1928]] <small>(як [[Адыгейская аўтаномная вобласьць]])</small><br/>[[5 кастрычніка]] [[1990]] <small>(як Адыгейская АССР)</small><br/>[[3 ліпеня]] [[1991]] <small>(як ССР Адыгея)</small><br/>[[24 сакавіка]] [[1992]] <small>(як Рэспубліка Адыгея)</small> |Кіраўнік = [[Аслан Тхакушынаў]] |Назва пасады кіраўніка = Кіраўнік Рэспублікі |Кіраўнік2 = [[Мурат Кумпілаў]] |Назва пасады кіраўніка2 = Прэм’ер-міністар |Кіраўнік3 = [[Уладзімер Нарожны]] |Назва пасады кіраўніка3 = Старшыня<br/>Дзяржаўнае Рады-Хасэ |АфіцыйныяМовы = [[адыгейская мова|адыгейская]], [[расейская мова|расейская]] |Насельніцтва = {{рост}}444 403<ref>http://www.gks.ru/free_doc/doc_2013/bul_dr/mun_obr2013.rar</ref> |Год перапісу = 2013 |Адсотак ад насельніцтва = |Месца паводле насельніцтва = 74 |Шчыльнасьць = 57,03 |Месца паводле шчыльнасьці = |Нацыянальны склад = [[расейцы]], [[адыгейцы]] |Канфэсійны склад = |Плошча = 7792<ref>http://www.gks.ru/bgd/free/b10_107/IssWWW.exe/Stg//%3Cextid%3E/%3Cstoragepath%3E::%7Ctab1-01-09.xls</ref> |Адсотак ад плошчы = |Месца паводле плошчы = 80 |Максымальная вышыня = |Сярэдняя вышыня = |Мінімальная вышыня = |Шырата = |Даўгата = |Мапа = Adygea in Russia.svg |Памер мапы = |Мапа адміністрацыйнай адзінкі = |Памер мапы аа = |Часавы пас = UTC+4 |Скарачэньне = |ISO = RU-AD |FIPS = |Тэлефонны код = |Паштовыя індэксы = |Інтэрнэт-дамэн = |Код аўтамабільных нумароў = 01 |Катэгорыя ў Commons = |Парамэтар1 = |Назва парамэтру 1 = |Сайт = http://www.adygheya.ru/ |Дадаткі = |Колер фону парамэтраў = {{Колер|Расея}} |Колер фону герб-сьцяг = {{Колер|Расея}} }} [[Файл:Adygea.png|міні|279пкс|Мапа Адыгеі]] '''Рэспу́бліка Адыге́я''' ({{мова-ady|Адыгэ Республик}}; {{мова-ru|Республика Адыгея}}) — суб’ект [[Расейская Фэдэрацыя|Расейскае Фэдэрацыі]], уваходзіць у склад [[Паўднёвая фэдэральная акруга|Паўднёвае фэдэральнае акругі]]. Сталіца — горад [[Майкоп]]. Мяжуе з [[Краснадарскі край|Краснадарскім краем]]. Створаная [[27 ліпеня]] [[1922]] году. == Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел == У складзе рэспублікі 2 гарадзкія акругі — [[Майкоп]] і [[Адыгейск]], 7 муніцыпальных раёнаў, 5 гарадзкіх пасёлкаў, 43 сельскія пасяленьні, 225 сельскія населеныя пункты ([[2006]]). '''Гарадзкія акругі:''' * горад [[Адыгейск]] * горад [[Майкоп]] '''Раёны:''' * [[Гіагінскі раён]] * [[Кашахабльскі раён]] * [[Майкопскі раён]] * [[Тахтамукайскі раён]] * [[Таўчэскі раён]] * [[Чырвонагвардзейскі раён]] * [[Шаўгенаўскі раён]] == Насельніцтва == Насельніцтва — 442,7 тыс. чалавек ([[2006]]). Гарадзкое насельніцтва — 52,6 % ([[2006]]). Шчыльнасьць насельніцтва — 56,8 чал/км² ([[2006]]). У рэспубліцы пражываюць прадстаўнікі больш як 80 нацыянальнасьцяў. Па дадзеных Усерасейскага перапісу насельніцтва [[2002]] году, нацыянальны склад рэспубліки быў наступным: {| class="wikitable" !Народ ||Колькасьць, [[2002]], тыс.<ref>https://web.archive.org/web/20120126074108/http://www.perepis2002.ru/index.html?id=17</ref> |- |[[Расейцы]]|| 288,3 (64,5 %) |- |[[Адыгейцы]]|| 108,1 (24,2 %) |- |[[Армяне]]|| 15,3 (3,4 %) |- |[[Украінцы]]|| 9,1 (2 %) |- |[[Курды]]|| 3,6 |- |[[Татары]]|| 3,5 |- |[[Туркі]]|| 3,4 |- |[[Беларусы]]|| 1,9 |- |[[Цыганы]]|| 1,8 |- |[[Грэкі]]|| 1,7 |- |[[Азэрбайджанцы]]|| 1,4 |- |[[Немцы]]|| 1,2 |- |[[Чачэнцы]]|| 1,1 |- | colspan="2" | <small>паказаныя народы з колькасьцю больш за 1000 чалавек</small> |} [[Файл:Lago-Naki.jpg|міні|279пкс|Урочышча Лага-Накі, Адыгея]] [[Адыгі]] (чаркесы) пражываюць у асноўным у 44 аулах, а таксама ў некалькіх іншых буйных населеных пунктах. Найкампактней яны разьмешчаныя ў Тахтамукайскім, Таўчэскім, Шаўгенаўскім, Кашахабльскім і Чырвонагвардзейскім раёнах. У [[1998]] з аўтаномнага краю [[Косава і Мятохія]] ([[Сэрбія]]) рэпатрыювала група чаркесаў (каля 200 асобаў), разселеная ў [[Майкоп]]е і новым аўле Мафэхабль (Майкопскі раён). Рэшта насельніцтва ў сельскай мясцовасьці пражывае ў станіцах, хутарох, сёлах і пасёлках. [[Расейцы]] разселеныя па ўсёй тэрыторыі рэспублікі, кампактна — у Гіагінскім і Майкопскім раёнах, вялікая іх колькасьць у Чырвонагвардзейскім і Тахтамукайскім раёнах. [[Украінцы]] разселеныя дыспэрсна па ўсёй Адыгеі. Яны паддаліся моцнай асыміляцыі з расейцамі. Кампактна ў Адыгеі жывуць [[татары]]: хутар Кіраў (Шаўгенаўскі раён), хутары Палітаддзел, Атрадны (Кашахабльскі раён), аўл Афіпсып (Тахтамукайскі раён), горад Майкоп. [[Армяне]] разселеныя кампактна ў Майкопскім раёне: хутары Пралятарскі, Квяточны, Шаўмян, пасёлак Тульскі, станіца Кужорская, горад Майкоп. [[Курды]]: сёлы Белае, Прэабражэнскае, Садовае, Яленаўскае, Чырвонагвардзейскае, аўл Бжэдугхабль (Чырвонагвардзейскі раён). [[Грэкі]]: хутар Гавэрдаўскі (гарадзкая акруга «Майкоп»). == Эканоміка == Адыгея — індустрыяльна-аграрная рэспубліка з добра разьвітымі галінамі прамысловасьці: [[харчовая прамысловасьць]], лясная, дрэваапрацоўчая і цэлюлозна-папяровая, [[машынабудаваньне]] і [[мэталаапрацоўка]]. Агульная плошча зямельных угодзьдзяў на канец [[1998]] году склала 781,4 тыс. [[гектар]]аў, зь іх 244,7 гектару займаюць ворыўныя землі. Аснову мясцовай вытворчасьці складаюць [[расьлінаводзтва]], [[сьвінагадоўля]], [[авечкагадоўля]], прамысловая [[птушкагадоўля]], племянное [[коневодзтва]]. На тэрыторыі рэспублікі дзейнічаюць мясцовыя авіялініі, разьвіты аўта- і чыгуначны транспарт. Суднаходзтва па рацэ Кубань. == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Вонкавыя спасылкі == * [https://web.archive.org/web/20110515161545/http://www.adygheya.ru/ Афіцыйная бачына рэспублікі Адыгея]{{ref-ru}} * [https://web.archive.org/web/20240225162122/http://adigeya.spektr.info/ Рэспубліка Адыгея на Адкрытым партале поўдню Расеі]{{ref-ru}} * [http://www.adygnet.ru/ Афіцыйная бачына Адыгейскага дзяржунівэрсытэту]{{ref-ru}} * [http://www.ethno-kavkaz.narod.ru/rnadyghea.html Гісторыя нацыянальнага складу Адыгеі]{{ref-ru}} * [https://web.archive.org/web/20110718195745/http://www.tur.samara.ru/cgi-bin/allrussia/index.pl?act=reg&id=01 Даведнік адміністрацыйна-тэрытарыяльнага падзелу на 1 студзеня 2005 г. — каталёг]{{ref-ru}} {{Паўднёвая фэдэральная акруга}} {{Суб’екты Расеі}} [[Катэгорыя:Адыгея| ]] 7fjmvpovq94cjz1uwhcq7e41pc7b61e Java Platform, Micro Edition 0 47235 2699480 2678189 2026-11-07T22:03:39Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 2699480 wikitext text/x-wiki '''Java Platform, Micro Edition''' ('''Java ME''', раней — '''Java 2 Micro Edition''', '''J2ME''') — падмноства [[Java (праграмная плятформа)|плятформы Java]] для прылад, абмежаваных у рэсурсах, [[мабільны тэлефон|мабільных тэлефонаў]], [[PDA]] і іншых. Java ME была распрацаваная пад кіраўніцтвам [[Sun Microsystems]] і зьяўляецца заменай падобнае тэхналёгіі, [[PersonalJava]]. Першапачаткова спэцыфікацыя распрацоўвалася ў рамках [[JCP]] (Java Community Process) як JSR 68<ref>[https://web.archive.org/web/20021015171529/http://www.jcp.org/jsr/detail/68.jsp The Java Community Process(SM) Program — JSRs: Java Specification Requests — detail JSR# 68]</ref>. Пазьней яе варыянты разьвіліся ў асобныя JSR. Sun падае [[узор рэалізацыі|ўзор рэалізацыі]] ({{мова-en|reference implementation}}) спэцыфікацыі, але да нядаўняга часу не падавала бясплатнай рэалізацыі асяродзьдзя выкананьня ({{мова-en|runtime environment}}) Java ME для мабільных прылад. 22 сьнежня 2006 зыходны код Java ME быў выпушчаны пад ліцэнзіяй [[GNU General Public License]], праект атрымаў назву phoneME<ref>Падрабязнасьці аб phoneME гл. на [https://web.archive.org/web/20070610234355/https://phoneme.dev.java.net/ старонцы праекту].</ref>. Адметныя асаблівасьці прыладаў з абмежаванымі рэсурсамі зьяўляюцца абмежаваная [[вылічальная магутнасьць]], абмежаваны аб’ём памяці, малы памер [[дысплэй|дысплэя]], сілкаваньне ад партатыўнай батарэі, а таксама нізкахуткасныя і нядосыць надзейныя [[камунікацыі|камунікацыйныя]] магчымасьці. Тыповы сучасны [[мабільны тэлефон]] утрымоўвае ўсярэдзіне 32-разрадны [[RISC]]-[[працэсар]] з тактавай частатой 50 МГц, мае аб’ём [[апэратыўная памяць|апэратыўнай памяці]] каля 4 Мб, каляровы [[дысплэй]] памерам 2 [[цаля]]ў і мае магчымасьць злучэньня зь [[Інтэрнэт]]ам пасродкам [[GPRS]] або [[EDGE]] з хуткасьцю да 474 кбіт/с, якое пры гэтым фундамэнтальна ненадзейна, паколькі [[хуткасьць]] перадачы зьвестак можа нечакана зваліцца, або злучэньне можа быць наогул цалкам страчана. Java ME спэцыфіцыруе дзьве базавыя канфігурацыі, якія вызначаюць патрабаваньні да [[віртуальная машына|віртуальнай машыны]] (абмежаваньне набору дапушчальных інструкцыяў і інш.), а таксама мінімальны набор базавых [[кляса (праграмаваньне)|клясаў]]: [[CLDC]] (Connected Limited Device Configuration — канфігурацыя прылады з абмежаванымі камунікацыйнымі магчымасьцямі) і [[CDC]] (Connected Device Configuration — канфігурацыя прылады з нармальнымі камунікацыйнымі магчымасьцямі). Java ME таксама вызначае некалькі так званых [[профіль|профіляў]] ({{мова-en|profiles}}), якія дапаўняюць і пашыраюць згаданыя вышэй канфігурацыі, у прыватнасьці вызначаюць мадэль [[прыкладаньне|прыкладаньня]], магчымасьці [[графічны інтэрфэйс|графічнага інтэрфэйсу]], а таксама камунікацыйныя [[Функцыя (праграмаваньне)|функцыі]] (напрыклад доступ да [[Інтэрнэт]]у) і інш. У цяперашні час самой распаўсюджанай канфігурацыяй зьяўляецца [[CLDC]], для якога распрацаваны профіль [[MIDP]] (Mobile Information Device Profile — профіль для мабільнай прылады з інфармацыйнымі функцыямі). Прыкладаньні, напісаныя для гэтага профіля, завуцца [[мідлет]]амі ({{мова-en|MIDlet}}). Іншым папулярным [[профіль|профілем]] для [[CLDC]] зьяўляецца [[DoJa]], распрацаваны фірмай [[NTT DoCoMo]] для яе ўласнага [[сэрвіс]]а [[iMode]]. [[iMode]] вельмі распаўсюджаны ў [[Японія|Японіі]], і ў меншай ступені ў [[Эўропа|Эўропе]] і на [[Далёкі Ўсход|Далёкім Усходзе]]. [[Канфігурацыя]] [[CLDC]] пасьпяхова выкарыстоўваецца ў большасьці сучасных [[мабільны тэлефон|мабільных тэлефонаў]] і партатыўных [[арганайзэр]]аў. Па зьвестках кампаніі [[Sun Microsystems]] да канца [[2004]] году ў сьвеце было выпушчана больш за 570 мільёнаў мабільных прылад з падтрымкай гэтай канфігурацыі [[Java]]. Гэта робіць Java ME дамінуючай тэхналёгіяй [[Java]] ў сьвеце. Аб’ёмы вытворчасьці мабільных тэлефонаў значна перавышаюць колькасьць іншых кампутарных прылад, здольных выконваць прыкладаньні на [[Java]] (напрыклад, пэрсанальных кампутараў). == Глядзіце таксама == * [[Android]] * [[Corelet]] * [[Brew]] * [[Mobile Media API]] * [[Мабільная гульня]] * [[Sun Java Wireless Toolkit]] == Крыніцы == {{зноскі}} == Вонкавыя спасылкі == * [http://www.oracle.com/technetwork/java/embedded/javame/index.html Java ME]{{ref-en}} — афіцыйная старонка на сайце Oracle * [https://web.archive.org/web/20080725040434/http://www.news.com/8301-13580_3-9800679-39.html Sun starts bidding adieu to mobile-specific Java] ([http://www.linux.org.ru/view-message.jsp?msgid=2221858&page=1 J2ME ня будзе]) * [https://web.archive.org/web/20150323020659/http://www.mgdc.ru/ MGDC.ru] — супольнасьць распрацоўнікаў мабільных гульняў {{Java}} [[Катэгорыя:Java ME| ]] 2shitaa6t0a8gnmgrs166qe5g1cxino Чапа 0 47432 2699345 2206743 2026-11-07T13:46:33Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 2699345 wikitext text/x-wiki : ''Гэта артыкул пра раку. Калі вас цікавіць вёска, глядзіце [[Чапа (вёска)|Чапа]].'' {{Рака |назва = Чапа |выява = |подпіс = |даўжыня = 10 км |выток = каля в. [[Шабынькі]] |вышыня_вытоку = |вусьце = [[Бярэзіна]] |вышыня_вусьця = |сьцёк = |нахіл = 2,1 ‰ |плошча_басэйну = 28,5 км² |краіны_басэйну = [[Беларусь]] |левыя_прытокі = |правыя_прытокі = |мапа = |катэгорыя_вікісховішча = }} '''Ча́па''' — рака ў [[Барысаўскі раён|Барысаўскім раёне]] [[Менская вобласьць|Менскай вобласьці]], правы прыток ракі [[Бярэзіна|Бярэзіны]] (басэйн [[Дняпро|Дняпра]]). Даўжыня 10 км. Плошча вадазбору 28,5 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 2,1 ‰. Прыток — рака [[Сыч]] (праваруч). Пачынаецца за 2 км на паўночны захад ад вёскі [[Шабынькі]], вусьце за 1,5 км на ўсход ад вёскі [[Восава (Чарневіцкі сельсавет)|Восава]] [[Чарневіцкі сельсавет|Чарневіцкага сельсавету]]. Рэчышча на працягу 6,9 км дадолу ад вёскі Шабынькі каналізаванае. Цячэ спачатку на паўднёвы ўсход, а потым на паўночны ўсход. На сваім працягу яна працякае празь вёскі Шабынькі, [[Чарневічы (Барысаўскі раён)|Чарневічы]], ля вёсак [[Ніўкі (Чарневіцкі сельсавет)|Ніўкі]] і Восава. У былыя часы недалёка ад вытокаў рэчкі існавала невялікае пасяленьне, назву якому — [[Чапа (вёска)|Чапа]] дала гэта рака. Галоўны і практычна адзіны прыток Чапы — рэчка [[Сыч]], якая ўпадае ў яе ля Чарневічаў. Нельга выключаць і тое, што раней было трошкі інакш. Так, на адной з мапаў сярэдзіны ХІХ стагодзьдзя ў Чапы акрамя Сычу паказаны яшчэ два невялікія прытокі. Аднак на падрабязных мапах першай паловы ХХ стагодзьдзя яны адсутнічаюць. Ля Чапы ўжо нічога, акрамя забалочаных навакольляў, рэчкі не паказана. Сучасныя навакольлі і сама рэчка значна адрозьніваюцца ад таго, што было раней. Некранутымі засталіся толькі самае вярхоўе Чапы і кавалачак ля яе вусьця. Усё астатняе — каналізавана. Таму Чапа зараз нікога ня зможа «ўразіць» сваімі непаўторнымі краявідамі. У былыя ж часы рэчка ў сярэдняй плыні хоць і цякла пераважна па палях, але месцамі ля яе былі невялічкія лясы, якіх на сёньняшні час ужо няма. Яе навакольлі былі вельмі маляўнічымі. Недалёка ад Шабынек на ёй было невялічкае возера, якое было ўтворана плацінай млына. == Літаратура == * {{Літаратура/Блакітная кніга Беларусі}} С. 389—390 == Вонкавыя спасылкі == * [https://web.archive.org/web/20250123163030/http://goman.borisov-e.info/index.php?id=315 Чапа — гэта рэчка] // [[Гоман Барысаўшчыны]], [[Антось Гурскі]] [[Катэгорыя:Басэйн Дняпра]] [[Катэгорыя:Рэкі Барысаўскага раёну]] [[Катэгорыя:Басэйн Бярэзіны]] p905n8rgmluf0ctwf0qwj6e6bpm8d00 Цьвецень 0 47477 2699340 2618538 2026-11-07T13:13:57Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 2699340 wikitext text/x-wiki {{Рака |назва = Цьвецень |выява = Цвецень (01).jpg |подпіс = |даўжыня = 14 км |выток = каля в. [[Малыя Кашэўнікі]] |вышыня_вытоку = |вусьце = [[Бярэзіна (басэйн Нёмана)|Бярэзіны]] |вышыня_вусьця = |сьцёк = |нахіл = 1,8 ‰ |плошча_басэйну = 94 км² |краіны_басэйну = [[Беларусь]] |левыя_прытокі = |правыя_прытокі = |мапа = |катэгорыя_вікісховішча = }} '''Цьве́цень''' — рака ў [[Маладэчанскі раён|Маладэчанскім раёне]] [[Менская вобласьць|Менскай вобласьці]], правы прыток [[Бярэзіна (басэйн Нёмана)|Бярэзіны]] (басэйн ракі [[Нёман]]у). Даўжыня 14 км. Пачынаецца на паўднёвы захад ад вёскі [[Малыя Кашэўнікі]]. == Літаратура == * {{Літаратура/Блакітная кніга Беларусі}} С. 385 == Вонкавыя спасылкі == * [https://web.archive.org/web/20080928180259/http://pogoda.by/315/gid.html?ind=213 Гідрамэтцэнтар Беларусі] [[Катэгорыя:Басэйн Нёману]] [[Катэгорыя:Рэкі Маладэчанскага раёну]] 56di4d088nu39jvvicb28lj6vz7ovny Аляксандар Шлюбскі 0 48976 2699547 2663434 2026-11-08T06:52:05Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 2699547 wikitext text/x-wiki {{навуковец}} '''Алякса́ндар Ану́фрыевіч Шлю́бскі''' ([[16 чэрвеня]] [[1897]], вёска [[Межава (Расонскі раён)|Межава]], цяпер [[Расонскі раён]] — [[1941]]) — беларускі этнограф, фальклярыст і бібліёграф. Крыптанімы, псэўданімы: А; А. Г.; А. Ш.; Ал. Ш.; Гаротная, Алеся; Зьвястун; Зьніч, А.; Зьніч, Ал.; Казальнік; Ш-скі, Ал.; Этнограф<ref>{{Кніга|аўтар =[[Янка Саламевіч]].|частка = |загаловак = Слоўнік беларускіх псеўданімаў i крыптанімаў (XVI—XX стст.).|арыгінал = |спасылка = https://files.knihi.com/Knihi/Slounik/uploaded06/Salamievic.Slounik_bielaruskich_psieudanimau.1983.pdf|адказны = |выданьне = |месца ={{Менск (Мінск)}}|выдавецтва =[[Мастацкая літаратура (выдавецтва)|Мастацкая літаратура]] |год = 1983|том = |старонкі =43, 204|старонак = 207|сэрыя = |isbn = |наклад = 4000}}</ref>. == Біяграфія == У 1922 г. скончыў Віцебскае аддзяленьне Маскоўскага археалягічнага інстытуту. У 1918—23 г. удзельнічаў у арганізацыі архіваў у [[Вяліж]]ы, [[Віцебск]]у, [[Ворша|Воршы]], [[Полацак|Полацку]]. 3 1923 г. працаваў у [[Інбелкульт|Інбелкульце,]] у 1929—30 г. у Інстытуце гісторыі АН БССР. Друкаваўся ў часопісах «[[Наш край]]», [[Полымя (часопіс)|«Полымя»]], «[[Маладняк (часопіс)|Маладняк]]», у газэце «[[Савецкая Беларусь]]». Склаў разгорнутую інструкцыю «Зьвесткі па зьбіраньні вуснай народнай творчасьці ў Беларусі» (1919). Выступаў з артыкуламі пра культурна-асьветнае жыцьцё Віцебшчыны, Менску, пра падзеі грамадзянскай вайны на Беларусі, пра гісторыю беларускай літаратуры, пэрыядычнага друку: «Канфіскацыя твораў Дуніна-Марцінкевіча» (1923), «Да гісторыі канфіскацыі „Нашай нівы“ (1925), „Мужыцкая праўда“ К. Каліноўскага» (1926). Дасьледаваў старажытныя вераваньні, матэрыяльную культуру беларусаў. Аўтар нарысаў-партрэтаў [[Еўдакім Раманаў|Е. Раманава]], [[Мікалай Нікіфароўскі|М. Нікіфароўскага]], [[Зьмітрок Бядуля|3. Бядулі]], [[Уладзімер Дабравольскі|У. Дабравольскага]]. У творчай дзейнасьці вучонага ёсьць дзьве фундамэнтальныя працы, якія не страцілі свайго значэньня і сёньня. Першая — грунтоўны бібліяграфічны даведнік «Матэрыялы да беларускае бібліяграфіі» (т. 4. Этнаграфія. 1927). У ёй сабраны, пазначаны, сыстэматызаваны велізарны матэрыял — усё, што пісалася, публікавалася пра духоўную і матэрыяльную культуру беларусаў у рускай і польскай навуковай і навукова-папулярнай літаратуры, пэрыядычных выданьнях, назапашвалася ў архіўных сховішчах. Прадоўжыць гэту працу Шлюбскага, нягледзячы на неаднаразовыя спробы вучоных, не ўдалося. Другая грунтоўная праца А. Шлюбскага (яна найбольш ацэньваецца фальклярыстамі) — яго «Матэрыялы да вывучэньня фальклору і мовы Віцебшчыны» (ч. 1-2, 1927-28). Першапачатковая аўтарская назва збору «Крывічы». Збор зьмяшчае каляндарную і сямейна-абрадавую творчасьць Віцебшчыны як этнаграфічнага рэгіёна. Кожнаму апублікаванаму цыклу Шлюбскі перадпаслаў бібліяграфію ўжо сабраных народна-паэтычных твораў, прадмову, у якой улічаны абрадавыя аспэкты рэгіянальнага фальклёру. Запісы зроблены і пададзены з улікам дыялектных асаблівасьцей мовы ўсяго Падзьвіньня. Арыштаваны ДПУ БССР 3.4.1930 па справе [[Саюз вызваленьня Беларусі|«Саюза вызваленьня Беларусі»]]; паводле пастановы Калегіі АДПУ ад 10.4.1931 высланы тэрмінам на 5 гадоў у [[Ніжні Ноўгарад]] (па гэтай справе рэабілітаваны 19.9.1960). Паўторна арыштаваны ў чэрвені 1935 УНКВД па Ленінградзкай вобл. Асобай нарадай пры НКУС СССР 16.11.1935 прыгавораны да 3 гадоў пазбаўленьня волі. Далейшы лёс невядомы. У 1990 пракуратура Ленінграда адмовіла ў рэабілітацыі па гэтай справе. Групавая справа А. Шлюбскага і інш. № 20951-с захоў­ваецца ў архіве [[КДБ Беларусі]]. Быў жанаты, гадаваў дваіх дзяцей. == Творы == * Сведения по собиранию устного народного творчества в Белоруссии. Велиж, 1919; * {{Артыкул| аўтар = Ал. Шлюбскі. | загаловак = Конфіскацыя нершай беларускай часопісі «Наша Доля»| спасылка = | мова = | выданьне =[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]] | тып =газэта | год = 1923| том = | нумар = 159| старонкі = | issn = }} * Паны і сяляне ў першай палове ХІХ стагодзьдзя. Мн., 1924; * {{Артыкул| аўтар = Ал. Шлюбскі. | загаловак = Бядуля, як этнограф. | спасылка = https://digital.nlb.by/files/original/75b94c9411bf977b6e0b0987b2bb5490.pdf | мова = | выданьне =[[Полымя (часопіс)|Полымя]] | тып =часопіс | год = 1925 | том = | нумар = 2 | старонкі = 188—195 | issn = }} * {{Артыкул| аўтар = Ал. Шлюбскі. | загаловак = Да гісторыі канфіскацыі «Нашай Нівы». | спасылка = https://digital.nlb.by/files/original/6ea02da0556094d84e13bba454f916a0.pdf| мова = | выданьне =[[Полымя (часопіс)|Полымя]] | тып =часопіс | год = 1925| том = | нумар = 4| старонкі =185—189 | issn = }} * {{Артыкул| аўтар = Ал. Шлюбскі. | загаловак = Да гісторыі Б. С. Г. | спасылка = https://digital.nlb.by/files/original/6bbb11bc43a6c599a2d978daa9c7a774.pdf| мова = | выданьне =[[Полымя (часопіс)|Полымя]] | тып =часопіс | год = 1925| том = | нумар = 5| старонкі =157—163 | issn = }} * [[:s:Матэр'ялы да крыўскае гісторапісі|Матэрыялы да крыўскай гісторапісі: Доля кнігасховаў і архіваў зямель крыўскіх і былога Вялікага княства Літоўскага. Коўна, 1925;]] * Крашаніна (набіванка). Віцебск, 1925; * {{Артыкул| аўтар = А. Шлюбскі. | загаловак = Канфіскацыя «Пана Тадэуша» Д-Марцінкевіча.| спасылка = https://digital.nlb.by/files/original/a03c638aedd8749b55a64241d8de874a.pdf | мова = | выданьне =[[Узвышша (часопіс)|Узвышша]] | тып =часопіс | год = 1927 | том = | нумар = 2 | старонкі = 199—202 | issn = }} * {{Артыкул| аўтар = А. Шлюбскі.| загаловак = Новыя матэрыялы да гісторыі «Нашае Долі». | спасылка = https://digital.nlb.by/files/original/f16d221df0802f3f05f191e20cc8d9ba.pdf| мова = | выданьне =[[Полымя (часопіс)|Полымя]] | тып =часопіс | год = 1927| том = | нумар = 3| старонкі =199—206 | issn = }} * {{Кніга|аўтар = Ал. Шлюбскі. |частка = |загаловак = Матар’ялы да вывучэньня фольклёру і мовы Віцебшчыны. Часьць І|арыгінал = |спасылка = http://csl.bas-https://csl.bas-net.by/oir/books/Slubski_Materyjaly_da_vyvutchenia_folkloru_i_movy_vitebsthiny_Thast1.pdf |адказны =Надрукавана згодна з пастановаю Аддзелу Мовы і Літаратуры ад 2011 1927 г. Неадменны Сакратар ІБК [[Вацлаў Ластоўскі|В. Ластоўскі]] |выданьне = Аддзел гуманітарных навук, катэдра этнографіі |месца =[[Менск]]|выдавецтва = Коштам [[Інстытут беларускай культуры|Інстытуту беларускае культуры]] |год = 1927|том = |старонкі = |старонак = 187|сэрыя =Беларуская этнаграфія ў досьледах і матар'ялах. Кніга ІІ. |isbn = |наклад = 2000}} * Рэцэнзія: {{Артыкул| аўтар =[[Мікола Байкоў|Мікола Крывіч.]]. | загаловак = Кнігапіс. Ал. Шлюбскі. Матэрыялы да вы-вучэньня фольклёру і мовы Віцебшчыны. Выданьне Інстытуту Беларускае Культуры. Менск—1927, 187 ст.| спасылка = https://digital.nlb.by/files/original/e2384065d7fee5e630e8bff3bd2f2629.pdf | мова = | выданьне =[[Полымя (часопіс)|Полымя]] | тып =часопіс | год = 1928 | том = | нумар = 1 | старонкі = 206—208 | issn = }} * {{Кніга|аўтар = Ал. Шлюбскі. |частка = |загаловак = Матар’ялы да вывучэньня фольклёру і мовы Віцебшчыны. Часьць ІІ|арыгінал = |спасылка = https://csl.bas-net.by/oir/books/Slubski_Materyjaly_da_vyvutchenia_folkloru_i_movy_vitebsthiny_Thast2.pdf |адказны =Надрукавана згодна з пастановаю Аддзелу Мовы і Літаратуры ад 2011 1927 г. Неадменны Сакратар ІБК [[Вацлаў Ластоўскі|В. Ластоўскі]] |выданьне = Аддзел гуманітарных навук, катэдра этнографіі |месца =[[Менск]]|выдавецтва = Коштам [[Інстытут беларускай культуры|Інстытуту беларускае культуры]] |год = 1928|том = |старонкі = |старонак = 265|сэрыя =Беларуская этнаграфія ў досьледах і матар'ялах. Кніга V. |isbn = |наклад = 1000}} * [https://web.archive.org/web/20230226103940/https://issuu.com/valerishisn/docs/shljubski_adnosiny_rasijskaga_urada Адносіны расійскага ўраду да беларускае мовы ў ХІХ cт. // Запіскі Аддзелу гуманітарных навук. Кн. 2. Працы клясы філёлёгіі. Т. 1. Менск, 1928. 303-337 с.] * Гісторыка-этнаграфічныя нататкі. Мн., 1928; * Набойка. Мн., 1928; * Этнаграфічная дзейнасьць Е. Р. Раманава. Мн., 1928 == Крыніцы == {{Крыніцы|}} == Літаратура == {{Вікікрыніцы|Катэгорыя:Аляксандр Ануфрыевіч Шлюбскі}} * {{Літаратура/Памяць/Менск|1}} * [http://www.marakou.by/ru/davedniki/represavanyya-litaratary/tom-ii?id=19897 ШЛЮБСКІ Аляксандр Ануфрыевіч]{{Недаступная спасылка|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} // {{Літаратура/Даведнік Маракова|РЛ|2|0|РЛ1-3|РЛ1-3}} * [https://web.archive.org/web/20160305020353/http://www.marakou.by/by/davedniki/represavanyya-litaratary/tom-iii-kniga-ii-dadatak?id=28055 ШЛЮБСКІ Аляксандр Ануфрыевіч] // {{Літаратура/Даведнік Маракова|РЛ|3|2|РЛ1-3|РЛ1-3}} {{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Шлюбскі, Аляксандар Ануфрыевіч}} [[Катэгорыя:Нарадзіліся 16 чэрвеня]] [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1897 годзе]] [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў Расонскім раёне]] [[Катэгорыя:Беларускія этнографы]] [[Катэгорыя:Беларускія фальклярысты]] [[Катэгорыя:Беларускія бібліёграфы]] [[Катэгорыя:Памерлі ў 1941 годзе]] [[Катэгорыя:Рэпрэсаваныя ў БССР]] [[Катэгорыя:Асуджаныя па справе «Саюзу вызваленьня Беларусі»]] pun9ux8isl2fmmprs9jppgeh6d66qyp Іван Сусанін 0 49037 2699506 2343479 2026-11-08T00:15:39Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 2699506 wikitext text/x-wiki {{Сумнеўна}} '''Іва́н Во́сіпавіч Суса́нін''' (? — 1613) — [[расейцы|расейскі]] нацыянальны [[герой]], [[селянін]] зь сяла Дамніно [[Кастрама|Кастрамскага]] павету (нар. у сяле Дзеравенькі). Паводле легенды, быў найманы атрадам «палякаў» узімку 1612—1613 гг. у якасьці [[Правадыр (чалавек)|правадыра]] ў сяло Дамніно, дзе хаваўся [[цар]] [[Міхаіл Фёдаравіч]]. Сусанін завёў палякаў у лясы (або балоты), дзе быў імі закатаваны за адмову паказаць правільны шлях. == Гісторыя міту == Як сьцьвярджае легенда, Сусанін завёў у лясы (або балоты) польскія і літоўскія палкі. Па меркаваньні гісторыка А. Дзянікіна, ў гэтым раёне (раёне Кастрамы) ніякіх польскіх войскаў не магло быць. Былі далей, за дзясяткі кілямэтраў, некалькі так званых літоўскіх палкоў, якія ў легендзе аб Сусаніне фігуруюць як «палякі і літоўцы», але часьцей проста «палякі», бо палякамі ў тыя часы любілі называць усіх тых, хто тады ваяваў з [[Масковія]]й. На самай справе калі каго і мог загубіць Сусанін, то толькі [[ліцьвіны|ліцьвінаў]]. А ў дадзеным выпадку ў 1613 годзе найблізкімі да раёну Кастрамы былі два палкі ліцьвінаў — апалчэньні зь [[Віцебск]]у і [[Полацак|Полацку]]. Савецкі энцыкляпэдычны слоўнік 1985 году піша: «Сусанін Іван Восіпавіч (? — 1613) — герой вызваленчай барацьбы расейскага народу пачатку XVII ст., селянін Кастрамскага павету. Узімку 1613 завёў атрад польскіх інтэрвэнтаў у непраходнае лясное балота, завошта быў закатаваны». Словазлучэньне «завёў у непраходнае лясное балота» гучыць, па меншай меры, дзіўна, бо справа было ўзімку. Балоты ўзімку ў Кастрамскім павеце зьмёрзлыя паўмятровым пластом лёду. Патануць у іх узімку ніяк нельга. І заблудзіцца таксама немагчыма, бо атрад на сьнегу павінен за сабой пакінуць такую каляіну, што зваротны шлях можна адшукаць без адмысловых высілкаў. Таксама дзіўна словазлучэньне — «завошта быў закатаваны». Паводле легенды, Сусанін адвёў палкі невядома куды, і, паводле міта, больш ніхто ня бачыў ні палкі, ні самога Сусаніна — як і іх рэштак. У 1960—1980-х гадах стваральнікі энцыкляпэдыі ў [[СССР]] разьбіліся на два лягеру — на «лясуноў» і «балотнікаў». Першыя сьцьвярджалі, што Сусанін завёў інтэрвэнтаў у лясы, дзе яны і загінулі. Менавіта так пісаў Савецкі энцыкляпэдычны слоўнік 1964 году: «завёў у непраходную лясную глухмень». Аднак іншыя энцыкляпэдысты сьцьвярджалі, што ніякі такі «непраходнай лясной глухмені» ў раёне Кастрамы няма. Тамака вёскі разьмешчаныя максымум у 10 вёрстах адна ад адной, а таму воінскае падпадзяленьне, да таго ж мелае з сабой запасы правіянта, ніяк ня можа ў такой лесапаласе бясьсьледна зьнікнуць. Гэтыя апанэнты перамаглі, і ўжо ў СЭС 1985 году выданьня даецца іншая вэрсія: «завёў у балоты». Але і яна непраўдзівая, бо энцыкляпэдысты 1964 году сьцьвярджалі: балоты ў Кастраме амаль наскрозь узімку замярзаюць, а таму бессэнсоўна ўзімку кагосьці заводзіць у балоты. [[Файл:Susanindeath.jpg|міні|зьлева|300пкс|Згуба Сусаніна, карціна XIX стагодзьдзя]] Паходжаньне міту аб Сусаніне прасачылі шматлікія расейскія гісторыкі і дасьледнікі, у тым ліку А. Бушкоў у вядомай кнізе «Расея, якой не было». Упершыню «клясычная вэрсія» зьяўляецца ў падручніку Канстантынава (1820 г.): польскія інтэрвэнты выступаюць у паход, каб загубіць юнага цара Міхаіла Фёдаравіча Раманава, але Сусанін, ахвяруючы сабой, заводзіць іх у ледзяны гушчар. Потым гэтая гісторыя атрымлівае творчае разьвіцьцё ў падручніку Кайданова (1834 г.), у працах Устралова і Глінкі і ў «Слоўніку векапомных людзей Расеі», складзеным Бантыш-Каменскім. А яма, дзе нібы да гэтага атуліў Сусанін цара, упершыню ў сьвеце зьявілася ў кнізе князя Казлоўскага «Погляд на гісторыю Кастрамы» толькі ў 1840 г.: «Сусанін павёз Міхаіла ў сваю вёску Вёсачкі і тамака схаваў у яме восеці», завошта потым «цар загадаў перавезьці цела Сусаніна ў [[Іпацьцеўскі манастыр]] і пахаваць тамака з гонарам». Тут варта адзначыць відавочныя супярэчнасьці: міт аб Сусаніне аб’ядноўвае дзьве ўзаемавыключальныя вэрсіі: па адной, больш раньняй, Сусанін завёў палякаў у балоты, а таму яго цела невядома дзе знаходзіцца; па другой вэрсіі, Сусанін нікога нікуды не вадзіў, яго забілі прама ў яго жа вёсцы, а цела нібы знаходзіцца ў Іпацьцеўскім манастыры. Варта адзначыць, што ні ў адным летапісе няма ні словы аб нейкім нават блізка падобным замаху на Міхаіла — ні ў афіцыйных паперах, ні ў прыватных успамінах, ні ў дакумэнтах Царквы. Наадварот, маса дакумэнтаў той эпохі кажуць, што нічога падобнага не адбывалася. Аб замаху польска-літоўскіх салдатаў на жыцьцё Міхаіла, роўна як і аб «подзьвігу Сусаніна», прамаўчаў і [[Хведар Жэлябускі]], адпраўлены ў 1614 годзе паслом у Рэч Паспалітую для падпісаньня мірнай дамовы. Хоць ён самым скрупулёзным чынам пералічыў тамака «ўсякія крыўды, абразы і спусташэньні, прынесеныя Масковіі», аж да самых малаважных інцыдэнтаў. Нарэшце, і сам Іпацьцеўскі манастыр ня ведае аб тым, што ў ім пахаваны Сусанін. Ні радку няма аб гэтым у яго летапісах, якія выдатна захаваліся. Расейскі дасьледнік А. Бушкоў піша: «Гэтак дружнае маўчаньне тлумачыцца проста - нічога гэтага не было. Ні подзьвігу Сусаніна, ні праславутага «замаху на цара», ні пахаваньня героя ў Іпацьцеўскім манастыры». Гісторыкамі неабвержна ўсталявана, што ў 1613 годзе ў прылеглых да Кастрамы раёнах ніякіх «польскіх інтэрвэнтаў» наогул не было. А адзіныя найблізкія палкі [[Рэч Паспалітая|Рэчы Паспалітай]] — гэта харугвы апалчэньня Полацку і Віцебску, якія знаходзіліся куды бліжэй да [[Масква|Масквы]], чым да дадзенага раёну, і якія былі зусім не загубленыя кімсьці, а ліцьвіны шчасна вярнуліся ў [[ВКЛ|Літву]]. Гісторыя літоўскай (беларускай) інтэрвэнцыі ў Расею ня ведае такога факту, каб тамака бясьсьледна ў лясах або балотах зьніклі нейкія літоўскія палкі. Мала таго, калі адбываліся гэтыя мітычныя падзеі, цар знаходзіўся не ў нейкіх вёсках, а ў крэпасьці Іпацьцеўскага манастыру, ахоўнага і яго сьценамі, і вялікім атрадам дваранскай коньніцы. Для захопу цара спатрэбілася бы вялікае войска, якога не было ні зблізку Кастрамы, ні наогул у прыродзе, бо палякі і ліцьвіны сядзелі па зімовых кватэрах, а войны ўзімку не вяліся. Затое блукалі ўсюды ў гэты смутны час розныя разбойнікі. Існуе толькі адна крыніца, зь якой чэрпалі зьвесткі ўсе наступныя гісторыкі і пісьменьнікі — гэта дараваная грамата цара Міхаіла ад 1619 (7128) году, выдадзеная па просьбе маці цара «селяніну Кастрамскага павета Багдашке Сабініну, мардвіну». <blockquote> «Як мы Вялікі Гасудар Цар і Вялікі Князь Міхайла Фёдаравіч усея Русі ў мінулым ва 121 годзе былі на Кастраме, і ў тыя часы прыходзілі ў Кастрамскі павет Польскія і Літоўскія людзі, а цесьця яго Багдашкова Івана Сусаніна ў тыя часы Літоўскія людзі адбіралі і яго катавалі вялікімі нямернымі катаваньнямі. А катавалі ў яго, дзе ў тыя часы мы Вялікі Гасудар Цар і Вялікі Князь Міхайла Фёдаравіч усея Русі былі, і ён Іван ведаў пра нас Вялікага Гасудара, дзе мы ў тыя часы былі, трываючы ад тых Польскіх і Літоўскіх людзей нямернымі катаваньні, пра нас Вялікага Гасудара тым Польскім і Літоўскім людзям, дзе мы ў тыя часы былі, не сказаў, і Польскія і Літоўскія людзі замучылі яго да сьмерці» </blockquote> У грамаце, выдадзенай фіну Сабініну, гаворыцца, што «цесьця Багдашкова, Івана Сусаніна, нібы катавалі польскія і літоўскія людзі аб тым, дзе знаходзіцца юны цар, а той вынес усе катаваньні і не сказаў». У грамаце не гаворыцца ні словаў, што Сусанін кагосьці кудысьці завадзіў і загубіў. Як не гаворыцца і аб тым, што Сусанін у нейкую яму цара схаваў. Сусанін цара наогул ня бачыў, як і цар нават не здагадваўся аб подзьвігу фіна. Аднак гэтая грамата ўсё роўна ўжо дзіўная, бо ўсе і так ведалі, што цар знаходзіцца ў Іпацьцеўскім манастыры. Цікава, што цар і сам ня ведаў, што на яго асобу нібы замахваліся. Гісторыкі лічаць, што проста маці цара была чалавекам чульлівым і адрэагавала на відавочна выдуманую чалабітную мардоўскага селяніна, дзе той пісаў аб тым, што яго цесьць нібы папакутаваў за цара. Што, дарэчы, у той час было цэлай здабычай у насельніцтва — усякімі выдумкамі аб неіснуючых заслугах перад дзяржавай дамагчыся сабе выгод і сысьці ад падаткаў. Чаму палякі і ліцьвіны катавалі аднаго гэтага фінскага селяніна незразумела. Бо і так усім было вядома, што цар у Кастраме, за сьценамі магутнай крэпасьці. Нядзіўна, што пратаірэй вёскі Дамніно Аляксей так і напісаў у запісах: «…Народныя падданьні, якія паслужылі крыніцамі для складаньня аповяду аб Сусаніне». Як лічаць гісторыкі, самая праўдападобная вэрсія такая: узімку 1613 году на вёсачку Дамніно напалі разбойнікі. Летапісы аб такіх сталых налётах пішуць: «…казакі крадуць, падарожнікаў усякіх людзей па дарогах і сялян па вёсках і сёлам б'юць, рабуюць, катуюць, паляць агнём, ламаюць, да сьмерці пабіваюць». Адной з ахвяр рабаўнікоў мабыць як раз і стаў фін-мардвін Іван Сусанін, які жыў на сялібе за мардоўскай вёскай. Аб тым, што катавалі Сусаніна, вядома толькі ад адзінай крыніцы — Багдана Сабініна, які ажаніўся на яго дачцы. А.Бушкоў піша: «Хутчэй за ўсё, празь некалькі гадоў пасьля сьмерці забітага разбойнікамі цесьця хітры Багдан Сабінін сьцяміў, як абгарнуць гэтак цяжкую згубу да сваёй выгады, і зьвярнуўся да вядомай сваім добрым сэрцам маці цара Марфы Іванаўны. Бабулька, не ўдаючыся ў дэталі, расчулілася і ўпрасіла сына вызваліць ад падаткаў сваякоў Сусаніна. Падобных прыкладаў яе дабрыні ў гісторыі нямала». А вось меркаваньні гісторыкаў XIX стагодзьдзя. Салаўёў лічыў, што Сусаніна замучылі «не палякі і не літоўцы, а казакі або наогул свае расейскія разбойнікі». Ён жа пасьля карпатлівага вывучэньня архіваў давёў, што ніякіх рэгулярных войскаў інтэрвэнтаў у той пэрыяд паблізу ад Кастрамы не было. Н.І. Кастамараў пісаў: «У гісторыі Сусаніна пэўна толькі тое, што гэты селянін быў адной з незьлічоных ахвяр, загінулых ад разбойнікаў, якія блукалі па Расеі ў [[Смутны час]]; ці сапраўды ён загінуў за тое, што не жадаў сказаць, дзе знаходзіцца новаабраны цар [[Міхаіл Фёдаравіч]], - застаецца пад сумневам…» З 1862 году, калі была напісаная шырокая праца Кастамарава, прысьвечаная ўяўнасьці «подзьвігу Сусаніна», гэтыя сумневы перайшлі ва ўпэўненасьць — ніякіх новых дакумэнтаў, якія пацьвердзілі бы легенду, не выяўлена. А расейскі гісторык С.І. Багданаў, вучань скептычнай школы Льва Гумілёва, пісаў у кнізе «Расея старая і новая» ([[Масква]], 1991): «Гісторыя з мардвінам Сусаніным тыповая для ўсяго мітычнага шэрагу нацыянальных расейскіх герояў, дзе на самай справе няма расейцаў - а калі хтосьці і расеец, то зусім не ваяваў з ворагамі, а быў саюзнікам ворагаў. [[Ільля Мурамец]] - фін, фактычна эстонец з блізкароднаснага эстонцам народа [[мурам]]а. [[Аляксандар Неўскі]] - першы на Русі саюзнік татараў [[Арда|Арды]], завошта яго ненавідзелі ўсе рускія князі, лічачы здраднікам Русі. [[Дзьмітры Данской]] - саюзнік [[Тахтамыш]]а, які змагаўся ня супраць Арды, а супраць паўсталага супраць Арды тэмніка [[Мамай|Мамая]]. [[Кутузаў]] - нашчадак татарскіх мурзаў, радавіты татарын з Арды. Куды ні капні, усе сьвятыя героі - або не расейцы, або саюзнікі ворага. У гэтым парадаксальнасьць міта: легендарныя героі Расеі былі зусім ня тымі, за каго іх выдаюць сёньня. Яны, хутчэй, былі процілеглыя таму абліччу, якім іх надзяляюць…» == Памяць == Іван Сусанін намаляваны на помніку [[Міхаіл Мікешын|М. В. Мікешына]] «[[Помнік Тысячагодзьдзю Расеі|Тысячагодзьдзе Расеі]]» ў [[Вялікі Ноўгарад|Ноўгарадзе]] (1862). Узьведзены помнік у яго гонар у Кастраме (1851; аўтар [[Васіль Дземут-Маліноўскі|В. І. Дземут-Маліноўскі]]; разбураны ў 1918; 1967, аўтар [[Мікіта Лавінскі|М. А. Лавінскі]]). Івану Сусаніну і яго подзьвігу прысьвечаныя творы музычнага, выяўленчага і славеснага мастацтва: опэра [[Міхаіл Глінка|М. І. Глінкі]] [[Іван Сусанін (опэра)|«Іван Сусанін»]] («Жыцьцё за цара»), опэра [[Катарына Кавос|К. А. Кавоса]] («Іван Сусанін»), дума [[Кандрат Рылееў|К. Ф. Рылеева]] «Іван Сусанін», драма [[Мікалай Палявы|М. А. Палявога]] «Кастрамскія лясы», карціна [[Міхаіл Скоці|М. І. Скоці]] «Подзьвіг Івана Сусаніна». == Вонкавыя спасылкі == * [[Арцём Дзянікін]], [https://web.archive.org/web/20071217232306/http://secret-r.net/publish.php?p=53 СКАЗКА О СУСАНИНЕ]{{ref-ru}} * [[Русская беседа]], [https://web.archive.org/web/20081024221118/http://www.voskres.ru/podvizhniki/susanin.htm Падрабязнае апісаньне легенды]{{ref-ru}} * [[Сяргей Ляксутаў]], [http://zhurnal.lib.ru/l/leksutow_s_w/mikutuzow.shtml Выкрыцьцё гістарычных мітаў Расеі]{{ref-ru}} * [[Беларуская Салідарнасьць]], [http://www.bielarus.net/archives/2005/11/05/386 Тамаш Ракса. У Беларусі і ў Польшчы абураныя дэмаршам Масквы] * [[Аляксандар Бушкоў]], [https://web.archive.org/web/20070927082452/http://libereya.ru/biblus/bushkov/r2/ Россия, которой не было – 2. Русская Атлантида]{{ref-ru}} * [[Уладзімер Салаўёў]], [https://web.archive.org/web/20070911235658/http://www.mubiu.ru/ogd/ISTORIA/10/Liter/Solov9-5.htm О СТАТЬЕ г. КОСТОМАРОВА «ИВАН СУСАНИН»]{{ref-ru}} * [[West East Weekly]], [https://web.archive.org/web/20221007035723/https://www.westeast.us/42/article/178.html ИВАН СУСАНИН - ВОВСЕ НЕ ГЕРОЙ]{{ref-ru}} * [[Огонёк]], [https://web.archive.org/web/20080516220414/http://www.ogoniok.com/5036/30/ Путем Сусанина]{{ref-ru}} {{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Сусанін, Іван}} [[Катэгорыя:Памерлі ў 1613 годзе]] [[Катэгорыя:Асобы Кастрамской вобласьці]] [[Катэгорыя:Героі легенд]] gfwwsitxzcom8zzb1d3lpb3285niq4l Motorola 0 50068 2699489 2657661 2026-11-07T22:16:38Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 2699489 wikitext text/x-wiki {{Кампанія |назва = Motorola Inc. |лягатып = |тып = [[публічная кампанія]] |лістынг на біржы = {{nyse|MOT}} |дэвіз = |заснаваная = 1928 |разьмяшчэньне = Шаўмбург, штат [[Ілінойс]] ([[ЗША]]) |ключавыя постаці = Саньджай Джа (старшыня рады дырэктараў і галоўны кіраўнік) |галіна = Вытворчасьць тэлекамунікацыйнага абсталяваньня |прадукцыя = |абарачэньне = {{Падзеньне}} $36,6 млрд (2007) |апэрацыйны прыбытак = |чысты прыбытак = {{Падзеньне}} -$49 млн (чыстая страта, 2007 год) |лік супрацоўнікаў = 66 тыс. чалавек (сьнежань 2006 году) |сайт = [http://www.motorola.com www.motorola.com] }} '''Motorola Inc.''' ({{nyse|MOT}}; прамаўляецца як ''Матаро́ла'') — адзін з сусьветных лідэраў у вобласьці інтэграваных тэлекамунікацыяў, і ўбудаваных электронных сыстэм, уваходзіць у сьпіс [[Fortune 100]] найбуйнейшых кампаніяў у [[ЗША]]. Штаб-кватэра — у Шаўмбургу, штат [[Ілінойс]] (ЗША). == Гісторыя == У 1928 годзе кампанія Motorola пачала сваё існаваньне як сямейная кампанія Galvin Manufacturing, заснаваная братамі Палам і Джозафам Галвінамі. На працу было прынята 5 чалавек, агульная зарплата якіх складала 63 [[Амэрыканскі даляр|даляры]] ў тыдзень. Motorola была ў ліку адных з заснавальнікаў сучасных сыстэм мабільнай сувязі: першы ў сьвеце камэрцыйны партатыўны мабільны тэлефон, [[Motorola DynaTAC|Motorola DynaTAC 8000X]], быў выпушчаны 6 сакавіка 1983 году. Навінка, вагай амаль у 800 грам, акумулятарам, якога хапала на 8 гадзін, і памерамі 33×4,4×8,9&nbsp;см каштавала $3995 — аднак выклікала ў ЗША вялікі ажыятаж. [[Файл:1989MicroTAC.jpg|міні|100пкс|Адна зь першых мадэляў мабільных тэлефонаў Motorola]] === Зьліцьці і паглынаньні === 19 верасьня 2006 году Motorola «паглынула» Symbol Technologies, Inc. ([[гандлёвая марка]] Symbol прыналежыла The Enterprise Mobility Company; штаб-кватэра ў ЗША). Symbol мела каля 900 патэнтаў у вобласьці лязэрнага сканаваньня, імідж-сканаваньні рыска-кодаў, RFID, лязэрных праекцыйных дысплэяў, тэхналёгій мабільных вылічэньняў, бесправадных тэхналёгій і вырабіла больш за 7 млн сканараў-рыска кода і тэрміналаў збору зьвестак. Сума ўгоды склала каля $3,9 млрд ($15 за акцыю).<ref>[https://web.archive.org/web/20130929131219/http://www.companion.ua/articles/content?id=11338 Motorola Inc. паглыне Symbol Technologies]</ref> == Паходжаньне назвы == Кампанія завецца па адным з сваіх першых прадуктаў — [[аўтамабіль]]наму [[радыёпрымач]]у ''Motorola'': {{мова-en|motor}}&nbsp;— транспартны сродак, плюс ''-ola''&nbsp;— распаўсюджаны ў той час суфікс для гукапрайгравальнай тэхнікі (''[[магнітола]]'', ''[[радыёла]]''). Старшыня рады дырэктараў і галоўны кіраўнік кампаніі — Грэг Браўн (''Greg Brown''). == Структура кампаніі == У кампаніі Motorola 3 ключавых падпадзяленьня<ref>https://web.archive.org/web/20090401001233/http://www.motorola.com/content.jsp?globalObjectId=1473-2694</ref>: * Мабільныя рашэньні для прадпрыемстваў (Enterprise Mobility Solutions) * Мабільныя рашэньні для дому і апэратараў сетак (Home & Networks Mobility) * Мабільныя прылады (Mobile Devices) == Дзейнасьць == Аб’ём продажаў кампаніі Motorola ў 2006 годзе склаў $42,9 млрд (у 2005 — 36,8 млрд), чысты прыбытак — $3,4 млрд. Выручка за 2007 год — $36,6 млрд. Чыстая страта ў 2007 годзе — $49 млн.<ref>https://web.archive.org/web/20150419231948/http://www.cnews.ru/news/line/index.shtml?2008%2F01%2F23%2F284759</ref> Асноўныя праблемы кампаніі зьвязаныя са стратамі падпадзяленьня па вытворчасьці мабільных тэлефонаў. === Дабрачыннасьць === * Motorola зьяўляецца адной з кампаній-забясьпечнікаў [[Амэрыканскі інстытут прадпрымальніцтва|Амэрыканскага інстытута прадпрымальніцтва]]. == Дадатковыя зьвесткі == * У цяперашні час новыя мадэлі мабільных тэлефонаў кампаніі працуюць на [[open-source]] плятформе [[MOTOMAGX]], заснаванай на АС [[GNU/Linux]], і яе рэалізацыі [[Java]]. У 2008 годзе Motorola плянуе давесьці дзель тэлефонаў на аснове [[Linux]] да 60 %. * Акрамя мабільных тэлефонаў кампанія Motorola выпускае: [[мадэм]]ы для сетак [[Кабэльнае ТБ|кабэльнага тэлебачаньня]], прылады для зарадкі бытавых батарэяў ([[гальванічны элемэнт|гальванічных элемэнтаў]]). == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Вонкавыя спасылкі == * [http://www.motorola.com Афіцыйны сайт кампаніі] * [https://web.archive.org/web/20060222055105/http://www.motorola.com/content/0,,1474-2695,00.html Музэй і падрабязная гісторыя Motorola] * [https://web.archive.org/web/20080716084618/http://proit.com.ua/mobile/2006/07/13/144440.html Гісторыя вынаходства мабільнага тэлефона] {{ІТ-Гіганты}} [[Катэгорыя:Motorola| ]] nxgdag2jh0qwlfh9ha5l1oo2b9swfma Эканоміка Беларусі 0 50709 2699408 2698601 2026-11-07T17:21:49Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 2699408 wikitext text/x-wiki {{Эканоміка краіны |Назва краіны = Беларусь |Выява = Минск немига.jpg |Памер = |Апісаньне выявы = мікрараён Няміга ў Менску (2015 год) |Валюта = [[беларускі рубель]] |Валюта1 = |Фіскальны год = каляндарны |Міжнародныя арганізацыі = [[ЭАЭЗ]] |СУП = $62,572 млрд |Год падліку СУП = 2019 |СУП паводле ППЗ = $195,599 млрд |Месца СУП паводле ППЗ = 72-е |Рост СУП = 1% |СУП на душу насельніцтва = $6604 |Адсотак СУП сельскай гаспадаркі = 8,1% |Адсотак СУП прамысловасьці = 40,8% |Адсотак СУП сфэры паслугаў = 51,1% |Інфляцыя = 5,3% |Год падліку інфляцыі = 2019 |Па-за мяжой галечы = 5,6% |Каэфіцыент Джыні = 25,4 |ІРЧП = 0,817 |Працаздольнае насельніцтва = 4 975 430 |Адсотак насельніцтва ў сельскай гаспадарцы = 9,7% |Адсотак насельніцтва ў прамысловасьці = 23,4% |Адсотак насельніцтва ў сфэры паслугаў = 66,8% |Узровень беспрацоўя = 4,8% |Асноўныя галіны = харчовая, [[нафтаперапрацоўка]] |Індэкс лёгкасьці вядзеньня бізнэсу = 49-е |Экспарт = $42,247 млрд |Галіны экспарту = нафтаперапрацоўка, хімічная |Партнэры па экспарце = Расея 38,3%, Эўразьвяз 30%, Ўкраіна 12% |Імпарт = $41,327 млрд |Галіны імпарту = нафтавая, газавая |Партнэры па імпарце = Расея 58,8%, Эўразьвяз 18,6%, Кітай 8,2% |Наўпроставыя замежныя інвэстыцыі = $6,929 млрд |Дзяржаўная запазычанасьць = 53,4% СУП |Вонкавая запазычанасьць = $39,92 млрд |Дзяржаўныя даходы = $22,15 млрд |Дзяржаўныя расходы = $20,57 млрд |Эканамічная дапамога = |Замежныя рэзэрвы = $7,315 млрд |Назва старонкі ЦРУ = bo |Заўвагі = }} '''Эканоміка Беларусі''' — 66-я эканоміка ў сьвеце паводле аб’ёму [[Сукупны ўнутраны прадукт|сукупнага ўнутранага прадукту]]<ref>[https://web.archive.org/web/20110604195034/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2001rank.html CIA — The World Factbook — Country Comparison :: National product] // CIA; у рэйтынгу ЦРУ Беларусь на 60-м месцы, калі ўлічавць Эўразьвяз</ref>. Па зьвестках Мінстату рост СУП [[Беларусь|Беларусі]] ў 2007 г. склаў 8,2%, [[інфляцыя]] склала 12,1%, рост прамысловай вытворчасьці 8,7%, рост інвэстыцыяў у асноўны капітал — 16,2%<ref>[https://web.archive.org/web/20110825202511/http://belstat.gov.by/homep/ru/indicators/svodn_2000-2009.php Основные социально-экономические показатели]{{ref-ru}}</ref>. Валавы прадукт на душу насельніцтва (па [[парытэт пакупной здольнасьці|парытэту пакупной здольнасьці]]) склаў 10 900 даляраў<ref>https://web.archive.org/web/20200430160950/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/bo.html#Econ</ref>. Паводле дакладу [[Арганізацыя Аб’яднаных Нацыяў|ААН]] па выніках 2007 году эканамічны рост у Беларусі склаў 8%. Інфляцыя ў 2007 ацэньваецца ў дакладзе ў 8,5%<ref>[https://web.archive.org/web/20081113140159/http://www.un.org/esa/policy/wess/wesp2008files/wesp2008.pdf World Economic Situation and Prospects 2008]</ref>. У першым паўгодзьдзі 2008 году рост СУП склаў 10,4%, інфляцыя склала 7,3%<ref>[https://web.archive.org/web/20110826141622/http://www.interfax.by/news/belarus/42994 ВВП Беларуси в первом полугодии вырос на 10,4%] — Новости на interfax.by 10.07.2008{{ref-ru}}</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20110820003814/http://naviny.by/rubrics/finance/2008/07/10/ic_articles_114_157981/ Инфляция в Беларуси увеличилась вдвое] — БЕЛОРУССКИЕ НОВОСТИ 10.07.2008{{ref-ru}}</ref> Паводле стану на 1 лютага 2015 году вонкавы дзярждоўг Беларусі склаў $12,3 млрд.<ref>{{спасылка|url=http://blr.belta.by/all_news/economics/Zneshn-dzjarzhdog-Belarus-zmenshysja-na-2-pratsenty-da-123-mlrd_i_76596.html|загаловак=Знешні дзярждоўг Беларусі зменшыўся на 2 працэнты да $12,3 млрд|дата публікацыі=27 лютага 2015|выдавец=БЕЛТА}}</ref> == Макраэканамічныя паказчыкі == [[Файл:Image-Belarusion_GDP_grow_(1995-~2008).png|міні|300пкс|Тэмп росту СУП з 1995 па 2007 і адзнака на 2008 (у адсотках)]] === Інфляцыя === {{Асноўны артыкул|Беларускі рубель}} Афіцыйная інфляцыя Беларусі па гадах з 2000 году:<ref>[https://web.archive.org/web/20120501194048/http://belstat.gov.by/homep/ru/indicators/prices.php Индексы цен по отдельным секторам экономики] // Міністэрства статыстыкі і аналізу Рэспублікі Беларусь</ref> * 2000—107,5% * 2001 — 46,1% * 2002 — 34,8% * 2003 — 25,4% * 2004 — 14,4% * 2005 — 8,0% * 2006 — 6,6% * 2007 — 12,1% * 2008 — 13,3% * 2009 — 10,1% * 2010 — 3,1%<ref>[https://web.archive.org/web/20110825215614/http://bdg.by/news/finance/10942.html ВВП Беларуси растет, инфляция под контролем — БДГ Деловая газета] 11 траўня 2010{{ref-ru}}</ref> === Зьнешні гандаль === Цягам 2000-х гадоў большасьць [[экспарт]]у Беларусі прыпадала на 3 галіны: [[Нафтаперапрацоўка|нафтаперапрацоўку]] і [[Нафтахімія|нафтахімію]], [[Калійная прамысловасьць|калійную прамысловасьць]] і [[Чорная мэталюргія|чорную мэталюргію]]. У 2012 годзе іх доля ў экспарце дасягнула 48%<ref>{{Артыкул|аўтар=|загаловак=Рэальны сэктар мае патрэбу ў стымуляваньні|спасылка=http://zviazda.by/be/news/20131023/1382520452-realny-sektar-mae-patrebu-u-stymulyavanni|выданьне=[[Зьвязда]]|тып=газэта|год=23 кастрычніка 2013|нумар=200 (27565)|старонкі=[http://zviazda.by/sites/default/files/pdf/2013/10/1382520408_2.pdf 2]|issn=1990-763x}}</ref>. ==== 2000-я гады ==== У 2004 годзе найбуйнымі гандлёвымі партнёрамі Беларусі былі Расея і краіны ЭЗ. Па экспарце таваразварот склаў з: Расеяй 47%, Вялікабрытаніяй 8,3%, Нідэрляндамі 6,7%, Польшчай 5.3%. Па імпарце — Расея 68,2%, Нямеччына 6.6%, Украіна 3.3%<ref>Кніга фактаў [[Цэнтральная разьведвальная ўправа|ЦРУ]] — [https://web.archive.org/web/20200430160950/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/bo.html Беларусь] 15 красавіка 2006</ref>. У 2005 годзе таваразварот павялічыўся на 8%, у тым ліку экспарт — на 16%, імпарт — на 1,3% <ref>Гандлёвы балянс Рэспублікі Беларусь — [https://web.archive.org/web/20070610163845/http://belstat.gov.by/homep/ru/indicators/trade_balance.xls Міністэрства статыстыкі і аналізу Рэспублікі Беларусь] 15 красавіка 2006</ref>. Па дадзеных мытных органаў Беларусі, імпартаваўшы ў 2005 з Расеі 19,3 млн т [[нафта|нафты]] за $4,2 млрд, Беларусь экспартавала 13,5 млн т нафтапрадуктаў на $4,9 млрд. У 2006 годзе таваразварот павялічыўся ў параўнаньні з 2005 на 28,7% і склаў $42 млрд. У тым ліку экспарт вырас на 23,5% да $19,7 млрд, імпарт вырас на 33,6% да $22,3 млрд [[Сальда]] вонкавага гандлю склалася адмоўным у памеры $2,5 млрд.<ref>[https://web.archive.org/web/20070202075555/http://belstat.gov.by/homep/ru/indicators/pressrel/exports.doc Справаздача Міністэрствы статыстыкі і аналізу аб вонкавым гандлі ў 2006 годзе]</ref>. Сярод вонкавых гандлёвых партнёраў таваразварот з краінамі [[Садружнасьць Незалежных Дзяржаваў|СНД]] склаў $23,1 млрд (+27%). Экспарт — $8,6 млрд (+22%), імпарт — $14,4 млрд (+30,1%). [[Сальда]] склалася адмоўным у памеры $5,8 млрд. У тым ліку таваразварот з Расеяй склаў $19,9 млрд (+25,9%). Экспарт — $6,8 млрд (+19,8%), імпарт — $13 млрд (+29,3%). Сальда склалася адмоўным у памеры $6,2 млрд. З краінамі па-за СНД таваразварот склаў $18,9 млрд (+30,8%). Экспарт — $11,1 млрд (+24,7%), імпарт — $7,8 млрд (+40,6%). Сальда склалася дадатным у памеры $3,2 млрд. У тым ліку з краінамі ЭЗ таваразварот склаў $13,9 млрд (+31,5%). Экспарт — $8,9 млрд (+27,5%), імпарт — $4,9 млрд (+39,5%). Сальда склалася дадатным у памеры $3,9 млрд. Экспарт [[нафтапрадукты|нафтапрадуктаў]], выпрацаваных з расейскай нафты на беларускіх нафтаперапрацоўчых прадпрыемствах, быў важным складнікам эканомікі краіны, на яго прыходзілася 16,4% СУП<ref>«Ведомости», № 202 (1729), 26 кастрычніка 2006</ref>. === Замежная запазычанасьць === {{Асноўны артыкул|Замежная запазычанасьць Беларусі}} Замежная дзяржаўная запазычанасьць Беларусі на 1 ліпеня 2008 году склала па дадзеных Міністэрствы фінансаў 4915,7 млрд беларускіх рублёў (каля $2,31 млрд.) Зь іх запазычанасьць, гарантаваная ўрадам, складае 673,2 млрд бел. руб. (13,7% усяго вонкавага абавязку), абавязак цэнтральнага ўрада склаў 4242,4 млрд бел. руб. (86,3%)<ref name="naviny.by">http://naviny.by/rubrics/finance/2008/08/01/ic_news_114_294790/</ref> Беларусь адносіцца да групы краінаў зь нізкім узроўнем запазычанасьці. Так, стаўленьне замежнага дзярждоўгу да экспарту тавараў і паслуг па дадзеных на 1 студзеня 2006 году складала 4,3%, стаўленьне замежнага дзярждоўгу да СУП — 2,6%, стаўленьне плацяжоў па замежнаму дзярждоўгу да экспарту тавараў і паслуг — 1,2%. Паводле заканадаўства замежнай дзяржаўнай запазычанасьцю зьяўляецца агульная сума асноўнага абавязку Рэспублікі Беларусь і яе рэзыдэнтаў па замежных дзяржаўных пазыках. Ліміт вонкавага дзяржаўнага абавязку Беларусі на канец 2006 году ўсталяваны ў памеры 2 млрд даляраў. === Унутраны абавязак === Унутраны дзяржаўны абавязак Беларусі на 1 ліпеня 2008 году склаў па дадзеных Міністэрствы фінансаў 6234,9 млрд бел. руб. Зь іх запазычанасьць, гарантаваная ўрадам, склала Br1785,6 млрд бел. руб. (28,6% усяго ўнутранага абавязку), запазычанасьць цэнтральнага ўрада склала 4449,3 млрд бел. руб.<ref name="naviny.by"/> === Інвэстыцыі === Пачынальна з 2003 г. урад павялічвала тэмпы прыросту інвэстыцый (з 3,2% у 2002-м да 36% у першай палове 2006 г.), што перавышала тэмпы прыросту СУП. Адначасова нарастала дзель інвэстыцый у СУП з 16,2% у 2002 г. да максымуму ў пачатку 2005 г. — 23,2%.<ref name="Леонид Злотников. Игра в цейтноте">[https://web.archive.org/web/20080403230845/http://www.belmarket.by/index.php?article=31260 Леонид Злотников. Игра в цейтноте]</ref> Плянавалася, што ў 2006 у эканоміку Беларусі будзе інвэставана каля $11 млрд. Зь іх каля $9 млрд павінны былі скласьці ўласныя сродкі, астатнія — прамыя замежныя інвэстыцыі. У параўнаньні з 2005 аб’ём інвэстыцый плянавалася павялічыць на 24%. У адпаведнасьці з праграмай сацыяльна-эканамічнага разьвіцьця краіны на 2006—2010 гады, прынятай на трэцім «Усебеларускім народным сходзе», сродкі будуць накіроўвацца ў першую чаргу на разьвіцьцё малых і сярэдніх прадпрыемстваў, стварэньне новых вытворчасьцяў у невялікіх гарадах і райцэнтрах. Аднак у 2006—2007 гг. тэмпы прыросту інвэстыцый хутка і няўхільна зьніжаліся: з 44% па інвэстыцыях вытворчага прызначэньня ў I квартале 2006 г. да 4,2% у жніўні 2007 г.<ref name="Леонид Злотников. Игра в цейтноте"/> === Пляны ўрада === Паводле праекту Праграмы сацыяльна-эканамічнага разьвіцьця Беларусі на 2006—2010 гады, валовы ўнутраны прадукт у 2006—2010 гадах плянуецца на ўзроўні 146—155% да папярэдняга пяцігадовага пэрыяду. У сярэднім рост СУП плянуецца на ўзроўні 8-9% у год. У праекце праграмы закладзена павелічэньне аб’ёмаў прамысловай вытворчасьці за 5 гадоў на 43-51% (7,5-8,6% у год). Рэальныя грашовыя прыбыткі насельніцтва павінны ўзрасьці на 46-56% (8,3-9,3% у год), рэальны заработны поплатак — на 52-58% (8,7-9,6% у год).<ref>«СУП Беларусі за 2006—2010 гады павінен павялічыцца на 46-55%» — [https://web.archive.org/web/20080403075655/http://news.tut.by/60881.html Навіны tut.by] 30 лістапада 2005</ref><ref>«Прэм’ер-міністар прадставіў прэзыдэнту Беларусі папярэднія вынікі пяцігодкі і 2005 году» — [https://web.archive.org/web/20080403075705/http://news.tut.by/economics/61857.html Навіны tut.by] 22 сьнежня 2005</ref> == Сацыяльная сфэра == === Зарплата === Па дадзеных на лістапад 2007 сярэдняя зарплата па краіне склала 736,4 тыс. рублёў ($342)<ref>{{Спасылка | аўтар = Алена Прус| прозьвішча = | імя = | аўтарlink = | суаўтары = | дата публікацыі = 3 студзеня 2008| url = http://news.belta.by/by/print?id=192936| загаловак = Сярэдняя зарплата работнікаў Беларусі ў лістападзе 2007 году склала $342 у эквіваленце| фармат = | назва праекту = Грамадзтва| выдавец = [[Беларускае тэлеграфнае агенцтва]]| дата = 7 траўня 2011 | мова = | камэнтар = }}</ref>. З 1 студзеня 2007 году мінімальны заработны поплатак у Беларусі складае 179 тыс. ($84), што складае 108% да дзейснага бюджэту [[Пражытковы мінімум|пражытковага мінімуму]]<ref>[https://web.archive.org/web/20080924144944/http://news.tut.by/82593.html Постановлением Совмина с 1 января повышен уровень минимальной зарплаты] — TUT.BY — 13.02.2007{{ref-ru}}</ref>. === Пэнсія === Сярэдні памер [[пэнсіі]] па ўзросту ў сьнежні 2007 году склаў 345,3 тыс. ($160)<ref>[https://web.archive.org/web/20121118160911/http://naviny.by/rubrics/society/2008/01/09/ic_articles_116_154883/ Пенсия в Беларуси не для жизни, а для выживания] — БЕЛОРУССКИЕ НОВОСТИ 09.01.2008</ref>. Сярэдні памер пэнсіі па ўзросту ў Рэспубліцы Беларусь у траўні 2006 году склаў 260 тыс. [[Беларускі рубель|беларускіх рублёў]] ($121), для ўдзельнікаў ВАВ — 381,9 тыс. ($178), для інвалідаў ВАВ 382 тыс. — 488 тыс. ($178-$227) у залежнасьці ад групы інваліднасьці.<ref>«Пэнсійнае забесьпячэньне вэтэранаў ВАВ — важная складнік матэрыяльных гарантый» — [http://www.government.nnov.ru/?id=16849 Сайт урада Ніжагародзкай вобласьці] 17 ліпеня 2006</ref> == Банкаўскія фундушы == Па дадзеных на 1 ліпеня 2006 году аб’ем банкаўскіх фундушаў складаў 6 трлн 870,8 млрд беларускіх рублёў (704,7 тыс. рублёў або 328,7 даляра на чалавека). Па дадзеных на 1 ліпеня 2005 на аднаго жыхара прыходзілася 490,1 тыс. рублёў, што было эквівалентна 228 далярам <ref>Беларускія навіны — [https://web.archive.org/web/20121118145659/http://naviny.by/rubrics/finance/2006/08/02/ic_articles_114_147494/ 329 даляраў на чалавека — не падстава для гонару]</ref>. За 2007 год фундушы насельніцтва ў беларускіх рублях і валюце ў беларускіх банках павялічыліся на 35,2%, склаўшы сумарна больш $4,9 млрд. Дэпазыты ў нацыянальнай валюце ўзрасьлі за год на Br1,45 трлн дасягнуўшы Br6,8 трлн, а ў замежнай — на $600,3 млн дасягнуўшы $1,76 млрд.<ref>https://web.archive.org/web/20080403120640/http://news.belta.by/ru/main_news_other?id=194450</ref> Такім чынам на 1 студзеня 2008 на аднаго жыхара краіны прыходзіцца $503 банкаўскіх фундушаў. Па дадзеных Нацбанка Беларусі аб’ем прыцягнутых грашовых сродкаў насельніцтва ў банкаўскіх фундушах, аблігацыях і ашчадных сэртыфікатах на 1 красавіка 2007 году склаў 8,3 трлн беларускіх рублёў. Такім чынам у сярэднім на аднаго жыхара Беларусі на той момант прыходзілася 854 тыс. рублёў (400 даляраў)<ref>https://web.archive.org/web/20080403171938/http://www.regnum.ru/news/district-abroad/belarus/811167.html</ref>. 9 лістапада 2008 году ў этэры беларускай тэлекампаніі СТВ была агучаная афіцыйная інфармацыя аб тым, што ў пераліку на кожнага жыхара рэспублікі ў банках прыцягнута сродкаў ужо ня меней 650 даляраў у эквіваленце. Прыведзеныя дадзеныя сьведчаць, у цэлым, аб даверы грамадзян Рэспублікі Беларусь да айчыннай банкаўскай сыстэмы. == Рэйтынгі == Абмеркаваньне пытаньня аб атрыманьні сувэрэннага крэдытнага рэйтынгу вядзецца кіраўніцтвам Нацбанка і ўрадам з 2001 году. Рэйтынгавым кансультантам быў абраны галяндзкі банк ABN Amro. 21 жніўня 2007 году міжнароднае [[рэйтынгавае агенцтва]] [[Standard & Poor's]] абвясьціла аб прысваеньні Беларусі сувэрэннага [[крэдытны рэйтынг|крэдытнага рэйтынгу]] «B+» па доўгатэрміновых абавязаньнях у замежнай валюце, рэйтынгу «BB» па доўгатэрміновых абавязаньнях у нацыянальнай валюце і кароткатэрміновых сувэрэнных крэдытных рэйтынгаў «B». Прагноз па ўсіх рэйтынгах стабільны<ref>https://web.archive.org/web/20070929060942/http://www.standardandpoors.ru/article.php?pubid=3560&sec=pr</ref>. У ліпені 2008 агенцтва пацьвердзіла існыя значэньні для рэйтынгаў Беларусі<ref>https://web.archive.org/web/20080912045700/http://news.tut.by/economics/113757.html</ref> У жніўні 2007 году былі таксама атрыманыя рэйтынгі ад іншага кіроўнага рэйтынгавага агенцтва — «[[Moody’s]]». Рэйтынг эмітэнта абавязаньняў у замежнай і нацыянальнай валютах быў усталяваны на ўзроўні B1, столь сувэрэннага валютнага рэйтынгу Ba2, столь рэйтынгу валютных дэпазытаў банкаў B2, столь рэйтынгу краіны ў яе валюце Baa3. Усе рэйтынгі агенцтва маюць прагноз «стабільны».<ref>https://web.archive.org/web/20080403075700/http://news.tut.by/93303.html</ref> === Гісторыя крэдытнага рэйтынгу Беларусі (S&P) === {|class="standard" border=1 style="text-align:center" align="center" !rowspan=3| Дата !colspan=6| Рэйтынг па міжнароднай шкале |- !colspan=3| У замежнай валюце ||colspan=3| У нацыянальнай валюце |- !Доўгатэрміновы||Прагноз||Кароткатэрміновы||Доўгатэрміновы||Прагноз||Кароткатэрміновы |- | 21-08-2007 || B+ || Стабільны || B || BB || Стабільны || B |- | 3-11-2008 || B+ || Нэгатыўны || B || BB || Нэгатыўны || B |} Па Азначніку ўспрыманьня карупцыі (АУК), вымяранаму [[Транспэрэнсі Інтэрнэшнл]] ({{мова-en|Transparency International}}), у 2007 годзе Беларусь заняла 151 месца ў сьвеце з балам 2,1 (ад 0 да 10)<ref name="ti">[https://web.archive.org/web/20090731111121/http://rating.rbc.ru/articles/2008/07/18/32027199_tbl.shtml?2008/07/18/32027031 Азначнік успрыманьня карупцыі]</ref>. == Галіны прамысловасьці == Вытворчасьць найважных відаў прамысловай прадукцыі <ref>Статыстычны бюлетэнь. Студзень-верасень 2004. — Мн.: Мінстат РБ, 2004. З.82-88.</ref>: {| class="wikitable" ! || 1995 || 2000 || 2001 || 2002 || 2003 |- | [[Электраэнэргія]], млрд. [[кіляват-гадзіна|кВт&middot;г]] || 24,9 || 26,1 || 25,1 || 26,5 || 26,6 |- | Гатовы пракат чорных мэталаў, тыс. т || 614 || 1397 || 1418 || 1453 || 1451 |- | Шыны аўтамабільныя для сельскагаспадарчых машын, тыс. шт. || 1292 || 2440 || 2666 || 2281 || 2765 |- | Мінэральныя ўгнаеньні (у пераліку на 100% пажыўных рэчываў), тыс. т || 3349 || 4056 || 4379 || 4495 || 4953 |- | Мэталарэзныя станкі, тыс. шт. || 4,7 || 5,4 || 5,7 || 5,8 || 5,2 |- | Грузавыя аўтамабілі, тыс. шт. || 12,9 || 14,7 || 16,5 || 16,5 || 18,1 |- | Тралейбусы, шт. || 83 || 109 || 62 || 56 || 127 |- | Аўтобусы, шт. || 62 || 914 || 460 || 467 || 499 |- | Трактары, тыс. шт. || 28,0 || 22,5 || 22,7 || 24,3 || 26,7 |- | Піламатэрыялы, тыс. м³|| 1702 || 2243 || 2058 || 2193 || 2304 |- | Папера, тыс. т || 27 || 44 || 51 || 58 || 67 |- | Цэмэнт, тыс. т || 1235 || 1847 || 1803 || 2171 || 2472 |- | Керамічныя пліткі, млн. м³|| 8,2 || 12,9 || 16,3 || 16,6 || 17,5 |} === Энэргетыка === У 2006 годзе [[Беларуская энэргетычная сыстэма|энэргасыстэма рэспублікі]], узначаленая кампаніяй [[Белэнэрга]], цалкам забясьпечвае запатрабаваньні Беларусі ў электраэнэргіі і на 50% — па цеплыні. * Усталяваная магутнасьць электрастанцый энэргасыстэмы складае 7,8 тыс. МВт. * Працягласьць электрасетак — 256 тыс. км. * Працягласьць цеплавых сетак — 4,99 тыс. км. У абнаўленьне асноўных фондаў беларускай энэргетыкі ў 2006 годзе плянуецца накіраваць каля $440 млн <ref>[https://web.archive.org/web/20080403075710/http://news.tut.by/economics/75172.html На абнаўленьне асноўных фондаў беларускай энэргетыкі будзе накіраванае каля 440 млн даляраў — tut.by]</ref> Усяго да 2010 году ў энэргетычныя аб’екты рэспублікі плянуецца ўкласьці больш $5 млрд, зь іх 2,5 млрд будзе накіраванае на мадэрнізацыю асноўных вытворчых фондаў, каля 1,8 млрд — на энэргазахавальныя мерапрыемствы ў іншых галінах эканомікі, каля 750 млн на павелічэньне выкарыстаньня мясцовых відаў паліва. Гэтыя меры дазволяць зьнізіць энэргаёмістасьць СУП на 25-30%, атрымаць сумарны эканамічны эфэкт у 5,6 млн тон умоўнага паліва, павялічыць спажываньне аднаўляльных крыніц энэргіі ў паліўным балянсе да 25%. У 2005 годзе спажываньне паліўна-энэргетычных рэсурсаў (ПЭР) дасягнула 34,9 млн т. [[Цеплыня згараньня|у.т]]. У структуры спажываньня ПЭР 59,9% займае прыродны газ, 21,7% — нафтапрадукты і сыравіна, 0,7% — вугаль, 15% — мясцовыя віды паліва (торф, дровы), 5,7% — імпарт электраэнэргіі. '''Здабыча гаручых карысных выкапняў'''<br /> У краіне распрацоўваецца некалькі нафтавых радовішчаў, усе яны адносяцца да Прыпяцкай нафтагазаноснай западзіны, на 2000 год прамысловыя запасы радовішчаў ацэньваюцца ў памеры 63 млн т., спадарожнага газу 35 млрд м³, невыведаныя — 190 млн т. і 90 млрд м³ адпаведна. Здабыча ў 2004 годзе склала 2 млн т. нафты і 250 млн м³ газу. Геалягічныя запасы торфу на 2000 год у краіне ацэньваюцца ў памеры 4,3 млрд т., эканамічныя 1 млрд т., балянсавыя 260 млн т., распрацоўваныя да 140 млн т. Тарфяное паліва гуляе важную ролю ў забесьпячэньні запатрабаваньняў насельніцтва і камунальна-бытавых прадпрыемстваў рэспублікі ў цьвёрдым паліве. Дзейнічае 42 торфаздабыўных і торфаперапрацоўчых прадпрыемства, на якіх працуе каля 11 тыс. чалавек. Імі штогод здабываюцца 3 млн т. торфу, у тым ліку 2,8 млн т. выкарыстоўваецца для вытворчасьці тарфяных брыкетаў і 0,2 млн т. для падрыхтоўкі тарфяных пажыўных сумесяў і адпраўкі на экспарт. За апошнія два году Беларусь павялічыла пастаўкі торфабрыкету ў Эўропу на 30%, а распрацоўка тарфяных радовішчаў і праца торфапрадпрыемстваў маюць статус нацыянальных праектаў. Адзначаюцца запасы гаручых сланцаў у прамысловых запасах — 3 млрд т. (эквівалентных 660 млн т.у.т.) і бурых вуглёў у памеры 150 млн т. (28 млн т.у.т.). '''Аднаўляльныя крыніцы'''<br /> Гадавы аб’ём выкарыстаньня драўніны і адыходаў дрэваапрацоўкі дасягае 1,4 млн т.у.т., пры максымальна аднаўляльных 6,6 млн т.у.т. Тэхнічны гідрапатэнцыял рэспублікі ацэньваецца ў 2,5 млрд кВт•г/год, рэалізуецца на [[:Катэгорыя:Гідраэлектрастанцыі Беларусі|26 малых ГЭС]] усталяванай магутнасьцю 12 МВт (2006) і сумарнай гадавой выпрацоўкай каля 30 млн кВт•г. Тэхнічны ветрапатэнцыял ацэнены ў 300—400 млрд кВт•г/год, аднак у сілу перавагі вятроў малой хуткасьці эканамічны патэнцыял значна ніжэй. === Мэталюргія === Мэталюргічная галіна Беларусі ўключае чатыры заводу: РУП «[[Беларускі мэталюргічны завод]]», РУП «Рэчыцкі мэтызны завод», ААТ «[[Магілёўскі мэталюргічны завод]]» і РУП «Гомельскі ліцейны завод „Цэнтраліт“». Акрамя гэтага, у складзе найбуйных заводаў маецца больш ста ліцейняў цэхаў і ўчасткаў. У мэталюргічнай і ліцейнай вытворчасьці краіны занята больш 40 тысяч рабочых, зь іх каля 3 тысяч — інжынэрныя рабочыя. Навуковае забесьпячэньне і падрыхтоўка кадраў ажыцьцяўляецца на шасьці катэдрах ВНУ, Інстытутам тэхналёгіі мэталаў Нацыянальнай акадэміі навук, УП "Інстытут БелНІІЛіт ". Зь 1972 году дзейнічае [[Інстытут парашковай мэталюргіі]], які ачольвае Дзяржаўнае навукова-вытворчае аб'яднаньне парашковай мэталюргіі. У галіновую праграму мадэрнізацыі ліцейнай вытворчасьці базавых прадпрыемстваў Мінпрама Беларусі да 2010 году ўключылі больш 50 праектаў. Пачалі рэканструкцыю ліцейняў цэхаў УП «[[Менскі трактарны завод]]» і «[[Менскі аўтамабільны завод]]», ААТ «[[Менскі завод ацяпляльнага абсталяваньня]]». Па выніках першага паўгодзьдзя 2006 Беларусь заняла чацьвёртае месца сярод краінаў СНД па аб’ёме выпуску мэталюргічнай прадукцыі. == Трубаправодны транспарт == Праз тэрыторыю Беларусі ажыцьцяўляюцца пастаўкі расейскага газу і нафты ў Польшчу, Нямеччыну, Украіну, Чэхію, Славаччыну, Вугоршчыну, Латвію, Летуву, а таксама Калінінградзкую вобласьць. Празь Беларусь пракладзены асноўны для расейскага экспарту [[Сяброўства (нафтаправод)|нафтаправод «Сяброўства»]], а таксама меней значны нафтаправод [[Яраслаўль]] — [[Полацак]] — да прыбалтыйскіх партоў і НПЗ. Праз Беларусь праходзіць участак магістральнага газаправоду «[[Ямал — Эўропа]]». Ён прыналежыць «[[Газпром]]у», аднак знаходзіцца ў апэратыўным кіраваньні беларускага «[[Белтрансгаз]]а». Дзель беларускага транзыту ў забесьпячэньні паставак расейскага газу ў Эўропу ў апошнія два году значна вырасла ў сувязі з нарошчваньнем магутнасьці газаправода «Ямал — Эўропа». Так, у 2005 годзе праз Беларусь было транспартавана 27% расейскага экспарту газу, у 2006 — 29%, у 2007 году дзель можа скласьці больш 33%. == Глядзіце таксама == {{Партал|Беларусь}} * [[Эканоміка Беларускай ССР]] * [[Беларускі рубель]] * [[Беларускі талер]] * [[Беларускі эканамічны часопіс]] * [[Дарогі Беларусі]] == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} == Вонкавыя спасылкі == * [https://web.archive.org/web/20080517163934/http://www.liberty-belarus.info/ Інфармацыя аб эканоміцы Беларусі на сайце навукова-дасьледчага цэнтру Мізэса] * [https://web.archive.org/web/20080403075715/http://news.tut.by/elections/63716.html З 2000 залаты запас Беларусі вырас у 5,7 разу] * [https://web.archive.org/web/20250521164116/http://www.belembassy.it/index.aspx?%D0%BC%D0%BE%D0%B2%D0%B0=ru&cat_id=2&page_id=15 Эканоміка на сайце пасольства Беларусі] * [https://web.archive.org/web/20200430160950/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/bo.html#Econ Эканоміка Беларусі на сайце ЦРУ ЗША] {{Беларусь у тэмах}} {{Эўропа па тэмах|Эканоміка|колер={{Колер|Беларусь}}}} [[Катэгорыя:Эканоміка Беларусі| ]] 1rqqr88tjbrljbsd88gd6n0a81iuq57 Шаранговіч 0 50831 2699365 2385098 2026-11-07T15:33:04Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 2699365 wikitext text/x-wiki '''Шаранго́віч''' — беларускае прозьвішча. * [[Васіль Пятровіч Шаранговіч]] (нар. [[14 студзеня]] [[1939]]) — [[народны мастак Беларусі]], дырэктар [[Музэй сучаснага выяўленчага мастацтва (Менск)|музэю сучаснага выяўленчага мастацтва]]. * [[Васіль Фаміч Шаранговіч]] ([[20 лютага]] [[1897]] — [[15 сакавіка]] [[1938]]) — савецкі партыйны дзяяч, старшыня ЦК КП(б)Б. Расстраляны. * [[Канстанцін Шаранговіч]] ([[4 студзеня]] [[1956]]— 2014) — беларускі мастак. * [[Натальля Шаранговіч]] (нар. 1967) — беларускі мастацтвазнаўца. * [[Пётар Шаранговіч]] ([[1 ліпеня]] [[1893]] — [[18 студзеня]] [[1938]]) — двойчы кавалер [[Ордэн Чырвонага Сьцяга|ордэну Чырвонага Сьцяга]], выкладчык Ленінградзкай ваенна-палітычнай акадэміі. Расстраляны.<sup>[https://web.archive.org/web/20241218172400/http://www.marakou.by/by/davedniki/repres_nastaunik/tom-iv-kniga-ii?id=25514]</sup> {{Неадназначнасьць}} [[Катэгорыя:Беларускія прозьвішчы]] lbb4i4oktgzyfohnxzmtuxfholf3uln Шымон Пэрэс 0 51040 2699381 2635020 2026-11-07T16:30:26Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 2699381 wikitext text/x-wiki {{Палітык |імя = Шымон Пэрэс |выява = Shimon Peres by David Shankbone.jpg |памер = |подпіс_пад_выявай = שמעון פרס |пасада = [[прэзыдэнт Ізраілю]] |пачатак_тэрміну = 15 ліпеня 2007 |канец_тэрміну = 24 ліпеня 2014 |прэзыдэнт = |прэм’ер-міністар = |папярэднік = [[Машэ Кацаў]] |наступнік = [[Рэўвэн Рыўлін]] |пасада2 = двойчы [[прэм’ер-міністар Ізраілю]] |пачатак_тэрміну2 = 1) 13 верасьня 1984 2) 5 лістапада 1995 |канец_тэрміну2 = 1) 20 кастрычніка 1986 2) 18 чэрвеня 1996 |папярэднік2 = 1) [[Іцхак Шамір]] 2) [[Іцхак Рабін]] |наступнік2 = 1) [[Іцхак Шамір]] 2) [[Біньямін Нетаньяху]] |прэм’ер-міністар2 = |прэзыдэнт2 = |месца_нараджэньня = [[Вішнеў (Валожынскі раён)|Вішнева]], [[Валожынскі павет]], [[Наваградзкае ваяводзтва (1919—1939)|Наваградзкае ваяводзтва]], [[Польская Рэспубліка (1918—1939)|Польская Рэспубліка]] |месца_сьмерці = [[Тэль-Авіў]], [[Ізраіль]] |рэлігія = [[юдаізм]] |бацька = Іцхок Перскі, |маці = Сара Мельцэр |подпіс = Shimon Peres signature - en.svg |арыгінал_імя=שמעון פרס|лацінка=Šymon Peres}} '''Шымо́н Пэ́рэс''' (народжаны ''Сямён Перскі''; {{мова-he| שמעון פרס}}); (2 жніўня 1923, мяст. [[Вішнеў (Валожынскі раён)|Вішнева]] [[Польская Рэспубліка (1918—1939)|Польскае Рэспублікі]], цяпер у [[Беларусь|Рэспубліцы Беларусь]] — 28 верасьня 2016, [[Тэль-Авіў]], [[Ізраіль]]) — найстарэйшы [[палітык]] [[Ізраіль|Дзяржавы Ізраіль]], чыя палітычная кар’ера доўжылася больш за 70 гадоў, восьмы [[прэм’ер-міністар Ізраілю]] (1984—1986 і 1995—1996, хоць партыя пад ягоным кіраўніцтвам ні разу не перамагала на выбарах), дзявяты [[прэзыдэнт Ізраілю]] (2007—2014). Шматгадовы чалец [[Кнэсэт]]у (1959—2006), зьмяніў мноства міністэрскіх партфэляў<!-- міністар замежных справаў, міністар фінансаў, міністар сувязі, міністар транспарту, міністар унутраных справаў, міністар разьвіцьця [[Негев]]у і [[Галілея|Галілеі]], намесьнік прэм’ер-міністра, галава апазыцыі, генэральны дырэктар міністэрства абароны-->. Лідэр партыі [[Авода]] (Партыя працы, 1977—1992, 1995—1997, 2001, 2003—2005). Ляўрэат [[Нобэлеўская прэмія міру|Нобэлеўскай прэміі міру]] 1994 году (сумесна зь [[Ясір Арафат|Ясірам Арафатам]] і [[Іцхак Рабін|Іцхакам Рабінам]]). == Біяграфія == === Маладосьць === Сямён Перскі нарадзіўся 1 жніўня{{Заўвага|Кожны год свой дзень нараджэньня Пэрэс спраўляў паводле [[габрэйскі каляндар|габрэйскага календару]]; яго 70-летні юбілей прыйшоўся на 20 жніўня, а 80-годзьдзе ён адзначаў 16 жніўня}} 1923 году ў [[мястэчка|мястэчку]] Вішнева [[Валожынскі павет|Валожынскага павету]] [[Наваградзкае ваяводзтва (1919—1939)|Наваградзкага ваяводзтва]] [[Польшча|Польшчы]] (цяпер вёска Вішнева [[Валожынскі раён|Валожынскага раёну]] [[Менская вобласьць|Менскай вобласьці]] [[Беларусь|Беларусі]]). Яго бацька, Іцхок, працаваў лесьніком і рэдка бываў дома; маці Сара займалася гаспадаркай. Таму Шымон прывязаўся да свайго дзеда [[рабін|рабі]] Цьві Мельцэра, знаўцы [[Тора|Торы]] і габрэйскай паэзіі. У дзевяць гадоў пачаў пісаць вершы, якія атрымалі прызнаньне вядомага габрэйскага паэта [[Хаім Нахман Бялік|Хаіма Нахмана Бяліка]]. Захапленьне [[паэзія]]й Пэрэс захаваў на ўсё жыцьцё: пазьней, ужо ў [[Ізраіль|Ізраілі]] ён апублікаваў свае літаратурныя творы, асаблівым посьпехам карысталася напісаная ім пад [[жанчына|жаночым]] [[псэўданім]]ам сэрыя [[рэпартаж]]аў «З дзёньніка жанчыны». У 1931 Пэрэс-старэйшы эміграваў у [[Палестына|Палестыну]], хутка паправіў фінансавыя справы дзякуючы [[гандаль|гандлю]] [[збожжа]]м і ўвесну 1933 заклікаў да [[рэпатрыяцыя|рэпатрыяцыі]] жонку зь дзецьмі. У 1934 Шымон разам з маці і малодшым братам Гершонам прыбыў на [[Ізраіль|гістарычную радзіму]]. У [[Тэль-Авіў|Тэль-Авів]]е Шымон скончыў прэстыжную гімназію «Бальфур», потым вучыўся ў працоўнай школе [[кібуц|сельскагаспадарчага паселішча]] Бэн-Шэмен, дзе ў 1945 пазнаёміўся са сваёй будучай жонкай Соняй Гельман. Атрымаўшы дыплём, некалькі гадоў працаваў [[фэрмэр]]ам у [[кібуц]]ах Гева ў [[Ізрэельская даліна|Ізрэельскай даліне]] і Алумот у [[Галілея|Ніжняй Галілеі]]. Як і шматлікія выхадцы зь Вішнева, Шымон быў прыхільнікам [[сіянізм]]у, таму пасьля прыбыцьця на радзіму стаў актывістам [[сіянізм|сіянісцкага]] рухі. У 1941—1944 — сакратар моладзевай арганізацыі [[сацыялізм|левага толку]] «Ханаар хаавед веаломед» («Моладзь, якая працуе»). Неўзабаве стаў актыўным чальцом [[МАПАІ]] і ў 1946 удзельнічаў ад гэтай партыі ў працы 22-га зьезду [[Сусьветны кангрэс сіяністаў|Сусьветнага кангрэса сіяністаў]]. У 1947 паступіў на працу ў упраўленьне [[Хагана|Хаганы]], дзе пазнаёміўся з [[Давід Бэн-Гурыён|Давідам Бэн-Гурыёнам]] і [[Леві Эшкаль|Леві Эшкалем]]. Падчас [[араба-ізраільская вайна 1948 году|войны за незалежнасьць]] Пэрэс стаў памочнікам генэральнага дырэктара [[Міністэрства абароны Ізраілю|міністэрствы абароны]] [[Ізраіль|Ізраілю]], адказваў за закупы ўзбраеньняў і набыцьцё экіпіяваньня і займаўся наборам вайскоўцаў, у 1948 году быў пераведзены на пасаду начальніка марскога аддзела міністэрства абароны. === Пачатак палітычнай дзейнасьці === У 1949 прызначаны галавой дэлегацыі міністэрства абароны [[Ізраіль|Ізраілю]] ў [[ЗША]]. Знаходзячыся на штатнай працы ў прадстаўніцтве, сумяшчаў яе з вучобай у школе сацыяльных дасьледаваньняў [[Нью-Ёрскі ўнівэрсытэт|Нью-Ёрскага ўнівэрсытэту]] і школе адміністрацыйнага кіраваньня [[Гарвардзкі ўнівэрсытэт|Гарвардзкага ўнівэрсытэту]]. У 1952 Пэрэс быў прызначаны намесьнікам генэральнага дырэктара міністэрства абароны, а з 1953 па 1959 год быў генэральным дырэктарам гэтага ведамства. Знаходзячыся на пасадзе, правёў рэарганізацыю міністэрства, палепшыў ваенныя адносіны з [[Францыя]]й, здолеў падпарадкаваць міністэрскаму кантролю значную частку [[бюджэт|дзяржаўнага бюджэту]], а паступова — і [[прамысловасьць|прамысловасьці]] [[Ізраіль|краіны]], якая стала выконваць шматлікія ваенныя замовы (напрыклад, стварэньне ізраільскай [[авіяцыйная прамысловасьць|авіяцыйнай прамысловасьці]] шляхам рэарганізацыі навукова-дасьледчай працы ў ваеннай сфэры). Выступіў ініцыятарам стварэньня ізраільскага ядзернага праекту: значны яго ўнёсак у справу стварэньня [[ядзерны рэактар|ядзернага рэактару]] ў [[Дымона|Дымоне]] і [[Нахабнік-Сорэка|Нахабнік-Сорэк]]е. Згуляў значную ролю ў плянаваньні [[Суэцкі крызіс|Суэцкай кампаніі]] 1956 году. За гады службы ў міністэрстве абароны атрымаў рэпутацыю прагматычнага [[тэхнакрат]]а. У 1959 упершыню паспрабаваў сябе ў палітыцы: абраны [[дэпутат]]ам [[Кнэсэт]]у 4-га скліканьня як прадстаўнік [[МАПАІ]] і заняў пасаду намесьніка міністра абароны. На новай пасадзе ён працягваў прыкладаць высілкі для ажыцьцяўленьня прынцыпаў, пакладзеных ім у аснову дзейнасьці міністэрства ў бытнасьць яго генэральным дырэктарам: ператварыў навуковыя дасьледаваньні, разьвіцьцё вытворчасьці ў вобласьці абароны ў рычаг абнаўленьня грамадзянскай прамысловасьці [[Ізраіль|Ізраілю]], асабліва электроннай. Ён па-ранейшаму займаўся пашырэньнем закупаў узбраеньняў шляхам заключэньня [[дамова|мэтавых дамоў]], якія пасьля палегчылі вытворчасьць новых відаў [[зброя|зброі]]. У ліпені 1965 з-за ўнутрыпартыйнага канфлікту ў [[МАПАІ]] выйшаў з партыі і разам з [[Давід Бэн-Гурыён|Бэн-Гурыёнам]] стварыў рух [[РаФІ]] («''Рэшымат паалей Ісраэль''» — «Сьпіс працоўных Ізраілю»), дзе стаў генэральным сакратаром. === Стваральнік Аводы і лідэр лейбарыстаў === Пасьля [[Шасьцідзённая вайна (1967)|Шасьцідзённай вайны]] ў чэрвені 1967 рух [[Рафі]] разам з [[МАПАІ]] і «Ахдут ха-Аведа Аалей Цыон» аб’ядналіся ў Працоўную партыю Ізраілю — [[Авода]] («''Партыя працы''»). Пэрэс быў абраны адным з двух яе сакратароў. У 1969 пасьля чарговых выбараў у [[Кнэсэт]] 7-га скліканьня ўвайшоў у склад ураду [[Голда Мэір|Голды Мэір]]. Часова быў прызначаны міністрам па справах уладкаваньня імігрантаў, затым займаў пасаду міністра без партфэля, адказнага за эканамічнае разьвіцьцё занятых тэрыторыяў, зь верасьня 1970 стаў міністрам транспарту і камунікацыяў, а ў 1974 атрымаў пост міністра інфармацыі. На гэтых пастах ён распачаў крокі па ўдасканаленьні [[радыё]]- і [[тэлефон]]ных [[тэлекамунікацыі|ліній сувязі]], падпісаў дамову аб далучэньні [[Ізраіль|Ізраілю]] да сыстэм [[спадарожнікавая сувязь|спадарожнікавай сувязі]]. Пасьля [[Вайна Суднага дня|Войны Суднага дня]] ў 1974 Пэрэс зноў вярнуўся ў міністэрства абароны ў якасьці главы ведамства. На гэты пост ён быў высунуты новым прэм’ер-міністрам [[Іцхак Рабін|Іцхакам Рабінам]]. Аднак пасьля супрацоўніцтва абодвух палітыкаў перарадзілася ў падспудную варожасьць і ўзаемную падазронасьць на глебе ўнутрыпартыйнага суперніцтва. Узьніклыя ўвесну 1976 году сэнсацыйныя матэрыялы аб акалічнасьцях [[Вайна Суднага дня|вайны 1974 году]] і [[карупцыя|фінансавыя скандалы]] кінулі цень на самога прэм’ера, які быў змушаны саступіць абодвы пасты Пэрэсу. Атрымаўшы ва ўнутраным проціборстве з [[Іцхак Рабін|Рабінам]] верх, у красавіку 1977 Пэрэс заняў пасаду выканаўцы абавязкаў старшыні ўраду, стаў лідэрам [[Авода|Аводы]] і ўзначаліў сьпіс партыі да наступных выбараў. Аднак у траўні 1977 ізраільскія лейбарысты ўпершыню за 29 гадоў пацярпелі паразу на выбарах у [[Кнэсэт]] 9-га скліканьня. Пэрэс стаў лідэрам парлямэнцкай апазыцыі, сумяшчаючы гэтыя абавязкі з пастом намесьніка старшыні [[Сацыялістычны Інтэрнацыянал|Сацінтэрну]] (з 1978 году). === Двойчы на чале ўраду === Пэрэс ізноў узначаліў сьпіс партыі Працы да выбараў 1981 году, але ізноў атрымаў (гэтым разам нечаканую) паразу і прабыў яшчэ 3 гады лідэрам парлямэнцкай апазыцыі. На фоне няўдач другога ўраду правацэнтрыстаў з [[Лікуд]]у, Пэрэс і Авода былі фаварытамі на выбарах 1984 году, але нягледзячы на гэта, выбары скончыліся безь відавочнай перамогі аднаго з блёкаў, і ўвосень 1984 Шымон Пэрэс стаў прэм’ер-міністрам ва ўрадзе нацыянальнага адзінства (14 верасьня 1984 — 20 кастрычніка 1986). Акрамя таго, да сьнежня 1984 ён займаў пасады міністра па пытаньнях рэлігіі і міністра ўнутраных справаў. За кароткі пэрыяд знаходжаньня на гэтых пастах ён дамогся [[Ліванская вайна (1982)|вываду войскаў з Лівана]] і спрыяў унутрыпалітычнай стабілізацыі [[Ізраіль|краіны]]. Наступныя два гады, паводле прынцыпу ратацыі ва ўрадзе нацыянальнага адзінства, Пэрэс займаў пасады віцэ-прэм’ера кааліцыйнага кабінэта — міністра замежных справаў (кастрычнік 1986 — сьнежань 1988). Ва ўрадзе [[Іцхак Шамір|Іцхака Шаміра]] (1988—1990) займаў пасты віцэ-прэм’ера і міністра фінансаў. У 1990, калі [[Лікуд]] тарпэдаваў магчымасьць пачаць перамовы з [[АВП|палестынцамі]] пры пасрэдніцтве [[ЗША]], Пэрэс вывеў [[Авода|Аводу]] з урада і спрабаваў стварыць кааліцыю без [[Лікуд]]у, але пацярпеў няўдачу. Як сьледзтва, у [[Авода|Партыі працы]] ізноў абвастрылася супрацьстаяньне Пэрэс — Рабін. Напярэдадні парлямэнцкіх выбараў 1992 Пэрэс прайграў унутрыпартыйныя выбары [[Іцхак Рабін|Іцхаку Рабіну]]. Апанэнты ўнутры партыяў казалі: <blockquote>«''Пэрэс — выбітны дзеяч і палітык вялікага маштабу. Але ён няўдачлівы чалавек… пакуль ён застаецца на чале партыі, ёй не перамагчы… толькі адзін [[Іцхак Рабін|Рабін]] можа вярнуць Аводу да ўлады''».</blockquote> У чэрвені 1992 заняў пост міністра замежных справаў ва ўрадзе [[Іцхак Рабін|Рабіна]]. Прытрымліваўся палітыкі кампрамісаў: падчас яго знаходжаньня на пасадзе значна палепшыліся адносіны з [[Блізкі Ўсход|арабскімі дзяржавамі]]. Выступіў як ідэоляг мірных перамоў з [[АВП|Арганізацыяй вызваленьня Палестыны]], а таксама аўтар палітыкі «''мір у абмен на тэрыторыі''»; пры яго актыўным удзеле ў 1993 годзе былі заключаныя дамовы з [[АВП|палестынцамі]] і ў 1994 зь [[Ярданія]]й. Ляўрэат [[Нобэлеўская прэмія міру|Нобэлеўскай прэміі міру]] за 1994 за высілкі па дасягненьні міру і ўнёсак у мірнае ўрэгуляваньне на [[Блізкі Ўсход|Блізкім Усходзе]] (сумесна з [[Іцхак Рабін|Іцхакам Рабінам]] і [[Ясір Арафат|Ясірам Арафатам]]). У лістападзе 1995 пасьля забойства прэм’ер-міністра [[Іцхак Рабін|Іцхака Рабіна]] Пэрэс ізноў ненадоўга ўзначаліў урад і міністэрства абароны (5 лістапада 1995 — 18 чэрвеня 1996); стаў кандыдатам ад [[Авода|Аводы]] на першых прамых усеагульных выбарах у траўні 1996, якія зноў прайграў кандыдату ад [[Лікуд]]а [[Біньямін Нетаньяху|Біньяміну Нетаньяху]]. У чэрвені 1997 сышоў з паста лідэра [[Авода|Працоўнай партыі]], перадаўшы яго [[Эхуд Барак|Эхуду Бараку]], але застаўся [[дэпутат]]ам [[Кнэсэт]]а, быў чальцом парлямэнцкага камітэта замежных справаў і абароны, а ў траўні 1999 году зноў быў абраны ў парлямэнт. === Дзейнасьць пасьля прэм’ерства === У 1999—2000 займаў пост міністра рэгіянальнага супрацоўніцтва ва ўрадзе [[Эхуд Барак|Барака]]. У 2001 пасьля адстаўкі апошняга быў абраны на пасаду лідэра [[Авода|Аводы]], якую, аднак, праз год саступіў [[Біньямін Бэн-Эліэзер|Біньяміну Бэн-Эліэзеру]]. Зь лютага 2001 займаў пасты віцэ-прэм’ера — міністра замежных справаў ва ўрадзе [[Арыэль Шарон|Шарона]]. У канцы 2002 [[Авода]] пакінула кааліцыю ў перадпачатку ўнутрыпартыйных выбараў, на якіх перамог [[Амрам Міцна]]. Пасьля чарговай паразы ў выбарах і адстаўкі Міцна ў траўні 2003 Шымон Пэрэс быў ізноў абраны лідэрам партыі. У студзені 2005, пасьля доўгіх унутрыпартыйных спрэчак, [[Авода]] ізноў увайшла ў кааліцыйны ўрад [[Арыэль Шарон|Шарона]], цалкам падтрымаўшы рашэньне [[прэм'ер-міністар Ізраілю|прэм’ер-міністра]] аб аднабаковым выхадзе Ізраілю з [[Сэктар Газу|сэктары Газу]]; Пэрэсу жа ізноў дасталася пасада віцэ-прэм’ера. У лістападзе 2005 ён ізноў прайграў партыйныя выбары прафзьвязнаму дзеячу [[Амір Перац|Аміру Перецу]]. Пасьля гэтага далучыўся да партыі [[Кадзіма]] і атрымаў у яе перадвыбарным сьпісе другое месца пасьля [[Эхуд Ольмэрт|Эхуда Ольмэрта]]. У красавіку 2006 быў абраны дэпутатам [[Кнэсэт]]у 17-га скліканьня. Ва ўрадзе [[Эхуд Ольмэрт|Ольмэрта]], сфармаваным да траўню 2006, займаў пасады віцэ-прэм’ера і міністра па разьвіцьці [[Нэгеў|Нэгев]]у і [[Галілея|Галілеі]]. Разам з тым у [[Ізраіль|Ізраілі]] за Пэрэсам замацаваўся імідж «палітыка, які ўвесь час прайграе», бо ў мінулым ён пяць разоў прайграваў на розных выбарах. Ён шматкроць пацьвярджаў рэпутацыю «удачлівага няўдачніка» і меў крыўдную мянушку «вечна другога» з-за таго, што шмат раз страчваў магчымасьць заняць той або іншы дзяржаўны пост, але стала заставаўся ў вялікай палітыцы<ref>[http://www.peoples.ru/state/minister/israel/peres/ Біяграфія Ш.Пэрэса на peoples.ru]</ref>. === Прэзыдэнт Ізраілю === Яшчэ ў 2000 годзе Пэрэса лічылі найболей верагодным кандыдатам у [[прэзыдэнт Ізраілю|прэзыдэнты краіны]], аднак на прэзыдэнцкіх выбарах, якія адбыліся 31 ліпеня, ён саступіў кандыдату ад блёку [[Лікуд]] [[Машэ Кацаў|Машэ Кацаву]], набраўшы толькі 57 галасоў выбарнікаў супраць 63 у суперніка. Пасьля таго як улетку 2006 году супраць апошняга былі высунутыя скандальныя абвінавачаньні, Пэрэса называлі яго магчымым пераемнікам у выпадку адстаўкі. 13 чэрвеня 2007 абраны [[прэзыдэнт Ізраілю|прэзыдэнтам Ізраілю]]. Аднак у першым туры выбараў ён атрымаў 58 з 120 галясоў [[дэпутат]]аў [[Кнэсэт]]у. Толькі ў другім туры, пасьля таго як [[Рэувен Рывлін]] з [[Лікуд]]у і [[Колет Авіталь]] з [[Авода|Аводы]] зьнялі свае кандыдатуры і адмовіліся ад працягу барацьбы за пост главы дзяржавы, за Пэрэса, пакінутага адзіным кандыдатам, прагаласавалі 86 дэпутатаў [[Кнэсэт]]у. Уступіў у пасаду 15 ліпеня (яго папярэднік [[Машэ Кацаў|Кацаў]] незадоўга да заканчэньня тэрміна паўнамоцтваў 29 чэрвеня падаў у адстаўку з-за ўзьніклага вакол яго сэксуальнага скандалу). Хоць [[прэзыдэнт Ізраілю]] — пасада сымбалічная, палітычная актыўнасьць і аўтарытэт Шымона Пэрэса могуць моцна падвысіць значнасьць паста кіраўніка дзяржавы падчас яго сямігадовага тэрміна<ref>[http://www.kommersant.ru/doc.aspx?Docsid=773939 «Ъ»: Израиль избрал двух бывших премьеров]{{ref-ru}}</ref>. Пасьля цырымоніі прынясеньня прысягі ў сваім звароце да парлямэнту ён заявіў аб неабходнасьці для Ізраілю гуляць міратворчую ролю. Прэзыдэнт ушанаваў памяць свайго куміра і настаўніка, першага [[прэм'ер-міністар Ізраілю|прэм’ера Ізраілю]] [[Давід Бэн-Гурыён|Давіда Бэн-Гурыёна]], назваўшы яго «''найвялікшым габрэем, з усіх каго я ведаю''». «''Карыстаючыся выпадкам, хачу выказаць жаль у маім сэрцы з-за забойства [[Іцхак Рабін|Іцхака Рабіна]]''», — успомніў Пэрэс яшчэ аднаго [[прэм’ер-міністар Ізраілю|былога прэм’ера]]. Палітычным крэда новага прэзыдэнта можна лічыць яго выказваньне, зробленае некалькі гадоў назад: <blockquote>Кожны палітык павінен усведамляць суадносіны прагнозаў і рэальнасьці. Мяне лічаць аўтарам ідэі новага [[Блізкі Ўсход|Блізкага Ўсходу]]. Прызнаю сябе «вінаватым». Я сапраўды мару аб новым [[Блізкі Ўсход|Блізкім Усходзе]], дзе ня будзе варожасьці паміж [[арабы|арабамі]] і [[габрэі|габрэямі]]. Мяне звалі шарлатанам… […] заяўлялі, што я гандлюю белымі сланамі. Сёньня мяне ўжо не цікавіць, што аба мне кажуць. Я ведаю сваю задачу і выканаю яе да канца. — заявіў тады Пэрэс<ref>[http://www.rg.ru/2007/06/14/peres.html Материалы «Российской Газеты» № 4387 от 14 июня 2007 г.]{{ref-ru}}</ref>. </blockquote> === Пэрсанальныя зьвесткі === Пэрэс жанаты, у яго трое дзяцей і шэсьць унукаў (Міхаль, Надав, Ной, Асаф, Гаі, Ёэль). Дачка Пэрэса, [[прафэсар]] Цьвія (Цыкі) Вальден, [[філёляг]] па адукацыі, займаецца выкладаньнем псыхалёгіі прамовы. Старэйшы сын Ёнатан (Ёні), [[аграном]] і [[вэтэрынар]], заснаваў школу, дзе навучаюць і рыхтуюць сабак-павадыроў для сьляпых. Малодшы сын Нехамія (Хемі), быў [[лётчык]]ам, потым заняўся [[бізнэс]]ам і стаў старшынём інвэстыцыйнага фонду Pitango. [[Галівуд]]ская [[акторка]] [[Лорен Бакалл]] (народж. Бэцьці Джоан Перскі) — яго стрыечная сястра. Пэрэс — аўтар шматлікіх палітычных артыкулаў і больш дзясятка кніг, шматлікія зь якіх прысьвечаныя гісторыі араба-ізраільскіх адносін. Ён ужо выпусьціў цэлы кнігапіс: * «Выдуманае вандраваньне: разам з [[Тэадор Гэрцль|Гэрцлем]] у [[Сьвятая Зямля|Сьвятую Зямлю]]» (''The Imaginary Voyage: With Theodor Herzl in Israel'', 1999, ISBN 1-55970-468-3); * «За будучыня Ізраілю» (''For the Future of Israel'', 1998, ISBN 0-8018-5928-X); * «Бітва за мір: мэмуары» (''Battling for Peace: a memoir'', 1995, ISBN 0-679-43617-0); * «Новы Блізкі Ўсход» (''The New Middle East'', 1993, ISBN 0-8050-3323-8); * «Дзёньнік Энтэбе» (''Entebbe Diary'', 1991); * «Ідзі з людзьмі» (''From These Men: seven founders of the State of Israel'', 1979, ISBN 0-671-61016-3); * «Заўтра ў гэты жа час» (''And Now Tomorrow'', 1978); * «Прашча Давыда» (''David’s Sling'', 1970, ISBN 0-297-00083-7); * «Новы крок» (''The Next Step'', 1965). Зьяўляецца аўтарам шматлікіх перакладаў твораў [[Уладзімір Набокаў|У. Набокава]], [[Леў Талстой|Л. Талстоя]], [[Альбэр Камю|Альбэра Камю]] і [[Жан Поль Сартр|Ж. Сартра]]. Акрамя [[літаратура|літаратуры]], да ліку яго захапленьняў можна аднесьці [[Нямеччына|нямецкую]] [[філязофія|філязофію]], [[опэра|опэру]] і [[тэатар]]. Па сканчэньні [[Суэцкі крызіс|вайны 1956 году]] ўзнагароджаны [[ордэн Ганаровага легіёну|ордэнам Ганаровага легіёну]] ([[Францыя]]). 20 лістапада 2008 году каралева Вялікабрытаніі [[Лізавета II]] ўвяла Шымона Пэрэса ў ганаровыя рыцары Вялікага крыжа. Пэрэсу быў уручаны ордэн Сьв. Міхала і Сьв. Георгія шостай ступені — найвышэйшая ўзнагарода ў сыстэме брытанскіх ордэнаў, якую могуць атрымаць замежнікі.<ref>[https://web.archive.org/web/20090105193224/http://www.mignews.com./news/celebrities/world/201108_172055_59372.html Шимон Перес — верный рыцарь британской короны]{{ref-ru}}</ref> === Сувязь з радзімай === Шымон Пэрэс двойчы наведваў радзіму — у 1998 і ў 2004 гадох. Абодва разы прыязджаў у [[Вішнеў (Валожынскі раён)|Вішнева]]<ref name="Pierski">[https://web.archive.org/web/20120624073648/http://rh.by/by/141/10/3764/ У школе ён быў проста Сёма Перскі]//«[[Рэгіянальная газета]]»</ref>. == Крыніцы і заўвагі == {{Крыніцы}} {{Заўвагі}} == Вонкавыя спасылкі == * Новости Израиля [https://web.archive.org/web/20200923163241/https://www.isranov.com/news/2008-06-14-1333 Год назад 82-летний Шимон Перес избран президентом Израиля]{{ref-ru}} * Кніга Шымона Пэрэса [https://web.archive.org/web/20080827180515/http://www.il4u.org.il/Keren/Library/TheMiddleEast/ «Новы Блізкі Ўсход»] * [https://web.archive.org/web/20070928003826/http://www.easttime.ru/person/2/5/13.html Пэрсаналіі на easttime.ru] * [http://www.eilatgordinlevitan.com/kurenets/k_pages/persky.html Сямейныя фатаграфіі сям’і Перскіх у Вішнева] * [https://web.archive.org/web/20070929055701/http://myjet.ru/world-news/news_2007-07-16-02-41-04-370.html Инаугурация Ш. Переса: «Я сменил пост, но не сменил убеждения»]{{ref-ru}} * [http://www.gzt.ru/world/2007/06/13/172730.html Шимон Перес избран президентом Израиля]{{ref-ru}} * [http://abovo.net.ru/book/85538 Новы Блізкі Ўсход]{{Недаступная спасылка|date=January 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{Нобэлеўская прэмія міру (1976—2000)}} {{Беларусь-Ізраіль}} {{Прэзыдэнты Ізраілю}} {{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Пэрэс, Шымон}} [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў Валожынскім раёне]] [[Катэгорыя:Прэзыдэнты Ізраілю]] [[Катэгорыя:Прэм’ер-міністры Ізраілю]] [[Катэгорыя:Ізраільскія палітыкі]] [[Катэгорыя:Ляўрэаты Нобэлеўскай прэміі міру]] [[Катэгорыя:Кавалеры ордэна Ганаровага легіёну]] [[Катэгорыя:Міністры абароны Ізраілю]] [[Катэгорыя:Выхадцы зь Беларусі ў Ізраілі]] bil773xp4o49hook83hzpzvnowl8ilt Яўген Кулік 0 51832 2699446 2698640 2026-11-07T20:44:19Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 2699446 wikitext text/x-wiki {{Мастак | Імя = Яўген Кулік | Партрэт = Яўген Кулік.jpg | Апісаньне = Аўтапартрэт | Імя пры нараджэньні = | Дата нараджэньня = {{Нарадзіўся|31|10|1937}} | Месца нараджэньня = [[Менск]] | Дата сьмерці = {{Памёр|12|1|2002}} | Месца сьмерці = [[Менск]] | Нацыянальнасьць = | Грамадзянства = [[Беларусь]] | Заняткі = [[жывапіс]], [[графіка]] | Вучоба = [[Менская мастацкая вучэльня]] (1957), [[Беларускі дзяржаўны тэатральна-мастацкі інстытут]] (1963) | Плынь = [[этнаграфізм]]<br />(«На Паддашку») | Працы = «Помнікі дойлідзтва Гарадзеншчыны» (1974), малюнкі-рэканструкцыі «Замкі Беларусі» (1977), аркушы «На куцьцю» (паводле [[На куцьцю|паэмы]] [[Янка Купала|Янкі Купалы]] (1982)) і «Памяці Алены Кіш» (1983) }} '''Яўге́н Сярге́евіч Кулі́к''' (31 кастрычніка 1937, [[Менск]], [[БССР]] — 12 студзеня 2002, [[Менск]], [[Беларусь]]) — беларускі мастак, кніжны графік, бібліяфіл. Мастацкі рэдактар часопісаў [[Бярозка (часопіс)|«Бярозка»]] і [[Вясёлка (часопіс)|«Вясёлка»]]. Аўтар рэканструкцыяў беларускіх замкаў, партрэтаў дзеячоў Беларушчыны. Адзін з заснавальнікаў суполкі «[[Пагоня (мастацкая суполка)|Пагоня]]»<ref name="rs">{{Спасылка | аўтар = | прозьвішча = Студзінская| імя = Іна| аўтарlink = | суаўтары = | дата публікацыі = 31 кастрычніка 2012| url = http://www.svaboda.org/content/article/24755884.html| загаловак = «Мастак, які ў душы нёс сьцяг Беларушчыны» | фармат = | назва праекту = Радыё Свабода| выдавец = | дата = 31 кастрычніка 2012 | мова = | камэнтар = }}</ref>. Аўтар эталёну гербу «[[Пагоня]]» ў якасьці [[Герб Беларусі|дзяржаўнага гербу Рэспублікі Беларусь]] у 1991—1995 гг.<ref>http://www.svaboda.org/content/article/24756568.html</ref> == Жыцьцяпіс == Па вайне скончыў Менскую мастацкую вучэльню (1957), а пасьля [[Беларуская акадэмія мастацтваў|Беларускі тэатральна-мастацкі інстытут]] (1963). Ад 1963 году браў удзел у мастацкіх выставах. Яго майстэрня, што знаходзілася ў [[Менск]]у насупраць будынку [[КДБ]], стала ў 1960-я гады нацыянальным асяродкамі [[Менск|сталіцы]] і атрымала назоў «На паддашку». Сябра [[Беларускі саюз мастакоў|Беларускага саюзу мастакоў]] з 1965 году. Старшыня камісіі [[Беларускі саюз мастакоў|БСМ]] па народным мастацтве. Ня быў сябрам камсамолу й камуністычнай партыі, ён гаварыў выключна па-беларуску.<ref name="har"/> Апошнія гады жыцьця Яўгена Куліка былі надзвычай цяжкімі. З гадамі ў яго пачала праяўляцца рэдкая хвароба суставаў. Мастака нібыта скручвала, косткі рабіліся крохкімі. Раз, пасьлізнуўшыся ўзімку, Кулік атрымаў дванаццаць пераломаў.<ref name="har"/> Пахаваны на [[Кальварыйскія могілкі|Кальварыйскіх могілках]] у [[Менск]]у. У лістападзе 2005 году на могілках быў адкрыты помнік Куліку.<ref>Альгерд Невяроўскі, [http://www.svaboda.org/content/article/802207.html На Кальварыйскіх могілках Менску адкрыты помнік мастаку Яўгену Куліку] // [[Радыё Свабода]], 6 лістапада 2005 г.</ref> [[Файл:Coat of Arms of Belarus (1991).svg|значак|Эталён «Пагоні» ў якасьці дзяржаўнага гербу Рэспублікі Беларусь у 1991—1995 гг. аўтарства Яўгена Куліка]] == Творчасьць == Вельмі вядомыя яго графічныя нізкі «Помнікі [[дойлідзтва]] [[Гарадзенская вобласьць|Гарадзеншчыны]]», «Замкі Беларусі», «Храмы Беларусі», «Сьцяжынамі [[Язэп Драздовіч|Язэпа Драздовіча]]», [[Паўстаньне 1863—1864 гадоў|«Паўстаньне 1863 г. у Беларусі»]]. У 1970—80-я гады займаўся кніжнай графікай, аформіў дзясяткі кніжак, і найлепшымі зь іх былі: «Слова аб палку Ігаравым», «Ад гоману бароў» Александровіча, «Мушка-зелянушка і Камарык-насаты тварык» [[Максім Багдановіч|М. Багдановіча]], «Сонечны клубочак» [[Васіль Зуёнак|В. Зуёнка]]. Сапраўдным шэдэўрам мастака сталася кніга «Песьня пра зубра» [[Мікола Гусоўскі|М. Гусоўскага]]. Разам са сваім аднадумцам [[Лявон Баразна|Л. Баразной]] Кулік стварыў цэлую нацыянальна-рамантычную плынь у беларускім паваенным мастацтве.<ref name="har"/> У 1991 годзе, разам з [[Уладзімер Крукоўскі|Уладзімерам Крукоўскім]], стаў адным з аўтараў эталёну гербу «[[Пагоня]]», які выкарыстоўваўся як дзяржаўны [[герб Беларусі]] да 1995 году. == Асоба == {{Цытата|Яўген Кулік [быў нібы] ганец, якога ў старажытныя часы высылалі з княскага войска несьці на Бацькаўшчыну добрыя весткі. Кулік прынёс беларусам вестку пра Адраджэньне.|[[Уладзімер Басалыга]]<ref name="nn">{{Спасылка | аўтар = | прозьвішча = Людовіч| імя = Эдвард| аўтарlink = | суаўтары = | дата публікацыі = | url = http://nn.by/2002/03/02.htm| загаловак = Стаў часткай гісторыі| фармат = | назва праекту = Наша Ніва| выдавец = | дата = 31 кастрычніка 2012 | мова = | камэнтар = }}</ref>}} {{Цытата|Гэты невысокі, згорблены чалавек з кароткім порсткім прозьвішчам быў з тае вялікае жменькі людзей, якія ўзгадавалі адраджэньне, адваявалі незалежнасьць. Зь вялікае жменькі нацыяналістаў-заснавальнікаў.|Эдвард Людовіч<ref name="nn"/>}} {{Цытата|Калі гаворыш пра Куліка, цяжка пазьбегнуць патасу. …Гэтая постаць як гара, будзе вырастаць з году ў год, чым далей мы будзем ад яе адыходзіць. Чалавек згуртаваў вакол сябе бліскучую плеяду беларускае інтэлігенцыі — мастакоў, літаратараў, гісторыкаў, стварыў дзяржаўны герб незалежнае Беларусі. Кулік быў ідэйным цэнтрам супольнасьці інтэлігенцыі. …Тут ён рабіў працу, падобную да той, якую ў Польшчы выконваў рэдактар парыскай «Культуры» Ежы Гедройц. …Кулік назаўжды застанецца сымбалям непадкупнасьці і нязломнасьці, няскоранасьці духу.|[[Сяргей Харэўскі]]<ref name="har">{{Спасылка | аўтар = | прозьвішча = Харэўскі| імя = Сяргей| аўтарlink = | суаўтары = | дата публікацыі = 12 студзеня 2012| url = http://nn.by/?c=ar&i=66531| загаловак = Гаспадар «Паддашка»| фармат = | назва праекту = Наша Ніва| выдавец = | дата = 31 кастрычніка 2012 | мова = | камэнтар = }}</ref>}} == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Літаратура == * Харэўскі С. Мастацтва таталітарызму. // У кн. Таталітарызм. Курс лекцыяў. Рэд. А. І. Анціпенка. — Мн: Беларускі Калегіюм, 2007. == Вонкавыя спасылкі == * [https://web.archive.org/web/20081008004451/http://baj.by/belkalehium/tatalitarysm/lekcyja17.htm [[Сяргей Харэўскі|С. Харэўскі]]. Мастацтва таталітарызму] на сайце [https://web.archive.org/web/20080913145522/http://baj.by/belkalehium/ «Беларускі калегіюм»] * [https://web.archive.org/web/20090407020034/http://nn.by/2002/03/02.htm Э. Людовіч. Стаў часткай гісторыі / [[Наша Ніва|«Наша Ніва»]], 3 лютага 2002] на сайце [http://nn.by «Наша Ніва»] * [http://www.svaboda.org/content/Transcript/775281.html [[Уладзімер Арлоў (гісторык)|Ул. Арлоў]]. Яўген Кулік / [[Радыё Свабода]], 31 кастрычніка 2006] на сайце [http://www.svaboda.org «Радыё Свабода»] * [http://slounik.org/153689.html П. Васілеўскі. Яўген Кулік] * [http://nn.by/?c=ar&i=66531 [[Сяргей Харэўскі|С. Харэўскі]]. Гаспадар «Паддашка» / [[Наша Ніва|«Наша Ніва»]], 12 студзеня 2012] на сайце [http://nn.by «Наша Ніва»] * [https://web.archive.org/web/20130818221729/http://bel-art.by/news/press16.php Выстаўка твораў Яўгена Куліка — «Кніжнік»] на сайце [https://web.archive.org/web/20121027113853/http://bel-art.by/ Беларт] * [http://www.svaboda.org/content/article/24755884.html І. Студзінская. «Мастак, які ў душы нёс сьцяг Беларушчыны»] / [[Радыё Свабода]], 31 кастрычніка 2012 на сайце [http://www.svaboda.org «Радыё Свабода»] * [http://nn.by/?c=ar&i=82816 Ю. Ускоў. «На родную мову перайшоў прынцыпова»] / «[[Наша Ніва]]», 3 лістапада 2012 {{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Кулік, Яўген Сяргеевіч}} [[Катэгорыя:Беларускія мастакі і мастачкі]] [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў Менску]] [[Катэгорыя:Памерлі ў Менску]] [[Катэгорыя:Пахаваныя на Кальварыйскіх могілках]] [[Катэгорыя:Выпускнікі Беларускай дзяржаўнай акадэміі мастацтваў]] [[Катэгорыя:Сябры Беларускага саюзу мастакоў]] [[Катэгорыя:Сябры Беларускага народнага фронту]] czakkns91kin103j0gfb5a20ina4szn Чэслаў Немэн 0 52446 2699363 2572413 2026-11-07T15:27:26Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 2699363 wikitext text/x-wiki {{Музыка | Імя = Чэслаў Немэн | Подпіс = | Лёга = | Фота = Popiersie Czesław Niemen ssj 20060914.jpg | Апісаньне_фота = Помнік Чэславу Немэну ў Кельцах | Поўнае_імя = Чэслаў Юліюш Выдрыцкі | Гады = | Нацыянальнасьць = | Краіна = {{Сьцяг Польшчы}}[[Польшча]] | Прафэсіі = | Інструмэнты = | Жанры = | Псэўданімы = | Гурты = [[Niebiesko-Czarni]], [[Akwarele]], [[Aerolit]] | Супрацоўніцтва = | Лэйблы = | Сайт = [http://www.polishmusic.ca/skok/cds/polskie/grupy/n/niemen/niemen2.html Старонка пра Чэслава Немэна] }} '''Чэслаў Немэн''' (сапраўднае імя: ''Чэслаў Юліюш Выдрыцкі'', {{мова-pl|Czesław Niemen, Czesław Juliusz Wydrzycki}}; 16 лютага 1939, [[Старыя Васілішкі]] — 17 студзеня 2004, [[Варшава]]) — выбітны польскі музыка, кампазытар і сьпявак беларускага паходжаньня. == Раньнія гады == Нарадзіўся 16 лютага 1939 году ў [[Старыя Васілішкі|Старых Васілішках]] на [[Гарадзенская вобласьць|Гарадзеншчыне]] (цяпер [[Шчучынскі раён]]). Навучаўся ў [[Гарадзенскае дзяржаўнае настаўніцкае вучылішча|музыкальнай пэдагагічнай вучэльні]] ў [[Горадня|Горадні]], па клясе [[домра|домры]]. Як узгадваў аднакурсьнік і сябра Немэна Мікалай Шышыгін, Чэслаў быў выключна адукаваным чалавекам, але вельмі сумаваў па сваіх Старых Васілішках, адкуль быў родам, і часта зьяжджаў туды, прапускаючы заняткі. Пасьля году навучаньня Немэн быў выключаны з вучэльні<ref>[http://gazeta.grodno.net/325/t71.html М.Карневіч. Чэслаў Немэн вучыўся ў Горадне. Биржа Информации № 325 от 29.04.2004]{{Недаступная спасылка|date=January 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. У [[1958]] годзе сям’я Выдрыцкіх пераехала ў [[Гданьск]], дзе Чэслаў паступіў у вышэйшую музычную школу. У пачатку [[1960-я|1960-х]] ён ужо пачаў выступаць на польскай эстрадзе, а ў [[1962]] стаў удзельнікам ансамбля [[Niebiesko-Czarni]], дзе быў ня толькі вакалістам, але і складаў песьні. Група карысталася посьпехам як у Польшчы, так і за яе межамі і нават выступала ў парыскай «Алімпіі». Менавіта ў гэты пэрыяд Выдрыцкі ўзяў сабе псэўданім Немэн (у гонар ракі [[Нёман]], на якой ён вырас). == Творчая дзейнасьць == Першае прызнаньне прыйшло да артыста ў 1964 годзе, калі [[Марлен Дытрых]] запісала нямецкую вэрсію яго песьні «Czy mnie jeszcze pamiętasz?». У 1966 годзе Чэслаў пачаў складаць матэрыял у духу соўл, а для радыёпраграм запісаў некалькі расейскіх народных песень. Калі Немэн другі раз патрапіў у [[Парыж]], яму давялося выступаць разам з такімі знакамітасьцямі як [[Spencer Davis Group]], [[Kinks]] і [[Pretty Things]]. З-за мяжы Чэслаў вярнуўся з ідэямі хіпі. Ён адпусьціў доўгія валасы, цалкам зьмяніў імідж, а яго новыя музычныя прыхільнасьці знаходзіліся пад моцным уплывам чорнага соўлу. У пачатку 1967 году Немэн сышоў з [[Niebiesko-Czarni]] і распачаў уласную кар’еру, сабраўшы гурт [[Akwarele]]. Улетку таго ж году Чэслаў выступіў на фэсьце ў [[Сопат|Сопаце]], дзе зрабіў сэнсацыю песьняй «Дзіўны гэты сьвет» (''«Dziwny jest ten świat»''). Песьня прынесла сьпеваку першую прэмію. З «[[Akwarele|Акварэлямі]]» Немэн запісаў тры альбомы (зь іх найболей удалыя першыя два), правёў сэрыю тураў і прыняў удзел у шэрагу фэстаў. У 1969 годзе Чэслаў у цалкам новым асяродзьдзі стварыў альбом ''[[Niemen Enigmatic]]'', дзе выкарыстаў вершы вядомага польскага паэта [[Цыпрыян Норвід|Цыпрыяна Норвіда]]. У пачатку 1970-х у творчасьці музыкі ў адрозьненьне ад раньніх соўл-арыентаваных прац пачалі пераважаць прагрэсіўныя павевы. Зьмена стылю запатрабавала і зьмены суправаджаляга складу, і цяпер каманда артыста, якая складалася з будучых чальцоў [[SBB]], звалася проста Niemen. Новы калектыў шмат гастраляваў у сябе на радзіме, выяжджаў у Нямеччыну, Чэхаславаччыну, Фінляндыю і Вугоршчыну, а таксама стаў удзельнікам цырымоніі адкрыцьця Алімпійскіх Гульняў у Мюнхэне. У гэты пэрыяд Чэслаў запісаў для фірмы «CBS» некалькі англамоўных плытаў. У 1974 годзе Немэн сабраў чарговы праект, [[Aerolit]], зь якім выпусьціў джаз-рокавы альбом. Новая каманда распалася вельмі хутка, і наступную кружэлку музыка запісваў практычна ў адзіночку. Калі гучаньне ''Katharsis'' было чыста электронным, то праца 1978 ''Idee Fixe'' зьяўлялася разнаплянавай. Тут можна было пачуць і фальклёрныя стылізацыі, і электронны авангард і фанк і шматузроўневыя імправізацыі. Да канца 1970-х гастрольная дзейнасьць артыста моцна скарацілася. У 1978 году ён выпусьціў касэту з залатымі гітамі, а ў наступным годзе — кружэлку з падобным матэрыялам. У чэрвені 1979 году Чэслаў Немэн выступіў на фэстывалі ў [[Аполе|Аполі]], а 24 жніўня 1979 году ў [[Сопат|Сопаце]] атрымаў гран-пры фэстывалю Інтэрбачаньня за песьню «Да прыходу вясны». На хвалі прызнаньня ўжо ў верасьні 1979 году Чэслаў Немэн наведаў родныя Старыя Васілішкі. Напрыканцы 1979 году была выпушчаная супраць волі музыкі кружэлка [[Пастскрыптум (альбом)|Пастскрыптум]], прэзэнтацыя якой адбылося ў студзені 1980 году ў Канах і якая падводзіла свайго роду рысу вялікага этапу яго творчага шляху. У 1980-х Немэн экспэрымэнтаваў з электроннымі гукамі, а потым захапіўся кампутарнай графікай. Перад тым як зьнікнуць з поля зроку на доўгі час Немэн выступіў на канцэрце «Old Rock Meeting», прысьвечаным 25-годзьдзю польскага року, і ў [[1989]] годзе выпусьціў альбом ''[[Terra Deflorata]]''. [[Файл:PL_Warsaw_Stare_Powązki_czeslaw_niemen_2.jpg|міні|200пкс|Магіла Немэна на [[Паванзкоўскія могілкі|Павонзках]]]] 17 студзеня 2004 году Чэслаў Немэн памёр ад [[рак (захворваньне)|раку]]. Пахаваны на [[Паванзкоўскія могілкі|Паванзкоўскіх могілках]] у Варшаве. У апошнюю дарогу артыста праводзілі найбліжэйшыя родныя, сябры, прадстаўнікі ўладаў і фаны. Урну з парэшткамі Немана пахавалі ў катакомбах. Калі пачыналася пахаваньне, з ініцыятывы Радыётройкі на ўсіх радыёстанцыях Польшчы загучала песьня «Дзіўны гэты сьвет» — найбольш вядомая з рэпэртуару Чэслава Немэна. == Ушанаваньне памяці == 20 лютага 2011 году ў беларускай вёсцы Старыя Васілішкі ў доме, дзе нарадзіўся Чэслаў Немэн, адкрыты музэй яго імя. У склад арыгінальнай экспазыцыі музэю ўваходзяць экспанаты, перададзеныя яму жыхарамі Старых Васілішак, якія атрымалі іх ад сям’і артыста падчас сваіх паездак у Польшчу. == Дыскаграфія == * [[1967]] [[Дзіўны гэты сьвет (альбом)|Дзіўны гэты сьвет]] (''Dziwny jest ten świat'') * [[1968]] ''[[Sukces (album)|Sukces]] (LP)'' * [[1969]] ''[[Czy mnie jeszcze pamiętasz?]] (LP)'' * [[1970]] ''[[Enigmatic]] (LP)'' * [[1971]] ''[[Niemen (Czerwony Album)|Niemen]] (2 LP, г. зв. «Czerwony Album»)'' * [[1972]] ''[[Strange Is This World]] (LP, wyd.RFN)'' * [[1973]] ''[[Ode to Venus]] (LP, wyd. RFN)'' * [[1973]] ''[[Niemen Vol. 1 i Niemen Vol. 2 (album)|Niemen Vol. 1 i Niemen Vol. 2]] (2 LP, г. зв. «Marionetki»)'' * [[1973]] ''[[Russische Lieder]] (LP, wyd. RFN)'' * [[1974]] ''[[Mourner's Rhapsody (1974)|Mourner’s Rhapsody]] (LP, wyd. RFN, Wielka Brytania, USA)'' * [[1975]] ''[[Niemen Aerolit]] (LP)'' * [[1976]] ''[[Katharsis]] (LP, całkowicie elektroniczna muzyka)'' * [[1978]] ''[[Idee Fixe]] (2 LP + SP)'' * [[1979]] ''[[The Best of Niemen]] (LP)'' * [[1980]] ''[[Пастскрыптум (альбом)|Пастскрыптум]] (LP)'' * [[1982]] ''[[Przeprowadzka]] (MC)'' * [[1989]] ''[[Terra Deflorata (1989)|Terra Deflorata]] (LP)'' * [[1991]] ''[[Terra Deflorata (1991)|Terra Deflorata (wersja rozszerzona)]]'' (CD)'' * [[1991]] ''[[Gwiazdy mocnego uderzenia: Czesław Niemen]] (LP)'' * [[1993]] ''[[Mourner's Rhapsody (1993)|Mouner’s Rhapsody (wersja poprawiona i uzupełniona)]]'' (CD, wyd. USA)'' * [[1995]] ''[[Sen o Warszawie]] (CD)'' * [[2001]] ''[[Czas jak rzeka]] (CD)'' * [[2001]] ''[[spodchmurykapelusza (album)|spodchmurykapelusza]] (CD)'' * [[2002]] ''[[od początku I]] (6 CD)'' * [[2003]] ''[[od początku II]] (6 CD)'' * [[2007]] ''[[41 Potencjometrów Pana Jana]]'' == Крыніцы == {{Зноскі}} == Вонкавыя спасылкі == * [https://web.archive.org/web/20220814085901/http://gazeta.grodno.net/311/t12.html Цэзары Галінскі. Памёр Чэслаў Немэн] // Биржа Информации № 311, 22.01.2004 * [http://archive.svaboda.org/programs/brama/2004/01/20040126133101.asp Перадача] «[[Вострая Брама]]» на «[[Радыё Свабода]]». [[Сяргей Дубавец]]. Чэслаў Немэн. Этэр 26 студзеня 2004 * [https://web.archive.org/web/20070322165949/http://www.nn.by/index.php?c=ar&i=7244 Т. Кавэцкая. Дзіўны сьвет Чэслава Немэна] // [[Наша Ніва]], 16 сакавіка 2007 * [https://web.archive.org/web/20090105235631/http://pawet.net/book/other/cz_nieman.html Ірэна Даўлашэвіч. Там кожны дзень — гэта скарб] // [[Лідскі летапісец]] № 27-28 * [https://web.archive.org/web/20130723212404/http://niemen-muzey.by/ Чэслаў Немэн і Беларусь / Клуб-музей Чэслава Немэна ў Старых Васілішках] {{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Немэн, Чэслаў}} [[Катэгорыя:Польскія музыкі]] [[Катэгорыя:Польскія кампазытары]] 4sdb4a0qjv1mwldupy7x7s62vxgp4za Цыпрыян Каміль Норвід 0 52451 2699338 2351982 2026-11-07T13:10:35Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 2699338 wikitext text/x-wiki {{Пісьменьнік | Імя = Цыпрыян Каміль Норвід | Арыгінал імя = {{мова-pl|Cyprian Kamil Norwid|скарочана}} | Партрэт = Cyprian Norwid.jpg | Памер = | Апісаньне = | Імя пры нараджэньні = | Псэўданімы = | Дата нараджэньня = {{Нарадзіўся|24|9|1821}} | Месца нараджэньня = {{сьцяг Польскага Каралеўства}} Ляскова-Глухы, каля [[Варшава|Варшавы]], [[Расейская імпэрыя]] | Дата сьмерці = {{Памёр|23|5|1883|гадоў = 61}} | Месца сьмерці = {{Сьцяг|Францыя}} [[Парыж]], [[Францыя]] | Грамадзянства = | Род дзейнасьці = | Гады актыўнасьці = | Напрамак = | Жанр = [[рамантызм]], [[парнасізм]] | Дэбют = | Значныя творы = ''Klaskaniem mając obrzękłe prawice...''</br>''[[Vade-mecum]]''</br>''[[Promethidion]]''</br>''Czarne kwiaty. Białe kwiaty'' | Прэміі = | Палічка = | ВікіКрыніца = pl:s:Cyprian Kamil Norwid | Сайт = }} '''Цыпрыян Каміль Норвід''' ({{мова-pl|Cyprian Kamil Norwid}}; 24 верасьня 1821, Ляскова-Глухы, каля [[Варшава|Варшавы]] — 23 траўня 1883, [[Парыж]]) — польскі паэт, драматург, празаік, жывапісец. == Біяграфія == У 1842 Норвід легальна выехаў у [[Дрэздэн]], афіцыйна — для ўдасканаленьня ў скульптурным мастацтве, і застаўся ў эміграцыі. Жыў у [[Вэнэцыя|Вэнэцыі]] і [[Флярэнцыя|Флярэнцыі]], у [[1844]] пасяліўся ў [[Рым]]е. У [[Бэрлін]]е наведваў лекцыі ва ўнівэрсытэце і сходы польскіх эмігрантаў. У [[1846]] быў арыштаваны і высланы з Прусіі. Жыў у [[Брусэль|Брусэлі]], потым у Рыме, дзе пазнаёміўся з [[Адам Міцкевіч|Адамам Міцкевічам]] і [[Зыгмунтам Красінскім]]. У 1849—1852 жыў у Парыжы, пазнаёміўся з [[Юльюш Славацкі|Юльюшам Славацкім]] і [[Фрыдэрык Шапэн|Фрыдэрыкам Шапэнам]], таксама з [[Іван Тургенеў|Іванам Тургеневым]] і [[Аляксандар Герцэн|Аляксандрам Герцэнам]]. Жыў у галечы, пакутаваў ад неразуменьня крытыкі і непаразуменьняў у адносінах з блізкімі людзьмі. Паступова губляў зрок і слых. [[Файл:Rekopis chopin.jpg|thumb|зьлева|Рукапіс верша Норвіда «[[Фартэпіяна Шапэна]]»]] Пры садзейнічаньні Ўладзіслава Замойскага ў лістападзе [[1852]] выехаў у [[Злучаныя Штаты Амэрык|ЗША]]. У [[1853]] уладкаваўся ў майстэрні графіка ў [[Нью-Ёрк]]у. Калі даведаўся аб пачатку [[Крымская вайна|Крымскай вайны]], вырашыў вярнуцца ў Эўропу. Вярнуўся ўлетку [[1854]] у [[Лёндан]], зарабляў на жыцьцё выпадковымі працамі. Па вяртаньні ў Парыж апублікаваў некалькі твораў. Зь лютага [[1877]] жыў у польскім дабрачынным прытулку на ўскраіне Парыжу ''Іўры'', дзе і памёр. Прах паэта быў перанесены ў агульны дол невядомых польскіх вандроўцаў на могілках ''Манмарансі''. == Творчасьць == [[Файл:Norwid1861.jpg|thumb|Норвід у 1861]] Аўтар [[Навэля|навэл]] («Ad leones!», 1883, і інш.), паэм, драм. Сярод лепшых твораў Норвіда — паэтычны цыкл «[[Vade-mecum]]» ([[1865]]—[[1866]]), філязофская паэма «A Dorio ad Phrygium» ([[1871]]), трагедыі «За кулісамі» ([[1865]]—[[1866]]), "Клеапатра і Цэзар(''Kleopatra i Cezar'', [[1870]]—[[1872]]), «Пярсьцёнак велікасьвецкай дамы» (''Pierścień Wielkiej Damy, czyli Ex-machina Durejko'', 1872). Пры жыцьці была апублікаваная малая частка яго паэзіі і прозы (шмат са спадчыны згублена). Прызнаньне атрымаў пасьмяротна, галоўным чынам пасьля таго, як польскі крытык [[Зянон Пшасмыцкі]] «адкрыў» яго ў 1904, пачаўшы публікаваць творы і артыкулы аб творчасьці Норвіда. Стаў прылічацца да найбуйнейшых польскіх паэтаў нароўні з [[Адам Міцкевіч|Міцкевічам]] і [[Юльюш Славацкі|Юльюшам Славацкім]], зацьміўшы [[Зыгмунт Красінскі|Зыгмунта Красінскага]]. Поўны збор твораў выйшаў у адзінаццаці тамах (Варшава, 1971—1976). == Пераклады на беларускую == * Ідзі за мною : лірыка / Цыпрыян Норвід; пер. з польск., [прадм. і заўв. Алега Мінкіна; маст. С. В. Чарановіч]. — Мінск : «Мастацкая літаратура», 1993. Творы Норвіда на беларускую перакладаў таксама [[Васіль Сёмуха]]. ==Крыніцы== {{Крыніцы}} == Вонкавыя спасылкі == * [https://web.archive.org/web/20221205204500/http://prajdzisvet.org/persons/n/cypryjan-kamil-norvid.html Цыпрыян Каміль Норвід] * [https://web.archive.org/web/20051224163916/http://monika.univ.gda.pl/~literat/autors/norwid.htm Cyprian NORWID] {{Рамантызм}} {{Бібліяінфармацыя}} {{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Норвід, Цыпрыян}} [[Катэгорыя:Нарадзіліся 24 верасьня]] [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1821 годзе]] [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў Мазавецкім ваяводзтве]] [[Катэгорыя:Польскія драматургі]] [[Катэгорыя:Польскія літаратары]] [[Катэгорыя:Польскія паэты]] [[Катэгорыя:Памерлі 23 траўня]] [[Катэгорыя:Памерлі ў 1883 годзе]] [[Катэгорыя:Памерлі ў Парыжы]] ftabgk7trwl7m6mvoui1op9fpkafs0m Тэль-Авіў 0 53128 2699351 2688292 2026-11-07T14:30:36Z Dymitr 10914 крыніца — https://en.wikipedia.org/wiki/Tel_Aviv?oldid=1380745815 2699351 wikitext text/x-wiki {{Населены пункт/Ізраіль |Назва = Тэль-Авіў |Статус = горад |Назва ў родным склоне = Тэль-Авіва |Назва на іўрыце = תל אביב |Назва арабскай мовай = تل أبيب |Статус з = 1908 |Пасада кіраўніка = |Кіраўнік = |Плошча = 52 |Тэлефонны код = +972 3 |Апісаньне выявы = |Шырата градусаў = 32 |Шырата хвілінаў = 4 |Шырата сэкундаў = |Даўгата градусаў = 34 |Даўгата хвілінаў = 46 |Даўгата сэкундаў = |Пазыцыя подпісу на мапе = |Водступ подпісу на мапе = |Сайт = }} '''Тэль-Аві́ў''' ({{мова-he|תל אביב}}) — горад у [[Ізраіль|Ізраілі]], фінансава-эканамічная [[сталіца]] дзяржавы і тэхналягічны цэнтар краіны. Месьціцца на міжземнаморскім узьбярэжжы Ізраілю. У Тэль-Авіве месьціцца большасьць замежных амбасадаў у Ізраілі. Горад мае трэцюю ці чацьвертую паводле велічыні эканоміку і найбуйнейшую эканоміку на душу насельніцтва на [[Блізкі Ўсход|Блізкім Усходзе]]<ref>[https://www.rfl.rw/docs/GFCI32Report2022.09.22v0.3WithEmbargo.pdf The Global Financial Centres Index 32]</ref><ref>{{спасылка|спасылка=https://www.longfinance.net/documents/1318/GFCI23.pdf|загаловак=Global Financial Centres Index #23|выдавецтва=longfinance.net|дата публікацыі=22.08.2018|копія=https://web.archive.org/web/20220617214112/https://www.longfinance.net/media/documents/GFCI23.pdf|дата копіі=17.06.2022}}</ref><ref>{{спасылка|спасылка=https://www.brookings.edu/research/global-metro-monitor/|загаловак=Global city GDP 2014|выдавецтва=Brookings Institution|дата публікацыі=22.01.2015|копія=https://web.archive.org/web/20190107040203/https://www.brookings.edu/research/global-metro-monitor/|дата копіі=07.01.2019}}</ref>. Тэль-Авіў займае чацьверты радок сярод сусьветных цэнтраў экасыстэмы стартапаў. У цяперашні час у горадзе адзін з самых высокіх коштаў жыцьця ў сьвеце<ref>{{спасылка|спасылка=https://www.bbc.com/news/world-middle-east-59489259|загаловак=Tel Aviv named as world's most expensive city to live in|выдавецтва=BBC|дата публікацыі=01.12.2021|копія=https://web.archive.org/web/20220114231746/https://www.bbc.com/news/world-middle-east-59489259|дата копіі=14.01.2022}}</ref><ref>{{спасылка|спасылка=https://www.cnbc.com/2021/11/30/this-is-now-the-worlds-most-expensive-city-to-live-in-eiu.html#:~:text=Tel%20Aviv%2C%20Israel%2C%20is%20now,from%20fifth%20place%20last%20year.|загаловак=This is now the world's most expensive city to live in, study says|выдавецтва=CNBC|дата публікацыі=01.12.2021|копія=https://web.archive.org/web/20220124170238/https://www.cnbc.com/2021/11/30/this-is-now-the-worlds-most-expensive-city-to-live-in-eiu.html#:~:text=Tel%20Aviv%2C%20Israel%2C%20is%20now,from%20fifth%20place%20last%20year.|дата копіі=24.01.2022}}</ref>. У месьце працуе [[Тэль-Авіўскі ўнівэрсытэт]], які ёсьць найбуйнейшым у краіне. У ім навучаецца больш за 30 тысяч студэнтаў. == Гісторыя == Умацаваны горад [[Яфа]] быў адзіным гарадзкім цэнтрам на тэрыторыі сучаснага Тэль-Авіва, які існаваў яшчэ ў раньні Новы час. Цягам тысячагодзьдзяў Яфа заставалася важным партовым горадам гэтага рэгіёну. Археалягічныя знаходкі сьведчаць, што людзі жылі тут ужо блізу 7500 году да н. э.<ref>{{спасылка|спасылка=http://www.palyam.org/About_us/displaySOHarticle?name=Jaffa&id=t00102b&bl=b00102b|загаловак=Jaffa|дата доступу=31.01.2018|копія=https://web.archive.org/web/20170313073111/http://www.palyam.org/About_us/displaySOHarticle?name=Jaffa&id=t00102b&bl=b00102b|дата копіі=13.03.2017}}</ref> Самое места было заснаванае не пазьней за 1800 год да н. э.<ref>{{спасылка|спасылка=https://press.uni-mainz.de/excavations-in-jaffa-uncover-evidence-of-early-trade-in-cedar-wood/|загаловак=Excavations in Jaffa uncover evidence of early trade in cedar wood|выдавецтва=press.uni-mainz.de|дата публікацыі=10.2013|дата доступу=06.2025}}</ref> Ягоная натуральная гавань выкарыстоўвалася яшчэ з часоў [[бронзавы век|бронзавага веку]]. [[Файл:ISR-2013-Aerial-Jaffa-Port of Jaffa.jpg|значак|зьлева|Месца, дзе паўстаў старажытны порт Яфы.]] Да таго моманту, калі ў часы [[Асманская імпэрыя|Асманскай імпэрыі]] быў заснаваны асобны горад Тэль-Авіў, Яфа пасьлядоўна знаходзілася пад уладай розных дзяржаваў і народаў усьцяж гісторыі. У 1515 годзе горад перайшоў пад уладу Асманскай імпэрыі. За сваю доўгую гісторыю Яфа шмат разоў рабілася аб’ектам войнаў і аблогаў. Горад згадваецца як у старажытнаэгіпецкіх дакумэнтах, гэтак і ў [[Габрэйская Біблія|Габрэйскай Бібліі]]. Падчас [[Першая алія|Першай аліі]] ў 1880-х гадах, калі ў [[Палестына|Палестыну]] пачалі масава прыбываць габрэйскія перасяленцы, па-за межамі Яфы на тэрыторыі сучаснага Тэль-Авіва пачалі ўзьнікаць новыя габрэйскія раёны. Першым зь іх быў Нэвэ-Цэдэк, заснаваны ў 1887 годзе [[габрэі|габрэямі]]-[[мізрагім]] празь перанаселенасьць Яфы. Ён быў пабудаваны на землях, якія належалі [[Аарон Шлуш|Аарону Шлушу]]<ref>{{кніга|імя=Mordechai|прозьвішча=Elkayam|загаловак=Yafo – Neve-Tzedek, Rashita shel Tel-Aviv|выдавецтва=Ministry of Defence|год=1990}}</ref>. Пасьля зьявіліся і іншыя кварталы і шэраг паселішчаў. З часам усе гэтыя кварталы ўвайшлі ў склад Тэль-Авіва, утварыўшы асобны габрэйскі гарадзкі масіў, аддзелены ад Яфы. Да 1914 году Тэль-Авіў узбуйніўся больш чым да 1 км² і налічваў 182 дамы<ref name="JewishVL" >{{спасылка|спасылка=https://www.jewishvirtuallibrary.org/jsource/Society_&_Culture/geo/tahist.html|загаловак=From Spring Hill to Independence|назва праекту=Jewish Virtual Library|копія=https://web.archive.org/web/20080514175515/http://www.jewishvirtuallibrary.org/jsource/Society_%26_Culture/geo/tahist.html|дата копіі=14.05.2008}}</ref><ref name="shemerisrael">[https://eng.shemerisrael.co.il/tel-aviv-during-the-first-world-war-2/ Tel Aviv during the First World War.]</ref>. У 1915 годзе быў зладжаны перапіс насельніцтва, які зафіксаваў колькасьць у 2679 жыхароў<ref>{{спасылка|спасылка=http://www.isragen.org.il/siteFiles/1/153/6574.asp|загаловак=1915 Census of Tel-Aviv|дата доступу=27.03.2019|копія=https://web.archive.org/web/20171101002438/http://www.isragen.org.il/siteFiles/1/153/6574.asp|дата копіі=01.11.2017}}</ref>. Аднак рост гораду быў перапынены ў час [[Першая сусьветная вайна|Першай сусьветнай вайны]]. У 1917 годзе ўлады Асманскай імпэрыі ў якасьці ваеннай меры прымусова выселілі жыхароў Яфы і Тэль-Авіва<ref name="JewishVL" />. У справаздачы, апублікаванай у газэце The New York Times, амэрыканскі консул Гарэлз у эгіпецкай [[Александрыя|Александрыі]] паведаміў пра дэпартацыю насельніцтва Яфы ў пачатку красавіка 1917 году. Паводле яго, загады аб эвакуацыі былі скіраваныя перадусім супраць габрэйскага насельніцтва<ref>{{кніга|спасылка=https://books.google.com/books?id=Lls-WnKHpccC&q=Consul+Garrels+in+Alexandria+new+york+times+jaffa|загаловак=The New York Times Current History|выдавецтва=The New York Times Company|год=1917}}</ref>. Габрэям дазволілі вярнуцца ў свае дамы ў Тэль-Авіве толькі ў канцы наступнага году, калі Першая сусьветная вайна скончылася. У выніку Асманская імпэрыя пацярпела паразу, а [[Вялікабрытанія]] ўзяла пад кантроль Палестыну. У 1919 годзе ў Тэль-Авіве налічвалася ўсё яшчэ 182 дамы, то бок столькі жа, колькі іх было ў 1914 годзе<ref name="shemerisrael"/>. [[Файл:בית נתן הורניק רחוב יהודה הלוי תל אביב תרעב -1912 (בתוך אלבום של דוד דה סולה פו-PHAL-1617646.png|значак|зьлева|Адная з вуліцаў места ў 1912 годзе.]] У канцы 1917 году, падчас Сынайска-Палестынскай кампаніі Першай сусьветнай вайны, Тэль-Авіў, як і ўся тэрыторыя муніцыпалітэту Яфы, быў занятая войскамі Брытанскай імпэрыі. Да 1948 году горад уваходзіў у склад падмандатнай Палестыны, якая кіравалася брытанскай адміністрацыяй. З павелічэньнем габрэйскай іміграцыі ў гады брытанскага кіраваньня ўзмацняліся супярэчнасьці паміж арабскім і габрэйскім насельніцтвам Палестыны. 1 траўня 1921 году падчас Яфаўскіх забурэньняў загінулі 48 арабаў і 47 габрэяў, а раненьні атрымалі 146 габрэяў і 73 [[арабы]]<ref>{{кніга|загаловак=Palestine. Disturbances in May, 1921: Reports of the Commission of Inquiry with Correspondence Relating Thereto|выдавецтва=H.M. Stationery Office}}</ref>. Пасьля гэтых падзеяў многія габрэі пакінулі Яфу і перасяліліся ў Тэль-Авіў. З таго часу горад пачаў хутка разьвівацца як важны гандлёвы і бізнэсовы цэнтар<ref>{{кніга|імя=Joseph B.|прозьвішча=Glass|спасылка=https://books.google.com/books?id=dgqj1Ox8StsC&pg=PA298|загаловак=From New Zion to Old Zion: American Jewish Immigration and Settlement in Palestine, 1917–1939|выдавецтва=Wayne State University Press|isbn=978-0-8143-2842-2}}</ref>. У 1923 годзе Тэль-Авіў стаў першым горадам Палестыны, які быў падлучаны да электрычнай сеткі. Яфа атрымала электрычнасьць крыху пазьней, у тым жа годзе. 10 чэрвеня 1923 году падчас адкрыцьця электрастанцыі Яфаўскай электрычнай кампаніі адбылося ўрачыстае асьвятленьне дзьвюх галоўных вуліцаў Тэль-Авіва<ref>{{кніга|імя=Ronen|прозьвішча=Shamir|спасылка=https://books.google.com/books?id=GaT3AAAAQBAJ|загаловак=Current Flow: The Electrification of Palestine.|месца=Stanford|выдавецтва=Stanford University Press|isbn=978-0-8047-8868-7}}</ref>. У 1934 годзе Тэль-Авіў атрымаў статус самастойнай грамады, асобна ад Яфы<ref>{{артыкул|аўтар=Goren, Tamir|загаловак=Tel Aviv and the question of separation from Jaffa 1921–1936|выданьне=Middle Eastern Studies|том=52|нумар=3|старонкі=473—487|год=03.05.2016|DOI=10.1080/00263206.2015.1125340}}</ref>. Колькасьць габрэйскага насельніцтва гораду рэзка павялічылася ў час Пятай аліі, якая ўсчалася пасьля прыходу нацыстаў да ўлады ў [[Нацысцкая Нямеччына|Нямеччыне]]<ref name="JewishVL" />. Многія новыя габрэйскія перасяленцы прыбывалі ў Палестыну праз порт Яфы, але заставаліся жыць у Тэль-Авіве, што паступова ператварыла яго ў галоўны цэнтар гарадзкога жыцьця габрэйскага насельніцтва краіны. == Насельніцтва == Насельніцтва — 391 300 тыс., 96,1 % — габрэі, 3,9 % — арабы. == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Вонкавыя спасылкі == * [https://web.archive.org/web/20240222082425/https://www.tel-aviv.gov.il/ Афіцыйны сайт]. {{Тэль-Авіўская акруга}} {{Найбуйнейшыя гарады Ізраілю}} [[Катэгорыя:Тэль-Авіў| ]] 6j7xknfx5jgkxoltu1grfww6lg3g0d8 Адам Вайткевіч 0 53357 2699519 2210507 2026-11-08T03:19:49Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 2699519 wikitext text/x-wiki {{Асоба |імя = Адам Вайткевіч |арыгінал імя = |партрэт = AWajtkiewicz.jpg |апісаньне = Біскуп Адам Вайткевіч |род дзейнасьці = менскі біскуп |дата нараджэньня = {{Нарадзіўся|6|2|1796}} |месца нараджэньня = |дата сьмерці = {{Памёр|4|1|1870|гадоў=73}} |месца сьмерці = [[Вільня]] }} '''Адам Вайткевіч''' ({{мова-pl|Adam Wojtkiewicz}}; [[6 лютага]] [[1796]] — [[4 студзеня]] [[1870]], [[Вільня]]) — рымска-каталіцкі дзеяч, біскуп. == Біяграфія == З шляхецкага роду, сын Адама Вайткевіча й Францішкі з [[Багінскія|Багінскіх]]. Ахрышчаны 13 лістапада 1796 году ксяндзом Карлам Кшталтам. Высьвечаны на ксяндза ў 1819 годзе. Канонік [[магілёў]]скі ад 1845 году, рэктар [[Менск]]ае сэмінарыі ад 1849 году. 18 сакавіка 1852 году прызначаны менскім біскупам. 22 лютага 1853 году інтранізаваны на [[менская архідыяцэзія (гістарычная)|менскае біскупства]]. Пасьля скасаваньня 24 ліпеня 1869 году дыяцэзіі, пераехаў у Вільню, дзе й памёр. Апошняе ягонае біскупскае распараджэньне датуецца 25 ліпеня 1869 году. Пахаваны на [[Могілкі Росы|могілках Росы]] ў Вільні. {{Пачатак блёку}} {{Адзінка блёку |папярэднік = [[Матэвуш Ліпскі]] |назва = [[Менскія біскупы]] |гады = 1853—1869 |наступнік = [[Зыгмунт Лазінскі]] }} {{Канец блёку}} == Вонкавыя спасылкі == {{Commons}} * [https://web.archive.org/web/20220814161748/http://notrack.org/index.php?q=uggc://zrqvn.pngubyvp.ol/ai/a26/neg9.ugz Цырымонія ўрачыстага ўступленння на мінскую біскупскую катэдру вялебнага Адама Вайткевіча, біскупа мінскага…] * [https://web.archive.org/web/20220814161527/http://notrack.org/index.php?q=uggc%3A%2F%2Fzrqvn.pngubyvp.ol%2Fai%2Fa26%2Fneg8.ugz Уладзімір ДЗЯНІСАЎ. МАЛАВЯДОМЫЯ СТАРОНКІ З ГІСТОРЫІ МІНСКАЙ ДЫЯЦЭЗІІ] * [https://web.archive.org/web/20070115101021/http://www.albaruthenia.by.ru/art/elski.htm Аляксандар ЕЛЬСКІ. НАРЫС ПА ГІСТОРЫІ МІНСКАЙ ДЫЯЦЭЗІІ] {{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Вайткевіч, Адам}} [[Катэгорыя:Менскія біскупы]] [[Катэгорыя:Памерлі ў Вільні]] [[Катэгорыя:Пахаваныя на могілках Росы]] rz1221v9m6qn3553izjhlv542ggi5xh Clann Zú 0 53366 2699464 2640519 2026-11-07T21:36:59Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 2699464 wikitext text/x-wiki {{Музычны гурт | Назва = Clann Zú | Фота = | Подпіс = | Гады = [[1999]]—[[2005]] | Адкуль = [[Аўстралія]] | Мова = [[ангельская мова|ангельская]], [[ірляндзкая мова|ірляндзкая]] | Жанр = [[інды-рок]], [[фольк-рок]] | Выдавец = [[G7 Welcoming Committee Records|G7 Welcoming Committee]] | Зьвязаныя праекты = [[My Disco]]<br />[[The Black Hundred]] | Афіцыйная старонка = [http://www.clannzu.com clannzu.com] | Удзельнікі = [[Бэнжамін Эндрус]]<br />[[Расэл Фоўкус]]<br />[[Дэклан дэ Бара]]<br />[[Лаям Эндрус]]<br />[[Лэх Вудэн]] }} '''Clann Zú''' — [[Аўстралія|аўстралійскі]] і [[Ірляндыя|ірляндзкі]] музычны гурт, заснаваны ў [[Мэльбурн]]е ў [[1999]] годзе. == Біяграфія == Удзельнікі гурта натхняліся электрычнымі сумесямі такіх стыляў, як [[панк]], [[рок-музыка|рок]], [[фольк]], электронік і [[клясыка]]. Іх апрацоўка [[кельцкі фольк|кельцкага фольку]], [[электронная музыка|электроннай музыкі]] і року стварыла ўнікальны эпічны гук з моцнай атмасфэрай. Песьні гурта выкананыя на ангельскай і ірляндзкай мовах. Да свайго распаду, гурт працаваў зь незалежным лэйблам [[G7 Welcoming Committee Records]], заснаваным Крысам Ханам і Жорданам Самалескім з удзельнікаў гуртоў [[Propagandhi]] і [[Regal]] у [[1997]] годзе. Анімаванае відэа на песьню «Five Thousand More», зробленае вакалістам дэ Барам, было прэзэнтаванае на шматлікіх фэстывалях і інтэрнэт-сайтах, у тым ліку на сорак сёмым [[Cork International Film Festival]]. У хуткім часе гурт выпусьціў відэа для песьні «Crashing to the Floor» у [[2003]] годзе. Другі альбом гурта, ''[[Black Coats & Bandages]]'', быў выдадзены ў чэрвені [[2004]] году. У ім каманда адыйшла ад традыцыйных ірляндзкіх і фолькавых матываў, якія былі характэрны іх першаму альбому ''[[Rua]]''. Нягледзячы на гэта, яны працягнулі і нават разьвілі выкарыстаньне ірляндзкай мовы, запісаўшы дзьве песьні цалкам на ірляндзкай. Clann Zú, анансуючы сканчэньне дзейнасьці гурта, напісаў на сваім сайце ў траўні [[2005]]: «''Clann Zú з жалем паведамляе, што ён больш не працягвае свае туры ці запісы. Такое жыцьцё гурта. Бэнжамін і Лаям будуць працягваць тур і запісы з [[My Disco]] на лэйбле [[Crashing Jets]], а [[Дэклан дэ Бара]] будзе працягваць свой сольны праект''». З таго часу Дэклан дэ Бара выпусьціў два сольныя альбомы: ''[[Song of a Thousand Birds]]'' у [[2005]] і ''[[A Fire to Scare the Sun]]'' у [[2008]]. Расэл Фоўкус нядаўна далучыўся да гурта [[The Black Hundred]] з былымі удзельнікамі [[Oneironaut]], [[Season]] і [[The Grand Silent System]]. The Black Hundred плянуюць выпусьціць свой першы альбом у студзені [[2009]] году. == Дыскаграфія == * ''[[Clann Zú (альбом)|Clann Zú]]'' EP ([[2000]], самвыдат) * ''[[Rua]]'' LP ([[2003]], [[G7 Welcoming Committee Records]]) * ''[[Black Coats & Bandages]]'' LP ([[2004]], G7 Welcoming Committee Records) == Удзельнікі == * [[Бэнжамін Эндрус]] — [[гітара]] * [[Расэл Фоўкус]] — [[электрычная віяланчэль]], [[клявішы]] * [[Дэклан дэ Бара]] — [[сьпеў]], [[бойран]] * [[Лаям Эндрус]] — [[бас-гітара]] * [[Лэх Вудэн]] — апрацоўка гуку == Вонкавыя спасылкі == * [http://www.g7welcomingcommittee.com/ G7 Welcoming Committee Records] * [https://web.archive.org/web/20081012034926/http://www.theonebedroomapartment.tk/ The One Bedroom Apartment - фансайт] * [https://web.archive.org/web/20090224074711/http://declandebarra.com/ Сайт Дэклана дэ Бары] * [https://web.archive.org/web/20070313180011/http://www.dallasmusicguide.com/interviews/ClannZu.htm Інтэрвію з Дэкланам дэ Барам летам 2004] {{ізаляваны артыкул}} [[Катэгорыя:Аўстралійскія музычныя гурты]] [[Катэгорыя:Ірляндзкія музычныя гурты]] [[Катэгорыя:Музычныя гурты, якія зьявіліся ў 1999 годзе]] e8tbodkxoagtuolbau2sonl48euu2nf Аляксандар Агееў 0 54367 2699540 2287815 2026-11-08T05:40:43Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 2699540 wikitext text/x-wiki {{Навуковец |Навуковая сфэра = [[гісторыя]] |Месца працы = [[Магілёўскі дзяржаўны ўнівэрсытэт імя Аркадзя Куляшова|МДУ імя Куляшова]] |Вядомы як = дасьледчык гісторыі Магілёва |Узнагароды і прэміі = |Сайт = }} '''Алякса́ндар Рыго́равіч Аге́еў''' ({{Н}} 12 верасьня 1960, [[Шклоў]]) — гісторык, кандыдат гістарычных навук, дацэнт катэдры археалёгіі і спэцыяльных гістарычных дысцыплін [[Магілёўскі дзяржаўны ўнівэрсытэт імя Аркадзя Куляшова|МДУ імя Куляшова]], працуе на катэдры пэдагогікі ды псыхалёгіі Магілёўскага дзяржаўнага абласнога інстытуту разьвіцьця адукацыі<ref>[https://web.archive.org/web/20130616201200/http://www.mogileviro.by/node/53 Кафедра педагогики и психологии] — Могилевский государственный областной институт развития образования</ref>. У 2003 і 2007 годзе абіраўся дэпутатам Магілёўскага гарадзкога савета дэпутатаў па Саломенскай выбарчай акрузе №7. Жыве і працуе ў Магілёве. == Біяграфія == Нарадзіўся ў г. [[Шклоў|Шклове]] ў 1960 годзе. Пасьля заканчэньня ў 1981 г. Магілёўскага пэдагагічнага інстытуту па разьмеркаваньні працаваў настаўнікам гісторыі ў Новабрашчынскай сярэдняй школе Шклоўскага раёну, служыў у Савецкай арміі, працаваў выкладчыкам грамадзкіх дысцыплін у СПТУ № 14 г. Магілёва. Пасьля вучобы ў 1988—1991 у асьпірантуры Інстытуту гісторыі АН Беларусі ў сьнежні 1991 г. распачаў вучэбна-пэдагагічную дзейнасьць у Магілёўскім пэдагагічным інстытуце. У 1992 г. абараніў кандыдацкую дысэртацыю па спэцыяльнасьці айчынная гісторыя. Дацэнт (1997). З 2003 г. працуе дацэнтам катэдры археалёгіі і спэцыяльных гістарычных дысцыплін МДУ імя А. А. Куляшова. == Адукацыя == У 1981 г. скончыў гістарычны факультэт Магілёўскага пэдагагічнага інстытуту. У 1988—1991 навучаўся ў асьпірантуры Інстытуту гісторыі АН Беларусі. У 1992 годзе абараніў дысэртацыю<ref>Агеев, А. Г. Общественно-политическая деятельность рабочего класса Беларуси в 1956—1965 гг. : Автореф. дис. на соиск. учен. степ. канд. ист. наук: (07.00.02) / АН Беларуси, Ин-т истории. — Мн., 1992. — 22 с.</ref> (навуковы кіраўнік — акадэмік НАН Беларусі М. П. Касьцюк). == Грамадзкая дзейнасьць == У 1990-х гг. Агееў А. Р. актыўна ўдзельнічаў у працы [[Магілеўская гарадзкая арганізацыя БНФ|Магілёўскай гарадзкой арганізацыі БНФ]], краязнаўчых і геаграфічным таварыствах. У 1993—2001 гг. зьяўляўся рэдактарам гісторыка-краязнаўчага альманаха «Магілёўская даўніна». У 2005 годзе быў абраны намесьнікам старшыні Магілёўскай абласной арганізацыі [[Таварыства беларускай мовы]]. Зьяўляецца сябрам тапанімічнай камісіі пры Магілёўскім гарадзкім выканаўчым камітэце. Сябра грамадзкага савета па разьвіцьці аграэкатурызму Магілёўскай вобласьці пры Магілёўскім абласным камітэце па спорце і турызьме. У красавіку 2007 году разам з Таварыствам беларускай мовы ініцыяваў талаку па прыборцы і ўпарадкаваньні помніка прыроды рэспубліканскага значэньня «[[Палыкавіцкая крыніца]]» ў Магілёве. На талаку сабраліся грамадзкія актывісты, студэнты Магілёўскага дзяржаўнага ўнівэрсытэту імя Куляшова й жыхары мікрараёна Саломенка. == Навуковая дзейнасьць == Сфэрай навуковых інтарэсаў зьяўляецца палітычная гісторыя Беларусі ХХ ст., рэгіянальная гісторыя Магілёўшчыны, гісторыя штодзённага жыцьця насельніцтва ў гады Вялікай Айчыннай вайны, гісторыя Магілёўскага дзяржаўнага ўнівэрсытэту імя А. А. Куляшова. Усяго індывідуальна і ў сааўтарстве надрукавана каля 140 навуковых і навукова-папулярных публікацыяў, у тым ліку 14 манаграфій і кніг, 1 дапаможнік, 2 зборнікі дакумэнтаў. У 2008 годзе ў суаўтарстве з [[Алег Трусаў|Алегам Трусавым]] выдаў кнігу «Магілёўская ратуша. Гістарычны лёс і адраджэньне». У 144-старонкавым дасьледаваньні прадстаўлена шматвяковая гісторыя Магілёўскай ратушы ў кантэксьце беларускай і эўрапейскай гісторыі, апісваецца яе будаўніцтва ў XVII стагодзьдзі, функцыянаваньне ў XVIII—XX стагодзьдзях і адраджэньне ў XXI стагодзьдзі. Кніга выдадзена аддзелам культуры Магілёўскага гарвыканкаму сумесна з Музэем гісторыі гораду Магілёва. == Творы == * Агееў А.Р і інш. Магілёўская даўніна ў пытаннях і адказах / А. Р. Агееў, І. А. Марзалюк, І. А. Пушкін — 2-е выд., перепрац. і дап. — Магілёў,1999; * Агееў А. Р., Пушкін І. А. Магілёў на скрыжаванні. — 2-е выд., перапрац. і дап. — Магілёў, 2000; * Агеев А. Г., Климуть Я. И., Пушкин И. А. Перекрестки могилевской истории. — Мн.: ООО «Туринфо», 2004; * Агеев А. Г., Пушкин И. А. История профсоюзного движения Могилевщины. — Могилев: УПКП «Могилевская областная укрупненная типография им. Спиридона Соболя», 2005; * Агееў, А. Р., Трусаў, А. А. Магілёўская ратуша. Гістарычны лёс і адраджэнне / Аляксандр Агееў, Алег Трусаў. 2-е выд. папр. і дап. — Магілёў: Магіл. абл. узбуйн. друк., 2010. * Магілёўскі дзяржаўны універсітэт імя А. А. Куляшова: мінулае і сучаснасць / А. Р. Агееў, В. А. Бандарэнка, С. А. Парашкоў, П. Г. Рабзонаў і інш.; пад. рэд. В. І. Вішнеўскага — Магілёў: МДУ імя А. А. Куляшова, 2003; * Гісторыя Магілёўскага дзяржаўнага універсітэта (1913—1940 гг.): дакументы і матэрыялы / аўт.-склад.: А. Р. Агееў, К. М. Бандарэнка, В. П. Клімковіч; пад агульн. рэд. К. М. Бандарэнкі. — Магілёў: МДУ імя А. А. Куляшова, 2008; * Гістарычны факультэт. Да 75-годдзя ўтварэння. — Магілёў: УА «МДУ імя Куляшова», 2010. * Науменко, В. В. Очерки истории образования Могилевщины / В. В. Науменко, В. С. Богданов, А. Р. Агеев, под общ. ред. Л. С. Смотрицкого. — Могилев : МГОИРО, 2012. — 504 с : ил. * Гісторыя Магілёўскага дзяржаўнага ўніверсітэта (1944—1978): дакументы і матэрыялы / аўт.-склад.: А. Р. Агееў, К. М. Бандарэнка, В. П. Клімковіч; пад агульн. рэд. К. М. Бандарэнкі. — Магілёў : МДУ імя А. А. Куляшова, 2013. — 316 с. == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Вонкавыя спасылкі == * [http://www.nn.by/index.php?c=ar&i=1646 Адкрыцьцё Магілёва. Ці беларускі гэты горад?]{{Недаступная спасылка|date=July 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [https://web.archive.org/web/20110927092647/http://mahilou.org/2008/11/23/book_ratusha_photo.html Магілёўская ратуша як сімвал Адраджэння (прэзэнтацыя кнігі А. Агеева і А. Трусава «Магілёўская ратуша. Гістарычны лёс і адраджэньне»)] * [https://web.archive.org/web/20090106230310/http://jivebelarus.net/news/20080819_01.html Выйшла кніга аб гісторыі Магілёўскай ратушы] {{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Агееў, Аляксандар Рыгоравіч}} [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў Шклове]] [[Катэгорыя:Беларускія археолягі]] [[Катэгорыя:Беларускія гісторыкі]] [[Катэгорыя:Палітыкі мясцовага кіраваньня Рэспублікі Беларусь]] [[Катэгорыя:Выкладчыкі Магілёўскага дзяржаўнага ўнівэрсытэту імя А. А. Куляшова]] [[Катэгорыя:Кандыдаты гістарычных навук]] [[Катэгорыя:Сябры Таварыства беларускай мовы]] j35c6r2y90wldsudzsdc6bs2s929d4r Яўгенія Няронская 0 54429 2699449 2416563 2026-11-07T20:55:22Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 2699449 wikitext text/x-wiki {{Фотамадэль |Імя = Яўгенія Няронская |Ключ = |Фота = |Апісаньне_фота = |Псэўданімы = |Сучаснае_імя = |Нараджэньне = |Адкуль = |Рост = 177 см |Вага = 57 кг |Грудзі = 94 см |Стан = 62 см |Сьцёгны = 92 см |Валасы = шатэнка (ад прыроды брунэтка) |Вочы = цёмна-гнядыя |Грамадзянства = [[Беларусь]] |Сайт = [http://www.fashionbank.ru/blogs/userblog/5731/ Блог] }} '''Яўге́нія Няро́нская''' (нарадзілася ў 1986 годзе) — беларуская фотамадэль, фіналістка конкурсу «[[Міс Беларусь-2006]]», уладальніца тытулу «Міс Фота» міжнароднага конкурсу «Міс Унівэрсытэт сьвету» ([[Паўднёвая Карэя]], 2007), Міс [[Maxim]] 2008. == Біяграфія == Яўгенія вучыцца на чацьвертым курсе [[Факультэт журналістыкі БДУ|факультэту журналістыкі]] [[БДУ]]. Пасьля другога курсу перавялася на завочную форму навучаньня. == Кар’ера == Працавала на тэлеканалах «[[Лад]]» (праграма «Времечко») і «[[СТБ]]» (карэспандэнт). Мадэль [[Нацыянальная школа прыгажосьці|Нацыянальнай школы прыгажосьці]] і мадэльнага агенцтва «[[Serge]]». Зь першага курсу супрацоўнічае з рознымі выданьнямі і ў будучыні плянуе зрабіць кар’еру ў журналістыцы. Яўгенія Няронская добра вядомая ў беларускіх мадэльных кругах. Яна ўдзельнічала ў конкурсе «[[Міс Беларусь-2006]]», а таксама заваявала тытул «Міс Фота» на міжнародным конкурсе прыгажосьці «Міс Унівэрсытэт Сьвету — 2007» (Miss World University 2007), фінал якога праходзіў [[1 лістапада]] ў [[Сэул]]е. У сакавіку 2008 году Яўгенія Няронская адправіла сваё фота ў расейскі глянец [[Maxim]]. З трох тысяч заявак рэдакцыя папулярнага часопіса абрала сотню дзяўчын, у ліку якіх Яўгенія была адзінай беларускай. І ў канцы верасьня [[2008]] году Яўгенія стала лепшай — Міс MAXIM 2008. Ёй падарылі аўтамабіль [[Mazda]] RX-8 коштам мільён расейскіх рублёў ($40 тыс). Прыз быў уручаны на шыкоўнай вечарынцы, прысьвечанай конкурсу Мiss MAXIM 2008. Таксама яе фота зьявілася ў кастрычніцкім нумары [[FHM]]. Прапанова паступала і ад [[Playboy]], але яна адмовілася. Цяпер працуе ў маскоўскім мадэльным агенцтве. == Дадатковыя зьвесткі == * Яе дзядзька — кампазытар [[Мікалай Няронскі]], экс-гітарыст «[[Песьняры|Песьняроў]]». * Твар дзяўчыны «ўпрыгожваюць» некалькі шнароў: у дзяцінстве Жэня ламала нос, расьсякала брыво і нават падала тварам на друз. * На сьцягне ў Яўгеніі ёсьць тату — маленькая пантэра. * Любімы алькагольны напой — віскі з сокам. * Па яе словах, яна кожны дзень зьядае па плітцы горкага шакаладу, якую закусвае булачкай. * Любімы від спорту — конны спорт. * Ведае [[ангельская мова|ангельскую]] і [[француская мова|францускую мовы]]. * Любіць сіямскіх котак. * Любімы гурт — «Мумій Троль». == Вонкавыя спасылкі == * [https://web.archive.org/web/20110927235832/http://www.fashionbank.ru/blogs/userblog/5731/ Блог Яўгеніі Няронскай] * [http://www.fashionbank.ru/models/user/5731.html Анкета на Fashion Bank] * [https://web.archive.org/web/20081219231916/http://belarusmodels.by/models/models_female/neronskaya.html Анкета на сайце Нацыянальнай школы прыгажосьці] * [https://web.archive.org/web/20250413121516/http://www.gazeta.bsu.by/?uid=1312&type=Article «Мадэльная» журналістыка] * [[Салідарнасьць (газэта)|Салідарнасьць]], [http://www.gazetaby.com/index.php?sn_nid=16484&sn_cat=&sn_arx=&pas=1 «В Беларуси только одна беда» (фоторепортаж)]{{ref-ru}} * [[Салідарнасьць (газэта)|Салідарнасьць]], [http://www.gazetaby.com/index.php?sn_nid=18074&sn_cat=&sn_arx=&pas=1 Міss MAXIM: «Я стараюсь раздеваться красиво»]{{ref-ru}} * [[Комсомольская правда]], [http://kp.by/daily/24209.4/412814/ Miss Maxim-2008 Евгения НЕРОНСКАЯ: «Не успела я получить Мazda RX-8, как в нее врезался „жигуль“!»]{{Недаступная спасылка|date=December 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{ref-ru}} {{ізаляваны артыкул}} {{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Няронская, Яўгенія}} [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1986 годзе]] [[Катэгорыя:Удзельніцы конкурсу Міс Беларусь]] [[Катэгорыя:Беларускія фотамадэлі]] oonlrm6ymnrho8j58cckmxu6p8o3ul8 Юзэф Ядкоўскі 0 54803 2699423 2307078 2026-11-07T18:31:10Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 2699423 wikitext text/x-wiki {{Асоба |імя = Юзаф Ядкоўскі |арыгінал імя = |партрэт = jadkouski.jpg |апісаньне = |род дзейнасьці = [[археоляг]], [[нумізмат]]-[[калекцыянэр]], дасьледнік гісторыі [[Гарадзенскі павет|Гарадзеншчыны]] |дата нараджэньня = [[20 сьнежня]] [[1890]] |месца нараджэньня = {{сьцяг Расеі}} [[Горадня]], [[Гарадзенская губэрня]], [[Расейская імпэрыя]] |дата сьмерці = [[2 студзеня]] [[1950]] |месца сьмерці = {{сьцяг Польшчы}} [[Варшава]], [[ПНР]] }} '''Юзаф Ядкоўскі''' ({{мова-pl|Józef Jodkowski|скарочана}}; [[20 сьнежня]] [[1890]], [[Горадня]] — [[2 студзеня]] [[1950]], [[Варшава]]) — археоляг, нумізмат-калекцыянэр, дасьледнік гісторыі [[Гарадзенская вобласьць|Гарадзеншчыны]]. Заснавальнік [[Гарадзенскі гісторыка-археалагічны музэй|Гарадзенскага гісторыка-археалагічнага музэю]]. Зь яго ініцыятывы праводзіліся археалягічныя дасьледваньні і пачалася [[рэстаўрацыя]] [[Стары Замак (Горадня)|Старога замку]]. У пачатку 2000-х гадоў грамадзкасьць Горадні правяла збор подпісаў за наданьне імя Юзэфа Ядкоўскага дзялянцы [[Нёман]]скай наберажнай, створанай зь яго ініцыятывы дзеля абароны пагоркаў [[Стары Замак (Горадня)|Старога]], [[Новы Замак (Горадня)|Новага]] замкаў і [[Калоская царква|Калоскай царквы]] ад паводак. [[Рэжым Лукашэнкі]] гэтую ініцытыву праігнараваў. У 2012 годзе створана Прэмія імя Юзафа Ядкоўскага, якая ўручаецца асобам, творчая дзейнасьць якіх паспрыяла вывучэньню і папулярызацыі гарадзенскай мінуўшчыны, а таксама захаваньню прыроднай і гісторыка-культурнай самабытнасьці [[Горадня|Горадні]] і рэгіёну. У 2012 годзе прэмію атрымалі Алесь Госьцеў і Тацяна Касатая<ref>http://www.t-styl.info/by/114/society/8987/Прэмію{{Недаступная спасылка|date=March 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Ядкоўскага ўручылі Алесю Госцеву і Таццяне Касатай</ref>, у 2013 годзе — Віктар Саяпін<ref>Віктар Саяпін — лаўрэат прэміі Юзафа Ядкоўскага за 2013 год! https://web.archive.org/web/20131206062413/http://harodnia.com/be/sionnia/padziei/442-sajapin-laureat-premii-jadkouskaha#ref1</ref>. == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Вонкавыя спасылкі == * [https://web.archive.org/web/20140515132446/http://skarb.khoz.ru/numizmatika/numizmatika/juzef.html Віктар Какарека «Юзеф Иодковский — страницы жизни»] * [https://web.archive.org/web/20221210060030/http://gazeta.grodno.net/100/t4.html Вячаслаў ШВЕД. Юзаф Ядкоўскі: вядомы і невядомы] * [https://web.archive.org/web/20150510125536/http://harodnia.com/be/uczora/biblijateka/46-jadkouski-padziemny-hrodna Юзаф Ядкоўскі. Падземны Гродна] * [https://web.archive.org/web/20131222220818/http://harodnia.com/be/uczora/biblijateka/25-jodkowski-swiatynia-na-kolozy Józef Jodkowski. Świątynia warowna na Kołoży w Grodnie w świetle badań archiwalnych i archeologicznych dokonanych w 1935 r.] {{накід}} {{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Ядкоўскі, Юзаф}} [[Катэгорыя:Нарадзіліся 20 сьнежня]] [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1890 годзе]] [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў Горадні]] [[Катэгорыя:Польскія нумізматы]] [[Катэгорыя:Польскія гісторыкі]] [[Катэгорыя:Памерлі 2 студзеня]] [[Катэгорыя:Памерлі ў 1950 годзе]] [[Катэгорыя:Памерлі ў Варшаве]] ec8ge3id6d2m8hbeoa4b4ejov9hm4vh Чыркавічы 0 57916 2699353 2683703 2026-11-07T14:36:35Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 2699353 wikitext text/x-wiki {{Населены пункт/Беларусь |Назва = Чыркавічы |Лацінка = Čyrkavičy |Статус = вёска |Назва ў родным склоне = Чыркавічаў |Герб = |Сьцяг = |Гімн = |Дата заснаваньня = |Першыя згадкі = 1560 |Статус з = |Магдэбурскае права = |Былая назва = |Мясцовая назва = |Вобласьць = [[Гомельская вобласьць|Гомельская]] |Раён = [[Шацілавіцкі раён|Шацілавіцкі]] |Сельсавет = [[Чыркавіцкі сельсавет|Чыркавіцкі]] |Гарадзкі савет = |Старшыня гарвыканкаму = |Пасада кіраўніка = |Кіраўнік = |Плошча = |Крыніца плошчы = |Вышыня = 124 |Унутраны падзел = |Колькасьць насельніцтва = 1158 |Год падліку колькасьці = 2010 |Крыніца колькасьці насельніцтва = |Тэндэнцыя колькасьці насельніцтва = |Этнічны склад насельніцтва = |Год падліку этнічнага складу = |Нацыянальны склад насельніцтва = |Год падліку нацыянальнага складу = |Колькасьць двароў = |Год падліку колькасьці двароў = |Крыніца колькасьці двароў = |Паштовы індэкс = 247410 |СААТА = |Выява = Чыркавічы.jpg |Апісаньне выявы = |Шырата градусаў = 52 |Шырата хвілінаў = 39 |Шырата сэкундаў = 38 |Даўгата градусаў = 29 |Даўгата хвілінаў = 38 |Даўгата сэкундаў = 57 |Пазыцыя подпісу на мапе = |Водступ подпісу на мапе = |Сайт = }} '''Чы́ркавічы'''<ref>{{Літаратура/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Гомельская вобласьць}} С. 306.</ref> — [[аграгарадок|вёска]] ў [[Беларусь|Беларусі]], на рацэ [[Чырка|Чырцы]]. Цэнтар [[Чыркавіцкі сельсавет|сельсавету]] [[Шацілавіцкі раён|Шацілавіцкага раёну]] [[Гомельская вобласьць|Гомельскай вобласьці]]. Насельніцтва на 2010 год — 1158 чалавек. Знаходзяцца за 7 км на паўночны захад ад [[Шацілавічы|Шацілавічаў]], за 10 км ад чыгуначнай станцыі [[Сьветлагорск-на-Бярэзіне]] (лінія [[Жлобін]] — [[Каленкавічы]]); на аўтамабільнай дарозе [[Шацілавічы]] — [[Парычы]]. Чыркавічы — даўняе [[мястэчка]] [[Рэчыцкі павет|гістарычнай Рэчыччыны]] ([[Панізоўе (рэгіён)|Панізоўя]]). == Гісторыя == === Вялікае Княства Літоўскае === Першы пісьмовы ўпамін пра Чыркавічы датуецца 1560 годам. Згодна з адміністрацыйна-тэрытарыяльнай рэформай 1565—1566 гадоў яны ўвайшлі ў склад [[Рэчыцкі павет|Рэчыцкага павету]]<ref>[[Аляксандар Ельскі|Jelski A.]] Czyrkowicze // {{Літаратура/Геаграфічны слоўнік Каралеўства Польскага|1к}} S. [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_I/884 884].</ref> [[Менскае ваяводзтва|Менскага ваяводзтва]]. Паводле інвэнтару [[Бабруйскае староства|Бабруйскага староства]] за 1639 год у Чыркавічах было 26 [[Дым (адзінка падаткаабкладаньня)|дымоў]], зь якіх 15 заселеныя, і 40 валокаў землі, зь якіх 25 пустыя. === Пад уладай Расейскай імпэрыі === У выніку [[другі падзел Рэчы Паспалітай|другога падзелу]] [[Рэч Паспалітая|Рэчы Паспалітай]] (1793 год) Чыркавічы апынуліся ў складзе [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]], у Бабруйскім павеце [[Менская губэрня|Менскай губэрні]]. У 1840 годзе на сродкі П. Пушчына замест струхлелага ў мястэчку збудавалі новы драўляны будынак царквы Сьвятых Пятра і Паўла (у яе архіве захоўваліся мэтрычныя кнігі і прыходзкія сьпісы ад 1799 году). На 1885 год у Чыркавічах было 92 двары, дзеялі 2 царквы, працавала [[Русіфікацыя Беларусі|расейская]] школа. Паводле вынікаў перапісу 1897 году — 149 двароў, хлебазапасны магазын, карчма. На 1908 год — 165 двароў, фэльчарскі пункт; на 1917 год — 208 двароў. За часамі [[Першая сусьветная вайна|Першай сусьветнай вайны]] ў лютым 1918 году Чыркавічы занялі войскі [[Нямецкая імпэрыя|Нямецкай імпэрыі]]<ref name="VHAB-19">{{Літаратура/ВГАБ|4к}} С. 19.</ref>. === Найноўшы час === 25 сакавіка 1918 году згодна з [[Трэцяя Ўстаўная грамата|Трэцяй Устаўной граматай]] Чыркавічы абвяшчаліся часткай [[Беларуская Народная Рэспубліка|Беларускай Народнай Рэспублікі]]. 1 студзеня 1919 году згодна з пастановай І зьезду КП(б) Беларусі яны ўвайшлі ў склад [[БССР|Беларускай ССР]], дзе сталі цэнтрам сельсавету Парыцкага раёну Бабруйскай акругі (вобласьці). У 1930 годзе ў вёсцы працавалі кузьня. На 1925 год тут было 220 двароў. На 2003 год у Чыркавічах было 398 двароў, на 2004 год — 434. У 2000-я гады вёска атрымала афіцыйны статус «[[аграгарадок|аграгарадку]]». == Насельніцтва == === Дэмаграфія === * '''XIX стагодзьдзе''': 1885 год — 611 чал.; 1897 год — 858 чал. * '''XX стагодзьдзе''': 1908 год — 999 чал.; 1917 год — 1194 чал.; 1959 год — 883 чал.; 1999 год — 1071 чал. * '''XXI стагодзьдзе''': 2003 год — 998 чал.<ref>{{Літаратура/БелЭн|17к}} С. 318.</ref>; 2004 год — 1101 чал.<ref>{{Літаратура/Гарады і вёскі Беларусі|2-2к}}</ref>; 2010 год — 1158 чал. === Інфраструктура === У Чыркавічах працуюць сярэдняя і музычная школы, [[дашкольная ўстанова]], [[фэльчарска-акушэрскі пункт]], дом культуры, бібліятэка, пошта. == Забудова == Плян Чыркавічаў складаецца з простай шыротнай вуліцы, да цэнтру якой з поўдня далучаецца завулак; на ўсходзе яе перасякае кароткая вуліца. На поўначы, паралельна да галоўнай разьмяшчаецца кароткая простая вуліца. Забудова драўляная, сядзібнага тыпу. == Турыстычная інфармацыя == === Страчаная спадчына === * Царква Сьвятых Апосталаў Пятра і Паўла (XVIII стагодзьдзе; [[Кіеўская, галіцкая і ўсяе Русі мітраполія (уніяцкая)|Сьвяты Пасад]]) == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} == Літаратура == * {{Літаратура/БелЭн|17}} * {{Літаратура/Гарады і вёскі Беларусі|2-2}} * {{Літаратура/Геаграфічны слоўнік Каралеўства Польскага|1}} == Вонкавыя спасылкі == * [https://web.archive.org/web/20191206010232/https://pda.weather-in.by/by/gomel%27skaja/1058 Прагноз надвор’я ў в. Чыркавічы] * [https://web.archive.org/web/20090406135318/http://belngo.info/cgi-bin/i.pl?id=2244 Сябра ТБМ выявіў старадаўнюю знаходку] {{Навігацыйная група |назоў = Чыркавічы ў сучасным [[Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Беларусі|адміністрацыйна-тэрытарыяльным падзеле]] [[Беларусь|Беларусі]] |стыль_назова = background-color: {{Колер|Беларусь}}; |Чыркавіцкі сельсавет |Шацілавіцкі раён }} {{Месты і мястэчкі гістарычнай Рэчыччыны}} [[Катэгорыя:Чыркавіцкі сельсавет]] [[Катэгорыя:Населеныя пункты Шацілавіцкага раёну]] [[Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XVI стагодзьдзі]] bnq0jwn67rmiowldxk1x3noz7y2bcop Linkin Park 0 59645 2699483 2562680 2026-11-07T22:11:02Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 2699483 wikitext text/x-wiki {{Музычны гурт | Назва = Linkin Park | Фота = Linkin Park - Summer Sonic 2006.jpg | Подпіс = | Гады = [[1996]] — цяпер | Адкуль = [[Лос-Анджэлес]], [[Каліфорнія]], ЗША | Краіна = {{Сьцягафікацыя|ЗША}} | Мова = [[ангельская мова|ангельская]] | Жанры = {{Плоскі сьпіс| * [[альтэрнатыўны рок]] * [[альтэрнатыўны мэтал]] * [[ню-мэтал]]}} | Выдаўцы = {{Плоскі сьпіс| * [[Warner Bros.]] * [[Machine Shop]]}} |Зьвязаныя праекты = {{Плоскі сьпіс| * [[Dead By Sunrise]] * [[Fort Minor]]}} | Афіцыйная старонка = https://www.linkinpark.com/ | Удзельнікі = {{Просты сьпіс| * [[Чэстар Бэнінгтан]] * [[Майк Шынода]] * [[Джо Ган]] * [[Брэд Дэлсан]] * [[Роб Бурдан]] * [[Дэйв Фарэл]]}} | Былыя ўдзельнікі = {{Просты сьпіс| * [[Кайл Крыснэр]] * [[Скот Козел]] * [[Марк Ўэйкфілд]]}} }} '''Linkin Park''' — амэрыканскі [[рок-гурт]]. Адзін з самых папулярных прадстаўнікоў рок-сцэны. З 1996 году гурт прадаў больш як 50 мільёнаў копіяў альбомаў і двойчы атрымліваў прэмію [[Грэмі]]. Здабыў свой посьпех ''Linkin Park'', дзякуючы альбому [[Hybrid Theory]]. Альбом разыйшоўся 10 мільённым накладам копіяў, у выніку чаго здабыў брыліянтавы статус. Наступны студыйны альбом, [[Meteora]], паўтарыў посьпех папярэдняга, займаў першае месца ў 2003 годзе ў чарце ''Billboard Top 200''. Грошы, атрыманыя ад продажаў гэтага альбома, гурт выкарыстаў у дабрачынных мэтах па ўсім сьвеце. Апошні па часе альбом [[Minutes to Midnight]], які заняў першыя месцы чартаў у 32 краінах, стаў тройчы плятынавым, і пасьпяхова ўзначальваў увесь 2007 год рэйтынг [[Billboard]]. У 2009 годзе выходзіць сынгл «New Divide», адмыслова запісаны для стужкі «Трансформэры: Помста палеглых». == Гісторыя == === Заснаваньне === Гурт быў заснованы ў 1996 годзе Майкам Шынодам, Брэдам Дэлсанам і Робам Бурданам, і называўся напачатку [[Xero]]. Пазьней яны зьмянілі назву на ''Hybrid Theory''. Афіцыйна як гурт ''Linkin Park'' яны сталі выступаць у 1999 годзе. Першапачаткова ў якасьці вакаліста быў запрошаны [[Марк Ўэйкфілд]], але ж ён неўзабаве пакінуў гурт. Хлопцам быў патрэбен новы вакаліст. І яны вырашылі даслаць свае запісы розным людзям, каб тыя праслухалі іх і прапанавалі што-небудзь сваё. Гэтыя запісы зьявіліся і ў Чэстара Бэнінгтана. Ён, праслухаўшы запісы запісаў некалькі вакальных партыяў і адаслаў хлопцам. Тым спадабалася выкананьне Чэстара і ён незабаве далучыўся да хлапцоў. Пасьля таго, як Чэстар пагадзіўся далучыцца да гурта, ён стаў звацца ''Hybrid Theory''. Ідэя аб зьмешваньні стыляў вакалу дала штуршок для складаньня новага матэрыялу, што дапамагло адрадзіць гурт. Наступілі новыя часы. У хлапцоў паўсталі праблемы з брытанскім электронным гуртом, які меў назоў Hybrid і вінаваціў іх у плагіяце, таму Чэстар Бэнінгтан прыдумаў новы назоў для гурта — ''Linkoln Park'', таму што ён стала хадзіў у студыю менавіта праз гэты парк у Лос-Анджэлесе. Але з-за таго, што такі дамэн у інтэрнэце быў заняты і яго выкуп каштаваў вельмі дорага, гурт назваўся '''''Linkin Park'''''. === Hybrid Theory === У 1999 годзе гурт падпісаў кантракт з Warner Bros. Records. На наступны год гурт выдаў дэбютны альбом [[Hybrid Theory]] — матэрыял, які зьбіраўся шмат гадоў. Альбом стаў вельмі пасьпяховым, разыйшоўся накладам 4 млн 800 тыс. копіяў за першы год і атрымаў прэмію «[[Грэмі]]» як найлепшы рок-альбом году. Песьні з альбома — ''«Crawling»'', ''«One Step Closer»'' і ''«In the End»'' мелі посьпех у гіт-парадах, а кліп ''«In the End»'' атрымаў узнагароду як найлепшы відэакліп году. У 2001 годзе гурт правёў тур па ЗША, неаднаразова выступаў зь вядомымі рэпэрамі, а таксама прыняў удзел у фэсьце ''Ozzfest''. За той год гурт адыграў 320 канцэртаў, і выдаў DVD ''Frat Party at the Pankake Festival''. Таксама ''Linkin Park'' запісаў альбом рэміксаў [[Reanimation]]. === Meteora === У 2003 годзе выйшаў другі альбом ''Linkn Park'' пад назвай [[Meteora]], які ўзначаліў чарт [[Billboard]] па продажах альбомаў. Відэакліпы на песьні ''«Somewhere I Belong»'', ''«Breaking the Habit»'' і ''«Numb»'' трансьляваліся па [[MTV]] і займалі першыя месцы ў гіт-парадах. Альбом атрымаў шэраг узнагародаў: прэмію ''MTV'' за лепшае відэа («Somewhere I Belong») і ''Radio Music Awards'' за найлепшую песьню («Numb»). На песьні ''«Numb»'', ''«Faint»'', ''«Lying from You»'' былі запісаныя рэміксы з удзелам рэпэра [[Jay-Z]]. Пасьля выпуску гэтага альбому гурт стаў адным з самых папулярных у сьвеце. === Minutes to Midnight === У 2006 годзе Linkin Рark бярэцца за запіс ноавага альбома. Прадусаваць альбом гурт абірае прадусара Рыка Рубіна. 15 траўня 2007 году выходзіць альбм [[Minutes to Midnight]]. 7 верасьня 2008 году гурт становіцца ляўрэатам MTV Video Music Awards у намінацыі «Найлепшы кліп у стылі рок». 25 лістапада 2008 году выходзіь DVD «Road to Revolution: Live at Milton Keynes» на якім запісаны канцэрт у межах эўрапейскага турнэ. == Склад == * [[Чэстар Бэнінгтан]] — [[вакал]] * [[Майк Шынода]] — [[вакал]], [[клявішы]], [[рытм-гітара]], [[MC]] * [[Джо Ган]] — [[дыджэй]] * [[Брэд Дэлсан]] — [[гітара]] * [[Роб Бурдан]] — [[барабаны]] * [[Дэйв Фарэл]] — [[бас-гітара]] '''Былыя ўдзельнікі''': * Кайл Крыснэр — [[бас-гітара]] (1998—1999) * Скот Козел — [[бас-гітара]] (1999—2001) * Марк Ўэйкфілд — [[вакал]] (1996—1998) == Дыскаграфія == === Студыйныя альбомы === * ''[[Hybrid Theory]]'' (2000) * ''[[Meteora]]'' (2003) * ''[[Minutes to Midnight]]'' (2007) * ''[[A Thousand Suns]]'' (2010) * ''[[Living Things]]'' (2012) * ''[[The Hunting Party]]'' (2014) * ''[[One More Light]]'' (2017) * ''From Zero'' (2024) === [[Дэма]] і [[EP]]-запісы === * ''[[Xero]]'' (1997) * ''Hybrid Theory Demo'' (1999) * ''[[Hybrid Theory EP]]'' (1999) * ''Hybrid Theory Demo (8-Track CD)'' (1999) * ''Hybrid Theory [Demo Cassette]'' (2000) * ''[[Hybrid Theory EP]]'' (Перавыданьне) (2001) * ''LP Underground 2.0 EP'' (2002) * ''LP Underground 3.0 EP'' (2003) * ''LP Underground 4.0 EP'' (2004) * ''LP Underground 5.0 EP'' (2005) * ''LP Underground 6.0 EP'' (2006) * ''LP Underground 7.0 EP'' (2007) * ''LP Underground 8.0 EP: MMM…COOKIES — Sweet Hamster Like Jewels From America!'' (2008) * ''Songs from the Underground'' (2008) * ''LP Underground 9 — Demos EP'' (2009) * ''A Decade Underground'' (2010) * ''LP Underground X — Demos EP'' (2010) * ''iTunes Festival: London 2011'' (2011) * ''LP Underground Eleven'' (2011) === Альбомы рэміксаў === * ''[[Reanimation]]'' (2002) * ''[[Collision Course]]'' (разам з [[Jay-Z]]) (2004) === DVD, канцэртныя CD === * ''[[Frat Party at the Pankake Festival]]'' (2001) * ''[[Reanimation]]'' (2002) <small>([[DVD-Audio]])</small> * ''[[The Making of Meteora]]'' (2003) <small>(Абмежаваны выпуск)</small> * ''[[Live in Texas]]'' (2003) * ''[[Collision Course]]'' (2004) * ''[[The Making of Minutes to Midnight]]'' (2007) <small>(Абмежаваны выпуск)</small> * ''[[Road to Revolution: Live at Milton Keynes]]'' (2008) == Дадатковыя зьвесткі == * ''Linkin Park'' надзвычайна папулярныя ў Японіі. Так, напрыклад, шматлікія [[ню-мэтал]] гурты спрабуюць пераймаць іх гучаньне, напрыклад Eight. * Песьня «One Step Closer» гучыць у тытрах фільму «Дракула». * У фільме «''Прыцемкі''» ў тытрах грае песьня «''Leave Out All the Rest''». == Вонкавыя спасылкі == * [http://www.linkinpark.com Афіцыйны сайт] * [http://www.lpunderground.com Афіцыйны фан-клюб] * [https://web.archive.org/web/20200106145821/http://lprussia.com/ Расейскамоўны фан-сайт] [[Катэгорыя:Музычныя гурты ЗША]] [[Катэгорыя:Рок-гурты ЗША]] [[Катэгорыя:Ню-мэтал гурты]] [[Катэгорыя:Зьявіліся ў 1996 годзе]] [[Катэгорыя:Музычныя гурты, якія зьявіліся ў 1996 годзе]] [[Катэгорыя:Музычныя гурты з Лос-Анджэлесу]] [[Катэгорыя:Музычныя гурты з Каліфорніі]] t0bj6426wwz60zhuorpy001xv58csbn Аляксандар Міхневіч 0 60209 2699544 2536053 2026-11-08T06:30:36Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 2699544 wikitext text/x-wiki {{Іншыя значэньні|тып=прозьвішча|Міхневіч}} {{Палітык |імя = Аляксандар Міхневіч |выява = |подпіс_пад_выявай = |пасада = 5-ы амбасадар Беларусі ў Бэльгіі |пачатак_тэрміну = 13 чэрвеня 2016 |канец_тэрміну = 29 ліпеня 2021 |прэзыдэнт = [[Аляксандар Лукашэнка]] |прэм’ер-міністар = [[Раман Галоўчанка]], [[Сяргей Румас]], [[Андрэй Кабякоў]] |папярэднік = [[Андрэй Яўдачэнка]] |наступнік = |пасада2 = 1-ы намесьнік [[Міністэрства замежных справаў Беларусі|міністра замежных справаў Беларусі]] |пачатак_тэрміну2 = 12 верасьня 2012 |канец_тэрміну2 = 13 чэрвеня 2016 |прэзыдэнт2 = |прэм’ер-міністар2 = Андрэй Кабякоў, [[Міхаіл Мясьніковіч]] |папярэднік2 = [[Ігар Петрышэнка]] |наступнік2 = Андрэй Яўдачэнка |пасада3 = 5-ы амбасадар Беларусі ў Вялікабрытаніі |пачатак_тэрміну3 = 4 жніўня 2006 |канец_тэрміну3 = 12 верасьня 2012 |прэзыдэнт3 = |прэм’ер-міністар3 = Міхаіл Мясьніковіч, [[Сяргей Сідорскі]] |папярэднік3 = [[Аляксей Мажухоў]] |наступнік3 = [[Сяргей Алейнік]] |пасада4 = Намесьнік міністра замежных справаў Беларусі |пачатак_тэрміну4 = 23 сакавіка 2000 |канец_тэрміну4 = 30 кастрычніка 2006 |прэзыдэнт4 = |прэм'ер-міністар4 = Сяргей Сідорскі, [[Генадзь Навіцкі]], [[Уладзімер Ярмошын]], |папярэднік4 = |наступнік4 = |дата_нараджэньня = {{Нарадзіўся|24|12|1953|1}} |месца_нараджэньня = [[Менск]], [[Беларуская ССР]], СССР |партыя = |сужэнец = |дзеці = |бацька = [[Юры Міхневіч]] (1925—1998) |маці = |род = |адукацыя = [[Маскоўскі інжынэрна-фізычны інстытут]] (1977), [[Усесаюзная акадэмія вонкавага гандлю]] (1986) |подпіс = |узнагароды = {{Блёк узнагародаў|{{Ордэн Пашаны (Беларусь)}}}} |Commons = |камэнтар = }} '''Алякса́ндар Ю́р’евіч Міхне́віч''' (нар.1953, Менск, цяпер [[Беларусь]]) — беларускі дыплямат. Намесьнік (2000—2006) і 1-ы намесьнік [[Міністэрства замежных справаў Беларусі|міністра замежных справаў Беларусі]] (2012—2016), 5-ы амбасадар Беларусі ў Вялікабрытаніі (2006—2012) і ў Бэльгіі (2016—2021). [[Сын]] [[Міністэрства культуры Беларускай ССР|міністра культуры Беларускай ССР]] [[Юры Міхневіч|Юрыя Міхневіча]] (1977—1988) == Жыцьцяпіс == Нарадзіўся ў сям'і сакратара Менскага гарадзкога камітэту Камсамолу Беларусі [[Юры Міхневіч|Юрыя Міхневіча]]. У 1977 годзе скончыў [[Маскоўскі інжынэрна-фізычны інстытут]] ([[Расейская СФСР]]). У 1977—1978 гадах працаваў [[інжынэр]]ам вытворча-тэхнічнага аб’яднаньня «[[Інтэграл (кампанія)|Інтэграл]]» у Менску ([[Беларуская ССР]]), дзе ў 1979—1980 гадах быў намесьнікам сакратара камітэту [[камсамол]]у. У 1980—1983 гадах — загаднік аддзелу Менскага гарадзкога камітэту [[Камуністычны саюз моладзі Беларусі|Камуністычнага саюзу моладзі Беларусі]]. У 1983—1986 гадах — слухач [[Усесаюзнайя акадэмія вонкавагага гандлю|Усесаюзнай акадэміі вонкавагага гандлю]]. У 1986—1987 гадах выконваў абавязкі закадніка аддзелу кадраў Беларускага навукова-дасьледчага інстытуту навукова-тэхнічнай інфармацыі і тэхніка-эканамічных дасьледаваньняў [[Дзяржплян БССР|Дзяржпляну БССР]], дзе ў 1987—1988 гадах працаваў загаднікам аддзелу [[патэнт]]на-ліцэнзійных дасьледаваньняў. З 1988 году быў начальнікам аддзелу вонкаваэканамічных сувязяў [[Міністэрства лёгкай прамысловасьці БССР]]. У 1992—1995 гадах быў начальнікам адпаведнага аддзелу, а затым управы [[канцэрн]]у «[[Беллегпрам]]», дзе ад [[15 жніўня]] [[1995]] году да [[31 сакавіка]] [[2000]] году быў 1-м віцэ-прэзыдэнтам<ref>[http://old.bankzakonov.com/d2008/time78/lav78376.htm Постановление Кабинета Министров Республики Беларусь от 15 августа 1995 г. №445 "О назначении А.Ю.Михневича первым вице-президентом Белорусского государственного концерна по производству и реализации товаров легкой промышленности]{{Недаступная спасылка|date=January 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{ref-ru}}</ref><ref>[http://old.bankzakonov.com/d2008/time56/lav56537.htm Постановление Совета Министров Республики Беларусь от 31 марта 2000 г. №436 "Аб вызваленні А.Ю.Міхневіча ад пасады першага віцэ-прэзідэнта Беларускага дзяржаўнага канцэрна па вытворчасці і рэалізацыі тавараў лёгкай прамысловасці"]{{Недаступная спасылка|date=January 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. [[23 сакавіка]] [[2000]] году прызначаны намесьнікам міністра замежных справаў Рэспублікі Беларусь<ref>[http://old.bankzakonov.com/d2008/time56/lav56650.htm Указ Президента Республики Беларусь от 23 марта 2000 г. №151 "О назначении А.Ю.Михневича заместителем Министра иностранных дел Республики Беларусь"]{{Недаступная спасылка|date=January 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{ref-ru}}</ref>. [[4 жніўня]] [[2006]] году быў прызначаны Надзвычайным і Паўнамоцным Амбасадарам Рэспублікі Беларусь у [[Вялікабрытанія|Аб'яднаным Каралеўстве Вялікае Брытаніі ды Паўночнае Ірляндыі]], а таксама амбасадарам у [[Рэспубліка Ірляндыя|Рэспубліцы Ірляндыя]] па сумяшчальніцтве<ref>[http://old.bankzakonov.com/d2008/time18/lav18205.htm Указ Президента Республики Беларусь от 4 августа 2006 г. №495 "О назначении А.Ю.Михневича Чрезвычайным и Полномочным Послом Республики Беларусь в Соединенном Королевстве Великобритании и Северной Ирландии, Чрезвычайным и Полномочным Послом Республики Беларусь в Ирландии по совместительству"]{{Недаступная спасылка|date=January 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{ref-ru}}</ref>. Толькі [[30 кастрычніка]] 2006 году быў фармальна вызвалены ад пасады намесьніка Міністра<ref>[https://web.archive.org/web/20120610211242/http://old.bankzakonov.com/d2008/time16/lav16681.htm Постановление Совета Министров Республики Беларусь от 30 октября 2006 г. №1433 "Аб назначэнні і вызваленні некаторых службовых асоб"] {{ref-ru}}</ref>. [[18 сьнежня]] [[2003]] году ўзнагароджаны Ганаровай граматай Савету Міністраў<ref>[http://pravo.levonevsky.org/bazaby09/sbor38/text38247.htm Постановление Совета Министров Республики Беларусь от 18 декабря 2003 г. №1659 "О награждении А.Ю.Михневича Почетной грамотой Совета Министров Республики Беларусь"]{{ref-ru}}</ref>. Са жніўня 2006-га і да верасьня 2012 году — амбасадар Беларусі ў Вялікабрытаніі і па сумяшчальніцтве ў Ірляндыі. Ад 10 верасьня 2012-га па 13 чэрвеня 2016 году быў 1-м намесьнікам [[Міністэрства замежных справаў Беларусі|міністра замежных справаў Беларусі]].13 чэрвеня 2016 году прызначаны амбасадарам Беларусі ў Бэльгіі. 29 ліпеня 2021 году А. Лукашэнка падпісаў Указ № 296 аб вызваленьні Міхневіча з пасады амбасадара Беларусі ў [[Бэльгія|Бэльгіі]] і па сумяшчальніцтве ў [[Люксэмбург]]у ў сувязі з выхадам у адстаўку. Адначасна Міхневіча вызвалілі з пасады пастаяннага прадстаўніка Беларусі пры [[Эўразьвяз]]е, [[Эўрапейская супольнасьць па атамнай энэргіі|Эўрапейскай супольнасьці па атамнай энэргіі]] і па сумяшчальніцтве пры [[Арганізацыя Паўночнаатлянтычнай дамовы|Арганізацыі Паўночнаатлянтычнай дамовы]]<ref>{{Навіна|аўтар=|загаловак=Аляксандар Міхневіч вызвалены з пасады пасла Беларусі ў Бэльгіі і пастаяннага прадстаўніка пры ЭЗ|спасылка=https://president.gov.by/be/events/alyaksandr-mihnevich-vyzvaleny-z-pasady-pasla-belarusi-u-belgii-i-pastayannaga-pradstaunika-pry-es|выдавец=[[Прэзыдэнт Рэспублікі Беларусь]]|дата публікацыі=29 ліпеня 2021|дата доступу=30 ліпеня 2021}}</ref>. == Крыніцы == {{зноскі}} == Вонкавыя спасылкі == * [https://web.archive.org/web/20090524020145/http://www.uk.belembassy.org/eng/ambbellat/ ''EMBASSY OF THE REPUBLIC OF BELARUS IN THE UNITED KINGDOM OF GREAT BRITAIN AND NORTHERN IRELAND — Ambassador'' (<small>па стане на 20 красавіка 2009 году</small>)] {{ref-en}} {{Амбасадары Беларусі ў Бэльгіі}} {{Пастаянныя прадстаўнікі Беларусі пры Камісіі Эўрапейскіх супольнасьцяў}} {{Пастаянныя прадстаўнікі Беларусі пры Арганізацыі Паўночнаатлянтычнай дамовы}} {{Амбасадары Беларусі ў Вялікабрытаніі}} {{Амбасадары Беларусі ў Люксэмбургу}} {{Амбасадары Беларусі ў Рэспубліцы Ірляндыя}} {{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Міхневіч, Аляксандар Юр’евіч}} [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў Менску]] [[Катэгорыя:Выпускнікі Маскоўскага інжынэрна-фізычнага інстытуту]] [[Катэгорыя:Намесьнікі міністра замежных справаў Рэспублікі Беларусь]] [[Катэгорыя:Амбасадары Беларусі ў Бэльгіі]] [[Катэгорыя:Амбасадары Беларусі ў Вялікабрытаніі]] [[Катэгорыя:Амбасадары Беларусі ў Ірляндыі]] [[Катэгорыя:Амбасадары Беларусі ў Люксэмбургу]] [[Катэгорыя:Амбасадары Беларусі ў Эўразьвязе]] [[Катэгорыя:Пастаянныя прадстаўнікі Беларусі ў Арганізацыі Паўночнаатлянтычнай дамовы]] [[Катэгорыя:Узнагароджаныя Ганаровай граматай Савету Міністраў Рэспублікі Беларусь]] q33pednhoa7odwk3u9clu30f4850wvh Аўтамабільныя дарогі Беларусі 0 60471 2699645 2328458 2026-11-08T11:25:51Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 2699645 wikitext text/x-wiki [[Файл:Cobblestoned road, Belarus.jpg|міні|Старая брукаваная дарога ў Беларусі]] '''Аўтамабільныя дарогі Беларусі''' — пракладзеныя па тэрыторыі [[Беларусь|Беларусі]] рэспубліканскія (у т. л. нацыянальны сэгмэнт міжнародных), мясцовыя і ведамасныя дарогі для руху [[аўтамабільны транспарт|аўтамабільнага транспарту]]. Уладальнікамі аўтамабільных дарог могуць быць Рэспубліка Беларусь, яе адміністрацыйна-тэрытарыяльныя адзінкі, юрыдычныя і [[Фізычная асоба|фізычныя асобы]], ва ўласнасьці якіх знаходзяцца аўтамабільныя дарогі, а таксама [[Юрыдычная асоба|юрыдычныя асобы]], за якімі аўтамабільныя дарогі замацаваныя на праве гаспадараньня або апэратыўнага кіраваньня. Рэспубліканскім органам дзяржаўнага кіраваньня ў вобласьці аўтамабільных дарог і дарожнай дзейнасьці зьяўляецца дэпартамэнт «[[Белаўтадар]]» [[Міністэрства транспарту і камунікацыяў Рэспублікі Беларусь|Міністэрства транспарту і камунікацыяў Беларусі]]. Агулам у Беларусі больш за 83 тыс. км дарог агульнага карыстаньня і каля 200 тыс. км ведамасных (сельскагаспадарчых, прамысловых прадпрыемстваў, лясных і іншых), у т. л. 10 тыс. км у [[места]]х і населеных пунктах. Пры гэтым шчыльнасьць загарадных дарог зь цьвёрдым пакрыцьцём пакуль даволі нізкая — 337 км на 1000 км² тэрыторыі, — для параўнаньня: у эўрапейскіх краінах з разьвітой сеткай аўтамабільных дарог гэты паказьнік роўны ў сярэднім 906 км. Аўтадарогі для высокаінтэнсіўнага і хуткаснага руху аўтамабільнага транспарту без скрыжаваньняў транспартных струменяў на адным узроўні завуцца аўтамагістралямі. Звычайна яны пракладваюцца ў абыход местаў і прамысловых цэнтраў, сувязь зь якімі ажыцьцяўляецца па пад’язных дарогах. На агульнадаступных дарогах дапускаюцца аўтамабілі масай да 47 [[тона]]ў<ref>{{Навіна|аўтар=|загаловак=Новы парадак праезду цяжкавагавых і буйнагабарытных транспартных сродкаў па аўтадарогах зацьверджаны ў Беларусі|спасылка=http://news.belta.by/by/print?id=597068|выдавец=[[Беларускае тэлеграфнае агенцтва]]|дата публікацыі=30 лістапада 2010|дата доступу=17 сакавіка 2014}}</ref>. == Клясыфікацыя == [[Файл:Map of Automobile Roads in Belarus.png|200пкс|міні|Схема асноўных аўтамабільных дарог Беларусі]] У залежнасьці ад функцыянальнага прызначэньня аўтамабільныя дарогі Беларусі падзяляюцца на рэспубліканскія і мясцовыя. Да '''''рэспубліканскіх аўтамабільных дарог''''' належаць аўтамабільныя дарогі, улучаныя ў сетку '''''міжнародных аўтамабільных дарог''''' ([[Сьпіс эўрапейскіх аўтамабільных маршрутаў|эўрапейскай транспартнай сыстэмы]]), а таксама аўтамабільныя дарогі, якія забясьпечваюць транспартныя сувязі: * [[сталіца|сталіцы]] Рэспублікі Беларусь — места [[Менск]]у з адміністрацыйнымі цэнтрамі [[Вобласьці Беларусі|абласьцей]], [[Мінск (нацыянальны аэрапорт)|Нацыянальным аэрапортам «Мінск»]]; * адміністрацыйных цэнтраў абласьцей паміж сабой; * адміністрацыйных цэнтраў абласьцей з [[аэрапорт]]амі па-за мескай рысай і з адміністрацыйнымі цэнтрамі [[раён]]аў; * адміністрацыйных цэнтраў раёнаў паміж сабой па адным з кірункаў; * местаў абласнога падпарадкаваньня з адміністрацыйным цэнтрам вобласьці, на тэрыторыі якой гэтыя месты знаходзяцца; * [[чыгуначная станцыя|чыгуначных станцыяў]], разьмешчаных ня ў местах, пунктаў пропуску празь [[Дзяржаўная мяжа Рэспублікі Беларусь|Дзяржаўную мяжу Беларусі]], а таксама іншых аб’ектаў дзяржаўнага значэньня з рэспубліканскімі аўтамабільнымі дарогамі. Да '''''мясцовых аўтамабільных дарог''''' належаць аўтамабільныя дарогі, што забясьпечваюць транспартныя сувязі: * адміністрацыйных цэнтраў [[сельсавет]]аў, местаў раённага падпарадкаваньня, [[Гарадзкія пасёлкі Беларусі|мескіх, курортных і працоўных пасёлкаў]], сельскіх населеных пунктаў з адміністрацыйнымі цэнтрамі раёнаў, на тэрыторыі якіх яны разьмешчаныя, а таксама местаў раённага падпарадкаваньня, мескіх, курортных і працоўных пасёлкаў паміж сабой і з найбліжэйшымі чыгуначнымі станцыямі, аэрапортамі, [[рачны порт|рачнымі партамі]] і [[прыстань|прыстанямі]] па-за мескай рысай; * месцаў масавага адпачынку, турызму, спартовых комплексаў, [[курорт]]аў, [[лякарня|лякарань]], школаў-інтэрнатаў, [[дом (база) адпачынку|дамоў адпачынку]], [[аздараўленчы лягер|аздараўленчых лягераў]], [[могілкі|могілак]], гістарычных помнікаў, помнікаў прыроды і культуры з адміністрацыйнымі цэнтрамі абласьцей і раёнаў, на тэрыторыі якіх знаходзяцца гэтыя аб’екты, а таксама з найбліжэйшымі чыгуначнымі станцыямі, аэрапортамі, рачнымі партамі, прыстанямі і рэспубліканскімі аўтамабільнымі дарогамі; * адміністрацыйных цэнтраў сельсаветаў паміж сабой, сельскіх населеных пунктаў (у тым ліку дарогі, якія праходзяць па тэрыторыі гэтых населеных пунктаў) з аўтамабільнымі дарогамі агульнага карыстаньня; * раёнаў індывідуальнага жыльлёвага будаўніцтва, разьмешчаных у сельскай мясцовасьці, і садоўніцкіх таварыстваў з аўтамабільнымі дарогамі агульнага карыстаньня. Да аўтамабільных дарог неагульнага карыстаньня належаць аўтамабільныя дарогі, прызначаныя для ўнутрагаспадарчых і тэхналягічных перавозак, службовыя і патрульныя аўтамабільныя дарогі ўздоўж каналаў, [[трубаправод]]аў, лініяў электраперадачаў, іншых камунікацыяў і пабудоваў, а таксама службовыя аўтамабільныя дарогі да гідратэхнічных і іншых пабудоваў. Адмысловую катэгорыю аўтамабільных дарог неагульнага карыстаньня складаюць аўтамабільныя дарогі, якія знаходзяцца ў гаспадараньні [[Міністэрства абароны Рэспублікі Беларусь|Міністэрствы абароны Беларусі]], [[Міністэрства ўнутраных справаў Рэспублікі Беларусь|Міністэрствы ўнутраных справаў Беларусі]] і [[Дзяржаўны камітэт памежных войскаў Рэспублікі Беларусь|Дзяржаўнага камітэту памежных войскаў Беларусі]]. На гэтыя дарогі не распаўсюджваецца дзеяньне Закону Рэспублікі Беларусь «Аб аўтамабільных дарогах і дарожнай дзейнасьці» ад 2 сьнежня 1994 № 3434-XII. == Міжнародныя аўтадарогі == {| class=wikitable |- ! Нумар || Маршрут |- |{{таблічка-eu|28}} || [[Бэрлін]] — [[Шчэцін]] — [[Галенюў]] — [[Кашалін]] — [[Гданьск]] … [[Калінінград]] — [[Таўпакі]] — [[Несьцераў]] — [[Мар’ямпаль]] — [[Вільня]] — [[Менск]] |- |{{таблічка-eu|30}} || [[Корк]] — [[Уотэрфард]] — [[Уэксфард]] — [[Росьлер]] … [[Фішгард]] — [[Суонсі]] — [[Кардыф]] — [[Ньюпарт]] — [[Брыстал]] — [[Лёндан]] — [[Колчэстар]] — [[Іпсуіч]] — [[Фэлікстаў]] … [[Хук-ван-Холанд]] — [[Гаага]] — [[Гоўда]] — [[Утрэхт (горад)|Утрэхт]] — [[Амэрсфард]] — [[Ольдэнцаль]] — [[Аснабрук]] — [[Бад]] — [[Оенхаўзэн]] — [[Гановэр]] — [[Браўншвайг]] — [[Магдэбург]] — [[Бэрлін]] — [[Сьвябодзін]] — [[Познань]] — [[Ловіч]] — [[Варшава]] — [[Берасьце]] — [[Менск]] — [[Смаленск]] — [[Масква]] — [[Разань]] — [[Пенза]] — [[Самара]] — [[Уфа]] — [[Чалябінск]] |- |{{таблічка-eu|85}} || [[Клайпеда]] — [[Коўна]] — [[Вільня]] — [[Ліда]] — [[Слонім]] — [[Кобрынь]] — [[Луцак]] — [[Чарнаўцы]] — [[Сірэт]] — [[Сучава]] — [[Роман]] — [[Бакэў]] — [[Мэрэшэсьці]] — [[Базэў]] — [[Урзічэні]] — [[Бухарэст]] — [[Джурджу]] — [[Русе]] — [[Бяла]] — [[Вяліка-Тырнава]] — [[Стара-Загора]] — [[Хаскава]] — [[Сьвілеград]] — [[Ормэніё]] — [[Кастаньяс]] — [[Дзідзіматыхон]] — [[Александрупаліс]] |- |{{таблічка-eu|95}} || [[Санкт-Пецярбург]] — [[Пскоў]] — [[Гомель]] — [[Кіеў]] — [[Адэса]] … [[Самсун]] — [[Мярзіфон]] |- |{{таблічка-eu|271}} || [[Менск]] — [[Гомель]] |} === Магістралі === {| class=wikitable ! Нумар !! Маршрут |- | {{таблічка-by|М|1}}&nbsp;{{таблічка-eu|30}} || [[Берасьце]] ([[Казловічы (Клейнікаўскі сельсавет)|Казловічы]]) — [[Менск]] — мяжа [[Расея|Расейскай Фэдэрацыі]] ([[Рэдзькі (Віцебская вобласьць)|Рэдзькі]]) |- | {{таблічка-by|М|2}} || [[Менск]] — [[Мінск (нацыянальны аэрапорт)|Нацыянальны аэрапорт Менск]] |- | {{таблічка-by|М|3}} || [[Менск]] — [[Віцебск]] |- | {{таблічка-by|М|4}} || [[Менск]] — [[Магілёў]] |- | {{таблічка-by|М|5}}&nbsp;{{таблічка-eu|271}} || [[Менск]] — [[Гомель]] |- | {{таблічка-by|М|6}}&nbsp;{{таблічка-eu|28}} || [[Менск]] — [[Горадня]] — мяжа [[Польшча|Рэспублікі Польшча]] ([[Брузгі]]) |- | {{таблічка-by|М|7}}&nbsp;{{таблічка-eu|28}} || [[Менск]] — [[Ашмяны]] — мяжа [[Летува|Летувіскай Рэспублікі]] ([[Каменны Лог]]) |- | {{таблічка-by|М|8}}&nbsp;{{таблічка-eu|95}} || Мяжа Расейскай Фэдэрацыі ([[Езярышча]]) — [[Віцебск]] — [[Гомель]] — мяжа [[Украіна|Ўкраіны]] ([[Новая Гута (Гомельская вболасьць)|Новая Гута]]) |- | {{таблічка-by|М|9}} || [[Менская кальцавая аўтамабільная дарога]] |- | {{таблічка-by|М|10}} || Мяжа Расейскай Фэдэрацыі ([[Селішча 1|Селішча]]) — [[Гомель]] — [[Кобрынь]] |- | {{таблічка-by|М|11}}&nbsp;{{таблічка-eu|85}} || Мяжа Летувіскай Рэспублікі ([[Беняконі]]) — [[Ліда]] — [[Слонім]] — [[Быцень]] |- | {{таблічка-by|М|12}}&nbsp;{{таблічка-eu|85}} || [[Кобрынь]] — мяжа Ўкраіны ([[Макраны (Берасьцейская вобласьць)|Макраны]]) |- | {{таблічка-by|М|14}} || [[Другая менская кальцавая аўтамабільная дарога]] |} === Рэспубліканскія дарогі === {| class=wikitable ! Нумар !! Маршрут |- | {{таблічка-by|Р|1}}|| [[Менск]] — [[Койданаў]] |- | {{таблічка-by|Р|2}}&nbsp;{{таблічка-eu|85}}|| [[Стоўпцы]] — [[Івацэвічы]] — [[Кобрынь]] |- | {{таблічка-by|Р|3}}|| [[Лагойск]] — [[Зэмбін]] — [[Глыбокае]] — мяжа [[Латвія|Латвійскай Рэспублікі]] ([[Урбаны]]) |- | {{таблічка-by|Р|4}}|| [[Баранавічы]] — [[Ляхавічы]] (да {{таблічка-by|Р|43}}) |- | {{таблічка-by|Р|5}}|| [[Баранавічы]] — [[Наваградак]] — [[Іўе]] |- | {{таблічка-by|Р|6}}|| [[Івацэвічы]] — [[Пінск]] — [[Столін]] |- | {{таблічка-by|Р|7}}|| [[Камянец]] — [[Жабінка]] — [[Федзькавічы]] |- | {{таблічка-by|Р|8}}|| [[Лунінец]] — [[Пінск]] |- | {{таблічка-by|Р|9}}|| [[Высокае]] — [[Воўчын]] — мяжа [[Польшча|Рэспублікі Польшча]] |- | {{таблічка-by|Р|10}}|| [[Любча]] — [[Наваградак]] — [[Зьдзецел]] |- | {{таблічка-by|Р|11}}|| [[Парачаны]] (ад {{таблічка-by|М|6}}) — [[Наваградак]] — [[Нясьвіж]] |- | {{таблічка-by|Р|12}}|| [[Нясьвіж]] — [[Клецак]] |- | {{таблічка-by|Р|13}}|| [[Клецак]] — [[Сіняўка]] — [[Ганцавічы]] — [[Лунінец]] |- | {{таблічка-by|Р|14}}|| [[Полацак]] — [[Мёры]] — [[Браслаў]] |- | {{таблічка-by|Р|15}}|| [[Крычаў]] — [[Ворша]] — [[Лепель]]; пад’езд да м. [[Горкі]] |- | {{таблічка-by|Р|16}}|| [[Цюхінічы]] — [[Высокае]] — мяжа [[Польшча|Рэспублікі Польшча]] ([[Пясчатка]]) |- | {{таблічка-by|Р|17}}|| [[Берасьце]] — мяжа [[Украіна|Ўкраіны]] ([[Олтуш]]) |- | {{таблічка-by|Р|18}}|| Мяжа [[Расея|Расейскай Фэдэрацыі]] ([[Кастрова]]) — [[Дрыса]] — [[Шаркоўшчына]] — [[Казяны]] |- | {{таблічка-by|Р|19}}|| [[Талачын]] — [[Крупкі]] |- | {{таблічка-by|Р|20}}|| [[Віцебск]] — [[Полацак]] — мяжа [[Латвія|Латвійскай Рэспублікі]] ([[Грыгароўшчына]]); пад’езды да местаў: Полацак, Наваполацак, Дрыса |- | {{таблічка-by|Р|21}}|| [[Віцебск]] — мяжа [[Расея|Расейскай Фэдэрацыі]] ([[Лёзна]]) |- | {{таблічка-by|Р|22}}|| [[Ворша]] — [[Дуброўна]] — да {{таблічка-by|М|1}} ([[Буда (Дубровенскі раён)|Буда]]) |- | {{таблічка-by|Р|23}}|| [[Менск]] — [[Мікашэвічы]]; пад’езды да местаў: Слуцак, Салігорск |- | {{таблічка-by|Р|24}}|| [[Полацак]] — [[Расоны]] |- | {{таблічка-by|Р|25}}|| [[Віцебск]] — [[Сянно]] — [[Талачын]] |- | {{таблічка-by|Р|26}}|| [[Талачын]] — [[Круглае]] — [[Нежкава]] |- | {{таблічка-by|Р|27}}|| [[Браслаў]] — [[Паставы]] — [[Мядзел]]; пад’езд да мяжы [[Летува|Летувіскай Рэспублікі]] ([[Відзы]]) |- | {{таблічка-by|Р|28}}|| [[Менск]] — [[Маладэчна]] — [[Нарач]]; пад’езды: да м. Вялейка, да в. [[Гатавічы]] |- | {{таблічка-by|Р|29}}|| [[Ушачы]] — [[Вялейка]] |- | {{таблічка-by|Р|30}}|| [[Гомель]] — [[Ветка]] — [[Чачэрск]] — [[Ямнае (Доўскі сельсавет)|Ямнае]] |- | {{таблічка-by|Р|31}}|| [[Бабруйск]] — [[Мазыр]] — мяжа [[Украіна|Ўкраіны]] ([[Новая Рудня (Гомельская вобласьць)|Новая Рудня]]); пад’езд да м. [[Ельск]] |- | {{таблічка-by|Р|32}}|| [[Рэчыца]] — [[Лоеў]] |- | {{таблічка-by|Р|33}}|| [[Рэчыца]] — [[Хвойнікі]] |- | {{таблічка-by|Р|34}}|| [[Асіпавічы]] — [[Глуск]] — [[Азарычы]] |- | {{таблічка-by|Р|35}}|| [[Каленкавічы]] — [[Брагін]] — [[Камарын]] — мяжа [[Украіна|Ўкраіны]] (Камарын) |- | {{таблічка-by|Р|36}}|| [[Мазыр]] — [[Лельчыцы]] — [[Мілашавічы]] — мяжа [[Украіна|Ўкраіны]] ([[Глушкавічы]]) |- | {{таблічка-by|Р|37}}|| [[Міхалкі (Гомельская вобласьць)|Міхалкі]] — [[Нароўля]] — мяжа [[Украіна|Ўкраіны]] ([[Аляксандраўка (Нараўлянскі раён)|Аляксандраўка]]) |- | {{таблічка-by|Р|38}}|| [[Буда-Кашалёва]] (ад {{таблічка-by|М|5}}) — [[Чачэрск]] — [[Краснапольле]] |- | {{таблічка-by|Р|39}}|| [[Рагачоў]] — [[Жлобін]] (да {{таблічка-by|М|5}}) |- | {{таблічка-by|Р|40}}|| [[Бараўляны (Менскі раён)|Бараўляны]] — [[Лагойск]]; пад’езд да комплексу «Азёрны» |- | {{таблічка-by|Р|41}}|| [[Слонім]] — [[Масты]] — [[Скідзель]] — мяжа [[Летува|Летувіскай Рэспублікі]] ([[Парэчча (Гарадзенскі раён)|Парэчча]]); пад’езд да в. [[Лунна]] |- | {{таблічка-by|Р|42}}|| [[Горадня]] — [[Гожа]] — мяжа [[Летува|Летувіскай Рэспублікі]] ([[Прывалкі]]) |- | {{таблічка-by|Р|43}}|| Мяжа [[Расея|Расейскай Фэдэрацыі]] ([[Зьвянчатка]]) — [[Крычаў]] — [[Бабруйск]] — [[Івацэвічы]] (да {{таблічка-by|Р|2}}); пад’езды да местаў: [[Прапойск]], [[Чэрыкаў]] |- | {{таблічка-by|Р|44}}|| [[Горадня]] — [[Ружаны]] — [[Івацэвічы]] |- | {{таблічка-by|Р|45}}|| [[Полацак]] — [[Глыбокае]] — мяжа [[Летува|Летувіскай Рэспублікі]] ([[Катлоўка (Гарадзенская вобласьць)|Катлоўка]]) |- | {{таблічка-by|Р|46}}|| [[Лепель]] — [[Полацак]] — мяжа [[Расея|Расейскай Фэдэрацыі]] ([[Юхновічы]]) |- | {{таблічка-by|Р|47}}|| [[Сьвіслач (горад)|Сьвіслач]] — [[Поразаў]] — [[Пружаны]] |- | {{таблічка-by|Р|48}}|| [[Варона (вёска)|Варона]] — [[Ашмяны]] — [[Юрацішкі]] — [[Іўе]]; пад’езд да мяжы [[Летува|Летувіскай Рэспублікі]] ([[Лоша (Гарадзенская вобласьць)|Лоша]]) |- | {{таблічка-by|Р|49}}|| [[Дымаўшчына]] (ад {{таблічка-by|Р|20}}) — [[Ноўка (Віцебскі раён)|Ноўка]] (да {{таблічка-by|Р|25}}) — [[Дыманова]] (да {{таблічка-by|М|8}}) |- | {{таблічка-by|Р|50}}|| [[Масты]] — [[Зэльва]] — [[Ружаны]] |- | {{таблічка-by|Р|51}}|| [[Астрына]] — [[Шчучын]] — [[Ваўкавыск]] |- | {{таблічка-by|Р|52}}|| [[Газа]] (ад {{таблічка-by|Р|45}}) — [[Астравец]] — [[Ашмяны]] |- | {{таблічка-by|Р|53}}|| [[Слабада (Азярыцкаслабадзкі сельсавет)|Слабада]] — [[Навасады (Лошніцкі сельсавет)|Навасады]]; пад’езд да [[Курган Славы (мэмарыял)|Кургана Славы]] |- | {{таблічка-by|Р|54}}|| [[Пяршаі]] — [[Івянец]] — [[Нясьвіж]] (празь [[Дзераўная|Дзераўную]]) |- | {{таблічка-by|Р|55}}|| [[Бабруйск]] — [[Глуск]] — [[Любань]] (да {{таблічка-by|Р|23}}) |- | {{таблічка-by|Р|56}}|| [[Маладэчна]] — [[Валожын]] |- | {{таблічка-by|Р|57}}|| [[Кучына (Менская вобласьць)|Кучына]] — [[Любань]] — [[Ветчын]] (да {{таблічка-by|М|10}}) |- | {{таблічка-by|Р|58}}|| [[Менск]] — [[Калачы (Менская вобласьць)|Калачы]] — [[Мядзел]] |- | {{таблічка-by|Р|59}}|| [[Лагойск]] — [[Смалявічы]] — [[Мар’іна Горка]] |- | {{таблічка-by|Р|60}}|| [[Купа (вёска)|Купа]] — [[Занарач]] — [[Брусы (Мядзельскі раён)|Брусы]] |- | {{таблічка-by|Р|61}}|| [[Узда]] — [[Капыль]] — [[Гулевічы (Менская вобласьць)|Гулевічы]] (праз [[Старыца|Старыцу]]) |- | {{таблічка-by|Р|62}}|| [[Чашнікі]] — [[Бобр]] — [[Бабруйск]] (праз [[Клічаў]]) |- | {{таблічка-by|Р|63}}|| [[Барысаў]] — [[Вялейка]] — [[Ашмяны]] |- | {{таблічка-by|Р|64}}|| [[Стоўпцы]] — [[Мір (Гарадзенская вобласьць)|Мір]] |- | {{таблічка-by|Р|65}}|| [[Заслаўе]] — [[Койданаў]] — [[Возера (Менская вобласьць)|Возера]] |- | {{таблічка-by|Р|66}}|| [[Калачы (Менская вобласьць)|Калачы]] — [[Лагойск]] |- | {{таблічка-by|Р|67}}|| [[Барысаў]] — [[Бярэзань]] — [[Бабруйск]] |- | {{таблічка-by|Р|68}}|| [[Пухавічы]] — [[Узда]] — [[Негарэлае]] |- | {{таблічка-by|Р|69}}|| [[Смалявічы]] — [[Сьмілавічы]] — [[Праўдзінскі]] — [[Шацк]] |- | {{таблічка-by|Р|70}}|| [[Княжыцы]] — [[Горкі]] — [[Раманаў (Магілёўская вобласьць)|Раманаў]] — мяжа [[Расея|Расейскай Фэдэрацыі]] ([[Дружная (Магілёўская вобласьць)|Дружная]]) |- | {{таблічка-by|Р|71}}|| [[Магілёў]] — [[Прапойск]] |- | {{таблічка-by|Р|72}}|| [[Асіпавічы]] — [[Сьвіслач (Магілёўская вобласьць)|Сьвіслач]] |- | {{таблічка-by|Р|73}}|| [[Чавусы]] — [[Амсьціслаў]] — мяжа [[Расея|Расейскай Фэдэрацыі]] ([[Коськава]]) |- | {{таблічка-by|Р|74}}|| [[Чэрыкаў]] — [[Краснапольле]] — [[Хоцімск]] — мяжа [[Расея|Расейскай Фэдэрацыі]] ([[Горня]]) |- | {{таблічка-by|Р|75}}|| [[Клімавічы]] (ад {{таблічка-by|Р|43}}) — [[Касьцюковічы]] — мяжа [[Расея|Расейскай Фэдэрацыі]] ([[Смолькі]]); пад’езд да м. Касьцюковічы |- | {{таблічка-by|Р|76}}|| [[Ворша]] — [[Шклоў]] — [[Магілёў]] |- | {{таблічка-by|Р|77}}|| [[Шклоў]] — [[Бялынічы]] (праз [[Прыгані]]) |- | {{таблічка-by|Р|78}}|| [[Алекшыцы]] — [[Ваўкавыск]] — [[Поразаў]] |- | {{таблічка-by|Р|79}}|| [[Клічаў]] — [[Чачэвічы]] |- | {{таблічка-by|Р|80}}|| [[Слабада (Азярыцкаслабадзкі сельсавет)|Слабада]] — [[Паперня (Менская вобласьць)|Паперня]] |- | {{таблічка-by|Р|81}}|| [[Пружаны]] — мяжа [[Польшча|Рэспублікі Польшча]]; пад’езд да в. [[Віскулі]] |- | {{таблічка-by|Р|82}}|| [[Рудабелка]] — [[Парычы]] — [[Рэчыца]]; пад’езд да м. [[Шацілавічы]] |- | {{таблічка-by|Р|83}}|| [[Берасьце]] — [[Камянец]] — Нацыянальны парк «[[Белавеская пушча (нацыянальны парк)|Белавеская пушча]]» |- | {{таблічка-by|Р|84}}|| [[Бяроза (горад)|Бяроза]] — [[Дарагічын]] |- | {{таблічка-by|Р|85}}|| [[Слонім]] — [[Высокае]] |- | {{таблічка-by|Р|86}}|| [[Багушэўск]] (ад {{таблічка-by|М|8}}) — [[Сянно]] — [[Лепель]] — [[Мядзел]] |- | {{таблічка-by|Р|87}}|| [[Віцебск]] — [[Ворша]] |- | {{таблічка-by|Р|88}}|| [[Жыткавічы]] — [[Давыд-Гарадок]] — мяжа [[Украіна|Ўкраіны]] ([[Верхні Церабежаў]]) |- | {{таблічка-by|Р|89}}|| [[Ліда]] — [[Тракелі (Вярэнаўскі раён)|Тракелі]] — [[Геранёны]] — мяжа [[Летува|Летувіскай Рэспублікі]] (Геранёны) |- | {{таблічка-by|Р|90}}|| [[Парычы]] — [[Красны Бераг (Гомельская вобласьць)|Красны Бераг]] (да {{таблічка-by|М|5}}) |- | {{таблічка-by|Р|91}}|| [[Асіпавічы]] — [[Баранавічы]] |- | {{таблічка-by|Р|92}}|| [[Мар’іна Горка]] — [[Старыя Дарогі]] |- | {{таблічка-by|Р|93}}|| [[Магілёў]] — [[Бабруйск]] |- | {{таблічка-by|Р|94}}|| [[Берасьце]] — [[Тамашоўка]] — мяжа [[Украіна|Ўкраіны]]; пад’езд да мяжы [[Польшча|Рэспублікі Польшча]] ([[Дамачава]]) |- | {{таблічка-by|Р|95}}|| [[Лынтупы]] — [[Сьвір (вёска)|Сьвір]] — [[Смаргонь]] — [[Крэва]] — [[Гальшаны]] |- | {{таблічка-by|Р|96}}|| [[Магілёў]] — [[Расна]] — [[Амсьціслаў]]; пад’езды: да м. [[Чавусы]], да мяст. [[Дрыбін]] |- | {{таблічка-by|Р|97}}|| [[Магілёў]] — [[Быхаў]] — [[Рагачоў]] |- | {{таблічка-by|Р|98}}|| Мяжа [[Польшча|Рэспублікі Польшча]] ([[Пясчатка]]) — [[Камянец]] — [[Шарашоў]] — [[Сьвіслач (горад)|Сьвіслач]] |- | {{таблічка-by|Р|99}}|| [[Баранавічы]] — [[Ваўкавыск]] — [[Пагранічны (пасёлак)|Пагранічны]] — [[Горадня]]; пад’езды да мяжы [[Польшча|Рэспублікі Польшча]] ([[Брузгі]], [[Вялікая Бераставіца|Бераставіца]]) |- | {{таблічка-by|Р|100}}|| [[Масты]] — [[Вялікая Бераставіца]] |- | {{таблічка-by|Р|101}}|| [[Пружаны]] — [[Бяроза (горад)|Бяроза]] |- | {{таблічка-by|Р|102}}|| [[Высокае]] — [[Камянец]] — [[Кобрынь]] |- | {{таблічка-by|Р|103}}|| [[Клецак]] — [[Ляхавічы]] |- | {{таблічка-by|Р|104}}|| [[Жабінка]] — [[Кобрынь]] |- | {{таблічка-by|Р|105}}|| [[Ганцавічы]] — [[Лагішын]] |- | {{таблічка-by|Р|106}}|| [[Маладэчна]] — [[Смаргонь]]; пад’езд да м. Смаргонь |- | {{таблічка-by|Р|107}}|| [[Нясьвіж]] — [[Цімкавічы]] |- | {{таблічка-by|Р|108}}|| [[Баранавічы]] — [[Моўчадзь]] — [[Зьдзецел]] |- | {{таблічка-by|Р|109}}|| [[Лёзна]] — [[Арэхаўск]] (да {{таблічка-by|М|8}}) |- | {{таблічка-by|Р|110}}|| [[Глыбокае]] — [[Паставы]] — [[Лынтупы]] — мяжа [[Летува|Летувіскай Рэспублікі]] ([[Лынтупы]]); пад’езд да мяжы Летувіскай Рэспублікі ([[Мальдзевічы]]) |- | {{таблічка-by|Р|111}}|| [[Бешанковічы]] — [[Чашнікі]] |- | {{таблічка-by|Р|112}}|| [[Віцебск]] — [[Сураж]] — мяжа [[Расея|Расейскай Фэдэрацыі]] ([[Стайкі (Віцебскі раён)|Стайкі]]) |- | {{таблічка-by|Р|113}}|| [[Сянно]] — [[Бешанковічы]] — [[Ушачы]] |- | {{таблічка-by|Р|114}}|| [[Гарадок]] — [[Ула]] — [[Камень (Віцебская вобласьць)|Камень]] |- | {{таблічка-by|Р|115}}|| [[Віцебск]] — [[Гарадок]] (да {{таблічка-by|М|8}}) |- | {{таблічка-by|Р|116}}|| [[Ушачы]] — [[Лепель]] |- | {{таблічка-by|Р|118}}|| [[Любонічы]] (ад {{таблічка-by|Р|62}}) — [[Качэрычы]] |- | {{таблічка-by|Р|119}}|| [[Прапойск]] — [[Ніканавічы]] (да {{таблічка-by|М|8}}) |- | {{таблічка-by|Р|120}}|| [[Быхаў]] — [[Бялынічы]] |- | {{таблічка-by|Р|121}}|| [[Шклоў]] — [[Круглае]] |- | {{таблічка-by|Р|122}}|| [[Магілёў]] — [[Чэрыкаў]] — [[Касьцюковічы]] |- | {{таблічка-by|Р|123}}|| [[Сялец (Магілёўскі раён)|Сялец]] (да {{таблічка-by|Р|93}}) — [[Масток (Магілёўскі раён)|Масток]] — [[Дрыбін]] — [[Горкі]] |- | {{таблічка-by|Р|124}}|| [[Ветка]] — [[Добруш]] — [[Церахоўка (гарадзкі пасёлак, Добрускі раён)|Церахоўка]] — мяжа [[Расея|Расейскай Фэдэрацыі]] і мяжа [[Украіна|Ўкраіны]] ([[Весялоўка (Гомельская вобласьць)|Весялоўка]]) |- | {{таблічка-by|Р|125}}|| [[Лоеў]] — [[Брагін]] |- | {{таблічка-by|Р|126}}|| [[Ельск]] — [[Нароўля]] |- | {{таблічка-by|Р|128}}|| [[Тураў]] — [[Лельчыцы]] — [[Славечна (Гомельская вобласьць)|Славечна]] (да {{таблічка-by|Р|31}}) |- | {{таблічка-by|Р|129}}|| [[Гомель]] — аэрапорт «[[Гомель (аэрапорт)|Гомель]]» |- | {{таблічка-by|Р|130}}|| [[Буда-Кашалёва]] — [[Уваравічы]] — [[Калініна (Узоўскі сельсавет)|Калініна]] |- | {{таблічка-by|Р|131}}|| [[Каленкавічы]] — [[Мазыр]] (да {{таблічка-by|Р|31}}) |- | {{таблічка-by|Р|132}}|| Мяжа [[Расея|Расейскай Фэдэрацыі]] ([[Гарбачэва]]) — [[Расоны]] — [[Каханавічы]] |- | {{таблічка-by|Р|134}}|| [[Вялікая Бераставіца]] — [[Кваторы]] — [[Сьвіслач (горад)|Сьвіслач]] |- | {{таблічка-by|Р|135}}|| [[Іўе]] — [[Тракелі (Вярэнаўскі раён)|Тракелі]] — [[Радунь]] |- | {{таблічка-by|Р|136}}|| [[Вайцяшын]] (ад {{таблічка-by|Р|2}}) — [[Хомск]] — [[Дарагічын]] |- | {{таблічка-by|Р|138}}|| [[Чавусы]] — [[Прапойск]] (да {{таблічка-by|Р|71}}) |- | {{таблічка-by|Р|139}}|| [[Хоцімск]] — [[Родня]] |- | {{таблічка-by|Р|140}}|| [[Прапойск]] — [[Краснапольле]] |- | {{таблічка-by|Р|141}}|| [[Беліца]] — [[Жалудок]] — [[Ражанка (пасёлак)|Ражанка]] |- | {{таблічка-by|Р|142}}|| [[Зэльва]] — [[Дзярэчын]] — [[Мядзьвінавічы]] |- | {{таблічка-by|Р|144}}|| [[Янаў]] — мяжа [[Украіна|Ўкраіны]] ([[Мохра]]) |- | {{таблічка-by|Р|145}}|| [[Горадня]] — [[Астрына]] — [[Радунь]] — мяжа [[Летува|Летувіскай Рэспублікі]] ([[Доцішкі]]) |- | {{таблічка-by|Р|146}}|| [[Ашмяны]] — [[Клявіца (Гарадзенская вобласьць)|Клявіца]] — мяжа [[Летува|Летувіскай Рэспублікі]] (Клявіца) |- | {{таблічка-by|Р|147}}|| [[Стытычава]] — [[Невель (вёска)|Невель]] — мяжа [[Украіна|Ўкраіны]] (Невель) |- | {{таблічка-by|Р|148}}|| [[Ельск]] — [[Махновічы]] (да {{таблічка-by|Р|36}}) |- | {{таблічка-by|Р|149}}|| [[Жлобін]] (ад {{таблічка-by|М|5}}) — [[Шацілавічы]] (да {{таблічка-by|Р|82}}) |- | {{таблічка-by|Р|150}}|| [[Хутар (Гомельскі раён)|Хутар]] (ад пад’езду да [[Гомель|Гомелю]]) — [[Гомель]] (да вул. Мележа) |- | {{таблічка-by|Р|151}}|| [[Віцебск]] — [[Полацак]] (стары кірунак) |} == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Вонкавыя спасылкі == * [http://www.belavtodor.belhost.by/ Дэпартамэнт «Белаўтадар» Міністэрства транспарту і камунікацыяў Беларусі] * [https://web.archive.org/web/20210731185241/http://svetlahorsk.belarda.org/index.php?mod=news&id=348 СЕРЖАНОВІЧ А. З акцэнтам на інфраструктуру] {{Магістралі Беларусі}} [[Катэгорыя:Дарогі Беларусі| ]] o03n7ubsx0dtmoboazmcyrcu3xzcpmb Іван Раманчук 0 60673 2699505 2668867 2026-11-08T00:13:51Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 2699505 wikitext text/x-wiki {{Цёзкі|Раманчук}} {{Асоба |імя = Іван Раманчук |арыгінал імя = «Ястраб» |партрэт = |апісаньне = |род дзейнасьці = |дата нараджэньня = [[1920]] |месца нараджэньня = вёска [[Баяры (Нясьвіскі раён)|Баяры]], цяпер [[Нясьвіскі раён]] |дата сьмерці = [[1987]] |месца сьмерці = [[Барысаў]], [[БССР]] }} '''Іван Раманчук''' (псэўд. «Ястраб»; [[1920]], вёска [[Баяры (Нясьвіскі раён)|Баяры]], цяпер [[Нясьвіскі раён]] — [[1987]], [[Барысаў]]) — беларускі пэдагог, адзін з арганізатараў і кіраўнікоў узброенага антысавецкага падпольля ў Беларусі. == Пад нямецкай акупацыяй == Зь лістапада [[1941]] па ліпень [[1942]] працаваў настаўнікам пачатковай школы ў вёсцы [[Еськавічы (Нясьвіскі раён)|Еськавічы]] (цяпер [[Нясьвіскі раён]]), потым інструктарам [[Нясьвіж|Нясьвіскага]] раённага аддзелу [[Беларуская народная самапомач|Беларускай народнай самапомачы]], забясьпечваў бяднейшых навучэнцаў Нясьвіскай настаўніцкай сэмінарыі харчаваньнем і жытлом. З канца [[1943]] да сакавіка [[1944]] году працаваў кіраўніком Беларускага дома культуры ў [[Нясьвіж]]ы. == Пад савецкай уладай == Пасьля прыходу савецкіх уладаў зарэгістраваўся як настаўнік у [[Нясьвіскі раён|Нясьвіскім]] раённым аддзеле народнай адукацыі і быў прызначаны загадчыкам школы ў вёсцы [[Высокая Ліпа]]. Працаваў там толькі 3 тыдні, бо даведаўся пра цікавасьць да сябе органаў НКВД. Каб стаць менш заўважным, пакінуў работу ў сфэры адукацыі і ў жніўні [[1944]] году ўладкаваўся сталяром у майстэрню [[Баранавічы|Баранавіцкага]] дэпо. == На нелегальным становішчы == У верасьні [[1944]] пад пагрозай арышту перайшоў на нелегальнае становішча, хаваўся ў лясах Нясьвіскага раёну. У [[1946]] Раманчук пачынае стварэньне падпольнае арганізацыі «[[Саюз змаганьня за незалежнасьць Беларусі]]», а ў [[1947]] арганізоўвае невялікую партызанскую групу зь вялікаю сеткаю сувязных. У траўні [[1947]] да Раманчука далучыўся ягоны аднагодак [[Мікола Дэмух]], былы франтавік, які на нелегальным становішчы знаходзіўся з восені [[1946]], а вясной [[1948]] — [[Браніслаў Бука]], былы жаўнер [[БКА]] і Войска Польскага, які ў пачатку [[1948]] уцёк у лес ад арышту. На працягу [[1947]]—[[1949]] група Раманчука зьдзейсьніла шэраг нападаў на партыйна-савецкіх супрацоўнікаў, фінансавых агентаў і служачых унутраных сілаў, а таксама правяла рэквізыцыі на поштах і ў крамах. Сябра [[Саюз змаганьня за незалежнасьць Беларусі|СЗНБ]] [[Уладзімер Кісель]] прыгадвае ва ўспамінах пра адзін з выпадкаў, агучаных падчас судовага працэсу [[Саюз змаганьня за незалежнасьць Беларусі|СЗНБ]] у [[Менск]]у: <blockquote> ''«…у адной зь вёсак фінагент забраў карову ў удавы франтавіка, у жанчыны было трое дзяцей. Яна падняла крык, бо карміць дзетак акрамя малака не было чым. Непадалёку ў лесе былі хлопцы з атраду Раманчука (нас абвінавачвалі ў сувязі зь ім). Яны пачулі лямант жанчыны. На дарозе зь вёскі забілі фінагента, і карова вярнулася да ўдавы. Пасьля такіх зьвестак канваіры адразу па-іншаму пачалі да нас адносіцца, бо яны былі франтавікамі. Адзін потым казаў, што пакінуў у калгасе галодную жонку».''</blockquote> == Ліквідацыя атраду і судовы працэс == У траўні або ўлетку [[1949]] на хутары ў [[Нясьвіскі раён|Нясьвіскім раёне]] савецкія атрады акружылі атрад Раманчука зь сям’ю партызанамі. Пасьля зацятага бою чатыры хлопцы застрэліліся. Трое, у тым ліку Раманчук, былі паранены і схоплены. На допытах Раманчук вёў сябе вельмі мужна. Размаўляў са сьледчымі па-беларуску і толькі ў прысутнасьці перакладчыка. У ходзе сьледзтва Раманчуку інкрымінавалася таксама стварэньне «[[Саюз змаганьня за незалежнасьць Беларусі|Саюза змаганьня за незалежнасьць Беларусі]]», распрацоўка яго статуту і праграмы, а таксама прыцягненьне ў шэрагі арганізацыі больш за 40 чалавек. Ад расстрэлу Івана Раманчука выратаваў тагачасны мараторый на сьмяротную кару ў [[СССР]]. Суд прысудзіў яму 25 гадоў, якія Раманчук поўнасьцю адседзеў у [[Варкута|Варкуце]] і ў [[Мардовія|Мардоўскіх]] [[канцлягер]]ах. У ходзе перагляду справы пастановай трыбунала [[Беларуская Вайсковая Акруга|Беларускай Вайсковай Акругі]] [[10 сьнежня]] [[1955]] абвінавачаньне ў стварэньні падпольнай арганізацыі было зьнята. == Вызваленьне == У Беларусь вярнуўся ў [[1970-я]]. Жыў у [[Барысаў|Барысаве]], стварыў сям’ю. Памёр у [[1987]] годзе падчас апэрацыі ў шпіталі. Не рэабілітаваны. == Вонкавыя спасылкі == * [http://represii.bchd.info/wp-content/uploads/2007/09/ukisel.rtf У. Кісель. Сваю маладосьць мы прысьвяцілі незалежнасьці Беларусі]{{Недаступная спасылка|date=January 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} // «Пагоня», 17.03.1998 * [https://web.archive.org/web/20190720155120/http://www.marakou.by/by/davedniki/represavanyya-litaratary/tom-iii-kniga-ii?id=21241 Л. Маракоў. Рэпрэсаваныя літаратары, навукоўцы, работнікі асветы, грамадскія і культурныя дзеячы Беларусі. 1794—1991. Том III. Кніга II] * [https://web.archive.org/web/20190914130904/http://belarus8.tripod.com/hazeta/supraciw.htm Сяргей Ёрш. Кніга пра пасьляваенны супраціў] * Валаханович И. А. Антисоветское подполье на территории Беларуси в 1944—1953 гг. Мн., 2002. {{Расейска-беларускія бітвы}} {{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ: Раманчук, Іван}} [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1920 годзе]] [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў Нясьвіскім раёне]] [[Катэгорыя:Беларускія настаўнікі]] [[Катэгорыя:Беларускія пэдагогі]] [[Катэгорыя:Удзельнікі антысавецкага падпольнага руху ў Беларусі]] [[Катэгорыя:Рэпрэсаваныя ў БССР]] [[Катэгорыя:Памерлі ў 1987 годзе]] [[Катэгорыя:Памерлі ў Барысаве]] obluz3luxqhgrghm546v3m0yw0okdni Яўген Шастакоў 0 61500 2699448 2576372 2026-11-07T20:51:29Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 2699448 wikitext text/x-wiki {{Палітык | імя = | жанчына = | выява = | подпіс_пад_выявай = | пасада = Надзвычайны і Паўнамоцны Амбасадар Рэспублікі Беларусь у Італьянскай Рэспубліцы | пачатак_тэрміну = 31 кастрычніка 2008 | канец_тэрміну = | віцэ-прэзыдэнт = | прэзыдэнт = [[Аляксандар Лукашэнка]] | прэм'ер-міністар = [[Сяргей Сідорскі]] | папярэднік = [[Аляксей Скрыпка]] | наступнік = --- | пасада2 = | пачатак_тэрміну2 = | канец_тэрміну2 = | папярэднік2 = | наступнік2 = | прэзыдэнт2 = | дата_нараджэньня = {{Нарадзіўся|22|09|1969|1}} <br /> | месца_нараджэньня = {{сьцяг СССР}} [[Валгаград]], [[Саюз Савецкіх Сацыялістычных Рэспублік|СССР]] | дата_сьмерці = | месца_сьмерці = | выбарчая_акруга = | нацыянальнасьць = | партыя = | муж = |сужэнец = | прафэсія = | рэлігія = | подпіс = | камэнтар = }} '''Яўген Андрэевіч Шастакоў''' (нар. 22 верасьня 1969 году ў [[Валгаград]]зе) — беларускі дыплямат. Скончыў [[Менскі дзяржаўны лінгвістычны ўнівэрсытэт]] (1992). Працаваў у Міністэрстве замежных справаў Рэспублікі Беларусь, а таксама амбасадах Рэспублікі Беларусь у [[Летува|Летуве]] й [[Расея|Расеі]]. 31 кастрычніка 2008 году прызначаны Надзвычайным і Паўнамоцным Амбасадарам Рэспублікі Беларусь у [[Італія|Італьянскай Рэспубліцы]]<ref>[http://www.pravo.by/webnpa/text.asp?RN=P30800597 Указ Президента Республики Беларусь от 31 октября 2008 г. № 597 О назначении Е.А.Шестакова Чрезвычайным и Полномочным Послом Республики Беларусь в Итальянской Республике, Постоянным представителем Республики Беларусь при Продовольственной и сельскохозяйственной организации Объединенных Наций по совместительству]{{Недаступная спасылка|date=May 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{ref-ru}}</ref>. 4 лютага 2011 году быў дадаткова прызначаны амбасадарам у [[Мальта|Рэспубліцы Мальта]] па сумяшчальніцтве<ref>[http://www.pravo.by/webnpa/text.asp?RN=P31100051 Указ Президента Республики Беларусь от 4 февраля 2011 г. № 51 О назначении Е.А.Шестакова]{{Недаступная спасылка|date=May 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{ref-ru}}</ref>. == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Вонкавыя спасылкі == * [https://web.archive.org/web/20250728134841/http://www.belembassy.it/index.aspx?lang=ru&cat_id=1&page_id=189 ''Посольство Республики Беларусь: Официальный сайт Посольства республики Беларусь в Италии'' (<small>па стане на 19 красавіка 2009 году</small>)] {{ref-ru}} {{ref-it}} {{Амбасадары Беларусі ў Італіі}} {{Амбасадары Беларусі ў Мальце}} {{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Шастакоў, Яўген}} [[Катэгорыя:Нарадзіліся 22 верасьня]] [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1969 годзе]] [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў Валгаградзе]] [[Катэгорыя:Выпускнікі Менскага дзяржаўнага лінгвістычнага ўнівэрсытэту]] [[Катэгорыя:Амбасадары Беларусі ў Італіі]] [[Катэгорыя:Амбасадары Беларусі на Мальце]] gygnps86hz9wuo9lq5hv2abzfvl127x Хатынь 0 61998 2699331 2618516 2026-11-07T12:08:46Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 2699331 wikitext text/x-wiki {{Музэй |Назва = Мэмарыяльны музэй «Хатынь» |Арыгінальная назва = |Выява = |Апісаньне выявы = Аўтар манумэнта — скульптар [[Сяргей Селіханаў|С. Селіханаў]] |Філія = |Філіі = |Горад = |Краіна = Беларусь |Тэматыка калекцыі = |Велічыня калекцыі = |Плошча экспазыцыі = |Дата стварэньня = |Год стварэньня = |Пасада дырэктара = |Дырэктар = |Адрас = |Сайт = [http://www.khatyn.by/ khatyn.by] |Шырата паўшар’е = паўночнае |Шырата градусаў = 54 |Шырата хвілінаў = 20 |Шырата сэкундаў = 10 |Даўгата паўшар’е = усходняе |Даўгата градусаў = 27 |Даўгата хвілінаў = 56 |Даўгата сэкундаў = 26 |Пазыцыя подпісу на мапе = справа |Водступ подпісу на мапе = }} {{Да разьдзяленьня|Хатынь (вёска)|Хатынская разьня|Хатынь (мэмарыяльны комплекс)}} '''Хаты́нь''' — колішняя вёска ў [[Лагойскі раён|Лагойскім раёне]] [[Менская вобласьць|Менскай вобласьці]] Беларусі. 22 сакавіка 1943 году была {{Артыкул у іншым разьдзеле|Хатынская трагедыя|зьнішчаная|de|Nationale Gedenkstätte der Republik Belarus}} падчас рэйду нямецкай акупацыйнай улады пры ўдзеле [[118-ы батальён дапаможнай паліцыі|118-га батальёну дапаможнай паліцыі]] у якасьці карнай акцыі за забойства некалькіх нямецкіх ваеннаслужачых. У адпаведнасьці з прынцыпам калектыўнага пакараньня 149 жыхароў вёскі былі расстраляныя або спаленыя жыўцом за магчымае аказаньне жыхарамі вёскі дапамогі савецкім партызанам. У 1969 годзе на месцы спаленай вёскі быў адкрыты мэмарыяльны комплекс. Хатынь стала сымбалем масавага зьнішчэньня [[Нацызм|нацыстамі]] мірнага насельніцтва на акупаванай тэрыторыі ўсяго былога [[СССР]]. == Гісторыя == === Напярэдадні трагедыі === 21 сакавіка 1943 году ў Хатыні заначавалі партызаны з атраду Дзядзі Васі ([[Васіль Варанянскі|Васіля Варанянскага]]). Раніцай 22 сакавіка яны сышлі ў бок [[Плешчаніцы|Плешчаніц]]. Адначасова з Плешчаніц ім насустрач у кірунку [[Лагойск]]у выехаў легкавік і два грузавіка 118 шуцманшафт батальёну 201 нямецкай ахоўнай дывізіі. На скрыжаваньні дарог за 6 км ад Хатыні калёна была абстраляная. Застаецца невядомым, кім былі абстраляныя немцы: ці то партызанамі Дзядзі Васі, ці то нейкай іншай невялікай неарганізаванай узброенай групай. Былі забітыя шэф-камандзір першай роты капітан паліцыі [[Ганс Вэльке]], кулямётчык Шнайдэр і трое паліцаяў, яшчэ двое былі параненыя. Камандзір узводу Мялешка, паранены ў галаву, аддаў загад зьнішчыць партызанаў. Падчас перасьледу карнікі натыкнуліся на жыхароў вёскі [[Казыры]], што працавалі на лесанарыхтоўцы, 26 зь якіх былі забітыя пры спробе ўцячы, а астатнія накіраваныя ў Плешчаніцы. Аб нападзе на карны батальён было дакладзена штурмбанфюрэру СС Оскару Дырлевангеру. Дырлевангер, дазнаўшыся аб забойстве Ганса Вэльке, чэмпіёна [[Летнія Алімпійскія гульні 1936 году|Летніх Алімпійскіх гульняў 1936 году]] і асабіста знаёмага з [[Гітлер]]ам, загадаў зьнішчыць Хатынь разам з жыхарамі. Паручэньне было даручанае 118-й шуцманшафт батальёну. У другой палове дня 22 сакавіка 1943 году карнікі атачылі вёску. === 118-ы батальён дапаможнай паліцыі === {{Асноўны артыкул|118-ы батальён дапаможнай паліцыі}} 118-ы батальён дапаможнай паліцыі быў сфармаваны ў чэрвені 1942 году ў раёне Кіеву ў асноўным з ваеннапалонных [[Рабоча-Сялянская Чырвоная Армія|Рабоча-Сялянскай Чырвонай Арміі]] (РСЧА), якія трапілі ў Кіеўскі кацёл, а таксама мясцовых жыхароў<ref>[https://web.archive.org/web/20110821055357/http://www.khatyn.by/ru/genocide/expeditions/polic118 118 полицейский батальон] ГМК «Хатынь»</ref>. Камандаваў батальёнам ураджэнец [[Кубань|Кубані]], былы маёр [[Войска Польскае|Войска Польскага]] Канстантын Смоўскі, начальнік штабу — былы кадравы афіцэр, старшы лейтэнант Чырвонай Арміі Рыгор Васюра, камандзір узводу — былы лейтэнант Чырвонай Арміі Васіль Мялешка. Нямецкім «шэфам» 118-га ахоўнага батальёну быў маёр паліцыі Эрых Кернэр. У канцы 1942-га 118 батальён быў накіраваны на тэрыторыю Беларусі. Дзеяньні ў Хатыні былі не адзінымі ў «паслужным» сьпісе батальёну. 13 траўня Васюра ўзначальваў баявыя дзеяньні супраць партызанаў у раёне сяла [[Дальковічы]]. 27 траўня батальён праводзіць карную апэрацыю ў сяле [[Осаві]], дзе былі расстраляныя 78 чалавек. Далей карная апэрацыя «[[Котбус]]» на тэрыторыі Менскай і Віцебскай абласьцей — расправа над жыхарамі вёскі [[Вялейкі]]; зьнішчэньне жыхароў вёскі [[Макоўе]] і [[Уборак|Ўборак]], расстрэл 50 габрэяў ля сяла [[Камінская Слабада]]. За гэтыя «заслугі» гітлераўцы надалі Васюры званьне лейтэнанта і ўзнагародзілі двума мэдалямі. У ліпені 1944 году ў выніку адступленьня нямецкіх войскаў зь Беларусі батальён быў перакінуты ў Францыю, дзе амаль у поўным складзе перайшоў на бок францускага Руху Супраціву «Макі». Пасьля вызваленьня тэрыторыі Францыі асабовы склад быў уключаны ў 13-ую паўбрыгаду францускага Замежнага легіёну, у складзе якога ваяваў да канца вайны. Пасьля вайны некаторыя з ацалелых працягнулі службу ў Замежным францускім легіёне. === Спаленьне вёскі і жыхароў === Жыхары вёскі нічога ня ведалі аб ранішнім інцыдэнце, у адказ на які быў ужыты прынцып калектыўнага пакараньня, які парушае правілы і звычаі вядзеньня вайны. На загад Кэрнэра і Смоўскага паліцаі пад кіраўніцтвам Васюры сагналі ўсіх жыхароў Хатыні ў калгасны хлеў і замкнулі ў ім. Тых, хто спрабаваў уцячы, забівалі на месцы. Сярод жыхароў вёскі былі шматдзетныя сем’і: так, напрыклад, у сям’і Ёсіфа і Ганны Бараноўскіх было дзевяць дзяцей, у сям’і Аляксандра і Аляксандры Навіцкіх — сямёра. У хляве замкнулі таксама Антона Кункевіча зь вёскі [[Юркавічы]] і Хрысьціну Слонскую зь вёскі [[Камена]], якія апынуліся ў гэты час у Хатыні. Хлеў аблажылі саломай, аблілі бэнзінам, перакладчык-паліцай Луковіч падпаліў яго. Дакладна вядома, што ў ачапленьні падчас карнай апэрацыі стаяў прынамсі і адзін зь мясцовых паліцаяў, нейкі Іван Петрычук зь Плешчаніц. Драўляны хлеў хутка заняўся. Пад націскам дзясяткаў чалавечых целаў ня вытрымалі і ўпалі дзьверы, людзі кінуліся бегчы, але тых, хто вырываўся з полымя, расстрэльвалі. Згарэлі ў вогнішчы і былі расстраляныя 149 жыхароў вёскі, зь іх 75 дзяцей маладзейшыя за 16 гадоў. Сама вёска была зьнішчана цалкам. Дзьве дзяўчыны — Марыя Федаровіч і Юлія Клімовіч — цудам змаглі выбрацца з палаючага хлява і дапаўзьці да лесу, дзе іх падабралі жыхары вёскі [[Хварасьцені]] Каменскага сельсавету. Пазьней і гэтая вёска была спаленая, і абедзьве дзяўчыны загінулі. Двое дзяцей, сямігадовы Віктар Жалабковіч і дванаццацігадовы Антон Бараноўскі, якія знаходзіліся ў падпаленым хляве, засталіся ў жывых. Віця схаваўся пад целам сваёй маці, якая прыкрыла сына сабой. Дзіця, параненае ў руку, праляжала пад трупам маці да адыходу карнікаў зь вёскі. Антон Бараноўскі быў паранены ў нагу куляй, і яго прынялі за мёртвага. Абгарэлых, параненых дзяцей падабралі і выхадзілі жыхары суседніх вёсак. Пасьля вайны дзеці выхоўваліся ў дзіцячым доме ў мястэчку Плешчаніцы. Яшчэ траім — Валодзю Яскевічу, яго сястры Соні і Сашу Жалабковічу — таксама ўдалося схавацца. З дарослых жыхароў вёскі выжыў толькі 56-гадовы вясковы каваль Ёсіф Ёсіфавіч Камінскі (1887—1973). Зь ягоных словаў, абгарэлы і паранены, ён прыйшоў у прытомнасьць толькі позна ўначы, калі аддзелы нацыстаў пакінулі вёску. Яму давялося перажыць яшчэ адзін цяжкі ўдар: сярод трупаў аднавяскоўцаў ён знайшоў свайго сына Адама. Хлопчык быў сьмяротна паранены ў жывот, атрымаў моцныя апёкі. Ён памёр на руках у бацькі. Ёсіф Камінскі з сынам Адамам паслужылі прататыпамі знакамітага помніку ў мэмарыяльным комплексе. Аднаму з тых, хто выжыў, жыхару Хатыні Антону Бараноўскаму 22 сакавіка 1943 году было 12 гадоў. Ён ніколі не хаваў праўду пра падзеі ў Хатыні, адкрыта пра гэта казаў, ведаў імёны многіх паліцаяў, якія спальвалі людзей. У сьнежні 1969 году — праз 5 месяцаў пасьля адкрыцьця мэмарыяльнага комплексу — Антон загінуў пры нявысьветленых абставінах. Вэрсію падзей з шэрагам адрозьненьняў апублікаваў у 2012 годзе ўкраінскі гісторык Іван Дэрэйко ў манаграфіі «Місцеві формування німецької армії та поліції у Райхскомісаріаті „Україна“ (1941—1944 роки)». Ён піша, што 118-й паліцэйскі батальён пасьля нападу аддзелу «Народныя мсьціўцы» атакаваў вёску, дзе замест адыходу ў лес зь невядомай прычыны вырашылі замацавацца партызаны. У выніку штурму вёскі было забіта 30 партызан і некаторая колькасьць мірных жыхароў, яшчэ каля 20 чалавек былі захопленыя ў палон. Сама ж вёска з астатнімі жыхарамі пасьля бою на загад обэргрупэнфюрэра [[Курт фон Готбэрг|Курта фон Готбэрга]] была спалена батальёнам СС пад камандаваньнем Дырлевангера. === Сьпіс ахвяраў === У адпаведнасьці з Актам камісіі Лагойскага выканкаму райсавету народных дэпутатаў ад 26 траўня 1969 году ўстаноўлена дата і час спаленьня вёскі Хатынь 22 сакавіка 1943 году а другой дня, а таксама сьпіс спаленых мірных жыхароў: Усяго 149 чалавек (зь іх 75 дзяцей), 26 двароў: <div class="references-small" style="-moz-column-count:3; column-count:3; -webkit-column-count:3; font-size:12px;"> * I ** Жалабковіч Андрэй Іванавіч (1897 г.н.) — 46 гадоў ** Жалабковіч Ганна Вікенцеўна (1905 г.н.) — 38 гадоў ** Жалабковіч Сьцяпан (1928 г.н.) — 15 гадоў ** Жалабковіч Ганна (1929 г.н.) — 14 гадоў ** Жалабковіч Софія (1933 г.н.) — 10 гадоў * II ** Жалабковіч Пётар Антонавіч (1898 г.н.) — 45 гадоў ** Жалабковіч Стэфаніда (Стэфанія) Аляксееўна (1903 г.н.) — 40 гадоў ** Жалабковіч Вольга (1928 г.н.) — 15 гадоў ** Жалабковіч Станіслаў (1929 г.н.) — 14 гадоў ** Жалабковіч Раіса (1932 г.н.) — 11 гадоў ** Жалабковіч Лідзія (1934 г.н.) — 9 гадоў * III ** Жалабковіч Раман Сьцяпанавіч (1881 г.н.) — 62 гады ** Жалабковіч Стэфаніда (Стэфанія) Іванаўна (1892 г.н.) — 51 год ** Жалабковіч Віктар (1933 г.н.) — 10 гадоў ** Жалабковіч Галіна (1935 г.н.) — 8 гадоў * IV ** Бараноўскі Язэп Іванавіч (1899 г.н.) — 44 гады ** Бараноўская Ганна Вікенцеўна (1906 г.н.) — 37 гадоў ** Бараноўскі Мікалай (1928 г.н.) — 15 гадоў ** Бараноўскі Станіслаў (1929 г.н.) — 14 гадоў ** Бараноўскі Ўладзімер (1931 г.н.) — 12 гадоў ** Бараноўскі Генадзь (1932 г.н.) — 11 гадоў ** Бараноўская Леаніда (1932 г.н.) — 11 гадоў ** Бараноўская Марыя (1933 г.н.) — 10 гадоў ** Бараноўская Софія (1934 г.н.) — 9 гадоў ** Бараноўская Алена (1936 г.н.) — 7 гадоў * V ** Навіцкі Аляксандар Раманавіч (1896 г.н.) — 47 гадоў ** Навіцкая Аляксандра (1901 г.н.) — 42 гады ** Навіцкі Леанід (1928 г.н.) — 15 гадоў ** Навіцкі Яўген (1930 г.н.) — 13 гадоў ** Навіцкая Марыя (1932 г.н.) — 11 гадоў ** Навіцкая Ганна (1934 г.н.) — 9 гадоў ** Навіцкі Канстантын (1938 г.н.) — 5 гадоў ** Навіцкі Антон (1939 г.н.) — 4 гады ** Навіцкі Міхаіл (1941 г.н.) — 2 гады * VI ** Бараноўская Софія (1895 г.н.) — 48 гадоў ** Бараноўская Ванда (1918 г.н.) — 25 гадоў ** Бараноўская Ганна (1926 г.н.) — 17 гадоў ** Бараноўскі Мікалай (1937 г.н.) — 6 гадоў * VII Дом згарэў без жыхароў * VIII ** Жыдовіч Савелі Казімеравіч (1905 г.н.) — 38 гадоў ** Жыдовіч Алена Антонаўна (1908 г.н.) — 35 гадоў ** Жыдовіч Сьцяпан (1931 г.н.) — 12 гадоў ** Жыдовіч Казімер (1933 г.н.) — 10 гадоў ** Жыдовіч Адам (1934 г.н.) — 9 гадоў ** Жыдовіч Мікалай (1935 г.н.) — 8 гадоў ** Жыдовіч Вячаслаў (1936 г.н.) — 7 гадоў ** Жыдовіч Міхал (1938 г.н.) — 5 гадоў ** Жыдовіч Марыя Антонаўна (1883 г.н.) — 60 гадоў * IX ** Камінскі Іван Язэпавіч. (1892 г.н.) — 51 год ** Камінская Вольга Антонаўна (1896 г.н.) — 47 гадоў ** Камінскі Вячаслаў (1924 г.н.) — 19 гадоў ** Камінская Марыя (1928 г.н.) — 15 гадоў ** Камінскі Станіслаў (1932 г.н.) — 11 гадоў ** Камінская Ганна (1933 г.н.) — 10 гадоў ** Камінская Юзэфа (1938 г.н.) — 5 гадоў * X ** Камінская Адэля (1890 г.н.) — 53 гады ** Камінская Ядвіга (1922 г.н.) — 21 год ** Камінскі Адам (1928 г.н.) — 15 гадоў ** Камінскі Міхал (1930 г.н.) — 13 гадоў ** Камінская віляць (1932 г.н.) — 11 гадоў ** Кункевіч Антон (1912 г.н.) — 31 год * XI ** Жалабковіч Іван Іванавіч (1904 г.н.) — 39 гадоў ** Жалабковіч Софія Антонаўна (1907 г.н.) — 36 гадоў ** Жалабковіч Уладзімер (1922 г.н.) — 21 год ** Жалабковіч Алена (1933 г.н.) — 10 гадоў ** Жалабковіч Леаніда (1939 г.н.) — 4 гады ** Жалабковіч Міхал (1941 г.н.) — 2 гады ** Жалабковіч Марыя (1885 г.н.) — 58 гадоў ** Яскевіч Іван Антонавіч (1904 г.н.) — 39 гадоў ** Яскевіч Юлія Іванаўна (1913 г.н.) — 30 гадоў ** Яскевіч Софія (1933 г.н.) — 10 гадоў ** Яскевіч Алена (1935 г.н.) — 8 гадоў ** Яскевіч Ганна (1939 г.н.) — 4 гады ** Яскевіч Міхал (1941 г.н.) — 2 гады * XII ** Іотка Казімер Феліксавіч (1896 г.н.) — 47 гадоў ** Іотка Алена Сьцяпанаўна (1898 г.н.) — 45 гадоў ** Іотка Марыя (1925 г.н.) — 18 гадоў ** Іотка Альбэрт (1928 г.н.) — 15 гадоў ** Іотка Станіслава (1931 г.н.) — 12 гадоў ** Іотка Дамінік (1936 г.н.) — 7 гадоў ** Іотка Рэгіна (1937 г.н.) — 6 гадоў ** Іотка Сьцяпан (1939 г.н.) — 4 гады ** Іотка Юзэфа (1941 г.н.) — 2 гады * XIII ** Жалабковіч Эўфрасіньня Іванаўна (1883 г.н.) — 60 гадоў ** Жалабковіч Язэп (1904 г.н.) — 39 гадоў ** Жалабковіч Вольга (1909 г.н.) — 34 гадоў * XIV ** Іотка Іван Аляксандравіч (1904 г.н.) — 39 гадоў ** Іотка Анастасія Сьцяпанаўна (1908 г.н.) — 35 гадоў ** Іотка Казімер (1935 г.н.) — 8 гадоў ** Іотка Юзэфа (1939 г.н.) — 4 гады * XV ** Рудак Марыя Іванаўна (1898 г.н.) — 45 гадоў ** Мірановіч Стэфаніда (Стэфанія) Кліменцеўна (1875 г.н.) — 68 гадоў * XVI ** Дражынская Юзэфа Антонаўна (1911 г.н.) — 32 гады ** Дражынская Валянціна (1933 г.н.) — 10 гадоў ** Дражынская Міхаліна (1938 г.н.) — 5 гадоў ** Доўгель Антон Антонавіч (1888 г.н.) — 55 гадоў ** Доўгель Барыс (1933 г.н.) — 10 гадоў * XVII ** Мірановіч Язэп Язэпавіч (1899 г.н.) — 44 гады ** Мірановіч Тэкля Мікалаеўна (1901 г.н.) — 42 гады ** Мірановіч Ніна (1925 г.н.) — 18 гадоў ** Мірановіч Хведар (1934 г.н.) — 9 гадоў ** Мірановіч Пётар (1937 г.н.) — 6 гадоў ** Мірановіч Васіль (1940 г.н.) — 3 гады ** Мірановіч Алена (1941 г.н.) — 2 гады * XVIII ** Карабан Канстантын Юстынавіч (1897 г.н.) — 46 гадоў ** Карабан Марыя (1900 г.н.) — 43 гады ** Карабан Леакадзія (1928 г.н.) — 15 гадоў ** Карабан Надзея (1933 г.н.) — 10 гадоў ** Карабан Канстантын (1939 г.н.) — 4 гады * XIX ** Федаровіч Ганна Сідараўна (1892 г.н.) — 51 год * XX ** Карабан Пётар Васілевіч (1914 г.н.) — 29 гадоў ** Карабан Алена Гаўрылаўна (1925 г.н.) — 18 гадоў * XXI ** Карабан Юлія Амбросіеўна (1878 г.н.) — 65 гадоў ** Карабан Язэп (1918 г.н.) — 25 гадоў ** Карабан Марыя (1923 г.н.) — 20 гадоў ** Карабан Ганна (1923 г.н.) — 20 гадоў ** Карабан Віктар (1925 г.н.) — 18 гадоў ** Карабан Уладзімер (1941 г.н.) — 2 гады * XXII ** Яскевіч Антон Антонавіч (1896 г.н.) — 47 гадоў ** Яскевіч Алена Сідараўна (1895 г.н.) — 48 гадоў ** Яскевіч Віктар (1922 г.н.) — 21 год ** Яскевіч Ванда (1923 г.н.) — 20 гадоў ** Яскевіч Вера (1924 г.н.) — 19 гадоў ** Яскевіч Надзея (1934 г.н.) — 9 гадоў ** Яскевіч Уладыслаў (1936 г.н.) — 7 гадоў ** Яскевіч Антон (1943 г.н.) — 7 тыдняў * XXIII ** Рудак Стэфаніда (Стэфанія) Антонаўна (1898 г.н.) — 45 гадоў ** Рудак Зіна (1925 г.н.) — 18 гадоў ** Рудак Аляксандар (1932 г.н.) — 11 гадоў ** Рудак Рэгіна (1934 г.н.) — 9 гадоў ** Рудак Антон (1938 г.н.) — 5 гадоў * XXIV ** Рудак Язэп Іванавіч (1874 г.н.) — 69 гадоў ** Рудак Параска Іванаўна (1877 г.н.) — 66 гадоў ** Рудак Міхал Язэпавіч (1905 г.н.) — 38 гадоў ** Рудак Крыстына (1912 г.н.) — 31 год ** Рудак Софія (1938 г.н.) — 5 гадоў ** Рудак Крыстына (1940 г.н.) — 3 гады * XXV ** Федаровіч Язэп Сідаровіч (1889 г.н.) — 54 гады ** Федаровіч Пятрунэля Амброзіеўна (1894 г.н.) — 49 гадоў ** Федаровіч Марыя (1922 г.н.) — 21 год ** Федаровіч Антон (1925 г.н.) — 18 гадоў ** Федаровіч Язэп Язэпавіч (1913 г.н.) — 30 гадоў ** Федаровіч Юлія Антонаўна (1913 г.н.) — 30 гадоў ** Федаровіч Кацярына (1938 г.н.) — 5 гадоў ** Федаровіч Ганна (1940 г.н.) — 3 гады * XXVI ** Клімовіч Антон Максімавіч (1890 г.н.) — 53 гады ** Клімовіч Юлія (1922 г.н.) — 21 год ** Клімовіч Антон (1926 г.н.) — 17 гадоў ** Слонская Крыстына Максімаўна (1895 г.н.) — 48 гадоў ** Сакалоўскі Пётр Лявонавіч (1933 г.н.) — 10 гадоў </div> == Мэмарыяльны комплекс «Хатынь» == {{Панарама|Khatyn Panorama.jpg|900пкс|Від асноўнай часткі мэмарыяльнага комплексу (ад уваходу)|text-align=center}} У памяць беларускіх вёсак, зьнішчаных нацыстамі ў гады [[Другая сусьветная вайна|апошняй вайны]], у студзені 1966 году было прынятае рашэньне аб стварэньні ў Лагойскім раёне мэмарыяльнага комплексу «Хатынь». У сакавіку 1967 быў аб’яўлены конкурс на стварэньне праекту мэмарыялу. У конкурсе перамог калектыў архітэктараў: [[Юры Градаў]], [[Валянцін Занковіч]], [[Леанід Левін]], скульптар [[Народны мастак Беларусі|народны мастак БССР]] [[Сяргей Селіханаў]] (усе чацьвёра атрымалі Ленінскую прэмію). Урачыстае адкрыцьцё мэмарыяльнага комплексу «Хатынь» адбылося 5 ліпеня 1969 году<ref>{{Навіна|аўтар=|загаловак=Да 70-годзьдзя Хатынскай трагедыі|спасылка=http://blr.belta.by/dossier/view/da-70-goddzja-hatynskaj-tragedyi-39054/|выдавец=[[Беларускае тэлеграфнае агенцтва]]|дата публікацыі=20 сакавіка 2013|дата доступу=7 лютага 2016}}</ref>. [[Файл:Khatyn - Villages.jpg|значак|300пкс|Мэмарыяльны комплекс «Хатынь» на месцы спаленай вёскі.]] Мэмарыяльны архітэктурна-скульптурны комплекс плошчай 50 [[гектар]]аў месьціцца на месцы Хатыні, паўтараючы пляніроўку былога селішча, улучаючы Могілкі вёсак, плошчу Памяці, Сьцяну Жалобы і Дрэва жыцьця. У цэнтры кампазыцыі мэмарыялу знаходзіцца шасьцімэтровая бронзавая скульптура «Няскораны чалавек» зь мёртвым дзіцём на руках. Побач злучаныя гранітныя пліты, што сымбалізуюць дах адрыны, у якой былі спаленыя жыхары вёскі. На брацкай магіле зь белага мармуру — Вянок памяці. На ім — наказ загінулых жывым: {{цытата|<poem> Людзі добрыя, памятайце: Любілі мы жыцьцё, і Радзіму, і вас, дарагія. Мы згарэлі жывымі ў агні. Наша просьба да ўсіх: Хай жалоба і смутак абярнуцца ў мужнасьць вашу і сілу, Каб змаглі вы зацьвердзіць навечна мір і спакой на зямлі. Каб ад сёньня нідзе і ніколі ў віхуры пажараў жыцьцё не канала! </poem>{{Арыгінал|ru|<poem> Люди добрые, помните: любили мы жизнь, и Родину нашу, и вас, дорогие. Мы сгорели живыми в огне. Наша просьба ко всем: Пусть скорбь и печаль обернутся в мужество ваше и силу, Чтобы смогли вы утвердить навечно мир и покой на земле. Чтобы отныне нигде и никогда в вихре пожаров жизнь не умирала! </poem>}}}} == Галерэя == <center> <gallery perrow=6> Файл:hatyn_1.JPG Файл:hatyn_2.JPG Файл:hatyn_12.JPG Файл:Khatyn - Villages.jpg Файл:Khatyn - Wall.jpg Khatyn - Eternal Flame.jpg </gallery> </center> == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Літаратура == * {{кніга|старонкі=448-453|частка=Колокола Хатыни|загаловак=100 великих некрополей|адказны=Автор-сост. Н. А. Ионина|месца=М.|выдавецтва=Вече|год=2004|isbn=5-9535-0219-3|наклад=15000|сэрыя=100 великих}} == Вонкавыя спасылкі == {{Гісторыка-культурная каштоўнасьць Рэспублікі Беларусь|611Д000279}} * [https://web.archive.org/web/20211116065645/https://www.khatyn.by/be/ Афіцыйная бачынка мэмарыяльнага комплексу] * {{Спасылка|url=http://logoysk.info/blr/logoysk/142-news/312-2009-07-12-08-34-38.html|загаловак=Хатынь. А што ж было насамрэч?|копія=http://web.archive.org/web/20120603064609/http://www.logoysk.info/blr/logoysk/142-news/312-2009-07-12-08-34-38.html|дата публікацыі=14 красавіка 2007|выдавец=Лагойск online}} * [https://web.archive.org/web/20200123085112/http://museum.logoysk.info/be/logoysk-photos/Khatyn.html Старыя фатаздымкі Хатыні на Віртуальным музэі горада Лагойска] * {{YouTube|Qf0m1uurfc4|Хатынь спаліў… былы савецкі афіцэр}} {{clear}} [[Катэгорыя:Мэмарыяльныя комплексы Беларусі]] [[Катэгорыя:Колішнія населеныя пункты Лагойскага раёну]] [[Катэгорыя:Вёскі, спаленыя падчас Другой сусьветнай вайны]] [[Катэгорыя:Зьявіліся ў 1969 годзе]] [[Катэгорыя:1969 год у Беларусі]] [[Катэгорыя:Помнікі нямецка-савецкай вайны ў Беларусі]] [[Катэгорыя:Музэі Лагойскага раёну]] [[Катэгорыя:Творы Сяргея Селіханава]] [[Катэгорыя:Збудаваньні Юрыя Градава]] [[Катэгорыя:Збудаваньні Леаніда Левіна]] [[Катэгорыя:Збудаваньні Валянціна Занковіча]] [[Катэгорыя:Музэі на вольным паветры Беларусі]] [[Катэгорыя:Музэі, заснаваныя ў 1969 годзе]] [[Катэгорыя:Разаніны ў Беларусі]] [[Катэгорыя:Колішнія вёскі Беларусі]] [[Катэгорыя:Урочышчы Беларусі]] [[Катэгорыя:Ваенныя злачынствы нацыстаў у Беларусі]] fw9kc54b0f1b6ui7wwr7tee3i7jgmlb Адзнака «Заслужаны супрацоўнік НКУС» 0 62524 2699523 2280071 2026-11-08T03:27:40Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 2699523 wikitext text/x-wiki {{Узнагарода |Назва = Адзнака «Заслужаны супрацоўнік НКУС» |Выява = NKVD_1940_honored_officer_badge.gif |Выява стужкі = |Выява 2 бок = |Выява стужкі 2 бок = |Выява 3 бок = |Выява стужкі 3 бок = |Памер выявы = 150пкс |Арыгінальная назва = Нагрудный знак «Заслуженный работник НКВД» |Дэвіз = |Краіна = [[СССР]] |Тып = Адзнака |Каму ўручаецца = супрацоўнікам органаў НКУС СССР |Падставы ўзнагароджаньня = за заслугі ў справе кіраўніцтва ці непасрэднага выкананьня работы па ахове дзяржаўнаў бясьпекі [[СССР]] |Статус = не ўручаецца |Парамэтры = |Дата ўстановы = [[31 сьнежня]] [[1940]] г. |Першае ўзнагароджаньне = |Апошняе ўзнагароджаньне = [[1946]] г. |Колькасьць = |Старэйшая ўзнагарода = [[Адзнака «Ганаровы работнік УНК-АДПУ. 1917—1932»]] |Малодшая ўзнагарода = [[Адзнака «Ганаровы Супрацоўнік Дзяржбясьпекі»]] |Адпавядае = }} '''Адзнака «Заслужаны супрацоўнік НКУС»''' ({{мова-ru|Нагрудный знак «Заслуженный работник НКВД»}}) — савецкая адзнака для ўзнагароды супрацоўнікаў [[НКУС]]. Заснаваная Загадам НКУС №1007 ад [[6 лістапада]] [[1940]] году. Саўнаркамам СССР зацьверджана Палажэньне аб адзнацы «Заслужаны супрацоўнік НКУС». Меў эліпсавідную форму стальнога колеру з рабрыстаю паверхняй. Пасярэдзіне эліпсу на тле чырвонай эмалі, якая ўяўляла промні ўзыходзячага сонца, разьмяшчаўся меч, сэрп і молат, акаймлённыя стужкаю чырвонай эмалі з надпісам пасярэдзіне «НКВД». Сэрп і молат і ручка мяча пазалочаны. Адзнака выраблялася з срэбра. Адзнакаю ўзнагароджваліся за заслугі ў справе кіраўніцтва ці непасрэднага выкананьняработы па ахове дзяржаўнаў бясьпекі [[СССР]]. Адначасова з аднакаю ўручалася грамата. Узнагароджаныя адзнакаю мелі перавагі пад час атрыманьня жыльля ў дамах НКУС. == Вонкавыя спасылкі == * [https://web.archive.org/web/20090225190206/http://www.fsb.ru/fsb/press/photo/single.htm!id=10434487@fsbStuffphoto.html Пра аднаку на сайце ФСБ Расеі] * [https://web.archive.org/web/20170214084757/http://memo.ru/history/NKVD/ZNAKI/Chapter1.htm Узнагароды ВЧК-НКВД] * [http://geraldika.ru/symbols/19011 Аднакі АДПУ-КДБ на Геральдыка.ру] * [http://ww2.kulichki.ru/zrnkvd.htm 2 Сусьветная вайна] [[Катэгорыя:Савецкія адзнакі|Заслужаны супрацоўнік НКУС]] [[Катэгорыя:Заслужаныя супрацоўнікі НКУС| ]] d7y66gyi36ez8q33v33gilgxnd4d2v2 Апанас Кавалёў 0 63937 2699594 2181534 2026-11-08T09:27:51Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 2699594 wikitext text/x-wiki {{Цёзкі|Кавалёў}} {{Палітык |імя = Апанас Кавалёў |выява = |подпіс_пад_выявай = |пасада = Старшыня Савету народных камісараў [[БССР|Беларускай ССР]] |пачатак_тэрміну = 10 верасьня 1937 |канец_тэрміну = 22 ліпеня 1938 |прэзыдэнт = |прэм'ер-міністар = |папярэднік = [[Данііл Валковіч]] |наступнік = [[Кузьма Кісялёў]] |пасада2 = |пачатак_тэрміну2 = |канец_тэрміну2 = |папярэднік2 = |наступнік2 = |прэм'ер-міністар2 = |прэзыдэнт2 = |месца_нараджэньня = [[Лошніца]] }} '''Апанас Фёдаравіч Кавалёў''' (15 сьнежня 1908, [[Лошніца]] — 20 ліпеня 1993) — беларускі палітычны дзяяч. == Біяграфія == Нарадзіўся ў шматдзетнай сялянскай сям’і. Змалку прывучаны да нялёгкай працы на зямлі, ён прадаўжаў свой працоўны шлях на станцыі [[Прыяміна (пасёлак)|Прыяміна]]: рамантаваў пуці, грузіў шпалы, загадваў складам лесаматэрыялаў. Вёў актыўную камсамольскую работу, у 1926 годзе ўступіў у партыю. Вучыўся ў Віцебскім каапэратыўным тэхнікуме, на Вышэйшых пэдагагічных курсах у [[Ленінград]]зе, у Маскоўскім завочным інстытуце савецкага гандлю. Займаў розныя партыйныя пасады ў [[Віцебск]]у. Зь верасьня 1937 па студзень 1939 году ўзначальваў [[Савет народных камісараў БССР]]. Ва ўмовах дэфіцыту кваліфікаваных кадраў вёў напружаную работу па наладжваньні народнай гаспадаркі. Але па сфабрыкаванай справе «ворагаў народу» быў арыштаваны і больш за тры гады правёў у турмах [[Менск]]у, [[Масква|Масквы]], [[Полацак|Полацку]], [[Табольск]]у. Пасьля рэабілітацыі ў 1943 годзе працаваў у сыстэме спажыўкаапэрацыі ў [[Омская вобласьць|Омскай вобласьці]], [[Малдова|Малдове]], [[Беларусь|Беларусі]]. З роднай [[Лошніца]]й сувязі не губляў да сьмерці (20 ліпеня 1993 г.). == Творчасьць == * Кніга-ўспаміны «Звон мой — праўда» ([[Менск]], 1989) == Літаратура == * [[Міхась Мацельскі]], [[Іван Белы]], [[Вольга Вальгуцкая]], [[Гоман Барысаўшчыны]], [https://web.archive.org/web/20250223005932/http://goman.borisov-e.info/index.php?id=44 Старажытнае мястэчка — Лошніца] {{Прэм’ер-міністры Беларусі}} {{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Кавалёў, Апанас}} [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў Барысаўскім раёне]] [[Катэгорыя:Палітыкі БССР]] [[Катэгорыя:Рэпрэсаваныя ў БССР]] 1zzxsyqypmqmxdqm10psz209mkfx77a Шаблён:Сталіцы Афрыкі 10 64338 2699634 1924017 2026-11-08T10:15:32Z Dymitr 10914 выпраўленьне спасылак 2699634 wikitext text/x-wiki {{Навігацыйная табліца |назва_шаблёну = Сталіцы Афрыкі |назва = Сталіцы Афрыкі |стыль_сьпісаў = text-align: left; |стыль_групаў = text-align: left; |сьпіс1 = * [[Абуджа]] * [[Адыс-Абэба]] * [[Акра]] * [[Альжыр (горад)|Альжыр]] * [[Антананарыву]] * [[Асмара]] * [[Бамако]] * [[Бангі]] * [[Банжул]] * [[Бісаў]] * [[Бразавіль]] * [[Бужумбура]] * [[Вікторыя (Сэйшэлы)|Вікторыя]] * [[Габаронэ]] * [[Дадома]] * [[Дакар]] * [[Джыбуці (горад)|Джыбуці]] * [[Каір]] * [[Кампала]] * [[Канакры]] * [[Кігалі]] * [[Кіншаса]] * [[Лібрэвіль]] * [[Лілонгвэ]] * [[Луанда]] * [[Лусака]] * [[Лямэ]] * [[Магадышу]] * [[Маляба]] * [[Манровія]] * [[Мапуту]] * [[Мароні]] * [[Масэру]] * [[Мбабанэ]] * [[Найробі]] * [[Нджамэна]] * [[Ніямэі]] * [[Нуакшот]] * [[Порт Луі]] * [[Порта-Нова]] * [[Прая]] * [[Прэторыя]] * [[Рабат]] * [[Сан-Тамэ (горад)|Сан-Тамэ]] * [[Трыпалі]] * [[Туніс (горад)|Туніс]] * [[Уагадугу]] * [[Ўіндгук]] * [[Фрытаўн]] * [[Харарэ]] * [[Хартум]] * [[Ямусукра]] * [[Яўндэ]] |група_інфармацыі2 = Іншыя тэрыторыі |сьпіс2 = * [[Джэймзтаўн (Сьвятая Гэлена)|Джэймзтаўн]] * [[Сэн-Дэні]] |група_інфармацыі3 = Непрызнаныя дзяржавы |сьпіс3 = * [[Бір-Лелу]] * [[Гаровэ]] * [[Харгейса]] * [[Эль-Аюн]] }}<noinclude> [[Катэгорыя:Вікіпэдыя:Шаблёны:Навігацыя:Геаграфія]] [[Катэгорыя:Вікіпэдыя:Шаблёны:Сталіцы|Афрыка]] </noinclude> s5qee3qge6cwv58d2hgeptah8i6mjby Юры Лужкоў 0 65308 2699428 2545338 2026-11-07T19:02:40Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 2699428 wikitext text/x-wiki {{Палітык | імя = Юры Міхайлавіч Лужкоў | выява = Luzhkov Yury.jpg | памер = 280px | подпіс_пад_выявай = | пасада = 2-і [[мэр]] [[Мэр Масквы|Масквы]] | пачатак_тэрміну = 12 чэрвеня 1992 году | канец_тэрміну = верасень 2010 | прэзыдэнт = | прэм'ер-міністар = | папярэднік = Гаўрыла Харытонавіч Папоў | наступнік = Сяргей Сабянін | пасада2 = 12-ы Старшыня Масгарвыканкаму | пачатак_тэрміну2 = 13 красавіка 1990 году | канец_тэрміну2 = 6 чэрвеня 1992 году | папярэднік2 = Валеры Тымафеевіч Сайкін | наступнік2 = пасада скасаваная | прэм'ер-міністар2 = | прэзыдэнт2 = | нацыянальнасьць = | партыя = 1) [[КПСС]] (1968—1991)<br />2) Айчына<br />3) [[Адзіная Расея]] | сужэнец = Марына Башылава (1968—1991)<br />Алена Батурына (з 1991) | дзеці = | рэлігія = | бацька = | маці = | подпіс = Yuri Luzhkov's signature.svg | узнагароды = | лацінка = Jury Michaiłavič Łužkoŭ }} '''Ю́ры Міха́йлавіч Лужко́ў''' (21 верасьня 1936, [[Масква]], [[СССР]] — 10 сьнежня 2019, [[Мюнхэн]], [[Нямеччына]]) — расейскі палітык, [[мэр]] [[Масква|Масквы]] (1992—2010). == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Вонкавыя спасылкі == * [https://web.archive.org/web/20150509152612/http://www.mos.ru/about/history/heads/index.php?id_4=37 Официальный сайт правительства Москвы] * [https://web.archive.org/web/20100330160944/http://www.luzhkov.mos.ru/ Литературные произведения Юрия Лужкова] * [http://lenta.ru/lib/14159332/full.htm Юрий Лужков в Лентапедии] * [http://www.rian.ru/spravka/20070410/63391547.html Мэр, спортсмен и пчеловод. Биография Юрия Лужкова] * [https://web.archive.org/web/20090417220036/http://alebedev.ru/mskworks/070607c.htm Справка о некоторых недостатках и злоупотреблениях в хозяйственной деятельности столичного руководства за период 1997—2007 гг.] * [http://de.youtube.com/watch?v=HQf27kqsVh4 Лужков преподаёт аэробику] * [http://www.lujkovu.net/ Информация о нарушении и ущемлении прав граждан со стороны Правительства Москвы] * [http://compromat.ru/page_14159.htm Компромат. Ru: Мэрия бессмертна] * [http://inforotor.ru/id/mentions/person/Jurij_Luzhkov Последние упоминания про Юрия Лужкова в СМИ — Инфоротор]{{Недаступная спасылка|date=January 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{Накід:Палітык}} {{Кіраўнікі рэгіёнаў Расеі}} {{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Лужкоў, Юры Міхайлавіч}} [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў Маскве]] [[Катэгорыя:Кіраўнікі рэгіёнаў Расеі]] [[Катэгорыя:Дактары хімічных навук]] [[Катэгорыя:Сябры КПСС]] 6mkdlqhgefjy3ndq7df5beslkimox31 Аляксей Макараў 0 65602 2699549 2692619 2026-11-08T07:10:53Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 2699549 wikitext text/x-wiki {{Кінэматаграфіст | Імя = Аляксей Валер’евіч Макараў | Арыгінал імя = | Фота = Макаров Алексей.jpg | Шырыня = 250 | Подпіс = Аляксей Макараў, 2009 | Імя пры нараджэньні = | Дата нараджэньня = [[15 красавіка]] [[1972]] | Месца нараджэньня = [[Омск]], [[СССР]] | Дата сьмерці = | Месца сьмерці = | Грамадзянства = [[Расея]] | Прафэсія = [[актор]] | Гады актыўнасьці = | Кірунак = | Узнагароды = | imdb_id = | Сайт = }} '''Аляксей Валер’евіч Макараў''' — расейскі актор тэатру і кіно. == Біяграфія == Нарадзіўся [[15 красавіка]] [[1972]] году ў [[Омск]]у, у сям’і актораў Валера Макарава і [[Любоў Палішчук|Любові Палішчук]]. == Фільмаграфія == # [[2004 год у кіно|2004]] — [[Асабісты нумар (фільм)|Асабісты нумар]] — ''маёр Смолін'' == Вонкавыя спасылкі == * [https://web.archive.org/web/20110720145208/http://lira.ucoz.es/ Чарнавік Андрэя] * [https://web.archive.org/web/20220122212921/http://alexeymakarov.ru/ Сайт Аляксея Макарава] * [http://www.interlinks.ru/serials-articles/1101.html Аляксей Макараў не жадае праслыць суперменам] * [http://makarov-alex.narod.ru Сайт, прысвечаны акцёру Аляксею Макараву] {{Накід:Актор}} {{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Макараў, Аляксей}} [[Катэгорыя:Нарадзіліся 15 красавіка]] [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1972 годзе]] [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў Омску]] [[Катэгорыя:Расейскія акторы]] had2gxcdfkbkngdp8jga7mfdcmvrozp Андрэй Курэйчык 0 66766 2699588 2394044 2026-11-08T08:40:59Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 2699588 wikitext text/x-wiki {{Асоба |імя = Андрэй Курэйчык |арыгінал імя = |партрэт = Kureichik.jpg |апісаньне = Курэйчык у 2015 годзе |род дзейнасьці = сцэнарыст, актор |imdb_id = }} '''Андрэ́й Курэ́йчык''' ({{Н}} 14 студзеня 1980, [[Менск]]) — беларускі і расейскі сцэнарыст, актор. == Біяграфія == Скончыў [[Ліцэй БДУ]], юрыдычны факультэт [[БДУ]], спэцыяльнасьць — адміністрацыйнае права, палітычная навука. Пасьля навучаўся ў асьпірантуры факультэту журналістыкі БДУ. Працаваў юрыстам у міжнароднай юрыдычнай фірме «Власова и Партнёры» (2000—2001). Пасьля памочнікам старшыні Беларускага Саюзу тэатральных дзеячоў (2001—2002), выконваў функцыі прэс-сакратара саюзу. З 2002 году — аглядальнік [[Белгазета|Белгазеты]]. У 2002 рэжысэрскую стажыроўку праходзіў у [[Алег Табакоў|Алега Табакова]] ў МХАТе. Галоўны рэдактар [[АНТ]] (2002). Аўтар шматлікіх сцэнароў для беларускіх тэатраў на беларускай і расейскай мовах. Друкаваў свае п’есы ў «[[Arche]]», «[[Полымя]]», «[[Неман (часопіс)|Неман]]», «[[Першацвет]]», выдаў 2 кнігі, наклад якіх цалкам разышоўся <ref>Андрэй Курэйчык: «Беларусь — не самая сяброўская краіна для драматургаў» http://www.dw-world.de/dw/article/0,,1772857,00.html</ref>. [[Movie Research]] прызнала Курэчыка самым пасьпяховым сцэнарыстам расейскага кіно 2006—2008 гадоў.<ref>Андрей Курейчик признан лучшим сценаристом http://www.nv-online.info/index.php?c=ar&i=13938 [[Народная Воля]] 14 красавіка 2009</ref> У 2009 працаваў ў Галівудзе. Адмовіўся ад напісаньня сцэнару для фільму «Любоў-маркоў-3»<ref>Беларускі сцэнарыст Андрэй Курэйчык адмовіўся працаваць над праектам «Любовь-морковь 3» http://www.nv-online.info/index.php?c=nw&i=29224 [[Народная Воля]] 22 траўня 2009</ref> == Працы == === Рэжысэр === * Гатэль выкананьня жаданьняў, 2003 — беларускі тэлесэрыял === Сцэнарыст === * [[ГараШ]], 2015 * Гараскоп на ўдачу, 2015 * [[Вышэй за неба]], 2012 * Увага, жанчыны!, * Трое, [[верасень]], 2009 * Юленька, 2009 * Любоў-маркоў-2, 2008 * Любоў-маркоў, 2007 * [[Вупыры]], 2019 === Ролі === * Любоў-маркоў, 2007 — ''роля мастацтвазанаўцы'' * Дунечка, 2004 * [[Акупацыя. Містэрыі]], 2004, Беларусь == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Вонкавыя спасылкі == {{Вікіцытатнік}} * [https://web.archive.org/web/20090528203440/http://litara.net/prs/Andrew Біяграфія на Літара.нэт] * [http://www.kino-teatr.ru/kino/screenwriter/post/16170/bio/ Андрэй Курэйчык на Кино-театр.ру] * [https://web.archive.org/web/20080229125814/http://knihi.com/kurejcyk/raj.html «Згублены Рай» Курэйчыка на Кнігі.сом] * [https://web.archive.org/web/20140608004600/http://kureichik.ru/ Афіцыйны сайт] {{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Курэйчык, Андрэй}} [[Катэгорыя:Беларускія сцэнарысты]] [[Катэгорыя:Расейскія сцэнарысты]] [[Катэгорыя:Беларускія акторы]] [[Катэгорыя:Расейскія акторы]] lylyk5t9ke9zf8fp4yn2972zqqbxozz Адзнака «Ганаровы работнік УНК-АДПУ. 1917—1932» 0 67391 2699521 2280069 2026-11-08T03:27:38Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 2699521 wikitext text/x-wiki {{Узнагарода |Назва = Адзнака «Ганаровы работнік УНК-АДПУ. XV год» |Выява = Znak15 OGPU.GIF |Выява стужкі = |Выява 2 бок = |Выява стужкі 2 бок = |Выява 3 бок = |Выява стужкі 3 бок = |Памер выявы = 150пкс |Арыгінальная назва = Нагрудный знак «Почетного работника ВЧК-ГПУ.1917-1932» XV годовщины |Дэвіз = |Краіна = [[СССР]] |Тып = Адзнака |Каму ўручаецца = супрацоўнікам органаў ВЧК-ГПУ СССР |Падставы ўзнагароджаньня = за заслугі ў справе кіраўніцтва ці непасрэднага выкананьня работы па ахове дзяржаўнаў бясьпекі [[СССР]] |Статус = не ўручаецца |Парамэтры = |Дата ўстановы = [[23 лістапада]] [[1932]] г. |Першае ўзнагароджаньне = |Апошняе ўзнагароджаньне = [[1940]] г. |Колькасьць = каля 3000 |Старэйшая ўзнагарода = [[Адзнака «10 гадоў УНК-АДПУ»]] |Малодшая ўзнагарода = [[Адзнака «Заслужаны супрацоўнік НКУС»]] |Адпавядае = }} '''Адзнака «Ганаровы работнік УНК-АДПУ. 1917—1932»''' ({{мова-ru|Нагрудный знак «Почетного работника ВЧК-ГПУ.1917-1932» XV годовщины}}) — савецкая адзнака для ўзнагароды супрацоўнікаў [[УНК-АДПУ]], да 15-й гадавіны заснаваньня органу. Заснаваная загадам [[АДПУ]] №1087 ад [[23 лістапада]] [[1932]]. Прысвойваўся за «выдатныя заслугі», але тэрмін службы супрацоўніка ў органах ці войсках АДПУ павінен быў быць ня менш за 10 гадоў. Але гэты тэрмін не заўжды вытрымліваўся і адзнакай узнагароджвалі і партыйных вылучэнцаў, што нядаўна трапілі ў органы. Адзнака ўяўляе авальнае кола з матавага срэбра з надпісам «ВЧК-1917 г. ГПУ-1932 г.». На кола накладзены сэрп і молат, перакрыжаваныя мячом. Пад сэрпам і молатам знаходзіцца рымская лічба «Пятнаццаць», пакрытая чырвонаю эмальлю. Ззаду адзнака мела нумар. Адзнака XV гадавіны надавалася загадам па АДПУ-НКУС да [[1940]] году. Агулам было ўзнагароджана крыху болей за 3000 чалавек. Да кожнай адзнакі дадавалася ганаровая грамата — падобная да ордэнскай кніжкі (напачатку ў вокладцы са скуры з выціснутай выяваю адзнакі), куды ўпісваліся: імя ўзнагароджанага, дата і нумар загаду аб наданьні, нумар самой адзнакі. Грамату падпісваў Старшыня АДПУ (Наркаму ўнутраных справаў). Адзнака на рэвэрсе мела выразаны нумар, такі самы як ў грамаце. Кавалеры ганаровай адзнакі XV гадавіны называліся таксама як і кавалеры папярэдніх адзнакаў — «Ганаровы работнік АНК-ДПУ», знак адрозьніваўся ад адзнакі «Ганаровы работнік УНК-АДПУ. 1917—1922» толькі лічбамі гадавінаў. Згодна загаду захоўвалася і ўся сыстэма прывілеяў для кавалераў новага знаку. У [[1933]] аднак быў адменены такі прывілей, як штомесячная 30-рублёвая даплата да заробку. У [[1935]] адмянілі ільготны палік пэнсіі і права абавязковага пераводу на пэнсію па лініі [[АДПУ]]. У [[1937]] забаранілі права нашэньня чэкісцкай формы пасьля звальненьня, а пасьля і права бясьперашкоднага ўваходу ва ўсе будынкі органаў дзяржбясьпекі. Нарэшце з усіх прывілеяў засталіся: * права на нашэньне і захоўваньне зброі * права на захаваньне пасьля звальненьня жыльлёвай плошчы ў ведамсьцьвеных дамах [[НКУС]]. == Вонкавыя спасылкі == * [https://web.archive.org/web/20090225190206/http://www.fsb.ru/fsb/press/photo/single.htm!id=10434487@fsbStuffphoto.html Пра адзнаку на сайце ФСБ Расеі] * [https://web.archive.org/web/20170214084757/http://memo.ru/history/NKVD/ZNAKI/Chapter1.htm Узнагароды ВЧК-НКВД] * [http://geraldika.ru/symbols/19011 Аднакі АДПУ-КДБ на Геральдыка.ру] [[Катэгорыя:Савецкія адзнакі|Ганаровыя работнікі УНК-АДПУ. 1917—1932]] [[Катэгорыя:Ганаровыя работнікі УНК-АДПУ. 1917—1932| ]] [[Катэгорыя:НКУС]] 1wu2ypwpjv1bynp0jw3oxv45i9yfmrg Nokia 1662 0 68277 2699495 2180188 2026-11-07T22:24:28Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 2699495 wikitext text/x-wiki {{Мабільны тэлефон | Назва = Nokia 1662 | Фота = [[Файл:Nokia 1662.jpg|200px]] | Вытворца = [[Nokia]] | Дыяпазоны частасьцяў = [[GSM 900]], [[GSM 1800]] | Тып корпусу = трубка | Канструкцыя = | Антэна = убудаваная | Вага = 82 г | Памер = 108×45×13.75 мм, 58.8 см³ | Фотакамэра = | Інтэрфэйсы = }} '''Nokia 1662''' — мабільны [[тэлефон]] вытворчасьці кампаніі [[Nokia]]. == Тэхнічныя характарыстыкі == {| class="wikitable" |+ '''Тэхнічныя характарыстыкі Nokia 1662''' |- ! colspan=2 |Агульныя характарыстыкі |- | class=shadow | Дата выхаду на рынак||2009 г. (1-ы квартал) |- | class=shadow | Дыяпазоны частасьцяў||[[GSM 900]], [[GSM 1800]] |- | class=shadow | [[SAR]]||няма дадзеных |- | class=shadow | Смартфон||не |- ! colspan=2 |Памеры й вага |- | class=shadow | Вага||82 г |- | class=shadow | Памеры||108×45×13,75 мм |- | class=shadow | Аб’ём||58,8 см³ |- ! colspan=2 |Канструкцыя |- | class=shadow | Тып корпусу||трубка |- | class=shadow | Антэна||убудаваная |- | class=shadow | Зьменнныя панэлі||не |- | class=shadow | Варыянты колеру корпусу||чорны, блакітны |- | class=shadow | Матэрыял корпусу||плястык |- | class=shadow | Аксэлеромэтар||няма |- | class=shadow | Канструкцыя||джойсьцік |- ! colspan=2 |Тэлефонная кніжка і арганайзэр |- | class=shadow | Пошук па кніжцы||ёсьць |- | class=shadow | Абмен паміж [[SIM]]-картай і ўнутранай памяцьцю||ёсьць |- | class=shadow | Арганайзэр||будзільнік, калькулятар, каляндар, плянавальнік задачаў |- ! colspan=2 |Званкі |- | class=shadow | Тып мэлёдыяў||поліфанічныя, [[MP3]]-мэлёдыі |- ! colspan=2 |Сувязь |- | class=shadow | Інтэрфэйсы||няма |- | class=shadow | Доступ у інтэрнэт||няма |- | class=shadow | Мадэм||няма |- | class=shadow | Сынхранізацыя з кампутарам||няма |- ! colspan=2 |Паведамленьні |- | class=shadow | Дадатковыя функцыі [[SMS]]||увод тэксту са слоўнікам ([[T9]] Text Input®) |- | class=shadow | [[MMS]]||няма |- ! colspan=2 |Дадатковая інфармацыя |- | class=shadow | [[GPS]]||няма |- ! colspan=2 |Экран |- | class=shadow | Тып экрана||каляровы экран [[TFT]], 65 тыс. колераў |- | class=shadow | Памер экрана||128 x 160, 1.8" |- | class=shadow | Беларусіфікаваньне||няма |- ! colspan=2 |Мультымэдыйныя магчымасьці |- | class=shadow | Убудаваная фотакамэра||не |- | class=shadow | Дадатковая камэра||няма |- | class=shadow | Запіс відэаролікаў||не |- | class=shadow | Камэра для відэаканфэрэнцыяў||няма |- | class=shadow | Аўдыё||[[FM]]-радыёпрымач |- | class=shadow | Гульні||ёсьць |- | class=shadow | [[Java]]-прыкладаньні||няма |- | class=shadow | Аб’ём убудаванай памяці||8 Мб |- | class=shadow | Тып карты памяці||няма |- ! colspan=2 |Акумулятар |- | class=shadow | Тып акумулятара||Li-ion (BL-4C) |- | class=shadow | Ёмістасьць акумулятара||860 [[мАг]] |- | class=shadow | Час гутаркі||4 гадзіны 10 хвілінаў |- | class=shadow | Час чаканьня||475 гадзінаў |} == Вонкавыя спасылкі == * Апісаньне [https://web.archive.org/web/20090923030122/http://catalog.onliner.by/nokia/1662/ Nokia 1662] на [[onliner.by]] {{тэлефоны Nokia}} [[Катэгорыя:Мабільныя тэлефоны Nokia]] dumrl5ipmd07cvvjsmu72ogb3q747l5 Альгерд Невяроўскі 0 68795 2699538 2597610 2026-11-08T05:29:08Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 2699538 wikitext text/x-wiki '''Альгерд Невяроўскі''' ({{мова-ru|Ольгерд Неверовский}}; [[19 жніўня]] [[1969]] году, [[Менск]] — [[1 кастрычніка]] [[2009]] году, [[Беласток]]) — беларускі журналіст. Журналіст [[Беларускае Радыё Рацыя|Радыё Рацыя]]. Працаваў на службу ВВС і газэту «Камэрсант». Жыў у [[Беласток]]у. Адзін з заснавальнікаў фанацкага руху ў Беларусі. == Вонкавыя спасылкі == * [https://web.archive.org/web/20220327144722/http://www.racyja.by/news/materyyaly/padzeya_dnya/13319.html Радыё Рацыя, Альгерд Невяроўскі: Супярэчлівае рашэнне Еўрасаюза] * [https://web.archive.org/web/20100810230652/http://www.pbpf.org/art.php?art=637&cat=7&lang=be КХП-БНФ, Альгерд Невяроўскі: Прэзэнтацыя кнігі Сяргея Навумчыка] * [http://ucpbnew.org/176-algerd-nevyaroski.html Гарадзенская філія АГП, Альгерд Невяроўскі: Выбар]{{Недаступная спасылка|date=January 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.racyja.com/news/materyyaly/padzeya_dnya/9968.html Радыё Рацыя, Альгерд Невяроўскі: Вынікі году]{{Недаступная спасылка|date=January 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.racyja.com/news/materyyaly/palityka/14804.html Радыё Рацыя, Альгерд Невяроўскі, Дзень Перамогі ў кожнага свой]{{Недаступная спасылка|date=January 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{Накід:Чалавек}} {{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Невяроўскі, Альгерд}} [[Катэгорыя:Нарадзіліся 19 жніўня]] [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1969 годзе]] [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў Менску]] [[Катэгорыя:Беларускія журналісты]] [[Катэгорыя:Памерлі 1 кастрычніка]] [[Катэгорыя:Памерлі ў 2009 годзе]] 8dhbylbm2inqzz6egx5xexdbfgcoyp7 Юры Дземідовіч 0 69000 2699427 2443148 2026-11-07T18:59:11Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 2699427 wikitext text/x-wiki {{Накід:Асоба}} {{іншыя значэньні|тып=прозьвішча|Дземідовіч}} {{Музыка | Імя = Юры Дземідовіч | Подпіс = | Лёга = | Фота = | Апісаньне_фота = | Поўнае_імя = | Дата_нараджэньня = {{Нарадзіўся|19|11|1996|1}} | Месца_нараджэньня = | Гады = [[2009]] — цяпер | Краіна = [[Беларусь]] | Прафэсіі = сьпявак | Інструмэнты = піяніна | Жанры = | Псэўданімы = | Гурты = | Супрацоўніцтва = | Лэйблы = | Сайт = }} '''Ю́ры Дземідо́віч''' (нар. [[19 лістапада]] [[1996]]) — беларускі музыка, пераможца беларускага дзіцячага конкурсу «[[Песьня для Эўрабачаньня]]», прадстаўнік Беларусі на «[[Дзіцячы конкурс песьні Эўрабачаньне|дзіцячым Эўрабачаньні-2009]]» ([[21 лістапада]], [[Кіеў]]). Ягоная песьня «[[Чароўны трусік]]» атрымала шырокі розгалас у сеціве, а колькасьць праглядаў відэа на гэтую песьню на [[YouTube]] набліжаецца да 450 000<ref>{{youTube|8h4qzdQ2F9M|JESC Belarus 2009 — Demidovich Yuriy — Volshebniy krolik}} Запытана 18 сакавіка 2010 году.</ref>. [[5 кастрычніка]] Юра выканае гэтую песьню на разагрэве ў гурта [[The Prodigy]], які выступіць у [[Менск]]у. Гэтаксама былі створаны сеціўны фан-клюб Юрыя Дземідовіча, супольнасьці падтрымкі на [[Mail.Ru]], [[У Кантакце]]. 21 лістапада 2009 году Юры Дземідовіч удзельнічаў у [[Дзіцячы конкурс песьні Эўрабачаньне-2009|Дзіцячым конкурсе песьні «Эўрабачаньне-2009»]] са сваёй песьняй «Чароўны трусік». Паводле вынікаў конкурсу, ён атрымаў 48 балаў і заняў 9 месца<ref>[https://web.archive.org/web/20120423065507/http://www.junioreurovision.tv/page/year-page?event=1483 Year page]{{ref-en}} Junior Eurovision Song Contest</ref>. Юры Дзямідавіч жыве ў Менску. Пачаў сьпяваць ва ўзросьце трох гадоў. У пяць гадоў паступіў у музычную школу. Навучаецца ў каледжы пры Беларускай Акадэміі музыкі, напрацягу некалькіх гадоў сьпявае ў Капэле хлопчыкаў Рэспубліканскага музычнага каледжа пад кіраўніцтвам Уладзімера Глушакова, любіць граць на піяніна, імправізаваць, захапляецца клясычнай музыкай<ref>[https://web.archive.org/web/20160402151949/http://www.junioreurovision.tv/page/participant-profile?song=24753 Yury Demidovich (Belarus 2009) | Participant Profile]{{ref-en}} Junior Eurovision Song Contest</ref>. Захапляецца шахматамі, удзельнічае ў юнацкіх турнірах. == Дыскаграфія == === Альбомы === * Кто бы вы думали? (альбом, 2010)<ref>{{Cite web|url=https://bolshoi.by/culture/volshebnyiy-krolik-tatyana-zamirovskaya-ob-albome-yuriya-demidovicha-kto-byi-vyi-dumali/|title=Волшебный кролик. Татьяна Замировская об альбоме Юрия Демидовича «Кто бы вы думали?»|last=Замировская|first=Татьяна|date=2010-11-04|website=|publisher=Журнал «Большой»|language=ru|dead-url=no|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200321175748/https://bolshoi.by/culture/volshebnyiy-krolik-tatyana-zamirovskaya-ob-albome-yuriya-demidovicha-kto-byi-vyi-dumali/|archivedate=2020-03-21|accessdate=2020-03-21|author=Татьяна Замировская.}}</ref> === Удзел у складанках === * [[Тузін. Перазагрузка]] (2009), трэк «Чароўны кролік» == Крыніцы == {{Зноскі}} == Вонкавыя спасылкі == * [http://www.svaboda.org/content/article/1819956.html Ці паедзе «Чароўны трусік» на Эўрабачаньне?] // [[Радыё Свабода]] * [http://www.svaboda.org/content/article/1820109.html Перамог «Чароўны трусік»] // [[Радыё Свабода]] * [https://web.archive.org/web/20090627140603/http://www.nn.by/index.php?c=ar&i=27176 Юры Дземідовіч засьпявае «Чароўнага трусіка» па-беларуску] // [[Наша Ніва]] * [https://web.archive.org/web/20250702144520/http://www.belradio.fm/by/968/news/38166/?ILStart=330 Юра Дземідовіч будзе прадстаўляць Беларусь на дзіцячым «Эўрабачаньні» (відэа)] // [[belradio.fm]] * [http://www.last.fm/music/%D0%AE%D1%80%D0%B8%D0%B9+%D0%94%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D0%B4%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87 Юры Дземідовіч]{{ref-en}} на [[Last.fm]] * [https://web.archive.org/web/20090917135614/http://lurkmore.ru/%D0%92%D0%BE%D0%BB%D1%88%D0%B5%D0%B1%D0%BD%D1%8B%D0%B9_%D0%BA%D1%80%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D0%BA Волшебный кролик]{{ref-ru}} на [[Lurkmore]] * [https://web.archive.org/web/20090915214431/http://news.belta.by/ru/news/photostory?phstid=823 «Чароўны трусік» паедзе на Эўрабачаньне]{{ref-ru}} // фотарэпартаж, [[БелТА]] * [http://www.gazeta.ru/culture/2009/09/08/kz_3257224.shtml Чароўны трусік разагрэе The Prodigy]{{ref-ru}} // [[Газета.Ru]] * [https://web.archive.org/web/20090915151118/http://www.euroradio.fm/ru/871/reports/33500/ Чароўны трусік: Калі пісаў песьню, успомніў, як чытаў Алісу ў краіне цудаў]{{ref-ru}} // інтэрвію, [[Эўрапейскае радыё для Беларусі]] * [http://community.livejournal.com/krolik_by Фан-клюб Юрыя Дземідовіча] ў [[LiveJournal]] {{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Дземідовіч, Юры}} [[Катэгорыя:Беларускія сьпевакі і сьпявачкі]] [[Катэгорыя:Удзельнікі дзіцячага конкурсу песьні Эўрабачаньне]] p50tfpbi8uylxwxr6ivi76n5qwdyise Ангелюс Сылезіюс 0 69350 2699556 2278613 2026-11-08T08:19:34Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 2699556 wikitext text/x-wiki {{Пісьменьнік | Імя = Анґелюс Сылезіюс | Арыгінал імя = Angelus Silesius | Партрэт = Silesius.png | Памер = 200пкс | Апісаньне = | Імя пры нараджэньні = Ёган Шэфлер (Johann Scheffler) | Месца нараджэньня = [[Уроцлаў|Брэслаў]] (цяпер [[Уроцлаў]]), [[Сылезія]] | Месца сьмерці = [[Уроцлаў|Брэслаў]] (цяпер [[Уроцлаў]]), [[Сылезія]] | Псэўданімы = Angelus Silesius | Грамадзянства = | Род дзейнасьці = паэт-містык, рэлігійны дзяяч | Гады актыўнасьці = | Напрамак = Асьветніцтва | Жанр = паэма | Дэбют = | Прэміі = | Сайт = }} '''Ангелюс Сылезіюс''', '''Сылескі Анёл (пасланец)''' ({{мова-de|Angelus Silesius}}, уласнае імя ''Ёган Шэфлер'', {{мова-de|Johannes Scheffler}}, 25 сьнежня 1624, [[Уроцлаў|Брэслаў]], цяпер [[Уроцлаў]], [[Сылезія]] — 9 ліпеня 1677, тамсама) — нямецкі паэт-містык. == Біяґрафія == Сын польскага шляхціча й немкі нарадзіўся ў [[Уроцлаў|Брэславе]] (цяпер Уроцлаў). Сапраўдным імем пісьменьніка было '''Ёган Шэфлер''', але шырокую творчую вядомасьць ён набыў пад псэўданімам ''Angelus Silesius'' (Сылескі пасланец), пад якім публікаваліся яго творы. У 1618 яго бацька пераехаў з [[Кракаў|Кракава]] ў [[Уроцлаў|Брэслаў]], атрымаўшы тутэйшае грамадзянства. Будучы выхаваным на лютэранскіх каштоўнасьцях, Ёган атрымаў адукацыю навукоўца й фізыка. У 1652 перайшоў у [[каталіцтва]]. Праз два гады атрымаў пасаду галоўнага навукоўца пры двары Фэрдынанда ІІІ. У 1661 працаваў у якасьці сьвятара й стаў намесьнікам біскупа Брэслава. Памёр там жа ў кляштары сьвятога Мацьвія. == Творы == У 1657 апублікаваў калекцыю з 205 гімнаў пад назвай ''Heilige Seelenlust, oder geistliche Hirtenlieder der in ihren Jesum verliebten Psyche'' (1657), два зь якіх увайшлі ў пратэстанцкія зборнікі царкоўных сьпеваў. Найвыбітнейшай яго працай стала кніга ''Geistreiche Sinn-und Schluss-reime'' (1657), якая ў 1674 выйшла другім выданьнем пад назвай ''Cherubinischer Wandersmann'' (Херувімскі вандроўнік). == Ідэі == Носьбіт філязофскае традыцыі Экхарта, Таўлера, Бёмэ, Анґэлюс Сылезіюс ператварае яе ў паэтычнай форме. Ён не прытрымліваецца рамкаў вызначэньняў, уласьцівых пэўнаму веравызнаньню, паколькі для яго Бог ёсьць нешта невызначальнае. Чалавек мізэрны ў параўнаньні са Стваральнікам, але менавіту ў Ім, створаным па вобразу й падабенству Яго, Бог можа сазіраць Самога Сябе. Таму чалавек мусіць адмовіцца ад самога сябе, зрачыся ад свайго «Я», каб стаць тым, хто ён ёсьць насамрэч — вечным адлюстраваньнем Тварца. Нагэтулькі радыкальны пункт гледжаньня, блізкі па свайму сэнсу [[нэаплатанізм]]у, асуждаўся каталіцкай царквой. ''«Херувімскі вандроўнік»'' аказаў значны ўплыў на шматлікіх нямецкіх паэтаў, у тым ліку Шапэнгаўэра, і быў у наступстве прызнаны аднім з найцудоўнейшых праяваў вольнага ад якіх-кольвек умоўнасьцяў [[містыцызм]]у. == Выявы == <gallery> File:Cherubinischer Wandersmann.jpg|''"Херувімскі вандроўнік"''. Першае выданьне. File:Wroclaw kosciol swMacieja inskrypcja.jpg|Шыльда на месцы пахаваньня пісьменьніка ў кляштары сьв. Мацьвія File:Angelus_Silesius-pomnik.JPG|Помнік Анґэлюсу Сылезіюсу ва Ўроцлаве File:Cherubinischer Wandersmann-Titelkupfer.jpg|Тытульны ліст ''"Херувімскага вандроўніка"'' File:Silesius, Angelus – Des Angelus Silesius Cherubinischer Wandersmann, 1905 – BEIC 3325036.jpg|''Des Angelus Silesius Cherubinischer Wandersmann'' (1905) </gallery> == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Вонкавыя спасылкі == * [http://www.sacred-texts.com/chr/sil/index.htm ''«Хэрувімскі вандроўнік»'' на sacred-texts.com ] {{ref-en}} * [https://web.archive.org/web/20241203154927/http://art-poetry.com/category/stixi-poetov-17-veka/stixi-angelus-silezius Вершы на сайце art-poetry.com ] {{ref-ru}} * [https://web.archive.org/web/20070629225723/http://www.alteramusica.ru/Rus/p-all.htm Вершы на сайце alteramusica.ru] {{ref-ru}} * [https://web.archive.org/web/20160305001340/http://www.christians.su/index27.html Біяґрафія на christians.su] {{ref-ru}} {{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Сылезіюс, Анґэлюс}} [[Катэгорыя:Нарадзіліся ва Ўроцлаве]] [[Катэгорыя:Нямецкія паэты і паэткі]] [[Катэгорыя:Нямецкія містыкі]] [[Катэгорыя:Нямецкія рыма-каталіцкія дзеячы]] [[Катэгорыя:Перайшлі зь лютэранства ў каталіцтва]] [[Катэгорыя:Памерлі ва Ўроцлаве]] [[Катэгорыя:Літаратары барока]] n76q1l600g8pk3zd39wwodbl1rchbqf Яраслаў Радзевіч-Віньніцкі 0 69572 2699441 2179776 2026-11-07T20:20:11Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 2699441 wikitext text/x-wiki '''Ярасла́ў Канстанты́навіч Радзе́віч-Ві́ньніцкі''' (нар. [[12 сьнежня]] [[1941]])&nbsp;— [[Украіна|украінскі]] мовазнавец. Кандыдат філялягічных навук. == Біяграфія == Скончыў на выдатна [[Драгобыцкі пэдагагічны інстытут імя Івана Франко]]. Жыве і працуе ў [[Драгобыч]]ы. Дацэнт Драгобыцкага дзяржаўнага пэдагагічнага ўнівэрсытэту імя Івана Франко. У [[1980]]—[[1996]] роках быў дэканом філялягічнага факультэту. Быў на выкладніцкай працы ў вышэйшых школах [[Вугоршчына|Вугоршчыны]], [[Польшча|Польшчы]], [[Нямеччына|Нямеччыны]]. Актыўна займаецца грамадзка-палітычнай працай, [[паліталёгія|паліталёгіяй]], [[публіцыстыка|публіцыстыкай]]. Дэпутат Драгобыцкай раённай рады. Галоўны рэдактар ТАА [http://www.vidrodzhenia.org.ua «Видавнича фірма «Відродження»]. == Навуковая дзейнасьць == Адмысловец у [[агульнае мовазнаўства|агульным мовазнаўстве]] і [[лінгвадыдактыка|лінгвадыдактыцы]]. Аўтор каля 100 кніжных і часопісных публікацыяў. Праца Яраслава Радзевіча-Віньніцкага «Мова і нацыя» (у суаўтарстве з [[Васіль Іванішын|Васілём Іванішыным]]) вытрымала пяць выданьняў. == Асноўныя працы == * ''Іванишин Василь'', ''Радевич-Винницький Ярослав''. [http://www.vesna.org.ua/txt/radevynja/movnaz/index.html Мова і нація].&nbsp;— Дрогобич: Видавнича фірма «Відродження», 1994.&nbsp;— 218&nbsp;с. ISBN 5-7707-5898-8 * ''Радевич-Винницький Ярослав'', ''Іванишин Василь''. Мова і нація: Тези про місце і роль мови в національному відродженні України.&nbsp;— 5-е видання, виправлене, доповнене.&nbsp;— Кам'янець-Подільський: Абетка, 2003.&nbsp;— 120&nbsp;с. * ''Радевич-Винницький Ярослав''. [http://www.vesna.org.ua/txt/radevynja/ukraine/index.html Україна: від мови до нації].&nbsp;— Дрогобич: Видавнича фірма «Відродження», 1997.&nbsp;— 360&nbsp;с. ISBN 966-538-013-3 * ''Радевич-Винницький Я.'' Етикет і культура спілкування.&nbsp;— Львів: Видавництво «Сполом», 2001.&nbsp;— 223&nbsp;с. * ''Радевич-Винницький Я.'' Етикет і культура спілкування: Навчальний посібник.&nbsp;— 2-ге видання, перероблене і доповнене.&nbsp;— К.: Знання, 2006.&nbsp;— 291&nbsp; с.&nbsp;— (Вища освіта ХХІ століття). ISBN 966-346-170-5 == Электронныя вэрсіі артыкулаў == * [http://www.ualogos.kiev.ua/text.html?id=1044 Рідна мова у ситуації двомовності (Українські реалії)]{{Недаступная спасылка|date=January 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} == Вонкавыя спасылкі == * [https://web.archive.org/web/20071011041146/http://rajon.drohobych.com.ua/index.php?name=Rajon Драгобыцкая раённая рада] * [https://web.archive.org/web/20071107111048/http://www.franko.lviv.ua/lknp/mova/vydan/b_14.htm Фрагмэнты зь першага выданьня кнігі «Етикет і культура спілкування»] * [https://web.archive.org/web/20241210210949/http://www.zik.com.ua/2005/9/6/news20882.htm Викладач Дрогобицького педуніверситету Ярослав Радевич-Винницький працює над підручниками з етики для студентів ВНЗ] [[Катэгорыя:Нарадзіліся 12 сьнежня]] [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1941 годзе]] [[Катэгорыя:Украінскія мовазнаўцы]] giaxu0lj21rrcc25q8nhqq5wl6xsuol Артур Конан Дойл 0 72310 2699629 2698745 2026-11-08T09:57:46Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 2699629 wikitext text/x-wiki {{Пісьменьнік |Імя = Артур Конан Дойл |Арыгінал імя = Arthur Conan Doyle |Партрэт = Conan doyle.jpg |Памер = |Апісаньне = |Імя пры нараджэньні = Arthur Ignatius Conan Doyle |Псэўданімы = |Дата нараджэньня = {{Нарадзіўся|22|5|1859}} |Месца нараджэньня = [[Эдынбург]], [[Шатляндыя]] |Дата сьмерці = {{Памёр|7|7|1930|гадоў=71}} |Месца сьмерці = [[Кроўбара]], [[Усходні Сасэкс]] |Грамадзянства = [[Брытанцы|брытанец]] |Род дзейнасьці = пісьменьнік, паэт, доктар |Гады актыўнасьці = 1877—1930 |Напрамак = апавяданьні |Жанр = [[дэтэктыў]], [[гістарычная навэла]] |Дэбют = «A Study in Scarlet» |Значныя творы = «Гісторыі пра Шэрлака Голмза», «Страчаны сьвет» |Прэміі = |Палічка = |Сайт = }} '''Сэр А́ртур Ігна́тыюс Ко́нан Дойл''' (22 траўня 1859, [[Эдынбург]] — 7 ліпеня 1930, [[Кроўбара]]) — брытанскі пісьменьнік, атрымаў найбольшую вядомасьць дзякуючы сваім дэтэктыўным гісторыям пра [[Шэрлак Голмз|Шэрлака Голмза]] і [[Доктар Ўотсан|Доктара Ўотсана]], якія сталі прарывам у галіне [[дэтэктыў]]нага жанру. Акрамя гэтага існуюць яго працы, якія адносяцца да навуковай фантастыкі, гістарычных навэлаў, п’есаў, раманаў, паэзіі і г. д. == Біяграфія == === Раньнія гады === Артур Конан Дойл нарадзіўся 22 траўня 1859 году ў [[Эдынбург]]у ([[Шатляндыя]]) у ірляндзкай сям’і Чарлза Алтамонта Дойла і Мэры Фолі, якія ажаніліся ў 1855 годзе. Артур быў ахрышчаны ў баптысцкай царкве Сьв. Марыі ў Эдынбургу. Конана адправілі ў езуіцкую пачатковую школу Ходэр Плэйс у Стоніхэрсьце калі яму споўнілася дзевяць гадоў. Пасьля школы ён паступіў у Стоніхэрцкі каледж у 1875 годзе, у якім ён зьмяніў свае рэлігійныя перакананьні і стаў [[Агнастыцызм|агностыкам]]. З 1876 да 1881 году Конан Дойл вывучаў мэдыцыну ў [[Эдынбурскі ўнівэрсытэт|Эдынбурскім унівэрсытэце]], але некаторы час спыняў вывучэньне і працаваў у [[Астан]]е (цяпер раён [[Бірмінггэм]]у) і [[Шэфілд]]зе<ref>[http://www.museums-sheffield.org.uk/coresite/burngreave_html/DoyleSAC.asp SGMT — Sir Arthur Conan Doyle: Author of the Sherlock Holmes detective novels]</ref>. Пад час навучаньня ў ўнівэрсытэце ён пачаў пісаць кароткія гісторыі якія былі апублікаваны ў газэце «''Chambers’s Edinburgh Journal''». Перад сканчэньнем ўнівэрсытэту Конан Дойл зьдзейсьніў падарожжа ў [[Заходняя Афрыка|Заходнюю Афрыку]] ў якасьці карабельнага доктара. Дыплём доктара Конана Дойл атрымаў у 1885 годзе<ref name="Archive">Available at the [https://web.archive.org/web/20071111130617/http://www.era.lib.ed.ac.uk/handle/1842/418 Эдынбургскі Дасьледчы архіў]</ref>. === Праца і паходжаньне Шэрлака Голмза === [[Файл:ArthurConanDoyleSignature.png|зьлева|міні|Подпіс Конан Дойла]] У 1882 годзе Конан Дойл, разам са сваім аднакурсьнікам Джорджам Бадам, плянаваў адкрыць уласную мэдыцынскую практыку ў [[Плімут|Плімуце]], але ўзаемаадносіны партнэраў ня склаліся і Конан Дойл вырашыў распачаць асобную практыку. Прыбыўшы ў Плімут у чэрвені 1882 году з 10£, ён адкрыў справу на вуліцы Буш Вілас<ref>Stashower, Daniel (2000). Teller of Tales: The Life of Arthur Conan Doyle. Penguin Books. pp. 55, 58-59. {{ISBN|0-8050-5074-4}}</ref>. Справы пайшлі ня вельмі ўдала, і, чакаючы [[пацыент]]аў, Конан Дойл пачаў пісаць апавяданьні. Яго першай значнай справай стала «''A Study in Scarlet''», якая зьявілася ў журнале «''Beeton’s Christmas Annual''» за 1887 год у якой упершыню зьявіўся Шэрлак Голмз, які вельмі нагадваў прафэсара Джозэфа Бэла, які вучыў Конана Дойла ва ўнівэрсытэце, да якога Конан Дойл пісаў «''На самой справе, я ўдзячны Вам за Шэрлака Голмза… Засяроджваючыся на дэдукцыі, вывадах і назіраньнях, якія Вы заўсёды патрабавалі ад нас, я паспрабаваў стварыць чалавека''»<ref>[https://web.archive.org/web/20110516020115/http://www.independent.co.uk/arts-entertainment/theatre-dance/reviews/conan-doyle-and-joseph-bell-the-real-sherlock-holmes-surgeons-hall-museums-edinburgh-410821.html Independent, 7 жніўня 2006]</ref>. Наступныя кароткія апавяданьні пра Шэрлака Голмза былі апублікаваны ў ангельскім журнале «''Strand Magazine''». Цікава, што нават [[Робэрт Люіс Стывэнсан]], які знаходзіўся далёка на [[Самоа]], адзначыў значнае падабенства паміж Джозэфам Бэлам і Шэрлакам Голмзам: «''Я хацеў бы павіншаваць Вас з вельмі ўдалымі і вельмі цікавымі прыгодамі Шэрлака Голмза. … ці можа гэта быць мой стары сябра Джо Бэл?''»<ref>Ліст ад Р. Л. Стывэнсана Конану Дойлу 5 красавіка 1893 года [http://en.wikisource.org/wiki/The_Letters_of_Robert_Louis_Stevenson_Volume_2/Chapter_XII Лісты Стывэнсана. Частка 2/Падзел XII]</ref>. Акрамя гэтага шматлікія іншыя пэрсанажы мелі падабенства з сапраўднымі людзьмі. Пад час жыцьця ў прыгарадзе Плімуту, Конан Дойл граў у аматарскай [[футбол]]ьнай камандзе «''Portsmouth Association Football Club''» як галкіпэр, пад псэўданімам ''А. С. Сміт''. Акрамя гэтага ён граў у [[крыкет]] паміж 1899 і 1907 годам і нават прыняў удзел у 10 турнірах першай клясы. Напалеонаўскім войнам, ад Трафальгара да Ватэрлёо, Конан Дойл прысьвяціў «Подзьвігі» і «Прыгоды» брыгадзіра Жэрара. Нараджэньне гэтага пэрсанажа адносіцца да 1892 году, калі [[Джордж Мэрэдыт]] уручыў Конану Дойлу трохтомныя «Мэмуары» Марбо: апошні і стаў прататыпам Жэрара. === Шлюб і сям’я === У 1885 годзе Артур Конан Дойл ажаніўся зь Люізай Хокінс, якая захварэла на [[сухоты]] і памерла 4 чэрвеня 1906 году<ref name="Leeman">Leeman, Sue, «Sherlock Holmes fans hope to save Conan Doyle’s house from developers», Associated Press, 28 ліпеня 2006.</ref>. У 1907 годзе ён ажаніўся з Джэн Элізабэт Лэкі, зь якой ён упершыню сустрэўся і закахаўся ў 1897 годзе, але зь якой падтрымліваў плятанічныя адносіны пакуль была жывая яго першая жонка. Джэн памерла ў [[Лёндан]]е 27 чэрвеня 1940 году. У Конана Дойла нарадзілася пяцёра дзяцей, двое ад першага шлюбу і трое ад другога. === Сьмерць Шэрлака Голмза === У 1890 годзе Конан Дойл вывучаў [[Афтальмалёгія|афтальмалёгію]] ў [[Вена|Вене]], ён пераехаў у Лёндан у 1891 годзе і распачаў афтальмалягічную практыку. Ён напісаў у сваёй аўтабіяграфіі, што праз парог не пераступіў ні адзін пацыент. Аднак гэта дала яму дадатковы час для літаратурнай творчасьці і ў лістападзе 1891 году ён напісаў сваёй маці «''Я мяркую забіць Голмза… Ён забірае мае мысьлі ад больш важных рэчаў.''» На што яго маці адказала «''Ты можаш зрабіць усё што лічыш патрэбным, але чытачам гэта не спадабаецца''». У сьнежні 1893 году ён ўсё ж ажыцьцявіў сваю задумку, каб заставіць болей часу для больш «важнай» справы — яго гістарычных навэлаў. Голмз і Марыярці разам загінулі ўпаўшы ў Райчэнбаскі вадаспад у апавяданьні «''Апошняя праблема''». Аднак пратэст супольнасьці вымусіў вярнуць Голмза і Конан Дойл вярнуў яго ў наступным апавяданьні «''Прыгоды ў пустым доме''», у якім ён напісаў, што ў вадаспад упаў толькі Марыярці, а Голмз, які меў іншых небясьпечных ворагаў, асабліва палкоўніка Сэбастыяна Морана, быў вымушаны інсцэнізаваць сваю сьмерць. Голмс яшчэ зьяўляўся ў 56 кароткіх апавяданьнях і чатырох навэлах Конана Дойла. === Палітычная кар’ера === Пасьля [[Англа-бурскія войны|Другой англа-бурскай вайны]] ў [[Паўднёвая Афрыка|Паўднёвай Афрыцы]] і сусьветнага асуджэньня [[Вялікабрытанія|Вялікабрытаніі]], Конан Дойл напісаў кароткі памфлет з назвай «''The War in South Africa: Its Cause and Conduct''», у якім абасноўвалася роля Брытаніі ў вайне і які перакладаўся на іншыя мовы. Конан Дойл лічыў, што дзякуючы гэтаму памфлету яму было даравана рыцарскае званьне ў 1902 годзе. У 1900 годзе ён напісаў вялікую кнігу «''Вялікая бурская вайна''». У пачатку [[20 стагодзьдзе|ХХ стагодзьдзя]], сэр Артур двойчы выбіраўся ў парлямэнт ад лібэралаў юніяністаў. Конан Дойл прыняў удзел у кампаніі па рэфармаваньні [[Свабодная Дзяржава Конга|Свабоднай Дзяржавы Конга]], якую вёў журналіст ''Е. Д. Морэл'' і дыплямат ''Роджар Кэйсмэнт''. У 1909 годзе ён напісаў вялікі памфлет «Злачынства Конга», у якім былі апісаны жахі, якія адбываліся ў гэтай краіне. Пазнаёміўшыся бліжэй з Морэлам і Кэйсмэнтам, Конан Дойл сьпісаў зь іх пэрсанажы для навэлы «Страчаны Сьвет» (1912 год). Конан Дойл пасварыўся з Морэлам, які ўзначаліў [[Пацыфізм|пацыфічны]] рух пад час [[Першая сусьветная вайна|Першай сусьветнай вайны]]. === Сьмерць === [[Файл:Doyle Arthur Conan grave.jpg|зьлева|міні|Магіла Артура Конан Дойла]] Конан Дойл памёр ад [[Сардэчны прыступ|сардэчнага прыступу]] ў сваім доме ў Кроўбара ва Ўсходнім Сасэксе 7 ліпеня 1930 году ва ўзросьце 71 год. Яго апошнімі словамі да жонкі былі: «Ты прыгожая»<ref>Stashower, Daniel (2000). Teller of Tales: The Life of Arthur Conan Doyle. Penguin Books. p. 439. {{ISBN|0-8050-5074-4}}</ref>. == Беларускія пераклады == * Глыбіня Маракота: [раман] / Конан-Дойль — Менск [Мінск] : Беларускае дзяржаўнае выдавецтва, 1928 (пераклад Кастуся Гарабурды). * Знак чатырох: аповесці / Перакл. з англ. [[Кацярына Маціеўская]] і [[Ганна Янкута]]. — Мн.: Выдавец А. М. Янушкевіч, 2017. ** Эцюд у пунсовым. Аповесць / Пераклала Кацярына Маціеўская ** Знак чатырох. Аповесць / Пераклала Ганна Янкута * Нататкі пра Шэрлака Холмса: апавяданні / Артур Конан Дойл. — Мінск: Кнігазбор, 2015. — 303, [3] с. — ISBN 978-985-7119-99-8 ** Срэбны Месяц / Пераклала [[Алена Казлова]] ** Кардонная скрынка / Пераклала Кацярына Маціеўская ** Жоўты твар / Пераклала [[Алена Пятровіч]] ** Біржавы клерк / Пераклала [[Марыя Мартысевіч]] ** «Глорыя Скот» / Пераклала А. Казлова ** [http://prajdzisvet.org/text/1113-rytual-mashrejvau.html Рытуал Масгрэйваў] {{Недаступная спасылка|date=November 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} (''The Adventure of the Musgrave Ritual''). Апавяданьне / Пераклала Ганна Янкута ** Райгецкія сквайры / Пераклала К. Маціеўская ** Скурчаны чалавек / Пераклала М. Мартысевіч ** Пастаянны пацыент / Пераклаў [[Сяржук Мядзьведзеў]] ** Грэк-перакладчык / Пераклала М. Мартысевіч ** Марская дамова / Пераклала М. Мартысевіч ** Апошняя справа Холмса / Пераклала Г. Янкута * Прыгоды Шэрлака Холмса: апавяданні / Артур Конан Дойл. — Мінск: Кнігазбор, 2014. — 344 с. ** Скандал у Багеміі / Перакл. Г. Янкута ** Саюз рудых / Перакл. А. Казлова ** Высвятленне асобы / Перакл. К. Маціеўская ** Таямніца Боскамскай даліны / Перакл. Г. Янкута ** [https://web.archive.org/web/20210102102929/http://prajdzisvet.org/text/1112-piats-apielsinavykh-ziarniatak.html Пяць апельсінавых зярнятак] / Перакл. Г. Янкута ** Чалавек з выкручанай губой. Перакл. А. Казлова ** [https://web.archive.org/web/20210102140506/http://prajdzisvet.org/texts/prose/strakataja-stuzhka.html Стракатая стужка] / Перакл. Г. Янкута ** Палец інжынера / Перакл. Аляксей Арцёмаў і Ганна Янкута ** Высакародны кавалер / Перакл. А. Пятровіч ** Берылавая дыядэма / Перакл. Г. Янкута ** Лясныя Букі / Перакл. Г. Янкута * [https://web.archive.org/web/20200317212540/http://dziejaslou.by/old/www.dziejaslou.by/inter/dzeja/dzeja.nsf/htmlpage/konk6002ec.html?OpenDocument Апошняя справа Холмса] / Перакл. Г. Янкута // Дзеяслоў № 5 (60), 2012. * Зборнік містычнага апавядання / Укладанне Г. Янкуты. — Мінск : Кнігазбор, 2013. — 444 с. — ISBN 978-985-7057-99-3 ** [https://web.archive.org/web/20210102103234/http://prajdzisvet.org/text/298-vustsishny-pakoj.html Вусьцішны пакой] (''The Nightmare Room''). Апавяданьне / Перакл. А. Пятровіч ** [https://web.archive.org/web/20210102103306/http://prajdzisvet.org/text/299-historyja-ledzi-senaks.html Гісторыя лэдзі Сэнакс] (''The Case of Lady Sannox''). Апавяданьне / Перакл. А. Пятровіч ** [https://web.archive.org/web/20210102105348/http://prajdzisvet.org/text/813-piarstsionak-tota.html Пярсьцёнак Тота] (''The Ring of Thoth''). Апавяданьне * ПрайдзіСвет: часопіс перакладной літаратуры [Электронны рэсурс] — Рэжым доступу https://web.archive.org/web/20201124150023/http://prajdzisvet.org/ ** [https://web.archive.org/web/20200730161420/http://prajdzisvet.org/texts/prose/lakavanaya-skryinka.html Лакаваная скрынка] (''The Japanned Box''). Апавяданьне ** [https://web.archive.org/web/20210102123005/http://prajdzisvet.org/text/1124-vampir-u-saseksie.html Вампір у Сасэксе] (''The Adventure of the Sussex Vampire''). Апавяданьне * [http://knihi.com/Artur_Konan_Dojl/Jak_bryhadzir_Zarar_trapiu_u_Miensk.html Як брыгадзір Жарар трапіў у Менск] / Перакл. [[Алесь Кудраўцаў]]; Радыёпастаноўка [http://knihi.com/Artur_Konan-Dojl/Zasada_u_horadzie_Miensku_audio.html Засада ў горадзе Менску] паводле гэтага ж твору зроблена [[Уладзімер Мехаў|У. Мехавым]] у 1970-я * [http://knihi.com/Artur_Konan_Dojl/6_napaleonau_audio.html Шэсць Напалеонаў] / Аўдыёкніга, 1993 == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Вонкавыя спасылкі == * [https://web.archive.org/web/20221201225413/http://www.prajdzisvet.org/text.do?method=text&textID=299 «Гісторыя лэдзі Сэнакс» на prajdzisvet.org] * [https://web.archive.org/web/20110717134925/http://www.prajdzisvet.org/text/298 «Вусцішны пакой» на prajdzisvet.org] {{Бібліяінфармацыя}} {{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Конан Дойл, Артур}} [[Катэгорыя:Шатляндзкія літаратары]] [[Катэгорыя:Брытанскія літаратары-фантасты]] [[Катэгорыя:Памерлі ў Вялікабрытаніі]] e6hu6o47vio80z2femp2c5l76qyzbsu Шарпілаўка (Гомельская вобласьць) 0 72693 2699369 2366740 2026-11-07T15:44:15Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 2699369 wikitext text/x-wiki {{Іншыя значэньні|Шарпілаўка}} {{Населены пункт/Беларусь |Назва = Шарпілаўка |Статус = вёска |Назва ў родным склоне = Шарпілаўкі |Герб = |Сьцяг = |Гімн = |Дата заснаваньня = |Першыя згадкі = |Статус з = |Магдэбурскае права = |Былая назва = |Мясцовая назва = |Вобласьць = [[Гомельская вобласьць|Гомельская]] |Раён = [[Гомельскі раён|Гомельскі]] |Сельсавет = [[Шарпілаўскі сельсавет|Шарпілаўскі]] |Пасялковы савет = |Гарадзкі савет = |Старшыня гарвыканкаму = |Пасада кіраўніка = |Кіраўнік = |Плошча = |Крыніца плошчы = |Вышыня = 119 |Унутраны падзел = |Колькасьць насельніцтва = 749 |Год падліку колькасьці = 2004 |Крыніца колькасьці насельніцтва = |Этнічны склад насельніцтва = |Год падліку этнічнага складу = |Нацыянальны склад насельніцтва = |Год падліку нацыянальнага складу = |Колькасьць двароў = |Год падліку колькасьці двароў = |Крыніца колькасьці двароў = |Паштовы індэкс = 247037 |СААТА = |Выява = |Апісаньне выявы = |Шырата градусаў = 52 |Шырата хвілінаў = 6 |Шырата сэкундаў = 52 |Даўгата градусаў = 30 |Даўгата хвілінаў = 55 |Даўгата сэкундаў = 40 |Пазыцыя подпісу на мапе = зьлева |Водступ подпісу на мапе = |Commons = |Сайт = }} '''Шарпі́лаўка'''<ref>{{Літаратура/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Гомельская вобласьць}}</ref> — [[вёска]] ў [[Гомельскі раён|Гомельскім раёне]] [[Гомельская вобласьць|Гомельскай вобласьці]], на правым беразе ракі [[Сож]]. Адміністрацыйны цэнтар [[Шарпілаўскі сельсавет|Шарпілаўскага сельсавету]]. Насельніцтва 749 чал. (2004). Знаходзяцца за 37 км на поўдзень ад [[Гомель|Гомелю]] і за 15 км ад чыгуначнай станцыі [[Краўцоўка]] на лініі [[Гомель]] — [[Чарнігаў]], каля аўтадарогі [[Новая Гута (Гомельскі раён)|Новая Гута]] — [[Гомель]]. == Гісторыя == Паводле пісьмовых крыніцаў вядомая з XVIII стагодзьдзя як вёска ў [[Рэчыцкі павет|Рэчыцкім павеце]] [[Менскае ваяводзтва|Менскага ваяводзтва]] [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]]. У выніку [[Першы падзел Рэчы Паспалітай|першага падзелу Рэчы Паспалітай]] (1772) апынулася ў складзе [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]]. З 1775 року вёска знаходзілася ў валоданьні фэльдмаршала графа [[Пётар Румянцаў-Задунайскі|П. Румянцава-Задунайскага]]. З 1834 року валоданьне фэльдмаршала графа [[Іван Паскевіч|І. Паскевіча]]. У 1811 року ў [[Беліцкі павет|Беліцкім павеце]] [[Магілёўская губэрня|Магілёўскай губэрні]]. У 1833 року ў Хомінской эканоміі Гомельскага маёнтку. З 1880 року ў вёсцы працавала хлебазапасная крама. У 1897 року — школа граматы, хлебазапасная крама, 2 ветракі, 2 крупадзёрні, гамарня, карчма. У Дзятлавіцкай воласьці [[Гомельскі павет|Гомельскага павету]] [[Магілёўская губэрня|Магілёўскай губэрні]]. Дзейнічала народная вучэльня (у 1907 року 60 вучняў). У 1908 року дзейнічала [[царква]]. У 1926 року працавалі паштовы пункт, школа, крама. З 8 сьнежня 1926 року цэнтар Шарпілаўскага сельсавету [[Дзятлавіцкі раён|Дзятлавіцкага]], з 4 жніўня 1927 року Гомельскага, з 10 лютага 1931 року [[Лоеўскі раён|Лоеўскага]], з 25 сьнежня 1962 року [[Рэчыцкі раён|Рэчыцкага]], з 15 студзеня 1964 року [[Гомельскі раён|Гомельскага]] раёнаў [[Гомельская акруга|Гомельскай акругі]] (да 26 ліпеня 1930 року), з 20 лютага 1938 року [[Гомельская вобласьць|Гомельскай вобласьці]]. У 1930 року ў вёсцы працавалі 2 ветракі, 2 гамарні, 2 конныя крупадзёрні. У 1959 року цэнтар гаспадаркі «Міжрэчча». == Насельніцтва == * 1788 — 62 жыхары * 1798 — 73 жыхары * 1811 — 28 двароў, 95 жыхароў мужчынскага полу * 1833 — 97 рэвіскіх душ * 1885 — 109 двароў, 492 жыхары * 1897 — 147 двароў, 1021 жыхар (паводле перапісу) * 1908 — 169 двароў, 1340 жыхароў * 1926 — 246 двароў * 1959 — 961 жыхар (паводле перапісу) * 1999 — 747 жыхароў * 2004 — 280 двароў, 749 жыхароў === Інфраструктура === У Шарпілаўцы знаходзяцца кравецкая майстэрня, сярэдняя школа, дом культуры, 2 бібліятэкі, дзіцячы санаторы «Верасок», комплексны прыёмны пункт, [[фэльчарска-акушэрскі пункт]], дзіцячы сад-ясьлі, [[пошта|аддзяленьне сувязі]], сталоўка, 5 крамаў, лазьня. == Забудова == У вёсцы 280 жылых дамоў (2004). Плянаваньне складаецца са зьлёгку выгінастай доўгай, мэрыдыяннай скіраванасьці, вуліцы. Паралельна да яе на ўсходзе праходзіць кароткая вуліца, а на захадзе кароткая вуліца з завулкам. Жылыя хаты драўляныя, сядзібнага тыпу. === Вуліцы === * 40 гадоў Кастрычніка * 50 гадоў Кастрычніка * Моладзевая * Савецкая * Цэнтральная == Інфармацыя для турыстаў == === Страчаная спадчына === * Царква == Вядомыя выхадцы == * [[Анатоль Грачанікаў]] (1938—1991) — беларускі паэт, ляўрэат Дзяржаўнай прэміі Беларусі (1984), перакладнік, публіцыст, аўтар кніжак для дарослых і дзяцей * [[Марыя Зубчынская]] — заслужаная настаўніца Беларусі * [[Іван Мядзьведзеў]] — беларускі паэт * [[Іван Харламаў]] (1920—2003) — доктар пэдагагічных навук, прафэсар, акадэмік [[Нацыянальная акадэмія навук Беларусі|НАН Беларусі]], заслужаны чалец Расейскай акадэміі адукацыі == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Літаратура == * {{Літаратура/Гарады і вёскі Беларусі|1-1}} == Вонкавыя спасылкі == * {{Radzima.org|sharpilauka||Шарпілаўка}} * [https://web.archive.org/web/20191209202807/https://pda.weather-in.by/by/gomel%27skaja/1061 Прагноз надвор’я ў в. Шарпілаўка] {{Шарпілаўскі сельсавет}} {{Гомельскі раён}} [[Катэгорыя:Шарпілаўскі сельсавет]] [[Катэгорыя:Населеныя пункты Гомельскага раёну]] [[Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XVIII стагодзьдзі]] 909lrj6qr153iynxz2718x6k8p624m3 Юрась Пацюпа 0 73602 2699426 2561481 2026-11-07T18:47:00Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 2699426 wikitext text/x-wiki {{Навуковец |Імя = Юрась Пацюпа |Лацінка = Juraś Paciupa |Фота = JurasPacupa.jpg |Навуковая сфэра = беларускае мовазнаўства }} '''Юрась''' ('''Юры Віктаравіч''') '''Пацюпа''' ({{н}} 13 сакавіка 1965, [[Полацак]]) — беларускі мовазнавец, паэт, празаік, крытык. == Біяграфія == Скончыў філялягічны факультэт Гарадзенскага ўнівэрсытэту (1992). У 1990—1992 працаваў у [[Беларускі дзяржаўны музэй народнай архітэктуры і побыту|Беларускім дзяржаўным музэі народнай архітэктуры і побыту]]. З 1992 — у Гарадзенскім унівэрсытэце: загаднік лябараторыі, асьпірант катэдры беларускай культуры, а з 1996 — выкладнік гэтай катэдры. Навуковую працу пачынаў пад кіраўніцтвам прафэсара Аляксея Пяткевіча. У 2007—2012 працаваў рэдактарам выдавецтва «Мастацкая літаратура», з 2013 — у Цэнтры дасьледаваньняў беларускай культуры, мовы і літаратуры НАН Беларусі. Жыве ў [[Менск]]у. == Творы == * «Ноч» (1991). * «Сабака» (2008). * «Анонс. Квадрат тэкстаў» (2013). == Працы == * Каб не было суб’ектывізму // Літаратура і мастацтва, 1988, 15 крас. * Да традыцыі: эсэ // Літаратура і мастацтва, 1993, 21 мая. * С/Т (серп і молат) або Парафеномен соцрэалізму // Калосьсе, 1993, № 1. С. 8-15. * Моўная утопія Вацлава Ластоўскага як славянская трансфармацыя футурызму // Крыніца, 1994, № 8 (2). С. 14-23. * Гратэскі і арабескі: Дзьве плыні ў беларускай літаратуры, пазначаныя М. Багдановічам // Сьвіцязь, 1994, №3. С. 73-90. * Зацемкі на палёх філасофскага слоўніка // Культура, 1994, 30 ліст. (Зно, № 19) * З новых зацемак // Культура, 1995, 5 ліп. * Гордзіеў вузел, або Як разьвязаць пастанову? // Культура, 1996, 6—12 жн. * [http://belarus.kulichki.net/index.php?option=com_content&task=view&id=66&Itemid=73 Беларуская мова ў часе] // Гармонія беларускага слова: падручныя нарысы для журналістаў. — Гродна, 1999. С. 5-27. * [http://belarus.kulichki.net/index.php?option=com_content&task=view&id=67&Itemid=73 Кароткі расейска-беларускі слоўнік фразэалягізмаў і фразаў] // Гармонія беларускага слова: падручныя нарысы для журналістаў. — Гродна, 1999. С. 57-74. * [https://web.archive.org/web/20100110071420/http://knihi.com/frahmenty/6paciupa.htm Выточны элемэнт культуры: лінгвістычныя ідэі Максіма Багдановіча] // «Фрагмэнты» №1-2, 1999. С. 246—273. * Прырода красы і краса прыроды // Крыніца, 1999, № 6 (53). С. 25-42. * [https://web.archive.org/web/20121231030455/http://arche.bymedia.net/2001-6/num601.html Як Эдвард Кінан выбіў Богу вокны // Arche] Скарына, 2001, № 6. С. 72-86. * [https://web.archive.org/web/20110722071247/http://czyk.at.tut.by/slounik%20paciupy.doc Слоўнік беларускай мовы] // «Свой лад», 2003 * Адказ на анкету: «Ці добра ўчынілі адраджэнцы канца 80-х, зрабіўшы выбар на карысьць „тарашкевіцы“?» // [[Arche]], 2003, № 2. * Навука, навучаньне навучальны // Свой лад, 2003, № 4. * Дык хто першы разьвязаў пастанову? // Свой лад, 2003, № 5. * Яйка зьнесенае ў габінэце? // Свой лад, 2003, № 6. С. 10-11. * [https://paciupa.livejournal.com/5306.html З трасянкі на мову]: Тыповыя лексычныя абмылы, хібы, недакладнасьці // Свой лад, 2003, № 8. * [https://web.archive.org/web/20151020150826/http://arche.bymedia.net/2003-6/paciu603.html Занядбаная старонка правапісу: Прапановы пісаньня прыназоўніка у/ў перад словамі, што пачынаюцца з галоснай // Arche], 2003, № 6. С. 162—175. * [https://web.archive.org/web/20120202192041/http://arche.bymedia.net/2004-3/paciupa304.htm Постмадэрнізм, калыска мая // Arche], 2004, № 3. С. 249—274. * [https://web.archive.org/web/20120205181957/http://arche.bymedia.net/2004-5/pac504.htm Страла Зэнона: рытмалягічны трактат // Arche], № 5 (34) — 2004. С. 262—319. * [https://web.archive.org/web/20160304203700/http://arche.bymedia.net/2007-03/paciupa703.htm Крывіцкі лексыкон: слоўнік-дэтэктыў] // [[Arche]], № 3 (54) — 2007 * [https://web.archive.org/web/20100810190314/http://arche.bymedia.net/2007-11/paciupa711.htm Правапісны сымптом моўнай хваробы] // [[Arche]], № 11 (62) — 2007 * [https://web.archive.org/web/20120415184633/http://arche.bymedia.net/2005-6/paciupa605.htm Як перадаваць антычныя лягаэды? // Arche], 2005, № 5. С. 289—294. * Стагоддзе паэзіі Івана Франка ў Беларусі // Роднае слова, 2006. № 8. С. 51-52. * [https://web.archive.org/web/20120415005124/http://arche.bymedia.net/2006-9/paciupa906.htm Найлепшы верш Цішкі Гартнага? // Arche], 2006, № 9. С 143—158. * З рознаколерных лапікаў: Цэнтон і роднасныя яму з’явы ў беларускай паэзіі // Роднае слова, 2007, № 1. С. 17-18. (У суаўтарстве з В. Жыбулем.) * Таемная сіла зярняці: Эстэтычны змест першай публікацыі Максіма Багдановіча // Роднае слова, 2007, № 7. С. 10-12. * [https://web.archive.org/web/20120415164558/http://arche.bymedia.net/2007-12/paciupa712.htm Пралегамэны да фармальнага пазнаньня лірыкі // Arche], 2007, № 12. С. 179—227. * Сістэма часцінаў мовы: Да іманентнай беларускай граматыкі // Arche, 2011, № 11. С. 227—259.(У суаўтарстве з П. Букам.) * Невядомы санет Максіма Багдановіча // [https://web.archive.org/web/20140925084852/http://www.lim.by/limbyfiles/mal3_2012.pdf Маладосць. 2012. № 3]. С. 75-83. * Два пераклады: Матар’ялы да расейска-беларускага слоўніка // Тэксты, 2013, № 4. С. 160—172. == Літаратура == * Зенюкевіч Т. І. [http://pawet.net/library/history/city_district/data_people/ahulnaie/14/Літаратурная_Лідчына.html Літаратурная Лідчына] // Лідскі летапісец №16. == Вонкавыя спасылкі == * [http://litbel.org/by/friends/359/544.html Пацюпа Юрый Віктаравіч]{{Недаступная спасылка|date=January 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} // [[Саюз беларускіх пісьменьнікаў]] * [https://web.archive.org/web/20110817012227/http://old.kamunikat.org/videa_audyjo.html?pub_start=10&pubid=11477&lang=BE Шчыра за гарбатай альбо з Рацыяй у гасьцях у Юрася Пацюпы] // [[Радыё Рацыя]], 2009-03-29 * [https://web.archive.org/web/20090821132209/http://baj.by/belkalehium/lekcyji/litaratura/pacupa01.htm Культура беларускай мовы] // Беларускі калегіюм, лекцыі * [http://paciupa.livejournal.com/5934.html Рахунак Ю. Пацюпы ў LJ] {{Пісьменьнікі й паэты Беларусі}} {{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Пацюпа, Юрась}} [[Катэгорыя:Нарадзіліся 13 сакавіка]] [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1965 годзе]] [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў Полацку]] [[Катэгорыя:Беларускія мовазнаўцы]] [[Катэгорыя:Беларускія літаратары]] 02k5qodi8zwyj4abhw8uxapaiwikdoq Абмеркаваньне:Яўндэ 1 73767 2699409 601247 2026-11-07T17:27:31Z Dymitr 10914 Яўндэ? 2699409 wikitext text/x-wiki Мяркую, што націск будзе на апошні склад, што ангельская Вікіпэдыя пацьвярджае, бо назва француская (а там націск заўсёды на апошні склад), таму варта перанесьці ў ''Яўндэ''. --[[Удзельнік:Red Winged Duck|Red_Winged_Duck]] 20:20, 14 студзеня 2010 (UTC) :Так, таксама, не зразумеў, чаму націск раптам на "у", калі там пазначаная арыгінальная назва. Ну і [[IPA]] ў ангельскай Вікіпэдыі. [[Удзельнік:Wizardist|Wizardist]] <sup>[[Гутаркі ўдзельніка:Wizardist|г]] [[Спэцыяльныя:Унёсак/Wizardist|+у]]</sup> 21:12, 14 студзеня 2010 (UTC) :: Таксама прапаную перанесьці ў ''Яўндэ'' з улікам націску на апошні склад. bp5pds91clvsqr64yyv08wuwytz4p86 2699459 2699409 2026-11-07T21:21:18Z Dymitr 10914 загаловак 2699459 wikitext text/x-wiki == Назва == Мяркую, што націск будзе на апошні склад, што ангельская Вікіпэдыя пацьвярджае, бо назва француская (а там націск заўсёды на апошні склад), таму варта перанесьці ў ''Яўндэ''. --[[Удзельнік:Red Winged Duck|Red_Winged_Duck]] 20:20, 14 студзеня 2010 (UTC) :Так, таксама, не зразумеў, чаму націск раптам на "у", калі там пазначаная арыгінальная назва. Ну і [[IPA]] ў ангельскай Вікіпэдыі. [[Удзельнік:Wizardist|Wizardist]] <sup>[[Гутаркі ўдзельніка:Wizardist|г]] [[Спэцыяльныя:Унёсак/Wizardist|+у]]</sup> 21:12, 14 студзеня 2010 (UTC) :: Таксама прапаную перанесьці ў ''Яўндэ'' з улікам націску на апошні склад. ozzad6vb21tixnscth5yz1mojqa7r1i 2699626 2699459 2026-11-08T09:48:35Z Lesnas ättling 11208 Lesnas ättling перанёс старонку [[Абмеркаваньне:Яундэ]] у [[Абмеркаваньне:Яўндэ]]: Паводле абмеркаваньня (націск на апошні склад) 2699459 wikitext text/x-wiki == Назва == Мяркую, што націск будзе на апошні склад, што ангельская Вікіпэдыя пацьвярджае, бо назва француская (а там націск заўсёды на апошні склад), таму варта перанесьці ў ''Яўндэ''. --[[Удзельнік:Red Winged Duck|Red_Winged_Duck]] 20:20, 14 студзеня 2010 (UTC) :Так, таксама, не зразумеў, чаму націск раптам на "у", калі там пазначаная арыгінальная назва. Ну і [[IPA]] ў ангельскай Вікіпэдыі. [[Удзельнік:Wizardist|Wizardist]] <sup>[[Гутаркі ўдзельніка:Wizardist|г]] [[Спэцыяльныя:Унёсак/Wizardist|+у]]</sup> 21:12, 14 студзеня 2010 (UTC) :: Таксама прапаную перанесьці ў ''Яўндэ'' з улікам націску на апошні склад. ozzad6vb21tixnscth5yz1mojqa7r1i Аўгіньня Кавалюк 0 74632 2699643 2671789 2026-11-08T11:12:51Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 2699643 wikitext text/x-wiki {{Пісьменьніца}} '''Аўгі́ньня Трафі́маўна Кавалюк''' ('''Сідаро́віч''', 13 сакавіка 1934, вёска [[Стральцы (Мастоўскі раён)|Стральцы]] [[Скідзельскі раён|Скідзельскага раёну]] — 2 лістапада 2007, [[Санкт-Пецярбург]]) — беларуская паэтка. == Біяграфія == Скончыла Гарадзенскі пэдагагічны інстытут імя Янкі Купалы. Працавала ў Рызе настаўніцай у міжгаліновай вучэльні павышэньня кваліфікацыі працаўнікоў народнай гаспадаркі. Ад 1987 жыла ў Пецярбургу, актыўна ўдзельнічала ў грамадзкім жыцьці беларусаў. Вядомая беларускаму чытачу сваімі паэтычнымі зборнікамі «Белае дзіва», «Маўклівыя скарбы», «Кропля бурштыну», «Імгненьняў сьлед». == Літаратура == * [https://web.archive.org/web/20160306023432/http://kamunikat.org/halounaja.html?pubid=4788&lang=BE Адклікаюцца рэхам гады]. — Менск: ЗБС «Бацькаўшчына», 2005 * [[Мікола Нікалаеў]]. [https://web.archive.org/web/20210416202515/https://nn.by/index.php?c=ar&i=12775 У Санкт‑Пецярбургу памерла паэтэса Аўгіньня Кавалюк] // [[Наша Ніва]], 4 лістапада 2007 {{Пісьменьнікі і паэты Беларусі}} {{Парады артыкулу|кароткі артыкул}} {{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Кавалюк, Аўгіньня Трафімаўна}} [[Катэгорыя:Беларускія літаратаркі]] [[Катэгорыя:Беларусы ў Расеі]] [[Катэгорыя:Памерлі ў Санкт-Пецярбургу]] jy91d6tfaiiukifrkfbvnht76srv5ye Джонатан Сўіфт 0 75258 2699502 2697650 2026-11-07T23:48:42Z SergeiSEE 38150 дапаўненьне спасылка 2699502 wikitext text/x-wiki {{Пісьменьнік |Імя = Джанатан Сўіфт |Арыгінал імя = {{Мова-en||скарочана}} Jonathan Swift |Партрэт = Jonathan Swift by Francis Bindon.jpg |Памер = |Апісаньне = |Імя пры нараджэньні = |Псэўданімы = |Дата нараджэньня = {{Нарадзіўся|30|11|1667}} |Месца нараджэньня = [[Дублін]] |Дата сьмерці = {{Памёр|19|10|1745}} |Месца сьмерці = [[Дублін]] |Грамадзянства = |Род дзейнасьці = пісьменьнік-сатырык, публіцыст, паэт і грамадзкі дзеяч |Гады актыўнасьці = |Напрамак = |Жанр = |Мова = ангельская |Дэбют = |Значныя творы = |Прэміі = |Узнагароды = |Подпіс = |Апісаньне подпісу = |ВікіКрыніца = :en:s:Author:Jonathan Swift |ВікіКрыніца пераклады на беларускую = |commons = |Палічка = |Камунікат = |Сайт = }} '''Джа́натан Сўіфт''' ({{мова-en|Jonathan Swift}}; [[30 лістапада]] [[1667]], [[Дублін]], Ірляндыя — [[19 кастрычніка]] [[1745]], [[Дублін]]) — [[Ангельшчына|англа]]-[[Ірляндыя|ірляндзкі]] пісьменьнік-сатырык, публіцыст, паэт і грамадзкі дзеяч. Найболей вядомы як аўтар [[тэтралёгія|тэтралёгіі]] «[[Падарожжы Гулівэра]]», у якой дасьціпна высьмеяў чалавечыя і грамадзкія заганы. Жыў у Дубліне (Ірляндыя), дзе служыў дэканам (плябанам) [[Сабор Сьвятога Патрыка (Дублін)|сабора Сьвятога Патрыка]]. Нягледзячы на сваё ангельскае паходжаньне, Сўіфт энэргічна абараняў правы простых ірляндцаў і зь іхняга боку заслужыў шчырую павагу. == Біяграфія == === Раньнія гады (1667—1700) === Асноўнай крыніцай зьвестак пра сям’ю Сўіфта і яго раньнія гады зьяўляецца «Аўтабіяграфічны фрагмэнт», які быў напісаны Сўіфтам у [[1731]] годзе і ахоплівае падзеі да [[1700]] году. Там паведамляецца, што ў гады [[Ангельская рэвалюцыя|грамадзянскай вайны]] сям’я дзеда Сўіфта перасялілася з Кэнтэрбэры ў Ірляндыю. Сўіфт нарадзіўся ў [[Ірляндыя|ірляндзкім]] горадзе [[Дублін]] у беднай [[Пратэстантызм|пратэстанцкай]] сям’і. Бацька, дробны судовы чыноўнік<ref>Джонатан Свифт. Путешествия Гулливера и др. Указ. соч. — 2003. — С. 5.</ref>, памёр, калі сын яшчэ не нарадзіўся, пакіуўшы сям’ю (жонку, дачку і сына) у бядотным стане. Таму выхаваньнем хлопчыка займаўся дзядзька Годвін, з маці Джонатан амаль не сустракаўся. Пасьля школы ён паступіў у [[Трыніці-коледж (Дублін)|Трыніці-коледж]] [[Дублінскі ўнівэрсытэт|Дублінскага ўнівэрсытэту]] ([[1682]]), які скончыў у [[1686]] годзе. У выніку навучэньня Сўіфт атрымаў ступень бакаляўра і пажыцьцёвае скептычнае стаўленьне да навуковых мудрагелістасьцяў. [[Файл:WilliamTemple.jpg|міні|зьлева|Сэр Ўільям Тэмпл]] У сувязі з грамадзянскай вайной, якая пачалася ў Ірляндыі пасьля зьвяржэньня караля [[Якаб II (кароль Ангельшчыны)|Якаба II]] ([[1688]]), Сўіфт зьехаў у Ангельшчыну, дзе прабыў 2 гады. Там ён служыў сакратаром у сына знаёмага сваёй маці (паводле іншых зьвестак, яе дальняга сваяка) — заможнага адстаўнога дыплямата Ўіяльма Тэмпла ({{Мова-en|Sir William Temple|скарочана}}). У маёнтку Тэмпла Сўіфт упершыню сустрэўся з Эстар Джонсан (1681—1728), дачкой служанкі, якая заўчасна згубіла бацьку. Эстар тады было ўсяго 8 год; Сўіфт стаў яе сябрам і настаўнікам. У [[1690]] ён вярнуўся ў Ірляндыю, хоць пазьней неаднаразова наведваў Тэмпла. Дзеля працаўладкаваньня Тэмпл уручыў яму характарыстыку-рэкамэндацыю, у якой адзначаліся добрае веданьне лацінскай і грэцкай моваў, знаёмства з францускай і выдатныя літаратурныя здольнасьці. Тэмпл, сам знакаміты [[эсэ]]іст, здолеў ацаніць незвычайны літаратурны талент свайго сакратара. Ён прапанаваў яму сваю бібліятэку і сяброўскую дапамогу ў жыцейскіх справах; наўзамен Сўіфт дапамагаў Тэмплу ў падрыхтоўцы яго шматлікіх мэмуараў. Менавіта ў гэтыя гады Сўіфт пачынае літаратурную творчасьць, спачатку ў якасьці паэта. Зацемім, што ўплывовага Тэмпла наведвалі шматлікія самавітыя госьці, уключаючы караля [[Вільгельм III Аранскі|Вільгельма III]], і назіраньне за іхнімі гутаркамі дало неацэнны матэрыял будучаму вялікаму сатырыку. У [[1692]] годзе Сўіфт атрымаў званьне магістра ў [[Оксфард]]зе, а ў [[1694]] годзе прыняў духоўны сан [[англіканства|англіканскае]] царквы. Ён быў прызначаны сьвятаром у ірляндзкае паселішча Кілрут ({{Мова-en|Kilroot|скарочана}}). Аднак хутка Сўіфт, па яго ўласных словах<ref>Муравьёв В. Джонатан Свифт. Указ. соч. — С. 10.</ref>, «стаміўшыся сваімі абавязкамі за некалькі месяцаў», вярнуўся на службу да Тэмпла. У 1696—1699 гадох піша сатырычныя аповесьці-прытчы «[[Казка бочкі]]» і «Бітва кнігаў» (апублікаваныя ў [[1704]] годзе), а таксама некалькі паэмаў. У студзені [[1699]] году памёр яго заступнік, Ўільям Тэмпл. Ён быў аднім з тых нешматлікіх знаёмых Сўіфта, пра якога нават гэты зьедлівы сатырык пісаў толькі добрыя словы. Сўіфт займаецца пошукамі новае пасады, зьвяртаецца да лёнданскіх вяльможаў. Доўгі час пошукі ня мелі посьпеху, але затое літаратар шчыльна пазнаёміўся з прыдворнымі норавамі. Зрэшты, у [[1700]] годзе ён прызначаны службоўцам (прэбэндарыям) [[Сабор Сьвятога Патрыка (Дублін)|сабора Сьвятога Патрыка ў Дубліне]]. У гэты пэрыяд ён публікуе некалькі ананімных памфлетаў. Сучасьнікі адразу зацемілі асаблівасьці сатырычнага стылю Сўіфта: яркасьць, бескампраміснасьць, адсутнасьць прамога казаньня — аўтар іранічна апісвае падзеі, пакідаючы вывады на меркаваньне чытача. == Беларускія пераклады == * {{Артыкул| аўтар = Jonathan Swift. | загаловак = Nieśmiarotnaja satyra. («Vandroŭki Hulivera pa niaviedamych krainach»/ Uryvak).| спасылка = http://elibrary.mab.lt/bitstream/handle/1/1494/36696-1934-3.pdf?sequence=3&isAllowed=y | мова = be| выданьне =[[Novaja Varta]] | тып =часопіс | год = 1934| том = | нумар = 3| старонкі = 8—10 | issn = | архіўная спасылка = | недасяжны}} * {{Кніга|аўтар = Jonathan Swift.|частка = |загаловак = Падарожжа Гулівера да волатаў у краіне Бробдзынгнаг. |арыгінал = |спасылка = https://e-catalog.nlb.by/Record/BY-NLB-br202772 |адказны = Пераклад [[Вацлаў Пануцэвіч|В. П]] |выданьне = |месца =[[Маервік|Meiervik]]|выдавецтва = Галоўная Кватэра Беларускіх Скаўтаў |год = 1949|том = |старонкі = |старонак = 79 |сэрыя = Бібліятэка скаўцкай лектуры; Кн.1|isbn = |наклад = 150}} * {{Кніга|аўтар =[[Даніэль Дэфо]]. Джонатан Свіфт. |частка = |загаловак = 1. Рабінзон Круза. 2. Падарожжа Гулівера |арыгінал = |спасылка = https://knihi-online.com/rabinzon-kruza-daniel-defo-padarozzy-huliviera-dzanatan-svift.html|адказны =пераклад: 1. [[Алена Васілевіч]]. 2. [[Анатоль Кудравец]] |выданьне = |месца ={{Менск (Мінск)}}|выдавецтва =[[Юнацтва (выдавецтва)|Юнацтва]] |год = 1996|том = |старонкі = 182—269 |старонак = 270 |сэрыя = Школьная бібліятэка|isbn = 985-05-0171-5|наклад = 15760}} == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Вонкавыя спасылкі == * [http://knihi.com/Dzanatan_Svift/ «Падарожжы Гулівэра» на сайце Беларускай Палічкі] {{Бібліяінфармацыя}} {{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Сўіфт, Джанатан}} [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў Дубліне]] [[Катэгорыя:Памерлі ў Дубліне]] [[Катэгорыя:Ірляндзкія літаратары]] [[Катэгорыя:Ангельскія літаратары]] [[Катэгорыя:Брытанскія літаратары-фантасты]] [[Катэгорыя:Ірляндзкія паэты]] [[Катэгорыя:Ангельскія паэты]] 6t4xo0jh7dpy7prujxwoh9k6lj798kv Шарль Бадлер 0 77323 2699367 2692511 2026-11-07T15:41:51Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 2699367 wikitext text/x-wiki {{Пісьменьнік |Імя = Шарль Бадлер |Арыгінал імя = [[француская мова|фр.]] Charles Pierre Baudelaire |Партрэт = Étienne Carjat, Portrait of Charles Baudelaire, circa 1862.jpg |Памер = |Апісаньне = '''Шарль Бадлер''', фатаздымак [[Эт’ен Карж|Эт’ена Каржа]] |Імя пры нараджэньні = |Псэўданімы = |Дата нараджэньня = {{Нарадзіўся|9|4|1821}} |Месца нараджэньня = [[Парыж]] |Дата сьмерці = {{Памёр|31|8|1867|гадоў=46}} |Месца сьмерці = [[Парыж]] |Грамадзянства = [[Францыя]] |Род дзейнасьці = празаік, паэт, крытык, перакладчык |Гады актыўнасьці = 1844—1866 |Напрамак = [[сымбалізм]], [[мадэрнізм]] |Жанр = |Дэбют = |Значныя творы = |ВікіКрыніца = :fr:s:Auteur:Charles Baudelaire |Прэміі = |Палічка = |Сайт = }} '''Шарль П’ер Бадлер''' ({{мова-fr|Charles Pierre Baudelaire}}; 9 красавіка 1821 — 31 жніўня 1867, [[Парыж]]) — [[француская мова|францускі]] паэт, літаратурны крытык і перакладчык. Імя Бадлера стала сымбалем літаратурнага і артыстычнага [[дэкаданс]]у. Яго творы, у прыватнасьці паэтычны зборнік ''[[Краскі зла]]'' ({{мова-fr|Les fleurs du mal}}), былі прызнаныя клясыкай [[француская літаратура|францускае літаратуры]]. На беларускую мову вершы Ш. Бадлера перакладалі [[Юрка Гаўрук]], [[Уладзімер Жылка]], [[Зьміцер Колас]], [[Сьцяпан Ліхадзіеўскі]], [[Андрэй Хадановіч]], [[Алег Мінкін]]. == Біяграфія == * 1821 — у [[Парыж]]ы нарадзіўся Шарль Бадлер * 1827 — сьмерць бацькі (якога ён абагаўляў), таленавітага мастака і звышадукаванага чалавека. Хлопчык жыве разам з маці. Пэрыяд «абсалютнага шчасьця», які ён заўсёды будзе згадваць з замілаваньнем. Але маці зноў бярэ шлюб, з трыццацівасьмігадовым афіцэрам Апікам, тады яшчэ маёрам * 1839 — Бадлер выключаны з каледжа Люі-Вялікага. «Шалапутнае» жыцьцё ў Парыжы, дзе ён знаёміцца з [[Анарэ дэ Бальзак|Бальзакам]] і [[Жэрар дэ Нэрваль|Нэрвалем]]. Захворвае на [[пранцы]]. * 1841 — генэрал Апік адпраўляе пасынка ў падарожжа ў [[Індыя|Індыю]] * 1842 — вярнуўшыся ў Парыж, Бадлер уступае ў сувязь з Жаннай Дзюваль, мулаткай, якая іграла ў эпізодных ролях у маленькіх тэатрах. Знаёміцца з [[Шарль Агюстэн дэ Сэнт-Бёв|Сэнт-Бёвам]] і [[Тэафіль Гацье|Тэафілем Гацье]]. Піша шмат артыкулаў і вершаў, а таксама «Фанфарлё», навэлу, што была надрукаваная ў 1847 годзе * 1844 — над Бадлерам устаноўленая юрыдычная апека. Натарыюс сп. Ансэль выплачвае Бадлеру 200 франкаў штомесяц. Сыстэматычна ўжывае наркотыкі. * 1845 — паэт складае шмат вершаў, але не публікуе нічога. Спроба самагубства. Сярод іншага піша «Парады літаратарам пачаткоўцам» (надрукаваная ў 1846). Кароткі раман з Мары Дабрэн, камэдыйнай акторкай. Знаёміцца з творчасьцю [[Эдгар Алан По|Эдгара Алана По]], перакладаньнем якога займаецца з 1848 да 1865 * 1848 — захоплены рэвалюцыяй і супрацоўнічае ў рэвалюцыйнай газэце «Salut public» * 1849 — знаёмства з друкарам Пулэ-Маласі, будучым рэдактарам «[[Краскі зла|Красак зла]]» * 1852 — дасьледваньне пра Эдгара По, апублікаванае дзякуючы Тэафілю Гацье разам з другім томам перакладаў амэрыканскага паэта. Праца над «Фэервэркамі» (прыватным дзёньнікам, які быў выдадзены толькі пасьля сьмерці). Пачынаецца ягоная пасія да Апалёніі Сабацье, гаспадыні «салёна», дзе зьбіраліся маладыя пісьменьнікі * 1857 — на працягу году публікуе пераклад рамана «Прыгоды Артура Гордана Піма» Эдгара По (у лютым), кнігу апавяданьняў «Незвычайныя гісторыі», якая таксама складалася зь перакладаў По (у сакавіку), і нарэшце — сваю адзіную кнігу вершаў «Краскі Зла» (чэрвень). Суд над кнігай. Аўтар асуджаны на 300 франкаў грашовага пакараньня; 6 вершаў былі выключаныя з кнігі як амаральныя. * 1859 — публікацыя «Салёна 1859 году» * 1860 — першы цэрэбральны крызіс. Уладкаваны ў Нэйі разам з Жаннай Дзюваль (хворай на [[паралюш]]) * 1861 — другое выданьне «Красак зла» (трыццаць пяць новых вершаў). Артыкул пра [[Рыхард Вагнэр|Вагнэра]]. Балятуецца (пісьмова) у Францускую Акадэмію. Артыкул пра [[Эдуард Манэ|Манэ]] (верасень 1862). Пачаў працаваць над дзеньнікам «Маё аголенае сэрца», які быў скончаны ў 1864 і надрукаваны пасьмяротна ў 1887 * 1863 — прадае рэдактару Этсэтлю правы на будучую кнігу «Парыскі сплін», збонік вершаў прозай; бярэ аванс і нічога не дае Этсэлю. Кніга зьявілася толькі праз два гады пасьля сьмерці аўтара, пад іншай назвай — «Маленькія паэмы прозай», дзякуючы Банвілю і Асэліно. Публікацыя чарговага перакладу По, а таксама эсэ «Мастак сучаснага жыцьця», які стаў ягоным уласным «Art poétique» * 1864 — едзе ў [[Брусэль]] з цыклям лекцыяў. Працуе над кнігай «Бедная Бэльгія» * 1865 — публікацыя ў Парыжы новага тома перакладаў Эдгара По «Гратэскавыя і сур’ёзныя гісторыі» * 1866 — вострая нэўральгія, лекаваньне наркотыкамі. У нАмюры, куды ён запрошаны сваім будучым ілюстратарам Фэлтсьенам Ропам, яго раптоўна разьбівае паралюш. [[Афазія]] — да самай сьмерці ён ня можа размаўляць. Яго наведвае маці. Вяртаньне разам зь ёй у Парыж * 1867 — у канцы жніўня, маючы сорак шэсьць гадоў, Бадлер памірае. Пахаваны на могілках Манпарнас. * 1868 — публікацыя «Эстэтычных каштоўнасьцяў» і «Рамантычнага мастацтва» (эсэ ці крытычныя артыкулы пра літаратуру, жывапіс і музыку) * 1869 — публікацыя «Маленькіх паэмаў прозай» == Асаблівасьці паэтыкі Бадлера == Спэцыфіка бадлераўскага сымбаля не паддаецца тлумэчньню праз разгляданьне яе як простай двухбаковай структуры, якая мае плян выяўленьня і плян зьместу. Сымбалічны вобраз у Бадлера мае ня дзвух-, а трохкампанэнтную структуру: * першым кампанэнтам зьяўляецца аб’ект ці сукупнасьць аб’ектаў, якія [[лірычны герой]] выдзяляе з навакольнага сьвету (вытанчаны водар валасоў, гідкая мёртвая конь на дарозе) * другі кампанэнт — зьява, ці шэраг зьяваў суб’ектыўнага сьвету паэта: успаміны, уяўленьні, мроі, страхі і г. д. (рамантычныя карціны карабля пад ветразямі, развагі пра немінучую сьмерць каханае жанчыны) * апошні трэці кампанэнт, які ня мае ў творы вэрбальнае прэзэнтацыі, зьяўляецца сугестыўнай інфармацяй, прачытаць якую здольныя толькі падрыхтаваныя чуйныя да паэзіі чытачы. Гэткія сугестыўныя вобразы збольшага неперакладальныя на рацыяналізаваную мову паняткаў. Тыповым прыкладам можа паслужыць верш «Асеньняя песьня» ({{мова-fr|Chant d’automne}}). Ад звычайных гукаў падзеньня дроваў, якія рыхтуюць на зіму і кідаюць на брук панадворкаў лірычнаму герою здаецца, што дзесьці будуюць шыбеніцу, што недзе забіваюць цьвікамі труну: {{Верш|…Кароткае цяпло, бывай! Няспынны грук Мне чуецца глухі: у панадворках дровы З жалобным водгульлем зноў падаюць на брук… …З дрыготкай слухаю гул кожнага палена. Мо шыбеніцу дзесь будуюць? Але дзе? Здаецца, у труну цьвікі ўбіваюць сьпехам, І пахавальны гук мне чуецца ўвушшу…}} Свой дух ён уяўляе сабе вежай, якая неўзабаве ўпадзе пад ударамі тарана: {{Верш|Як вежа, па якой тараны б’юць сумленна, Хістаецца мой дух і зараз упадзе}} Рэальныя гукі дроваў і суб’ектыўныя візыі апавядальніка ўзаемадзейнічаюць, каб выклікаць думку пра непазьбежнасьць сьмерці (трэці кампанэнт сымбалічнага вобраза). == Пераклады на беларускую мову == {{слупок-пачатак-малы}} {{слупок-2}} * Хадановіч А. Нагода як генетычны код твору (на матэрыяле вершаў Шарля Бадлера) // Першацвет, № 7-8, 1999. С. 25-26. * Бадлер Ш. З кнігі «Краскі Зла»: Вершы / Перакл. А.Хадановіча; З кнігі «Маленькія паэмы прозай» / Перакл. А.Хадановіча, М.Раманоўскага // Крыніца. 1998. № 8 (45) * Бадлер Ш. Выбраныя вершы. / Перакл. з франц. А.Хадановіча. Мн.: Зьміцер Колас, 2016. 112 с (Сэрыя «Паэты плянэты»). {{слупок-2}} * {{Артыкул| аўтар = Шарль Бадлер.| загаловак = Падарожжа. (Пераклаў з французскай Андрэй Хадановіч).| спасылка = https://kamunikat.org/litaraturnaya-belarus-kulturna-asvetnitski-prayekt-ga-sayuz-belaruskikh-pismennikaw-i-novaga-chasu-9-121-2016 | мова = | выданьне =[[Новы час (газэта)|Літаратурная Беларусь]] | тып = Культурна-асветніцкі праект ГА «Саюз беларускіх пісьменнікаў» і «Новага часу»| год = 2016| том = | нумар =9 (121) | старонкі = 14 (8) | issn = }} * {{Артыкул| аўтар = Шарль Бадлер.| загаловак = Алхімія пакуты. (Пераклад з французскай мовы Андрэя Хадановіча). | спасылка = https://kamunikat.org/dzeyaslow-litaraturna-mastatski-chasopis-84 | мова = | выданьне =[[Дзеяслоў (часопіс)|Дзеяслоў]] | тып = Лiтаратурна-мастацкі часопіс | год = 2016, верасень—кастрычнік| том = | нумар = 5 (84)| старонкі = 208—219 | issn = }} {{слупок-канец}} == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Літаратура == * [http://www.philol.msu.ru/~forlit/Pages/Biblioteka_Kosikov_Baudelaire.htm Косиков Г. К. Шарль Бодлер между «восторгом жизни» и «ужасом жизни» // Бодлер Ш. Цветы зла. Стихотворения в прозе. Дневники. Жан-Поль Сартр. Бодлер / Составление, вступит. статья и коммент. Г. К. Косикова. — М.: Высшая школа, 1993. — С. 5-40.] == Вонкавыя спасылкі == {{Commons}} * [https://web.archive.org/web/20110706162823/http://baj.by/belkalehium/pamizh/4_2004/article16.htm Шарль Бадлер — Парады маладым літаратарам] * [https://web.archive.org/web/20100810194709/http://arche.bymedia.net/2002-3/boud302.html Шарль Бадлер — «Танец сьмерці» ў перакладзе Андрэя Хадановіча] * [https://web.archive.org/web/20090407110551/http://nn.by/1999/02/13.htm З кнігі «Парыскі сплін» маленькія паэмы прозаю ў перакладзе Андрэя Хадановіча] * [https://web.archive.org/web/20221125171657/http://prajdzisvet.org/authors/127-badlier-sharl.html Вершы Бадлера на ПрайдзіСвеце ў перакладзе Андрэя Хадановіча] * [https://web.archive.org/web/20040404234050/http://baudelaire.litteratura.com/ full online texts in french] * [https://web.archive.org/web/20051219120342/http://baudelaire.litteratura.com/peintres_aquafortistes.php Peintres et aquafortistes] * [https://web.archive.org/web/20060216181126/http://baudelaire.litteratura.com/les_fleurs_du_mal.php Les Fleurs du Mal: full online downloadable text] * [https://web.archive.org/web/20071222231454/http://www.parisbypod.com/2007/12/01/poetry-charles-baudelaire-lalbatros/ Podcast: Паэзія «L’Albatros» па-француску] {{Рамантызм}} {{Бібліяінфармацыя}} {{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Бадлер, Шарль}} [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў Парыжы]] [[Катэгорыя:Францускія літаратары]] [[Катэгорыя:Францускія паэты]] [[Катэгорыя:Францускія перакладчыкі]] [[Катэгорыя:Літаратары сымбалізму]] [[Катэгорыя:Памерлі ў Парыжы]] mvusxu482rdcnce3oti13fau1j66wj4 Litvintroll 0 78399 2699484 2222202 2026-11-07T22:11:13Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 2699484 wikitext text/x-wiki {{Музычны гурт | Назва = Litvintroll | Фота = Litvintroll-2010.JPG | Подпіс = Выступ на "Гарудзе-2010" | Гады = 2005 — 2015 | Адкуль = [[Менск]], [[Беларусь]] | Мова = [[беларуская мова|беларуская]] [[ангельская мова|ангельская]] | Жанр =[[фолк-мэтал]] | Выдавец = | Зьвязаныя праекты = [[Стары Ольса]] | Афіцыйная старонка = [http://www.litvintroll.com/index.cgi?pg=index&ln=by Litvintroll] | Удзельнікі = [[Андрэй Апановіч]]<br/>[[Генадзь Парахневіч]]<br/>[[Андрэй Гарчакоў]]<br/>[[Павал Аленчык]]<br/>[[Васіль Верабейчыкаў]] | Былыя ўдзельнікі = [[Сяргей Тапчэўскі]]<br/>[[Аляксандар Савянок]]<br/>[[Дзяніс Вячэрскі]]<br/>[[Алег Клімчанка]]† }} '''Litvintroll''' — беларускі фолк-мэтал-гурт, які граў драйвовую сярэднявечную музыку. == Гісторыя == Гурт быў заснаваны ў 2005 годзе вакалістам і дударом Андрэем Апановічам і бубначом Сяргеем Тапчэўскім з гурта «[[Стары Ольса]]». 2 верасьня 2012 году ў Гарадзкім цэнтры культуры ([[Гомель]]) падчас рок-фэсту MASS MEDIUM 2012 на сцэне памёр удзельнік гурту [[Алег Клімчанка]]<ref>[https://web.archive.org/web/20120905181840/http://news.tut.by/accidents/308432.html СК праводзіць праверку па факце сьмерці на рок-фэсьце музыкі гурта Litvintroll]{{ref-ru}}</ref>. Гурт існаваў да красавіка 2015 году, калі дудар гурту Васіль Верабейчык паведаміў пра спыненьне дзейнасьці. Пасьля распаду «Litvintroll», які быў яркай зьявай на беларускай мэтал-сцэне, паўсталі два новыя гурты, што могуць лічыццца яго спадкаемцамі: «[[Trollwald]]» i «[[Sakramant]]». === Назва === Назва моцна зьвязана з такімі істотамі, як [[троль|тролі]]. Вось, што пішуць музыкі пра ''галоўную ідэю'' свайго гурту: {{Цытата|…галоўнае, што хоча перадаць гурт сваёй музыкай — гэта атмасфэру апантанай весялосьці, якой так любяць прыдавацца іх натхняльнікі. Таму што тролі, па сутнасьці, істоты ня злыя, проста крыху грубаватыя й нязграбныя.}} == Дыскаграфія == === Альбомы === * ''[[Rock'n'Troll]]'' (2009) * ''[[Czornaja Panna]]'' (2013) === Сынглы === *''Лысы верабей'' (2009) === Удзел у зборніках === *''[[Budzma The Best Rock / Budzma The Best Rock/New]]'' (2009) — «Bałda», «Pachnie Čabor» === Кліпы === * «[[Rock`n`Troll]]» (2009, рэжысэр: [[Зьміцер Сасноўскі|З. Сасноўскі]]) == Удзельнікі == * [[Андрэй Апановіч]]: вакал, [[дуда]], [[жалейка]], [[цыстра]] * [[Васіль Верабейчыкаў]]: дуда, жалеўка, [[флейта]] * [[Павал Аленчык]]: [[гітара]] * [[Генадзь Парахневіч]]: [[Бубен (абцягнуты абруч)|бубны]] * [[Андрэй Гарчакоў]]: [[сынтэзатар]] Былыя ўдзельнікі: * [[Алег Клімчанка]]: бас (памёр 2 верасьня 2012 году) * [[Дзяніс Вячэрскі]]: сынтэзатар (да 2009 году) * [[Аляксандар Савянок]]: гітара (да 2009 году) * [[Сяргей Тапчэўскі]]: бубны (да 2009 году) == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Вонкавыя спасылкі == * [https://web.archive.org/web/20090130074236/http://litvintroll.com/index.cgi?pg=index&ln=by Афіцыйная хатняя старонка] * [http://MySpace.com/Litvintroll Старонка Litvintroll] у [[MySpace]] [[Катэгорыя:Беларускія музычныя гурты]] [[Катэгорыя:Музычныя гурты стылю фолк-мэтал]] [[Катэгорыя:Беларускія фольк-мэтал-гурты]] [[Катэгорыя:Музычныя гурты, якія зьявіліся ў 2005 годзе]] [[Катэгорыя:Зьніклі ў 2015 годзе]] rudq0pbrz4aikkufev8kv32vacjzmw4 Алесь Чумакоў 0 78503 2699534 2692891 2026-11-08T05:14:33Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 2699534 wikitext text/x-wiki {{Музыка}} '''Алесь Чумакоў''' (нарадзіўся ў 1981 годзе, [[Менск]]) — майстар-гусьляр, адзін з музыкаў гурта «[[Стары Ольса]]». == Біяграфія == Скончыў [[Беларускі дзяржаўны ўнівэрсытэт інфарматыкі і радыёэлектронікі]]. Паводле адукацыі інжынэр па аўтаматычным кіраваньні і перакладчык з замежных моваў. Падчас студэнцтва быў актыўным удзельнікам клюбаў аўтарскай песьні «Плёс», КАП БДУ і клюбу аўтарскай песьні Лінгвістычнага ўнівэрсытэту. У 2002 годзе зрабіўся сталым удзельнікам гурту сярэднявечнай музыкі «[[Стары Ольса]]», дзе і па сёньня сьпявае, грае на гусьлях, жалейках і шматлікіх іншых старадаўніх інструмэнтах. У 2005 годзе стварыў гурт «[[Келіх кола]]», зь якім і сёньня выконвае на дудзе і гусьлях беларускія народныя танцы. У 2006 годзе пачаў перакладаць ірляндзкія гераічныя паэтычныя творы на беларускую мову. Сёньня гурт «[[Ceilidh Ceol]]» голасам Алеся Чумакова сьпявае на беларускай мове старадаўнія ірляндзкія песьні, у якіх гучыць заклік да свабоды і ўшаноўваецца памяць продкаў. У 2026 годзе Чумакова асудзілі да двух год зьняволеньня па артыкуле «ўдзел у экстрэмісцкім фармаваньні» за нібыта ўдзел у Беларускай радзе культуры. Праваабаронцы прызналі яго палітычным зьняволеным. Вызвалены 16 верасьня 2026 году ды вывезены ў Летуву разам з 24 іншымі палітвязьнямі<ref>{{cite web|url=https://prisoners.spring96.org/be/person/aljaksandr-czumakou|title=Аляксандр Чумакоў|work=[[Вясна (цэнтар)|Вясна]]}}</ref>. == Дзейнасьць == З пачатку [[21 стагодзьдзе|21 стагодзьдзя]] займаецца вырабам [[гусьлі|гусьляў]], вывучэньнем гісторыі гэтага інструмэнта, тэорыі й практыкі гусельнага майстэрства. Пэўную колькасьць работ (гусьляў) зрабіў пад кіраўніцтвам [[Зьміцер Сасноўскі|Зьмітра Сасноўскага]]. == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Вонкавыя спасылкі == * [http://gusli.by Гуслі. Традыцыі. Сучаснасць. (Майстэрня Алеся Чумакова)]{{Недаступная спасылка|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [https://web.archive.org/web/20130930130142/http://www.staryolsa.com/ Афіцыйная старонка гурта «Стары Ольса»] * [https://web.archive.org/web/20141217020719/http://ceol.by/ Афіцыйная старонка гурта «Ceilidh Ceol»] * [http://www.svaboda.org/content/article/24687383.html Алесь Чумакоў: У нас людзі «Лявоніху» адпляскаць ня могуць] [[Радыё Свабода]] {{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Чумакоў, Алесь}} [[Катэгорыя:Беларускія музыкі]] [[Катэгорыя:Беларускія перакладчыкі]] [[Катэгорыя:Беларускія гусьляры]] [[Катэгорыя:Беларускія дудары]] [[Катэгорыя:Перакладчыкі з ангельскай мовы]] [[Катэгорыя:Беларускія сьпевакі і сьпявачкі‎]] [[Катэгорыя:Беларускія лірнікі]] [[Катэгорыя:Вязьні сумленьня паводле ПЦ „Вясна“]] qqp1khovaube9z7was7dho8pk8z92xz Аляксандар Кулакоўскі 0 78920 2699541 2284750 2026-11-08T06:17:41Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 2699541 wikitext text/x-wiki '''Аляксандар Кулакоўскі''' ([[25 сакавіка]] [[1925]], в. [[Тулічава]], Наваградчына — [[18 сакавіка]] [[2010]], [[Мэльбурн]], [[Аўстралія]]) — беларускі праваслаўны сьвятар у Аўстраліі. == Біяграфія == Аляксандар Кулакоўскі паходзіў зь сялянскай сям’і. У [[1942]] вёску [[Тулічава]], у адказ на дзеяньні партызан, спалілі немцы. Кулакоўскі пераехаў у [[Менск]]. У 1944 выехаў на Захад: на францускай мяжы працаваў на капаньні ўмацаваньняў. Па вайне апынуўся ў беларускім лягеры ў [[Остэргофэн]]е, дзе вучыўся ў беларускай гімназіі. Потым навучаўся ў [[Пасаў]] і ў [[Нюрнбэрг]]у ў нямецкіх прафэсійных вучэльнях. Перабраўся ў Аўстралію ў [[Мэльбурн]]. Тамака працаваў токарам, зьбіраў завадзкія станкі. На пэнсію пайшоў, працуючы на пошце. Адразу па пераезьдзе далучыўся да беларускага руху. У 1958 а. Мадэст (Яцкевіч) заснаваў у Мэльбурне парафію БАПЦ імя Трох Віленскіх Пакутнікаў. Кулакоўскі напачатку кіраваў царкоўным хорам, а ў [[1963]] у [[Нью-Ёрк]]у быў высьвячаны на дыякана, а потым атрымаў і сьвятарскія высьвячэньні. Пасьля стаў настаяцелям парафіі Трох Віленскіх Пакутнікаў. Пры ім было заснавана дабрачыннае Сястрыцтва, жаночы сьвецкі хор «Каліна», які існуе і дагэтуль, а ў [[1981]] набыты новы будынак для царквы. Айцец Кулакоўскі таксама быў ініцыятарам набыцця дзялянкі пад беларускія пахаванні на гарадскіх могілках Фоўкнер у Мэльбурне. У [[1953]] ажаніўся з Раісай Борстак. Выхаваў двух дачок — Ірэну і Веру. Адна працуе настаўніцай, другая займаецца бізнэсам. == Вонкавыя спасылкі == * [https://web.archive.org/web/20210516081100/https://nn.by/index.php?c=ar&i=36353 У Аўстраліі памёр беларускі святар Аляксандр Кулакоўскі] [[Наша Ніва]] {{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Кулакоўскі, Аляксандр}} [[Катэгорыя:Нарадзіліся 25 сакавіка]] [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1925 годзе]] [[Катэгорыя:Дзеячы беларускай эміграцыі]] [[Катэгорыя:Беларускія праваслаўныя дзеячы]] [[Катэгорыя:Беларусы ў Аўстраліі]] [[Катэгорыя:Памерлі 18 сакавіка]] [[Катэгорыя:Памерлі ў 2010 годзе]] [[Катэгорыя:Памерлі ў Аўстраліі]] s1yujbiv073bm2lcxvp92unzpcfi8y1 ESSA 0 78962 2699471 2180028 2026-11-07T21:43:38Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 2699471 wikitext text/x-wiki {{Музычны гурт | Назва = ESSA | Фота = | Подпіс = | Гады = [[2006]] — нашы дні | Адкуль = [[Беларусь]] | Мова = [[беларуская мова|беларуская]] | Жанр = фолк (рытуальны фолк) | Выдавец = | Зьвязаныя праекты = | Афіцыйная старонка = [http://kryuja.org/muzyka/essa/ ESSA] | Удзельнікі = [[Тодар Кашкурэвіч]]<br/>[[Вольга Дзядовік]]<br/>[[Сьвятлана Клепікава]]<br/>[[Дзяніс Сухі]]<br/>[[Яўген Барышнікаў]] | Былыя ўдзельнікі = }} '''ESSA''' ('''Э́са''') — беларускі музычны гурт, які грае й выконвае музыку й песьні ў абмежаваным коле слухачоў. Гурт грае падчас рытуалаў: каляндарных сьвятаў, радзінных, вясельных — дзеля гэтага выяжджае ў розныя месцы. Заснаваны не пазьней за [[2006]] год. == Паходжаньне назвы == {{Цытата|'''[[Эса]]''' — рака на беларускай поўначы, у сэрцы сьвятой балцкай зямлі — Крывіі. Людзі, што жывуць на гэтай зямлі захавалі дух спрадвечнай традыцыі ў павер’ях, магіі, рытуалах, сьпевах…}} == Рэпэртуар == Асноўны аўтэнтычны рэпэртуар, які грае гурт, грунтуецца на сьпевах адной вёскі — [[Велеўшчына|Велеўшчыны]] (поўнач Беларусі), што стаіць на беразе ракі Эса, адкуль і пайшла назва гурта. Увогуле гурт грае й сьпявае выключна паўночна-беларускі, [[Крыўя|крывіцкі]] фальклёр і таксама [[Летува|летувіскі]]: напрыклад, аўкштайцкія песьні — ''сутарціне''. {{Цытата|Пры тым цікава тое, што гэтыя песьні раней сьпяваліся разам з дудой. І таму тут ёсьць момант рэканструкцыі дудовага рэпэртуару — дуда разам з голасам. Ну, і натуральна — рэканструкцыя архаічнага музыкаваньня.}} == Удзельнікі == * [[Тодар Кашкурэвіч]] — [[дуда]], [[Ліра (музычная прылада)|ліра]] * [[Вольга Дзядовік]] — сьпеў, [[жалейка]] * [[Сьвятлана Клепікава]] — сьпеў, жалейка, [[канклэс]] * [[Дзяніс Сухі]] — дуда, [[скрыпка]], [[чаротка]] * [[Яўген Барышнікаў]] — [[бубен (абцягнуты абруч)|бубен]], дуда == Вонкавыя спасылкі == * [https://web.archive.org/web/20100613021438/http://kryuja.org/muzyka/essa/ Хатняя старонка] [[Катэгорыя:Беларускія музычныя гурты]] nzybj0nzg3f8tnqq38hp36bvsw77wts Юльюш Славацкі 0 80930 2699424 2564157 2026-11-07T18:32:35Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 2699424 wikitext text/x-wiki {{Пісьменьнік |Імя = Юльюш Славацкі |Арыгінал імя = {{мова-pl||скарочана}} Juliusz Słowacki |Партрэт = Juliusz_Słowacki_by_Tytus_Byczkowski.PNG |Памер = 250пкс |Апісаньне = Славацкі, пасьля 1831 |Імя пры нараджэньні = |Псэўданімы = |Дата нараджэньня = {{Нарадзіўся|4|9|1809}} |Месца нараджэньня = [[Крэменец]], [[Расейская імпэрыя]] |Дата сьмерці = {{Памёр|3|4|1849|гадоў=39}} |Месца сьмерці = [[Парыж]], [[Францыя]] |Грамадзянства = |Род дзейнасьці = [[паэт]], [[драматург]] |Гады актыўнасьці = |Напрамак = [[рамантызм]] |Жанр = |Дэбют = |Значныя творы = ''[[Кардыян (драма)|Кардыян]]''<br />''[[Бэнёўскі]]''<br />''[[Балядына]]'' |Прэміі = |ВікіКрыніца = :pl:s:Juliusz Słowacki |Палічка = |Сайт = }} '''Юльюш Славацкі''' ({{мова-pl|Juliusz Słowacki}}; 4 верасьня 1809, [[Крэменец]], Падольская губэрня, цяпер [[Тарнопальская вобласьць]], [[Украіна]] — 3 сакавіка 1849, [[Парыж]]) — [[палякі|польскі]] [[паэт]] і [[драматург]], прылічваецца да найвялікшых польскіх паэтаў эпохі [[Рамантызм]]у ў шэрагу з [[Адам Міцкевіч|Адама Міцкевічам]], [[Зыгмунт Красінскі|Зыгмунтам Красінскім]] і [[Цыпрыян Каміль Норвід|Цыпрыянам Норвідам]]. Ягоным творам уласьцівыя элемэнты славянскіх паганскіх традыцыяў, містыцызму і арыенталізму. == Біяграфія == === Маладосьць === [[Файл:POL COA Leliwa.svg|міні|зьлева|100пкс|[[Ляліва]] — герб сям’і Славацкага]] [[Файл:Juliusz Słowacki 1.PNG|міні|Юльюш Славацкі]] Нарадзіўся ў [[Крэменец|Крэменцы]] ў паўднёва-ўсходняй частцы былой [[Рэч Паспалітая|Рэчы Паспалітай]]. Яго бацька, Эўзэбіюш, быў прафэсарам літаратуры ў Крэменскім ліцэі і [[Віленскі ўнівэрсытэт|Віленскім унівэрсытэце]]. Маці Славацкага, Салямэя зь Янушэўскіх, асоба вялікай літаратурнай і асабістай культуры, пасьля сьмерці мужа займалася выхаваньнем сына. У сям’і Славацкіх панавала атмасфэра захапленьня творчасьцю [[клясыцызм|клясыкаў]], што мела важны ўплыў на пазьнейшыя зьмены сьветапогляду творцы «[[Кароль-Дух|Караля-Духа]]». Дзякуючы шматлікім знаёмствам сярод высокапастаўленай эліты — Салямэя выйшла замуж другі раз, за лекара Аўгуста Бэкю. Маці будучага паэта трымала нешта накшталт літаратурнага салёну, дзякуючы чаму Юльюш меў у дзяцінстве і раньнім юнацтве шырокі кантакт з тагачаснай інтэлектуальнай элітай, пераважна з кола Віленскага ўнівэрсытэту. Такім спосабам, між іншым, ён пазнаёміўся з [[Адам Міцкевіч|Адамам Міцкевічам]] перад яго дэпартацыяй зь [[Летува|Летувы]]. Пасьля юрыдычнай адукацыі ў [[Вільня|Вільні]] 1 лютага 1829 году прыехаў у [[Варшава|Варшаву]]. 30 сакавіка атрымаў пасаду юрыста ва Ўрадавай Камісіі Прыбытку і Скарбу. Пасьля выбуху [[Паўстаньне 1830—1831 гадоў|лістападаўскага паўстаньня]], 9 студзеня 1831 году працягнуў працу ў паўстанцкім Дыпляматычным Бюро князя Адама Ежы Чартарыйскага. 8 сакавіка накіраваўся ў [[Лёндан]] з дыпляматынай місіяй ад Нацыянальнага Ўраду. === Эміграцыя === [[Файл:Salomea Słowacka.PNG|міні|[[Салямэя Славацкая]], маці паэта]] Паэта застаўся ў эміграцыі ў [[Францыя|Францыі]], дзе дэбютаваў у 1830 годзе паэтычным раманам «Хуґо». У 1833—1835 гады знаходзіўся ў [[Швайцарыя|Швайцарыі]] на [[Жэнэўскае возера|Жэнэўскім возеры]] (выдае 3 том паэзіі); закахаўся ў Мар’ю Вадзінскую. У Швайцарыі прабыў да 1838 году, вандраваў па [[Італія|Італіі]], [[Грэцыя|Грэцыі]], [[Эгіпет|Эгіпце]], [[Палестына|Палестыне]] і [[Сырыя|Сырыі]]. Падчас побыту ў [[Рым]]е (дзе ён быў да 22 лютага 1836) жыў у доме на Вія дэль Бабуно 165. У час знаходжаньня ў Італіі наладзіў сяброўства з [[Зыгмунт Красінскі|Зыгмунтам Красінскім]], які зрабіўся першым сапраўдным крытыкам творчасьці Славацкага<ref>Stanisław Makowski, Juliusz Słowacki, w:Literatura polska. Przewodnik encyklopedyczny, t. II Warszawa 1985, s. 376. {{ref-pl}}</ref>. У рэшце рэшт надоўга асеў у [[Парыж]]ы. Нягледзячы на тое, што быў хворы, рушыў у 1848 годзе ў [[Вялікая Польшча|Вялікапольшчу]], каб прыняць удзел у паўстаньні, аднак яго намерам не было суджана спраўдзіцца. Тады ён апошні раз спаткаўся з маці ва [[Уроцлаў|Ўроцлаве]]. Ніколі не ажаніўся. Быў тыповым [[ранцье]]. Высылаемыя маткай грошы ўмела памнажаў, інвэстуючы іх на парыскай біржы, між іншым, у акцыі ліёнскай чыгункі. Гэта дазволіла яму атрымаць пэўную грашовую незалежнасьць. Дазволіла гэта таксама Славацкаму ня толькі выдаваць уласную тврчасьць, але перадусім прысьвяціць сябе гэтай творчасьці. === Пахаваньне === Юльюш Славацкі быў пахаваны на парыскім цьвінтары Манмартр, дзе спачываў да 14 чэрвеня 1927 году. Адноўленую, першапачатковую магілу Юльюша Славацкага, спраектаваную францускім мастаком Charles’а Pétiniaud-Dubos можна паглядзець на гэтых могілках. У 1927 годзе прах Славацкага па загаду маршалка [[Юзэф Пілсудзкі|Юзэфа Пілсудзкага]] быў перавезены ў [[Польшча|Польшчу]]. Яго труна плыла па [[Вісла|Вісьле]] з [[Гданьск]]у да [[Кракаў|Кракава]] на караблі «Міцкевіч», які затрымліваўся ў шматлікіх рачных портах, дзе мясцовыя жыхары выказвалі пашану праху паэта. Сёлета 28 чэрвеня на дзядзінцы Вэвльскага катэдральнага сабору адбылася ўрачыстая пахавальная цырымонія. На ейным заканчэньні [[Юзэф Пілсудзкі]] прамовіў цытаваныя шмат разоў словы: «Ад імя Ўраду Рэчы Паспалітай раю Панам аднесьці труну Юльюша Славацкага да каралеўскага склепу, бо ён быў роўным каралям». Яго прах быў пакладзены каля праху [[Адам Міцкевіч|Адама Міцкевіча]] ў Склепе нацыянальных прарокаў у Вэвльскім саборы. Быў улюбёным паэтам [[Юзэф Пілсудзкі|Юзэфа Пілсудзкага]]. == Творчасьць == [[Файл:Grób Słowackiego Montmartre.jpg|міні|Магіла Славацкага на парыскім цьвінтары Манмартр. Фота чэрвеня 2006 году]] Нягледзячы на тое, што Славацкі пражыў усяго 40 гадоў, яго літаратурная спадчына багатая і рознабаковая; паэт пакінуў пасьля сябе 13 драмаў, каля 20 паэмаў, сотні вершаў, лістоў і адзін раман. Стварыў таксама аформленую філязофскую сыстэму, якую назваў «генэзыйскай філязофіяй». Паколькі яго спадчына была тэматычна багатай, яго творчасьць можна падзяліць на чатыры пэрыяды. На філязофска-эстэтычныя зьмены творчасьці Славацкага важны ўплыў мела захапленьне літаратурай [[Эпоха Асьветніцтва|клясыцыстаў]], якая панавала ў асяродзьдзі паэта. Уладыслаў Штурц адзначаў, што Славацкі пачынаў пісаць як псэўдаклясык, а прыклад браў не з такіх рамантыкаў, як [[Джордж Байран|Лорд Байран]] ці [[Пэрсі Біш Шэлі]], а з [[Вальтэр]]а. Малады паэт спрабаваў ў гэты час перакласьці «Магамэта» Вальтэра. Натхніўшыся [[трагедыя]]й «Міндоўг», напісанай бацькам, у 20 гадоў распачаў працу над уласнай драматычнай паэмай «Міндоўг» (перакладзенай на беларускую Сержам Мінскевічам)<ref>[https://web.archive.org/web/20110825231059/http://nn.by/index.php?c=ar&i=35501 Слова вось Міндоўга…] // [[Наша Ніва]], 26 лютага 2010</ref>. У цэнтры гістарычнай драмы — каранацыя першага вялікага князя літоўскага [[Міндоўг]]а і яго забойства змоўнікамі, князямі [[Транята]]м і [[Даўмонт]]ам. Месца дзеяньня — [[Наваградзкі замак]]. Творчасьць Славацкага гэтага пэрыяду абапірался на асьветніцкі дэізм, рэлігійны скептыцызм і кінізм, заснаваны на філязофскіх поглядах [[Фрэнсіс Бэкан]], [[Рэнэ Дэкарт]]а, [[Бэнэдыкт Сьпіноза|Бэнэдыкта Сьпінозы]], [[Нікалё Мак’явэльлі]] ці Інакентыі Джэнцілет. Галоўнай тэмай яго тагачасных твораў («Марыі Ст’юарт») былі рэлігійныя войны, якія ён лічыў маскай фанатызму і выдуманай прычынай вайны за ўладу. Славацкі думаў пра гэта, кажучы: «калі вядома, што Бога няма, адкуль ахвота да бойкі за рэлігію і веру?» У цэнтры гэтых справаў панавала захопленасьць злом, якая зь цягам часу (калі набыла фатальныя рысы) вымусіла Славацкага схіліцца да звароту ў рамантызм. Першыя вершы Славацкага былі збольшага свабоднымі перакладамі з Ламарціна, Мора і [[Эдмунд Спэнсэр|Спэнсэра]], чым яго арыгінальнымі кампазыцыямі. Больш сур’ёзныя літаратурныя спробы датуюцца прыкладна 1825 годам; ананімна дэбютаваў байранічнай аповесьцю «Хуґо» ў 1830 годзе. У 1832 годзе выдаў першы і другі том «Паэзіі» (трэці датуецца 1833 годам). Публікацыі, якія ўжо адхіляюцца ад рамантычнага характара яго творчасьці, утрымліваюць і ягоныя раньнія паэтычныя аповесьці (між іншым, «Зьмяя», «Ян Бялецкі», «Мніх» і згаданая вышэй трагедыя «Марыя Ст’юарт»); яны аднак не выклікалі цікавасьці ў польскіх эмігрантаў у Парыжы. У наступныя гады творчасьць Славацкага пачынае зьмяняцца; у лісьце да маці ад 20 кастрычніка 1835 году паэт пісаў: «зьненавідзеў мае першыя творы (…) разьвілося ўва мне нейкае новае прыгожае пачуцьце». Фактарам, які спрычыніў зьмену сьветапогляду Славацкага, найменаванага неаднойчы «хрысьціянскай этыкай», лічыцца прачытаньне паэтам «[[Конрад Валенрод (паэма)|Конрада Валенрода]]» [[Адам Міцкевіч|Міцкевіча]]. Яго творы адразу адкінулі вальтэраўскі лад, часта пачалі зьвяртацца да ўзораў [[Ўільям Шэксьпір|шэксьпір]]аўскай трагедыі. У хуткім часе зьявілася паэма «[[У Швайцарыі]]» (1835—1836) і лірычныя творы: «Разьяднаньне», «Рым», «Сумненьне». Вялізны ўплыў на творчасьць Славацкага зрабілі падарожжы да [[Італія|Італіі]], [[Грэцыя|Грэцыі]], [[Эгіпет|Эгіпту]], [[Палестына|Палестыне]] і [[Лібан]]у (там быў напісаны «[[Анхелі]]»). Падчас знаходжаньня ў Флярэнцыі (1837—1838) распачаў інтэнсіўную працу над сваім творамі. У гэтым час узьнікаюць «[[Бацька зачумленых]]» (1839), «[[Вацлаў]]». У сьнежні 1838 году вярнуўся ў Парыж. У канцы 1830-х гадоў Славацкі ў лісьце да Зыгмунта Красінскага абвясьціў напісаньне «вялікай паэмы ў стылі Арыёста, якая павінна скласьціся з шасьці трагедый ці драматычных хронік»<ref>E. Sawrymowicz, Wstęp do: J. Słowacki, Lilla Weneda, Wrocław 1954, str. 3 {{ref-pl}}</ref>. Паэма мусіла быць своеасаблівай літаратурнай хроніка, якая прэзэнтуе казачныя першапачаткі польскай дзяржавы, якая накіроўвае да традыцыяў, легендаў і гісторыі [[славянаў]] [[Паганства|паганскіх]] часоў<ref>A. Przybylska, Posłowie do: J. Słowacki, Balladyna, Kraków 2004, str. 144 {{ref-pl}}</ref>. Аднак яго задума дачакалася толькі частковай рэалізацыі; паўсталі дзьве рамантычныя трагедыі — «[[Балядына]]» (1839) і [[Ліля Вэнэда]] (1840). У 1844 годзе Славацкі пачаў пісаць вершаванай прозай свой незвычайны філязофскі выклад «[[Гэнэзіс з Духа]]». У творчасьці паэта пачаўся пэрыяд інтэнсіўнай працы над «генэзіснай філязофіяй». «Генэзійскі» характар маюць усе наступныя працы Славацкага, зь якіх увагі заслугоўваюць: «[[Самуэль Збароўскі]]» і «[[Кароль-Дух]]». Абедзьве працы маюць арыгінальную філязофскую сыстэму аўтара зь дзьвюх розных перспэктываў: [[экзыстэнцыялізм|экзыстэнцыяльнай]], якая датычыцца людзкой адзінкі, а таксама гісторыязафічнай. Юльюш Славацкі зь юнацтва быў перакананы ў сваёй паэтычнай геніяльнасьці, а таксама прызначэньнем да ролі правадыра народа, гэтае перакананьне распальвала ў ім маці, Салямэя. Сказам паэта існуюць дзьве дарогі да спазнаньня абсалюту. Першая гэта навуковае спазнаньне, якое зьяўляецца аднак толькі часткай і вымагае крапатлівых, доўгіх дасьледаваньняў; другая ж заключаецца ў адкрыцьцях, якія патрабуюць ведаў пра сусьвет. Адкрыцьцё зьўляецца аднак уласьцівасьцю выбітных індывідаўумаў — адсюль перакананьні Славацкага — натхнёныя паэты павінны прымаць ролю духоўнага правадыра часткі народу. Стварыў арыгінальныя вялікія драмы: «[[Кардыян (драма)|Кардыян]]» 1834, «[[Балядына]]» 1834 (выд. 1839), «[[Гарштынскі]]» 1835, «[[Ліля Вэнэда]]» 1840, «[[Мазэпа]]» 1839, «[[Срэбраны сон Салямэі]]» 1843, «[[Ксёндз Марэк]]» 1843, «[[Фантазы]]»; паэмы: «Анхэліі» 1838, «[[Бэнёўскі]]» 1841 і «[[Кароль-Дух]]». Займаўся выкшталцонай паэтынай прозай — гэта «Генэзіс з Духа» 1844 году. Вяршыня яго паэтычнага генія — цыкль таямнічых генэзійскіх лірыкаў, дзе аўтар выкладае сваю філязофскую сыстэму — эвалюцыі сьвету ад матэрыі да чыстага духа (паэма" Кароль-Дух" 1845—1849 гадоў). Несамавітым зьдзейсьненым прароцтвам Славацкага стаў яго верш «Pośród niesnasków Pan Bóg uderza…» (1848), да якога шамтразова заклікаў [[Ян Павал II]]. == Генэзійская філязофія == === Міленарызм Славацкага === [[Рамантызм]], а пераважна польскі рамантызм абагачаў цікавасьці рамантыкаў таямніча-сьпірытуальнымі аспэктамі рэчаіснасьці і [[гісторыя|гісторыі]]. Гэта была як бы праграмовая рэакцыя на філязофію рацыянальнасьці эпохі [[Эпоха Асьветніцтва|Асьветніцтва]]. Разам зь містыцызмам, папулярным было вяртаньне ў кірунку забытых і старых філязофска-рэлігійных канцэпцыяў. Адной з такіх канцэпцыяў была раней хрысьціянкая ідэя [[міленарызм]]у, якая ў раньнім [[Сярэднявечча|Сярэднявеччы]] была адкінутая Рымскім Царквой. Цікавасьць да творчасьці Славацкага адрадзілася ў пэрыяд нэарамантычнага руху [[Маладая Польшча (мастацтва)|Маладой Польшчы]]. Належыў да яго Антоні Лангэ (раман «Міранда», эсэ «Жуты»), які абапіраючыся на веды з дысцыплінаў [[акультызм]]у, сьпірытызму і [[будызм]]у даў стымул крытыцы і разьвіцьцю генэзыйскай філязофіі. Лангэ сьцьвярджаў, што вызваленьне польскага народу запэўнівае ня творчасьць Міцкевіча, а ўдумлівае вывучэньне «Караля Духа»<ref>Jerzy Poradecki, Wstęp do: A. Lange, Rozmyślania i inne wiersze, Warszawa 1979, str. 20 {{ref-pl}}</ref>. Падобны погляд на гэту справу мелі таксама іншыя паэты гэтага пэрыяду, напр., Вацлаў Роліч-Ледэр ці Багуслаў Адамовіч. Тадэвуш Бой-Зеленскі ў зборніку фэльетонаў «Ці ведаеш гэты край?» спачуваў занядбаньню Славацкага ў польскім школьніцтве, ранейшай культуры і чытальніцкай сьвядомасьці поглядам высокай пазыцыі Адама Міцкевіча. == Творы == === Вершы === * «[[Гімн заходу сонца на моры]]» (1836) * «[[Запавет мой]]» (1839—1940) == Беларускія пераклады == * Выбранае. Пер.: [[Уладзімер Дубоўка]], [[Алесь Звонак]], [[Максім Лужанін]], [[Максім Танк]], [[Сяргей Дзяргай]], [[Язэп Семяжон]], [[Куба Паўтаржыцкі]], [[Піліп Пестрак]], [[Артур Вольскі]], [[Пятрусь Макаль]]. Прадм. П. Пестрака. Мн.: Дзяржвыдавецтва БССР, 1959. * "Міндоўг, кароль літоўскі" ў перакладзе Сержа Мінскевіча // [[Уладзімер Ліхадзедаў]]. Юльюш Славацкі на паштоўках канца ХІХ - пачатку ХХ стагоддзя. Мн.: Тэхналёгія, 2009. С. 83 - 142. {{ISBN|978-985-458-194-1}}. * Балядына. Перакл., прадм., камэнт. [[Лявон Баршчэўскі|Л. Баршчэўскага]]. Мн.: Зьміцер Колас, 2018. {{ISBN|978-985-7164-86-8}}. == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Вонкавыя спасылкі == * [https://web.archive.org/web/20100816004116/http://www.wolnelektury.pl/katalog/juliusz-slowacki/ Творы Юльюша Славацкага на сэрвісе «Wolne Lektury»]{{ref-pl}} * [http://slowacki.klp.pl/ Юльюш Славацкі — жыцьцё і творчасьць]{{ref-pl}} * [https://web.archive.org/web/20080205073022/http://gnu.univ.gda.pl/~emcz/slowacki.html Юльюш Славацкі на «Pomorzu»]{{ref-pl}} * [https://web.archive.org/web/20110628071854/http://www.polona.pl/dlibra/collectiondescription2?dirids=8 Тэматычная калецкыя Юльюша Славацкага на «Cyfrowej Bibliotece Narodowej Polona»]{{ref-pl}} {{Рамантызм}} {{Бібліяінфармацыя}} {{Тры вялікія паэты рамантызму}} {{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Славацкі, Юльюш}} [[Катэгорыя:Польскія паэты]] [[Катэгорыя:Польскія драматургі]] [[Катэгорыя:Польскія філёзафы]] [[Катэгорыя:Польскія перакладчыкі]] [[Катэгорыя:Літаратары рамантызму]] [[Катэгорыя:Асобы Варшавы]] [[Катэгорыя:Асобы Вільні]] [[Катэгорыя:Асобы Парыжу]] [[Катэгорыя:Дыпляматы паўстаньня 1830—1831 гадоў]] [[Катэгорыя:Памерлі ад сухотаў]] [[Катэгорыя:Пахаваныя ў Вавэльскай катэдры]] 9wv7hkx2qe8n69p3gwfjxt2gb2t8epx Glock 17 0 82456 2699475 2180054 2026-11-07T21:47:20Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 2699475 wikitext text/x-wiki {{Зброя |назва = Glock 17 |выява = [[Файл:Glock 17.JPG|300пкс|Glock 17]] |подпіс выявы = Glock 17 |краіна паходжаньня = [[Аўстрыя]] |тып = [[пісталет]] <!-- Выбар тыпу --> |дыстанцыйная зброя = так |клінковая зброя = |выбуховая зброя = |артылерыйская зброя = |рухомая зброя = |ракетная зброя = <!-- Гісторыя выкарыстаньня --> |пэрыяд выкарыстаньня = |выкарыстаньне = |войны = <!-- Гісторыя вытворчасьці --> |канструктар = [[Гастан Глёк]] |дата стварэньня = |вытворца = |кошт адзінкі = 550 $<ref>http://www.proguns.com/glock-17.asp</ref> |пэрыяд вытворчасьці = |адзінак створана = |мадыфікацыі = [[Glock 17C]] * [[Glock 17L]] * [[Glock 17R]] * [[Glock 17T]] <!-- Агульныя характарыстыкі --> |назва спэцыфікацыі = |вага = 0,62 (без патронаў)<br />0,87 (поўны набойнік) |даўжыня = 188 |даўжыня часткі = 114 |шырыня = 33 |вышыня = 138 |дыямэтар = |экіпаж = |пасажыры = <!-- Характарыстыкі дыстанцыйнай зброі --> |зарад = [[9×19 мм Parabellum|9×19 Para]] * [[.40 S&W]] * [[10 мм auto]] * [[.357 SIG]] * [[.45 ACP]] |вага зараду = |калібар = 9 мм |колькасьць ствалоў = |прынцып дзеяньня = [[кароткі ход ствала]] |хуткастрэльнасьць = 1200 |пачатковая хуткасьць = ~350—360 м/с |прыцэльная далёкасьць = 50 м |найбольшая далёкасьць = |від боясілкаваньня = набойнік на 17 (стандартны), 19 ці 33 набоі |прыцэл = адкрыты <!-- Характарыстыкі артылерыйскай зброі --> |казёньнік = |прылада зьніжэньня аддачы = |лафет = |вугал узьніманьня = |вугал павароту = <!-- Характарыстыкі клінковай зброі --> |тып клінка = |тып гарды = |тып ножнаў = |тып наканечніка = |тып рукаяткі = <!-- Характарыстыкі выбуховай зброі --> |выбуховае рэчыва = |маса выбуховага рэчыва = |мэханізм дэтанацыі = |магутнасьць выбуху = <!-- Характарыстыкі рухомай/ракетнай зброі --> |браня = |асноўнае ўзбраеньне = |дадатковае ўзбраеньне = |рухавік = |магутнасьць рухавіка = |суадносіны магутнасьць-вага = |трансьмісія = |ёмістасьць загрузкі = |падвеска = |дарожны прасьвет = |ёмістасьць паліўнага баку = |практычная далёкасьць = |хуткасьць = |сыстэма кіраваньня = |сыстэма стырнавога кіраваньня = <!-- Характарыстыкі толькі ракетнай зброі --> |размах крылаў = |кідальнае выбуховае рэчыва = |практычная столь = |вышыня палёту = |найбольшая глыбіня = |працягласьць узьніманьня = |дакладнасьць = |плятформа запуску = |ракетаносьбіт = }} '''Glock 17''' (Глёк-17, Р80) — аўстрыйскі пісталет, распрацаваны фірмай «[[Glock]]» для патрэб аўстрыйскага войска. Ён быў першым узорам узбраеньня, распрацаваным гэтай фірмай. Атрыманы ў выніку [[пісталет]] апынуўся даволі ўдалым і зручным для ўжываньня, дзякуючы чаму пазьней ён быў прыняты на ўзбраеньне войска [[Аўстрыя|Аўстрыі]] пад пазначэньнем Р80. Пазьней пісталеты фірмы «Глёк» набылі шырокую вядомасьць дзякуючы сваім баявым якасьцям і распаўсюджанасьці ў якасьці зброі герояў розных галівудзкіх фільмаў. Зброя дадзенай мадэлі атрымала шырокае распаўсюджаньне па ўсім сьвеце. Цяпер існуе шмат розных варыянтаў гэтага пісталета, якія разьлічаныя пад розныя патроны ([[9×19 мм Parabellum|9×19 мм Парабэлум]], [[Патрон .40 S&W|.40 S&W]], 10 мм auto, [[Патрон .357 SIG|.357 SIG]], [[.45 ACP]] і іншыя). Асаблівасьцю канструкцыі пісталета зьяўляецца адсутнасьць сьцяжка засьцерагальніка і цынгеля. Пісталет большай часткай зроблены з высокатрывалага тэрмаўстойлівага (да 200&nbsp;°C) плястыку. Дзякуючы гэтаму Glock 17 лёгкі і надзвычай трывалы. Прынцып дзеяньня — «выхапіў і страляй», засьцерагальніка няма, аднак стрэл не адбудзецца бяз поўнага націску спускавога кручка «бясьпечнага дзеяньня». Складаецца з 33 частак, але няпоўная разборка ажыцьцяўляецца за сэкунды. Пісталет «Glock 17» зьяўляецца родапачынальнікам новай, раней не існавалай, канструктарскай традыцыі шырокага ўжываньня палімэрных матэрыялаў у вытворчасьці зброі. Нягледзячы на адсутнасьць досьведу ў фірмы «Глёк», якая раней не вырабляла пісталеты, дадзеная мадэль атрымалася вельмі ўдалай. Яна спалучае ў сабе шэраг дадатных якасьцяў, такіх, як лёгкасьць, высокая зносаўстойлівасьць, надзейнасьць, здавальняючая кучнасьць стральбы, прастата і лёгкасьць тэхнічнага абслугоўваньня, устойлівасьць да карозіі і шкодных фактараў навакольнага асяродзьдзя. Менавіта дзякуючы сваёй удалай канструкцыі і наяўнасьці несумнеўных вартасьцяў «Glock 17» набыў сусьветную вядомасьць і атрымаў такое шырокае распаўсюджаньне.<ref>«Пальная зброя» — выд. Паппуры, Менск — 2008 год</ref> == Glock 17 у гульнях == * [[Counter Strike]] == Крыніцы == {{Зноскі}} == Вонкавыя спасылкі == {{Commons|Category:Glock 17}} * [https://web.archive.org/web/20100725193956/http://www.proguns.com/glock-17.asp Proguns.com] {{Пісталеты Glock}} [[Катэгорыя:Пісталеты]] d0grimw2b6ynztlolkzp6ftiqoil4q8 Ірына Лаўроўская 0 83426 2699513 2640623 2026-11-08T02:12:02Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 2699513 wikitext text/x-wiki {{Навуковец |Лацінка = Iryna Łaŭroŭskaja |Месца нараджэньня = [[Берасьце]], [[СССР]] |Навуковая сфэра = [[архітэктура]], [[урбаністыка]], [[мастацтвазнаўства]] |Месца працы = |Альма-матэр = [[Берасьцейскі дзяржаўны тэхнічны ўнівэрсытэт|Берасьцейскі інжынэрна-будаўнічы інстытут]] |Навуковы кіраўнік = [[Ежы Кавальчык]] |Знакамітыя вучні = |Вядомы як = дасьледчыца архітэктуры старажытнага [[Берасьце|Берасьця]] |Узнагароды і прэміі = |Сайт = }} '''Ірына Барысаўна Лаўроўская'''<ref>{{Артыкул|аўтар=[[Андрэй Катлярчук]].|загаловак=Вакол аднаго Берасьця|спасылка=https://дз.ею/pub/arche/html/2007-01/laurouskaja701.htm|выданьне=[[Архэ-Пачатак]]|тып=часопіс|год=2007|нумар=1-2 (53)|старонкі=|issn= 1392-9682}}</ref> ({{Н}} 1951, [[Берасьце]], цяпер Беларусь) — беларуская архітэктарка і выкладніца. Доктарка [[мастацтвазнаўства]] ў галіне ўрбаністыкі і архітэктуры, грамадзкая дзяячка. == Раньнія гады == Нарадзілася 8 лютага 1951 году ў [[Берасьце|Берасьці]]. Скончыла сярэднюю школу № 20 г. Берасьця, пасьля чаго паступіла на архітэктурны факультэт Берасьцейскага інжынэрна-будаўнічага інстытуту (сёньня — [[Берасьцейскі дзяржаўны тэхнічны ўнівэрсытэт]]). Па яго заканчэньні была разьмеркаваная ў Віцебск, але ўрэшце зноў вярнулася ў родны горад. Жыве ў Берасьці. == Праца і грамадзкая дзейнасьць == Да 1985 году працавала ў праектнай арганізацыі «Берасьцеграмадзянпраект», затым — у школе. У 1989—1999 гадох — старэйшы выкладчык катэдры мастацка-графічных дысцыплінаў [[Берасьцейскі дзяржаўны ўнівэрсытэт імя А. С. Пушкіна|Берасьцейскага дзяржаўнага ўнівэрсытэту]]. У сярэдзіне 1990-х гадоў выкладала па-беларуску курс «Гісторыя архітэктуры і сусьветнага мастацтва» у беларускім ліцэі пры Берасьцейскай філіі Беларускага гуманітарнага адукацыйна-культурнага цэнтру. З канца 1980-х гадоў займаецца папулярызацыяй гісторыі старажытнага [[Берасьце|Берасьця]] і яго шматлікай архітэктурнай спадчыны. З 1989 году — адзін з ініцыятараў і актывістаў грамадзкай кампаніі па ўратаваньні аднаго з сымбаляў сярэднявечнага Берасьця — [[Касьцёл Беззаганнага Зачацьця Найсьвяцейшай Панны Марыі і кляштар бэрнардынак (Берасьце)|кляштару бэрнардынак]] на тэрыторыі Валынскага прадмесьця ў крэпасьці. <ref>{{Спасылка|аўтар = Яўген Бялясін|прозьвішча = |імя = |аўтарlink = |суаўтары = |дата публікацыі = 12.03.2015|url = http://budzma.by/news/u-byerasci-prapanuyuc-adnavic-stary-horad-u-mashtabye.html |загаловак = У Берасці прапануюць аднавіць Стары горад у маштабе|фармат = |назва праекту = |выдавец = [[Будзьма беларусамі!]]|дата = |мова = |камэнтар = }}</ref> Уласна Ірына Лаўроўская ў канцы 1980-х як архітэктар ідэнтыфікавала руіны пабудоваў, якія пакінула пасьля расфармаваньня вайсковая частка, як рэшткі бэрнардынскага кляштару. Адзін з заснавальнікаў і прэзыдэнт грамадзкага аб’яднаньня «[[Стары горад]]» ад моманту яго юрыдычнай рэгістрацыі ў органах улады ў студзені 1992 году і да ліквідацыі арганізацыі ў красавіку 2007 году паводле судовага рашэньня ў адказ на позву Ўпраўленьня юстыцыі Берасьцейскага аблвыканкаму. Як кіраўнік «Старога гораду» выступіла адным з ініцыятараў і арганізатараў [[Фэст берасьцейцаў сьвету|Фэсту берасьцейцаў сьвету]] ў ліпені 1994 году, у якім прынялі ўдзел звыш 300 ураджэнцаў і былых жыхароў Берасьця і краю — беларусаў, палякаў, украінцаў, габрэяў, якія былі вымушаны пакінуць родны горад у розныя часы. Была сябрам [[БНФ]], у 2000-я гады — сябра Сойму БНФ. == Навуковыя інтарэсы == Як дасьледніца гісторыі і архітэктуры [[Берасьце|Берасьця]], праходзіла шэраг стажыровак у Беларусі і па-за яе межамі, працавала ў архівах Варшавы, Любліна, Масквы, Санкт-Пецярбурга, Вільні, Львова і інш., публікавала артыкулы ў навуковай літаратуры і ў СМІ. Доктар габілітаваны. Абаранілася ў [[Варшава|Варшаве]], у верасьні [[2006]] г. у Інстытуце мастацтвазнаўства Польскай Акадэміі навук. Тэма навуковай працы (кіраўнік — праф. д-р Ежы Кавальчык): «Берасьце Літоўскі ў пэрыяд I Рэчы Паспалітай (1569—1795). Перамены ў пляніроўцы і архітэктура» («Brześć Litewski w okresie I Rzeczypospolitej (1569—1795). Przemiane przestrzenne i architektura»).<ref>{{Навіна|аўтар=Бараноўскі І|спасылка=http://nn.by/?c=ar&i=4056|загаловак=Лаўроўская абараніла дысэртацыю пра Берасьце|выдавец=[[Наша Ніва]]|дата публікацыі =26 верасьня 2006}}</ref> Дасьледуючы гісторыю Берасьця, зьяўляецца адмыслоўцам у галіне ўрбаністыкі, сакральнай архітэктуры і архітэктуры барока, аўтар манаграфіі, навуковых і папулярных артыкулаў па гісторыі архітэктуры. Зьяўлялася рэдактарам гістарычнай рубрыкі «Exlusivus encyclopedia» у газэце «Брестский курьер», якую рыхтавала ГА «Стары горад». Актыўна выступае па пытаньнях горадабудаўніцтва ў Берасьці, захаваньня комплексу пабудоваў у гістарычным цэнтры гораду, захаваньня [[Калёнія імя Фэлікса Варбурга|калёніі імя Фэлікса Варбурга]]<ref>[https://web.archive.org/web/20190318013859/http://krytyka.by/by/page/science/kryinitsaznaustva/9537 Іна Хоміч. Лёс аднаго з кварталаў Кіеўкі. Адкрываем закрытае пытанне]</ref>, ладзіць навуковыя сэмінары і грамадзкія кансультацыі. Адзін з разьдзелаў дысэртацыі І. Лаўроўскай выкарыстаны ў 5-м томе зборніка «Kościoły i klasztory rzymskokatolickie dawnego województwa brzeskolitewskiego. Część 5 Tom 1. Materiały do dziejów Sztuki sakralnej» (Kraków, 2015). У 2010 годзе ў супрацоўніцтве з майстэрняй АМІГ падрыхтавала праект канцэпцыі рэгенэрацыі гістарычнай забудовы былога Замухавецкага і Пясецкага прадмесьцяў старога Берасьця з прапановаю наданьня новых функцыяў будынкам бэрнардынскіх і брыгідзкага кляштараў, з мэмарыялізацыяй тэрыторыі былых драўляных цэркваў, з паркам над Бугам, азначэньнем месца пакуты вязьняў Брыгідзкай турмы. <ref>[https://web.archive.org/web/20240909081936/https://www.dialog1994.by/guest/vyartanne-spadchyinyi/ Вера Страмавус. Вяртанне спадчыны. (Інтэрвію).] // Часопіс Дыялог, 15 лютага 2019 г.</ref> Старшыня Фонду «European Urban Institute» (зарэгістраваны ў Польшчы).<ref>{{Спасылка|аўтар = |прозьвішча = |імя = |аўтарlink = |суаўтары = |дата публікацыі = 12.03.2015|url = http://euimedia.com/dakh-staronki/dakh-staronki-vitaiem-sardechna-na-starontsy-fonda-european-urban-institute/fond-european-urban-institute |загаловак = Фонд European Urban Institute. Статут|фармат = |назва праекту = Фонд European Urban Institute |выдавец = |дата = |мова = |камэнтар = }}</ref> Была сябрам грамадзкай назіральнай камісіі пры Міністэрстве культуры Рэспублікі Беларусь. == Навуковыя працы і публікацыі == * Brześć Litewski w okresie I Rzeczypospolitej (1569—1795). Przemiany przestrzenne i architektura. (Манаграфія. Варшава, 2006). * «Белые пятна» культуры нашей. Судьба памятников истории и архитектуры Бреста (XIV—XIX вв.) // Архитектура и строительство Белоруссии. № 6 (94), ноябрь—декабрь, 1991. — С. 28—29,42—45. * [https://web.archive.org/web/20171204030309/http://krytyka.by/by/page/science/historya-navuka/155 Ірына Лаўроўская. Ахвярадаўцы і ахвяраванні ў Берасці Літоўскім (XVII—XVIII стст.)] // ARCHE-Пачатак, 16.12.2008. Праверана 4 лютага 2018 г. * [https://www.academia.edu/14757518/ANALYSIS_OF_THE_TERRITORIAL_LAYOUT_OF_BREST-LITOVSKI_XIV-XVI_CENTURY Irena Lawrowska. Analysis of the territorial layout of Brest-Litovski (XIV—XVI century)] // Structural Analysis of Historical Constructions. Jerzy Jasieńko (ed). DWE, Wrocław, Poland, 2012. — P. 1220—1230. — ISSN 0860-2395, ISBN 978-83-7125-216-7. * [https://web.archive.org/web/20230405002127/https://www.academia.edu/35649273/%D0%AE%D0%A0%D0%AB%D0%94%D0%AB%D0%9A%D0%86_%D0%86_%D0%9C%D0%90%D0%81%D0%9C%D0%90%D0%A1%D0%AC%D0%A6%D0%AC_%D0%A0%D0%90%D0%94%D0%97%D0%86%D0%92%D0%86%D0%9B%D0%90%D0%8E_%D0%A3_%D0%91%D0%95%D0%A0%D0%90%D0%A1%D0%AC%D0%A6%D0%86_%D0%9B%D0%86%D0%A2%D0%9E%D0%8E%D0%A1%D0%9A%D0%86%D0%9C_%D0%9F%D0%90%D0%9C%D0%86%D0%96_XVI_-_XVIII_%D0%A1%D0%A2%D0%A1%D0%A2?auto=download&campaign=weekly_digest Лаўроўская І. Б. Юрыдыкі і маёмасьць Радзівілаў у Берасьці Літоўскім паміж XVI—XVIII стст.] // Берасцейскія кнігазборы: праблемы і перспектывы даследавання : матэрыялы і даклады ІІІ Міжнароднай навукова-практычнай канферэнцыі, Брэст, 22—25 верасня 2015 г. / Брэсцкі абласны выканаўчы камітэт, Брэсцкая абласная бібліятэка імя М. Горкага; [склад. А. М. Мяснянкіна]; пад агул. рэд. М. В. Нікалаева. — Мінск : БудМедыяПраект, 2016. — С. 160—171, іл. * [https://web.archive.org/web/20170220222829/http://www.academia.edu/14829577/Spojrzenie_na_dziedzictwo_unii_wed%C5%82ug_dokument%C3%B3w_wizytacyjnych_ruin_Twierdzy_Brzeskiej Iryna Laurouskaja. Spojrzenie na dziedzictwo unii według dokumentów wizytacyjnych ruin Twierdzy Brzeskiej] * [https://www.academia.edu/14828950/Osiedle_%C5%BCydowskie_w_Brze%C5%9Bciu_Litewskim_1388-1835_wed%C5%82ug_bada%C5%84_nad_przemian%C4%85_przestrzeni_miejskiej_ Irena Ławrowska. Osiedle żydowskie w Brześciu Litewskim (1388—1835) (według badań nad przemianą przestrzeni miejskiej)] * [https://web.archive.org/web/20170201081451/http://www.bk-brest.by/2012/07/4103/ Олег Медведевский, Ирина Лавровская. Ещё одна страница истории Бреста. Из шведских архивов 355 лет спустя…] // Брестский Курьер, ліпень 2012 г. Праверана 4 лютага 2018 г. * [https://www.academia.edu/35568807/%D0%9C%D0%9E%D0%9D%D0%90%D0%A1%D0%A2%D0%AB%D0%A0%D0%AC_%D0%9E%D0%9E._%D0%91%D0%90%D0%97%D0%98%D0%9B%D0%98%D0%90%D0%9D_%D0%98_%D0%A6%D0%95%D0%A0%D0%9A%D0%9E%D0%92%D0%AC_%D0%A1%D0%92%D0%AF%D0%A2%D0%AB%D0%A5_%D0%9F%D0%95%D0%A2%D0%A0%D0%90_%D0%98_%D0%9F%D0%90%D0%92%D0%9B%D0%90_%D0%92_%D0%B3._%D0%91%D0%A0%D0%95%D0%A1%D0%A2%D0%95_._%D0%A4%D0%A3%D0%9D%D0%94%D0%90%D0%A6%D0%98%D0%AF._%D0%A1%D0%A2%D0%A0%D0%9E%D0%98%D0%A2%D0%95%D0%9B%D0%AC%D0%A1%D0%A2%D0%92%D0%9E._%D0%90%D0%A0%D0%A5%D0%98%D0%A2%D0%95%D0%9A%D0%A2%D0%A3%D0%A0%D0%90.pdf Лавровская И. Б. Монастырь оо Базилиан и церковь сс. Петра и Павла в Бресте. Фундация. Строительство. Архитектура] // Могилянські читання 2005: Зб. наук. пр.: Монастирські комплекси в контексті християнської культури. — Київ, Фенікс, 2006. С. 294—301. * [https://www.academia.edu/41150964/%D0%A3%D0%A0%D0%91%D0%90%D0%9D%D0%9E%D0%9D%D0%86%D0%9C%D0%AB_%D0%93%D0%86%D0%A1%D0%A2%D0%90%D0%A0%D0%AB%D0%A7%D0%9D%D0%90%D0%93%D0%90_%D0%A6%D0%AD%D0%9D%D0%A2%D0%A0%D0%A3_%D0%91%D0%95%D0%A0%D0%90%D0%A1%D0%AC%D0%A6%D0%AF_%D0%9B%D0%86%D0%A2%D0%9E%D0%8E%D0%A1%D0%9A%D0%90%D0%93%D0%90_%D0%9F%D0%90%D0%92%D0%9E%D0%94%D0%9B%D0%95_%D0%9A%D0%A0%D0%AB%D0%9D%D0%86%D0%A6%D0%90%D0%8E Урбанонімы гістарычнага цэнтру Берасьця Літоўскага паводле крыніцаў] // Спадчына, № 160, 2011. — С. 5—10. * [https://www.academia.edu/40652924/%D0%9A%D0%90%D0%A1%D0%A6%D0%81%D0%9B%D0%AB_%D0%86_%D0%9A%D0%9B%D0%AF%D0%A8%D0%A2%D0%90%D0%A0%D0%AB_%D0%91%D0%95%D0%A0%D0%90%D0%A1%D0%A6%D0%AF_%D0%9B%D0%86%D0%A2%D0%9E%D0%8E%D0%A1%D0%9A%D0%90%D0%93%D0%90_XVII_XVIII_%D1%81%D1%82%D1%81%D1%82._%D0%A3_%D0%92%D0%AB%D0%91%D0%A0%D0%90%D0%9D%D0%AB%D0%A5_%D0%90%D0%9A%D0%A2%D0%90%D0%A5_%D0%9B%D0%A3%D0%A6%D0%9A%D0%86%D0%A5_%D0%86_%D0%91%D0%95%D0%A0%D0%90%D0%A1%D0%A6%D0%95%D0%99%D0%A1%D0%9A%D0%86%D0%A5_%D0%91%D0%86%D0%A1%D0%9A%D0%A3%D0%9F%D0%90%D0%8E_%D0%97_%D0%94%D0%AB%D0%AF%D0%A6%D0%AD%D0%97%D0%86%D0%AF%D0%9B%D0%AC%D0%9D%D0%90%D0%93%D0%90_%D0%90%D0%A0%D0%A5%D0%86%D0%92%D0%90_%D0%8E_%D0%A1%D0%95%D0%94%D0%9B%D0%AC%D0%A6%D0%90%D0%A5 Касцёлы і кляштары Берасця Літоўскага XVII—XVIII стст. у выбраных актах луцкіх і берасцейскіх біскупаў з дыяцэзіяльнага архіва ў Седльцах] // Беларускія архівы на мяжы тысячагоддзяў: здабыткі і страты: матэрыялы навукова-практычнай канферэнцыі, прысвечанай 80-годдзю Нацыянальнага гістарычнага архіва Беларусі (Мінск, 28 чэрвеня 2018 г.) ― БелНИИДАД ― 2019. ― С. 216—228. == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} == Вонкавыя спасылкі == * [https://web.archive.org/web/20240909081936/https://www.dialog1994.by/guest/vyartanne-spadchyinyi/ Вера Страмавус. Вяртанне спадчыны. (Інтэрвію).] // Часопіс Дыялог, 15 лютага 2019 г. * [http://belsat.eu/programs/iryna-laurouskaia-i-bielaruskaia-urbanistyka/ Зоры не спяць. Ірына Лаўроўская і беларуская ўрбаністыка] // Белсат, 20 сакавіка 2014 г. Праверана 4 лютага 2018 г. * [http://www.svaboda.org/a/27899930.html Валер Каліноўскі. Урбаністка распавяла, як выратаваць старое Берасьце, страчаны беларускі горад на месцы чужой крэпасьці. (Інтэрвію).] // Радыё Свабода, 4 жніўня 2016 г. Праверана 4 лютага 2018 г. * [https://web.archive.org/web/20160304201134/http://udf.by/subekt/bnf/261-iryna-laroskaya-suprac-pomnika-yaki-padobny-da.html Ірына Лаўроўская супраць помніка, які падобны да Кацярыны ІІ] // UDF.by, 1 красавіка 2009 г. Праверана 4 лютага 2018 г. * [https://web.archive.org/web/20180203132732/https://news.tut.by/society/194000.html Рыгор Лур’е. Архітэктар: «У публічнай прасторы Беларусі пануе хаос»] // Тут і цяпер / TUT.BY, 15 жніўня 2010 г. Праверана 4 лютага 2018 г. * [http://old.racyja.com/news/naviny/sotsyum/16316.html Ірына Лаўроўская пра рэканструкцыю вуліцы Савецкай у Берасці]{{Недаступная спасылка|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [https://web.archive.org/web/20210516213815/http://www.bk-brest.by/2011/11/2696/ Ирина Лавровская. Древний город над Бугом рискует навсегда утратить свои индивидуальные черты] // Брестский курьер, лістапад 2011 г.. Праверана 4 лютага 2018 г. * [https://web.archive.org/web/20170922104146/http://virtualbrest.by/news16621.php Ирина Лавровская. Вспомним имя своё. Путешествие по улицам старого Бреста] // Брестский Курьер, чэрвень 2013 г. Праверана 4 лютага 2018 г. * [http://mediabrest.by/articles/irina-lavrovskaya-analiz-planirovochnoy-struktury-berestya-v-xiv-xvi-stoletiyah Ирина Лавровская. Берестье. От идеального до реального города] // Mediabrest.by, 15 красавіка 2018 г. Праверана 15 ліпеня 2018 г. {{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Лаўроўская, Ірэна}} [[Катэгорыя:Беларускія архітэктары]] [[Катэгорыя:Беларускія гісторыкі архітэктуры]] [[Катэгорыя:Сябры Партыі Беларускага народнага фронту]] [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў Берасьці]] 6g2w0dzl1c3oer92cmtob3rvceb0gfh Этэльрэд Неразумны 0 86137 2699421 2562306 2026-11-07T18:17:06Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 2699421 wikitext text/x-wiki {{Манарх |Імя = Этэльрэд Неразумны |Варыянт імя = Æðelræd Unræd |Тытул = |Партрэт = EthelUn.jpg |Памер = |Апісаньне = |Пасада = Кароль Ангельшчыны |Сьцяг = |Герб = |Пачатак тэрміну = 18 сакавіка 978 |Канец тэрміну = 1013 |Каранацыя = |Рэгент = |Сукіраўнік = |Папярэднік = [[Эдўард Пакутнік]] |Наступнік = [[Свэн Вілабароды]] |Пасада2 = |Сьцяг2 = |Герб2 = |Пачатак тэрміну2 = 3 лютага 1014 |Канец тэрміну2 = 23 красавіка 1016 |Каранацыя2 = |Рэгент2 = |Сукіраўнік2 = |Папярэднік2 = [[Свэн Вілабароды]] |Наступнік2 = [[Эдмунд Жалезнабокі|Эдмунд II]] |Імя пры нараджэньні = |Дата нараджэньня = 968 |Месца нараджэньня = [[Ўэсэкс]], [[Ангельшчына]] |Дата сьмерці = {{Памёр|23|4|1016|гадоў = }} |Месца сьмерці = [[Лёндан]], [[Ангельшчына]] |Дата пахаваньня = |Месца пахаваньня = |Нашчадкі = |Каралеўскі дом = |Дынастыя = [[Ўэсэкская дынастыя]] |Каралеўскі гімн = |Каралеўскі дэвіз = |Жонкі = Эльфгіфу, Эма Нармандзкая |Сужэнец = |Бацька = [[Эдгар (кароль Ангельшчыны)|Эдгар]] |Маці = Эльфрыда |Узнагароды = |Подпіс = |Памер подпісу = |Сайт = }} '''Этэльрэд Неразу́мны''' ({{мова-ang|Æðelræd Unræd}}, 968 — 23 красавіка 1016) —- кароль [[Ангельшчына|Ангельшчыны]] 978—1013 і 1014—1016, прадстаўнік [[Ўэсэкская дынастыя|Ўэсэкскай дынастыі]]. Сын [[Эдгар (кароль Ангельшчыны)|Эдгара]] й Эльфрыды. Быў абвешчаны каралём Ангельшчыны пасьля забойства свайго зводнага брата [[Эдўард Пакутнік|Эдўарда]]. == Часы панаваньня == Панаваньне Этэльрэда было адзначана вялікай колькасьцю сутычак з [[вікінг]]амі. У дзень сьвятога Брайса 13 лістапада 1002 году на загад Этэльрэда адбыўся [[гвалт у дзень сьвятога Брайса|гвалт датчанаў]], што жылі ў Ангельшчыне. Гэта прывяло да нападу з боку [[Свэн Вілабароды|Свэна Вілабародага]], які ў пэрыяд з 1003 па 1007 гады зьдзейсьніў некалькі набегаў. У 1007 годзе Свэн атрымаў адступныя, і напады скончыліся да 1013 году, калі дацкі конунг захапіў ангельскі сталец. Этэльрэд зьбег у [[Нармандыя|Нармандыю]], аднак неўзабаве ў 1014 годзе Свэн сканаў, і [[Ўітэнагемот]] зноўку абраў Этэльрэда на каралеўскую пасаду. Але дацкі флёт абвесьціў каралём [[Кнуд Вялікі|Кнуда]], сына Свэна, з-за чаго пачалася вайна, падчас якой памёр і Этэльрэд. == Спадкаемцы == Этэльрэд меў ня менш за 16 дзяцей ад двух шлюбаў. Першая жонка, Эльфгіфу, памерла ў 1002 годзе. Сын ад гэтага шлюбу, [[Эдмунд Жалезнабокі|Эдмунд]], спадкаваў трон. Другі шлюб адбыўся ў 1002 годзе, Этэльрэд ажаніўся з Эмай Нармандзкай. У 1042 годзе сын Эмы, [[Эдўард Спавяданьнік]], таксама абіраецца каралём Ангельшчыны. [[Вільгельм I Заваёўнік]], унучаты пляменьнік Эмы й кузэн Эдўарда, выкарыстаў гэтую [[роднасьць]] як падставу ангельскай кароны. == Мянушка == У сучаснай ангельскай мове ''Unready'' азначае «негатовы». Аднак сама мянушка ўпершыню была зафіксавана ў 1180 годзе ў форме ''Unræd'', што на [[старажытнаангельская мова|старажытнаангельскай мове]] азначае «той, хто не атрымаў парады». Улічваючы, што імя ''Æþelræd'' азначае «добрая парада», «слушная парада», то яно ў спалучэньні з такой мянушкай было проста гульнёй словаў. == Крыніцы == {{Крыніцы}} {{Пачатак блёку}} {{Адзінка блёку |папярэднік = [[Эдўард Пакутнік]] |назва = [[Сьпіс каралёў Ангельшчыны|Кароль Ангельшчыны]] |гады = 978—1013 |наступнік = [[Свэн Вілабароды]] }} {{Адзінка блёку |папярэднік = [[Свэн Вілабароды]] |назва = [[Сьпіс каралёў Ангельшчыны|Кароль Ангельшчыны]] |гады = 1014—1016 |наступнік = [[Эдмунд Жалезнабокі|Эдмунд II]] }} {{Канец блёку}} == Вонкавыя спасылкі == {{Commons}} * [http://ulfdalir.narod.ru/sources/Britain/Anglosaxon/920-1014.htm Англа-саксонская хроніка. 920—1014 гады]{{ref-en}} * [https://web.archive.org/web/20151121171901/http://www.anglo-saxons.net/hwaet/?do=get&type=person&id=EthelredtheUnready Старонка на anglo-saxons.net]{{ref-en}} * [https://web.archive.org/web/20111024154344/http://www.gumer.info/bibliotek_Buks/History/monarhi2/413.php Рыжоў К.: Усе манархі сьвету. Заходняя Эўропа]{{ref-ru}} {{Каралі Ангельшчыны}} [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў 968 годзе]] [[Катэгорыя:Каралі Ангельшчыны]] [[Катэгорыя:Каранаваныя дзеці]] [[Катэгорыя:Хрысьціянскія манархі]] [[Катэгорыя:Ўэсэкская дынастыя]] [[Катэгорыя:Памерлі ў Лёндане]] [[Катэгорыя:Пахаваныя ў катэдры сьвятога Паўла]] rrln1vetge31dvj84hym3kt38p8ejbi Agram 2000 0 87054 2699460 2667125 2026-11-07T21:23:56Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 2699460 wikitext text/x-wiki {{Зброя |назва = Agram 2000 |выява = [[Файл:Agram-2000.jpg|200пкс]] |подпіс выявы = |краіна паходжаньня = [[Харватыя]] |тып = [[пісталет-кулямёт]] <!-- Выбар тыпу --> |дыстанцыйная зброя = так <!-- Гісторыя выкарыстаньня --> |пэрыяд выкарыстаньня = |выкарыстаньне = |войны = <!-- Гісторыя вытворчасьці --> |канструктар = Мірка Вугрэк |дата стварэньня = 1992 год |вытворца = |кошт адзінкі = |пэрыяд вытворчасьці = |адзінак створана = |мадыфікацыі = Agram 2002 <!-- Агульныя характарыстыкі --> |назва спэцыфікацыі = |вага = 1.8 кг |даўжыня = 482 мм |даўжыня часткі = 200 мм |шырыня = |вышыня = |дыямэтар = |экіпаж = |пасажыры = <!-- Характарыстыкі дыстанцыйнай зброі --> |зарад = [[Патрон 9×19 мм Parabellum|9x19mm Parabellum]] |вага зараду = |калібар = 9 мм |колькасьць ствалоў = |прынцып дзеяньня = |хуткастрэльнасьць = 800 стр/хв |пачатковая хуткасьць = 350 м/с |прыцэльная далёкасьць = да 150 м |найбольшая далёкасьць = |від боясілкаваньня = набойнік на 15, 22 ці 32 патронаў |прыцэл = }} '''Agram 2000''' — [[Харватыя|харвацкі]] [[пісталет-кулямёт]], вынайдзены пад час [[Грамадзянская вайна ў Югаславіі|грамадзянскай вайны ў Югаславіі]]. Спачатку плянаваўся як танная зброя для самаабароны. У канцы 1990-х — пачатку 2000-х як раз з-за сваёй таннасьці і надзейнасьці карыстаўся папулярнасьцю ў крымінальным сьвеце. Праславіўся ў Расеі пасьля забойства [[Галіна Старавойтава|Г. Старавойтавай]], гэты [[пісталет-кулямёт]] імгненна аброс масай чутак. Часта ў крымінальных зводках Agram 2000 памылкова называюць «натаўскім аўтаматам», насамрэч гэты пісталет-кулямёт выпускаўся ў прыватнай фірме ў адным з харвацкіх гарадоў, і ніколі не састаяў на ўзбраеньні якіх-небудзь войск ці спэцслужбаў, за выключэньнем непасрэдна груповак харвацкіх барцоў за незалежнасьць (для якіх і быў непасрэдна зроблены). == Апісаньне == Зьяўляецца па сутнасьці далейшай мадыфікацыяй пісталет-кулямёта [[ТЕС-9]]. Характэрная асаблівасьць гэтага ПК — «інтэграваны» [[глушыцель]]. Для гэтага ў ствале зроблена некалькі групаў адтулін, празь якія парахавыя газы трапляюць у расшыральную камэру [[Глушыцель|глушыцеля]]. Калі ПК выкарыстоўваюць без глушыцеля, то гэтыя адтуліны закрываюцца спэцыяльнай муфтай. Аўтаматыка [[Пісталет-кулямёт|ПК]] працуе за кошт выкарыстаньня энэргіі аддачы [[вольная засаўка|вольнай засаўкі]]. Замыканьне канала [[ствол|ствала]] ажыцьцяўляецца масай падспружыненай [[Зваротная спружына|зваротнай спружынай]] [[Затвор|засаўкі]]. [[Пісталетная дзяржальня]] мае вялікі вугал нахілу і зручную для ўтрыманьня форму. Для падвышэньня ўстойлівасьці зброі пры стральбе выкарыстоўваецца цаўё з адтулінай для вялікага пальца. Ідэя яго ў тым, што пры стральбе моц аддачы, якая зьбівае ствол з [[лінія прыцэльваньня|лініі прыцэльваньня]], прыкладваецца да пэндзля рукі ў дзьвух плоскасьцях, што адначасова памяншае падкідваньньне ствала і зрушэньне зброі назад. Ствольная скрынка выкананая з круглай трубы, мелай у перадпакоі часткі 18 авальных адтулін для астуджэньня. Ствол у ствольнай скрынцы ўтрымліваецца з дапамогай укладыша, разьмешчанага ў яе перадпакоя часткі. Набойнік мае пластмасавае вечка, за якую зручна трымаць зброю. Прыцэльная прылада выканана ў выглядзе [[Мушка|мушкі]] ў колцавым засьцерагальніку і L-вобразнага перакіднога [[цэлік|цаліка]] з адзнакамі на 50 і 150 м. == Вартасьці == * ПК кампактны і лёгкі. Яго ствол лёгка інтэгруецца з глушыцелем. * Agram 2000 вельмі просты і танны ў вырабе, усё 56 дэталяў вырабляюцца штампоўкай. * Пласмасавыя накладкі вечка набойніка выключаюць мэталічны ляск набойнікаў у падсумке. * Зброя лёгка разьбіраецца для чысткі і змазкі, досыць выняць папярочны штыфт і вывярнуць кантавую заглушку. * Выкарыстаньне курковага [[Ударна-спускавы мэханізм|ўдарна-спускавога мэханізму]] спрыяльна адбіваецца на кучнасьці стральбы, т.к. пры зачыненьні [[засаўка|асаўкі]] падчас стрэлу ствол пасьпявае вярнуцца на лінію прыцэльваньня. * Засьцерагальнік лёгка перамыкаць вялікім пальцам рукі, не адпускаючы дзяржальню кіраваньня агнём. * Выкарыстаньне досыць цяжкага [[Глушыцель|глушыцеля]] перамяшчае цэнтар цяжару зброі наперад, істотна памяншаючы падкідваньні ствала пры стрэле. == Недахопы == * Ва ўдарна-спускавым мэханізьме выкарыстоўваецца баявая спружына, якая працуе на расьцяжэньне. Гэтак нязвыклае канструктыўнае рашэньне зьнізіла надзейнасьць і жывучасьць. * Ствол вырабляецца нядбайна. Большасьць ПК Agram 2000 мае [[патроньнік]], зрушаны адносна восі канала [[ствол|ствала]], што прыводзіць да дэфармацыі куль пры стральбе і павялічвае іх расьсейваньне. * Адсутнасьць прыклада і амартызатара, з-за чаго не кампенсуецца сіла аддачы. У выніку трапнасьць стральбы пакідае жадаць лепшага. * Для ўзьвядзеньня засаўкі неабходна прыкладваць даволі значнае ўсільле. * Зброя можа разьбіраецца лёгка, але пасьля разборкі цяжка яё зьбіраць з-за вялікай калянасьці зваротнай спружыны. * Малая, у параўнаньні зь іншымі [[Пісталет-кулямёт|пісталетамі-кулямётамі]], ёмістасьць набойніка памяншае практычную хуткастрэльнасьць зброі. == Громкія злачынствы, зьдзейсьненыя з дапамогай Agram 2000 == * [[1998]] — забойства дэпутата Старавойтавай у Пецярбургу<ref>http://starovoitova.ru/rus/main.php?i=9&s=32</ref> * [[2000]] — трайное забойства ў Пецярбургу ў гасьцініцы Асторыя.<ref>http://www.lenpravda.ru/readingreg1.phtml?id=2126</ref>. * [[2001]] — забойства намесьніка прэфэкта Зеленаградзкага вокруга Масквы Л.Аблонскага<ref>http://stopcrime.ru/investigations/6/1332.html</ref> * [[2005]] — перастрэлка ў рэстаране «Желтая субмарина» ў Маскве <ref>http://newsru.com/russia/26apr2005/yellow_sub.html</ref> * [[2007]] — забойства лідэра азейбарджанскай злачыннай групоўкі ў Маскве<ref>https://web.archive.org/web/20070925031753/http://www.aferizm.ru/stati/crime/st_k_chingiz.htm</ref> * [[2011]], [[12 студзеня]] — Забойства экс-кандыдата ў мэры [[Адэса|Адэсы]] Каробчынскага<ref>[https://web.archive.org/web/20110115060003/http://www.segodnya.ua/news/14212186.html В бизнесмена Коробчинского стреляли из хорватского пулемета]</ref> == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Вонкавыя спасылкі == * [https://web.archive.org/web/20081026033825/http://world.guns.ru/smg/smg38-r.htm Апісаньне Agram 2000 на world.guns.ru] * [http://www.zbroinik.ho.ua/agniastrelnoe/pk/Agram/Agram%202000/Agram%202000.php Zbroinik-першы беларускі зброевы сайт]{{Недаступная спасылка|date=January 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [https://web.archive.org/web/20100325141427/http://www.arms.ru/Guns/pistmin/agram.htm Аrms.ru] [[Катэгорыя:Пісталет-кулямёты]] 22olqf2sz3ztff0r2tcsdtvtukzjo2g Ішмэль Дэмантагнак 0 89079 2699516 2621875 2026-11-08T02:22:31Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 2699516 wikitext text/x-wiki {{Футбаліст}} '''Ішмэль Абэндыга Дэмантагнак''' ({{мова-en|Ishmel Abendigo Demontagnac}}; {{Н}} 15 чэрвеня 1988 году, [[Лёндан]], [[Ангельшчына]]) — былы [[Ангельшчына|ангельскі]] футбаліст, паўабаронца. == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Вонкавыя спасылкі == * [https://web.archive.org/web/20230407215139/https://www.blackpoolfc.co.uk/page/ProfilesDetail/0,,10432~354565,00.html Профіль на афіцыйным сайце «Блэкпулу»] {{Ізаляваны артыкул}} {{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Дэмантагнак, Ішмэль}} [[Катэгорыя:Ангельскія футбалісты]] k8cc1hj0elc6ayb8aubleytll11om7g ІнтэрПэйБанк 0 89146 2699512 2616113 2026-11-08T02:00:37Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 2699512 wikitext text/x-wiki {{Кампанія |назва = ЗАТ «Інтэрпэйбанк» |лягатып = |тып = [[закрытае акцыянэрнае таварыства]] |лістынг на біржы = |дэвіз = |заснаваная = 2001 |закрытая = 2015 |заснавальнікі = |разьмяшчэньне = {{Сьцяг Беларусі}} 220068, г. [[Менск]], вул. Някрасава, 114 |ключавыя фігуры = старшыня ўправы Ўладзімер Драгун |галіна = [[сфэра паслугаў]] |прадукцыя = [[банкаўскі рахунак]], [[уклад]] |абарачэньне = {{Рост}}24 365 млн [[Беларускі рубель|рублёў]] (2009 год; 8 691 тыс [[Амэрыканскі даляр|$]]) |апэрацыйны прыбытак = {{Падзеньне}}11 999 млн рублёў (2009 год; 4 280 тыс $) |чысты прыбытак = {{Рост}}8 944 млн рублёў (2009 год<ref>{{Спасылка | аўтар = | прозьвішча = | імя = | аўтарlink = | суаўтары = | дата публікацыі = 21 траўня 2010| url = http://www.credexbank.by/files/documents/mcfo_audit09.pdf| загаловак = Справаздача 2009 год паводле МСФС| фармат = | назва праекту = | выдавец = ЗАТ «Крэдэксбанк»| дата = 13 лютага 2011 | мова = ru| камэнтар = }}</ref>; 3 191 тыс $<ref>{{Спасылка | аўтар = | прозьвішча = | імя = | аўтарlink = | суаўтары = | дата публікацыі = | url = http://www.nbrb.by/bel/statistics/ForexMarket/AvrExRate/?yr=2009| загаловак = Зьвесткі аб сярэднеўзважаным курсе беларускага рубля да замежных валютаў на валютным рынку Рэспублікі Беларусь за 2009 год| фармат = | назва праекту = [[Нацыянальны банк Рэспублікі Беларусь]]| выдавец = | дата = 13 лютага 2011 | мова = | камэнтар = Паводле сярэдняе за 2009 год цаны (2803,27) набыцьця даляра за рублі на валютным рынку}}</ref>) |лік супрацоўнікаў = >100 |матчына кампанія = «Альянс Іпатэка» |даччыныя кампаніі = |аўдытар = «[[КПМГ]]» |сайт = [http://ipaybank.by/ ipaybank.by] }} '''«ІнтэрПэйБанк»''' — [[камэрцыйны банк]] Беларусі, які існаваў 2001—2015 гадох. [[Статутны фонд]] — 150 [[Мільярд|млрд.]] [[Беларускі рубель|руб.]] (2013)<ref>{{Спасылка|аўтар = |прозьвішча = |імя = |аўтарlink = |суаўтары = |дата публікацыі = |url = http://ipaybank.by/bank/visit/|загаловак = Визитная карточка|фармат = |назва праекту = Наш банк|выдавец = ІнтэрПэйБанк|дата = 30 верасьня 2013|мова = ru|камэнтар = }}</ref>. Асноўныя акцыянэры: ААТ «Альянс Іпатэка» ([[Расея]], 79,1% акцыяў), ЗАТ «Старбанк» ([[Расея]], 19,72%) і ЗААТ «Сэнтэкінвэст» ([[Беларусь]], 1,18% акцыяў). [[МФА]] 153001273, [[Уліковы нумар платніка|УНП]] 807000030, [[АКПА]] 37560001. [[SWIFT|S.W.I.F.T.]]: IPBKBY2X. [[Тэлекс]]: 252100 IPBK BY<ref>{{Спасылка|аўтар = |прозьвішча = |імя = |аўтарlink = |суаўтары = |дата публікацыі = |url = http://ipaybank.by/bank/adress/|загаловак = Реквизиты и лицензии|фармат = |назва праекту = Наш банк|выдавец = ІнтэрПэйБанк|дата = 30 верасьня 2013|мова = ru|камэнтар = }}</ref>. == Дзейнасьць == Быў чальцом: * Асацыяцыі беларускіх банкаў; * паўнапраўным чальцом [[Банкаўская асацыяцыя краінаў Цэнтральнай і Ўсходняй Эўропы|Банкаўскай асацыяцыі краінаў Цэнтральнай і Ўсходняй Эўропы]] ({{мова-en|Banking Association for Central and Eastern Europe}}); * Міжнароднай [[Аплатная сыстэма|аплатнай сыстэмы]] [[Visa International]]; * [[SWIFT|Супольнасьці сусьветных міжбанкаўскіх фінансавых тэлекамунікацыяў]]; * [[Адкрытае акцыянэрнае таварыства|Адкрытага акцыянэрнага таварыства]] «[[Беларуская валютна-фондавая біржа]]»; * [[АРІП Разьлік|Сыстэмы «Разьлік»]] — [[Аўтаматызаваная інфармацыйная сыстэма|аўтаматызаванай інфармацыйнай сыстэмы]] адзінае разьліковае і інфармацыйнае прасторы (АІС АРІП)<ref name="vizyt"/>. Меў аддзяленьні ў [[Бабруйск]]у, [[горадня|Гародні]] і [[Менск]]у<ref name="cbu">{{Спасылка | аўтар = | прозьвішча = | імя = | аўтарlink = | суаўтары = | дата публікацыі = | url = http://www.credexbank.by/contatcs/cbu| загаловак = ЦБУ| фармат = | назва праекту = Контактная информация| выдавец = ЗАТ «Крэдэксбанк»| дата = 7 кастрычніка 2010 | мова = ru| камэнтар = }}</ref>. == Мінуўшчына == Банк паўстаў у верасьні 2001 году ў [[Вольная эканамічная зона|вольнай эканамічнай зоне]] «[[Вольная эканамічная зона Менск|Менск]]» пад назовам «Паўночны інвэстыцыйны банк»<ref name="infobank">{{Спасылка | аўтар = | прозьвішча = | імя = | аўтарlink = | суаўтары = | дата публікацыі = | url = http://infobank.by/infobank.by/300/ItemID/33/Default.aspx| загаловак = Информация о банке| фармат = | назва праекту = Банки| выдавец = InfoBank.by| дата = 7 кастрычніка 2010 | мова = ru| камэнтар = }}</ref>. 13 лютага 2007 году асноўным акцыянэрам стаў [[Vicpart Holding SA]] ([[Швайцарыя]])<ref name="vizyt">{{Спасылка | аўтар = | прозьвішча = | імя = | аўтарlink = | суаўтары = | дата публікацыі = | url = http://www.credexbank.by/about/history| загаловак = Визитная карточка| фармат = | назва праекту = Наш банк| выдавец = ЗАТ «Крэдэксбанк»| дата = 7 кастрычніка 2010 | мова = ru| камэнтар = }}</ref>, у сувязі з чым адбылася зьмена назвы банку на [[ЗАТ]] «Крэдэксбанк»<ref>{{Спасылка|аўтар = |прозьвішча = |імя = |аўтарlink = |суаўтары = |дата публікацыі = |url = http://credexbank.by/bank/about/|загаловак = Общая информация|фармат = |назва праекту = Наш банк|выдавец = ЗАТ «Інтэрпэйбанк»|дата = 28 студзеня 2013|мова = ru|камэнтар = }}</ref>. Ліцэнзія на правядзеньне банкаўскай дзейнасьці №19 выдадзеная 29 сьнежня 2008 году [[Нацыянальны банк Рэспублікі Беларусь|Нацыянальным банкам Беларусі]]. 22 студзеня 2013 году адбылася зьмена назвы банку на [[ЗАТ]] «Інтэрпэйбанк»<ref>{{Спасылка|аўтар = |прозьвішча = |імя = |аўтарlink = |суаўтары = |дата публікацыі = 22 студзеня 2013|url = http://nn.by/?c=ar&i=103698|загаловак = «Онербанк» прададзены, «Крэдэксбанк» перайменаваны|фармат = |назва праекту = Эканоміка|выдавец = [[Наша Ніва]]|дата = 28 студзеня 2013|мова = |камэнтар = }}</ref> у сувязі з адмовай асноўнага акцыянэра Vicpart Holding SA ад працягу дзейнасьці на тэрыторыі Рэспублікі Беларусь<ref>{{Спасылка|аўтар = |прозьвішча = |імя = |аўтарlink = |суаўтары = |дата публікацыі = 23 студзеня 2013|url = http://credexbank.by/news/147.html|загаловак = Об изменении наименования и структуры собственности банка|фармат = |назва праекту = Новости|выдавец = ЗАТ «Крэдэксбанк»|дата = 28 студзеня 2013|мова = ru|камэнтар = }}</ref>. На 1 студзеня 2013 году «ІнтэрПэйБанк» займаў 27-е месца паводле памеру актываў сярод банкаў Беларусі, якія складалі 0,08 %. Абсяг прыцягнутых сродкаў фізычных асобаў складаў 4 млрд [[Беларускі рубель|рублёў]]. 3 лютага 2014 году Ўправа [[Нацыянальны банк Беларусі|Нацыянальнага банку Беларусі]] ўхваліла Рашэньне аб прыпыненьні на год дазволу «ІнтэрПэйБанку» прыцягваць сродкі фізычных асобаў на [[Банкаўскі рахунак|рахункі]] і ва [[Уклад|ўклады]] ў сувязі зь невыкананьнем шэрагу патрабаваньняў [[Банкаўскі кодэкс Беларусі|Банкаўскага кодэксу Беларусі]]<ref>{{Артыкул|аўтар=Уладзіслаў Кулецкі.|загаловак=Прыпынена дзеянне ліцэнзіі ЗАТ «ІнтэрПэйБанк»|спасылка=https://zviazda.by/be/news/20140205/1391550860-prypynena-dzeyanne-licenzii-zat-interpeybank|выданьне=[[Зьвязда]]|тып=газэта|год=5 лютага 2014|нумар=[https://zviazda.by/be/number/21-27631 21 (27631)]|старонкі=[https://zviazda.by/sites/default/files/pdf/2014/02/ZV_20140205_2.pdf 2]|issn=1990-763x}}</ref>. 8 траўня 2015 году Нацыянальны банк Беларусі адклікаў ліцэнзію на ажыцьцяўленьне банкаўскай дзейнасьці ў ЗАТ «ІнтэрПэйБанк»<ref>[http://www.nbrb.by/Press/?nId=1137&l=be Аб адкліканні ліцэнзіі на ажыццяўленне банкаўскай дзейнасці ў ЗАТ «ІнтэрПэйБанк»]</ref>. == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Вонкавыя спасылкі == * [https://web.archive.org/web/20211117031851/http://www.ipaybank.by/ Афіцыйная бачына] {{ref-ru}}{{ref-en}} {{Банкі Беларусі}} [[Катэгорыя:Былыя банкі Беларусі]] [[Катэгорыя:Зьніклі ў 2015 годзе]] c2w298c4eiy7zo8k0ylj5s6ba1v72ie Алег Грушэцкі 0 89576 2699528 2603979 2026-11-08T04:32:46Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 2699528 wikitext text/x-wiki {{Асоба |імя = Алег Грушэцкі |арыгінал імя = Алег Леанідавіч Грушэцкі |партрэт = |памер = 200пкс |апісаньне = А. Грушэцкі ў [[Палац Рэспублікі (Менск)|Палацы Рэспублікі]] |імя пры нараджэньні = |род дзейнасьці = літаратар, публіцыст, грамадзкі дзяяч }} '''Але́г Леані́давіч Грушэ́цкі ''' ({{н}} 8 траўня 1974, [[Менск]]) — беларускі літаратар, журналіст, публіцыст, перакладчык, грамадзкі дзяяч. Адраджэнец [[Гісторыя скаўтынгу на Беларусі|скаўтынгу на Беларусі]], адзін з заснавальнікаў [[Аб’яднаньне беларускіх скаўтаў|Аб’яднаньня беларускіх скаўтаў]]<ref name="нв">{{артыкул|аўтар=|загаловак=Алег Грушэцкі|спасылка=http://www.nv-online.info/attachment/395/Narodnaya_volia_07_05.pdf|выданьне=[[Народная Воля]]|тып=газэта|месца=Мн.|выдавецтва=|год=7 траўня 2013|выпуск=3777|нумар=36|старонкі=8|issn = 2071-9647}}</ref>. Аўтар літаратуразнаўчых і гістарычных артыкулаў як у беларускіх, так і ў замежных навуковых выданьнях. Ляўрэят шэрагу творчых прэмій. Нашчадак старажытнага шляхецкага роду [[Грушэцкія гербу Любіч|Грушэцкіх гербу Любіч]]<ref name="Нс">{{артыкул|аўтар= |загаловак=Героі беларускага фэнтазі вяртаюцца |спасылка=https://www.nslowa.by/wp-content/uploads/2018/08/wy28.pdf |выданьне=[[Наша слова]] |тып=газэта |месца=Ліда. |выдавецтва=[[Таварыства беларускай мовы імя Францішка Скарыны|ТБМ]] |год= 13 ліпеня 2022|выпуск= |нумар=28 |старонкі=11—12}}</ref><ref>{{cite web|url= https://novychas.online/kultura/karaleustvu-patrebny-heroi-vyjszau-z-druku-pracja|title= Каралеўству патрэбны героі. Выйшаў з друку працяг дзіцячага беларускага фэнтэзі пра рыцара Янка і каралеўну Мілану|author= |date= 2022-06-24|publisher= Новы Час|accessdate= 2022-06-26|archiveurl= https://web.archive.org/web/20220626161651/https://novychas.online/kultura/karaleustvu-patrebny-heroi-vyjszau-z-druku-pracja|archivedate= 26 чэрвеня 2022}}</ref>. == Біяграфія == Нарадзіўся 8 траўня 1974 году ў [[Менск]]у. Навучаўся ў СШ №20 (сёньня [[Гімназія № 8 (Менск)|гімназія №8]]). Працоўную дзейнасьць пачаў са старэйшага [[завадатар]]а ў СШ №140 (1992 г.)<ref name="вершы">{{Спасылка|url = http://www.vershy.ru/category/aleg-grushetski| копія = http://www.peeep.us/557d39f7| дата копіі =7 студзеня 2016 | загаловак =Біяграфія Алега Грушэцкага | выдавец =[[Вершы.ru]] | дата доступу = 7 студзеня 2016 }}</ref>. У 1996 г. прайшоў навучаньне ў [[Рэспубліканскі інстытут прафэсійнай адукацыі|РІПА]] па вучэбным пляне «Кіраваньне прадпрыемствам ва ўмовах рыначнай эканомікі» з прысваеньнем кваліфікацыі «[[Мэнэджмэнт|Мэнэджар]]-прадпрымальнік»<ref name="Яцкоў">{{артыкул|аўтар=[[Мікалай Яцкоў]]|загаловак=Мы — Грушэцкія!|спасылка=http://pdf.kamunikat.org/17107-1.pdf |аўтар выданьня=Мікалай Яцкоў |выданьне=[[Брылёўскі летапіс]] |тып=газэта |месца= |выдавецтва= |год=студзень, 2011 |выпуск=144|нумар=2|старонкі=4—5|isbn=}}</ref><ref name="Марціновіч">{{артыкул |аўтар= [[Дзяніс Марціновіч]]|загаловак=У лесе, без дзяўчат і мабільнікаў |спасылка=http://www.nv-online.info/by/713/printed/122915/ |выданьне=[[Народная воля]] |тып=газэта |месца= Мн.|год=12 жніўня 2016 |выпуск= 4106|нумар= 59|старонкі=4|ref= |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160824192357/http://www.nv-online.info/by/713/printed/122915/ |archivedate=24 жніўня 2016}}</ref>. Пасьля навучаньня працаваў на заводзе сродкаў комплекснай аўтаматызацыі НВА «Гранат» мэнэджарам аддзелу [[маркетынг]]у<ref name="вершы" />. <includeonly> У 2019 г. пасьпяхова завяршыў навучаньне ў Інстытуце Польскім, у ліку лепшых выпускнікоў<ref>{{Спасылка |url=https://novychas.by/kultura/sjarod-lepszyh-vypusknikou-polskaha-instytuta-ad |загаловак= Сярод лепшых выпускнікоў Польскага Інстытута – адзін з аўтараў «Новага Часа» |аўтар= |дата публікацыі= 2019-06-08 | выдавец= [[Новы час (газэта)]]|дата доступу=2019-06-09 |копія= http://web.archive.org/web/20190609142223/https://novychas.by/kultura/sjarod-lepszyh-vypusknikou-polskaha-instytuta-ad|дата копіі= 2019-06-09}}</ref><ref>{{Спасылка| аўтар =| дата публікацыі =2019-06-07| url = http://www.instpol.by/news/Minioneprojekty/1219.html|загаловак = Уручэнне пасведчанняў слухачам курсаў 2017/2019|выдавец = Польскі інстытут у Мінску | дата доступу = 2019-06-09}}</ref>. </includeonly> Бацька траіх дзяцей<ref>{{Спасылка|аўтар = Ю. Сенькавец| дата публікацыі =21 сьнежня 2012 | url =http://mk.by/2012/12/21/75163 | загаловак =Ангелы не спят |назва праекту =газ. «Минский курьер», № 144 (2322)| выдавец =Мингарвыканкам| мова =ru|копія=http://www.peeep.us/33a7d706 |дата копіі =14 верасьня 2013 }}</ref><ref name="Маладосць">{{артыкул|аўтар= Алег Грушэцкі |загаловак=Каралеўна і чорны бык|спасылка= |выданьне=[[Маладосць]] |тып= часопіс|год=2015 |нумар=12 |старонкі=25—28}}</ref>. Дачка — выхаванка менскага беларускамоўнага садка<ref>{{артыкул|аўтар= |загаловак=Беларусікі. Проста Марыя |спасылка= http://zviazda.by/be/news/20161214/1481735156-prosta-maryya |выданьне=[[Звязда]] |тып=газета |месца= Мн.|выдавецтва=РВУ «Звязда» |год= 15 снежня 2016 |выпуск= 28352|нумар=242 |старонкі=12 |ref= |archiveurl=http://www.peeep.us/6be4b9d7 |archivedate=24 студзеня 2017}}</ref>. === Грамадзкая дзейнасьць === [[Файл:ГрушэцкіАБС.jpg|значак|160пкс|Алег Грушэцкі з пасведчаньнем Мінюсту аб рэгістрацыі «[[Аб’яднаньне беларускіх скаўтаў|Аб’яднаньня беларускіх скаўтаў]]» у дзень атрыманьня пасведчаньня (12.08.1992)]] З 1987 году — актыўны удзельнік таварыства «[[Талака (Менск)|Талака]]»<ref name="вершы" />, якое займалася адраджэньнем беларускай культуры. У 1989 годзе на Сойме «Талакі» быў вылучаны ў сябры Рады. Напачатку 1989 году стаў маладзёвым кіраўніком «[[Беларускі вучнёўскі саюз|Беларускага вучнёўскага саюзу]]»<ref name="вершы" /><includeonly>. У жніўні 1989 году сабраў першы [[Скаўтынг|скаўцкі]] зьвяз (атрад), у склад якога ўвайшлі ў асноўным вучні [[Гімназія № 8 (Менск)|школы №20]], а таксама сябры [[Беларускі вучнёўскі саюз|БВС]]. Створаны атрад (які складаўся пераважна з хлопцаў і некалькіх дзяўчат) узяў назву «Касінеры» ў гонар [[Касінеры|касінераў]] [[Кастусь Каліноўскі|Кастуся Каліноўскага]]</includeonly>. Гэта была першая спроба адраджэньня [[Гісторыя скаўтынгу на Беларусі|беларускага скаўтынгу]]<ref name="Яцкоў" />. У жніўні 1990 годзе прымаў удзел у адкрыцьці першага заезду першага беларускамоўнага дзіцячага летніку «[[Грунвальд (летнік)|Грунвальд]]» — ганарова ўздымаў сьцяг на цырымоніі адкрыцьця<ref>{{артыкул|аўтар= Свэн Экдаль |загаловак= Грунвальдская (Таненбергская) бітва 1410 г. і яе адлюстраванне ў помніках XX ст. |спасылка= http://kamunikat.org/8806.html?pubid=20766|аўтар выданьня=[[Андрэй Дынько]] |выданьне=[[ARCHE Пачатак|ARCHE]] |тып= часопіс |месца= Мн.|выдавецтва=|год= кастрычнік 2010 |выпуск=97|нумар=10|старонкі=323}}</ref>. Напачатку 1991 году выдаў першае сучаснае беларускае скаўцкае выданьне — газэта «[[Скаўт Беларусі]]»<ref>{{Кніга|аўтар = |частка =Скаўт Беларусі |загаловак = Дэмакратычная апазыцыя Беларусі: 1956-1991. Пэрсанажы і кантэкст |спасылка = http://www.slounik.org/153855.html|адказны = |выданьне = |месца =Мн. |выдавецтва =[[Архіў найноўшае гісторыі]] |год =1999 |старонкі = |старонак = |isbn =985-6374-08-1 |наклад = }}</ref>. У 1991 годзе па запрашэньні [[Сусьветная арганізацыя скаўцкага руху|Сусьветнага скаўцага кіраўніцтва]] прадстаўляў Беларусь на 17-м Сусьветным скаўцкім [[Джамбары (сусьветны зьлёт скаўтаў)|Джамбары]] (скаўцкі зьлёт), які праходзіў з 8 па 16 жніўня 1991 году ў [[Рэспубліка Карэя|Паўднёвай Карэі]]. На гэтым Джамбары стаў першым (і на той час адзіным) беларускім скаўтам, які прадстаўляў Беларусь<ref name="нв" />. У 1992 годзе стаў адным з арганізатараў Устаноўчага сойму «[[Аб’яднаньне беларускіх скаўтаў|Аб’яднаньня беларускіх скаўтаў]]». 21 сакавіка 1992 году, падчас Устаноўчага сойму, быў абраны сябрам Рады АБС. 14 жніўня 1992 году ў Рэспубліканскім скаўцкім летніку «Лясун» здаў іспыты з прысваеньнем кваліфікацыі Скаўт-майстра. 15 лістапада 1992 году на сходзе па ўтварэньні Менскай харугвы імя [[Вітаўт]]а быў абраны сябрам Рады менскай харугвы<ref name="вершы" />. У ліпені 1993 году адкрываў першы [[Джамбары (сусьветны зьлёт скаўтаў)|Джамбары]] [[Аб’яднаньне беларускіх скаўтаў|АБС]] — запальваў Вялікае Джамбарыйскае вогнішча<ref name="вершы" />. === Творчасьць === У юнацтве навучаўся маляваньню ў беларускага скульптара [[Гэнік Лойка|Гэніка Лойкі]]. У 1992 годзе пачаў пісаць бардаўскія ды скаўцкія песні<ref name="вершы" />. У 1993 годзе выступіў на «III [[Аршанская бітва (фэст)|Беларускім фэстывалі бардаўскай песьні]]»<ref>{{Кніга|аўтар = Юрка Копцік|частка =Гісторыя фестываля “Аршанская бітва” |загаловак = Аршанская бітва і Аршанскі фэст: гісторыя |спасылка =https://vk.com/doc25397404_262467387?hash=a159563a2323176948&dl=a1b719063364ae67f5 |выданьне = |месца =Орша |выдавецтва = Цэнтр імя Філона Кміты|год =2007 |старонкі =21—22 |старонак =36 }}</ref><includeonly>(28—29 жніўня; прысьвечаны [[Бітва пад Воршай|Аршанскай бітве]])</includeonly>. Выканаў некалькі песень ў жанры [[блюз-рок]] на свае вершы і адну на верш [[Анатоль Сыс|Анатоля Сыса]]. Музыказнаўца [[Вітаўт Мартыненка]] ў газэце «Чырвоная змена», у сваім артыкуле прысьвечаным гэтаму фэсту тады пісаў пра яго: {{Цытата|Не падмануў фестываль і спадзяванняў тых, хто ад фестываляў чакае ў першую чаргу адкрыццяў. Імі сталі магіляўчанін Алесь Аўраменка, мінчук Алег Грушэцкі. Мяне асабіста найбольш уразіў апошні, які стварыў нечаканы вобраз гэткага беларускага панк-барда. Хацелася б, каб Алег працягваў творчасць у знойдзенай плыні…|{{артыкул|аўтар=[[Вітаўт Мартыненка]] |загаловак=Яшчэ адна цагліна ў падмурак адраджэння|выданьне=Чырвоная Змена|год=2 верасьня 1993|выпуск=13677|нумар=83|старонкі=}}}} Пасьля гэтага фэстывалю Грушэцкага запрасілі запісаць свае песьні на «[[Першы Нацыянальны канал Беларускага радыё|Белрадыё]]»<ref name="Яцкоў" />. Ягоныя песьні, як вершы, былі надрукаваны ў часопісе «Першацвет» (№3, 1994)<ref>{{артыкул|аўтар= Алег Грушэцкі |загаловак= Што такое скаўтынг. (Прадмова.) Вось і вечар настаў. Хай заўжды будзе так. (Вершы.)|выданьне= Першацвет|тып= часопіс |месца= Мн.|выдавецтва= Полымя |год=1994|выпуск=16|нумар=3|старонкі=58—61}}</ref>. Піша [[Фэнтэзі|казкі-фэнтэзі]] і вершы на беларускай мове<ref name="нв" /><ref>{{Спасылка|аўтар = | дата публікацыі = 5 сакавіка 2012 | url =http://news.21.by/society/2012/03/05/479857.html | копія =http://www.peeep.us/a9f7ee7d | дата копіі =14 верасьня 2013 | загаловак =Паэты Уздзеншчыны сустрэліся з Дзяржынскімі творцамі| выдавец = news.21.by | дата доступу = 14 верасьня 2013 }}</ref><includeonly>. Таксама друкуецца на польскай і украінскай мовах</includeonly>. Публікаваўся са сваімі творамі, а таксама зь [[Літаратуразнаўства|літаратуразнаўчымі]], [[Біяграфія|біяграфічнымі]] і [[Публіцыстыка|публіцыстычнымі]] артыкуламі ў газэтах «[[Літаратура і Мастацтва|Літаратура і мастацтва]]», «[[Настаўніцкая газэта]]», «[[Зьвязда]]», «Белорусская нива» («[[Сельская газета]]»)<includeonly>, «[[Народная Воля]]», «[[Наша слова]]», «[[Новы час (газэта)|Новы час]]», «[[Культура (газэта)|Культура]]», польскай «[[Gazeta Polska Codziennie]]»</includeonly>, у часопісах «[[Вясёлка (часопіс)|Вясёлка]]», «[[Маладосць]]»<ref>{{артыкул|аўтар=Наста Грышчук |загаловак=Ударны ліпень |спасылка=http://www.main.lim.by/wp-content/uploads/2015/08/31-2015.pdf|выданьне=[[Літаратура і Мастацтва|Літаратура і мастацтва]] |тып=газета |месца= Мн.|выдавецтва= СПБ, РВУ «Звязда»|год=7 жніўня 2015 |выпуск=4831|нумар= 31|старонкі= 6|archiveurl= https://web.archive.org/web/*/http://www.main.lim.by/wp-content/uploads/2015/08/31-2015.pdf|archivedate=11 кастрычніка 2015}}</ref>, «Першацвет», «[[Роднае слова (часопіс)|Роднае слова]]»<includeonly>, украінскім часопісе «[[Колобочок]]»<ref>{{артыкул|аўтар=Олег Грушецький |загаловак=Чому у звірів шуби різні |спасылка= |выданьне=[[Колобочок]] |тып=часопіс|месца=[[Чарнаўцы]] |выдавецтва= Друк Арт|год=2022 |выпуск= |нумар=12 |старонкі= 7—9|isbn= |issn= |мова=uk}}</ref>, польскіх навукова-гістарычных часопісах «[[Mówią Wieki]]», «Rocznik Lubelski»</includeonly>. Прымае ўдзел у творчых імпрэзах Паэтычнага тэатра «Арт. С». Некаторыя вершы Грушэцкага пакладзены на музыку<ref>{{YouTube|logo=1|id=rTIJ5zGLNbM|start=|title="Я беларус у душы" (на словы Алега Грушэцкага)}}. Alexander Skory, 19 лістапада 2021.</ref>. Апроч літаратурнай дзейнасці і публіцыстыкі — здымаецца ў кіно<ref>{{артыкул|аўтар=[[Дзяніс Марціновіч]]|загаловак=У лесе, без дзяўчат і мабільнікаў|спасылка=http://www.nv-online.info/by/713/printed/122915/|выданьне=[[Народная Воля]]|тып=газета|месца=Мн.|год=12 жніўня 2016|выпуск=4106|нумар=59|старонкі=4|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160824192357/http://www.nv-online.info/by/713/printed/122915/ |archivedate=24 жніўня 2016}}</ref>. На думку Алега Грушэцкага беларускую літаратуру вылучае дух таямнічасьці і загадкавасьці, пэўнай містычнасьці і міфалагічнасьці<ref>{{Спасылка|аўтар =Ганна Севярынец| дата публікацыі =28 студзеня 2015| url =http://www.velvet.by/shopwindow/uspeshnaya-zhizn/velvetovye-intervyu/velvetavae-nterv-yu-slova-chytachu| копія = https://web.archive.org/save/http://www.velvet.by/shopwindow/uspeshnaya-zhizn/velvetovye-intervyu/velvetavae-nterv-yu-slova-chytachu| дата копіі =26 ліпеня 2015 | загаловак =VELVETавае інтэрв’ю. Слова чытачу: Алег Грушэцкі |выдавец =[[Velvet.by]] | дата доступу = 26 ліпеня 2015 }}</ref>. == Узнагароды == * 2015 год — 2 месца на конкурсе «[[Таварыства беларускай мовы імя Францішка Скарыны|Таварыства беларускай мовы]]» на тэму «Гуманітарныя навукі. Персаналіі», за артыкул «Беларускае фэнтэзі»<ref>{{Спасылка | аўтар = | дата публікацыі = 28 чэрвеня 2015 | url = http://tbm-mova.by/news_1200.html| копія = https://web.archive.org/web/20150726105358/http://tbm-mova.by/news_1200.html| дата копіі =26 ліпеня 2015 | загаловак = Вынікі конкурсу артыкулаў у Вікіпедыі | выдавец =[[Таварыства беларускай мовы імя Францішка Скарыны|ТБМ]] | дата доступу = 26 ліпеня 2015 }}</ref><ref>{{артыкул|аўтар=[[Югася Каляда|Яўгенія Парашчанка]] |загаловак=Вынікі конкурсу артыкулаў у Вікіпедыю |спасылка= http://naszaslowa.by/wp-content/uploads/2014/05/5anash26i.pdf |выданьне= [[Наша слова]]|тып=газэта |месца= |выдавецтва=ТБМ |год= 30 чэрвеня 2015|выпуск= 1229 |нумар=26 |старонкі= 5 |archiveurl=http://naszaslowa.by/wp-content/uploads/2014/05/5anash26i.pdf |archivedate=30 ліпеня 2016}}</ref>. * 2016 год — Дыплём І ступені рэспубліканскага конкурсу навукова-дасьледчых работ «Памяць роду: мінулае вачыма сучасьнікаў» у намінацыі «Гісторыя ўласнага роду, сям’і» (арганізатар — навукова-мэтадычны часопіс Міністэрства адукацыі РБ «[[Роднае слова (часопіс)|Роднае слова]]»)<ref>{{артыкул|аўтар=|загаловак=Вынікі рэспубліканскага конкурсу “Памяць роду: мінулае вачыма сучаснікаў”|спасылка=|выданьне=[[Роднае слова (часопіс)|Роднае слова]]|тып=часопіс|месца=Мн.|выдавецтва=[[Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь|Мінадукацыі РБ]]|год=2016|выпуск=347|нумар=11|старонкі=5}}</ref>. * 2017 год — 1 месца ў конкурсе «Культурны ракурс» газэты «[[Літаратура і мастацтва]]»<ref>{{артыкул|аўтар= |загаловак= Культурны ракурс |спасылка= http://zviazda.by/sites/default/files/1-2017.pdf |выданьне=[[Літаратура і мастацтва]] |тып=газэта |месца= Мн.|выдавецтва= СПБ, РВУ «Звязда»|год= 6 студзеня 2017 |выпуск=4904 |нумар= 1|старонкі= 16|archiveurl= https://web.archive.org/save/_embed/http://zviazda.by/sites/default/files/1-2017.pdf |archivedate=24 студзеня 2017}}</ref>. {|align="center" !colspan="4"| ||| [[Файл:Gruszecki RodnajeSłowa.jpg|міні|none|220px|Узнагароджаньне дыпл. I ступені на рэсп. конк. нав.-дасл. работ «Памяць роду: мінулае вачыма сучасьнікаў». Узнагароджвае нач. упр. па справах моладзі Мінадукацыі РБ Н. Пшанічная]] ||| [[Файл:GruszeckiZwiazda.jpg|міні|none|190px|Узнагароджаньне дыпл. за 1-е месца ў конк. «Культурны ракурс» газ. «[[Літаратура і мастацтва]]». Разам з галоўным рэдактарам газ. «Літаратура і мастацтва» Л. Цімошык]] ||| |} == Фільмаграфія == <includeonly>[[Файл:PARTY-zan.jpg|thumb|right|210px|Падчас здымак «PARTY-zan фільма». Разам з рэжысэрам [[Андрэй Курэйчык|А. Курэйчыкам]]]]</includeonly> {| border="2" cellpadding="4" cellspacing="0" style="margin: 1em 1em 1em 0; background: #f9f9f9; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 90%;" |- bgcolor="#B0C4DE" align="center" |'''Год''' |'''Назва фільму''' |'''Роля''' |- |2015|||«[[ГараШ]]»||Аўтамэханік |- |2016|||«PARTY-zan фільм»||Вайсковец, жыхар памежнага раёну |- |} == Бібліяграфія == * {{кніга|аўтар =Грушэцкі А. |загаловак = Краіна Вымярэнія|спасылка =http://knihi.by/knihi/hrusecki-aleh-koziel-viktar-kraina-vymiarenija |адказны =|выданьне = |месца =Мн.|выдавецтва = Кнігазбор|год = 2019 |старонак = 26|isbn =978-985-7227-01-3 |тыраж = }} * {{кніга|аўтар =Грушэцкі А. |загаловак = Рыцар Янка і каралеўна Мілана. Таямнічае каралеўства|спасылка = https://www.4-4.by/book/rycar-yanka-i-karaleuna-milana-tayamnichae-karaleustva|адказны =|выданьне = |месца =Мн.|выдавецтва = Чатыры чвэрці|год = 2021 |старонак = 224|isbn = 978-985-581-420-8 |тыраж = }} * {{кніга|аўтар =Грушэцкі А. |загаловак = Рыцар Янка і каралеўна Мілана. Каралеўству патрэбны героі|спасылка = https://www.4-4.by/book/rycar-yanka-i-karaleuna-milana-karaleustvu-patrebny-geroi|адказны =|выданьне = |месца =Мн.|выдавецтва = Чатыры чвэрці|год = 2022 |старонак = 276|isbn = 978-985-581-506-9 |тыраж = }} * {{кніга|аўтар =Грушэцкі А. |загаловак = Рыцар Янка і каралеўна Мілана. Агонь і лёд|спасылка =https://www.4-4.by/book/rycar-yanka-i-karaleuna-milana-agon-i-lyod |адказны =|выданне = |месца =Мн.|выдавецтва = Чатыры чвэрці|год = 2023 |старонак = 272|isbn = 978-985-581-632-5 |тыраж = }} === У зборніках === * {{кніга|аўтар =Грушэцкі А. |частка =Жаўнер i вужалка |загаловак = Нявеста для Базыля: казкі |спасылка = |адказны =уклад. [[Аксана Спрынчан|А. Спрынчан]] |выданне = |месца = Мн.|выдавецтва =[[Мастацкая літаратура (выдавецтва)|Мастацкая літаратура]] |год = 2017 |старонкі = |старонак = |сэрыя =Беларуская аўтарская казка |isbn = |тыраж =}} * {{кніга|аўтар =Грушэцкі А.|частка =Дзяцей ён выхоўваў у любові да кніг. Пра педагога Янку Маўра|загаловак =Янка Маўр. Наш вечны рабінзонн: штрыхі да партрэта |арыгінал = |спасылка = |адказны =уклад. [[Марыя Міцкевіч|М. Міцкевіч]]|выданне = |месца = Мн.|выдавецтва = [[Мастацкая літаратура (выдавецтва)|Мастацкая літаратура]]|год =2018 |старонкі =85—88 |старонак = 127|сэрыя = ЖЗЛБ}} * {{кніга|аўтар =Грушэцкі А. |частка =Шыншыла (верш-скарагаворка) |загаловак =Літаратурнае чытанне. 4 клас. Чытаем разам з буслікам |спасылка =https://belknigi.by/product/litaraturnae-chytanne-4-klas-chytaem-razam-z-buslikam/ |адказны =уклад. Т. А. Калінічэнка |выданьне = |месца =Мн. |выдавецтва =Сэр-Віт |год =2020 |старонкі =4 |старонак =72 |сэрыя =Школьная праграма |isbn = |тыраж = }} * {{кніга|аўтар =Грушэцкі А. |частка = Як Ясь братоў ленавацца адвучыў|загаловак = Бульбінка: творы пра любімую беларусамі бульбу |спасылка = |адказны =уклад. [[Аксана Спрынчан|А. Спрынчан]] |выданьне = |месца = Мн.|выдавецтва =Мастацкая літаратура |год = 2021 |старонкі =86—88 |старонак =94 |сэрыя =Нашы сімвалы |isbn = |тыраж =}} === Творы === {{Бібліяграфія |Група твораў1 = Казкі |Сьпіс твораў1 = «Цямлівы кот і шляхецкі сын» (2015)<ref>{{Спасылка|аўтар =Алег Грушэцкі |дата публікацыі = 4 сакавіка 2015 | url =http://www.veselka.by/?p=7317 | копія =https://web.archive.org/web/20151011103040/http://www.veselka.by/?p=7317 | дата копіі =11 кастрычніка 2015| загаловак =Цямлівы кот і шляхецкі сын | выдавец = часопіс «[[Вясёлка (часопіс)|Вясёлка]]»| дата доступу = 14 кастрычніка 2015}}</ref><br /> «Жаўнер і вужалка» (2015)<ref>{{артыкул|аўтар= Алег Грушэцкі |загаловак=Жаўнер і вужалка |спасылка=http://www.lim.by/limbyfiles/mal7_2015.pdf |выданьне=[[Маладосць]] |тып= часопіс|год=2015 |нумар=7 |старонкі=15—22|archiveurl=https://web.archive.org/web/*/http://www.lim.by/limbyfiles/mal7_2015.pdf|archivedate=11 кастрычніка 2015}}</ref><br /> «Каралеўна і чорны бык» (2015)<ref name="Маладосць" /><br /> «Вавельскі цмок» (2016; аўтарскі пераказ легенды)<ref>{{Спасылка | аўтар = Алег Грушэцкі | дата публікацыі = 12 жніўня 2016| url =http://www.veselka.by/?p=9107| копія = http://www.peeep.us/11a684d8| дата копіі = 24 кастрычніка 2016 | загаловак = Вавельскі цмок | выдавец =часопіс «Вясёлка» | дата доступу = 24 лістапада 2016 }}</ref><br /> «Лепельскі цмок» (2016)<ref>{{Спасылка | аўтар = Алег Грушэцкі | дата публікацыі =20 верасня 2016 | url = http://www.veselka.by/?p=9237| копія =http://www.peeep.us/e0950a4d| дата копіі =24 кастрычніка 2016 | загаловак = Лепельскі цмок| выдавец = часопіс «Вясёлка»| дата доступу = 24 лістапада 2016 }}</ref><br /> «Варшаўская сірэнка» (2017; аўтарскі пераказ легенды)<ref>{{Спасылка | аўтар = Алег Грушэцкі | дата публікацыі = 11 сакавіка 2017| url =http://www.veselka.by/?p=10069| копія = http://www.peeep.us/1ae3e2ed| дата копіі =12 сакавіка 2017 | загаловак = Варшаўская сірэнка | выдавец =часопіс «Вясёлка» | дата доступу = 12 сакавіка 2017 }}</ref><br /> «Мінскі цмок»<ref>{{артыкул|аўтар=Алег Грушэцкі|загаловак=Мінскі цмок |спасылка= |выданьне=[[Бярозка (часопіс)|Бярозка]] |тып=часопіс |месца=Мн. |выдавецтва= |год=2020 |выпуск=1100 |нумар= 1|старонкі=28—31 }}</ref> (2020)<br /> «Чаму ў звяроў футры розныя»<ref>{{артыкул|аўтар=Алег Грушэцкі|загаловак=Чаму ў звяроў футры розныя |спасылка=https://vk.com/@veselkaby-chamu-zvyaro-futry-roznyya |выданьне=[[Вясёлка (часопіс)|Вясёлка]] |тып=часопіс |месца=Мн. |выдавецтва= |год=2022 |выпуск=790 |нумар= 12|старонкі=8—9|archiveurl=https://web.archive.org/save/https://vk.com/@veselkaby-chamu-zvyaro-futry-roznyya|archivedate=1 студзеня 2023}}</ref> (2022) |Група твораў2= Пераклады з польскай мовы |Сьпіс твораў2={{Артыкул у іншым разьдзеле|Казуха Ілгуха|«Казуха Ілгуха»|pl|Kozucha Kłamczucha}} (2016; {{мова-pl|«Kozucha Kłamczucha»)<ref>{{Спасылка|аўтар = Алег Грушэцкі| дата публікацыі =7 чэрвеня 2016 | url = http://www.veselka.by/?p=8929| копія =http://archive.is/MMHc1 | дата копіі =10 чэрвеня 2016 | загаловак = Казуха Ілгуха| выдавец =часопіс «Вясёлка» | дата доступу = 24 лістапада 2016 }}</ref>}} }} === Артыкулы === {{Схаваны блёк |загаловак = Артыкулы на беларускай мове |схаваць = так |зьмест = '''''Літаратуразнаўчыя:''''' * {{артыкул|аўтар=Грушэцкі А. |загаловак= Беларускі дэтэктыў. Міфы і рэальнасць |спасылка=http://www.main.lim.by/wp-content/uploads/2014/07/28-2014.pdf|выданьне=[[Літаратура і Мастацтва|Літаратура і мастацтва]] |тып=газэта |месца= Мн.|выдавецтва= [[Саюз пісьменьнікаў Беларусі|СПБ]], РВУ «Звязда»|год=18 ліпеня 2014 |выпуск=4777 |нумар= 28|старонкі= 6|archiveurl = https://web.archive.org/web/20140722162925/http://www.main.lim.by/wp-content/uploads/2014/07/28-2014.pdf |archivedate=22 ліпеня 2014}} * {{артыкул|аўтар=Грушэцкі А. |загаловак=Шэсць стагоддзяў дзіцячай літаратуры |спасылка=http://www.main.lim.by/wp-content/uploads/2014/09/32-2014.pdf |выданьне=Літаратура і мастацтва |тып=газэта |месца=Мн.|выдавецтва=СПБ, РВУ «Звязда» |год= 15 жніўня 2014|выпуск=4781|нумар= 32|старонкі=6|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141008184550/http://www.main.lim.by/wp-content/uploads/2014/09/32-2014.pdf|archivedate=8 кастрычніка 2014 }} * {{артыкул|аўтар=Грушэцкі А. |загаловак=Скрозь часы да далёкіх зорак |спасылка=http://www.main.lim.by/wp-content/uploads/2014/10/39-2014.pdf|аўтар выданьня= |выданьне=Літаратура і мастацтва |тып=газэта |месца=Мн. |выдавецтва=СПБ, РВУ «Звязда» |год=3 кастрычніка 2014|выпуск=4788|нумар=39 |старонкі=6 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141008185147/http://www.main.lim.by/wp-content/uploads/2014/10/39-2014.pdf|archivedate=8 кастрычніка 2014}} * {{артыкул|аўтар=Грушэцкі А. |загаловак=Далёкія астравы, згубленыя скарбы |спасылка= http://www.main.lim.by/wp-content/uploads/2014/11/45-2014.pdf|выданьне=Літаратура і мастацтва |тып= газэта|месца=Мн. |выдавецтва=СПБ, РВУ «Звязда» |год=14 лістапада 2014 |выпуск= 4794|нумар=45 |старонкі= 6|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141116142044/http://www.main.lim.by/wp-content/uploads/2014/11/45-2014.pdf |archivedate=16 лістапада 2014}} * {{артыкул|аўтар=Грушэцкі А. |загаловак=Малая гісторыя жахаў |спасылка= http://www.main.lim.by/wp-content/uploads/2014/12/50-2014.pdf|выданьне= Літаратура і мастацтва|тып=газэта |месца=Мн. |выдавецтва=СПБ, РВУ «Звязда»|год= 19 снежня 2014|выпуск=4799 |нумар=50 |старонкі= 6|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141220180409/http://www.main.lim.by/wp-content/uploads/2014/12/50-2014.pdf |archivedate=20 снежня 2014}} * {{артыкул|аўтар= Грушэцкі А., [[Наста Грышчук|Грышчук Н.]] |загаловак= Фантазёры з краіны азёраў |спасылка=http://www.main.lim.by/wp-content/uploads/2015/07/29-2015.pdf|выданьне=Літаратура і мастацтва |тып=газэта |месца=Мн. |выдавецтва=СПБ, РВУ «Звязда» |год=24 ліпеня 2015 |выпуск= 4829|нумар=29 |старонкі=6 |archiveurl=http://web.archive.org/web/*/http://www.main.lim.by/wp-content/uploads/2015/07/29-2015.pdf |archivedate=26 ліпеня 2015 }} * {{артыкул|аўтар=Грушэцкі А. |загаловак= Беларусы — першапраходцы ў фэнтэзі |спасылка=http://www.lim.by/limbyfiles/mal8_2015.pdf |выданьне=[[Маладосць]] |тып=часопіс |месца=Мн. |выдавецтва=РВУ «Звязда»|год=2015 |выпуск= 741 |нумар=8 |старонкі=125—127 |archiveurl=http://web.archive.org/web/*/http://www.lim.by/limbyfiles/mal8_2015.pdf|archivedate=2 лістапада 2015 }} * {{артыкул|аўтар=Грушэцкі А.|загаловак=Умець чытаць — вялікая справа |спасылка=http://zviazda.by/sites/default/files/15-2017.pdf |выданьне=Літаратура і мастацтва |тып= газэта |месца= Мн.|выдавецтва=РВУ «Звязда» |год=14 красавіка 2017|выпуск=4918 |нумар=15 |старонкі=4 |archiveurl= https://web.archive.org/web/20170421134234/http://zviazda.by/sites/default/files/15-2017.pdf |archivedate=21 красавіка 2017}} * {{артыкул|аўтар=Грушэцкі А.|загаловак=Смачнага чытання! |спасылка=http://zviazda.by/be/news/20170523/1495530485-smachnaga-chytannya|выданьне=Літаратура і мастацтва |тып=газэта |месца=Мн. |выдавецтва=СПБ, РВУ «Звязда» |год=19 мая 2017|выпуск= 4923|нумар=20 |старонкі=6 |archiveurl=http://www.peeep.us/e018568c|archivedate=23 мая 2017}} * {{артыкул|аўтар=Грушэцкі А.|загаловак=Раўнапраўе места і горада |спасылка= http://zviazda.by/be/news/20170614/1497428235-raunapraue-mesta-i-gorada|выданьне=Літаратура і мастацтва |тып=газэта |месца=Мн. |выдавецтва= СПБ, РВУ «Звязда» |год= 9 чэрвеня 2017|выпуск= 4926 |нумар= 23|старонкі=7|archiveurl=http://www.peeep.us/df74ea78 |archivedate=6 сакавіка 2018}} * {{артыкул|аўтар=Грушэцкі А.|загаловак= Казачная нявеста запрашае ў чароўны свет |спасылка= http://zviazda.by/be/news/20180112/1515745764-kazachnaya-nyavesta-zaprashae-u-charouny-svet |выданьне=Літаратура і мастацтва |тып=газэта |месца=Мн. |выдавецтва= СПБ, РВУ «Звязда» |год=2018 |выпуск= 4956 |нумар= 1|старонкі= 7|archiveurl=http://www.peeep.us/959f14e3 |archivedate=13 студзеня 2017}} * {{артыкул|аўтар=Грушэцкі А. |загаловак=З атласам замкаў — па Беларусі|спасылка= http://zviazda.by/be/news/20190607/1559882031-z-atlasam-zamkau-pa-belarusi|выданьне=Літаратура і мастацтва|тып=газета |месца= Мн.|выдавецтва=СПБ, РВУ «Звязда»|год=31 мая 2019 |выпуск= 5028 |нумар=22 |старонкі=6 }} '''''Біяграфічныя:''''' * {{артыкул|аўтар= Грушэцкі А. |загаловак=Душа і сэрца Беларусі. Уладзімір Караткевіч (1930—1984) |спасылка=http://csl.bas-net.by/press-nan/2014/07/29_dusha_i_serca_belarusi.pdf |выданьне=[[Настаўніцкая газэта]] |тып=|месца=Мн. |выдавецтва=Міністэрства адукацыі РБ |год=29 ліпеня 2014|выпуск=7537 |нумар=89 |старонкі= 24|archiveurl=http://www.peeep.us/61108433 |archivedate=21 жніўня 2014}} * {{артыкул|аўтар=Грушэцкі А.|загаловак=Мары Марыны |спасылка=http://www.main.lim.by/wp-content/uploads/2014/10/40-2014.pdf |выданьне= Літаратура і мастацтва|тып=газэта |месца= Мн.|выдавецтва= СПБ, РВУ «Звязда»|год= 10 кастрычніка 2014|выпуск=4789 |нумар= 40|старонкі= 13|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141014074459/http://www.main.lim.by/wp-content/uploads/2014/10/40-2014.pdf |archivedate=14 кастрычніка 2014}} * {{артыкул|аўтар= Грушэцкі А. |загаловак=Царыца з ліцвінскімі каранямі |спасылка=http://www.main.lim.by/wp-content/uploads/2014/10/41-2014.pdf |выданьне=Літаратура і мастацтва |тып= газэта|месца= Мн.|выдавецтва=СПБ, РВУ «Звязда» |год=17 кастрычніка 2014 |выпуск=4790 |нумар= 41|старонкі= 14|archiveurl= https://web.archive.org/web/20141022185231/http://www.main.lim.by/wp-content/uploads/2014/10/41-2014.pdf|archivedate=22 кастрычніка 2014}} * {{артыкул|аўтар= Грушэцкі А.|загаловак=Дзяцей ён выхоўваў у любові да кніг. Пра педагога… Янку Маўра |спасылка= |выданьне=Настаўніцкая газэта|тып=|месца= Мн.|выдавецтва=Міністэрства адукацыі РБ |год=25 чэрвеня 2015 |выпуск=7680 |нумар=75 |старонкі=16 }} * {{артыкул|аўтар= Грушэцкі А. |загаловак=Зданні для бясстрашнай Ганны. Загадкавая дама-пісьменніца з роду Радзівілаў |спасылка=http://zviazda.by/be/news/20170314/1489485735-zdani-dlya-byasstrashnay-ganny |выданьне=Літаратура і мастацтва |тып= газэта|месца= Мн.|выдавецтва=СПБ, РВУ «Звязда» |год=10 сакавіка 2017 |выпуск=4913 |нумар= 10|старонкі= 8|archiveurl=http://www.peeep.us/bdd447f1 |archivedate=30 красавіка 2017}} * {{артыкул|аўтар=Грушэцкі А. |загаловак=Агата Грушэцкая: Царыца расійская, родам з зямель ліцвінскіх |спасылка= |выданьне= [[Роднае слова (часопіс)|Роднае слова]]|тып=часопіс |выдавецтва= [[Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь|Мінадукацыі Беларусі]] |год=2017 |нумар=4 |старонкі= 74—79}} '''''Кінематаграфічная тэматыка:''''' * {{артыкул|аўтар=Грушэцкі А.|загаловак=Наш адказ Галівуду |спасылка= http://www.nv-online.info/by/602/printed/105457/Наш-адказ-Галівуду.htm |выданьне=[[Народная Воля]] |тып=газэта |месца= Мн.|выдавецтва= |год=15 ліпеня 2015 г |выпуск= 3999|нумар= 54|старонкі=6|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150725143214/http://www.nv-online.info/by/602/printed/105457/%D0%9D%D0%B0%D1%88-%D0%B0%D0%B4%D0%BA%D0%B0%D0%B7-%D0%93%D0%B0%D0%BB%D1%96%D0%B2%D1%83%D0%B4%D1%83.htm |archivedate=25 ліпеня 2015}} * {{артыкул|аўтар=Грушэцкі А.|загаловак= Доктар Аўтахаўс |спасылка=http://kimpress.by/index.phtml?page=2&id=11845|выданьне= [[Культура (газэта)|Культура]]|тып=газэта |месца= Мн.|выдавецтва=[[Міністэрства культуры Рэспублікі Беларусь|Мінкульт Беларусі]] |год= 25 ліпеня 2015|выпуск= 1208|нумар=30 |старонкі=9|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150826175553/http://kimpress.by/index.phtml?page=2&id=11845 |archivedate=26 жніўня 2015}} * {{артыкул|аўтар=Грушэцкі А.|загаловак= Іронія шабаноўскага існавання |спасылка=http://novychas.by/kultura/ironija_shabanouskaha_isnavann/|выданьне= [[Новы час (газэта)|Новы час]]|тып=газэта |месца= Мн.|выдавецтва= [[Таварыства беларускай мовы імя Францішка Скарыны|ТБМ]]|год= 4 сьнежня 2015|выпуск= 462|нумар=46 |старонкі=16}} * {{Спасылка|аўтар =''Грушэцкі А.'' | дата публікацыі = 23 лістапада 2015| url = http://novychas.by/kultura/harash_doktar_autachaus_z_shab/| копія = http://www.peeep.us/65e406f3| дата копіі = 7 сакавіка 2016| загаловак =«ГараШ». Доктар АўтаХаўс з Шабаноў у Еўропе |выдавец = Новы час| дата доступу = 7 сакавіка 2016 }} * {{Спасылка|аўтар =''Грушэцкі А.'' | дата публікацыі = 14 лютага 2016| url = http://novychas.by/kultura/harash_hliadac_u_cakanni_praci/| копія = http://www.peeep.us/9cf9cdd2| дата копіі = 7 сакавіка 2016| загаловак =«ГараШ»: глядач у чаканні працягу |выдавец = Новы час| дата доступу = 7 сакавіка 2016 }} * {{Спасылка|аўтар =''Грушэцкі А.'' | дата публікацыі = 17 лютага 2016| url = http://nn.by/?c=ar&i=165297| копія = http://www.peeep.us/8ba4a720| дата копіі = 17 лютага 2016| загаловак =Пра што «ГараШ»? |выдавец = [[Наша Ніва]]| дата доступу = 7 сакавіка 2016 }} * {{артыкул|аўтар= Грушэцкі А.|загаловак= Фэнтэзі паводле балады |спасылка=http://www.kimpress.by/index.phtml?page=2&id=12646&mode=print |выданьне=Культура |тып= газэта|месца=Мн. |выдавецтва= Мінкульт Беларусі|год= 27 лютага 2016|выпуск=1239 |нумар=9 |старонкі= 7|копія=http://www.peeep.us/8d28de9b |дата копіі=6 мая 2016}} * {{артыкул|аўтар= Грушэцкі А.|загаловак=Ад скандынаўскай балады да беларускага фэнтэзі |спасылка=http://zviazda.by/be/news/20160304/1457107167-nacyyanalny-kinematograf-zasvoyvae-novyya-zhanry |выданьне= [[Звязда]]|тып=газэта |месца= Мн.|выдавецтва= РВУ «Звязда»|год= 5 сакавіка 2016|выпуск=28153 |нумар= 43|старонкі=9 |копія= http://www.peeep.us/b7efa38e|дата копіі=7 сакавіка 2016}} * {{артыкул|аўтар=Грушэцкі А. |загаловак=Партызанскія сакрэты |спасылка= http://novychas.by/pdf/nch_2016_31.pdf |выданьне= Новы Час|тып=газэта |месца= Мн.|выдавецтва= ТБМ|год=19 жніўня 2016 |выпуск=496 |нумар= 31|старонкі=16 |archiveurl= https://web.archive.org/web/20160827170633/http://novychas.by/pdf/nch_2016_31.pdf|archivedate=27 жніўня 2016}} * {{артыкул|аўтар=Грушэцкі А. |загаловак=Уласная навагодняя кінакамедыя |спасылка= http://www.zviazda.by/be/news/20160830/1472572996-zavyarshylisya-zdymki-karciny-party-zan-film-andreya-kureychyka|выданьне= Звязда|тып=газэта |месца= Мн.|выдавецтва=РВУ «Звязда»|год=31 жніўня 2016 |выпуск=28277 |нумар= 167|старонкі=9 |ref= |archiveurl= https://web.archive.org/web/20160831195556/http://www.zviazda.by/be/news/20160830/1472572996-zavyarshylisya-zdymki-karciny-party-zan-film-andreya-kureychyka|archivedate=31 жніўня 2016}} * {{артыкул|аўтар=Грушэцкі А. |загаловак=Курэйчык прэзентаваў «PARTY-zan фільм» |спасылка= http://novychas.by/kultura/na-listapadze-andrej-kurejczyk-prezentavau-film|выданьне= Новы Час|тып=газэта |месца= Мн.|выдавецтва= ТБМ|год=11 лістапада 2016 |выпуск=508 |нумар= 43|старонкі=12 |archiveurl= http://www.peeep.us/e1de1536|archivedate=11 лістапада 2016}} * {{артыкул|аўтар=Грушэцкі А. |загаловак= Удалы стрэл «Партызана» |спасылка= http://www.nv-online.info/by/754/printed/129740/ |выданьне=Народная Воля |тып=газэта |месца= Мн.|выдавецтва= |год=3 снежня 2017 |выпуск= 4150 |нумар= 1|старонкі= 8|archiveurl=http://www.peeep.us/73eae6d0|archivedate=18 снежня 2017}} * {{Спасылка|аўтар =''Грушэцкі А.'' | дата публікацыі =19 лютага 2019 |url= https://novychas.by/kultura/paczalisja-zdymki-filma-pra-pryhody-prancisza-vyrv| копія =https://web.archive.org/web/20190219133441/https://novychas.by/kultura/paczalisja-zdymki-filma-pra-pryhody-prancisza-vyrv|дата копіі=19 лютага 2019| загаловак =Пачаліся здымкі фільма пра прыгоды Пранціша Вырвіча |выдавец =Новы Час | дата доступу =19 лютага 2019 }} '''''Іншыя:''''' * {{артыкул|аўтар=Грушэцкі А. |загаловак=Што такое скаўтынг. (Прадмова) Вось і вечар настаў. Хай заўжды будзе так. (Вершы) |выданьне=Першацвет |тып=часопіс |месца= Мн.|выдавецтва= Полымя|год=1994 |выпуск=16|нумар= 3|старонкі= 58—61}} * {{артыкул|аўтар= Грушэцкі А.|загаловак= Рыцарскі турнір |спасылка= |выданьне=Настаўніцкая газэта|тып=|месца=Мн. |выдавецтва= |год= 17 ліпеня 1993|выпуск=4310 |нумар=55 |старонкі= 2}} * {{артыкул|аўтар=Грушэцкі А. |загаловак=Як «зубры» сталі скаўтамі|выданьне=Настаўніцкая газэта|тып=|месца=Мн. |выдавецтва= |год=11 жніўня 1993 |выпуск= 4317|том= |нумар= 62|старонкі=4 }} * {{артыкул|аўтар=Грушэцкі А.|загаловак= Артыстычнае супадзенне|спасылка=http://www.main.lim.by/wp-content/uploads/2016/04/16-2016.pdf|выданьне=Літаратура і мастацтва |тып=газэта|месца=Мн.|выдавецтва=РВУ «Звязда» |год=22 красавіка 2016|выпуск= 4867|нумар=16|старонкі=11|копія=https://web.archive.org/save/_embed/http://www.main.lim.by/wp-content/uploads/2016/04/16-2016.pdf|дата копіі=6 мая 2016}} * {{артыкул|аўтар=Грушэцкі А.|загаловак= Пад знакам творчасці|спасылка=http://zviazda.by/be/news/20160422/1461338172-paetychny-teatr-arts-uzho-10-gadou-pracue-u-stalicy|выданьне=Звязда|тып=газета|месца=Мн.|выдавецтва=РВУ «Звязда»|год=23 красавіка 2016|выпуск=28186 |нумар=76|старонкі=12|копія=http://www.peeep.us/f43ba340 |дата копіі=24 красавіка 2016}} * {{артыкул|аўтар=Грушэцкі А. |загаловак= Знойдзена невядомая выява Фрыдэрыка Шапэна|спасылка=http://zviazda.by/sites/default/files/4-2017.pdf|выданьне=Літаратура і мастацтва |тып=газэта|месца=Мн.|выдавецтва=РВУ «Звязда» |год=27 студзеня 2017|выпуск= 4907|нумар=4|старонкі=15|копія=https://web.archive.org/save/_embed/http://zviazda.by/sites/default/files/4-2017.pdf|дата копіі=12 сакавіка 2017}} * {{артыкул|аўтар= Грушэцкі А.|загаловак="Беларускаму кнігазбору" - 25! |спасылка=http://pawet.net/files/ns1476.pdf |мова= |выданьне=[[Наша слова]] |тып= газ.|месца=Мн. |выдавецтва= [[Таварыства беларускай мовы імя Францішка Скарыны|ТБМ]]|год=25 сакавіка 2020 |выпуск=1476|нумар=13 |старонкі= 1}} * {{артыкул|аўтар=Грушэцкі А.|загаловак= Ты мне вясною прыснілася…|спасылка= https://www.nslowa.by/2023/11/15/ty-mne-vyasnoyu-prysnilasya/ |выданьне=[[Наша слова]] |тып=газэта |месца=Ліда |выдавецтва= [[Таварыства беларускай мовы|ТБМ]]|год= 15 лістапада 2023|выпуск=98 |нумар=46 |старонкі= 3 }} |стыль_загалоўку = background: #ccccff; |стыль_зьместу = background: #ffffff; }} {{Схаваны блёк |загаловак = Артыкулы на польскай мове |схаваць = так |зьмест = * {{артыкул|аўтар=Aleh Gruszecki |загаловак= Polacy świętowali na Białorusi |спасылка= http://gpcodziennie.pl/53891-polacyswietowalinabialorusi.html |выданне=[[Gazeta Polska Codziennie]] |тып=gazeta |месца=[[Варшава|Warszawa]] |выдавецтва=Forum S.A. |год=11.08.2016 |выпуск= 1494|нумар=187 |старонкі= 13 |archiveurl=http://www.peeep.us/d0f5ee4b |archivedate=2016-10-24}} * {{артыкул|аўтар=Aleh Gruszecki |загаловак= Polacy w Mińsku świętowali 100. rocznicę polskiej niepodległości|спасылка= http://slowopolskie.org/polacy-w-minsku-swietowali-100-rocznice-polskiej-niepodleglosci/|выданьне=Słowo Polskie|тып=gazeta |месца=Winnica |выдавецтва= Fundacja Wolność i Demokracja|год= 15.11.2018|выпуск= |нумар=|старонкі= |archiveurl= https://web.archive.org/web/20190818091630/http://slowopolskie.org/polacy-w-minsku-swietowali-100-rocznice-polskiej-niepodleglosci/|archivedate=2019-08-18 }} * {{cite web| author =Oleg Gruszecki| date =18.06.2019| url = https://www.radiokrakow.pl/galerie/lajkonik-w-minsku/1/| title =Lajkonik w Mińsku |publisher =Radio Kraków| accessdate = 2019-08-18| lang =|archiveurl= https://web.archive.org/web/20190818091514/https://www.radiokrakow.pl/galerie/lajkonik-w-minsku/1/|archivedate=2019-08-18 }} * {{артыкул|аўтар=Oleg Gruszecki |загаловак= Polskie akcenty II Europejskich Igrzysk Olimpijskich|спасылка= http://slowopolskie.org/polskie-akcenty-ii-europejskich-igrzysk-olimpijskich/|выданьне=Słowo Polskie|тып=gazeta |месца=Winnica |выдавецтва= Fundacja Wolność i Demokracja|год= 2019|выпуск=84 |нумар=7|старонкі=10 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190818091403/http://slowopolskie.org/polskie-akcenty-ii-europejskich-igrzysk-olimpijskich/ |archivedate=2019-08-18 }} * {{артыкул|аўтар= Oleg Gruszecki|загаловак= Agata Gruszecka. Rosyjska caryca pochodzenia polskiego|спасылка= |аўтар выданьня= |выданьне=[[Mówią Wieki]] |тып=miesięcznik |месца= Warszawa|выдавецтва=Polskie Towarzystwo Historyczne |год=2021 |выпуск=734 |нумар=3 |старонкі=33—36 |archiveurl= |archivedate=}} * {{артыкул|аўтар= Oleg Gruszecki|загаловак= Agata Gruszecka – Polka na tronie rosyjskim|спасылка= http://roczniklubelski.umcs.lublin.pl/?page_id=6|аўтар выданьня= |выданьне=Rocznik Lubelski |тып=rocznik |месца= Lublin|выдавецтва=Polskie Towarzystwo Historyczne |год=2021 |выпуск= |нумар=47 |старонкі=55—72 |archiveurl= |archivedate=}} |стыль_загалоўку = background: #ccccff; |стыль_зьместу = background: #ffffff; }} {{Схаваны блёк |загаловак = Артыкулы на расейскай мове |схаваць = так |зьмест = * {{артыкул|аўтар=Грушецкий О. Л. |загаловак= Агафья Грушецкая — Царица Российская, родом из-под Смоленска|арыгінал= |спасылка= http://www.smalensk.org/?p=1023#more-1023|тып= |месца=Смоленск |выдавецтва=Веб-проект «Беларуская Смаленшчына» |год= 19 кастрычніка 2013|archiveurl=http://www.peeep.us/e472f50e |archivedate=19 кастрычніка 2013}} |стыль_загалоўку = background: #ccccff; |стыль_зьместу = background: #ffffff; }} == Рэцэнзіі на творчасьць == * {{артыкул|аўтар= Старокожева В.Ю. |загаловак=Концепт «любовь» в произведениях современных белорусских и американских поэтов |спасылка=http://repo.gsu.by/bitstream/123456789/5478/1/15.%20%D0%A1%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%BA%D0%BE%D0%B6%D0%B5%D0%B2%D0%B0%20%D0%92.%D0%AE.%2886-89%29%20.pdf |выданьне=Известия Гомельского государственного университета имени Ф. Скорины |тып=часопіс |месца=Гомель |выдавецтва=[[Гомельскі дзяржаўны ўнівэрсытэт|ГДУ імя Ф. Скарыны]] |год=2016 |выпуск=94 |нумар= 1|старонкі=88—89 |issn= 1609–9672|мова= ru|ref= |archiveurl=https://web.archive.org/save/_embed/http://repo.gsu.by/bitstream/123456789/5478/1/15.%20%D0%A1%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%BA%D0%BE%D0%B6%D0%B5%D0%B2%D0%B0%20%D0%92.%D0%AE.%2886-89%29%20.pdf |archivedate=24 студзеня 2017}} == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} == Літаратура == * [http://slounik.org/153855.html «Скаўт Беларусі»] // {{Літаратура/Дэмакратычная апазыцыя Беларусі (1956—1991)}} * {{артыкул|аўтар=[[Вітаўт Мартыненка]] |загаловак=Яшчэ адна цагліна ў падмурак адраджэння|выданьне=Чырвоная Змена|тып=газэта|месца=Мн.|выдавецтва=|год=2 верасьня 1993|выпуск=13677|нумар=83|старонкі=}} * {{артыкул|аўтар=[[Мікалай Яцкоў]]|загаловак=Мы — Грушэцкія!|спасылка=http://pdf.kamunikat.org/17107-1.pdf |аўтар выданьня=Мікалай Яцкоў |выданьне=[[Брылёўскі летапіс]] |тып=газэта |месца= |выдавецтва= |год=студзень, 2011 |выпуск=144|нумар=2|старонкі=4—5|isbn=}} == Вонкавыя спасылкі == * [https://web.archive.org/web/20191117033528/http://natbookcat.org.by:8555/isgbi/authrecords.do?uid=BY-NBCB-ar102532&key=marcinfo.authors Бібліяграфія А. Грушэцкага] на сайце [[Нацыянальная кніжная палата Беларусі|Нацыянальнай кніжнай палаты Беларусі]] * [https://web.archive.org/web/20231002080825/http://vershy.ru/category/aleg-grushetski Біяграфія А. Грушэцкага] на Нацыянальным паэтычным партале «[[Вершы.ru]]» * [http://det.lib.ru/g/grusheckij_o_l/ Біяграфія А. Грушэцкага] на сайце электроннай бібліятэкі Lib.ru * [https://web.archive.org/web/20200921093846/http://zviazda.by/be/search?key=%D0%90%D0%BB%D0%B5%D0%B3+%D0%93%D0%A0%D0%A3%D0%A8%D0%AD%D0%A6%D0%9A%D0%86&sort_by=created Артыкулы А. Грушэцкага] на сайце газеты «[[Звязда]]» <includeonly>* [https://novychas.by/author/Алег%20Грушэцкі Артыкулы А. Грушэцкага] на сайце газеты «Новы час»</includeonly> {{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Грушэцкі, Алег}} [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў Менску]] [[Катэгорыя:Беларускія публіцысты]] [[Катэгорыя:Беларускія грамадзкія дзеячы і дзяячкі]] [[Катэгорыя:Беларускія літаратары]] [[Катэгорыя:Беларускія паэты і паэткі]] [[Катэгорыя:Беларускія перакладчыкі]] [[Катэгорыя:Грушэцкія гербу Любіч|Алег]] [[Катэгорыя:Скаўцкі рух на Беларусі]] [[Катэгорыя:Фэст Аршанская бітва]] 2qhlwqm3jz6ez35p2tu6rc2ynv110oy Хвароба Альцгаймэра 0 90287 2699333 2546930 2026-11-07T12:17:30Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 2699333 wikitext text/x-wiki [[Файл:Alzheimer's_disease_brain_comparison.jpg|міні|300пкс|[[Галаўны мозаг|Мозаг]] пацыента ў норме (зьлева). Мозаг з [[паталёгія|паталягічнымі]] зьменамі, выкліканымі хваробай Альцгаймэра (справа)]] '''Хвароба Альцгаймэра''' (таксама сэнільная дэмэнцыя альцгаймэраўскага тыпу) — найбольш распаўсюджаная форма [[дэмэнцыя|дэмэнцыі]], невылечнае дэгенэратыўнае захворваньне, упершыню было апісана ў 1906 годзе нямецкім псыхіятрам [[Аляіс Альцгаймэр|Аляісам Альцгаймэрам]]. Як правіла, яно выяўляецца ў людзей старэйшых за 65 год<ref>{{артыкул|аўтар=Brookmeyer R., Gray S., Kawas C.|год=1998|загаловак=Праекцыі хваробы Альцгаймэра ў Злучаных Штатах і ўплыў адцягваньня пачатку хваробы на ахову здароўя|мова=en|арыгінал=Projections of Alzheimer's disease in the United States and the public health impact of delaying disease onset|выданьне=Am J Public Health|нумар=88 (9)|pages=1337–1342}}</ref>, але існуе і раньняя хвароба Альцгаймэра — рэдкая форма захворваньня. Агульнасусьветная захворваемасьць на 2006 год ацэньвалася ў 26,6 млн чалавек, да 2050 году колькасьць хворых можа вырасьці ў чатыры разы<ref>{{артыкул|аўтар=Brookmeyer R., Johnson E., Ziegler-Graham K., Arrighi M. H.|год=2007|спасылка=http://works.bepress.com/cgi/viewcontent.cgi?article=1022&context=rbrookmeyer|загаловак=Прадказаньне і глябальны цяжар ад хваробы Альцгаймэра|мова=en|арыгінал=Forecasting the global burden of Alzheimer’s disease|выданьне=Alzheimer’s and Dementia|нумар=3 (3)|pages=186—191}}</ref>. Ад хваробы пакутуюць 20% асобаў ва ўзросьце пасьля 85 гадоў<ref>{{Артыкул|аўтар=[[Сьвятлана Барысенка]].|загаловак=Старасьць — не хвароба|спасылка=http://old.zviazda.by/ru/archive/article.php?id=72871|выданьне=[[Зьвязда]]|тып=[[газэта]]|год=20 студзеня 2011|нумар=[http://old.zviazda.by/ru/archive/?idate=2011-01-20 11 (26875)]|старонкі=[http://old.zviazda.by/a2ttachments/72868/20stu-5.indd.pdf 3]|issn=1990-763x}}</ref>. У кожнага чалавека хвароба працякае па-свойму, але пры гэтым назіраецца шэраг агульных [[сымптом]]аў<ref>[http://www.alzheimers.org.uk/site/scripts/documents_info.php?documentID=100 «What is Alzheimer’s disease?»]. Alzheimers.org.uk</ref>. Першыя прыкметныя праявы звычайна па памылцы зьвязваюць з старэчым узростам ці тлумачаць уплывам [[стрэс]]у<ref name="Waldemar">{{артыкул|аўтар=Waldemar G., Dubois B., Emre M., et al|год=2007|загаловак=Рэкамэндацыі па дыягностыцы і вядзеньні хваробы Альцгаймэра і іншых парушэньняў, зьвязаных з дэмэнцыяй: кіраўніцтва Эўрапейскай фэдэрацыі нэўралягічных таварыстваў|мова=en|арыгінал=Recommendations for the diagnosis and management of Alzheimer’s disease and other disorders associated with dementia: EFNS guideline|выданьне=Eur. J. Neurol|нумар=14 (1)|pages=e1-26}}</ref>. Найбольш часта на раньніх стадыях распазнаецца [[засмучэньне памяці]], гэты сымптом можа выяўляцца, напрыклад, няздольнасьцю ўспомніць нядаўна завучаную [[інфармацыя|інфармацыю]]. Пры звароце да лекара й падазрэньні на хваробу Альцгаймэра для ўдакладненьня дыягназу звычайна аналізуюць паводзіны, праводзяць сэрыю [[кагнітыўнасьць|кагнітыўных]] тэстаў, калі магчыма, праводзіцца магнітна-рэзанансная [[тамаграфія]]<ref>[https://web.archive.org/web/20071022154220/http://alzheimers-research.org.uk/info/diagnosis/ «Alzheimer’s diagnosis of AD»]. Alzheimer’s Research Trust.</ref>. З разьвіцьцём хваробы выяўляюцца такія сымптомы, як блытлівасьць, раздражняльнасьць і агрэсіўнасьць, ваганьне настрою, парушэньне здольнасьці гаварыць і разумець сказанае ([[афазія]]), адбываецца страта доўгачасовай памяці й агульнае самаліквідаваньне хворага ад справаў па меры згасаньня [[сьвядомасьць|сьвядомасьці]]<ref name="Waldemar"/><ref>{{Артыкул|аўтар=Tabert M. H., Liu X., Doty R. L., Serby M., Zamora D., Pelton G. H., Marder K., Albers M. W., Stern Y., Devanand D. P.|год=2005|загаловак=Рызыка захворваньня на хваробу Альцгаймэр на падставе 10-пунктавага тэсту пазнаваньня пахаў|мова=en|арыгінал=A 10-item smell identification scale related to risk for Alzheimer’s disease|выданьне=Ann. Neurol|нумар=58 (1)|pages=155—160}}</ref>. Паступовая страта функцыяў арганізма вядзе да [[сьмерць|сьмерці]]<ref>[https://web.archive.org/web/20080516213955/http://www.nia.nih.gov/Alzheimers/Publications/stages.htm «Understanding stages and symptoms of Alzheimer’s disease»]. National Institute on Aging</ref>. Індывідуальны прагноз абцяжараны з-за варыяцыяў у працягласьці плыні хваробы, якая можа разьвівацца падспудна на працягу доўгага часу, перш чым стануць прыкметныя сымптомы й будзе пастаўлены дыягназ. Сярэдняя [[працягласьць жыцьця]] пасьля ўстанаўленьня дыягназу складае каля сямі гадоў<ref>{{артыкул|аўтар=Mölsä P. K., Marttila R. J., Rinne U. K.|год=1986|загаловак=Выжаваньне і прычына сьмерці пры хваробе Альцгаймэра і шматінфарктнай дэмэнцыі|мова=en|арыгінал=Survival and cause of death in Alzheimer's disease and multi-infarct dementia|выданьне=Acta Neurol. Scand|нумар=74 (2)|pages=103–107}}</ref>, менш трох адсоткаў хворых жывуць больш чатырнаццаці гадоў<ref>{{артыкул|аўтар=Mölsä P. K., Marttila R. J., Rinne U. K.|год=1995|загаловак=Long-term survival and predictors of mortality in Alzheimer’s disease and multi-infarct dementia|мова=en|арыгінал=Доўгатэрміновае выжываньне і прадказаньне сьмяротнасьці ад хваробы Альцгаймэра і шматінфарктнай дэмэнцыі|выданьне=Acta Neurol. Scand|нумар=91 (3)|pages=159—164}}</ref>. У цяперашні час не дасягнута поўнага разуменьня чыньнікаў і ходу хваробы Альцгаймэра. Дасьледаваньні кажуць аб асацыяцыяваньні хваробы з назапашваньнем бляшак і нэўрафібрылярных клубкоў у тканінках мозгу<ref>{{артыкул|аўтар=Tiraboschi P., Hansen L. A., Thal L. J., Corey-Bloom J.|год=2004|загаловак=Значэньне нэўральных бляшак і клубкоў у разьвіцьці і працяканьні хваробы Альцгаймэра |мова=en|арыгінал=The importance of neuritic plaques and tangles to the development and evolution of AD|выданьне=Neurology|нумар=62 (11)|pages=1984—1989}}</ref>. Сучасныя мэтады тэрапіі толькі некалькі зьмякчаюць сымптомы, але пакуль не дазваляюць ні спыніць, ні запаволіць разьвіцьцё захворваньня. Мноства пэрспэктыўных мэтадаў [[тэрапія|тэрапіі]] дасягнулі этапу клінічных выпрабаваньняў, колькасьць якіх на 2008 год складала больш за пяцьсот, аднак незразумела, ці будзе даказаная іхная эфэктыўнасьць. У 2012 годзе [[ЗША]] спынілі пошукі лекаў ад хваробы Альцгаймэра. Дзьве амэрыканскія кампаніі спынілі распрацоўку некалі пэрспэктыўнага прэпарата для палягчэньня наступстваў страты памяці пры хваробы Альцгаймэра пасьля двух клінічных дасьледаваньняў, падчас якіх сродак ня здолеў дапамагчы хворым. Хвароба Альцгаймэра належыць да захворваньняў, якія накладваюць самы цяжкі фінансавы груз на грамадзтва ў [[разьвітыя краіны|разьвітых краінах]]<ref>{{артыкул|аўтар=Bonin-Guillaume S., Zekry D., Giacobini E., Gold G., Michel J. P.|год=2005|загаловак=Эканамічны ўплаў ад дэмэнцыі|арыгінал=Impact économique de la démence|мова=fr|выданьне=Presse Med|нумар=34 (1)|pages=35-41}}</ref><ref>{{артыкул|аўтар=Meek P. D., McKeithan K., Schumock G. T.|год=1998|загаловак=Эканамічны агляд хваробы Альцгаймэра|мова=en|арыгінал=Economic considerations in Alzheimer’s disease|выданьне=Pharmacotherapy|нумар=18 (2 Pt 2)|pages=68-73; discussion 79-82}}</ref>. == Характарыстыка == === Пераддэмэнцыя === Першыя [[сымптом]]ы часьцяком блытаюць з праявамі [[старэньне|старэньня]] або рэакцыяй на [[стрэс]]<ref name="Waldemar"/>. Найбольш раньнія кагнітыўныя цяжкасьці выяўляюцца ў некаторых людзей пры дэталёвым нэўракагнітыўным тэставаньні за восем гадоў да пастаноўкі [[дыягназ]]у. Гэтыя першапачатковыя сымптомы могуць адбівацца на выкананьні самых складаных паўсядзённых задачаў<ref>{{артыкул|аўтар=Perneczky R., Pohl C., Sorg C., Hartmann J., Komossa K., Alexopoulos P., Wagenpfeil S., Kurz A.|год=2006|загаловак=Складаная дзейнасьць у паўсядзённым жыцьці пры мяккім кагнітыўным парушэньні: канцэптуальныя і дыягнастычныя праблемы|мова=en|арыгінал=Complex activities of daily living in mild cognitive impairment: conceptual and diagnostic issues|выданьне=Age Ageing|нумар=35 (3)|pages=240—245}}</ref>. Найбольш прыкметным зьяўляцца [[засмучэньне памяці]], якое праяўляецца ў цяжкасьці пры спробе ўспомніць нядаўна завучаныя факты й у няздольнасьці засвоіць новую [[інфармацыя|інфармацыю]]<ref>{{артыкул|аўтар=Arnáiz E., Almkvist O.|год=2003|загаловак=Нэўрапсыхалягічныя асаблівасьці мяккага кагнітыўнага парушэньня і перадклінічнай хваробы Альцгаймэра|арыгінал=Neuropsychological features of mild cognitive impairment and preclinical Alzheimer’s disease|мова=en|выданьне=Acta Neurol. Scand., Suppl|нумар=179|pages=34-41}}</ref><ref>{{артыкул|аўтар=Kazui H., Matsuda A., Hirono N. et al.|год=2005|спасылка=http://content.karger.com/produktedb/produkte.asp?typ=fulltext&file=DEM20050195_6331 |загаловак=Штодзённае пагаршэньне памяці пацыентаў з мяккім кагнітыўным парушэньнем|арыгінал=Everyday memory impairment of patients with mild cognitive impairment|выданьне=Dement Geriatr Cogn Disord|нумар=19 (5-6)|pages=331—337|мова=en}}</ref>. Малапрыкметныя праблемы выканаўчых функцыяў, як то засяроджанасьці, плянаваньня, кагнітыўнай гнуткасьці й абстрактнага мысьленьня, або парушэньне сэмантычнай памяці (памяць аб значэньні словаў, аб узаемаадносінах канцэпцыяў), таксама могуць быць сымптомам раньніх стадыяў хваробы Альцгаймэра<ref>{{артыкул|аўтар=Rapp M. A., Reischies F. M.|год=2005|загаловак=Увага і кантроль прадказваюць магчымасьць захварэць на Альцгаймэра ў старасьці: вынікі Бэрлінскага дасьдедаваньня старэньня|арыгінал=Attention and executive control predict Alzheimer disease in late life: results from the Berlin Aging Study (BASE)|выданьне=American Journal of Geriatric Psychiatry|нумар=13 (2)|pages=134—141|мова=en}}</ref><ref>{{артыкул|аўтар=Spaan P. E., Raaijmakers J. G., Jonker C.|год=2003|загаловак=Параўнаньне хваробы Альцгаймэра са звычайным старэньнем: агляд эфэктыўнасьці клінічных і экспэрымэнтальных паказчыкаў памяці|арыгінал=Alzheimer’s disease versus normal ageing: a review of the efficiency of clinical and experimental memory measures|выданьне=Journal of Clinical Experimental Neuropsychology|нумар=25 (2)|pages=216—233|мова=en|doi=10.1076/jcen.25.2.216.13638}}</ref>. На гэтай стадыі можа адзначацца [[апатыя]], якая застаецца самым устойлівым нэўрапсыхіятрычным сымптомам на ўсім працягу захворваньня<ref>{{артыкул|аўтар=Craig D., Mirakhur A., Hart D. J., McIlroy S. P., Passmore A. P.|год=2005|загаловак=Вывучэньне нэўрапсыхіятрычных сымптомаў у 435 пацыентаў з хваробай Альцгаймэра, не зьвязаных зь ёй|арыгінал=A cross-sectional study of neuropsychiatric symptoms in 435 patients with Alzheimer’s disease|выданьне=American Journal of Geriatric Psychiatry|нумар=13 (6)|pages=460—468|мова=en}}</ref>. Розныя аўтары перакладаюць тэрмін «mild cognitive impairment» (MCI)<ref>{{артыкул|аўтар=Small B. J., Gagnon E., Robinson B.|год=2007|загаловак=Раньняе выяўленьне кагнітыўных парушэньняў: перадклінічнае цячэньне хваробы Альцгаймэра і мяккае кагнітыўнае парушэньне|арыгінал=Early identification of cognitive deficits: preclinical Alzheimer’s disease and mild cognitive impairment|выданьне=Geriatrics|нумар=62 (4)|pages=19-23|мова=en}}</ref> як «мяккае кагнітыўнае зьніжэньне» або «умеранае кагнітыўнае парушэньне». === Раньняя дэмэнцыя === Прагрэсавальнае зьніжэньне памяці й [[агнозія]] пры хваробе Альцгаймэра рана ці позна вядуць да пацьвярджэньня дыягназу. У невялікай колькасьці пацыентаў пры гэтым на першы плян выступаюць не засмучэньні памяці, а [[парушэньне гаворкі|парушэньні гаворкі]], выканаўчых функцыяў, успрыманьня альбо рухальныыя парушэньні ([[апраксія]])<ref name="Förstl">{{артыкул|аўтар=Förstl H., Kurz A.|год=1999|загаловак=Клінічныя асаблівасьці хваробы Альцгаймэра|арыгінал=Clinical features of Alzheimer’s disease|выданьне=European Archives of Psychiatry and Clinical Neuroscience|нумар=249 (6)|pages=288—290|мова=en}}</ref>. Хвароба па-рознаму адбіваецца на розных аспэктах памяці. Старыя ўспаміны пра ўласнае жыцьцё (эпізадычная памяць), даўно завучаныя факты (сэмантычная памяць), імпліцытная памяць (цьмяная «памяць цела» аб пасьлядоўнасьці дзеяньняў, напрыклад, пра тое, як выкарыстоўваць сталовыя прыборы) у меншай ступені схільныя разладу ў параўнаньні з новымі фактамі або ўспамінамі<ref>{{артыкул|аўтар=Carlesimo G. A., Oscar-Berman M.|год=1992|загаловак=Дэфіцыт памяці ў пацыентаў з Альцгаймэрам: падрабязны агляд|арыгінал=Memory deficits in Alzheimer’s patients: a comprehensive review|выданьне=Neuropsychol Rev|нумар=3 (2)|pages=119—169|мова=en}}</ref>. [[Афазія]] ў асноўным характарызуецца зьмізарненьнем слоўнікавага запасу й зьніжанай бегласьці гаворкі, што ў цэлым аслабляе здольнасьць да вуснага й пісьмовага выразу думак. На гэтай стадыі хваробы чалавек звычайна здольны адэкватна апэраваць простымі паняткамі пры маўленчых зносінах<ref>{{артыкул|аўтар=Becker J. T., Overman A. A.|год=2002|загаловак=Дэфіцыт сэмантычнай памяці пры хваробе Альцгаймэра|арыгінал=El déficit de la memoria semántica en la enfermedad de Alzheimer|мова=es|выданьне=Revista de neurología|volume=35|нумар=8|pages=777-83|issn=02100010}}</ref>. Пры маляваньні, апрананьні адзеньня й іншых задачах з выкарыстаньнем тонкай [[маторыка|маторыкі]], чалавек можа здавацца няёмкім з-за пэўных праблемаў з каардынацыяй і плянаваньнем рухаў<ref>{{артыкул|аўтар=Benke T.|год=1993|загаловак=Дзьве формы апраксіі пры хваробе Альцгаймэра|арыгінал=Two forms of apraxia in Alzheimer’s disease|выданьне=Cortex|нумар=29 (4)|pages=715—725|мова=en}}</ref>. З разьвіцьцём хваробы чалавек часьцяком цалкам здольны выконваць многія задачы незалежна, аднак яму можа спатрэбіцца дапамога ці нагляд пры спробе правесьці маніпуляцыі, якія патрабуюць асаблівых кагнітыўных намаганьняў<ref name="Förstl"/>. == Крыніцы == {{Крыніцы|1=2}} == Вонкавыя спасылкі == * [https://web.archive.org/web/20130225062844/http://sir35.ru/Karla/Al_702.htm Сучасныя ўяўленьні аб хваробе Альцгаймэра]. {{ref-ru}} * [http://www.nia.nih.gov/alzheimers/alzheimers-disease-research-centers Дасьледчы цэнтар хваробы Альцгаймэра]. National Institute of Aging. {{ref-en}} * [https://web.archive.org/web/20120730181212/http://www.alz.org/index.asp Альцгаймэраўская асацыяцыя]. {{ref-en}} [[Катэгорыя:Хвароба Альцгаймэра| ]] [[Катэгорыя:Вікіпэдыя:Істотныя артыкулы]] 4xnezg6wk73r31069f5i1xdh58ggkib Ашока 0 90495 2699642 2449479 2026-11-08T11:09:53Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 2699642 wikitext text/x-wiki {{Манарх |Імя = Ашока |Варыянт імя = अशोक |Тытул = |Партрэт = Indian_relief_from_Amaravati,_Guntur._Preserved_in_Guimet_Museum.jpg |Памер = |Апісаньне = |Пасада = 3-і імпэратар імпэрыі Маурыяў |Сьцяг = |Герб = |Пачатак тэрміну = [[273 да н. э.]] |Канец тэрміну = [[232 да н. э.]] |Каранацыя = |Рэгент = |Сукіраўнік = |Папярэднік = [[Біндусара]] |Наступнік = |Імя пры нараджэньні = |Дата нараджэньня = [[304 да н. э.]] |Месца нараджэньня = [[Патна]] |Дата сьмерці = [[232 да н. э.]] |Месца сьмерці = [[Патна]] |Дата пахаваньня = |Месца пахаваньня = |Нашчадкі = |Каралеўскі дом = [[Маурыі]] |Дынастыя = |Каралеўскі гімн = |Каралеўскі дэвіз = |Муж = |Жонка = |Жонкі = |Сужэнец = |Бацька = Біндусара |Маці = Субхадрангі |Узнагароды = |Подпіс = |Памер подпісу = |Сайт = }} '''Ашока Вялікі''' ({{мова-sa|अशोक}}, {{IAST|Aśoka}}, «народжаны бяз болю») — валадар імпэрыі [[Маурыі|Маурыяў]] з [[273 да н. э.]] — [[232 да н. э.]] Пасьля шэрагу ваенных посьпехаў Ашока падпарадкаваў сабе значную частку [[Паўднёвая Азія|Паўднёвай Азіі]] ад сучаснага [[Аўганістан]]у да [[Бэнгалія|Бэнгаліі]] і далей на поўдзень да [[Майсур]]у. Ашока вядомы распаўсюджаньнем [[будызм]]у, з часоў ягонага валадараньня засталося шмат гістарычных помнікаў. == Паходжаньне, дзяцінства == Ашока быў унукам [[Чандрагупта|Чандрагупты]] й сынам [[Біндусара|Біндусары]]. Маці Ашокі была Субхадрангі, дачка зьбеднелага [[брамін]]а Чампаканагар. Па легендзе, бацька аддаў яе ў гарэм таму, што атрымаў прадказаньне, што сын ягонай дачкі стане вялікім кіраўніком. Статус Ашокі ў [[гарэм]]е быў вельмі нізкі, у яго было шмат братоў ад больш шляхетных жонак цара, і яшчэ старэйшы брат ад той жа маці. У дзяцінстве Ашока быў вельмі жывым і жвавым дзіцём, і зладзіць зь ім было вельмі цяжка. Адзінае да чаго ў яго ляжала сэрца — гэта паляваньне, неўзабаве ён стаў майстэрскім паляўнічым. Ашока ня быў прыгожы, але ні адзін прынц не пераўзыходзіў яго ў доблесьці, адвагі, годнасьці, любові да прыгодаў і майстра ў кіраваньні. Таму Ашока любілі й паважалі ўсе чыноўнікі й просты люд. [[Біндусара]] заўважыў ягоныя здольнасьці да кіраваньня, і хоць Ашока яшчэ быў малады, прызначыў яго намесьнікам [[Аванці]]. == Прыход да ўлады == Прыбыўшы ў [[Уджайн]], сталіцу [[Аванці]], Ашока паказаў сябе выдатным кіраўніком. Ён ажаніўся на Шак’я Кумар — дачкі багатага гандляра, якая нарадзіла яму двух дзяцей, якіх клікалі Махендра й Сангхамітра. Грамадзяне Таксілы паўсталі супраць праўленьня Магадхі. Старэйшы сын [[Біндусары]] Сусуму, ня быў здольны супакоіць народ. Тады Біндусара паслаў Ашоку, каб падавіць паўстаньне. Хоць Ашока й ня меў дастатковых сілаў, але ўсё ж ён сьмела падышоў да гораду й аблажыў яго, і горад быў узяты. Грамадзяне Таксілы ня сталі супрацьстаяць Ашоке, а наладзілі яму вялікі прыём. Старэйшым сынам Біндусары быў Сусума, але паўстаньне ў Таксіле паказала ягоную няздольнасьць да кіраваньня краінай. На радзе дарадцаў стала ясна, што калі Сусума стане царом, то ў імпэрыі ня будзе справядлівасьці, з-за чаго дзяржаву будзе скалынаць ад паўстаньняў, і яна прыйдзе ў заняпад. Таму яны паведамілі Ашоке, што ягоны бацька пры сьмерці, каб ён сьпяшаўся да ложку бацькі. Імпэратар Біндусара памёр у [[272 да н. э.|272 годзе да н. э]]. Ашока, які прыбыў у Паталіпутру з [[Уджайн]]у па просьбе Радхагупты, кіраўніка ўрада, быў каранаваны як цар Магадхі пасьля сьмерці свайго бацькі. Аб далейшых падзеях крыніцы прыводзяць супярэчлівую інфармацыю. Магчыма, Сусума даведаўся пра сьмерць бацькі й зразумеў, што Ашока можа быць каранаваны як цар. Але ён быў забіты пры спробе захапіць горад. [[Цэйлон]]скія хронікі паведамляюць, што гэта суперніцтва працягвалася й пасьля таго, як Ашока захапіў магадхаўскі пасад. У выніку афіцыйная каранацыя Ашокі адбылася толькі праз чатыры гады пасьля захопу ім ўлады. У пяты дзень трэцяга месяца [[Джустамас]] [[268 да н. э.|268 году да н. э.]] адбылася каранацыя Ашокі. Як кажуць легенды, Ашока забіў усіх сваіх братоў дзеля ўмацаваньня ўлады над імпэрыяй, аднак, з другога боку, няма ніякіх гістарычных сьведчаньняў для пацьверджаньня гэтых зьвестак. У надпісах на камені, зробленых па ягонаму распараджэньню, браты Ашока згадваюцца зь любоўю. == Калінга == Праз восем гадоў пасьля ўзыходу на трон Ашока абвясьціў вайну дзяржаве [[Калінга]]. У [[Надпісы Ашокі|сваім эдыкце]] Ашока паведамляў, што падчас вайны было ўзята ў палон 150 тыс. і забіта звыш 100 тыс. чалавек. Далучэньне Калінгі, важнай у стратэгічным і гандлёвым дачыненьні вобласьці, спрыяла ўзмацненьню імпэрыі. [[Калінга]] аказала Ашоке ўпартае супраціўленьне. Гэтая вобласьць уваходзіла ў [[імпэрыя Нанда|імпэрыю Нанда]], а затым ёй удалося дамагчыся незалежнасьці. У спэцыяльным эдыкце, прысьвечаным заваёве Калінгі, Ашока сам прызнаваў, што суровыя меры пакараньня ўжываліся й да простага народу, і да шляхты, якая таксама не захацела зьмірыцца з уладай Маурыяў. Ашоке нават давялося прымаць асаблівыя меры, каб разрадзіць абстаноўку ў заваяванай вобласьці. Калінге была даравана пэўная самастойнасьць, але імпэратар асабіста правяраў дзейнасьць мясцовых чыноўнікаў, сочачы, па ягоных уласных словах, за тым, «каб не было беспрычыннага зьняволеньня ў турму гарадзкіх жыхароў і беспрычыннага прычыненьня пакутаў». Традыцыя лічыць, што, убачыўшы мноства трупаў, пакуты й разбурэньні, Ашока адчуў моцнае раскаяньне, што прывяло яго да прыняцьця будызму і ўмацаваньню веры. <blockquote>… Дэванампрыя Прыядарсі праз восем гадоў пасьля ўсшэсьця на пасад заваяваў Калінгу. Сто пяцьдзесят тысяч было дэпартавана, сто тысяч было забіта, і яшчэ мноства памерла. Пасьля таго, як Калінга была заваявана, Дэванампрыя выпрабаваў моцнае цягу да Дхармэ, адчуў прыхільнасьць да Дхармэ й навучаньням ў ёй. Цяпер жа Дэванампрыя глыбока смуткуе аб пакарэньні Калінга.</blockquote> == Унутраная палітыка == Ашока забараніў ахвярапрынашэньні. Выкарыстаньне прымусовых працаў таксама было скасавана. Быў складзены сьпіс ахоўных жывёлаў, забаронена паляваньне дзеля задавальненьня й бязмэтнае выпальваньне лясоў. Была наладжана вытворчасьць і экспарт мэдычнай сыравіны з мэтай ужываньня ня толькі для мэдычных патрэбаў, але і ў [[Вэтэрынарыя|вэтэрынарыі]], а таксама створана сетка адпаведных мэдычных установаў. Забаўкам ранейшых кіраўнікоў Ашока аддаваў перавагу паломніцтву, раздачы падарункаў і сустрэчы з простымі людзьмі. Па ўсёй імпэрыі Ашока ініцыяваў будаўніцтва аб’ектаў сацыяльнага прызначэньня. Была створана сетка ўнівэрсытэтаў, бязкоштавых гатэляў, каналаў, ірыгацыйных сыстэмаў і іншае. Была таксама абноўлена й агульнаіндыйская сыстэма дарог. Але самай вялікай сваёй заслугай Ашока лічыў дзейнасьць, накіраваную на выпраўленьне нораваў, якую ён разгарнуў сярод падданых. <blockquote>… Уздоўж дарог я пасадзіў баньян, каб ён даваў цень, і заклаў мангавые гаі. Праз кожныя восем кросаў зладзіў студні й гасьцёўні, і ў розных месцах водныя рэзэрвуары для людзей і зьвяроў. Але гэта толькі дробныя дасягненьні. Падобныя выгоды рабілі й ранейшыя цары. Я ж зрабіў гэта для таго, каб людзі ішлі да Дхармы.</blockquote> <blockquote>… Дхарма прымнажалася двума сродкамі: дзякуючы заснаваным на Дхарме загадаў, і дзякуючы перакананьню. З гэтых двух, загады даюць мала, тады як перакананьні даюць шмат. Грунтуючыся, на Дхарме, я загадаў абараняць жывёлаў, і многае іншае. Але менавіта дзякуючы перакананьням у народзе ўзрасла Дхарма не забіваць жывых істотаў і ня шкодзіць ім.</blockquote> Ашока нават стварыў нешта падобнае да інстытуту праваабаронцаў. Для гэтага ён пашырыў склад вярхоўных дзяржаўных чыноўнікаў, дадаўшы да іх «махаматар дхармы». Іхнымі абавязкамі былі навучаньне ў практыцы [[дхарма|дхармы]], а таксама клопат аб падтрыманьні справядлівасьці ўва ўсіх кутках імпэрыі. У тым ліку й інспэкцыя турмаў: <blockquote>… Яны сочаць за годным утрыманьнем зьняволеных і іх вызваленьнем, і калі Махаматры лічаць: «Гэтаму неабходна ўтрымліваць сям’ю», «Гэтага агаварылі», «Гэты стары», то яны сочаць, каб такіх зьняволеных вызвалялі.</blockquote> == Пашырэньне межаў імпэрыі Маурыяў == [[Файл:Mauryan Empire 260 BCE.png|міні|200пкс|Ашоцкая імпэрыя]] [[Файл:AsokaKandahar.jpg|міні|200пкс|Дзьвюхмоўны эдыкт цара Ашокі на грэцкай і арамэйскай]] Імпэрыя Маурыяў ўключала велізарную тэрыторыю. У рамках адзінага дзяржаўнага ўтварэньня былі аб’яднаны народы й плямёны, розныя ў этнічных, лінгвістычных і культурных адносінах і розныя ў рэлігійных памкненьнях, традыцыях, звычаях. Мяркуючы па надпісах Ашокі, а таксама «Артхашастры», да гэтага пэрыяду ўжо склаліся ўяўленьні аб значнай па тэрыторыі дзяржаве на чале з «кіраўніком зямлі, улада якога распаўсюджвалася на вялізныя вобласьці — ад паўднёвага акіяна да вяршыняў [[Гімалаі|Гімалаяў]]». Аўтарамі палітычных трактатаў ужо падрабязна распрацоўвалася вучэньне аб межах дзяржавы, ягоных узаемаадносінах з блізкімі й далёкімі суседзямі. Для вызначэньня межаў імпэрыі Маурыяў пры Ашоке асноўнымі матэрыяламі зьяўляюцца эдыкты імпэратара. Некаторыя зьвесткі захаваліся і ў паведамленьнях антычных аўтараў, якія апавядаюць аб пэрыядзе Чандрагупты. Пэўную каштоўнасьць уяўляюць дадзеныя кітайскіх падарожнікаў, асабліва ў тым выпадку, калі яны пацьвярджаюцца эпіграфічнымі альбо археалягічнымі матэрыяламі. У эдыктах Ашокі некалькі разоў згадваюцца ёны й камбаджыйцы як народы, якія жывуць на захадзе краіны. Пад ёнами разумеліся [[грэкі]], паселішча якіх меліся ў [[Арахосія|Арахосіі]]. Для грэцкага насельніцтва й прызначаліся вэрсіі эдыктаў на грэцкай мове. Некаторыя дасьледчыкі мяркуюць, што ёны пэрыяду Ашокі былі нашчадкамі тых грэцкіх пасяленцаў, якія тут абгрунтаваліся яшчэ пры [[Аляксандар Македонскі|Аляксандры Македонскім]]. Эдыкт Ашокі быў знойдзены й у Лампаке, каля сучаснага [[Джэлялябад]]а), што пацьвердзіла факт уваходжаньня [[Парапаміс]]а ў імпэрыю Маурыяў (раней пра гэта было вядома толькі з антычных крыніцаў, якія распавядаюць аб выніках замірэньня паміж Чандрагуптай і Сэлеўкам). Зыходзячы са сьведчаньняў позьняй кашмірскай кроніцы «Раджатарангіні» й дзёньнікаў кітайскіх пілігрымаў, можна меркаваць, што ў імпэрыю Ашокі ўваходзіла і частка [[Кашмір]]а. Згодна з традыцыяй, пры Ашоке быў пабудаваны галоўны горад Кашміра — [[Шрынагар]]. У склад ягонай дзяржавы ўваходзілі таксама й некаторыя вобласьці [[Нэпал]]у. Дадзеныя эпіграфікі й пісьмовых крыніцаў дазваляюць уключаць у імпэрыю тэрыторыю сучаснай [[Бэнгалія|Бэнгаліі]]. Знаходкі эдыктаў Ашокі ў Паўднёвай Індыі дапамаглі ўсталявіць паўднёвую мяжу імпэрыі. Умоўна яна можа быць праведзена на поўдзень ад сучаснай акругі [[Чыталдруг]]. На поўдні імпэрыя межавала зь дзяржавамі [[Чола]], [[Кералапутра]] й [[Сат’япутра]], якія згадваюцца ў эдыктах як неўваходзячыя ў склад ягонай дзяржавы вобласьці. Аднак Маурыі падтрымлівалі з гэтымі дзяржавамі цесныя сувязі. Там будаваліся будыйскія [[ступа (архітэктура)|ступы]], туды дасылаліся прапаведнікі. Дыпляматычныя сувязі падтрымліваліся з многімі краінамі, у тым ліку з эліністычнымі дзяржавамі Захаду, з [[Цэйлон]]ам, некаторымі краінамі [[Цэнтральная Азія|Цэнтральнай Азіі]] й гэтак далей. У адным са сваіх эдыктаў Ашока, даючы навучаньні чыноўнікам, кажа: <blockquote>... Людзі незаваяваных тэрыторыяў могуць падумаць: «Якія намеры ў цара адносна нас»? — Мой адзіны намер у тым, каб яны жылі не баючыся мяне, маглі мне давяраць, і каб я мог даць ім шчасьце, а не нядолю. Больш таго, яны павінны зразумець, што цар даруе тых, хто можа быць прабачаны.</blockquote> <blockquote>... Вы ж павінны выконваць свае абавязкі й запэўніць іх так: «Цар як бацька. Ён адчувае ў адносінах да нас тое ж, што ён адчувае ў адносінах да сябе. Мы для яго, як ягоныя уласныя дзеці».</blockquote> Ашока падтрымліваў цесныя дыпляматычныя адносіны з многімі краінамі. У ягоных эдыктах згадваецца [[Сэлевкіды|сэлевкідзкі]] цар [[Антыёх II Тэос]], кіраўнік [[Старажытны Эгіпет|Эгіпту]] [[Пталямей II Філядэльф]], цар [[Старажытная Македонія|Македоніі]] [[Антыгон Ганат]], цар [[Кірэна (горад)|Кірэны]] й цар [[Эпір]]у. У розныя краіны былі пасланыя маурыйскія амбасадары, мэтай якіх было распаўсюджваньне будызму. <blockquote>…З гэтага часу перамогу Дхармы лічыць Дэванампрыя найлепшай перамогай. І яна была здабытая ўнутры, на межах, і нават на адлегласьці ў шэсцьсот [[ёджана]]ў, дзе кіруе грэцкі цар Антыёх, і далей, дзе кіруюць чатыры цары, а менавіта Пталямей, Антыгон, Маг і Аляксандар.</blockquote> Вельмі цеснымі былі сувязі з Цэйлонам, куды Ашока накіраваў спэцыяльную місію на чале са сваім сынам Махендрам дзеля распаўсюджваньня будызму. Цар Цэйлона Тыса ў адказ на гэта ў гонар Ашокі прыняў ягоны тытул — «мілы багам» (Дэванампрыя) і накіраваў сваю амбасаду ў Паталіпутру. [[Файл:MauryanCoin.JPG|міні|300пкс|Манэта дзяржавы Маурыяў з колам дхармы й сланом, [[III стагодзьдзе да н. э.]]]] == Прыняцьце будызму == З маурыйскім пэрыядам зьвязана шырокае распаўсюджваньне ў Індыі [[будызм]]у, які ўзьнік за некалькі стагодзьдзяў да эпохі Маурыяў, як невялікая секта вандроўных манахаў. Да [[3 стагодзьдзе да н. э.|III стагодзьдзя да н. э]] ён стаў адным з галоўных плыняў у духоўных жыцьці старажытнаіндыйскага грамадзтва. У гэты час існавала арганізаваная будыйская суполка — [[сангха]], былі сфармаваны асноўныя кананічныя сачыненьні. Мяркуючы па розных крыніцах, Ашока не адразу прыняў будызм. Пры двары свайго бацькі ён займаўся з навукоўцамі розных школаў — артадаксальных і так званых герэтычных кірункаў. Затым Ашока наведаў будыйскую суполку, высьвятліў асновы вучэньня [[Гаўтама Буда|Буды]] й стаў [[упасакам]], гэта значыць сьвецкім пасьлядоўнікам будызму. У эдыктах ён сам распавядае пра эвалюцыю сваіх поглядаў. У першы час імпэратар не надаваў асаблівай увагі будыйскай суполцы, але затым, пасьля асабістага знаёмства з жыцьцём будыйскіх манахаў у сталіцы, стаў актыўна падтрымліваць будыстаў і дапамагаць ім. Асаблівая цікавасьць да будыйскага вучэньня й ягоным этычным нормам ўзмацнілася пасьля вайны з Калінгай, калі спэцыяльнае значэньне набыла палітыка ''дхармавіджаі'' — распаўсюджваньня асноўных нормаў паводзінаў (дхармы), аднак пасьлядоўнікам будызму Ашока стаў яшчэ да пачатку вайны. Нягледзячы на тое, што Ашока быў будыстам, ён на працягу ўсяго валадараньня заставаўся сьвецкім чалавекам і працягваў кіраваць імпэрыяй. Меркаваньне некаторых навукоўцаў аб тым, што Ашока быццам бы быў царом-манахам, які ў канцы праўленьня адасобіўся ў будыйскім манастыры, супярэчыць наяўным матэрыяльным крыніцам. Гэтак жа няправільна лічыць, што будызм пры Ашоке быў дзяржаўнай рэлігіяй. Аказваючы будыйскай суполцы асаблівае заступніцтва, Ашока не зрабіў будызм дзяржаўнай рэлігіяй. Галоўнай рысай ягонай рэлігійнай палітыкі была верацярпімасьць, і ён прытрымліваўся гэтай палітыкі на працягу амаль ўсяго пэрыяду свайго валадараньня. <blockquote>... Той, хто ўсхваляе сваю рэлігію, па прычыне залішняй адданасьці, і ганіць іншыя, маючы думку: «праслаўлю так сваю рэлігію», толькі шкодзіць уласнай рэлігіі. Таму карысна дыскутаваць. Варта слухаць і паважаць дактрыны, якія прапаведуюць іншыя. Дэванампрыя Прыядасі загадвае, каб усе разьбіраліся ў карэнных дактрынах іншых рэлігій.</blockquote> У сваіх эдыктах Ашока выступае за аб’яднаньне ўсіх сектаў, але ня шляхам гвалту, а ў выніку разьвіцьця галоўных прынцыпаў іхных вучэньняў. Мяркуючы па эдыктам, Ашока дарыў пячоры [[аджывіка]]м, якія былі ў гэты пэрыяд аднымі з галоўных супернікаў будыстаў і карысталіся значным уплывам у народзе. З эдыктаў вядома й пра тое, што цар пасылаў сваіх прадстаўнікоў у суполкі [[Джайнізм|джайнаў]] і да [[ведызм|брахманаў]]. Менавіта палітыка рэлігійнай цярпімасьці пры ўмелым кантролі дзяржавы над жыцьцём розных рэлігійных сектаў дазволіла Ашоке пазьбегнуць канфлікту з моцнай праслойкай брахманаў, з аджывікамі, джайнамі й разам з тым асабліва ўзмацніць будызм. Калі ж у апошнія гады валадараньня Ашока адступіў ад палітыкі верацярпімасьці й стаў праводзіць відавочна прабудыйскую палітыку, гэта выклікала рашучую апазыцыю ў прыхільнікаў іншых рэлігій і прывяло да цяжкіх для цара й ягонай улады наступстваў. У канцы свайго панаваньня Ашока ўваходзіць ў вельмі цесны кантакт з будыйскай супольнасьцю й, па некаторых зьвестках, адступіўшы ад сваіх ранейшых прынцыпаў, пачынае нават ганеньні супраць аджывікаў і джайнаў. Узаемаадносіны будыстаў з прадстаўнікамі іншых рэлігій у гэты пэрыяд рэзка ўскладніліся. Пэўныя цяжкасьці ўзьнікалі й сярод саміх будыстаў: крыніцы распавядаюць аб сутыкненьнях пасьлядоўнікаў розных будыйскіх школ. У сувязі з гэтым імпэратар уважліва сачыў за цэласнасьцю будыйскай суполкі. Ён выдаў адмысловы ўказ аб барацьбе супраць раскольнікаў — манахаў і манашак, якія падрывалі адзінства [[сангхі]]. Па ўказе вынікала, што іх трэба выгнаць з суполак. Разам з тым Ашока рэкамэндаваў будыйскім манахам пільна вывучаць будыйскія тэксты й назваў шэраг будыйскіх кананічных твораў, прысьвечаных пераважна дысцыплінарным пытаньням. Згодна з будыйскай традыцыяй, у пэрыяд панаваньня Ашокі ў [[Паталіпутра|Паталіпутры]] адбыўся [[Трэці будыйскі сабор]]. Ашока быў першым царом Індыі, які зразумеў важнасьць будызму ва ўмацаваньні імпэрыі й спрыяў ягонаму распаўсюджваньню. Вялікая частка ягоных эдыктаў была зьвернута не да манахаў, а да сьвецкіх асобаў. Таму ў надпісах не згадваецца пра нірвану, чатыры высакародныя ісьціны, васьмярковы шлях і іншых спэцыяльныя паняцьці. Галоўнае — гэта практычная скіраванасьць надпісаў, якія сам імпэратар называў «эдыктамі пра Дхарму». == Апошнія гады кіраваньня й спадчыньнікі == Крыніцы апавядаюць, што да канца свайго кіраваньня цар Ашока, падаючы шчодрыя дары на карысьць будыйскай суполцы дзеля росквіту вучэньня Буды, спустошыў дзяржаўную маёмасьць. У гэты пэрыяд унук Ашокі — [[Саміраці]] стаў будучым спадкаемцай пасады. Царскія саноўнікі паведамілі яму аб празьмерных дараваньнях імпэратара й запатрабавалі іх неадкладна адмяніць. Па загадзе Саміраці распараджэньня Ашокі аб наданьні сродкаў будыйскай суполцы не выконваліся. Фактычна ўлада засяродзілася ў руках Саміраці. Ашока, як распавядаюць крыніцы, павінен быў прызнаць, што ягоныя загады сталі толькі мёртвай літарай, а ён пазбавіўся царства й улады, нягледзячы на тое, што фармальна й заставаўся царом. Па паведамленьнях некаторых крыніцаў, Саміраці быў пасьлядоўнікам джайнізму, яго падтрымлівалі буйныя саноўнікі. У краіне ў гэты час стварылася цяжкае фінансавае становішча, успыхвалі паўстаньні. Адно з буйнейшых хваляваньняў адбылося ў Таксіле, дзе на чале незадаволеных стаў мясцовы кіраўнік. У змове супраць цара, як апавядаюць крыніцы, прымала ўдзел і царыца [[Тыш’яракшыта]], якая таксама была супраціўніцай будызму. Паказальна, што ў адным з самых позьніх эдыктаў загад аддаецца не ад імя Ашокі, як раней, а ад імя царыцы. Загад дакранаўся розных дароў, гэта значыць таго вострага пытаньня, які, мяркуючы па будыйскіх тэкстах, фармальна й прывёў да канфлікту цара зь ягоным асяродзьдзем. Можна меркаваць, што супадзеньня эпіграфічнага сьведчаньня й дадзеных будыйскай традыцыі далёка не выпадковыя. Яны адлюстроўваюць рэальную карціну апошніх гадоў панаваньня Ашокі. Ягоным спадчыньнікам ўжо, відавочна, не ўдалося захаваць адзінства імпэрыі. На падставе крыніцаў можна меркаваць, што імпэрыя распалася на дзьве часткі — усходнюю з цэнтрам у Паталіпутры й заходнюю з цэнтрам у Таксіле. Сьведчаньні крыніцаў аб прамых нашчадкаў Ашокі супярэчлівыя, але ёсьць падставы меркаваць, што ў Паталіпутры царом стаў Саміраці, або Дашаратха, якога некаторыя пураны лічылі сынам і пераемнікам Ашокі. Як і Ашока, Дашаратха насіў тытул «мілы багам» і аказваў заступніцтва аджывікам, аб чым сьведчаць ягоныя эдыкты аб дараваньні ім пячораў. У далейшым імпэрыя Маурыяў паступова прыйшла ў заняпад і перастала існаваць у [[180 да н. э.|180 годзе да н. э.]] з прычыны змовы. {{Пачатак блёку}} {{Адзінка блёку |папярэднік = [[Біндусара]] |назва = [[Сьпіс імпэратараў Маурыйскай імпэрыі|Імпэратар Маурыйскай імпэрыі]] |гады = 272 да н. э. — 232 да н. э. |наступнік = [[Дашаратха Мауры|Дашаратха]] }} {{Канец блёку}} == Літаратура == * Bongard-Levin, G. M. ''Mauryan India'' (Stosius Inc/Advent Books Division May 1986) {{ISBN|0-86590-826-5}} * Chauhan, Gian Chand (2004). ''Origin and Growth of Feudalism in Early India: From the Mauryas to AD 650.'' Munshiram Manoharlal, Delhi. {{ISBN|978-81-215-1028-8}} * Falk, Harry. ''Asokan Sites and Artefacts - A Source-book with Bibliography'' (Mainz : Philipp von Zabern, [2006]) {{ISBN|978-3-8053-3712-0}} * Gokhale, Balkrishna Govind (1996). ''Asoka Maurya'' (Twayne Publishers) {{ISBN|978-0-8290-1735-9}} * Keay, John. ''India: A History'' (Grove Press; 1 Grove Pr edition May 10, 2001) {{ISBN|0-8021-3797-0}} * Sastri, K. A. Nilakanta (1967). ''Age of the Nandas and Mauryas.'' Reprint: 1996, Motilal Banarsidass, Delhi. {{ISBN|978-81-208-0466-1}} * Swearer, Donald. ''Buddhism and Society in Southeast Asia'' (Chambersburg, Pennsylvania: Anima Books, 1981) {{ISBN|0-89012-023-4}} * Thapar, Romila. (1973). ''Aśoka and the decline of the Mauryas. 2nd Edition.'' Oxford University Press, Reprint, 1980. {{ISBN|19-660379 6}}. == Вонкавыя спасылкі == * [https://web.archive.org/web/20120923053250/http://www.buddhanet.net/pdf_file/king_asoka.pdf King Asoka and Buddhism. Historical and Literary studies] * [https://web.archive.org/web/20110921011717/http://www.dhamma.ru/lib/ashoka/05ashoka.htm Маханачанд Кіранагі. Ашока] * [http://www.ivu.org/history/east/asoka.html Міжнародны зьвяз вэгетарыянцаў: Кароль Ашока Індыйскі] [[Катэгорыя:Кіраўнікі Індыі]] [[Катэгорыя:Кіраўнікі Нэпалу]] [[Катэгорыя:Манархі]] [[Катэгорыя:Будызм]] [[Катэгорыя:Вікіпэдыя:Істотныя артыкулы]] 74mcg2y6zr0l8e6hj33ba00if3xhx09 Хорхэ Люіс Борхэс 0 90590 2699334 2660646 2026-11-07T12:28:41Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 2699334 wikitext text/x-wiki {{Пісьменьнік |Імя = Хорхэ Люіс Борхэс |Арыгінал імя = Jorge Luis Borges |Жанчына = |Партрэт = Jorge Luis Borges 1951, by Grete Stern (full).jpg |Памер = |Апісаньне = Борхэс (1951) |Імя пры нараджэньні = Хорхэ Франсыска Ісыдара Люіс Борхэс Асэвэда |Псэўданімы = |Дата нараджэньня = |Месца нараджэньня = |Дата сьмерці = |Месца сьмерці = |Грамадзянства = {{Сьцягафікацыя|Аргентына}} |Род дзейнасьці = [[пісьменьнік]], [[публіцыст]], [[паэт]], [[эсэ]]іст, [[бібліятэкар]] |Гады актыўнасьці = 1919—1986 |Напрамак = |Жанр = аповед, верш, эсэ |Мова = [[Гішпанская мова|гішпанская]] |Дэбют = часопіс «[[Грэцыя (часопіс)|Грэцыя]]», 31 жніўня 1919 |Значныя творы = |Прэміі = [[Ерусалімская прэмія]] (1971) |Узнагароды = |Подпіс = |Апісаньне подпісу = |ВікіКрыніца = |ВікіКрыніца пераклады на беларускую = |commons = |Палічка = |Камунікат = |Сайт = }} '''Хо́рхэ Люі́с Бо́рхэс''' ({{мова-es|Jorge Luis Borges}}<small>([[Файл:Speaker Icon.svg|13px|]] [[:Media:Jorge Luis Borges.ogg|audio]])</small>; 24 жніўня 1899, [[Буэнас-Айрэс]] — 14 чэрвеня 1986, [[Жэнэва]]) — аргентынскі [[празаік]], [[паэт]], [[публіцыст]]. Борхэс вядомы перш за ўсё ляканічнымі празаічнымі фантазіямі, якія часта хаваюць пад сабой развагі аб сур’ёзных навуковых праблемах ці прымаюць форму прыгодніцкіх або [[дэтэктыў]]ных гісторыяў<ref>[https://web.archive.org/web/20120125022811/http://www.krugosvet.ru/enc/kultura_i_obrazovanie/literatura/BORHES_HORHE_LUIS.html Артыкул «БОРХЕС, ХОРХЕ ЛУИС» энцыкляпэдыі «[[Кругосвет]]»]{{ref-ru}}</ref>. Эфэкт праўдзівасьці выдуманых падзеяў дасягаецца ў Борхэса ўводзінамі ў аповед эпізодаў аргентынскае гісторыі ды імёнаў пісьменьнікаў-сучасьнікаў, фактаў уласнае біяграфіі. У 1920-я гады стаў адным з заснавальнікаў [[авангардызм]]у ў гішпанамоўнай лацінаамэрыканскай паэзіі. == Біяграфія == [[Файл:Leonor Acevedo de Borges.jpg|міні|зьлева|120px|Леанор Асэвэда Суарэс, маці пісьменьніка]] Хорхэ Люіс Борхэс нарадзіўся ў 1899 годзе ў [[Буэнас-Айрэс]]е. Яго поўнае імя — Хорхэ Франсыска Ісыдара Люіс Борхэс Асэвэда ({{мова-es|Jorge Francisco Isidoro Luis Borges Acevedo|скарочана}}), аднак паводле [[Аргентына|аргентынскай]] традыцыі ён яго не скарыстоўваў. У жылах Хорхэ Люіса цякла кроў [[Гішпанія|гішпанцаў]], [[Ірляндыя|ірляндцаў]], а таксама [[Партугалія|партугальскіх]] [[габрэі|габрэяў]], аднак сам ён дадаваў да гэтага сьпісу яшчэ й [[баскі|баскскую]], андалюскую, [[Англія|ангельскую]] й [[нарманы|нарманскую]]. [[Файл:Jorge Luis Borges Hotel.jpg|міні|220px|справа|Гатэль [[L'Hôtel]] у [[Парыж]]ы, дзе памёр [[Оскар Уайлд]] і дзе хацеў памерці Борхэс]] Сям’я Борхэса зьехала ў [[Эўропа|Эўропу]] ў 1914 годзе, а потым у [[Гішпанія|Гішпанію]] ў 1919 годзе. Адразу пасьля пераезду, 31 сьнежня [[1919|1919 г.]], [[часопіс]] «[[Грэцыя (часопіс)|Грэцыя]]» надрукаваў першы верш Хорхэ Люіса Борхэса. Нават яго раньнія творы ўражвалі глыбінёй думак, ведамі моваў і [[філязофія|філязофіі]], віртуозным валоданьнем словам. У 1921 годзе Борхэс вярнуўся на радзіму. Да 1930 году ён скончыў напісаньне сямі кніг, заснаваў тры часопісы й супрацоўнічаў яшчэ з дванаццацьцю. Борхэс стаў першым гішпанамоўным паэтам-[[Авангардызм|авангардыстам]] у [[Лацінская Амэрыка|Лацінскай Амэрыцы]]. У канцы 1930-х ён зьвярнуўся да [[проза|прозы]]. З 1937 году ён працаваў у [[бібліятэка|бібліятэцы]]. У гэты час ён стварыў безьліч празаічных фантазіяў, якія маскіравалі сур’ёзныя разважаньні на тэму праблемаў [[навука|навукі]], часам яны таксама прымалі выгляд дэтэктыўнай ці прыгодніцкай прозы. У той жа момант яго выдуманыя сюжэты й героі здаюцца праўдзівымі, бо Борхэс скарыстоўваў факты з аргентынскае гісторыі, імёны [[пісьменьнік]]аў-сучасьнікаў й уласныя ўспаміны. Пісьменьнік ня меў ані жонкі, ані дзяцей, таму ён адчуваў моцную прыхільнасьць да сястры й маці. Ён памёр у [[Жэнэва|Жэнэве]] 14 чэрвеня 1986 году. У 2004 годзе адкрылі яго [[помнік]] у [[Лісабон]]е. === Пасьля сьмерці === [[Файл:Tumba de Borges.JPG|міні|зьлева|160px|Магіла Борхэса, могілкі Plain Palais у Жэнэве]] Борхэс быў пахаваны на жэнэўскіх Могілках Каралёў, непадалёк ад [[Жан Кальвін|Жана Кальвіна]]. У лютым 2009 году Нацыянальны кангрэс Аргентыны павінен быў разгледзець законапраект аб вяртаньні ў [[Буэнас-Айрэс]] праху Хорхэ Люіса Борхэса. Гэтая ініцыятыва зыходзіла ад прадстаўнікоў літаратурных колаў, аднак [[удава]] пісьменьніка, якая ўзначальвае фонд яго імя, пярэчыць супраць перанясеньня рэштак Борхэса ў Аргентыну<ref>[http://lenta.ru/news/2009/02/11/borges/ Аргентина потребует у Швейцарии останки Борхеса] // Лента.ру</ref>. У 2008 годзе ў [[Лісабон]]е быў адчынены помнік Борхэсу. Кампазыцыя, адлітая па эскізе земляка літаратара Фэдэрыка Брука, па меркаваньні аўтара, глыбока сымбалічная. Яна ўяўляе сабой гранітны маналіт, у якім інкруставаная бронзавая далонь Борхэса. Як лічыць скульптар, які ў 80-е гады зрабіў з рукі пісьменьніка зьлепак, гэта сымбалізуе самага творцу і яго «паэтычны дух». На адкрыцьці манумэнта, усталяванага ў адным з паркаў у цэнтры гораду, прысутнічала ўдава пісьменьніка Марыя Кодама, якая ўзначальвае фонд яго імя, бачныя дзеячы партугальскай культуры, у тым ліку Нобэлеўскі ляўрэат [[Жазэ Сарамага]]. == Творчасьць == Сам Борхэс так апісаў свой уступ у літаратуру: {{Цытата|З самага майго дзяцінства, калі бацька застаўся сьляпым, у сям’і моўчкі мелася на ўвазе, што мне належыць зьдзейсьніць у літаратуры то, чаго абставіны не далі зрабіць майму бацьку. Гэта выглядала зразумелым само сабою (а гэткае перакананьне найбольш мацнейшае, чым проста выкананьне жаданьняў). Зрабілася так, што я стаў пісьменьнікам. Пачаў я пісаць у шэсьць ці сем гадоў.|Асабістая біяграфія, 1961}} == Кнігі == === Складанкі апавяданьняў === * 1935 «Усеагульная гісторыя ганьбы» ''(Historia universal de la infamia)'' * 1944 «Выдумкі» ''(Ficciones)'' * 1944 «Вынаходзтвы» ''(Artificios)'' * 1949 «Алеф» ''(El Aleph)'' * 1949 «Дзелацель» ''(El Hacedor)'' * 1951 «Сьмерць і компас» ''(La muerte y la brújula)'' * 1965 «Для шасьці струн» ''(Para las seis cuerdas)'' * 1970 «Паведамленьне Броўды» ''(El informe de Brodie)'' * 1975 «Кніга пяску» ''(El libro de arena)'' * 1983 «Памяць Шэксьпіра» ''(La memoria de Shakespeare)'' === Эсэ === * 1925 «Расьсьледаваньні» ''(Inquisiciones)'' * 1926 «Памеры маёй надзеі» ''(El tamano de mi esperanza)'' * 1928 «Мова аргентынцаў» ''(El idioma de los argentinos)'' * 1930 «Эварыста Кар’ега» ''(Evaristo Carriego)'' * 1932 «Абмеркаваньне» ''(Discusion)'' * 1936 «Гісторыя вечнасьці» ''(Historia de la eternidad)'' * 1952 «Новыя расьсьледаваньні» ''(Otras inquisiciones)'' * 1980 «Сем вечароў» ''(Siete noches)'' * 1982 «Дзевяць эсэ пра Дантэ» ''(Nueve ensayos dantescos)'' * 1984 «Атлас» ''(Atlas)'' === Паэзія === * 1923 «Сьпёка Буэнас-Айрэса» ''(Fervor de Buenos Aires)'' * 1925 «Месяц насупраць» ''(Luna de enfrente)'' * 1929 «Сшытак пляцу Сан-Мартын» ''(Cuaderno San Martin)'' * 1960 «Творца» ''(El hacedor)'' * 1964 «Іншы, той жа самы» ''(El otro, el mismo)'' * 1965 «Для шасьці струн» ''(Para las seis cuerdas)'' * 1969 «Хвала ценю» ''(Elogio de la sombra)'' * 1972 «Золата тыграў» ''(El oro de los tigres)'' * 1975 «Патаемная ружа» ''(La rosa profunda)'' * 1976 «Жалезная манэта» ''(La moneda de hierro)'' * 1977 «Гісторыя ночы» ''(Historia de la noche)'' * 1977 «Адрох’ё» ''(Adrogué)'' * 1981 «Тайнапіс» ''(La cifra)'' * 1985 «Змоўшчыкі» ''(Los conjurados)'' === Анталёгіі === * 1961 «Асабістая біяграфія» ''(Antología personal)'' * 1968 «Новая асабістая біяграфія» ''(Nueva antología personal)'' * 1976 «Кніга сноў» ''(Libro de sueños)'' * 1986 «Сшыткі палонных» ''(Textos cautivos)'' * 2000 "Праца Борхэса ў часопісе «Сямейнае жыцьцё» ''(Borges en el hogar)'' == Беларускія пераклады == Некаторыя творы пераклаў [[Сяргей Вераціла]], [[Ганна Качалка]], [[Анатоль Прасаловіч]], [[Сяргей Шупа]], [[Макс Шчур]], Яўген Кунцэвіч. * ''Борхес Х. Л.'' Апавяданьні / Перакл. А. Прасаловіча // Arche. 1999. № 1. * «Сведэнборгавыя анёлы»; Сведэнборгавыя чэрці; Кінжал; Сведка; Леапольду Лугонесу; Эпізод ворага: (Эсэ) / Перакл. С. Верацілы // Крыніца № 6, 1991. — С. 30-32. * [https://web.archive.org/web/20251210173322/https://abdziralovic.com/xorxe-luis-borxes-pra-klasikau/ Пра класікаў] * Творы. Тамы I і II. — 2025<ref>[https://bellit.info/roznaje/vyjshau-dvukhtomnik-borkhjesa-u-pjerakladzje-shupy.html Выйшаў двухтомнік Борхеса ў перакладзе Шупы]</ref>. == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Вонкавыя спасылкі == * [https://web.archive.org/web/20200317212748/http://dziejaslou.by/old/www.dziejaslou.by/inter/dzeja/dzeja.nsf/htmlpage/bor2102ec.html?OpenDocument Вершы Борхеса на Дзеяслове] * [https://web.archive.org/web/20200801013435/http://prajdzisvet.org/texts/prose/tyamnichyi-czud.html Тямнічы цуд. Апавяданне] * [https://web.archive.org/web/20200923181400/https://litaratura.org/vitalnya?artid=56 Бабілёнская бібліятэка] // Літаратура.org * [https://litrazh.org/article/na-temu-zdradnika-i-geroya На тэму здрадніка і героя] * [https://web.archive.org/web/20100410154827/http://www.borges.su/ Расейскамоўны партал пра Борхэса] {{Ерусалімская прэмія}} {{Бібліяінфармацыя}} {{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Борхэс, Хорхэ Люіс}} [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў Буэнас-Айрэсе]] [[Катэгорыя:Аргентынскія літаратары]] [[Катэгорыя:Памерлі ў Жэнэве]] [[Катэгорыя:Вікіпэдыя:Істотныя артыкулы]] rfhsi43v8kau1e6gf5rn5aw0v48r74o Адзнака «Ганаровы работнік УНК-ДПУ. 1917—1922» 0 93583 2699522 2280070 2026-11-08T03:27:39Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 2699522 wikitext text/x-wiki {{Узнагарода |Назва = Адзнака «Ганаровы работнік УНК-ДПУ. 1917—1922» |Выява = Znak5 GPU.GIF |Выява стужкі = |Выява 2 бок = |Выява стужкі 2 бок = |Выява 3 бок = |Выява стужкі 3 бок = |Памер выявы = 150пкс |Арыгінальная назва = Нагрудный знак «Почетного работника ВЧК-ГПУ. 1917—1922» V годовщины |Дэвіз = |Краіна = [[СССР]] |Тып = Адзнака |Каму ўручаецца = супрацоўнікам органаў ВЧК-ГПУ СССР |Падставы ўзнагароджаньня = За бязьлітасную барацьбу з контрарэвалюцыяй |Статус = не ўручаецца |Парамэтры = |Дата ўстановы = [[19 ліпеня]] [[1923]] г. |Першае ўзнагароджаньне = |Апошняе ўзнагароджаньне = [[1932]] |Колькасьць = каля 800 |Старэйшая ўзнагарода = няма |Малодшая ўзнагарода = [[Адзнака «10 гадоў УНК-АДПУ»]] |Адпавядае = }} '''Адзнака «Ганаровы работнік УНК-ДПУ. 1917—1922»''' ({{мова-ru|Нагрудный знак «Почетного работника ВЧК-ГПУ. 1917—1922» V годовщины}}) — савецкая адзнака для ўзнагароды супрацоўнікаў [[УНК-ДПУ]], да 5-й гадавіны заснаваньня органу. Званьне «Ганаровы чэкіст» упершыню было ўведзена ў сьнежні [[1922]] году на сьвяткаваньне 5 гадавіны органаў НЧК-ДПУ. Тады яно было нададзена 140 чалавекам. Але палажэньне і апісаньне знака было зацьведжана толькі ў [[1923]] годзе. Палажэньне пра ганаровую адзнаку «ВЧК-ГПУ» зь яго апісаньнем было зацьведжана [[12 ліпеня]] на паседжаньні Калегіі ДПУ і абвешчана загадам № №307 ад [[19 ліпеня]] [[1923]]: ''Адзнака ўяўляе авальнае кола з матавага срэбра з надпісам «ВЧК-1917 г. ГПУ-1922 г.». На кола накладзены сэрп і молат, перакрыжаваныя мячом. Пад сэрпам і молатам знаходзіцца рымская лічба «Пяць», пакрытая чырвонаю эмальлю. Ззаду адзнака мела нумар.'' Калі пачалося выдаваньне знакаў, аднакаю пад №1 быў узнагароджаны [[Фэлікс Дзяржынскі]], №2 — Я.Х. Петэрса, №3 — у А.Я. Беленькага, №4 — у В.І. Савінова і г.д. Агулам гэтым знакам узнагароджана каля 800 чалавек. Абвесткі аб узнагароджваньні напрыканцы [[1931]] і ў [[1932]] сталі абвяшчацца прыказамі па [[АДПУ]]. У палажэньні згадвалася, што «значение награды достойнейших сотрудников ВЧК/ГПУ, своей работой в органах ВЧК/ГПУ заслуживших быть особо-отмеченными». Узнагароджваемы павінен быў мець «асаблівыя заслугі перад Рэспублікай» і стаж працы ў органах ня менш за 3 гады. Узнагароджаныя не маглі быць раней судзімыя, пазбаўленыя права працы ў органах АДПУ і выключаныя з партыі. Напачатку ніякіх правоў і прывілеяў знак не даваў, акрамя «права бесьперашкоднага наведваньня любых установаў ДПУ». Пасьля Загадам АДПУ №245 ад [[9 лістапада]] [[1929]] быў абвешчаны «Статут правоў і абавязкаў кавалераў Ганаровай адзнакі НЧК-ДПУ». Ім давалася пасьля звальненьня з АДПУ: * падвышаная пэнсыя * захаваньне кватэр у ведамственных дамах АДПУ * замацаваньне за лячебнымі ўстановамі АДПУ і атрыманьне санаторных пуцёвак * права атрыманьня жытла пазачаргою * права нашэньня чакісцкай формы і права захоўваньня набыцьця і нашэньня зброі. Пасьля загадамі АДПУ ад [[4 траўня]] [[1930]] і [[25 чэрвеня]] [[1931]] да гэтых ільготаў дадавалася штомесячная даплата да заробку ў 30 рублёў і права атрыманьня пэнсіі па лініі АДПУ. Знак «Ганаровы работнік УНК-ДПУ. 1917—1922» V гадавіны ўручаўся да канца 1932 году, калі была выдадзена новая адзнака да 15-годзьдзя НЧК — [[Адзнака «Ганаровы работнік УНК-АДПУ. 1917—1932»]]. == Вонкавыя спасылкі == * [https://web.archive.org/web/20090225190206/http://www.fsb.ru/fsb/press/photo/single.htm!id=10434487@fsbStuffphoto.html Пра аднаку на сайце ФСБ Расеі] * [https://web.archive.org/web/20170214084757/http://memo.ru/history/NKVD/ZNAKI/Chapter1.htm Узнагароды ВЧК-НКВД] * [http://geraldika.ru/symbols/19011 Аднакі АДПУ-КДБ на Геральдыка.ру] [[Катэгорыя:Савецкія адзнакі|Ганаровыя работнікі УНК-АДПУ. 1917—1922]] [[Катэгорыя:Ганаровыя работнікі УНК-АДПУ. 1917—1922| ]] [[Катэгорыя:НКУС]] dbgrb0p28d30zesubmri9mvn1ea0g7m .22 Long Rifle 0 93798 2699450 2676463 2026-11-07T20:59:29Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 2699450 wikitext text/x-wiki {{Зброевыя патроны |назва = .22 Long Rifle |выява = [[Файл:.22 LR.jpg|300пкс]] |подпіс = Патроны .22 LR зьлева направа: Subsonic (дагукавы), Standard-velocity (гукавы), Hyper-velocity (звышгукавы) |тып = [[унітарны набой|унітарны]] [[набой кальцавога ўзгараньня]] |краіна = |набой = |тып зброі = <!-- Гісторыя: --> |час эксплюатацыі = |эксплюатанты = |войны = <!-- Гісторыя вытворчасьці: --> |канструктар = |час стварэньня = [[1887]] год |вытворца = {{сьцяг ЗША}} [[CCI]]<br />{{сьцяг ЗША}} [[REMINGTON]]<br />{{сьцяг Нямеччыны}} [[GECO]]<br />{{сьцяг Чэхіі}} [[Sillier & Bellot|S&B]]<br />{{сьцяг Расеі}} [[Клімаўскі спэцыялізаваны патронны завод|КСПЗ]] |гады вытворчасьці = |колькасьць = |варыянты = <!-- Характарыстыкі: --> |маса = |даўжыня = 25 |сапраўдны калібр = 5,66 |маса кулі = 1,9—2,6 |форма гільзы = |даўжыня гільзы = 15,1 |дыямэтар шыі = |дыямэтар пляча = |дыямэтар дульца = 5,75 |дыямэтар асновы = |дыямэтр флянца = 7,1 |маса гільзы = |маса пораха = 0,07—0,11 |хуткасьць = 250—410 |энэргія = 55—90 ([[пісталет]]ы)<br />125—200 ([[вінтоўка|вінтоўкі]]) |ствол = |commons = Category:.22 Long Rifle }} [[Файл:Cartridge 22 LR.jpg|міні|зьлева|100пкс|.22 Long Rifle]] '''.22 LR''' ({{мова-en|long rifle — доўгі вінтовачны}}; 5,6×15 мм R) — дробнакалібравы ўнітарны [[патрон кальцавога ўзгараньня]] 22-га калібру (5,6 мм). Вырабляецца для [[вінтоўка|вінтовак]], у асноўным для [[паляваньне|паляўнічых]] і спартовых мэт, і для [[пісталет]]аў — для трэніравальна-спартовых мэт, зрэдку — [[самаабарона|самаабароны]]. З-за невысокай энэргіі і занадта стромкай траекторыі кулі дадзены патрон прыдатны толькі для здабычы дробнай [[дзічына|дзічыны]] ([[вавёрка]], [[собаль]]) на кароткіх дыстанцыях. .22 LR мае ўжо больш за векавую гісторыю. Ён быў распрацаваны ў 1887 годзе фірмай [[J. Stevens Arm & Tool Company]] і зьяўляецца сусьветным рэкардсмэнам па ліку вырабленых (і вырабляемых) [[патрон]]аў. У цяперашні час гэты патрон — адзін зь вельмі нешматлікіх пакінутых у шырокім выкарыстаньні [[патрон кальцавога ўзгараньня|патронаў кальцавога ўзгараньня]] (гэта значыць патрон ня мае капсуля як асобнай дэталі, а ініцыявальнае рэчыва месьціцца па кольцы ў закрайку гільзы — адгэтуль і назва). Найболей распаўсюджаны трэніравальны і спартовы баепрыпас .22 LR зьяўляецца таксама папулярным паляўнічым баепрыпасам: у Расеі зь яго выкарыстаньнем зарабляюць дробнага пушнога зьвера, у [[ЗША]] — адстрэльваюць дробных грызуноў ([[байбак|байбакоў]] і да т. п.). Пад гэты патрон выраблена вялікая колькасьць узораў зброі: адна- і шматствольныя [[вінтоўка|вінтоўкі]] з самымі рознымі схемамі перазараджаньня, самазарадныя вінтоўкі і [[карабін]]ы, а таксама [[пісталет]]ы і нават [[пісталет-кулямёт|пісталеты-кулямёты]]. У Расеі пад гэты патрон выпускаецца даволі шырокая намэнклятура зброі. Найболей вядомая адназарадная вінтоўка [[ТОЗ-8М]]. [[Файл:22LR cartridges.jpg|міні|280пкс|Патроны .22 Long Rifle]] Мабыць найболей экзатычны прыклад — малакалібравы [[кулямёт Блюма]], які выкарыстоўваўся ў даваенныя гады для навучаньня асабістага складу [[ПСЧА]] стральбе з кулямётаў [[Максім (кулямёт)|Максіма]] і [[Кулямёт Дзегцярова|Дзегцярова]], а пасьля — для адстрэлу ваўкоў у некаторых паляўнічых гаспадарках. Нягледзячы на яўную розьніцу паміж рознымі ўзорамі патронаў кальцавога ўзгараньня, паміж імі ўсё жа магчымая некаторая ўзаемазаменнасьць. Так, з малакалібравых вінтовак і пісталетаў вытворчасьці [[СССР]], патронік якіх разьлічаны на выкарыстаньне доўгіх вінтовачных патронаў .22 LR, у выпадку неабходнасьці можна страляць патронамі [[.22 Short]] і [[.22 Long]]. З малакалібравых рэвальвэраў можна страляць усімі тыпамі патронаў, бо даўжыня барабана, як правіла, дазваляе зараджаць рэвальверы нават патронам [[.22 WMR|.22 Магнум]] (.22 WMR). Пры выкарыстаньні гэтага патрона ў пісталетах дульная энэргія куль складае ад 55 да 90 Дж, у вінтоўках ад 125 да 200 Дж. Пачатковая хуткасьць кулі ў залежнасьці ад зброі і маркі патрона складае ад 250 м/с да 410 м/с. [[Файл:Pistolet MCM Margolin.jpg|міні|300пкс|Пісталет [[МЦМ]], на тэрыторыі былога СССР найбольш распаўсюджаны спартовы пісталет пад патрон .22 LR]] == Мадыфікацыі == {|class="wikitable" !Маркіроўка !Маса патрона/кулі, г !Даўжыня патрона, мм !Пачатковая хуткасьць, м/с !Дульная энэргія, Дж ![[Кучнасьць]] (R50 на 100 м), мм ![[Балістычны каэфіцыент]] |- !Біятлён |style="text-align:center;"|??/2.75 |style="text-align:center;"|? |style="text-align:center;"|? |style="text-align:center;"|? |style="text-align:center;"|50-70 |style="text-align:center;"|0.160 |- !Eley Tenex (Elley Standart) |style="text-align:center;"|??/2.59 |style="text-align:center;"|? |style="text-align:center;"|331 |style="text-align:center;"|? |style="text-align:center;"|63 |style="text-align:center;"|0.157 |- !Тэмп |style="text-align:center;"|??/2.59 |style="text-align:center;"|? |style="text-align:center;"|? |style="text-align:center;"|? |style="text-align:center;"|25-45 |style="text-align:center;"|0.15 |- !SS22LRH |style="text-align:center;"|??/2.4 |style="text-align:center;"|? |style="text-align:center;"|398 |style="text-align:center;"|? |style="text-align:center;"|? |style="text-align:center;"|0.128 |- !Сурок |style="text-align:center;"|??/1.88 |style="text-align:center;"|? |style="text-align:center;"|450 |style="text-align:center;"|? |style="text-align:center;"|100 |style="text-align:center;"|0.08 |- !Рубеж |style="text-align:center;"|??/?? |style="text-align:center;"|? |style="text-align:center;"|? |style="text-align:center;"|? |style="text-align:center;"|45-200 |style="text-align:center;"|? |- !S&B HV |style="text-align:center;"|??/2.33 |style="text-align:center;"|? |style="text-align:center;"|405 |style="text-align:center;"|190 |style="text-align:center;"|? |style="text-align:center;"|? |- !CCI Stinger |style="text-align:center;"|??/2.07 |style="text-align:center;"|? |style="text-align:center;"|500 |style="text-align:center;"|? |style="text-align:center;"|? |style="text-align:center;"|? |} === Тэмп === [[Файл:22short22lr.jpg|міні|300пкс|Патрон [[.22 Long Rifle]] (справа) побач зь меншым патронам [[.22 Short]] (зьлева)]] Як заўважылі шматлікія стралкі, кучнасьць патронаў Тэмп вельмі залежыць ад умоваў транспартаваньня і захоўваньня патронаў. Таму бываюць вялікія разьбежкі па кучнасьці, напрыклад для 100 мэтраў яна можа быць як 25 мм, так і 50 мм (хоць на заводах-вырабніках даюць ацэнку на 125 мм) прычым асноўны роскід па вэртыкалі. Да таго ж трэба дадаць, што выкарыстаньне дадзенай маркі патронаў патрабуе больш частай чысткі ствала. === Сурок === Звышгукавы патрон калібру .22 LR. За кошт нізкай масы кулі ўдалося павялічыць хуткасьць і дальнастрэльнасьць, але з-за гэтага ў кулі высокая адчувальнасьць да ветру. Таксама мінусам гэтага патрона зьяўляецца і тое, што куля прызначаецца для ствалоў з паменшанай колькасьцю нарэзаў (у адваротным выпадку кулю «зносіць» на 15 см за 100 м). === Seller&Bellot HV === Экспансіўны, звышгукавы патрон. Адзін з самых магутных патронаў калібра .22 LR. [[Файл:22 Long Rifle cartridge.svg|300пкс|міні|Схема патрона]] == Вартасьці і недахопы .22 LR == === Вартасьці === * нізкі кошт * невялікая [[аддача]] * нізкі ўзровень шума * дакладнасьць === Недахопы === * малая магутнасьць патрона == Глядзіце таксама == Дробнакалібравыя набоі кальцавога ўзгараньня: * [[.22 CB]] (патрон Флобэра, .22 CB) * [[.22 Short]] * [[.22 Long]] * [[.22 WMR]] == Вонкавыя спасылкі == * [https://web.archive.org/web/20101226050803/http://www.ada.ru/guns/ballistic/56/index.htm Патроны .22 LR] * [http://talks.guns.ru/forummessage/57/365358-2.html guns.ru] * [https://web.archive.org/web/20111107095300/http://www.sellier-bellot.cz/rimfire-detail.php?ammunition=16&product=163&rimfire=1%29%3F Seller&Bellot] * [http://yzarvemysih.do.am/index/5_6x15_mm_22lr/0-692 Збройнік] * [https://web.archive.org/web/20100814132923/http://worldweapon.info/patron-22-lr Энциклопедия вооружения] {{Commonscat|.22 LR}} [[Катэгорыя:Патроны]] fldi2jbh8t7ky9g1e8se1qobersh3qe Шчасьлівых калядаў (фільм) 0 94225 2699379 2196738 2026-11-07T16:20:51Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 2699379 wikitext text/x-wiki {{Фільм | назва = Шчасьлівых калядаў | арыгназва = Joyeux Noël | выява = MerryChristmasfilmPoster3.jpg | памер = | подпіс = | рэжысэр = [[Крысьціян Карысан]] | прадусар = [[Крыстафэр Боргман]] | сцэнарыст = [[Крысьціян Карысан]] | дыктар = | ролі = [[Дайан Кругер]],<br />[[Бэно Фурман]],<br />[[Гіём Канэ]],<br />[[Даніель Бруль]] | кампазытар = [[Філіп Ромбі]] | апэратар = [[Вальтэр ван дэн Эндзе]] | мантаж = | вытворчасьць = {{сьцяг Францыі}} Sony Pictures Classics | дата = 9 лістапада 2005 | час = 116 хвілін | мова = [[француская мова|француская]], [[нямецкая мова|нямецкая]], [[ангельская мова|ангельская]] | краіна = {{сьцяг Францыі}} [[Францыя]]<br />{{сьцяг Нямеччыны}} [[Нямеччына]]<br />{{сьцяг Вялікабрытаніі}} [[Вялікабрытанія]]<br />{{сьцяг Бэльгіі}} [[Бэльгія]]<br />{{сьцяг Румыніі}} [[Румынія]] | бюджэт = 22 мільёны [[даляр ЗША|$]]) | прыбытак = $17 643 374<ref>[http://www.kinopoisk.ru/level/1/film/84052/ Кіна поўшук]</ref> | папярэдні = | наступны = | сайт = http://www.joyeuxnoel-lefilm.com | imdb = 0424205 }} '''Шчасьлі́вых каля́даў''' ({{мова-fr|Joyeux Noël}}) — драматычны фільм пра падзеі на Заходнім фронце ў 1914 годзе пад час [[Каляды (сьвята)|Калядаў]]. Стужка зьнятая ў 2005 годзе кампаніяй [[Sony Pictures Classics]], у галоўных ролях [[Даян Кругер]], [[Бэно Фурман]], [[Гіём Канэ]], [[Даніель Бруль]]. Фільм зьняты на падставе сапраўдных падзеяў. == Сюжэт == Пад час Каляднай ночы 1914 году на закінутым участку Заходняга фронту сьвяткаваньне ў акопах ператвараецца ў [[братаньне]] брытанскіх, францускіх і нямецкіх жаўнераў. Простыя жаўнеры ў калядную ноч адчуваюць братэрства, якое перарастае ў сяброўста. Пакінуўшы зброю ў акопах, яны ідуць адзін да аднаго насустрач у Калядную ноч, каб памяняца цыгарэтамі, чакалядам і каб павіншаваць адзін аднаго: «Шчасьлівых Калядаў!»… == Акторы == * [[Даян Кругер]] * [[Гары Льюіс]] * [[Гіём Канэ]] * [[Даніель Бруль]] * [[Дэні Бун]] * [[Люка Бэльво]] * [[Наталі Дзесэй]] * [[Раляндо Вільясан]] * [[Алекс Фэрнс]] == Узнагароды<ref>[http://www.kinopoisk.ru/level/94/film/84052/ Кінапошук.ру]</ref> == * Намінацыя на [[Оскар]] 2006 — як найлепшы фільм замежнай мовай * Намінацыя на [[Залаты глёбус]] 2006 — як найлепшы фільм замежнай мовай * Намінацыя [[Кінапрэмія Брытанскай акадэміі|Брытанскай акадэміі]] 2006 — як найлепшы замежны фільм * Намінацыя [[Кінапрэмія эўрапейскай кінаакадэміі|Эўрапейскай кінаакадэміі]] 2006 году — як найлепшы фільм глядацкіх сымпатыяў * Намінацыя [[Сэзар]] 2006 як: ** Найлепшы фільм ** Найлепшы актор другога пляну (Дэні Бун) ** Найлепшы сцэнар ** Найлепшыя касьцюмы ** Найлепшы саўндтрэк ** Найлепшыя дэкарацыі == Глядзіце таксама == * [[Каляднае замірэньне]] 1914 == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Вонкавыя спасылкі == * [https://web.archive.org/web/20210516232125/https://www.joyeuxnoel-lefilm.com/ Афіцыйны сайт] {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Францускія фільмы]] [[Катэгорыя:Нямецкія фільмы]] [[Катэгорыя:Брытанскія фільмы]] [[Катэгорыя:Бэльгійскія фільмы]] [[Катэгорыя:Румынскія фільмы]] [[Катэгорыя:Фільмы пра Першую сусьветную вайну]] [[Катэгорыя:Гістарычныя фільмы]] [[Катэгорыя:Драматычныя фільмы]] [[Катэгорыя:Фільмы 2005 году]] acxwyovaiz8cdk1d74tda49r3xqnv4o Банда (мора) 0 100943 2699605 2198732 2026-11-08T09:39:52Z Dymitr 10914 Dymitr перанёс старонку [[Мора Банда]] у [[Банда (мора)]]: Уніфікацыя 2198732 wikitext text/x-wiki '''Мора Банда''' — мора на захадзе [[Ціхі акіян|Ціхага акіяна]], паміж выспамі Малайскага архіпэлягу. Плошча — 714 тыс. км², працягласьць з поўначы на поўдзень 500 км, з усходу на захад — 1000 км; глыбіня — да 7440 м (западзіна Вэбэра); каралавыя рыфы; порт [[Амбон (горад)|Амбон]]. {{Моры Ціхага акіяна}} {{Парады артыкулу|кароткі артыкул|няма крыніцаў|няма выяваў|няма каардынатаў|няма карткі = Мора}} [[Катэгорыя:Моры Ціхага акіяна]] n6ome4qkwicv25l7n95rd0upt9erv5b Аральская шамая 0 101286 2699607 2620694 2026-11-08T09:39:59Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 2699607 wikitext text/x-wiki {{Таксанамічная інфармацыя |Назва = Аральская шамая |Царства = [[Жывёлы]] |Надкляса = [[Касьцявыя рыбы]] |Атрад = [[Карпападобныя]] |Сямейства = [[Карпавыя]] |Род = [[Chalcalburnus|Шамаі]] |Від = [[Chalcalburnus chalcoides]] |Падвід = '''Аральская шамая''' |Лацінская назва = Chalcalburnus chalcoides aralensis |Commons = Category:Chalcalburnus chalcoides aralensis }} '''Ара́льская шамая''' (''Chalcalburnus chalcoides aralensis'') — рыба сямейства [[карпавыя|карпавых]]. == Характэрныя прыкметы == Рот у выглядзе касой шчыліны, накіраванай угару, ніжняя сківіца троху выдаецца наперад. Паміж брушным і анальным плаўніком кіль, не пакрыты луской толькі блізу анальнай адтуліны. Анальны плаўнік складаецца мінімум з 13 промняў. Бакавая лінія ніжэй за сярэднюю лінію цела. Жабравыя тычынкі доўгія і густыя. Лоб і сьпіна цёмныя зь зеленаватым адценьнем, бакі і бруха срэбрыстыя. Плаўнікі (акрамя хваставога) ля падставы ружовыя, па краях шэрыя. Ад [[Касьпійская шамая|касьпійскай шамаі]] адрозьнівацца ніжэйшым целам. Даўжыня да 29 см. == Распаўсюджанасьць == Раней — [[Аральскае мора]], цяпер сустракаецца ў нізоўях ракі [[Сырдар’я|Сырдар’і]], у раўнінных вадаёмах ніжняга і сярэдняга цячэньняў [[Амудар’я|Амудар’і]], [[Зарафшан]]у. У апошнія гады пранікла праз каналы ў сярэдняе цячэньне [[Сырдар’я|Сырдар’і]] і [[Кашкадар’я|Кашкадар’і]].<ref>http://uznix.narod.ru/sci/fkey/chalcal.html</ref> == Лад жыцьця == Жыве і нерастуе ў моры. Палавой сталасьці самцы дасягаюць ва ўзросьце 2—5 гадоў пры даўжыні цела 15 см, а саміцы — ад 2 да 6 гадоў пры даўжыні 17 см. [[Нераст]] у прыбярэжных зонах, звычайна на камяністым грунце, радзей на пясчаным, часам ікры прыклейваецца да каранёў плывучых курцін трысьнёга. Асобіны, якія скончылі нераст, заходзяць у адкрытае мора і інтэнсіўна харчуюцца бакаплавамі і кукалкамі матыля. Ноччу шамая прабывае ў верхніх пластах вады, днём спускаецца на глыбіню. == Гаспадарчае значэньне == Раней — невялікае, лавілі шамаю невадамі, сеткамі. Пазьней стала каштоўнай прамысловай рыбай. У раўнінных вадасховішчах мае мясцовае прамысловае значэньне. == Крыніцы == {{Зноскі}} == Вонкавыя спасылкі == * [https://web.archive.org/web/20101021052505/http://www.fishtravel.org/node/1148 Определитель пресноводных рыб фауны СССР] * [http://uznix.narod.ru/sci/fkey/chalcal.html Chalcalburnus chalcoides aralensis (Berg) — Аральская шамая] {{Накід:Заалёгія}} [[Катэгорыя:Касьцявыя рыбы]] 9spsqt42kab518wm7mzt2iwfq0u610t Чэслаў Мілаш 0 103594 2699362 2649072 2026-11-07T15:27:09Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 2699362 wikitext text/x-wiki {{Пісьменьнік |Імя = Чэслаў Мілаш |Арыгінал імя = |Партрэт = |Памер = |Апісаньне = Чэслаў Мілаш у 1986 годзе |Імя пры нараджэньні = |Псэўданімы = |Грамадзянства = Польшча |Род дзейнасьці = |Гады актыўнасьці = |Напрамак = |Жанр = [[Эсэ]] |Мова = польская |Мова2 = |Дэбют = |Значныя творы = «[[Скуты розум]]» (1953) |Прэміі = [[Нобэлеўская прэмія ў галіне літаратуры]] (1980) |Подпіс = Czesław Miłosz signature 1985.svg |Апісаньне подпісу = |ВікіКрыніца = |ВікіКрыніца пераклады на беларускую = |Палічка = |Сайт = }} '''Чэ́слаў Мі́лаш''' (1911; Шэтэйні, цяпер [[Кейданскі раён]], [[Ковенскі павет]], рэгіён [[Аўкштота]], [[Летува]] — 2004, Кракаў) — польскі паэт, пісьменьнік, эсэіст, ляўрэат [[Нобэлеўская прэмія ў галіне літаратуры|Нобэлеўскай прэміі ў галіне літаратуры]] (1980). == Жыцьцяпіс == Прыходзіўся пляменьнікам і быў вучнем [[Оскар Мілаш|Оскара Мілаша]]. Скончыў юрыдычны факультэт [[Унівэрсытэт Стэфана Баторыя|Унівэрсытэту Стэфана Баторыя]]. Працаваў на Польскім Радыё ў [[Вільня|Вільні]]. У 1937 пераехаў у [[Варшава|Варшаву]], перад [[Другая сусьветная вайна|2-й сусьветнай вайной]] працаваў на Польскім Радыё ў Варшаве, дзе прабыў усю нямецкую акупацыю. Пасьля вайны быў аташэ па культуры ў польскай амбасадзе ў [[Парыж]]ы. У 1951 адмовіўся вярнуцца ў [[Польшча|Польшчу]], папрасіў у францускага ўраду палітычнага прытулку і празь некалькі гадоў выехаў у [[ЗША]]. Супрацоўнічаў з выдавецтвам «Maisons Laffitte» ў Парыжы. Доктар honoris causa [[Мічыганскі ўнівэрсытэт|Мічыганскага ўнівэрсытэту]]. Прафэсар [[Каліфарнійскі ўнівэрсытэт|Каліфарнійскага ўнівэрсытэту]]. Супрацоўнічаў зь месячнікам «[[Czasopis]]» ([[Беласток]]). Кавалер [[Ордэн Белага Арла|Ордэна Белага Арла]] (1994). Ляўрэат Нобэлеўскай прэміі па літаратуры (1980). У прамове з нагоды атрыманьня прэміі заявіў: «Я паходжу з краіны, якой даўно няма на мапе, — зь [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]]»<ref>{{Артыкул|аўтар=[[Андрэй Пісказуб]].|загаловак=Ці стане Беларусь дзясятай балтыйскай дзяржавай|спасылка=|выданьне=[[Свабода (газэта, 1990)|Свабода]]|тып=[[газэта]]|год=Ліпень 1992|нумар=6|старонкі=5|issn=}}</ref>. Ганаровы грамадзянін Кракава і [[Сопат]]у. Брат Чэслава Андрэй Мілаш казаў: «Мілашы — гэта такія самыя ліцьвіны, як Міцкевіч, Гамбровіч, Голубеў, Ясеніца, Ваньковіч, Віткацы ці нават Пілсудзкі. Чэслаў гаворыць пра сябе: я ліцьвін польскай культуры».<ref>Свабода. — 5 сьнежня 1990. — № 13. — с. 4</ref> == Пераклады на беларускую мову == На беларускую мову творы Мілаша перакладалі [[Лявон Баршчэўскі]], [[Антон Францішак Брыль]], [[Валер Булгакаў]], [[Яўген Буры]], [[Юрась Бушлякоў]], [[Зьміцер Дзядзенка]], [[Марына Казлоўская]], [[Юрась Лаўрык]], [[Марыя Мартысевіч]], [[Кацярына Маціеўская]], [[Алег Мінкін]], [[Сяргей Прылуцкі]], [[Марыя Пушкіна]], [[Алесь Разанаў]], [[Максім Танк]], [[Андрэй Хадановіч]], [[Алесь Чобат]], [[Ян Чыквін]], [[Марына Шода]], [[Ганна Янкута]] ды іншыя. * Мілаш Ч. [Вершы] / Перакл. А. Мінкіна. Прадм. Л. Баршчэўскага // Далягляды. Мн., 1992. * Мілаш Ч. [Вершы] / Перакл. Я. Чыквіна, Ю. Бушлякова, А. Хадановіча, А. Разанава // Крыніца. 1997. № 7 (33); * Мілаш Ч. Сведчанне паэзіі / Перакл. Я. Чыквіна // Крыніца. 1997. № 7 (33); * Мілаш Ч. Лекцыя біялогіі / Перакл. Ю. Бушлякова // Крыніца. 1997. № 7 (33); * Мілаш, Ч. Скуты розум. Менск — Вільня, 2000. * Мілаш Ч. Дастаеўскі й Сартр / Перакл. А. Хадановіча // ARCHE. № 1 (6) — 2000. С. 156—166. * Мілаш Ч. Канец Вялікага Княства Літоўскага (Пра Юзафа Мацкевіча) / Перакл. В. Булгакава // Быць (або ня быць) сярэднеэўрапейцам. Сучаснае польскае мысьленьне. — Менск: Выдавецтва «Энцыклапедыкс», 2000. С. 282—305. * Мілаш Ч. Вершы // «Наша вера». № 2(16)/2001. * Мілаш Ч. Вільня / Перакл. М. Шоды // ARCHE. № 5 (28) — 2003. С. 67—72. * Мілаш, Ч. Іншага канца сьвету ня будзе: Выбр. творы (на польск. і бел. мовах). Менск — Уроцлаў, 2006. * Мілаш Ч. Збор твораў у 4 т. — Мінск: «Логвінаў», 2011. ** Мілаш, Ч. Выратаваньне. Мн., 2011. ** Мілаш, Ч. Даліна Ісы. Мн., 2011. ** Мілаш, Ч. Родная Эўропа. Мн., 2011. ** Мілаш, Ч. Зямля Ульра. Мн., 2011. * Чалавек шматпавярховы. — 2024. == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Літаратура == * {{Літаратура/БелЭн|10||Мілаш|Малюковіч С.}} == Вонкавыя спасылкі == * [https://web.archive.org/web/20111102064043/http://www.milosz.pl/ Афіцыйная старонка Ч. Мілаша] {{ref-pl}} * [https://web.archive.org/web/20201110185308/http://prajdzisvet.org/authors/195-milash-cheslau.html Чэслаў Мілаш на prajdzisvet.org] ** [https://web.archive.org/web/20201117050616/http://prajdzisvet.org/texts/prose/lektsyja-bijalogii.html Лекцыя біялогіі] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20201117050616/http://prajdzisvet.org/texts/prose/lektsyja-bijalogii.html |date=17 лістапада 2020 }} ** [https://web.archive.org/web/20201117083511/http://prajdzisvet.org/kit/92-sviet.html Свет] * [https://litrazh.org/article/list-gambrovichu Ліст Гамбровічу] (пераклад Сяргея Прылуцкага) * [https://web.archive.org/web/20210725115739/http://miloszinstitute.com/ Milosz Institute] {{ref-en}} * [http://magazines.russ.ru/authors/m/milosh Старонка Мілаша] у Часопіснай зале {{Нобэлеўская прэмія па літаратуры (1976—2000)}} {{Бібліяінфармацыя}} {{Накід:Пісьменьнік}} {{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Мілаш, Чэслаў}} [[Катэгорыя:Польскія літаратары]] [[Катэгорыя:Чэслаў Мілаш| ]] [[Катэгорыя:Выпускнікі Віленскага ўнівэрсытэту]] [[Катэгорыя:Дактары honoris causa Люблінскага каталіцкага ўнівэрсытэту імя Яна Паўла II]] [[Катэгорыя:Дактары honoris causa Ягелонскага ўнівэрсытэту]] [[Катэгорыя:Дактары honoris causa ўнівэрсытэту Вітаўта Вялікага]] [[Катэгорыя:Польскія перакладчыкі]] [[Катэгорыя:Перакладчыкі Бібліі на польскую мову]] [[Катэгорыя:Польскія юрысты]] [[Катэгорыя:Ляўрэаты прэміі «Ніке»]] pgsoi3ez7du8mkt4vtncxsxijhwtuvp Яхімоўшчына (Менская вобласьць) 0 112576 2699443 2652527 2026-11-07T20:34:29Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 2699443 wikitext text/x-wiki {{Іншыя значэньні|Яхімоўшчына}} {{Населены пункт/Беларусь |Назва = Яхімоўшчына |Статус = вёска |Назва ў родным склоне = Яхімоўшчыны |Трансьлітараваная назва = Jachimoŭščyna |Герб = |Сьцяг = |Гімн = |Дата заснаваньня = |Першыя згадкі = |Статус з = |Магдэбурскае права = |Былая назва = |Мясцовая назва = |Вобласьць = [[Менская вобласьць|Менская]] |Раён = [[Маладэчанскі раён|Маладэчанскі]] |Сельсавет = [[Палачанскі сельсавет|Палачанскі]] |Гарадзкі савет = |Старшыня гарвыканкаму = |Пасада кіраўніка = |Кіраўнік = |Плошча = |Крыніца плошчы = |Вышыня = |Унутраны падзел = |Колькасьць насельніцтва = 423 |Год падліку колькасьці = 2010 |Крыніца колькасьці насельніцтва = |Этнічны склад насельніцтва = |Год падліку этнічнага складу = |Нацыянальны склад насельніцтва = |Год падліку нацыянальнага складу = |Колькасьць двароў = |Год падліку колькасьці двароў = |Крыніца колькасьці двароў = |Паштовы індэкс = 222312 |СААТА = |Выява = |Апісаньне выявы = |Шырата градусаў = 54 |Шырата хвілінаў = 14 |Шырата сэкундаў = 5 |Даўгата градусаў = 26 |Даўгата хвілінаў = 40 |Даўгата сэкундаў = 21 |Пазыцыя подпісу на мапе = |Водступ подпісу на мапе = |Commons = |Сайт = }} '''Яхімо́ўшчына'''<ref name="daviednik">{{Літаратура/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Менская вобласьць}} С. 290</ref> — вёска ў [[Маладэчанскі раён|Маладэчанскім раёне]] [[Менская вобласьць|Менскай вобласьці]] за 20 км на паўднёвы захад ад [[Маладэчна]], 98 км ад [[Менск]]у і 2 км ад аўтамабільнай дарогі [[Маладэчна]] — [[Валожын]].<ref name="enc"/> Уваходзіць у склад [[Палачанскі сельсавет|Палачанскага сельсавету]]. Цэнтральная сядзіба калгасу «Яхімоўшчына».<ref name="enc"/> == Гісторыя == Мясьціна Яхімоўшчына вядомая з XVI стагодзьдзя. Назву атрымала па прозьвішчы сваіх першых уладальнікаў — Яхімовічаў. Сядзіба ў Яхімоўшчыне створаная ў сярэдзіне 19 стагодзьдзя Ёсіфам Сулістроўскім, [[Маршалак шляхты|маршалкам]] [[Аршанскі павет|Аршанскага павету]].<ref>Купалаўскія мясціны на Маладзечаншчыне. Яхімоўшчына: філиял музея Янкі Купалы. Уклад. [[Жанна Дапкюнас|Ж. Дапкюнас]]. — Мінск, 2004. — С. 16.</ref> З 1877 году Яхімоўшчыну атрымаў у валоданьне пан Ян Любанскі. Да пачатку XX стагодзьдзя тут сфармавалася буйная [[сядзіба]] з разьвітым вытворчым комплексам: паравы [[бровар]] на [[бульба|бульбяной]] сыравіне (заснаваны ў 1888 годзе), смалярня, маслабойня, сыраварня, цагельня, вяндлярня, [[млын]]. Маёнтак займаў плошчу ў 40 гектараў. [[Файл:Yanka Kupala. 1908..jpg|міні|Янка Купала (фота 1908 году)]] У [[Першая сусьветная вайна|першую сусьветную вайну]] ў 1914 годзе ўвесь сядзібны комплекс моцна пацярпеў.<ref name="siadz">{{Спасылка|аўтар = | прозьвішча = Фядарук | імя = Андрэй | аўтарlink = | суаўтары = | дата публікацыі = | url = http://orda.of.by/.add/gallery.php?dest=yahimovsch/manor_main/art&start=1&perpage=1| загаловак = Артыкул «Яхімоўшчына» ў кнізе «Старажытныя сядзібы Менскага краю» | фармат = | назва праекту = | выдавец = | дата = 10 кастрычніка 2011 | мова = | камэнтар = }}</ref> З гэтага часу галоўным домам сядзібы стала [[афіцына]], якая была збудавана ў 1900 годзе ў стылі нэаклясыцызму з выкарыстаньнем ордэрнае плястыкі ў аздабленьні [[фасад]]аў.<ref name="mal">Купалаўскія мясьціны на Маладзечаншчыне. Яхімоўшчына: філиял музея Янкі Купалы. Уклад. [[Жанна Дапкюнас|Ж. Дапкюнас]]. — Мінск, 2004. — С. 21—22.</ref> == Насельніцтва == * 2010 год — 423 чалавекі * 2003 год — 155 двароў, 440 чалавек<ref name="enc">Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т.18. Кн. 1. – Мн.: БелЭн, 2004. – С. 321.</ref> * 1999 год — 459 чалавек == Пабудовы == * [[Афіцына]] (1900)<ref> {{Спасылка |url=https://globustut.by/yahimovsch/manor_main#manor_main |загаловак=Яхімоўшчына, афіцына |дата=7 кастрычніка 2011}}</ref> * [[Бровар]] (1898)<ref> {{Спасылка |url=https://globustut.by/yahimovsch/brovar |загаловак=Яхімоўшчына, бровар |дата=7 кастрычніка 2011}}</ref> * [[Сьвіран]]ы (1851)<ref> {{Спасылка |url=https://globustut.by/yahimovsch/ambars |загаловак=Яхімоўшчына, сьвіраны |дата=7 кастрычніка 2011}}</ref> * Цагляны жылы дом (1897)<ref> {{Спасылка |url=https://globustut.by/yahimovsch/zhil_kirp |загаловак=Яхімоўшчына, цагляны жылы дом |дата=7 кастрычніка 2011}}</ref> * Пэйзажны парк ангельскага тыпу (меў форму правільнага прастакутніка плошчай каля 10 гектараў<ref name="mal"/>, захаваўся часткова) == Яхімоўшчына і Янка Купала == У Яхімоўшчыне з восені 1906 году да вясны 1907 году [[Янка Купала]] працаваў памочнікам вінакура Сасноўскага на [[бровар]]ы ў маёнтку пана Любанскага. Праца на бровары была вельмі цяжкай. «…Зазнаў там такога пекла, якога яшчэ дагэтуль ня меў», узгадваў пазьней Я. Купала<ref name="iatp">{{Спасылка | аўтар = | прозьвішча = | імя = | аўтарlink = | суаўтары = | дата публікацыі = | url = http://kupala-filialy.iatp.by/yahimouscina.htm | загаловак = Яхімоўшчына на сайце iatp.by | фармат = | назва праекту = | выдавец = | дата = 10 кастрычніка 2011 | мова = | камэнтар = }}</ref>. {| class="toccolours" style="float: left; margin-left: 1em; margin-right: 1em; font-size: 90%; background:#c6dbf7; color:black; width:23em; max-width: 25%;" cellspacing="5" | style="text-align: left;" | ''«Чаго вам хочацца панове?''<br /> ''Які вас выклікаў прымус''<br /> ''Забіць трывогу аб той мове,''<br /> ''Якой азваўся беларус?''<br /> '' ''<br /> ''Чаму вам дзіка яго мова?''<br /> ''Паверце, вашай ён не ўкраў,''<br /> ''Сваё ён толькі ўспомніў слова,''<br /> ''Зь якім радзіўся, падрастаў…»''<br /> |- | style="text-align: left;" | ''Я. Купала «Ворагам Беларушчыны», Яхімоўшчына, 1907''. |} Тут паэт напісаў свае славутыя вершы, сярод якіх «А хто там ідзе?», «Ворагам беларушчыны», «3ь песень нядолі», «Дайце мне волю», «Не тужы», «Што ты сьпіш?», «Там», «Воля», «Ворагам Беларушчыны», «Поле роднае», «Пакіньма напуста на лёс свой наракаць», «Гэта крык, што жыве Беларусь...» і іншыя.<ref name="mld">{{Спасылка | аўтар = | прозьвішча = | імя = | аўтарlink = | суаўтары = | дата публікацыі = | url = http://molodregion.narod.ru/30.htm | загаловак = Янка Купала і Маладэчаншчына| фармат = | назва праекту = | выдавец = | дата = 10 кастрычніка 2011 | мова = | камэнтар = }}</ref> {| class="toccolours" style="float: right; margin-left: 1em; margin-right: 1em; font-size: 90%; background:#c6dbf7; color:black; width:23em; max-width: 25%;" cellspacing="5" | style="text-align: left;" | ''«Пры якіх акалічнасьцях ствараліся мае першыя вершы? Цяжка сказаць. Калі займаўся земляробствам, былі адны акалічнасьці, калі працаваў на бровары — другія, але і ў тым і ў другім выпадку папера і аловак былі заўсёды пры мне. І вось, на працы ў полі, або ў дарозе, або на начлезе прыйдзе думка — і я пішу. На бровары тое ж самае — ухітраюся адлучыцца, або нават у часе самой працы, калі павінен толькі назіраць, таксама пішу. Часам уначы, упацёмку запісваю, а днём перапісваю».''<br /> |- | style="text-align: left;" | ''З успамінаў Я. Купалы''.<ref name="iatp"/> |} Менавіта тут нарадзілася большасьць твораў, якія пазьней склалі першы зборнік Янкі Купалы [[Жалейка (зборнік)|«Жалейка»]]. Яхімоўшчынская зямля, яе асяродзьдзе, традыцыі гэтай мясьціны, праца на бровары далі паэту шмат тэмаў для яго твораў. Так, у аснову паэмы «Нікому» легла пачутае Янкам Купалам ад селяніна В. Парфёна апавяданьне з часоў прыгону.<ref name="iatp"/> У Яхімоўшчыне Купала пазнаёміўся і пасябраваў з настаўнікам Гарадзілаўскай пачатковай школы Андрэем Посахам. Падчас экскурсіі ў [[Італія|Італіі]] ў 1910 годзе А. Посах наведаў на востраве Капры [[Максім Горкі|Максіма Горкага]] і ўпершыню пазнаёміў расейкага пісьменьніка з творчасьцю [[Янка Купала|Янкі Купалы]] і [[Якуб Колас|Якуба Коласа]]. На просьбу М. Горкага А. Посах паслаў яму зборнікі вершаў беларускіх паэтаў «[[Жалейка (зборнік)|Жалейку]]» і «Песні-жальбы», за якія атрымаў ад М. Горкага ліст са словамі ўдзячнасьці.<ref name="mld"/> Унікальнасьць Яхімоўшчыны ў тым, што гэта адно зь нешматлікіх гнёздаў Янкі Купалы, якое не было раскіданае часам. Да сёньняшняга дня тут стаіць дом, што больш чым на паўгоду даў прытулак паэту. Захаваўся яго пакой зь дзьвярыма і з клямкай, якая яшчэ памятае дотык Купалавай рукі.<ref name="iatp"/> == Філія Літаратурнага музэю Янкі Купалы == У 1959 годзе на будынку былой канторы бровара (цяпер цэнтральная сядзіба калгасу «Яхімоўшчына») была ўсталявана мэмарыяльная дошка. У 1982 годзе ў гонар стагодзьдзя з дня нараджэньня Янкі Купалы адбылася мэмарыялізацыя і дома, дзе жыў паэт.<ref name="muz">[https://web.archive.org/web/20080507135858/http://litmuseums.iatp.by/kupala/by/yahimovschina.html Філіял Літаратурнага музэю Янкі Купалы «Яхімоўшчына» на сайце iatp.by]</ref> Пазьней жыхары гэтага дома былі пераселеныя калгасам ў новае жыльлё, каб у мэмарыяльным будынку можна было правесьці рэстаўрацыйныя работы. [[Дзяржаўны літаратурны музэй Янкі Купалы|Філія Дзяржаўнага літаратурнага музэю Янкі Купалы ў Яхімоўшчыне]] ўтворана 24 студзеня 1997 году па ініцыятыве тагачаснага дырэктара музэю [[Жанна Дапкюнас|Жанны Дапкюнас]] і пры спрыяньні старшыні праўленьня калгасу «Яхімоўшчына» Генадзя Божкі. Рэстаўрацыя хаты, ў якой жыў Янка Купала адбылася ў 1998 годзе.<ref name="enc2">Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 9. — Мн., БелЭн, 1999. — С. 33.</ref> Пасьля падрыхтоўкі экспазыцыі філія ўпершыню адкрылася для наведвальнікаў 30 траўня 2001 году. Плошча экспазыцыі музэю складае больш за 100 м². Аўтар літаратурна-мастацкай канцэпцыі і стваральнік экспазыцыі — мастак Г. Чысты<ref>{{Спасылка | аўтар = | прозьвішча = | імя = | аўтарlink = | суаўтары = | дата публікацыі = | url = http://www.gants-region.info/index/kupaly_janki_litaraturnaga_muzeja_filijal_jakhimowshchyna/0-1427| загаловак = Філіял Літаратурнага музэю Янкі Купалы «Яхімоўшчына» на сайце gants-region.info | фармат = | назва праекту = | выдавец = | дата = 10 кастрычніка 2011 | мова = | камэнтар = }}</ref>. Галоўная ідэя экспазыцыі — паказаць нараджэньне нацыянальнага літаратурнага генія, аднавіць час, калі пачынаўся і распаўсюджваўся беларускі легальны друк, вызначыць яго ўплыў на тагачаснае беларускае грамадзтва, адлюстраваць значнасьць першага паэтычнага зборніка Янкі Купалы [[Жалейка (зборнік)|«Жалейка»]].<ref name="iatp"/> У двух пакоях філіі музэю разьмяшчаюцца экспазыцыйныя залы, а трэці пакой-кабінэт, дзе жыў Янка Купала — мэмарыяльны. Тут усё захавалася ў тым выглядзе, як было ў пачатку 20 стагодзьдзя: пісьмовы стол, побач венскае крэсла, этажэрка з кнігамі, камод, дзе зьберагаўся ўвесьць скарб маладога чалавека. На стале — пісьмовыя прылады высакароднай працы, падсьвечнік, гадзіньнік павольна адмярае час…<ref name="iatp"/> У экспазыцыі выкарыстаныя мастацкія творы Э. Агуновіча, М. Гусева, [[Янка Раманоўскі|Я. Раманоўскага]], К. Харашэвіча і В. Ціхановіча, ў якіх адлюстравана праца паэта на бровары.<ref name="enc2"/> Традыцыйна штогод на тэрыторыі Яхімоўшчыны ў дзень нараджэньня паэта (7 ліпеня) праводзіцца Купальскае сьвята.<ref name="muz"/> == Каменны паклонны крыж == На скрыжаваньні дарогаў бліз вёсак Палачаны і Яхімоўшчына знаходзіцца мясцовая сьвятыня — каменны паклонны крыж, што вельмі шануецца ў народзе ўжо не адно стагодзьдзе. {{Цытата|Гэта было даўным-даўно. Эканому панскай сядзібы ў Яхімоўшчыне прысьніўся незвычайны сон. Быццам прыходзіць да яго каменны крыж, а быў ён непадалёк — на яхімоўскім балоце, і гаворыць: «Перавязі мяне на крыжавыя дарогі». Прачнуўся эканом і забыўся на недарэчны сон, бо і так было шмат іншых клопатаў. А ў наступную ноч зноў сьніцца той жа камень-крыж і зноў ужо не просіць, а загадвае: «Перавязі мяне на крыжавыя дарогі!» На раніцу пайшоў эканом да пана і расказаў яму пра свой дзіўны сон. Пан зьдзівіўся, але даў коней і падводу, каб перавезьці незвычайны камень на крыжавыя дарогі. Калі ўсё было зроблена, і камень паўстаў на скрыжаваньні, ён пачаў прыцягваць да сябе навакольных людзей. Хто б ні ішоў ці ні ехаў, усе абавязкова спыняліся каля каменя, хрысьціліся і кланяліся яму. А ў Вялікую Пятніцу да каменнага крыжа ішлі ўсе жанчыны з навакольных вёсак, каб пакласьці ахвяраваньні: грошы, яйкі, лён ці проста акрайчык хлеба. Так заўсёды рабілася для падарожных і вандроўных людзей. Але даведаўся пра незвычайны камень ксёндз зь вёскі Аборкі і загадаў сваім прыхаджанам, каб тыя перавезьлі гэты камень да касьцёла. Ксёндз думаў толькі пра адное «Будзе вялікая ахвяра». Паехалі мужчыны на конях і хацелі зрушыць камень зь месца, ды не здолелі. Тады ксёндз загадаў запрэгчы валоў і перацягнуць камень-крыж жывёлай. Але і валы не дапамаглі людзям. Так дзіва-камень і застаўся на тым самым месцы, дзе яго паклалі. Неўзабаве каля яго вырасьлі дзьве цудоўныя ліпы. І гэта яшчэ больш прываблівала падарожных: можна было пасядзець у цяньку, захінуўшыся ад сьпякоты, ці пастаяць пад густой лістотай, каб перачакаць дожджык. А то і спыняліся людзі, заміралі ў спакоі, заглядваліся на навакольную прыгажосьць, зачараваныя непаўторным водарам квітнеючых дрэў. У хуткім часе гэтая мясьціна стала любімай для жыхароў усіх навакольных вёсак. Людзей быццам цягнула сюды неверагодная сіла. І зь цягам часу людзі пачалі заўважаць, што і сапраўды ёсьць у камені такая сіла. Прайшла чутка: калі тройчы абысьці каменны крыж і памаліцца, то ўсе хваробы, ад якіх пакутаваў чалавек, зьнікаюць, і ён пачынае адчуваць сябе як бы народжаным наноў…|З народнага паданьня<ref>{{Спасылка | аўтар = | прозьвішча = Клімковіч| імя = Ірына| аўтарlink = | суаўтары = | дата публікацыі = 2007 год | url = http://pawet.net/library/history/bel_history/dk/39/%D0%A2%D0%B0%D1%8F%D0%BC%D0%BD%D1%96%D1%86%D1%8B_%D0%BA%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D1%85_%D0%B2%D0%B0%D0%BB%D1%83%D0%BD%D0%BE%D1%9E.html| загаловак = Таямніцы каменных валуноў | фармат = | назва праекту = Часопіс «Полымя» | выдавец = | дата = 23 лістапада 2011 | мова = | камэнтар = }}</ref>}} == Як даехаць == Электрацягніком даехаць да [[Маладэчна]]. Потым на дызэль-цягніку «Маладэчна — [[Ліда]]» ці аўтобусам лідзкага кірунку — да Палачанаў.<ref>[http://maps.google.com/maps?saddr=54.23634,26.667595&hl=ru&ll=54.271039,26.748276&spn=0.12831,0.400658&sll=54.27184,26.753769&sspn=0.128307,0.400658&vpsrc=6&mra=mift&mrsp=0&sz=12&t=m&z=12 Карта ад Google]</ref> Адтуль — купалаўскім шляхам<ref>[http://kupala-filialy.iatp.by/yahimouscina.htm Купалаўскім шляхам]{{Недаступная спасылка|date=January 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> — пару кілямэтраў пехатою да вёскі. == Літаратура == * {{Літаратура/БелЭн|18-1}} — Артыкул «Яхімоўшчына». — С. 321. * {{Літаратура/БелЭн|9}} Артыкул «Купалы Янкі Літаратурнага музея філіял „Яхімоўшчына“». — Аўтар [[Жанна Дапкюнас|Ж. Дапкюнас]]. — С. 33. * Янка Купала: Энцыкл. даведнік / БелСЭ; Рэдкал.: [[Іван Шамякін|І. П. Шамякін]] (гал. рэд.) і інш. — Мн., БелСЭ, 1986. — 727 с, 26 л. іл. — Артыкул «Яхімоўшчына» / Аўтар У. І. Содаль. — С. 702. * Купалаўскія мясціны на Маладзечаншчыне. Яхімоўшчына: філіял музея Янкі Купалы / Дзяржаўны літаратурны музей Янкі Купалы, Маладзечанскі райвыканкам, Міжнародны фонд Янкі Купалы; Уклад. [[Жанна Дапкюнас|Ж. Дапкюнас]]. — Мінск, 2004. — 46 с.<ref>{{Спасылка|аўтар = |прозьвішча = |імя = |аўтарlink = |суаўтары = |дата публікацыі = |url = http://unicat.nlb.by/opac/pls/!search.http_keyword?query=a001s%3D%22BY-NLB-ar2173174%22&lst_siz=20 |загаловак = Зводны электронны каталёг бібліятэкаў Беларусі|фармат = |назва праекту = |выдавец = |дата = 10 кастрычніка 2011 |мова = |камэнтар =}}</ref> * Федорук Анатолий Тарасович. Старинные усадьбы Минского края. — Минск, издательство «Полифакт», 2000. — 416 с — {{ISBN|985-6107-24-5}}. — Артыкул «Яхимовщина». — С. 220—229.<ref name="siadz"/> == Крыніцы == {{Крыніцы|1=2}} == Вонкавыя спасылкі == * {{Глёбус Беларусі|yahimovsch}} {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20140619125524/http://globus.tut.by/yahimovsch/ |date=19 чэрвеня 2014}} * [http://orda.of.by/.add/gallery.php?dest=yahimovsch/manor_main/art&start=1&perpage=1 Артыкул А. Фядарука «Яхімоўшчына» ў кнізе «Старажытныя сядзібы Менскага краю»] * [http://kupala-filialy.iatp.by/yahimouscina.htm Яхімоўшчына на сайце iatp.by]{{Недаступная спасылка|date=January 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.radzima.org/be/miesca/yahimoushchyna.html Што паглядзець у Яхімоўшчыне] * [http://molodregion.narod.ru/30.htm Янка Купала і Маладэчаншчына] * [https://web.archive.org/web/20130430164032/http://www.gants-region.info/index/kupaly_janki_litaraturnaga_muzeja_filijal_jakhimowshchyna/0-1427 Філіял Літаратурнага музэю Янкі Купалы «Яхімоўшчына» на сайце www.gants-region.info] * [https://web.archive.org/web/20080507135858/http://litmuseums.iatp.by/kupala/by/yahimovschina.html Філіял Літаратурнага музэю Янкі Купалы «Яхімоўшчына» на сайце iatp.by] * [https://web.archive.org/web/20160306181123/http://kimpress.by/index.phtml?id=526&mode=print&page=2 Душа паэта] / Аўтар Юры Іваноў // Газэта «[[Культура]]» * [http://pawet.net/library/history/bel_history/dk/39/%D0%A2%D0%B0%D1%8F%D0%BC%D0%BD%D1%96%D1%86%D1%8B_%D0%BA%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D1%85_%D0%B2%D0%B0%D0%BB%D1%83%D0%BD%D0%BE%D1%9E.html Таямніцы каменных валуноў] / Аўтар [[Ірына Клімковіч]] // Часопіс «[[Полымя]]», № 10, 2007 год {{Палачанскі сельсавет}} {{Маладэчанскі раён}} [[Катэгорыя:Населеныя пункты Маладэчанскага раёну]] [[Катэгорыя:Палачанскі сельсавет]] [[Катэгорыя:Купалаўскія мясьціны]] jq2vce7tw0d04ofubwiy9fked8yr7ef Язэп Найдзюк 0 112866 2699433 2670403 2026-11-07T19:41:47Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 2699433 wikitext text/x-wiki {{Іншыя значэньні/прозьвішча|Найдзюк}} {{Асоба |імя = Язэп Найдзюк |лацінка = Jazep Najdziuk |партрэт = Язэп Найдзюк (партрэт).jpg |апісаньне = «Язэп Найдзюк. Дзяяч нацыянальна-дэмакратычнага Адраджэньня ў Заходняй Беларусі. Выдавец, гісторык». 1996. [[Драўнянавалакністая пліта|ДВП]], алей. 40х30 см. Мастак [[Анатоль Крывенка]]. |маці = |жонка = жанаты |дзеці = некалькі }} '''Язэ́п Найдзюк''' (пс. ''Бойдацкі'', ''Цыпрыяновіч, Станіслаў''<ref>{{Артыкул|аўтар=[[Лявон Юрэвіч]].|загаловак=Слоўнічак псэўдонімаў і крыптонімаў|спасылка=http://belarus8.tripod.com/hazeta/psewdonim.htm|выданьне=[[Беларус (газэта)|Беларус]]|тып=[[газэта]]|год=Верасень 2003|нумар=[http://belarus8.tripod.com/hazeta/488.htm 488]|старонкі=|issn=1054-9455}}</ref>, ''Юзаф Аляксандровіч''; 12 ці 15 траўня 1909, в. Бойдаты<ref>Вайсковае пасьведчаньне 1934, Czasopis 2/2004</ref> ці [[Рэпля]]<ref>Энцыкляпэдыя Гісторыі Беларусі 5т.</ref>, цяпер [[Ваўкавыскі раён]], [[Беларусь]] — 13 лютага 1984, [[Інаўроцлаў]], [[Польшча]]) — беларускі грамадзкі і культурны дзяяч, рэдактар, гісторык. == У Заходняй Беларусі == Вучыўся ў сярэдняй школе ў [[Бойдаты|Бойдатах]] і [[Вярэйкі|Вярэйках]] Ваўкавыскага павету. Па сканчэньні школы ў 1923 годзе паступіў у Ваўкавыскую настаўніцкую семінарыю, аднак зь фінансавых прычын быў вымушаны перапыніць навучаньне. З дапамогаю крэўнага [[Фабіян Ярэміч|Фабіяна Ярэміча]] з 1926 году працаваў у [[Беларуская друкарня імя Францішка Скарыны|Беларускай друкарні імя Ф. Скарыны]] ў [[Вільня|Вільні]], быў яе дырэктарам. Апекаваўся кнігарняй «Пагоня». Рэдагаваў часопіс «[[Шлях моладзі]]» (1929—1939). Належаў да БХД. Ладзіў культурныя і рэлігійныя імпрэзы. == [[Другая сусьветная вайна]] == Арыштаваны польскімі ўладамі ў з пачаткам вайны ў верасьні 1939 году і зьняволены ў [[Бяроза-Картускі канцлягер|лягеры Картуз-Бяроза]]. Вызвалены пасьля падыходу савецкіх войск. Вярнуўся ў Вільню. Працягваючы працу ў беларускіх арганізацыях пасьля перадачы Вільні [[Летува|Летуве]]. Аўтар папулярнага нарысу гісторыі Беларусі «[[Беларусь учора і сяньня|Беларусь учора і сягоньня]]» (1940, [[лацінка]]й). Увесну 1941 году беларуская друканя была зачынена. Пасьля пачатку вайны фашыстаў з СССР увосень 1941 году пераехаў у [[Менск]]. Працаваў у «[[Выдавецтва падручнікаў і літаратуры для моладзі ў Менску|Выдавецтве падручнікаў і літаратуры для моладзі ў Менску]]», школьным інспэктарам, быў сябрам Цэнтральнай рады [[Беларуская народная самапомач|Беларускай народнай самапомачы]]. Заняўся выдавецтвам часопіса «[[Беларуская школа (часопіс)|Беларуская школа]]». У 1943 годзе пісаў ў [[Менская газэта|менскай газэце]]: «''У гэтых варунках кожная новая беларуская кніга цешыць толькі сваім фактам зьяўленьня''»<ref>Wspołczesny Skaryna, [[Юры Туронак]], Czasopis 2-2004</ref>. За годы акупацыі яго выдавецтва здолела выдаць 24 беларускія кнігі. У 1943 годзе (на вокладцы 1944 год) выдаў у [[Менск]]у падручнік па гісторыі «[[Беларусь учора і сяньня]]» кірыліцай. Выданьне кнігі выйшла пад рэдакцыяй І. Сівіцы, польскага немца, працаўніка аддзелу культуры і палітыкі генэральнага камісарыяту «Беларусь». Сівіца паправіў тэкст падручніка ў кірунку, які адпавядаў нямецкай палітыцы ў [[Генэральная акруга Беларусь|Генеральнай акрузе Беларусь]]. Да гэтага часткі кнігі друкаваліся ў газэце «[[Голас вёскі]]». == У Народнай Польшчы == [[Файл:EX Najdzuk .jpg|міні|[[Эксьлібрыс]] Язэпа Найдзюка, які пасьля вайны жыў у Польшчы пад прозьвішчам Юзэф Александровіч.]] Летам 1944 году выехаў у [[Нямеччына|Нямеччыну]], пакінуўшы жонку і дзяцей на Беларусі. Па вайне таемна пераехаў у Польшчу. Спыніўся ў горадзе [[Інаўроцлаў]], дзе працаваў дырэктарам Куяўскай друкарні, якую пабудаваў у пачатку 1970-х, быў вядомым у горадзе адмыслоўцам-паліграфістам. Займаўся мясцовым краязнаўствам<ref>{{Навіна|аўтар=[[Яна Запольская]]|загаловак=У межах беларускіх чацьвяргоў пагутарым пра Язэпа Найдзюка|спасылка=http://new.racyja.com/print/news/u-mezhakh-belaruskikh-chatsvyargou-pagutarym-pra-yazepa-naidzyuka|выдавец=[[Беларускае Радыё Рацыя|Радыё «Рацыя»]]|дата публікацыі=24 сакавіка 2011|дата доступу=25 студзеня 2014}}</ref>. Пакінуў дзёньнік і рукапіс «''Paznavajma historyju biełaruskaha narodu''» па гісторыі Беларусі, напісаную ў 1960-х і выдадзеную ў 2010 годзе ў Беластоку<ref>{{Навіна|аўтар=[[Зьміцер Косьцін]]|загаловак=Пабачыла сьвет кніга Язэпа Найдзюка па гісторыі Беларусі|спасылка=http://new.racyja.com/print/news/pabachyla-svet-kniga-yazepa-naidzyuka-pa-gistoryi-belarusi|выдавец=Радыё «Рацыя»|дата публікацыі=9 кастрычніка 2010|дата доступу=25 студзеня 2014}}</ref>. Сувязь зь беларускім рухам падтрымліваў праз свайго брата [[Чэслаў Найдзюк|Чэслава Найдзюка]], які жыў у ЗША. Вёў ліставаньне з [[Ларыса Геніюш|Ларысай Геніюш]]<ref>{{Артыкул|аўтар=[[Ларыса Геніюш]].|загаловак=Думаю, што я з каменьня ці з жалеза (часткі: 1; 2)|спасылка=|выданьне=[[Дзеяслоў (часопіс)|Дзеяслоў]]|тып=[[часопіс]]|год=Ліпень, верасень 2010|нумар=[http://pdf.kamunikat.org/15141-1.pdf 4 (47)]; [http://pdf.kamunikat.org/16346-1.pdf 5 (48)]|старонкі=282-294; 212-233|issn=1054-9455}}</ref>, [[Юры Туронак|Юрыем Туронкам]], Казімірам Грынкевічам і інш. Тое, хто ён на самой справе, польская служба бясьпекі выявіла толькі ў 1963 годзе, на той час ужо не чапала<ref>Польскі этап, Алена Казлоўская, Czasopis 2-2004</ref>. На 20-я ўгодкі (14 лютага 2004) сьмерці грамадзкасьць Інаўроцлава ўшанавала яго памяць адкрыцьцём памятнай шыльды на друкарні, імшой у касьцеле сьв. Юзафа, навукова-папулярнай сэсіяй («'Józef Aleksandrowicz — Jazep Najdziuk (1909—1984). Osoba i dzieło'») і выставай прысьвечанай Язэпу Найдзюку (Юзэфу Александровічу). На мерапрыемствах прысутнічалі: генэральны консул Рэспублікі Беларусь у Гданьску [[Міхаіл Аляксейчык]], знаёмыя зь Я. Найдзюком — [[Сакрат Яновіч]], прафэсар [[Мікола Давідзюк]] з Лодзі, прадстаўніца беларусаў [[Вільня|Вільні]] Людвіка Кардзіс-Вітушкава, дочкі Я. Найдзюка — Луцыя Харытон з унукам Андрэем зь Вільні і Люцына Александровіч-Пендіхова з сынам Марцінам зь Беластока, а таксама [[Алег Латышонак]], [[Юры Туронак]], [[Зьміцер Бартосік]] і іншыя<ref>{{Артыкул|аўтар=[[Алена Глагоўская]].|загаловак=Ушанаваньні ў Інаўроцлаве|спасылка=http://kamunikat.fontel.net/www/czasopisy/czasopis/2004-03/08.htm|выданьне=[[Czasopis]]|тып=[[часопіс]]|год=2004|нумар=[http://pdf.kamunikat.org/1465-1.pdf 3]|старонкі=19-21|issn=1230-1876}}</ref>. У 2006 годзе на доме, дзе жыў Найдзюк, была таксама ўсталяваня памятная шыльда<ref>{{Навіна|аўтар=[[Аляксей Дзікавіцкі]]|загаловак=У Польшчы ўшанавалі памяць Язэпа Найдзюка|спасылка=http://www.svaboda.by/articleprintview/757939.html|выдавец=[[Свабода (радыё)|Радыё «Свабода»]]|дата публікацыі=19 траўня 2007|дата доступу=25 студзеня 2014}}</ref>. == Кнігапіс == * {{Артыкул| аўтар = Я. Н. | загаловак = Прыкладная постаць Каруся Каганца. | спасылка = https://files.knihi.com/Knihi/Pieryjodyka/mab_nlb_Vilnia/Slach_moladzi.pdf.zip/1938-016.mab.pdf| мова = be| выданьне = [[Шлях моладзі (1929)|Шлях моладзі]] | тып =часопіс | год = 1938, 25 ліпеня| том = | нумар = 16 (132)| старонкі = 1, 2 | issn = | архіўная спасылка = | недасяжны}} == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} == Вонкавыя спасылкі == * [https://web.archive.org/web/20111119172639/http://www.marakou.by/by/davedniki/represavanyya-litaratary/tom-ii?id=19683 Слоўнік Маракова] * [http://slounik.org/120484.html Слоўнік.орг] * [https://web.archive.org/web/20160305205333/http://kamunikat.org/usie_knihi.html?pubid=9008 Беларусь учора і сяньня] на Камунікаце * [https://web.archive.org/web/20160630040712/https://play.google.com/store/apps/details?id=org.mamoniczy.najdziuk Беларусь УЧОРА І СЯНЬНЯ на Google Play] {{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Найдзюк, Язэп}} [[Катэгорыя:Сябры Беларускай хрысьціянскай дэмакратыі (Польшча)]] [[Катэгорыя:Сябры Беларускай народнай самапомачы]] [[Катэгорыя:Рэпрэсаваныя ў Польскай Рэспубліцы (1918—1939)]] [[Катэгорыя:Беларускія грамадзкія дзеячы і дзяячкі]] [[Катэгорыя:Беларускія рэдактары]] [[Катэгорыя:Беларускія гісторыкі]] [[Катэгорыя:Беларусы ў Польшчы]] [[Катэгорыя:Беларусы ў Польскай Рэспубліцы (1918—1939)]] 2ozz6fm85i5jkm9sjdydh51e803k4rf Шаблён:Моры Ціхага акіяна 10 112888 2699623 2654817 2026-11-08T09:47:19Z Dymitr 10914 [[Вікіпэдыя:Шаблёны|шаблён]], выпраўленьне спасылак 2699623 wikitext text/x-wiki {{Навігацыйная табліца2 |назва = [[Мора|Моры]] [[Ціхі акіян|Ціхага акіяна]] |кляса_карткі = hlist |сьпіс1 = * [[Ахоцкае мора|Ахоцкае]] * [[Балійскае мора|Балі]] * [[Банда (мора)|Банда]] * [[Бэрынгава мора|Бэрынгава]] * [[Вісаян]] * [[Жоўтае мора|Жоўтае]] * [[Камотэс]] * [[Каралавае мора|Каралавае]] * [[Кора (мора)|Кора]] * [[Мінданао (мора)|Мінданао]] * [[Малуцкае мора|Малуцкае]] * [[Новагвінэйскае мора|Новагвінэйскае]] * [[Паўднёва-Кітайскае мора|Паўднёва-Кітайскае]] * [[Саву (мора)|Саву]] * [[Самар (мора)|Самар]] * [[Сэрам (мора)|Сэрам]] * [[Сыбуян (мора)|Сыбуян]] * [[Саламонава мора|Саламонава]] * [[Сулавэсі (мора)|Сулавэсі]] * [[Сулу (мора)|Сулу]] * [[Тасманава мора|Тасманава]] * [[Унутранае Японскае мора|Унутранае Японскае]] * [[Усходне-Кітайскае мора|Усходне-Кітайскае]] * [[Фіджы (мора)|Фіджы]] * [[Філіпінскае мора|Філіпінскае]] * [[Флорэс (мора)|Флорэс]] * [[Хальмахэра (мора)|Хальмахэра]] * [[Яванскае мора|Яванскае]] * [[Японскае мора|Японскае]] }}<noinclude> [[Катэгорыя:Моры паводле акіянаў]] </noinclude> 6v1l0cyx3suh564fcmxc3dkr8mb3xoi Вісаян 0 112893 2699603 2314945 2026-11-08T09:39:16Z Dymitr 10914 Dymitr перанёс старонку [[Мора Вісаян]] у [[Вісаян]]: няма неадназначнасьці 2314945 wikitext text/x-wiki [[Файл:Malapascua, Sea of clouds over Visayan Sea, Philippines.jpg|thumb|300px]] '''Вісаян''' ({{мова-en|Visayan}}) — невялікае мора ў [[Філіпіны|Філіпінскам архіпэляге]] паміж астравамі Масбатэ на поўначы, Лейтэ на ўсходзе і паўдневым усходзе, Сэбу і Нэграс на поўдні і Панай на захадзе. Адносіцца да [[Ціхі акіян|Ціхага акіяна]]. Злучаецца з морам Камотэс пралівам Канігао, а таксама з марамі [[Мора Сыбуян|Сыбуян]], [[Мора Самар|Самар]], [[Мінданао (мора)|Мінданао]] і [[Мора Сулу|Сулу]]. {{Моры Ціхага акіяна}} {{Накід}} [[Катэгорыя:Моры Ціхага акіяна]] f8ssaun8r4zp0qdfk6dsnkgv32s617b Камотэс 0 112894 2699608 2391042 2026-11-08T09:40:32Z Dymitr 10914 Dymitr перанёс старонку [[Мора Камотас]] у [[Камотэс]]: Памылка ў назове 2391042 wikitext text/x-wiki [[Файл:Cebu Strait.JPG|значак|]] '''Камо́тас''' ({{мова-en|Camotes Sea}}) — міжастраўное мора ў [[Філіпіны|Філіпінскім архіпэлягу]], паміж астравамі Лейтэ, Бахол і Сэбу. На поўначы злучаецца з [[мора Вісаян|морам Вісаян]], на поўдні пралівамі Канігао й Бахол — з морам Мінданао. Глыбіня да 323 м. У цэнтральнай частцы ўзвышаецца група астравоў Камотас. Клімат трапічны, мусонны. З чэрвеня па кастрычнік частыя тайфуны. Тэмпэратура вады ўзімку 24—27 ° С, улетку 28—29 ° С. Салёнасьць каля 34,5 [[Праміле|‰]]. Прылівы няправільныя паўсутачныя, іх велічыня 1—2 м. {{Парады артыкулу|вікіфікаваць|няма крыніцаў|кароткі артыкул}} {{Моры Ціхага акіяна}} [[Катэгорыя:Моры Ціхага акіяна]] aqaja1s8mg63paky68g5hsfrczclyur Кора (мора) 0 112895 2699612 1566064 2026-11-08T09:42:06Z Dymitr 10914 Dymitr перанёс старонку [[Мора Кора]] у [[Кора (мора)]]: Уніфікацыя 1566064 wikitext text/x-wiki [[Файл:FijiOMCmap.png|thumb|]] '''Кора''' — міжастраўное мора на паўднёвым-захадзе [[Ціхі акіян|Ціхага акіяна]], акружанае астравамі [[Фіджы (архіпэляг)|архіпэлягу Фіджы]]: [[Фіджы]], [[Вану-Леву]], [[Тавэуні]] і астравамі Лаў. Назва паходзіць ад вострава Кора у архіпэлягу Фіджы. {{Моры Ціхага акіяна}} [[Катэгорыя:Моры Ціхага акіяна]] 6zj5cxxpmtg4cc1azt12qi872qxk1hy Малуцкае мора 0 112897 2699596 1684726 2026-11-08T09:31:57Z Dymitr 10914 крыніца — https://en.wikipedia.org/wiki/Molucca_Sea?oldid=1375333322 2699596 wikitext text/x-wiki {{Вадаём}} '''Малу́цкае мора''' ({{мова-en|Molucca Sea}}) — мімастраўное мора [[Ціхі акіян|Ціхага акіяна]], паміж астравамі [[Мінданао (востраў)|Мінданао]], [[Санг’ё]], [[Сулавэсі]], [[Сула (астравы)|Сула]], [[Малуцкія астравы|Малуцкія]] і [[Талаўд]]. Плошча 291,000 км². Яно падзяляецца на тры катлавіны і выконвае важную ролю ў пераносе водных масаў зь Ціхага акіяну ў больш плыткія моры навакольнага рэгіёну. Найглыбейшай ягонай часткай ёсьць катлавіна Бачан, глыбіня якой дасягае блізу 4810 мэтраў. Тэмпэратура вады на паверхні 27—28 ° С. Салёнасьць 34‰. Малуцкае мора вядомае сваёй высокай сэйсьмічнай актыўнасьцю і пэрыядычнымі землятрусамі. Гэта павязанае з тым, што пад морам месьціцца [[Пліта Малуцкага мора|Малуцкая пліта]], то бок невялікая тэктанічная мікрапліта, якая перасоўваецца адразу ў двух супрацьлеглых напрамках, як то на захад пад [[Эўразійская пліта|Эўразійскую пліту]] і на ўсход пад [[Філіпінская пліта|Філіпінскую пліту]]. Галоўным портам мора ўважаецца [[Давао]] на востраве [[Мінданао (востраў)|Мінданао]]. Мора надзвычай багатае на каралавыя рыфы. Дзякуючы вялікім глыбіням і разнастайнасьці падводнага сьвету, тут знаходзіцца мноства папулярных месцаў для [[дайвінг]]у. == Крыніцы == {{Крыніцы}} {{Моры Ціхага акіяна}} [[Катэгорыя:Моры Ціхага акіяна]] e8petl579odadyaeshyr1jri3lpayd9 Саву (мора) 0 112900 2699601 1565989 2026-11-08T09:38:17Z Dymitr 10914 Dymitr перанёс старонку [[Мора Саву]] у [[Саву (мора)]]: Уніфікацыя 1565989 wikitext text/x-wiki [[Image:Locatie Savoezee.PNG|thumb|Мора Саву вылучана на мапе блакітным колерам]] '''Саву''' — міжастраўное мора [[Ціхі акіян|Ціхага акіяна]] паміж астравамі Флорэс, Сумба і Тымор [[Малайскі архіпэляг|Малайскага архіпэлягу]]. Плошча 35 тыс. км ², сярэдняя глыбіня 1683 м, найбольшая 3475 м. Тэмпэратура вады на паверхні ад 26 ° С у жніўні да 28 ° С у лютым, у дна каля 3 ° С. Салёнасьць каля 34‰. У цэнтральнай частцы — катлавіна Саву (больш за 3000 м). {{Моры Ціхага акіяна}} [[Катэгорыя:Моры Ціхага акіяна]] hiregst8hijjpuw8bsie61sl3cyr1vt Сэрам (мора) 0 112902 2699616 1565987 2026-11-08T09:43:23Z Dymitr 10914 Dymitr перанёс старонку [[Мора Сэрам]] у [[Сэрам (мора)]]: Уніфікацыя 1565987 wikitext text/x-wiki '''Сэрам''' ({{мова-en|Ceram}}) — міжастраўное мора ў [[Малайскі архіпэляг|Малайскага архіпэлагу]], паміж астравамі Сэрам, Буру, Сула, Обі, Місаол (адносяцца да Малукскіх астравоў) і паўвостравам Чэндравасіх ([[Новая Гвінэя]]). Плошча 161 тыс. км², аб’ём вады 173 тыс. км³, сярэдняя глыбіня 1074 м, найбольшая — 5319 м грунт — пясчаністы глей. Ля берагоў шматлікія каралавыя рыфы. Сярэдняя гадавая тэмпэратура вады на паверхні 27-28 °С, Салёнасьць каля 34‰. Прылівы няправільныя паўсутачныя, велічыня іх ад 1,7 да 2,3 м. Галоўныя парты: Вару (в. Сэрам), Факфак (в. Новая Гвінэя). {{Моры Ціхага акіяна}} [[Катэгорыя:Моры Ціхага акіяна]] ld2odtnxb5vvyxvrm52xx9ieoavzrq2 Сыбуян (мора) 0 112903 2699599 1684729 2026-11-08T09:37:33Z Dymitr 10914 Dymitr перанёс старонку [[Мора Сыбуян]] у [[Сыбуян (мора)]]: Уніфікацыя 1684729 wikitext text/x-wiki [[Файл:Ph general map.png|thumb|Месцазнаходжаньне мора Сыбуян]] '''Сыбуян''' ({{мова-en|Sibuyan}}) — міжастраўное мора Тагальскага архіпэлягу, паміж астравамі [[Пана]], [[Таблас]], [[Марындуке]], [[Лусон]] і [[Масбатэ]]. Глыбіня да 1 700 м. У цэнтральнай частцы мора — востраў Сыбуян. Клімат трапічны; ападкаў да 3000 мм у год. Частыя тайфун. Тэмпэратура вады 23-28 ° С. Салёнасьць 32,0-32,5 ‰. Прылівы няправільныя паўсутачныя, велічыня іх больш за 2 м. 24 кастрычніка 1944 году ў моры адбылася буйная бітва паміж амэрыканскім і японскім флётамі — апошняе вялікая марская бітва Другой сусьветнай вайны на [[Ціхі акіян|Ціхім акіяне]], у якім былі знішчаны асноўныя сілы японскага флёту. {{Моры Ціхага акіяна}} [[Катэгорыя:Моры Ціхага акіяна]] i3mprvjrxtl0xfh0wygw3twi72hmqf0 Саламонава мора 0 112904 2699632 1614889 2026-11-08T10:12:25Z Dymitr 10914 крыніца — https://ru.wikipedia.org/wiki/Соломоново_море?oldid=154904068 2699632 wikitext text/x-wiki {{Вадаём}} '''Саламонава мора''' ({{мова-en|Solomon Sea}}) — міжастраўное мора [[Ціхі акіян|Ціхага акіяна]], якое знаходзіцца паміж [[Саламонавы астравы|Саламонавых астравоў]], Новай Брытаніяй і [[Новая Гвінэя|Новай Гвінэяй]]. Плошча 755 тыс. км², сярэдняя глыбіня 2652 м. Сярэднегадавая тэмпэратура вады на паверхні болей за 27 °С, салёнасьць 34,5 [[Праміле|‰]]. У годзе 220 дзён з воблачнасьцю, два сэзоны дажджоў. Існуюць падводныя [[вулькан]]ы. Шматлікія каралавыя рыфы на поўдні. У час [[Другая сусьветная вайна|Другой сусьветнай вайны]] тут адбылося шмат буйных бітваў. == Гісторыя == [[Файл:Solomon Islands, by W. T. Wawn.jpg|значак|зьлева|Выява канца XIX стагодзьдзя, дзе намаляваныя тубыльцаў [[Саламонавы астравы|Саламонавых астравоў]] з сваімі чоўнамі.]] Вядома, што да адкрыцьця эўрапейцамі, у моры праходзілі караблі [[палінэзійцы|палінэзійцаў]], [[арабы|арабаў]] і [[кітайцы|кітайцаў]]. Першым эўрапейцам, які наведаў Саламонава мора, быў гішпанскі мараплавец [[Альвара Мэнданьня дэ Нэйра]] ў 1567 годзе. Гішпанцы былі прыцягнутыя ў гэты раён апавяданьнямі пра нібыта зьмешчаныя тут мітычныя скарбы. Два караблі Мэнданьні пад назовамі Лёс-Рэес і Тодас-Сантас адплылі з [[Пэру]] 19 лістапада 1567 году, і, пасьля працяглага падарожжа, 7 лютага 1568 году адкрылі востраў [[Санта-Ісабэль (востраў)|Санта-Ісабэль]] з архіпэлягу Саламонавых астравоў і дасьледавалі асноўныя зь іх. Гэтыя землі былі населеныя чарнаскурымі жыхарамі і былі прынятыя за легендарную біблейскую краіну [[Афір]], якая славіцца незьлічонымі багацьцямі. Адтуль цару [[Саламон]]у караблі прывозілі золата, каштоўныя мэталы і чырвонае дрэва. У выніку астравы і мора атрымалі назву ў гонар біблейскага валадара<ref>{{кніга|аўтар=Эдуард Вартаньян|спасылка=https://www.google.com.ua/books/edition/%D0%96%D0%B8%D0%B7%D0%BD%D1%8C_%D0%B8_%D0%BF%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%BB%D1%8E%D1%87%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D1%8F_%D0%B3/kMmiDwAAQBAJ?hl=ru&gbpv=1&dq=%D1%81%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D1%8B+%D0%BE%D1%81%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%B0+%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8C%D1%8F&pg=PT254&printsec=frontcover|загаловак=Жизнь и приключения географических названий|выдавецтва=Litres|год=2019-07-15|старонкі=282|isbn=978-5-04-180683-5}}</ref>. Удзельнік экспэдыцыі [[Пэдра Сарм’ента дэ Гамбоа]] пісаў у справаздачы пра «Заходнія астравы ў паўднёвай частцы Ціхага акіяна, звычайна званымі астравамі Саламона». Некалькі месяцаў мараплаўцы правялі на вульканічным востраве Санта-Ісабэль і па адкрыцьці яшчэ некалькіх астравоў з архіпэлягу пастанавілі вярнуцца туды, адкуль прыбылі. 11 жніўня 1568 году вандроўка была скончаная, а караблі накіраваліся ў гішпанскія землі ў [[Амэрыка|Амэрыцы]]. [[Файл:SH 60F Sea Hawk helicopter in the Solomon Islands.jpg|значак|зьлева|Вайскоўцы ЗША на Саламонавых астравах.]] Гішпанскімі ўладамі вынікі экспэдыцыі былі сустрэты прахалодна, не зважаючы на намаганьні Мэнданьні апісаць падарожжа ў красамоўным аповядзе. Адзін з чыноўнікаў пісаў пра ўдзельнікаў плаваньня, што падчас сваёй вандроўкі яны не знайшлі ані спэцый, ані золата і срэбра, ані тавараў, аніякай іншай крыніцы прыбытку, а ўсе мясцовыя жыхары былі дзікунамі. Не зважаючы на гэта за астравамі ўсё ж замацавалася назва, павязаная зь легендарнай краінай Афір і Саламонам. У 1594 годзе Мэнданьні было даручана закласьці калёнію на астравах. Кіраўнік экспэдыцыі памёр ад [[малярыя|трапічнай ліхаманкі]] і пасьля сэрыі сутычак з тубыльцамі эўрапейцы пакінулі астравы<ref>{{кніга|аўтар=Дмитрий Рожанский|спасылка=https://www.google.com.ua/books/edition/%D0%9F%D0%BE_%D1%81%D0%BB%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%BC_%D1%8D%D0%BA%D1%81%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%86%D0%B8%D0%B8/pwwkEQAAQBAJ?hl=ru&gbpv=1&dq=%D1%81%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D1%8B+%D0%BE%D1%81%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%B0&pg=PP36&printsec=frontcover|загаловак=По следам экспедиции капитана Кука|выдавецтва=Litres|год=2023-05-04|старонкі=337|isbn=978-5-04-678950-8}}</ref>. Пасьля няўдалых спробаў калянізацыі, пра Саламонавы астравы забыліся і яны былі зноў заўважаныя экспэдыцыяй пад камандаваньнем францускага мараплаўца [[Люі Антуан дэ Бугенвіль|Люі дэ Бугенвіля]]. Цягам доўгага часу, ажно да другой паловы XVIII стагодзьдзя, жыхары Саламонавых астравоў практычна не кантактавалі з эўрапейцамі, маючы стасункі толькі зь некаторымі гандлярамі і кітабоямі. 15 сакавіка 1893 году над астравамі быў усталяваны пратэктарат [[Брытанская імпэрыя|Брытанскай імпэрыі]] і да 1971 года яны былі часткай [[Брытанскія Заходне-Ціхаакіянскія тэрыторыі|Брытанскіх Заходне-Ціхаакіянскіх тэрыторыяў]]. З 1885 па 1899 гады востраў [[Новая Брытанія]] быў у валоданьні [[Нямецкая Новагвінэйская кампанія|Нямецкай Новагвінэйскай кампаніі]] і называўся Новай Памэраніяй. У час [[Другая сусьветная вайна|Другой сусьветнай вайны]] акваторыя мора была арэнай шматлікіх бітваў перадусім паміж [[Злучаныя Штаты Амэрыкі|ЗША]] і [[Японія]]й. У 1942—1943 гадах на Гуадалканале адбылася адная з [[Бітва за Гуадалканал|вырашальных бітваў]] вайны на Ціхім акіяне. У XXI стагодзьдзі Саламонавы астравы і мора ёсьць аб’ектамі саперніцтва за палітычны ўплыў у паўднёвай частцы Ціхага акіяна паміж [[Кітай|Кітаем]] і ЗША<ref>{{артыкул|спасылка=https://cyberleninka.ru/article/n/amerikano-kitayskoe-sopernichestvo-v-yuzhnoy-chasti-tihogo-okeana-v-usloviyah-globalnoy-transformatsii-mezhdunarodnyh-otnosheniy|аўтар=Горячев Н. Н.|загаловак=Соломоново решение|мова=ru|год=2019|выданьне=У кар­ты Ти­хо­го океа­на|нумар=3 (254)|старонкі=25—26}}</ref><ref>{{артыкул|спасылка=https://cyberleninka.ru/article/n/amerikano-kitayskoe-sopernichestvo-v-yuzhnoy-chasti-tihogo-okeana-v-usloviyah-globalnoy-transformatsii-mezhdunarodnyh-otnosheniy|аўтар=Астфьева Е. М.|загаловак=Американо-китайское соперничество в южной части Тихого океана в условиях глобальной трансформации международных отношений|мова=ru|год=2023|выданьне=Юго-восточная Азия: актуальные проблемы развития|том=4|нумар=3|старонкі=34–42}}</ref>. == Крыніцы == {{Крыніцы}} {{Моры Ціхага акіяна}} [[Катэгорыя:Моры Ціхага акіяна]] iql5kn5kan6syiot9hglm8f22gs8j22 2699635 2699632 2026-11-08T10:16:50Z Dymitr 10914 /* Гісторыя */ стыль 2699635 wikitext text/x-wiki {{Вадаём}} '''Саламонава мора''' ({{мова-en|Solomon Sea}}) — міжастраўное мора [[Ціхі акіян|Ціхага акіяна]], якое знаходзіцца паміж [[Саламонавы астравы|Саламонавых астравоў]], Новай Брытаніяй і [[Новая Гвінэя|Новай Гвінэяй]]. Плошча 755 тыс. км², сярэдняя глыбіня 2652 м. Сярэднегадавая тэмпэратура вады на паверхні болей за 27 °С, салёнасьць 34,5 [[Праміле|‰]]. У годзе 220 дзён з воблачнасьцю, два сэзоны дажджоў. Існуюць падводныя [[вулькан]]ы. Шматлікія каралавыя рыфы на поўдні. У час [[Другая сусьветная вайна|Другой сусьветнай вайны]] тут адбылося шмат буйных бітваў. == Гісторыя == [[Файл:Solomon Islands, by W. T. Wawn.jpg|значак|зьлева|Выява канца XIX стагодзьдзя, дзе намаляваныя тубыльцаў [[Саламонавы астравы|Саламонавых астравоў]] з сваімі чоўнамі.]] Вядома, што да адкрыцьця эўрапейцамі, у моры праходзілі караблі [[палінэзійцы|палінэзійцаў]], [[арабы|арабаў]] і [[кітайцы|кітайцаў]]. Першым эўрапейцам, які наведаў Саламонава мора, быў гішпанскі мараплавец [[Альвара Мэнданьня дэ Нэйра]] ў 1567 годзе. Гішпанцы былі прыцягнутыя ў гэты раён апавяданьнямі пра нібыта зьмешчаныя тут мітычныя скарбы. Два караблі Мэнданьні пад назовамі Лёс-Рэес і Тодас-Сантас адплылі з [[Пэру]] 19 лістапада 1567 году, і, пасьля працяглага падарожжа, 7 лютага 1568 году адкрылі востраў [[Санта-Ісабэль (востраў)|Санта-Ісабэль]] з архіпэлягу Саламонавых астравоў і дасьледавалі асноўныя зь іх. Гэтыя землі былі населеныя чарнаскурымі жыхарамі і былі прынятыя за легендарную біблейскую краіну [[Афір]], якая славіцца незьлічонымі багацьцямі. Адтуль цару [[Саламон]]у караблі прывозілі золата, каштоўныя мэталы і чырвонае дрэва. У выніку астравы і мора атрымалі назву ў гонар біблейскага валадара<ref>{{кніга|аўтар=Эдуард Вартаньян|спасылка=https://www.google.com.ua/books/edition/%D0%96%D0%B8%D0%B7%D0%BD%D1%8C_%D0%B8_%D0%BF%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%BB%D1%8E%D1%87%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D1%8F_%D0%B3/kMmiDwAAQBAJ?hl=ru&gbpv=1&dq=%D1%81%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D1%8B+%D0%BE%D1%81%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%B0+%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8C%D1%8F&pg=PT254&printsec=frontcover|загаловак=Жизнь и приключения географических названий|выдавецтва=Litres|год=2019-07-15|старонкі=282|isbn=978-5-04-180683-5}}</ref>. Удзельнік экспэдыцыі [[Пэдра Сарм’ента дэ Гамбоа]] пісаў у справаздачы пра «Заходнія астравы ў паўднёвай частцы Ціхага акіяна, звычайна званымі астравамі Саламона». Некалькі месяцаў мараплаўцы правялі на вульканічным востраве Санта-Ісабэль і па адкрыцьці яшчэ некалькіх астравоў з архіпэлягу пастанавілі вярнуцца туды, адкуль прыбылі. 11 жніўня 1568 году вандроўка была скончаная, а караблі накіраваліся ў гішпанскія землі ў [[Амэрыка|Амэрыцы]]. [[Файл:SH 60F Sea Hawk helicopter in the Solomon Islands.jpg|значак|зьлева|Вайскоўцы ЗША на Саламонавых астравах.]] Гішпанскімі ўладамі вынікі экспэдыцыі былі сустрэтыя стрымана, не зважаючы на намаганьні Мэнданьні апісаць падарожжа ў красамоўным аповядзе. Адзін з чыноўнікаў пісаў пра ўдзельнікаў плаваньня, што падчас сваёй вандроўкі яны не знайшлі ані спэцый, ані золата і срэбра, ані тавараў, аніякай іншай крыніцы прыбытку, а ўсе мясцовыя жыхары былі дзікунамі. Не зважаючы на гэта за астравамі ўсё ж замацавалася назва, павязаная зь легендарнай краінай Афір і Саламонам. У 1594 годзе Мэнданьні было даручана закласьці калёнію на астравах. Кіраўнік экспэдыцыі памёр ад [[малярыя|трапічнай ліхаманкі]] і пасьля сэрыі сутычак з тубыльцамі эўрапейцы пакінулі астравы<ref>{{кніга|аўтар=Дмитрий Рожанский|спасылка=https://www.google.com.ua/books/edition/%D0%9F%D0%BE_%D1%81%D0%BB%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%BC_%D1%8D%D0%BA%D1%81%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%86%D0%B8%D0%B8/pwwkEQAAQBAJ?hl=ru&gbpv=1&dq=%D1%81%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D1%8B+%D0%BE%D1%81%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%B0&pg=PP36&printsec=frontcover|загаловак=По следам экспедиции капитана Кука|выдавецтва=Litres|год=2023-05-04|старонкі=337|isbn=978-5-04-678950-8}}</ref>. Пасьля няўдалых спробаў калянізацыі, пра Саламонавы астравы забыліся і яны былі зноў заўважаныя экспэдыцыяй пад камандаваньнем францускага мараплаўца [[Люі Антуан дэ Бугенвіль|Люі дэ Бугенвіля]]. Цягам доўгага часу, ажно да другой паловы XVIII стагодзьдзя, жыхары Саламонавых астравоў практычна не кантактавалі з эўрапейцамі, маючы стасункі толькі зь некаторымі гандлярамі і кітабоямі. 15 сакавіка 1893 году над астравамі быў усталяваны пратэктарат [[Брытанская імпэрыя|Брытанскай імпэрыі]] і да 1971 года яны былі часткай [[Брытанскія Заходне-Ціхаакіянскія тэрыторыі|Брытанскіх Заходне-Ціхаакіянскіх тэрыторыяў]]. З 1885 па 1899 гады востраў [[Новая Брытанія]] быў у валоданьні [[Нямецкая Новагвінэйская кампанія|Нямецкай Новагвінэйскай кампаніі]] і называўся Новай Памэраніяй. У час [[Другая сусьветная вайна|Другой сусьветнай вайны]] акваторыя мора была арэнай шматлікіх бітваў перадусім паміж [[Злучаныя Штаты Амэрыкі|ЗША]] і [[Японія]]й. У 1942—1943 гадах на Гуадалканале адбылася адная з [[Бітва за Гуадалканал|вырашальных бітваў]] вайны на Ціхім акіяне. У XXI стагодзьдзі Саламонавы астравы і мора ёсьць аб’ектамі саперніцтва за палітычны ўплыў у паўднёвай частцы Ціхага акіяна паміж [[Кітай|Кітаем]] і ЗША<ref>{{артыкул|спасылка=https://cyberleninka.ru/article/n/amerikano-kitayskoe-sopernichestvo-v-yuzhnoy-chasti-tihogo-okeana-v-usloviyah-globalnoy-transformatsii-mezhdunarodnyh-otnosheniy|аўтар=Горячев Н. Н.|загаловак=Соломоново решение|мова=ru|год=2019|выданьне=У кар­ты Ти­хо­го океа­на|нумар=3 (254)|старонкі=25—26}}</ref><ref>{{артыкул|спасылка=https://cyberleninka.ru/article/n/amerikano-kitayskoe-sopernichestvo-v-yuzhnoy-chasti-tihogo-okeana-v-usloviyah-globalnoy-transformatsii-mezhdunarodnyh-otnosheniy|аўтар=Астфьева Е. М.|загаловак=Американо-китайское соперничество в южной части Тихого океана в условиях глобальной трансформации международных отношений|мова=ru|год=2023|выданьне=Юго-восточная Азия: актуальные проблемы развития|том=4|нумар=3|старонкі=34–42}}</ref>. == Крыніцы == {{Крыніцы}} {{Моры Ціхага акіяна}} [[Катэгорыя:Моры Ціхага акіяна]] luvt2pa1uj8rhxycjetht983fyuvur9 Сулавэсі (мора) 0 112905 2699614 2450622 2026-11-08T09:42:37Z Dymitr 10914 Dymitr перанёс старонку [[Мора Сулавэсі]] у [[Сулавэсі (мора)]]: Уніфікацыя 2450622 wikitext text/x-wiki '''Сулавэсі''' (індан. Laut Sulawesi), '''Цэлебэскае''' мора — міжастраўное мора ў заходняй частцы [[Ціхі акіян|Ціхага акіяна]]. Разьмешчана паміж астравамі [[Сулавэсі]], [[Калімантан]], Мінданао, Сангіхе і архіпэлягам Сулу. Плошча мора каля 453 тыс. км², глыбіня да 6220 м, тэмпэратура на працягу года 27-28 °С, Салёнасьць каля 34,5‰. У архіпэлягу Сулу разьмешчана мноства каралавых рыфаў, а нізкія берагі Калімантана займаюць у асноўным мангравыя лясы. Паверхневая плыні мора Сулавэсі фармуюцца пад дзеяньнем плыні Мінданао. Праз мора Сулавэсі вады Ціхага акіяна імкнуцца ў Індыйскі акіян. Прылівы мора паўсутачныя, вышынёй больш за 3 м. {{Моры Ціхага акіяна}} {{Парады артыкулу|кароткі артыкул|няма крыніцаў|няма карткі = Вадаём|няма каардынатаў}} [[Катэгорыя:Моры Ціхага акіяна]] 6a5zienydgmzn9qg0lkwditgwjgmy5n Сулу (мора) 0 112906 2699618 2451461 2026-11-08T09:44:37Z Dymitr 10914 Dymitr перанёс старонку [[Мора Сулу]] у [[Сулу (мора)]]: Уніфікацыя 2451461 wikitext text/x-wiki [[Файл:Palawan in Philippines.svg|thumb|]] '''Сулу''' ({{мова-tl|Dagat Sulu}}, {{мова-ms|Laut Sulu}})&nbsp;— міжастраўное мора [[Ціхі акіян|Ціхага акіяна]]. Тэрыторыя мора Сулу даволі выразна абмежаваная астравамі: [[Тагальскі архіпэляг|Тагальскім архіпэлягам]] з паўночнага ўсходу і ўсходу, доўгім востравам Палаван з паўночнага захаду, [[Калімантан]]ам з паўднёвага захаду і архіпэлягам Сулу з паўднёвага ўсходу. Паміж астравамі пралівы, якія злучаюць мора Сулу зь іншымі, вузкія і неглыбокія. Максымальная глыбіня праліва Міндоаа, які злучае мора Сулу і [[Паўднёва-Кітайскае мора|Паўднёва-Кітайскім]], усяго каля 450&nbsp;м, тады як максымальная глыбіня мора дасягае 5576&nbsp;м. Пралівы, якія злучаюць з марамі [[мора Сулавэсі|Сулавэсі]] і [[Мінданао (мора)|Мінданао]] яшчэ драбнейшыя. Тэмпэратура паверхневых вод цэлы год высокая: вагаецца ад {{ГЦэ|25,5}} узімку да {{ГЦэ|29|.}} улетку. Салёнасьць вагаецца ў межах 33—34,5&nbsp;‰. Прылівы ў моры Сулу няправільныя паўсутачныя, велічынёй да 2—3&nbsp;м сярэднедзённая тэмпэратура паветра ў мора вагаецца ад {{ГЦэ|26|.}} да {{ГЦэ|29|.}}. Ападкі выпадаюць з траўня да сьнежня. {{Моры Ціхага акіяна}} {{Парады артыкулу|кароткі артыкул|няма карткі}} {{Накід}} [[Катэгорыя:Моры Ціхага акіяна]] 29wc70uottel2kfhifeccgyviu0rj7d Фіджы (мора) 0 112909 2699610 1615439 2026-11-08T09:41:11Z Dymitr 10914 Dymitr перанёс старонку [[Мора Фіджы]] у [[Фіджы (мора)]]: Уніфікацыя 1615439 wikitext text/x-wiki '''Фіджы''' ({{мова-en|Fiji}}) — міжастраўное мора на паўднёвым захадзе [[Ціхі акіян|Ціхага акіяна]]. На поўначы абмежаваны астравамі Фіджы, на ўсходзе — астравамі Кермадэк, на поўдні — Новай Зэляндыі і [[Тасманава мора|Тасманавым морам]], на захадзе — [[Каралавае мора|Каралавым морам]]. Плошча 3177 тыс. км². Названа морам ўмоўна, па наяўнасьці ў гэтым раёне глыбокай катлавіны; сярэдняя глыбіня 2741 м, найбольшая 7633 м. Тэмпэратура паверхневай вады ад 18—23 °С на паўднёвым усходзе да 25—28 °С на поўначы. Салёнасьць 34,9—35,5‰. Рэльеф дна складаны, падводныя хрыбты і [[вулькан (геалёгія)|вульканы]]. Прылівы паўсутачныя 1,5—3,0 м. Галоўны порт — [[Сува]] (Фіджы). {{Моры Ціхага акіяна}} [[Катэгорыя:Моры Ціхага акіяна]] sh65tb5q468dx5aqmeyj61k3o25clll Хальмахэра (мора) 0 112943 2699621 1565953 2026-11-08T09:46:14Z Dymitr 10914 Dymitr перанёс старонку [[Мора Хальмахэра]] у [[Хальмахэра (мора)]]: Уніфікацыя 1565953 wikitext text/x-wiki [[File:Locatie Zee van Halmahera.PNG|thumb|Мора Хальмахэра]] '''Мора Хальмахэра''' — міжастраўное мора [[Ціхі акіян|Ціхага акіяна]], паміж пралівамі Хальмахэра, Обі і паўвостравам Чэндравасіх ([[Новая Гвінэя]]). Плошча 75 тыс. км ², сярэдняя глыбіня 747 м, найбольшая 2072 м. Тэмпэратура паверхневых вод ад 25,7 ° С у жніўні да 28,6 ° С у траўні. Салёнасьць 34-34,6‰. Галоўны порт Саронг (а. Новая Гвінэя). {{Моры Ціхага акіяна}} [[Катэгорыя:Моры Ціхага акіяна]] h5l188ha5fb3na53m41wyeomnrrm3lc Флорэс (мора) 0 112944 2699597 1684731 2026-11-08T09:36:55Z Dymitr 10914 Dymitr перанёс старонку [[Мора Флорэс]] у [[Флорэс (мора)]]: Уніфікацыя 1684731 wikitext text/x-wiki [[Файл:Locatie Floreszee.PNG|300px|right|thumb|Месцазнаходжаньне Мора Флорэс у межах Паўднёвай Азіі]] '''Флорэс''' ({{мова-en|Flores}}) — міжвостраўнае мора [[Ціхі акіян|Ціхага акіяна]], паміж паўднёвым ускрайкам [[Сулавэсі|вострава Сулавэсі]] на поўначы, астравамі Кабіа Сумбава і Флорэс на поўдні. Плошча 115 тыс. км ². Сярэдняя глыбіня 1522 м, максымальная 5234 м. Тэмпэратура паверхневых вод ад 26 ° С (жнівень, верасень) да 28,8 ° С (лістапад). Салёнасьць 32,0-34,6‰, у сезон дажджоў 32-33‰, тэмпэратура прыдонных вод 3,5 ° С. Паверхневая плыні маюць паўднёвы ці заходні кірунак. Донныя адклады — пераважна вульканічныя і глабыгерыновы глей. Прылівы няправільныя паўсутачныя, іх велічыня да 2,3 м. На захадзе мора — падводнае плято з каралавымі рыфамі, глыбокаводная цэнтральная западзіна Флорэс. Сэйсьмічна актыўны раён. На в. Сангеанг (паблізу паўночна-ўсходняга берага а. Сумбава) знаходзіцца вулькан Апі-Слаў, адзін з актыўных дзейных вульканаў у Інданэзіі, вышынёй 1949 м. Разьвіта рыбалоўства. Парты: Бантайн (в. Сулавэсі), Сумбава (В. Сумбава). {{Моры Ціхага акіяна}} [[Катэгорыя:Моры Ціхага акіяна]] iibc3bt5luvzptre8bsra93l1fxufuj Бэнэдыкт XIV 0 114208 2699591 2494073 2026-11-08T09:01:25Z Dymitr 10914 выпраўленьне спасылак 2699591 wikitext text/x-wiki {{Папа рымскі}} '''Бэнэдыкт XIV''' ({{мова-la|Benedictus PP. XIV}}), сьвецкае імя '''Праспэра Лярэнца Лямбэртыні''' ({{мова-it|Prospero Lorenzo Lambertini}}; 31 сакавіка 1675, [[Балёньня]], [[Папская дзяржава]] — 3 траўня 1758, [[Рым]], Папская дзяржава) — [[Папа|папа рымскі]] з 17 жніўня 1740 да 3 траўня 1758 году. == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Вонкавыя спасылкі == * [http://www.newadvent.org/cathen/02432a.htm Бэнэдыкт XIV]. Каталіцкая энцыкляпэдыя {{Папы рымскія}} {{Бібліяінфармацыя}} {{Парады артыкулу|кароткі артыкул|няма крыніцаў}} [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў Балёньні]] [[Катэгорыя:Італьянскія папы рымскія]] [[Катэгорыя:Правазнаўцы кананічнага права]] 7267z9jj2peyphn5i1ex1ekn0wtt1a2 B Side 0 116095 2699462 2222176 2026-11-07T21:28:29Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 2699462 wikitext text/x-wiki {{ПАКАЗВАЦЬ_НАЗВУ:B_Side}} {{Музычны гурт |Назва = B_Side |Фота = |памер = |Подпіс = |Гады = [[2003]]—дагэтуль |Адкуль = [[Беларусь]] |Мова = |Жанр = [[трып-гоп]]<br />(раней — арт-рок) |Выдавец = DustedWax Kingdom |Зьвязаныя праекты = |Афіцыйная старонка = [http://b-side.by/ b-side.by] |Удзельнікі2 = Анастасія Карпоўская (вакал)<br>Дзьмітры Ляшэвіч (клявішныя)<br>Эдуард Казлоў ([[гітара]], клявішныя)<br>Яўген Леўкавец ([[бас-гітара]])<br>Аляксандар Колтун (ударныя) |Удзельнікі = |Былыя ўдзельнікі = }} '''B_Side''' (былая назва — '''РоСтра''') — беларускі [[трып-гоп]] гурт, заснаваны летам [[2003 год]]у. Зь верасьня [[2010 год]]у перайменаваны ў «B_Side» ў сувязі з адыходам калектыва ад стылістыкі арт-року<ref name=adv>{{Спасылка|аўтар = |прозьвішча = |імя = |аўтарlink = |cуаўтары = |дата публікацыі = 8 верасьня 2010|url = http://music.fromby.net/article/2274/|загаловак = Адваротны бок гурта Rostra|фармат = |назва праекту = |выдавец = Тузін Гітоў|дата = 14 кастрычніка 2011 |мова = |камэнтар =}}</ref>. == Гісторыя == Гурт «РоСтра» заснаваны пяцьцю яго будучымі ўдзельнікамі (назва гурта азначала ўпрыгожваньне на карме карабля)<ref>{{Спасылка|аўтар = Аляксей Мінчонак| прозьвішча = | імя = | аўтарlink = | cуаўтары = | дата публікацыі = 17 ліпеня 2006| url = http://music.fromby.net/article/283/| загаловак = «РоСтра»: «Мы не падобныя на іншыя гурты!»| фармат = | назва праекту = | выдавец = Тузін Гітоў| дата = 14 кастрычніка 2011 | мова = | камэнтар = }}</ref>. Першым выступам калектыву на шырокай публіцы стаў вечар памяці Аляксандра Башлачова [[28 траўня]] [[2005 год]]у ў клюбе «Аквариум». Наступным буйным выступам стаў фэст «Крэўскія камяні»-2005, ад якога бярэ свой пачатак першая беларускамоўная праграма «РоСтры». Гурт таксама выступаў на фэстывалях «Ярмарка здоровья» на Нёмане, «Оттепель» і клюбе «Граффити»<ref>{{Спасылка | аўтар = | прозьвішча = | імя = | аўтарlink = | cуаўтары = | дата публікацыі = 9 сьнежня 2006| url = http://metalscript.net/2006/12/gruppa-rostra/| загаловак = Группа «РоСтра»!| фармат = | назва праекту = | выдавец = http://metalscript.net| дата = 14 кастрычніка 2011 | мова = | камэнтар = }}</ref>. «РоСтра» бралі ўдзел у запісе складанкі «[[Ларыса Геніюш|Л. Геніюш]]: [[Жыць для Беларусі|Жыць для Беларусі. Мэлёдыка паэзіі]]», дзе выконвалі песьню «Куфар»<ref name=gen>{{Спасылка | аўтар = | прозьвішча = | імя = | аўтарlink = | cуаўтары = | дата публікацыі = | url = http://generation.by/doc15-15.html| загаловак = РоСтра| фармат = | назва праекту = | выдавец = Generation.by| дата = 14 кастрычніка 2011 | мова = | камэнтар = }}</ref>. У [[2006 год]]зе гурт падаваў заяўку на ўдзел у «[[Басовішча|Басовішчы]]-2006» і на адборным этапе выйграў прыз глядацкіх сымпатыяў. Удзел у «Басовішчы» стаў першым выступам па-за межамі [[Беларусь|Беларусі]], аднак адразу пасьля фэстывалю з гурта сышлі два чалавекі: клявішнік Аляксандар Галаўнёў і гітарыст Уладзімер Русецкі, які быў заснавальнікам калектыву з [[2003 год]]у. З былым клявішнікам была запісаная песьня «Ночка» для трыб’юту [[Сяргей Новік-Пяюн|Сяргея Новіка-Пяюна]], пасьля чаго ён канчатковы выйшаў з творчага працэсу, аднак часам дапамагаў на выступах. Пасьля канцэрту «Vox Femina: Tribute to Flёur», які адбыўся [[16 сьнежня]] [[2006 год]]у, на «ХАТА studio» распачаўся запіс дэбютнага альбома «РоСтры». Ягоны рэліз быў заплянаваны на верасень [[2007 год]]у<ref name=gen/>. Неўзабаве песьні гурта трапілі ў ратацыю некалькіх беларускіх радыёстанцыяў. У [[2007 год]]зе гурт стаў паўфіналістам расейскага музычнага конкурсу MuseOn-2007. У [[2009 год]]зе «РоСтра» напісалі песьню «Нехта» на словы беларускай паэткі [[Віка Трэнас|Вікі Трэнас]]<ref>{{Спасылка|аўтар = | прозьвішча = | імя = | аўтарlink = | cуаўтары = | дата публікацыі = 15 траўня 2009| url = http://music.fromby.net/article/1724/| загаловак = Rostra: у пошуках новага| фармат = | назва праекту = | выдавец = Тузін Гітоў| дата = 14 кастрычніка 2011 | мова = | камэнтар = }}</ref>. Гэтая кампазыцыя зазнчыла пераход гурта ад арт-року да плыні [[трып-гоп]]у і даўнтэмпа<ref name=adv/>. За зьменай стылю неўзабаве пасьледвала і зьмена назвы гурта — «B_Side». Музыкі пракамэнтавалі такі крок наступным чынам: {{Цытата|На адным з апошніх канцэртаў насупраць сваёй назвы мы пабачылі стылістыку «фольк-рок», што канчаткова падштурхнула нас да зьмены назвы… Гэта ня толькі адваротны бок вініла, але і экспэрымэнтальны бок музыкі. b_side — гэта працэс, які абмежаваны, напэўна, толькі космасам. Музыка знаходзіцца вышэй за ўсе межы, таму ў нашых трэках вы зь легкасьцю пачуеце, як беларускую і ангельскую, так і арабскую ды гішпанскую мовы.}} У [[2011 год]]зе гурт выдаў новы альбом «[[Smooth Season]]» у стылі [[трып-гоп]], які атрымаў надзвычай станоўчыя адзнакі на партале experty.by<ref>{{Спасылка|аўтар = Евгений Долгих| прозьвішча = | імя = | аўтарlink = | cуаўтары = | дата публікацыі = 8 жніўня 2011| url = http://www.experty.by/node/1259| загаловак = Внештатный эксперт Е.Долгих: B_Side «Smooth Season»| фармат = | назва праекту = | выдавец = experty.by| дата = 15 кастрычніка 2011 | мова = | камэнтар = }}</ref>. == Дыскаграфія == === Складанкі === * ''[[Жыць для Беларусі]]'' (2006) — «Куфар» * ''Дні лятуць. Песьні з-за кратаў'' (2007) — «Ночка» * ''[[Песьні свабоды-3]]'' (2007) — «У вырай!» * ''[[Басовішча XVII]]'' (2007) — «Ночка» * ''Янка Купала - 125 гадоў'' (2007) — «У вырай!» === Альбомы === * «[[Smooth Season]]» (DustedWax Kingdom, 2011) == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Вонкавыя спасылкі == * [https://web.archive.org/web/20111103114256/http://www.b-side.by/ Афіцыйны сайт] * [https://web.archive.org/web/20111014194828/http://news.tut.by/tv/254254.html Трип-хоп — он и в Беларуси трип-хоп! И это — B_Side] — інтэрвію і жывы выступ на партале [[TUT.BY]] [[Катэгорыя:Электронныя музычныя гурты Беларусі]] [[Катэгорыя:Музычныя гурты ў жанры трып-гоп]] [[Катэгорыя:Музычныя гурты, якія зьявіліся ў 2003 годзе]] cnnca869yu9h9vv8gag2kp6w7sgvisw Іянічнае мора 0 116692 2699640 1862292 2026-11-08T10:48:36Z Dymitr 10914 крыніца — https://en.wikipedia.org/wiki/Ionian_Sea?oldid=1366031009 2699640 wikitext text/x-wiki {{Вадаём}} [[Файл:Ionian Sea map.png|значак|250пкс|Месцазнаходжаньне Іянічнага мора.]] '''Іяні́чнае мора''' — цэнтральная частка [[Міжземнае мора|Міжземнага мора]], зьмешчаная паміж [[Балканскі паўвостраў|Балканскім]] і [[Апэнінскі паўвостраў|Апэнінскім]] [[паўвостраў|паўастравамі]] і [[Востраў|астравамі]] [[Крыт]] і [[Сыцылія]]. На поўначы пратокай [[Атранта (пратока)|Атрантай]] злучаецца з [[Адрыятычнае мора|Адрыятычным морам]], на захадзе — [[Мэсынская пратока|Мэсынскай пратокай]] з [[Тырэнскае мора|Тырэнскім морам]]. Абмывае берага [[Італія|Італіі]], [[Альбанія|Альбаніі]] і [[Грэцыя|Грэцыі]]. Усе буйныя астравы гэтага мора, разьмешчаныя ў ягонай усходняй частцы, належаць Грэцыі. Разам яны называюцца [[Іянічныя астравы|Іянічнымі астравамі]], а найбольш значныя зь іх ёсьць [[Керкіра]], [[Кефалінія]], [[Закінт]], [[Леўкас]] і [[Ітака]]. Праз усходнюю і паўночную часткі Іянічнага мора маецца паромны рух, які злучае грэцкія гарады [[Патры]] і [[Ігуменіца|Ігуменіцу]] з італьянскімі гарадамі [[Брындызі]] і [[Анкона]]й, а таксама існуюць маршруты зь [[Пірэй|Пірэю]] ў заходнім напрамку. У Іянічным моры, у пункце з каардынатамі 36°34′ пн. ш. і 21°8′ у. д., месьціцца западзіна [[Каліпса (жолаб)|Каліпса]], якое ўважаецца за найглыбейшы пункт ува ўсіх Міжземным моры<ref>{{кніга|імя=Martin|прозьвішча=Gade|спасылка=https://books.google.com/books?id=9B3D5-HBTzkC&pg=PA14|загаловак=Remote Sensing of the European Seas|выдавецтва=Springer Science+Business Media|старонкі=3–22|isbn=978-1-4020-6771-6}}</ref><ref>{{спасылка|спасылка=http://www.nestor.noa.gr/map/map.html|загаловак=NCMR - MAP|выдавецтва=National Observatory of Athens|дата доступу=05.04.2018|копія=https://web.archive.org/web/20090828180100/http://www.nestor.noa.gr/map/map.html|дата копіі=28.08.2009}}</ref>. Гэтае мора ёсьць адным з найбольш сэйсьмічна актыўных рэгіёнаў у сьвеце. == Крыніцы == {{Крыніцы}} {{Накід:Геаграфія}} [[Катэгорыя:Міжземнамор’е]] [[Катэгорыя:Моры Атлянтычнага акіяна]] a65ydvzlkpo23oyh4wduncbhz40kfk0 Юры Попка 0 117818 2699429 2663405 2026-11-07T19:05:08Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 2699429 wikitext text/x-wiki {{Пісьменьнік |Імя = Юры Попка |Арыгінал імя = |Партрэт = Jury Popka.jpg |Памер = |Апісаньне = 1950 год |Імя пры нараджэньні = |Псэўданімы = Б. Жубровіч, Юры Жывіца |Дата нараджэньня = {{Нарадзіўся|7|10|1912}} |Месца нараджэньня = [[хутар]] [[Высокі Груд]], [[Пружанскі павет (Гарадзенская губэрня)|Пружанскі павет]], [[Гарадзенская губэрня]] |Дата сьмерці = {{Памёр|29|4|1990|1}} |Месца сьмерці = [[Ляймэн]], [[Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Нямеччыны|зямля]] [[Бадэн-Вюртэмбэрг]], [[Нямеччына]] |Грамадзянства = [[Польская Рэспубліка (1918—1939)|Польская рэспубліка]], [[Нямеччына]] |Род дзейнасьці = [[журналіст]], [[рэдактар]], [[выдавец]] |Гады актыўнасьці = |Напрамак = |Жанр = |Мова = [[беларуская мова|беларуская]] |Мова2 = |Дэбют = «[[Восеньню]]» (1938) |Значныя творы = |Прэміі = |Узнагароды = |Подпіс = |Апісаньне подпісу = |ВікіКрыніца = |ВікіКрыніца пераклады на беларускую = |Палічка = |Сайт = }} '''Ю́ры (Яго́р) По́пка''' (7 кастрычніка 1912, [[хутар]] Высокі Груд [[Пружанскі павет (Гарадзенская губэрня)|Пружанскага павету]], [[Расейская імпэрыя]] — 29 красавіка 1990, [[Ляймэн (Бадэн)|Ляймэн]], [[Нямеччына]]) — [[беларус]]кі [[Нацыяналізм|нацыяналіст]], [[выдавец]], [[пісьменьнік]]. [[Псэўданім]]ы: ''Б. Жубровіч'', ''Юры Жывіца''. == Жыцьцяпіс == Нарадзіўся на хутары Высокі Груд [[Гарадзечанская воласьць|Гарадзечанскай воласьці]] ([[Пружанскі павет (Расейская імпэрыя)|Пружанскі павет]]). Бацька — Сымон Попка зь вёскі [[Брады (Пружанскі раён)|Брады]], маці — Ганна Іванюковіч з [[Прылуччына|Прылуччыны]]. Меў чатырох старэйшых сясьцёр: Марылю (памерла ў маладым узросьце), Антаніну, Юлю й Серафіму. З пачаткам [[Першая сусьветная вайна|Першай сусьветнай вайны]] сям’я выехала ва [[Украіна|Ўкраіну]], у [[Харкаўская губэрня|Харкаўскую губэрню]]. Адсюль бацька зьехаў у [[Мурманск]] на працу. Пасьля сканчэньня вайны вярнуліся ў Высокі Груд. Юры захапіўся беларускасьцю падчас навучаньня ў польскай гімназіі, набываў беларускія газэты, календары. У 30-я рокі скантактаваўся зь беларускімі студэнтамі [[Віленская беларуская гімназія|Віленскай гімназіі]]. Падчас [[Пружаны пад нацысцкай акупацыяй|нямецкае акупацыі]] ўзначальваў аддзел працы і сацыяльнага забесьпячэньня ў [[Пружаны|Пружанах]], заснавальнік і старшыня Пружанскага аддзелу [[Беларускі камітэт|Беларускага Камітэту]] (1943—1944). Аддзел разьмяшчаўся на рагу [[Вуліца Сацыялістычная (Пружаны)|Царкоўнай]] і Гімназіяльнай вуліцаў. За час ягонай дзейнасьці былі адчыненыя беларуская васьміклясная школа ў Пружанах (заняла будынак былой [[Гімназія імя Адама Міцкевіча (Пружаны)|польскай гімназіі]]), школы ў [[Арабнікі|Арабніках]], [[Чахец|Чахцы]], [[Агароднікі (Пружанскі раён)|Агародніках]], [[Купічы|Купічах]], [[Дабучын]]е. 27 чэрвеня 1944 року Юры Попка браў удзел у [[Другі Ўсебеларускі кангрэс|Другім Ўсебеларускім кангрэсе]] ў [[Менск]]у<ref>{{Спасылка | аўтар = С. К.| прозьвішча = | імя = | аўтарlink = | суаўтары = | дата публікацыі = | url = http://knihi.com/none/Druhi_Usiebielaruski_Kanhres.html| загаловак = Другі Ўсебеларускі Кангрэс| фармат = | назва праекту = | выдавец = [[Беларуская палічка]]| дата = 16 студзеня 2012 | мова = | камэнтар = }}</ref>. 11 ліпеня 1944 ў сувязі з надыходам [[Чырвоная армія|Чырвонай арміі]] выехаў на захад. Працаваў на фабрыцы ў Цьвітаве, у баўэра ў {{Артыкул у іншым разьдзеле|Шусэнрыд|Шусэнрыдзе|de|Schussenried}} (каля [[Бібэрах-на-Рысе|Бібэраху-на-Рысе]], зямля [[Бадэн-Вюртэмбэрг]]). Пасьля адкрыцьця лягераў [[Адміністрацыя ААН па аказаньні дапамогі і рэабілітацыі|УНРРА]] пераехаў у [[Бібэрах-на-Рысе|Бібэрах-Бэргергаўзэн]], пасьля ў [[Віндзбэрг]]. Актыўна ўдзельнічаў у грамадзка-палітычным жыцьці беларускае эміграцыі ў Нямеччыне. Сябра замежнага сэктару [[БНП]], кіраўнік нацыяналістычнае арганізацыі «[[Згуртаваньне беларускіх патрыётаў]]». У 1952—1954 — кіраўнік палітычна-прапагандысцкага аддзелу Галоўнага штабу [[Беларускі вызвольны фронт|Беларускага Вызвольнага Фронту]] (пад псэўданімам Б. Жубровіч). У 1971 року пераехаў у {{Артыкул у іншым разьдзеле|Ляймэн (Бадэн)|Ляймэн|de|Leimen (Baden)}} (пад [[Гайдэльбэрг]]ам), дзе заснаваў ва ўласнай кватэры на Гётэштрасэ, 1 беларускі музэй. Адкрыцьцё адбылося 15 сакавіка 1982 року з удзелам мясцовых беларусаў і мэра Ляймэна Г. Эрхбара. Экспанаты для яго былі сабраныя з усяе [[Заходняя Нямеччына|Заходняе Нямеччыны]]: [[Пояс|паясы]], [[убраньне]], [[лапці]], [[Лыжка|лыжкі]], [[посуд]], [[Кніга|кнігі]]<ref>{{Спасылка | аўтар = Дзьмітры Крывашэй.| прозьвішча = | імя = | аўтарlink = | суаўтары = | дата публікацыі = | url = http://www.eedc.org.pl/index.php?option=com_content&view=article&id=98&Itemid=107| загаловак = Беларусь — краіна эмігрантаў?| фармат = | назва праекту = | выдавец = Stowarzyszenie Wschodnioeuropejskie Centrum Demokratyczne| дата = 26 сьнежня 2011 | мова = | камэнтар = }}</ref>. Выстаўленыя ўзнагароды заснавальніка, атрыманыя ад кіраўніцтва [[БЦР]] на эміграцыі, мандат і пасьведчаньне дэлегата [[Другі Ўсебеларускі кангрэс|II Усебеларускага кангрэсу]] (1944), творы і пэрыядычныя выданьні, якія выходзілі пад рэдакцыяй Юрыя Попкі і інш. [[Файл:Помнік загінулым у 1939—1945 беларусам.JPG|зьлева|значак|Помнік загінулым у 1939—1945 беларусам]] У 1987 на могілках у раёне Ляймэну Санкт-Ільгене ягонымі стараньнямі быў усталяваны помнік загінулым у 1939—1945 беларусам. Заснаваны ім Інстытут беларусаведы меў на мэце заахвочваньне дасьледаваньняў па гісторыі Беларусі. Тут выдаваліся кнігі Попкі і іншых эміграцыйных беларускіх аўтараў, а ад 1986 року і друкаваны орган «Весткі Інстытута беларусаведы». [[Файл:Магіла Ю. Попкі.JPG|значак|Магіла Ю. Попкі]] Памёр у 1990 року. Пахаваны на могілках Санкт-Ільгену. На надмагільлі напісаны аповед жыцьця памерлага: «Пасьля Другой усясьветнай вайны мая Радзіма была акупаваная ды падзеленая саветамі-расейцамі й палякамі. У знак пратэсту я не вярнуўся на сваю Радзіму. Аднак сваёй Бацькаўшчыне я застаўся верным. У маім сэрцы й маёй душы да апошніх дзён. На сваёй новай Радзіме, Нямеччыне, у Санкт-Ільгэне я выказваю ўдзячнасьць усім маім сябрам. Жыве Беларусь!»<ref>Аляксандар Адзінец. [http://www.nn.by/index.php?c=ar&i=10221 Запавет эмігранта]{{Недаступная спасылка|date=July 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Сваю маёмасьць запаведаў «самастойнай беларускай дзяржаве»: {{Цытата|Горад Ляймэн — часовы ўладар маёй маёмасьці. Сапраўдным уладаром станецца самастойная беларуская дзяржава, у якой будзе жыць беларускі народ… Гэтая самастойная беларуская дзяржава мусіць быць незалежнай ад палітыкі іншых краін… Акрамя майго прыватнага дому, дзе месьціцца музэй, я маю яшчэ два дамы. Прыбыткі, што будзе атрымліваць горад Ляймэн за гэтую нерухомасьць, мусяць пакрываць кошты для патрэбаў музэю, беларускага помніка й дагляду за маёй магілай. Рэшта мусіць накіроўвацца на культурныя патрэбы майго народу за мяжой і ў Беларусі, на фінансавую падтрымку «Нямецка‑беларускай арганізацыі сумеснай працы ў галіне культуры», выплату ганарараў ці прэмій пісьменьнікам, мастакам, журналістам ці выдаўцам кніг, што дэманструюць наш беларускі дух, культуру, гісторыю, сёньняшні трагічны час для беларускага народу.|Юры Попка|[http://www.nn.by/index.php?c=ar&i=10221 Запавет эмігранта]}} Пасьля ягонай сьмерці экспанаты беларускага музэю з кватэры пераведзеныя ў ляймэнскі краязнаўчы музэй, які таксама знаходзіўся ў раёне Санкт-Ільген. Музэю больш няма.<ref>{{Спасылка|аўтар = Алеся Башарымава.|імя = Алеся|прозьвішча = Башарымава|аўтарlink = |суаўтары = |дата публікацыі = 6 красавіка 2015|url = https://zbsb.org/news/zbsb/9695/|загаловак = Лёс стагоддзя ў лёсе чалавека|фармат = |назва праекту = |выдавец = [[Згуртаваньне беларусаў сьвету «Бацькаўшчына»]]|дата доступу = 24 жніўня 2018|мова = |копія = |дата копіі = |камэнтар = Там быў наш беларускі музей, які арганізаваў у сваёй кватэры наш выдатны пісьменнік Юрый Попка (Жывіца) <…> На жаль, Юрый Попка памёр, і музея больш няма}}</ref> У 2026 годзе выратаваная частка калекцыі была перавезеная ў [[Віленскі беларускі музэй імя Івана Луцкевіча (сучасны)|Віленскі беларускі музэй імя Івана Луцкевіча]]. == Літаратурная дзейнасьць == Першы літаратурны твор «Восеньню» надрукаваў у 1938 року ў часопісе «[[Шлях моладзі]]», першы артыкул «Пазнавайма родны край!» — тамсама ў 1939. У 1942—1944 — адзін з аўтараў штотыднёвай беларускамоўнай беластоцкай газэты «[[Новая дарога]]». Друкаваўся пад псэўданімам ''Юры Жывіца''. Ва ўласных творах адлюстраваў барацьбу беларускіх партызанаў і падпольнікаў за незалежнасьць Беларусі ў ваенныя і пасьляваенныя рокі. На эміграцыі заняўся найперш выдавецкай дзейнасьцю. У [[Рэгенсбург]]у ў 1947 распачаў выхад бюлетэню «Adradћeńnie» разам зь [[Янка Чарнецкі|Янкам Чарнецкім]] і [[Станіслаў Грынкевіч|Станіславам Грынкевічам]]<ref>{{Спасылка | аўтар = Юрэвіч Лявон.| прозьвішча = | імя = | аўтарlink = Лявон Юрэвіч| суаўтары = | дата публікацыі = | url = http://kamunikat.org/download.php?item=4781.html&pubref=4777| загаловак = Бацькаўшчына| фармат = | назва праекту = Гісторыя газэтаў «Бацькаўшчына» й «Беларус» (1947—2000)| выдавец = [[Камунікат]]| дата = 26 сьнежня 2011 | мова = | камэнтар = }}</ref>. Выдаваў таксама газэты і часопісы «Наш сьцяг», «Вехі», «Беларуская праўда». Празь нейкі час рэдагаваў бюлетэні [[Беларуская цэнтральная рада|Беларускай Цэнтральнай Рады]]. Юры Попка значыцца суаўтарам «Этнаграфічнае мапы Беларусі», на якой да Беларусі аднесеныя [[Падляшша]] і ўся паўночная [[Севершчына|Чарнігаўшчына]] разам з [[Чарнігаў|Чарнігавым]]<ref>{{Кніга|аўтар = Володимир Леонюк.|частка = Попко Юрій|загаловак = Словник Берестейщини|арыгінал = |спасылка = |адказны = |выданьне = |месца = Львів|выдавецтва = Видавнича фірма «Афіша»|год = 1996|том = |старонкі = 252|старонак = |сэрыя = |isbn = 966-95063-0-1|наклад =}}</ref>. == Бібліяграфія == * {{Кніга |аўтар = Жывіца, Юрый. |частка = |загаловак = Пушча шуміць: аповесьць |арыгінал = |спасылка = |адказны = |выданьне = |месца = |выдавецтва = |год = 1963 |том = |старонкі = |старонак = |сэрыя = |isbn = |наклад = }}<ref>{{Спасылка | аўтар = | прозьвішча = | імя = | аўтарlink = | суаўтары = | дата публікацыі = | url = http://unicat.nlb.by/opac/pls/!search.http_keyword?query=a001%3D%22BY-NLB-ar106778%22&lst_siz=20| загаловак = Запрос: a001="BY-NLB-ar106778"| фармат = | назва праекту = Сводный электронный каталог| выдавец = [[Нацыянальная бібліятэка Беларусі]]| дата = 26 сьнежня 2011 | мова = | камэнтар = }}</ref> * {{Кніга |аўтар = |частка = |загаловак = Радаслаў Астроўскі — Прэзыдэнт Беларускай Цэнтральнай Рады, ягонае жыцьцё, праца і змаганьне |арыгінал = |спасылка = |адказны = |выданьне = |месца = ФРН |выдавецтва = «Вехі» |год = 1964 |том = |старонкі = |старонак = |сэрыя = |isbn = |наклад = }} * {{Кніга |аўтар = |частка = |загаловак = Летапіс Віленскай беларускай гімназіі, 1919—1944: зборная праца |арыгінал = |спасылка = |адказны = рэд[актар] Юры Жывіца |выданьне = 2-е выд., папраўленае і дапоўненае |месца = ФРН |выдавецтва = |год = 1983 |том = |старонкі = |старонак = |сэрыя = |isbn = |наклад = }}<ref>{{Спасылка | аўтар = | прозьвішча = | імя = | аўтарlink = | суаўтары = | дата публікацыі = | url = http://unicat.nlb.by/opac/pls/dict.prn_ref?tu=r&tq=v0&name_view=va_all&a001=BY-NLB-ar4417702&strq=l_siz%3D20| загаловак = Віленская беларуская гімназія| фармат = | назва праекту = Сводный электронный каталог| выдавец = [[Нацыянальная бібліятэка Беларусі]]| дата = 26 сьнежня 2011 | мова = | камэнтар = }}</ref> * {{Кніга |аўтар = Juri Živiza. |частка = |загаловак = Śviecić u tumanie: [Roman aus dem Leben des weißruthenischen Volkes, 1939―1949] |арыгінал = Сьвеціць у тумане |спасылка = |адказны = aus dem Weißruthenischen von Ferdinand Neureiter |выданьне = |месца = |выдавецтва = |год = 1985 |том = |старонкі = |старонак = |сэрыя = |isbn = |наклад = }} * {{Кніга |аўтар = Juri Popko, Johannes Paulus (Papa, II.). |частка = |загаловак = Briefe an Papst Wojtyla: in bjeloruss. u. dt. Sprache |арыгінал = |спасылка = http://books.google.by/books/about/Briefe_an_Papst_Wojtyla.html?id=L81EMQAACAAJ&redir_esc=y |адказны = |выданьне = |месца = |выдавецтва = Verl. Viechi |год = 1986 |том = |старонкі = |старонак = |сэрыя = |isbn = |наклад = }} *Ostroŭski, R. Bjelorussland im X bis XVI Jahrhundert / aus der bjelorussischen Sprache von Ferdinand Neureiter. — Leimen: Bjelorussisches Institut, 1986. — 37 с. *Das Igor-Lied: eine Heldendichtung. Übertragung von Rainer Maria Rilke, der neubjelorussische Text von Ryhor Baradulin mit Vorwort von Jazep Biełavieżski / Übersetzung von Ferdinand Neureiter. — Leimen: Bjelorussisches Institut, 1987. — 73 с. * {{Кніга |аўтар = Juri Popko. |частка = |загаловак = Briefe an Papst Wojtyla in bjelorussischer und deutscher Sprache Dokumente in bjelorussischer und polnischer Sprache: die Zwei Gesichter des Papstes |арыгінал = |спасылка = http://books.google.by/books/about/Briefe_an_Papst_Wojtyla_in_bjelorussisch.html?id=YJ2pGwAACAAJ&redir_esc=y |адказны = |выданьне = 2 |месца = |выдавецтва = Bjelorussische Wahrheit |год = 1988 |том = |старонкі = |старонак = 54 |сэрыя = |isbn = |наклад = }} * {{Кніга |аўтар = Juri Popko. |частка = |загаловак = Die Wurzeln der bjelorussischen (weißruthenischen) Nation und Kultur |арыгінал = |спасылка = http://books.google.by/books/about/Die_Wurzeln_der_bjelorussischen_wei%C3%9Frut.html?id=CMWuZwEACAAJ&redir_esc=y |адказны = Redakteur Juri Popko; Übersätzung von Ferdinand Neureiter |выданьне = |месца = Leimen |выдавецтва = Bjelorussische Institut |год = 1988 |том = |старонкі = |старонак = 132 |сэрыя = |isbn = |наклад = }} == Крыніцы і заўвагі == {{Крыніцы}} == Літаратура == * {{Літаратура/Рупліўцы Пружаншчыны |частка = Попка Юрый |год = 2003 |старонкі = 85 }} * {{Кніга |аўтар = |частка = [http://slounik.org/32078.html Попка Юры]. |загаловак = Беларускі нацыяналізм: даведнік |арыгінал = |спасылка = |адказны = Укладальнік: Пятро Казак |выданьне = |месца = {{Мн.}} |выдавецтва = Голас Краю |год = 2001 |том = |старонкі = |старонак = |сэрыя = |isbn = |наклад = }} * {{Кніга |аўтар = [[Лявон Юрэвіч]]. |частка = [http://kamunikat.org/download.php?item=3563-14.pdf&pubref=3563 Юры Жывіца. Маё паходжаньне] |загаловак = Беларуская мэмуарыстыка на эміграцыі |арыгінал = |спасылка = |адказны = |выданьне = |месца = Нью-Ёрк |выдавецтва = [[Беларускі Інстытут Навукі і Мастацтва]] |год = 1999 |том = |старонкі = |старонак = |сэрыя = |isbn = |наклад = }} * {{Кніга |аўтар = Лявон Юрэвіч. |частка = [http://slounik.org/120414.html Попка Юры]. |загаловак = Літаратурны рух на эміграцыі |арыгінал = |спасылка = |адказны = |выданьне = |месца = {{Мн.}} |выдавецтва = [[Беларускі гістарычны агляд|БГА]] |год = 2002 |том = |старонкі = |старонак = |сэрыя = |isbn = |наклад = }} == Вонкавыя спасылкі == * Аляксандар Адзінец. [https://web.archive.org/web/20210416194256/https://nn.by/index.php?c=ar&i=10221 Запавет эмігранта] * Міхась Лебедзь. [https://web.archive.org/web/20140113155150/http://zbsb.org/lib/index.php?option=com_alblib&view=article&id=602 Юры Попка і яго ўнёсак у беларускую культуру на эміграцыі] {{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Попка, Юры}} [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў Пружанскім раёне]] [[Катэгорыя:Беларускія нацыяналісты]] [[Катэгорыя:Беларускія выдаўцы]] [[Катэгорыя:Беларускія літаратары]] [[Катэгорыя:Памерлі ў Бадэн-Вюртэмбэргу]] [[Катэгорыя:Пахаваныя ў Нямеччыне]] [[Катэгорыя:Беларусы ў Нямеччыне]] [[Катэгорыя:Нямецкія імігранты]] [[Катэгорыя:Удзельнікі Другога ўсебеларускага кангрэсу]] c40wao5lrevq8j3zb7bhyy4bjzyz2jz Сем цудаў Партугаліі 0 118160 2699432 2698865 2026-11-07T19:34:12Z Kent Wang 100435 /* Сем цудаў Партугаліі */ Alcobaça October 2021-1.jpg 2699432 wikitext text/x-wiki '''Сем цудаў Партугаліі''' ({{мова-pt|Sete Maravilhas de Portugal}}) — сьпіс культурных аб’ектаў [[Партугалія|Партугаліі]], адабраных у 2007 годзе ў выніку конкурсу, абвешчанага [[Міністэрства культуры Партугаліі|міністэрствам культуры Партугаліі]] й праведзенага кампаніямі Y&R Brands S.A. і Realizar S.A. Першапачаткова на конкурс інстытутам [[IGESPAR]] (Партугальскі Інстытут Архітэктурнай Спадчыны) былі высунуты 793 нацыянальныя манумэнты Партугаліі. У першым туры камісія экспэртаў адабрала 77 зь іх. Затым быў адабраны 21 фіналіст у чатырох розных катэгорыях. [[7 сьнежня]] [[2006]] году пачаліся выбары, якія працягваліся шэсьць месяцаў. Насельніцтва магло галасаваць у інтэрнэце, па тэлефоне й пасродкам адпраўкі [[SMS]]-паведамленьняў. [[7 ліпеня]] 2007 году на стадыёне [[Да Луш]] у [[Лісабон]]е былі абвешчаны вынікі выбараў, адначасова з вынікамі праекту [[Новыя сем цудаў сьвету]]. == Сем цудаў Партугаліі == {| class="wikitable" align=center !width=60px| Нумар !width=300px| Назва !width=300px| Разьмяшчэньне !width=200px| Фатаграфія |- | align=center| 1 || [[Замак Гімарайнш]], X—XIII стст. ||[[Гімарайнш]], [[Брага (акруга)|Брага]] || [[Файл:Nt-castelo-guimaraes-01.jpg|200пкс]] |- | align=center| 2 || [[Замак Обідуш]], 1195 ||[[Обідуш]], [[Лейрыя (акруга)|Лейрыя]] || [[Файл:Obidos 05.JPG|200пкс]] |- | align=center| 3 || [[Баталья (манастыр)|Баталья]], 1385 ||[[Баталья (горад)|Баталья]], [[Лейрыя (акруга)|Лейрыя]] || [[Файл:Mosteiro da Batalha (8).JPG|200пкс]] |- | align=center| 4 || [[Алкабаса (манастыр)|Алкабаса]], 1153 ||[[Алкабаса (горад)|Алкабаса]], [[Лейрыя (акруга)|Лейрыя]] || [[Файл:Alcobaça October 2021-1.jpg|200px]] |- | align=center| 5 || [[Жэронімуш|Манастыр Еранімітаў]], 1502 ||[[Санта-Марыя-дэ-Бэлен]], [[Лісабон]] || [[Файл:Jerónimos April 2009-4.jpg|200пкс]] |- | align=center| 6 || [[Палац Пэна]], 1838 ||[[Сынтра]] || [[Файл:Sintra - Palacio da Pena (20332995770).jpg|150пкс]] |- | align=center| 7 || [[Вежа Бэлен]], 1521 ||[[Санта-Марыя-дэ-Бэлен]], [[Лісабон]] || [[Файл:Torre de Belem 20050728.jpg|200пкс]] |} == Вонкавыя спасылкі == * [http://www.7maravilhas.sapo.pt/index.html Афіцыйны сайт праекту] [[Катэгорыя:Партугальская культура]] [[Катэгорыя:Славутасьці Партугаліі]] b6axbr1lz1v4995dhc8nn24pfobzqka Індывідуалізм 0 119841 2699511 2618769 2026-11-08T01:26:35Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 2699511 wikitext text/x-wiki '''Індывідуалі́зм''' ({{мова-fr|individualisme}}, ад {{мова-la|individuum|скарочана}} — «непадзельнае») — [[мараль]]ны, [[палітыка|палітычны]] і [[грамадзтва|сацыяльны]] сьветапогляд ([[філязофія]], [[ідэалёгія]]), якое падкрэсьлівае індывідуальную [[свабода|свабоду]], першараднае значэньне [[асоба|асобы]], асабістую [[незалежнасьць]] і вызнае прынцып «спадзявацца на самога сябе». Індывідуалізм супрацьпастаўляе сябе ідэі і практыцы здушэньня асобы, асабліва калі гэта прыгнечаньне ажыцьцяўляецца грамадзтвам ці [[дзяржава]]ю. Такім чынам, індывідуалізм — супрацьлегласьць [[камунізм]]у, [[халізм]]у, [[сацыялізм]]у, [[фашызм]]у, [[этатызм]]у, [[таталітарызм]]у, [[калектывізм]]у, [[камунітарызм]]у, і іншых ідэалёгіяў, якія настойваюць на падначаленьні [[індывід]]а грамадзтву<ref>[http://lib.web-malina.com/getbook.php?bid=5046&page=1 Індывідуалізм]</ref>. == Палітычны індывідуалізм == У [[палітычная філязофія|палітычнай філязофіі]] індывідуалістычная тэорыя ўраду сьцьвярджае, што дзяржава павінна выконваць выключна ахоўную функцыю, гэта значыць абараняць свабоду кожнага індывіда, дзейнічаць як ён хоча, з адною толькі умоваю, каб ён не рабіў замах на свабоду іншага. == Глядзіце таксама == * [[Лібэралізм]] * [[Лібэртарыянства]] == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Вонкавыя спасылкі == * [http://bse.sci-lib.com/article054078.html Індывідуалізм — артыкул у БСЭ] * [https://web.archive.org/web/20120220212858/http://www.inliberty.ru/library/themes/246/ Індывідуалізм на сайце праекту «Свабодная асяроддзе»] [[Катэгорыя:Індывідуалізм| ]] hza3iru29fw6uvh3qg4e27zkaqhccth Яўген Васьковіч 0 121286 2699444 2622553 2026-11-07T20:38:41Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 2699444 wikitext text/x-wiki {{Палітык |імя = Яўген Васьковіч |выява = |памер = |подпіс_пад_выявай = |пасада = |пачатак_тэрміну = |канец_тэрміну = |прэзыдэнт = |прэм'ер-міністар = |папярэднік = |наступнік = |дата_нараджэньня = {{Нарадзіўся|26|2|1990|1}} |месца_нараджэньня = [[Бабруйск]] |дата_сьмерці = |месца_сьмерці = |назва_палітычнай_арганізацыі = <!-- Рух, Аб’яднаньне, і пад. Неабавязковы. Па змоўчаньні — «Партыя» --> |партыя = [[Беларуская хрысьціянская дэмакратыя]] (незарэгістраваная) |сужэнец = |дзеці = |бацька = |маці = |род = |адукацыя = [[Магілёўскі дзяржаўны ўнівэрсытэт імя Аркадзя Куляшова]] |подпіс = |узнагароды = }} '''Яўген Сяргеевіч Васьковіч''' (нарадзіўся 26 лютага 1990 году, [[Бабруйск]]) — беларускі грамадзка-палітычны дзеяч, журналіст. Лідэр беларускай моладзевай арганізацыі «[[Малады Фронт]]». == Біяграфія == Паходзіць зь сям’і рабочых. Вучыўся завочна на журналісцкім аддзяленьні філялягічнага факультэту [[Магілёўскі дзяржаўны ўнівэрсытэт імя Аркадзя Куляшова|Магілёўскага дзяржаўнага ўнівэрсытэту імя Аркадзя Куляшова]]. Працаваў у газэце «[[Бобруйский курьер]]». Сябар незарэгістраванай партыі «[[Беларуская хрысьціянская дэмакратыя]]» і «[[Малады фронт|Маладога фронту]]». У красавіку 2010 году балятаваўся ў бабруйскі гарсавет. Падчас [[Прэзыдэнцкія выбары ў Беларусі 2010 году|прэзыдэнцкай кампаніі 2010 году]] сябар ініцыятыўнай групы кандыдата на прэзыдэнты ад БХД [[Віталь Рымашэўскі|Віталя Рымашэўскага]]. За ўдзел у [[Падзеі ў Беларусі пасьля прэзыдэнцкіх выбараў 2010 году|акцыі пратэстаў 19 сьнежня 2010 году]] быў затрыманы і асуджаны да 12 сутак арышту. 18 траўня 2011 году асуджаны паводле ч. 2 арт. 339 (злоснае хуліганства) і ч. 3 арт. 218 (наўмыснае зьнішчэньне альбо пашкоджаньне маёмасьці ў асабліва буйных памерах) КК Рэспублікі Беларусь разам з Арцёмам Пракапенкам і Паўлам Сырамолатавым на 7 гадоў пазбаўленьня волі ў калёніі ўзмоцненага рэжыму за спробу падпалу ў ноч на 17 кастрычніка 2010 году будынку Бабруйскага КДБ, у які былі кінутыя бутэлькі з запальнай сумесьсю. Судзьдзя — Павал Карцінін, пракурор — Любоў Тоўсьцік.<ref>{{Спасылка|аўтар = | прозьвішча = | імя = | аўтарlink = | cуаўтары = | дата публікацыі = | url = https://palitviazni.info/viazen/jauhien-waskowicz| загаловак = Яўген Васьковіч| фармат = | назва праекту = | выдавец = palitviazni.info| дата = | мова = | камэнтар = }}</ref> Спачатку адбываў пакараньне ў Магілёўскай калёніі № 15, а 12 кастрычніка 2011 году пераведзены на больш жорсткі рэжым у Магілёўскую турму № 4. Неаднаразова трапляў у штрафны ізалятар за непадпарадкаваньне. Паводле ацэнкі праваабарончага цэнтру «[[Вясна (цэнтар)|Вясна]]», у дзеяньнях Яўгена Васьковіча, Паўла Сырамалотава, і Арцёма Пракапенкі «ўглядаюцца прыкметы правапарушэньня, але адзначаем несправядлівую кваліфікацыю іх дзеяньняў і празьмернасьць вынесенага пакараньня. Лічым, што яны адбылі ўжо дастатковае пазбаўленне волі для зьдзейсьненага ўчынку і ўтрыманьне надалей іх у зьняволеньні палітычна матываванае». З 9 сьнежня 2017 году Васьковіч займае пасаду старшыні «Маладога Фронту».<ref>{{Спасылка|аўтар = |прозьвішча = |імя = |аўтарlink = |cуаўтары = |дата публікацыі = |url = https://nn.by/?c=ar&i=201570 |загаловак = Старшынёй «Маладога фронту» стаў былы палітвязень Яўген Глаголеў-Васьковіч |фармат = |назва праекту = Палітыка |выдавец = [[Наша Ніва]] |дата = 9 снежня 2017 |мова = |камэнтар =}}</ref> == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Вонкавыя спасылкі == * http://www.svaboda.org/content/article/24458367.html * https://web.archive.org/web/20120929054046/http://palitviazni.info/viazen/jauhien-waskowicz * http://nn.by/?c=ar&i=37480 * http://bchd.info/index.php?newsid=4198{{Недаступная спасылка|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Васьковіч, Яўген}} [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў Бабруйску]] [[Катэгорыя:Сябры Беларускай хрысьціянскай дэмакратыі]] [[Катэгорыя:Беларускія палітвязьні]] [[Катэгорыя:Сябры Маладога Фронту]] qrlpvepf4e9ix2e8v958w25u37mlw0c Целясьніца 0 122010 2699337 2567272 2026-11-07T12:58:12Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 2699337 wikitext text/x-wiki {{Населены пункт | Назва = Целясьніца | Статус = вёска | Назва ў родным склоне = Целясьніцы | Няпэўная назва = | Назва на мове краіны = Cieleśnica | Код мовы назвы краіны = pl | Краіна = Польшча | Герб = | Сьцяг = | Гімн = | Дата заснаваньня = | Першыя згадкі = XV стагодзьдзе | Статус з = | Магдэбурскае права = | Былыя назвы = | Былая назва = | Мясцовая назва = | Від адміністрацыйнай адзінкі 1 = [[Ваяводзтва (Польшча)|Ваяводзтва]] | Назва адміністрацыйнай адзінкі 1 = [[Люблінскае ваяводзтва|Любельскае]] | Від адміністрацыйнай адзінкі 2 = [[Павет]] | Назва адміністрацыйнай адзінкі 2 = [[Бельскі павет (Люблінскае ваяводзтва)|Бельскі]] | Від адміністрацыйнай адзінкі 3 = [[Гміна]] | Назва адміністрацыйнай адзінкі 3 = [[Ракітна (гміна)|Ракітна]] | Пасада кіраўніка = | Кіраўнік = | Плошча = | Крыніца плошчы = | Вышыня = | Унутраны падзел = | Колькасьць насельніцтва = | Год падліку колькасьці = | Крыніца колькасьці насельніцтва = | Колькасьць насельніцтва аглямэрацыі = | Год падліку колькасьці аглямэрацыі = | Крыніца колькасьці аглямэрацыі = | Этнічны склад насельніцтва = | Год падліку этнічнага складу = | Нацыянальны склад насельніцтва = | Год падліку нацыянальнага складу = | Дадатковы парамэтар насельніцтва = | Значэньне дадатковага парамэтра насельніцтва = | Год падліку дадатковага парамэтра насельніцтва = | Часавы пас = | Летні час = | Тэлефонны код = (+48) 83 | Паштовы індэкс = 21-504 Cieleśnica<ref>[http://poczta-polska.pl/kody/index.php ''Wyszukiwarka kodów pocztowych (Pocztowych Numerów Adresowych)''] // poczta-polska.pl {{ref-pl}}</ref> | Паштовыя індэксы = | Назва лічбавага клясыфікатару = TERYT | Лічбавы клясыфікатар = 0018187<ref>[http://www.stat.gov.pl/broker/access/definitionTree.jspa ''Przeglądanie TERYT (Krajowego Rejestru Urzędowego Podziału Terytorialnego Kraju)''] stat.gov.pl {{ref-pl}}</ref> | Аўтамабільны нумарны знак = LBI | Назва аўтамабільнага нумарнога знаку = | Аўтамабільныя нумарныя знакі = | Назва аўтамабільных нумарных знакаў = | Выява = | Апісаньне выявы = | Шырата паўшар’е = паўночнае | Шырата градусаў = 52 | Шырата хвілінаў = 9 | Шырата сэкундаў = 12 | Даўгата паўшар’е = усходняе | Даўгата градусаў = 23 | Даўгата хвілінаў = 18 | Даўгата сэкундаў = 56 | Назва мапы = | Пазыцыя подпісу на мапе = | Водступ подпісу на мапе = | Commons = | Сайт = | Колер = }} '''Целясьні́ца''' ({{Мова-pl|Cieleśnica|скарочана}}) — [[вёска]] ў [[Ракітна (гміна)|гміне Ракітна]] [[Бельскі павет (Люблінскае ваяводзтва)|Бельскага павету]] [[Люблінскае ваяводзтва|Любельскага ваяводзтва]] [[Польшча|Рэспублікі Польшча]]. Знаходзіцца прыкладна за 19 км на паўночны ўсход ад [[Белая (горад)|Белай]] і за 113 км на паўночны ўсход ад [[Люблін]]у. У 1975—1998 роках адносілася да [[Бельскападляскае ваяводзтва|Бельскападляскага ваяводзтва]]. == Турыстычная інфармацыя == * Палац (1830, 1921-28) * Аранжарэя (1-я пал. XIX стагодзьдзя) * Парк (2-я пал. XIX стагодзьдзя) == Вядомыя ўраджэнцы і жыхары == * [[Соф’я Мальская]], маці [[Язэп Крашэўскі|Язэпа]], [[Каетан Крашэўскі|Каетана]] і [[Люцыян Крашэўскі|Люцыяна]] Крашэўскіх == Крыніцы і заўвагі == {{Зноскі}} == Вонкавыя спасылкі == * {{Літаратура/Геаграфічны слоўнік Каралеўства Польскага|1|685|Cieleśnica}} * [https://web.archive.org/web/20160811155252/http://www.dwory.cal.pl/podstrony/cielesnica.php?wojew=lubelskie Rezydencje magnackie i dwory szlacheckie w Polsce]{{ref-pl}} {{Крашэўскі}} [[Катэгорыя:Гміна Ракітна]] [[Катэгорыя:Населеныя пункты Люблінскага ваяводзтва]] [[Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XV стагодзьдзі]] 7egyf9ea1lgjv1vt8i4w6kvjhoe7gw9 FN F2000 0 124957 2699473 2180038 2026-11-07T21:44:46Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 2699473 wikitext text/x-wiki {{Зброя | назва = FN F2000 | выява = [[Файл:FN_F2000_S.jpg|300пкс]] | подпіс выявы = | краіна паходжаньня = {{Сьцягафікацыя|Бэльгія}} | тып = <!-- Выбар тыпу --> | дыстанцыйная зброя = «так» | клінковая зброя = | выбуховая зброя = | артылерыйская зброя = | рухомая зброя = | ракетная зброя = <!-- Гісторыя выкарыстаньня --> | пэрыяд выкарыстаньня = [[2001]] - наш час | выкарыстаньне = | войны = [[Вайна ў Аўганістане (з 2001 г.)]] <!-- Гісторыя вытворчасьці --> | канструктар = | дата стварэньня = [[2001]] | вытворца = Fabrique Nationale de Herstal | кошт адзінкі = | пэрыяд вытворчасьці = | адзінак створана = | мадыфікацыі = F2000 Tactical, FN FS2000 (грамадзянскі варыянт) <!-- Агульныя характарыстыкі --> | назва спэцыфікацыі = | вага = 3,8 (без патронаў)<br />4 (Standard TR без патронаў)<ref name="fn">[http://www.fnherstal.com/index.php?id=260&backPID=182&productID=12&pid_product=232&pidList=182&categorySelector=1&detail= спэцыфікацыі FN F2000 на сайце вытворцы]</ref><br /> 4,6 (з 40мм [[гранатамёт]]ам)<br /> 3,6 (F2000 Tactical без патронаў) | даўжыня = 690 | даўжыня часткі = 400 | шырыня = | вышыня = | дыямэтар = | экіпаж = | пасажыры = <!-- Характарыстыкі дыстанцыйнай зброі --> | зарад = [[5,56×45 мм]] НАТА | вага зараду = | калібар = 5,56 | колькасьць ствалоў = | прынцып дзеяньня = [[адвод парахавых газаў]], [[паваротная засаўка]] | хуткастрэльнасьць = 850 | пачатковая хуткасьць = 900 | прыцэльная далёкасьць = 500 | найбольшая далёкасьць = | від боясілкаваньня = каробчатая крама на 30 патронаў ([[НАТА]]/STANAG) | прыцэл = кампутарызаваны аптычны 1,6x<br /> адкрыты (Tactical TR) <!-- Характарыстыкі артылерыйскай зброі --> | казёньнік = | прылада зьніжэньня аддачы = | лафет = | вугал узьніманьня = | вугал павароту = <!-- Характарыстыкі клінковай зброі --> | тып клінка = | тып гарды = | тып ножнаў = | тып наканечніка = | тып рукаяткі = <!-- Характарыстыкі выбуховай зброі --> | выбуховае рэчыва = | маса выбуховага рэчыва = | мэханізм дэтанацыі = | магутнасьць выбуху = <!-- Характарыстыкі рухомай/ракетнай зброі --> | браня = | асноўнае ўзбраеньне = | дадатковае ўзбраеньне = | рухавік = | магутнасьць рухавіка = | суадносіны магутнасьць-вага = | трансьмісія = | ёмістасьць загрузкі = | падвеска = | дарожны прасьвет = | ёмістасьць паліўнага баку = | практычная далёкасьць = | хуткасьць = | сыстэма кіраваньня = | сыстэма стырнавога кіраваньня = <!-- Характарыстыкі толькі ракетнай зброі --> | размах крылаў = | кідальнае выбуховае рэчыва = | практычная столь = | вышыня палёту = | найбольшая глыбіня = | працягласьць узьніманьня = | дакладнасьць = | плятформа запуску = | ракетаносьбіт = }} '''FN F2000''' — [[Бэльгія|бэльгійскі]] [[аўтамат (зброя)|аўтамат]], распрацаваны фірмаю [[Fabrique Nationale de Herstal]]. FN F2000 упершыню былў прадстаўлены ў [[2001]] годзе. Гэтая зброя прызначана для выкананьня баявых задачаў у сучасных лякальных ваенных канфліктах. Распрацаваны ў канцы 90-х гадоў, сэрыйна вырабляецца з 2001—2002 гадоў. == Сыстэма == Аўтаматыка F2000 дзейнічае за кошт адводу парахавых газаў, замыканьне ствала ажыцьцяўляецца завароткам засаўкі. Кампаноўка — [[буллпап]]. Дзякуючы запатэнтаванай схеме франтальнае экстракцыі стрэляных гільзаў (гільзы выпадаюць вонкі практычна ў дульнага зрэзу) вырашаецца асноўная праблема зброі падобнае кампаноўкі — немагчымасьць выкарыстаньня зброі стралком-леўшуном з-за трапленьня стрэляных гільзаў у твар. Пры гэтым зброя можа выкарыстоўвацца як [[ляўшун]]амі, так і праўшамі без пераробкаў у адрозненьне ад [[Steyr AUG]] ці [[FAMAS]]. Разьмяшчэньне двухбаковага засцерагальніка/перакладніка рэжымаў агню пад спускавою клямкаю таксама забясьпечвае «двубаковасьць» сыстэмы. У якасьці матэрыялаў корпусу ўжываюцца [[палімэр]]ы, цаўё — пластыкавае, легкасьёмнае, на месца якога могуць усталёўвацца розныя дадатковыя модулі: лязэрны цэлепаказальнік, ліхтар, 40-мм гранатамёт, «несьмяротны» модуль [[FN 303|М303]], прызначаны для стральбы капсуламі, якія зьмяшчаюць фарбу ці [[сьлязісты газ]]. У пэрспэктыве па патрабаваньні замоўцы магчымая ўсталёўка іншых модуляў. Стандартны прыцэл — аптычны кратнасьці 1.6Х з шырокім полем зроку. Ён можа быць хутка заменены на любы іншы прыцэл, які мае адпаведныя мацаваньні, напрыклад, адмысловы кампутарызаваны модуль кіраваньня агнём. Гэты модуль складаецца з лязэрнага далямэру й балістычнага вылічальніка, які выстаўляе прыцэльную марку прыцэла як для стральбы з самага аўтамата, так і з падствольнага гранатамёту (калі ён усталяваны), засноўваючыся на дадзеных пра далёкасьць да цэлі. З такім модулем F2000 можна разглядаць як таннейшы аналёг амэрыканскае сыстэмы [[OICW]].<ref name="at.ua">[http://weapon.at.ua/load/198-1-0-162 Апісаньне аўтамата FN F2000 на сайце weapon.at.ua]</ref> == Варыянты == * '''F2000 Tactical''' — аналягічны стандартнае мадэлі, аднак пазбаўлены аптычнага прыцэлу, замест якога ўсталявана дадатковая накіравальная тыпу [[Планка Пікатыні]], а таксама адкрытыя прыцэльныя прыстасаваньні. * '''FS2000''' — грамадзянская [[самазарадная зброя|самазарадная]] мадыфікацыя, прадстаўленая ў чэрвені 2006 году. Абсталявана падоўжаным ствалом з полымягасільнікам і крокам нарэзаў 1:7. Мацаваньне для багнэту адсутнічае. Таксама як і вэрсія Tactical абсталёўваецца планкаю Пікатыні й адкрытым прыцэлам замест аптычнага. ** '''FS2000 Standard''' — адрозьніваецца ад FS2000 наяўнасьцю аптычнага прыцэла. == Краіны-эксплюатанты == * {{BEL}}: выкарыстоўваецца [[Падразьдзяленне адмысловага прызначэньня|падразьдзяленнямі адмысловага прызначэньня]] [[Узброеныя сілы Бэльгіі|арміі]]. * {{CHL}}: падразьдзяленьні адмысловага прызначэньня [[Узброеныя сілы Чылі| арміі]].<ref name="kokalis2009">[http://www.thefreelibrary.com/Belgian+bullpup%3A+FN+Herstal+FS2000%3A+its+appearance+is+wild,+its...-a0203540050 Belgian bullpup: FN Herstal FS2000: its appearance is wild, its engineering impressive. And you can have a semi-auto version, if you can find one!]</ref> * {{Сьцягафікацыя|Харватыя}}: [[Узброеныя сілы Харватыі|Харвацкае войска]] выпрабоўвала F2000 у 2006 годзе. На дадзены момант дадзены аўтамат складаецца на ўзбраеньні толькі батальёна адмысловых апэрацыяў (прыкладна 100 асобнікаў). * {{IND}}: выкарыстоўваецца [[Узброеныя сілы Індыі|«Адмысловым атрадам абароны»]] ({{мова-en|Special Protection Group}}). * {{LBY}}: набыла некаторую колькасьць аўтаматаў у FN Herstal разам з рознымі сыстэмамі сьмяротнага ды несьмяротнага ўзьдзеяньня ў 2008 годзе, пастаўка была заплянавана на красавік 2009 году, аднак была замарожана з-за асьцярогаў датычна распаўсюду зброі ў «нестабільныя» краіны. * {{PAK}}: адмысловыя падразьдзяленьні.<ref name="kokalis2009"/> * {{PER}}: адмысловыя падразьдзяленьні.<ref name="kokalis2009"/> * {{POL}}: у абмежаваным выкарыстаньні падразьдзяленьнем [[GROM]]. * {{SAU}}: з [[2005]] году 55 000 аўтаматаў выкарыстоўваецца [[Узброеныя сілы Саудаўскай Арабіі|нацыянальнаю ґвардыяю]]. * {{Сьцягафікацыя|Славенія}}: У чэрвені 2006 году [[міністэрства абароны Славеніі]] падпісала кантракт на пастаўку 6&nbsp;500 аўтаматаў F2000 з падствольным гранатамётам GL1 у якасьці новай стандартнай пяхотнай зброі [[Узброеныя сілы Славеніі| войска]], == Кампутарныя гульні == * У [[Call of Duty Modern Warfare 2]] дадзеная зброя выкарыстоўваюць расейскія байцы. * У [[Battlefield 2]] дадзеная зброя выкарыстоўваецца брытанскімі SAS. * У [[Battlefield 3]] дадзеная зброя выкарыстоўваецца баявікамі ССО * Гэтак жа прысутнічае ў сэрыі гульняў [[Гульнявы сьвет S.T.A.L.K.E.R.|S.T.A.L.K.E.R.]]. * У кампутарнай гульні [[Hitman: Blood Money]]. * У сэрыі кампутарных гульняў [[Splinter Cell]]. * У анлайн-шутары [[Point Blank]]. * У сэрыі кампутарных гульняў [[Battlefield: Bad Company]]. * У анлайн FPS-шутары [[Combat Arms]]. * У анлайн шутары [[A.V.A]]. * У анлайн шутары [[Cross Fire (шутар)]]. * Таксама аўтамат згадваецца ў кнізе Андрэя Дзьякава "Сусьвет Мэтро 2033: Да сьвятла". Ім карыстаецца адзін з герояў. == Галерэя == <gallery> Файл:FN F2000 S.jpg|F2000 Tactical з [[ACOG]] Файл:Pakistani F2000.JPEG|[[Ваенна-паветраныя сілы Пакістану|Жаўнеры ВПС Пакістану]] з F2000 Файл:EUCOM Slovenian Armed Forces F2000S.jpg|[[Узброеныя сілы Славеніі|Жаўнеры Славеніі]] з F2000 Файл:Slovenian soldiers Prepare for KFOR11 at JMRC.jpg|Жаўнеры Славеніі з F2000 </gallery> == Крыніцы == {{Зноскі}} == Вонкавыя спасылкі == * [https://web.archive.org/web/20110812122152/http://rutube.ru/tracks/1134236.html?v=0cccd6631079774ba4cddcd40456d128 Відэа на RuTube.ru: FN F2000] * [http://weapons.ucoz.net/publ/4-1-0-29 FN F2000] на сайце weapons.ucoz.net * [https://web.archive.org/web/20120611102007/http://www.gewehr.ru/2007/05/05/fn_f2000.html F2000] на сайце gewehr.ru {{Ізаляваны артыкул}} [[Катэгорыя:Аўтаматы]] [[Катэгорыя:Зьявіліся ў 2001 годзе]] 1q0wau5b9hxdlxezcsp32pbm35848xd Lada Kalina 0 125363 2699482 2667146 2026-11-07T22:10:43Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 2699482 wikitext text/x-wiki {{Аўтамабіль |назва = Lada Kalina |выява = [[Файл:Lada Kalina sport 1.4 MosIAS 26 08 2008.jpg|250пкс]] |вытворца = [[АЎТАВАЗ]] |вядомы як = |гады = з 2004 |зборка = |папярэднік = |наступнік = |кляса = легкавы аўтамабіль |тып кузаву = |кампанаваньне = пярэднематорнае, пярэднепрывадное |плятформа = |рухавік = |кпп = |прывад = |колавая база = |даўжыня = |шырыня = |вышыня = |клірэнс = |маса = 1080—1585 |поўная маса = |грузападымальнасьць = |хуткасьць = 165 |дызайнэр = |падобныя = |commons = }} '''Lada Kalina''' ('''Лада Каліна''') — сямейства [[Расея|расейскіх]] [[Аўтамабіль|аўтамабіляў]]. Выпускаецца ААТ «[[АЎТАВАЗ]]» з 18 лістапада 2004 году. [[Аўтамабільная прамысловасьць|Завод-вытворца]] з 2004 году ўжывае назву [[Гандлёвая марка|гандлёвае маркі]] аўтамабіля, які паступае на расейскі рынак, у лацінскім напісаньні<ref>{{Спасылка|date=10 верасьня 2004 году|url=http://kommersant.ru/doc.aspx?fromsearch=5f1c43c7-6b66-470d-a959-2c7846b78402&docsid=504185|загаловак=Учора|publisher=Коммерсантъ № 168 (3007)|accessdate=2010-08-12|archiveurl=http://www.webcitation.org/65ZSBUyaQ|archivedate=2012-02-19}}</ref>, аднак Урад Расеі ў сваіх заканадаўчых актах і органы дзяржаўнае рэґістрацыі прытрымваюцца напісаньня назвы аўтамабіля ў [[Кірыліца|кірылічным выглядзе]]<ref>[http://www.carobka.ru/news/721/ CARobka — Усе аўтамабілі Тальяці й Самары]{{Недаступная спасылка|date=January 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. == Гісторыя стварэньня == Распрацоўка аўтамабіля распачата «Аўтавазам» у 1993 годзе. У 1998 годзе праектаваны аўтамабіль атрымаў назву «Лада Каліна». Прататыпы дэманстраваліся ў 1999 — [[хэтчбэк]], у 2000 — [[сэдан]] і ў 2001 — [[Унівэрсал (кузаў)|унівэрсал]]. == Гісторыя вытворчасьці == 18 лістапада 2004 году пачалася вытворчасьць аўтамабіляў з кузавам [[сэдан]]. 21 ліпеня 2006 году пачата зборка аўтамабіля Lada Kalina [[хэтчбэк]] (4 жніўня адбыўся продаж першага аўтамабіля). У ліпені 2007 году пачалася вытворчасьць «Лады Каліны» з новым 16-затамкавым рухавіком аб’ёмам 1,4 літру, а ў верасьні таго ж году АЎТАВАЗ прыступіў да выпуску мадэлі з [[Антыблякавальная сыстэма|АБС]]. У жніўні 2007 году выпушчаны першы аўтамабіль Lada Kalina [[Унівэрсал (кузаў)|унівэрсал]]. Тады ж з-за дэфэкту ў рулявой калёнцы прыйшлося адклікаць 6200 аўтамабіляў, вырабленых у сьнежні 2005 — студзені 2006 (яны былі адрамантаваны дылерам Аўтаваза кампаніяю «Бранск-Лада»). З-за дэфэкту ліцьця картара рулявога мэханізму АЎТАВАЗ адклікаў 171 аўтамабіль мадэлі Lada Kalina, якія былі выпушчаны 24—25 траўня 2006 году. Акрамя таго, АЎТАВАЗ адклікаў 8400 аўтамабіляў Lada Kalina з-за дэфэктаў апораў рухавіка<ref>[https://web.archive.org/web/20090222171456/http://www.autogazeta.com/news.php?id=468369 autogazeta.com — The Search Engine that Does at InfoWeb.net]</ref>. За два гады было сабрана 80 000 аўтамабіляў, сутачны тэмп зборкі — 335 штукаў. У 2007 плянавалася выйсьці на тэмп вытворчасьці 145 тыс. у год. У траўні 2007 году падчас наведваньня Аўтаваза прэзыдэнт Расеі [[Уладзімер Пуцін]] зьдзейсьніў выпрабавальную паездку на Ладзе Каліне на выпрабавальным трэку. Па яго словах, ён здолеў разьвіць хуткасць 120 кілямэтраў у гадзіну<ref>[http://www.zr.ru/news/156473 За рулём :: Пуцін, Автоваз і Magna]</ref>. Па дадзеных камітэта аўтавытворцаў Асацыяцыі эўрапейскага бізнэсу (АЭБ) за 2009 год, сямейства Lada Kalina займае 4 месца ў рэйтынгу самых папулярных мадэляў у Расеі. У 2009 годзе рэалізавана 60746 аўтамабіляў.<ref>[http://auto.mail.ru/article.html?id=30584 Аўта@Mail.Ru: Названа самая папулярная іншамарка ў Расіі<!-- Загаловак дададзены ботам -->]</ref> У сярэдзіне ліпеня 2010 году, падчас канфэрэнцыі [[Маркетынг|маркетолягаў]] «Автоваза», кіраўнік праграмы бюджэтных аўтамабіляў канцэрна Васіль Баішчаў заявіў, што апроч сталае мадэрнізацыі сямейства Lada Kalina (у прыватнасьці, у 2010 годзе ў вытворчасьць пайшоў [[Чорны колер|чорны]] «[[базальт]]авы» [[Салён (аўтамабіль)|інтэр’ер]], а частка камплектацыяў сталі дапаўняць штатнаю аўдыёсыстэмаю) завод да 2012 году рыхтуе сур’ёзнае абнаўленьне камплектацыяў і вонкавы рэстайлінг для ўсяго сямейства.<ref>[https://web.archive.org/web/20110108181317/http://www.ambox.ru/news/3843/ Сямейства Lada Kalina чакае фейслифтинг] AMbox.ru, 13.07.2010</ref> 1 траўня 2011 году прэс-служба Аўтаваза заявіла, што завод спыняе выпуск аўтамабіля Lada Kalina ў кузаве сэдан, замяніўшы яго новым бюджэтным аўтамабілем [[Lada Granta]]<ref>{{Спасылка|url=http://www.rian.ru/company/20110501/369911843.html|загаловак=«АВТОВАЗ» спыняе выпуск Lada Kalina у кузаве седан|date=2011-05-01|publisher=[[РІА Навіны]]|accessdate=2011-05-01|archiveurl=http://www.webcitation.org/65ZSEeR8f|archivedate=2012-02-19}}</ref><ref>{{Спасылка|url=http://baikal24.ru/page.php?action=showItem&type=news&id=55432|загаловак=Расейцы не пасьпелі пакахаць Lada Kalina, а яе ўжо зьнялі з вытворчасьці|date=2011-05-01|publisher=Байкал24|accessdate=2011-05-01|archiveurl=http://www.webcitation.org/65ZSK2prx|archivedate=2012-02-19}}</ref>. За першыя пяць месяцаў 2011 году (студзень-травень) Lada Kalina заняла першае месца па колькасьці прададзеных у Расеі аўтамабіляў (59 249 штукаў).<ref>[https://web.archive.org/web/20120514153553/http://motor.ru/articles/2011/06/24/utilization/ Статыстыка продажаў аўтамабіляў у Расіі за першыя пяць месяцаў 2011 гады (студзень-травень)]</ref> У ліпені 2011 году Ігар Камароў, кіраўнік Аўтаваза, паведаміў што, у жніўні 2012 году пачнецца зборка аўтамабіляў Lada Kalina з аўтаматычнаю каробкаю перадачаў.<ref>[https://web.archive.org/web/20120104063627/http://ae96.ru/news.php?id=2754 Lada Kalina атрымае «аўтамат»] ae96.ru, 21.07.2011</ref> == Апісаньне аўтамабіля == Рухавік аўтамабіля ''Lada Kalina'' разьлічаны на [[бэнзін]] з [[Актанавы лік|актанавым лікам]] 95. Аднак на васьміклапанных рухавіках аб’ёму 1.6 л дапушчаецца, але не абумаўляецца заводам-вытворцам, ужываньне бэнзіну з актанавым лікам 92. У выніку даводкі аэрадынамічныя характарыстыкі аўтамабіляў сямейства ''Lada Kalina'' атрымалася атрымаць наступныя парамэтры [[каэфіцыент аэрадынамічнага супраціву аўтамабіля|каэфіцыента аэрадынамічнага супраціву]]<ref>{{Спасылка|author=Прэс-цэнтр ААТ «АВТОВАЗ»|datepublished=27.02.2008|url=http://3ru.org/kalina/4|загаловак=Лада Каліна: Гісторыя стварэння|publisher=3ru.org|accessdate=2009-01-31|archiveurl=http://www.webcitation.org/65ZSMdWbR|archivedate=2012-02-19}}</ref>: * сэдан ''Lada Kalina'' ў камплектацыі «норма» С=0,378 * сэдан ''Lada Kalina'' ў камплектацыі «люкс» С=0,347 Мадэлі сямейства камплектуюцца 13- ці 14-цалевымі коламі на штампаваных дысках ці 14-цалевымі лёгкасплаўнымі. [[Lada Kalina Sport]] з рухавіком аб’ёмам 1,6 літра камплектуецца коламі з лёгкасплаўнымі дыскамі 15". Сярод адзначаных спажыўцамі недахопаў аўтамабіля — [[Шумавое забруджваньне|шумнасьць]] рухавіка і [[Вібрацыя|вібрацыі]] пры 2000 зваротах, вібрацыі на КПП, вібрацыі на халастым ходу<ref>[https://web.archive.org/web/20120304044731/http://www.avtomarket.ru/users/maksim-testdriver/garage/217/opinions/219/ Водгук пра ВАЗ 1118 2006 г.у. — уладальнік maksim-testdriver — Водгукі ўладальнікаў пра аўтамабілі] //aVtomarket.ru</ref>. Пазьней зьявілася інфармацыя, што большасьць з гэтых недахопаў у новых мадэлях былі выпраўлены<ref>{{Спасылка|datepublished=01.10.2007|url=http://www.ladakalina.ru/news/obzory_testy/test_lada_kalina_novoe_kachestvo/|загаловак=Тэст Lada Kalina — новая якасць|publisher=Lada Kalina Club|accessdate=2009-01-31|deadlink=404}}</ref>. Да добрых якасьцяў аўтамабіляў гэтага сямейства можна аднесьці: прасторны салён для сваёй клясы, выдатную абзорнасьць, калянасьць кузава, добрую гэаметрычную праходнасьць, вялікую колькасьць колераў і камплектацыяў (у тым ліку ABS ([[EBD]]), кліматычная сыстэма, дзьве падушкі бясьпекі, поўны электрапакет, аўдыёпадрыхтоўка).З пачатку 2011 году ўсе мадэлі сямейства LADA kalina камплектуюцца электроннаю педальлю газу (E-газ). == Мадэлі == * [[ВАЗ-1118|Lada 1118]] ([[сэдан (кузаў)|сэдан]]) базавая мадэль, якая выпускалася з 18 лістапада 2004 году. Выпуск прыпынены ў сакавіку 2009 году<ref>{{Спасылка | author = | authorlink = | datepublished = 2009-07-14 | url = http://www.autostat.ru/news.asp?n=3080 | загаловак = АЎТАВАЗ часова прыпыніў выпуск сэданаў Lada Kalina і Lada 112 Coupe | format = | work = | publisher = Аналітычнае агенцтва «Автостат» | accessdate = 2009-09-07 | lang = | description = | deadlink = 404 }}</ref>, адноўлены з верасьня 2009. 1 траўня 2011 году выпуск гэтае мадэлі спынены<ref>{{Спасылка | author = | authorlink = | datepublished = 2011-04-29 | url = http://www.ladakalina.ru/novosti/lada/269-sedan-lada-kalina-s-1-maya-ustupit-mesto-na-konvejere-novoj-modeli.html | загаловак = Сэдан Lada Kalina з 1 траўня саступіць месца на канвееры новае мадэлі | format = | work = | publisher = Афіцыйны Лада Каліна Клуб | accessdate = | lang = ru | description = | archiveurl = http://www.webcitation.org/65ZSNKgv0 | archivedate = 2012-02-19 }}</ref>. * [[ВАЗ-1119|Lada 1119]] ([[хэтчбэк]]) — выпускаецца з канца 2006 году; * [[ВАЗ-1117|Lada 1117]] ([[унівэрсал (кузаў)|унівэрсал]]) — выпускаецца з 26 сьнежня 2007 году; * [[Лада Каліна Sport]] (хэтчбэк) — спартовая вэрсія Lada 1119, выпускаецца зь сярэдзіны 2008 году. == Фатаграфіі == <gallery> Lada kalina racing.JPG|ВАЗ-1119 у [[Мячкава]] Lada kalina tms.JPG|ВАЗ-1118 з аэрадынамічным абважваньнем RTCC Национальный класс.jpg|6 этап [[RTCC]] 2010 траса [[Ніжагародскае кольца (аўтадром)|Ніжагародскае кольца]], [[Ніжагародская вобласьць]] </gallery> == У [[аўтаспорт]]у == У 2005—2011 гадах сталы ўдзельнік клясы «Нацыянальнай» і «Турынг Лайт» Расейскае гоначнае сэрыі [[RTCC]]. == У гульнявой і сувэнірнай індустрыі == [[Калекцыянаваньне маштабных мадэляў аўтамабіляў|Маштабная мадэль]] базавага сэдана ВАЗ-1118 у маштабе 1:43 у Расеі не вырабляецца, але выпушчана [[кітай]]скімі вытворцамі Hongwell/Cararama. == Дадатковыя зьвесткі == * Экспартная назва аўтамабіля для Фінляндыі — Lada 119, бо ў перакладзе з [[Фінская мова|фінскай]] мовы слова ''kalina'' азначае ''трэск, грукат; бразджаньне; грук''<ref>[[wikt:en:kalina#Finnish|kalina]] на en.wiktionary.org</ref>. * Па замове холдынгу «Лада-Сэрвіс», анімацыйная студыя «Антымульт» стварыла кампутарную гульню «Загрузі Каліну»<ref>{{Спасылка|url=http://www.lada-service.ru/gp/|загаловак=Гульня «Загрузі Каліну»|publisher=lada-service.ru|accessdate=2009-01-31|deadlink=404}}</ref> * Сямейства «Лада Каліна» ставіцца да клясы «B» (малая кляса), бо даўжыня хэтчбэка ўсяго 3850 мм. Сэдан і ўнівэрсал фармальна можна аднесьці да класа «С» (кампактны аўтамабіль) — 4040 мм. * Гандлёвая марка «Лада Каліна» ў сакавіку 2009 году ў Нямеччыне стала трэцяе па прадаванасьці сярод замежных кампаніяў.<ref>[http://www.lada-auto.ru/cgi-bin/smi.pl?id=0&id_article=179451&prev=2 Барыс Алешин: галоўная прэфэрэнцыя для «Аўтаваза» — дэвальвацыя рубля]{{Недаступная спасылка|date=January 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * Рэйтынг бясьпекі [[Euro NCAP]] — Сталыя 8.4 == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Літаратура == * [http://avtobukvari.ru/catalogue/books/VAZ-Lada-Kalina/Автомобили Lada Kalina. Эксплуатация, обслуживание, ремонт. Иллюстрированное практическое пособие. Серия «Я ремонтирую сам».]{{Недаступная спасылка|date=January 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} == Вонкавыя спасылкі == {{Commons}} * [https://web.archive.org/web/20120502190600/http://ladagrad.ru/ Форум «Лада Каліна Клуб» у Расеі] * [http://kalina-auto.blogspot.com/ Блог уладальнікаў Лады Каліны] * [http://kalina-auto.blogspot.com/2012/01/blog-post_09.html Параўнанне Лады Каліны і Лады Гранты] * [http://kalina.drom.ru/ Блог «пуцінскае» Каліны ад Drom.ru] * [https://web.archive.org/web/20160324075504/http://lada-kalina.ru/ Афіцыйны сайт Лада Каліна] * [https://web.archive.org/web/20120215202420/http://www.lada-auto.ru/index.xml Афіцыйны сайт ААТ «АВТОВАЗ»] * [http://www.ladakalina.ru/ Лада Каліна Клуб] * [http://www.autoreview.ru/archive/2005/13-14/bigtest2/ Параўнанне Каліны з канкурэнтамі на сайце часопіса «Аўтарэвю»] * [http://pavlodar-auto.kz/info/view.php?id=4 Дарожны тэст Лады Каліны на сайце часопіса «Ўсё пра аўтамабілі ў Паўладары»]{{Недаступная спасылка|date=January 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.autoreview.ru/archive/2005/20/kalina/ Вынік краш-цесты Каліны] * [https://web.archive.org/web/20120503231252/http://vkaline.ru/ Аўтаклуб V Каліне] * [https://web.archive.org/web/20120115171535/http://www.vaznn.ru/articlestema_2_0.html Пра аўтамабілі Лада Каліна] * [http://auto.tsn.ua/news/nikaragua-napolnyat-krasno-zelenye-taksi-lada-kalina.html Нікарагуа напоўняць чырвона-зялёныя таксі Lada Kalina] [[Катэгорыя:Аўтамабілі Расеі]] l2xkap0vyx73y3686pl5tdd4yr0sz2v Цырыл Васіль 0 125773 2699339 2590748 2026-11-07T13:10:58Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 2699339 wikitext text/x-wiki {{Герарх |імя = Цырыл Васіль |арыгінал_імя = Cyril Vasiľ |жанчына = |партрэт = |памер_партрэта = 200px |подпіс = |тытул = Сакратар Кангрэгацыі Ўсходніх Цэркваў |тытул_парадак = |тытул_пачатак = {{Дата пачатку|7|5|2009}} |тытул_канец = 20 студзеня 2020 г. |тытул_абраньне = |тытул_інтранізацыя = |тытул_царква = |тытул_абшчына = |тытул_папярэднік = [[Антоніа Марыя Вэльё]] |тытул_наступнік = |тытул_выраканьне = |тытул2 = Тытулярны архібіскуп Птолемаіды ў Лібіі |тытул2_парадак = 1 |тытул2_пачатак = {{Дата пачатку|14|6|2009}} |тытул2_канец = |тытул2_абраньне = |тытул2_інтранізацыя = {{Дата пачатку|7|5|2009}} |тытул2_царква = [[Каталіцкая царква|Каталіцкая]] |тытул2_абшчына = |тытул2_папярэднік = |тытул2_наступнік = |тытул2_выраканьне = |тытул3 = |тытул3_парадак = |тытул3_пачатак = |тытул3_канец = |тытул3_абраньне = |тытул3_інтранізацыя = |тытул3_царква = |тытул3_абшчына = |тытул3_папярэднік = |тытул3_наступнік = |тытул3_выраканьне = |адукацыя = |прафэсія = |дзейнасьць = |сапраўднае_імя = |дынастыя = |бацька = |маці = |сужэнец = |дзеці = |сан = {{Дата пачатку|14|6|1987}} |манаства = {{Дата пачатку|15|10|1990}} |хіратонія = {{Дата пачатку|14|6|2009}} |кардынал = |кананізацыя = |абраз = |ушанаваньне_памяці = |ушаноўваецца = |падвіжніцтва = |аўтограф = |манаграма = |герб = Coat of arms of Cyril Vasil’.svg }} '''Цырыл Васіль, ТІ''', '''Кірыла Васіль, ТІ''' ({{Мова-sk|Cyril Vasiľ}}; {{Н}} 10 красавіка 1965, [[Кошыцы]], [[Славаччына]]) — славацкі грэка-каталіцкі сьвятар-[[езуіт]], багаслоў, былы Сакратар Кангрэгацыі Ўсходніх Цэркваў, зьверхнік Кошыцкай япархіі Славацкай Грэка-Каталіцкай Царквы. Нарадзіўся ў [[Кошыцэ|Кошыцах]] ([[Славаччына]]) 10 красавіка 1965 году. У 1982—1987 гг. навучаўся ў Браціслаўскім унівэрсытэце на тэалягічным факультэце імя Кірылы і Мятода. Быў рукапакладзены на сьвятара 14 чэрвеня 1987 г. біскупам Славамірам Міклаўшам зь Югаславіі, бо ў той час [[Славацкая Грэка-Каталіцкая Царква|Славацкай Грэка-Каталіцкай Царквой]] кіраваў ардынар-мітрат, які ня быў біскупам (не атрымаў дазволу камуністычных уладаў). У 1990 годзе айцец Цырыл Васіль уступіў у [[Езуіты|Ордэн Езуітаў]]. У 1989 годзе атрымаў ліцэнцыят усходняга кананічнага права ў Папскім Усходнім інстытуце ў [[Рым]]е, там жа ў 1994 годзе абараніў доктарскую працу па Ўсходнім кананічным праве. Пасьля заканчэньня студыяў а. Цырыл Васіль зьяўляўся прафэсарам, дэканам факультэту кананічнага права ў Папскім Усходнім інстытуце, прарэктарам, а з 2007 году — рэктарам гэтага Інстытуту. Працаваў таксама прафэсарам у Папскім Грыгарыянскім унівэрсытэце ў Рыме, на тэалягічных факультэтах ва ўнівэрсытэтах Браціславы і Трнавы. Разам з [[Сяргей Гаек|Архімандрытам Сяргеем (Гаекам)]] працаваў у коле кансультараў Кангрэгацыі Ўсходніх Цэркваў. 7 траўня 2009 году Папа [[Бэнэдыкт XVI]] прызначыў а. Цырыла Васіля, SJ, які дагэтуль працаваў рэктарам Папскага Ўсходняга інстытуту (''Pontificia Instituto Orientale''), Сакратаром Кангрэгацыі Ўсходніх Цэркваў. 14 чэрвеня 2009 году ў рымскай базыліцы ''Santa Maria Maggiore'' адбылася яго архірэйская хіратонія. Папа надаў яму годнасьць тытулярнага архібіскупа Птолемаіды ў Лібіі. Архібіскуп Цырыл Васіль зьяўляецца кансультарам (дарадцам) Кангрэгацыі навукі веры, з 2010 году — Папскай Рады па спрыяньні еднасьці хрысьціянаў, а з 2011 году — сябра Папскай Рады па справах пастырства мігрантаў і падарожнікаў, дзе раней служыў дарадцам. Акрамя таго, ён быў прызначаны кансультантам-экспэртам агульнага Сыноду Біскупаў, прысьвечанага Тайне Эўхарыстыі, які адбыўся ў 2005 годзе. Уладыка Кірыла (Васіль) — аўтар шматлікіх кніг і публікацыяў, супрацоўнічаў з Ватыканскім радыё. Таксама значную частку свайго жыцьця ён прысьвяціў душпастырству каталіцкіх скаўтаў, быў скаўцкім капэлянам у Рымскай дыяцэзіі, тры гады (з 2003 г.) зьяўляўся капэлянам Міжнароднай Фэдэрацыі гайдаў і скаўтаў Эўропы. Акрамя роднай славацкай мовы, валодае таксама лацінскай, італійскай, ангельскай, францускай, нямецкай, гішпанскай, грэцкай, царкоўнаславянскай, расейскай і ўкраінскай мовамі. Уладыка Кірыла свабодна чытае па-беларуску і шматразова дапамагаў сваімі юрыдычнымі кансультацыямі [[БГКЦ]]. 20 студзеня 2020 году Папа Рымскі Францішак прызначыў архібіскупа Кірыла Васіля Апостальскім адміністратарам sede plena Кошыцкай грэка-каталіцкай япархіі ў Славаччыне. 24 чэрвеня 2021 году Папа Францішак прыняў зрачэньне з пастырскага ўраду, складзенае біскупам [[Мілан Хаўтур|Міланам Хаўтурам]], ЧНА, япархам Кошыцкім для католікаў бізантыйскага абраду ў Славаччыне, і новым япархам прызначыў уладыку Кірыла Васіля, захаваўшы за ім пэрсанальны тытул архібіскупа. 21 чэрвеня 2021 году Папа Францішак прызначыў архібіскупа Цырыла Васіля сябрам [[Найвышэйшы Трыбунал Апостальскай Сігнатуры|Найвышэйшага Трыбуналу Апостальскай Сігнатуры]]. 31 ліпеня 2023 году славацкі грэка-каталіцкі ярарх прызначаны таксама папскім дэлегатам з асаблівымі паўнамоцтвамі для Сірыйска-Малабарскай Царквы для вырашэньня праблемаў, зьвязаных з правядзеньнем літургічнай рэформы ў гэтай Усходняй Каталіцкай Царкве. == Вонкавыя спасылкі == * [https://web.archive.org/web/20191119155421/https://carkva-gazeta.by/index.php?num=282&year=2012&page=2 У Беларусь прыедзе Сакратар Кангрэгацыі Ўсходніх Цэркваў] * [http://tkkbs.sk/view.php?cisloclanku=20090507016 Novým sekretárom Kongregácie pre východné cirkvi je p. Cyril Vasiľ SJ] {{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Васіль, Цырыл}} [[Катэгорыя:Каталіцкія багасловы]] [[Катэгорыя:Каталіцкія сьвятары ўсходняга абраду]] [[Катэгорыя:Славацкія каталіцкія біскупы]] [[Катэгорыя:Славацкія каталіцкія дзеячы]] [[Катэгорыя:Езуіты]] roq5uakh60l74skddjqsu1vednwu170 Алесь Белакоз 0 126512 2699532 2634823 2026-11-08T04:59:31Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 2699532 wikitext text/x-wiki {{Асоба |імя = Алесь Белакоз |лацінка = Aleś Biełakoz |партрэт = |памер = |апісаньне = |імя пры нараджэньні = Алесь Мікалаевіч Белакоз |род дзейнасьці = беларускі настаўнік, краязнаўца, музэязнаўца |дата нараджэньня = {{Нарадзіўся|11|09|1928}} |месца нараджэньня = в. [[Ляткі]], [[Польская Рэспубліка (1918—1939)|Польшча]] (цяпер — [[Беларусь]]) |грамадзянства = Беларусь |падданства = |дата сьмерці = {{Памёр|1|12|2016}} |месца сьмерці = в. [[Гудзевічы]], Беларусь |бацька = Мікалай Белакоз |маці = |муж = |жонка = |дзеці = |узнагароды = |сайт = |дадаткова = |commons = }} '''Але́сь Белако́з''' (11 верасьня 1928 в. [[Ляткі]], [[Ваўкавыскі павет (1921—1939)|Ваўкавыскі павет]], цяпер в. [[Гудзевічы]] [[Мастоўскі раён|Мастоўскага раёну]] [[Гарадзенская вобласьць|Гарадзенскай вобласьці]] — 1 сьнежня 2016, в. [[Гудзевічы]] Мастоўскага раёну, Гарадзенскай вобласьці) — беларускі настаўнік, краязнаўца, музэязнаўца.<ref name="nasha">{{Спасылка | аўтар = | прозьвішча = | імя = | аўтарlink = | суаўтары = | дата публікацыі = 30 красавіка 2011 году |url = http://nashaziamlia.org/2011/04/30/4218/| загаловак = Вялікія і жывыя: інтэрвю з Алесем Белакозам (частка 1)| фармат = | назва праекту = Беларусь — наша зямля| выдавец = | дата = 25 траўня 2012 | мова = | камэнтар = }}</ref> ==Жыцьцяпіс== Нарадзіўся ў сям’і малазямельнага селяніна. Бацька ў сярэдзіне 1920-х гадоў езьдзіў на працу ў [[Бразылія|Бразылію]], па вяртаньні адкуль на заробленыя грошы пабудаваў дом у в. Ляткі і адчыніў сваю краму. Алесь амаль усё жыцьцё пражыў у роднай вёсцы, якая з часам зьлілася з больш вялікімі [[Гудзевічы|Гудзевічамі]]. У роднай вёсцы атрымаў пачатковую адукацыю: да нямецкай акупацыі скончыў 5 клясаў Гудзевіцкай няпоўнай сярэдняй школы. Пад час вайны вучыўся з дапамогай сястры Веры. У 1943 годзе бацька загінуў пад час нападу партызанаў на хату.<ref name="slounik">{{Спасылка | аўтар = | прозьвішча = Арлова| імя = Натальля| аўтарlink = | суаўтары = | дата публікацыі = |url = http://slounik.org/153658.html| загаловак = Белакоз Алесь| фармат = | назва праекту = Электронная бібліятэка| выдавец = | дата = 25 траўня 2012 | мова = | камэнтар = }}</ref> У кастрычніку 1944 году пачаў вучыцца ў расейскай школе № 1 [[Ваўкавыск]]у, якую скончыў у 1947 годзе. Няўдалыя спробы паступіць у [[Менскі мэдычны інстытут]] прымусілі часова адмовіцца ад плянаў атрымаць вышэйшую адукацыю і ўладкавацца ў 1948 годзе на працу ў якасьці настаўніка другіх і чацьвёртых клясаў у Гудзевіцкай школе. З 1949 году распачаў завочнае навучаньне на беларускім аддзяленьні [[Гарадзенскі дзяржаўны ўнівэрсытэт імя Янкі Купалы|Гарадзенскага пэдагагічнага інстытуту]]. Падчас вучобы працаваў у розных школах: 1953—1954 — настаўнік пачатковых клясаў у [[Струга|Струзе]], у 1954—1955 гадох — выкладчык фізыкі і матэматыкі ў Тупічанскай семігодцы, у 1955—1959 гадох — выкладчык [[Беларуская мова|беларускай]], [[Нямецкая мова|нямецкай моваў]] у Радзявіцкай семігодцы. Па заканчэньні інстытуту ў 1958 годзе ўладкаваўся выкладчыкам беларускае мовы і літаратуры ў Гудзевіцкай сярэдняй школе.<ref name="slounik"/> ==Грамадзкая дзейнасьць== У 1948 годзе ўласнаручна вырабіў улёткі кароткага зьместу з заклікам «Змагайцеся за незалежную Беларусь!» і раскідаў іх зь цягніка па шляху ў [[Менск]]. Пазьней раскідваў улёткі і ў [[Менск]]у. У 1949 годзе здолеў здабыць шрыфт і надрукаваў улётку антысавецкага зьместу, якую распаўсюджваў разам зь сябрамі ў [[Горадня|Горадні]]. Цудам пазьбег арышту, калі пры наклейваньні ўлёткі на будынак міліцыі хлопцаў заўважылі. Пасьля гэтага выпадку ў Горадні пачаліся арышты, у прыватнасьці, ва ўнівэрсытэце.<ref name="slounik"/> {| class="toccolours" style="float: left; margin-left: 0em; margin-right: 1em; font-size: 95%; background:#c6dbf7; color:black; width:35em; max-width: 35%;" cellspacing="5" | style="text-align: left;" | '' '''Што для вас свабода?''' Для мяне свабода — гэта магчымасьць рабіць усё, што патрэбна для Беларусі. '''Што для вас шчасьце?''' Для мяне шчасьце — гэта працаваць для Беларусі, рабіць людзям дабро. '''Што вы найбольш любіце рабіць?''' Найбольш люблю апісваць жыцьцё патрыётаў свайго рэгіёну, невядомых людзей-патрыётаў… '''Які ваш улюбёны дэвіз?''' Мой дэвіз пра ўсё жыцьцё адзін — УСЁ ДЛЯ БЕЛАРУСІ!''<br /> |- | style="text-align: left;" | ''З адказаў Алеся Белакоза на пытаньні «Радыё Свабода»<ref name="svaboda">[http://www.svaboda.org/content/transcript/2004350.html Анкета Свабоды: Алесь Белакоз] [[Радыё Свабода]]</ref>''. |} У 1965 годзе наладжвае ліставаньне сваіх вучняў зь вядомымі беларускімі пісьменьнікамі, арганізоўвае школьны кабінэт беларускай літаратуры. Вучні захапіліся літаратурнай і дасьледніцкай дзейнасьцю, іх працы пачалі друкавацца ў беларускіх газэтах і часопісах. У 1965 годзе зарганізаваў акцыю лістоў слухачоў курсаў удасканаленьня настаўнікаў беларускай мовы і літаратуры ў Менску на адрас ЦК КПБ з выкладаньнем праблемаў статуса беларускай мовы. Загітаваў на гэтую акцыю [[Арсень Ліс]]. Акцыя выклікала незадаволенасьць уладаў. Надалей настаўніцкая дзейнасьць Белакоза знаходзілася пад пастаянным кантролем.<ref name="slounik"/> У [[Менск]]у 14 траўня 1965 году са сцэны актавай залі [[Саюз беларускіх пісьменьнікаў|Саюзу пісьменьнікаў БССР]] на сустрэчы кіраўнікоў раённых сэкцый беларускай мовы і літаратуры з 46-цю пісьменьнікамі Беларусі і студэнтамі Менску запатрабаваў, каб 80% школаў у Беларусі былі беларускімі, каб усе вышэйшыя і спэцыяльныя навучальныя ўстановы былі беларускія, каб беларуская мова была адзінай дзяржаўнай мовай у Беларусі. [[Іван Шамякін]], якому [[Пятрусь Броўка]] даручыў весьці сустрэчу, жахнуўся і закрычаў: «''Хопіць! Хопіць! Тушыце сьвятло, паказвайце фільм, сустрэча скончылася''»<ref name="svaboda"/>. У 1966 годзе разам з вучнямі выдаў першы нумар машынапіснага літаратурна-краязнаўчага альманаху «Праменьчык». Выданьне выходзіла раз на два гады. Усяго да канца 1980-х гадоў было выдадзена 14 нумароў, па 4 асобнікі кожны. У 1968 годзе ініцыяваў адкрыцьцё на базе кабінэта беларускай мовы і літаратуры літаратурна-краязнаўчага музэю. Музэй складаўся зь літаратурнага, этнаграфічнага аддзелаў, аддзела гісторыі Гудзевіцкай школы, а таксама «небясьпечных» аддзелаў гісторыі [[Беларуская Сялянска-Работніцкая Грамада|Беларускай Сялянска-Работніцкай Грамады]] і [[Камуністычная партыя Заходняй Беларусі|КПЗБ]]. З 1990 году Гудзевіцкі літаратурна-этнаграфічны музэй набыў статус дзяржаўнага. Музэй налічвае больш за 12 тысячаў экспанатаў, сабраных Белакозам разам з вучнямі. Распрацаваў спэцыяльную мэтодыку далучэньня вучняў да літаратурна-краязнаўчага пошуку, музэйнай справы і праз гэта да каштоўнасьцяў беларускай гісторыі і культуры.<ref name="slounik"/> За актыўную дзейнасьць па зьбіраньні нацыянальнай спадчыны і распаўсюджаньні беларускай мовы неаднойчы адчуваў уціск з боку кіраўніцтва мясцовых аддзелаў адукацыі, а таксама [[Камітэт дзяржаўнай бясьпекі|КДБ]].<ref name="slounik"/> ==Бібліяграфія== * Школьны літаратурна-краязнаўчы музей // Помнікі гісторыі і культуры Беларусі. — Мн., 1973. — № 4. * Як стварыць этнаграфічны музей у школе // Беларуская мова і літаратура ў школе. — Мн.,1990. — № 8. * Гудзевіцкі літаратурна-этнаграфічны музей // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі. Т. 3. — Мн, 1996. * ANH. F-3 (аўтабіяграфія А.Белакоза) == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Літаратура == * ANH. F-4 (запіс успамінаў А.Белакоза). * «Я ўвесь час думаю, што зрабіў мала». З А.Белакозам размаўляе А.Пяткевіч // Свіцязь. Гісторыка-культурны часопіс Гарадзеншчыны. — Горадня, 1994, № 2; * Алесь Белакоз // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі. Т. 1. Мн., 1994. == Вонкавыя спасылкі == * [http://slounik.org/153658.html Алесь Белакоз / Аўтар — Натальля Арлова // Электронная бібліятэка slounik.org] * [http://www.youtube.com/watch?v=ypQG_CggxrU%20 Постаці: Алесь Белакоз (дакумэнтальны фільм)] * [http://rutube.ru/tracks/1205997.html Дакумэнтальны фільм пра Алеся Белакоза (відэа)]{{Недаступная спасылка|date=January 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [https://web.archive.org/web/20210917025627/http://masty.belarda.org/index.php?mod=news&id=638 Алесь Белакоз: «Я ніколі не адпавядаў патрабаваньням уладаў» / Рэгіянальны партал «Масты»] * [http://nastaunik.info/news/?id=5163 Алесь Белакоз: Самарослая мэтодыка / Настаўнік.info]{{Недаступная спасылка|date=April 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [https://web.archive.org/web/20090316092658/http://masty.org/read/bielakoz.php Як на духу...(споведзь Алеся Белакоза) / Masty.org] * [http://www.euramost.org/index.php?artc=2078&lang=1&print=1 Алесь Белакоз: “Веру, што музей не памрэ” / Аўтар — Ганна Кандрацюк / Euramost.org]{{Недаступная спасылка|date=September 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://by-ethno.livejournal.com/152104.html Гудзевіцкая спадчына Алеся Белакоза / Этнаграфія Беларусі] * [http://belarus.kulichki.net/index.php?option=com_content&task=view&id=902&Itemid=71 Жыцьцё і прыгоды Алеся Белакоза / Мы — нацыя!] * [http://www.svaboda.org/content/article/1199305.html Пэдагогу, краязнаўцу, стваральніку Гудзевіцкага музэю Алесю Белакозу — 80 гадоў / Радыё Свабода / 11 верасьня 2008] * [http://www.gazetaby.com/cont/print.php?sn_nid=5548 Планета беларусаў / Газэта «Салідарнасьць»]{{Недаступная спасылка|date=January 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [https://web.archive.org/web/20210921235925/http://represii-by.info/index.php?newsid=1292 Як кніга Ларысы Геніюш у космас трапіла / Пакаяньне] * [https://web.archive.org/web/20090316190834/http://masty.org/read/bielakoz2.php Алесь Белакоз: "Іх загіпназавалі дзевяць мільярдаў долараў" / Masty.org] *[https://web.archive.org/web/20210920135123/http://harodniaspring.org/files/svoj-lad/2003_10_10_9.pdf Інтэрвію (бач. 6—7), 2003 год] {{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Белакоз, Алесь}} [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў Мастоўскім раёне]] [[Катэгорыя:Беларускія пэдагогі]] [[Катэгорыя:Беларускія гісторыкі]] [[Катэгорыя:Беларускія этнографы]] [[Катэгорыя:Памерлі ў Мастоўскім раёне]] ia38yunajj0q8rpsuykxf3bxaqav5uk Radio Studio 54 Network 0 126794 2699498 2534506 2026-11-07T23:02:31Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 2699498 wikitext text/x-wiki {{Радыёстанцыя |назва = Radio Studio 54 Network |поўная назва = [[Файл:Radio Studio 54 Network logo.svg|150px]] |лягатып = |подпіс = |горад = [[Лёкры]] |краіна = [[Італія]] |слоган = |фармат = |музфармат = |частасьць = FM 101.8, 102.9, 106.4MHz a Reggio Calabria Jonica<br />102, 105.7, 106.3 MHz Reggio Calabria Tirreno, Vibo Valentia, Lamezia Terme<br />106.5 Crotone, Cosenza Tirreno<br />95.8, 96.2 MHz Cosenza, Rende, Savuto<br />Crotone 106.5 MHz<br />95.8 MHZ Sibaritide, Rossano, Corigliano<br />93.5 MHz Castrovillari<br />106.5 MHz Messina<br />106.3 Mhz Lecce |мачта = |магутнасьць = |час вяшчаньня = |зона вяшчаньня = |створаная = [[1985]] |закрытая = |замяніла = |замененая = |ліцэнзія = |доля = |каардынаты = |заснавальнік = |уласьнік = |кіраўнікі = |сайт = [http://www.studio54network.it www.studio54network.it] |twitter = |facebook = [https://www.facebook.com/Studio54Network Studio54Network] |вконтакте = |youtube = |трансьляцыя = |заўвагі = |зноскі = }} '''Radio Studio 54 Network''' — прыватная італьянская [[радыё]]кампанія, разьмешчаная ў [[Лёкры]] (правінцыя [[Калябрыя]]). Вяшчаньне вядзецца ў [[Калябрыя|Калябрыі]] (у тым ліку ў [[Кампора-Сан-Джаваньні]]), [[Сыцылія|Сыцыліі]] і [[Апулія|Апуліі]], а таксама празь сетку [[інтэрнэт]]. Кампанію заснавалі Пётар Парэта і Франчэска Масара разам зь сябрамі зь Лёкры. Яе дэвізам зьяўляецца італьянскі пераклад выказваньня [[Боб Марлі|Боба Марлі]]: «''Il bello della musica è che quando ti colpisce non senti dolore''» («Сутнасьць музыкі ў тым, што калі ты яе слухаеш, то не адчуваеш болю»). == Гісторыя == Станцыя была заснавана ў г. Лёкры П’етрам Парэта і Франчэскам Масару і двума іхнімі сябрамі 6 чэрвеня 1985 году. Офісы студыі разьмешчаны па адрасе: 148 Віа дон Віторыё, Лёкры. Яе слоган, «Il bello della musica è che quando ti colpisce non senti dolore», зьяўляецца перакладам знакамітай фразы Боба Марлі «Чым добрая музыка, так гэта тым, што, калі яна трапляе ў цябе, ты не адчуваеш болю». У дадатак да трансьляцый у жывым этэры іх уласнага шоў Studio 54 LiveTour, станцыя таксама трансьлюе іншыя рэгіянальныя і нацыянальныя канцэрты ў жывым этэры, уключаючы падзеі на фэстывалі Сан-Рэма.<ref>Pipolo, Rosario (2 March 2007). [https://web.archive.org/web/20160328134114/http://www.milanodabere.it/news/eventi/sanremo_2007_da_fabbrica_di_sogni_a_sagra_del_belpaese_5086.html «Dalla diretta radiofonica su Studio 54 Network a gli incontri per vivere il Festival in maniera 'Off'»]. milanodabere.it. Retrieved 25 May 2012.</ref> == Праграмы == *''54 News'' (з 07:00 да 21:00, штогадзіну) *''Soundtracks — il cinema alla radio'' (08:40, 15:10, 23:00) *''Promodisco'' (12:40, 17:40, 19:40) *''History Time'' зь Лючана Пракопіё (13:30, 23:30, 5:10) *''Area 54 — All days'' (14:30, 21:30) *''Pezzi da 90'' (22:00) *''Rock Italia'' (08:40, 09:45, 21:20, 23:45) *''Italia in Prima Pagina'' (з 06:00 да 10:00) *''Rock Collection'' (14:00, 21:00) *''54 Disco Hit'' (07:30, 13:00, 18:00, 22:00) *''Rock a Mezzanotte'' (па апоўначы) *''Action Parade'' (09:45, 22:20) *''The Ultimate Ipod Collection'' (10:20, 02:20) *''Edizione Limitata'' (20:40, 03:40) *''Concerto Impossibile'' (03:20, 20:40) *''Emozioni'' (23:30) *''Dejà vu'' (12:30) *''Celebrity'' (10:10, 21:30) *''Storie'' (14:00, 18:40) == Каманда == * '''Уладальнік''': Франчэска Масара. * '''Гукаапэратары''': Джузэпэ Рамэо, Мімі Дэ Марка, П’ера Ф’юмана, Вінчэнца Макра * '''Дакладчыкі''': луцианов Пракопіа, Розелла Лафас, Энцо ДиКьера, Марыка Торкивья, Демэтры Мальгьеры, Франка Сыцільяна, Паоля Гэтая, Мара Рэкікі. * '''Music Librarian''': Даніэля Панета. *'''Гукаапэратары''': Франчэска д’Агельля, Даніэля Панэта.<ref>Bumbaca, Domenica (26 April 2012). [https://web.archive.org/web/20120630172729/http://www.ntacalabria.it/76867/a-locri-rc-1-maggio-allinsegna-della-musica/ «A Locri (RC) 1° maggio all'insegna della musica»]. ''Ntà Calabria''. Retrieved 25 May 2012.</ref> == Studio 54 LiveTour == Studio 54 LiveTour — спэктакль на вольным паветры, які рэгулярна праводзіцца з 2000 году. Шоў працягваецца цэлы дзень, у праграме якога названыя спэцыяльныя госьці, музыка, гульні і дыскатэка. == 54 Angels == [[Файл:Radio Studio 54 Angels.jpg|значак|54 Angels]] «54 Angels» — гэта т.зв. «Франтавыя дзяўчыны», якія вандруюць на джыпах і кабрыялетах. Першапачаткова выкарыстоўваліся для падтрымкі падзей на сьвежым паветры, але ў 2010 годзе сталі забаўляльнай камандай, якая таксама зьяўляецца на падзеях, ня арганізаваных Студыяй 54. == Studio 54 Stargate == Studio 54 Stargate месьцяць у сябе асноўныя заняткі станцыі і жывыя трансьляцыі. Гэта цалкам падрыхтаваная мабільная радыё-і тэлестудыя, якая складаецца з трох адзінак: кансоль для аўдыё і відэа і дзьве паасобныя адзінкі для вытворчасьці, пост-прадукцыі і вяшчаньня аўдыё і відэа.<ref name = "partyguide">partyguide.it (4 April 2007). [https://web.archive.org/web/20090522060847/http://www.partyguide.it/articolo_dinamo.php?id=63 «Dove atterra lo Stargate?»] (interview with Radio Studio 54 Network DJ, Francesco D'Augello) Retrieved 25 May 2012.</ref> == Нататкі == {{reflist}} == Вонкавыя спасылкі == * [https://web.archive.org/web/20191225112737/http://www.studio54network.it/ Афіцыйны сайт] [[Катэгорыя:Радыёстанцыі]] [[Катэгорыя:Калябрыя]] qy4miy55rxuev4iaz92sy198tnmlr9l 81-7021/7022 0 127995 2699458 2179931 2026-11-07T21:20:22Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 2699458 wikitext text/x-wiki {{Вагон мэтро |сэрыя = |завадзкое пазначэньне = 81-7021/7022 |выява = [[Файл:81-7021 Kyiv Metro.jpg|300px]]| |вытворца = [[Крукаўскі вагонабудаўнічы завод]] |пэрыяд выпуску = з [[2003]] |пэрыяд эксплюатацыі = з [[2009]] |усяго выраблена = |цягнікоў выраблена = |нумарацыя = |тара = 33 т |даўжыня = 18810 мм |шырыня = 2676 мм |вышыня = 3660 мм |хуткасьць = 90 км/г |паскарэньне/замядленьне = |тып тормазу = |магутнасьць = 750 кВт |дыямэтар колаў = |пасажыраёмістасьць = 322 чел. |выкарыстоўваецца = [[Кіеўскі мэтрапалітэн]] }} '''Вагоны сэрыі 81-7021/7022''' распрацаваныя напачатку [[XXI стагодзьдзе|XXI стагодзьдзя]] на ААТ «[[Крукаўскі вагонабудаўнічы завод]]» (г. [[Крамянчук]], [[Палтаўская вобласьць]], [[Украіна]]). == Гісторыя стварэньня == У канцы 1990-х гадоў было паднятае пытаньне аб распрацоўцы мэтрацягніка арыгінальнае канструкцыі адмыслова для патрэбаў [[Кіеўскі мэтрапалітэн|Кіеўскага мэтрапалітэну]]. У выніку ў [[2000]] годзе быў створаны электрацягнік «[[Вагон мэтро «Славуціч»|Славуціч]]», але яго сэрыйная вытворчасьць наладжаная не была і Кіеўскі мэтрапалітэн працягваў закупы вагонаў сэрыі [[Вагон мэтро 81-717/714|81-717/714]] расейскай вытворчасьці. У [[2003]] годзе на Крукаўскім вагонабудаўнічым заводзе пачаліся працы па стварэньні першага мэтрацягніка ўкраінскай вытворчасьці. У [[2005]] годзе былі спраектаваныя кузавы для новых вагонаў. Першыя два вагоны былі прадэманстраваныя грамадзкасьці ў [[Дзень незалежнасьці Ўкраіны]] [[24 жніўня]] [[2005]] году на адкрыцьці станцыі мэтро [[Барыспальская (станцыя мэтро)|«Барыспальская»]]. [[26 студзеня]] [[2006]] году пяцівагонны цягнік паступіў на выпрабаваньні ў [[Дарніца (электрадэпо)|электрадэпо «Дарніца»]]. [[17 чэрвеня]] 2006 году дасьледчы цягнік пасьля дапрацоўкаў на заводзе быў ізноў перададзены ў [[Абалонь (электрадэпо)|электрадэпо «Абалонь»]] для наступных выпрабаваньняў <ref>[http://vagon.metro.ru/passenger/81-7021.html Дасьледчыя электравагоны тыпаў 81-7021/7022]</ref>. Нарэшце, у чэрвені [[2008 год]]у сэрыйная вытворчасьць вагонаў сэрыі [[Вагон мэтро 81-7021/7022|81-7021/7022]] была ўхваленая. [[20 студзеня]] [[2009]] году першы цягнік упершыню паехаў з пасажырамі, а ў [[2010]] годзе былі пабудаваныя яшчэ пяць цягнікоў дадзенае сэрыі №21003-21012,№22004-22018, якія паступілі ў ТЧ-3 [[Кіеўскі мэтрапалітэн|Кіеўскага мэтрапалітэна]]. [[Галаўны вагон|Галаўныя вагоны]] дасьледчага цягніка атрымалі пазначэньне 81-7021 і бартавыя нумары 21001-21002, [[прамежкавы вагон|прамежкавыя]] — 81-7022 і 22001-22003 адпаведна. Цягнік мае абцякальную форму, у ім таксама прысутнічае нядрэнная шумаізаляцыя. Некаторыя часткі закуплены ў Расеі. Наступныя цягнікі складаюцца з украінскіх часткаў. У іх павялічана пасажыраёмістасьць на 15%. У наш час усе цягнікі гэтага тыпу эксплюатуюцца на Сырэцка-Пячэрскай (зялёнай) лініі кіеўскага мэтрапалітэну. == Вонкавыя спасылкі == * [https://web.archive.org/web/20070928123441/http://www.tmholding.ru/work/press/otrnews/1070 ААТ «Крукаўскі вагонабудаўнічы завод» пачаў распрацоўку вагонаў для мэтрапалітэнаў] * [https://web.archive.org/web/20070928011427/http://www.ukrindustrial.com/news/index.php?newsid=4617 Канцэрн «Крукаўскі вагонзавод» пачаў вытворчасьць новых вагонаў для мэтро] * [http://vagon.metro.ru/passenger/81-7021.html Дасьледчыя электровагоны тыпаў 81-7021/7022] * [https://web.archive.org/web/20191016121601/http://xn--e1anhaajndq.xn--p1ai/categories.php?cat_id=123 Фатаграфіі мэтравагонаў 81-7021/7022] у віртуальнай фотагалерэі МЭТРО (~40 фота) == Крыніцы == {{Зноскі}} {{Вагоны мэтро}} [[Катэгорыя:Вагоны мэтро]] hvk8zkqlk9amtalk638lwagxpc9rhzi Ёван Дам’янавіч 0 128680 2699501 2626497 2026-11-07T23:35:10Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 2699501 wikitext text/x-wiki {{Футбаліст}} '''Ёван Дам’янавіч''' ({{мова-sr|Joвaн Дaмjaнoвић}}; {{Н}} 4 кастрычніка 1982 году, [[Кнін]], [[Сацыялістычная Фэдэратыўная Рэспубліка Югаславія|СФРЮ]]) — былы сэрбскі футбаліст, гуляў на пазыцыі нападнік. На сёньня зьяўляецца трэнэрам. == Кар’ера == === Клюбная === Нарадзіўся ў невялікім харвацкім горадзе [[Кнін]]. Аднак у раньнім дзяцінстве ягоная сям’я пераехала ў [[Сэрбія|Сэрбію]]. У пяць гадоў Ёван пайшоў у футбольную школу «[[Сут’еска Нікшыч|Сут’ескі]]». Затым патрапіў у адзін з самых тытулаваных сэрбскіх клюбаў — «[[Црвена Зьвезда Бялград|Црвену Зьвезду]]». Прайшоў усе ўзроставыя групы й падпісаў там свой першы прафэсійны кантракт. Аднак у асноўны склад «Црвены» прабіцца ня здолеў<ref>[http://www.dinamo-minsk.by/rus/press/news/~year__m21=2012~page__m21=1~news__m21=2756 Йован Дамьянович: «Мои лучшие матчи за „Динамо“ ещё впереди»]{{Недаступная спасылка|date=January 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. dinamo-minsk.by</ref>. Гуляў за сэрбскія клюбы «[[Раднічкі Абертанавец|Раднічкі]]», «[[Рад Бялград|Рад]]», «[[Жалезьнік Бялград|Жалезьнік]]», «[[Борац Чачак|Борац]]», аўстрыйскі «[[Рыд (футбольны клюб)|Рыд]]», нямецкія «[[Падэрборн-07 (футбольны клюб)|Падэрборн-07]]» і «[[Вээн Вісбадэн|Вээн]]». У сакавіку [[2012]] году падпісаў двухгадовы кантракт зь менскім «[[Дынама Менск (футбольны клюб)|Дынама]]»<ref>[http://www.pressball.by/news/football/103682 Сербский форвард Йован Дамьянович переходит в минское «Динамо»]. pressball.by</ref>. Гуляючы за сталічны клюб, у матчы 11 туру [[Чэмпіянат Беларусі па футболе|чэмпіянату Беларусі]] супраць «[[Нафтан Наваполацак|Нафтана]]» аформіў першы [[хет-трык]] у кар’еры, але да гэтага адзін раз афармляў покер<ref>[http://goals.by/football/articles/130044 «У «Динамо» есть все для успеха»]{{Недаступная спасылка|date=January 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. goals.by</ref>. У сакавіку 2013 году быў аддадзены ў арэнду на паўгоду ў берасьцейскае «[[Дынама Берасьце|Дынама]]»<ref>[http://www.pressball.by/news/football/129259 Йован Дамьянович арендован брестским «Динамо» у минского]{{Ref-ru}}</ref>. У жніўні 2013 году кантракт зь менскім «Дынама» быў скасаваны па дамоўленасьці бакоў<ref>[http://www.pressball.by/news/football/143165 Йован Дамьянович покинул минское «Динамо»]{{Ref-ru}}</ref>, пасьля чаго перайшоў у [[бялград]]зкі [[ОФК Бялград|ОФК]]<ref>[http://www.football.by/news/48322.html Дамьянович продолжит карьеру на родине]{{Ref-ru}}</ref>. === Міжнародная === У [[2011]] годзе дэбютаваў у складзе нацыянальнай [[зборная Сэрбіі па футболе|зборнай Сэрбіі]]. == Дасягненьні == Бронзавы прызэр чэмпіянату Беларусі: [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2012 году|2012]] == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Вонкавыя спасылкі == * [https://web.archive.org/web/20191214051540/http://dinamo-minsk.by/be/komanda/igrok/~show/sychev_dmitrij_copy_ Профіль на афіцыйным сайце «Дынама Менск»] * [http://www.weltfussball.de/spieler_profil/jovan-damjanovic/ Профіль на сайце weltfussball.de]{{Ref-de}} * [http://www.pressball.by/footballstat/jovan_damyanovich/ Статыстыка «ПБ-Инфо»]{{Ref-ru}} {{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Дам’янавіч, Ёван}} [[Катэгорыя:Сэрбскія футбалісты]] sx62hkong8vr0jmjep9fl17jezwj21j 81-556/557/558 0 129214 2699457 2399462 2026-11-07T21:20:09Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 2699457 wikitext text/x-wiki {{Вагон мэтро |сэрыя = НеВа |завадзкое пазначэньне = 81-556/81-557/81-558<br> 81-556.1/81-557.1/81-558.1<br> 81-556.2/81-557.2/81-558.2 |выява = [[Файл:Vagon metro Neva obkatka v depo (6).jpg|300пкс]] |вытворца = [[Чэхія]], [[Расея]] |пэрыяд выпуску = з [[2008]]: '''81-556/557/558:''' <br> 2008—2014 <br> '''81-556.1/557.1/558.1:''' <br> 2016—2017 <br> '''81-556.2/557.2/558.2:''' <br> 2017—2018 |пэрыяд эксплюатацыі = |усяго выраблена = 36 |цягнікоў выраблена = 18 (на чэрвень 2018 году) |нумарацыя = |тара = 29,5/ 28/ 24 |даўжыня = 19850/ 19210/ 19210 |шырыня = |вышыня = 3655 |хуткасьць = 90 |паскарэньне/замядленьне = 1,3/1,4 |тып тормазу = |магутнасьць = 668/ 668/ |дыямэтар колаў = |пасажыраёмістасьць = 174/ 188/ 188 |выкарыстоўваецца = з 22 кастрычніка [[2013]] г. }} '''[[Вагон мэтрапалітэну|Вагоны мэтро]] мадэляў 81-556, 81-557 і 81-558 «НеВа»''' — тып рухомага саставу для [[Пецярбурскі мэтрапалітэн|Пецярбурскага мэтрапалітэну]], канструктыўна які зьяўляецца далейшым разьвіцьцём вагонаў [[81-553.3/554.3/555.3|мадэляў 81-553.3, 81-554.3 і 81-555.3 «Казань»]], ад якога адрозьніваюцца кузавам новай канструкцыі. Вагоны «НеВа» зьяўляюцца сумеснай распрацоўкай заводаў «[[Skoda Transportation|Skoda Transportation s.r.o.]]» ([[Пльзень]], [[Чэхія]]) і «[[Вагонмаш]]» ([[Санкт-Пецярбург]], [[Расея]]) па тэхнічным заданьні ГУП «Пецярбурскі мэтрапалітэн». На Пецярбурскім мэтрапалітэне дадзены цягнік зьяўляецца прадстаўніком новага пакаленьня, бо абсталяваны [[асынхронны электрарухавік|асынхроннымі]] [[цягавы электрарухавік|цягавымі электрарухавікамі]], пуск якіх ажыцьцяўляецца [[статычны пераўтваральнік|сілавымі электроннымі пераўтваральнікамі]], выкананымі на [[IGBT]] прыборах. Плянуецца, што цягнікі «Нева» будуць уведзеныя ў рэгулярную эксплюатацыю першым чынам на [[Неўска-Васілеастроўская лінія|Неўска-Васілеастроўскай лініі]], замяніўшы на ёй вагоны тыпу [[Ем]]. Сама назва мадэлі йдзе ад назвы дадзенай лініі — '''Не'''ўска-'''Ва'''сілеастроўская. Цягнік складаецца з вагонаў трох тыпаў: * [[Галаўны вагон|галаўны]] [[маторны вагон|маторны]] з [[кабіна машыніста|кабінай кіраваньня]] (мадэль 81-556); * [[прамежкавы вагон|прамежкавы]] маторны (мадэль 81-557); * прамежкавы [[прычапны вагон|прычапны]] (мадэль 81-558). Базавая колькасьць вагонаў у цягніку — шэсьць: два галаўныя, два прамежкавыя маторныя і два прамежкавыя безматорныя. Канструкцыя цягніка дапушчае павелічэньне колькасьці вагонаў да васьмі. == Першы цягнік == Напачатку студзеня [[2011]] году на заводзе «Вагонмаш» была завершана пабудова першай трохвагоннай [[электрасэкцыя|электрасэкцыі]] № 1 (мадэлі 81-556—81-557—81-558, нумары 10404—11631—11623), а ў пятніцу [[14 студзеня]] новыя вагоны прадставілі губэрнатару гораду — [[Валянціна Матвіенка|Валянціне Матвіенцы]]. [[25 сакавіка]] дасьледчая трохвагонная электрасэкцыя была перададзена ад заводу [[Пецярбурскі мэтрапалітэн|Пецярбурскаму мэтрапалітэну]], а ў ноч з [[27 сакавіка|27]] на [[28 сакавіка]] электрасэкцыя прыбыла ў электрадэпо «[[Неўскае (электрадэпо)|Неўскае]]». Паралельна ў дэпо была накіравана група чэскіх спэцыялістаў з заводу «[[Skoda Holding|Skoda]]», а таксама прадстаўнікі «[[Вагонмаш]]». 28 сакавіка новы цягнік быў прадстаўлены кіраўніцтву дэпо, а пасьля дэпо наведала некалькі прадстаўнікоў кіраваньня мэтрапалітэну, улучаючы Галоўнага інжынэра. У пэрыяд да канца красавіка чэскімі спэцыялістамі праводзілася наладка электраабсталяваньня сэкцыі ўсярэдзіне будынка дэпо. [[29 красавіка]] электрасэкцыя была ўпершыню выпушчана на паркавыя каляіны для дасьледчай абкаткі, падчас якой выявілася адмоўнае ўзьдзеяньне пульсацыяў цягавага току на лініі сувязі, а менавіта: яны цалкам глушылі [[цягніковая радыёсувязь|радыёсувязь]]. Пасьля абкатка сэкцыі на каляінах дэпо праводзілася амаль штодня, а пачынальна з [[23 траўня]] на працягу тыдня кожную ноч, каб не замінаць астатнім пасажырскім цягнікам, абкаткі сталі праводзіць непасрэдна ўжо на самой Неўска-Васілеастроўскай лініі. [[30 чэрвеня]] 2011 году мэтрапалітэну ад заводу была перададзена другая электрасэкцыя (нумары вагонаў 10405-11632-11624), якая ў ноч з [[3 ліпеня|3]] на [[4 ліпеня]] прыбыла ў электрадэпо «Неўскае». [[16 ліпеня]] з абедзьвюх сэкцыяў быў счэплены паўнавартасны шасьцівагонны цягнік. У далейшым у дэпо цягнік праходзіў выпрабаваньні, якія некалькі зацягнуліся (галоўным чынам з-за праблем з сыстэмай [[АРС]]). Цалкам выпрабаваньні былі завершаныя да пачатку чэрвеня [[2012 год]]у. Увечар [[8 ліпеня]] цягнік «Нева» быў адпраўлены на [[Кастрычніцкі электравагонарамонтны завод]]. Неўзабаве туды ж будзе адпраўлены і цягнік [[81-780/781|«Ладага»]] (яго выпрабаваньні праводзіліся ў дэпо паралельна зь «НеВа»). [[30 ліпеня]] павінен прайсьці аўкцыён, мэтай якога зьяўляецца вызначыць, якую мадэль паставіць на сэрыйную вытворчасьць. <center><gallery perrow="3" widths="220px" heights="170px"> Файл:Vagon metro Neva (1).JPG|Адзін зь першых дзён знаходжаньня электрасэкцыі ў дэпо Файл:Vagon metro Neva naladka 1.JPG|Наладка абсталяваньня пад напругай. Пакуль усярэдзіне будынка Файл:Vagon metro Neva obkatka v depo (3).JPG|Абкатка на дэпоўскіх пуцях. Наперадзе ўсталяваны вагон прычыненьня. Файл:Poezd metro NeVa v depo.jpg|6-вагонны цягнік сфармаваны </gallery></center> == Вонкавыя спасылкі == * [https://web.archive.org/web/20120930024351/http://www.vagonmash.ru/products-2-4.htm Цягнік мэтро «Нева»] {{Вагоны мэтро}} [[Катэгорыя:Вагоны мэтро]] jt4en1up2vj4evb3wwwkwqyd755hb5u Артур Лясько 0 129333 2699630 2487242 2026-11-08T09:59:21Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 2699630 wikitext text/x-wiki {{Футбаліст}} '''Артур Лясько''' (нарадзіўся 25 траўня 1984 году, [[Баранавічы]], [[Беларуская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка|БССР]]) — колішні беларускі футбаліст, брамнік. == Кар’ера == === «Дынама» Менск === Пачаў займацца футболам у ДЮСШ роднага гораду [[Баранавічы]]<ref>[http://www.football.by/news/12323.html Артур Лесько: «Вратарь — не футболист»]. Football.By</ref>. Да шаснаццаці гадоў трэніраваўся ў родным горадзе, потым прыехаў у [[Менск]], паступіўшы ў РДУВАР. У васямнаццаць гадоў патрапіў у «[[Дынама Менск (футбольны клюб)|Дынама]]»<ref name="sb">[http://www.sb.by/?area=content&articleID=49048 «Вратарём он поставлен у ворот»]. Беларусь Сегодня</ref>. Спачатку гуляў у дублі, потым за «[[Дынама-Юні Менск|Дынама-Юні]]», але потым трапіў у асноўную каманду. У 2004 годзе разам з камандай перамог у [[Чэмпіянат Беларусі па футболе|чэмпіянаце Беларусі]]. Таксама ў камандзе правёў 8 матчаў у эўракубках. У чарговым матчы чэмпіянату Беларусі супраць «[[Гомель (футбольны клюб)|Гомелю]]», Лясько атрымаў цяжкую траўму. [[Раман Васілюк]], нападнік «Гомелю» выйшаў з Артурам сам насам, ён кінуўся напярэймы й адбылося сутыкненьне. Каленам Васілюк трапіў у галаву Лясько, іншай нагой — у жывот, пасьля чаго Артур страціў прытомнасьць і ачуняў толькі ў шпіталі. Дыягназ лекараў — закрытая [[чэрапна-мазгавая траўма]], [[страсеньне мозгу]], закрытае траўматычнае пашкоджаньне [[кішэчнік]]а, правай [[нырка|ныркі]] й [[падстраўнікавая залоза|падстраўнікавай залозы]]<ref name="sb"/>. === «Крыўбас» === У лютым 2008 году падпісаў кантракт з крывароскім «[[Крыўбас Крывы Рог|Крыўбасам]]»<ref>[http://www.ua-football.com/ukrainian/high/47b5f1c5.html «Кривбас» підписав контракти з Шагойко та Лесько, та подовжив з Мельником та Грановським]. UA-Футбол</ref>. У камандзе саступаў месца асноўнага брамніка спачатку [[Яўген Баравік|Яўгену Баравіку]], а пасьля [[Ісьлі Хідзі]]. У асноўным Лясько гуляў за дубль, а за аснову «Крыўбасу» правёў толькі два матчы супраць данецкага «[[Шахтар Данецк|Шахтару]]» (4:2) й харкаўскага «[[Мэталіст Харкаў|Мэталісту]]» (1:3). У сьнежні 2009 году Артур Лясько разарваў кантракт з «Крыўбасам» і атрымаў статус вольнага агента<ref>[http://www.ua-football.com/ukrainian/high/4b16317a.html Артур Лесько расторг контракт с «Кривбассом»]. UA-Футбол</ref>. === «Пюнік» === Узімку 2010 году знаходзіўся на праглядзе ў менскім [[МТЗ-РІПА Менск|МТЗ-РІПА]]<ref>[http://www.ua-football.com/ukrainian/high/4b698e0c.html Белорус для «Кривбасса»]. UA-Футбол</ref>. У сакавіку 2010 году быў запрошаны сэлекцыянэрамі «[[Пюнік Ерэван|Пюніку]]» на прагляд. Пасьля шэрагу гульняў, у якіх паказаў выдатную гульню, быў заключаны кантракт з клюбам<ref>[https://www.webcitation.org/66a69RFZ9?url=http://armfootball.com/rus/news/2861/ «Пюник» представил белорусского голкипера Артур Лесько]. ArmFootball.com</ref>. Разам з клюбам аформіў хет-трык, у выглядзе [[Чэмпіянат Армэніі па футболе|чэмпіёнскіх мэдалёў]], [[Кубак Армэніі па футболе|кубка]] й [[супэркубак Армэніі па футболе|супэркубка Армэніі]]. У 25-ці праведзеных матчах — 13 былі згуляныя на нуль. === Пасьля «Пюніку» === Пасьля заканчэньня сэзону перайшоў у «[[Менск (футбольны клюб)|Менск]]», зь якім заключыў кантракт на два гады<ref>[https://web.archive.org/web/20101208114558/http://www.armsport.am/ru/news/2/26/14551/ Голкипер Пюника подписал контракт с ФК «Минск»]. Armsport.am</ref>. У жніўні 2013 году пакінуў «[[Слуцак (футбольны клюб)|Слуцак]]» і перайшоў у «[[Гомель (футбольны клюб)|Гомель]]», зь якім заключыў кантракт да канца сэзону<ref>[https://web.archive.org/web/20130906004705/http://goals.by/football/news/199042 «Гомель» подписал контракт с Лесько]{{Ref-ru}}</ref>. У студзені 2014 году вярнуўся ў «[[Слуцак (футбольны клюб)|Слуцак]]»<ref>[http://www.football.by/news/53539.html Лесько переходит в «Слуцк», Горбач, Григоров и Лошанков продлили контракты с клубом]{{Ref-ru}}</ref>. У сакавіку 2017 году перайшоў у менскае «[[Тарпэда Менск|Тарпэда]]»<ref>[http://football.by/news/97712.html Артур Лесько подписал контракт с минским «Торпедо»]{{Ref-ru}}</ref>, якое пакінуў у чэрвені 2017 году<ref>[http://www.football.by/news/101371.html Артур Лесько покинул минское «Торпедо»]{{Ref-ru}}</ref>. У жніўні 2017 году падпісаў кантракт з клюбам «[[Баранавічы (футбольны клюб)|Баранавічы]]»<ref>[http://www.football.by/news/102707.html Артур Лесько подписал контракт с «Барановичами»]{{Ref-ru}}</ref>. У студзені 2018 году перайшоў у клюб «[[Ліда (футбольны клюб)|Ліда]]»<ref>[http://www.football.by/news/109342.html Лесько, Лясюк, Ковалюк и еще четыре игрока подписали контракты с «Лидой»]{{Ref-ru}}</ref>, які пакінуў у жніўні 2018 году<ref>[http://www.football.by/news/116443.html Лесько и Борисенко покидают «Лиду»]{{Ref-ru}}</ref>. У жніўні 2018 году перайшоў у клюб «[[Энэргетык-БДУ Менск|Энэргетык-БДУ]]»<ref>[https://by.tribuna.com/football/1066371040.html Лесько перешел в «Энергетик-БГУ»]{{Ref-ru}}</ref>. == Дасягненьні == '''[[Дынама Менск (футбольны клюб)|Дынама Менск]]''' * [[Чэмпіянат Беларусі па футболе|Чэмпіён Беларусі]]: 2004 * Срэбраны прызэр [[Чэмпіянат Беларусі па футболе|чэмпіянату Беларусі]] (2): 2005, 2006 '''[[Пюнік Ерэван|Пюнік]]''' * [[Чэмпіянат Армэніі па футболе|Чэмпіён Армэніі]]: 2010 * Уладальнік [[Кубак Армэніі па футболе|Кубка Армэніі]]: 2010 * Уладальнік [[Супэркубак Армэніі па футболе|Супэркубка Армэніі]]: 2010 == Статыстыка == {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- !rowspan="2"| Клюб !!rowspan="2"| Сэзон !!colspan="3"| Чэмпіянат |- ! Дывізіён !! Матчы !! Галы |- |rowspan="2"| [[Слуцак (футбольны клюб)|Слуцак]] || [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2015 году|2015]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2015 году|Найвышэйшая ліга]] || 20 || –24 |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2016 году|2016]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2016 году|Найвышэйшая ліга]] || 8 || –6 |- | [[Тарпэда Менск]] ||rowspan="2"| [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2017 году|2017]] ||rowspan="2"| [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2017 году|Першая ліга]] || 3 || –6 |- | [[Баранавічы (футбольны клюб)|Баранавічы]] || 14 || –23 |- | [[Ліда (футбольны клюб)|Ліда]] ||rowspan="2"| [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2018 году|2018]] ||rowspan="2"| [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2018 году|Першая ліга]] || 12 || –11 |- | [[Энэргетык-БДУ Менск|Энэргетык-БДУ]] || 12 || –9 |} == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} == Вонкавыя спасылкі == * [http://sfc-slutsk.by/staff/person/52 Профіль на сайце «Слуцку»]{{Ref-ru}} * [https://web.archive.org/web/20131214140339/http://fcgomel.by/team/archive/les_ko_artur/ Профіль на сайце «Гомелю»]{{Ref-ru}} * [https://web.archive.org/web/20190821183615/http://www.fcminsk.by/osnovnyie-komandyi/komanda-2012-goda/vratari/lesko-artur.html Профіль на афіцыйным сайце ФК «Менск»]{{Ref-ru}} * [https://web.archive.org/web/20090725002403/http://www.transfermarkt.de/de/spieler/57622/artur-lesko/profil.html Профіль] на сайце transfermarkt.co.uk * [http://www.weltfussball.com/spieler_profil/artur-lesko/ Профіль] на сайце weltfussball.com * [http://www.pressball.by/footballstat/artur_lesko/ Статыстыка «ПБ-Инфо»]{{Ref-ru}} {{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Лясько, Артур}} [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў Баранавічах]] [[Катэгорыя:Беларускія футбалісты]] [[Катэгорыя:Футбалісты клюбу «Дынама» Менск]] [[Катэгорыя:Футбалісты клюбу «Крыўбас» Крывы Рог]] [[Катэгорыя:Футбалісты клюбу «Пюнік» Ерэван]] [[Катэгорыя:Футбалісты клюбу «Менск»]] [[Катэгорыя:Футбалісты клюбу «Слуцак»]] [[Катэгорыя:Футбалісты клюбу «Гомель»]] [[Катэгорыя:Футбалісты клюбу «Тарпэда» Менск]] [[Катэгорыя:Футбалісты клюбу «Баранавічы»]] [[Катэгорыя:Футбалісты клюбу «Ліда»]] [[Катэгорыя:Футбалісты клюбу «Энэргетык»-БДУ Менск]] 019d52esqzwe5iycruzewocym2uu36v Іжорская мова 0 130064 2699452 2632012 2026-11-07T21:04:47Z Amherst99 6310 /* */ 2699452 wikitext text/x-wiki {{Інфармацыя пра мову |Назва мовы = Іжорская мова |Назва мовы ў арыгінале = ižor(k)an keeli/kiili, maakeel |Краіны ўжываньня = [[Расея|Расеі]] |Рэгіён = [[Ленінградзкая вобласьць]] |Колькасьць карыстальнікаў = прыкладна 100 чалавек<ref>[http://gks.ru/free_doc/new_site/population/demo/per-itog/tab6.xls Перепись-2010]{{ref-ru}}</ref> |Клясыфікацыя = [[Уральскія мовы|Уральская сям’я]] * [[Фіна-вугорскія мовы|Фіна-вугорская галіна]] ** [[Фіна-волскія мовы|Фіна-волская група]] ***[[Прыбалтыйска-фінскія мовы|Прыбалтыйска-фінская падгрупа]] |Афіцыйная мова ў = — |Рэгулюецца = — |Дапаможная мова ў = — |Код па ISO 639-1 = — |Код па ISO 639-2(B) = — |Код па ISO 639-2(T) = — |Код па SIL = izh |Выява = }} '''Іжорская мова''' (альбо '''інґры́йская''') — фіна-вугорская мова прыбалтыйска-фінскае падґрупы фіна-волскае ґрупы фіна-пермскае галіны, на якой размаўляе малы [[фіна-вугры|фіна-вугорскі]] народ [[іжора (народ)|іжора]]. Мае шмат агульных рысаў разам з паўднёвымі гаворкамі [[фінская мова|фінскае мовы]], у прыватнасьці з гаворкамі фінаў-эўрамёйсаў і фінаў-інкеры. Мова хутка зьнікае — паводле апошніх вынікаў перапісаў насельніцтва па Расеі іжорскую мову роднай лічылі толькі 123 чалавекі з прыкладна 500-1000 прадстаўнікоў народу іжора. Улучана ў Атляс зьнікаючых моваў паводле вэрсіі [[ЮНЭСКО]]<ref>[https://web.archive.org/web/20120627041634/http://www.unesco.org/culture/languages-atlas/index.php UNESCO Atlas of the World's Languages in Danger]{{ref-en}}</ref>. == Гісторыя == [[Файл:Votic language map.png|міні|234пкс|Этнаґрафічная мапа паселішчаў водзі, іжоры і фінаў на захадзе Ленінградзкае вобласьці ў пэрыяд з 1848 па 2007 гады]] Зараз носьбіты іжорскае мовы пражываюць у некалькіх вёсках [[Кінгісепскі раён|Кінгісепскага]] і часткова Ламаносаўскага раёнаў Ленінградзкае вобласьці. Раней носьбіты мовы пражывалі таксама ў іншых мясьцінах [[Ламаносаўскі раён (Ленінградзкая вобласьць)|Ламаносаўскага]] раёну і [[Гатчынскі раён|Гатчынскім]] раёне вобласьці, а на пачатку XIX стагодзьдзя займалі амаль усю заходнюю палову сучаснае Ленінградзкае вобласьці. Разьвіцьцё мовы цесна зьвязанае зь іншымі прыбалтыйска-фінскімі мовамі — іжорская мова вельмі блізкая да паўднёвых гаворак фінскае мовы, таксама мова значна паўплывала на гаворкі фінаў, што пражываюць або пражывалі ў сучаснай Ленінградзкай вобласьці. == Асноўная характарыстыка == === Пісьмовасьць === Першая пісьмовасьць для іжорскае мовы была створана ў 1932 годзе і базавалася на [[лацінскі альфабэт|лацінскай]] аснове. Раней мова пісьмовасьці ня мела. У гэтыя часы вялося актыўнае ыданьне літаратуры па-іжорску, а ў месцах кампактнага пражываньня іжоры частка афіцыйнага дакумэнтаабароту таксама вялося па-іжорску. У 1936 годзе альфабэт рэфармаваны, а ў 1938 годзе іжорскамоўнае выдавецтва, іжорскамоўная адукацыя і іжорскія нацыянальныя сельсаветы былі скасаваны. ==== Іжорскі альфабэт 1932 году ==== {| style="font-family:Arial Unicode MS; font-size:1.4em; border-color:#000000; border-width:1px; border-style:solid; border-collapse:collapse; background-color:#F8F8EF" | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | A a | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Ä ä | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | B в | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | D d | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | E e | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | F f | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | G g | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | H h |- | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | I i | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | J j | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | K k | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | L l | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | M m | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | N n | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Ö ö | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | P p |- | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | R r | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | S s | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | T t | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | U u | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | V v | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Y y |} ==== Іжорскі альфабэт 1936 году ==== {| style="font-family:Arial Unicode MS; font-size:1.4em; border-color:#000000; border-width:1px; border-style:solid; border-collapse:collapse; background-color:#F8F8EF" | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | A a | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Ä ä | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | B в | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | V v | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | G g | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | D d | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | E e | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Ƶ ƶ |- | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Z z | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | I i | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | J j | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | K k | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | L l | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | M m | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | N n | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | O o |- | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Ö ö | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | P p | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | R r | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | S s | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | T t | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | U u | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Y y | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | F f |- | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | H h | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | C c | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Ç ç | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Ş ş | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | ь |} ==== Сучасны іжорскі альфабэт ==== {| style="font-family:Arial Unicode MS; font-size:1.4em; border-color:#000000; border-width:1px; border-style:solid; border-collapse:collapse; background-color:#F8F8EF" | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | A a | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | B b | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | C c | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | D d | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | E e | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | F f |- | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | G g | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | H h | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | I i | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | J j | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | K k | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | L l |- | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | M m | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | N n | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | O o | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | P p | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | R r | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | S s |- | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Š š | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | T t | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | U u | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | V v | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Y y | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Z z |- | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Ž ž | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Ä ä | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Ö ö |} === Дыялекты === У іжорскай мове выдзяляюцца 4 дыялекты, 2 зь якіх ужо вымерлі і носьбітаў {{Падказка|ня маюць|абазначаныя сымбалем крыжа}}. * Ніжнялускі дыялект — распаўсюджаны ў сярэднім цячэньні ракі {{Артыкул у іншым разьдзеле|Луга (рака)|Лугі|be|Рака Луга}}, Кігісепскі раён Ленінградзкае вобласьці * † Орадзескі дыялект — мае сваю назву ад назвы ракі Орадзеж. Быў распаўсюджаны на захад ад яе сярэдняга цячэньня, Гатчынскі раён Ленінградзкае вобласьці * Сойкінскі дыялект — распаўсюджаны на Сойкінскай паўвысьпе, Кінгісепскі раён * † Хэваскі дыялект — быў распаўсюджаны ў неклькіх вёсках на рацэ Кавашы і на ўзьбярэжжы [[Фінскі заліў|Фінскага заліву]], Ламаносаўскі раён == Грамадзкае жыцьцё == Сыстэмы адукацыі на іжорскай мове альбо навучаньня гэтай мове ў Расеі не існуе. У 2003 годзе маскоўскім лінґвістам-аматарам Віталём Чарняўскім быў выдадзены саманавучальнік мове ў электроннай вэрсіі<ref>[http://chervital.narod2.ru/Lingvistika Лингвистика / Главная / Виталий Чернявский]{{Недаступная спасылка|date=August 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{ref-ru}}</ref>. == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Вонкавыя спасылкі == {{Інкубатар|izh|іжорскай||}} * [http://in-yaz-book.narod.ru/izhor.html Ижорский язык Ižor(k)an keeli/kiili]{{ref-ru}} {{Фіна-вугорскія мовы}} [[Катэгорыя:Мовы Расеі]] [[Катэгорыя:Фіна-вугорскія мовы]] 2ihzv73h35o5qu7l3e9ranirpze9tyl Die Krupps 0 130592 2699467 2180014 2026-11-07T21:41:16Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 2699467 wikitext text/x-wiki {{Музычны гурт | Назва = Die Krupps | Фота = | памер = | Подпіс = | Гады = з [[1980]] — цяпер | Адкуль = {{сьцяг Нямеччыны}} [[Нямеччына]] | Мова = [[нямецкая мова|нямецкая]], [[ангельская мова|ангельская]] | Жанр = [[індастрыял-мэтал]], [[Electronic body music|EBM]], [[індастрыял]], | Выдавец = Hollywood Records | Зьвязаныя праекты = [[DKay.com]], [[Heathen]], [[Propaganda]] | Афіцыйная старонка = [http://die-krupps.de die-krupps.de ] | Удзельнікі = Jürgen Engler, Ralf Dörper, Marcel Zürcher, Rüdiger Esch, Nook }} '''Die Krupps''' — [[Нямеччына|нямецкі]] [[індастрыял]]-гурт, заснаваны ў 1980 годзе Юргенам Энглерам і Бэрнардам Малакам у [[Дусэльдорф]]е. Назву гурта належыць чытаць [[Нямецкая мова|па-нямецку]]. Яна спасылаецца на вядомую нямецкую прамысловую дынастыю Круп, уладальнікаў сталеліцейнай і вайсковай вытворчасьці. Гурт, аднак, мае выразную антымілітарысцкую пазыцыю («Мы вырашылі ўзяць назву, што адлюстроўвае супярэчлівае стаўленьне да Нямеччыны ў сьвеце»<ref>[http://www.postindustrial.org/index.php?sect=groups&d=die^krupps]</ref> Гурт распушчаны ў 1997 годзе, пасьля выхаду альбому ''Paradise Now'', а Энглер заняўся праектам DKay.com, зь якім выпусьціў два альбомы. Аднак у 2005-м, праз 25 год пасьля стварэньня гурта, музыкі зноў сабраліся для некалькіх выступаў. У 2007 Die Krupps перазапісалі найлепшыя рэчы, выдаўшы двайны альбом «Too Much History», у які ўвайшла адна новая песьня і дзьве, раней не выдаваныя. Пачаліся актыўныя гастролі. 22 лістапада 2010 выдадзены ЕР «Als waren wir fur immer» з новаю ЕВМ/мэталёваю песьняй ''Die Macht''. == Дыскаграфія == * 1981 — '''Stahlwerkssinfonie''' & Wahre Arbeit — Wahrer Lohn * 1982 — '''Volle Kraft Voraus!''' * 1985 — '''Entering The Arena''' * 1991 — Metall Maschinen Musik (зборнік) * 1992 — '''I''' * 1993 — A Tribute To Metallica [EP] * 1993 — '''II — The Final Option''' * 1993 — Fatherland [EP] * 1995 — Rings of Steel (сборник) * 1995 — '''III — Odyssey Of The Mind''' * 1996 — Isolation [EP] * 1996 — The Remix Wars (DIE KRUPPS vs. FLA) [EP] * 1997 — Metalmorphosis Of Die Krupps '81-'92 (зборнік) * 1997 — '''Paradise Now''' * 1997 — Foundation (зборнік) * 2007 — Too Much History (зборнік) * 2009 — Volle Kraft Null Acht (рэміксы) * 2010 — Als waren wir fur immer [EP] == Крыніцы == {{Зноскі}} == Вонкавыя спасылкі == * [https://web.archive.org/web/20120216015229/http://die-krupps.ru/ https://web.archive.org/web/20120216015229/http://die-krupps.ru/ расейскі фан-сайт] {{Накід:Музыка}} {{Ізаляваны артыкул}} {{Commonscat}} [[Катэгорыя:Нямецкія музычныя гурты]] [[Катэгорыя:Індастрыял-гурты]] [[Катэгорыя:Гурты ў стылі індастрыял-мэтал]] qa3glp2yzmxvn95vm7e2448n165a4v8 Якаў Навуменка 0 131441 2699434 2326922 2026-11-07T19:45:09Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 2699434 wikitext text/x-wiki {{Музыка |Імя = Якаў Навуменка |Сапраўднае_імя = |Лёга = |Памер_лёга = |Апісаньне_лёга = |Фота = |Памер_фота = |Апісаньне_фота = |Дата_нараджэньня = {{Нарадзіўся|28|3|1959}} |Месца_нараджэньня = [[Орша]], [[Віцебская вобласьць]], [[Беларуская ССР]], [[СССР]] |Дата_сьмерці = {{Памёр|27|8|2012|гадоў = 53}} |Месца_сьмерці = [[Севастопаль]], [[Украіна]] |Гады = 1977—2012 |Краіна = [[Беларусь]] |Нацыянальнасьць = |Прафэсіі = |Інструмэнты = |Жанры = [[Сымфонія]], эстрада |Псэўданімы = |Гурты = |Супрацоўніцтва = Ансамблі «Сьвята» і «[[Бяседа]]», народны аркестар імя Жыновіча |Лэйблы = |Узнагароды = {{Ордэн Францішка Скарыны}} |Сайт = }} '''Я́каў Па́ўлавіч Наву́менка''' (28 сакавіка 1959, Ворша, Віцебская вобласьць, цяпер Беларусь — 27 жніўня 2012, Севастопаль, Украіна) — вядомы беларускі сьпявак. == Жыцьцяпіс == У 1976—1977 навучаўся ў Севастопалі ў прыборабудаўнічым інстытуце, які кінуў дзеля сцэны<ref name="nn">[http://nn.by/?c=ar&i=79053 Сьпевака Якава Навуменку забілі ва Украіне на канцэрце] Наша Ніва</ref>. Навучаўся ў менскай кансэрваторыі, Расейскай акадэміі музыкі імя Гнесіных, дзе ягонымі настаўнікамі былі [[Ёсіф Кабзон]], [[Леў Лешчанка]], [[Гэлена Веліканава]]. Яго песьні сьпявалі такія вядомыя калектывы, як ансамблі народнай музыкі «Сьвята» і «[[Бяседа]]». З 1986 году працаваў у Беларускай дзяржаўнай філярмоніі. Прынёс на эстраду песьню «Будзем жыць як набяжыць» на словы [[Алесь Бадак|Алеся Бадака]] і музыку [[Ізмаіл Капланаў|Ізмаіла Капланава]]<ref>{{Артыкул|аўтар=[[Міхась Шавыркін]].|загаловак=І песьню родную люблю я|спасылка=http://old.zviazda.by/ru/archive/article.php?id=95981|выданьне=[[Зьвязда]]|тып=газэта|год=14 красавіка 2012|нумар=[http://old.zviazda.by/ru/archive/?idate=2012-04-14 73 (27188)]|старонкі=[http://old.zviazda.by/a2ttachments/95979/14kras-8.indd.pdf 8]|issn=1990-763x}}</ref>. У 2006 г. выдаў альбом «Хай жа на гэтым сустрэнемся сьвеце перад сустрэчай на тым» зь песьняй «Будзьма» на верш [[Рыгор Барадулін|Рыгора Барадуліна]]. Таксама напісаў музыку для песьні «Колькі год Беларусі» на верш Барадуліна<ref>{{Навіна|аўтар=[[Віктар Сямашка]]|загаловак=Тузін сьпеваў ад дзядзькі Рыгора|спасылка=http://tuzin.fm/article/632/out-tuzin-spievau-ad-dziadzki-ryhora-audyjo.html|выдавец=[[Тузін гітоў]]|дата публікацыі=7 сакавіка 2014|дата доступу=12 сьнежня 2016}}</ref>. У 2011 годзе атрымаў званьне [[Народны артыст Беларусі|народнага артыста Беларусі]]. Выступаў сольна і ў складзе [[Нацыянальны акадэмічны народны аркестар імя Жыновіча|Нацыянальнага акадэмічнага народнага аркестра імя Жыновіча]]. Уваходзіў у склад нацыянальнага аркестру пад кіраўніцтвам Міхаіла Фінбэрга. У апошнія гады займаўся зборам і пераносам старых запісаў беларускіх песень 1970-х (якіх не было нават у фондах [[Беларускае радыё|Беларускага радыё]]) на сучасныя носьбіты<ref name="nn" />. У жніўні 2012 году адпачываў зь сям’ёю ў Крыме. 19 жніўня прысутнічаў у якасьці гледача на фэстывалі ў Севастопалі. Хацеў падняцца на сцэну, дзе выступаў ягоны сябар. Ахоўнік канцэрту не прапускаў сьпевака і ўрэшце ўжыў сілу. Навуменку праламілі чэрап, а ягонаму сыну зламалі сківіцу. Пасьля 5 дзён у коме сьпявак памёр у мясцовай лякарні<ref>[http://euroradio.fm/report/pamer-spyavak-yakaw-navumenka-116303 Памёр спявак Якаў Навуменка] Эўрарадыё</ref>. Паводле іншых зьвестак, ён з сынам слухалі вулічнага скрыпача ў цэнтры Сімфэропалю сярод натоўпу людзей. І ў натоўпе яго двойчы ўдарылі<ref>[http://www.svaboda.org/content/article/24689238.html Загінуў сьпявак Якаў Навуменка] Радыё Свабода</ref>. == Сям’я == * Жонка Ала Якаўлеўна. ** Сын Ціхан скончыў Інстытут журналістыкі БДУ ** Дачка Вераніка працуе на тэлеканале «Эўранавіны» ў Ліёне ([[Францыя]]) *** 2 унукі == Літаратура == * {{Кніга |аўтар = [[Зьміцер Падбярэскі|Д.П.]] |імя = |прозьвішча = |частка = НАВУМЕНКА, ЯКАЎ (Науменко Яков, Naumenko Yakov) |загаловак = Энцыклапедыя беларускай папулярнай музыкі |арыгінал = |спасылка = |адказны = уклад. [[Зьміцер Падбярэскі|Дз. Падбярэзскі]] і інш |выданьне = |месца = [[Менск|Мінск]] |выдавецтва = [[Зьміцер Колас|Зміцер Колас]] |год = 2008 |том = |старонкі = 198–199 |старонак = 368 |сэрыя = |isbn = 978-985-6783-42-8 |наклад = 2000 |мова=be }} == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Вонкавыя спасылкі == * [http://jan-1948.blog.tut.by/2012/04/15/moi-kumiryi-yakov-naumenko/#more-599 Фан-сайт]{{Недаступная спасылка|date=January 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [https://web.archive.org/web/20250807030454/http://en.vpleer.ru/index.php?q=%D0%AF%D0%BA%D0%B0%D1%9E+%D0%9D%D0%B0%D0%B2%D1%83%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%BA%D0%B0 Песьні он-лайн Якава Навуменкі] {{накід:Чалавек}} {{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Навуменка, Якаў Паўлавіч}} [[Катэгорыя:Беларускія сьпевакі і сьпявачкі]] [[Катэгорыя:Народныя артысты Беларусі]] [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў Воршы]] [[Катэгорыя:Памерлі ва Ўкраіне]] 0599z0kjfxw0vbqd5hsbv3q3lx5y63i Irdorath 0 131685 2699479 2616068 2026-11-07T22:00:53Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 2699479 wikitext text/x-wiki {{Музычны гурт |Назва = Irdorath |Фота = |Подпіс = |Гады = з 2011 |Адкуль = [[Менск]], [[Беларусь]] |Мова = |Жанр = народная музыка, фэнтэзі фолк, сярэднявечная музыка |Выдавец = |Зьвязаныя праекты = |Афіцыйная старонка = https://band.link/Irdorath |Удзельнікі = Уладзімер Ірдарат<br/>Надзея Ірдарат<br/> |Былыя ўдзельнікі = }} '''„Irdorath“''' ({{Мова-бел|Ірдара́т}}) — фэнтэзійна-фолкавы гурт зь [[Беларусь|Беларусі]], які выконвае аўтарскую, народную і сярэднявечную музыку. Стыль гурту мае высакароднае змрочнае адценьне, а музыка — магутнае і незвычайнае гучаньне за кошт спалучэньня акустычных музычных інструмэнтаў (такіх як [[дуда|дуды]], [[колавая ліра]], дзіджырыбон, віяланчэль і бузукі) і падвойнага драм-сэту. Irdorath робіць упор на шоў, выкарыстоўваючы фэнтэзі-касьцюмы, маштабныя дэкарацыі, атмасферныя перформансы, элементы харэаграфіі, неонавае і вогненае шоў. Адметнай зьяўляецца кліпаграфія, у якой раскрываецца аўдыёвізуальная мова гурту. У творчасьці прасочваецца тэма [[Беларуская міталёгія|славянскай міталягічнай культуры]]. == Гісторыя гурту == У 2009 годзе ў Гародні Надзея (студэнтка юрфака) і Уладзімер (студэнт каледжа мастацтваў) пачалі спрабаваць сябе ў сярэднявечнай музыцы, асвойваць інструмэнты, вывучаць музычны матэрыял. Першапачаткова гэта быў вулічны дуэт, дзе Ўладзімер граў на нямецкай [[дуда|дудзе]], а Надзея — на давуле (ударны інструмэнт). Да іх часьцяком далучаліся фаер-артысты і танцоры. Былі першыя спробы выяжджаць на беларускія фэстывалі. Летам 2010 году падчас Фэстывалю нацыянальных культур у Гародні да калектыву далучыўся Віталь Буйвід (струньнік), а ў кастрычніку гурт дапоўніў бубнач Павал Шмыга. Далей адбыўся шэраг паездак на фолк-фэсты [[Беларусь|Беларусі]], [[Польшча|Польшчы]] і [[Расея|Расеі]]. Аднак такі склад праіснаваў толькі да моманту ўзьнікненьня ідэі перавесьці гурт з рангу хобі на новы ўзровень і ператварыць Irdorath у сур’ёзны музычны праект. У 2011 годзе Ўладзімер і Надзея пераехалі ў [[Менск]] з мэтай запісу дэбютнага альбому і разьвіцьця праекту. Гэтая падзея лічыцца днём нараджэньня гурту „Irdorath“. Да дуэта далучыўся бубнач Антон Шніп, разам зь якім яны жылі і працавалі над першым альбомам у нефункцыянуючым пансіянаце пад Менскам, у якім адбывалася будаўніцтва гісторыка-культурнага цэнтра «Рыцарскі замак». Разам яны пабудавалі з падручных матэрыялаў часовую студыю, у якой з дапамогай сяброў запісалі першы альбом. Паралельна музыкі займаліся арганізацыяй канцэртнай часткі фэсту «Белы Замак»<ref>[http://www.bnp.by/belyj-zamok-den-vtoroj-koncert-i-fajer-shou «Белый замок». День второй: концерт и файер-шоу] / Belorussian News Photos</ref>, правядзеньнем культурных мерапрыемстваў і тэматычных вечарынак, правялі конкурс агнявога майстэрства ''Fire Fight'', стварылі музычны спэктакль «Легенда пра Паладзіна». Разам з бубначом Валерам Прыёмкам праект аднавіў і ўзмацніў канцэртную дзейнасьць. 1 верасьня 2012 году ў менскім клюбе Re:Public прайшла прэзентацыя дэбютнага альбому Irdorath пад назвай ''Ad Astra'' (частка крылатага лацінскага выслоўя per aspera ad astra — «празь церні да зорак»)<ref>[http://www.experty.by/content/zorny-debyut-irdorath-ad-astra-fotav-deaslukhats Зорны дэбют Irdorath — «Ad Astra» (+фота/+відэа/+слухаць)] / [[Experty.by]]</ref>. Да гэтага часу гурт пасьпеў абзавесьціся ўласнай эмблемай, на якой намаляваны [[цмок]], які кусае сябе за хвост, і слоганам: «На крылах дракона наперад да зорак!». Посьпех дэбютнага альбому падштурхнуў гурт да актыўнага пашырэньня геаграфіі выступаў. У наступныя два гады калектыў адыграў мноства канцэртаў як на тэрыторыі СНД, так і на канцэртных пляцоўках [[Польшча|Польшчы]], [[Летува|Летувы]], [[Нямеччына|Нямеччыны]] і [[Францыя|Францыі]]. 25 красавіка 2014 году лідары Irdorath Уладзімер і Надзея адзначылі вясельле падчас сольнага канцэрту ў Менску на вачах у прыхільнікаў і сяброў гурту<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=tCj8gcOqnro&vl=ru Irdorath (BY) — Wedding on stage] / Irdorath (BY) — Wedding on stage</ref>. У верасьні 2014 году гурт з посьпехам выступіў на сваім першым вялікім нямецкім фэсьце — ''Festival Medieval'' (Selb, Нямеччына) <ref>[https://www.last.fm/ru/festival/3819902+Festival-Mediaval+VII/lineup Участники Festival-Mediaval VII] / [[last.fm]]</ref>, што паслужыла штуршком да разьвіцьця ў эўрапейскім кірунку. За 2 гады склад гурту пашырыўся, што дазволіла выкарыстоўваць большую колькасьць арыгінальных інструмэнтаў: дудэльзакі (разнавіднасьць сярэднявечнай [[дуда|дуды]]), хардзі-гардзі (эўрапейская [[колавая ліра]]), віялянчэль, [[скрыпка]], бузукі (разнавіднасьць лютні), дзіджырыбон (духавы інструмэнт абарыгенаў Аўстраліі), варганы. 25 студзеня 2015 году Irdorath выпусьцілі свой першы афіцыйны кліп ''As Bas'' па матывах беларускай дзіцячай лічылачкі<ref>[https://web.archive.org/web/20200303143104/https://afisha.tut.by/news/premier-tut/432843.html Группа Irdorath превратила в хоррор детскую считалочку. Премьера клипа TUT] / [[Tut.by]]</ref>. Відэакліп набраў вялікую папулярнасьць і стаў пачаткам разьвіцьця гурту ў напрамку [[кінамастацтва]]<ref>{{Cite web|url=http://www.belmarket.by/artisty-za-rubezhom-sovety-byvalyh|title=Артисты за рубежом: советы бывалых|last=Яковенко|first=Алена|date=2018-04-27|аўтар=Алена Яковенко.|publisher=[[Белорусы и рынок]]|мова=ru|archiveurl=http://web.archive.org/web/20200410062537/http://www.belmarket.by/artisty-za-rubezhom-sovety-byvalyh|archivedate=2020-04-10|accessdate=2020-04-09}}</ref>. 1 траўня 2015 году гурт выпусьціў другі альбом — ''Dreamcatcher''<ref>[http://www.experty.by/content/irdorath-dreamcatcher-audio Irdorath «Dreamcatcher»(+аудио)] / [[Experty.by]]</ref>, запіс якога адбываўся ўжо ў адной з найлепшых прафэсійных студый Менску — ''Everest''. Гурт адсьвяткаваў гэтую падзею маштабным сольным канцэртам з спэцыяльнай пашыранай праграмай: на сцэне адначасова знаходзілася да дванаццаці артыстаў. Адна з кампазыцый альбому — «Быў. Ёсьць. Буду» на вершы беларускага пісьменьніка [[Уладзімер Сямёнавіч Караткевіч|Ўладзімера Караткевіча]] — перамагла ў намінацыі «Песьня году» па вэрсіі музычнага парталу [[Тузін Гітоў]]<ref>[https://web.archive.org/web/20200304105743/http://tuzin.by/article/3279/irdorath-bielarusy-byli-josc-ji-buduc.html Irdorath: «Беларусы былі, ёсьць і будуць!»] / Тузін Гітоў</ref>. У 2016 годзе ''Dreamcatcher'' быў перавыдадзены на нямецкім лэйбле ''Miroque music''<ref>[https://www.discogs.com/de/Irdorath-Dreamcatcher/release/13854610 Irdorath «Dreamcatcher» Reissue] / Discogs</ref> і прэзэнтаваны на найбуйнейшым гатычным фэсьце Эўропы ''{{Не перакладзена|Wave-Gotik-Treffen||ru}}''<ref>[https://heathenharvest.wordpress.com/2016/10/03/wave-gotik-treffen-2016-live-report-series-days-ii-iii/amp/ Wave-Gotik-Treffen 2016 Live Report Series: Days II & III] / Heathen Harvest Report</ref>. Таксама гурт выпусьціў сваю другую відэапрацу ''Adde Duas'': алюзію на [[дэкаданс]] канца XIX стагодзьдзя на аснове вершаў са зборніку ''{{Не перакладзена|Carmina Burana}}''. У працы з стылістыкай ўпадніцкага гатычнага цырку Irdorath шчэ раз прадэманстраваў свабоду ад стылістычных межаў. 1 верасьня 2017 году ў менскім клубе Re:Public адбылася прэзэнтацыя трэцяга студыйнага альбому гурту Irdorath — ''Wild''. Афіцыйна альбом быў выпушчаны 13 кастрычніка 2017 году на нямецкім лэйбле ''Foxy Records''<ref>[https://web.archive.org/web/20200303143057/https://sonic-seducer.de/index.php/en/sonic-seducer-archive/cd-reviews/50-cd-rezensionen-e/4769-irdorath-wild-cd-rezension-review-kritik.html Irdorath «Wild» Review] / Sonic Seducer Magazine</ref>. У альбом увайшлі дзесяць аўтарскіх кампазыцый і бонус-трэк. Сярод іх — дзьве інструмэнтальныя, пяць песень на беларускай мове (у тым ліку народная «Купала на Івана», на якую быў зьняты відэакліп<ref>[https://euroradio.fm/ru/prezentaciya-singl-kupala-na-ivana-i-video-na-nego-ot-gruppy-irdorath Презентация: Сингл «Kupala na Ivana» и видео на него от группы Irdorath] / Euroradio</ref>), тры на ангельскай і адна на лаціне. Таксама ў 2017 годзе Irdorath стаў першым музычным калектывам зь Беларусі, які выступіў на ''{{Не перакладзена|Wacken Open Air||ru}}'' (найбуйнейшы метал-фэст Эўропы)<ref>[https://www.regioactive.de/galerie/2017/08/03/fantasie-folk-live-bilder-von-irdorath-beim-wacken-open-air-2017-Q6mp9L3nP7.html Fantasie-Folk: Live-Bilder von Irdorath beim Wacken Open Air 2017] / Regioactive</ref>. Да гэтага часу гурт шчыльна замацаваўся ў статусе гэдлайнераў на гістарычных, фолк і этна фестывалях у СНД і гастролі па Эўропе сталі набіраць абарот. У 2018 годзе гурт прадставіў кліп на кампазіцыю ''Varazheya''<ref>[https://people.onliner.by/2018/08/16/irdorath Музыканты Irdorath сняли мистическое видео «из дикого леса другой Беларуси». Получилось очень красиво] / Onliner</ref>, у якім зноў зьвярнуўся да беларускага фальклёру. Гісторыю лясной ведзьмы гурт здолеў напоўніць сімвалізмам, міталягічным падтэкстам і прыгожымі візуальнымі рашэньнямі. У канцы 2018 году легендарны нямецкі medieval-гурт „{{Не перакладзена|Corvus Corax||ru}}“ запрасіў „Irdorath“ падзяліць зь імі сцэну на традыцыйным калядным канцэрце ў храме {{Не перакладзена|Passionskirche||de}} (Бэрлін)<ref>[https://web.archive.org/web/20200303144601/https://www.laetitium.de/irdorath-mit-corvus-corax-in-der-passionskirche/ Irdorath mit Corvus Corax in der Passionskirche] / Laetitium</ref>. Было адыграна 2 шоў запар. За 2019 год Irdorath выступіў у дванаццаці краінах Эўропы (ад СНД да [[Нідэрлянды|Нідэрляндаў]], [[Бэльгія|Бэльгіі]] і [[Славенія|Славеніі]]), пераадолеўшы каля 40 000 км. Таксама адбыўся першы сольны канцэрт Irdorath у Нямеччыне ([[Мюнхэн]], Spectaculum Mundi)<ref>[https://web.archive.org/web/20201030193627/https://www.spectaculum-mundi.de/event/irdorath/ Irdorath Show] / Spectaculum Mundi</ref>. 2020 год пачаўся з выхаду сынглу і кліпу ''Serca Rascolata''<ref>[https://people.onliner.by/2020/01/17/irdorath-2 Serca Raskolata. Премьера клипа фэнтези-фолк-группы Irdorath] / Onliner</ref>. Гэта самая сур’ёзная кінапраца Irdorath, напоўненая глыбінёй і драматызмам. У здымках прынялі ўдзел родныя браты і сястра Ўладзімера Ірдарат. Відэакліп стаў дэбютнай рэжысэрскай працай Надзеі. Сур’ёзнасьць тэматыкі адзінства сям’і, унутранай барацьбы і ачышчэньня ад глыбінных перажываньняў не перашкодзіла Irdorath захаваць свой фірмовы атмасфэрны візуальны стыль. Irdorath прайшоў шлях ад вулічнага шоў у правінцыйных гарадах Беларусі да сур’ёзнага праекту, які выступае на сцэнах маштабных эўрапейскіх фэстаў са сваім фірмовым стылем. Гурт пастаянна разьвіваецца, у музыцы выяўляецца ўсё больш беларускага фальклёрнага падтэксту, кліпы становяцца глыбейшымі, а шоў — маштабнейшымі (напрыклад, у якасьці дэкарацый выкарыстоўваюцца трохмэтровыя крылы дракона на сцэне). Вядзецца праца над новым праектам, прысьвечаным [[Славянская міталёгія|славянскай міталёгіі]]. == Крымінальны перасьлед (2020–2021) == У жніўні 2020 году падчас [[Пратэсты ў Беларусі (2020—2021)|прэтэстаў]] удзельнікі выканалі песьню «[[Хочу перемен!]]» гурта «[[Кіно (гурт)|Кіно]]» з дудой на маршы<ref name="Dudelsäcke">{{cite web|author=Jens Uthoff|аўтар=Jens Uthoff.|title=Repression gegen belarussische Band: Maschinengewehre gegen Dudelsäcke|publisher={{артыкул у іншым разьдзеле|Die Tageszeitung|Die Tageszeitung|pl|Die Tageszeitung}}|date=2021-08-15|ISSN=0931-9085|url=https://taz.de/Repression-gegen-belarussische-Band/!5793736/|accessdate=2021-08-15|language=de}}</ref>. З-за гэтага на сьвяткаваньні дня нараджэньня сьпявачкі Надзеі Калач 2 жніўня 2021 году спэцыяльны атрад арыштаваў 16 чалавекаў: музыкаў «Irdorath» і іх сяброў<ref name="Dudelsäcke" />. Частку людзей асудзілі па адміністрацыйных справах аб непадпарадкаваньні [[Міністэрства ўнутраных спраў Рэспублікі Беларусь|міліцыі]], а Антон Шніпа, Надзея й Уладзімер Калач (Ірдарат), Пётар і Юлія Марчанкі, Зьміцер Шыманскі сталі фігурантамі крымінальнае справы паводле арт. 342 КК (арганізацыя альбо актыўны ўдзел у групавых дзеяньнях, якія груба парушаюць грамадзкі парадак). Сумеснымі заявамі праваабарончых арганізацыяў, сярод якіх «[[Вясна (цэнтар)|Вясна]]», [[Беларуская асацыяцыя журналістаў]], [[Беларускі Хэльсынскі камітэт]], [[Беларускі ПЭН-цэнтар|Беларускі ПЕН-цэнтар]], усе яны былі прызнаны [[Палітычны вязень|палітычнымі вязьнямі]]<ref>{{Cite web|date=2021-08-18|title=Заява праваабарончых арганізацый Беларусі аб прызнанні сямі новых палітвязняў|url=http://spring96.org/be/news/104712|url-status=live|access-date=2021-08-18|website=|publisher=[[Вясна (цэнтар)|Вясна]]|language=be}}</ref><ref>{{Cite web|date=2021-08-10|title=Заява праваабарончых арганізацый Беларусі аб прызнанні 10 новых палітвязняў|url=http://spring96.org/be/news/104627|url-status=live|access-date=2021-08-18|publisher=[[Вясна (цэнтар)|Вясна]]|language=be}}</ref>. == Геаграфія гастрольнай дзейнасьці == Некаторыя з фэстаў, на якіх выступалі Irdorath: * [[Нямеччына]]: ''{{Не перакладзена|Wacken Open Air||de}}, Wacken Winter nights, {{Не перакладзена|Wave-Gotik-Treffen||ru|Wave Gotik Treffen}}, {{Не перакладзена|Mittelalterlich Phantasie Spectaculum||de}}, Festival Medieval, Autumn Moon, Role Play Convention''. * [[Беларусь]]: ''Сьвята Сонца, Наш Грунвальд, Калядны фэст, Дударскi фэст, Мсціслаўскі рыцарскі фэст, Белы замак''. * [[Украіна]]: ''Старадаўні Меджыбож, Фарпост, Княжы, Ноч у Луцкім замку, Тустань, Срібний ТаТоша''. * [[Расея]]: ''{{Не перакладзена|Дикая Мята||ru}}, Выборгский средневековый фестиваль, Купавы Ночь''. * [[Летува]]: ''{{Не перакладзена|Kilkim Žaibu}}, Mėnuo Juodaragis''. * [[Румынія]]: ''Celtic Transilvania, Cetati transilvania, Bistrita Medievală''. * [[Польшча]]: ''Festiwal Mitologii Słowiańskiej, Byczyna — Międzynarodowy Turniej Rycerski''. * [[Славенія]]: ''Castle Kolpa, {{Не перакладзена|Folkest}}''. * [[Італія]]: ''Strigarium, [[Folkest|Folkest]]''. * [[Бэльгія]]: ''{{Не перакладзена|Na fir bolg|Na Fir Bolg}}''. * [[Нідэрлянды]]: ''Middeleeuws Winschoten''. * [[Аўстрыя]]: ''Ritterspiele Ehrenberg''. * [[Чэхія]]: ''{{Не перакладзена|Hradecký slunovrat||cs}}''. * [[Сэрбія]]: ''{{Не перакладзена|Battle of the Nations (турнір)|Battle of the Nations}}''. == Дыскаграфія == === Студыйныя альбомы === * Ad Astra (2012) * Dreamcatcher (2015) * Wild (2017) === Відэакліпы === * As Bas (2015) * Adde Duas (2016) * Kupala na Ivana (2017) * Varazheya (2018) * Serca Raskolata (2020) == Склад == === Цяперашні склад === * Уладзімер Ірдарат — вакал, дуды, дзіджырыду, раўшпфайфы, варган. * Надзея Ірдарат — вакал, дуды, колавая ліра, раўшпфайфы, клавішы. * Аляксей Палаўчэня — ударныя, пэркусія. * Аляксандра Аляксюк — віяланчэль. * Веніямін Шчарбакоў — ударныя, пэркусія. * Аляксандар Міхалёў — гітара. === Былыя ўдзельнікі === * Віталь Буйвід — струнныя; * Павел Шмыга — ударныя; * Антон Шніп — струнныя, ударныя; * Валеры Прыёмка — ударныя; * Пятро Марчанка — струнныя; * Юлія Віцень — скрыпка; * Анастасія Філіпенка — віялянчэль. == Крыніцы == {{зноскі|2}} == Вонкавыя спасылкі == * [https://band.link/Irdorath Старонка з апошнімі навінамі Irdorath пакуль музыканты знаходзяцца ў турме] * [https://web.archive.org/web/20120807084546/http://irdorath.by/ Архіўная копія сайта irdorath.by] * [https://www.youtube.com/channel/UCRGFz04MU0RJ50mP6cn39XQ/featured Афіцыйны youtube-канал калектыва] * [https://www.facebook.com/Irdorath.by/?ref=br_rs Старонка гурту] на [[Facebook]] * [https://www.instagram.com/irdorath.by/ Старонка гурту] ў [[Instagram]] * [https://vk.com/irdorath Старонка гурту] [[У Кантакце]] * [https://web.archive.org/web/20200303101247/https://music.mediacube.network/Irdorath Старонка калектыва на MediaCube] {{Парады артыкулу|артаграфія}} [[Катэгорыя:Беларускія фольк-рок-гурты]] [[Катэгорыя:Музычныя гурты, якія зьявіліся ў 2011 годзе]] [[Катэгорыя:Гурты сярэднявечнага року]] gyecotlnhger98sntzojxkayg3sxa3a Dizzy Prince of the Yolkfolk 0 134656 2699469 2679266 2026-11-07T21:43:03Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 2699469 wikitext text/x-wiki {{Кампутарная гульня | Назва = Dizzy Prince of the Yolkfolk | Выява = Dizzy VI.Gif | Памер = Экранная застаўка гульні | Подпіс выявы = | Распрацоўнік = [[Big Red Software]] | Выдавец = [[Codemasters]] | Дызайнэр = [[Блізьняты Олівэр]] | Кампазытар = [[Дэвід Ўіттэйкер]] | Кіраўнік = Пол Рэнсан | Праграмісты = Джон Кэтрайт, Аен Грэй | Прадусары = Сьцюарт Рэган, Шон Сэвідж | Плятформы = [[Amstrad CPC]], [[ZX Spectrum]], [[Commodore 64]], [[Amiga]], [[Amiga CD32|CD32]], [[Atari ST]], [[DOS]], [[Nintendo Entertainment System|NES]], [[iOS]], [[Android]] | Дата выпуску = сьнежань 1991 | Жанр = [[Прыгодніцкая аркада]] | Рэжым = [[Адзінаасобная гульня]] | Сыстэмныя патрабаваньні = | Кіраваньне = [[Клявіятура]]/[[Джойстык]] }} '''«Dizzy Prince of the Yolkfolk»''' ({{Мова-be|«Дызі — прынц Ёлкфолку»}}) — [[Прыгодніцкая аркада|аркадная прыгодніцкая]] [[кампутарная гульня]], выпушчаная ў 1991 року [[Codemasters]], шостая ў асноўнай сэрыі [[Dizzy]]. Распрацоўкай гульні ізноў займаліся [[Аўтсорсынг|аўтсорсэры]] зь [[Big Red Software]]. У лістападзе 1992 року пашыраная вэрсія пад назваю «Dizzy The Adventurer» ({{Мова-be|Дызі — шукальнік прыгодаў|скарочана}}) была выдадзеная на няўдалым [[Aladdin Deck Enhancer]]. 9 сьнежня 2011 року выйшлі вэрсіі для [[iOS]] і [[Android]]<ref>{{Спасылка|аўтар = James Orry.|прозьвішча = |імя = |аўтарlink = |суаўтары = |дата публікацыі = 9 сьнежня 2011|url = http://www.videogamer.com/iphone/dizzy_prince_of_the_yolk/news/dizzy_prince_of_the_yolkfolk_out_now.html|загаловак = Dizzy: Prince of the Yolkfolk out now|фармат = |назва праекту = News|выдавец = |дата = 1 сьнежня 2012|мова = en|камэнтар = }}</ref>. == Гульнявы працэс == Гэта, верагодна, найменшая з гульняў сэрыі [[Dizzy]] па колькасьці экранаў — каля 30. Паводле некаторых зьвестак, яна была напісаная меней чым за месяц. Напачатку «Dizzy VI» нават не прадавалася асобна, а толькі ў складанцы [[Dizzy's Excellent Adventures]]. Гульнявы інтэрфэйс і працэс нагадвае [[Dizzy IV|чацьвертую частку]], паколькі ўсе новаўвядзеньні [[Spellbound Dizzy|пятае гульні]] былі адкінутыя. == Сюжэт == Аднаго дня [[Dizzy#Ёлкфолк|дзядуля Дызі]] меў вельмі кепскі настрой, таму Дызі са сваёй сяброўкай Дэйзі вырашылі парадаваць яго ягонай любімай стравай — вішнёвым пірагом! Дэйзі пайшла пашукаць у сваім буфэце вішні, аднак іх там не аказалася! «Поджы сьцягнуў вішні!» — закрычала яна, убачыўшы сьлед Поджавай лапы ў буфэце. «Ну і агідны пухлівец. Толькі патрап да мяне!» — пры гэтых словах Поджы неадкладна сарваўшыся ў зачараваны лес падалей ад гневу Дэйзі. Дызі і Дэйзі вырашаюць спаймаць Поджы, а магчыма і назьбіраць па дарозе вішняў. Аднак па дарозе яны заблукалі і трапілі да замку. Сябры падумалі, што ў замку спытаюць дапамогі ў пошуках, аднак замак, выявілася, быў пакінуты. Поджы ў замку яны не знайшлі, а вось Дэйзі ўкалолася іголкай чароўнай [[Прасьніца|самапрадкі]]. Пасьля гэтага яе адолеў сон, і яна ледзь пасьпела знайсьці ложак, на якім і заснула. «Абудзіся, Дэйзі, абудзіся» — крычаў Дызі. Аднак раптам яго спаймаў троль Рокўарт і кінуў Дызі ў падземную цямніцу! Цяпер Дызі павінен выбрацца адсюль, абудзіць Дэйзі, перамагчы Рокўарта і сабраць патрэбную колькасьць вішняў. == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Вонкавыя спасылкі == * [https://web.archive.org/web/20130501065912/http://www.worldofspectrum.org/infoseekid.cgi?id=0009338 Dizzy, Prince of the YolkFolk]{{ref-en}} на [[World of Spectrum]] * [http://www.mobygames.com/game/dizzy-prince-of-the-yolkfolk Dizzy: Prince of the Yolkfolk]{{ref-en}} на [[MobyGames]] * [https://web.archive.org/web/20121112083154/https://play.google.com/store/apps/details?id=com.dnastudios.dizzypoty&hl=be Вэрсія для Android] на [[Google Play]] * [https://web.archive.org/web/20121130073516/http://www.codemasters.com/uk/dizzy/mobile/ Dizzy: Prince of the Yolkfolk]{{ref-en}} на бачыне [[Codemasters]] {{Dizzy}} [[Катэгорыя:Кампутарныя гульні 1991 году]] [[Катэгорыя:Гульні для Amiga]] [[Катэгорыя:Гульні для Amstrad CPC]] [[Катэгорыя:Гульні для Android]] [[Катэгорыя:Гульні для Atari ST]] [[Катэгорыя:Гульні для CD32]] [[Катэгорыя:Гульні для Commodore 64]] [[Катэгорыя:Гульні для DOS]] [[Катэгорыя:Гульні для iOS]] [[Катэгорыя:Гульні для Nintendo Entertainment System]] [[Катэгорыя:Гульні для ZX Spectrum]] [[Катэгорыя:Dizzy]] [[Катэгорыя:Гульні Codemasters]] [[Катэгорыя:Кампутарныя гульні, распрацаваныя ў Вялікабрытаніі]] shpb5k2ib9alowxotvloqyamog475dd Codemasters 0 135379 2699465 2679263 2026-11-07T21:38:22Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 2699465 wikitext text/x-wiki {{кампанія |назва = Codemasters |лягатып = |тып = [[Прыватная кампанія|Прыватная]] |лістынг на біржы = |дэвіз = |заснаваная = 1986 |заснавальнікі = |разьмяшчэньне = [[Ўорўікшыр]], [[Вялікабрытанія]] |ключавыя фігуры = [[Рычард Дарлінг]], [[Дэйвід Дарлінг]], Джым Дарлінг, [[Аніль Амбані]] |галіна = [[Індустрыя кампутарных гульняў]] |прадукцыя = [[Кампутарная гульня|Кампутарныя гульні]] |абарачэньне = |апэрацыйны прыбытак = |чысты прыбытак = |лік супрацоўнікаў = 500<ref>{{Спасылка|аўтар = |прозьвішча = |імя = |аўтарlink = |суаўтары = |дата публікацыі = |url = http://www.codemasters.com/uk/about-us/|загаловак = About|фармат = |назва праекту = |выдавец = Codemasters|дата = 18 сьнежня 2012|мова = en|камэнтар = }}</ref> |матчына кампанія = Balderton Capital (50%)<br>[[Reliance Entertainment]] (50%) |даччыныя кампаніі = |аўдытар = |сайт = [http://www.codemasters.com/ www.codemasters.com] }} '''The Codemasters Software Company Limited''' або '''Codemasters''' ({{Мова-be|майстры коду}}; ранейшая назва '''Code Masters''') — [[Вялікабрытанія|брытанскі]] [[распрацоўнік кампутарных гульняў]], заснаваны братамі [[Дэйвід Дарлінг|Дэйвідам]] і [[Рычард Дарлінг|Рычардам Дарлінгамі]] ў 1986 року. Codemasters — адна з найстарэйшых брытанскіх гульнявых студыяў. У 2005 часопіс «Develop» назваў яе найлепшай незалежнай распрацоўніцай гульняў<ref>{{Спасылка|аўтар = |прозьвішча = |імя = |аўтарlink = |суаўтары = |дата публікацыі = 6 May 2005|url = http://www.gamesindustry.biz/articles/codemasters-lsquoon-top-of-the-worldrsquo-as-top-100-games-developers-league-is-revealed|загаловак = Codemasters ‘on top of the world’ as top 100 games developers league is revealed.|фармат = |назва праекту = |выдавец = Games Industry International|дата = 18 сьнежня 2012|мова = en|камэнтар = }}</ref>. == Мінуўшчына == Заснаваная ў 1986 Рычардам і Дэйвідам Дарлінгамі (апошні меў ужо досьвед працы ў [[Mastertronic]]). Кампанія занялася выданьнем гульняў для плятформы [[ZX Spectrum]], якая ў той час актыўна заваёўвала рынкі. Гульні выходзілі таксама для [[Commodore 64]], [[Commodore 16]], [[BBC Micro]], [[Acorn Electron]], [[Amstrad CPC]], [[Atari 8-bit]], [[Commodore Amiga]] і [[Atari ST]]. Вялікую дзелю гульняў на ZX Spectrum складалі [[экшэн]]ы, якія патрабавалі ад гульца разьвязаньня ламанінаў шляхам камбінаваньня разнастайных прадметаў. Прыкладам пасьпяховае сэрыі такіх гульняў служыць «[[Dizzy]]». Codemasters таксама вядомыя выданьнем вялікае сэрыі [[сымулятар]]аў, найбольш спартовых. Пасьля таго, як рынак [[8-біт]]ных кампутараў пачаў занепадаць, Codemasters занялася распрацоўкай для 8-бітных і [[16-бітных]] кансоляў, адначасна адмаўляючыся ад продажу [[Рэкамэндаваная раздробавая цана|малабюджэтных гульняў]] на карысьць гульняў па поўным кошце. Так, у 1993 пабачыла сьвет апошняя гульня сэрыі «Dizzy» па нізкім кошце — «[[Crystal Kingdom Dizzy]]». Наступная гульня, «[[Fantastic Dizzy]]», выйшла ўжо па поўным кошце. Вялікі посьпех на кансолі [[Sega]] [[Mega Drive]] мелі сэрыі гульняў «[[Micro Machines]]» і «[[Pete Sampras Tennis]]». У 1999 Codemasters зрабілі спробу замацавацца на амэрыканскім рынку, адкрыўшы новую студыю ў Оўкхэрсьце ў былых памяшканьнях [[Sierra Entertainment|Sierra]] і наняўшы туды звольненых супрацоўнікаў Yosemite Entertainment. На плятформах пазьнейшых пакаленьняў Codemasters працягнулі выпуск вядомых сэрыяў гульняў, такіх як «[[TOCA Touring Car (сэрыя гульняў)|TOCA Touring Car]]», «[[Colin McRae Rally]]», «[[Brian Lara Cricket (сэрыя гульняў)|Brian Lara Cricket]]» і «[[Operation Flashpoint: Cold War Crisis|Operation Flashpoint]]». У 2007 Codemasters запусьцілі ў Эўропе [[Масавая шматасобавая он-лайнавая ролевая гульня|масавую шматасобавую он-лайнавую ролевую гульню]] «[[The Lord of the Rings Online: Shadows of Angmar]]». У чэрвені таго ж року кампанія была прададзеная [[Венчурны капітал|венчурнай групе]] Balderton Capital<ref>{{Спасылка|аўтар = |прозьвішча = |імя = |аўтарlink = |суаўтары = |дата публікацыі = 14 June 2007|url = http://www.mcvuk.com/press-releases/read/balderton-capital-buys-out-founders-of-codemasters-company-receives-pound-50m-funding-from-goldman-sachs/068322|загаловак = Balderton Capital buys out founders of Codemasters, company receives£50m funding from Goldman Sachs.|фармат = |назва праекту = MCV|выдавец = |дата = 18 сьнежня 2012|мова = en|камэнтар = }}</ref>, пасьля чаго лягатып быў зьменены на счэпленыя мэталічныя літары C і M. 25 красавіка 2008 Codemasters набылі студыю Sega Racing Studio<ref>{{Спасылка|аўтар = Ryan Geddes.|прозьвішча = |імя = |аўтарlink = |суаўтары = |дата публікацыі = 25 красавіка 2008|url = http://pc.ign.com/articles/869/869463p1.html|загаловак = Codemasters Buys SEGA Racing Studio|фармат = |назва праекту = |выдавец = IGN|дата = 18 сьнежня 2012|мова = en|камэнтар = }}</ref>. 5 красавіка 2010 50% акцыяў Codemasters набыла індыйская кампанія [[Reliance Entertainment|Reliance Big Entertainment]]<ref>{{Спасылка|аўтар = David Hinkle.|прозьвішча = Hinkle|імя = David|аўтарlink = |суаўтары = |дата публікацыі = 5 April 2010|url = http://www.joystiq.com/2010/04/05/reliance-big-entertainment-acquires-50-stake-in-codemasters/|загаловак = Reliance Big Entertainment acquires 50% stake in Codemasters|фармат = |назва праекту = |выдавец = Joystiq|дата = 18 сьнежня 2012|мова = en|камэнтар = }}</ref>. Пазьней у тым самым року Codemasters запусьціла [[Гульня зь бясплатнымі магчымасьцямі|бясплатную]] вэрсію «[[Lord of the Rings Online]]». == Студыі == * '''Codemasters Southam''', асноўная студыя і штаб-кватэра кампаніі. * '''[[Sega Racing Studio]]''', набытая ў SEGA. * '''Codemasters Birmingham''', набытая ў [[Swordfish Studios]] у лістападзе 2008<ref name=bham-buy>{{Спасылка|аўтар = Rob Crossley.|прозьвішча = Crossley|імя = Rob|аўтарlink = |суаўтары = |дата публікацыі = 14 November 2008|url = http://www.next-gen.biz/news/codemasters-acquires-swordfish-birmingham|загаловак = Codemasters Acquires Swordfish Birmingham|фармат = |назва праекту = |выдавец = Edge Magazine|дата = 18 сьнежня 2012|мова = en|камэнтар = }}</ref>. * '''Codemasters Studio Sdn Bhd''' у [[Куала Лумпур]] ([[Маляйзія]]), заснаваная ў верасьні 2006. == Крыніцы і заўвагі == {{Зноскі|2}} == Вонкавыя спасылкі == * [https://web.archive.org/web/20140709043703/http://www.codemasters.com/uk/gridautosport/ps3/info/ Афіцыйная бачына]{{ref-en}} * [https://web.archive.org/web/20121021083333/http://www.dmoz.org/Games/Video_Games/Developers_and_Publishers/C/Codemasters/ Codemasters]{{ref-en}} на [[Open Directory Project]] * [https://web.archive.org/web/20220324045112/http://www.worldofspectrum.org/infoseekpub.cgi?regexp=%5ECode+Masters+Ltd%24&loadpics=on Codemasters]{{ref-en}} на [[World of Spectrum]] {{Codemasters}} [[Катэгорыя:Распрацоўнікі кампутарных гульняў]] [[Катэгорыя:Брытанскія кампаніі]] sw05uuwg2n1f20exuuchuju04fkr0ts Ян Козел-Паклеўскі 0 136251 2699435 2618672 2026-11-07T19:55:21Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 2699435 wikitext text/x-wiki [[Файл:Козелл-Поклевский Ян.jpg|thumb|Ян Ко́зел-Пакле́ўскі]] '''Ян Ко́зел-Пакле́ўскі''' (1837, [[Сэрвач (Гарадзенская вобласьць)|Сэрвач Вялікі]], [[Менская губэрня]], [[Расейская імпэрыя]] — 7 траўня 1896, [[Бабруйск]], [[Менская губэрня]], [[Расейская імпэрыя]]) — [[палкоўнік]] войск польскіх падчас Студзеньскага паўстаньня, кіраўнік 3-га корпусу паўстанцкіх войск (1863—1864), камэндант [[Варшава|Варшавы]]. Сябра Літоўскага Правінцыйнага камітэту. == Біяграфія == У 1852 годзе паступіў у кадэцкі корпус у Санкт-Пецярбургу, пасьля заканчэньня (1856) вучыўся ў Ваенна-інжынэрнай Акадэміі. Тут ён пазнаёміўся з радыкальнымі актывістамі з асяродку службовых асобаў ([[Яраслаў Дамброўскі]], [[Зыгмунт Серакоўскі]]). У 1859 зволіўся з вайсковай службы ў чыне штабс-капітана ды пераехаў ў [[Парыж]], дзе працягнуў вучобу. Там ён знаёміцца зь Людвікам Міраслаўскім. [[Файл:Jan Koziełł-Poklewski Skała.jpg|thumb|зьлева|Ян Козел-Паклеўскі перад паўстаньнем</small>]] == Удзел ў паўстаньні == У 1861 пераяджае ў [[Вільня|Вільню]] ды засноўвае Камітэт падрыхтоўкі паўстаньня. Наведваў Маскву, кантактаваў з патаемнымі вайсковымі таварыствамі. Пасьля пачатку паўстаньня ён едзе ў Санкт-Пецярбург па сродкі і штабныя мапы. У красавіку 1863 знаходзіцца ў Варшаве, дзе ўваходзіць ў Центральны паўстанцкі ўрад, з чэрвеня вайсковы камэндант Варшавы. У жніўні прызначаны ваенным кіраўніком Аўгустоўскага павету Гарадзенскай губэрні. Ён прыняў кіраўніцтва войскамі Гарадзенскай губэрні і з 15 сьнежня 1863 быў камандзірам III корпуса сіл паўстанцаў. Ён выехаў у Бэльгію, дзе набыў 3000 вінтовак і стрэльбаў. У той жа час паўстанцы спынілі сваю дзейнасьць у давераным яму рэгіёне. == Пасьля паўстаньня == У красавіку 1864 ён адправіўся ў Парыж, [[Дрэздэн]]. Падчас франка-прускай вайны 1870—1871 ён камандаваў брыгадай пяхоты, сфармаванай у [[Вандэя|Вандэі]]. Пасьля паразы ў вайне вырашае вярнуцца на Радзіму, просіць расейскі пашпарт. Пераяжджае ў [[Царства Польскае]]. Тут у 1872 годзе, аднак, насуперак абяцаньням расейцаў, арыштаваны і паўстаў перад камісіяй па расьсьледаваньні, дзе даў разгорнутыя паказаньні і склаў клятву вернасьці. Прысуджаны да шматгадовае высылкі ў [[Алматы]]. == Літаратура == * Jan Koziełł-Poklewski.//Polski Słownik Biograficzny, t. XIV * [http://arkushy.narod.ru/kalinouski/figures/kozel.htm{{Недаступная спасылка|date=January 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Біяграфія Яна Козела-Паклеўскага на сайце «Сьвіслацкія аркушы»] {{Недаступная спасылка|date=November 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. {{Часовы Правінцыйны Ўрад Літвы і Беларусі}} {{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Козел-Паклеўскі, Ян}} [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1837 годзе]] [[Катэгорыя:Вайскоўцы Расейскай Імпэрыі]] [[Катэгорыя:Паўстанцы 1863—1864 гадоў]] [[Катэгорыя:Афіцэры-паўстанцы 1863—1864 гадоў]] [[Катэгорыя:Удзельнікі франка-прускай вайны]] [[Катэгорыя:Рэпрэсаваныя ў Расейскай імпэрыі]] [[Катэгорыя:Высланыя]] [[Катэгорыя:Памерлі ў 1896 годзе]] [[Катэгорыя:Памерлі 7 траўня]] [[Катэгорыя:Памерлі ў Бабруйску]] [[Катэгорыя:Козел-Паклеўскія]] c6ikge8oj21uf7bqgbitste8rwiobhw Хрыста Боцеў 0 137455 2699336 2596059 2026-11-07T12:35:55Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 2699336 wikitext text/x-wiki {{Іншыя значэньні|Боцеў (неадназначнасьць)}} {{Пісьменьнік |Імя = Хрыста Боцеў |Арыгінал імя = Христо Ботев |Партрэт = Христо Ботев.jpg |Памер = |Апісаньне = |Імя пры нараджэньні = |Псэўданімы = |Гады актыўнасьці = 1867—1876 |Напрамак = [[рамантызм]], [[рэалізм (літаратура)|рэалізм]] |Жанр = [[лірыка]] |Дэбют = 1867 |Значныя творы = |Прэміі = |Узнагароды = |Подпіс = |Апісаньне подпісу = |ВікіКрыніца = |ВікіКрыніца пераклады на беларускую = |Палічка = |Сайт = [http://www.hristobotev.com/ Бачына, прысьвечаная Боцеву] }} '''Хры́ста Бо́цеў''' ({{Мова-bg|Христо Ботев}}), пры нараджэньні '''''Хрыста Боцеў Петкаў''''' ({{Мова-bg|Христо Ботьов Петков}}; {{Дата ў старым стылі|6 студзеня|1848|25 сьнежня 1847}}, [[Калофер]] — 1 чэрвеня 1876, Камарата, [[Балканскія горы|Старая Планіна]]) — [[Баўгарыя|баўгарскі]] [[грамадзкі дзяяч]], [[паэт]] і [[публіцыст]]. == Жыцьцяпіс == Нарадзіўся ў Калофэры ў сям’і настаўніка і дзеяча вызвольнага руху Боцё Петкава. Навучаўся ў родным месьце, у 1863 паступіў у Другую [[Адэса|адэскую]] гімназію. За ўдзел у рэвалюцыйна-дэмакратычным руху ў 1865 року быў выключаны з гімназіі. Працягнуў навучаньне ў [[Адэскі нацыянальны ўнівэрсытэт імя Мечнікава|Новарасейскім унівэрсытэце (Адэса)]]. Працаваў настаўнікам у сяле [[Задунаеўка]] ў [[Бэсарабія|Бэсарабіі]]. У 1867 вярнуўся ў Калофэр. Падчас урачыстасьцяў у гонар Кірылы й Мятода выступіў з антытурэцкаю прамовай, пасьля чаго быў вымушаны эміграваць у Румынію. У Бухарэсьце браў удзел у аб’яднаньнях баўгарскай эміграцыі, увайшоў у Баўгарскі рэвалюцыйны камітэт, выдаваў газэту «Дума на българските емигранти» ({{Мова-be|Слова баўгарскіх эмігрантаў|скарочана}}). Браў удзел у [[Красавіцкае паўстаньне (1876)|Красавіцкім паўстаньні 1876 року]]. {{Дата ў старым стылі|1 чэрвеня|1876|20 траўня}} быў сьмяротна паранены турэцкім снайпэрам. Паводле іншае вэрсіі, быў забіты адным са сваіх паплечнікаў. Усе ўдзельнікі аддзелу, якім кіраваў Боцеў, таксама загінулі. == Памяць == Пасьля атрыманьня незалежнасьці Хрыста Боцеў стаў адным з шанаваных у Баўгарыі дзеячоў нацыянальнага адраджэньня. З 1885 дзень 2 чэрвеня адзначаецца як нацыянальнае сьвята ''Дзень Боцева і загінулых за свабоду і незалежнасьць Баўгарыі''. У Калофэры дзейнічае {{Не перакладзена|Нацыянальны музэй «Хрыста Боцеў»|дом-музэй Боцева|bg|Национален музей "Христо Ботев"}}; у адноўленым караблі {{Не перакладзена|Радзецкі (параход)|«Радзецкі»|bg|Радецки (кораб)}}, на якім аддзел Боцева прыбыў на дапамогу паўстаньню, таксама дзейнічае музэй. Імем Хрыста Боцева названыя вуліцы амаль у кожным месьце [[Баўгарыя|Баўгарыі]], у шматлікіх местах [[Румынія|Румыніі]] й іншых краінах; шматлікія навучальныя ўстановы і бібліятэкі; футбольныя клюбы, стадыёны і горад [[Боцеўград]]. Ягонае імя носяць [[Боцеў (Балканы)|гара ў Балканах]], [[Боцеў (Антарктыка)|пік у Антарктыцы]], {{Не перакладзена|Боцеў (Лівінгстан)|скрайні паўднёвы пункт|bg|Ботев (нос)}} востраву [[Лівінгстан (востраў)|Лівінгстан]], {{Не перакладзена|Боцеў (астэроід)|малая плянэта|bg|225238 Христо Ботев}}. Помнікі Хрыста Боцеву ўсталяваныя ў Баўгарыі, Малдове, Расеі, Украіне. На беларускую мову вершы Боцева перакладаў [[Ніл Гілевіч]], а таксама [[Алесь Разанаў]] і [[Мікола Хведаровіч]]. == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Літаратура == * {{Кніга |аўтар = Бурмов, Александър. |частка = |загаловак = Христо Ботев и неговата чета |арыгінал = |спасылка = |адказны = |выданьне = |месца = София |выдавецтва = |год = 1974 |том = |старонкі = |старонак = 785 |сэрыя = |isbn = |наклад = }} * {{Кніга |аўтар = Жечев, Николай. |частка = |загаловак = Христо Ботйов&nbsp;— летопис за живота и дейността му 1847/1848 — 1876 |арыгінал = |спасылка = |адказны = |выданьне = |месца = София |выдавецтва = |год = 2007 |том = |старонкі = |старонак = 305 |сэрыя = |isbn = 9549544436674 |наклад = }} * {{Кніга |аўтар = Евгений Волков. |частка = |загаловак = Христо Ботев |арыгінал = |спасылка = http://lib.a-bg.net/2009/12/evgeni-volkov-hristo-botev.htm |адказны = |выданьне = |месца = София |выдавецтва = ФАБ |год = 2009 |том = |старонкі = |старонак = |сэрыя = |isbn = |наклад = }} == Вонкавыя спасылкі == {{ВікіКрыніца-мова|bg|Автор:Христо Ботев}} {{Вікіцытатнік-мова|bg|Христо Ботев}} * [http://www.hristobotev.com/ Бачына, прысьвечаная Хрыста Боцеву]{{ref-bg}} * [https://web.archive.org/web/20130224121209/http://prajdzisvet.org/authors/38-botsieu-khrysta.html Біяграфія] на [[ПрайдзіСьвет|ПрайдзіСьвеце]] ** [https://web.archive.org/web/20210102162741/http://prajdzisvet.org/kit/45-razvitannie.html Развітаньне. Вершы] {{Рамантызм}} {{Бібліяінфармацыя}} {{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Боцеў, Хрыста}} [[Катэгорыя:Баўгарскія паэты]] [[Катэгорыя:Баўгарскія рэвалюцыянэры]] [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў Калоферы]] [[Катэгорыя:Загінулі ў баі]] [[Катэгорыя:Асобы, у гонар якіх названы астэроід]] [[Катэгорыя:Людзі, у гонар якіх названыя вуліцы]] [[Катэгорыя:Хрыста Боцеў| ]] nhovdezf0r7s9iysg40vurz2tiviku0 Ян Ходзька-Барэйка 0 138491 2699440 2667098 2026-11-07T20:00:02Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 2699440 wikitext text/x-wiki {{Цёзкі}} {{Шляхціч}} '''Ян (Іва́н) Хо́дзька''', '''Барэ́йка''' (24 чэрвеня 1777, [[Крывічы (Мядзельскі раён)|мяст. Крывічы]] Вялейскага пав. Менскай губ., цяпер Мядзельскі раён Менскай вобласьці — 10 лістапада 1851, [[Менск]]; Псэўданімы: ''Ян са Сьвіслачы'', ''Jan ze Świsłoczy'') — пісьменьнік, драматург, грамадзкі дзяяч. Бацька [[Язэп Ходзька|Язэпа Ходзькі]], [[Міхал Ходзька|Міхала Ходзькі]], [[Станіслаў Ходзька|Станіслава Ходзькі]] і [[Аляксандар Ходзька|Аляксандра Ходзькі]]. == Біяграфія == Атрымаў хатнюю адукацыю, навучаўся ў школах [[Вільня|Вільні]]. З 1793 г. цывільна-вайсковы камісар Ашмянскага пав., з 1795 г. асэсар суду ў Паставах, з 1798 г. падсудак, з 1808 г. падкаморы Вялейскага пав., з 1811 г. старшыня Галоўнага цывільнага суду ў Менску. Адзін з арганізатараў масонскіх ложаў у Менску і Вільні. Дом Я. Ходзькі ў Менску стаў асяродкам культуры, дзе арганізоўваліся канцэрты і тэатральныя пастаноўкі. Пасьля звальненьня зь дзяржаўнай службы пераехаў у Вільню, дзе працаваў у [[Камісія па спадчыне князёў Радзівілаў|Камісіі па спадчыне князёў Радзівілаў]]. Быў сябрам таварыстваў [[Таварыства дабрачыннасьці|дабрачыннасьці]] і [[Таварыства шубраўцаў|шубраўцаў]]. Захапіўся праблемамі асьветы ў краі. У артыкуле ў часопісе «Dzieje dobroczynności» (1820, № 1) выказаўся за пашырэньне адукацыі сярод народу; ідэю народнай школы і асьветы разьвіў у аповесьці «Пан Ян са Сьвіслачы» (1821). У выніку Я. Ходзька быў абраны ганаровым сябрам Віленскага ўнівэрсытэту і прызначаны інспэктарам школаў Віленскай, Магілёўскай і Віцебскай губ. У 1826 арыштаваны і зьняволены ў Петрапаўлаўскай крэпасьці. Вярнуўся ў Вільню вясной 1830. Знаходзіўся пад наглядам паліцыі. За ўдзел у [[Паўстаньне 1830—1831 гадоў|паўстаньні 1830—1831 гадоў]] зноў арыштаваны ў 1830. Сасланы на Ўрал. Вярнуўшыся ў 1834 з ссылкі, жыў з арандатарства ў Менскай губ. Пісаў мэмуары. Пахаваны ў [[Заслаўе|Заслаўі]]. == Творчасьць == Пісаў на польскай мове. Клясыцыст, потым псэўдаклясыцыст-маралізатар. Аўтар камэдыі «Вызваленая Літва, або Пераход Нёмана» (1812), трагедыі «Кракус» (нап. 1816), аповесьцей «Пан Ян са Сьвіслачы…» (1821) і «Брат і сястра» (1845), трактата «Аб эксдывізіях, або Аб судовым падзеле маёнтка даўжніка на карысьць крэдытораў» (1816), успамінаў і артыкулаў па гісторыі Меншчыны, адметных жывасьцю апавяданьня і значнай колькасьцю беларусізмаў. Друкаваўся ў часопісе «Dziennik Wileński» («Віленскі дзёньнік»), альманаху «Rubon» («Рубон») і інш. П’есы Я. Ходзькі ставіліся ў Менску на аматарскай сцэне ў 1812. == Бібліяграфія == * Pisma rozmaite autora «Pana Jana ze Świsłoczy». T. 1—12. Wilno, 1837—1842. * Diecezja Mińska około 1830 roku. T. 1. Struktury parafialne. Lublin, 1998. == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Літаратура == * Маракоў Л. У. Рэпрэсаваныя літаратары, навукоўцы, работнікі асветы, грамадскія і культурныя дзеячы Беларусі, 1794—1991. Энц. даведнік. У 10 т. Т.2. —Мн:, 2003. ISBN 985-6374-04-9 ** Грыцкевіч В. П., Мархель У. І. Пан Ян са Свіслачы з сынамі // Памяць: Гіст.-дакум. хроніка Мядзельскага р-на. Мн., 1998; ** PSB; ** АЗБ. * Chodźko D. Jan Chodźko: Obrazek życiorysowy // Teka Wileńska. 1858, № 5. * Turska H. Język Jana Chodźki. Wilno, 1930. == Вонкавыя спасылкі == * [https://web.archive.org/web/20250115062323/https://bis.nlb.by/by/documents/135456 Беларусь у асобах і падзеях] {{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Ходзька-Барэйка, Ян}} [[Катэгорыя:Беларускія драматургі]] [[Катэгорыя:Беларускія літаратары]] [[Катэгорыя:Удзельнікі паўстаньня 1830—1831 гадоў]] gwe1d5g8yulfr657q1fotq06az8etrw Андрэй Баранок 0 139468 2699558 2673945 2026-11-08T08:23:17Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 2699558 wikitext text/x-wiki {{Футбаліст}} '''Андрэй Баранок''' ({{Н}} 20 ліпеня 1979 году) — беларускі футбаліст, паўабаронца. Цяпер трэнэр. == Кар’ера == === Клюбная === Большую частку кар’еры правёў у [[Віцебск (футбольны клюб)|«Віцебску»]]. У 2008—2009 гадах гуляў за [[Гомель (футбольны клюб)|«Гомель»]]. Застаўся ў «Віцебску» і пасьля вылету клюбу з Найвышэйшай лігі паводле вынікаў сэзону 2011 году. У студзені 2013 году падпісаў кантракт з наваполацкім [[Нафтан|«Нафтанам»]]<ref>[http://www.football.by/news/40765.html Андрей Баранок подписал контракт с "Нафтаном"]</ref>. У «Нафтане» звычайна выходзіў на замену ў канцы мачтаў, толькі ў жніўні зьяўляўся ў стартавым складзе на пазыцыі апорнага паўабаронцы. Пасьля заканчэньня сэзону ў студзені 2014 году вярнуўся ў «Віцебск»<ref>[http://football.by/news/53768.html Карпович и Баранок стали игроками "Витебска"]</ref>, дзе стаў трывалым гульцом асноўнага складу. У сьнежні 2014 году забіў два мячы ў стыкавых матчах супраць магілёўскага [[Дняпро Магілёў|«Дняпра»]], што дазволіла віцебчукам пасьля трохгадовага перапынку вярнуцца ў Найвышэйшую лігу. У студзені 2015 году падоўжыў кантракт зь «Віцебскам»<ref>[http://football.by/news/66068.html "Витебск" продлил соглашение с Андреем Баранком и просматривает украинского защитника]</ref>. У сэзоне 2015 году заставаўся асноўным апорным абаронцам віцебскага клюбу. У першай палове 2016 году звычайна гуляў у асноўным складзе, пазьней стаў часьцей выходзіць на замену. У сэзоне 2017 году заставаўся на лаўцы запасных, гуляў за дубль. У канцы сэзону абвесьціў аб завяршэньні кар’еры, апошні матч правёў 26 лістапада 2017 году супраць менскага [[Дынама Менск (футбольны клюб)|«Дынама»]] (1:4)<ref>[http://www.football.by/news/107377.html Андрей Баранок завершил карьеру]</ref>. Аднак, пасьля ўзбуйненьня Другой лігі ўзнавіў кар’еру ў складзе клюбу «[[Гарадоцкія львы Гарадок|Гарадоцкія львы]]». === Трэнэрская === У жніўні 2018 году ачоліў дублюючы склад [[Віцебск (футбольны клюб)|«Віцебску»]]. == Статыстыка == {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- !rowspan="2"| Клюб !!rowspan="2"| Сэзон !!colspan="3"| Чэмпіянат |- ! Дывізіён !! Матчы !! Галы |- |rowspan="3"| [[Віцебск (футбольны клюб)|Віцебск]] || [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2015 году|2015]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2015 году|Найвышэйшая ліга]] || 22 || 1 |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2016 году|2016]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2016 году|Найвышэйшая ліга]] || 19 || 0 |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2017 году|2017]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2017 году|Найвышэйшая ліга]] || 1 || 0 |} == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Вонкавыя спасылкі == * [https://web.archive.org/web/20250113043128/http://fcnaftan.com/node/1176 Профіль на сайце «Нафтану»]{{Ref-ru}} * [http://www.fc.vitebsk.by/node/1155 Профіль на сайце «Віцебску»]{{Недаступная спасылка|date=January 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Ref-ru}} * [http://www.pressball.by/footballstat/andrei_baranok/ Статыстыка «ПБ-Инфо»]{{Ref-ru}} {{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Баранок, Андрэй}} [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў Віцебску]] [[Катэгорыя:Беларускія футбалісты]] [[Катэгорыя:Футбалісты клюбу «Віцебск»]] [[Катэгорыя:Футбалісты клюбу «Гомель»]] [[Катэгорыя:Футбалісты клюбу «Нафтан» Наваполацак]] [[Катэгорыя:Футбалісты клюбу «Гарадоцкія Львы» Гарадок]] 6qklhtxg2agzdun57n1891h0e7stski Яўген Мілеўскі 0 141719 2699447 2662283 2026-11-07T20:49:02Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 2699447 wikitext text/x-wiki {{Футбаліст}} '''Яўген Мілеўскі''' ({{Н}} 14 студзеня 1995 году) — беларускі футбаліст, паўабаронца гомельскага «[[Лякаматыў Гомель|Лякаматыва]]». == Кар’ера == === Клюбная === Кар’еру пачаў у складзе «[[Гомель (футбольны клюб)|Гомля]]», дзе гуляў за клюбны дубль. 17 траўня 2013 году дэбютаваў у асноўным складзе «Гомля». У другім сваім матчы за аснову, 24 траўня 2013 году супраць [[БАТЭ Барысаў|БАТЭ]], выйшаў на замену на 93-й хвіліне і праз хвіліну падаў кутавы, пасьля якога [[Аляксандар Карніцкі]] пераправіў мяч у браму суперніка, чым здабыў «Гомлю» перамогу (2:1). Пасьля Мілеўскі ў сэзоне 2013 году згуляў яшчэ некалькі матчаў за першую каманду. У сэзоне 2014 году доўгі час спаборнічаў толькі за дубль, але ў канцы сэзону 2014 году пачаў зьяўляцца ў стартавым складзе на пазыцыі апорнага паўабаронцы. У лістападзе 2014 году падоўжыў кантракт з «Гомлем»<ref>{{cite web|date = 2014-11-21|url = https://football.by/news/63950 |title = "Гомель" продлил контракт с Милевским |website = football.by|access-date = 2024-02-15|language = ru}}</ref>. У сэзоне 2015 году ўжо быў асноўным апорным паўабаронцам каманды. У верасьні і кастрычніку адсутнічаў праз траўмы, а пазьней вярнуўся ў асноўны склад. Сэзон 2016 году разам з «Гомлем» правёў у Першай лізе і дапамог камандзе атрымаць перамогу ў турніры. У першай палове сэзону 2017 году гуляў у першай адзінаццатцы каманды, але страціў месца ў пачатковым складзе і пачаў выходзіць на гульнявую пляцоўку за дубль. У студзені 2018 году яшчэ на адзін год падоўжыў кантракт з клюбам<ref>{{cite web|date = 2018-01-12|url = https://football.by/news/108824 |title = "Гомель" продлил контракт с Милевским |website = football.by|access-date = 2024-02-15|language = ru}}</ref>. Аднак, у сэзоне 2018 году толькі ў трох матчах выйшаў на замену. У жніўні 2018 году перайшоў у жыткавіцкі [[ЮАС Жыткавічы|ЮАС]]<ref>{{cite web|date = 2018-08-09|url = https://football.by/news/116511 |title = Милевский перешел в ЮАС |website = football.by|access-date = 2024-02-15|language = ru}}</ref>. У студзені 2019 году стаў гульцом сталічнага «[[Энэргетык-БДУ Менск|Энэргетыка-БДУ]]»<ref>{{cite web|date = 2019-01-14|url = https://football.by/news/122183 |title = Евгений Милевский перешел в "Энергетик-БГУ" |website = football.by|access-date = 2024-02-15|language = ru}}</ref>, аднак ужо ў сакавіку на ўзаемную згоду бакоў пакінуў яго і далучыўся да рэчыцкага «[[Спадарожнік Рэчыца|Спадарожніка]]»<ref>{{cite web|date = 2019-03-12|url = https://football.by/news/124293 |title = "Спутник" объявил о переходе Евгения Милевского |website = football.by|access-date = 2024-02-15|language = ru}}</ref>, а праз два тыдні зноў стаў гульцом «Гомля»<ref>{{cite web|date = 2019-03-26|url = https://football.by/news/124781 |title = Евгений Милевский вернулся в "Гомель". Это третий клуб, с которым футболист заключал контракт в межсезонье |website = football.by|access-date = 2024-02-15|language = ru}}</ref>. У першай палове сэзону 2019 году звычайна заставаўся на лаўцы запасных, зь лета пачаў часьцей зьяўляцца ў стартавым складзе. У сьнежні 2019 году падоўжыў кантракт з гомельскім клюбам<ref>{{cite web|date = 2019-12-29|url = https://football.by/news/135103 |title = "Гомель" продлил контракты с Терещенко и Милевским |website = football.by|access-date = 2024-02-15|language = ru}}</ref>. У 2020 годзе звычайна выходзіў на замену. У пачатку 2021 году трэнаваўся з рэчыцкім «Спадарожнікам», а пазьней далучыўся да пінскай «[[Хваля Пінск|Хвалі]]», зь якой у сакавіку склаў працоўную ўгоду<ref>{{cite web|date = 2021-03-25|url = https://football.by/news/149993 |title = Милевский, Теслюк и Ходенков стали игроками "Волны" |website = football.by|access-date = 2024-02-15|language = ru}}</ref>. Пачынаў сэзон у стартавым складзе каманды, але зь верасьня пераважна выходзіў на замену. У студзені 2022 году паводле пагадненьня бакоў пакінуў пінскі клюб<ref>{{cite web|date = 2022-01-25|url = https://football.by/news/160609 |title = Милевский и Теслюк расторгли контракты с "Волной" |website = football.by|access-date = 2024-02-15|language = ru}}</ref> і неўзабаве стаў гульцом гомельскага «[[Лякаматыў Гомель|Лякаматыва]]»<ref>{{cite web|date = 2022-02-03|url = https://football.by/news/160938 |title = Первая лига все-таки без "Крумкачоў", "Волна" без лучшего бомбардира, усиление "Локо" |website = football.by|access-date = 2024-02-15|language = ru}}</ref>, дзе замацаваўся ў пачатковым складзе. У студзені 2023 году падоўжыў супрацу з гамельчукамі<ref>{{cite web|date = 2023-01-31|url = https://football.by/news/171678 |title = "Локомотив" продлил пятерых и расстался с двумя игроками |website = football.by|access-date = 2024-02-15|language = ru}}</ref>. У студзені 2024 году зноў падоўжыў кантракт зь «Лякаматывам»<ref>{{cite web|date = 2024-01-26|url = https://bel.football/evgeniy_milevskiy_prodlil_kontrakt_s_lokomotivom |title = Евгений Милевский продлил контракт с «Локомотивом» |website = bel.football|access-date = 2024-02-15|language = ru}}</ref>. У чэрвені 2025 году згуляў 100-ы матч у складзе гомельскага клюбу<ref>{{Спасылка|дата публікацыі = 2025-06-16 |url = https://football.by/news/203724 |загаловак = Евгений Милевский провел 100-й матч за гомельский "Локомотив" |выдавец = Football.by |дата доступу = 2026-03-20 |мова = ru}}</ref>. === Міжнародная === Выступаў за [[Юніёрская зборная Беларусі па футболе|зборную Беларусі (да 19 гадоў)]]. 16 студзеня 2015 году дэбютаваў у [[Моладзевая зборная Беларусі па футболе|зборнай Беларусі (да 21 году)]] у матчы супраць зборнай Туркмэністану на [[Кубак Садружнасьці|Кубку Садружнасьці]]. Усяго за зборную правёў 8 матчаў — усе ў першай палове 2015 году. == Статыстыка == {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- !rowspan="2"| Клюб !!rowspan="2"| Сэзон !!colspan="3"| Чэмпіянат |- ! Дывізіён !! Матчы !! Галы |- |rowspan="4"| [[Гомель (футбольны клюб)|Гомель]] || [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2015 году|2015]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2015 году|Найвышэйшая ліга]] || 22 || 0 |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2016 году|2016]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2016 году|Першая ліга]] || 24 || 2 |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2017 году|2017]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2017 году|Найвышэйшая ліга]] || 16 || 0 |- |rowspan="2"| [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2018 году|2018]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2018 году|Найвышэйшая ліга]] || 3 || 0 |- | [[ЮАС Жыткавічы|ЮАС]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2018 году|Першая ліга]] || 11 || 0 |} == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} == Вонкавыя спасылкі == * [https://web.archive.org/web/20180430070054/http://www.fcgomel.by/team/main/players/milevskij_evgenij Профіль на сайце «Гомелю»]{{Ref-ru}} * [http://www.pressball.by/footballstat/evgeny_milevsky/ Статыстыка «ПБ-Инфо»]{{Ref-ru}} {{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Мілеўскі, Яўген}} [[Катэгорыя:Беларускія футбалісты]] fappv44j1d00jpnicnmk4q26e54rscr Арцём Татарэвіч 0 146887 2699633 2491861 2026-11-08T10:12:57Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 2699633 wikitext text/x-wiki {{Футбаліст}} '''Арцём Татарэвіч''' (нарадзіўся 28 студзеня 1992 году) — беларускі футбаліст, абаронца пінскай «[[Хваля Пінск|Хвалі]]». == Кар’ера == Выхаванец пінскай СДЮШАР-3. З 2009 году выступаў за пінскую «[[Хваля Пінск|Хвалю]]», дзе зь цягам часу стаў асноўным абаронцам. У жніўні 2013 году перайшоў у берасьцейскае «[[Дынама Берасьце|Дынама]]». Дэбютаваў за асноўную каманду 21 верасьня 2013 году ў матчы супраць «[[Нафтан Наваполацак|Нафтану]]». Пасьля пачаў трывала зьяўляцца ў асноўным складзе на пазыцыі левага абаронцы. У сэзоне 2014 году ўжо быў асноўным левым абаронцам клюбу, правёў 28 матчаў у чэмпіянаце. Па заканчэньні сэзону 2014 году быў прызваны на службу ва Ўзброеныя Сілы<ref>[http://by.tribuna.com/football/1025123692.html Защитника бресткого «Динамо» Артема Татаревича забирают в армию]</ref>. 13 сьнежня 2014 году прыняў воінскую прысягу<ref>[http://football.by/news/64841.html Защитник брестского "Динамо" Артем Татаревич принял военную присягу (ФОТО)]</ref>. У студзені 2015 году стала вядома, што праз службу Арцём прапусьціць сэзон 2015 году<ref>[http://football.by/news/65927.html Вабищевич и Татаревич покинули брестское "Динамо"]</ref>. Тым ня менш, у 2015 годзе двойчы згуляў за дынамаўцаў у Кубку Беларусі. У чэрвені 2016 году пасьля заканчэньня службы вярнуўся ў берасьцейскі клюб<ref>[http://by.tribuna.com/football/1040978067.html Татаревич вернулся в брестское «Динамо» после службы в армии]</ref>. У другой палове сэзону 2016 году абараняў колеры дублю берасьцейцаў, а ў вось ў першай камандзе не зьяўляўся на полі. Зь лютага 2017 году трэнаваўся з «[[Хваля Пінск|Хваляй]] і ў выніку падпісаў кантракт з клюбам<ref>[http://football.by/news/96701.html "Волна" подписала Татаревича, Коневегу и Дыбина]</ref>. У складзе «Хвалі» зноў стаў асноўным абаронцам. У лютым 2018 году падоўжыў пагадненьне на наступны сэзон<ref>[https://web.archive.org/web/20190318014252/http://www.fcvolna-pinsk.by/37-glabnaia-/2008-04-18-05-27-27/1698-v-volne-popolnenie-3.html В "Волне" пополнение] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20190318014252/http://www.fcvolna-pinsk.by/37-glabnaia-/2008-04-18-05-27-27/1698-v-volne-popolnenie-3.html |date=18 сакавіка 2019 }}</ref>. У студзені 2019 году ў чарговы раз падоўжыў кантракт<ref>[http://football.by/news/122004.html Три игрока продлили контракты с "Волной", Куган покинул команду]</ref>. У сэзоне 2019 году, як і ў папярэдніх, заставаўся трывалым гульцом асновы. У пачатку 2020 году пачаў рыхтавацца з «Хваляй» да сэзону і ў лютым працягнуў супрацу з клюбам<ref>[http://football.by/news/136839.html "Волна" продлила контракт с Татаревичем]</ref>. У 2020—2021 гадах стаў радзей зьяўляцца на полі. У лютым 2022 году па заканчэньні кантракта пакінуў «Хвалю»<ref>[http://fcvolna-pinsk.by/novosti/artyom-tatarevich-rasstayotsya-s-volnoj/ Артём Татаревич расстаётся с «Волной»]</ref>. Хутка пачаў трэнавацца зь пінскім «[[Стэнлес Пінск|Стэнлесам]]», у сакавіку афіцыйна ўзмоцніў каманду, аднак неўзабаве пакінуў «Стэнлес», не згуляўшы за яго ў афіцыйных матчах, і перайшоў на адміністратарскую працу ў «Хвалі»<ref>[https://football.by/news/162459.html Виталий Рушницкий снова игрок "Стэнлеса"]</ref>. З другой паловы 2022 году зноў стаў трапляць у заяўку «Хвалі» ў якасьці гульца. == Статыстыка == {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- !rowspan="2"| Клюб !!rowspan="2"| Сэзон !!colspan="3"| Чэмпіянат |- ! Дывізіён !! Матчы !! Галы |- |rowspan="2"| [[Хваля Пінск|Хваля]] || [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2017 году|2017]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2017 году|Першая ліга]] || 28 || 3 |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2018 году|2018]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2018 году|Першая ліга]] || 26 || 0 |} == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} == Вонкавыя спасылкі == * [https://web.archive.org/web/20221206143452/https://dynamo-brest.by/command/main-team/osnova/player/14--2014/2-dynamo-brest/148-- Профіль на сайце берасьцейскага «Дынама»]{{Ref-ru}} * [http://www.pressball.by/footballstat/artiom_tatarevich/ Статыстыка «ПБ-Инфо»]{{Ref-ru}} {{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Татарэвіч, Арцём}} [[Катэгорыя:Беларускія футбалісты]] [[Катэгорыя:Футбалісты клюбу «Хваля» Пінск]] [[Катэгорыя:Футбалісты клюбу «Дынама» Берасьце]] jj9t42whcqfp12yv2zy4l08a8fcx62l Эдгар Дэга 0 149902 2699393 2375180 2026-11-07T16:58:39Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 1 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 2699393 wikitext text/x-wiki {{Мастак |Імя = Эдгар Дэга |Партрэт = Edgar Germain Hilaire Degas 061.jpg |Памер = 200пкс |Апісаньне = |Імя пры нараджэньні = Edgar Degas |Дата нараджэньня = {{Нарадзіўся|19|7|1834}} |Месца нараджэньня = [[Парыж]] |Дата сьмерці = {{Памёр|27|9|1917}} |Месца сьмерці = [[Парыж]] |Нацыянальнасьць = |Грамадзянства = |Заняткі = |Вучоба = |Плынь = [[імпрэсіянізм]] |Працы = [[Абсэнт (карціна)|Абсэнт]]<br />[[Блакітныя танцоўшчыцы]] |Узнагароды = |Commons = Category:Edgar Degas }} '''Эдгар-Жэрмэн-Ілер дэ Га''' або '''Эдгар Дэга''' ({{мова-fr|Edgar Germain Hilaire Degas}}; [[19 ліпеня]] [[1834]], [[Парыж]], [[Францыя]] — [[27 верасьня]] [[1917]], [[Парыж]], [[Францыя]]) — [[Францыя|францускі]] жывапісец, адзін з самых слынных і арыгінальны прадстаўнікоў [[імпрэсіянізм]]у. == Біяграфія й творчасьць == Дэга нарадзіўся 19 ліпеня [[1834]] году ў Парыжы, у заможнай сям’і шляхетнага паходжаньня Агюста дэ Га й Сэлестыны Мюсон. Ён быў старэйшым зь пяцёх дзяцей. Ва ўзросьце 13 гадоў Эдгар страціў маці, што зьявілася для яго сур’ёзным ударам. Пазьней, у маладосьці, пад уплывам новых сацыяльных ідэяў, Эдгар зьмяніў сваё прозьвішча з дэ Га на менш «шляхетнае» Дэга. Бацька мастака, Агюст дэ Га, кіраваў францускім аддзяленьнем буйнога банка, заснаванага ў Італіі дзедам Эдгарам Дэга, Рэнэ Ілерам дэ Га. Ілер дэ Га эміграваў у Італію ў гады [[Француская рэвалюцыя|Францускай рэвалюцыі]], лічачы, што ягонае жыцьцё ў небяспэцы. Маці Эдгара, Сэлестына Мюсон, была родам з францускай сям’і, што асела ў [[Злучаныя Штаты Амэрыкі|Амэрыцы]]. Ейны бацька быў брокерам на баваўнянай біржы ў [[Новы Арлеан|Новым Арлеане]]. == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Вонкавыя спасылкі == * [https://web.archive.org/web/20111210040557/http://www.abcgallery.com/D/degas/degas.html Edgar Degas at Olga’s Gallery] * [https://web.archive.org/web/20120722112227/http://www.impressionist--paintings.com/russian/DEGA/biograph_dega.shtml Жыцьцё і творчасць Эдгара Дэга на сайце Карціны імпрэсіяністаў] * [https://web.archive.org/web/20130921060846/http://impressionism.ru/degas.html Эдгар Дэга на сайце Impressionism.ru] * [http://gallerix.ru/album/Edgar-Degas Поўны збор карцінаў Эдгара Дэга] * [http://www.art-drawing.ru/gallery/category/1074-degas-edgar-germain-hilaire Дэга Эдгар-Жэрмэн-Ілер. Карціны] {{Недаступная спасылка|date=November 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} [https://web.archive.org/web/20131215130822/http://www.art-drawing.ru/biographies/brief-biographies/455-degas-edgar і біяграфія] {{Бібліяінфармацыя}} {{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Дэга, Эдгар}} [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў Парыжы]] [[Катэгорыя:Памерлі ў Парыжы]] [[Катэгорыя:Выпускнікі ліцэя Людовіка Вялікага]] [[Катэгорыя:Мастакі-імпрэсіяністы]] [[Катэгорыя:Францускія мастакі і мастачкі]] s08al406rs56027rwz5jh9xopim6ssf Алесь Марціновіч 0 151821 2699533 2563359 2026-11-08T05:05:22Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 2699533 wikitext text/x-wiki {{Цёзкі}} {{Пісьменьнік |Імя = Алесь Марціновіч |Лацінка = Aleś Marcinovič |Арыгінал імя = Алесь Андрэевіч Марціновіч |Партрэт = |Памер = |Апісаньне = |Імя пры нараджэньні = |Псэўданімы = |Дата нараджэньня = {{Нарадзіўся|18|8|1946|1}} |Месца нараджэньня = [[вёска]] [[Казловічы (Менская вобласьць)|Казловічы]], [[Слуцкі раён]], [[Менская вобласьць]], [[Беларуская ССР]], [[СССР]] |Дата сьмерці = |Месца сьмерці = |Род дзейнасьці = [[журналіст]] |Гады актыўнасьці = З 1966-га |Напрамак = |Жанр = [[аповед]], [[нарыс]], [[эсэ]] |Мова = [[Беларуская мова|беларуская]] |Мова2 = [[Расейская мова|расейская]] |Дэбют = |Значныя творы = |Прэміі = [[Дзяржаўная прэмія Рэспублікі Беларусь]] (1998), [[Літаратурная прэмія імя Максіма Багдановіча]], [[Літаратурная прэмія імя Ўладзімера Калесьніка]], «[[Залаты купідон]]» (2006, 2007), «[[Залатое пяро]]» |Узнагароды = {{Мэдаль Францішка Скарыны}} |Подпіс = |Апісаньне подпісу = |ВікіКрыніца = |ВікіКрыніца пераклады на беларускую = |commons = |Палічка = |Камунікат = |Сайт = }} '''Але́сь Марціновіч''' (нарадзіўся 18 жніўня 1946 году, в. Казловічы Слуцкага раёну) — беларускі [[пісьменьнік]], [[крытык]], [[літаратуразнаўца]]. == Біяграфія == Нарадзіўся ў сям’і настаўнікаў. [[Бацька]] Андрэй Рыгоравіч выкладаў гісторыю, [[маці]] Яўгенія Аляксандраўна працавала ў пачатковых клясах. Пасьля заканчэньня ў 1964 годзе Навасёлкаўскай сярэдняй школы [[Капыльскі раён|Капыльскага раёну]] паступіў на беларускае аддзяленьне [[Філялягічны факультэт БДУ|філялягічнага факультэту]] [[Беларускі дзяржаўны ўнівэрсытэт|Беларускага дзяржаўнага ўнівэрсытэту]]. З трэцяга курсу перавёўся на аддзяленьне журналістыкі. У 1968 г. закончыў ужо [[Інстытут журналістыкі БДУ|факультэт журналістыкі]] БДУ. Па разьмеркаваньні працаваў загаднікам аддзелу лістоў і масавай работы [[дарагічын]]скай раённай газэты «[[Запаветы Ільліча]]». У 1969 г. прызваны ў савецкае войска. Служыў [[афіцэр]]ам, камандзірам мотастралковага ўзводу ў [[Забайкальскай ваеннай акрузе]], паблізу ад сталіцы [[Буратыя|Буратыі]] гораду [[Улан-Удэ|Ўлан-Удэ]]. Пасьля звальненьня ў запас працаваў у рэдакцыях капыльскай раённай газэты «[[Слава працы]]» і слуцкай раённай газэты «[[Шлях Ільліча]]». Каля 30 гадоў (1972—2001, 2007) працаваў у газэце «[[Літаратура і мастацтва]]» (з 1972 г. — карэспандэнт аддзелу літаратуры, з 1981 г. — загадчык аддзелу інфармацыі і літаратурнага жыцьця). У лістападзе 1999 г. адначасова пачаў працаваць у [[часопіс]]е «[[Беларуская думка]]» (1999—2007): рэдактар аддзелу літаратуры і мастацтва, намесьнік галоўнага рэдактара, першы намесьнік галоўнага рдэдактара. У далейшым намесьнік галоўнага рэдактара часопісаў «[[Нёман (часопіс)|Нёман]]» (2008—2009) і «[[Маладосць]]» (2009—2011). З 2011 г. загаднік аддзелу крытыкі часопісу «[[Полымя (часопіс)|Полымя]]». Абодва [[сын]]ы — [[Дзяніс Марціновіч|Дзяніс]] і [[Ягор Марціновіч|Ягор]] — таксама журналісты. == Творчасьць == Выступаць у друку як журналіст пачаў яшчэ школьнікам. З 1966 г. пачаў публікаваць рэцэнзіі, літаратурна-крытычныя артыкулы. Аўтар больш як 30 кнігаў, у тым ліку выданьняў па гісторыі для дзяцей («[[Эўфрасіньня Полацкая|Сьвятая Еўфрасіньня]]», «Златавуст з Турава» (пра [[Кірыла Тураўскі|Кірылу Тураўскага]]), «Сімяён, сын Полацка» (пра [[Сімяон Полацкі|Сімяона Полацкага]]), «Як [[Ёсіф Гурка|Гурка]] ворагаў граміў», казак («Віця Неслух у краіне Мурашоў»), літаратуразнаўчых дасьледаваньняў («[[Іван Чыгрынаў]]», «Сьвятло чароўнага ліхтарыка: Выбраныя старонкі гісторыі беларускай дзіцячай літаратуры»). Вяршыняй творчасьці ёсьць шматтомная гісторыя Беларусі ў асобах (кнігі «Зерне да зерня», «Хто мы, адкуль мы…», «У часе прасьветленыя твары», «Элегіі забытых дарог» «Сполахі далёкіх зарніц», «Сьвечка на золкім полі», «Птушкі з пакінутых гнёздаў», «Маладзік над засьнежаным шляхам», «Рагнеда і Рагнедзічы»), у якіх упершыню ў беларускай літаратуры праз [[жанр]] мастацка-дакумэнтальных твораў (эсэ, нарыс, апавяданьне) прасочаныя лёсы больш як 300 знакамітых суайчыньнікаў, а таксама тых, хто нарадзіўся ў іншых краінах, але зьвязаў лёс зь Беларусьсю. Склаў кнігі публіцыстыкі «Свабоднае грамадзтва зблізку» (1984), паэзіі «Мы і яны» (1985) і «Слова міру і праўды» (1987), «Памяць: Капыльскі раён: Гісторыка-дакумэнтальныя хронікі гарадоў і раёнаў Беларусі» (2001), «Адсюль выток, адсюль натхненьне…: Шклоўчына літаратурная: проза, паэзія, публіцыстыка» (2007) і іншыя. == Прызнаньне == * Сябра [[Саюз журналістаў Беларусі|Саюзу журналістаў Беларусі]] * Сябра [[Саюз пісьменьнікаў Беларусі|Саюзу пісьменьнікаў Беларусі]] (з 1987 году) * Ляўрэат Дзяржаўнай прэміі Рэспублікі Беларусь (1998) * Ляўрэат літаратурнай прэміі імя [[Максім Багдановіч|Максіма Багдановіча]], * Ляўрэат літаратурнай прэміі імя [[Уладзімер Калесьнік|Уладзімера Калесьніка]], * Ляўрэат літаратурнай прэміі «Залаты купідон» (2006, 2007), * Ляўрэат прэміі Беларускага саюза журналістаў «Залатое пяро». * Узнагароджаны мэдалём [[Францішак Скарына|Францішка Скарыны]]. == Літаратура == * ''Войніч В. А.'' Марціновіч Аляксандр Андрэевіч// Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 10. — Мн.: БелЭН, 2000. — С. 148. * ''Карлюкевіч А.'' Крыжовыя паўстанкі гісторыі літаратуры/ Чаканне Айчыны: кніга рэцэнзій. — Мн.: Дом прэсы, 1998. — С. 58-61. * ''Карлюкевіч А.'' Адкрыццё гістарычных асоб / Карлюкевіч А. Чаканне Айчыны: кніга рэцэнзій. — Мн.: Дом прэсы, 1998. — С. 65-69 * ''Карлюкевіч А.'' Марціновіч Алесь Андрэевіч// Энцыклапедыя гісторыі Беларусі: У 6 т. Т. 5. — Мн.: БелЭН, 1999. — С. 81. * Марціновіч Алесь// Беларускія пісьменнікі (1917—1990): Даведнік/ Складальнік А. К. Гардзіцкі; Навуковы рэдактар А. Л. Верабей. — Мн.: Мастацкая літаратура, 1994. — С. 366. * Марціновіч Аляксандр Андрэевіч// Памяць: Гісторыка-дакументальная хроніка Слуцкага раёна і горада Слуцка. У 2 кн. Кн. 2. — Мн.: БЕЛТА, 2001. — С. 481. * ''Сабалеўскі А. В.'' Марціновіч Алесь// Тэатральная Беларусь: Энцыклапедыя: У 2 т. Т. 2. — Мн.: БелЭН, 2003. — С. 88. * ''Саламаха У. П.'' Праўда там, дзе народ/ Саламаха У. П. Званыя и выбраныя: Кніга літаратурнай публіцыстыкі і рэцэнзій (Бібліятэка часопіса «Маладосць»). — Мн.: Дом прэсы, 1999. — С. 77—83. * ''Урупіна Г. М.'' Марціновіч Алесь// Беларускія пісьменнікі: Бібліяграфічны слоўнік. У 6 т. Т. 4./ Пад рэдакцыяй А. В. Мальдзіса. — Мн.: БелЭН, 1994. — С. 224—231. == Вонкавыя спасылкі == * [https://web.archive.org/web/20160305045055/http://www.knihi.by/knihi/marcinovic-ales-rahnieda-i-rahniedzicy Рагнеда і Рагнедзічы] * [https://web.archive.org/web/20211018110911/https://beldumka.belta.by/ru/issues?author_id=223 Старонка] на бачыне часопіса «Беларуская думка» {{Пісьменьнікі і паэты Беларусі}} {{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Марціновіч Алесь}} [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў Слуцкім раёне]] [[Катэгорыя:Сябры Саюзу пісьменьнікаў Беларусі]] [[Катэгорыя:Беларускія крытыкі]] [[Катэгорыя:Літаратурныя крытыкі]] [[Катэгорыя:Беларускія літаратуразнаўцы]] [[Катэгорыя:Беларускія літаратары]] [[Катэгорыя:Беларускамоўныя пісьменьнікі]] [[Катэгорыя:Беларускія эсэісты]] [[Катэгорыя:Выпускнікі Беларускага дзяржаўнага ўнівэрсытэту]] [[Катэгорыя:Беларускія журналісты]] t7f7l10ig3aeek08nmp3evohmbp80ts Чэмпіёны грамадзянскай супольнасьці 0 152351 2699360 2674680 2026-11-07T15:14:56Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 2699360 wikitext text/x-wiki [[Файл:Asambleja_champions.jpg|міні|300пкс|Чэмпіёны грамадзянскай супольнасьці]] '''Прэмія «Чэмпіёны грамадзянскай супольнасьці»''' ({{мова-en|Civil Society Champions award}}) — штогадовая прэмія, якая адзначае найбольш значныя, выбітныя і яскравыя асобы, арганізацыі і падзеі знакавыя для разьвіцьця беларускага трэцяга сэктару. Прэмія заснаваная [[Асамблея няўрадавых дэмакратычных арганізацыяў|Асамблеяй няўрадавых дэмакратычных арганізацыяў]] Беларусі ў 2009 годзе. Першая цырымонія ўзнагароджаньня адбылася 23 сьнежня 2009 году ў [[Менск]]у.<ref>[http://nn.by/?c=ar&i=33211 Асамблея раздала ўзнагароды]</ref> == Ідэя зьяўленьня прэміі «Чэмпіёны грамадзянскай супольнасьці» == Ідэя — адзначыць найбольш пасьпяховыя рэалізаваныя крэатыўныя ідэі ў грамадзкім сэктары, вызначыць усе цікавыя падзеі году ў жыцьці грамадзянскай супольнасьці і прыцягнуць да іх увагу беларускага грамадзтва.<ref>[http://spring96.org/be/news/49701 Асамблея НДА ўручыць прэміі «Чэмпіёны грамадзянскай супольнасьці»]</ref> == Працэдура вызначэньня пераможцаў == Сьпіс намінацыяў прэміі вызначаецца Праўленьнем [[Асамблея няўрадавых дэмакратычных арганізацыяў|Асамблеі НДА]]. Сябры Рабочай групы Асамблеі НДА прапаноўваюць кандыдатаў на кожную намінацыю з абгрунтаваньнем яе вылучэньня. Шорт-ліст складае Праўленьне. Максымальная колькасьць намінантаў па кожнай намінацыі 7. За пераможцаў галасуюць сябры Рабочай групы, кіраўнікі і экспэрты ўплывовых беларускіх грамадзкіх аб’яднаньняў, атрымальнікам прэміі «Чэмпіёны грамадзянскай супольнасьці» мінулых гадоў. Галасаваць можна толькі па адной кандыдатуры ў кожнай намінацыі. Пераможцам абвяшчаецца кандыдат, які набраў найбольшую колькасьць галасоў. Вынікі галасаваньня зацьвярджаюцца Праўленьнем [[Асамблея няўрадавых дэмакратычных арганізацыяў|Асамблеі НДА]].<ref>[http://novychas.info/hramadstva/chto_stanie_cempijonami_hramad/ Хто стане чэмпіёнамі грамадзянскай супольнасьці-2013?]</ref> == Намінацыі == * '''Грамадзкі лідэр году''' — уручаецца грамадзкаму дзеячу за яго ўнёсак у разьвіцьцё грамадзянскай супольнасьці Беларусі ў бягучым годзе. Улічваюцца ягоны ўплыў на грамадзкі сэктар, аўтарытэт і дасягненьні. * '''Кампанія году''' — уручаецца ініцыятарам і/або прадстаўнікам найбольш значнай агульнанацыянальнай кампаніі, праведзенай НДА ў бягучым годзе. Улічваецца важнасьць паднятай тэмы, маштаб кампаніі, дасягнутыя вынікі, а таксама розгалас у СМІ. * '''Новая ініцыятыва''' — уручаецца прадстаўнікам новай грамадзянскай ініцыятывы, якая распачала сваю дзейнасьць у бягучым годзе. Улічваецца актуальнасьць абранага кірунку дзейнасьці і важнасьць ініцыятывы для мэтавай аўдыторыі. * '''Рэгіянальная падзея''' — уручаецца ініцыятарам найбольш значнай рэгіянальнай грамадзкай акцыі/ кампаніі/падзеі. Улічваецца маштаб падзеі, дасягнутыя вынікі і розгалас пра падзею ў агульнанацыянальным маштабе. * '''Месца году''' — уручаецца прадстаўнікам адміністрацыі памяшканьня, якое актыўна выкарыстоўваецца ў дзейнасьці НДА. Улічваецца даступнасьць месца для грамадзкіх актывістаў і ягоная папулярнасьць. * '''Крэатыў году''' — уручаецца ініцыятарам найбольш яскравай і крэатыўнай грамадзкай акцыі/кампаніі/ падзеі. Улічваецца нестандартны падыход да актуалізацыі грамадзка значнай тэмы. * '''Гарбуз году''' — уручаецца за нэгатыўныя дзеяньні ў дачыненьні да арганізацыяў грамадзянскай супольнасьці і іх прадстаўнікоў. * '''Мэдыя/журналіст году''' — уручаецца за найбольш грунтоўнае і рознабаковае асьвятленьне грамадзкай дзейнасьці ў масмэдыя. Улічваецца адкрытасьць да супрацоўніцтва з НДА і асьвятленьне актуальных для няўрадавага сэктару тэмаў. * '''Найлепшы сайт НДА''' — уручаецца найбольш прыкметнаму ў бягучым годзе сайту няўрадавай арганізацыі ці ініцыятывы. Улічваюцца ягоная наведвальнасьць, абнаўляльнасьць, зручнасьць падачы інфармацыі, карысьць для мэтавай аўдыторыі і прамоцыі грамадзкай дзейнасьці ў Беларусі. * '''Партнэрства году''' — уручаецца за салідарныя дзеяньні і рэалізацыю найлепшай ініцыятывы, якая аб’яднала партнэраў з розных сфэраў і сэктараў на карысьць грамадзянскай супольнасьці. Улічваецца колькасьць партнэраў і сацыяльная важнасьць увасобленых імі імпрэзаў або кампаніяў. * '''Талака году''' — уручаецца за найбольш пасьпяховае далучэньне да грамадзкай актыўнасьці людзей праз краўдфандынг, супольныя акцыі, валянтэрства і іншыя формы дзейнасьці. Улічваецца колькасьць удзельнікаў, важнасьць тэматыкі, дасягнутыя вынікі і трываласьць далучанасьці да грамадзкай дзейнасьці. == Пераможцы 2009 году == 23 сьнежня 2009 году ўпершыню адбылася нефармальная цырымонія ўзнагароджаньня найбольш выбітных грамадзкіх ініцыятываў ды кампаніяў<ref>[http://www.svaboda.org/content/article/1913044.html Асамблея НДА раздала ўзнагароды]</ref>. * '''Нерэгістрацыя году''' — [[Міністэрства юстыцыі Рэспублікі Беларусь]]. * '''Грамадзянская кампанія году''' — супольная ініцыятыва беларускіх праваабаронцаў «Праваабаронцы супраць сьмяротнага пакараньня ў Беларусі».<ref>[http://spring96.org/be/news/26875У Беларусі распачалася кампанія «Праваабаронцы супраць сьмяротнага пакараньня»]{{Недаступная спасылка|date=January 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * '''Рэгіянальная падзея году''' — масавы Форум Асамблеі НДА Магілёўскай вобласьці, які сабраў пад адным дахам больш за 80 актывістаў дэмакратычных аб’яднаньняў Магілёўшчыны.<ref>[http://spring96.org/be/news/22490Адбыўся форум грамадзкіх арганізацый Магілёшчыны]{{Недаступная спасылка|date=January 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * '''Крэатыў году''' — выправа Дзядоў Марозаў у пракуратуру, якія дамагаюцца адмены крымінальнага артыкулу 193.1 у межах кампаніі [[Stop 193.1]].<ref>[https://web.archive.org/web/20160304130729/http://www.gazetaby.com/cont/art.php?sn_nid=25661%D0%A1%D0%BD%D0%B5%D0%B3%D1%83%D1%80%D0%BE%D1%87%D0%BA%D0%B8, зайчики и Деды Морозы штурмовали палату представителей национального собрания]</ref> * '''За дзейсную дабрыню''' — група ініцыятыўных блогераў, якія самаарганізаваліся дзеля дапамогі дзіцячаму дому. * '''За чалавечнае стаўленьне да жывёлаў''' — кампанія ў абарону бяздомных жывёлаў, якая ладзілася цэлым шэрагам арганізацыяў і асобаў: грамадзкімі аб’яднаньнямі «Эгіда» і «Ратаваньне», «Абаронім жыцьцё», «Заасьвет», былымі валянтэрамі «Фаўна гораду», «Ініцыятыва», «[[Беларуская музычная альтэрнатыва]]» ды інш. * '''Найбольш абсурдная адмова году''' — галоўнае ўпраўленьне юстыцыі Гарадзенскага аблвыканкаму. Чыноўнікі адмовілі ў рэгістрацыі грамадзкай арганізацыі «Залаты леў», таму што «ў тэксьце статуту арганізацыі адсутнічае расшыфроўка назвы „Залаты леў“».<ref>[http://new.racyja.com/comment/reply/207Гарадзенскі суд над Залатым Львом]{{Недаступная спасылка|date=January 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Пераможцы 2010 году == 21 лютага 2011 году ў галерэі «Ў» прадстаўнікі [[Асамблея няўрадавых дэмакратычных арганізацыяў|Асамблеі НДА]] ўганаравалі найбольш заўважныя ў 2010 годзе ініцыятывы. 2010 год прайшоў пад знакам прэзыдэнцкай кампаніі. Аднак, грамадзкія ініцыятывы і аб’яднаньні спраўна дзейнічалі ў неспрыяльных умовах. 19 сьнежня 2010 году адбыўся жорсткі разгон акцыі пратэсту супраць фальсыфікацыі выбараў, шэраг палітыкаў, грамадзкіх актывістаў, журналістаў апынуліся ў турмах.<ref>[https://web.archive.org/web/20140202105743/http://by.belapan.com/archive/2010/12/19/436027_436028/]</ref> Салідарнасьць і ўзаемапавагу можна адзначыць як асноўны прынцып дзейнасьці трэцяга сэктару ў 2010 годзе<ref>[http://www.nv-online.info/by/153/society/27764/%D0%9D%D0%B0%D0%B7%D0%B2%D0%B0%D0%BD%D1%8B-%E2%80%9C%D0%A7%D1%8D%D0%BC%D0%BF%D1%96%D1%91%D0%BD%D1%8B-%D0%B3%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%B4%D1%81%D0%BA%D0%B0%D0%B9-%D1%81%D1%83%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D1%8C%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%86%D1%96-%E2%80%93-2010%E2%80%9D.htm?tpl=127 Названы «Чэмпіёны грамадзкай супольнасьці — 2010»]{{Недаступная спасылка|date=January 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. * '''Кампанія году''' — ініцыятыва [[Беларускі Хэльсынскі камітэт|Беларускага Хэльсынскага камітэта]] і [[Вясна (цэнтар)|Праваабарончага цэнтру «Вясна»]] «[[Праваабаронцы за свабодныя выбары]]». * '''Грамадзкі лідэр году''' — старшыня [[Беларуская асацыяцыя журналістаў|Беларускай асацыяцыі журналістаў]], сябра Рабочай групы [[Асамблея няўрадавых дэмакратычных арганізацыяў|Асамблеі НДА]], [[Жанна Літвіна]]. * '''Рэгіянальная падзея году''' — Фэст моладзевай журналістыкі «Твой стыль», які адбыўся ў [[Горадня|Горадні]] і ў якім прымалі ўдзел каля 150 рэпартэраў-пачаткоўцаў. * '''Акцыя году''' — Акцыя Салідарнасьці з рэпрэсаванымі 19—20 сьнежня.<ref>[http://netblya.ru/8255/Хваля рэпрэсій выклікала цунамі салідарнасьці]{{Недаступная спасылка|date=January 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * '''Нечаканая рэгістрацыя году''' — Асацыяцыя дадатковай адукацыі і асьветы, якой першапачаткова было адмоўлена ў рэгістрацыі, пасьля чаго адмова пасьпяхова была аспрэчаная ў судзе.<ref>[https://web.archive.org/web/20140320114809/http://adukatar.net/]</ref> * '''Адмова году''' — аб’яднаньне «Берасьцейская вясна». Колькасьць адмоваў у рэгістрацыі арганізацыі наблізілася да дзесяці.<ref>[https://web.archive.org/web/20160305002736/http://inform-progulka.by/ru/24/daily_news/1203/%D0%92%D1%8B%D0%BD%D1%96%D0%BA%D1%96-2010-%D0%B3%D0%BE%D0%B4%D0%B0--%D0%BF%D0%B0%D0%BB%D1%96%D1%82%D1%8B%D0%BA%D0%B0-%C2%AB%D0%BB%D1%96%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%96%D0%B7%D0%B0%D1%86%D1%8B%D1%96%C2%BB-%D0%B7%D0%B0%D0%B2%D1%8F%D1%80%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%8F-%D0%BD%D0%B5%D0%B1%D1%8B%D0%B2%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BC%D1%96-%D1%80%D1%8D%D0%BF%D1%80%D1%8D%D1%81%D1%96%D1%8F%D0%BC%D1%96-%D1%96-%D0%BC%D0%B0%D1%81%D0%B0%D0%B2%D1%8B%D0%BC%D1%96-%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%88%D1%82%D0%B0%D0%BC%D1%96.htm?tpl=168 Вынікі 2010 года: палітыка «лібэралізацыі» завяршылася небывалымі рэпрэсіямі і масавымі арыштамі]</ref> * '''Асяродак грамадзянскай супольнасьці''' — Кнігарня «Ў». * '''Выкарыстаньне віртуальнай прасторы ў грамадзкай дзейнасьці''' — блогерка Zmagarka ([[Тацьцяна Елавая]]), якая правяла ў Інтэрнэце грамадзкае расьсьледаваньне па падзеях 19—20 сьнежня.<ref>[http://news.21.by/other-news/2011/01/09/227553.html Таццяна Елавая: Правакатары маглі быць наймітамі спэцслужбаў]</ref> == Пераможцы 2011 году == Цырымонія ўзнагароджаньня прайшла 7 лютага 2012 у [[Менск]]у ў «[[Арт Сядзіба|Арт-сядзібе]]». Пераможцы атрымалі ганаровыя дыплёмы і гадзіньнікі з выяваю пэрсанажу Вож Проста Вож<ref>[http://spring96.org/be/news/49734 Алесь Бяляцкі — «Грамадзкі лідар году-2011»]</ref>. * '''Грамадзкі лідэр году''' — праваабаронца, старшыня [[Вясна (цэнтар)|ПЦ «Вясна»]], [[Алесь Бяляцкі]], які знаходзіцца за кратамі праз сваю праваабарончую дзейнасьць. Прэмію за Алеся Бяляцкага атрымалі праваабронцы Валянцін Стэфановіч і Тацьцяна Равяка. * '''Месца году''' — галерэя «Ў». * '''Найлепшая грамадзкая ініцыятыва''' — «Народны журналіст». * '''Рэгістрацыя году''' — Офіс па правах людзей з інваліднасьцю.<ref>[https://web.archive.org/web/20211202094020/https://disright.org/be/news/ofis-pa-pravah-lyudzey-z-invalidnascyu-adchyniusya-u-belarusi Офіс па правах людзей з інваліднасьцю адчыніўся ў Беларусі!]</ref> * '''Адмова году''' — «Цэнтар разьвіцьця валянтэрства» па прычыне адмовы кіраўніка цэнтру '''Мікалая Кванталіяні''' супрацоўнічаць з КДБ.<ref>[https://web.archive.org/web/20160306110416/http://by.belapan.com/archive/2011/03/21/457661_457662/ Кіраўнік Цэнтра разьвіцьця валанцёрства заявіў пра націск напярэдадні вырашэньня пытаньня аб рэгістрацыі грамадзкага аб’яднаньня ў Міністэрстве юстыцыі]</ref> * '''Найлепшая кампанія году''' — Кампанія па зборы подпісаў за непрыняцьцё закону аб некамэрцыйных арганізацыях, якую праводзілі супольна [[Асамблея няўрадавых дэмакратычных арганізацыяў|Асамблея НДА]] і Цэнтар прававой трансфармацыі «Lawtrend». * '''Найлепшая рэгіянальная падзея''' — Страйк супрацоўнікаў жыльлёва-камунальнай гаспадаркі гораду [[Барысаў|Барысава]]. Супрацоўнікі ЖКГ пабаяліся прыехаць у [[Менск]], таму прызы за іх атрымаў барысаўскі журналіст Міхась Васільеў, які асьвятляў гэтую падзею. Разам з дыплёмам, гадзіньнікам і кубкам у [[Барысаў]] перадалі цьвікі зь [[Бел-чырвона-белы сьцяг|бел-чырвона-белымі]] стужкамі як сымбаль непахіснасьці характару барысаўскіх пралетарыяў.<ref>[http://new.racyja.com/news/straik-u-barysave-zavershyusya-pospekham Страйк у Барысаве завершыўся посьпехам]{{Недаступная спасылка|date=January 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * '''Крэатыў году''' — віртуальны абменьнік — сайт Prokopovi.ch. Самі стваральнікі сайту не рызыкнулі прыйсьці за ўзнагародай і ў звароце папрасілі пакінуць да лепшых часоў прызы ў офісе Асамблеі НДА.<ref>[https://web.archive.org/web/20140212192307/http://prokopovi.ch/node/172025 Сайт Prokopovi.ch перамог у намінацыі «Крэатыў году»]</ref> == Пераможцы 2012 году == 1 лютага ў [[Менск]]у ў кнігарні «Логвінаў» адбылася цырымонія ўзнагароджаньня<ref>[https://web.archive.org/web/20160306054826/http://by.belapan.com/archive/2013/02/02/603512/%D0%A3 Мінску ўручаны прэміі «Чэмпіёны грамадзянскай супольнасьці — 2012»]</ref>. * '''Грамадзкі лідэр году''' — гарадзенскі журналіст [[Андрэй Пачобут]] і выдавец часопісу [[ARCHE]] [[Валер Булгакаў]]. Узнагароды ў гэтай намінацыі давялося ўручаць дыстанцыйна. * '''Месца году''' — офіс [[Вясна (цэнтар)|праваабарончага цэнтру «Вясна»]]. * '''Адмова году''' — «[[Арт Сядзіба]]». * '''Крэатыў году''' — [[плюшавы дэсант]], які быў зладжаны [[Studio Total]]. * '''Кампанія году''' — Беларуская антыядзерная кампанія. * '''Рэгістрацыя году''' — Прыватная культурна-асьветніцкая ўстанова «Плятформ Інавэйшн»<ref>[http://spring96.org/be/news/60197 Андрэй Бандарэнка: Зарэгістравалі новую арганізацыю, працуем далей]</ref>. * '''Новая ініцыятыва''' — Маратон салідарнасьці «Свабоду палітвязьням».<ref>[http://www.pyx.by/bel/naviny/ruh/2461/ Ганна Шапуцька: Мэта марафону — узмацніць хвалю салідарнасьці]{{Недаступная спасылка|date=January 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * '''Рэгіянальная падзея''' — стварэньне структураў незалежных прафсаюзаў на прадпрыемстве «Граніт» у [[Мікашэвічы|Мікашэвічах]].<ref>[https://web.archive.org/web/20160304223143/http://www.brestspring.com/index.php?id=6437&page=61&rub=&year=2013 Незалежны прафсаюз на «Граніце» стаў падзеяй года]</ref> == Пераможцы 2013 году == 23 сьнежня 2013 году ў памяшканьні «[[Арт Сядзіба|Арт Сядзібы]]» адбылася пятая штогадовая цырымонія ўручэньня прэміі «Чэмпіёны грамадзянскай супольнасьці». Сёлета паступіла рэкордная колькасьць прапановаў па кожнай намінацыі — агулам больш за 160 прапановаў<ref>[https://web.archive.org/web/20160306092557/http://by.belapan.com/archive/2013/12/24/by_media_premia_ph/ У Мінску аб’яўлены лаўрэаты пятай штогадовай прэміі «Чэмпіёны грамадзянскай супольнасьці»]</ref>. * '''Грамадзкі лідэр году''' — [[Сяргей Міхалок]], лідэр гурту «[[Ляпіс Трубяцкі]]». * '''Кампанія году''' — агульнанацыянальная кампанія [[Асамблея няўрадавых дэмакратычных арганізацыяў|Асамблеі НДА]] «Зробім лепш!», удзел у якой узялі 27 грамадзкіх арганізацыяў з 14 гарадоў Беларусі. У межах кампаніі праведзены шэраг разнастайных мерапрыемстваў, якія аб’ядналі больш за шэсьць тысячаў чалавек па ўсёй краіне. Кампанія завершылася вялікім фэстам «Зробім лепш!» у менскім клюбе [[Re:public]].<ref>[https://web.archive.org/web/20140129114119/http://belngo.info/zrobim-lepsh Кампанія «Зробім лепш!»]</ref> * '''Новая ініцыятыва''' — моўныя курсы «Мова ці кава», што цягам году праходзілі ў сталічнай галерэі «Ў». Прэмію атрымала аўтарка курсаў журналістка '''Кацярына Кібальчыч'''.<ref>[http://nn.by/?c=ar&i=105178 Першая мінская «Мова ці кава» сабрала сто чалавек]</ref> * '''Рэгіянальная падзея''' — народныя бунты супраць ліквідацыі хатніх сьвіньняў у сувязі зь небясьпекаю распаўсюду афрыканскай чумы. Атрымаць прэмію ў Менск прыехала актыўная ўдзельніца кампаніі '''Кацярына Музыкантава''' зь вёскі [[Сумарокава]] (Магілёўскі раён).<ref>[http://www.svaboda.org/content/article/25087736.html Куды падзець сьвіней? Перасяліць!]</ref> * '''Месца году''' — пляцоўка «ЦЭХ». * '''Крэатыў году''' — PRацоўня сацыяльнай рэклямы за крэатыўную прамоцыю НДА<ref>[http://nn.by/?c=ar&i=112407 У Мінску стартаваў праект «PR недзяржаўных арганізацый, ініцыятыў, кампаній. Візытоўкі»]</ref> і прыватная ініцыятыва па ўсталяваньні ў Астравецкім раёне помніка паўстанцам [[Кастусь Каліноўскі|Каліноўскага]] мэцэнатам Мікітам Забугам<ref>[http://www.svaboda.org/content/article/25198329.html Прыватны помнік Кастусю Каліноўскаму]</ref> * '''СМІ году''' — інтэрнэт-тэлебачаньне партала [[TUT.BY]]. Статуэтку і дыплём атрымала рэдактарка TUT.BY-TV '''Алёна Андрэева'''. * '''Найлепшы сайт НДА''' — сайт [[Вясна (цэнтар)|Праваабарончага цэнтру «Вясна»]]. * '''Лапаць году''' — '''Ірына Бійнік''', арганізатарка вэляпрабегу «Стылягі на роварах». За арганізацыю вэляпрабегу яе прысудзілі да штрафу ў два мільёны беларускіх рублёў. == Пераможцы 2014 году == 13 студзеня 2015 году ў Арт Сядзібе прайшла шостая цырымонія ўручэньня прэміі «Чэмпіёны грамадзянскай супольнасьці». [[Асамблея няўрадавых дэмакратычных арганізацыяў]] адзначыла выбітныя і яскравыя акцыі ў грамадзкім сэктары за 2014 год. Сёлета ў журы ўвайшло 100 чалавек зь ліку лідэраў трэцяга сэктару, мінулагодніх пераможцаў і журналістаў, якія стала пішуць пра НДА.<ref>[https://web.archive.org/web/20160311104715/http://belngo.info/2015.asambleya-nazvala-che-mpiyonau-gramadzyanskaj-supol-nas-tsi-2014-godu.html Асамблея назвала чэмпіёнаў грамадзянскай супольнасьці 2014 году]</ref> * '''Грамадзкі лідэр году''' — вядоўцы моўных шоў «[[Мова нанова]]», «Мова ці кава», «Мова веда» і «Мова TUT». * '''Кампанія году''' — кампанія «Пазнач сябе беларусам». Цягам 2014 году моладзь з Арт Сядзібы правяла шэраг акцыяў па прамоўцыі беларускіх сымбаляў, вышымаек, былі зладжаныя два Дні вышыванкі<ref>[https://web.archive.org/web/20160305114923/http://belngo.info/2014.pershy-fe-sty-val-belaruskaj-kul-tury-dzen-vy-shy-vanki-prajshou-u-mensku.html Першы Дзень вышыванкі прайшоў у Менску]</ref> і раздадзеныя 5 кілямэтраў стужкі з нацыянальным арнамэнтам. * '''Новая ініцыятыва''' — экспэрты ў абарону [[Курапаты|Курапатаў]]. Археолягі, архітэктары, інжынэры, юрысты, культуролягі, журналісты ў 2014 годзе аб’ядналі свае намаганьні, каб юрыдычна бараніць ахоўныя межы Курапатаў ад незаконнага скарачэньня й забудовы. * '''Рэгіянальная падзея''' — Дзень памяці паўстанцаў 1863 году ў Сьвіслачы. У 2014 падзея адзначыла свой 20-гадовы [[юбілей]]. * '''Крэатыў году''' — акцыя салідарнасьці футбольных фанатаў на матчы «Беларусь-Украіна», які прайшоў 9 кастрычніка на [[Барысаў-Арэна|Барысаў-Арэне]].<ref>[https://web.archive.org/web/20150122140955/http://news.tut.by/politics/419762.html Эксперты: Футбольные фанаты были и будут политически активны]</ref> * '''Журналіст/мэдыя году''' — '''Марат Гаравы''', журналіст газэты «[[Новы час (газэта)|Новы час]]». * '''Найлепшы сайт НДА''' — інфармацыйна-мэтадычны партал для настаўнікаў [https://web.archive.org/web/20150122152031/http://www.nastaunik.info/ www.nastaunik.info]. * '''Гарбуз году '''— атрымалі Ўпраўленьне па грамадзянству й міграцыі ГУУС Мінгарвыканкаму й Аддзел па грамадзянству й міграцыі [[Першамайская РУУС (Менск)|Першамайскага РУУС г. Менску]] за ануляваньне віду на жыхарства праваабаронцы '''Алены Танкачова'''й.<ref>[https://web.archive.org/web/20160304130611/http://www.lawtrend.org/expulsion/sud-pervomajskogo-rajona-otkazal-v-udovletvorenii-zhaloby-eleny-tonkachevoj-o-nezakonnosti-ee-vysylki-iz-belarusi Суд Первомайского района г. Минска отказал в удовлетворении жалобы Елены Тонкачевой о незаконности ее высылки из Беларуси]</ref> == Пераможцы 2015 году == 15 студзеня 2016 году Асамблея зладзіла сёмую цырымонію ўганараваньня пераможцаў прэміі «Чэмпіёны грамадзянскай супольнасьці», каб адзначыць лідэраў і найбольш значныя падзеі трэцяга сэктару за мінулы год. Журы складалася з 114 грамадзкіх лідэраў, экспэртаў, журналістаў і пераможцаў мінулых гадоў, зь якіх за намінантаў прагаласавала 75 чалавек. * '''Грамадзкі лідэр году''' — [[Сьвятлана Алексіевіч]]. Атрыманьне ёй [[Нобэлеўская прэмія ў галіне літаратуры|Нобэлеўскай прэміі]] аб’яднала беларусаў, а грамадзкая пазыцыя прымусіла задумацца пра сытуацыю ў краіне. * '''Кампанія году''' — кампанія салідарнасьці з кадэтамі Ястрэмбельскай школы-інтэрнату (#Пагоняпобач). Прэмію ўручылі ініцыятарам кампаніі — прадстаўнікам «Арт Сядзібы». * '''Новая ініцыятыва''' — сэрыя пэрформансаў у падтрымку людзей з абмежаванымі магчымасьцямі, якую зладзілі студэнты Тэатральнай лябараторыі «Фонтынбрас» пры Беларускім свабодным тэатры. * '''Рэгіянальная падзея''' — абарона берагу возера [[Балдук]] у Пастаўскім раёне ад забудовы. Сябры арганізацыяў «Зялёная сетка», «Экадом», «[[Ахова птушак Бацькаўшчыны]]» разам зь мясцовымі жыхарамі з 2012 году змагаюцца супраць забудовы ля возера. * '''Партнэрства году''' — Гуманітарны маршрут «Беларусь-АТО». У 2015 годзе гэта намінацыя была ўведзена ўпершыню, і ўручалася за салідарныя дзеяньні і рэалізацыю найлепшай ініцыятывы, якая аб’яднала партнэраў з розных сфэраў і сэктараў на карысьць грамадзянскай супольнасьці. * '''Найлепшы сайт НДА''' — партал adukacyja.info. * '''Крэатыў году''' — стрыт-арт фэст Urban Myths у Менску. * '''Гарбуз году''' — атрымала Міністэрства інфармацыі за загад зьнішчыць наклад кнігі [[Віталь Сіліцкі|Віталя Сіліцкага]] «Доўгая дарога ад тыраніі: посткамуністычны аўтарытарызм і барацьба за дэмакратыю ў Сэрбіі і Беларусі». * '''Мэдыя/журналіст году''' — блогер '''Антон Матолька'''. == Пераможцы 2016 году == 23 сьнежня 2016 году ў Менску прайшла восьмая цырымонія ўручэньня прэміі «Чэмпіёны грамадзянскай супольнасьці». Асамблея няўрадавых дэмакратычных арганізацыяў адзначыла найбольш выбітныя і яскравыя падзеі ў грамадзкім сэктары за бягучы год. Журы складалася з 116 грамадзкіх лідэраў, экспэртаў, журналістаў і пераможцаў мінулых гадоў, а лонг-ліст намінантаў сёлета склаў 166 прапановаў.  * '''Грамадзкі лідэр году''' — [[Зьміцер Дашкевіч]]. Ён цягам 2016 году ініцыяваў збор подпісаў за наданьне бел-чырвона-беламу сьцягу статусу гістарычнай каштоўнасьці, зьнішчыў «3,5 кв.м урадлівага слою глебы» на беларуска-расейскай мяжы, пратэставаў супраць адкрыцьця графіці «Масква-Менск» і ўсталяваньня помніку Леніну. * '''Кампанія году''' — кампанія па зборы подпісаў за наданьне [[Бел-чырвона-белы сьцяг|бел-чырвона-беламу сьцягу]] статусу гісторыка-культурнай каштоўнасьці, #нашсьцяг. * '''Новая ініцыятыва''' — установа «Human Constanta», якая запомніліся грамадзтву дзеяньнямі ў абарону правоў уцекачоў і мігрантаў у Берасьці. * '''Рэгіянальная падзея''' — кампанія ў абарону гісторыка-культурнага раёну Менску «Асмалоўка». * '''Партнэрства году''' — плятформа Talaka.by. На гэтай некамэрцыйнай пляцоўцы актыўныя людзі знаходзяць каманду, памочнікаў і фінансы для рэалізацыі сваіх ідэяў. Найбольшай падтрымкай на плятформе карыстаюцца ідэі ў сфэры разьвіцьця беларускай мовы і культуры.  * '''Мэдыяактыўнасьць году''' — он-лайн-часопіс «Имена», які дае магчымасьць ня толькі даведацца пра гісторыі, лёсы і ўчынкі беларусаў, а таксама ствараць і падтрымліваць важныя для грамадзтва праекты.  * '''Крэатыў году''' — невядомы мастак, які дамаляваў калючы дрот на прапагандысцкім графіці «Менск-Масква». * '''Гарбуз году''' — супрацоўнікі ГУУС Менгарвыканкаму, якія сёлета жорстка затрымалі ўдзельнікаў негвалтоўнай акцыі раварыстаў «[[Крытычная маса (рух)|Крытычная маса]]». * '''Мэдыя / журналіст году''' — Галіна Абакунчык, карэспандэнтка [[Радыё Свабода]], аўтарка 98 матэрыялаў пра грамадзянскую супольнасьць, яе ініцыятывы і перасьлед у 2016 годзе. == Пераможцы 2017 году == 21 сьнежня 2017 году Асамблея НДА зладзіла дзявятую цырымонію ўганараваньня пераможцаў прэміі «Чэмпіёны грамадзянскай супольнасьці», каб адзначыць выбітных асобаў і важныя падзеі трэцяга сэктару Беларусі ў 2017 годзе. Журы складалася з 110 грамадзкіх лідэраў, экспэртаў, журналістаў і пераможцаў мінулых гадоў, зь якіх за намінантаў прагаласавала 90 чалавек. * '''Грамадзкі лідэр году''' — Сяргей Драздоўскі, каардынатар Офісу па правах людзей з інваліднасьцю, рухавік кампаніі «Павестка 50». Кампанія разгарнулася ў пяці беларускіх гарадах і была накіраваная на імплемэнтацыю палажэньняў Канвэнцыі аб правах людзей з інваліднасьцю. * '''Кампанія году''' — Кампанія ў абарону Курапатаў, #[[курапаты]]. * '''Новая ініцыятыва''' — грамадзкі рух «Дзея» ды ініцыятыва «Хайсы» зь Віцебску (2 пераможцы). * '''Рэгіянальная падзея''' — «маршы недармаедаў» супраць дэкрэту №3, якія прайшлі сёлета ў розных гарадах Беларусі. У акцыях бралі актыўны ўдзел грамадзкія актывісты і мясцовыя жыхары. Прыз у гэтай намінацыі атрымалі прадстаўнікі Слоніму, Воршы і Гомеля. * '''Партнэрства году''' — Беларускія ўікэнды. Дзякуючы ім цягам 2017 году беларускамоўныя вэрсіі фільмаў былі паказаныя ў шэрагу кінатэатраў краіны.  * '''Мэдыяактыўнасьць году''' — сацыяльныя сеткі пошукава-выратавальнага атраду «Анёл». * '''Крэатыў году''' — акцыя «[[Ноч расстраляных паэтаў]]» — супольная ініцыятыва [[Малады фронт|Маладога Фронту]] і творчых асяродкаў.  * '''Гарбуз году''' — журы вырашыла «адзначыць» гэтай антыпрэміяй крымінальную справу па «факце» навучаньня і падрыхтоўкі да ўдзелу ў масавых беспарадках. Па справе было затрымана больш за 30 чалавек — былых актывістаў арганізацыі «[[Белы легіён]]» і спартова-патрыятычнага клюбу «Патрыёт». * '''Мэдыя / журналіст / журналістка году''' — гомельскі відэаблогер Максім Філіповіч. Ягоны канал на YouTube тсаў такім папулярным, што ўлады абвінавацілі Максіма ў «падмене дзяржаўных СМІ». == Пераможцы 2018 году == У чацвер 10 студзеня ў культурніцкай прасторы «Корпус» у Менску назвалі пераможцаў прэміі «Чэмпіёны грамадзянскай супольнасьці». Дзясяты раз яе ўручала Асамблея НДА. У шорт-лісьце было 57 намінантаў, а ў журы — 112 грамадзкіх лідэраў, экспэртаў і журналістаў з усёй Беларусі. * '''Грамадзкі лідэр году''' — Павал Белавус, заснавальнік «Арт Сядзібы». Адзін з арганізатараў сьвяткаваньня 100-годзьдзя БНР, канцэрту і інфармацыйнай кампаніі #БНР100, акцыяў #добрыясловы і «Брукаванка памяці» ў Курапатах. * '''Кампанія году''' — кампанія па адзначэньні 100-годзьдзя БНР. Агульнабеларуская грамадзкая кампанія, якая ўцягнула мноства людзей, арганізацыяў, камэрцыйных структураў і нават дзяржаўных установаў у дзясятках гарадоў нашай краіны. * '''Новая ініцыятыва''' — унівэрсытэт імя Ніла Гілевіча. Зарэгістраваны ў якасьці ўстановы ў сакавіку 2018. Заснаваны ТБМ, каб выправіць ганебную сытуацыю зь немагчымасьцю атрымаць вышэйшую адукацыю на беларускай мове. * '''Рэгіянальная падзея''' — кампанія супраць акумулятарнага заводу ў Берасьці. * '''Партнэрства году''' — кааліцыйная праца праваабарончых НДА Беларусі пры падрыхтоўцы дакладу для Камітэту па правах чалавека ААН. У выніку больш як 60 рэкамэндацыяў Камітэту правоў чалавека ААН да ўраду Беларусі маюць у сваім складзе прапановы беларускіх праваабаронцаў дзеля выпраўленьня сытуацыі з правамі чалавека ў краіне. * '''Мэдыяактыўнасьць году''' — кароткія ролікі ў сацсетках і перадача «Мова пра мову» Вінцука Вячоркі папулярызуюць мову сучаснымі сродкамі. * '''Крэатыў году''' — бацькоўская ініцыятыва «Дзеткі-кветкі», якая правяла грамадзкі маніторынг моўнага статусу 106 дзіцячых садкоў у Менску. * '''Гарбуз году''' — Антыўзнагарода «Гарбуз году» дастаўся БелТА, па заяве якой 14 журналістаў недзяржаўных мэдыя абвінавацілі ў несанкцыянаваным доступе да інфармацыі. * '''Мэдыя / журналіст / журналістка году''' — Тацьцяна Каравянкова, якая на [[БелаПАН]] прафэсійна асьвятляе грамадзка-палітычныя тэмы ў Беларусі. * '''Талака году''' — краўдфандынгавая плятформа «Талака», якая летась дасягнула паказальніку ў 1 мільён рублёў, сабраных на грамадзкія праекты. <br /> == Пераможцы 2019 году == 9 студзеня ў менскім клюбе «Бруге» адбылася цырымонія ўзнагароджаньня пераможцаў прэміі «Чэмпіёны грамадзянскай супольнасьці-2019». Асамблея НДА ў адзінаццаты раз адзначыла асобаў і важныя падзеі грамадзкага сэктару. Сёлета ў журы была рэкордная колькасьць грамадзкіх лідэраў, экспэртаў, журналістаў і пераможцаў мінулых гадоў — агулам 150 чалавек. * '''Грамадзкая лідэрка году''' — першае месца падзялілі '''Сьвятлана Гатальская''' з руху «Маршыруй, дзетка!», які прасоўвае прыняцьцё закону аб супрацьдзеяньні хатняму гвалту, і '''Алена Масьлюкова,''' лідэрка ініцыятывы супраць запуску заводу па вытворчасьці бялёнай цэлюлёзы ў Сьветлагорску. * '''Кампанія году''' — Кампанія па ўшанаваньні паўстанцаў 1863-1864 году ў Вільні. * '''Новая ініцыятыва''' — адукацыйна-асьветніцкая пляцоўка «Тэрыторыя правоў», заснаваная Беларускім домам правоў чалаавека і ПЦ «Вясна». * '''Мэдыяактыўнасьць''' — перамог відэа-блог на youtube «Рудабельская паказуха». * '''Талака году''' — краўдфандынгавая пляцоўка MolaMola. * '''Рэгіянальная падзея''' — праект «Інклюзіўны барыста», які распаўсюдзіў сваю працу на абласныя і малыя гарады. * '''Партнэрства году''' — усталяваньне помніка Алесю Адамовічу ў Глушы. Грамадзянская супольнасьць ініцыявала і сабрала сродкі. Праект падрыхтаваў скульптар Гэнік Лойка, падтрымала дачка пісьменьніка Натальля Адамовіч, а мясцовая ўлада вылучыла годнае месца для помніка і дапамагла з арганізацыяй урачыстасьці. * '''Крэатыў году''' — [[мабільны дастасунак]] reBrest – гід па архітэктурнай спадчыне гораду. * '''Журналістка году''' — Дзіяна Серадзюк, якая вядзе рубрыку «Грамадзтва» ў «[[Новы час (газэта)|Новым Часе]]"». * '''Антыпрэмія «Гарбуз» году''' — апраўданьне зносу памятных крыжоў у Курапатах і перасьледу абаронцаў мэмарыялу. == Відэа == * [http://www.youtube.com/watch?v=u4uIpA3QXN8 Зварот Валера Булгакава — грамадзкага лідэра-2012] * [http://www.youtube.com/watch?v=Re1bBx2CUmY Зварот Анджэя Пачобута — грамадзкага лідэра-2012] * [http://www.youtube.com/watch?v=kGcUYZ9HYhE Крэатыў году — Studio Total] * [https://web.archive.org/web/20160305124806/http://belngo.info/2013.u-mensku-u-ganaravali-che-mpiyonau-gramadzyanskaj-supol-nas-tsi-lide-r-godu-syargej-mihalok-fota-vide-a.html У Менску ўганаравалі Чэмпіёнаў грамадзянскай супольнасьці-2013] * [http://belsat.eu/be/obiektyw/wiadomosci/a,6572,uznagharody-dlia-chempiionau.html Узнагароды для чэмпіёнаў]{{Недаступная спасылка|date=January 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://belsat.eu/be/obiektyw/wiadomosci/a,8979,chempiiony-nda.html Чэмпіёны НДА-2013. Рэпартаж Белсата]{{Недаступная спасылка|date=January 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Вонкавыя спасылкі == * [https://web.archive.org/web/20130510153152/http://belngo.info/ Belngo.info] * [https://web.archive.org/web/20210719173653/http://belngo.info/?page_id=216 Сайт прэміі] [[Катэгорыя:Прэміі Беларусі]] jd7b9sad4uu8hx63oifeo2pud3vjlsi Амвросіеўка 0 156620 2699555 2181315 2026-11-08T07:44:01Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 2699555 wikitext text/x-wiki {{Населены пункт/Украіна |Назва = Амвросіеўка |Статус = места |Назва ў родным склоне = Амвросіеўкі |Арыгінальная назва = Амвросіївка |Герб = Amvrosiyivka gerb.png |Сьцяг = Amvrosiyivka prapor.png |Гімн = |Дата заснаваньня = 1869 |Першыя згадкі = |Статус з = 1938 |Магдэбурскае права = |Былая назва = |Мясцовая назва = |Вобласьць = [[Данецкая вобласьць|Данецкая]] |Аўтаномная рэспубліка = |Раён = [[Амвросіеўская гарадзкая рада]] |Сельсавет = |Мэр = Ігар Скляраў |Пасада кіраўніка = |Кіраўнік = |Плошча = 19.4 |Крыніца плошчы = |Вышыня = 164 |Унутраны падзел = |Колькасьць насельніцтва = 18832 |Год падліку колькасьці = 2013 |Крыніца колькасьці насельніцтва = <ref>[http://stat6.stat.lviv.ua/PXWEB2007/ukr/publ/2011/chnas.zip Державний комітет статистики України. Чисельність наявного населення України на 1 січня 2011 року, Київ-2011 (doc)]</ref> |Тэндэнцыя колькасьці насельніцтва = {{Падзеньне}} |Колькасьць насельніцтва аглямэрацыі = |Год падліку колькасьці аглямэрацыі = |Крыніца колькасьці аглямэрацыі = |Этнічны склад насельніцтва = |Год падліку этнічнага складу = |Нацыянальны склад насельніцтва = |Год падліку нацыянальнага складу = |Колькасьць двароў = |Год падліку колькасьці двароў = |Паштовыя індэксы = 87300—87304 |Тэлефонны код = +380 6259 |КОАТУУ = 1420610100 |Аўтамабільны нумарны знак = |Выява = |Апісаньне выявы = |Шырата градусаў = 47 |Шырата хвілінаў = 47 |Шырата сэкундаў = 48 |Даўгата градусаў = 38 |Даўгата хвілінаў = 29 |Даўгата сэкундаў = 33 |Пазыцыя подпісу на мапе = зьлева |Водступ подпісу на мапе = |Commons = |Сайт = [http://amvrosievka-gorsovet.dn.ua/index.php Амвросіївська міськрада] }} '''Амвро́сіеўка''' ({{Мова-uk|Амвро́сіївка}}), раней '''''Данецка-Амвросіеўка'''''&nbsp;— [[места]] раённага значэньня, цэнтар [[Амвросіеўскі раён|Амвросіеўскага раёну]] [[Данецкая вобласьць|Данецкай вобласьці]]. Насельніцтва — 18 832 чалавекі (2013). Чыгуначная станцыя на магістралі [[Масква]] — [[Растоў-на-Доне]]. == Мінуўшчына == Места заснаванае ў 1869 на мяжы колішніх земляў запароскіх і данскіх казакаў. Выконвала функцыю работніцкага пасёлку на будаўніцтве Курска-Харкаўска-Азоўскай чыгункі. 1896&nbsp;— пачатак будаўніцтва першага цэмэнтнага заводу, 1898&nbsp;— яшчэ аднаго. Да 1917 року працавала тры цэмэнтныя заводы. == Эканоміка == Вялікі цэнтар [[Цэмэнтная прамысловасьць|цэмэнтнае прамысловасьці]] ва Ўкраіне. Амвросіеўскі цэмэнтны камбінат, завод жалезабэтонных канструкцыяў, прадпрыемствы харчовай і швейнай прамысловасьці. У межах Амвросіеўкі вялікія паклады і здабыча [[Мэргель|мэргелю]]&nbsp;— асноўнае сыравіны цэмэнтных заводаў і іншых прадпрыемстваў прамысловасьці будматэрыялаў. У раёне вырошчваюць [[збожжавыя культуры]], шампанскія гатункі вінаграду; разводзяць буйны рагаты скот, сьвіняў. == Асьвета == 4 агульнаадукацыйныя школы, васьмігадовая школа, школа працоўнай моладзі, індустрыяльны тэхнікум. == Вядомыя ўраджэнцы і жыхары == * [[Анатоль Лымараў]] — мастак == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Літаратура == * [https://web.archive.org/web/20130407162524/http://imsu-doneck.info/mista-i-sela-doneckoi-oblasti/amvrosiivskyj-rajon/amvrosiivka.html Амвросіївка&nbsp;— Інформаційно-пізнавальний портал | Донецька область у складі УРСР] (На основі матеріалів енциклопедичного видання про історію міст та сіл України, том&nbsp;— Історія міст і сіл Української РСР. Донецька область.&nbsp;— К.: Головна редакція УРЕ АН УРСР, 1970.&nbsp;— 992 с.) == Вонкавыя спасылкі == {{Commons}} {{Накід:Украіна}} [[Катэгорыя:Гарады Данецкай вобласьці]] [[Катэгорыя:Амвросіеўскі раён]] [[Катэгорыя:Зьявіліся ў 1869 годзе]] [[Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XIX стагодзьдзі]] tcjk7cvrrf7zsja4rcnzyniixznox62 Чатыры танкісты і сабака 0 158979 2699348 2485676 2026-11-07T14:07:45Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 2699348 wikitext text/x-wiki {{Тэлесэрыял |назва = Чатыры танкісты і сабака |арыгназва = Czterej pancerni i pies |выява = |подпіс_выявы = |жанр = прыгодніцкі<br />ваенны |рэжысэр = {{Просты сьпіс| * [[Конрад Налэнцкі]] * Андрэй Чакальскі }} |прадусар = |сцэнарыст = {{Просты сьпіс| * Марыя Пжыманоўская * [[Януш Пжыманоўскі]] * Станіслаў Воль }} |дыктар = |ролі = {{Просты сьпіс| * [[Раман Вільгельмі]] * [[Францішак Печка]] * [[Януш Гаяс]] * [[Уладзімер Прэс]] * [[Веслаў Голас]] * [[Поля Ракса]] * [[Малгажата Нямірская]] }} |кампазытар = [[Адам Валацінскі]] |апэратар = {{Просты сьпіс| * [[Рамуальд Кропат]] * Мікалай Спрудзін }} |мантаж = |вытворчасьць = {{Просты сьпіс| * Wytwórnia Filmów Fabularnych we Wrocławiu * Wytwórnia Filmów Fabularnych w Łodzi }} |дата = 25 верасьня 1966 |час = 60&nbsp;хв. |сэзоны = 3 |сэрыі = 21 |мова = польская, расейская, нямецкая |краіна = Польшча |тэлеканал = {{Просты сьпіс| * [[TVP]] * [[Polsat]] * [[TV4 (Польшча)|TV4]] * [[Kino Polska]] * [[TVN]] * [[TVN7]] * [[TV Puls]] }} |бюджэт = |прыбытак = |папярэдні = |наступны = |сайт = }} «'''Чатыры танкісты і сабака'''» ({{Мова-pl|Czterej pancerni i pies}}) — [[тэлевізыйны сэрыял]] рэжысэраў [[Конрад Налэнцкі|Конрада Налэнцкага]] паводле сцэнару і на аснове [[Чатыры танкісты і сабака (кніга)|аднайменнай кнігі]] [[Януш Пжыманоўскі|Януша Пжыманоўскага]]. Сюжэт прадстаўляе лёс экіпажу танку ''Руды'' і сабакі {{Не перакладзена|Шарык (Чатыры танкісты і сабака)|Шарыка|pl|Szarik}} падчас [[II сусьветная вайна|II сусьветнай вайны]]. == У ролях == * ''паручнік [[Альгерд Яраш]]'' ([[Раман Вільгельмі]]) — камандзір танку, у жыцьці [[мэтэароляг]], найбольш харызматычная постаць сэрыялу. Нашчадак палякаў, сасланых у Сыбір царом. Загінуў у канцы першага сэзону на [[Памор’е|Памор’і]], каля [[Гдыня|Гдыні]]. * ''капрал/плютонавы/сяржант [[Густаў Елень]]'' ([[Францішак Печка]]) — заражаючы танку, найдужэйшы ў экіпажы, шматразова выстаўляецца сваёй надзвычайнай моцай, а некалькі разоў выратоўвае жыцьцё ўсяму аддзелу. [[Сылезцы|Сылезец]] з [[Устрань|Устрані]] ([[Цешынская Сылезія]]). Перад пачаткам дзеяньняў, апісваных у сэрыяле, быў гвалтоўна ўключаны ў нямецкія танкавыя войскі, адкуль уцёк да расейцаў разам з танкам. Калі экіпаж «Рудога» атрымаў новы танк (5-асобавы), становіцца наводчыкам. Пад канец III сэзону атрымаў павышэньне да сяржанта. * ''капрал/плютонавы/сяржант/падпаручнік [[Янэк Кос]]'' ([[Януш Гаяс]]) — стралок-[[Тэлеграф|радыётэлеграфіст]], а па сьмерці Альгерда — камандзір экіпажу, наймалодшы ў аддзеле, [[Гданьск|гданьчанін]], ягоны бацька ўдзельнічаў у [[Бітва за Вэстэрплятэ|абароне Вэстэрплятэ]]. Увесь першы сэзон Янэк шукае бацьку, знаходзячы яго ў канцы пад самай [[Балтыйскае мора|Балтыкай]]. Выдатны снайпэр. Пад канец III сэзону атрымаў павышэньне да [[падпаручнік]]а. * ''плютонавы/сяржант/старшы сяржант [[Рыгор Саакашвілі]]'' ([[Уладзімер Прэс]]) — кіроўца-мэханік экіпажу, [[грузін]] з характэрнымі вусамі. Ад вахмістра Каліты атрымаў уланскую шаблю. Пад канец III сэзону атрымаў павышэньне да старшага сяржанта. * ''шараговы/капрал [[Томаш Чарэсьняк]]'' ([[Веслаў Голас]]) — стралок-радыётэлеграфіст танку, паходзіць зь вёскі [[Студзянкі Панцырныя|Студзянкі]], далучаецца да экіпажу на Памор’і (9-я сэрыя), вельмі прывязаны да свайго вясковага паходжаньня, іграе на [[акардэон]]е. Як і Густлік, незвычайна дужы, як і Янэк, выдатны стралок. Пачынаў ваяваць у партызанах. Калі экіпаж «Рудога» атрымаў новы танк (5-асобавы), становіцца заражаючым. Пад канец III сэзону атрымаў павышэньне да капрала. * ''[[Шарык (Чатыры танкісты і сабака)|Шарык]]'' — Янкаў сабака, шчанюк сукі таварыша Янкі на Далёкім Усходзе СССР Яфіма Сямёнавіча. Сябра экіпажу танку, шматразова дапамагае пры патрэбе. У фільме ягоную ролю гралі тры сабакі — Трымэр (галоўны), Атак і Сьпік (дублеры). * ''капрал/плютонавы [[Францішак Віхура]]'' ([[Вітольд Пыркаш]]) — часам замяняе мэханіка-кіроўцу танка, м. інш. у акцыі каля Шварцэр Форст, а таксама прывозіць з аўтабазы новага «Рудога», закупленага на сабраныя выступам у здабытым Гданьску сродкі; хоць ён найперш кіроўца аўтамабілю, хоча кіраваць вайсковай тэхнікай і па сьмерці Альгерда выказвае жаданьне далучаццы да аддзелу «Рудога»; калі экіпаж атрымаў новы 5-асобавы танк, далучаецца да іх стралком-радыётэлеграфістам. Пад канец III сэзоны атрымаў павышэньне да плютонавага. * «Руды» — назва танку тыпу [[Т-34|Т34/76]] і [[Т-34/85]] (ад 16-й сэрыі) пад тактычным нумарам 102. У сэрыяле абедзьве вэрсіі танку «грае» мадэль Т-34/85. Адрозьніваюцца яны м. інш. колькасьцю сябраў экіпажу. Першы — 4-асобавы (адсюль і «Чатыры танкісты»), другі — 5-асобавы. У фільме танк уваходзіць у склад [[1-я Варшаўская танкавая дывізія|танкавай дывізіі імя герояў Вэстэрплятэ]], хоць часта разам з экіпажам бярэ ўдзел у «індывідуальных» акцыях па-за дысьлякацыяй сваёй дывізіі. Адзін з танкаў, што здымаліся ў сэрыяле, да 80-х гадоў XX стагодзьдзя знаходзіўся ў зборах музэю танкавых войскаў у Вышэйшай афіцэрскай школе танкавых войскаў у [[Познань|Познані]]. === Другаплянавыя пэрсанажы === * ''сяржант Маруся Аганёк'' ([[Поля Ракса]]) — расейка, рудавалосая [[санітар]]ка Чырвонай арміі, нарачаноя Янкі. У сэрыяле зьяўляецца ў 4-й сэрыі. Пад канец III сэзону пераходзіць у Войска польскае і бярэ шлюб зь Янкам. * ''плютонавы Лідзія Вішнеўская'' ([[Малгажата Нямірская]]) — радыётэлеграфістка брыгады, увесь сюжэт безадказна закаханая ў Янку, але ў канцы выходзіць замуж за Рыгора (фактычна фліртавала з усімі напатканымі жаўнерамі), варшавянка. * ''Палкоўнік/генэрал'' (Тадэвуш Каліноўскі) — камандзір танкавай брыгады, найчасьцей у палявой [[Фуражка|фуражцы]] на галаве ([[Канфэдэратка|рагатыўку]] апранаў толькі на скрайні выпадак), у ідэальна абцягнутым (без фалдаў) [[Вайсковая форма|мундыры]] і заўсёды шчыльна зашпілены да самай шыі, выглядае ў фільме найбольш патэтычна і афіцыйна, а да жаўнераў зьвяртаецца амаль па-бацькоўску, і яны яго паважаюць і шануюць. Пад канец III сэзону атрымаў павышэньне да генэрала брыгады. Апошнія сэрыі «Танкістаў» былі агучаныя ўжо па сьмерці актора, таму ягоны голас агучваў іншы актор — [[Юзэф Новак]]. * ''Ганарата'' ([[Барбара Крафтуўна]]) — дзяўчына з [[Канякаў|Канякава]] ў [[Сылескія Бяскіды|Сылескіх Бяскідах]], каханая Густліка. Служыла пакаёўкай у генэрала Вэрмахту (зьяўляецца ў 16—18 і 21 сэрыях). * ''капрал падхарунжы Даніель «Магнэта» Лажэўскі'' ([[Томаш Заліўскі]]) — былы [[Варшаўскае паўстаньне|паўстанец 1944 году]], ягоная мянушка, як сам тлумачыць, паходзіць ад [[Магнэта|здольнасьці генэраваць іскры]]. Пасьмяротна атрымаў павышэньне да падпаручніка (зьяўляецца ў 16—18 сэрыях). * ''Обэргефрайтар Кугель'' (Станіслаў Гранкоўскі) — сябра экіпажу «Шпрэнгкаманда», жыхар суседняга Рытцэну, пацыфіст, арыштаваны за паражэнства, ведае польскую мову, палітычна адукоўваны Густлікам (зьяўляецца ў 14—16, 21 сэрыях). == Гісторыя сэрыялу == [[Файл:Four-tankmen-and-a-dog-pin.png|значак|240пкс|Памятны знак, выдадзены да сэрыялу]] [[Файл:Rudy w Rawiczu.jpg|значак|240пкс|Драўляны танк «Руды» ([[Равіч]], 1970)]] [[Файл:Rudy 102 RB1.JPG|значак|240пкс|Мадэль танку [[Т-34/85]], ужытага пры здымках унутры. [[Музэй бранятанкавай тэхнікі (Познань)]]]] [[Файл:Rudy 102 RB2.JPG|значак|240пкс|Унутры танку, выкарыстанага пры здымках сэрыялу]] [[Файл:Śluza Okole 5.jpg|значак|240пкс|Шлюз Аколе ў [[Быдгашч]]ы, ля якога адбывалася здымка прыроднай часткі сэрыялу]] Прэм’ера сэрыялу адбылася 9 траўня 1966 року. Першы сэзон быў зьняты паводле [[Чатыры танкісты і сабака (кніга)|аднайменнай аповесьці]] [[Януш Пжыманоўскі|Януша Пжыманоўскага]], мала вядомай да экранізацыі. Пасьля агромністай папулярнасьці тэлесэрыялу аўтар напісаў яшчэ два тамы працягу, зьнятыя паводле якіх сэзоны былі паказаныя на тэлебачаньні ў 1969 і 1970 роках, а таксама быў выдадзены [[комікс]]. Сэрыял меў вялікі посьпех, шматкроць паўтараўся і інтэнсіўна выкарыстоўваўся [[прапаганда]]й. У школах па і ладзілі заняткі, тэатральныя прадстаўленьні і лекцыі. Для моладзі стваралі ''Клюбы танкістаў'' дзеля патрыятычнага выхаваньня і вывучэньня найноўшай гісторыі. На посьпех «Чатырох танкістаў» у першую чаргу паўплываў той факт, што ўпершыню ў польскім кінэматографе ваенная тэматыка была прадстаўленая інакш, чым у ранейшых фільмах, акрамя ваенных сцэнаў паказваючы забаўныя эпізоды. Грамадзкасьць была стомленая ад звыклых ваенных фільмаў, поўных гора і сьмерцяў. А вось з боку гістарычнай праўды сэрыял чыста забаўляльны (падобна да мноства тагачасных амэрыканскіх фільмаў, напрыклад «[[Героі Кельлі]]» ({{Мова-en|Kelly’s Heroes|скарочана}}), «[[Брудны тузін]]» ({{Мова-en|The Dirty Dozen|скарочана}}) або «[[У варожых руках|Ў варожых руках]]» ({{Мова-en|In Enemy Hands|скарочана}})), а заадно прапагандавы і поўны відавочных скажэньняў, што пасьля 1989 року стала прычынай пратэстаў у вайсковым асяродку. Вайсковыя рэаліі, паказаныя ў фільме, адносяць яго да катэгорыі прыгодніцкіх; героі часта трактуюць загады начальства на свой манэр, у змаганьні зь пераўзыходзячым праціўнікам часта перамагаюць (гл. [[эфэкт штурмавіка]]), падчас бітваў выказваюць уласную ініцыятыву, а нямецкія жаўнеры прадстаўленыя пераважна ў адмоўным сьвятле. Моцным бокам сэрыялу стала ігра актораў — ня толькі першаплянавых, але й цэлага шэрагу выканаўцаў эпізадычных роляў. Лёсы выканаўцаў галоўных роляў склаліся па-рознаму. Некаторыя з-за вельмі нязвыкла навязьлівых роляў, зь якімі іх доўга яшчэ атаясамлівалі, на шмат гадоў зьніклі з кіно. Для іншых гэта стала пачаткам вялікай кар’еры, прыкладам чаго можа быць хоць бы кар’ера выканаўцы ролі Янкі Коса — [[Януш Гаяс|Януша Гаяса]]. Гледачы таксама вельмі дзівіліся, што [[Уладзімер Прэс|Ўладзімер Прэс]] насамрэч не [[грузін]], а польскі актор. Маладыя акторы здабылі ў Польшчы папулярнасьць і трывала ўвайшлі ў гісторыю польскага кіно. Ролі былі выкананыя акторамі так трапна, што грамадзкасьць трактавала іх ледзь ці не сваімі блізкімі. Маладзейшая частка гледачоў была закаханая ў Янку або Марусю, і ўсе жылі перажываньнямі сваіх улюбёных пэрсанажаў. Фільм нязьменна займае высокія месцы ў апытаньнях наконт найлепшага польскага сэрыялу ўсіх часоў; таксама ён разам з «[[Стаўка большая за жыцьцё|Стаўкай большай за жыцьцё]]» — найбольш ахвотна купляны замежнымі дыстрыбутарамі польскі сэрыял. [[Польскае тэлебачаньне]] плянавала аднаўленьне і рэканструкцыю ўсіх сэрыяў і чарговы перавыпуск, аднак неадназначныя ацэнкі яго ў незалежнай Польшчы адклалі задуму на неакрэсьлены час. == Дадатковыя зьвесткі == * Паколькі ў 1960-х роках было цяжка знайсьці спраўную нямецкую тэхніку, пры здымках былі выкарыстаная перабудаваная савецкая і [[Лэнд-ліз|замежная]] тэхніка. Напрыклад, у сэрыі «Сабачы капцюр» нямецкія аддзелы езьдзяць на танках тыпу «[[Panzer VI Tiger|Тыгр]]» і «[[Panzer V Panther|Пантэра]]», збудаваных на шасі танкаў [[Т-34/85]], што заўважна па іншым тыпе падвескі і колах (падобныя падробкі выкарыстоўвалі таксама стваральніку фільму «[[Уратаваць шарагоўца Раяна|Ўратаваць шарагоўца Раяна]]»). Пазьней, у сэрыі «„Rudy”, мёд і крыжы» двойчы зьяўляецца [[паўгусенічны транспартэр]] [[M3 Halftrack]], які «выконвае ролю» нямецкага [[бронетранспартэр]]у. У сэрыі «Заклад на сьмерць» нямецкія артылерысты на палігоне карыстаюцца гарматамі [[76-мм дывізійная гармата ўзору 1942 году (ЗіС-3)|ЗіС-3 калібру 76 мм]]. Калі ў першым сэзоне (1—8 сэрыя) падобныя адрозьненьні яшчэ спрабавалі замаскіраваць, дык пазьней і гэтага не рабілі — напрыклад, у сэрыі «Форт Альгерд» немцы ўцякаюць на браневіку [[D-442 FÚG]] (пасьляваенным вугорскім), эскартаваным двума танкамі [[ИС-2]] (нібыта «Пантэрамі»). У сэрыі «Экіпаж» Віхура езьдзіць на грузавіку [[ЗиС-5]], а ў пазьнейшых сэрыяў ужо зьяўляецца пасьляваенны «[[Lublin-51|Люблін]]». * На пачатку сэрыялу здымкі ўнутры «Рудога» адбываліся ў студыі. Толькі праз пэўны час у корпусе аднаго з Т-34 былі выразаныя адтуліны, якія дазвалялі праводзіць здымкі ўнутры сапраўднага танку. Па сканчэньні здымак ён быў перададзены ў [[Музэй бранятанкавай тэхнікі Цэнтру навучаньня сухапутных войскаў|Музэй бранятанкавай тэхнікі]] ([[Познань]]). * У 6-й сэрыі «Мост» танк «Руды» падарваўся на міне, а экіпаж масіць правесьці некалькі месяцаў у шпіталі. Насамрэч гіпс Янка Коса сапраўдны, паколькі ў часе здымак сэрыялу Януш Гаяс, заснуўшы проста на пляцоўцы, быў пераеханы грузавіком. Зь пераломам тазу і пашкоджаньнем хрыбетніку ён правёў пэўны час у лякарні. У сувязі з гэтым былі зьнятыя кадры, якія пазьней увайшлі ў сэрыю. * У 14-й сэрыі «Чырвоная сэрыя» ўжыты [[трактар]] «Lanz-Bulldog D9506», часта блытаны з «[[Ursus C-45|Ursus C-451]]», які завод [[Ursus (завод)|Ursus]] пачаў выпускаць толькі ў сярэдзіне 1950-х. * Кіношнікі ня мелі ўласнага танка для здымак, карыстаючыся тэхнікай з той вайсковай часткі, ля якой праводзілі здымкі. Агулам у сэрыяле сфільмаваныя 20 танкаў пад нумарам 102. Адзіны, які захаваўся да гэтага часу, што дакладна браў удзел у здымках, цяпер знаходзіцца ў познанскім музэі. * Экспанат пса Трымэра, які граў у сэрыяле Шарыка, знаходзіцца ў Аддзеле паліцэйскай кіналёгіі Цэнтру навучаньня паліцыі ў мясцовасьці [[Сулкавіцы (Мазавецкае ваяводзтва)|Сулкавіцы]]<ref>[https://web.archive.org/web/20130122010126/http://www.csp.edu.pl/portal/csp/4/10/Zaklad_Kynologii_Policyjnej.html Centrum Szkolenia Policji Zakład Kynologii Policyjnej – Pion dydaktyczny]</ref>. == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Літаратура == * Marek Łazarz, ''Czterej pancerni i pies. Przewodnik po serialu i okolicach'', 2006, {{ISBN|83-921900-0-9}}. == Вонкавыя спасылкі == * {{IMDb твор|0120948}} * [http://www.filmweb.pl/Film?id=35155 Filmweb.pl] * [http://www.filmpolski.pl/fp/index.php/121749 Filmpolski.pl] * [https://web.archive.org/web/20141002101436/http://www.pancerni.pl/ Strona o serialu Pancerni.pl] * [https://web.archive.org/web/20140902043532/http://muzeumczterechpancernych.pl/ Muzeum Czterech Pancernych i Psa] * [https://web.archive.org/web/20090218185037/http://film.onet.pl/7371,film.html O „Czterech Pancernych” na film.onet.pl] * [http://wiadomosci.onet.pl/kraj/mija-45-lat-od-premiery-kultowego-serialu,1,4263607,wiadomosc.html ''Mija 45 lat od premiery kultowego serialu'' (Onet, 2011)] * [https://web.archive.org/web/20110512041012/http://www.popcorner.pl/popcorner/1,108009,9562740,Czterej_pancerni_i_pies___to_juz_45_lat_,,ga.html ''Czterej pancerni i pies – to już 45 lat!'' (Popcorner, 2011)] * [https://web.archive.org/web/20241219001420/https://www.wojsko-polskie.pl/aktualnosci/17062,niesmiertelni-czterej-pancerni-i-pies.html ''Nieśmiertelni „Czterej Pancerni i pies” (Wojsko Polskie, 2011)] * [https://web.archive.org/web/20150331150755/http://www.4pancerni.muzeumkanalu.pl/''„Czterej Pancerni i pies w Bydgoszczy”] [[Катэгорыя:Фільмы Конрада Налэнцкага]] [[Катэгорыя:Тэлесэрыялы Польшчы]] [[Катэгорыя:Ваенныя тэлесэрыялы]] [[Катэгорыя:Тэлесэрыялы 1966 году]] [[Катэгорыя:Фільмы паводле твораў Януша Пжыманоўскага]] [[Катэгорыя:Прапаганда ў Польскай народнай рэспубліцы]] [[Катэгорыя:Тэлесэрыялы пра Другую сусьветную вайну]] [[Катэгорыя:Тэлесэрыялы пра жывёлаў]] 6ha6uyesve8cmopuwztkluwcmtpf3xt Чыунэ Сугіхара 0 159821 2699354 2575772 2026-11-07T14:37:59Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 2699354 wikitext text/x-wiki {{Палітык |імя = Чыунэ Сугіхара |арыгінал_імя = 杉原 千畝 |выява = Sugihara b.jpg |памер = 220пкс |подпіс_пад_выявай = |пасада = Віцэ-консул Японіі ў Летуве |пачатак_тэрміну = |канец_тэрміну = |прэзыдэнт = |прэм’ер-міністар = |папярэднік = |наступнік = |пасада2 = |пачатак_тэрміну2 = |канец_тэрміну2 = |папярэднік2 = |наступнік2 = |прэм’ер-міністар2 = |прэзыдэнт2 = |назва_палітычнай_арганізацыі = <!-- Рух, Аб’яднаньне, і пад. Неабавязковы. Па змоўчаньні — «Партыя» --> |партыя = |сужэнец = {{Просты сьпіс| * Кляўдыя Апалонава (1919—1935) * Юкіка Кікуцы (з 1935) }} |дзеці = |бацька = |маці = |род = |адукацыя = |подпіс = }} {{Ніхонга|'''Чыу́нэ Сугіха́ра'''|杉原 千畝|Sugihara Chiune|1 студзеня 1900 — 31 ліпеня 1986}} — японскі [[дыплямат]], віцэ-консул [[Японская імпэрыя|Японскай імпэрыі]] ў [[Летува|Летуве]]. Падчас [[II сусьветная вайна|II сусьветнай вайны]] ён дапамог тысячам [[жыд]]оў пакінуць краіну, выдаўшы ім транзытныя візы, дзякуючы якім яны трапілі ў Японію. Большасьць уцекачоў былі жыдамі з акупаванай немцамі [[Польшча|Польшчы]], якія пераехалі ў Летуву. Сугіхара выдаваў візы, рызыкуючы ўласнай кар’ерай і жыцьцём сваім і сваіх сямейнікаў. У 1985 року [[Ізраіль]] назваў яго [[Праведнік народаў сьвету|Праведнікам народаў сьвету]]. == Жыцьцяпіс == Чыунэ Сугіхара нарадзіўся ў сям’і сярэдняе клясы, быў другім сынам сярод пяці хлопчыкаў і дзяўчынкі<ref name="Tenembaum"/>. У 1912 скончыў з адзнакай пачатковую школу і працягнуў навучаньне ў аб’яднанай базавай і сярэднай школе. У 1918 паступіў ва [[Унівэрсытэт Васэда|ўнівэрсытэт Васэда]], дзе вывучыў ангельскую мову. У гэты ж час ён далучыўся да хрысьціянскага братэрства баптысцкага пастара Гары Бакстэра Бэнінгофа. У 1919, здаўшы экзамэн на стыпэндыю Міністэрства замежных справаў, быў запрошаны на працу ў [[Харбін]], дзе вывучыў таксама расейскую і нямецкую мовы і стаў адмыслоўцаў па дачыненьнях з [[Савецкая Расея|Расеяй]]. У Харбіне Сугіхара навярнуўся ў [[праваслаўе]]<ref name="Keeler">{{Спасылка |аўтар=Keeler S|дата публікацыі=2008|назва праекту=pravmir.com|url=http://www.pravmir.com/article_282.html |загаловак=A Hidden Life: A Short Introduction to Chiune Sugihara |мова= en|дата доступу=2011-04-03}}</ref> і ажаніўся з Кляўдыяй Сямёнаўнай Апалонавай. Пазьней Чыунэ Сугіхара звольніўся з пасады прадстаўніка Японіі ў Маньчжурыі на знак нязгоды са стаўленьнем японцаў да кітайскага насельніцтва. Працаваў таксама ў аддзеле інфармацыі Міністэрства замежных справаў, перакладнікам у японскай дыпмісіі ў [[Хельсынкі|Хельсынках]]<ref name="isbn0-9649674-0-5">{{Кніга |аўтар=Yukiko Sugihara. |загаловак=Visas for life |выдавецтва=Edu-Comm Plus |мова= en|год=1995 |isbn=0-9649674-0-5}}</ref>. [[Файл:Sugihara-konsulat w Kownie.JPG|250пкс|значак|Колішняе японскае консульства ў Коўне]] У 1935 Сугіхара і Кляўдыя Сямёнава разьвяліся; вярнуўшыся ў Японію, Чыунэ ажаніўся другім разам зь Юкіка Кікучы (1913—2008), зь якой мелі чатырох сыноў<ref>[https://web.archive.org/web/20190629103142/http://annefrank.arte.tv/bd/#/fr/chapitre-1-le-chemin-vers-lautre/12-le-fils-du-juste/diaporama-le-fils-du-juste Anne Frank au Pays du Manga — Diaporama : Le Fils du Juste]{{ref-fr}}, Arte, 2012</ref>. У 1939 Сугіхара быў прызначаны віцэ-консулам Японіі ў [[Коўна|Коўне]] ([[Летува]]). Сярод ягоных задачаў былі таксама даклады пра перамяшчэньні савецкіх і нямецкіх войскаў<ref name="Tenembaum"/>. Пасьля [[Акупацыя Прыбалтыкі Савецкім Саюзам (1940)|акупацыі Летувы Савецкім Саюзам у 1940 року]] шматлікія [[жыдоўскія ўцекачы]] [[Гісторыя жыдоў Польшчы|з Польшчы]] і [[Літвакі|летувіскія жыды]] намагаліся атрымаць [[Віза|выязныя візы]], безь якіх было немагчыма пакінуць краіну і знайсьці новую, дзе іх маглі б прыняць. Адным з дыпляматаў, хто займаўся дапамогай жыдам, быў прадстаўнік [[Нідэрлянды|нідэрляндзкай]] амбасады [[Ян Звартэндэйк]], які дапамагаў ім выехаць праз [[Кюрасао]], [[Карыбы|карыбскую]] калёнію Нідэрляндаў, якая не патрабавала ўезнае візы, а таксама яшчэ праз адну калёнію [[Сурынам]]. Японскі ж урад на той час патрабаваў ад ахвотных атрымаць уезную візу выкананьня пэўных іміграцыйных працэдураў і наяўнасьці пэўнае сумы грошай, чаму значная большасьць жыдоў не адпавядалі. Сугіхара тройчы зьвязваўся зь Міністэрствам замежных справаў па інструкцыі, і тройчы Міністэрства адмаўлялася зьмякчыць іміграцыйныя патрабаваньні<ref name="Tenembaum">{{Спасылка|аўтар=Tenembaum B|url=http://www.raoulwallenberg.net/saviors/others/sempo-quot-chiune-quot-914/ |загаловак=Sempo "Chiune" Sugihara, Japanese Savior|выдавец=The International Raoul Wallenberg Foundation |мова= en|дата доступу=2011-04-03}}</ref>. З 18 ліпеня 1940 року Сугіхара, адчуваючы, што заяўнікі апынуцца ў небясьпецы, калі застануцца ў СССР, параіўшыся зь сям’ёй, вырашыў выдаваць візы на ўласны страх і рызыку. Насуперак інструкцыям ён пачаў выдаваць жыдам дзесяцідзённыя транзытныя візы празь Японію. Улічваючы ягоную пасаду і бюракратызм МЗС Японіі, гэта быў нечываны акт непадпарадкаваньня. Ён таксама дамовіўся пра дазвол на праезд жыдоў па [[Транссыбірская магістраль|Транссыбірскай магістралі]] з савецкімі ўладамі, якія бралі за квіток пяцікратны кошт. [[Файл:1940 issued visa by consul Sugihara in Lithuania.jpg|значак|Віза, выдадзеная ў 1940 року консулам Сугіхарам, на якой бачны маршрут праз [[Савецкі Саюз]], [[Цуруга|Цуругу]] і [[Кюрасао]]]] Сугіхара працаваў над выдачай візаў 18-20 гадзінаў у дзень да 4 верасьня, пакуль консульства не было зачыненае. За гэты час ён пасьпеў выдаць японскія візы тысячам жыдоў, якія таксама мелі права па іх вывезьці ўласныя сем’і. [[Цэнтар Сымона Візэнталя]] ацэньвае агульную колькасьць выратаваных зь ягонай дапамогай уцекачоў прыблізна ў 6000, а колькасьць іхніх нашчадкаў, што засталіся жывымі дзякуючы ягонай ахвярнасьці — у 40 000<ref name="Tenembaum"/>. Ня ўсе з тых, хто атрымаў японскія візы, пасьпелі зьехаць з СССР, і пазьней былі схопленыя нацыстамі і напаткалі той жа лёс, што й іншых ахвяраў Галакосту. Дыпляматычны архіў Міністэрства замежных справаў апублікаваў два дакумэнты пра дзейнасьць Сугіхары ў Летуве. У першай ноце, датаванай 5 лютага 1941 року, Чыунэ Сугіхара паведамляе тагачаснаму міністру замежных справаў [[Ёсуке Мацуока|Ёсуке Мацуоку]], што 1500 з 2139 транзытных візаў ён выдаў жыдам і палякам. Другі дакумэнт згадвае пра яшчэ 3448 выдадзеных у Коўне візаў, што агулам складае 5587. Больш за тое, «некаторыя [[Таварыства Ісуса|езуіты]] ў Вільні працягнулі выдаваць візы зь пячаткай і подпісам Сугіхары, якія ён пакінуў перад ад’ездам», што яшчэ павялічвае колькасьць патэнцыйных уцекачоў з Эўропы дзякуючы ягонай дзейнасьці<ref name="isbn0-684-83251-8">{{Кніга |аўтар=Levine, Hillel. |загаловак=In search of Sugihara: the elusive Japanese diplomat who risked his life to rescue 10,000 Jews from the Holocaust |выдавецтва=Free Press |месца=New York |год=1996 |мова= |isbn=0-684-83251-8 }}</ref>. Мноства ўцекачоў па выдадзеных візах перасеклі Савецкі Саюз да [[Уладзівасток|Ўладзівастоку]], адкуль пераправіліся ў японскі [[Кобэ]], дзе існавала суполка [[Гісторыя жыдоў Расеі|расейскіх жыдоў]]. Тут імі апекаваўся польскі амбасадар у [[Токіё]] [[Тадэвуш Ромэр]]. Са жніўня 1940 да лістапада 1941 ён прадастаўляў візы для палітычнага прытулку ў [[Канада|Канадзе]], [[Аўстралія|Аўстраліі]], [[Новая Зэляндыя|Новай Зэляндыі]], [[Бірма|Бірме]], іміграцыйныя сэртыфікаты ў [[Брытанскі мандат у Палестыне]], іміграцыйныя візы ў [[Злучаныя Штаты Амэрыкі]] і некаторыя [[Лацінская Амэрыка|лацінаамэрыканскія]] для больш як дзьвюх тысячаў польска-летувіскі жыдоў з Кобэ і [[Шанхайскае гета|Шанхайскага гета]]. Рэшта ўцекачоў, якая заставалася ў Японіі, пазьней была дэпартаваная ў [[Шанхай]] (тады пад уладай Японіі), дзе існавала вялікая жыдоўская суполка. Большасьць з 20 000 жыхароў Шанхайскага гета перажылі Другую сусьветную вайну. Пасьля Летувы Чыунэ Сугіхара працягнуў дыпляматычную службу ў [[Прага|Празе]] ([[Чэхаславаччына]]), [[Кёнігсбэрг]]у ([[Усходняя Прусія]], 1941—1942) і [[Бухарэст|Бухарэсьце]] ([[Румынія]], 1942—1944). Пасьля ўваходу ў Румынію савецкіх войскаў дыплямат зь сям’ёй быў арыштаваны і правёў 18 месяцаў у лягеры для ваеннапалонных. Яны былі вызваленыя ў 1946 і праз Савецкі Саюз выехалі ў Японію. У 1947 Міністэрства замежных справаў паспрасіла яго сысьці ў адстаўку па скарачэньні штатаў. На думку некаторых, у тым ліку жонкі Сугіхары Юкіка, ён быў звольнены праз «той інцыдэнт» у Летуве<ref name="isbn0-684-83251-8"/><ref name="Lee"/>. У кастрычніку 1991 міністэрства паведаміла сям’і Сугіхараў, што звальненьне Чыунэ было праведзенае ў рамках паваеннага ператрахіваньня штату. У дакладной нататцы 24 сакавіка 2006 Міністэрства замежных справаў Японіі дадало, што сьлядоў спагнаньня з Сугіхары дысцыплінарнага пакараньня ня знойдзена, ён звольніўся дабраахвотна, аднак прычыны гэтага «цяжка высьветліць». У сваім мэмарандуме міністэрства ўхваліла Сугіхараў учынак, назваўшы яго «мужным і чалавечным рашэньнем»<ref name="Lee">{{Кніга |аўтар=Lee, Dom; Mochizuki, Ken.|загаловак=Passage to Freedom: The Sugihara Story |выдавецтва=Lee & Low Books |месца=New York |год=2003 |isbn=1-58430-157-0 |мова=en}}</ref>. Сям’я Сугіхараў пасялілася ў [[Фудзісава|Фудзісаве]] (прэфэктура [[Канагава (прэфэктура)|Канагава]]). Каб пракарміць сям’ю, Чыунэ працаваў на розных некваліфікаваных працах, кшталту продажу лямпачак па хатах. У 1947 адбылася трагедыя: у сямігадовым узросьце сканаў ягоны наймалодшы сын. Пазьней Чыунэ ўладкаваўся генэральным дырэктарам у аддзяленьне замежнае кампаніі. Карыстаючыся сваімі веданьнем расейскай мовы, 16 гадоў сьціпла жыў і працаваў у СССР, а сям’я заставалася ў Японіі. Нарэшце ў 1968 яго знайшоў, Ешуа Нішры, эканамічны аташэ ізраільскай амбасады ў Токіё і адзін з выратаваных Сугіхарам жыдоў. У 1940-я Нішры быў падлеткам, які пераехаў у Летуву з Польшчы. У наступным годзе Сугіхара наведаў [[Ізраіль]], дзе быў сустрэты кіраўніцтвам дзяржавы. Удзячныя яму перасяленцы пачалі дамагацца ягонага ўключэньня ў мэмарыял [[Яд Вашэм]]у. У 1985 Чыунэ Сугіхара атрымаў званьне [[Праведнік народаў сьвету|Праведніка народаў сьвету]] ад [[Кабінэт міністраў Ізраілю|ізраільскага ўраду]]. На той час ён ужо быў цяжка хворы і ня змог прыехаць на ўшанаваньне, таму замест яго ўзнагароду атрымалі жонка і сын. Чыунэ Сугіхару і ягоным нашчадкам было нададзенае пажыцьцёвае грамадзянства Ізраілю. У гэтым жа годзе, праз 45 гадоў пасьля савецкага ўварваньня ў Летуву, ён адказаў на пытаньне, чаму вырашыў дапамагчы жыдам: {{Цытата|Вы хочаце даведацца пра прычыны майго ўчынку, ці ня так? Добра. Гэта такі від суперажываньня, які б адчуў кожны, хто ўбачыў у твар гэтых уцекачоў, што прасілі са сьлязьмі на вачох. Каб і ня змог дапамагчы, дык суперажываў бы ім. Сярод уцекачоў былі і старыя, і жанчыны. Яны былі ў такой роспачы, што нават кідаліся цалаваць мае пантофлі, так, я насамрэч назіраў падобнае на ўласныя вочы. Да таго ж я ў той час адчуваў, што японскі ўрад у Токіё ня меў вызначанага меркаваньня. Некаторыя японскія вайскаводы былі ажно наляканыя пад ціскам нацыстаў; а іншыя чыноўнікі былі проста абыякавыя. Людзі ў Токіё не былі аб’яднаныя. Я разумеў, што дамаўляцца зь імі недарэчна. Таму я вырашыў не чакаць на іхні адказ. Я ведаў, што нехта пэўна паскардзіцца на мяне пасьля. Але я лічыў, што зраблю годную справу. Няма нічога заганнага ў тым, каб уратаваць мноства чалавечых жыцьцяў… Дух гуманнасьці, філянтропіі… добрасуседзтва… з гэтым духам я рызыкнуў зьдзейсьніць тое, што зьдзейсьніў, апынуўшыся ў надзвычай складанай сітуацыі — і з гэтае прычыны я дзейнічаў з падвоенай адвагай.<ref name="isbn0-684-83251-8"/>}} Сугіхара памёр у шпіталі ў [[Камакура|Камакуры]] ў 1986 року. Нягледзячы на пашану, аказаную яму ў Ізраілі й іншых краінах, дома ён застаўся амаль невядомым. Толькі калі на ягонае пахаваньне прыбыла вялізная дэлегацыя жыдоў з усяго сьвету, у тым ліку амбасадар Ізраілю ягоныя суседзі даведаліся пра ягоны подзьвіг<ref name="Lee"/>. == Ушанаваньне памяці == [[Файл:Chiune Sugihara - 杉原 千畝 - Pavlo Sergeyevitch.jpg|значак|Праваслаўны абраз Чыунэ Сугіхары]] Імем Чыунэ Сугіхары названыя вуліцы ў летувіскіх Вільні і Коўне, а таксама ў [[Тэль-Авіў|Тэль-Авіве]] (Ізраіль). Ягонае імя носіць [[астэроід]] [[25893 Сугіхара]]. У родным месьце Сугіхары — [[Яацу]] — пастаўлены помнік, а ў Коўне дзейнічае дом-музэй<ref name="sugiharahouse">{{Спасылка |url=http://www.sugiharahouse.lt/index_en.html |загаловак=Sugihara House Museum |мова= en|дата доступу=2011-04-03}}</ref>. Пасьмяротна ўзнагароджаны летувіскім Крыжам выратаваньня жыцьця (1993), Камандорскім крыжам [[Ордэн заслуг Польскай рэспублікі|Ордэна заслуг Польскай рэспублікі]] (1996)<ref>{{Спасылка |url=http://isap.sejm.gov.pl/Download?id=WMP19960580535&type=2 |загаловак=1996 Order of Merit of the Republic of Poland |фармат=pdf |мова= en|дата доступу=2011-04-03}}</ref> і Камандорскім крыжам з зоркай [[Ордэн адраджэньня Польшчы|ордэна адраджэньня Польшчы]] (2007)<ref>{{Спасылка |url=http://isap.sejm.gov.pl/Download?id=WMP20080040041&type=2 |загаловак=2007 Order of Polonia Restituta |фармат=pdf |мова= en|дата доступу=2011-04-03}}</ref>. У 1997 [[Крыс Ташыма]] і Крыс Донаг’ю зьнялі пра Чыунэ Сугіхару фільм «[[Візы і цнота]]», які атрымаў [[Прэмія Акадэміі|прэмію Акадэміі]] за найлепшы кароткамэтражны гульнявы фільм<ref>{{Спасылка |url=http://www.imdb.com/title/tt0141963/ |загаловак=Visas and Virtue (2001) - IMDb |мова= en|дата доступу=2011-04-03}}</ref>. == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Літаратура == [[Файл:Yukiko Sugihara and Valdas Adamkus commemorating memory of Chiune Sugihara.jpg|міні|Удава Сугіхары з прэзыдэнтам Летувы [[Валдас Адамкус|Валдасам Адамкусам]] на пасадцы дрэваў у Вільні (2001)]] * Yutaka Taniuchi (2001), ''The miraculous visas — Chiune Sugihara and the story of the 6000 Jews'', New York, Gefen Books. {{ISBN|978-4-89798-565-7}} * Seishiro Sugihara & Norman Hu (2001), [http://books.google.co.jp/books?id=ahcymjgWwKoC&printsec=frontcover&dq=Chiune+Sugihara&hl=ja&sa=X&ei=mGoTT8O4OeaKmQWowNn-CQ&ved=0CDsQ6AEwAg#v=onepage&q=Chiune%20Sugihara&f=false ''Chiune Sugihara and Japan’s Foreign Ministry : Between Incompetence and Culpability''], University Press of America. {{ISBN|978-0-7618-1971-4}} * Yukiko Sugihara, ''Visas for Life'', translated by Hiroki Sugihara, San Francisco, Edu-Comm, 1995. * Yukiko Sugihara, Visas pour 6000 vies, traduit par Karine Chesneau, Ed. Philippe Picquier, 1995. == Вонкавыя спасылкі == * [https://web.archive.org/web/20120220075130/http://www.chiunesugihara100.com/eng/e-top.htm Сьвяткаваньне 100-годзьдзя Чыунэ Сугіхары] * [https://www.jewishvirtuallibrary.org/jsource/Holocaust/sugihara.html Жыдоўская віртуальная бібліятэка] * [https://web.archive.org/web/20070927213009/http://www.visasforlife.org/sugihara.html Фундацыя «Візы дзеля жыцьця»] * [http://www.mofa.go.jp/region/middle_e/israel/sugihara.html Міністэрства замежных справаў Японіі] * [https://web.archive.org/web/20180515171937/http://www.yadvashem.org/righteous/stories/sugihara.html Яд Вашэм — Праведнікі народаў сьвету]{{Ref-en}} {{Бібліяінфармацыя}} {{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Сугіхара, Чыунэ}} [[Катэгорыя:Абаронцы жыдоў падчас Галакосту]] [[Катэгорыя:Японскія дыпляматы]] [[Катэгорыя:Галакост у Летуве]] [[Катэгорыя:Праведнікі народаў сьвету]] [[Катэгорыя:Прынялі праваслаўе]] [[Катэгорыя:Выпускнікі ўнівэрсытэту Васэда]] [[Катэгорыя:Памерлі ад сэрцава-судзінных захворваньняў]] 7vt31p265q56xzz6s55v9rzpuddb1ry Felinae 0 161811 2699474 2696969 2026-11-07T21:45:05Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 2699474 wikitext text/x-wiki {{Таксанамічная інфармацыя | Назва = ''Felinae'' | Выява = Felis silvestris silvestris Luc Viatour.jpg | Подпіс да выявы = [[Кот лясны]] | Царства = [[Жывёлы]] | Падцарства = [[Эўмэтазоі]] | Падраздзел = [[Другаснаротыя]] | Тып = [[Хордавыя]] | Падтып = [[Хрыбетныя]] | Інфратып = [[Щелепні]] | Надкляса = [[Чатырохногія]] | Кляса = [[Сысуны]] | Падкляса = [[Зьвяры]] | Інфракляса = [[Пляцэнтарныя]] | Атрад = [[Драпежныя]] | Падатрад = [[Коткападобныя]] | Сямейства = [[Каціныя]] | Лацінская назва = Felinae | Лацінская назва аўтар = <br>(Fischer de Waldheim, 1817) | Мапа = Felinae range.png | Commons = Felinae | ITIS = 552363 | NCBI = 338152 }} '''''Pantherinae''''' (Малыя каціныя) — падсямейства клясы [[Сысуны|сысуноў]] атрада драпежных сямейства каціных. == Зьнешні выгляд == == Клясыфікацыя == '''Felinae''' * Род [[Коткі]] ([[Felis]]) ** [[Чаротавы кот]] ''(Felis chaus)'', ''[[Felis margarita]]'', ''[[Felis nigripes]]'', ''[[Felis silvestris]]'' * [[Otocolobus]]  ** ''[[Otocolobus manul]]'' * [[Prionailurus]]  ** ''[[Prionailurus bengalensis]]'', ''[[Prionailurus planiceps]]'', ''[[Prionailurus rubiginosus]]'', ''[[Prionailurus viverrinus]]'' * [[Acinonyx]]  ** ''[[Acinonyx jubatus]]'' * [[Puma]]  ** ''[[Puma concolor]]'', ''[[Puma yagouaroundi]]'' * [[Lynx]]  ** ''[[Lynx canadensis]]'', ''[[Lynx lynx]]'', ''[[Lynx pardinus]]'', ''[[Lynx rufus]]'' * [[Leopardus]]  ** ''[[Leopardus colocolo]]'', ''[[Leopardus geoffroyi]]'', ''[[Leopardus guigna]]'', ''[[Leopardus guttulus]]'', ''[[Leopardus jacobita]]'', ''[[Leopardus pardalis]]'', ''[[Leopardus tigrinus]]'', ''[[Leopardus wiedii]]'' * [[Leptailurus]]  ** ''[[Leptailurus serval]]'' * [[Caracal]]  ** ''[[Caracal aurata]]'', ''[[Caracal caracal]]'' * [[Pardofelis]]  ** ''[[Pardofelis badia]]'', ''[[Pardofelis marmorata]]'', ''[[Pardofelis temminckii]]'' == Вонкавыя спасылкі == * ''Stephen J. O'Brien and Warren E. Johnson'' The Evolution of Cats&nbsp;— Scientific American. 08/2007; 297(1):68-75 [http://sehrg.at.ua/_ld/0/22_The_Evolution_o.pdf PDF] {{ref-en}} * [https://web.archive.org/web/20150419042122/http://www.departments.bucknell.edu/biology/resources/msw3/browse.asp?s=y&id=14000004 ''Don E. Wilson & DeeAnn M. Reeder'' (editors). 2005. Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (3rd ed)] {{ref-en}} * [http://www.iucnredlist.org/search International Union for Conservation of Nature and Natural Resources] {{ref-en}} {{Накід:Заалёгія}} [[Катэгорыя:Felinae| ]] 9qk1hlndl1wutdddngvg81s18ognyiv Dusicyon australis 0 161887 2699470 2180026 2026-11-07T21:43:21Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 2699470 wikitext text/x-wiki {{Таксанамічная інфармацыя | Назва = Dusicyon australis | Выява = FalklandIslandFox2.jpg | Подпіс да выявы = | Царства = [[Жывёлы]] | Падцарства = [[Эўмэтазоі]] | Падраздзел = [[Другаснаротыя]] | Тып = [[Хордавыя]] | Падтып = [[Хрыбетныя]] | Інфратып = [[Щелепні]] | Надкляса = [[Чатырохногія]] | Кляса = [[Сысуны]] | Падкляса = [[Зьвяры]] | Інфракляса = [[Пляцэнтарныя]] | Атрад = [[Драпежныя]] | Падатрад = [[Сабакападобныя]] | Сямейства = [[Сабачыя]] | Род = † '''Dusicyon''' | Від = † '''D. australis''' | Лацінская назва = † Dusicyon australis | Лацінская назва аўтар = <br>Kerr, 1792<ref>IUCN SSC Canid Specialist Group 2008. Dusicyon australis. The IUCN Red List of Threatened Species. Version 2014.3. <[http://www.iucnredlist.org/details/6923/0 www.iucnredlist.org]>. Downloaded on 21 December 2014.</ref> | Назва разьдзелу даччыных таксонаў = | Даччыныя таксоны = | Мапа = LocationFalklandIslands.png | Commons = Dusicyon australis | ITIS = 621852 | NCBI = 673762 }} '''''Dusicyon australis''''' — вымерлы від клясы [[Сысуны|сысуноў]] атрада драпежных сямейства сабачых. == Зьнешні выгляд == Даўжыня цела 97 см, даўжыня [[Хвост|хваста]] 28,5-35 см, вышыня 38 см. Морда кароткая і шырокая. [[Вуха|Вушы]] кароткія. == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Вонкавыя спасылкі == * [https://web.archive.org/web/20130305100831/http://www.arkive.org/falkland-island-wolf/dusicyon-australis/ ''Dusicyon australis'' | ARKive] {{ref-en}} * [http://animaldiversity.org/accounts/Dusicyon_australis/ ADW: ''Dusicyon australis''] {{ref-en}} {{Накід:Заалёгія}} [[Катэгорыя:Сабачыя]] egwx3wwqfsbaq20dbjg2rix92fi9ryk Lycalopex gymnocercus 0 161898 2699485 2685788 2026-11-07T22:11:35Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 2699485 wikitext text/x-wiki {{Таксанамічная інфармацыя | Назва = Lycalopex gymnocercus | Выява = Zoo América-side view of fox.jpg | Подпіс да выявы = | Царства = [[Жывёлы]] | Падцарства = [[Эўмэтазоі]] | Падраздзел = [[Другаснаротыя]] | Тып = [[Хордавыя]] | Падтып = [[Хрыбетныя]] | Інфратып = [[Щелепні]] | Надкляса = [[Чатырохногія]] | Кляса = [[Сысуны]] | Падкляса = [[Зьвяры]] | Інфракляса = [[Пляцэнтарныя]] | Атрад = [[Драпежныя]] | Падатрад = [[Сабакападобныя]] | Сямейства = [[Сабачыя]] | Род = [[Lycalopex]] | Від = '''L. gymnocercus''' | Лацінская назва = Lycalopex gymnocercus | Лацінская назва аўтар = <br>G. Fischer, 1814 | Назва разьдзелу даччыных таксонаў = | Даччыныя таксоны = | Мапа = Pseudalopex gymnocercus range map.png | Commons = Lycalopex gymnocercus | ITIS = 726273 | NCBI = 425201 }} '''''Lycalopex gymnocercus''''' — від клясы [[Сысуны|сысуноў]] атрада драпежных сямейства сабачых. == Зьнешні выгляд == Даўжыня цела 62 см, даўжыня [[Хвост|хваста]] 34 см; маса дарослых 4.2—6.5 кг. [[Вуха|Вушы]] вялікія. Мех шэры. == Вонкавыя спасылкі == * [https://web.archive.org/web/20140816094021/http://www.arkive.org/pampas-fox/pseudalopex-gymnocercus/ ''Lycalopex gymnocercus'' | ARKive] {{ref-en}} * [http://animaldiversity.org/accounts/Lycalopex_gymnocercus/ ADW: ''Lycalopex gymnocercus''] {{ref-en}} * [http://www.iucnredlist.org/details/6928/0 Jiménez, J.E., Lucherini, M. & Novaro, A.J. 2008. ''Pseudalopex gymnocercus''. The IUCN] {{ref-en}} {{Накід:Заалёгія}} [[Катэгорыя:Сабачыя]] cdpqtg3u6n1dix9j5m80rw8vq47pjpg Lycalopex sechurae 0 161899 2699486 2180128 2026-11-07T22:11:42Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 2699486 wikitext text/x-wiki {{Таксанамічная інфармацыя | Назва = Lycalopex sechurae | Выява = Sechuran fox.jpg | Подпіс да выявы = | Царства = [[Жывёлы]] | Падцарства = [[Эўмэтазоі]] | Падраздзел = [[Другаснаротыя]] | Тып = [[Хордавыя]] | Падтып = [[Хрыбетныя]] | Інфратып = [[Щелепні]] | Надкляса = [[Чатырохногія]] | Кляса = [[Сысуны]] | Падкляса = [[Зьвяры]] | Інфракляса = [[Пляцэнтарныя]] | Атрад = [[Драпежныя]] | Падатрад = [[Сабакападобныя]] | Сямейства = [[Сабачыя]] | Род = [[Lycalopex]] | Від = '''L. sechurae''' | Лацінская назва = Lycalopex sechurae | Лацінская назва аўтар = <br>Thomas, 1900 | Назва разьдзелу даччыных таксонаў = | Даччыныя таксоны = | Мапа = Sechuran Fox area.png | Commons = Lycalopex sechurae | ITIS = 726274 | NCBI = 68739 }} '''''Lycalopex sechurae''''' — від клясы [[Сысуны|сысуноў]] атрада драпежных сямейства сабачых. == Зьнешні выгляд == Даўжыня цела 50—78 см, даўжыня [[Хвост|хваста]] 27—34 см; маса дарослых 2.6—4.2 кг, вышыня 22—36 см. Галава малая. [[Вуха|Вушы]] доўгія. Хвост доўгі, пушысты. Мех шэры. == Вонкавыя спасылкі == * [https://web.archive.org/web/20150309005833/http://www.arkive.org/sechura-fox/pseudalopex-sechurae/ ''Lycalopex sechurae'' | ARKive] {{ref-en}} * [http://www.iucnredlist.org/details/6925/0 Asa, C.S., Cossíos, E.D. & Williams, R. 2008. Pseudalopex sechurae. The IUCN] {{ref-en}} {{Накід:Заалёгія}} [[Катэгорыя:Сабачыя]] o4fjrcigylnee6buonir6y6ntk79v7v Lycalopex vetulus 0 161900 2699487 2180129 2026-11-07T22:11:45Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 2699487 wikitext text/x-wiki {{Таксанамічная інфармацыя | Назва = Lycalopex vetulus | Выява = Keulemans hoary fox3.png | Подпіс да выявы = | Царства = [[Жывёлы]] | Падцарства = [[Эўмэтазоі]] | Падраздзел = [[Другаснаротыя]] | Тып = [[Хордавыя]] | Падтып = [[Хрыбетныя]] | Інфратып = [[Щелепні]] | Надкляса = [[Чатырохногія]] | Кляса = [[Сысуны]] | Падкляса = [[Зьвяры]] | Інфракляса = [[Пляцэнтарныя]] | Атрад = [[Драпежныя]] | Падатрад = [[Сабакападобныя]] | Сямейства = [[Сабачыя]] | Род = [[Lycalopex]] | Від = '''L. vetulus''' | Лацінская назва = Lycalopex vetulus | Лацінская назва аўтар = <br>Lund, 1842 | Назва разьдзелу даччыных таксонаў = | Даччыныя таксоны = | Мапа = Hoary Fox area.png | Commons = Lycalopex vetulus | ITIS = 726275 | NCBI = 68734 }} '''''Lycalopex vetulus''''' — від клясы [[Сысуны|сысуноў]] атрада драпежных сямейства сабачых. == Зьнешні выгляд == Даўжыня цела 58—72 см, даўжыня [[хвост|хваста]] 25—36 см; маса дарослых 2.7—4 кг, вышыня 33—37 см. Морда кароткая. [[Вуха|Вушы]] вялікія. == Вонкавыя спасылкі == * [https://web.archive.org/web/20141213060901/http://www.arkive.org/hoary-fox/pseudalopex-vetulus/ ''Lycalopex vetulus'' | ARKive] {{ref-en}} * [http://animaldiversity.org/accounts/Lycalopex_vetulus/ ADW: ''Lycalopex vetulus''] {{ref-en}} * [http://www.iucnredlist.org/details/6926/0 Dalponte, J. & Courtenay, O. 2008. ''Pseudalopex vetulus''. The IUCN] {{ref-en}} {{Накід:Заалёгія}} [[Катэгорыя:Сабачыя]] dmxsf0k4k4y972cr7ggsu6gzbw9ze66 Эрнэст Брастыньш 0 163929 2699418 2669516 2026-11-07T17:59:47Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 2699418 wikitext text/x-wiki '''Эрнэст Брастыньш''' ({{мова-lv|Ernests Brastiņš}}) (19 сакавіка 1892, [[Цэсіскі павет]], [[Ліфляндзкая губэрня]], [[Расейская імпэрыя]] — 28 студзеня 1942, [[РСФСР]] — латыскі мастак, публіцыст, тэарэтык мастацтва, дасьледчык гарадзішчаў, заснавальнік і кіраўнік руху [[Дыеўтурыба|дыеўтураў]]. Пасьля акупацыі Латвіі ў 1940 годзе дэпартаваны ўглыб Савецкага саюзу. == Жыцьцяпіс == Нарадзіўся 19 сакавіка 1892 року каля [[Ліелстраўпэ]]. Скончыў мастацкую школу Штыгліца ў Пецярбурзе, потым ваеннае вучылішча. Удзельнічаў у Першай Сусьветнай вайне і вайне за незалежнасьць Латвіі. У 1921 годзе пачаў працаваць у ваенным музэі ў Рызе. Брастыньш быў першым, хто заняўся арганізаваным вывучэньнем латыскіх гарадзішчаў. Вынікам гэтай працы зьявіліся чатыры кнігі, у якіх з мапамі і здымкамі былі апісаныя 282 латыскія гарадзішчы. Затым пачаў працаваць у сховішчы латыскага фальклёру. У 1926 годзе першым у гэтай інстытуцыі выдаў навуковую працу «Латыскія народныя песьні», у якіх яны былі дасьледаваныя зь міталягічнага гледзішча. 26 ліпеня 1926 року заснаваў Латыскую садружнасьць дыеўтураў, што можна вызначыць за пачатак аднаўленьня старалатыскай рэлігіі. Пасьля акупацыі Латвіі 6 ліпеня 1940 року Брастыньш быў арыштаваны і высланы ў [[РСФСР]]. Ён быў вызначаны як "сацыяльна небясьпечны элемэнт, кіраўнік арганізацыі дыеўтураў, які займаўся контаррэвалюцыйнай дзейнасьцю ды падтрымліваў сувязі з арганізацыяй «[[Пэрканкрустс]]».<ref>[https://web.archive.org/web/20090707034548/http://vip.latnet.lv/LPRA/stradins.htm]</ref> Памёр у зьняволеньні 28 студзеня 1942 року.<ref>[https://web.archive.org/web/20160305090257/http://foto.lu.lv/avize/20012002/14/ernests_.html]</ref> 28 кастрычніка 2006 року ў Кронвальдзкім парку ў Рызе быў урачыста адкрыты помнік Брастыньшу. Помнік быў усталяваны пры дапамозе фонду «Savieši». == Бібліяграфія == * Brastiņš E., Cerokslis: Dievturības katēchisms. — ASV Latvju dievtuŗu sadraudze: Čikāga, 1966. 71 lpp. * Brastiņš E., Latvju Dievadziesmas. — ASV Latvju dievtuŗu sadraudze, 1980. * Brastiņš Ernests. Latvju tikumu dziesmas. — [Atkārt. izd.] Zvaigzne ABC: Rīga, 1996. 215 lpp. ISBN 9984-560-27-9 * Brastiņš E., Gadskārtas dziesmas, — Latvju dievtuŗu draudze, Rīga, 1929. * Brastiņš E., Mūsu dievestības tūkstošgadīgā apkarošana. — Junda: Rīga, 1994. 103 lpp. ISBN 9984-01-007-4 * Brastiņš Ernests. Tautai. Dievam. Tēvzemei (rakstu izl.) — Zvaigzne: Rīga, 1993. 191 lpp. ISBN 5-405-01293-9 * Brastiņš E., Latvijas pilskalni. 1. sējums Kuršu zeme. — Rīga, 1923. * Brastiņš E., Latvijas pilskalni. 2. sējums Zemgale un Augšzeme. — Rīga, 1926. * Brastiņš E., Latvijas pilskalni. 3. sējums Latgale. — Pieminekļu Valde: Rīga, 1928. * Brastiņš E., Latvijas pilskalni. 4. sējums Vidzeme. — Rīga, 1930. * Brastiņš Ernests. Beverīnas pilsvieta. — Zinātne: Rīga, 1992. 51 lpp. ISBN 5-7966-0928-9 * Brastiņš E., Daiļā sēta. — Rīga, * Brastiņš Ernests. Latvija, viņas dzīve un kultūra. — Antēra: Rīga, 2007., 240 lpp. ISBN 978-9984-719-47-4 * Brastiņš Ernests. Latvju rakstu kompozīcija. — Latvju dievturu draudze, 1978. 124 lpp. == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Літаратура == * Misāne A. Dievturība Latvijas reliģisko un politisko ideju vēsturē. // LU Reliģiski-filozofiski raksti, X /2005., 101.-117. lpp. * Mugurēvičs Ēvalds. Latvijas vēsturiskās ģeogrāfijas jautājumi Ernesta Brastiņa darbos. // Latvijas vēstures institūta žurnāls. 1992., Nr. 4., 16.-28. lpp. * Urtāns Jānis. Ernests Brastiņš — Latvijas pilskalnu pētnieks. // Latvijas vēstures institūta žurnāls. 1992., Nr. 4., 195.-200. lpp. * Bambals A. Dižvadoņa pēdas pazuda janvārī… (par Ernesta Brastiņa dzīvi un likteni) // Mājas Viesis. 2006. gada 27. janvāris. * Piemineklis Ernestam Brastiņam. // Kultūras Forums. 2006. gads. — 10. — 17.11. == Вонкавыя спасылкі == * [http://www.dievturi.org/ Афіцыйная бачына руху дыеўтураў] * [https://web.archive.org/web/20091101122341/http://www.e-mistika.lv/?txt=243 Agita Misāne. Dievturības priekšteči. // Kultūras forums, Nr. 24 2005 1-8 jūlijs] * [https://web.archive.org/web/20241210072855/http://www.klubs415.lv/majaslapa/modules.php?op=modload&name=News&file=article&sid=531 У Рызе адкрылі помнік Эрнэсту Брастыньшу] * [http://www.laija.lv/lv/literatura/Brastinu.Ernests.Musu.dievestibas.apkaroshana.%5B1936.%5D.pdf Brastiņu Ernests. Mūsu dievestības tūkstošgadīgā apkarošana (.pdf)]{{Недаступная спасылка|date=May 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.failiem.lv/down.php?i=rkqfkb&n=FIL_Ernests_Brastins_Cerokstis_LAT_G.doc «Цэроксьліс»] [[Катэгорыя:Латыскія публіцысты|Брастыньш, Эрнэст]] [[Катэгорыя:Латыскія мастакі і мастачкі|Брастыньш, Эрнэст]] [[Катэгорыя:Рэпрсэсаваныя ў Латвіі|Брастыньш, Эрнэст]] 9ou78ug8204jwbcmhynixbfojrjlnnd Амбасада Эстоніі ў Беларусі 0 166610 2699554 2618907 2026-11-08T07:43:56Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 2699554 wikitext text/x-wiki '''Амбаса́да Эсто́ніі ў Рэспу́бліцы Белару́сь''' — дыпляматычная місія [[Эстонія|Эстоніі]] ў [[Беларусь|Рэспубліцы Беларусь]]. Знаходзіцца ў [[Менск]]у па адрасе [[Вуліца Платонава (Менск)|вул. Платонава]], 1Б. == Гісторыя дыпляматычных стасункаў == [[Дыпляматычныя стасункі]] паміж [[Беларуска-эстонскія стасункі|Эстоніяй і Беларусяй]] устаноўленыя 6 красавіка 1992. У сакавіку 1994 року было адкрытае генэральнае консульства Беларусі ў [[Талін]]е, якое 1 ліпеня 2010 ператварылася ў амбасаду. Генэральнае консульства Эстоніі ў Менску дзейнічае з 21 ліпеня 1995 року, а са студзеня 2009 року зьяўляецца амбасадай Эстоніі ў Беларусі. == Амбасадары == * Яак Ленсмэнт ({{Мова-et|Jaak Lensment|скарочана}}; 2010—2014)<ref name="lensment">{{Спасылка|аўтар = Tanya Korovenkova.|прозьвішча = |імя = |аўтарlink = |суаўтары = |дата публікацыі = 30 ліпеня 2014|url = http://belapan.com/archive/2014/07/30/en_30071047b/|загаловак = Estonia appoints new ambassador to Belarus|фармат = |назва праекту = |выдавец = [[БелаПАН]]|дата доступу = 16 чэрвеня 2015|мова = en|камэнтар = }}</ref> * Майт Мартынсан ({{Мова-et|Mait Martinson|скарочана}}; з 2014) == Глядзіце таксама == * [[Амбасада Беларусі ў Эстоніі]] == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Вонкавыя спасылкі == * [https://web.archive.org/web/20150408125120/http://www.estemb.by/ Афіцыйная бачына амбасады]{{ref-ee}}{{ref-en}}{{ref-ru}} * [https://web.archive.org/web/20180915192636/http://estonia.mfa.gov.by/en/bilateral_relations/ Амбасада Рэспублікі Беларусь у Эстоніі]{{ref-en}}{{ref-ru}} [[Катэгорыя:Дыпляматычныя прадстаўніцтвы ў Менску|Эстонія]] [[Катэгорыя:Дыпляматычныя прадстаўніцтвы Эстоніі|Беларусь]] [[Катэгорыя:Беларуска-эстонскія стасункі]] f1tlooqk1zs2c6uhy374yv8a2xon2ry Ігнат Кульчынскі 0 171420 2699507 2683638 2026-11-08T00:24:11Z SergeiSEE 38150 дапаўненьне літаратура 2699507 wikitext text/x-wiki {{Герарх |імя = Ігнат Кульчынскі |арыгінал_імя = |партрэт = |памер_партрэта = |подпіс = |тытул = Архімандрыт Гарадзенскі |тытул_парадак = |тытул_пачатак = 12 кастрычніка 1736 |тытул_канец = 9 студзеня 1747 |тытул_абраньне = |тытул_інтранізацыя = |тытул_царква = [[Беларуская Грэка-Каталіцкая Царква|Уніяцкая Царква]] |тытул_абшчына = [[Уніяцкая царква (Усходняя Эўропа)|Кіеўская ўніяцкая мітраполія]] |тытул_папярэднік = |тытул_наступнік = |тытул_выраканьне = |тытул2 = |тытул2_парадак = |тытул2_пачатак = |тытул2_канец = |тытул2_абраньне = |тытул2_інтранізацыя = |тытул2_царква = |тытул2_абшчына = |тытул2_папярэднік = |тытул2_наступнік = |тытул2_выраканьне = |адукацыя = [[тэалёгія]] |прафэсія = |дзейнасьць = [[гісторык]] |сапраўднае_імя = |дата_нараджэньня = 1694 |месца_нараджэньня = [[Уладзімер (Украіна)|Уладзімер]] |дата_сьмерці = {{Памёр|9|1|1747}} |месца_сьмерці = [[Горадня]] |месца_пахаваньня = |дынастыя = |бацька = Юры |маці = Алена |сужэнец = |дзеці = |сан = |манаства = |хіратонія = |кардынал = |кананізацыя = |абраз = |ушанаваньне_памяці = <!-- даты --> |ушаноўваецца = <!-- краіны/канфэсіі --> |падвіжніцтва = |аўтограф = |манаграма = |герб = |узнагароды = |Commons = }} [[Файл:Menologium bazylianskie.jpg|значак|Тытульны аркуш кнігі: Ігнат Кульчынскі. Базылянскі міналёгій. [[Вільня]], 1771 г. Аддзел рэдкай кнігі Гарадзенскага дзяржаўнага гісторыка-археалягічнага музэя]] '''Ігна́т Кульчы́нскі''' (1694, [[Уладзімер (Украіна)|Уладзімер]]<ref name=pr>Blazejovskyj Dmytro. Byzantine Kyivan rite students in Pontificial colleges, and in seminaries, universities and institutes of central and western Europe, 1576—1983. — Romae, 1984. — Page 121,</ref> — 9 студзеня 1747, [[Горадня]]<ref>Neue Zeitungen von gelehrten Sachen. — 17 august 1747. — S. 588</ref>) — дзяяч [[Уніяцкая царква ў Рэчы Паспалітай|Грэка-Каталіцкай Царквы]] [[Рэч Паспалітая|Рэчы Паспалітай]], [[ордэн базылянаў Сьвятога Язафата|базылянін]], царкоўны [[гісторык]], [[багаслоў]], [[краязнаўца]]. == Біяграфія == Паходзіў зь [[шляхта|шляхецкага]]<ref>Stebelski Ignacy. Dwa Wielkie Swiatła Na Horyzoncie Połockim. — Lwów, 1866. — S. XXXVIII — XXXIX.</ref> роду. Бацькі — Юры і Алена<ref name="Blazejovskyj Dmytro 1983. Page 121">Blazejovskyj Dmytro. Byzantine Kyivan rite students in Pontificial colleges, and in seminaries, universities and institutes of central and western Europe, 1576—1983. — Romae, 1984.- Page 121. — № 21.</ref>. Прыняў манаства ў ордэне [[ордэн базылянаў Сьвятога Язафата|базылянаў]]<ref name="ReferenceA">Acta S. C. De Propaganda Fide Ecclesiam Catholicam Ucrainae et Bielarusjae spectanta. — Vol. III. — Romae, 1954 — P. 105 — № 934.</ref>. У [[1714]]—[[1720]] гг. вучыўся ў Калегіюме прапаганды веры ў [[Рым]]е, па сканчэньні атрымаў ступень доктара [[тэалёгія|тэалёгіі]] <ref name="Blazejovskyj Dmytro 1983. Page 121"/>. Пасьвечаны на сьвятара (1719)<ref name="ReferenceA"/>. Выкладчык [[філязофія|філязофіі]] ў [[базылянскай школе]] ў [[Полацак|Полацку]] <ref>Specimen Ecclesiae Ruthenicae ab origine susceptae fidei ad nostra usquè tempora in suis capitibus seu primatibus Russiae cum S. Sede Apostolica Romana semper unitae. — Parisiis, 1859. — S. 56.</ref>. Сакратар [[протаархімандрыта]] [[ордэн базылянаў Сьвятога Язафата|базылянскага ордэна]] [[Карнэлія Стаўпавіцкага — Любянецкага]]<ref>Кульчинский И. Съезды базилиан в Западной Руси. // Вестник Западной России. 1870. — Кн. IV. — Т. ІІ. — Отд. ІІ. — С. 1- 43.</ref>. У гэтай якасьці ўдзельнічаў у базылянскай кангрэгацыі 1726 г. у [[Быцень|Быцені]]. У 1729—1735 гг. — [[генэральны пракуратар]] (прадстаўнік) ордэна [[ордэн базылянаў Сьвятога Язафата|базылянаў]] у Апостальскай Сталіцы, настаяцель царквы Сьвятых мучанікаў Сергія і Вакха ў [[Рым]]е<ref>Wojnar M. M. Basilian scholars and publishing houses (XVII—XVIII) // Записки Чина Святого Василія Великого. — 1974 — т. 3 — Вип. 1 — 4. — С. 76</ref><ref>[[Алесь Суша]]. Ля вытокаў беларускай гістарычнай навукі: творчая спадчына Ігната Кульчынскага // [[Беларускі гістарычны часопіс]]. — 2009 — № 2 — с. 28.</ref>. У [[1736]] г. прызначаны [[архімандрыт]]ам [[Царква Сьвятых Барыса й Глеба (Горадня)|Барысаглебскага манастыра]] ў [[Горадня|Горадні]] і [[афіцыялам]] гарадзенскім. Займаў гэтыя пасады да сьмерці<ref>Rechowicz M. Kulczyński Ignacy. // Polski Słownik Biograficzny. t. XVI, zeszyt 2, Wrocław — Warszawa — Kraków, 1971, s. 138.</ref>.<ref>J. M. G. Kulczyński Ignacy. // Podręczna encyklopedya kościelna, t. XXIII—XXIV, Warszawa, 1911. s. 114—115.</ref>. == Творчасьць == Дасьледаваў гісторыю [[Беларуская праваслаўная царква|праваслаўнай]] і [[уніяцтва|ўніяцкай цэркваў]] на ўсходнеславянскіх землях. На падставе дакумэнтаў рымскіх архіваў склаў і выдаў на лацінскай мове зборнік «Дакладнае паведамленьне пра стан русінаў, якія ў адзінстве са Сьвятой Рымскай Царквою знаходзяцца ў Каралеўстве Польскім». ([[Рым]], 1727), дзе апісаў становішча [[Уніяцкая царква (Усходняя Эўропа)|ўніяцкай царквы]] [[Рэч Паспалітая|Рэчы Паспалітай]] падчас [[Паўночная вайна|Паўночнай вайны]] 1700—1721 гг. Аўтар фундамэнтальных прац па царкоўнай гісторыі «Вобраз Рускай Царквы…» (Рым, 1733) і «Дадатак да вобраза Рускай Царквы» (Рым, 1734). На думку І. Кульчынскага, «Руская Царква» ад самога пачатку — складовая частка Сусьветнай [[Каталіцкая Царква|Каталіцкай Царквы]]. Усходнеславянскія землі прынялі [[хрысьціянства]] ад [[Бізантыя|Бізантыі]], калі тая знаходзілася ў кананічным адзінстве з Рымам і вызнавала [[каталіцтва]]. Каталіцкую веру «Руская Царква» захоўвала да пачатку XVI ст. [[Берасьцейская унія]] (1596 г.) толькі аднавіла, згодна І. Кульчынскаму, страчанае на стагодзьдзе адзінства зь [[Рым]]ам. У працы зьмешчаны кароткія біяграфіі [[праваслаўная царква на Беларусі|праваслаўных]] і [[Кіеўскія ўніяцкія мітрапаліты|ўніяцкіх мітрапалітаў кіеўскіх]] з канца Х ст. па І траціну [[XVIII]] ст., тэксты царкоўных статутаў, пастановы сабораў (Кіеўскага (1274), Наваградзкага (1415) і [[Кобрынскі сабор (1626)|Кобрынскага]] (1626), даецца падрабязная інфармацыя аб царкоўна — юрыдычным статусе дзевяці [[япархія|япархій]], якія ўваходзілі на той час у [[Літоўская мітраполія|Кіеўскую мітраполію]]. На падставе даступнай яму [[агіяграфія|агіяграфічнай]] літаратуры дасьледчык склаў царкоўны каляндар зь жыцьцяпісамі [[сьвяты]]х, шанаваных у [[Літоўская мітраполія|Кіеўскай мітраполіі]], якія маюць славянскае паходжаньне, даў тлумачэньне асноўным сьвятам [[Беларуская Грэка-Каталіцкая Царква|Грэка — Каталіцкай Царквы]]. У працы зьмешчаны дакумэнты, зьвязаныя зь працэсам [[бэатыфікацыя|бэатыфікацыі]] [[Язафат Кунцэвіч|Язафата Кунцэвіча]]. «Вобраз Рускай Царквы» і «Дадатак» зьяўляюцца важнымі крыніцамі па царкоўнай гісторыі [[Беларусь|Беларусі]] і [[Украіна|Украіны]], аб чым сьведчаць неаднаразовыя перавыданьні ([[Пачаеў]], [[1759]], [[Парыж]], [[1859]]; [[Фарнабара]], [[1970]]). У рымскі пэрыяд І. Кульчынскі падрыхтаваў працу на польскай мове «Базыльянскія кангрэгацыі [[1617]]—[[1726]]» (апублікавана ў перакладзе на рускую ў [[1870]] г. пад назвай «Съезды базилиан Западной Руси»). Паміж [[1736]]—[[1747]] гг. склаў збор жыцьцяпісаў [[сьвяты]]х манахаў бізантыйскага [[абрад]]у пад назвай «Базылянскі міналёгій» (надрукаваны ў [[Вільня|Вільні]] ў [[1771]] г.). Ігнат Кульчынскі — аўтар трох твораў на італьянскай і лацінскай мовах, прысьвечаных гісторыі [[Маці Божая Жыровіцкая|абраза Маці Божай Жыровіцкай]] і яе цудатворнай копіі ў царкве Сьвятых мучанікаў Сергія і Вакха ў Рыме (Madonna del Pascolo) : 1) «Малітва да Найсьвяцейшай Дзевы Марыі ў цудатворным Жыровіцкім абразе…» [[Рым]], 1732; 2) «Цудатворная трохкаляровая яшма, або гістарычнае апавяданьне пра тры цудатворныя абразы Дзевы Марыі…» [[Рым]], [[1732]]; 3) «Вялікі знак…» [[Рым]], 1732. У [[1738]] годзе склаў на польскай мове «Інвэнтар базылянскага манастыра ў Горадні на Каложы» і «Хроніку ігуменаў, архімандрытаў, фундатараў і апякуноў манастыра Гарадзенскага на Каложы». (Апублікаваны ў [[1870]] г.) «Інвентар» — першае ў [[ВКЛ]] дэтальнае навуковае апісаньне гістарычнага помніка. Для вызначэньня часу пабудовы храма гісторык выкарыстаў наватарскую для свайго часу методыку. Ён параўнаў [[плінфа|плінфу]] і склад вапнавай рошчыны [[Царква Сьвятых Барыса і Глеба (Горадня)|Барысаглебскай царквы ў Горадні]] і [[Сафійскі сабор (Полацак)|Сафійскага сабора ў Полацку]], канстатаваў іх падабенства і зрабіў выснову, што абодва храмы былі пабудаваны прыкладна ў адзін і той жа час (каля [[1200]] г.). (Сучасныя дасьледчыкі датуюць [[Царква Сьвятых Барыса і Глеба (Горадня)|Барысаглебскую царкву ў Горадні]] апошняй чвэрцю ХІІ ст.). У «Хроніцы» выкладзена гісторыя манастыра пачынаючы зь [[XV]] ст. да [[1736]] г. Прыведзены тэксты дакумэнтаў на мове арыгінала з камэнтарамі складальніка<ref>Алексеев Л. В. Игнатий Кульчинский — первый исследователь белорусских древностей // Древности славян и Руси. М., 1988, с. 100</ref><ref>[[Сьвятлана Марозава]]. Кульчынскі Ігнацій. // [[Энцыкляпэдыя гісторыі Беларусі|Энцыклапедыя гісторыі Беларусі]]. — Т.4. — Мн., 1997. — С. 303.</ref> . == Творы == {{слупок-пачатак-малы}} {{слупок-2}} * Variarum locubrationum tomus tertius claudens in se philosophiam naturalem seu physicam duobus libris. A. D. 1723. //[[Львоўская Нацыянальная Навуковая Бібліятэка імя В. Стэфаніка НАН Украіны.]]- Аддзел рукапісаў. Ф. 3. — Воп. 1 — Спр. 506. * Relationes authenticae de statu Ruthenorum cum Sacra Romana Congregatione Unitorum in Regno Poloniae degentium… Romae, 1727. * Oratio de Beatissimae Virginis Mariae imagine Zyrowicensi… Romae, 1732 * Il Diaspro Prodigioso di tre Colori ovvero Narrazione istorica delle tre Imagini Miracolose della Beata Vergine Maria… Romae 1732. * Signum magnum quia coronatum olim a dilecto Dei hominis discipulo in Caelo visum … Romae 1732. * Specimen Ecclesiae Ruthenicae ab origine susceptae fidei ad nostra usquè tempora in suis capitibus seu primatibus Russiae cum S. Sede Apostolica Romana semper unitae… Romae, 1733]]; (Parisiis, 1859, Farnborough, 1970) {{слупок-2}} * Appendix ad Specimen Ecclesiae Ruthenicae. Рым, 1734. * Кульчинский И. Съезды базилиан в Западной Руси.] // Вестник Западной России. — 1870. — Кн. IV. — Т. ІІ. — Отд. ІІ. — С. 1 — 43. * Inwentarz klasztoru bazylianskiego w Grodnie na Kołoży.] // Археографический сборник документов, относящихся к истории Северо-Западной Руси. — Том ІХ. — Вильна, 1870. — С. 409—412 * Kronika ihumenow, archymandrytow, fundatorow y protektorow monastyru Grodzienskiego na Kołoży. // Археографический сборник документов, относящихся к истории Северо-Западной Руси. — Том ІХ. — Вильна, 1870. — С. 412—454. * Menologium bazylianskie, to iest, Zywoty Swiętych Panskich oboiey płci z zakonu S. Bazylego W. na miesiące rozłozone. W Wilnie, 1771. {{слупок-канец}} == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} == Літаратура == * {{Артыкул| аўтар = [[Алесь Суша|Аляксандар Суша]].| загаловак = «Signum magnum apparuit in caelo…» (Творчая спадчына Ігната Кульчынскага) | спасылка = http://repository.buk.by:8080/jspui/handle/123456789/3947| мова = | выданьне =Беларуская кніга ў кантэксце сусветнай кніжнай культуры| тып = зборнік навуковых артыкулаў у 2 ч. | год = 2006| том = Ч. 1| нумар = | старонкі = 117—124 | issn = | архіўная спасылка = | недасяжны}} == Вонкавыя спасылкі == {{слупок-пачатак-малы}} {{слупок-2}} * [https://books.google.by/books?id=0y8PAAAAQAAJ&printsec=frontcover#v=onepage&q&f=false Kulczynski I. Specimen Ecclesiae Ruthenicae] * Алексеев Л. В. [http://www.historylib.org/historybooks/B--A--Timoshchuk-Drevnosti-slavyan-i-Rusi/19 Игнатий Кульчинский — первый исследователь белорусских древностей] * Крот А. [https://web.archive.org/web/20160304195954/http://harodnia.com/be/uczora/vkl-recz-paspalitaja/488-ajtsets-ignat-kulchynski-z-rymu-da-garodni-shlyakh-svyatara-i-vuchonaga Айцец Ігнат Кульчынскі — з Рыму да Гародні] * Петрович М. [http://www.irbis-nbuv.gov.ua/cgi-bin/irbis_nbuv/cgiirbis_64.exe?I21DBN=LINK&P21DBN=UJRN&Z21ID=&S21REF=10&S21CNR=20&S21STN=1&S21FMT=ASP_meta&C21COM=S&2_S21P03=FILA=&2_S21STR=NznuoairD2009_2011_5_19 Образ святості Київської церкви в працях перших унійних істориків: на прикладі Specimen Ecclesiae Ruthenicae Ігнатія Кульчинського ЧСВВ] {{слупок-2}} * Аляксандр Суша. [https://web.archive.org/web/20151125003043/http://library.lnu.edu.ua/bibl/images/Vudanna_WEB_pdf/1Visnuk_NB/2008_Vupysk_III/45-64.pdf Книжкова спадщина Ігнатія Кульчинського] * Суша А. А. «[https://web.archive.org/web/20160305020301/http://repository.buk.by:8080/jspui/handle/123456789/3947 Signum magnum apparuit in Caelo…]» * Суша А. А. [http://old.nlb.by/press/show_article.php?id=3847 Ля вытокаў беларускай гістарычнай навукі: творчая спадчына Ігната Кульчынскага]{{Недаступная спасылка|date=March 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{слупок-канец}} {{Парады артыкулу|артаграфія}} {{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Кульчынскі, Ігнат}} [[Катэгорыя:Асобы Рэчы Паспалітай]] [[Катэгорыя:Беларускія ўніяцкія дзеячы]] [[Катэгорыя:Базыляны]] [[Катэгорыя:Нарадзіліся ва Ўладзімеры-Валынскім]] [[Катэгорыя:Гісторыкі]] [[Катэгорыя:Памерлі ў Горадні]] [[Катэгорыя:Беларускія багасловы]] aie7ag094edsr1ngrvivdxeoiru8h5q Windows Vista 0 171976 2699500 2678264 2026-11-07T23:23:28Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 2699500 wikitext text/x-wiki {{Апэрацыйная сыстэма |назва = Windows Vist |лёга = [[Файл:Vista Upgrade Paths.png|200пкс|Лягатып]] |здымак = |подпіс = |распрацоўнік = [[Microsoft]] |сямейства = [[Windows]] |выпуск = 30 лістапада 2006 (для карпаратыўных кліентаў)<br> 30 студзеня 2007 (для звычайных карыстальнікаў) |скасаваная = 10 красавіка 2012 <ref>[http://www.zdnet.com/article/its-the-end-of-mainstream-support-for-windows-vista/ Афіцыйны сайт] скасаваная агульная падтрымка</ref> |стабільная_вэрсія = |стабільная_дата = |тэставая_вэрсія = |тэставая_дата = |ядро = [[Гібрыднае ядро]] |паўплываў = |мовы = беларуская |інтэрфэйс = [[Windows Aero]] |ліцэнзія = Microsoft [[EULA]] |сайт = }} '''Windows Vista''' — [[апэрацыйная сыстэма]] карпарацыі [[Microsoft]] сямейства [[Windows NT]], лінейкі апэрацыйных сыстэмаў, якія выкарыстоўваюцца на карыстальніцкіх [[Пэрсанальны кампутар|пэрсанальных кампутарах]]. У стадыі распрацоўкі гэта апэрацыйная сыстэма мела [[Кодавыя імёны ПА Microsoft|кодавую назву]] «Longhorn». У лінейцы прадуктаў Windows NT Windows Vista носіць нумар вэрсіі 6.0 ([[Windows 2000]] — 5.0, [[Windows XP]] — 5.1, [[Windows Server 2003]] — 5.2). Для абазначэньня «Windows Vista» часам выкарыстоўваюць абрэвіятуру «WinVI», якая аб’ядноўвае назву «Vista» і нумар вэрсіі, запісаны [[рымскія лічбы|рымскімі лічбамі]]. Windows Vista, як і [[Windows XP]], — выключна кліенцкая сыстэма. [[Microsoft]] таксама выпусьціла сэрверную вэрсію Windows Vista — [[Windows Server 2008]]. 30 лістапада 2006 году Microsoft афіцыйна выпусьціла Windows Vista і [[Microsoft Office 2007|Office 2007]] для карпаратыўных кліентаў.<ref>{{cite web | url = http://www.microsoft.com/nz/presscentre/articles/2007/jan07_windowsvistalaunch.mspx | title = Microsoft Launches Windows Vista and the 2007 Office System to Consumers | date = 2007-01-30 | accessdate = 2009-11-09 | work = PressCentre | publisher = Microsoft New Zealand | archiveurl = http://www.webcitation.org/618tBMg0p | archivedate = 2011-08-23 }}</ref> Па дадзеных вэб-аналітыкі ад [[W3Schools]], па стане на кастрычнік 2011 году, доля рынка Windows Vista роўная {{Падзеньне}} 5,5%; гэта значэньне дасягала максымуму ў 18,6% у кастрычніку 2009 году<ref name="test">[http://www.w3schools.com/browsers/browsers_os.asp Статыстыка на жнівень], W3schools.</ref>. == Гісторыя == Напачатку этапе распрацоўкі сыстэма была вядомая пад кодавай назвай Longhorn (назва бару Longhorn Saloon недалёка ад лыжнага курорту [[Ўістлер]] у [[Брытанская Калумбія|Брытанскай Калумбіі]]). Назва «Vista» была абвешчана 22 ліпеня 2005 году. Празь некалькі месяцаў Microsoft таксама пераназвалі Windows Longhorn Server у Windows Server 2008. З 8 лістапада 2006 году паўнавартасная вэрсія Windows Vista была даступная для вытворцаў абсталяваньня. Публічны рэліз для карыстальнікаў адбыўся 30 студзеня 2007 году. Варта заўважыць, што шматлікія функцыі, якія плянаваліся ў Windows Vista, не былі ўведзеныя Microsoft з-за абурэньня карыстальнікаў. Напрыклад, меркавалася, што [[OpenGL]] будзе рэалізаваны як надбудова над [[Direct3D]]. Гэта прывяло б да сур’ёзнага падзеньня прадукцыйнасьці OpenGL у параўнаньні з Direct3D і да замацаваньня вэрсіі OpenGL. Але непакой не апраўдаўся, падтрымка OpenGL у Windows Vista засталася<ref>[http://www.pcnews.ru/news/windows-vista-opengl-microsoft-api-direct3d-khronos-group-aeroglass-nvidia-ati-129348.html Windows Vista займела натыўную падтрымку OpenGL.]</ref>. Не ўвайшла ў Windows Vista і [[файлавая сыстэма]] [[WinFS]] — на гэты раз з-за праблем з прадукцыйнасьцю. == Крыніцы == {{крыніцы}} === Microsoft === * [http://www.microsoft.com/rus/windows/products/windowsvista/default.mspx Хатняя старонка Windows Vista] {{ref-ru}} * [http://www.microsoft.com/windowsvista/default.mspx Microsoft Windows Vista homepage]{{ref-en}} * [http://technet.microsoft.com/ru-ru/windows/aa904820 Тэхцэнтр Windows Vista] * [https://web.archive.org/web/20150310005444/https://www.techdays.ru/videos/1025.html Даклад пра ключавыя зьмены ў ядры Windows Vista SP1] * [http://technet.microsoft.com/ru-ru/windows/bb738089 Старонка загрузкі пакета абнаўленьняў Windows Vista SP1] * [http://technet.microsoft.com/ru-ru/windows/dd262148 Старонка загрузкі пакета абнаўленьняў Windows Vista SP2] * {{cite web | url = http://www.microsoft.com/downloads/en/details.aspx?FamilyID=9df23606-7276-4ce2-8993-143e101ddbcd&displaylang=en | title = Сьпіс сумяшчальнасьці дастасункаў Windows Vista для ІТ-спецыялістаў | archiveurl = https://web.archive.org/web/20110318114049/http://www.microsoft.com/downloads/en/details.aspx?FamilyID=9df23606-7276-4ce2-8993-143e101ddbcd&displaylang=en | archivedate = 2011-03-18 }} === Крытыка === * [https://web.archive.org/web/20150722115657/http://www.infuture.ru/news.php?news_id=508 Infuture.ru: Microsoft: «мэханізм кіраваньня ўліковымі запісамі карыстальнікаў (UAC) раздражняе карыстальнікаў»] * [https://web.archive.org/web/20210227023433/http://news.com.com/Hollywood%2C%20Microsoft%20align%20on%20new%20Windows/2100-1025_3-5844393.html?part=rss&tag=5844393&subj=news CNET Hollywood, Microsoft align on new Windows']{{ref-en}} * [https://web.archive.org/web/20090107015533/http://badvista.org/ BadVista.org]{{ref-en}} * [https://web.archive.org/web/20060412100601/http://www.technologyreview.com/articles/05/09/wo/wo_091905patrizio.asp Technology Review 'Will Windows Upgrade Hand Power To Big Media?']{{ref-en}} * [http://www.pcstats.com/articleview.cfm?articleID=1871 PC Stats 'Windows Vista, HDCP and Digital Rights Management']{{ref-en}} * [http://news.yahoo.com/news?tmpl=story&u=/ttpcworld/20060210/tc_techtues_pcworld/124642 Yahoo News 'Ten Reasons to Buy Windows Vista (and «five things that will give you pause»)']{{ref-en}} * [https://web.archive.org/web/20060711193955/http://www.winsupersite.com/reviews/winvista_5308_05.asp Paul Thurrott 'Where Vista Fails']{{ref-en}} * [https://web.archive.org/web/20070110203050/http://www.cs.auckland.ac.nz/~pgut001/pubs/vista_cost.txt A Cost Analysis of Windows Vista Content Protection]{{ref-en}} * [https://web.archive.org/web/20090122112325/http://www.cypherpunks.to/~peter/vista.pdf Windows Vista Content Protection] {{ref-en}} * [http://www.3dnews.ru/editorial/kak_vernut_dengi_za_oem_windows/ Як вярнуць грошы за OEM-Windows], 3dnews.ru, 28 верасьня 2009 г {{Microsoft Windows}} {{Stub-Windows}} [[Катэгорыя:Microsoft Windows]] [[Катэгорыя:Зьявіліся ў 2007 годзе]] 9ys112paio0tkdc57nv5yj3s94gwt5y Чэмпіянат сьвету па гандболе сярод мужчынаў 2017 году 0 172460 2699355 2470935 2026-11-07T14:45:54Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 2699355 wikitext text/x-wiki {{Міжнароднае гандбольнае спаборніцтва |назва = Чэмпіянат сьвету па гандболе сярод мужчынаў |варыянт_назвы = World Men’s Handball Championship |выява = |памер_выявы = |подпіс_выявы = |год = 2017 |краіна = Францыя |мясьціна = 8 |даты = 11—29 студзеня |удзельнікі = 24 |пляцоўкі = 8 |чэмпіён = Францыя |тытулаў = 6 |2месца = Нарвэгія |3месца = Славенія |4месца = Харватыя |матчы = 84 |галы = 4643 |наведвальнасьць = 553833 |бамбардыр = {{Сьцяг|Македонія}} [[Кірыл Лазараў]] (50) |гулец = {{Сьцяг|Францыя}} [[Нікаля Карабатыч]]<ref name="Awards">{{Спасылка|аўтар = |прозьвішча = |імя = |аўтарlink = |суаўтары = |дата публікацыі = 29 студзеня 2017|url = http://www.ihf.info/en-us/mediacentre/news/newsdetails.aspx?ID=4845|загаловак = France 2017 All-star Team|фармат = |назва праекту = |выдавец = IHF|дата доступу = 30 студзеня 2017|мова = en|камэнтар = }}</ref> |папярэдні = Чэмпіянат сьвету па гандболе сярод мужчынаў 2015 году |наступны = Чэмпіянат сьвету па гандболе сярод мужчынаў 2019 году |сайт = |commons = }} '''[[Чэмпіянат сьвету па гандболе сярод мужчынаў]] 2017 году''' — 25-е сусьветнае спаборніцтва гандбольных зборных пад эгідай [[Міжнародная гандбольная фэдэрацыя|Міжнароднай гандбольнай фэдэрацыі]] (ІГФ). Фінальная частка чэмпіянату прайшла ў [[Францыя|Францыі]] 11—29 студзеня 2017 году<ref>{{Спасылка|аўтар = |прозьвішча = |імя = |аўтарlink = |суаўтары = |дата публікацыі = |url = http://www.francehandball2017.com/en/world-championship/163-2/|загаловак = Presentation|фармат = |назва праекту = France handball 2017|выдавец = |дата доступу = 11 лютага 2016|мова = en|камэнтар = }}</ref>. Пераможцай турніру ў шосты раз у гісторыі стала [[Мужчынская зборная Францыі па гандболе|зборная Францыі]], срэбныя і бронзавыя мэдалі атрымалі адпаведна зборныя [[Мужчынская зборная Нарвэгіі па гандболе|Нарвэгіі]] і [[Мужчынская зборная Славеніі па гандболе|Славеніі]]. == Пляцоўкі == Матчы чэмпіянату праходзілі на васьмі пляцоўках у [[Парыж]]ы, [[Руан]]е, [[Нант|Нанце]], [[Мэц]]ы, [[Альбэрвіль|Альбэрвілі]], [[Манпэлье]], [[Ліль|Лілі]] і [[Брэст|Брэсьце]]<ref>{{Спасылка|аўтар = |прозьвішча = |імя = |аўтарlink = |суаўтары = |дата публікацыі = |url = http://ihf.info/files/Uploads/NewsAttachments/0_Match%20schedule_2017%20MWCh_FRA.PDF|загаловак = Competition schedule from 11th to 29th january 2017|фармат = |назва праекту = |выдавец = |дата доступу = 11 лютага 2016|мова = en|камэнтар = }}</ref>. <center> {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ![[Ліль]] ![[Парыж]] ![[Нант]] |- |[[П’ер Маруа (стадыён)|П’ер Маруа]] |[[AccorHotels Arena]] |[[Exponantes — Hall XXL]] |- |Зьмяшчальнасьць: '''27 500''' |Зьмяшчальнасьць: '''15 700''' |Зьмяшчальнасьць: '''10 800''' |- |[[Файл:Mauroy Stadium Eurobasket_2015.JPG|200пкс]] | | |- ![[Манпэлье]] !rowspan=8 colspan=3| <center>{{Лякалізацыйная мапа/Пункты |Францыі |float=center |Шырыня мапы=500 |Назва= |Пункты= {{Лякалізацыйная мапа/Пункт |Францыі |Шырата= 50.6333 |Даўгата= 3.0667 |Назва=[[Ліль]] |Пазыцыя=зьверху}} {{Лякалізацыйная мапа/Пункт |Францыі |Шырата= 48.864716 |Даўгата= 2.349014 |Назва=[[Парыж]] |Пазыцыя=зьверху}} {{Лякалізацыйная мапа/Пункт |Францыі |Шырата= 43.610769 |Даўгата= 3.876716 |Назва=[[Манпэлье]] |Пазыцыя=зьнізу}} {{Лякалізацыйная мапа/Пункт |Францыі |Шырата= 49.4431 |Даўгата= 1.0993 |Назва=[[Руан]] |Пазыцыя=зьверху}} {{Лякалізацыйная мапа/Пункт |Францыі |Шырата= 45.6767 |Даўгата= 6.3933 |Назва=[[Альбэрвіль]] |Пазыцыя=справа}} {{Лякалізацыйная мапа/Пункт |Францыі |Шырата= 47.218371 |Даўгата= -1.553621 |Назва=[[Нант]] |Пазыцыя=зьлева}} {{Лякалізацыйная мапа/Пункт |Францыі |Шырата= 49.306494 |Даўгата= 6.11306 |Назва=[[Мэц]] |Пазыцыя=зьнізу}} {{Лякалізацыйная мапа/Пункт |Францыі |Шырата= 48.4 |Даўгата= -4.4833 |Назва=[[Брэст]] |Пазыцыя=зьлева}} }} |- |[[Park&Suites Arena]] |- |Зьмяшчальнасьць: '''9853''' |- |[[Файл:Arena montpellier.jpg|200пкс]] |- ![[Альбэрвіль]] |- |[[La halle de glace Olympique]] |- |Зьмяшчальнасьць: '''6500''' |- |[[Файл:1992 Winter Olympics Albertville halle olympique 02.JPG|200пкс]] |- ![[Руан]] ![[Мэц]] ![[Брэст]] |- |[[Kindarena]] |[[Arènes de Metz]] |[[Brest Arena]] |- |Зьмяшчальнасьць: '''5700''' |Зьмяшчальнасьць: '''5127''' |Зьмяшчальнасьць: '''4000''' |- |[[Файл:Kindarena-Basket.jpg|200пкс]] |[[Файл:Metz 2010 4.1.jpg|200пкс]] |[[Файл:110220 HA ext rampe2-bdef.jpg|250пкс]] |}</center> == Кваліфікацыя == У фінальнай частцы турніру ўзялі ўдзел 24 зборныя. [[Зборная Францыі па гандболе|Зборныя Францыі]] аўтаматычна кваліфікаваная як гаспадыня спаборніцтваў. Дадатковае месца, якое было зарэзэрваванае для дзейнага чэмпіёну сьвету, аддадзенае фіналісту [[Чэмпіянат сьвету па гандболе сярод мужчынаў 2015 году|ЧС-2015]] — [[Зборная Катару па гандболе|зборнай Катару]]. Астатнія ўдзельнікі былі вызначаныя на кантынэнтальных адборах<ref>{{Спасылка|аўтар = |прозьвішча = |імя = |аўтарlink = |суаўтары = |дата публікацыі = |url = http://www.francehandball2017.com/en/world-championship/qualification/|загаловак = Qualification|фармат = |назва праекту = France handball 2017|выдавец = |дата доступу = 11 лютага 2016|мова = en|камэнтар = }}</ref> {| class="wikitable" |- ! Спаборніцтва ! Даты ! Вакансіі ! Кваліфікаваныя |- | Гаспадары | 15 сьнежня 2011 | align="center" | 1 |{{Гандбол|Францыя}} |- | [[Чэмпіянат сьвету па гандболе сярод мужчынаў 2015 году|Чэмпіянат сьвету 2015 году]] | 15 студзеня — 1 лютага 2015 | align="center" | 1 |{{Гандбол|Катар}} |- | [[Чэмпіянат Азіі па гандболе сярод мужчынаў 2016 году|Чэмпіянат Азіі 2016 году]] | 15—28 студзеня 2016 | align="center" | 3 |{{Гандбол|Бахрэйн}}<br />{{Гандбол|Японія}}<br />{{Гандбол|Саудаўская Арабія}} |- | [[Чэмпіянат Афрыкі па гандболе сярод мужчынаў 2016 году|Чэмпіянат Афрыкі 2016 году]] | 21—30 студзеня 2016 | align="center" | 3 |{{Гандбол|Ангола}}<br />{{Гандбол|Эгіпет}}<br />{{Гандбол|Туніс}} |- | [[Чэмпіянат Эўропы па гандболе сярод мужчынаў 2016 году|Чэмпіянат Эўропы 2016 году]] | 15—31 студзеня 2016 | align="center" | 3 |{{Гандбол|Харватыя}}<br />{{Гандбол|Нямеччына}}<br />{{Гандбол|Гішпанія}} |- | [[Чэмпіянат Амэрыкі па гандболе сярод мужчынаў 2016 году|Чэмпіянат Амэрыкі 2016 году]] | 11—19 чэрвеня 2016 | align="center" | 3 | {{Гандбол|Аргентына}}<br />{{Гандбол|Бразылія}}<br />{{Гандбол|Чылі}} |- | Эўрапейская кваліфікацыя | 4 лістапада 2015 — 16 чэрвеня 2016 | align="center" | 9 | {{Гандбол|Беларусь}}<br />{{Гандбол|Вугоршчына}}<br />{{Гандбол|Данія}}<br />{{Гандбол|Ісьляндыя}}<br />{{Гандбол|Македонія}}<br />{{Гандбол|Польшча}}<br />{{Гандбол|Расея}}<br />{{Гандбол|Славенія}}<br />{{Гандбол|Швэцыя}} |- | Запрашэньне арганізатараў | | align="center" | 1 | {{Гандбол|Нарвэгія}} |} === Кваліфікаваныя зборныя === {| class="wikitable sortable" ! Краіна !! Трапіла праз !! Дата кваліфікацыі !! Ранейшыя выступы ў чэмпіянатах<sup>'''[[#1|1]], [[#2|2]]'''</sup> |- | {{Гандбол|Францыя}} || <span style="display:none">00</span>Гаспадары || 15 сьнежня 2011 || 20 ([[Чэмпіянат сьвету па гандболе сярод мужчынаў 1954 году|1954]], [[Чэмпіянат сьвету па гандболе сярод мужчынаў 1958 году|1958]], [[Чэмпіянат сьвету па гандболе сярод мужчынаў 1961 году|1961]], [[Чэмпіянат сьвету па гандболе сярод мужчынаў 1964 году|1964]], [[Чэмпіянат сьвету па гандболе сярод мужчынаў 1967 году|1967]], ''[[Чэмпіянат сьвету па гандболе сярод мужчынаў 1970 году|1970]]'', [[Чэмпіянат сьвету па гандболе сярод мужчынаў 1978 году|1978]], [[Чэмпіянат сьвету па гандболе сярод мужчынаў 1990 году|1990]], [[Чэмпіянат сьвету па гандболе сярод мужчынаў 1993 году|1993]], '''[[Чэмпіянат сьвету па гандболе сярод мужчынаў 1995 году|1995]]''', [[Чэмпіянат сьвету па гандболе сярод мужчынаў 1997 году|1997]], [[Чэмпіянат сьвету па гандболе сярод мужчынаў 1999 году|1999]], '''[[Чэмпіянат сьвету па гандболе сярод мужчынаў 2001 году|2001]]''', [[Чэмпіянат сьвету па гандболе сярод мужчынаў 2003 году|2003]], [[Чэмпіянат сьвету па гандболе сярод мужчынаў 2005 году|2005]], [[Чэмпіянат сьвету па гандболе сярод мужчынаў 2007 году|2007]], '''[[Чэмпіянат сьвету па гандболе сярод мужчынаў 2009 году|2009]]''', '''[[Чэмпіянат сьвету па гандболе сярод мужчынаў 2011 году|2011]]''', [[Чэмпіянат сьвету па гандболе сярод мужчынаў 2013 году|2013]], '''[[Чэмпіянат сьвету па гандболе сярод мужчынаў 2015 году|2015]]''') |- | {{Гандбол|Катар}} || <span style="display:none">01</span>[[Чэмпіянат сьвету па гандболе сярод мужчынаў 2015 году|Віцэ-чэмпіён сьвету]] || 30 студзеня 2015 || 5 ([[Чэмпіянат сьвету па гандболе сярод мужчынаў 2003 году|2003]], [[Чэмпіянат сьвету па гандболе сярод мужчынаў 2005 году|2005]], [[Чэмпіянат сьвету па гандболе сярод мужчынаў 2007 году|2007]], [[Чэмпіянат сьвету па гандболе сярод мужчынаў 2013 году|2013]], ''[[Чэмпіянат сьвету па гандболе сярод мужчынаў 2015 году|2015]]'') |- |{{Гандбол|Бахрэйн}} || Паўфіналіст [[Чэмпіянат Азіі па гандболе сярод мужчынаў 2016 году|чэмпіянату Азіі]] || 24 студзеня 2016 || 1 ([[Чэмпіянат сьвету па гандболе сярод мужчынаў 2011 году|2011]]) |- |{{Гандбол|Японія}} || Паўфіналіст [[Чэмпіянат Азіі па гандболе сярод мужчынаў 2016 году|чэмпіянату Азіі]] || 24 студзеня 2016 || 12 ([[Чэмпіянат сьвету па гандболе сярод мужчынаў 1961 году|1961]], [[Чэмпіянат сьвету па гандболе сярод мужчынаў 1964 году|1964]], [[Чэмпіянат сьвету па гандболе сярод мужчынаў 1967 году|1967]], [[Чэмпіянат сьвету па гандболе сярод мужчынаў 1970 году|1970]], [[Чэмпіянат сьвету па гандболе сярод мужчынаў 1974 году|1974]], [[Чэмпіянат сьвету па гандболе сярод мужчынаў 1978 году|1978]], [[Чэмпіянат сьвету па гандболе сярод мужчынаў 1982 году|1982]], [[Чэмпіянат сьвету па гандболе сярод мужчынаў 1990 году|1990]], [[Чэмпіянат сьвету па гандболе сярод мужчынаў 1995 году|1995]], ''[[Чэмпіянат сьвету па гандболе сярод мужчынаў 1997 году|1997]]'', [[Чэмпіянат сьвету па гандболе сярод мужчынаў 2005 году|2005]], [[Чэмпіянат сьвету па гандболе сярод мужчынаў 2011 году|2011]]) |- |{{Гандбол|Саудаўская Арабія}} || Паўфіналіст [[Чэмпіянат Азіі па гандболе сярод мужчынаў 2016 году|чэмпіянату Азіі]] || 24 студзеня 2016 || 7 ([[Чэмпіянат сьвету па гандболе сярод мужчынаў 1997 году|1997]], [[Чэмпіянат сьвету па гандболе сярод мужчынаў 1999 году|1999]], [[Чэмпіянат сьвету па гандболе сярод мужчынаў 2001 году|2001]], [[Чэмпіянат сьвету па гандболе сярод мужчынаў 2003 году|2003]], [[Чэмпіянат сьвету па гандболе сярод мужчынаў 2009 году|2009]], [[Чэмпіянат сьвету па гандболе сярод мужчынаў 2013 году|2013]], [[Чэмпіянат сьвету па гандболе сярод мужчынаў 2015 году|2015]]) |- | {{Гандбол|Туніс}} || [[Чэмпіянат Афрыкі па гандболе сярод мужчынаў 2016 году|Віцэ-чэмпіён Афрыкі]] || 29 студзеня 2016 || 12 ([[Чэмпіянат сьвету па гандболе сярод мужчынаў 1967 году|1967]], [[Чэмпіянат сьвету па гандболе сярод мужчынаў 1995 году|1995]], [[Чэмпіянат сьвету па гандболе сярод мужчынаў 1997 году|1997]], [[Чэмпіянат сьвету па гандболе сярод мужчынаў 1999 году|1999]], [[Чэмпіянат сьвету па гандболе сярод мужчынаў 2001 году|2001]], [[Чэмпіянат сьвету па гандболе сярод мужчынаў 2003 году|2003]], [[Чэмпіянат сьвету па гандболе сярод мужчынаў 2005 году|''2005'']], [[Чэмпіянат сьвету па гандболе сярод мужчынаў 2007 году|2007]], [[Чэмпіянат сьвету па гандболе сярод мужчынаў 2009 году|2009]], [[Чэмпіянат сьвету па гандболе сярод мужчынаў 2011 году|2011]], [[Чэмпіянат сьвету па гандболе сярод мужчынаў 2013 году|2013]], [[Чэмпіянат сьвету па гандболе сярод мужчынаў 2015 году|2015]]) |- |{{Гандбол|Нямеччына}} || [[Чэмпіянат Эўропы па гандболе сярод мужчынаў 2016 году|Віцэ-чэмпіён Эўропы]] || 29 студзеня 2016 || 22 ('''''[[Чэмпіянат сьвету па гандболе сярод мужчынаў 1938 году|1938]]''''', [[Чэмпіянат сьвету па гандболе сярод мужчынаў 1954 году|1954]], ''[[Чэмпіянат сьвету па гандболе сярод мужчынаў 1958 году|1958]]'', ''[[Чэмпіянат сьвету па гандболе сярод мужчынаў 1961 году|1961]]'', [[Чэмпіянат сьвету па гандболе сярод мужчынаў 1964 году|1964]], [[Чэмпіянат сьвету па гандболе сярод мужчынаў 1967 году|1967]], [[Чэмпіянат сьвету па гандболе сярод мужчынаў 1970 году|1970]], ''[[Чэмпіянат сьвету па гандболе сярод мужчынаў 1974 году|1974]]'', '''[[Чэмпіянат сьвету па гандболе сярод мужчынаў 1978 году|1978]]''', ''[[Чэмпіянат сьвету па гандболе сярод мужчынаў 1982 году|1982]]'', [[Чэмпіянат сьвету па гандболе сярод мужчынаў 1986 году|1986]], [[Чэмпіянат сьвету па гандболе сярод мужчынаў 1993 году|1993]], [[Чэмпіянат сьвету па гандболе сярод мужчынаў 1995 году|1995]], [[Чэмпіянат сьвету па гандболе сярод мужчынаў 1999 году|1999]], [[Чэмпіянат сьвету па гандболе сярод мужчынаў 2001 году|2001]], [[Чэмпіянат сьвету па гандболе сярод мужчынаў 2003 году|2003]], [[Чэмпіянат сьвету па гандболе сярод мужчынаў 2005 году|2005]], '''''[[Чэмпіянат сьвету па гандболе сярод мужчынаў 2007 году|2007]]''''', [[Чэмпіянат сьвету па гандболе сярод мужчынаў 2009 году|2009]], [[Чэмпіянат сьвету па гандболе сярод мужчынаў 2011 году|2011]], [[Чэмпіянат сьвету па гандболе сярод мужчынаў 2013 году|2013]], [[Чэмпіянат сьвету па гандболе сярод мужчынаў 2015 году|2015]]) |- | {{Гандбол|Эгіпет}} || [[Чэмпіянат Афрыкі па гандболе сярод мужчынаў 2016 году|Чэмпіён Афрыкі]] || 29 студзеня 2016 || 13 ([[Чэмпіянат сьвету па гандболе сярод мужчынаў 1964 году|1964]], [[Чэмпіянат сьвету па гандболе сярод мужчынаў 1993 году|1993]], [[Чэмпіянат сьвету па гандболе сярод мужчынаў 1995 году|1995]], [[Чэмпіянат сьвету па гандболе сярод мужчынаў 1997 году|1997]], [[Чэмпіянат сьвету па гандболе сярод мужчынаў 1999 году|''1999'']], [[Чэмпіянат сьвету па гандболе сярод мужчынаў 2001 году|2001]], [[Чэмпіянат сьвету па гандболе сярод мужчынаў 2003 году|2003]], [[Чэмпіянат сьвету па гандболе сярод мужчынаў 2005 году|2005]], [[Чэмпіянат сьвету па гандболе сярод мужчынаў 2007 году|2007]], [[Чэмпіянат сьвету па гандболе сярод мужчынаў 2009 году|2009]], [[Чэмпіянат сьвету па гандболе сярод мужчынаў 2011 году|2011]], [[Чэмпіянат сьвету па гандболе сярод мужчынаў 2013 году|2013]], [[Чэмпіянат сьвету па гандболе сярод мужчынаў 2015 году|2015]]) |- | {{Гандбол|Гішпанія}} || [[Чэмпіянат Эўропы па гандболе сярод мужчынаў 2016 году|Віцэ-чэмпіён Эўропы]] || 29 студзеня 2016 || 18 ([[Чэмпіянат сьвету па гандболе сярод мужчынаў 1958 году|1958]], [[Чэмпіянат сьвету па гандболе сярод мужчынаў 1974 году|1974]], [[Чэмпіянат сьвету па гандболе сярод мужчынаў 1978 году|1978]], [[Чэмпіянат сьвету па гандболе сярод мужчынаў 1982 году|1982]], [[Чэмпіянат сьвету па гандболе сярод мужчынаў 1986 году|1986]], [[Чэмпіянат сьвету па гандболе сярод мужчынаў 1990 году|1990]], [[Чэмпіянат сьвету па гандболе сярод мужчынаў 1993 году|1993]], [[Чэмпіянат сьвету па гандболе сярод мужчынаў 1995 году|1995]], [[Чэмпіянат сьвету па гандболе сярод мужчынаў 1997 году|1997]], [[Чэмпіянат сьвету па гандболе сярод мужчынаў 1999 году|1999]], [[Чэмпіянат сьвету па гандболе сярод мужчынаў 2001 году|2001]], [[Чэмпіянат сьвету па гандболе сярод мужчынаў 2003 году|2003]], '''[[Чэмпіянат сьвету па гандболе сярод мужчынаў 2005 году|2005]]''', [[Чэмпіянат сьвету па гандболе сярод мужчынаў 2007 году|2007]], [[Чэмпіянат сьвету па гандболе сярод мужчынаў 2009 году|2009]], [[Чэмпіянат сьвету па гандболе сярод мужчынаў 2011 году|2011]], '''''[[Чэмпіянат сьвету па гандболе сярод мужчынаў 2013 году|2013]]''''', [[Чэмпіянат сьвету па гандболе сярод мужчынаў 2015 году|2015]]) |- | {{Гандбол|Ангола}} || 3-е месца на [[Чэмпіянат Афрыкі па гандболе сярод мужчынаў 2016 году|чэмпіянаце Афрыкі]] || 30 студзеня 2016 || 2 ([[Чэмпіянат сьвету па гандболе сярод мужчынаў 2005 году|2005]], [[Чэмпіянат сьвету па гандболе сярод мужчынаў 2007 году|2007]]) |- | {{Гандбол|Харватыя}} || 3-е месца на [[Чэмпіянат Эўропы па гандболе сярод мужчынаў 2016 году|чэмпіянаце Эўропы]] || 31 студзеня 2016 || 11 ([[Чэмпіянат сьвету па гандболе сярод мужчынаў 1995 году|1995]], [[Чэмпіянат сьвету па гандболе сярод мужчынаў 1997 году|1997]], [[Чэмпіянат сьвету па гандболе сярод мужчынаў 1999 году|1999]], [[Чэмпіянат сьвету па гандболе сярод мужчынаў 2001 году|2001]], [[Чэмпіянат сьвету па гандболе сярод мужчынаў 2003 году|'''2003''']], [[Чэмпіянат сьвету па гандболе сярод мужчынаў 2005 году|2005]], [[Чэмпіянат сьвету па гандболе сярод мужчынаў 2007 году|2007]], [[Чэмпіянат сьвету па гандболе сярод мужчынаў 2009 году|''2009'']], [[Чэмпіянат сьвету па гандболе сярод мужчынаў 2011 году|2011]], [[Чэмпіянат сьвету па гандболе сярод мужчынаў 2013 году|2013]], [[Чэмпіянат сьвету па гандболе сярод мужчынаў 2015 году|2015]]) |- | {{Гандбол|Беларусь}} || Эўрапейская кваліфікацыя || 15 чэрвеня 2016 || 3 ([[Чэмпіянат сьвету па гандболе сярод мужчынаў 1995 году|1995]], [[Чэмпіянат сьвету па гандболе сярод мужчынаў 2013 году|2013]], [[Чэмпіянат сьвету па гандболе сярод мужчынаў 2015 году|2015]]) |- | {{Гандбол|Вугоршчына}} || Эўрапейская кваліфікацыя || 15 чэрвеня 2016 || 18 ([[Чэмпіянат сьвету па гандболе сярод мужчынаў 1958 году|1958]], [[Чэмпіянат сьвету па гандболе сярод мужчынаў 1964 году|1964]], [[Чэмпіянат сьвету па гандболе сярод мужчынаў 1967 году|1967]], [[Чэмпіянат сьвету па гандболе сярод мужчынаў 1970 году|1970]], [[Чэмпіянат сьвету па гандболе сярод мужчынаў 1974 году|1974]], [[Чэмпіянат сьвету па гандболе сярод мужчынаў 1978 году|1978]], [[Чэмпіянат сьвету па гандболе сярод мужчынаў 1982 году|1982]], [[Чэмпіянат сьвету па гандболе сярод мужчынаў 1986 году|1986]], [[Чэмпіянат сьвету па гандболе сярод мужчынаў 1990 году|1990]], [[Чэмпіянат сьвету па гандболе сярод мужчынаў 1993 году|1993]], [[Чэмпіянат сьвету па гандболе сярод мужчынаў 1995 году|1995]], [[Чэмпіянат сьвету па гандболе сярод мужчынаў 1997 году|1997]], [[Чэмпіянат сьвету па гандболе сярод мужчынаў 1999 году|1999]], [[Чэмпіянат сьвету па гандболе сярод мужчынаў 2003 году|2003]], [[Чэмпіянат сьвету па гандболе сярод мужчынаў 2007 году|2007]], [[Чэмпіянат сьвету па гандболе сярод мужчынаў 2009 году|2009]], [[Чэмпіянат сьвету па гандболе сярод мужчынаў 2011 году|2011]], [[Чэмпіянат сьвету па гандболе сярод мужчынаў 2013 году|2013]]) |- | {{Гандбол|Данія}} || Эўрапейская кваліфікацыя || 15 чэрвеня 2016 || 21 ([[Чэмпіянат сьвету па гандболе сярод мужчынаў 1938 году|1938]], [[Чэмпіянат сьвету па гандболе сярод мужчынаў 1954 году|1954]], [[Чэмпіянат сьвету па гандболе сярод мужчынаў 1958 году|1958]], [[Чэмпіянат сьвету па гандболе сярод мужчынаў 1961 году|1961]], [[Чэмпіянат сьвету па гандболе сярод мужчынаў 1964 году|1964]], [[Чэмпіянат сьвету па гандболе сярод мужчынаў 1967 году|1967]], [[Чэмпіянат сьвету па гандболе сярод мужчынаў 1970 году|1970]], [[Чэмпіянат сьвету па гандболе сярод мужчынаў 1974 году|1974]], ''[[Чэмпіянат сьвету па гандболе сярод мужчынаў 1978 году|1978]]'', [[Чэмпіянат сьвету па гандболе сярод мужчынаў 1982 году|1982]], [[Чэмпіянат сьвету па гандболе сярод мужчынаў 1986 году|1986]], [[Чэмпіянат сьвету па гандболе сярод мужчынаў 1993 году|1993]], [[Чэмпіянат сьвету па гандболе сярод мужчынаў 1995 году|1995]], [[Чэмпіянат сьвету па гандболе сярод мужчынаў 1999 году|1999]], [[Чэмпіянат сьвету па гандболе сярод мужчынаў 2003 году|2003]], [[Чэмпіянат сьвету па гандболе сярод мужчынаў 2005 году|2005]], [[Чэмпіянат сьвету па гандболе сярод мужчынаў 2007 году|2007]], [[Чэмпіянат сьвету па гандболе сярод мужчынаў 2009 году|2009]], [[Чэмпіянат сьвету па гандболе сярод мужчынаў 2011 году|2011]], [[Чэмпіянат сьвету па гандболе сярод мужчынаў 2013 году|2013]], [[Чэмпіянат сьвету па гандболе сярод мужчынаў 2015 году|2015]]) |- | {{Гандбол|Македонія}} || Эўрапейская кваліфікацыя || 15 чэрвеня 2016 || 3 ([[Чэмпіянат сьвету па гандболе сярод мужчынаў 1999 году|1999]], [[Чэмпіянат сьвету па гандболе сярод мужчынаў 2009 году|2009]], [[Чэмпіянат сьвету па гандболе сярод мужчынаў 2013 году|2013]], [[Чэмпіянат сьвету па гандболе сярод мужчынаў 2015 году|2015]]) |- | {{Гандбол|Польшча}} || Эўрапейская кваліфікацыя || 15 чэрвеня 2016 || 14 ([[Чэмпіянат сьвету па гандболе 1958 году|1958]], [[Чэмпіянат сьвету па гандболе 1967 году|1967]], [[Чэмпіянат сьвету па гандболе 1970 году|1970]], [[Чэмпіянат сьвету па гандболе 1974 году|1974]], [[Чэмпіянат сьвету па гандболе 1978 году|1978]], [[Чэмпіянат сьвету па гандболе 1982 году|1982]], [[Чэмпіянат сьвету па гандболе 1986 году|1986]], [[Чэмпіянат сьвету па гандболе 1990 году|1990]], [[Чэмпіянат сьвету па гандболе 2003 году|2003]], [[Чэмпіянат сьвету па гандболе 2007 году|2007]], [[Чэмпіянат сьвету па гандболе 2009 году|2009]], [[Чэмпіянат сьвету па гандболе 2011 году|2011]], [[Чэмпіянат сьвету па гандболе сярод мужчынаў 2013 году|2013]], [[Чэмпіянат сьвету па гандболе сярод мужчынаў 2015 году|2015]]) |- | {{Гандбол|Расея}} || Эўрапейская кваліфікацыя || 15 чэрвеня 2016 || 11 ('''[[Чэмпіянат сьвету па гандболе 1993 году|1993]]''', [[Чэмпіянат сьвету па гандболе 1995 году|1995]], '''[[Чэмпіянат сьвету па гандболе 1997 году|1997]]''', [[Чэмпіянат сьвету па гандболе 1999 году|1999]], [[Чэмпіянат сьвету па гандболе 2001 году|2001]], [[Чэмпіянат сьвету па гандболе 2003 году|2003]], [[Чэмпіянат сьвету па гандболе 2005 году|2005]], [[Чэмпіянат сьвету па гандболе 2007 году|2007]], [[Чэмпіянат сьвету па гандболе 2009 году|2009]], [[Чэмпіянат сьвету па гандболе сярод мужчынаў 2015 году|2015]]) |- | {{Гандбол|Славенія}} || Эўрапейская кваліфікацыя || 15 чэрвеня 2016 || 7 ([[Чэмпіянат сьвету па гандболе 1995 году|1995]], [[Чэмпіянат сьвету па гандболе 2001 году|2001]], [[Чэмпіянат сьвету па гандболе 2003 году|2003]], [[Чэмпіянат сьвету па гандболе 2005 году|2005]], [[Чэмпіянат сьвету па гандболе 2007 году|2007]], [[Чэмпіянат сьвету па гандболе сярод мужчынаў 2013 году|2013]], [[Чэмпіянат сьвету па гандболе сярод мужчынаў 2015 году|2015]]) |- | {{Гандбол|Швэцыя}} || Эўрапейская кваліфікацыя || 15 чэрвеня 2016 || 22 ([[Чэмпіянат сьвету па гандболе 1938 году|1938]], '''[[Чэмпіянат сьвету па гандболе 1954 году|1954]]''', '''[[Чэмпіянат сьвету па гандболе 1958 году|1958]]''', [[Чэмпіянат сьвету па гандболе 1961 году|1961]], [[Чэмпіянат сьвету па гандболе 1964 году|1964]], [[Чэмпіянат сьвету па гандболе 1967 году|1967]], [[Чэмпіянат сьвету па гандболе 1970 году|1970]], [[Чэмпіянат сьвету па гандболе 1974 году|1974]], [[Чэмпіянат сьвету па гандболе 1978 году|1978]], [[Чэмпіянат сьвету па гандболе 1982 году|1982]], [[Чэмпіянат сьвету па гандболе 1986 году|1986]], '''[[Чэмпіянат сьвету па гандболе 1990 году|1990]]''', [[Чэмпіянат сьвету па гандболе 1993 году|1993]], [[Чэмпіянат сьвету па гандболе 1995 году|1995]], [[Чэмпіянат сьвету па гандболе 1997 году|1997]], '''[[Чэмпіянат сьвету па гандболе 1999 году|1999]]''', [[Чэмпіянат сьвету па гандболе 2001 году|2001]], [[Чэмпіянат сьвету па гандболе 2003 году|2003]], [[Чэмпіянат сьвету па гандболе 2005 году|2005]], [[Чэмпіянат сьвету па гандболе 2009 году|2009]], [[Чэмпіянат сьвету па гандболе 2011 году|2011]], [[Чэмпіянат сьвету па гандболе сярод мужчынаў 2015 году|2015]]) |- | {{Гандбол|Ісьляндыя}} || Эўрапейская кваліфікацыя || 16 чэрвеня 2016 || 18 ([[Чэмпіянат сьвету па гандболе 1958 году|1958]], [[Чэмпіянат сьвету па гандболе 1961 году|1961]], [[Чэмпіянат сьвету па гандболе 1964 году|1964]], [[Чэмпіянат сьвету па гандболе 1970 году|1970]], [[Чэмпіянат сьвету па гандболе 1974 году|1974]], [[Чэмпіянат сьвету па гандболе 1978 году|1978]], [[Чэмпіянат сьвету па гандболе 1986 году|1986]], [[Чэмпіянат сьвету па гандболе 1990 году|1990]], [[Чэмпіянат сьвету па гандболе 1993 году|1993]], ''[[Чэмпіянат сьвету па гандболе 1995 году|1995]]'', [[Чэмпіянат сьвету па гандболе 1997 году|1997]], [[Чэмпіянат сьвету па гандболе 2001 году|2001]], [[Чэмпіянат сьвету па гандболе 2003 году|2003]], [[Чэмпіянат сьвету па гандболе 2005 году|2005]], [[Чэмпіянат сьвету па гандболе 2007 году|2007]], [[Чэмпіянат сьвету па гандболе 2011 году|2011]], [[Чэмпіянат сьвету па гандболе сярод мужчынаў 2013 году|2013]], [[Чэмпіянат сьвету па гандболе 2011 году|2011]], [[Чэмпіянат сьвету па гандболе сярод мужчынаў 2015 году|2015]]) |- | {{Гандбол|Бразылія}} || Фіналіст [[Чэмпіянат Амэрыкі па гандболе сярод мужчынаў 2016 году|чэмпіянату Амэрыкі]] || 18 чэрвеня 2016 || 12 ([[Чэмпіянат сьвету па гандболе 1958 году|1958]], [[Чэмпіянат сьвету па гандболе 1995 году|1995]], [[Чэмпіянат сьвету па гандболе 1997 году|1997]], [[Чэмпіянат сьвету па гандболе 1999 году|1999]], [[Чэмпіянат сьвету па гандболе 2001 году|2001]], [[Чэмпіянат сьвету па гандболе 2003 году|2003]], [[Чэмпіянат сьвету па гандболе 2005 году|2005]], [[Чэмпіянат сьвету па гандболе 2007 году|2007]], [[Чэмпіянат сьвету па гандболе 2009 году|2009]], [[Чэмпіянат сьвету па гандболе 2011 году|2011]], [[Чэмпіянат сьвету па гандболе сярод мужчынаў 2013 году|2013]], [[Чэмпіянат сьвету па гандболе сярод мужчынаў 2015 году|2015]]) |- | {{Гандбол|Чылі}} || Фіналіст [[Чэмпіянат Амэрыкі па гандболе сярод мужчынаў 2016 году|чэмпіянату Амэрыкі]] || 18 чэрвеня 2016 || 3 ([[Чэмпіянат сьвету па гандболе 2011 году|2011]], [[Чэмпіянат сьвету па гандболе сярод мужчынаў 2013 году|2013]], [[Чэмпіянат сьвету па гандболе сярод мужчынаў 2015 году|2015]]) |- | {{Гандбол|Аргентына}} || Трэцяе месца [[Чэмпіянат Амэрыкі па гандболе сярод мужчынаў 2016 году|чэмпіянату Амэрыкі]] || 19 чэрвеня 2016 || 10 ([[Чэмпіянат сьвету па гандболе 1997 году|1997]], [[Чэмпіянат сьвету па гандболе 1999 году|1999]], [[Чэмпіянат сьвету па гандболе 2001 году|2001]], [[Чэмпіянат сьвету па гандболе 2003 году|2003]], [[Чэмпіянат сьвету па гандболе 2005 году|2005]], [[Чэмпіянат сьвету па гандболе 2007 году|2007]], [[Чэмпіянат сьвету па гандболе 2009 году|2009]], [[Чэмпіянат сьвету па гандболе 2011 году|2011]], [[Чэмпіянат сьвету па гандболе сярод мужчынаў 2013 году|2013]], [[Чэмпіянат сьвету па гандболе сярод мужчынаў 2015 году|2015]]) |- | {{Гандбол|Нарвэгія}} || Запрашэньне арганізатараў || 21 чэрвеня 2016 || 13 ([[Чэмпіянат сьвету па гандболе 1958 году|1958]], [[Чэмпіянат сьвету па гандболе 1961 году|1961]], [[Чэмпіянат сьвету па гандболе 1964 году|1964]], [[Чэмпіянат сьвету па гандболе 1967 году|1967]], [[Чэмпіянат сьвету па гандболе 1970 году|1970]], [[Чэмпіянат сьвету па гандболе 1993 году|1993]], [[Чэмпіянат сьвету па гандболе 1997 году|1997]], [[Чэмпіянат сьвету па гандболе 1999 году|1999]], [[Чэмпіянат сьвету па гандболе 2001 году|2001]], [[Чэмпіянат сьвету па гандболе 2005 году|2005]], [[Чэмпіянат сьвету па гандболе 2007 году|2007]], [[Чэмпіянат сьвету па гандболе 2009 году|2009]], [[Чэмпіянат сьвету па гандболе 2011 году|2011]]) |} : <div id="1"><sup>1</sup> '''Тоўстым''' пазначаны чэмпіён</div> : <div id="2">² ''Курсівам'' пазначаныя гаспадары</div> == Судзьдзі == Гульні чэмпіянату абслугоўвалі 16 судзейскіх параў:<ref>{{Спасылка|url=http://www.ihf.info/en-us/technicalcorner/referees/ihfreferees/nominations/refereenominations2017.aspx|загаловак=Referee Nominations 2017 — Men’s World Championship 2017 — France|дата публікацыі=27 сьнежня 2016|назва праекту=ihf.info|мова = en}}</ref> {{Слупок-пачатак}} {{Слупок-2}} {| class="wikitable" style="width:300px;" |- !colspan=2|Судзьдзі |- |align="left"|{{ARG}} || Хуліян Грыльлё<br />Сэбастыян Ленці |- |align="left"|{{ESP}} || Оскар Лёпэс<br />Анхэль Рамірэс |- |align="left"|{{DEN}} || Мартын Гедынг<br />Мадс Гансэн |- |align="left"|{{IRN}} || Маджыд Каладузан<br />Алірэза Мусавіянажад |- |align="left"|{{LAT}} || Рэнарс Ліцыс<br />Зыгмарс Сондарс |- |align="left"|{{LTU}} || Міндаўгас Гатэліс<br />Вайдас Мажэйка |- |align="left"|{{MKD}} || Г’ёргі Начэўскі<br />Славэ Нікалаў |- |align="left"|{{Сьцягафікацыя|Нямеччына}} || Лярс Гайпэль<br />Маркус Гэльбіх |} {{Слупок-2}} {| class="wikitable" style="width:300px;" |- !colspan=2|Судзьдзі |- |align="left"|{{KOR}} || Лі Сэ-Ок<br />Ку Бон-Ок |- |align="left"|{{SVN}} || Боян Лаг<br />Давід Сок |- |align="left"|{{TUN}} || Ісмаіль Буалюша<br />Рамхі Хенісі |- |align="left"|{{FRA}} || Шарлёта Банавэнтура<br />Жулі Банавэнтура |- |align="left"|{{FRA}} || Ляран Раварэ<br />Стэван Пішон |- |align="left"|{{MNE}} || Іван Павічавіч<br />Мілаш Ражнатавіч |- |align="left"|{{CZE}} || Вацлаў Горачак<br />Іржы Новатны |- |align="left"|{{CHE}} || Артур Брунэр<br />Марад Салаг |} {{Слупок-канец}} == Папярэдні раўнд == ''Час усіх матчаў беларускі ([[Беларускі час|UTC+3]]).'' {| class="wikitable" |- | style="background:#ccffcc;"|&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; |Зборная выйшла ў [[#Плэй-оф|асноўны раўнд]] |- | style="background:#ffcccc;"|&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; |Скончыла выступ |} Пры аднолькавай колькасьці набраных пунктаў месцы разьмяркоўваюцца паводле: # выніку асабістай сустрэчы; # розьніцы мячоў у асабістай сустрэчы; # колькасьці забітых галоў у асабістай сустрэчы; # агульнай розьніцы мячоў. === Група A === {{ГандболТабліца10 |Каманда1 = {{Гандбол|Францыя}} |В1 = 5|Н1 = 0|П1 = 0|ЗМ1 = 154|ПМ1 = 112|Колер1 = #ccffcc |Каманда5 = {{Гандбол|Польшча}} |В5 = 1|Н5 = 0|П5 = 4|ЗМ5 = 115|ПМ5 = 125|Колер5 = #ffcccc |Каманда3 = {{Гандбол|Расея}} |В3 = 3|Н3 = 0|П3 = 2|ЗМ3 = 139|ПМ3 = 136|Колер3 = #ccffcc |Каманда4 = {{Гандбол|Бразылія}}|В4 = 2|Н4 = 0|П4 = 3|ЗМ4 = 121|ПМ4 = 146|Колер4 = #ccffcc |Каманда6 = {{Гандбол|Японія}} |В6 = 0|Н6 = 0|П6 = 5|ЗМ6 = 120|ПМ6 = 161|Колер6 = #ffcccc |Каманда2 = {{Гандбол|Нарвэгія}}|В2 = 4|Н2 = 0|П2 = 1|ЗМ2 = 155|ПМ2 = 124|Колер2 = #ccffcc }} {{Справаздача пра гандбольны матч |дата = 11 студзеня |час = 22:45 |стадыён = [[AccorHotels Arena]], [[Парыж]] |гледачы = 15609 |судзьдзя = Лаг, Сок |судзьдзя_краіна = Славенія |каманда1 = {{Гандбол-справа|Францыя}} |каманда2 = {{Гандбол|Бразылія}} |лік = 31:16 |лік_першай_паловы = 17:7 |галы1 = [[Валентэн Партэ|Партэ]] 6 |галы2 = [[Хасэ Таледа|Таледа]] 5 |пратакол = [http://www.ihf.info/files/CompetitionData/aeab4cf7-8762-4413-b544-1fe08827a84e/pdf/01OMR.PDF Пратакол] |дзьве_хвіліны1 = 4 |жоўтыя_карткі1 = 2 |чырвоныя_карткі1 = |дзьве_хвіліны2 = 3 |жоўтыя_карткі2 = 3 |чырвоныя_карткі2 = |асноўны_час = |авэртайм1 = |авэртайм2 = |пэнальці = }} ---- {{Справаздача пра гандбольны матч |дата = 12 студзеня |час = 19:45 |стадыён = [[Exponantes — Hall XXL]], [[Нант]] |гледачы = 4867 |судзьдзя = Каладузан, Мусавіянажад |судзьдзя_краіна = Іран |каманда1 = {{Гандбол-справа|Расея}} |каманда2 = {{Гандбол|Японія}} |лік = 39:29 |лік_першай_паловы = 18:15 |галы1 = ''тры гульцы'' 6 |галы2 = [[Хірокі Сіда|Сіда]] 7 |пратакол = [http://www.ihf.info/files/CompetitionData/aeab4cf7-8762-4413-b544-1fe08827a84e/pdf/03OMR.PDF Пратакол] |дзьве_хвіліны1 = 3 |жоўтыя_карткі1 = 2 |чырвоныя_карткі1 = |дзьве_хвіліны2 = |жоўтыя_карткі2 = 3 |чырвоныя_карткі2 = |асноўны_час = |авэртайм1 = |авэртайм2 = |пэнальці = }} {{Справаздача пра гандбольны матч |дата = 12 студзеня |час = 22:45 |стадыён = [[Exponantes — Hall XXL]], [[Нант]] |гледачы = 5356 |судзьдзя = Брунэр, Салаг |судзьдзя_краіна = Швайцарыя |каманда1 = {{Гандбол-справа|Польшча}} |каманда2 = {{Гандбол|Нарвэгія}} |лік = 20:22 |лік_першай_паловы = 10:12 |галы1 = [[Міхал Дашэк|Дашэк]] 7 |галы2 = [[Эспэн Лі Гансэн|Лі Гансэн]] 6 |пратакол = [http://www.ihf.info/files/CompetitionData/aeab4cf7-8762-4413-b544-1fe08827a84e/pdf/05OMR.PDF Пратакол] |дзьве_хвіліны1 = 3 |жоўтыя_карткі1 = 2 |чырвоныя_карткі1 = |дзьве_хвіліны2 = 6 |жоўтыя_карткі2 = 4 |чырвоныя_карткі2 = |асноўны_час = |авэртайм1 = |авэртайм2 = |пэнальці = }} ---- {{Справаздача пра гандбольны матч |дата = 13 студзеня |час = 19:45 |стадыён = [[Exponantes — Hall XXL]], [[Нант]] |гледачы = 10500 |судзьдзя = Брунэр, Салаг |судзьдзя_краіна = Швайцарыя |каманда1 = {{Гандбол-справа|Японія}} |каманда2 = {{Гандбол|Францыя}} |лік = 19:31 |лік_першай_паловы = 9:17 |галы1 = [[Кента Уегакі|Уегакі]] 5 |галы2 = [[Людавік Фабрэгас|Фабрэгас]] 7 |пратакол = [http://www.ihf.info/files/CompetitionData/aeab4cf7-8762-4413-b544-1fe08827a84e/pdf/09OMR.PDF Пратакол] |дзьве_хвіліны1 = 2 |жоўтыя_карткі1 = 2 |чырвоныя_карткі1 = |дзьве_хвіліны2 = 2 |жоўтыя_карткі2 = 3 |чырвоныя_карткі2 = |асноўны_час = |авэртайм1 = |авэртайм2 = |пэнальці = }} ---- {{Справаздача пра гандбольны матч |дата = 14 студзеня |час = 16:45 |стадыён = [[Exponantes — Hall XXL]], [[Нант]] |гледачы = 10171 |судзьдзя = Горачак, Новатны |судзьдзя_краіна = Чэхія |каманда1 = {{Гандбол-справа|Бразылія}} |каманда2 = {{Гандбол|Польшча}} |лік = 28:24 |лік_першай_паловы = 16:11 |галы1 = [[Хасэ Таледа|Таледа]] 8 |галы2 = [[Павал Пачкоўскі|Пачкоўскі]] 6 |пратакол = [http://www.ihf.info/files/CompetitionData/aeab4cf7-8762-4413-b544-1fe08827a84e/pdf/14OMR.PDF Пратакол] |дзьве_хвіліны1 = 3 |жоўтыя_карткі1 = |чырвоныя_карткі1 = |дзьве_хвіліны2 = 1 |жоўтыя_карткі2 = |чырвоныя_карткі2 = |асноўны_час = |авэртайм1 = |авэртайм2 = |пэнальці = }} {{Справаздача пра гандбольны матч |дата = 14 студзеня |час = 19:45 |стадыён = [[Exponantes — Hall XXL]], [[Нант]] |гледачы = 9812 |судзьдзя = Гедынг, Гансэн |судзьдзя_краіна = Данія |каманда1 = {{Гандбол-справа|Нарвэгія}} |каманда2 = {{Гандбол|Расея}} |лік = 28:24 |лік_першай_паловы = 15:11 |галы1 = [[Крыстыян Б’ёрнсэн|Б’ёрнсэн]] 7 |галы2 = [[Ігар Сарока|Сарока]] 8 |пратакол = [http://www.ihf.info/files/CompetitionData/aeab4cf7-8762-4413-b544-1fe08827a84e/pdf/16OMR.PDF Пратакол] |дзьве_хвіліны1 = 2 |жоўтыя_карткі1 = 2 |чырвоныя_карткі1 = |дзьве_хвіліны2 = 4 |жоўтыя_карткі2 = 3 |чырвоныя_карткі2 = |асноўны_час = |авэртайм1 = |авэртайм2 = |пэнальці = }} ---- {{Справаздача пра гандбольны матч |дата = 15 студзеня |час = 19:45 |стадыён = [[Exponantes — Hall XXL]], [[Нант]] |гледачы = 10500 |судзьдзя = Каладузан, Мусавіянажад |судзьдзя_краіна = Іран |каманда1 = {{Гандбол-справа|Францыя}} |каманда2 = {{Гандбол|Нарвэгія}} |лік = 31:28 |лік_першай_паловы = 16:12 |галы1 = ''тры гульцы'' 5 |галы2 = [[Сандэр Сагасэн|Сагасэн]] 7 |пратакол = [http://www.ihf.info/files/CompetitionData/aeab4cf7-8762-4413-b544-1fe08827a84e/pdf/24OMR.PDF Пратакол] |дзьве_хвіліны1 = 5 |жоўтыя_карткі1 = 3 |чырвоныя_карткі1 = 1 |дзьве_хвіліны2 = 7 |жоўтыя_карткі2 = 3 |чырвоныя_карткі2 = 1 |асноўны_час = |авэртайм1 = |авэртайм2 = |пэнальці = }} {{Справаздача пра гандбольны матч |дата = 15 студзеня |час = 22:45 |стадыён = [[Exponantes — Hall XXL]], [[Нант]] |гледачы = 8326 |судзьдзя = Гедынг, Гансэн |судзьдзя_краіна = Данія |каманда1 = {{Гандбол-справа|Бразылія}} |каманда2 = {{Гандбол|Японія}} |лік = 27:24 |лік_першай_паловы = 14:12 |галы1 = [[Ганіель Лянгара|Лянгара]] 8 |галы2 = [[Сінасуке Такуда|Такуда]] 7 |пратакол = [http://www.ihf.info/files/CompetitionData/aeab4cf7-8762-4413-b544-1fe08827a84e/pdf/26OMR.PDF Пратакол] |дзьве_хвіліны1 = 2 |жоўтыя_карткі1 = 1 |чырвоныя_карткі1 = |дзьве_хвіліны2 = 2 |жоўтыя_карткі2 = 3 |чырвоныя_карткі2 = |асноўны_час = |авэртайм1 = |авэртайм2 = |пэнальці = }} ---- {{Справаздача пра гандбольны матч |дата = 16 студзеня |час = 22:45 |стадыён = [[Exponantes — Hall XXL]], [[Нант]] |гледачы = 4961 |судзьдзя = Горачак, Новатны |судзьдзя_краіна = Чэхія |каманда1 = {{Гандбол-справа|Польшча}} |каманда2 = {{Гандбол|Расея}} |лік = 20:24 |лік_першай_паловы = 9:13 |галы1 = [[Томаш Гэмбала|Т. Гэмбала]] 4 |галы2 = [[Дзьмітры Кавалёў (гандбаліст)|Кавалёў]] 7 |пратакол = [http://www.ihf.info/files/CompetitionData/aeab4cf7-8762-4413-b544-1fe08827a84e/pdf/31OMR.PDF Пратакол] |дзьве_хвіліны1 = 5 |жоўтыя_карткі1 = 2 |чырвоныя_карткі1 = 1 |дзьве_хвіліны2 = 3 |жоўтыя_карткі2 = 1 |чырвоныя_карткі2 = |асноўны_час = |авэртайм1 = |авэртайм2 = |пэнальці = }} ---- {{Справаздача пра гандбольны матч |дата = 17 студзеня |час = 16:00 |стадыён = [[Exponantes — Hall XXL]], [[Нант]] |гледачы = 5943 |судзьдзя = Горачак, Новатны |судзьдзя_краіна = Чэхія |каманда1 = {{Гандбол-справа|Нарвэгія}} |каманда2 = {{Гандбол|Бразылія}} |лік = 39:26 |лік_першай_паловы = 18:13 |галы1 = [[Сандэр Сагасэн|Сагасэн]] 7 |галы2 = [[Фабыё Чыўфа|Чыўфа]], [[Аляксандра Позэр|Позэр]] 6 |пратакол = [http://www.ihf.info/files/CompetitionData/aeab4cf7-8762-4413-b544-1fe08827a84e/pdf/35OMR.PDF Пратакол] |дзьве_хвіліны1 = 3 |жоўтыя_карткі1 = 2 |чырвоныя_карткі1 = |дзьве_хвіліны2 = 6 |жоўтыя_карткі2 = 1 |чырвоныя_карткі2 = |асноўны_час = |авэртайм1 = |авэртайм2 = |пэнальці = }} {{Справаздача пра гандбольны матч |дата = 17 студзеня |час = 19:45 |стадыён = [[Exponantes — Hall XXL]], [[Нант]] |гледачы = 8655 |судзьдзя = Брунэр, Салаг |судзьдзя_краіна = Швайцарыя |каманда1 = {{Гандбол-справа|Польшча}} |каманда2 = {{Гандбол|Японія}} |лік = 26:25 |лік_першай_паловы = 9:11 |галы1 = [[Міхал Дашэк|Дашэк]] 5 |галы2 = [[Хірокі Сіда|Сіда]] 9 |пратакол = [http://www.ihf.info/files/CompetitionData/aeab4cf7-8762-4413-b544-1fe08827a84e/pdf/36OMR.PDF Пратакол] |дзьве_хвіліны1 = 4 |жоўтыя_карткі1 = 3 |чырвоныя_карткі1 = |дзьве_хвіліны2 = 1 |жоўтыя_карткі2 = 2 |чырвоныя_карткі2 = |асноўны_час = |авэртайм1 = |авэртайм2 = |пэнальці = }} {{Справаздача пра гандбольны матч |дата = 17 студзеня |час = 22:45 |стадыён = [[Exponantes — Hall XXL]], [[Нант]] |гледачы = 10500 |судзьдзя = Гедынг, Гансэн |судзьдзя_краіна = Данія |каманда1 = {{Гандбол-справа|Расея}} |каманда2 = {{Гандбол|Францыя}} |лік = 24:35 |лік_першай_паловы = 11:16 |галы1 = [[Данііл Шышкароў|Шышкароў]] 6 |галы2 = [[Адрыен Дыпанда|Дыпанда]] 8 |пратакол = [http://www.ihf.info/files/CompetitionData/aeab4cf7-8762-4413-b544-1fe08827a84e/pdf/40OMR.PDF Пратакол] |дзьве_хвіліны1 = 3 |жоўтыя_карткі1 = 1 |чырвоныя_карткі1 = |дзьве_хвіліны2 = 2 |жоўтыя_карткі2 = 2 |чырвоныя_карткі2 = |асноўны_час = |авэртайм1 = |авэртайм2 = |пэнальці = }} ---- {{Справаздача пра гандбольны матч |дата = 19 студзеня |час = 16:00 |стадыён = [[Exponantes — Hall XXL]], [[Нант]] |гледачы = 5197 |судзьдзя = Гедынг, Гансэн |судзьдзя_краіна = Данія |каманда1 = {{Гандбол-справа|Расея}} |каманда2 = {{Гандбол|Бразылія}} |лік = 28:24 |лік_першай_паловы = 14:15 |галы1 = [[Аляксандар Дзеравень|Дзеравень]], [[Сяргей Шальменка|Шальменка]] 5 |галы2 = ''тры гульцы'' 5 |пратакол = [http://www.ihf.info/files/CompetitionData/aeab4cf7-8762-4413-b544-1fe08827a84e/pdf/49OMR.PDF Пратакол] |дзьве_хвіліны1 = 5 |жоўтыя_карткі1 = 2 |чырвоныя_карткі1 = 1 |дзьве_хвіліны2 = 4 |жоўтыя_карткі2 = 1 |чырвоныя_карткі2 = |асноўны_час = |авэртайм1 = |авэртайм2 = |пэнальці = }} {{Справаздача пра гандбольны матч |дата = 19 студзеня |час = 19:45 |стадыён = [[Exponantes — Hall XXL]], [[Нант]] |гледачы = 10500 |судзьдзя = Брунэр, Салаг |судзьдзя_краіна = Швайцарыя |каманда1 = {{Гандбол-справа|Францыя}} |каманда2 = {{Гандбол|Польшча}} |лік = 26:25 |лік_першай_паловы = 13:13 |галы1 = [[Аліўе Ньякас|Ньякас]] 7 |галы2 = [[Томаш Гэмбала|Т. Гэмбала]], [[Пжэмыслаў Краеўскі|Краеўскі]] 5 |пратакол = [http://www.ihf.info/files/CompetitionData/aeab4cf7-8762-4413-b544-1fe08827a84e/pdf/51OMR.PDF Пратакол] |дзьве_хвіліны1 = 3 |жоўтыя_карткі1 = 2 |чырвоныя_карткі1 = |дзьве_хвіліны2 = 3 |жоўтыя_карткі2 = 2 |чырвоныя_карткі2 = |асноўны_час = |авэртайм1 = |авэртайм2 = |пэнальці = }} {{Справаздача пра гандбольны матч |дата = 19 студзеня |час = 22:45 |стадыён = [[Exponantes — Hall XXL]], [[Нант]] |гледачы = 3621 |судзьдзя = Горачак, Новатны |судзьдзя_краіна = Чэхія |каманда1 = {{Гандбол-справа|Японія}} |каманда2 = {{Гандбол|Нарвэгія}} |лік = 23:38 |лік_першай_паловы = 14:19 |галы1 = [[Хірокі Матокі|Матокі]] 4 |галы2 = [[Бяртэ Мюргаль|Мюргаль]] 7 |пратакол = [http://www.ihf.info/files/CompetitionData/aeab4cf7-8762-4413-b544-1fe08827a84e/pdf/53OMR.PDF Пратакол] |дзьве_хвіліны1 = 3 |жоўтыя_карткі1 = |чырвоныя_карткі1 = |дзьве_хвіліны2 = 1 |жоўтыя_карткі2 = |чырвоныя_карткі2 = |асноўны_час = |авэртайм1 = |авэртайм2 = |пэнальці = }} === Група B === {{ГандболТабліца10 |Каманда1 = {{Гандбол|Гішпанія}} |В1 = 5|Н1 = 0|П1 = 0|ЗМ1 = 160|ПМ1 = 115|Колер1 = #ccffcc |Каманда2 = {{Гандбол|Славенія}} |В2 = 3|Н2 = 1|П2 = 1|ЗМ2 = 151|ПМ2 = 136|Колер2 = #ccffcc |Каманда3 = {{Гандбол|Македонія}}|В3 = 2|Н3 = 1|П3 = 2|ЗМ3 = 139|ПМ3 = 137|Колер3 = #ccffcc |Каманда4 = {{Гандбол|Ісьляндыя}}|В4 = 1|Н4 = 2|П4 = 2|ЗМ4 = 128|ПМ4 = 121|Колер4 = #ccffcc |Каманда5 = {{Гандбол|Туніс}} |В5 = 1|Н5 = 2|П5 = 2|ЗМ5 = 144|ПМ5 = 144|Колер5 = #ffcccc |Каманда6 = {{Гандбол|Ангола}} |В6 = 0|Н6 = 0|П6 = 5|ЗМ6 = 122|ПМ6 = 191|Колер6 = #ffcccc }} {{Справаздача пра гандбольны матч |дата = 12 студзеня |час = 16:00 |стадыён = [[Arenes de Metz]], [[Мэц]] |гледачы = 2179 |судзьдзя = Грыльлё, Ленці |судзьдзя_краіна = Аргентына |каманда1 = {{Гандбол-справа|Славенія}} |каманда2 = {{Гандбол|Ангола}} |лік = 42:25 |лік_першай_паловы = 22:13 |галы1 = [[Борут Мачкаўшэк|Мачкаўшэк]], [[Гашпэр Маргуч|Маргуч]] 8 |галы2 = [[Сэрхіё Лёпэс (гандбаліст)|Лёпэс]] 7 |пратакол = [http://www.ihf.info/files/CompetitionData/aeab4cf7-8762-4413-b544-1fe08827a84e/pdf/02OMR.PDF Пратакол] |дзьве_хвіліны1 = 4 |жоўтыя_карткі1 = 3 |чырвоныя_карткі1 = |дзьве_хвіліны2 = 3 |жоўтыя_карткі2 = 1 |чырвоныя_карткі2 = |асноўны_час = |авэртайм1 = |авэртайм2 = |пэнальці = }} {{Справаздача пра гандбольны матч |дата = 12 студзеня |час = 19:45 |стадыён = [[Arenes de Metz]], [[Мэц]] |гледачы = 2561 |судзьдзя = Ку, Лі |судзьдзя_краіна = Паўднёвая Карэя |каманда1 = {{Гандбол-справа|Македонія}} |каманда2 = {{Гандбол|Туніс}} |лік = 34:30 |лік_першай_паловы = 13:14 |галы1 = [[Кірыл Лазараў|К. Лазараў]] 12 |галы2 = [[Усама Буганмі|Буганмі]] 9 |пратакол = [http://www.ihf.info/files/CompetitionData/aeab4cf7-8762-4413-b544-1fe08827a84e/pdf/04OMR.PDF Пратакол] |дзьве_хвіліны1 = 4 |жоўтыя_карткі1 = 4 |чырвоныя_карткі1 = |дзьве_хвіліны2 = 6 |жоўтыя_карткі2 = 3 |чырвоныя_карткі2 = |асноўны_час = |авэртайм1 = |авэртайм2 = |пэнальці = }} {{Справаздача пра гандбольны матч |дата = 12 студзеня |час = 22:45 |стадыён = [[Arenes de Metz]], [[Мэц]] |гледачы = 5054 |судзьдзя = Гатэліс, Мажэйка |судзьдзя_краіна = Летува |каманда1 = {{Гандбол-справа|Гішпанія}} |каманда2 = {{Гандбол|Ісьляндыя}} |лік = 27:21 |лік_першай_паловы = 10:12 |галы1 = [[Давід Балягер|Балягер]], [[Хаан Канэльляс|Канэльляс]] 4 |галы2 = [[Гуд’ён Валюр Сыгурдсан|Сыгурдсан]] 5 |пратакол = [http://www.ihf.info/files/CompetitionData/aeab4cf7-8762-4413-b544-1fe08827a84e/pdf/06OMR.PDF Пратакол] |дзьве_хвіліны1 = 3 |жоўтыя_карткі1 = 3 |чырвоныя_карткі1 = |дзьве_хвіліны2 = 5 |жоўтыя_карткі2 = 4 |чырвоныя_карткі2 = |асноўны_час = |авэртайм1 = |авэртайм2 = |пэнальці = }} ---- {{Справаздача пра гандбольны матч |дата = 14 студзеня |час = 16:45 |стадыён = [[Arenes de Metz]], [[Мэц]] |гледачы = 5054 |судзьдзя = Ку, Лі |судзьдзя_краіна = Паўднёвая Карэя |каманда1 = {{Гандбол-справа|Ісьляндыя}} |каманда2 = {{Гандбол|Славенія}} |лік = 25:26 |лік_першай_паловы = 8:11 |галы1 = [[Б’яркі Мар Элісан|Элісан]] 7 |галы2 = [[Марка Бэзьяк|Бэзьяк]] 6 |пратакол = [http://www.ihf.info/files/CompetitionData/aeab4cf7-8762-4413-b544-1fe08827a84e/pdf/15OMR.PDF Пратакол] |дзьве_хвіліны1 = 5 |жоўтыя_карткі1 = 3 |чырвоныя_карткі1 = |дзьве_хвіліны2 = 4 |жоўтыя_карткі2 = 4 |чырвоныя_карткі2 = |асноўны_час = |авэртайм1 = |авэртайм2 = |пэнальці = }} {{Справаздача пра гандбольны матч |дата = 14 студзеня |час = 19:45 |стадыён = [[Arenes de Metz]], [[Мэц]] |гледачы = 5056 |судзьдзя = Гайпэль, Гэльбіг |судзьдзя_краіна = Нямеччына |каманда1 = {{Гандбол-справа|Туніс}} |каманда2 = {{Гандбол|Гішпанія}} |лік = 21:26 |лік_першай_паловы = 10:12 |галы1 = [[Амэн Тумі|Тумі]] 5 |галы2 = [[Давід Балягер|Балягер]], [[Віктар Тамас|Тамас]] 5 |пратакол = [http://www.ihf.info/files/CompetitionData/aeab4cf7-8762-4413-b544-1fe08827a84e/pdf/17OMR.PDF Пратакол] |дзьве_хвіліны1 = 3 |жоўтыя_карткі1 = 3 |чырвоныя_карткі1 = |дзьве_хвіліны2 = 1 |жоўтыя_карткі2 = 2 |чырвоныя_карткі2 = |асноўны_час = |авэртайм1 = |авэртайм2 = |пэнальці = }} {{Справаздача пра гандбольны матч |дата = 14 студзеня |час = 22:45 |стадыён = [[Arenes de Metz]], [[Мэц]] |гледачы = 3845 |судзьдзя = Гатэліс, Мажэйка |судзьдзя_краіна = Летува |каманда1 = {{Гандбол-справа|Ангола}} |каманда2 = {{Гандбол|Македонія}} |лік = 22:31 |лік_першай_паловы = 9:14 |галы1 = [[Сэрхіё Лёпэс (гандбаліст)|Лёпэс]] 5 |галы2 = [[Кірыл Лазараў|К. Лазараў]] 10 |пратакол = [http://www.ihf.info/files/CompetitionData/aeab4cf7-8762-4413-b544-1fe08827a84e/pdf/18OMR.PDF Пратакол] |дзьве_хвіліны1 = 3 |жоўтыя_карткі1 = 2 |чырвоныя_карткі1 = |дзьве_хвіліны2 = 5 |жоўтыя_карткі2 = 3 |чырвоныя_карткі2 = |асноўны_час = |авэртайм1 = |авэртайм2 = |пэнальці = }} ---- {{Справаздача пра гандбольны матч |дата = 15 студзеня |час = 16:45 |стадыён = [[Arenes de Metz]], [[Мэц]] |гледачы = |судзьдзя = Грыльлё, Ленці |судзьдзя_краіна = Аргентына |каманда1 = {{Гандбол-справа|Ісьляндыя}} |каманда2 = {{Гандбол|Туніс}} |лік = 22:22 |лік_першай_паловы = 11:13 |галы1 = [[Гуд’ён Валюр Сыгурдсан|Сыгурдсан]] 5 |галы2 = [[Амін Банур|Банур]] 12 |пратакол = [http://www.ihf.info/files/CompetitionData/aeab4cf7-8762-4413-b544-1fe08827a84e/pdf/21OMR.PDF Пратакол] |дзьве_хвіліны1 = 7 |жоўтыя_карткі1 = 2 |чырвоныя_карткі1 = 1 |дзьве_хвіліны2 = 3 |жоўтыя_карткі2 = 3 |чырвоныя_карткі2 = |асноўны_час = |авэртайм1 = |авэртайм2 = |пэнальці = }} ---- {{Справаздача пра гандбольны матч |дата = 16 студзеня |час = 19:45 |стадыён = [[Arenes de Metz]], [[Мэц]] |гледачы = 2605 |судзьдзя = Гайпэль, Гэльбіг |судзьдзя_краіна = Нямеччына |каманда1 = {{Гандбол-справа|Славенія}} |каманда2 = {{Гандбол|Македонія}} |лік = 29:22 |лік_першай_паловы = 16:10 |галы1 = [[Марка Бэзьяк|Бэзьяк]], [[Гашпэр Маргуч|Маргуч]] 4 |галы2 = [[Кірыл Лазараў|К. Лазараў]] 9 |пратакол = [http://www.ihf.info/files/CompetitionData/aeab4cf7-8762-4413-b544-1fe08827a84e/pdf/28OMR.PDF Пратакол] |дзьве_хвіліны1 = 5 |жоўтыя_карткі1 = 2 |чырвоныя_карткі1 = |дзьве_хвіліны2 = 2 |жоўтыя_карткі2 = 2 |чырвоныя_карткі2 = |асноўны_час = |авэртайм1 = |авэртайм2 = |пэнальці = }} {{Справаздача пра гандбольны матч |дата = 16 студзеня |час = 22:45 |стадыён = [[Arenes de Metz]], [[Мэц]] |гледачы = 2126 |судзьдзя = Грыльлё, Ленці |судзьдзя_краіна = Аргентына |каманда1 = {{Гандбол-справа|Гішпанія}} |каманда2 = {{Гандбол|Ангола}} |лік = 42:22 |лік_першай_паловы = 21:10 |галы1 = [[Анхэль Фэрнандэс Пэрэс|Фэрнандэс]] 9 |галы2 = [[Сёрхіё Лэпёс (гандбаліст)|Лэпёс]] 6 |пратакол = [http://www.ihf.info/files/CompetitionData/aeab4cf7-8762-4413-b544-1fe08827a84e/pdf/32OMR.PDF Пратакол] |дзьве_хвіліны1 = 1 |жоўтыя_карткі1 = 2 |чырвоныя_карткі1 = |дзьве_хвіліны2 = 1 |жоўтыя_карткі2 = 2 |чырвоныя_карткі2 = 1 |асноўны_час = |авэртайм1 = |авэртайм2 = |пэнальці = }} {{Справаздача пра гандбольны матч |дата = 17 студзеня |час = 19:45 |стадыён = [[Arenes de Metz]], [[Мэц]] |гледачы = 3039 |судзьдзя = Гатэліс, Мажэйка |судзьдзя_краіна = Летува |каманда1 = {{Гандбол-справа|Славенія}} |каманда2 = {{Гандбол|Туніс}} |лік = 28:28 |лік_першай_паловы = 15:13 |галы1 = [[Від Каўтычнік|Каўтычнік]] 7 |галы2 = [[Масба Санаі|Санаі]] 8 |пратакол = [http://www.ihf.info/files/CompetitionData/aeab4cf7-8762-4413-b544-1fe08827a84e/pdf/37OMR.PDF Пратакол] |дзьве_хвіліны1 = 5 |жоўтыя_карткі1 = 3 |чырвоныя_карткі1 = |дзьве_хвіліны2 = 3 |жоўтыя_карткі2 = 3 |чырвоныя_карткі2 = 1 |асноўны_час = |авэртайм1 = |авэртайм2 = |пэнальці = }} {{Справаздача пра гандбольны матч |дата = 17 студзеня |час = 22:45 |стадыён = [[Arenes de Metz]], [[Мэц]] |гледачы = 1725 |судзьдзя = Гайпэль, Гэльбіг |судзьдзя_краіна = Нямеччына |каманда1 = {{Гандбол-справа|Ангола}} |каманда2 = {{Гандбол|Ісьляндыя}} |лік = 19:33 |лік_першай_паловы = 8:16 |галы1 = [[Сёрхіё Лэпёс (гандбаліст)|Лэпёс]] 8 |галы2 = [[Гуд’ён Валюр Сыгурдсан|Сыгурдсан]] 8 |пратакол = [http://www.ihf.info/files/CompetitionData/aeab4cf7-8762-4413-b544-1fe08827a84e/pdf/41OMR.PDF Пратакол] |дзьве_хвіліны1 = 5 |жоўтыя_карткі1 = 3 |чырвоныя_карткі1 = |дзьве_хвіліны2 = 1 |жоўтыя_карткі2 = 2 |чырвоныя_карткі2 = |асноўны_час = |авэртайм1 = |авэртайм2 = |пэнальці = }} ---- {{Справаздача пра гандбольны матч |дата = 18 студзеня |час = 22:45 |стадыён = [[Arenes de Metz]], [[Мэц]] |гледачы = 3951 |судзьдзя = Гатэліс, Мажэйка |судзьдзя_краіна = Летува |каманда1 = {{Гандбол-справа|Македонія}} |каманда2 = {{Гандбол|Гішпанія}} |лік = 25:29 |лік_першай_паловы = 14:14 |галы1 = [[Кірыл Лазараў|К. Лазараў]] 6 |галы2 = [[Валера Рывэра Фольч|Рывэра Фольч]] 11 |пратакол = [http://www.ihf.info/files/CompetitionData/aeab4cf7-8762-4413-b544-1fe08827a84e/pdf/46OMR.PDF Пратакол] |дзьве_хвіліны1 = 2 |жоўтыя_карткі1 = 4 |чырвоныя_карткі1 = |дзьве_хвіліны2 = 2 |жоўтыя_карткі2 = 2 |чырвоныя_карткі2 = |асноўны_час = |авэртайм1 = |авэртайм2 = |пэнальці = }} ---- {{Справаздача пра гандбольны матч |дата = 19 студзеня |час = 16:00 |стадыён = [[Arenes de Metz]], [[Мэц]] |гледачы = 1935 |судзьдзя = Ку, Лі |судзьдзя_краіна = Паўднёвая Карэя |каманда1 = {{Гандбол-справа|Туніс}} |каманда2 = {{Гандбол|Ангола}} |лік = 43:34 |лік_першай_паловы = 23:16 |галы1 = [[Амін Банур|Банур]] 10 |галы2 = [[Габрыель Тэка|Тэка]] 10 |пратакол = [http://www.ihf.info/files/CompetitionData/aeab4cf7-8762-4413-b544-1fe08827a84e/pdf/50OMR.PDF Пратакол] |дзьве_хвіліны1 = 2 |жоўтыя_карткі1 = 2 |чырвоныя_карткі1 = |дзьве_хвіліны2 = 3 |жоўтыя_карткі2 = 3 |чырвоныя_карткі2 = 1 |асноўны_час = |авэртайм1 = |авэртайм2 = |пэнальці = }} {{Справаздача пра гандбольны матч |дата = 19 студзеня |час = 19:45 |стадыён = [[Arenes de Metz]], [[Мэц]] |гледачы = 3225 |судзьдзя = Грыльлё, Ленці |судзьдзя_краіна = Аргентына |каманда1 = {{Гандбол-справа|Македонія}} |каманда2 = {{Гандбол|Ісьляндыя}} |лік = 27:27 |лік_першай_паловы = 13:15 |галы1 = [[Кірыл Лазараў|К. Лазараў]] 7 |галы2 = [[Рунар Карасан|Карасан]] 7 |пратакол = [http://www.ihf.info/files/CompetitionData/aeab4cf7-8762-4413-b544-1fe08827a84e/pdf/52OMR.PDF Пратакол] |дзьве_хвіліны1 = 4 |жоўтыя_карткі1 = 3 |чырвоныя_карткі1 = |дзьве_хвіліны2 = 4 |жоўтыя_карткі2 = 3 |чырвоныя_карткі2 = |асноўны_час = |авэртайм1 = |авэртайм2 = |пэнальці = }} {{Справаздача пра гандбольны матч |дата = 19 студзеня |час = 22:45 |стадыён = [[Arenes de Metz]], [[Мэц]] |гледачы = 5054 |судзьдзя = Гайпэль, Гэльбіг |судзьдзя_краіна = Нямеччына |каманда1 = {{Гандбол-справа|Гішпанія}} |каманда2 = {{Гандбол|Славенія}} |лік = 36:26 |лік_першай_паловы = 18:10 |галы1 = [[Давід Балягер|Балягер]] 7 |галы2 = [[Гашпэр Маргуч|Маргуч]] 6 |пратакол = [http://www.ihf.info/files/CompetitionData/aeab4cf7-8762-4413-b544-1fe08827a84e/pdf/54OMR.PDF Пратакол] |дзьве_хвіліны1 = 4 |жоўтыя_карткі1 = 1 |чырвоныя_карткі1 = |дзьве_хвіліны2 = 4 |жоўтыя_карткі2 = 3 |чырвоныя_карткі2 = |асноўны_час = |авэртайм1 = |авэртайм2 = |пэнальці = }} === Група C === {{ГандболТабліца10 |Каманда1 = {{Гандбол|Нямеччына}} |В1 = 5|Н1 = 0|П1 = 0|ЗМ1 = 159|ПМ1 = 107|Колер1 = #ccffcc |Каманда2 = {{Гандбол|Харватыя}} |В2 = 4|Н2 = 0|П2 = 1|ЗМ2 = 148|ПМ2 = 126|Колер2 = #ccffcc |Каманда3 = {{Гандбол|Беларусь}} |В3 = 2|Н3 = 0|П3 = 3|ЗМ3 = 134|ПМ3 = 145|Колер3 = #ccffcc |Каманда4 = {{Гандбол|Вугоршчына}} |В4 = 2|Н4 = 0|П4 = 3|ЗМ4 = 147|ПМ4 = 138|Колер4 = #ccffcc |Каманда6 = {{Гандбол|Чылі}} |В6 = 1|Н6 = 0|П6 = 4|ЗМ6 = 122|ПМ6 = 160|Колер6 = #ffcccc |Каманда5 = {{Гандбол|Саудаўская Арабія}}|В5 = 1|Н5 = 0|П5 = 4|ЗМ5 = 123|ПМ5 = 157|Колер5 = #ffcccc }} {{Справаздача пра гандбольны матч |дата = 13 студзеня |час = 16:00 |стадыён = [[Kindarena]], [[Руан]] |гледачы = 2000 |судзьдзя = Банавэнтура, Банавэнтура |судзьдзя_краіна = Францыя |каманда1 = {{Гандбол-справа|Беларусь}} |каманда2 = {{Гандбол|Чылі}} |лік = 28:32 |лік_першай_паловы = 14:14 |галы1 = [[Арцём Каралёк|Каралёк]] 10 |галы2 = [[Радрыга Салінас Муньёс|Р. Салінас]] 8 |пратакол = [http://www.ihf.info/files/CompetitionData/aeab4cf7-8762-4413-b544-1fe08827a84e/pdf/07OMR.PDF Пратакол] |дзьве_хвіліны1 = 7 |жоўтыя_карткі1 = 3 |чырвоныя_карткі1 = |дзьве_хвіліны2 = 4 |жоўтыя_карткі2 = 3 |чырвоныя_карткі2 = |асноўны_час = |авэртайм1 = |авэртайм2 = |пэнальці = }} {{Справаздача пра гандбольны матч |дата = 13 студзеня |час = 19:45 |стадыён = [[Kindarena]], [[Руан]] |гледачы = 5000 |судзьдзя = Начэўскі, Нікалаў |судзьдзя_краіна = Македонія |каманда1 = {{Гандбол-справа|Нямеччына}} |каманда2 = {{Гандбол|Вугоршчына}} |лік = 27:23 |лік_першай_паловы = 16:11 |галы1 = [[Увэ Генсгаймэр|Генсгаймэр]] 13 |галы2 = ''шэсьць гульцоў'' 3 |пратакол = [http://www.ihf.info/files/CompetitionData/aeab4cf7-8762-4413-b544-1fe08827a84e/pdf/10OMR.PDF Пратакол] |дзьве_хвіліны1 = 3 |жоўтыя_карткі1 = 2 |чырвоныя_карткі1 = |дзьве_хвіліны2 = 2 |жоўтыя_карткі2 = 3 |чырвоныя_карткі2 = 1 |асноўны_час = |авэртайм1 = |авэртайм2 = |пэнальці = }} {{Справаздача пра гандбольны матч |дата = 13 студзеня |час = 22:45 |стадыён = [[Kindarena]], [[Руан]] |гледачы = 4500 |судзьдзя = Буалюша, Хенісі |судзьдзя_краіна = Туніс |каманда1 = {{Гандбол-справа|Харватыя}} |каманда2 = {{Гандбол|Саудаўская Арабія}} |лік = 28:23 |лік_першай_паловы = 12:11 |галы1 = [[Лука Ціндрыч|Ціндрыч]] 6 |галы2 = [[Маджтаба Аль-Салем|Аль-Салем]] 5 |пратакол = [http://www.ihf.info/files/CompetitionData/aeab4cf7-8762-4413-b544-1fe08827a84e/pdf/12OMR.PDF Пратакол] |дзьве_хвіліны1 = 3 |жоўтыя_карткі1 = 3 |чырвоныя_карткі1 = |дзьве_хвіліны2 = 4 |жоўтыя_карткі2 = 3 |чырвоныя_карткі2 = |асноўны_час = |авэртайм1 = |авэртайм2 = |пэнальці = }} ---- {{Справаздача пра гандбольны матч |дата = 14 студзеня |час = 22:45 |стадыён = [[Kindarena]], [[Руан]] |гледачы = 5588 |судзьдзя = Ліцыс, Сондарс |судзьдзя_краіна = Латвія |каманда1 = {{Гандбол-справа|Вугоршчына}} |каманда2 = {{Гандбол|Харватыя}} |лік = 28:31 |лік_першай_паловы = 11:11 |галы1 = [[Жолт Балаг|Балаг]], [[Гергей Гарсаньі|Гарсаньі]] 6 |галы2 = [[Мануэль Штрлек|Штрлек]] 6 |пратакол = [http://www.ihf.info/files/CompetitionData/aeab4cf7-8762-4413-b544-1fe08827a84e/pdf/19OMR.PDF Пратакол] |дзьве_хвіліны1 = 3 |жоўтыя_карткі1 = 3 |чырвоныя_карткі1 = |дзьве_хвіліны2 = 4 |жоўтыя_карткі2 = 3 |чырвоныя_карткі2 = |асноўны_час = |авэртайм1 = |авэртайм2 = |пэнальці = }} ---- {{Справаздача пра гандбольны матч |дата = 15 студзеня |час = 16:45 |стадыён = [[Kindarena]], [[Руан]] |гледачы = 5000 |судзьдзя = Ліцыс, Сондарс |судзьдзя_краіна = Латвія |каманда1 = {{Гандбол-справа|Чылі}} |каманда2 = {{Гандбол|Нямеччына}} |лік = 14:35 |лік_першай_паловы = 6:17 |галы1 = ''чатыры гульцы'' 2 |галы2 = [[Янік Кольбахер|Кольбахер]] 8 |пратакол = [http://www.ihf.info/files/CompetitionData/aeab4cf7-8762-4413-b544-1fe08827a84e/pdf/22OMR.PDF Пратакол] |дзьве_хвіліны1 = 3 |жоўтыя_карткі1 = 3 |чырвоныя_карткі1 = |дзьве_хвіліны2 = 3 |жоўтыя_карткі2 = 3 |чырвоныя_карткі2 = |асноўны_час = |авэртайм1 = |авэртайм2 = |пэнальці = }} {{Справаздача пра гандбольны матч |дата = 15 студзеня |час = 22:45 |стадыён = [[Kindarena]], [[Руан]] |гледачы = 3000 |судзьдзя = Начэўскі, Нікалаў |судзьдзя_краіна = Македонія |каманда1 = {{Гандбол-справа|Саудаўская Арабія}} |каманда2 = {{Гандбол|Беларусь}} |лік = 26:29 |лік_першай_паловы = 13:14 |галы1 = [[Маджтаба Аль-Салем|Аль-Салем]] 7 |галы2 = [[Барыс Пухоўскі|Пухоўскі]] 9 |пратакол = [http://www.ihf.info/files/CompetitionData/aeab4cf7-8762-4413-b544-1fe08827a84e/pdf/27OMR.PDF Пратакол] |дзьве_хвіліны1 = 5 |жоўтыя_карткі1 = 3 |чырвоныя_карткі1 = |дзьве_хвіліны2 = 5 |жоўтыя_карткі2 = 3 |чырвоныя_карткі2 = |асноўны_час = |авэртайм1 = |авэртайм2 = |пэнальці = }} ---- {{Справаздача пра гандбольны матч |дата = 16 студзеня |час = 19:45 |стадыён = [[Kindarena]], [[Руан]] |гледачы = 2000 |судзьдзя = Буалюша, Хенісі |судзьдзя_краіна = Туніс |каманда1 = {{Гандбол-справа|Вугоршчына}} |каманда2 = {{Гандбол|Чылі}} |лік = 34:29 |лік_першай_паловы = 17:14 |галы1 = [[Іман Джамалі|Джамалі]] 7 |галы2 = [[Эрвін Фойхтман|Эр. Фойхтман]] 9 |пратакол = [http://www.ihf.info/files/CompetitionData/aeab4cf7-8762-4413-b544-1fe08827a84e/pdf/29OMR.PDF Пратакол] |дзьве_хвіліны1 = 5 |жоўтыя_карткі1 = 4 |чырвоныя_карткі1 = 1 |дзьве_хвіліны2 = 1 |жоўтыя_карткі2 = 3 |чырвоныя_карткі2 = |асноўны_час = |авэртайм1 = |авэртайм2 = |пэнальці = }} {{Справаздача пра гандбольны матч |дата = 16 студзеня |час = 22:45 |стадыён = [[Kindarena]], [[Руан]] |гледачы = 3202 |судзьдзя = Банавэнтура, Банавэнтура |судзьдзя_краіна = Францыя |каманда1 = {{Гандбол-справа|Харватыя}} |каманда2 = {{Гандбол|Беларусь}} |лік = 31:25 |лік_першай_паловы = 18:15 |галы1 = [[Лука Ціндрыч|Ціндрыч]] 8 |галы2 = [[Арцём Каралёк|Каралёк]] 7 |пратакол = [http://www.ihf.info/files/CompetitionData/aeab4cf7-8762-4413-b544-1fe08827a84e/pdf/33OMR.PDF Пратакол] |дзьве_хвіліны1 = 4 |жоўтыя_карткі1 = 4 |чырвоныя_карткі1 = 1 |дзьве_хвіліны2 = 5 |жоўтыя_карткі2 = 4 |чырвоныя_карткі2 = |асноўны_час = |авэртайм1 = |авэртайм2 = |пэнальці = }} ---- {{Справаздача пра гандбольны матч |дата = 17 студзеня |час = 19:45 |стадыён = [[Kindarena]], [[Руан]] |гледачы = 2980 |судзьдзя = Начэўскі, Нікалаў |судзьдзя_краіна = Македонія |каманда1 = {{Гандбол-справа|Нямеччына}} |каманда2 = {{Гандбол|Саудаўская Арабія}} |лік = 38:24 |лік_першай_паловы = 21:13 |галы1 = [[Штэфэн Фэт|Фэт]] 6 |галы2 = [[Махамэд Аль-Заер|Аль-Заер]] 8 |пратакол = [http://www.ihf.info/files/CompetitionData/aeab4cf7-8762-4413-b544-1fe08827a84e/pdf/38OMR.PDF Пратакол] |дзьве_хвіліны1 = 3 |жоўтыя_карткі1 = 3 |чырвоныя_карткі1 = |дзьве_хвіліны2 = 2 |жоўтыя_карткі2 = 3 |чырвоныя_карткі2 = |асноўны_час = |авэртайм1 = |авэртайм2 = |пэнальці = }} ---- {{Справаздача пра гандбольны матч |дата = 18 студзеня |час = 16:00 |стадыён = [[Kindarena]], [[Руан]] |гледачы = 4959 |судзьдзя = Ліцыс, Сондарс |судзьдзя_краіна = Латвія |каманда1 = {{Гандбол-справа|Саудаўская Арабія}} |каманда2 = {{Гандбол|Вугоршчына}} |лік = 24:37 |лік_першай_паловы = 10:17 |галы1 = [[Садык Аль-Махсін|Аль-Махсін]] 7 |галы2 = [[Габар Часар|Часар]] 9 |пратакол = [http://www.ihf.info/files/CompetitionData/aeab4cf7-8762-4413-b544-1fe08827a84e/pdf/42OMR.PDF Пратакол] |дзьве_хвіліны1 = 4 |жоўтыя_карткі1 = 2 |чырвоныя_карткі1 = |дзьве_хвіліны2 = 4 |жоўтыя_карткі2 = 2 |чырвоныя_карткі2 = |асноўны_час = |авэртайм1 = |авэртайм2 = |пэнальці = }} {{Справаздача пра гандбольны матч |дата = 18 студзеня |час = 19:45 |стадыён = [[Kindarena]], [[Руан]] |гледачы = 4524 |судзьдзя = Буалюша, Хенісі |судзьдзя_краіна = Туніс |каманда1 = {{Гандбол-справа|Беларусь}} |каманда2 = {{Гандбол|Нямеччына}} |лік = 25:31 |лік_першай_паловы = 16:16 |галы1 = ''тры гульцы'' 4 |галы2 = [[Увэ Генсгаймэр|Генсгаймэр]] 8 |пратакол = [http://www.ihf.info/files/CompetitionData/aeab4cf7-8762-4413-b544-1fe08827a84e/pdf/44OMR.PDF Пратакол] |дзьве_хвіліны1 = 3 |жоўтыя_карткі1 = 3 |чырвоныя_карткі1 = |дзьве_хвіліны2 = 3 |жоўтыя_карткі2 = 3 |чырвоныя_карткі2 = |асноўны_час = |авэртайм1 = |авэртайм2 = |пэнальці = }} {{Справаздача пра гандбольны матч |дата = 18 студзеня |час = 22:45 |стадыён = [[Kindarena]], [[Руан]] |гледачы = 2785 |судзьдзя = Банавэнтура, Банавэнтура |судзьдзя_краіна = Францыя |каманда1 = {{Гандбол-справа|Харватыя}} |каманда2 = {{Гандбол|Чылі}} |лік = 37:22 |лік_першай_паловы = 17:9 |галы1 = [[Лоўра Мігіч|Мігіч]] 8 |галы2 = [[Эрвін Фойхтман|Эр. Фойхтман]], [[Эстэбан Салінас|Э. Салінас]] 4 |пратакол = [http://www.ihf.info/files/CompetitionData/aeab4cf7-8762-4413-b544-1fe08827a84e/pdf/47OMR.PDF Пратакол] |дзьве_хвіліны1 = 3 |жоўтыя_карткі1 = 3 |чырвоныя_карткі1 = |дзьве_хвіліны2 = 5 |жоўтыя_карткі2 = 2 |чырвоныя_карткі2 = |асноўны_час = |авэртайм1 = |авэртайм2 = |пэнальці = }} ---- {{Справаздача пра гандбольны матч |дата = 20 студзеня |час = 16:00 |стадыён = [[Kindarena]], [[Руан]] |гледачы = 2366 |судзьдзя = Павічавіч, Ражнатавіч |судзьдзя_краіна = Чарнагорыя |каманда1 = {{Гандбол-справа|Чылі}} |каманда2 = {{Гандбол|Саудаўская Арабія}} |лік = 25:26 |лік_першай_паловы = 13:13 |галы1 = [[Радрыга Салінас Муньёс|Р. Салінас]] 7 |галы2 = [[Абдула Аль-Абас|А. Аль-Абас]] 9 |пратакол = [http://www.ihf.info/files/CompetitionData/aeab4cf7-8762-4413-b544-1fe08827a84e/pdf/55OMR.PDF Пратакол] |дзьве_хвіліны1 = 3 |жоўтыя_карткі1 = 3 |чырвоныя_карткі1 = |дзьве_хвіліны2 = 8 |жоўтыя_карткі2 = 3 |чырвоныя_карткі2 = |асноўны_час = |авэртайм1 = |авэртайм2 = |пэнальці = }} {{Справаздача пра гандбольны матч |дата = 20 студзеня |час = 19:45 |стадыён = [[Kindarena]], [[Руан]] |гледачы = 5000 |судзьдзя = Ліцыс, Сондарс |судзьдзя_краіна = Латвія |каманда1 = {{Гандбол-справа|Нямеччына}} |каманда2 = {{Гандбол|Харватыя}} |лік = 28:21 |лік_першай_паловы = 13:9 |галы1 = [[Патрык Вінцэк|Вінцэк]] 6 |галы2 = [[Лука Стэпанчыч|Стэпанчыч]], [[Мануэль Штрлек|Штрлек]] 5 |пратакол = [http://www.ihf.info/files/CompetitionData/aeab4cf7-8762-4413-b544-1fe08827a84e/pdf/57OMR.PDF Пратакол] |дзьве_хвіліны1 = 3 |жоўтыя_карткі1 = 3 |чырвоныя_карткі1 = |дзьве_хвіліны2 = 3 |жоўтыя_карткі2 = 2 |чырвоныя_карткі2 = |асноўны_час = |авэртайм1 = |авэртайм2 = |пэнальці = }} {{Справаздача пра гандбольны матч |дата = 20 студзеня |час = 22:45 |стадыён = [[Kindarena]], [[Руан]] |гледачы = 3761 |судзьдзя = Начэўскі, Нікалаў |судзьдзя_краіна = Македонія |каманда1 = {{Гандбол-справа|Беларусь}} |каманда2 = {{Гандбол|Вугоршчына}} |лік = 27:25 |лік_першай_паловы = 15:13 |галы1 = [[Іван Броўка|Броўка]], [[Барыс Пухоўскі|Пухоўскі]] 6 |галы2 = [[Габар Часар|Часар]], [[Адам Югас|Югас]] 7 |пратакол = [http://www.ihf.info/files/CompetitionData/aeab4cf7-8762-4413-b544-1fe08827a84e/pdf/59OMR.PDF Пратакол] |дзьве_хвіліны1 = 2 |жоўтыя_карткі1 = 3 |чырвоныя_карткі1 = |дзьве_хвіліны2 = 7 |жоўтыя_карткі2 = 4 |чырвоныя_карткі2 = |асноўны_час = |авэртайм1 = |авэртайм2 = |пэнальці = }} === Група D === {{ГандболТабліца10 |Каманда4 = {{Гандбол|Катар}} |В4 = 2|Н4 = 0|П4 = 3|ЗМ4 = 127|ПМ4 = 129|Колер4 = #ccffcc |Каманда1 = {{Гандбол|Данія}} |В1 = 5|Н1 = 0|П1 = 0|ЗМ1 = 157|ПМ1 = 130|Колер1 = #ccffcc |Каманда2 = {{Гандбол|Швэцыя}} |В2 = 4|Н2 = 0|П2 = 1|ЗМ2 = 162|ПМ2 = 111|Колер2 = #ccffcc |Каманда3 = {{Гандбол|Эгіпет}} |В3 = 3|Н3 = 0|П3 = 2|ЗМ3 = 138|ПМ3 = 143|Колер3 = #ccffcc |Каманда6 = {{Гандбол|Бахрэйн}} |В6 = 0|Н6 = 0|П6 = 5|ЗМ6 = 110|ПМ6 = 152|Колер6 = #ffcccc |Каманда5 = {{Гандбол|Аргентына}}|В5 = 1|Н5 = 0|П5 = 4|ЗМ5 = 108|ПМ5 = 137|Колер5 = #ffcccc }} {{Справаздача пра гандбольны матч |дата = 13 студзеня |час = 16:00 |стадыён = [[AccorHotels Arena]], [[Парыж]] |гледачы = 4315 |судзьдзя = Лёпэс, Рамірэс |судзьдзя_краіна = Гішпанія |каманда1 = {{Гандбол-справа|Катар}} |каманда2 = {{Гандбол|Эгіпет}} |лік = 20:22 |лік_першай_паловы = 8:11 |галы1 = [[Рафаэль Капотэ|Капотэ]] 5 |галы2 = [[Ахмэд Эль-Ахмар|Эль-Ахмар]] 8 |пратакол = [http://www.ihf.info/files/CompetitionData/aeab4cf7-8762-4413-b544-1fe08827a84e/pdf/08OMR.PDF Пратакол] |дзьве_хвіліны1 = 4 |жоўтыя_карткі1 = 2 |чырвоныя_карткі1 = |дзьве_хвіліны2 = 7 |жоўтыя_карткі2 = 1 |чырвоныя_карткі2 = |асноўны_час = |авэртайм1 = |авэртайм2 = |пэнальці = }} {{Справаздача пра гандбольны матч |дата = 13 студзеня |час = 19:45 |стадыён = [[AccorHotels Arena]], [[Парыж]] |гледачы = 6579 |судзьдзя = Рэвэрэ, Пішон |судзьдзя_краіна = Францыя |каманда1 = {{Гандбол-справа|Швэцыя}} |каманда2 = {{Гандбол|Бахрэйн}} |лік = 33:16 |лік_першай_паловы = 17:5 |галы1 = [[Джэры Толбрынг|Толбрынг]] 10 |галы2 = [[Махамэд Хабіб Хасан|Хабіб Хасан]] 4 |пратакол = [http://www.ihf.info/files/CompetitionData/aeab4cf7-8762-4413-b544-1fe08827a84e/pdf/11OMR.PDF Пратакол] |дзьве_хвіліны1 = 5 |жоўтыя_карткі1 = 2 |чырвоныя_карткі1 = |дзьве_хвіліны2 = 5 |жоўтыя_карткі2 = 2 |чырвоныя_карткі2 = |асноўны_час = |авэртайм1 = |авэртайм2 = |пэнальці = }} {{Справаздача пра гандбольны матч |дата = 13 студзеня |час = 22:45 |стадыён = [[AccorHotels Arena]], [[Парыж]] |гледачы = 7582 |судзьдзя = Павічавіч, Ражнатавіч |судзьдзя_краіна = Чарнагорыя |каманда1 = {{Гандбол-справа|Данія}} |каманда2 = {{Гандбол|Аргентына}} |лік = 33:22 |лік_першай_паловы = 17:11 |галы1 = [[Мікель Гансэн|Гансэн]] 6 |галы2 = [[Фэдэрыка Гастон Фэрнандэс|Ф. Фэрнандэс]] 6 |пратакол = [http://www.ihf.info/files/CompetitionData/aeab4cf7-8762-4413-b544-1fe08827a84e/pdf/13OMR.PDF Пратакол] |дзьве_хвіліны1 = 3 |жоўтыя_карткі1 = 2 |чырвоныя_карткі1 = |дзьве_хвіліны2 = 4 |жоўтыя_карткі2 = 2 |чырвоныя_карткі2 = |асноўны_час = |авэртайм1 = |авэртайм2 = |пэнальці = }} ---- {{Справаздача пра гандбольны матч |дата = 14 студзеня |час = 22:45 |стадыён = [[AccorHotels Arena]], [[Парыж]] |гледачы = 7413 |судзьдзя = Лаг, Сок |судзьдзя_краіна = Славенія |каманда1 = {{Гандбол-справа|Эгіпет}} |каманда2 = {{Гандбол|Данія}} |лік = 28:35 |лік_першай_паловы = 15:21 |галы1 = [[Егія Эль-Дэраа|Эль-Дэраа]] 6 |галы2 = [[Ласэ Сван Гансэн|Сван]] 6 |пратакол = [http://www.ihf.info/files/CompetitionData/aeab4cf7-8762-4413-b544-1fe08827a84e/pdf/20OMR.PDF Пратакол] |дзьве_хвіліны1 = 1 |жоўтыя_карткі1 = 2 |чырвоныя_карткі1 = 1 |дзьве_хвіліны2 = 4 |жоўтыя_карткі2 = 2 |чырвоныя_карткі2 = |асноўны_час = |авэртайм1 = |авэртайм2 = |пэнальці = }} ---- {{Справаздача пра гандбольны матч |дата = 15 студзеня |час = 16:45 |стадыён = [[AccorHotels Arena]], [[Парыж]] |гледачы = 12578 |судзьдзя = Лаг, Сок |судзьдзя_краіна = Славенія |каманда1 = {{Гандбол-справа|Аргентына}} |каманда2 = {{Гандбол|Швэцыя}} |лік = 17:35 |лік_першай_паловы = 11:16 |галы1 = [[Сэбастыян Сыманэт|С. Сыманэт]] 5 |галы2 = [[Матыяс Захрысан|Захрысан]] 8 |пратакол = [http://www.ihf.info/files/CompetitionData/aeab4cf7-8762-4413-b544-1fe08827a84e/pdf/23OMR.PDF Пратакол] |дзьве_хвіліны1 = 4 |жоўтыя_карткі1 = 2 |чырвоныя_карткі1 = |дзьве_хвіліны2 = 5 |жоўтыя_карткі2 = 3 |чырвоныя_карткі2 = 2 |асноўны_час = |авэртайм1 = |авэртайм2 = |пэнальці = }} {{Справаздача пра гандбольны матч |дата = 15 студзеня |час = 19:45 |стадыён = [[AccorHotels Arena]], [[Парыж]] |гледачы = 4475 |судзьдзя = Павічавіч, Ражнатавіч |судзьдзя_краіна = Чарнагорыя |каманда1 = {{Гандбол-справа|Бахрэйн}} |каманда2 = {{Гандбол|Катар}} |лік = 22:32 |лік_першай_паловы = 9:19 |галы1 = [[Махмуд Абдулкадэр|Абдулкадэр]] 5 |галы2 = [[Ахмад Мададзі|Мададзі]] 8 |пратакол = [http://www.ihf.info/files/CompetitionData/aeab4cf7-8762-4413-b544-1fe08827a84e/pdf/25OMR.PDF Пратакол] |дзьве_хвіліны1 = 5 |жоўтыя_карткі1 = 4 |чырвоныя_карткі1 = |дзьве_хвіліны2 = 7 |жоўтыя_карткі2 = 2 |чырвоныя_карткі2 = |асноўны_час = |авэртайм1 = |авэртайм2 = |пэнальці = }} ---- {{Справаздача пра гандбольны матч |дата = 16 студзеня |час = 19:45 |стадыён = [[AccorHotels Arena]], [[Парыж]] |гледачы = 4429 |судзьдзя = Рэвэрэ, Пішон |судзьдзя_краіна = Францыя |каманда1 = {{Гандбол-справа|Эгіпет}} |каманда2 = {{Гандбол|Бахрэйн}} |лік = 31:29 |лік_першай_паловы = 17:15 |галы1 = [[Егія Эль-Дэраа|Эль-Дэраа]] 6 |галы2 = [[Махдзі Саад|Саад]] 6 |пратакол = [http://www.ihf.info/files/CompetitionData/aeab4cf7-8762-4413-b544-1fe08827a84e/pdf/30OMR.PDF Пратакол] |дзьве_хвіліны1 = 3 |жоўтыя_карткі1 = |чырвоныя_карткі1 = |дзьве_хвіліны2 = 5 |жоўтыя_карткі2 = 2 |чырвоныя_карткі2 = 1 |асноўны_час = |авэртайм1 = |авэртайм2 = |пэнальці = }} {{Справаздача пра гандбольны матч |дата = 16 студзеня |час = 22:45 |стадыён = [[AccorHotels Arena]], [[Парыж]] |гледачы = 13850 |судзьдзя = Лёпэс, Рамірэс |судзьдзя_краіна = Гішпанія |каманда1 = {{Гандбол-справа|Данія}} |каманда2 = {{Гандбол|Швэцыя}} |лік = 27:25 |лік_першай_паловы = 14:10 |галы1 = [[Мікель Гансэн|Гансэн]] 8 |галы2 = [[Нікляс Экбэрг|Экбэрг]] 7 |пратакол = [http://www.ihf.info/files/CompetitionData/aeab4cf7-8762-4413-b544-1fe08827a84e/pdf/34OMR.PDF Пратакол] |дзьве_хвіліны1 = 4 |жоўтыя_карткі1 = 3 |чырвоныя_карткі1 = |дзьве_хвіліны2 = 3 |жоўтыя_карткі2 = 3 |чырвоныя_карткі2 = |асноўны_час = |авэртайм1 = |авэртайм2 = |пэнальці = }} ---- {{Справаздача пра гандбольны матч |дата = 17 студзеня |час = 19:45 |стадыён = [[AccorHotels Arena]], [[Парыж]] |гледачы = 3641 |судзьдзя = Лаг, Сок |судзьдзя_краіна = Славенія |каманда1 = {{Гандбол-справа|Катар}} |каманда2 = {{Гандбол|Аргентына}} |лік = 21:17 |лік_першай_паловы = 9:2 |галы1 = [[Камальалдзін Мальляш|Мальляш]] 5 |галы2 = [[Фэдэрыка Гастон Фэрнандэс|Ф. Фэрнандэс]] 7 |пратакол = [http://www.ihf.info/files/CompetitionData/aeab4cf7-8762-4413-b544-1fe08827a84e/pdf/39OMR.PDF Пратакол] |дзьве_хвіліны1 = 3 |жоўтыя_карткі1 = 3 |чырвоныя_карткі1 = |дзьве_хвіліны2 = 2 |жоўтыя_карткі2 = 1 |чырвоныя_карткі2 = |асноўны_час = |авэртайм1 = |авэртайм2 = |пэнальці = }} ---- {{Справаздача пра гандбольны матч |дата = 18 студзеня |час = 16:00 |стадыён = [[AccorHotels Arena]], [[Парыж]] |гледачы = 7233 |судзьдзя = Лёпэс, Рамірэс |судзьдзя_краіна = Гішпанія |каманда1 = {{Гандбол-справа|Аргентына}} |каманда2 = {{Гандбол|Эгіпет}} |лік = 26:31 |лік_першай_паловы = 10:13 |галы1 = [[Фэдэрыка Матыяс Віейра|Віейра]] 12 |галы2 = ''тры гульцы'' 5 |пратакол = [http://www.ihf.info/files/CompetitionData/aeab4cf7-8762-4413-b544-1fe08827a84e/pdf/43OMR.PDF Пратакол] |дзьве_хвіліны1 = 4 |жоўтыя_карткі1 = 2 |чырвоныя_карткі1 = |дзьве_хвіліны2 = 5 |жоўтыя_карткі2 = 3 |чырвоныя_карткі2 = |асноўны_час = |авэртайм1 = |авэртайм2 = |пэнальці = }} {{Справаздача пра гандбольны матч |дата = 18 студзеня |час = 19:45 |стадыён = [[AccorHotels Arena]], [[Парыж]] |гледачы = 7900 |судзьдзя = Лаг, Сок |судзьдзя_краіна = Славенія |каманда1 = {{Гандбол-справа|Данія}} |каманда2 = {{Гандбол|Бахрэйн}} |лік = 30:26 |лік_першай_паловы = 17:13 |галы1 = [[Генрык Тофт Гансэн|Г. Тофт Гансэн]] 6 |галы2 = [[Махамэд Хабіб|Хабіб]], [[Камаіль Махфуд|Махфуд]] 6 |пратакол = [http://www.ihf.info/files/CompetitionData/aeab4cf7-8762-4413-b544-1fe08827a84e/pdf/45OMR.PDF Пратакол] |дзьве_хвіліны1 = 4 |жоўтыя_карткі1 = 2 |чырвоныя_карткі1 = |дзьве_хвіліны2 = 6 |жоўтыя_карткі2 = 2 |чырвоныя_карткі2 = |асноўны_час = |авэртайм1 = |авэртайм2 = |пэнальці = }} {{Справаздача пра гандбольны матч |дата = 18 студзеня |час = 22:45 |стадыён = [[AccorHotels Arena]], [[Парыж]] |гледачы = 6034 |судзьдзя = Рэвэрэ, Пішон |судзьдзя_краіна = Францыя |каманда1 = {{Гандбол-справа|Швэцыя}} |каманда2 = {{Гандбол|Катар}} |лік = 36:25 |лік_першай_паловы = 19:12 |галы1 = [[Нікляс Экбэрг|Экбэрг]] 9 |галы2 = [[Бэртран Руанэ|Руанэ]] 8 |пратакол = [http://www.ihf.info/files/CompetitionData/aeab4cf7-8762-4413-b544-1fe08827a84e/pdf/48OMR.PDF Пратакол] |дзьве_хвіліны1 = 6 |жоўтыя_карткі1 = 1 |чырвоныя_карткі1 = |дзьве_хвіліны2 = 1 |жоўтыя_карткі2 = 1 |чырвоныя_карткі2 = |асноўны_час = |авэртайм1 = |авэртайм2 = |пэнальці = }} ---- {{Справаздача пра гандбольны матч |дата = 20 студзеня |час = 16:00 |стадыён = [[AccorHotels Arena]], [[Парыж]] |гледачы = 6314 |судзьдзя = Рэвэрэ, Пішон |судзьдзя_краіна = Францыя |каманда1 = {{Гандбол-справа|Бахрэйн}} |каманда2 = {{Гандбол|Аргентына}} |лік = 17:26 |лік_першай_паловы = 8:13 |галы1 = [[Махмуд Абдулькадэр|Абдулькадэр]] 5 |галы2 = [[Фэдэрыка Гастон Фэрнандэс|Ф. Фэрнандэс]] 8 |пратакол = [http://www.ihf.info/files/CompetitionData/aeab4cf7-8762-4413-b544-1fe08827a84e/pdf/56OMR.PDF Пратакол] |дзьве_хвіліны1 = 6 |жоўтыя_карткі1 = 2 |чырвоныя_карткі1 = |дзьве_хвіліны2 = 7 |жоўтыя_карткі2 = 1 |чырвоныя_карткі2 = |асноўны_час = |авэртайм1 = |авэртайм2 = |пэнальці = }} {{Справаздача пра гандбольны матч |дата = 20 студзеня |час = 19:45 |стадыён = [[AccorHotels Arena]], [[Парыж]] |гледачы = 7660 |судзьдзя = Лаг, Сок |судзьдзя_краіна = Славенія |каманда1 = {{Гандбол-справа|Швэцыя}} |каманда2 = {{Гандбол|Эгіпет}} |лік = 33:26 |лік_першай_паловы = 15:9 |галы1 = [[Нікляс Экбэрг|Экбэрг]] 8 |галы2 = [[Эсьлям Іса|Іса]] 7 |пратакол = [http://www.ihf.info/files/CompetitionData/aeab4cf7-8762-4413-b544-1fe08827a84e/pdf/58OMR.PDF Пратакол] |дзьве_хвіліны1 = 7 |жоўтыя_карткі1 = 1 |чырвоныя_карткі1 = |дзьве_хвіліны2 = 4 |жоўтыя_карткі2 = 3 |чырвоныя_карткі2 = |асноўны_час = |авэртайм1 = |авэртайм2 = |пэнальці = }} {{Справаздача пра гандбольны матч |дата = 20 студзеня |час = 22:45 |стадыён = [[AccorHotels Arena]], [[Парыж]] |гледачы = 8444 |судзьдзя = Лёпэс, Рамірэс |судзьдзя_краіна = Гішпанія |каманда1 = {{Гандбол-справа|Катар}} |каманда2 = {{Гандбол|Данія}} |лік = 29:32 |лік_першай_паловы = 16:14 |галы1 = [[Рафаэль Капотэ|Капотэ]], [[Юсэф Бэналі|Бэналі]] 5 |галы2 = [[Еспэр Нёдэсбо|Нёдэсбо]] 8 |пратакол = [http://www.ihf.info/files/CompetitionData/aeab4cf7-8762-4413-b544-1fe08827a84e/pdf/60OMR.PDF Пратакол] |дзьве_хвіліны1 = 2 |жоўтыя_карткі1 = 2 |чырвоныя_карткі1 = |дзьве_хвіліны2 = 4 |жоўтыя_карткі2 = 4 |чырвоныя_карткі2 = |асноўны_час = |авэртайм1 = |авэртайм2 = |пэнальці = }} == Прэзыдэнцкі кубак == === Розыгрыш 21-24-га месцаў === {{Турнір4 <!--Дата. Месца|Каманда 1|Галы каманды 1|Каманда 2|Галы каманды 2--> <!--Паўфіналы--> |21 студзеня|'''{{Гандбол|Японія}}'''| '''37''' |{{Гандбол|Ангола}}| 26 |22 студзеня|'''{{Гандбол|Чылі}}'''| '''35''' |{{Гандбол|Бахрэйн}}| 30 <!--Фінал--> |23 студзеня|{{Гандбол|Японія}}| 29 |'''{{Гандбол|Чылі}}'''| '''35''' <!--Матч за 3-е месца--> |23 студзеня|{{Гандбол|Ангола}}| 26 |'''{{Гандбол|Бахрэйн}}'''| '''32''' |За3месца=так }} ==== Паўфіналы за 21-24-е месцы ==== {{Справаздача пра гандбольны матч |дата = 21 студзеня |час = 16:00 |стадыён = [[Brest Arena]], [[Брэст]] |гледачы = 3017 |судзьдзя = Каладузан, Мусавіянажад |судзьдзя_краіна = Іран |каманда1 = {{Гандбол-справа|Японія}} |каманда2 = {{Гандбол|Ангола}} |лік = 37:26 |лік_першай_паловы = 18:14 |галы1 = [[Сінасуке Такуда|Такуда]] 8 |галы2 = [[Сэрхіё Лёпэс (гандбаліст)|Лёпэс]] 9 |пратакол = [http://www.ihf.info/files/CompetitionData/aeab4cf7-8762-4413-b544-1fe08827a84e/pdf/61OMR.PDF Пратакол] |дзьве_хвіліны1 = 3 |жоўтыя_карткі1 = 3 |чырвоныя_карткі1 = |дзьве_хвіліны2 = 4 |жоўтыя_карткі2 = 1 |чырвоныя_карткі2 = |асноўны_час = |авэртайм1 = |авэртайм2 = |пэнальці = }} ---- {{Справаздача пра гандбольны матч |дата = 22 студзеня |час = 16:00 |стадыён = [[Brest Arena]], [[Брэст]] |гледачы = 3600 |судзьдзя = Ку, Лі |судзьдзя_краіна = Паўднёвая Карэя |каманда1 = {{Гандбол-справа|Чылі}} |каманда2 = {{Гандбол|Бахрэйн}} |лік = 35:30 |лік_першай_паловы = 18:14 |галы1 = [[Эстэбан Салінас|Э. Салінас]], [[Радрыга Салінас Муньёс|Р. Салінас]] 8 |галы2 = [[Хусэйн Аль-Саяд|Аль-Саяд]] 8 |пратакол = [http://www.ihf.info/files/CompetitionData/aeab4cf7-8762-4413-b544-1fe08827a84e/pdf/67OMR.PDF Пратакол] |дзьве_хвіліны1 = 5 |жоўтыя_карткі1 = 2 |чырвоныя_карткі1 = |дзьве_хвіліны2 = 7 |жоўтыя_карткі2 = 4 |чырвоныя_карткі2 = |асноўны_час = |авэртайм1 = |авэртайм2 = |пэнальці = }} ==== Матч за 23-е месца ==== {{Справаздача пра гандбольны матч |дата = 23 студзеня |час = 15:00 |стадыён = [[Brest Arena]], [[Брэст]] |гледачы = 3200 |судзьдзя = Павічавіч, Ражнатавіч |судзьдзя_краіна = Чарнагорыя |каманда1 = {{Гандбол-справа|Ангола}} |каманда2 = {{Гандбол|Бахрэйн}} |лік = 26:32 |лік_першай_паловы = 13:15 |галы1 = [[Адэліна Пэстана|Пэстана]] 6 |галы2 = [[Алі Мэрза|А. Мэрза]] 8 |пратакол = [http://www.ihf.info/files/CompetitionData/aeab4cf7-8762-4413-b544-1fe08827a84e/pdf/73OMR.PDF Пратакол] |дзьве_хвіліны1 = 5 |жоўтыя_карткі1 = 1 |чырвоныя_карткі1 = |дзьве_хвіліны2 = 1 |жоўтыя_карткі2 = 2 |чырвоныя_карткі2 = |асноўны_час = |авэртайм1 = |авэртайм2 = |пэнальці = }} ==== Матч за 21-е месца ==== {{Справаздача пра гандбольны матч |дата = 23 студзеня |час = 17:00 |стадыён = [[Brest Arena]], [[Брэст]] |гледачы = 3200 |судзьдзя = Рэвэрэ, Пішон |судзьдзя_краіна = Францыя |каманда1 = {{Гандбол-справа|Японія}} |каманда2 = {{Гандбол|Чылі}} |лік = 29:35 |лік_першай_паловы = 12:17 |галы1 = [[Юта Агары|Агары]] 9 |галы2 = [[Сэбастыян Цэбальлёс|Цэбальлёс]], [[Эрвін Фойхтман|Эр. Фойхтман]] 7 |пратакол = [http://www.ihf.info/files/CompetitionData/aeab4cf7-8762-4413-b544-1fe08827a84e/pdf/74OMR.PDF Пратакол] |дзьве_хвіліны1 = 1 |жоўтыя_карткі1 = 3 |чырвоныя_карткі1 = |дзьве_хвіліны2 = 2 |жоўтыя_карткі2 = 3 |чырвоныя_карткі2 = |асноўны_час = |авэртайм1 = |авэртайм2 = |пэнальці = }} === Розыгрыш 17-20-га месцаў === {{Турнір4 <!--Дата. Месца|Каманда 1|Галы каманды 1|Каманда 2|Галы каманды 2--> <!--Паўфіналы--> |21 студзеня|'''{{Гандбол|Польшча}}'''| '''28''' |{{Гандбол|Туніс}}| 26 |22 студзеня|{{Гандбол|Саудаўская Арабія}}| 22 |'''{{Гандбол|Аргентына}}'''| '''24''' <!--Фінал--> |23 студзеня|'''{{Гандбол|Польшча}}'''| '''24''' |{{Гандбол|Аргентына}}| 22 <!--Матч за 3-е месца--> |23 студзеня|'''{{Гандбол|Туніс}}'''| '''39''' |{{Гандбол|Саудаўская Арабія}}| 30 |За3месца=так }} ==== Паўфіналы за 17-20-е месцы ==== {{Справаздача пра гандбольны матч |дата = 21 студзеня |час = 18:00 |стадыён = [[Brest Arena]], [[Брэст]] |гледачы = 3600 |судзьдзя = Рэвэрэ, Пішон |судзьдзя_краіна = Францыя |каманда1 = {{Гандбол-справа|Польшча}} |каманда2 = {{Гандбол|Туніс}} |лік = 28:26 |лік_першай_паловы = 15:11 |галы1 = [[Пжэмыслаў Краеўскі|Краеўскі]] 8 |галы2 = [[Амін Банур|Банур]] 10 |пратакол = [http://www.ihf.info/files/CompetitionData/aeab4cf7-8762-4413-b544-1fe08827a84e/pdf/63OMR.PDF Пратакол] |дзьве_хвіліны1 = 5 |жоўтыя_карткі1 = 2 |чырвоныя_карткі1 = 1 |дзьве_хвіліны2 = 4 |жоўтыя_карткі2 = 2 |чырвоныя_карткі2 = |асноўны_час = |авэртайм1 = |авэртайм2 = |пэнальці = }} ---- {{Справаздача пра гандбольны матч |дата = 22 студзеня |час = 18:00 |стадыён = [[Brest Arena]], [[Брэст]] |гледачы = 4114 |судзьдзя = Павічавіч, Ражнатавіч |судзьдзя_краіна = Чарнагорыя |каманда1 = {{Гандбол-справа|Саудаўская Арабія}} |каманда2 = {{Гандбол-справа|Аргентына}} |лік = 22:24 |лік_першай_паловы = 8:10 |галы1 = [[Махамэд Аль-Абас|М. Аль-Абас]] 6 |галы2 = [[Фэдэрыка Пісара (гандбаліст)|Пісара]] 6 |пратакол = [http://www.ihf.info/files/CompetitionData/aeab4cf7-8762-4413-b544-1fe08827a84e/pdf/69OMR.PDF Пратакол] |дзьве_хвіліны1 = 6 |жоўтыя_карткі1 = 2 |чырвоныя_карткі1 = |дзьве_хвіліны2 = 3 |жоўтыя_карткі2 = 3 |чырвоныя_карткі2 = |асноўны_час = |авэртайм1 = |авэртайм2 = |пэнальці = }} ==== Матч за 19-е месца ==== {{Справаздача пра гандбольны матч |дата = 23 студзеня |час = 20:00 |стадыён = [[Brest Arena]], [[Брэст]] |гледачы = 1650 |судзьдзя = Ку, Лі |судзьдзя_краіна = Паўднёвая Карэя |каманда1 = {{Гандбол-справа|Туніс}} |каманда2 = {{Гандбол|Саудаўская Арабія}} |лік = 39:30 |лік_першай_паловы = 20:15 |галы1 = [[Халед Хадж Юсэф|Хадж Юсэф]] 12 |галы2 = [[Махамэд Аль-Абас|М. Аль-Абас]] 9 |пратакол = [http://www.ihf.info/files/CompetitionData/aeab4cf7-8762-4413-b544-1fe08827a84e/pdf/75OMR.PDF Пратакол] |дзьве_хвіліны1 = 3 |жоўтыя_карткі1 = 3 |чырвоныя_карткі1 = |дзьве_хвіліны2 = 2 |жоўтыя_карткі2 = 2 |чырвоныя_карткі2 = |асноўны_час = |авэртайм1 = |авэртайм2 = |пэнальці = }} ==== Матч за 17-е месца ==== {{Справаздача пра гандбольны матч |дата = 23 студзеня |час = 22:00 |стадыён = [[Brest Arena]], [[Брэст]] |гледачы = 2320 |судзьдзя = Каладузан, Мусавіянажад |судзьдзя_краіна = Іран |каманда1 = {{Гандбол-справа|Польшча}} |каманда2 = {{Гандбол|Аргентына}} |лік = 24:22 |лік_першай_паловы = 13:13 |галы1 = [[Пжэмыслаў Краеўскі|Краеўскі]] 6 |галы2 = [[Фэдэрыка Гастон Фэрнандэс|Ф. Фэрнандэс]] 8 |пратакол = [http://www.ihf.info/files/CompetitionData/aeab4cf7-8762-4413-b544-1fe08827a84e/pdf/76OMR.PDF Пратакол] |дзьве_хвіліны1 = 4 |жоўтыя_карткі1 = 3 |чырвоныя_карткі1 = |дзьве_хвіліны2 = 4 |жоўтыя_карткі2 = 3 |чырвоныя_карткі2 = |асноўны_час = |авэртайм1 = |авэртайм2 = |пэнальці = }} == Плэй-оф == {{Турнір16 <!--Дата. Месца|Каманда 1|Галы каманды 1|Каманда 2|Галы каманды 2--> <!--1/8--> | 21 студзеня |'''{{Гандбол|Францыя}}'''| '''31''' |{{Гандбол|Ісьляндыя}}| 25 | 22 студзеня |{{Гандбол|Беларусь}}| 22 |'''{{Гандбол|Швэцыя}}'''| '''41''' | 21 студзеня |{{Гандбол|Расея}}| 26 |'''{{Гандбол|Славенія}}'''| '''32''' | 22 студзеня |{{Гандбол|Нямеччына}}| 20 |'''{{Гандбол|Катар}}'''| '''21''' | 21 студзеня |{{Гандбол|Бразылія}}| 27 |'''{{Гандбол|Гішпанія}}'''| '''28''' | 22 студзеня |'''{{Гандбол|Харватыя}}'''| '''21''' |{{Гандбол|Эгіпет}}| 19 | 21 студзеня |'''{{Гандбол|Нарвэгія}}'''| '''34''' |{{Гандбол|Македонія}}| 24 | 22 студзеня |'''{{Гандбол|Вугоршчына}}'''| '''27''' |{{Гандбол|Данія}}| 25 <!--1/4--> | 24 студзеня |'''{{Гандбол|Францыя}}'''| '''33''' |{{Гандбол|Швэцыя}}| 30 | 24 студзеня |'''{{Гандбол|Славенія}}'''| '''32''' |{{Гандбол|Катар}}| 30 | 24 студзеня |{{Гандбол|Гішпанія}}| 29 |'''{{Гандбол|Харватыя}}'''| '''30''' | 24 студзеня |'''{{Гандбол|Нарвэгія}}'''| '''31''' |{{Гандбол|Вугоршчына}}| 28 <!--½--> | 26 студзеня |'''{{Гандбол|Францыя}}'''| '''31''' |{{Гандбол|Славенія}}| 25 | 27 студзеня |{{Гандбол|Харватыя}}| 25 |'''{{Гандбол|Нарвэгія}}''' ([[Авэртайм|АТ]])| '''28''' <!--Фінал--> | 29 студзеня |'''{{Гандбол|Францыя}}'''| '''33''' |{{Гандбол|Нарвэгія}}| 26 <!--Матч за 3-е месца--> | 28 студзеня |'''{{Гандбол|Славенія}}'''| '''31''' |{{Гандбол|Харватыя}}| 30 |За3месца=так }} === ⅛ фіналу === {{Справаздача пра гандбольны матч |дата = 21 студзеня |час = 18:00 |стадыён = [[La halle de glace Olympique]], [[Альбэрвіль]] |гледачы = 6540 |судзьдзя = Ліцыс, Сондарс |судзьдзя_краіна = Латвія |каманда1 = {{Гандбол-справа|Нарвэгія}} |каманда2 = {{Гандбол|Македонія}} |лік = 34:24 |лік_першай_паловы = 12:10 |галы1 = [[Магнус Ёндаль|Ёндаль]], [[Эйвінд Танген|Танген]] 6 |галы2 = [[Кірыл Лазараў|К. Лазараў]] 6 |пратакол = [http://www.ihf.info/files/CompetitionData/aeab4cf7-8762-4413-b544-1fe08827a84e/pdf/62OMR.PDF Пратакол] |дзьве_хвіліны1 = 2 |жоўтыя_карткі1 = 2 |чырвоныя_карткі1 = |дзьве_хвіліны2 = 4 |жоўтыя_карткі2 = 2 |чырвоныя_карткі2 = |асноўны_час = |авэртайм1 = |авэртайм2 = |пэнальці = }} ---- {{Справаздача пра гандбольны матч |дата = 21 студзеня |час = 20:00 |стадыён = [[П’ер Маруа (стадыён)|П’ер Маруа]], [[Ліль]] |гледачы = 28010 |судзьдзя = Грыльлё, Ленці |судзьдзя_краіна = Аргентына |каманда1 = {{Гандбол-справа|Францыя}} |каманда2 = {{Гандбол|Ісьляндыя}} |лік = 31:25 |лік_першай_паловы = 14:13 |галы1 = [[Мікаэль Гігу|Гігу]] 6 |галы2 = [[Рунар Карасан|Карасан]] 7 |пратакол = [http://www.ihf.info/files/CompetitionData/aeab4cf7-8762-4413-b544-1fe08827a84e/pdf/64OMR.PDF Пратакол] |дзьве_хвіліны1 = 2 |жоўтыя_карткі1 = 1 |чырвоныя_карткі1 = |дзьве_хвіліны2 = 4 |жоўтыя_карткі2 = 3 |чырвоныя_карткі2 = |асноўны_час = |авэртайм1 = |авэртайм2 = |пэнальці = }} ---- {{Справаздача пра гандбольны матч |дата = 21 студзеня |час = 22:45 |стадыён = [[AccorHotels Arena]], [[Парыж]] |гледачы = 8324 |судзьдзя = Банавэнтура, Банавэнтура |судзьдзя_краіна = Францыя |каманда1 = {{Гандбол-справа|Расея}} |каманда2 = {{Гандбол|Славенія}} |лік = 26:32 |лік_першай_паловы = 15:13 |галы1 = [[Аляксандар Дзеравень|Дзеравень]], [[Данііл Шышкароў|Шышкароў]] 5 |галы2 = [[Дарка Цынгесар|Цынгесар]] 6 |пратакол = [http://www.ihf.info/files/CompetitionData/aeab4cf7-8762-4413-b544-1fe08827a84e/pdf/66OMR.PDF Пратакол] |дзьве_хвіліны1 = 7 |жоўтыя_карткі1 = 3 |чырвоныя_карткі1 = 1 |дзьве_хвіліны2 = 2 |жоўтыя_карткі2 = 3 |чырвоныя_карткі2 = |асноўны_час = |авэртайм1 = |авэртайм2 = |пэнальці = }} ---- {{Справаздача пра гандбольны матч |дата = 21 студзеня |час = 22:45 |стадыён = [[Park&Suites Arena]], [[Манпэлье]] |гледачы = 6923 |судзьдзя = Брунэр, Салаг |судзьдзя_краіна = Швайцарыя |каманда1 = {{Гандбол-справа|Бразылія}} |каманда2 = {{Гандбол|Гішпанія}} |лік = 27:28 |лік_першай_паловы = 18:16 |галы1 = [[Жоао Пэдра Сыльва (гандбаліст)|Сыльва]] 7 |галы2 = [[Хаан Канэльляс|Канэльляс]], [[Алекс Дуйшабаеў|Дуйшабаеў]] 5 |пратакол = [http://www.ihf.info/files/CompetitionData/aeab4cf7-8762-4413-b544-1fe08827a84e/pdf/65OMR.PDF Пратакол] |дзьве_хвіліны1 = 5 |жоўтыя_карткі1 = 2 |чырвоныя_карткі1 = |дзьве_хвіліны2 = 4 |жоўтыя_карткі2 = 2 |чырвоныя_карткі2 = |асноўны_час = |авэртайм1 = |авэртайм2 = |пэнальці = }} ---- {{Справаздача пра гандбольны матч |дата = 22 студзеня |час = 18:00 |стадыён = [[П’ер Маруа (стадыён)|П’ер Маруа]], [[Ліль]] |гледачы = 16188 |судзьдзя = Начэўскі, Нікалаў |судзьдзя_краіна = Македонія |каманда1 = {{Гандбол-справа|Беларусь}} |каманда2 = {{Гандбол|Швэцыя}} |лік = 22:41 |лік_першай_паловы = 11:24 |галы1 = [[Арцём Каралёк|Каралёк]] 7 |галы2 = [[Ім Готфрыдсан|Готфрыдсан]] 8 |пратакол = [http://www.ihf.info/files/CompetitionData/aeab4cf7-8762-4413-b544-1fe08827a84e/pdf/70OMR.PDF Пратакол] |дзьве_хвіліны1 = 4 |жоўтыя_карткі1 = 2 |чырвоныя_карткі1 = |дзьве_хвіліны2 = 3 |жоўтыя_карткі2 = 1 |чырвоныя_карткі2 = |асноўны_час = |авэртайм1 = |авэртайм2 = |пэнальці = }} ---- {{Справаздача пра гандбольны матч |дата = 22 студзеня |час = 18:00 |стадыён = [[La halle de glace Olympique]], [[Альбэрвіль]] |гледачы = 6540 |судзьдзя = Буалюша, Хенісі |судзьдзя_краіна = Туніс |каманда1 = {{Гандбол-справа|Вугоршчына}} |каманда2 = {{Гандбол|Данія}} |лік = 27:25 |лік_першай_паловы = 13:12 |галы1 = [[Мате Лекай|Лекай]] 6 |галы2 = [[Мікель Гансэн|Гансэн]] 8 |пратакол = [http://www.ihf.info/files/CompetitionData/aeab4cf7-8762-4413-b544-1fe08827a84e/pdf/68OMR.PDF Пратакол] |дзьве_хвіліны1 = 3 |жоўтыя_карткі1 = 3 |чырвоныя_карткі1 = |дзьве_хвіліны2 = 1 |жоўтыя_карткі2 = 2 |чырвоныя_карткі2 = |асноўны_час = |авэртайм1 = |авэртайм2 = |пэнальці = }} ---- {{Справаздача пра гандбольны матч |дата = 22 студзеня |час = 20:00 |стадыён = [[AccorHotels Arena]], [[Парыж]] |гледачы = 10209 |судзьдзя = Гатэліс, Мажэйка |судзьдзя_краіна = Летува |каманда1 = {{Гандбол-справа|Нямеччына}} |каманда2 = {{Гандбол|Катар}} |лік = 20:21 |лік_першай_паловы = 10:9 |галы1 = [[Гольгер Гляндарф|Гляндарф]], [[Патрык Грэцкі|Грэцкі]] 4 |галы2 = [[Рафаэль Капотэ|Капотэ]] 9 |пратакол = [http://www.ihf.info/files/CompetitionData/aeab4cf7-8762-4413-b544-1fe08827a84e/pdf/71OMR.PDF Пратакол] |дзьве_хвіліны1 = 5 |жоўтыя_карткі1 = 4 |чырвоныя_карткі1 = |дзьве_хвіліны2 = 4 |жоўтыя_карткі2 = 3 |чырвоныя_карткі2 = |асноўны_час = |авэртайм1 = |авэртайм2 = |пэнальці = }} ---- {{Справаздача пра гандбольны матч |дата = 22 студзеня |час = 22:45 |стадыён = [[Park&Suites Arena]], [[Манпэлье]] |гледачы = 6266 |судзьдзя = Гедынг, Гансэн |судзьдзя_краіна = Данія |каманда1 = {{Гандбол-справа|Харватыя}} |каманда2 = {{Гандбол-справа|Эгіпет}} |лік = 21:19 |лік_першай_паловы = 13:7 |галы1 = [[Златка Хорват|Хорват]] 6 |галы2 = [[Ахмэд Эль-Ахмар|Эль-Ахмар]] 5 |пратакол = [http://www.ihf.info/files/CompetitionData/aeab4cf7-8762-4413-b544-1fe08827a84e/pdf/72OMR.PDF Пратакол] |дзьве_хвіліны1 = 3 |жоўтыя_карткі1 = |чырвоныя_карткі1 = |дзьве_хвіліны2 = 4 |жоўтыя_карткі2 = |чырвоныя_карткі2 = |асноўны_час = |авэртайм1 = |авэртайм2 = |пэнальці = }} === ¼ фіналу === {{Справаздача пра гандбольны матч |дата = 24 студзеня |час = 19:00 |стадыён = [[La halle de glace Olympique]], [[Альбэрвіль]] |гледачы = 6540 |судзьдзя = Гайпэль, Гэльбіг |судзьдзя_краіна = Нямеччына |каманда1 = {{Гандбол-справа|Нарвэгія}} |каманда2 = {{Гандбол|Вугоршчына}} |лік = 31:28 |лік_першай_паловы = 17:10 |галы1 = [[Эспэн Лі Гансэн|Лі Гансэн]] 6 |галы2 = [[Габар Часар|Часар]] 11 |пратакол = [http://www.ihf.info/files/CompetitionData/aeab4cf7-8762-4413-b544-1fe08827a84e/pdf/77OMR.PDF Пратакол] |дзьве_хвіліны1 = 7 |жоўтыя_карткі1 = 2 |чырвоныя_карткі1 = |дзьве_хвіліны2 = 3 |жоўтыя_карткі2 = 3 |чырвоныя_карткі2 = |асноўны_час = |авэртайм1 = |авэртайм2 = |пэнальці = }} ---- {{Справаздача пра гандбольны матч |дата = 24 студзеня |час = 21:00 |стадыён = [[П’ер Маруа (стадыён)|П’ер Маруа]], [[Ліль]] |гледачы = 28010 |судзьдзя = Лёпэс, Рамірэс |судзьдзя_краіна = Гішпанія |каманда1 = {{Гандбол-справа|Францыя}} |каманда2 = {{Гандбол|Швэцыя}} |лік = 33:30 |лік_першай_паловы = 15:16 |галы1 = [[Кантэн Маэ|Маэ]] 9 |галы2 = [[Ім Готфрыдсан|Готфрыдсан]] 7 |пратакол = [http://www.ihf.info/files/CompetitionData/aeab4cf7-8762-4413-b544-1fe08827a84e/pdf/78OMR.PDF Пратакол] |дзьве_хвіліны1 = 5 |жоўтыя_карткі1 = 3 |чырвоныя_карткі1 = |дзьве_хвіліны2 = 6 |жоўтыя_карткі2 = 3 |чырвоныя_карткі2 = |асноўны_час = |авэртайм1 = |авэртайм2 = |пэнальці = }} ---- {{Справаздача пра гандбольны матч |дата = 24 студзеня |час = 22:45 |стадыён = [[AccorHotels Arena]], [[Парыж]] |гледачы = 6573 |судзьдзя = Горачак, Новатны |судзьдзя_краіна = Чэхія |каманда1 = {{Гандбол-справа|Славенія}} |каманда2 = {{Гандбол|Катар}} |лік = 32:30 |лік_першай_паловы = 18:15 |галы1 = [[Гашпэр Маргуч|Маргуч]] 6 |галы2 = [[Бэртран Руанэ|Руанэ]] 8 |пратакол = [http://www.ihf.info/files/CompetitionData/aeab4cf7-8762-4413-b544-1fe08827a84e/pdf/80OMR.PDF Пратакол] |дзьве_хвіліны1 = 3 |жоўтыя_карткі1 = 1 |чырвоныя_карткі1 = |дзьве_хвіліны2 = 4 |жоўтыя_карткі2 = 1 |чырвоныя_карткі2 = |асноўны_час = |авэртайм1 = |авэртайм2 = |пэнальці = }} ---- {{Справаздача пра гандбольны матч |дата = 24 студзеня |час = 22:45 |стадыён = [[Park&Suites Arena]], [[Манпэлье]] |гледачы = 6749 |судзьдзя = Гедынг, Гансэн |судзьдзя_краіна = Данія |каманда1 = {{Гандбол-справа|Гішпанія}} |каманда2 = {{Гандбол|Харватыя}} |лік = 29:30 |лік_першай_паловы = 15:17 |галы1 = [[Анхэль Фэрнандэс Пэрэс|Фэрнандэс]] 7 |галы2 = [[Марка Маміч|Маміч]] 9 |пратакол = [http://www.ihf.info/files/CompetitionData/aeab4cf7-8762-4413-b544-1fe08827a84e/pdf/79OMR.PDF Пратакол] |дзьве_хвіліны1 = 1 |жоўтыя_карткі1 = 4 |чырвоныя_карткі1 = |дзьве_хвіліны2 = 4 |жоўтыя_карткі2 = 2 |чырвоныя_карткі2 = |асноўны_час = |авэртайм1 = |авэртайм2 = |пэнальці = }} === ½ фіналу === {{Справаздача пра гандбольны матч |дата = 26 студзеня |час = 23:00 |стадыён = [[AccorHotels Arena]], [[Парыж]] |гледачы = 15609 |судзьдзя = Гайпэль, Гэльбіг |судзьдзя_краіна = Нямеччына |каманда1 = {{Гандбол-справа|Францыя}} |каманда2 = {{Гандбол|Славенія}} |лік = 31:25 |лік_першай_паловы = 15:12 |галы1 = [[Надым Рэмілі|Рэмілі]] 6 |галы2 = [[Юрэ Доленэц|Доленэц]] 5 |пратакол = [http://www.ihf.info/files/CompetitionData/aeab4cf7-8762-4413-b544-1fe08827a84e/pdf/81OMR.PDF Пратакол] |дзьве_хвіліны1 = 3 |жоўтыя_карткі1 = 2 |чырвоныя_карткі1 = |дзьве_хвіліны2 = 2 |жоўтыя_карткі2 = 3 |чырвоныя_карткі2 = |асноўны_час = |авэртайм1 = |авэртайм2 = |пэнальці = }} ---- {{Справаздача пра гандбольны матч |дата = 27 студзеня |час = 22:45 |стадыён = [[AccorHotels Arena]], [[Парыж]] |гледачы = 10324 |судзьдзя = Горачак, Новатны |судзьдзя_краіна = Чэхія |каманда1 = {{Гандбол-справа|Харватыя}} |каманда2 = {{Гандбол|Нарвэгія}} |лік = 25:28 |лік_першай_паловы = 10:12 |галы1 = [[Златка Хорват|Хорват]] 6 |галы2 = [[Бяртэ Мюргаль|Мюргаль]] 6 |пратакол = [http://www.ihf.info/files/CompetitionData/aeab4cf7-8762-4413-b544-1fe08827a84e/pdf/82OMR.PDF Пратакол] |дзьве_хвіліны1 = 6 |жоўтыя_карткі1 = 4 |чырвоныя_карткі1 = 1 |дзьве_хвіліны2 = 4 |жоўтыя_карткі2 = 3 |чырвоныя_карткі2 = |асноўны_час = 22:22 |авэртайм1 = 3:6 |авэртайм2 = |пэнальці = }} === Матч за 3-е месца === {{Справаздача пра гандбольны матч |дата = 28 студзеня |час = 22:45 |стадыён = [[AccorHotels Arena]], [[Парыж]] |гледачы = 8625 |судзьдзя = Лёпэс, Рамірэс |судзьдзя_краіна = Гішпанія |каманда1 = {{Гандбол-справа|Славенія}} |каманда2 = {{Гандбол|Харватыя}} |лік = 31:30 |лік_першай_паловы = 13:18 |галы1 = ''тры гульцы'' 4 |галы2 = [[Лука Ціндрыч|Ціндрыч]] 7 |пратакол = [http://www.ihf.info/files/CompetitionData/aeab4cf7-8762-4413-b544-1fe08827a84e/pdf/83OMR.PDF Пратакол] |дзьве_хвіліны1 = 2 |жоўтыя_карткі1 = 4 |чырвоныя_карткі1 = |дзьве_хвіліны2 = 3 |жоўтыя_карткі2 = 2 |чырвоныя_карткі2 = |асноўны_час = |авэртайм1 = |авэртайм2 = |пэнальці = }} === Фінал === {{Справаздача пра гандбольны матч |дата = 29 студзеня |час = 19:30 |стадыён = [[AccorHotels Arena]], [[Парыж]] |гледачы = 15609 |судзьдзя = Гедынг, Гансэн |судзьдзя_краіна = Данія |каманда1 = {{Гандбол-справа|Францыя}} |каманда2 = {{Гандбол-справа|Нарвэгія}} |лік = 33:26 |лік_першай_паловы = 18:17 |галы1 = [[Нікаля Карабатыч|Карабатыч]] 6 |галы2 = [[Кент Робін Тэнэсэн|Тэнэсэн]] 5 |пратакол = [http://www.ihf.info/files/CompetitionData/aeab4cf7-8762-4413-b544-1fe08827a84e/pdf/84OMR.PDF Пратакол] |дзьве_хвіліны1 = 1 |жоўтыя_карткі1 = 2 |чырвоныя_карткі1 = |дзьве_хвіліны2 = 2 |жоўтыя_карткі2 = 4 |чырвоныя_карткі2 = |асноўны_час = |авэртайм1 = |авэртайм2 = |пэнальці = }} == Статыстыка == {{Слупок-пачатак}} {{Слупок-2}} === Бамбардыры === {| class="wikitable" cellpadding="3" style="text-align: center;" !Пазыцыя !Імя !Зборная !Галоў !Кідкоў !% |- | 1 | align="left"| [[Кірыл Лазараў]] | align="left"| {{Гандбол|Македонія}} | 50 || 81 || 62 |- | 2 | align="left"| [[Сэрхіё Лёпэс (гандбаліст)|Сэрхіё Лёпэс]] | align="left"| {{Гандбол|Ангола}} | 47 || 88 || 53 |- | rowspan="2" |3 | align="left"| [[Амін Банур]] | align="left"| {{Гандбол|Туніс}} | rowspan="2" | 45 || 84 || 54 |- | align="left"| [[Крыстыян Б’ёрнсэн]] | align="left"| {{Гандбол|Нарвэгія}} | 59 || 76 |- | 5 | align="left"| [[Нікляс Экбэрг]] | align="left"| {{Гандбол|Швэцыя}} | 43 || 60 || 72 |- | 6 | align="left"| [[Бяртэ Мюргаль]] | align="left"| {{Гандбол|Нарвэгія}} | 42 || 53 || 79 |- | 7 | align="left"| [[Сандэр Сагасэн]] | align="left"| {{Гандбол|Нарвэгія}} | 41 || 79 || 52 |- | rowspan=2|8 | align="left"| [[Лука Цындрыч]] | align="left"| {{Гандбол|Харватыя}} | rowspan="2" | 39 || 65 || 60 |- | align="left"| [[Фэдэрыка Гастон Фэрнандэс|Фэдэрыка Фэрнандэс]] | align="left"| {{Гандбол|Аргентына}} | 58 || 67 |- | rowspan="3"|10 | align="left"| [[Габар Часар]] | align="left"| {{Гандбол|Вугоршчына}} | rowspan="3" | 38 || 55 || 69 |- | align="left"| [[Гашпэр Маргуч]] | align="left"| {{Гандбол|Славенія}} | 48 || 79 |- | align="left"| [[Еры Тольбрынг]] | align="left"| {{Гандбол|Швэцыя}} | 46 || 83 |- |} <small>Крыніца: [https://web.archive.org/web/20170116151935/http://livecache.sportresult.com/node/binaryData/HB_PROD/HBWC17M/PDF_C85A.PDF IHF]</small> {{Слупок-2}} === Брамнікі === {| class="wikitable" cellpadding="3" style="text-align: center;" !Пазыцыя !Імя !Зборная !% !Адбітых !Кідкоў |- | 1 | align="left"| [[Эспэн Крыстэнсэн]] | align="left"| {{Гандбол|Нарвэгія}} | 44 || 32 || 73 |- | 2 | align="left"| [[Андрэас Вольф]] | align="left"| {{Гандбол|Нямеччына}} | 43 || 60 || 141 |- | rowspan="3"|3 | align="left"| [[Вэнсан Жэрар]] | align="left"| {{Гандбол|Францыя}} | rowspan="3"|40 || 62 || 155 |- | align="left"| [[Нікляс Ляндын Якабсэн]] | align="left"| {{Гандбол|Данія}} | 66 || 167 |- | align="left"| [[Андрэас Паліка]] | align="left"| {{Гандбол|Швэцыя}} | 51 || 127 |- | 6 | align="left"| [[Мікаэль Апэльгрэн (гандбаліст)|Мікаэль Апэльгрэн]] | align="left"| {{Гандбол|Швэцыя}} | 39 || 55 || 141 |- | rowspan="3"|7 | align="left"| [[Радрыга Каралес]] | align="left"| {{Гандбол|Гішпанія}} | rowspan="3"|36 || 43 || 121 |- | align="left"| [[Майк дос Сантас]] | align="left"| {{Гандбол|Бразылія}} | 46 || 129 |- | align="left"| [[Сыльвіё Гайнэфэтэр]] | align="left"| {{Гандбол|Нямеччына}} | 25 || 69 |- | 10 | align="left"| [[Макрэм Місаўі]] | align="left"| {{Гандбол|Туніс}} | 35 || 73 || 210 |} <small>Крыніца: [https://web.archive.org/web/20170116145819/http://livecache.sportresult.com/node/binaryData/HB_PROD/HBWC17M/PDF_C85B.PDF IHF]</small> {{Слупок-канец}} == Выніковая табліца == 5-16 месцы разьмярковаўліся паводле колькасьці набраных пунктаў у матчах са зборнымі, што занялі першае-чацьвертае месцы ў папярэдніх раўндах у сваіх групах<ref>{{Спасылка|аўтар = |прозьвішча = |імя = |аўтарlink = |суаўтары = |дата публікацыі = 23 студзеня 2017|url = http://www.ihf.info/en-us/ihfcompetitions/worldchampionships/mensworldchampionships/menshandballworldchampionshipfrance2017/news/newsdetails.aspx?ID=4815|загаловак = Places 9-16 confirmed|фармат = |назва праекту = |выдавец = International Handball Federation|дата доступу = 26 студзеня 2017|мова = en|камэнтар = }}</ref> {{Слупок-пачатак}} {{Слупок-2}} {| class="wikitable" !Месца !!width=170|Каманда |- |align=center|[[Файл:gold medal icon.svg]]||{{Гандбол|Францыя}} |- |align=center|[[Файл:silver medal icon.svg]]||{{Гандбол|Нарвэгія}} |- |align=center|[[Файл:bronze medal icon.svg]]||{{Гандбол|Славенія}} |- |align=center|4||{{Гандбол|Харватыя}} |- |align=center|5||{{Гандбол|Гішпанія}} |- |align=center|6||{{Гандбол|Швэцыя}} |- |align=center|7||{{Гандбол|Вугоршчына}} |- |align=center|8||{{Гандбол|Катар}} |- |align=center|9||{{Гандбол|Нямеччына}} |- |align=center|10||{{Гандбол|Данія}} |- |align=center|11||{{Гандбол|Беларусь}} |- |align=center|12||{{Гандбол|Расея}} |- |align=center|13||{{Гандбол|Эгіпет}} |- |align=center|14||{{Гандбол|Ісьляндыя}} |- |align=center|15||{{Гандбол|Македонія}} |- |align=center|16||{{Гандбол|Бразылія}} |- |align=center|17||{{Гандбол|Польшча}} |- |align=center|18||{{Гандбол|Аргентына}} |- |align=center|19||{{Гандбол|Туніс}} |- |align=center|20||{{Гандбол|Саудаўская Арабія}} |- |align=center|21||{{Гандбол|Чылі}} |- |align=center|22||{{Гандбол|Японія}} |- |align=center|23||{{Гандбол|Бахрэйн}} |- |align=center|24||{{Гандбол|Ангола}} |} {{Слупок-2}} {| width=95% |- align=center |'''Чэмпіёны-2017''' [[Файл:Flag of France.svg|150пкс|border|link=|Францыя]]<br />'''[[Мужчынская зборная Францыі па гандболе|Францыя]]'''<br />'''Шосты тытул''' |} === Зборная ўсіх зорак === Зборная ўсіх зорак чэмпіянату:<ref name="Awards" /> * '''Брамнік:''' {{Сьцяг|Францыя}} [[Вэнсан Жэрар]] * '''Левы скрайні:''' {{Сьцяг|Швэцыя}} [[Еры Тольбрынг]] * '''Левы паўсярэдні:''' {{Сьцяг|Нарвэгія}} [[Сандэр Сагасэн]] * '''Гульнёвы:''' {{Сьцяг|Харватыя}} [[Домагай Дуўняк]] * '''Лінейны:''' {{Сьцяг|Нарвэгія}} [[Бяртэ Мюргаль]] * '''Правы паўсярэдні:''' {{Сьцяг|Францыя}} [[Надым Рэмілі]] * '''Правы скрайні:''' {{Сьцяг|Нарвэгія}} [[Крыстыян Б’ёрнсэн]] === Іншыя ўзнагароды === * [[Найкаштоўнейшы гулец]]: {{Сьцяг|Францыя}} [[Нікаля Карабатыч]]<ref name="Awards" /> {{Слупок-канец}} == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Вонкавыя спасылкі == * [https://web.archive.org/web/20160223163106/http://www.francehandball2017.com/ Афіцыйная бачына] * [https://web.archive.org/web/20190224000019/http://www.ihf.info/IHFCompetitions/WorldChampionships/MensWorldChampionships/MensHandballWorldChampionshipFrance2017 Зьвесткі] на бачыне [[МГФ|Міжнароднай гандбольнай фэдэрацыі]] {{Чэмпіянаты сьвету па гандболе}} [[Катэгорыя:Чэмпіянаты сьвету па гандболе|2017]] [[Катэгорыя:2017 год у гандболе]] [[Катэгорыя:2017 год у Францыі]] [[Катэгорыя:Міжнародныя спартовыя спаборніцтвы ў Францыі]] netzyd4otys7pmyo0xy5o6lgdc2iwg0 Эўрапейскі пікнік 0 173277 2699422 2256391 2026-11-07T18:22:03Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 2699422 wikitext text/x-wiki [[Файл:Picnic Melocco.JPG|міні|Помнік падзеі]] '''Эўрапейскі пікнік''' — дэманстрацыя міру на [[Аўстрыя|аўстрыйска]]-[[Вугоршчына|вугорскай]] граніцы каля гораду [[Шопран]]у 19 жніўня 1989 году. Са згоды абедзьвюх краінаў пагранічную браму на старой Браціслаўскай дарозе паміж вёскамі [[Санкт-Маргарэтэн (Бургенланд)|Санкт-Маргарэтэн]] і [[Шопранкёхіда]] сымбалічна адчынілі на тры гадзіны. На гэтым жа месцы аўстрыйскі міністар замежных справаў [[Алаіз Мок]] і яго вугорскі калега [[Дзьюла Хорн]] 27 чэрвеня 1989 году сумесна разрэзалі пагранічны плот, каб падкрэсьліць распачатую Вугоршчынай 2 траўня 1989 году ліквідацыю ахоўных збудаваньняў. Больш за 600 грамадзян [[НДР]] скарысталіся гэтым кароткім адкрыцьцём [[Жалезная заслона|жалезнай заслоны]], каб бегчы праз Аўстрыю ў [[ФРН]]. Вугорскія пагранічнікі ім не перашкаджалі, хоць па дамоўленасьці паміж НДР і Вугоршчынай яны не павінны былі іх пускаць на Захад. Сёньня Эўрапейскі пікнік лічыцца адной з важных падзеяў, што прывяла да скананьня [[НДР]] і заканчэньня [[халодная вайна|халоднай вайны]], падзеньня [[Жалезная заслона|жалезнай заслоны]] і [[Аб’яднаньне Нямеччыны (1990)|аб’яднаньня дзьвюх нямецкіх дзяржаваў]]. == Вонкавыя спасылкі == * [https://web.archive.org/web/20080510091604/http://www.paneuropa.at/inc/nav.php3?cat1=H%A7%A7%A7ouml;hepunkte%20aus%20der%20Paneuropa%20Geschichte Сайт Панэўрапейскага саюзу] [[Катэгорыя:Гісторыя Аўстрыі]] [[Катэгорыя:Гісторыя Вугоршчыны]] [[Катэгорыя:Гісторыя Нямеччыны]] [[Катэгорыя:Гісторыя Эўропы]] m45abtwsyz94rk9gd5o4y6fa2uqjmtl Ісус (фільм, 1979) 0 174796 2699515 2565413 2026-11-08T02:17:40Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 2699515 wikitext text/x-wiki {{Фільм |назва = «Ісус» |арыгназва = {{мова-en|Jesus|скарочана}} |выява = |памер = |подпіс = |жанр = [[Драма]] |рэжысэр = {{Артыкул у іншым разьдзеле|Пітэр Сайкс||en|Peter Sykes (director)}} |прадусар = {{Артыкул у іншым разьдзеле|Джон Гэйман||en|John Heyman}} |сцэнарыст = [[Барнэт Фішбэйн]] |дыктар = {{Артыкул у іншым разьдзеле|Аляксандар Скорбі||en|Alexander Scourby}} |ролі = {{Артыкул у іншым разьдзеле|Браян Дыкан||en|Brian Deacon}}, {{Артыкул у іншым разьдзеле|Ніко Нітай||ro|Niko Nitai}} |кампазытар = [[Люіджы Патруна]] |апэратар = Майк Рыд |мантаж = |вытворчасьць = «Натхняльныя фільмы» ([[Арланда]], штат [[Флорыда]], ЗША) |дата = {{Дата пачатку|19|10|1979|1}} |час = 115 хвілінаў |мова = ангельская |краіна = [[ЗША]] |бюджэт = $6 млн |прыбытак = -$2 млн |папярэдні = «{{Артыкул у іншым разьдзеле|Д’яблу дачка||en|To the Devil a Daughter}}» (1976) |наступны = |сайт = http://jesusfilmhd.com/ }} {{Іншыя значэньні}} '''«Ісу́с»''' ({{Мова-en|Jesus}}) — амэрыканскі фільм 1979 году аб жыцьці [[Ісус Хрыстос|Ісуса Хрыста]]. [[Сцэнар]] Барнэта Фішбэйна грунтаваўся на [[Эвангельле паводле Лукі|Дабравесьці паводле Лукі]]. Здымкі праводзіліся ў [[Ізраіль|Ізраілі]]. Першапачаткова распаўсюджваўся кінастудыяй «[[Браты Ўорнэры]]» ({{Артыкул у іншым разьдзеле|Бэрбанк (Каліфорнія)|Бэрбанк|en|Burbank, California}}, [[Лос-Анджэлеская акруга]], штат [[Каліфорнія]], ЗША) у кінатэатрах ЗША. Выпускаўся на [[Кінастужка|кінастужцы]] шырынёй 8, 16 і 35 мілімэтраў, [[відэакасэта]]х, [[кампакт-дыск]]ах, [[DVD]] і ў сеціве<ref>{{Навіна|аўтар=|загаловак=Сродкі|спасылка=http://jesusfilmstrategy.com/about-us/jesus-film-products/|выдавец=Стратэгія ўцэркаўленьня фільмам «Ісус»|мова=en|дата публікацыі=2016|дата доступу=5 траўня 2016}}</ref>. У 2014 г. адбыўся выпуск у высокім разрозьненьні<ref name="д"/>. На 2015 г., за 35 гадоў, фільм пераклалі на 1197 моваў, у тым ліку на беларускую. У выніку фільм увайшоў у [[Кніга рэкордаў Гінэса|Кнігу рэкордаў Гінэса]] ў якасьці фільма з найбольшым у сьвеце лікам [[пераклад]]аў на іншыя мовы<ref>{{Навіна|аўтар=|загаловак=Пра нас|спасылка=http://jesusfilmhd.com/about-us/|выдавец=Фільм «Ісус» на DVD|мова=en|дата публікацыі=2015|дата доступу=5 траўня 2016}}</ref>. На 2016 г., за 36 гадоў, [[некамэрцыйная арганізацыя]] {{Артыкул у іншым разьдзеле|Кампусны паход дзеля Хрыста|«Кампусны паход дзеля Хрыста»|en|Cru (Christian organization)}} ([[Арланда]], штат [[Флорыда]], ЗША) зладзіла паказы фільма на звыш 1300 мовах у супрацы з хрысьціянскімі цэрквамі ў 191 краіне (у тым ліку ў Беларусі) са звыш 6,5 млрд праглядаў. Пасьля прагляду фільма звыш 230 млн гледачоў прынялі [[хрысьціянства]]<ref>{{Навіна|аўтар=|загаловак=Што мы робім|спасылка=https://www.cru.org/about/what-we-do.html|выдавец=«Кампусны паход дзеля Хрыста»|мова=en|дата публікацыі=2016|дата доступу=5 траўня 2016}}</ref>. На 2016 г. фільм «Ісус» заставаўся кінафільмам з найбольшым лікам праглядаў у сьвеце<ref name="д">{{Навіна|аўтар=|загаловак=Весткавы бюлетэнь: праект фільма «Ісус»|спасылка=http://demoss.com/newsrooms/cru/background/fact-sheet-the-jesus-film-project|выдавец=«ДэМос» ([[Атланта]], штат [[Джорджыя]], ЗША)|мова=en|дата публікацыі=2016|дата доступу=5 траўня 2016}}</ref>. На 26 сакавіка 2016 г. фільм паказалі ў 228 краінах і пераклалі на 1421 мову<ref>{{Навіна|аўтар=[[Дамінік Станкевіч]]|загаловак=Хрысьціянскія фільмы. Ісус|спасылка=http://krynica.info/be/blogi/khrysciyanskiya-filmy-isus/|выдавец=[[Крыніца.info]]|дата публікацыі=26 сакавіка 2016|дата доступу=5 траўня 2016}}</ref>. == Ролі == * Ісус Хрыстос — Браян Дыкан * [[Багародзіца|Дзева Марыя]], маці Ісуса — {{Артыкул у іншым разьдзеле|Рыўка Нюман||en|Rivka Neumann}} * [[Сьвяты Язэп|Язэп]], [[муж]] Марыі — {{Артыкул у іншым разьдзеле|Ёсэф Шылаах||en|Yosef Shiloach}} * [[Праведная Лізавета|Лізавета]], [[Сваяцтва|сваячка]] Марыі — {{Артыкул у іншым разьдзеле|Дына Дарон||de|Dina Doronne}} * {{Артыкул у іншым разьдзеле|Сімяон Богапрыемец||en|Simeon (Gospel of Luke)}} — Шмуэль Орнстайн * [[Ян Хрысьціцель]], сын Лізаветы — {{Артыкул у іншым разьдзеле|Элі Коэн||en|Eli Cohen (actor)}} * [[Пётар (апостал)|Сымон Пётар]], рыбак і вучань Ісуса — Ніко Нітай * [[Мацьвей (апостал)|Левій Мацьвей]], мытнік і вучань Ісуса — {{Артыкул у іншым разьдзеле|Моско Алкалай||en|Mosko Alkalai}} * {{Артыкул у іншым разьдзеле|Фарысей Сымон|Сымон|en|Simon the Pharisee}}, [[Фарысеі|фарысей]] — Мікі Мфір * [[Марыя Магдаліна]], блудніца — {{Артыкул у іншым разьдзеле|Талія Шапіра||en|Talia Shapira}} * Пасланьнік Яна Хрысьціцеля — {{Артыкул у іншым разьдзеле|Нісан Натыў||en|Nissan Nativ}} * [[Эпілепсія|Эпілептык]] — {{Артыкул у іншым разьдзеле|Іфтах Кацур||en|Yftach Katzur}} * Сьляпы жабрак — Зэеў Бэрлінскі * {{Артыкул у іншым разьдзеле|Закхей||en|Zacchaeus}}, начальнік мытнікаў у [[Ерыхон]]е — Якаў Бэн-Сіра * [[Понтыюс Пілят]], рымскі прэфэкт [[Юдэя|Юдэі]] — Пітэр Фрай * Ёсэф [[Каяфа]], юдэйскі першасьвятар — Оры Леві * [[Юда Іскарыёт]], вучань-хрыстапрадавец — {{Артыкул у іншым разьдзеле|Элі Данкер||en|Eli Danker}} * [[Ірад Анціпа]], {{Артыкул у іншым разьдзеле|чацьвертаўладнік||en|Tetrarchy}} [[Галілея|Галілеі]] — Рычард Пітэрсан * [[Сымон з Кірэны]], які нёс крыж Ісуса — Моці Бахараў * Расьпяты {{Артыкул у іншым разьдзеле|Дызма|злодзей-каяльнік|en|Penitent thief}} — {{Артыкул у іншым разьдзеле|Ошык Леві||en|Oshik Levi}}<ref>{{Навіна|аўтар=|загаловак=Поўны склад выканаўцаў і здымачнай брыгады фільма «Ісус» (1979)|спасылка=http://www.imdb.com/title/tt0079368/fullcredits|выдавец=[[IMDb|База зьвестак аб фільмах у Інтэрнэце]]|мова=en|дата публікацыі=2016|дата доступу=5 траўня 2016}}</ref> == Стварэньне == У 1976 г. прадусар Джон Гэйман (нар. 1933) прапанаваў 1-му старшыні [[Некамэрцыйная арганізацыя|некамэрцыйнай арганізацыі]] {{Артыкул у іншым разьдзеле|Кампусны паход дзеля Хрыста|«Кампусны паход дзеля Хрыста»|en|Cru (Christian organization)}} ([[Арланда]], штат [[Флорыда]], ЗША) {{Артыкул у іншым разьдзеле|Біл Брайт|Білу Брайту|en|Bill Bright}} (1951—2001) зьняць фільм паводле [[Біблія|Бібліі]]. У выніку спыніліся на [[Эвангельле паводле Лукі|Дабравесьці паводле Лукі]]. Асноўным ахвярадаўцам $6 млн на здымкі выступіў нафтавы мільярдэр {{Артыкул у іншым разьдзеле|Нэльсан Гант||en|Nelson Bunker Hunt}} (1926—2014) з [[Тэхас]]у. У 1978 г. здымкі пачаліся ў Ізраілі з удзелам мясцовых актораў. Пры агучцы выкарыстоўваўся ангельскі {{Артыкул у іншым разьдзеле|Дабравесны пераклад Бібліі||en|Good News Bible}} 1976 году. У 1981 г. «Кампусны паход дзеля Хрыста» (Арлянда, шт. Флорыда) стварыў {{Артыкул у іншым разьдзеле|Праект фільма Ісус|Праект фільма «Ісус»|en|Jesus Film Project}} для яго замежнага распаўсюду і перакладу на замежныя мовы. У 2004 г. Праект фільма «Ісус» зьмясьціў фільм на сваім сайце для вольнага прагляду на больш як 300 мовах. Да 2013 г. лік моваў перакладу вырас да 938, сярод якіх была беларуская<ref>{{Навіна|аўтар=|загаловак=Фільм «Ісус» на розных мовах|спасылка=http://www.inspirationalfilms.com/jf/|выдавец=Студыя «Натхняльныя фільмы»|мова=en|дата публікацыі=2013|дата доступу=5 траўня 2016}}</ref>. Беларускі пераклад зьявіўся да кастрычніка 2006 году<ref>{{Навіна|аўтар=|загаловак=Ісус / 1979 / MPG|спасылка=http://www.baravik.org/topic/70/|выдавец=[[Баравік.org]]|дата публікацыі=4 сакавіка 2010|дата доступу=5 траўня 2016}}</ref>. == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Вонкавыя спасылкі == * {{Навіна|аўтар=Пітэр Сайкс|загаловак=Гісторыя Езуса - беларуская мова (фільм «Ісус», 1979 г.)|спасылка=https://www.youtube.com/embed/O-QnTUWx00U?autoplay=1|выдавец=Ютуб|дата публікацыі=21 жніўня 2012|дата доступу=5 траўня 2016}} * [http://www.inspirationalfilms.com/ Студыя «Натхняльныя фільмы»]{{ref-en}} * Старонкі фільма: [https://web.archive.org/web/20160501053701/http://jesusvideo.org/ відэа], [http://www.jesusfilmmissiontrips.org/ місія], [http://jesusfilmmedia.org/ мэдыя], [http://www.jesusfilm.org/ праект] ([https://www.youtube.com/user/jesusfilm Ютуб]), [https://web.archive.org/web/20160507085313/http://jesusfilmstrategy.com/ стратэгія]{{ref-en}} {{Накід:Фільм}} [[Катэгорыя:Біяграфічныя фільмы ЗША]] [[Катэгорыя:Фільмы пра Ісуса Хрыста]] [[Катэгорыя:Фільмы 1979 году]] [[Катэгорыя:Фільмы-драмы ЗША]] [[Катэгорыя:Фільмы на ангельскай мове]] [[Катэгорыя:Рэкардсмэны Кнігі рэкордаў Гінэса]] [[Катэгорыя:Экранізацыі Эвангельляў]] [[Катэгорыя:Фільмы пра эвангелізм]] [[Катэгорыя:Фільмы Джона Крыша]] [[Катэгорыя:Фільмы Пітэра Сайкса]] [[Катэгорыя:Фільмы пра Рымскую імпэрыю]] [[Катэгорыя:Эвангельле паводле Лукі]] em6xwjvn4up6kgibbqz7sfmsvdeq34d Андрэй Кандрацюк 0 175921 2699572 2611896 2026-11-08T08:37:39Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 2699572 wikitext text/x-wiki {{Кінэматаграфіст |Імя = Анджэй Кандрацюк |Імя (арыгінал) = Andrzej Kondratiuk |Фота = |Шырыня = |Подпіс = |Імя пры нараджэньні = Андрэй Кандрацюк |Дата нараджэньня = {{Нарадзіўся|20|7|1936}} |Месца нараджэньня = {{Сьцяг|Польшча|2РП}} [[Пінск]] |Дата сьмерці = {{Памёр|22|6|2016|гадоў = 79}} |Месца сьмерці = {{Сьцяг|Польшча}} [[Варшава]] |Прафэсія = [[рэжысэр]], [[сцэнарыст]], [[актор]], [[кінаапэратар]] |Грамадзянства = |Гады актыўнасьці = |Напрамак = |Узнагароды = |imdb_id = |Сайт = }} {{Цёзкі}} '''Андрэ́й Кандрацю́к '''({{Мова-pl|Andrzej Kondratiuk}}; 20 ліпеня 1936, [[Пінск]] — 22 чэрвеня 2016, [[Варшава]]) — польскі рэжысэр, сцэнарыст, актор і кінаапэратар. == Жыцьцяпіс == Выпускнік Апэратарскага факультэту [[Дзяржаўная кінашкола (Лодзь)|Найвышэйшай кінашколы]] ў [[Лодзь|Лодзі]] (1963). Займаўся стварэньнем малобюджэтных фільмаў, у сцэнарах часта выкарыстоўваў эпізоды з уласнага жыцьця, а аўтарамі нярэдка абіраў асобаў з найбліжэйшага атачэньня. Хоць некаторыя ягоныя фільмы (напрыклад, «Унебаўзятыя» ці ''«Гідразагадка''») залічаныя да культавых і атрымалі шмат узнагародаў, аднак гэта ня касавыя фільмы. Мноства ягоных фільмаў кароткамэтражныя. == Сям’я == Быў старэйшым братам рэжысэра [[Януш Кандрацюк|Януша Кандрацюка]] і мужам акторкі [[Іга Цембрынская|Ігі Цембрынскай]]. == Фільмаграфія == * 1963 — ''Kobiela na plaży'' * 1963 — ''Niezawodny sposób'' * 1965 — ''Monolog trębacza'' * 1966 — ''Chciałbym się ogolić'' * 1966 — ''Klub profesora Tutki'' * 1967 — ''Fluidy'' * 1970 — ''Hydrozagadka'' * 1970 — ''Dziura w ziemi'' * 1972 — ''Skorpion, Panna i Łucznik'' * 1973 — ''Wniebowzięci'' * 1973 — ''Jak to się robi'' * 1976 — ''Czy jest tu panna na wydaniu?'' * 1979 — ''Pełnia'' * 1982 — ''Gwiezdny pył'' * 1984 — ''Cztery pory roku'' * 1986 — ''Big Bang'' * 1990 — ''Mleczna droga'' * 1991 — ''Ene… due… like… fake…'' * 1993 — ''Wesoła noc smutnego biznesmena'' * 1995 — ''Wrzeciono czasu'' * 1997 — ''Słoneczny zegar'' * 2000 — ''Pamiętnik filmowy Igi C.'' * 2001 — ''Córa marnotrawna'' * 2004 — ''Bar pod młynkiem'' * 2007 — ''Pamiętnik Andrzeja Kondratiuka'' == Прэміі і ўзнагароды == * 1970 — Спэцыяльная ўзнагарода на [[Карлаварскі кінафэстываль|кінафэстывалі ў Карлавых Варах]] за фільм ''«Дзірка ў зямлі»'' * 1984 — Спэцыяльная ўзнагарода журы [[Гдынскі кінафэстываль|Фэстывалю польскага кіно ў Гдыні]] за фільм ''«Зорны пыл»'' * 1985 — «Гданьскія Бронзавыя львы» для кароткамэтражных фільмаў на Фэстывалі польскага кіно ў Гдыні за фільм ''«Чатыры пары году»'' * 1985 — «Бронзавае вока леапарда» ў тэлевізійнай сэкцыі [[Лякарнскі кінафэстываль|Лякарнскага кінафэстывалю]] за фільм ''«Чатыры пары году»'' * 1986 — «Варшаўская сырэнка» (узнагарода Клюбу кінакрытыкі Таварыства польскіх журналістаў) за фільм «''Вялікі выбух»'' * 1987 — узнагарода Цэнтральнага камітэту радыё і тэлевізіі за фільм ''«Вялікі выбух»'' * 1987 — узнагарода Цэнтральнага камітэту радыё і тэлевізіі за фільм ''«Чатыры пары году»'' * 1987 — «Залаты экран»-1986 за фільм «''Вялікі выбух»'' * 1995 — Спэцыяльная прэмія журы Фэстывалю польскага кіно ў Гдыні за фільм ''«Верацяно часу»'' * 1996 — «Залатая стужка» (узнагарода Кола кінапісьменьніцтва Таварыства польскіх кінэматаграфістаў) у катэгорыі «Польскі фільм»-1995 за фільм «Верацяно часу» * 1999 — намінацыя на «Польскіх арлоў»-1998 за сцэнар фільму ''«Залатое руно»'' == Вонкавыя спасылкі == * {{imdb імя|0464951}} * [http://www.filmweb.pl/person?id=414 Андрэй Кандрацюк] {{ref-pl}} у базе filmweb.pl * [http://www.filmpolski.pl/fp/index.php/111188 Andrzej Kondratiuk] {{ref-pl}} у базе filmpolski.pl * [http://fototeka.fn.org.pl/strona/wyszukiwarka.html?key=Kondratiuk+Andrzej&search_type=osoba Фатаздымкі Андрэя Кандрацюка] * [https://web.archive.org/web/20171015202042/http://www.akademiapolskiegofilmu.pl/pl/historia-polskiego-filmu/rezyserzy/andrzej-kondratiuk/55 Andrzej Kondratiuk] {{ref-pl}} у базе Акадэміі польскага кіно {{Бібліяінфармацыя}} {{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Кандрацюк, Андрэй}} [[Катэгорыя:Выпускнікі Вышэйшай кінашколы ў Лодзі]] [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў Пінску]] [[Катэгорыя:Польскія кінаапэратары]] [[Катэгорыя:Польскія кінарэжысэры]] [[Катэгорыя:Польскія сцэнарысты]] [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1936 годзе]] [[Катэгорыя:Памерлі ў 2016 годзе]] [[Катэгорыя:Памерлі ў Варшаве]] [[Катэгорыя:Польскія беларусы]] pi6kpm6m0gjws9ap0mv8uhoi1bk568o Актыўная ацэнка 0 176611 2699527 2609832 2026-11-08T04:15:03Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 2699527 wikitext text/x-wiki '''Акты́ўная ацэ́нка''' ў вузкім сэнсе — гэта ацэнка пазнавальнай дзейнасьці вучняў і яе вынікаў паводле загадзя вызначаных крытэраў без выстаўленьня адзнакі. Тут актыўная ацэнка выступае альтэрнатывай ацэнцы падсумоўчай, якая пераважна выкарыстоўваецца для вонкавай справаздачнасьці<ref>Shepard, Lorrie A. (2005). [https://web.archive.org/web/20180827210050/http://www.cpre.org/ccii/images/stories/ccii_pdfs/shepard%20formative%20assessment%20caveat%20emptor.pdf]. ETS Invitational Conference The Future of Assessment: Shaping Teaching and Learning, New York, October 10-11, 2005. Retrieved 25 August 2011.</ref>. '''Актыўная ацэнка''' ў шырокім сэнсе — тэхналёгія навучаньня, заснаваная на якаснай зваротнай сувязі, дзякуючы якой вучні могуць пастаянна бачыць і разумець свае посьпехі, усьведамляць няўдачы і ўхіляць прабелы ў ведах і ўменьнях, авалодваць працэдурамі самаацэнкі, г. зн. кіраваць асабістым вучэньнем. Пры гэтым бацькі таксама зьяўляюцца суб’ектамі ацэначнай дзейнасьці<ref>Запрудский, Н. И. Контрольно-оценочная деятельность учителя и учащихся: пособие для учителя /Н. И. Запрудский. — Минск: Сэр-Вит, 2012. — 160 с.</ref>. Актыўная ацэнка як тэхналёгія навучаньня мае сыстэмны характар і ўключае мэтавы, зьместавы, працэсуальны і кантрольна-ацэначны кампанэнты. Кожны з гэтых кампанэнтаў мае свае спэцыфічныя характарыстыкі, што ў цэлым дазваляе гаварыць пра ўнікальнасьць тэхналёгіі актыўнай ацэнкі. == Паходжаньне тэрміну і разьвіцьцё тэхналёгіі == У ангельскамоўнай літаратуры выкарыстоўваецца тэрмін ''Formative assessment'' (даслоўна «фармавальнае ацэньваньне»). Ангельскі тэрмін у 1967 годзе ўвёў ва ўжытак Майкл Скрывэн, які паказаў, што такая ацэнка істотна адрозьніваецца ад іншых варыянтаў ацэнкі з гледзішча інфармацыі, якую атрымліваюць суб’екты адукацыйнага працэсу<ref>Scriven, Michael (1967). «The methodology of evaluation». In Stake, R. E.Curriculum evaluation. Chicago: Rand McNally. American Educational Research Association (monograph series on evaluation, no. 1.</ref>. Бэнджамін Блум пераняў тэрмін у 1968 годзе і разгледзеў фармавальнае ацэньваньне ў якасьці інструмэнта для паляпшэньня эфэктыўнасьці навучаньня студэнтаў<ref>Bloom, Benjamin S. (1968). Learning for mastery. Los Angeles, USA: University of California press.</ref>. Пол Блэк і {{Не перакладзена|Дылан Ўільям|||Dylan Wiliam}} на падставе аналізу шматлікіх публікацыяў паказалі, што фармавальнае ацэньваньне — найлепшая стратэгія для забесьпячэньня матывацыі і адказнасьці вучняў, а таксама іхных вучэбных дасягненьняў<ref>Paul Black and Dylan Wiliam, «Assessment and Classroom Learning», Assessment inEducation, March 1998, pp. 7-74.</ref>. З 2009 году з ініцыятывы [[Таварыства беларускай школы]] гэтая тэхналёгія пачала ўкараняцца ў школах Беларусі. На першым сэмінары, які ў Менску праводзіла [[Пэдагогіка|пэдагог]] з Польшчы Данута Стэрна, удзельнікі прынялі рашэньне па-беларуску назваць тэхналёгію «актыўная ацэнка» з увагі на патэнцыял актывізацыі пазнавальнай дзейнасьці навучэнцаў. == Навуковыя падставы тэхналёгіі == Тэхналёгія актыўнай ацэнкі грунтуецца на псыхалягічнай тэорыі дзейнасьці, а таксама на шэрагу мэтадалягічных падыходаў: * дзейнасным; * сыстэмным; * кампэтэнтнасным; * асабова-арыентаваным<ref>{{Кніга|аўтар=[[Мікалай Запрудзкі]].|частка=Псыхалягічныя і пэдагагічныя падставы актыўнай ацэнкі|загаловак=Актыўная ацэнка ў дзеяньні|арыгінал=|спасылка=http://www.nastaunik.info/sites/default/files/page/files/aainaction-small.pdf|адказны=|выданьне=|месца=Менск|выдавецтва=[[Таварыства беларускай школы]]|год=2014|том=|старонкі=23-38|старонак=238|сэрыя=|isbn=|наклад=299}}</ref>. == Мэты тэхналёгіі актыўнай ацэнкі == * забесьпячэньне зваротнай сувязі паміж суб’ектамі адукацыйнага працэсу для разуменьня вучнямі таго, як яны вучацца; * атрыманьне дыягнастычнай інфармацыі і на гэтай аснове выяўленьне і ліквідацыя індывідуальных і групавых недахопаў у навучальнай дзейнасьці і яе выніках; * разуменьне вучнямі сваіх пэрспэктываў у навучаньні; * перамяшчэньне фокусу з атрыманьня адзнак на працэс атрыманьня ведаў; * забесьпячэньне цэнтральнай ролі вучняў у адукацыйным працэсе; * разьвіцьцё ў вучняў навыкаў самаацэнкі, выхаваньне пачуцьця ўласнай годнасьці. == Асноўныя кампанэнты тэхналёгіі == Ключавой ідэяй тэхналёгіі актыўнай ацэнкі зьяўляецца зваротная сувязь паміж усімі суб’ектамі адукацыйнага працэсу: настаўнікам, вучнямі, бацькамі. Сродкамі зваротнай сувязі й актыўнай ацэнкі зьяўляюцца: * дыягнастычнае вызначэньне настаўнікам мэты вучэбнага занятку і самавызначэньне кожнага вучня на свой асабісты вынік пазнавальнай дзейнасьці на ўроку, * крытэры ацэнкі, якія ўяўляюць сабой дамову паміж настаўнікам і вучнямі, служаць арыентырам для іх дзейнасьці, зьяўляюцца сродкам для самаацэнкі, узаемнай ацэнкі і ацэнкі з боку настаўніка; * разьмежаваньне актыўнай ацэнкі без выстаўленьня балаў і падсумоўчай ацэнкі ў балах; * асаблівая тэхніка пастаноўкі пытаньняў настаўнікам; * вусныя і пісьмовыя камэнтары настаўніка да выкананых вучнямі працаў; * рэфлексія як мэханізм для пэрманэнтнага аналізу і карэкцыі дзейнасьці і яе вынікаў; * далучэньне бацькоў да кантрольна-ацэначнай дзейнасьці. == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Літаратура == * [http://aacenka.by/wp-content/uploads/2012/03/aa.pdf Актыўная ацэнка: метадычны дапаможнік / укл. Н. Ільініч. — Мінск, 2011. — 83 с.] * [https://web.archive.org/web/20161020162228/http://www.nastaunik.info/sites/default/files/page/files/aainaction-small.pdf Актыўная ацэнка ў дзеянні: вопыт настаўнікаў Беларусі: дапаможнік для настаўнікаў/ М. І. Запрудскі, М. Кудзейка, Т. П. Мацкевіч і інш. Пад рэд. М. І. Запрудскага. Мінск, 2014. 238 с.] * Запрудский, Н. И. Контрольно-оценочная деятельность учителя и учащихся: пособие для учителя /Н. И. Запрудский. — Минск: Сэр-Вит, 2012. — 160 с. * Запрудскі, М.І., Сухава, Г.А. Дыялогі пра актыўную ацэнку. - Мінск: Сэр-Віт, 2018. - 160 с. * Елена Радевич. Активная оценка — оценивание для эффективного обучения: Основные элементы и результаты новой педагогической стратегии, «Народная асвета», №2, 2016, С. 19 * Святлана КІРСАНАВА, Галіна СУХАВА. [https://web.archive.org/web/20211021031531/http://www.nastaunik.info/sites/default/files/page/files/nasthaz-23-07-2016.pdf Не хваліся нажаўшы, а хваліся, намалаціўшы]. [[Настаўніцкая газэта]], 23 ліпеня 2016 г. * Міхась КУДЗЕЙКА. «Ацэнка, якая дапамагае вучыцца», Настаўніцкая газэта 6 лютага 2016 года * {{Артыкул|аўтар=Надзея Нікалаева.|загаловак=Актыўная ацэнка — новая мода|спасылка=http://www.zviazda.by/be/news/20160518/1463519891-aktyunaya-acenka-novaya-moda|выданьне=[[Зьвязда]]|тып=газэта|год=18 траўня 2016|нумар=[http://www.zviazda.by/be/number/92-28202 92 (28202)]|старонкі=[http://www.zviazda.by/sites/default/files/18may-1.indd_.pdf 1], [http://www.zviazda.by/sites/default/files/18may-6.indd_.pdf 6]|issn=1990-763x}} * Алена ПАЛЕЙКА: [https://web.archive.org/web/20211021013446/http://www.nastaunik.info/sites/default/files/page/files/nasthaz-03-03-2016.pdf «Ядро актыўнай ацэнкі — у зваротнай сувязі»], Настаўніцкая газэта 3 сакавіка 2016 г. * Эла ЯКУБОЎСКАЯ. [https://web.archive.org/web/20211021023535/http://www.nastaunik.info/sites/default/files/page/files/nasthaz-02-04-2016.pdf «Пытанні на ўроку»], Настаўніцкая газэта 2 красавіка 2016 г. * Paul Black and Dylan Wiliam, «Assessment and Classroom Learning», Assessment in Education, March 1998, pp.&nbsp;7–74. * Bloom, Benjamin S. (1968). Learning for mastery. Los Angeles, USA: University of California press. * Scriven, Michael (1967). «The methodology of evaluation». In Stake, R. E.Curriculum evaluation. Chicago: Rand McNally. American Educational Research Association (monograph series on evaluation, no. 1. * Danuta Sterna. Ocenianie kształtujące w praktyce. Warszawa: Centrum Edukacji Obywatelskiej, 2008. S. 58—69. == Вонкавыя спасылкі == * [http://aacenka.by Сайт, прысьвечаны Актыўнай ацэнцы ў Беларусі] * Аксючыц С. А. [https://web.archive.org/web/20161112025220/http://www.nastaunik.info/metoda/formative_assessment/9510 Актыўная ацэнка вучэбных дасягненняў як сродак фарміравання самаацэнкі малодшых школьнікаў] * [http://aacenka.by/?p=5049 Данута Стэрна. Ацэнка, не падобная ні на што] * {{Артыкул|аўтар=Надзея Нікалаева.|загаловак=Школьная адзнака: пернік ці бізун|спасылка=http://zviazda.by/be/news/20160304/1457103392-shkolnaya-adznaka-pernik-ci-bizun|выданьне=[[Зьвязда]]|тып=газэта|год=26 сакавіка 2016|нумар=[http://zviazda.by/be/number/56-28166 56 (28166)]|старонкі=[http://zviazda.by/sites/default/files/26sak-1.indd_.pdf 1], [http://zviazda.by/sites/default/files/26sak-4.indd_.pdf 4]-[http://zviazda.by/sites/default/files/26sak-5.indd_.pdf 5]|issn=1990-763x}} [[Катэгорыя:Адукацыйная псыхалёгія]] [[Катэгорыя:Адукацыйная тэрміналёгія]] [[Катэгорыя:Мэтады ацэньваньня]] [[Катэгорыя:Пэдагогіка]] s7xyq052x6yp13jq9d2j03jhow8k9nu Антоні Пацей 0 178646 2699593 2609873 2026-11-08T09:16:53Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 2699593 wikitext text/x-wiki {{Шляхціч |Імя = Антоні Пацей |Поўнае імя = |Арыгінальнае імя = |Партрэт = Antoni Paciej. Антоні Пацей (1770).jpg |Шырыня партрэту = |Подпіс партрэту = Антоні Пацей |Герб = POL COA Waga.svg |Шырыня гербу = |Подпіс гербу = Герб «[[Вага (герб)|Вага]]» |Пасады = |Пачатак пэрыяду = |Заканчэньне пэрыяду = |Папярэднік = |Наступнік = |Імя пры нараджэньні = |Нарадзіўся = каля 1696 |Месца нараджэньня = |Памёр = {{Памёр|16|2|1749}} |Месца сьмерці = [[Берасьце]] |Род = [[Пацеі]] |Бацька = [[Казімер Аляксандар Пацей]] |Маці = Ганна Тэрэза зь [[Летавы|Летаваў]] |Жонка = Разалія з Загароўскіх |Дзеці = Людвіка Ганарата |Рэгаліі = |Колер = |Колер загалоўку = }} '''Антоні Пацей''' (каля 1696 — {{Памёр|16|2|1749}}) — дзяржаўны і вайсковы дзяяч [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]]. [[Абозны вялікі літоўскі|Абозны]] (1715—1729) і [[стражнік вялікі літоўскі]] (1729—1748). Быў [[староста]]м [[Ваўкавыскае староства|ваўкавыскім]], [[Сураскае староства|сураскім]], [[Радамышаль|радамышальскім]] і [[Жыжмары|жыжмарскім]]. == Біяграфія == Прадстаўнік шляхецкага роду [[Пацеі|Пацеяў]] гербу [[Вага (герб)|«Вага»]], найстарэйшы сын [[Казімер Аляксандар Пацей|Казімера Аляксандра]], [[ваявода віцебскі|ваяводы віцебскага]], і Ганны Тэрэзы зь [[Летавы|Летаваў]]. Меў братоў [[Аляксандар Пацей|Аляксандра]] (пам. у 1771), стражніка вялікага, і [[Міхал Пацей|Міхала]] (пам. у 1787), старосту рагачоўскага. 3 чэрвеня 1721 году ва [[Усьцілуг|Ўсьцілугу]] (Уладзімерскі павет)<ref name="Zielinska"/> узяў шлюб з Разаліяй, дачкой валынскага кашталяна Стафана Загароўскага. У шлюбе нарадзілася дачка Людвіка Ганарата, якая ў 1740 годзе выйшла за ваяводу кіеўскага [[Станіслаў Любамірскі|Станіслава Любамірскага]]. Служыў у войску Вялікага Княства Літоўскага. 19 верасьня 1715 году атрымаў [[Урад (Вялікае Княства Літоўскае)|урад]] абознага, 4 чэрвеня 1729 году — стражніка вялікага літоўскага<ref name="Zielinska">Zofia Zielińska. [http://ipsb.nina.gov.pl/a/biografia/antoni-pociej-h-waga Antoni h. Waga Pociej]{{Недаступная спасылка|date=April 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{ref-pl}}</ref>. Быў прысутны ў Варшаве ў час студзеньскага сойму 1720 году, на восеньскім сойме таго ж году быў [[Пасол соймавы|паслом]] ад Берасьцейскага ваяводзтва. Сойм 1724 году абраў яго на канфэрэнцыю з замежнымі міністрамі, а сойм 1726 году — у склад камісіі для перамоваў з прадстаўніком [[Швэцыя|Швэцыі]]. Ад берасьцейскага сойміку быў абраны паслом на студзеньскі сойм 1733 году<ref name="Zielinska"/>. Пры жыцьці бацькі пісаўся ўладаром на [[Кадзіна (Магілёўскі раён)|Кадзіню]] ([[Амсьціслаўскае ваяводзтва]]) і [[Рэчыца (Камянецкі раён|Рэчыцы]] ([[Берасьцейскае ваяводзтва]]). Пасьля сьмерці свайго стрыя гетмана [[Людвік Канстантын Пацей|Людвіка Пацея]] ўспадкаваў у Берасьцейскім ваяводзтве [[Ражанка (Уладаўскі павет)|Ражанку]] (фундаваў там каля 1726 году ўніяцкую царкву), [[Уладава|Уладаву]] (аздобіў там касьцёл Сьвятога Людвіка) і [[Тэрэспаль]] (аднавіў там уніяцкую царкву), Орхаў у Холмскай зямлі, а таксама Піліцы і Мжыглуд у Кракаўскай зямлі. Меў у валоданьні таксама Вашкевічы ў Лідзкім павеце, Малую Ельню ў Берасьцейскім павеце (тут надаў і павялічыў фундуш уніяцкай царкве), палац у [[Вільня|Вільні]]<ref name="Zielinska"/>. Патрапіўшы ў даўгі, прадаў берасьцейскія ўладаньні падскарбію ВКЛ [[Ян Юры Флемінг|Яну Юрыю Флемінгу]] з намерам выкупіць іх да 29 лютага 1749 году, але за 13 дзён да сканчэньня тэрміну памёр у Берасьці. У 1730-х гадох удзельнічаў у барацьбе магнатаў за спадчыну княгіні [[Людвіка Караліна Радзівіл|Людвікі Караліны Радзівіл]] і яе нашчадкаў ([[Нойбурскія маёнткі]]). У 1733 годзе на элекцыйным сойме галасаваў за кандыдатуру [[Сьпіс польскіх манархаў|караля]] і [[Сьпіс вялікіх князёў літоўскіх|вялікага князя]] [[Станіслаў Ляшчынскі|Станіслава Ляшчынскага]]. На чале 8-тысячнага войска выступіў супраць [[Аўгуст Сас|Аўгуста Саса]], ваяваў з расейскім войскам, якое ўмацоўвала ўладу Аўгуста Саса ў Рэчы Паспалітай. У 1735 годзе эміграваў, у 1736 годзе вярнуўся і вызнаў Аўгуста Саса<ref>[[Анатоль Грыцкевіч|Грыцкевіч А.]] Пацеі // {{Літаратура/ЭВКЛ|2к}} С. 421.</ref>. Памёр 16 лютага 1749 году ў [[Берасьце|Берасьці]]<ref name="Zielinska"/>. == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Літаратура == * {{Літаратура/ЭВКЛ|2}} == Вонкавыя спасылкі== * [https://web.archive.org/web/20210125045605/https://www.ipsb.nina.gov.pl/a/biografia/antoni-pociej-h-waga Zofia Zielińska. Antoni h. Waga Pociej.]{{ref-pl}} {{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Пацей, Аляксандар}} [[Катэгорыя:Пацеі|Антоні]] [[Катэгорыя:Абозныя вялікія літоўскія]] [[Катэгорыя:Стражнікі вялікія літоўскія]] [[Катэгорыя:Памерлі ў Берасьці]] gu2aj8jao3fwrplvas4w2aarjwr8klc Ігар Карпенка 0 178737 2699508 2601878 2026-11-08T00:38:58Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 2699508 wikitext text/x-wiki {{Іншыя значэньні|Карпенка}} {{Палітык |арыгінал_імя = Ігар Васільевіч Карпе́нка |выява = Ihar Karpienka.png |памер = |подпіс_пад_выявай = |пасада = 5-ы старшыня [[Цэнтральная выбарчая камісія Беларусі|Цэнтральнай выбарчай камісіі Беларусі]] |пачатак_тэрміну = 13 сьнежня 2021 |канец_тэрміну = |прэзыдэнт = [[Аляксандар Лукашэнка]] |прэм’ер-міністар = [[Раман Галоўчанка]] |папярэднік = [[Лідзія Ярмошына]] |наступнік = |пасада2 = 7-ы [[Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь|міністар адукацыі Беларусі]] |пачатак_тэрміну2 = 15 сьнежня 2016 |канец_тэрміну2 = 13 сьнежня 2021 |прэм’ер-міністар2 = [[Андрэй Кабякоў]], [[Сяргей Румас]], Раман Галоўчанка |папярэднік2 = [[Міхаіл Жураўкоў]] |наступнік2 = |пасада3 = Намесьнік старшыні [[Менскі гарадзкі выканаўчы камітэт|Менскага гарадзкога выканаўчага камітэту]] |пачатак_тэрміну3 = 2011 |канец_тэрміну3 = 15 сьнежня 2016 |прэм’ер-міністар3 = [[Міхаіл Мясьніковіч]], Андрэй Кабякоў |папярэднік3 = |наступнік3 = |пасада4 = Дэпутат [[Палата прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь|Палаты прадстаўнікоў Беларусі]] [[Сьпіс дэпутатаў НС РБ 3-га скліканьня|III]] і [[Сьпіс дэпутатаў НС РБ 4-га скліканьня|IV скліканьняў]] |пачатак_тэрміну4 = 17 кастрычніка 2004 |канец_тэрміну4 = 2011 |прэм’ер-міністар4 = [[Сяргей Сідорскі]], Міхаіл Мясьніковіч |папярэднік4 = |наступнік4 = |дата_нараджэньня = {{Нарадзіўся|28|4|1964|1}} |месца_нараджэньня = [[Новакузьнецк]], [[Кемераўская вобласьць]], [[Расейская СФСР]], СССР |нацыянальнасьць = [[расеец]] |партыя = [[Камуністычная партыя Беларусі]] (1996—2021) |сужэнец = |дзеці = |бацька = |маці = |род = |адукацыя = [[Менскі дзяржаўны пэдагагічны інстытут]] (1989), [[Акадэмія кіраваньня пры прэзыдэнце Беларусі]] (2008) |рэлігія = |подпіс = |узнагароды = {{Блёк узнагародаў|{{Ордэн Пашаны (Беларусь)}}|{{Мэдаль 60 гадоў Перамогі ў Вялікай Айчыннай вайне 1941—1945}}|{{Мэдаль За працоўныя заслугі}}}} |Commons = }} '''І́гар Васі́льевіч Карпе́нка''' (нар. 1964, г. Новакузьнецк, Кемераўская вобласьць, цяпер [[Расея]]) — [[Беларусь|беларускі]] палітык і пэдагог. Дэпутат [[Палата прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь|Палаты прадстаўнікоў Беларусі]] [[Сьпіс дэпутатаў НС РБ 3-га скліканьня|III]] і [[Сьпіс дэпутатаў НС РБ 4-га скліканьня|IV скліканьняў]] (2004—2011), 7-ы [[Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь|міністар адукацыі Рэспублікі Беларусь]] (2016—2021) і 5-ы старшыня [[Цэнтральная выбарчая камісія Беларусі|Цэнтральнай выбарчай камісіі Беларусі]] (з 13 сьнежня 2021 году). == Жыцьцяпіс == Працоўную дзейнасьць пачаў старэйшым піянэрважатым у сярэдняй школе. У 1982—1984 гадох служыў у [[Савецкая армія|Савецкім войску]] на тэрыторыі [[Чэхаўскі раён|Чэхаўскага раёну]] Маскоўскай вобласьці Расейскай СФСР. Сябра [[КПСС]] з 1984 году. У 1984—1989 гадох быў студэнтам [[Беларускі дзяржаўны пэдагагічны ўнівэрсытэт|Менскага дзяржаўнага пэдагагічнага інстытуту]] (МДПІ). У 1989—2003 гады займаў пасаду начальніка аддзелу (з 1995-га — управы) выхаваўчай працы МДПІ, які ў 1993 годзе перайменавалі ў [[Беларускі дзяржаўны пэдагагічны ўнівэрсытэт]] (БДПУ). Адначасна да 1993 году быў сакратаром камітэту [[Камуністычны саюз моладзі|Камуністычнага саюзу моладзі]] ў ВНУ<ref name="а"/>. У 1996 годзе ўдзельнічаў у адраджэньні [[Камуністычная партыя Беларусі|Камуністычнай партыі Беларусі]] (КПБ). Быў другім сакратаром яе Цэнтральнага камітэту і першым сакратаром Менскага гарадзкога камітэту КПБ. У 2003—2004 гадох працаваў прарэктарам у выхаваўчай і сацыяльнай працы [[БДПУ]]. У 2004—2011 гады быў дэпутатам [[Палата прадстаўнікоў Беларусі|Палаты прадстаўнікоў Беларусі]] [[Сьпіс дэпутатаў НС РБ 3-га скліканьня|3-га]] і [[Сьпіс дэпутатаў НС РБ 4-га скліканьня|4-га]] скліканьняў. У 2004—2008 гады быў у Палаце прадстаўнікоў сябрам Пастаяннай камісіі ў ахове [[Здароўе|здароўя]], фізычнай культуры і справах сям’і і [[Моладзь|моладзі]]. У 2008 годзе скончыў [[Акадэмія кіраваньня пры прэзыдэнце Беларусі|Акадэмію кіраваньня пры прэзыдэнце Беларусі]]. У 2008—2011 гадах — намесьнік старшыні Пастаяннай камісіі ў [[Міжнародныя дачыненьні|міжнародных справах]] і сувязях з [[СНД]]<ref name="а"/>. У 2011—2016 гадох — намесьнік старшыні [[Менскі гарадзкі выканаўчы камітэт|Менскага гарадзкога выканаўчага камітэту]]. У лістападзе 2016 году адкрываў новы помнік [[Ленін]]у каля [[Менскі трактарны завод|Менскага трактарнага заводу]]<ref>{{cite web|url=https://euroradio.fm/ministram-adukacyi-stau-chynounik-yaki-ustalyavau-nyadauna-pomnik-leninu-u-minsku|title=Міністрам адукацыі стаў чыноўнік, які ўсталяваў нядаўна помнік Леніну ў Мінску|work=[[Эўрапейскае радыё для Беларусі]]}}</ref>. Пасьля прызначэньня яго міністрам адукацыі 15 сьнежня 2016 году — сышоў зь кіраўнічай пасады Камуністычнай партыі<ref>{{cite web|url=http://nn.by/?c=ar&i=182719|title=Новы міністр адукацыі Ігар Карпенка сышоў з пасады кіраўніка Камуністычнай партыі|work=[[Наша Ніва]]}}</ref>. 13 сьнежня 2021 году А. Лукашэнка прызначыў Ігара Карпенку старшынём [[Цэнтральная выбарчая камісія Беларусі|Цэнтральнай выбарчай камісіі Беларусі]]. Яго параілі старшыня Палаты прадстаўнікоў Беларусі [[Уладзімер Андрэйчанка|Ўладзімер Андрэйчанка]] і намесьнік старшыні ўраду Беларусі [[Ігар Петрышэнка]]<ref name="а">{{Навіна|аўтар=|загаловак=Лукашэнка прызначыў Карпенку кіраўніком ЦВК|спасылка=https://blr.belta.by/president/view/lukashenka-naznachyu-karpenku-kiraunikom-tsvk-108050-2021/|выдавец=[[Беларускае тэлеграфнае агенцтва]]|дата публікацыі=13 сьнежня 2021|дата доступу=13 сьнежня 2021}}</ref>. Папярэдне на прэзыдэнцкіх выбарах 2006, 2010 і 2015 гадоў быў сябрам выбарчых камісіяў, у тым ліку старшынём Менскай гарадзкой выбарчай камісіі<ref>{{Навіна|аўтар=|загаловак=Карпенка ў новым статусе кіраўніка ЦВК мае намер захаваць адкрытасьць і публічнасьць|спасылка=https://blr.belta.by/society/view/karpenka-u-novym-statuse-kiraunika-tsvk-mae-namer-zahavats-adkrytasts-i-publichnasts-108058-2021/|выдавец=[[БелТА]]|дата публікацыі=13 сьнежня 2021|дата доступу=13 сьнежня 2021}}</ref>. У сакавіку 2022 году Карпенка быў уключаны ў санкцыйны сьпіс [[Канада|Канады]]<ref>{{Cite web |url=https://smartpress.by/news/19733/ |title=Канада расширила санкции против белорусских властей |access-date=2022-04-30 |archive-date=2022-03-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220313035804/https://smartpress.by/news/19733/ |deadlink=no |language=ru }}</ref>. З чэрвеня 2022 году знаходзіцца пад [[Чорны сьпіс Эўразьвязу|персанальнымі санкцыямі]] [[Эўрапейскі Зьвяз|ЭЗ]] як кіраўнік ЦВК РБ<ref>{{cite web|language=ru|title=ЕС ввел санкции против Москвы и Минска. В списке основатель "Яндекса" Волож, Алина Кабаева и глава ЦИК Беларуси|url=https://www.currenttime.tv/a/eu-sanction-kabaeva-navka-volozh/31882040.html|work=[[Цяперашні Час (тэлеканал)|Настоящее время]]|date=2022-06-03|accessdate=2023-01-20}}</ref>; пасьля да гэтых санкцый далучылася і [[Швайцарыя]]<ref>{{Cite web |url=https://www.seco.admin.ch/seco/en/home/Aussenwirtschaftspolitik_Wirtschaftliche_Zusammenarbeit/Wirtschaftsbeziehungen/exportkontrollen-und-sanktionen/sanktionen-embargos/sanktionsmassnahmen/suche_sanktionsadressaten.html |title=Searching for subjects of sanctions |archive-date=2021-09-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210909222414/https://www.seco.admin.ch/seco/en/home/Aussenwirtschaftspolitik_Wirtschaftliche_Zusammenarbeit/Wirtschaftsbeziehungen/exportkontrollen-und-sanktionen/sanktionen-embargos/sanktionsmassnahmen/suche_sanktionsadressaten.html |deadlink=no |language=en }}</ref>. Раней Карпенка ў 2011<ref>{{cite web|url=https://blogs.pravda.com.ua/authors/medvedev/4d6781f7983a0/|title=Чорний список ЄС. Як він може виглядати|author=Олег Медведєв|language=uk|date=2011-02-25|work=[[Українська правда]]}}</ref><ref>{{Cite web|language=ru|url=https://telegraf.by/in-belarus/sankcii_protiv_belorusskix_chinovnikov_vstupili_v_silu_spisok_lic/|title=Список белорусских чиновников, попавших под санкции ЕС|work=[[Telegraf.by]]|date=2011-02-02|access-date=2021-08-24|archive-date=2021-08-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20210824192136/https://telegraf.by/in-belarus/sankcii_protiv_belorusskix_chinovnikov_vstupili_v_silu_spisok_lic/|deadlink=no}}</ref>—2016<ref>{{cite web|author=Лавникевич, Денис|title=Батьке простили старые грехи|url=https://www.gazeta.ru/politics/2016/02/15_a_8075585.shtml|work=[[Газета.ru]]|date=2016-02-15|accessdate=2021-09-10|archive-date=2021-09-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20210910195812/https://www.gazeta.ru/politics/2016/02/15_a_8075585.shtml|deadlink=no|language=ru}}</ref><ref>{{cite web|url=https://tass.ru/info/9694095|title=История европейских санкций в отношении Белоруссии|work=[[ТАСС]]|date=2020-10-12|accessdate=2021-01-13|archive-date=2020-10-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20201017172613/https://tass.ru/info/9694095|deadlink=no|language=ru}}</ref> гадах ужо знаходзіўся ў чорным сьпісе ЭЗ як старшыня Менскай гарадзкой выбарчай камісіі. У сакавіку 2023 году Карпенку ды іншых сябраў беларускага ЦВК унесьлі ў [[Сьпіс спэцыяльна вызначаных грамадзянаў і заблякаваных асобаў|санкцыйны сьпіс]] [[Злучаныя Штаты Амэрыкі|ЗША]]<ref>{{cite web|title=США ввели санкции против БелАЗа и самолета Лукашенко|url=https://www.rbc.ru/politics/24/03/2023/641db5999a794774252c6789|work=[[РБК]]|date=2023-03-24|accessdate=2023-03-26|language=ru}}</ref>. 27 студзеня 2025 году быў унесены ў санкцыйны сьпіс [[Вялікабрытанія|Вялікабрытаніі]]<ref>{{cite web|url=https://assets.publishing.service.gov.uk/government/uploads/system/uploads/attachment_data/file/996772/Belarus.pdf|title=Consolidated List of Financial Sanctions Targets in the UK|date=2021-06-25|publisher=Office of Financial Sanctions Implementation HM Treasury|deadlink=no|language=en}}</ref>. == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Вонкавыя спасылкі == * [https://web.archive.org/web/20190718010112/http://belarusprofile.com/be/profile/karpenka-igar-vasilevich Асоба на belarusprofile.com] {{Міністры адукацыі Беларусі}} {{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Карпенка, Ігар Васільевіч}} [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў Новакузьнецку]] [[Катэгорыя:Выпускнікі Беларускага дзяржаўнага пэдагагічнага ўнівэрсытэту]] [[Катэгорыя:Сябры Камуністычнай партыі Беларусі]] [[Катэгорыя:Беларускія пэдагогі]] [[Катэгорыя:Беларускія палітыкі]] [[Катэгорыя:Дэпутаты Палаты Прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 3-га скліканьня]] [[Катэгорыя:Выпускнікі Акадэміі кіраваньня пры прэзыдэнце Рэспублікі Беларусь]] [[Катэгорыя:Дэпутаты Палаты Прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 4-га скліканьня]] [[Катэгорыя:Менскі гарадзкі выканаўчы камітэт]] [[Катэгорыя:Міністры адукацыі Рэспублікі Беларусь]] [[Катэгорыя:Чальцы Цэнтральнай выбарчай камісіі Рэспублікі Беларусь]] [[Катэгорыя:Беларускія асобы ў Чорным сьпісе ЭЗ]] [[Катэгорыя:Беларускія асобы ў сьпісе СВГ]] njtu8o0yhzew91gaenmphn94olgvt86 Шолам-Алейхэм 0 183917 2699375 2169849 2026-11-07T16:06:14Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 2699375 wikitext text/x-wiki {{Пісьменьнік | Імя = Шолам-Алейхем | Арыгінал імя = | Жанчына = | Партрэт = SholemAleichem.jpg | Памер = | Апісаньне = | Імя пры нараджэньні = Шолам Нохумавіч Рабіновіч | Псэўданімы = | Дата нараджэньня = {{Нарадзіўся|2|3|1859}} | Месца нараджэньня = {{Сьцяг Расейскай імпэрыі}} [[Пераяслаў]] | Дата сьмерці = {{Памёр|13|5|1916}} | Месца сьмерці = {{Сьцяг ЗША}} [[Нью-Ёрк]] | Грамадзянства = [[Расейская імпэрыя]] | Род дзейнасьці = драматург, пісьменьнік | Гады актыўнасьці = | Напрамак = проза | Жанр = | Дэбют = | Значныя творы = | Прэміі = | Палічка = | Сайт = }} '''Шолам-Алейхем''' (сапр. Шолам Нохумавіч Рабіновіч; {{Нарадзіўся|2|3|1859}}, г. [[Пераяслаў]], Украіна — {{Памёр|13|5|1916}}, г. [[Нью-Ёрк]], ЗША) — жыдоўскі пісьменьнік. == Жыцьцяпіс == Свае жыцьцё пісьменьнік апісаў у няскончаным аўтабіяграфічным рамане «Зь кірмашу» (1916). Калі Шоламу Рабіновічу было 15 гадоў, ён напісаў уласную вэрсію аповесьці «Рабінзон Круза» і вырашыў стаць пісьменьнікам, узяўшы псэўданім Шолам-Алейхем (ад традыцыйнага габрэйскага вітаньня, якое абазначае «мір вам»). Вучыўся ў хедары і Пераяслаўскай расейскай павятовай вучэльні. Пасьля заканчэньня школы ў 1876 тры гады навучаў дачку багатага жыдоўскага прадпрымальніка Голдэ (Вольгу) Лоеву і закахаўся ў яе. У той час багаты бацька каханай ня быў гатовы да такога сацыяльна няроўнага шлюбу, і Шолам-Алейхем страціў працу ў доме Лоева. Толькі праз шэсьць гадоў, у 1883, насуперак волі свайго бацькі, яна стала яго жонкай і нарадзіла яму шасьцярых дзяцей. Пасьля сьмерці цесьця Шолам-Алейхем атрымаў у спадчыну вялікія грошы, аднак яму не ўдалося выгадна імі распарадзіцца, каб павялічыць сямейны капітал. Шолам-Алейхем зьмяніў мноства разнастайных прафэсій, пачынаючы ад вандроўнага рэпэтытара, заканчваючы гульцом на біржы. Менавіта захапленьне біржавымі спэкуляцыямі, якому ён паддаўся ў Адэсе, падвяло пачаткоўца-фінансіста. Таксама Шолам-Алейхем спансаваў выпуск часопіса, які друкаваў мастацкія творы на ідышы (פאלקס־ביבליאטע''ק — «Габрэйская народная бібліятэка»''), дапамагаў маладым аўтарам, плаціў ім вялікія ганарары. Такім чынам, неўзабаве вялізная спадчына была змарнаваная. Аднак да гэтага часу (пачатак XX ст.) ён набывае вядомасьць як аўтар вершаваных твораў і празаічных тэкстаў на ідышы. Шолам-Алейхем любіў публічныя выступы, якія пастаянна арганізоўваў па ўсім сьвеце, таму ўжо ў хуткім часе ён прыдбаў славу пісьменьніка з сусьветным імём. Друкаваўся з 1879. З 1883 пісаў амаль выключна на [[ідыш]]ы (за выключэньнем некалькіх публікацыяў на рускай і іўрыце). У раманах «Сэндэр Блянк і яго сямейка» (1887), «Стэмпеню» (1888), «Ёселе-салавей» (1889), «Патоп» (1907), «Блукаючыя зоркі» (1909-11), аўтабіяграфічнай кнізе «3 кірмашу» (1916, няскончана), аповесьцях, п’есах, цыклах апавяданьняў, нарысах, сатырычных памфлетах крытыкаваў тагачасную рэчаіснасьць, стварыў вобразы таленавітых людзей з народа, насьледаваў дэмакратычныя і асьветніцкія традыцыі расейскай і эўрапейскіх літаратур. Крытыкі называлі яго жыдоўскім [[Марк Твэн|Маркам Твэнам]] за падабенства стыляў і любоў да дзіцячай літаратуры. Пазьней пры сустрэчы Марк Твэн заўважыў, што лічыць сябе амэрыканскім Шолам-Алейхемам. Пасьля 1891 пісьменьнік жыве ў Адэсе. Пасьля пагромаў у 1905 зьязджае зь сям’ёй у Швэйцарыю, затым у Нямеччыну. Лічыцца, што Шолам-Алейхем перасек акіян чатыры разы. Аднак у першае дзесяцігодзьдзе ХХ ст. дала ведаць пра сябе невылечная ў той час хвароба пісьменьніка — сухоты. Пасьля пачатку Першай сусьветнай вайны, у 1914 як расейскі падданы быў высланы зь Нямеччыны. Перабіраецца ў Нью-Ёрк, дзе пражыў апошнія гады жыцьця. Памёр ад сухотаў у 1916 годзе ў Нью-Ёрку, пахаваны на Старых могілках (Old Mount Carmel) у Куінз (Нью-Ёрк, ЗША). Унучка Шолам-Алейхема — амэрыканская пісьменьніца і пэдагог [[Бэл Каўфман]], аўтарка рамана «Уверх па лесьвіцы, што вядзе ўніз». У 1908 і 1914 наведаў Беларусь. Падзеі, зьвязаныя зь яго выступам у [[Баранавічы|Баранавічах]], знайшлі адлюстраваньне ў апавяданьні «Станцыя Баранавічы», дзе ў 1908 годзе пісьменьнік моцна захварэў і правёў у ложку два месяцы<ref>http://belisrael.info/?tag=sholam-aleykhem Фінкель У. Шолем-Алейхем. Мінск, 1958. Пераклад з яўрэйскай мовы і апрацоўка В. Вольскага.</ref>. Спыніўшыся тут, па дарозе з Варшавы ў Менск, для выступу, ён захварэў на запаленьне лёгкіх, прычынай чаго былі [[сухоты]]. Хвароба народнага пісьменьніка выклікала ў Баранавічах перапалох. Цэлымі днямі стаяў натоўп людзей перад домам, дзе ён ляжаў. На беларускую мову творы Шолам-Алейхема перакладалі [[Фелікс Баторын|Ф. Баторын]], [[Зьмітрок Бядуля]], [[Анатоль Бутэвіч|М. Валошка]], [[Алена Васілевіч|А. Васілевіч]], [[Юлія Канэ]], В. Рубінчык, У. Саламевіч, Г. Шупенька і інш. == Беларускія пераклады == * Хлопчык Мотка: 4-е выд. — Мн., 1938. * Запіскі коміваяжора. Мн., 1939. * Дзіцячыя апавяданні. Мн., 1939. * Апавяданні. Мн., 1940. * Тэўе-малочнік: Аповесці, апавяданні, юнацкі раман: Пер. з ідыш / Прадм. Ю. Канэ. — Мн.: Маст. літ., 1992. — (Скарбы сусьветнай літаратуры); * Хлопчык Мотл: Аповесць: Для сярэд. шк. ўзросту / Пер. з рас. А. Васілевіч. — Мн.: Юнацтва, 1993. * Блукаючыя зоркі. Раман / Пер.: Г. С. Шупенька, У. Саламевіч. — Мн.: Бел. навука, 1998. (Школьная бібліятэка). * Ад Пейсаха да Кучак (апавяданьне). Пер. В. Рубінчык // Альбино плюс. — Спэцвыпуск № 10. — Лунінец, 2009. (гл. таксама http://belisrael.info/?p=6703) == Крыніцы == {{крыніцы}} == Літаратура == * Фінкель У. Шолам-Алейхем / Пер. з жыд. мовы і апрац. В. Вольскага. — Мн., 1958. == Вонкавыя спасылкі == * [http://prajdzisvet.org/text/1062-stantsyja-baranavichy.html Станцыя Баранавічы, пераклад Зьмітрака Бядулі] {{Недаступная спасылка|date=November 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў Палтаўскай вобласьці]] [[Катэгорыя:Украінскія літаратары]] [[Катэгорыя:Жыдоўскія літаратары]] [[Катэгорыя:Памерлі ў Нью-Ёрку]] [[Катэгорыя:Асобы Баранавічаў]] 7tulh8wr4gwh3mntymkns23g7p8jr3z Іслам у Косаве 0 191523 2699514 2569574 2026-11-08T02:14:29Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 2699514 wikitext text/x-wiki {{main|Іслам у Сэрбіі}} [[Файл:Prizren kossovo.jpg|250px|thumbnail|Мячэт ў [[Прызрэн]]е]] '''Іслам''' — дамінуючая рэлігія ў [[Косава і Мятохія|Косаве]]. Традыцыйна ісламу прытрымліваецца [[альбанцы]], хоць і сярод іх ёсьць пасьлядоўнікі [[хрысьціянства]], таму дакладная колькасьць мусульман у Косаве не вядома. Па прыблізных дадзеных доля мусульман у Косаве каля 90%.<ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/4385768.stm Muslims in Europe: Country guide]</ref> Сярод іх ёсьць таксама [[туркі]], [[цыганы]] і [[славяне]] ([[горанцы]] і [[басьнякі]]). == Гісторыя == [[Файл:Kosovo-2011-Islam.GIF|thumb|left|Канцэнтрацыя мусульман у [[Косава]]. 2011 год, перапіс]] Першапачаткова ў [[Косава і Мятохіі|Косаве]], якое было часткай сярэднявечнай Сэрбія, пераважала [[праваслаўе]], але ў сувязі з заваяваньнем гэтых зямель [[Асманская імпэрыя|Асманскай імпэрыяй]] ў XIV-XV стагодзьдзяў і наступным выцясьненьнем адсюль [[сэрбы|сэрбаў]] і нарастальнай ісламізацыяй альбанцаў, суадносіны рэлігій сталі мяняцца. Доўгі час пасьля Другой сусьветная вайны, Косавам кіравалі сьвецкія сацыялістычныя ўлады [[СФРЮ|Сацыялістычнай Фэдэратыўнай Рэспублікі Югаславія]]. На працягу таго пэрыяду, касавары сталі ўсё больш і больш сэкулярызаванымі. З XX стагодзьдзя ў гэтым рэгіёне ўжо пераважаў іслам. Падзеі канца XX — пачатку XXI стагодзьдзяў прывялі да яшчэ большай перавагі ісламу. == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Вонкавыя спасылкі == * [https://web.archive.org/web/20200815194454/http://islaminkosovo.com/ Іслам у Косаве] * [https://web.archive.org/web/20090819130537/http://www.qsi-ks.com/ Qendra për Studime Islame] {{Эўропа па тэмах|Іслам|колер=Іслам|}} [[Катэгорыя:Іслам у Сэрбіі]] [[Катэгорыя:Рэлігія ў Косаве]] 6ctiq6w17fmnq6t6cwn0kxv4tepx7kp Шафран анкарскі 0 192595 2699370 2568574 2026-11-07T15:47:21Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 2699370 wikitext text/x-wiki {{Таксанамічная інфармацыя |Назва = Шафран анкарскі |Выява = Crocus ancyrensis 5.JPG |Подпіс да выявы = |Надцарства = |Царства = [[Расьліны]] |Падцарства = |Група = |Разьдзел = |Падразьдзел = |Надтып = |Тып = |Падтып = |Нададдзел = |Аддзел = [[Кветкавыя]] |Пададдзел = |Надкляса = |Кляса = [[Аднадольныя]] |Падкляса = |Інфракляса = |Надатрад = |Надпарадак = |Атрад = |Парадак = [[Спарагакветныя]] |Падатрад = |Падпарадак = |Інфраатрад = |Інфрапарадак = |Надсямейства = |Сямейства = [[Касачовыя]] |Падсямейства = |Трыба = |Падтрыба = |Род = [[Шафран]] |Падрод = |Сэкцыя = |Від = Шафран анкарскі |Віды = |Падвід = |Падвіды = |Бяз рангу = |Лацінская назва = Crocus ancyrensis |Лацінская назва аўтар = |Назва разьдзелу даччыных таксонаў = |Даччыныя таксоны = |Мапа = |Шырыня мапы = |Подпіс мапы = |Спасылка ў Віківідах = |Commons = Crocus ancyrensis |ITIS = |NCBI = 481016 }} '''Шафра́н анка́рскі''' ({{мова-la|Crocus ancyrensis}}) — [[расьліны|расьліна]], якая адносіцца да роду [[шафран]] сямейства [[касачовыя|касачовых]]. Прарастае на поўначы і ў цэнтральнай частцы [[Турэччына|Турэччыны]]<ref>[https://web.archive.org/web/20190327140013/https://wcsp.science.kew.org/namedetail.do?name_id=327129 «Crocus ancyrensis (Herb.) Maw, Gard. Chron., n.s., 16: 528 (1881)»]. Kew Royal Botanic Gardens.</ref>. Вядома дзякуючы багатаму ўтрыманьню [[цукар|цукру]] і [[крухмал]]у. Расьліна звычайна квітнее зь лютага па красавік. Расьце каля скалаў, кустоў і хвоіных. Дасягае ў вышыню 10—12 см. Кветкі шафрану накіраваны ўверх і складаюцца з шасьці пялёсткаў. Расчыняючыся, кветкі прымаюць зорчатую форму. Вузкае лісьце шырынёй 0,5—1 мм выцягваецца ў даўжыню пасьля квітненьня. Цыбуліна пакрытая лускавінкамі з жорсткай сеткай, створанай спляценьнямі валокнаў абалонкі. З адной цыбуліны вырастае мноства кветак, ствараючы ілюзію букету. Кветкі маюць залаціста-жоўтую афарбоўку. == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Вонкавыя спасылкі == {{Commons}} * [https://web.archive.org/web/20180730012942/http://www.alpinegardensociety.net/plants/Crocus/ancyrensis/7 Crocus ancyrensis]. Alpine Gargen Society. {{Накід:Батаніка}} [[Катэгорыя:Спарагакветныя]] ozsg3tjb68fr1axeej99nb1akhqaeef Шаблён:Найбуйнейшыя гарады Ізраілю 10 194167 2699456 2073107 2026-11-07T21:20:09Z Dymitr 10914 выпраўленьне спасылак 2699456 wikitext text/x-wiki {{Навігацыйная табліца | назва_шаблёну = Найбуйнейшыя гарады Ізраілю | state = {{{state|}}} | базавы_стыль = background-color: {{Колер|Ізраіль}} | назва = [[Сьпіс гарадоў Ізраілю|Гарады Ізраілю]] з насельніцтвам больш за 50 000 | верх = | выява = | група_інфармацыі1 = > 200 000 | сьпіс1 = * [[Ерусалім]] * [[Тэль-Авіў]] * [[Хайфа]] * [[Рышон-ле-Цыён]] * [[Пэтах-Тыква]] * [[Ашдод]] * [[Нэтанья]] * [[Бээршэба]] | група_інфармацыі2 = 100 000—199 999 | сьпіс2 = * [[Халён]] * [[Бнэй-Брак]] * [[Рамат-Ган]] * [[Рэхавот]] * [[Ашкелон]] * [[Бат-Ям]] * [[Бэфт-Шэмэш]] | група_інфармацыі3 = 50 000—99 999 | сьпіс3 = * [[Кфар-Саба]] * [[Герцлія]] * [[Хадэра]] * [[Мадыін-Макабім-Рэут]] * [[Назарэт]] * [[Рамла]] * [[Лод]] * [[Раанана]] * [[Мадыыін-Ліліт]] * [[Рахат]] * [[Год-га-Шарон]] * [[Гіватаім]] * [[Кір’ят-Ата]] * [[Нахарыя]] * [[Ум аль-Фахм]] * [[Кір’ят-Гат]] * [[Бэйтар-Іліт]] * [[Эйлят]] | ніз = }}<noinclude> [[Катэгорыя:Вікіпэдыя:Шаблёны:Навігацыя:Геаграфія Ізраілю]] [[Катэгорыя:Вікіпэдыя:Шаблёны:Навігацыя:Гарады Азіі]] </noinclude> d02ecojdso8mcbni494jfmkzdgpl2o9 Аляксандар Мангейм 0 194477 2699542 2573757 2026-11-08T06:26:04Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 2699542 wikitext text/x-wiki {{Навуковец |Навуковая сфэра = [[хірургія]] |Месца працы = |Альма-матэр = [[Праскі ўнівэрсытэт]] |Навуковы кіраўнік = |Знакамітыя вучні = |Вядомы як = |Узнагароды і прэміі = |Сайт = }} '''Алякса́ндар Яўхі́мавіч Ма́нгейм''' (3 чэрвеня 1892, [[Менск]] — 4 сакавіка 1959, [[Чарнаўцы]]) — беларускі навуковец у галіне [[Хірургія|хірургіі]]. [[Доктар мэдыцынскіх навук]], [[прафэсар]]. == Жыцьцяпіс == Нарадзіўся ў сям’і службоўца. Скончыў клясычную гімназію ў Менску, [[Парыскі ўнівэрсытэт|Парыскі мэдычны інстытут]]<ref>{{Спасылка|аўтар = |імя = |прозьвішча = |аўтарlink = |суаўтары = |дата публікацыі = 22 лютага 1927|url = http://time.bsu.by/ru/bsu-hist/bsu-history/1921-1941/stanovlenie-1926-1929/arkhivnye-dokumenty/511-khadajnitstva-pra-lennya-bdu-ab-pradasta-lenni-zamezhnykh-kamandzirovak-prafesaram-i-vykladchykam.html|загаловак = Хадайніцтва праўленьня БДУ аб прадастаўленьні замежных камандзіровак прафэсарам і выкладчыкам|фармат = |назва праекту = |выдавец = [[Беларускі дзяржаўны ўнівэрсытэт]]|дата доступу = 12 чэрвеня 2018|мова = |копія = |дата копіі = |камэнтар = }}</ref> (1914), быў ардынатарам адной з парыскіх клінік. У 1915 здаў дзяржаўныя іспыты на званьне лекара ў [[Талінскі ўнівэрсытэт|Дэрпцкім унівэрсытэце]]. У часе [[Першая сусьветная вайна|вайны]] працаваў хірургам у расейскім войску. У 1919—1921 — хірург [[Ігумен]]скай раённай лякарні. З 1921 г. на мэдычным факультэце [[Беларускі дзяржаўны ўнівэрсытэт|Беларускага дзяржаўнага ўнівэрсытэту]] (з 1930 — [[Менскі мэдыцынскі інстытут]]); ардынатар (1921—1924), асыстэнт, пасьля дацэнт хірургічнай клінікі пры ўнівэрсытэце (1924—1930), з 1934 — загадчык катэдры {{Не перакладзена|Прапэдэўтыка|прапэдэўтычнай||Propaedeutics}} хірургіі. У 1941—1945 гг. — на катэдры шпітальнай хірургіі {{Не перакладзена|Таджыцкі дзяржаўны мэдычны ўнівэрсытэт|Сталінабадзкага мэдычнага інстытуту|tg|Донишгоҳи давлатии тиббии Тоҷикистон}} (у 1943—1945 — загадчык<ref>{{Спасылка|аўтар = |імя = |прозьвішча = |аўтарlink = |суаўтары = |дата публікацыі = 2012|url = http://old.tajmedun.tj/index/khirurgicheskie_bolnzei_2/0-98|загаловак = Кафедра хирургических болезней №2|фармат = |назва праекту = |выдавец = ТГМУ имени Абуали ибни Сино|дата доступу = 12 чэрвеня 2018|мова = ru|копія = |дата копіі = |камэнтар = }}</ref>). У 1945—1955 — загадчык катэдры шпітальнай хірургіі {{Не перакладзена|Букавінскі дзяржаўны мэдычны ўнівэрсытэт|Чарнавецкага мэдычнага інстытуту|uk|Буковинський державний медичний університет}}<ref>{{Спасылка|аўтар = |імя = |прозьвішча = |аўтарlink = |суаўтары = |дата публікацыі = |url = http://su.bsmu.edu.ua/history|загаловак = Погляд у історію кафедри|фармат = |назва праекту = Історія кафедри|выдавец = Кафедра хірургії №2 БДМУ|дата доступу = 12 чэрвеня 2018|мова = uk|копія = |дата копіі = |камэнтар = }}</ref>. == Працы == Навуковыя працы па пытаньнях хірургіі дзіцячага ўзросту, гнойнай хірургіі і траўматалёгіі. * «Матэрыялы да вывучэньня пытаньня па этыялёгіі і патагенэзе зьнявечвальных артрытаў» (1929, экспэрымэнтальнае дасьледаваньне) * «Дзіцячая хірургія» (1933, падручнік) * «Матэрыялы да вывучэньня пытаньня па этыялёгіі і патагенэзе зьнявечвальных артрытаў» (1934, доктарская дысэртацыя) * «Патагенэз, клініка і лекаваньне ляктацыйнага мастыту» (1936, манаграфія) == Прэміі і ўзнагароды == [[Доктар мэдыцынскіх навук]] (1934), [[прафэсар]] (1935). Заслужаны дзяяч навукі [[Таджыцкая ССР|Таджыцкай ССР]] (1945). [[Ордэн Працоўнага Чырвонага Сьцяга]], мэдалі. == Ушанаваньне памяці == У Чарнаўцах на доме, дзе жыў Аляксандар Мангейм, усталяваная памятная дошка. == Крыніцы == {{зноскі}} == Літаратура == * {{Літаратура/БелЭн|10}} * {{Кніга |аўтар = |імя = |прозьвішча = |частка = |загаловак = Сторінки історії: Бібліографічний довідник завідувачів кафедр та професорів Буко­винської державної медичної академії (1944—1998) |арыгінал = |спасылка = |адказны = За ред акад. АНВШ України, професора В.П.Пішака |выданьне = |месца = Чернівці |выдавецтва = |год = 1999 |том = |старонкі = |старонак = |сэрыя = |isbn = |наклад = }} == Вонкавыя спасылкі == * ''В. В. Білоус''. [https://web.archive.org/web/20191211004418/http://esu.com.ua/search_articles.php?id=61588 МА́НГЕЙМ Олександр Юхимович] {{ref-uk}} // [[Энцыкляпэдыя сучаснай Украіны|Енциклопедія сучасної України]] * [https://web.archive.org/web/20180618050824/http://medlib.bsmu.edu.ua/mangejm-oleksandr-yuhymovych/ Мангейм Олександр Юхимович] {{ref-uk}} // Бібліотека [[Букавінскі дзяржаўны мэдычны ўнівэрсытэт|БДМУ]] {{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Мангейм, Аляксандар Яўхімавіч}} [[Катэгорыя:Дактары мэдычных навук]] [[Катэгорыя:Беларускія хірургі]] [[Катэгорыя:Выпускнікі Парыскага ўнівэрсытэту‎]] [[Катэгорыя:Выкладчыкі БДМУ]] [[Катэгорыя:Выкладчыкі БДУ]] [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў Менску]] kj5zd2v3ca6ouzz2sfmj999wydbalga Хаім Доў Гурвіч 0 203975 2699332 2381938 2026-11-07T12:12:20Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 2699332 wikitext text/x-wiki '''Хаім Доў Гурвіч''' (нар. 1865 г., [[Горкі]], Магілёўскай губэрні — 1927, [[Масква]]) — каморнік, эканаміст, адзін з тэарэтыкаў гэбрайскага каапэратыўнага руху, рэдактар і публіцыст на [[ідыш]] і [[Расейская мова|маскальскай]] мовах. == Біяграфія == Нарадзіўся ў сям’і Зусмана Гурвіча, мэлямэда (настаўніка). У 1887 годзе скончыў Горацкую каморніцка-агранамічную вучэльню. Затым вывучаў філязофію ў Венскім унівэрсытэце, а ў 1900 годзе — палітычную эканомію ў Бэрлінскім унівэрсытэце. У 1901 абараніў доктарскую дысэртацыю «Разьвіцьцё чалавечых патрэб і сацыяльная дыферэнцыяцыя грамадзтва». Пасьля прыехаў у Варшаву і пачаў працаваць журналістам. У 1901—1903 гг. быў сурэдактарам штотыднёвых выданьняў на ідышы «Ды юдышэ фольксцайтунг» і «Ды юдышэ фроен вэльт». Затым працаваў супрацоўнікам і чальцом рэдкалегіі ў штодзённай газэце на ідышы «Дэр фрайнд» (Пецярбург). Друкаваў там публіцыстычныя і эканамічныя артыкулы ў рубрыцы «З гэбрайскага эканамічнага жыцьця». У 1901—1903 гг. друкаваўся таксама ў пэрыядычных выданьнях на ідыш «Арбайтэр фрайнд» і «Ідышэ экспрэс», «Хацэфіра», «Хашылёах», «Ахіасаф» і «Хаэшколь» і ў маскальскіх выданьнях. У 1902 годзе быў рэдактарам штотыднёвіку «Фольксцайтунг». У 1912—1915 гг. — рэдактар эканамічнага аддзелу часопісу «Ды ідышэ вэльт», а ў 1913—1914 гг. — сурэдактар часопісу «Ды ідышэ каапэрацые». Пасьля рэвалюцыі 1917 году жыў у Менску, Вільні, Варшаве і Маскве. == Працы == * «Die Entwickelung der menschlichen Bedürfnisse u. die sociale Gliederung d. Gesellschaft» («Разьвіцьцё чалавечых патрэбаў і сацыяльная дыфэрэнцыяцыя грамадзтва»), дысэртацыя) — Ляйпцыг: 1901. * «Хамамон» (Асновы палітычнай эканоміі). Выд. «Тушыя», 1900. * «Кооперация и еврейское местечко» (у суаўт. з І. Навакоўскім) — М.: 1925. == Літаратура == * Френкель, А. С. Восхождение и закат «ДЕР ФРАЙНД» — первой в России ежедневной газеты на идише (1903—1914) // Архив еврейской истории. Международный исследовательский центр российского и восточноевропейского еврейства / Гл. ред. О. В. Будницкий. Т. 6. — М. : Российская политическая энциклопедия (РОССПЭН), 2011. — 350 с, ил. == Вонкавыя спасылкі == * [https://web.archive.org/web/20190722101833/https://www.rujen.ru/index.php/%D0%93%D1%83%D1%80%D0%B2%D0%B8%D1%86_%D1%85%D0%B0%D0%B8%D0%BC-%D0%B4%D0%BE%D0%B2 Гурвич Хам Дов] // Российская еврейская энциклопедия * [https://web.archive.org/web/20181225215438/http://biografija.txru.ru/g/gurvich-haim-dov Гурвич Хам Дов] {{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Гурвіч, Хаім Доў}} [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў Горках]] [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1905 годзе]] [[Катэгорыя:Выпускнікі Беларускай сельскагаспадарчай акадэміі]] [[Катэгорыя:Памерлі ў Маскве]] [[Катэгорыя:Журналісты]] [[Катэгорыя:Рэдактары]] [[Катэгорыя:Публіцысты]] c7hmmp8lzqcugr39v4yf7rares56hw8 Вікіпэдыя:Запыты на перанос 4 204148 2699385 2699298 2026-11-07T16:40:39Z Ліцьвін 847 /* Бар (элемэнт) → Барый (элемэнт) */ вынік 2699385 wikitext text/x-wiki {{/Шапка}}<!-- НЕ ВЫДАЛЯЙЦЕ ГЭТЫ РАДОК, ПІШЫЦЕ ПАД ІМ. І не забывайцеся на загаловак == Старая назва → Новая назва == plz don’t remove this comment and don’t forget to make a headline --> == [[Бар (элемэнт)]] → [[Барый (элемэнт)]] == {{Пачатак закрытай сэкцыі}} Паводле {{Кніга|частка=Спецыфічныя асаблівасці тэрмінаў|загаловак=Беларуская мова. Прафесійная лексіка для педагогаў: вучэбны дапаможнік для студэнтаў устаноў вышэйшай адукацыі па педагагічных спецыяльнасцях|аўтар=[[Зьміцер Дзятко|Дзятко Д. В.]], Забаштанская А. І., Лобань Н. П., Радзіваноўская Н. А.|адказны=Пад рэдакцыяй Д. В. Дзятко|месца=Мн.|выдавецтва=«Беларусь»|год=2012|старонкі=41|isbn=978-985-01-0990-3}}, тэрмін бар (барый), зафіксаваны некаторымі выданнямі, утвораны з парушэннем нормаў літаратурнай мовы. --[[Удзельнік:Jarash|Jarash]] ([[Гутаркі ўдзельніка:Jarash|гутаркі]]) 01:14, 19 верасьня 2026 (+03) :{{Супраць}}. Гэты разьдзел [[ВП:Правапіс|кіруецца Беларускім клясычным правапісе]] ў кадыфікацыі 2005 году, дзе ўяўна згадана пра бар. БКП 4:17 ''Шэраг уласнабеларускіх і пазычаных назоўнікаў мужчынскага роду афармляецца бяз малахарактэрнае для беларускае мовы фіналі -ій/-ый: хімічныя тэрміны: алюмін, амон, '''бар''', ванад, галь, гафн, гель, герма́н, дэўтэр, інд, ірыд, і́тар, кадм, каліфорн, каль, кальц, магн, на́тар, осм, рад, самар'' [[Удзельнік:Dymitr|Dymitr]] ([[Гутаркі ўдзельніка:Dymitr|гутаркі]]) 08:32, 19 верасьня 2026 (+03) ::Нiчога ня маю супраць, але ў Расійска-беларуска-яўрэйскім слоўніку хімічнай тэрміналёгіі 1927 году перадаецца як «рады». [[Удзельнік:Jarash|Jarash]] ([[Гутаркі ўдзельніка:Jarash|гутаркі]]) 17:11, 20 верасьня 2026 (+03) ::Яшчэ ў падручніку па хіміі Ш. Брохеса 1932 году спакойна ўжываюцца і кальцый, і магній, і алюміній, і радый. [[Удзельнік:Jarash|Jarash]] ([[Гутаркі ўдзельніка:Jarash|гутаркі]]) 17:35, 20 верасьня 2026 (+03) :::Вітаю. Разумею, што існуюць шмат розных варыянтаў у розных дапаможніках, слоўніках і падручніках, але ж БКП мае перавагу над усімі крыніцамі, калі ягоныя правілы даюць адназначны адказ, што і замацавана [[ВП:Правапіс|тут]]. [[Удзельнік:Dymitr|Dymitr]] ([[Гутаркі ўдзельніка:Dymitr|гутаркі]]) 19:01, 20 верасьня 2026 (+03) ::::З улікам правілаў кадыфікаваных БКП прапаную ўжо зьняць запыт. [[Удзельнік:Dymitr|Dymitr]] ([[Гутаркі ўдзельніка:Dymitr|гутаркі]]) 12:46, 7 лістапада 2026 (+03) === Вынік === Згодна з правілам [[Вікіпэдыя:Правапіс]] назва Бар зьяўляецца карэктнай. --[[Удзельнік:Ліцьвін|Ліцьвін]] ([[Гутаркі ўдзельніка:Ліцьвін|гутаркі]]) 19:40, 7 лістапада 2026 (+03) == [[Беларускі экзархат]] → [[Беларуская праваслаўная царква]] == * {{Прапаную і падтрымліваю}} перанос, бо «16 згадак назвы Беларуская праваслаўная царква пры 14 для Беларускага экзархату» нават на вэб-бачыне Расейскай праваслаўнай царквы ({{Навіна|аўтар=|загаловак=Зарэгістраваная новая рэдакцыя Статуту Беларускай праваслаўнай царквы|спасылка=https://www.patriarchia.ru/db/text/5950176.html|выдавец=[[Расейская праваслаўная царква]]|мова=ru|дата публікацыі=12 жніўня 2022}}). Таксама ў самой Беларусі гэта адзіная назва, якую падае [[Адзіны дзяржаўны рэгістар юрыдычных асобаў і індывідуальных прадпрымальнікаў]].—[[Удзельнік:W]] 11:43, 26 ліпеня 2025 (СКЧ+3) == [[Гронінген (горад)]] → [[Гронінген]] == {{Пачатак закрытай сэкцыі}} Прапаную адразу чатыры артыкулы на перанос, як то [[Гронінген (горад)]], [[Утрэхт (горад)]] у [[Утрэхт]], [[Залятурн (горад)]] у [[Залятурн]]. У кожным выпадку горад першасны, а адпаведныя правінцыі/кантоны ўжо другасныя, то бок іхныя назвы паходзяць ад згаданых гарадоў. Таксама прапаную перанесьці [[Портсмут (горад)]] у [[Портсмут]], бо гэты горад значна большы і важны за ўсе астатнія існыя, мяркую, што яны былі названыя ў гонар менавіта ангельскага места. --[[Удзельнік:Dymitr|Dymitr]] ([[Гутаркі ўдзельніка:Dymitr|гутаркі]]) 23:24, 27 лістапада 2025 (+03) : Пагаджуся, бо меркаваньне адпавядае правілу [[Вікіпэдыя:Неадназначнасьць]]. --[[Удзельнік:Ліцьвін|Ліцьвін]] ([[Гутаркі ўдзельніка:Ліцьвін|гутаркі]]) 15:31, 28 лістапада 2025 (+03) ::З улікам, што самі артыкулы прызначэньня ўжо існуюць, я маю памылку пры спробе пераносу. Прашу зрабіць перанос. [[Удзельнік:Dymitr|Dymitr]] ([[Гутаркі ўдзельніка:Dymitr|гутаркі]]) 23:01, 28 лістапада 2025 (+03) ::Дзякуй! [[Удзельнік:Dymitr|Dymitr]] ([[Гутаркі ўдзельніка:Dymitr|гутаркі]]) 22:42, 7 сьнежня 2025 (+03) {{Канец закрытай сэкцыі}} === Вынік === Пераносы выкананыя. --[[Удзельнік:Ліцьвін|Ліцьвін]] ([[Гутаркі ўдзельніка:Ліцьвін|гутаркі]]) 10:57, 8 сьнежня 2025 (+03) == [[Ухань]] → [[Ухань|Вухань]] == ''Удзельнік [[Удзельнік:Dymitr|Dymitr]] навошта-то стварыў плашку пераносу на старонцы «Ухань». Я ня ведаю, навошта. Ніхто ня ведае.'' *Как бы там ні было, я {{супраць}} пераносу — няма ніякіх прычын яго рабіць. :'''1.''' ''Wǔ'' не вымаўляецца як ''ву'' — гэта /u/, хоць і можна пачуць нешта падобнае на /wu/. :'''2.''' У саміх жа правілах правапісу ([https://knihi.com/storage/pravapis2005.html Беларускі клясычны правапіс. Збор правілаў]) сказана наступнае: <blockquote> 49.Прыстаўное в ня пішацца: ― перад пачатковым о ў пазычаньнях і ўласных імёнах іншамоўнага паходжаньня: ода, опэра, орган, оргія, ордэн; Оксфард, Ом, Омск, Осака; ― перад пачатковым у ў бальшыні пазычаньняў і ўласных імёнаў іншамоўнага паходжаньня, як націскным: у́зус, у́к, у́льтра, у́льчы, у́мбра, у́мбры, у́нікум, у́нія (побач з ву́нія), у́нты, у́нтэр, у́рка, у́рна; У́жгарад, У́йпэшт, У́льбрыхт, У́піт, У́рбан; гэтак і ненаціскным: увэрту́ра, унівэрсытэ́т, уніка́льны, урага́н, утылі́та, Узда́, узьдзе́нскі, Уга́нда/Уґа́нда; унія́т, унія́цкі, унія́цтва (побач з вунія́т, вунія́цкі, вунія́цтва), уні́йны, уніта́рны; ― перад прыстаўкавым у: удвух, умова, урад, участак; узьнёслы, узрушыць; ― перад у паходжаньнем з в: удава, улада, уласнасьць, унук, учора, уюн. </blockquote> :'''3.''' Слова ўжо зафіксавана ў слоўніках, хоць і ў наркамаўскіх. --[[Удзельнік:Alexey Krotov|Alexey Krotov]] ([[Гутаркі ўдзельніка:Alexey Krotov|гутаркі]]) 02:09, 8 ліпеня 2025 (+03) :Дзякуй за разгорнуты і абгрунтаваны адказ. Зьняў запыт на перанос. — [[Удзельнік:Dymitr|Dymitr]] ([[Гутаркі ўдзельніка:Dymitr|гутаркі]]) 09:30, 8 ліпеня 2025 (+03) == [[Цёця]] → [[Цётка]] == Прапаную перанесці артыкул паводле крыніцаў: [https://verbum.by/abs/aunt], [https://www.skarnik.by/rusbel/94222]. З павагай, [[Удзельнік:097ллл|097ллл]] ([[Гутаркі ўдзельніка:097ллл|гутаркі]]) 12:57, 16 лютага 2025 (+03) : Падтрымліваю. «Цёця» — гэта не асноўная, а памяншальная форма ([https://verbum.by/abs/auntie auntie, aunty — цётачка, цёця]). --[[Удзельнік:Kazimier Lachnovič|Kazimier Lachnovič]] ([[Гутаркі ўдзельніка:Kazimier Lachnovič|гутаркі]]) 14:19, 16 лютага 2025 (+03) == [[Канстантын Васіль Астроскі]] → [[Канстанцін Канстанцінавіч Астроскі]] == {{Пачатак закрытай сэкцыі}} Вітаю, каханенькія-родненькія! Як маецеся? Прапаную перанесьці артыкул у [[Канстанцін Канстанцінавіч Астроскі]], бо паводле беларускіх крыніцаў, да таго ж энцыкляпэдычных, імя Канстанцін, а [[Віленскі прывілей 1563 году]] падае зь [[Імя па бацьку|імем па бацьку]]. З найлепшымі пажаданьнямі,—[[Удзельнік:W]] 13:35, 27 лістапада 2024 (UTC+3) : [[ВП:Правапіс]] (наркамаўскія крыніцы тут ня ўлічваюцца) + асноўнае абмеркаваньне мусіць датычыцца [[Канстантын Астроскі]], бо сын атрымаў імя бацькі і яны ня могуць розьніцца. --[[Удзельнік:Kazimier Lachnovič|Kazimier Lachnovič]] ([[Гутаркі ўдзельніка:Kazimier Lachnovič|гутаркі]]) 13:42, 27 лістапада 2024 (+03) ::Дадаў крыніцу беларускім клясычным правапісам: «21 — 400 гадоў таму памёр Канстанцін Канстанцінавіч Астроскі» ({{Артыкул|аўтар=|загаловак=Каляндар: сакавік|спасылка=|адказны=гал.рэд. [[Андрэй Скурко]]|выданьне=[[Наша ніва]]|тып=газэта|выдавецтва=«[[Суродзічы]]»|год=6 сакавіка 2006|нумар=[https://pdf.kamunikat.org/download.php?item=11929-1.pdf 9 (559)]|старонкі=14|issn=1819-1614}}).—[[Удзельнік:W]] 14:09, 27 лістапада 2024 (UTC+3) ::Таксама дадаў крыніцу беларускім клясычным правапісам пра Канстанціна Іванавіча Астроскага праз запыт аднастайнасьці: «11 верасьня 1530 году у Вільні памёр князь Канстанцін Астроскі» ({{Навіна|аўтар=АП|загаловак=Ужо сёньня: дзень памяці Канстанціна Астроскага|спасылка=https://www.svaboda.org/a/28727456.html|выдавец=[[Беларуская служба Радыё Свабода|Беларуская служба Радыё «Свабода»]]|дата публікацыі=11 верасьня 2017|дата доступу=27 лістапада 2024}}).—[[Удзельнік:W]] 14:36, 27 лістапада 2024 (UTC+3) :::Дадаў спэцыялізаваныя крыніцы ў кожны з артыкулаў. Уласна пытаньне стаіць наступных спосабам: як перадаваць імёны літоўскіх (беларускіх) гістарычных постацяў — «Канстантын» (старасьвецкая традыцыя клясычнага правапісу, у тым ліку Беларускай эміграцыі) зь цьвёрдым «т» як іншыя пазычаньні з грэцкай мовый, або па-наркамаўску як «Канстанцін», нібы гэтая форма ёсьць засвоенай беларускай (а ня той жа Кастусь). --[[Удзельнік:Kazimier Lachnovič|Kazimier Lachnovič]] ([[Гутаркі ўдзельніка:Kazimier Lachnovič|гутаркі]]) 17:05, 27 лістапада 2024 (+03) ::::Дзякуй за крыніцы. Праўда, толькі ў адной з 3-х падаецца поўнае імя. Мяркую, што лепей «Канстанцін», бо «адзін з заснавальнікаў новай беларускай літаратуры» [[Канстанцін Вераніцын]]. Дый больш аднастайна выглядае з «Валянцін», дзе нават [[Валянцін (папа рымскі)]], хоць і іншамоўная традыцыя. Прапаную ўжываць «Канстанцін» для датычных Беларусі імёнаў, як у выпадку з Канстанцінамі Астроскімі. Уласна грэцкіх постацяў і іншых замежнікаў з такімі імёнамі называў бы праз «-ты-», хоць для манархаў і папаў, відаць, мае быць вынятак, як з Якавам-Джэймзам ды Карлам-Чарльзам.—[[Удзельнік:W]] 19:00, 27 лістапада 2024 (UTC+3) :::::У БКП-2005 няма такога падзелу. Наколькі я бачу, у беларускай клясычная традыцыі таго ж Вераніцына пісалі Канстантынам: «''апрацаваных праф. М. Піятуховічам рукапісах А. Рыпінскага твор перапісаны пад прозьвішчам “Канстантын Вераніцын” з зазначэньнем, што гэта псэўдонім''» [А. Адамовіч, На нівах і ўзвышшах беларускага слова: І. На падыходах да нашаніўства: 1) Ананімная спадчына сярэдзіны ХІХ в. ТАРАС НА ПАРНАСЕ, "Бацькаўшчына" 1956, № 21 (20 трав.), с. 2; № 22 (27 трав.), с. 2−3]. Канстантын — гэта не славянскае, а грэцкае імя, прытым ягонае беларускае засваеньне гэта ніяк не «Канстанцін», а Кастусь, таму мяккі «т» тут выглядае цалкам нелягічна і пасуе хіба датычна «Канстанцінаў» паводле савецкіх пасьведчаньняў аб нараджэньні і тых, хто сам сябе так пазыцыянуе. Пагатоў яшчэ ў выпадку імя Канстантын маем вытворны [[Канстантынопаль]], дзе напісаньне адзназначна праз цьвёрдае «т». --[[Удзельнік:Kazimier Lachnovič|Kazimier Lachnovič]] ([[Гутаркі ўдзельніка:Kazimier Lachnovič|гутаркі]]) 19:19, 27 лістапада 2024 (+03) : Я нічога ня маю супраць імён па бацьку, але гэтая норма не павінна быць абавязковай. Што тычыцца Канстантына, то мне больш даспадобы менавіта такая форма, але любую форму трэба аргумэнтаваць. --[[Удзельнік:Ліцьвін|Ліцьвін]] ([[Гутаркі ўдзельніка:Ліцьвін|гутаркі]]) 09:41, 28 лістапада 2024 (+03) {{Канец закрытай сэкцыі}} === Вынік === [[Вікіпэдыя:Правапіс|БКП-2005]] дазваляе абодва варыянты. Як выглядае, у спэцыялізаваных крыніцах клясычным моўным стандартам датычна гістарычных асобаў пераважае традыцыйная з данаркамаўскіх часоў старасьвецкая (і больш лягічная — з аглядам на назву даволі важнага для нашай гісторыі места [[Канстантынопаль]]) форма Канстантын, што ўласна і будзе ўжывацца датычна іншых артыкулаў пра гістарычных постацяў на падставве [[ВП:КВД]]. --[[Удзельнік:Kazimier Lachnovič|Kazimier Lachnovič]] ([[Гутаркі ўдзельніка:Kazimier Lachnovič|гутаркі]]) 11:25, 13 сьнежня 2024 (+03) == [[Іўеўскі раён]] → [[Івейскі раён]] == {{Пачатак закрытай сэкцыі}} Паводле заўвагі да п. 33 БКП-2005. --[[Удзельнік:Red_Winged_Duck|Red_Winged_Duck]] 13:13, 26 жніўня 2024 (+03) : Падтрымліваю. [[Зьміцер Саўка]] адмыслова падкрэсьліваў: «івейскі (не іўеўскі)» [https://books.google.by/books?id=c6mxDwAAQBAJ&pg=PA50&dq=%D1%96%D0%B2%D0%B5%D0%B9%D1%81%D0%BA%D1%96&hl=en&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&ved=2ahUKEwj3-tzDuZKIAxWGgv0HHXFNN-oQ6AF6BAgMEAI#v=onepage&q&f=false]. --[[Удзельнік:Kazimier Lachnovič|Kazimier Lachnovič]] ([[Гутаркі ўдзельніка:Kazimier Lachnovič|гутаркі]]) 13:30, 26 жніўня 2024 (+03) {{Канец закрытай сэкцыі}} === Вынік === Зрабіў перанос артыкулаў. --[[Удзельнік:Kazimier Lachnovič|Kazimier Lachnovič]] ([[Гутаркі ўдзельніка:Kazimier Lachnovič|гутаркі]]) 14:33, 3 верасьня 2024 (+03) == «-ае» → «-ай» == {{Пачатак закрытай сэкцыі}} Вітаю! Прашу перанесьці катэгорыі паводле [[Вікіпэдыя:Пагадненьні па назвах артыкулаў#Сынанімічныя словы|Вікіпэдыя:Пагадненьні па назвах артыкулаў §&nbsp;Сынанімічныя словы]]: * «[[:Катэгорыя:Выканаўчая ўлада Берасьцейскае вобласьці]]» → «'''[[:Катэгорыя:Выканаўчая ўлада Берасьцейскай вобласьці]]'''»; * «[[:Катэгорыя:Выканаўчая ўлада Віцебскае вобласьці]]» → «'''[[:Катэгорыя:Выканаўчая ўлада Віцебскай вобласьці]]'''»; * «[[:Катэгорыя:Выканаўчыя камітэты Віцебскае вобласьці]]» → «'''[[:Катэгорыя:Выканаўчыя камітэты Віцебскай вобласьці]]'''»; * «[[:Катэгорыя:Выканаўчыя камітэты Гомельскае вобласьці]]» → «'''[[:Катэгорыя:Выканаўчыя камітэты Гомельскай вобласьці]]'''»; * «[[:Катэгорыя:Выканаўчыя камітэты Менскае вобласьці]]» → «'''[[:Катэгорыя:Выканаўчыя камітэты Менскай вобласьці]]'''»; * «[[:Катэгорыя:Раённыя выканаўчыя камітэты Віцебскае вобласьці]]» → «'''[[:Катэгорыя:Раённыя выканаўчыя камітэты Віцебскай вобласьці]]'''»; * «[[:Катэгорыя:Раённыя выканаўчыя камітэты Берасьцейскае вобласьці]]» → «'''[[:Катэгорыя:Раённыя выканаўчыя камітэты Берасьцейскай вобласьці]]'''»; * «[[:Катэгорыя:Агульныя суды Берасьцейскае вобласьці]]» → «'''[[:Катэгорыя:Агульныя суды Берасьцейскай вобласьці]]'''»; * «[[:Катэгорыя:Агульныя суды Віцебскае вобласьці]]» → «'''[[:Катэгорыя:Агульныя суды Віцебскай вобласьці]]'''»; * «[[:Катэгорыя:Агульныя суды Гарадзенскае вобласьці]]» → «'''[[:Катэгорыя:Агульныя суды Гарадзенскай вобласьці]]'''»; * «[[:Катэгорыя:Сьледчыя службы Берасьцейскае вобласьці]]» → «'''[[:Катэгорыя:Сьледчыя службы Берасьцейскай вобласьці]]'''»; * «[[:Катэгорыя:Сьледчыя службы Віцебскае вобласьці]]» → «'''[[:Катэгорыя:Сьледчыя службы Віцебскай вобласьці]]'''»; * «[[:Катэгорыя:Сьледчыя службы Менскае вобласьці]]» → «'''[[:Катэгорыя:Сьледчыя службы Менскай вобласьці]]'''»; * «[[:Катэгорыя:Пракуратура Берасьцейскае вобласьці]]» → «'''[[:Катэгорыя:Пракуратура Берасьцейскай вобласьці]]'''»; * «[[:Катэгорыя:Пракуратура Віцебскае вобласьці]]» → «'''[[:Катэгорыя:Пракуратура Віцебскай вобласьці]]'''»; * «[[:Катэгорыя:Пракуратура Гарадзенскае вобласьці]]» → «'''[[:Катэгорыя:Пракуратура Гарадзенскай вобласьці]]'''»; * «[[:Катэгорыя:Пракуратура Гомельскае вобласьці]]» → «'''[[:Катэгорыя:Пракуратура Гомельскай вобласьці]]'''»; * «[[:Катэгорыя:Пракуратура Магілеўскае вобласьці]]» → «'''[[:Катэгорыя:Пракуратура Магілёўскай вобласьці]]'''»; * «[[:Катэгорыя:Пракуратура Менскае вобласьці]]» → «'''[[:Катэгорыя:Пракуратура Менскай вобласьці]]'''»; * «[[:Катэгорыя:Суды Менскае вобласьці]]» → «'''[[:Катэгорыя:Суды Менскай вобласьці]]'''»; * «[[:Катэгорыя:Суды Магілеўскае вобласьці]]» й «[[:Катэгорыя:Суды Магілёўскае вобласьці]]» → «'''[[:Катэгорыя:Суды Магілёўскай вобласьці]]'''»; * «[[:Катэгорыя:Суды Гарадзенскае вобласьці]]» → «'''[[:Катэгорыя:Суды Гарадзенскай вобласьці]]'''»; * «[[:Катэгорыя:Суды Віцебскае вобласьці]]» → «'''[[:Катэгорыя:Суды Віцебскай вобласьці]]'''». З павагай, [[Удзельнік:097ллл|097ллл]] ([[Гутаркі ўдзельніка:097ллл|гутаркі]]) 19:13, 25 жніўня 2024 (+03) : Запыт мае сэнс, калі яго хтосьці выканае з дапамогай бота. На жаль, сьцяг адміністратара тут не дае ніякіх пераваг: такія пераносы можна зрабіць толькі цалкам уручную — як і звычайнаму ўдзельніку. --[[Удзельнік:Kazimier Lachnovič|Kazimier Lachnovič]] ([[Гутаркі ўдзельніка:Kazimier Lachnovič|гутаркі]]) 12:16, 26 жніўня 2024 (+03) :: Дзякую за адказ і тлумачэньне! [[Удзельнік:097ллл|097ллл]] ([[Гутаркі ўдзельніка:097ллл|гутаркі]]) 12:24, 26 жніўня 2024 (+03) {{Канец закрытай сэкцыі}} === Вынік === Катэгорыі былі перанесеныя. Дзякую за дапамогу. З павагай, [[Удзельнік:097ллл|097ллл]] ([[Гутаркі ўдзельніка:097ллл|гутаркі]]) 18:08, 1 верасьня 2024 (+03) == [[Марк Цукербэрґ]] → [[Марк Цукербэрг]] == {{Пачатак закрытай сэкцыі}} Трэба перанесьці старонку «[[Марк Цукербэрґ]]» у «'''[[Марк Цукербэрг]]'''» паводле [[Вікіпэдыя:Пагадненьні па назвах артыкулаў#Агульныя|ВП:ПНА §&nbsp;Агульныя]]. З павагай, [[Удзельнік:097ллл|097ллл]] ([[Гутаркі ўдзельніка:097ллл|гутаркі]]) 21:40, 21 жніўня 2024 (+03) {{Канец закрытай сэкцыі}} === Вынік === Зрабіў перанос згодна з [[Вікіпэдыя:Пагадненьні па назвах артыкулаў#Агульныя|ВП:ПНА §&nbsp;Агульныя]]: «''Літара „Ґ ґ“ у назвах артыкулаў не выкарыстоўваецца, замест яе ўжываецца літара „Г г“''». --[[Удзельнік:Kazimier Lachnovič|Kazimier Lachnovič]] ([[Гутаркі ўдзельніка:Kazimier Lachnovič|гутаркі]]) 21:54, 21 жніўня 2024 (+03) : Дзякую! [[Удзельнік:097ллл|097ллл]] ([[Гутаркі ўдзельніка:097ллл|гутаркі]]) 22:22, 21 жніўня 2024 (+03) == [[Бягомель]] → [[Бегамля]] == {{Пачатак закрытай сэкцыі}} # [https://knihi.com/storage/pravapis2005.html БКП-2005]: '''Бегамля''' й Бягомель. # {{Літаратура/Слоўнік назваў населеных пунктаў/Віцебская вобласьць}} С. 65: Бяго́мль (Бяго́мля, '''Бе́гамля'''). # {{Літаратура/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Віцебская вобласьць}} С. 242: Бяго́мль, Бяго́мля, '''Бе́гамля'''. З трох прывыдзеных спэцыялізаваных крыніц ва ўсіх трох сустракаецца назва ''Бегамля''. З улікам прыведзеных крыніц, а таксама адназначнасьці ўтварэньня прыметніку ''бегамскі'' (адзін з двух магчымых варыянтаў паводле БКП), варта зрабіць назву ''Бегамля'' асноўнай, а ўсе вытворныя назвы зьмяніць на ''бегамскі''. --[[Удзельнік:Red_Winged_Duck|Red_Winged_Duck]] 19:29, 20 жніўня 2024 (+03) * Падам дзьве крыніцы на Бягомель як асноўную або адзіную форму: [[Вінцук Вячорка]], [https://www.svaboda.org/a/27108434.html Чаму па-беларуску немагчыма сказаць «нерв» і «Лукомль»], [[Радыё Свабода]], 3 ліпеня 2015 г.; [[Алесь Разанаў|Разанаў А.]] Этымалагічныя эцюды // Лiтаратура і мастацтва. № 18, 6 траўня 2022. С. 11. Калі правяраць ужываньне, то ў крыніцах клясычным правапісам, як выглядае, трохі часьцей ужываецца варыянт Бягомель (паводле гугл-кніг, Запісы БІНіМ, 1966. С. 71; Найдзюк Я. Беларусь учора і сяньня: папулярны нарыс з гісторыі Беларусі. 1993. С. 320; Спадчына, 1993. С. 3). Зрэшты, з улікам прыкладнага парытэту ва ўжываньні, у свой час абраў Бягомель праз большую звыкласьць-пазнавальнасьць і адпаведнасьць назьве ў гістарычных крыніцах. --[[Удзельнік:Kazimier Lachnovič|Kazimier Lachnovič]] ([[Гутаркі ўдзельніка:Kazimier Lachnovič|гутаркі]]) 23:40, 20 жніўня 2024 (+03) :: Зрэшты, у першай крыніцы: «Бягомель (Бегамля і Бегам’е)», а таксама «Прыметнікі ад іх таксама бязь зьбегаў: лукамскі, рослаўскі, бегамскі, Супраскі манастыр». --[[Удзельнік:Red_Winged_Duck|Red_Winged_Duck]] 00:19, 21 жніўня 2024 (+03) ::: Так, пытаньне няпростае. Падам яшчэ прыклады ўжываньня прыметніка бягомельскі (дакладней — «Бягомельскі раён)»: Беларускі зборнік. Т. 10, 1959. С. 187; Анамастычны слоўнік твораў Якуба Коласа. 1990. С. 108; Віцьбіч Ю. Антыбальшавіцкія паўстаньні і партызанская барацьба на Беларусі. 1996. С. 210. «Бегамскі раён» знайшоў толькі ў Нашай Ніве (№ 1, 9 студзеня 2003). Усё ж мяркую, што лепей спыніцца на больш пазнавальных формах, бо наўрад ці можа сьцьвярджаць, што пара Бегамля-бегамскі чымсьці аб'ектыўна лепшая за пару Бягомель-бягомельскі. --[[Удзельнік:Kazimier Lachnovič|Kazimier Lachnovič]] ([[Гутаркі ўдзельніка:Kazimier Lachnovič|гутаркі]]) 13:20, 21 жніўня 2024 (+03) :::: Я ня бачу праблемы, калі пара будзе Бягомель-бегамскі, бо толькі для [[Сьпіс раёнаў Беларусі паводле альфабэту|раёнаў]] мы бачым шмат выпадкаў і зьмены націскаў, і ўжываньня розных суфіксаў у варыянтах з падобнымі між сабой формамі. За пару Бягомель-бегамскі будзе і тое, што абодва варыянты ёсьць у БКП, акрамя гэтага ''бегамскі'' (і толькі) згадваецца ў прадмове да нарматыўнага даведніку (глядзіце абмеркаваньне ніжэй), а таксама ў прыведзеным вамі артыкуле РС. Пры гэтым ''Бегамля'' маецца ў найбольш аўтарытэтных тапанімічных крыніцах, а таксама ў БКП. Што да ''бягомельскага'', то хоць і маем меркаваньне Вячоркі, але яно не забараняе ўжываць іншыя формы. Калі ж выходзіць за межы БКП (''бягомельскі''), то тут без варыянтаў самым папулярным варыянтам будзе Бягомль-бягомльскі нават у крыніцах клясычным правапісам. --[[Удзельнік:Red_Winged_Duck|Red_Winged_Duck]] 12:49, 22 жніўня 2024 (+03) ::::: Хтосьці выявіў непасьлядоўнасьць? Дык давайце тады будзем усюды непасьлядоўнымі. Цудоўны падыход. Мінус аўтарытэты. Мінус лягічнасьць. Навошта нейкія правілы, пасьлядоўнасьць, лягічнасьць, вядома лепш кіравацца прынцыпам «я так бачу». --[[Удзельнік:Ліцьвін|Ліцьвін]] ([[Гутаркі ўдзельніка:Ліцьвін|гутаркі]]) 13:44, 22 жніўня 2024 (+03) ::::: Сьпярша падам крыніцу, што форма Бягомель таксама лічыцца ўжыванай мясцовымі жыхарамі (як і Бегамля) — Язык: изменчивость и постоянство: к 70-летию Леонида Леонидовича Касаткина. — М., 1998. [https://books.google.by/books?id=0zxiAAAAMAAJ&q=%22%D0%B1%D1%8F%D0%B3%D0%BE%D0%BC%D0%B5%D0%BB%D1%8C%22&dq=%22%D0%B1%D1%8F%D0%B3%D0%BE%D0%BC%D0%B5%D0%BB%D1%8C%22&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&ved=2ahUKEwjSuJyv3oqIAxUE-AIHHSyPJnoQ6AF6BAgIEAI С. 84]. Яна ж, разам зь Бегамля, фіксуецца ў [[Ідыш-беларускі слоўнік|Ідыш-беларускім слоўніку]] (с. 204). Тое, што яе няма ў афіцыйным даведніку, выглядае як недагляд яго аўтараў. Асабіста мне гэтая форма выглядае лепшай, бо ва ўмовах браку нейкага рэгулятара, які б сваёй аўтарытэтнай пастановай абраў правільную назву, гэтая форма менш аддаляецца ад пісьмовых фіксацыяў назвы ў гістарычных крыніцах і, так, яна больш паходзіць на цяперашнюю афіцыйную назву, што робіць яе больш пазнавальнай для чытачоў. Што да вытворнага прыметніка, то пагаджуся з напісаным калегам: калі маем падставы захоўваць сыстэмнасьць, то навошта не рабіць гэтага? Няма нейкай аўтарытэтнай крыніцы, якая б ''абгрунтавана'' сьцьвярджала нейкую перавагу формы бегамскі над бягомельскі. Статыстыка ўжываньня адпаведных прыметнікаў у вартых даверу крыніцах таксама ня сьведчыць пра такую перавагу. Апроч таго, зноў можна зьвярнуцца да фактару пазнавальнасьці: бягомельскі больш паходзіць на цяперашнюю афіцыйную назву (хоць гэта, вядома, ня мусіць быць вызначальным крытэрым, але як дадатковы цалкам можа выкарыстоўвацца). --[[Удзельнік:Kazimier Lachnovič|Kazimier Lachnovič]] ([[Гутаркі ўдзельніка:Kazimier Lachnovič|гутаркі]]) 12:08, 23 жніўня 2024 (+03) :::::: Цікава, што ў прыведзеных вамі крыніцах ёсьць і назва Бегамля. Вы пішаце, што няма крыніцы, што б абгрунтавана сьцьвярджала перавагу формы ''бегамскі'', але няма і крыніцы пра перавагу формы ''бягомельскі'', а тут нагадаю, што формы ''бягомельскі'' ў БКП няма, затое БКП нам дае адразу два альтэрнатыўныя варыянты, якімі мы вольныя скарыстацца, і калі зь нейкіх прычынаў не задавальняе форма ''бягомскі'', то ёсьць форма ''бегамскі'' і для сыстэмнасьці ізноў жа ў БКП ёсьць форма ''Бегамля'', пры гэтым яна ж ёсьць ва ўсіх асноўных крыніцах, прыведзеных у гэтым абмеркаваньні. Бегамля-бегамскі — захоўвае і сыстэмнасьць, і не адыходзіць ад БКП, інакш варта ўдакладніць правіла [[ВП:Правапіс]] і пералічыць у ім выпадкі, калі дазваляецца адыходзіць ад яго. --[[Удзельнік:Red_Winged_Duck|Red_Winged_Duck]] 13:03, 23 жніўня 2024 (+03) ::::::: Магу хіба працытаваць Вінцука Вячорку, які напісаў, што гэта складанае пытаньне. Гэта можна лічыць сьведчаньнем таго, што пераканаўчага мовазнаўчага абгрунтаваньня на карысьць нейкай пэўнай формы тут не існуе. Адпаведна, даводзіцца пераходзіць да іншых важных для Беларускай Вікіпэдыі прынцыпаў — пазнавальнасьці і сыстэмнасьці, якім больш адпавядае пара Бягомель — бягомельскі. Усё ж, БКП-2005 не ставіў на мэту падаць усе магчымыя варыянты прыметнікаў, вытворных ад уласных назваў (асабліва, калі тыя варыянты не выклікаюць нейкіх цяжкасьцяў у пляне словаўтварэньня), наяўнасьць бягомельскі ў пачатковым праекце нармалізацыі і яго выкарыстаньне ў выданьнях клясычным моўным стандартам, на маю думку, сьведчыць, што гэты прыметнік наўрад ці можна лічыць не адпаведным [[ВП:Правапіс]], хоць ён і не ўпамінаецца ў БКП-2005 (але — што напраўду мае значэньне — не супярэчыць пададзеным там правілам). --[[Удзельнік:Kazimier Lachnovič|Kazimier Lachnovič]] ([[Гутаркі ўдзельніка:Kazimier Lachnovič|гутаркі]]) 13:30, 23 жніўня 2024 (+03) :::::::: Мяне вельмі зацікавіў апошні аргумэнт, спадзяюся, гэта ня проста словы, каб апраўдаць абыход правіла [[Вікіпэдыя:Правапіс]]. Я нават занатую яго для ўжываньня ў наступных абмеркаваньнях. Хіба толькі хацеў бы ўдакладніць, што значыць, што нейкі тэрмін ці слова супярэчаць пададзеным у БКП правілам? --[[Удзельнік:Red_Winged_Duck|Red_Winged_Duck]] 12:38, 25 жніўня 2024 (+03) ::::::::: Чаму вы лічыце, што варыянт «Хатомель – хатомельскі» абыходзіць правіла [[Вікіпэдыя:Правапіс]] і супярэчаць пададзеным у БКП правілам? --[[Удзельнік:Ліцьвін|Ліцьвін]] ([[Гутаркі ўдзельніка:Ліцьвін|гутаркі]]) 13:48, 25 жніўня 2024 (+03) ::::::::: Правіла мае наступную фармулёўку: «''Старадаўнія тапонімы на “зычны + ль” і вытворныя ад іх прыметнікі ў сучаснай беларускай мове аформіліся з устаўнымі галоснымі або іншымі фанэтычнымі зьменамі''», т.б. форма бягомльскі відавочна супярэчыць гэтаму правілу, бо мае спалучэньне “зычны + ль” без устаўной галоснай. Адпаведна, форма бягомельскі гэтаму правілу не супярэчыць, што дадаткова пацьвердзіў адзін з укладальнікаў БКП-2005 Вінцук Вячорка. Апроч таго гэтая форма ўжываецца ў вартых даверу крыніцах клясычным правапісам. Апошняе адрозьнівае гэты выпадак аб несыстэмнай пары Бярэзань — бярэзінскі, дзе сыстэмная форма бярэзанскі ня мае ніводнага прыкладу ўжываньня ў вартых даверу крыніцах. --[[Удзельнік:Kazimier Lachnovič|Kazimier Lachnovič]] ([[Гутаркі ўдзельніка:Kazimier Lachnovič|гутаркі]]) 12:23, 26 жніўня 2024 (+03) :::::::::: Тым ня менш, сп. Вячорка ўжывае «Бярэзанскі» [https://www.facebook.com/groups/pramovu/posts/вітаю-падкажыце-калі-горад-называецца-бярэзань-то-чаму-раён-бярэзінскі-а-не-бярэ/3036459039961757/ тут] і [https://www.svaboda.org/a/30530056.html тут]. Вось і аўтарытэтная крыніца. Пераносім у Бярэзанскі раён для сыстэмнасьці? --[[Удзельнік:Red_Winged_Duck|Red_Winged_Duck]] 12:54, 26 жніўня 2024 (+03) ::::::::::: Дзякую за пададзены прыклад. Знайшоў на РС яшчэ тры вынікі ўжываньня («Бярэзанскага»). Уласна я ня супраць пераносу. --[[Удзельнік:Kazimier Lachnovič|Kazimier Lachnovič]] ([[Гутаркі ўдзельніка:Kazimier Lachnovič|гутаркі]]) 13:06, 26 жніўня 2024 (+03) ::::::::::: Дзякуй, што ўзьнялі гэтае пытаньне. Атрымліваецца, што «Бярэзанскі раён». Я падтрымліваю перанос. --[[Удзельнік:Ліцьвін|Ліцьвін]] ([[Гутаркі ўдзельніка:Ліцьвін|гутаркі]]) 13:09, 26 жніўня 2024 (+03) : Дзіўна прыводзіць гэтыя крыніцы і прапанаваць перайменаваць артыкул у ''Бегамля''. Паўтор гісторыі пра [[Новахросты]]. --[[Удзельнік:Ліцьвін|Ліцьвін]] ([[Гутаркі ўдзельніка:Ліцьвін|гутаркі]]) 10:28, 21 жніўня 2024 (+03) :: Дзіўна бачыць, што адміністратар гэтага разьдзелу ігнаруе правілы, спачатку [[Вікіпэдыя:Правапіс]], цяпер [[Вікіпэдыя:Крыніцы, вартыя даверу]]. Хаця, магчыма, у гэтым няма нічога дзіўнага, а гэта праява сыстэмнага падыходу. P.S. Цікавая фіксацыя на падзеі, што адбылася больш за 10 гадоў таму, а [https://be-tarask.wikipedia.org/w/index.php?title=Вікіпэдыя:Адміністрацыя&diff=prev&oldid=2086389 гэта] нібыта і ня вы пісалі. --[[Удзельнік:Red_Winged_Duck|Red_Winged_Duck]] 12:55, 21 жніўня 2024 (+03) ::: Прыклады будуць, дзе я «ігнарую правілы, спачатку [[Вікіпэдыя:Правапіс]], цяпер [[Вікіпэдыя:Крыніцы, вартыя даверу]]»? --[[Удзельнік:Ліцьвін|Ліцьвін]] ([[Гутаркі ўдзельніка:Ліцьвін|гутаркі]]) 16:34, 21 жніўня 2024 (+03) :::: Дык мы ж сярод гэтых прыкладаў і знаходзімся. Давайце пачнем з простага, адкажыце на пытаньне: колькі аўтарытэтных крыніц вы прывялі за два апошнія абмеркаваньні? --[[Удзельнік:Red_Winged_Duck|Red_Winged_Duck]] 12:53, 22 жніўня 2024 (+03) ::::: Ня буду адцэньваць вашае пытаньне, а лепш задам сустрэчнае пытаньне: калі неабходныя аўтарытэтныя крыніцы ўжо прыведзеныя ў абмеркаваньнях і ў артыкулах, то дзе напісана, што ў кожным абмеркаваньні хтосьці павінен іх зноў прыводзіць і пры гэтым забаронена рабіць спасылкі на аўтарытэтныя крыніцы і на абмеркаваньні, дзе гэтыя аўтарытэтныя крыніцы прыведзеныя? Я вас не разумею, вы лічыце, што калі зноў і зноў у кожным паведамленьні прыводзіць аўтарытэтныя крыніцы, то толькі тады штосьці можна вырашыць? У вас вельмі дзіўны падыход. А можа вы ўсё ж што-небудзь па тэме скажыце? --[[Удзельнік:Ліцьвін|Ліцьвін]] ([[Гутаркі ўдзельніка:Ліцьвін|гутаркі]]) 13:34, 22 жніўня 2024 (+03) :::::: Гэта Вікіпэдыя — тут наогул ніхто нікому і нічога не павінен, але я дапамагу вам з адказам на маё пытаньне: возьмем абмеркаваньне пераносу [[Бягомскі раён]] і вашую фразу «''неабходныя аўтарытэтныя крыніцы ўжо прыведзеныя ў абмеркаваньнях і ў артыкулах''», артыкул мае роўна 0 крыніцаў на назву, у [[Абмеркаваньне:Бягомскі раён|абмеркаваньні]] вы падалі роўна 0 крыніцаў, артыкул да пераносу вы выставілі са спасылкай на абмеркаваньне, у якім, нагадаю, роўна 0 крыніцаў. Чамусьці сп. {{У|Kazimier Lachnovič}} шукае крыніцы і абмяркоўвае іх, фактычна рабіць вашую працу за вас. Вось уласна і адказ, хто ігнаруе правілы, а хто не. --[[Удзельнік:Red_Winged_Duck|Red_Winged_Duck]] 12:36, 23 жніўня 2024 (+03) ::::::: Дрэнная спроба пасварыць кагосьці. Я прачытаў артыкул [[Бягомель]] і БКП-2005 і мне гэтага дастаткова для таго, как зразумець, што слушнай формай у гэтай сытуацыі як раз зьяўляецца варыянт «Бягомель — бягомельскі». Таксама раю вам пачытаць абмеркаваньне — [[Вікіпэдыя:Форум/Архіў 15#Гомель у родным склоне]], якое вы пачалі і дзе я аргумэнтавана даказаў, што беларускімі назвамі зьяўляюцца Альгомель, Альпень, Будымель, Рамель, Рубель, Хотамель, Ястрабель, а не Альгомля, Альпеня, Будымля, Рамля, Рубля, Хотамля, Ястрабля. Заўважылі пасьлядоўнасьць? Пры гэтым ня гледзячы на гэтае, вы ўсё ж вырашылі прапанаваць перайменаваць «Бягомель» у «Бегамля». Такім чынам вы прапануецца адмовіцца ад карэктных беларускіх гістарычных назваў населеных пунктаў на карысьць скажоных. --[[Удзельнік:Ліцьвін|Ліцьвін]] ([[Гутаркі ўдзельніка:Ліцьвін|гутаркі]]) 14:34, 23 жніўня 2024 (+03) {{Канец закрытай сэкцыі}} === Вынік === Адмова ад пераносу. [[Бягомель]] — асноўная назва. --[[Удзельнік:Ліцьвін|Ліцьвін]] ([[Гутаркі ўдзельніка:Ліцьвін|гутаркі]]) 16:56, 5 красавіка 2025 (+03) == [[Бягомскі раён]] → [[Бягомельскі раён]] і г.д. == {{Пачатак закрытай сэкцыі}} Лічу, што назву трэба перайменаваць. Аргумэнтацыя тутака — [[Абмеркаваньне:Бягомскі раён#Назва]]. --[[Удзельнік:Ліцьвін|Ліцьвін]] ([[Гутаркі ўдзельніка:Ліцьвін|гутаркі]]) 12:54, 19 жніўня 2024 (+03) : Адміністратар сьвядома прапануе парушыць правіла [[Вікіпэдыя:Правапіс]]. Прашу зьвярнуць на гэта ўвагу. --[[Удзельнік:Red_Winged_Duck|Red_Winged_Duck]] 13:16, 19 жніўня 2024 (+03) :: Вы відавочна не чыталі [[Абмеркаваньне:Бягомскі раён#Назва]], бо я як раз прапануе зрабіць згодна з правілам [[Вікіпэдыя:Правапіс]]. --[[Удзельнік:Ліцьвін|Ліцьвін]] ([[Гутаркі ўдзельніка:Ліцьвін|гутаркі]]) 18:05, 19 жніўня 2024 (+03) * Заклік да абмеркаваньня наўрад ці варта азначаць парушэньнем, усё ж маем [[Вікіпэдыя:Кіруйцеся сумленнасьцю ўдзельнікаў]]. Асабіста я яшчэ ў абмеркаваньні ніжэй ([[Вікіпэдыя:Запыты_на_перанос#Катэгорыя:Краіны-сяброўкі_АПАД_→_Катэгорыя:Краіны-сяброўкі_НАТО]]) азначыў уласную пазыцыю, што варта максымальна трымацца менавіта за пададзеныя ў БКП-2005 формы, што да непасьлядоўнасьці, то ў лінгвістыцы наяўнасьць выняткаў з правілаў — звычайная рэч. Але зазначу, што ўзьнятае пытаньне, усё ж, не выглядае надта простым: форма «бягомельскі» даецца ў [https://knihi.com/storage/pravapis.html пачатковым праекце нармалізацыі клясычнага правапісу], таксама ў заўвагах да БКП-2005 (зьмешчаных на [[Беларуская Палічка|Беларускай Палічцы]] [https://files.knihi.com/Knihi/Sauka/Pravapis2005mat.zip/PravRecenz/paulaviec.doc]) ад выкладніка Гомельскага дзяржаўнага ўнівэрсытэту Зьмітра Паўлаўца ёсьць наступная: «''Падаецца, што прыметнікі ад тапонімаў на зычны + ль (заўвага В на с. 23) лепш за ўсё падпарадкаваць аднаму правілу, захоўваючы зычны ль: Бягомель — бягомельскі, Відамля — відомельскі, Лукамля — лукомельскі, як Хатомель — хатомельскі, Гомель — гомельскі, Лепель — лепельскі, Рубель — рубельскі. У прыметніках бегамскі й бягомскі, відамскі, лукомскі губляецца празрыстасць вытворнай асновы, можна падумаць, што словы ўтвораны ад назоўнікаў бегама ці бягома, відама, лукама, якіх у нашай мове, канечне ж, не існуе''». Магу хіба зрабіць здагадку, што аўтары БКП-2005 маглі ўлічыць традыцыю ўтварэньня адпаведнага прыметніка, замацаваную ў тэкстах да 1933 году. Варта яшчэ ўлічваць наяўнасьць раўнапраўнай формы «Бегамля» (якая ў БКП-2005 нават даецца першай). З улікам гэтага, магчыма, як кампраміс можна было б спыніцца на форме «Бегамскі». --[[Удзельнік:Kazimier Lachnovič|Kazimier Lachnovič]] ([[Гутаркі ўдзельніка:Kazimier Lachnovič|гутаркі]]) 16:48, 19 жніўня 2024 (+03) *: Каб рабіць такі кампраміс, трэба прызнаць, што форма «Бегамля» зьўляецца асноўнай. Але ж я раней ужо даказаў, што, як і ў іншых выпадках, як раз назва [[Бягомель]] зьяўляецца асноўнай. --[[Удзельнік:Ліцьвін|Ліцьвін]] ([[Гутаркі ўдзельніка:Ліцьвін|гутаркі]]) 18:05, 19 жніўня 2024 (+03) *: {{У|Kazimier Lachnovič}}, цытата з прадмовы да даведніку «[[Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь]]»: «У даведніку свядома абыйдзены адтапонімныя прыметнікі. Гэтая катэгорыя назваў фармуецца і функцыянуе пераважна ў вуснамоўным асяроддзі і, у адрозненне ад агульных слоў, мае вузкарэгіянальную прывязку. Працэс іх утварэння далёка не заўсёды падпарадкоўваецца законам граматыкі (''камунарскі'' ад ''Камуна'', ''дражанскі'' ад ''Дражня'', ''драгоцкі'' ад ''Драхча'', ''вугольскі'' ад ''Вуглы'', ''бегамскі'' ад ''Бегамля'', ''бярвіскі'' ад ''Бярвішча''). Ад адной і той жа назвы ў сістэмах розных дыялектных зон прыметнікі могуць быць утвораны па розных мадэлях (''будзянскі'', ''будняцкі'', ''будніцкі'', ''будлянскі'' ад ''Буда'', ''рудзінскі'' і ''руднянскі'' ад ''Рудня'', ''рошчаўскі'' і ''рошчынскі'' ад ''Рошча'')». --[[Удзельнік:Red_Winged_Duck|Red_Winged_Duck]] 19:19, 20 жніўня 2024 (+03) *:: Калі браць за асноўную назву форму Бегамля, то так, прыметнік ад гэтай формы ўтвараецца як бегамскі. Калі ж бярэм Бягомель, то як удакладніў адзін з укладальнікаў БКП-2005 Вінцук Вячорка вось [https://www.facebook.com/groups/pramovu/posts/3737377663203221/ тут], то лепей усё ж утвараць прыметнік бягомельскі, а не бягомскі. На гэтай падставе і з улікам наяўнасьці прыкладаў ужываньня (прытым у большай колькасьці за бягомскі і бегамскі), у тым ліку ў выданьнях клясычным правапісам, схіляюся да патрэбы пераносу. --[[Удзельнік:Kazimier Lachnovič|Kazimier Lachnovič]] ([[Гутаркі ўдзельніка:Kazimier Lachnovič|гутаркі]]) 22:50, 20 жніўня 2024 (+03) {{Канец закрытай сэкцыі}} === Вынік === Зрабіў перанос. --[[Удзельнік:Ліцьвін|Ліцьвін]] ([[Гутаркі ўдзельніка:Ліцьвін|гутаркі]]) 16:54, 5 красавіка 2025 (+03) == [[Маладэчна-2013 (футбольны клюб)]] → [[Маладэчна (футбольны клюб)]] == {{Пачатак закрытай сэкцыі}} Калі ласка, прашу перанесьці старонку [[Маладэчна-2013 (футбольны клюб)]] у [[Маладэчна (футбольны клюб)]], выдаліўшы адтуль перанакіраваньне. Ня мае правоў каб зрабіць гэта самастойна. Пасьля пераносу яшчэ адная старонка [[Маладэчна-ДЮСШ-4 (футбольны клюб)]] будзе выдаленая і будзе перанакіроўваць на [[Маладэчна (футбольны клюб)]], бо фактычна гэта ўсё адзін і той жа клюб. —<span style="text-shadow:grey 0.1em 0.15em 0.1em;">'''[[Удзельнік:Dymitr|<span style='color: red'>Dy</span><span style='color: green'>mi</span><span style='color: blue'>tr</span>]]'''</span> 22:59, 6 сакавіка 2023 (+03) {{Канец закрытай сэкцыі}} === Вынік === Зрабіў перанос [[Маладэчна-2013 (футбольны клюб)]] → [[Маладэчна (футбольны клюб)]]. --[[Удзельнік:Kazimier Lachnovič|Kazimier Lachnovič]] ([[Гутаркі ўдзельніка:Kazimier Lachnovič|гутаркі]]) 23:25, 6 сакавіка 2023 (+03) :Дзякуй. <span style="text-shadow:grey 0.1em 0.15em 0.1em;">'''[[Удзельнік:Dymitr|<span style='color: red'>Dy</span><span style='color: green'>mi</span><span style='color: blue'>tr</span>]]'''</span> 23:58, 6 сакавіка 2023 (+03) == Кумаркі Каталёніі → Раёны Каталёніі == {{Пачатак закрытай сэкцыі}} У катэгорыі [[:Катэгорыя:Раёны Гішпаніі|Раёны Гішпаніі]] цяпер маем [[:Катэгорыя:Кумаркі Каталёніі|кумаркі Каталёніі]] (відаць, праз каталянскую мову), а па-гішпанску яшчэ мусяць быць [[:Катэгорыя:Кумаркі Валенсіі|камаркі Валенсіі]], якія я паводле аналёгіі пасьпяшаўся назваць памылкова. Прапаную ўсе падкатэгорыі перайменаваць у раёны, каб пазьбегнуць блытаніны і розначытаньняў. --[[Удзельнік:Taravyvan Adijene|Taravyvan Adijene]] ([[Гутаркі ўдзельніка:Taravyvan Adijene|гутаркі]]) 08:19, 23 ліпеня 2022 (+03) : <s>{{Падтрымліваю}} --[[Удзельнік:Kazimier Lachnovič|Kazimier Lachnovič]] ([[Гутаркі ўдзельніка:Kazimier Lachnovič|гутаркі]]) 15:56, 23 ліпеня 2022 (+03)</s> : {{Падтрымліваю}} —<span style="text-shadow:grey 0.1em 0.15em 0.1em;">'''[[Удзельнік:Dymitr|<span style='color: red'>Dy</span><span style='color: green'>mi</span><span style='color: blue'>tr</span>]]'''</span> 17:14, 23 ліпеня 2022 (+03) А чаму раёны Гішпаніі нельга называць кумаркамі? Напрыклад па-гішпанску яны называюцца якраз кумаркамі — [[:es:Comarcas de España]]. Раёнамі яны называюцца толькі ў расейскай мове. Пры гэтым калі перакладаць гішпанскае слова «Comarcas» на беларускую мову праз Гугл-перакладчык, то атрымаем больш лягічнае для беларускай мовы слова «Паветаў». Я думаю мне ня трэба нікому тлумачыць адкуль у беларускай мове зьявілася слова «[[Раён]]». Таму адпаведная адмністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка Гішпаніі павінна называцца менавіта як [[кумарка]], а артыкул [[Паветы Гішпаніі]] павінен перанакіроўвацца на артыкул [[Кумаркі Гішпаніі]]. --[[Удзельнік:Ліцьвін|Ліцьвін]] ([[Гутаркі ўдзельніка:Ліцьвін|гутаркі]]) 10:11, 24 ліпеня 2022 (+03) : Сапраўды. Паглядзеў адпаведную катэгорыю ва ўкраінскім і польскім разьдзелах — там кумаркі (Кумарки, Comarki). Адпаведна, падтрымліваю гэты варыянт і дзякую за пільнасьць! --[[Удзельнік:Kazimier Lachnovič|Kazimier Lachnovič]] ([[Гутаркі ўдзельніка:Kazimier Lachnovič|гутаркі]]) 11:19, 24 ліпеня 2022 (+03) :: Спэцыяльна праверыў: ні ў водным разьдзеле з названых вышэй няма кумарак, ёсьць толькі камаркі ([[:pl:Kategoria:Comarki w Hiszpanii]], [[:uk:Категорія:Комарки Іспанії]] і [[:uk:Комарки Іспанії]]). Адпаведна трэба пераймяноўваць усе катэгорыі ці ў „камаркі“, ці ў „раёны“. :: Чарговы раз зьвяртаюся да правапарушальніка: чужыя камэнтары рэдагаваць забаронена правіламі Вікіпэдыі. Я напісаў менавіта так, як напісаў: „камаркі“ ў Валенсіі, „кумаркі“ ў Каталёніі. --[[Удзельнік:Taravyvan Adijene|Taravyvan Adijene]] ([[Гутаркі ўдзельніка:Taravyvan Adijene|гутаркі]]) 12:29, 28 ліпеня 2022 (+03) ::: Сапраўды, «камаркі» — не заўважыў адрозьненьня ў адну літару. Менавіта гэта варыянт і падтрымліваю, бо «раён» як назва адміністрацыйна-тэрытарыяльнай адзінкі — гэта нэалягізм, перанесены ў беларускую мову з расейскай савецкімі ўладамі. --[[Удзельнік:Kazimier Lachnovič|Kazimier Lachnovič]] ([[Гутаркі ўдзельніка:Kazimier Lachnovič|гутаркі]]) 13:26, 28 ліпеня 2022 (+03) {{Канец закрытай сэкцыі}} === Вынік === Усё перанёс пад камаркі.--[[Удзельнік:Artsiom91|Artsiom91]] ([[Гутаркі ўдзельніка:Artsiom91|гутаркі]]) 14:18, 2 жніўня 2024 (+03) == Corrections of file extensions == * [[:Файл:BelarusTV logo.gif]] → [[:Файл:BelarusTV logo.jpg]] * [[:Файл:Lapis Trubiacki - Kultpraśviet.gif]] → [[:Файл:Lapis Trubiacki - Kultpraśviet.jpg]] Hello! Sorry for writing in English. Please rename these two files that actually are JPEG files, not GIF.[[Удзельнік:Jonteemil|Jonteemil]] ([[Гутаркі ўдзельніка:Jonteemil|гутаркі]]) 23:56, 7 ліпеня 2022 (+03) : Done. Thanks for noticing. --[[Удзельнік:Kazimier Lachnovič|Kazimier Lachnovič]] ([[Гутаркі ўдзельніка:Kazimier Lachnovič|гутаркі]]) 22:13, 8 ліпеня 2022 (+03) == [[:Катэгорыя:Краіны-сяброўкі АПАД]] → [[:Катэгорыя:Краіны-сяброўкі НАТО]] == {{Пачатак закрытай сэкцыі}} {{Вікіпэдыст|W}} прыдумаў для НАТО абрэвіятуру АПАД і перайменаваў усе падкатэгорыі [[:Катэгорыя:Арганізацыя Паўночнаатлянтычнай дамовы|асноўнай катэгорыі]]. Варта вярнуць пад агульнапрынятую назву. --[[Удзельнік:Taravyvan Adijene|Taravyvan Adijene]] ([[Гутаркі ўдзельніка:Taravyvan Adijene|гутаркі]]) 10:48, 1 ліпеня 2022 (+03) : {{Супраць}}. Абрэвіятуру не прыдумляюць, бо тая ўтвараецца паводле правілаў [[Словаўтварэньне|словаўтварэньня]]. Гэты скарот АПАД існуе ў беларускамоўнай навуковай літаратуры, якую сустракаў у артыкулах беларускамоўнага кандыдата гістарычных навук [[Андрэй Валодзькін|Андрэя Валодзькіна]], які выкладае на [[Факультэт міжнародных адносін БДУ|Факультэце міжнародных адносін БДУ]]. НАТО ёсьць калькай, а не абрэвіятурай, і парушае [[Вікіпэдыя:Пагадненьні па назвах артыкулаў]]: «Замежныя імёны, назвы пажадана падаваць у беларускім напісаньні. Асноўны артыкул зьмяшчаецца на старонцы з разгорнутай назвай, а на старонцы з адпаведнай абрэвіятурай робіцца перанакіраваньне на асноўную. Прыклад: БНР і Беларуская Народная Рэспубліка». Інакш давядзецца пераймяноўваць створаны апанэнтам артыкул [[Аб’яднаны пашыральны інтэрфэйс ушытага ПЗ]], бо назва зь ягонай жа высновы апынецца «прыдуманай», як і ў шматлікіх іншых выпадках.--[[Удзельнік:W]] 16:26, 1 ліпеня 2022 (UTC+3) : Так, сапраўды, абрэвіятура АПАД зусім не зьўляецца распаўсюджанай, але ж асабіста мне больш да спадобы менавіта гэтая абрэвіятура, бо яна дакладна адпавядае поўнай назьве на беларускай мове. --[[Удзельнік:Ліцьвін|Ліцьвін]] ([[Гутаркі ўдзельніка:Ліцьвін|гутаркі]]) 21:11, 1 ліпеня 2022 (+03) :: Вітаю! Як маецеся? Вялікі дзякуй за падтрымку. Дадаў крыніцу ў навуковым часопісе, зацьверджаным [[Найвышэйшая атэстацыйная камісія Беларусі|Найвышэйшай атэстацыйнай камісіяй Беларусі]] для вычарпальнасьці. З найлепшымі пажаданьнямі,--[[Удзельнік:W]] 13:48, 1 ліпеня 2022 (UTC+3) Выкарыстаньне ўніфікаваных і агульнаўжываных у іншых мовах (ня толькі ангельскай) скаротаў датычна міжнародных (не беларускіх) арганізацыяў — гэта нармальная практыка ўсяго цывілізаванага сьвету. Пагатоў ніхто не забараняе падаваць у асноўным артыкуле беларускі скарот, які хоць часам і сустракаецца ў вартых даверу крыніцаў, але паводле статыстыкі ўжываньня ёсьць абсалютна не пазнавальным для чытачоў Вікіпэдыі ([[Радыё Свабода]]: [https://www.google.com/search?q=site%3Asvaboda.org+%22%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D0%B4%22&rlz=1C1CHBF_enBY850BY850&sxsrf=ALiCzsb8Fcs_45OO2AOL5mKcu69SOSTf5Q%3A1656779917369&ei=jXTAYrqDFrCX9u8PyOytyA0&ved=0ahUKEwj6_ceT0tr4AhWwi_0HHUh2C9kQ4dUDCA4&uact=5&oq=site%3Asvaboda.org+%22%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D0%B4%22&gs_lcp=Cgdnd3Mtd2l6EANKBAhBGAFKBAhGGABQ3BJYiBxg8hxoAXAAeACAAUCIAYABkgEBMpgBAKABAcABAQ&sclient=gws-wiz «апад»] — 1 вынік, [https://www.google.com/search?q=site%3Asvaboda.org+%22%D0%BD%D0%B0%D1%82%D0%BE%22&rlz=1C1CHBF_enBY850BY850&sxsrf=ALiCzsYvW33YUH4UjJ0eCx7NtG1U7Ti8fw%3A1656779923637&ei=k3TAYoPhJYj87_UPprKbkAs&ved=0ahUKEwjD9sWW0tr4AhUI_rsIHSbZBrIQ4dUDCA4&uact=5&oq=site%3Asvaboda.org+%22%D0%BD%D0%B0%D1%82%D0%BE%22&gs_lcp=Cgdnd3Mtd2l6EANKBAhBGAFKBAhGGABQmQJY-ARgwQZoAnAAeACAAVCIAZkCkgEBNJgBAKABAcABAQ&sclient=gws-wiz «НАТО»] — каля 2290 вынікаў, [https://www.google.com/search?q=site%3Asvaboda.org+%22%D0%BD%D0%B0%D1%82%D0%B0%22&rlz=1C1CHBF_enBY850BY850&sxsrf=ALiCzsaDe__JCHg7PovBcCz8V4Bri2Mwwg%3A1656780021681&ei=9XTAYt_wKOu39u8PssahmAs&ved=0ahUKEwifv6bF0tr4AhXrm_0HHTJjCLMQ4dUDCA4&uact=5&oq=site%3Asvaboda.org+%22%D0%BD%D0%B0%D1%82%D0%B0%22&gs_lcp=Cgdnd3Mtd2l6EANKBAhBGABKBAhGGABQAFhMYMYBaABwAHgAgAFPiAHhAZIBATOYAQCgAQHAAQE&sclient=gws-wiz «ната»] — 1220 вынікаў). Пэўны, што ў назвах катэгорыяў дакладна мае быць НАТО — з улікам практыкі ''абсалютна ўсіх'' балтыйскіх і славянскіх моўных разьдзелаў: pl Kategoria:Państwa należące do NATO, uk Категорія:Країни НАТО, lt Kategorija:NATO narės, ru Категория:Государства НАТО, bg Категория:Членове на НАТО, bs Kategorija:Države članice NATO-a, cs Kategorie:Státy NATO, hr Kategorija:Države članice NATO-a, hsb Kategorija:Čłonski stat NATO, rue Катеґорія:Державы НАТО, sk Kategória:Členovia NATO, sl Kategorija:Države pakta NATO, sr Категорија:Државе чланице НАТО-а. --[[Удзельнік:Kazimier Lachnovič|Kazimier Lachnovič]] ([[Гутаркі ўдзельніка:Kazimier Lachnovič|гутаркі]]) 19:53, 2 ліпеня 2022 (+03) : Вітаю! Як маецеся? Паводле [[Вікіпэдыя:Крыніцы, вартыя_даверу#Тыпы крыніцаў]]: «Шматлікія артыкулы Вікіпэдыі грунтуюцца на навуковых матэрыялах. Такія крыніцы — акадэмічныя і рэцэнзаваныя публікацыі, манаграфіі, падручнікі — звычайна найбольш надзейныя. … Старайцеся, калі магчыма, кіравацца агульнапрынятым навуковым кансэнсусам. Калі існуюць разыходжаньні, варта зьмяшчаць спасылкі на крыніцы кожнага меркаваньня. … Навуковы матэрыял, артыкул, прыняты навуковай суполкай, лічыцца вартым даверу. Калі матэрыял апублікавалі ў атэставаных экспэртамі крыніцах або ў прафэсійнай акадэмічнай прэсе, хутчэй за ўсё яго ўжо папярэдне пряглядзеў прынамсі адзін навуковец-рэцэнзэнт. …навуковыя часопісы больш пажаданыя, каб атрымаць больш надзейны пункт гледжаньня.». Пры гэтым, апанэнт працягвае выдаляць надзейную акадэмічную крыніцу з артыкула [[Арганізацыя Паўночнаатлянтычнай дамовы]], таму прашу абараніць гэтую старонку ад [[Вікіпэдыя:Вайна рэдагаваньняў]] і вандалізму з боку апанэнта дзеля захаваньня прыведзенай крыніцы ў навуковым часопісе ({{Артыкул|аўтар=Уладзімер Русаковіч.|загаловак=Беларуска-летувіскія дачыненьні (1997—1998 гг.)|спасылка=https://1drv.ms/b/s!Apku9dNcNG94hUyFAezS6vnm8cuF|выданьне=[[Белая вежа (часопіс)|Белая вежа]]|тып=часопіс|год=Кастрычнік 2017|нумар=7 (46)|старонкі=125-129|issn=2311-245x}}). З найлепшымі пажаданьнямі,--[[Удзельнік:W]] 9:15, 4 ліпеня 2022 (UTC+3) * Пачатковая кансэнсусная форма для ўсіх катэгорыяў — НАТО, таму тут мусіць абгрунтоўвацца менавіта перанос пад новую назву АПАД, і адной крыніцы (пагатоў не мовазнаўчай) дзеля гэтага не дастаткова. Як мінімум варта падаць меркаваньні беларускіх мовазнаўцаў, дзе б сьцьвярджалася і абгрунтоўвалася, што падобныя інтэрнацыянальныя назвы-скароты ня варта выкарыстоўваць у беларускай мове. --[[Удзельнік:Kazimier Lachnovič|Kazimier Lachnovič]] ([[Гутаркі ўдзельніка:Kazimier Lachnovič|гутаркі]]) 00:08, 5 ліпеня 2022 (+03) :: Тым часам катэгорыі дагэтуль вандалізаваныя. --[[Удзельнік:Taravyvan Adijene|Taravyvan Adijene]] ([[Гутаркі ўдзельніка:Taravyvan Adijene|гутаркі]]) 18:29, 5 ліпеня 2022 (+03) ::: Вярнуў іншыя катэгорыі да пачатковага (кансэнсуснага) стану. Скарот АПАД зрэдку ўжываецца ў публікацыях розных аўтараў, што можна спраўдзіць праз пошук (filetype:pdf), але спарадычнае ўжываньне, вядома ж, не падстава татальна «беларусізаваць» назвы міжнародных арганізацыяў, вядомых у вартых даверу крыніцах (г.зн. масаваму чытачу) пераважна пад інтэрнацыянальнымі скаротамі. Пагатоў асабіста я не сустракаў меркаваньняў мовазнаўцаў, дзе б рэкамэндавалася беларусізаваць назвы міжнародных арганізацыяў. --[[Удзельнік:Kazimier Lachnovič|Kazimier Lachnovič]] ([[Гутаркі ўдзельніка:Kazimier Lachnovič|гутаркі]]) 22:46, 5 ліпеня 2022 (+03) * Пачатковы кансэнсусны варыянт у артыкуле — гэта скарот НАТО. Пагатоў у крыніцах ён мае значна большае пашырэньне і, адпаведна, вядомасьць сярод чытачоў. Калі ня будзе спасылак на меркаваньні мовазнаўцаў, што трэба беларусізаваць падобныя назвы, то менавіта такая абрэвіятура мусіць быць прыярытэтнай у нашым моўным разьдзеле. І адмыслова дзеля ўдзельніка W, «''разьнёс уводзіны для лепшага мабільнага выгляду, каб 1-ы сказ быў асобна, тады шаблён:арганізацыя стаіць вышэй па-над асноўным тэкстам, дзе шаблёну і месца, анг. скарот у шаблёне''» паўтараю (бо раней ужо казаў пра гэта): ня трэба псаваць выгляд артыкулаў дзеля іх падладжваньня пад мабільную (дадатковую) вэрсію прагляду, калі вам не падабаецца разьмяшчэньне ў мабільнай вэрсіі шаблёну-карті, то, калі ласка, шукайце тэхнічны разьязак (спраўдзіце, ці ўсе карткі пераносяцца, магчыма, нейкія нармальна адлюстроўваюцца і, адпаведна, іншыя карта варта перарабіць адпаведныя чынам. --[[Удзельнік:Kazimier Lachnovič|Kazimier Lachnovič]] ([[Гутаркі ўдзельніка:Kazimier Lachnovič|гутаркі]]) 14:52, 8 ліпеня 2022 (+03) :::Вітаю, [[Удзельнік:Taravyvan Adijene]], калі ўжо ідзём на раскрыцьцё! Як маецеся? Калі ласка, будзьце ўважлівымі надалей да прыведзенага вышэй аўтарства скароту АПАД, якое належыць беларускамоўнаму кандыдату навук Валодзькіну. Далейшае паўторнае прыпісваньне мне дадзенага аўтарства ёсьць парушэньнем правілаў [[Вікіпэдыя:Не даводзьце да абсурду#Не хадзіце па крузе ў дыскусіі]] і [[Вікіпэдыя:Унікайце асабістых выпадаў]], асабліва з улікам таго, што падобнае абмеркаваньне з Вашым удзелам мела месца ўжо недзе дзесяцігодзьдзе таму. Вашае прыватнае меркаваньне ня ёсьць кансэнсусным, бо супярэчыць меркаваньню, якое выказаў адміністратар [[Удзельнік:Ліцьвін]], які разглядае дадзены запыт паводле правілаў Вікіпэдыі, бо першым выказаўся ў гэтым абмеркаваньні. Урэшце, Вы дагэтуль не прывялі ніводнай акадэмічнай надзейнай крыніцы на беларускай мове ў гэтым абмеркаваньні насуперак неаднакратным запытам, як у даўнім абмеркаваньні, гэтак і цяпер. З найлепшымі пажаданьнямі,--[[Удзельнік:W]] 12:22, 19 жніўня 2022 (UTC+3) :::Таксама некалькі гадоў таму Вы самі зьвярталі маю ўвагу на тое, што мне варта спачатку перанесьці адпаведную старонку або катэгорыю паводле правілаў Вікіпэдыі, перш чым распачынаць абмеркаваньне, а цяпер хлусьліва называеце такі перанос вандалізмам. Якая ж ганьба кіруе Вамі цяпер? За такое сапраўды варта вынесьці папярэджаньне.--[[Удзельнік:W]] 12:23, 19 жніўня 2022 (UTC+3) :Вітаю, [[Удзельнік:Kazimier Lachnovič|Казімер Ляхновіч]]! Як маецеся? Хацеў бы заўважыць, што 30 кастрычніка 2012 году мы будзем сьвяткаваць 10-годзьдзе [[Вікізьвесткі|Вікізьвестак]]. Пасьля стварэньня дадзенага вікіпраекту пошукавыя машыны, у тым ліку амэрыканскага «Гугла», на які Вы спасылаліся, перайшлі да выкарыстаньня Вікізьвестак у сваіх адказах на пошукавыя запыты датычна ўсіх праектаў Вікімэдыі, у тым ліку ўсіх моўных разьдзелаў Вікіпэдыі, у тым ліку нашага. Таму турботы наконт непазнавальнасьці здаўна вырашаюцца найперш у Вікізьвестках праз падачу некалькіх найменьняў прадмета. Больш няма патрэбы ў выдаленьні ў Беларускай Вікіпэдыі беларускамоўнай навуковай тэрміналёгіі, у дадзеным выпадку ў выглядзе скароту АПАД, якому дарэчы ўжо больш за 10 гадоў, на карысьць расейскай [[Трансьлітарацыя|трансьлітарацыі]], расейскамоўнае паходжаньне якой пацьвярджае першасная крыніца ў самім артыкуле [[АПАД]]. Адпаведна зьвяртаю ўвагу на вандальнае выдаленьне апанэнтам скароту АПАД датычна катэгорыі ў Вікізьвестках, які вярнуў. З найлепшымі пажаданьнямі,--[[Удзельнік:W]] 13:34, 19 жніўня 2022 (UTC+3) {{Канец закрытай сэкцыі}} === Вынік === Як выглядае, утварыўся кансэнсус з назвай [[:Катэгорыя:Краіны-сяброўкі Арганізацыі Паўночнаатлянтычнай дамовы]]. --[[Удзельнік:Kazimier Lachnovič|Kazimier Lachnovič]] ([[Гутаркі ўдзельніка:Kazimier Lachnovič|гутаркі]]) 13:35, 23 жніўня 2024 (+03) == Уступленьне Ўкраіны ў Эўрапейскi Зьвяз → Уступленьне Ўкраіны ў Эўрапейскі Зьвяз == {{Пачатак закрытай сэкцыі}} Пасьля пераносу выдаліць пачатковую старонку — лацінскія сымбалі ў беларускім тэксьце непатрэбныя. --[[Удзельнік:Taravyvan Adijene|Taravyvan Adijene]] ([[Гутаркі ўдзельніка:Taravyvan Adijene|гутаркі]]) 11:29, 14 красавіка 2022 (+03) {{Канец закрытай сэкцыі}} === Вынік === Перанёс. --[[Удзельнік:Kazimier Lachnovič|Kazimier Lachnovič]] ([[Гутаркі ўдзельніка:Kazimier Lachnovič|гутаркі]]) 12:33, 14 красавіка 2022 (+03) : Старонка зь мяшанкай кірыліцы і лацінкі ня выдаленая. --[[Удзельнік:Taravyvan Adijene|Taravyvan Adijene]] ([[Гутаркі ўдзельніка:Taravyvan Adijene|гутаркі]]) 12:43, 14 красавіка 2022 (+03) :: Перапрошваю. Здаецца, пазначыў не пакідаць перанакіраваньне. Выдаліў. --[[Удзельнік:Kazimier Lachnovič|Kazimier Lachnovič]] ([[Гутаркі ўдзельніка:Kazimier Lachnovič|гутаркі]]) 14:36, 14 красавіка 2022 (+03) == Сардэчная недастатковасьць → Сэрцавая няздатнасьць == {{Пачатак закрытай сэкцыі}} # [[Кароткі расейска-беларускі фізыялягічны слоўнік]] — [http://www.slounik.org/search?dict=fizyjarb&search=%D0%BD%D1%8F%D0%B7%D0%B4%D0%B0%D1%82%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8C%D1%86%D1%8C&x=22&y=10 сэрцавая няздатнасьць]; # [[Беларуская навуковая тэрміналёгія]]. Nomina Anatomica Alboruthenica — сэрцава-судзінная [сыстэма]; # Было абмеркаваньне ў фэйсбучнай суполцы «[https://www.facebook.com/groups/pramovu/posts/2486676601606673 Толькі пра мову]». --<span style="text-shadow:-1px 0 lightblue,0 1px lightblue,1px 0 lightblue,0 -1px lightblue;">[[Удзельнік:Taravyvan Adijene|<b style="color:#0645ad"> Taravyvan Adijene </b>]]</span> 20:23, 3 верасьня 2021 (+03) {{Канец закрытай сэкцыі}} === Вынік === Артыкул пад новай назвай. --[[Удзельнік:Kazimier Lachnovič|Kazimier Lachnovič]] ([[Гутаркі ўдзельніка:Kazimier Lachnovič|гутаркі]]) 12:35, 14 красавіка 2022 (+03) == Загрэб → Заграб == {{Пачатак закрытай сэкцыі}} Паводле запыту [[Удзельнік:Gleb Leo]] ў [https://t.me/joinchat/BrMxyQ665g8yuRwCH3KL3Q тэлеграм-суполцы] ад 9 траўня, «ёсьць артыкул „[[Заграбская біржа]]“, але пры гэтым існуе „Загрэб“. На яго ж перанакіроўвае „Заграб“. Ці ня лепш зрабіць асноўнай назвай артыкула „Заграб“, таксама стварыўшы перанакіраваньне „Загрэб“? У беларускай мове ж у выпадку славянскіх моваў, наколькі я ведаю, адбываецца аканьне». {{Падтрымліваю}}.--[[Удзельнік:W]] 16:46, 13 траўня 2021 (UTC+3) * Ня маю пэўнага меркаваньня на гэты конт, але ў нядаўнім падобным абмеркаваньні [[Вікіпэдыя:Запыты на перанос#Нэрынга Дангвідзе → Нярынга Дангвідзе]] была спасылка на [[Добрапіс]]. У нашым выпадку ён падае толькі ЗАґрэб [http://dobrapis.belsat.eu/names.html (варта ўвесьці ў пошуку Загрэб)], пры гэтым пры пошуку на сайце [[Радыё Свабода]] Заграб мае [https://www.google.com/search?q=site%3Asvaboda.org+%D0%B7%D0%B0%D0%B3%D1%80%D0%B0%D0%B1&rlz=1C1CHBF_enBY850BY850&sxsrf=ALeKk03XzSAtpqt9MLmGXBWQO11yAu93Jg%3A1620913785966&ei=eS6dYID6OYPJgwefu7qADA&oq=site%3Asvaboda.org+%D0%B7%D0%B0%D0%B3%D1%80%D0%B0%D0%B1&gs_lcp=Cgdnd3Mtd2l6EANQnwdYghdg8hhoAXAAeACAAcwBiAHtBZIBBTcuMC4xmAEAoAEBqgEHZ3dzLXdpesABAQ&sclient=gws-wiz&ved=0ahUKEwjAmrGz5sbwAhWD5OAKHZ-dDsAQ4dUDCA0&uact=5 141 вынік], Загрэб — [https://www.google.com/search?q=site%3Asvaboda.org+%D0%B7%D0%B0%D0%B3%D1%80%D1%8D%D0%B1&rlz=1C1CHBF_enBY850BY850&sxsrf=ALeKk00pR_x0a6yvwy2BbUuHITAKaDOwhQ%3A1620913789824&ei=fS6dYI3nMamJjLsPq6imkA0&oq=site%3Asvaboda.org+%D0%B7%D0%B0%D0%B3%D1%80%D1%8D%D0%B1&gs_lcp=Cgdnd3Mtd2l6EANQs9ECWLDTAmDN1QJoAXAAeACAAUyIAdYBkgEBM5gBAKABAaoBB2d3cy13aXrAAQE&sclient=gws-wiz&ved=0ahUKEwjNmZ215sbwAhWpBGMBHSuUCdIQ4dUDCA0&uact=5 38 вынікаў]. Адзначу, што пераход арыгінальнага ненаціскнога «э» ў «а» пасьля «р» у іншых славянскіх мовах сустракаецца ў практыцы нашага разьдьзелу — [[Крамянчук]] (можа, хто яшчэ якія прыклады прывядзе). --[[Удзельнік:Kazimier Lachnovič|Kazimier Lachnovič]] ([[Гутаркі ўдзельніка:Kazimier Lachnovič|гутаркі]]) 17:01, 13 траўня 2021 (+03) :: Трэба нейкая ўжо стандартызацыя, каб разьвязаць праблемы з рознымі формамі напісаньня. У БКП у разьдзеле 3 пункце 12 знайшоў, што ''ў словах іншамоўнага паходжаньня э не пад націскам перадаецца праз а: у асвоеных уласных назовах, найперш – з славянскай лексычнай асноваю: Гаш'''а'''к, Пр'''а'''абражэнскі, Ч'''а'''люскін, Ч'''а'''лябінск, Ч'''а'''рапавец, Ч'''а'''ркасы, Ч'''а'''чэнія, Ш'''а'''ліхін, Ш'''а'''рамецьеў''. Мо мае сэнс усё ж такі выкарыстоўваць варыянт Загр'''а'''б? --<span style="text-shadow:grey 0.1em 0.15em 0.1em;">'''[[Удзельнік:Dymitr|<span style='color: red'>Dy</span><span style='color: green'>mi</span><span style='color: blue'>tr</span>]]'''</span> 21:24, 20 жніўня 2022 (+03) {{Канец закрытай сэкцыі}} === Вынік === Зрабіў перанос на падставе агучаных аргумэнтаў і практыкі ўжываньня. --[[Удзельнік:Kazimier Lachnovič|Kazimier Lachnovič]] ([[Гутаркі ўдзельніка:Kazimier Lachnovič|гутаркі]]) 13:17, 23 жніўня 2024 (+03) == Габрыэль Руа → Габрыель Руа == {{Пачатак закрытай сэкцыі}} Калегі, і яшчэ адна заўвага. Створаны мною тэкст пра Габрыэль Руа таксама выправілі без дыскусіі: імя Габры''э''ль зьмянілі на Габры''е''ль. Але ў францускай мове -е- адкрытая і ў тарашкевіцы мы перадаем гэта літарай — э. Напрыклад, часопіс ELLE — гэта -Эль-, а не -Ель-. Тое самае і з імем Габрыэль. Наш слынны дыяспарнік і знаўца францускай мовы Аляксандар Надсан таксама заўсёды схіляўся да формы -эль (Сантаэль, Мікаэль, Габрыэль і пад.). Прапаную вярнуць форму Габрыэль. Дзякуй. {{няма подпісу|Гарбацкі|18:20, 17 сакавіка 2021 (+03)}} * Наколькі я разумею, Мікаэль (якую, сапраўды, маем у [https://knihi.com/storage/pravapis2005.html БКП-2005] у п. 55.1, заўвага А) і Габрыель — гэта розныя выпадкі. Узьнікненьне ўстаноўнага [й] пасьля і (ы) разглядаецца ў пункце 51 БКП-2005: ''Пры асваеньні пазычаньняў паміж галоснымі ўзьнікае ўстаўны [й] (на пісьме рэалізуецца ў літарах е, ё, ю, я, і): а) пасьля і (ы): ― у сярэдзіне слова: абітурыент, віетнамец, дыез, дыета, карыес, мэдыевіст, пацыент, сіеста, спаніель, фіеста; Андора-ля-Віеха, '''Арыель''', Віетнам, Вэрвіе, '''Габрыель''', Гэнрыета, '''Даніель''', Жэнэвіева, Марыета, Рывіера, Трыест, Хавіер''. --[[Удзельнік:Kazimier Lachnovič|Kazimier Lachnovič]] ([[Гутаркі ўдзельніка:Kazimier Lachnovič|гутаркі]]) 18:20, 17 сакавіка 2021 (+03) : Проста паглядзіце, як у тарашкевіцы перадаем імя [[Спэцыяльныя:Пошук/Габрыель|Габрыель]]. --<span style="text-shadow:-1px 0 lightblue,0 1px lightblue,1px 0 lightblue,0 -1px lightblue;">[[Удзельнік:Taravyvan Adijene|<b style="color:#0645ad"> Taravyvan Adijene </b>]]</span> 23:20, 17 сакавіка 2021 (+03) {{Канец закрытай сэкцыі}} === Вынік === Напісаньне Габрыель адпавядае сучаснай нармалізацыі [[Беларускі клясычны правапіс|Беларускага клясычнга правапісу]], прынятай да ўжытку ў Беларускай Вікіпэдыі ў якасьці правіла [[Вікіпэдыя:Правапіс]]. --[[Удзельнік:Kazimier Lachnovič|Kazimier Lachnovič]] ([[Гутаркі ўдзельніка:Kazimier Lachnovič|гутаркі]]) 22:33, 25 красавіка 2021 (+03) == Нэрынга Дангвідзе → Нярынга Дангвідзе == {{Пачатак закрытай сэкцыі}} Калегі, я стварыў старонку, прысьвечаную паэтцы і казачніцы Нэрынзе Дангвідзе. Атрымаў прапанову зьмяніць імя пісьменьніцы на Нярынга. Як літуаніст я ня бачу тут літары -я-. І пры жыцьці зь пісьменьніцай якраз высьвятлялі, як лепей аформіць беларускую прапіску ейнага імя. Сярод усіх варыянтаў: Нерынга, Нярынга і Нэрынга — апошні найбліжэй перадае ейнае імя. Дарэчы, у наркамаўцы ня проста так яе падаюць, як Нерынга. Тут пытаньне хутчэй — э ці -е, але ніяк не -я. Між іншым, у вікіпэдыі на тарашкевіцы ўжо ё артыкул — Нерынга (праз -е-), места ў Летуве. Варыянт ''Нярынга'' прыўносіць блытаніну. Прапаную вярнуць назву ''Нэрынга''. {{няма подпісу|Гарбацкі|18:36, 17 сакавіка 2021 (+03)}} * Тут пакуль толькі прапанова да пераносу. І асабіста я падтрымліваю наяўны варыянт (Нэрынга) — раз яго абрала сама пісьменьніца і ён больш адпавядае арыгінальнай летувіскай фанэтыцы ([[:Файл:Neringa.ogg]]). Дарэчы, артыкул пра адпаведнае места [[Нерынга]], выглядае, варта таксама перанесьці ў [[Нэрынга]]. --[[Удзельнік:Kazimier Lachnovič|Kazimier Lachnovič]] ([[Гутаркі ўдзельніка:Kazimier Lachnovič|гутаркі]]) 18:36, 17 сакавіка 2021 (+03) : Дзякую за стварэньне старонкі абмеркаваньня, да ўсяго рукі не даходзяць. : Зьвярнуў увагу на напісаньне імені, бо ў летувіскім варыянце паэткі стаіць літара e, а не [[ė]]. Спраўдзіў вымаўленьне ў [[белсат]]аўскім сэрвісе [http://dobrapis.belsat.eu/names.html Добрапіс], запачаткаваным [[Зьміцер Саўка|Зьмітром Саўкам]]: канкрэтна ''Neringa Dangvydė'' там няма, аднак ёсьць ''Neringa Češkevičiutė'', якую сэрвіс прапануе вымаўляць НЯрынґа ЧашкявічУце. : У дадзеным абмеркаваньні не падымаю пытаньне, што рабіць з горадам [[Нерынга]]й, толькі зь пісьменьніцай. --<span style="text-shadow:-1px 0 lightblue,0 1px lightblue,1px 0 lightblue,0 -1px lightblue;">[[Удзельнік:Taravyvan Adijene|<b style="color:#0645ad"> Taravyvan Adijene </b>]]</span> 23:17, 17 сакавіка 2021 (+03) :: А хіба назва места і асабовае імя ня маюць аднолькавае напісаньне і, адпаведна, вымаўленьне? Бо вышэй я прывёў гукавы файл з назвай места [[Нерынга]] (Neringa) па-летувіску і там даволі выразна прамаўляецца менавіта НЭ́рынга. --[[Удзельнік:Kazimier Lachnovič|Kazimier Lachnovič]] ([[Гутаркі ўдзельніка:Kazimier Lachnovič|гутаркі]]) 12:55, 18 сакавіка 2021 (+03) ::: Добра, тады дадаём да пераносу і назву места Нерынга → Нярынга. --<span style="text-shadow:-1px 0 lightblue,0 1px lightblue,1px 0 lightblue,0 -1px lightblue;">[[Удзельнік:Taravyvan Adijene|<b style="color:#0645ad"> Taravyvan Adijene </b>]]</span> 13:44, 18 сакавіка 2021 (+03) * Відаць, нашую спрэчку з Нэрынга/Нярынга можа разьвязаць хіба толькі [https://www.facebook.com/groups/pramovu зварот па тлумачэньне да спадара Вінцука Вячоркі], бо асабіста я не магу зразумець, чаму [[Добрапіс]] прапаноўвае перадаваць відавочнае Нэ́рынга як Ня́рынга і, на маю думку, тут нельга адкідаць магчымасьць недагляду або памылкі з боку стваральнікаў сэрвісу. --[[Удзельнік:Kazimier Lachnovič|Kazimier Lachnovič]] ([[Гутаркі ўдзельніка:Kazimier Lachnovič|гутаркі]]) 13:55, 18 сакавіка 2021 (+03) :: «Добрапіс» падае пасьлядоўна. Тое самае і ў выпадку зь [[Нярыс]]ам. --<span style="text-shadow:-1px 0 lightblue,0 1px lightblue,1px 0 lightblue,0 -1px lightblue;">[[Удзельнік:Taravyvan Adijene|<b style="color:#0645ad"> Taravyvan Adijene </b>]]</span> 16:13, 18 сакавіка 2021 (+03) ::: А гэта добры аргумэнт. Відаць, тут мы ўжо маем пэўную традыцыю. --[[Удзельнік:Kazimier Lachnovič|Kazimier Lachnovič]] ([[Гутаркі ўдзельніка:Kazimier Lachnovič|гутаркі]]) 16:39, 18 сакавіка 2021 (+03) {{Канец закрытай сэкцыі}} === Вынік === Выканаў перанос на падставе зьвестак [[Добрапіс]]у і выяўленай у абмеркаваньні аналёгіі з шырока ўжываным [[Нярыс]]ам пры адсутнасьці пярэчаньняў на гэтую аргумэнтацыю. --[[Удзельнік:Kazimier Lachnovič|Kazimier Lachnovič]] ([[Гутаркі ўдзельніка:Kazimier Lachnovič|гутаркі]]) 22:41, 25 красавіка 2021 (+03) == [[Ulmus]] → [[Вяз]] == {{Пачатак закрытай сэкцыі}} Ёсьць беларуская назва гэтага роду дрэваў, пашыранага ў Беларусі, якая прыводзіцца ў беларускай навуковай тэрміналёгіі па батаніцы ([http://slounik.org/bnt06b/l21 4. Ulmus L — вяз — вяз] // Батаніка. Агульная і спэцыяльная = Ботаніка. Агульная і спэцыяльная. — Менск: Інбелкульт, 1924.). Таксама «назвы пажадана падаваць у беларускім напісаньні», паводле [[Вікіпэдыя:Пагадненьні па назвах артыкулаў]], і ёсьць «агульнапрыняты беларускі адпаведнік», пашыраны ў тым ліку ў назвах відаў дрэваў гэтага роду.--[[Удзельнік:W]] 12:50, 27 лютага 2021 (UTC+3) * Сапраўды, у геаграфічна блізкіх моўных разьдзелах адпаведныя артыкулы маюць мясцовую, а не лацінскую назву + паводле [[Беларуская энцыкляпэдыя|БЭ]] (т. 4, с. 339), вяз — гэта асноўная назва. --[[Удзельнік:Kazimier Lachnovič|Kazimier Lachnovič]] ([[Гутаркі ўдзельніка:Kazimier Lachnovič|гутаркі]]) 15:32, 27 лютага 2021 (+03) * Флора БССР падае назву роду Ільм, Вяз, Бераст. У новым выданьні Флора Беларусі надрукована толькі тры тома й там няма роду Ulmus. Можно перенесьці назву ў Вяз і захаваць пошук па ўсем сынонімам. --[[Удзельнік:SergeiSEE]] 20:47, 27 лютага 2021 (UTC+2) {{Канец закрытай сэкцыі}} === Вынік === Выканаў перанос. --[[Удзельнік:Kazimier Lachnovič|Kazimier Lachnovič]] ([[Гутаркі ўдзельніка:Kazimier Lachnovič|гутаркі]]) 22:51, 27 лютага 2021 (+03) == [[Быкава (станцыя)]] → [[Быкова (станцыя)]] == {{Пачатак закрытай сэкцыі}} {{Мова-ru|Быко́во}}. [[Спэцыяльныя:Унёсак/217.117.125.88|217.117.125.88]] 19:17, 23 студзеня 2021 (+03) {{Канец закрытай сэкцыі}} === Вынік === Выканана. --[[Удзельнік:Kazimier Lachnovič|Kazimier Lachnovič]] ([[Гутаркі ўдзельніка:Kazimier Lachnovič|гутаркі]]) 21:45, 23 студзеня 2021 (+03) == [[:Катэгорыя:Супрацоўнікі КДБ]] → [[:Катэгорыя:Супрацоўнікі КДБ СССР]] == {{Пачатак закрытай сэкцыі}} Каб пазьбегнуць блытаніны з КДБ Беларусі. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Гутаркі ўдзельніка:DobryBrat|гутаркі]]) 14:55, 9 сьнежня 2020 (+03) {{Канец закрытай сэкцыі}} === Вынік === Выканана. --[[Удзельнік:Kazimier Lachnovič|Kazimier Lachnovič]] ([[Гутаркі ўдзельніка:Kazimier Lachnovič|гутаркі]]) 21:45, 23 студзеня 2021 (+03) == [[:Катэгорыя:Камітэт дзяржаўнай бясьпекі]] → [[:Катэгорыя:Камітэт дзяржаўнай бясьпекі СССР]] == {{Пачатак закрытай сэкцыі}} Каб пазьбегнуць блытаніны з КДБ Беларусі. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Гутаркі ўдзельніка:DobryBrat|гутаркі]]) 14:55, 9 сьнежня 2020 (+03) : Так, згодзен. --[[Удзельнік:Ліцьвін|Ліцьвін]] ([[Гутаркі ўдзельніка:Ліцьвін|гутаркі]]) 15:34, 9 сьнежня 2020 (+03) {{Канец закрытай сэкцыі}} === Вынік === Выканана. --[[Удзельнік:Kazimier Lachnovič|Kazimier Lachnovič]] ([[Гутаркі ўдзельніка:Kazimier Lachnovič|гутаркі]]) 21:45, 23 студзеня 2021 (+03) == [[Нізкіз]] → [[Nizkiz]] == {{Пачатак закрытай сэкцыі}} Не гледзячы на абгрунтаваныя заўвагі на конт напісання назвы гурта, якія былі неаднаразова выказаныя [https://be-tarask.wikipedia.org/wiki/%D0%90%D0%B1%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%BA%D0%B0%D0%B2%D0%B0%D0%BD%D1%8C%D0%BD%D0%B5:%D0%9D%D1%96%D0%B7%D0%BA%D1%96%D0%B7 падчас рэцэнзавання артыкула], [https://be-tarask.wikipedia.org/wiki/%D0%92%D1%96%D0%BA%D1%96%D0%BF%D1%8D%D0%B4%D1%8B%D1%8F:%D0%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D0%B4%D0%B0%D1%82%D1%8B_%D1%9E_%D0%B4%D0%BE%D0%B1%D1%80%D1%8B%D1%8F_%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%8B%D0%BA%D1%83%D0%BB%D1%8B/%D0%9D%D1%96%D0%B7%D0%BA%D1%96%D0%B7 абмеркавання артыкула падчас намінацыі], вынік быў падведзены з поўным ігнараваннем заўваг. У мяне пытанне: гэта свядомая палітыка Вікіпедыі на тарашкевіцы? Я маю на ўвазе бяссэнсоўнасць працэсу рэцэнзавання і абмяркоўвання падчас намінацыі, калі ўсё роўна аўтар «за вушы» працягвае артыкул у тым стане, які задавольвае толькі яго, то бок пагаджаецца толькі з касметычнымі зменамі. Пытаюся выключна з пункту гледжання маёй прысутнасці тут, бо шкада часу на вычытку і рады, калі яны нікому не патрэбны. <span style="font-family: Century Gothic">[[Удзельнік:Vit Koz|Віт]]; [[Гутаркі ўдзельніка:Vit Koz|гутаркі]]</span> 00:55, 27 красавіка 2020 (+03) : Асабіста я ня бачу нейкай прынцыповасьці тут у лацінкавым напісаньні і, адпаведна, вялікай праблемы. Фармальна ў нас працуе [[ВП:ПНА]], згодна зь якім ''Замежныя імёны, назвы пажадана падаваць у беларускім напісаньні (Уладзімер Жырыноўскі, а не Владимир Жириновский). Калі няма агульнапрынятага беларускага адпаведніка, можна пісаць арыгінальную форму, але на пачатку артыкулу (у дужках) пажадана даць прыклад вымаўленьня: Linux (лінакс).'' Вядома, пра беларускую лацінку нічога не гаворыцца, але разам з тым у нас ёсьць артыкулы [[Мужыцкая праўда]], [[Беларус (1913)]], [[Беларускае жыцьцё (1919)]] і г. д. (у арыгінале ўсе гэтыя выданьні мелі толькі лацінкавыя назвы). Што датычыцца ўжываньня кірылічнай назвы менавіта гэтага гурту, то ў крыніцах яна ўсё ж сустракаецца: [http://archiwum.radyjo.net/4/93/Artykul/176647], [https://belsat.eu/in-focus/aglyad-spartovyh-navinau-157/], [https://www.youtube.com/watch?v=7qfueM38dvU]. Ня трэба забывацца, што згодна з [[ВП:БКП]] гэты разьдзел ствараецца кірыліцай і пытаньне аўтаматычнай трансьлітарацыі на лацінку дагэтуль, на жаль, ніхто не разьвязаў. Пагатоў большасьць чытачоў карыстаецца кірыліцай і можна выказаць здагадку, што пры пошуку назвы менавіта гэтага гурту яны наўрад ці будуць пераймацца пераключэньнем раскладкі. Адпаведна, наш разьдзел толькі выйграе ў праглядах. Я сам падтрымліваю лацінку і лацінкавыя назвы (абавязкова выкарыстоўваю пры даданьні файлаў у Вікісховішча), але я б не сказаў, што ўзьнятае тут пытаньне мае відавочны адказ. --[[Удзельнік:Kazimier Lachnovič|Kazimier Lachnovič]] ([[Гутаркі ўдзельніка:Kazimier Lachnovič|гутаркі]]) 15:13, 27 красавіка 2020 (+03) :: Як я ўжо заўважыў раней, тут мы маем не імя, а брэнд, і мы проста ня маем права нешта выдумляць ад сябе, гэта неэнцыкляпэдычна. А якраз для тых, хто раптам будзе шукаць кірыліцай, проста робіцца перанакіраваньне.--[[Удзельнік:Lesnas ättling|Lesnas ättling]] ([[Гутаркі ўдзельніка:Lesnas ättling|гутаркі]]) 17:13, 27 красавіка 2020 (+03) ::: Падтрымліваю! Катэгарычна ня згодны, што назву гурта — іхні брэнд — напісалі кірыліцай. Тое, што нехта там напісаў кірыліцай назву гурта — гэта іх праблемы. Калі з гэтым пагадзіцца, то тады прыйдзецца дзеля пасьлядоўнасьці вельмі многа чаго пераводзіць на кірыліцу. Лічу, гэта недарэчна.--[[Удзельнік:Ihar Baranouski|Ihar Baranouski]] ([[Гутаркі ўдзельніка:Ihar Baranouski|гутаркі]]) 22:09, 27 красавіка 2020 (+03) Пішуць Nizkiz? Хай будзе Nizkiz. Перанакіраваньня хопіць. --[[Удзельнік:Ліцьвін|Ліцьвін]] ([[Гутаркі ўдзельніка:Ліцьвін|гутаркі]]) 02:07, 28 красавіка 2020 (+03) : {{Супраць}} пераносу. Даў абгунтаваны адказ на заўвагу наконт напісаньня назвы гурта ў [[Вікіпэдыя:Кандыдаты ў добрыя артыкулы/Нізкіз#Камэнтары]] на падставе [[Вікіпэдыя:Крыніцы, вартыя даверу]]. Запыт выглядае на парушэньне [[Вікіпэдыя:Не даводзьце да абсурду#Не хадзіце па крузе ў дыскусіі]]. Падтрымліваю меркаваньне абодвух адмінаў наконт 2 прыведзеных правілаў [[Вікіпэдыя:Правапіс]] і [[Вікіпэдыя:Пагадненьні па назвах артыкулаў]], а таксама дастатковасьці ўжо створанага перанакіраваньня. Удзячны кожнаму ўдзельніку за рэцэнзіі, камэнтары, заўвагі, прапановы, крытыку, падтрымку і дапаўненьне, што спрыяе паляпшэньню артыкулаў.--[[Удзельнік:W]] 11:36, 28 красавіка 2020 (UTC+3) :: Адзначу, што парушэнне правіла [[Вікіпэдыя:Не даводзьце да абсурду]] мела месца менавіта пры напісанні артыкула Нізкіз. А дакладней: назва ТБ-праграмы Belsat Music Live па незразумелых дагэтуль прычынах азначана ў артыкуле як «Музыка ужывую». Не было прыведзена ніводнай АК на такое напісаньне, адзіным аргумэнтам стаў беларуска-ангельскі слоўнік… Відавочнае парушэньне [[Вікіпедыя:Не ўласным дасьледваньням]]. Нагадваю, для тых хто мабыць яшчэ не ўцяміў, Вікіпедыя — гэта энцыклапедыя (пакуль што яшчэ), то бок не ўласны блог, не інстаграм, не інтэрнэт-форум. Нельга прыдумваць факты, а толькі іх адлюстроўваць. Кожнае слова ў артыкуле, у ідэале, павінна падмацоўвацца АК. <span style="font-family: Century Gothic">[[Удзельнік:Vit Koz|Віт]]; [[Гутаркі ўдзельніка:Vit Koz|гутаркі]]</span> 12:46, 29 красавіка 2020 (+03) : {{За}} перанос (гл.вышэй).--[[Удзельнік:Lesnas ättling|Lesnas ättling]] ([[Гутаркі ўдзельніка:Lesnas ättling|гутаркі]]) 17:09, 29 красавіка 2020 (+03) * Вока зачапілася: [https://nn.by/?c=ar&i=267168 Nizkiz у інтэрв’ю Жыццё-маліна: Мы адназначна вырашылі — навошта маўчаць пра тое, што ў цябе ўнутры] + прыведзеная ў прэамбуле артыкула спасылка больш не зьмяшчае кірылічнай трансьлітарацыі назвы. --[[Удзельнік:Kazimier Lachnovič|Kazimier Lachnovič]] ([[Гутаркі ўдзельніка:Kazimier Lachnovič|гутаркі]]) 16:38, 24 студзеня 2021 (+03) ** Дадаў 3 крыніцы ў 3-х іншых СМІ з кірылічнай назвай гурта. Спадзяюся, пакінем існую зручную назву. З найлепшымі пажаданьнямі,--[[Удзельнік:W]] 12:50, 27 лютага 2021 (UTC+3) {{Канец закрытай сэкцыі}} === Вынік === Засталася фактычна адна крыніца (загаловак у ютубе наўрад ці варта ўлічваць). Калі гурт гэтак прынцыпова пазыцыянуе сябе менавіта з лацінкавай назвай Nizkiz, што выяўляецца ў абсалютнай большасьці вартых даверу крыніцах, то ня варта гэтую назву «кірылізаваць». --[[Удзельнік:Kazimier Lachnovič|Kazimier Lachnovič]] ([[Гутаркі ўдзельніка:Kazimier Lachnovič|гутаркі]]) 22:08, 21 жніўня 2024 (+03) == [[Martin S.]] → [[Martin S]] == {{Пачатак закрытай сэкцыі}} Змяніце, каліласка, адрас — https://be-tarask.wikipedia.org/wiki/Martin_S. (з кропкай напрыканцы) на адрас https://be-tarask.wikipedia.org/wiki/Martin_S (без кропкі) Пры наяўнасці кропкі напрыканцы немагчыма падзяліцца спасылкай на артыкул. Аўтапераходы не ўспрымаюць кропку, адрасуюць на адрас без кропкі, а такаой старонкі не існуе. Нават туткалі націснеце паераход, то не адрасуе. Дзякуй. {{Няма подпісу|Volnylitvin}} {{Канец закрытай сэкцыі}} === Вынік === Стварыў перанакірваньне з [[Martin S]] на [[Martin S.]] Таксама вы можаце карыстацца пунтам мэню зьлева «Сталая спасылка», звычайна ў падбоных выпадках гэта дапамагае. --[[Удзельнік:Red_Winged_Duck|Red_Winged_Duck]] 14:28, 2 траўня 2019 (MSK) {{Новыя зьверху}} [[Катэгорыя:Вікіпэдыя:Запыты|Перанос]] [[Катэгорыя:Вікіпэдыя:Старонкі да пераносу| ]] ib1m15kl7orm2hytn5kvnd7tej0yv3x Юры Салагуб 0 216829 2699430 2597157 2026-11-07T19:07:11Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 2699430 wikitext text/x-wiki {{асоба}} '''Юры Андрэевіч Салагуб''' (да 1460(?) — 1514) — вайсковы дзяяч ВКЛ. Смаленскі намесьнік з 1503 да 1514 год. Пакараны сьмерцю каралём [[Жыгімонт Стары|Жыгімонтам І]] за тое, што здаў маскоўскім войскам пасьля некалькіх дзён аблогі [[Смаленск]], асноўную цьвердзь Вялікага Княства Літоўскага на ўсходзе. == Жыцьцяпіс == === Пачатак службы === 14 ліпеня 1500 году прымаў удзел у [[Бітва пры Ведрашы|бітве пры Ведрашы]], як смаленскі ротмістар літоўскага войска. пасьля паразы войска ВКЛ, цудам выратаваўся ад палону. У 1501 годзе вялікі князь маскоўскі паслаў у ВКЛ зь лістамі Міхала Карасьцялёва. Яму загадалі: «вежливо пытати на Литве, кого со знатных людей забили», у бітве на Ведрошы. У гэтым выпадку Івана ІІІ цікавіў лёс найбольш вядомых у Маскве смаленскіх ваяроў: Шчаснага, Салагуба і Дрожчы<ref>Памятники дипломатических сношений древней России с державасм иностранными, по Высочайшему повелению изданные Императорским Русским Историческим Обществом. SIRIO 035 Санкт-Пецярбург. 1882 с.382</ref>. Пасьля прызначэньня былога смаленскага намесьніка [[Станіслаў Кішка|Станіслава Кішкі]] [[Вялікі гетман літоўскі|вялікім гетманам Літоўскім]] у 1502 годзе, кіраваць Смаленскам прызначылі Юрыя Салагуба. === Смаленскі намесьнік === Дасюль гісторыкі спрачаюцца, калі Юры Салагуб атрымаў прывілей вялікага князя літоўскага Аляксандра на смаленскае намесьніцтва. Як лічыць Юзаф Вольф Юры Андрэевіч атрымаў прызначэньне на намесьніцтва да жніўня 1503 году<ref>Wolff J. Senatorowie i dygnitarze Wielkiego Księstwa Litewskiego 1386—1795, Кракаў, 1885, с.51</ref>. Сваю прысягу каралю Аляксандру Салагуб падпісаў яшчэ 9 красавіка 1503<ref>НГАБ у Мінску. КМФ 18, воп. 1, с. 7.</ref>. Аналягічныя прысягі намесьнікаў, якіх кароль накіроўваў у гарады княства, больш гісторыкам не вядомыя. Магчыма, прыняцьце прысягі абумоўлівалася выключна цяжкімі абставінамі ў якіх аказаліся ўсходнія тэрыторыі Вялікага Княства Літоўскага ў выніку амаль трыццацігадовага наступу [[Вялікае Княства Маскоўскае|Вялікага Княства Маскоўскага]] на ўсходнія землі Літвы. Юры Салагуб абяцаў шчыра выконваць свае абавязкі ў памежным горадзе. «Я буду верна і справядліва служыць і замак смаленскі ўзяў і яго да горла майго (да сваёй сьмерці) бараніць буду і нікому не паддамся». На пасаду ваяводы Салагуб не прызначаўся. Яго абавязкі на пасадзе смаленскага намесьніка былі значна шырэйшымі, чым гэта было характэрна ў больш пазьнейшы пэрыяд для ваяводаў у ВКЛ. Ён абавязаны быў ня толькі пастаянна кіраваць дзеяньнямі аддзелаў літоўскага войска на Смаленшчыне, але і займацца ўсімі бакамі жыцьця Смаленскага ваяводзтва. У яго абавязкі ўваходзіла вядзеньне судовых спраў і кіраваньне штодзённым жыцьцём, падпарадкаваных яму валасьцей Смаленшчыны. Да прыкладу Салагубу прыходзілася займацца забесьпячэньнем землямі тых землеўладальнікаў, якія страцілі свае валоданьні ў выніку паступовай экспансіі Масквы. 6 студзеня 1507 году Жыгімонт абавязвае смаленскага намесьніка выдзеліць княгіні Апраніі (Еўпраксіі) Пятровай Мезецкай 5 служб падданых у дубровенскім шляху<ref>Акты, относящиеся к истории Западной Руси, собранные и издаваемые Археографической комиссией. Т. 2. Санкт-Пецярбург. 1846—1853, № 9, л. 6</ref>. Валоданьні князёў Мязецкіх аднымі зь першых былі страчаны Літоўскім княствам. === Змаганьне за Смаленск === Салагуб атрымаў Смаленск у сваё намесьніцтва ў вельмі цяжкі для гораду час. За час ваенных дзеяньняў, якія вяліся пасьля 1490 году паміж ВКЛ і Маскоўскім княствам, Масква цалкам захапіла ўсе пагранічныя літоўскія замкі, якія забясьпечвалі бясьпеку Смаленску ад нечаканага нападу. Такая вялікая крэпасьць не магла доўга і пасьпяхова абараняцца, страціўшы амаль усе замкі, якія прыкрывалі яе з боку ворага. Калі раней літоўская граніца праходзіла непадалёку ад Масквы, то цяпер яна наблізілася да Смаленску і час падыходу войскаў праціўніка да гораду значна скараціўся. Пасьля таго, як у лютым 1503 году Іван ІІІ, у чацьвёрты раз з 1499 году, паслаў у межы ВКЛ войска, нарэшце 2 красавіка 1503 было падпісанае шасьцігадовае перамір’е. Масква атрымала вялікую частку тэрыторыі ВКЛ з гарадамі: [[Белая (горад)|Белая]], [[Бранск]], [[Вяліж]], [[Папова Гара]], [[Сярпейск]], [[Хоцім]], [[Радагошч]], [[Мцэнск]], [[Масальск]], [[Мезецк]], [[Мглін]], [[Невель]], [[Любуцк]], [[Серанск]], [[Рыльск]], [[Трубчэўск]], [[Дрокаў]], [[Дарагабуж]], [[Любуцк]] і некаторыя іншыя<ref>Сагановіч Г. «Вайна Маскоўскай дзяржавы з Вялікім княствам Літоўскім 1500—1503 гг.» Энцыклапедыя Гісторыі Беларусі, Т.2. «Беларуская Энцыклапедыя» імя Петруся Броўкі. Мінск. 1994</ref>. Пачынаючы з 1499 году, маскоўцы ня менш, чым дзевяць разоў падступалі пад муры Смаленску і бралі горад у аблогу. Вядома, што Маскоўскія войскі хадзілі ў Літву ў 1499, 1500, 1502, 1503, 1507, 1508, 1512, 1513 і 1514 гадах. У лістападзе 1507 году маскоўскія войскі ў чарговы раз увайшлі на тэрыторыю ВКЛ. Былі абложаныя [[Мсьціслаў]] і [[Крычаў]]. Асноўная частка накіравалася да Смаленску і ізноў паспрабавала захапіць горад. Маква адышла толькі з надыходам халадоў. У лістападзе 1512 на Смаленск вырушылі з усходу палкі лепшых маскоўскіх военачальнікаў: І. Рэпніна, Абаленскага, І Чэлядніна, В. Адоеўскага і С.Курбскага. Асноўная іх частка канцэнтравалася ў ваколіцах Вялікіх Лук. Ім было загадана ўзяць крэпасьць у аблогу, зьнішчыць паселішча ў ваколіцах гораду і рухацца далей на захад у накірунку Оршы. Неабходна было забясьпечыць войскі, якія былі вызначаны для правядзеньня аблогі Смаленску, ад нечаканага ўдару харугваў войска ВКЛ. Асноўныя сілы маскоўскіх войскаў, мэтай якіх было здабыцьцё Смаленску, узначальваемы [[Васіль ІІІ|Васілём ІІІ]] выйшлі з Масквы толькі 19 сьнежня. У пачатку студзеня 1513 году 60 тысячаў ваяроў, узмоцненыя артылерыяй, якая складалася з 140 гармат падышла да муроў Смаленску і на працягу 6 нядзель спрабавала зламаць супраціў абаронцаў гораду, якіх узначальваў Юры Салагуб. Шасьцітыднёвая аблога нанесла гораду шкоды, якія абаронцы ня здолелі цалкам ліквідаваць да пачатку наступнай аблогі. Уладар Маскоўскага княства і яго ваяводы, разьлічваючы ў асноўным на гарматны агонь, не падрыхтаваліся да доўгага вядзеньня аблогі ў зімніх умовах. Страціўшы каля 2000 ваяроў маскоўскае войска адышло на сваю тэрыторыю. Летам гэтага ж 1513 году маскоўскія войскі ізноў уварваліся ў ВКЛ. У чэрвені маскоўскія войскі падышлі да Смаленску. Пачатак гэтай кампаніі адзначыўся некалькімі нязначнымі посьпехамі літоўскіх войскаў. Смаленскі гарнізон, які ўзначальваў Юры Салагуб, пад час вылазкі за муры крэпасьці, прымусіў адступіць раць маскоўскага ваяводы І. Рэпніна. Каля Оршы Канстанцін Астроскі зь некалькімі харугвамі спыніў прасоўваньне дапаможных атрадаў маскоўскага войска, якія сьпяшаліся на дапамогу ваяводам, атачыўшым Смаленск. Аднак гэтыя перамогі, дасягнутыя невялікімі сіламі над не самымі значнымі вайсковымі адзінкамі войскаў Масквы, не маглі стварыць умовы для выгнаньня праціўніка за межы краіны. 24-тысячнае войска Глінскага аблажыла акрамя Смаленску, яшчэ й [[Полацак]]. Толькі ў кастрычніку 1513 году авангард літоўска-польскага войска, якое зь вялікімі цяжкасьцямі ўдалося сабраць Жыгімонту, зьявіўся ў раёне баявых дзеяньняў. Не ўступаючы ў бітву, маскоўскія аддзелы, якія займаліся аблогай Полацка і Смаленска, або пустошылі ўсходнія паветы ВКЛ адышлі з тэрыторыі княства. === Аблога 1514 году і капітуляцыя === Новы паход Васіль ІІІ пачаў 8 чэрвеня 1514 году. За 6 месяцаў, якія прайшлі пасьля зьняцьця мінулай аблогі, Салагуб ня змог аднавіць усе разбураныя ў 1512 і 1513 гадах умацаваньні крэпасьці. У ваколіцах гораду не аказалася дастатковай рабочай сілы, якая была неабходная для хуткага і якаснага аднаўленьня пашкоджаных муроў. Гарнізон ня меў дастатковай колькасьці правіянту і фуражу. Зьменшылася і колькасьць абаронцаў гораду. Горад узялі ў аблогу 15 ліпеня і праз 11 дзён пачалі абстрэл з 300 гармат<ref>Грыцкевіч А. «Бітва пад Оршай 8 верасня 1514 г.». «Спадчына», № 6, 1992 г.</ref>. Хапіла толькі тры дні гарматнага абстрэлу, каб насьпех адрамантаваныя ўмацаваньні пачалі разбурацца. Ратуючы жыхароў гораду, смаленскі эпіскап Варсанофій выйшаў за муры гораду і стаў прасіць Васіля ІІІ аб спыненьні баявых дзеяньняў, але той адмовіўся спыняць абстрэл. Мяркуючы, што дапамогі ад войска ВКЛ на Смаленшчыне ня будзе, 31 ліпеня 1514 году Смаленск капітуляваў<ref>Генадзь Сагановіч «Вайна Маскоўскай дзяржавы з Вялікім княствам Літоўскім 1512-22гг.». Энцыклапедыя Гісторыі Беларусі. Т. 2. «Беларуская Энцыклапедыя» імя Петруся Броўкі. Мінск. 1994. с.187)</ref>. 1 жніўня маскоўская армія ўвайшла ў горад. Невялікая частка абаронцаў Смаленску, разам з Салагубам, не згадзілася прынесьці прысягу на падданства Маскоўскаму князю і была адпушчаная Васілём ІІІ ў Літву. Як і ў мінулыя гады польска-літоўскае войска было гатовае да бітвы з ворагам толькі напачатку верасьня. На гэты час маскоўскае войска ўжо стаяла каля Бярэзіны. === Пакараньне === За хуткую здачу гораду Жыгімонт Стары, прысудзіўшы Юрыя Салагуба да пакараньня сьмерцю, такім чынам спрабуючы ўзьдзейнічаць на іншых літоўскіх ваенных дзеячоў, якія маглі апынуцца ў аналягічных абставінах. Пакараўшы сьмерцю Юрыя Салагуба, кароль не чапаў яго сям’ю. Тры сыны намесьніка Мікалай, Войцех і Станіслаў дасягнулі сталасьці ў 1510 годзе і знаходзіліся на вайсковай гаспадарскай паслузе. Жыгімонт забясьпечыў яго сыноў землямі ў Жамойці замест тых, якія адышлі ў 1514 годзе пад валоданьне Маскоўскага княства. == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Літаратура == * Чарняўскі В. Ф. [https://web.archive.org/web/20190819215958/https://www.academia.edu/38101196/%D0%A1%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D1%81%D0%BA%D1%96_%D0%BD%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D1%81%D0%BD%D1%96%D0%BA_%D0%AE%D1%80%D1%8B_%D0%90%D0%BD%D0%B4%D1%80%D1%8D%D0%B5%D0%B2%D1%96%D1%87_%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%B3%D1%83%D0%B1_%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%BD%D1%86%D0%B0_%D1%9E%D1%81%D1%85%D0%BE%D0%B4%D0%BD%D1%96%D1%85_%D0%BC%D0%B5%D0%B6%D0%B0%D1%9E_%D0%92%D0%9A%D0%9B_%D1%83_%D0%BA%D0%B0%D0%BD%D1%86%D1%8B_XV_%D0%BF%D0%B0%D1%87%D0%B0%D1%82%D0%BA%D1%83_XVI_%D1%81%D1%82 «Смаленскі намеснік Юры Андрэевіч Салагуб — абаронца ўсходніх межаў ВКЛ у канцы XV — пачатку XVI ст».] / «Герольд LITERLAND». Навуковы геральдычны часопіс №20 2014 {{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Салагуб, Юры}} [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў Вялікім Княстве Літоўскім]] [[Катэгорыя:Памерлі ў 1514 годзе]] [[Катэгорыя:Удзельнікі літоўска-маскоўскай вайны 1500—1503 гадоў]] [[Катэгорыя:Удзельнікі літоўска-маскоўскай вайны 1507—1508 гадоў]] [[Катэгорыя:Удзельнікі маскоўска-літоўскай вайны 1512—1522 гадоў (літоўска-польскі бок)]] [[Катэгорыя:Асобы Смаленску]] aec11d6l6g2ip5ntzluvscdn1w94xki Алег Клімаў 0 224341 2699529 2196419 2026-11-08T04:35:15Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 2699529 wikitext text/x-wiki {{Асоба |імя = Алег Клімаў |арыгінал імя = |партрэт = |апісаньне = |род дзейнасьці = журналістыка |дата нараджэньня = {{Нарадзіўся|24|12|1964}}<ref name="222 альбомы">{{Кніга|аўтар=[[Вітаўт Мартыненка]], [[Анатоль Мяльгуй]].|частка=|загаловак=222 альбомы беларускага року і ня толькі|арыгінал=|спасылка=http://pdf.kamunikat.org/5143-1.pdf|адказны=[[Віталь Супрановіч]]|выданьне=|месца=Менск|выдавецтва=[[БМАgroup]]|год=2006|том=|старонак=440|сэрыя=|isbn=000-5673-16-4|наклад=2000|старонкі=425|камэнтар=24.12 — Алег Клімаў (рэдактар «Музыклаьной газеты», адзін з найбольш аб’ектыўных крытыкаў у плыні беларускага року)}}</ref> |месца нараджэньня = [[Байканыр|Ленінск]], [[Казахстан]] |дата сьмерці = |месца сьмерці = |узнагароды = [[Ліра (прэмія)|Ліра]] (2011) }} '''Алег Клімаў''' — [[Беларусь|беларускі]] музычны журналіст і крытык, тэлевядучы<ref>{{Cite web|url=http://music.fromby.net/article/2167|title=Рух на накруткі|last=Будкін|first=Сяргей|date=2010-05-25|author=Сяргей Будкін.|publisher=[[Tuzin.fm]]|language=be|dead-url=no|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100528122601/http://music.fromby.net/article/2167|archivedate=2010-05-28|accessdate=2020-03-30}}</ref>. Нарадзіўся ў 1964 годзе ў [[Байканыр|Ленінску]] ([[Казахстан]])<ref name=":1" />. У 1988 годзе скончыў філіял «Усход» Маскоўскага авіяцыйнага інстытуту<ref name=":1">{{Cite web|url=https://www.sb.by/author/153909-oleg-klimov/|title=Олег КЛИМОВ|last=|first=|date=|website=|publisher=[[Советская Белоруссия]]|language=ru|dead-url=no|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190609174119/https://www.sb.by/author/153909-oleg-klimov/|archivedate=2019-06-09|access-ate=2020-03-30}}</ref>. У 1988—1993 гадах працаваў на Менскім заводзе вылічальнай тэхнікі імя Р.К. Арджанікідзе<ref name=":1" />. Затым два гады займаўся прыватным прадпрымальніцтвам<ref name=":0" />. З 1995 году пачынаецца кар’ера журналіста: Клімаў піша артыкулы ў часопісы «{{Мова-ru|Несси}}», «{{Мова-ru|Золотая орхидея}}»<ref name=":1" />. У 1997 годзе пераходзіць у штат «[[Музыкальная газета|Музыкальнай газеты]]» й ужо праз два гады замацоўваецца на пасадзе шэф-рэдактара выданьня, дзе заставаўся да закрыцьця газэты ў 2007 годзе<ref name=":1" /><ref>{{Cite web|url=https://kyky.org/cult/po-sliedam-konrada-ierofieieva-muzykalnyie-zhurnalisty-sobiraiut-krughlyi-stol|title=Музыкальные журналисты против Конрада Ерофеева|last=Свердлов|first=Павел|date=2015-02-03|author=Павел Свердлов.|publisher=KYKY.ORG|language=ru|dead-url=no|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200403184056/https://kyky.org/cult/po-sliedam-konrada-ierofieieva-muzykalnyie-zhurnalisty-sobiraiut-krughlyi-stol|archivedate=2020-04-03|accessdate=2020-04-03|камэнтар=Олег Климов — легендарный редактор «Музыкальной газеты» }}</ref>, часам піша пад псэўданімам ''«О’К»''<ref>{{Cite web|url=https://citydog.by/post/muzykalnaya-gazeta/|title=«За месяц до релиза прислали “OK Computer”». Читатели и создатели вспоминают «Музыкальную газету»|last=|first=|date=2016-03-10|website=|publisher=citydog.by|language=ru|trans-title=«A month before the release, they sent “OK Computer.” ”Readers and creators recall the “Muzykalnaya Gazeta”»|archiveurl=http://web.archive.org/web/20190518180303/https://citydog.by/post/muzykalnaya-gazeta/|archivedate=2019-05-18|dead-url=no|accessdate=2019-05-18}}</ref>. Паралельна з гэтым у 2003—2009 гадах быў шэф-рэдактарам часопісу «{{Артыкул у іншым разьдзеле|НОТ-7|НОТ-7|be|НОТ-7}}»<ref name=":1" />. У той жа час працаваў на [[Беларусь 1|беларускім тэлебачаньні]] вядучым музычнага спаборніцтва «The Global Battle of the Bands» (2006—2007 годы), быў рэдактарам шоў «{{Мова-ru|Звёздный ринг}}» на канале «[[Сталічнае тэлебачаньне]]» (2009—2010 годы)<ref name=":0" />. Вядомасьць Клімаву прынесла супрацоўніцтва з музычным парталам «[[Experty.by]]», дзе ён быў штатным крытыкам на працягу 2008—2013 гадоў<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.experty.by/content/oleg-klimov-shtatnyi-ekspert-2008-2013|title=Олег Климов (штатный эксперт, 2008-2013)|last=|first=|date=2014-03-14|work=|publisher=[[Experty.by]]|language=ru|dead-url=no|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200330191426/https://www.experty.by/content/oleg-klimov-shtatnyi-ekspert-2008-2013|archivedate=2020-03-30|accessdate=2020-03-30}}</ref>. Паралельна з гэтым у 2009–2012 гадах пісаў калёнкі для «[[Советская Белоруссия|Советской Белоруссии]]»<ref>{{Cite web|url=http://music.fromby.net/article/1640/|title=Алег Клімаў стаў калюмністам «Саўбеліі»|last=SB|first=|date=2009-03-26|author=SB.|publisher=[[Tuzin.fm]]|language=be|dead-url=no|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110108182931/http://music.fromby.net/article/1640/|archivedate=2011-01-08|accessdate=2020-03-30}}</ref>, у 2006–2013 гадах — для «[[БелаПАН]]». З 2013 году піша ў газэце «[[Культура (газэта)|Культура]]». У 2011 годзе атрымаў музычную прэмію «[[Ліра (прэмія)|Ліра]]» як «Найлепшы журналіст»<ref name="А дзе мне ўзяць">{{Артыкул|аўтар=Таццяна Мушынская.|загаловак=«А дзе мне ўзяць такую песьню»|date=2012-01-01|спасылка=http://kimpress.by/?DomainName=mast&id=881&mode=print&page=2|мова=be|выданьне=[[Мастацтва (часопіс)|Мастацтва]]|тып=часопіс|год=2012|нумар=1 (346)|старонкі=|issn=0208-2551|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200330194352/http://kimpress.by/?DomainName=mast&id=881&mode=print&page=2|archivedate=2020-03-30|dead-url=no}}</ref>. == Ацэнкі == Вецер Мэханічны, сузаснавальнік партала «[[Tuzin.fm]]», падчас інтэрвію з [[Вольга Самусік|Вольгай Самусік]] з «[[Музыкальная газета|Музыкальной газеты]]» ў 2005 годзе прылічыў Клімава да ліку ''«вядучых музычных журналістаў і крытыкаў»'''<ref>{{Cite web|last=Самусик|first=Ольга|аўтарlink=Вольга Самусік|аўтар=Ольга Самусик.|date=|year=2005|title=«Тузін гітоў» :: Первый сборник -- первая ласточка?|url=http://www.nestor.minsk.by/mg/articles/2005/40/0500.html|dead-url=no|тип=газета|publisher=[[Музыкальная газета]]|language=ru|volume=|issue=40|pages=|archiveurl=http://web.archive.org/web/20200407232517/http://www.nestor.minsk.by/mg/articles/2005/40/0500.html|archivedate=2020-04-07|accessdate=2020-04-07|via=}}</ref>. Тацьцяна Заміроўская дала ў 2008 годзе ў сваёй калёнке на «[[БелаПАН]]» такую ацэнку творцу, які й пасьля закрыцьця «[[Музыкальная газета|Музыкальной газеты]]» працягнуў займацца музычнай журналістыкай: ''«Застаўся адзін нязменны Алег Клімаў. Я шчыра ім захапляюся, але баюся, што асабіста ў мяне да яго ўзросту будзе нашмат менш душэўнай стойкасьці й адэкватнасьці»''<ref>{{Cite web|url=https://naviny.by/rubrics/opinion/2008/05/11/ic_articles_410_157022|title=ШОУ-БИЗ. PLEASE KILL ME|last=Замировская|first=Татьяна|date=2008-05-11|website=|publisher=[[БелаПАН]]|language=ru|dead-url=no|archiveurl=http://web.archive.org/web/20200331074038/https://naviny.by/rubrics/opinion/2008/05/11/ic_articles_410_157022|archivedate=2020-03-31|accessdate=2020-03-31|author=Татьяна Замировская.}}</ref>. Рэцензія Клімава на альбом [[Лючана|Лючаны]] «{{Мова-ru|Улечу...}}» была названа найлепшай за 2008 год паводле вэрсіі лэйбла «[[West Records]]»<ref>{{Cite web|url=https://naviny.by/rubrics/culture/2008/12/30/ic_news_117_303873|title=West Records: в 2008 году в белорусском шоу-бизнесе наблюдался настоящий диско-бум|last=|first=|date=2008-12-30|website=|publisher=[[БелаПАН]]|language=ru|dead-url=no|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140920093103/http://naviny.by/rubrics/culture/2008/12/30/ic_news_117_303873/|archivedate=2014-09-20|accessdate=2020-04-16}}</ref>. У 2011 годзе на пытаньне Зьмітра Баяровіча з «[[Ultra-music.com]]» пра добрых музычных крытыкаў Павал Сьвярдлоў, рэдактар [[Эўрапейскае радыё для Беларусі|Эўрапейскага радыё для Беларусі]], сярод іншых адзначыў і Алег Клімава, бо той ''«варта піша пра музыку»''<ref>{{Cite web|url=http://ultra-music.com/articles/profi/4719|title=Павел Свярдлоў: «Чалавек бы патраціў грошы на хлеб, а яго прымушаюць купіць квіток на канцэрт Дарафеевай»|last=Боярович|first=Дмитрий|last2=Хацкевич|first2=Елена|date=2011-08-04|website=|publisher={{Артыкул у іншым разьдзеле|Ultra-music.com|Ultra-music.com|be|Ultra-music.com}}|language=be|url-status=live|archiveurl=http://web.archive.org/web/20200403070412/http://ultra-music.com/articles/profi/4719|archivedate=2020-04-03|accessdate=2020-04-03|dead-url=no|coauthors=Елена Хацкевич.|author=Дмитрий Боярович}}</ref>. Тацьцяна Мушынская разважала пра стыль аўтара з нагоды атрыманьня прэміі «[[Ліра (прэмія)|Ліра]]» ў 2012 годзе: ''«Публікацыі Клімава асабіста мне больш нагадваюць сьвецкую хроніку, крыху разбаўленую журналісцкімі сэнтэнцыямі»''<ref name="А дзе мне ўзяць" />. == Літаратура == * {{Кніга |аўтар = [[Зьміцер Падбярэскі|Д.П.]] |імя = |прозьвішча = |частка = КЛІМАЎ АЛЕГ (Климов Олег, Klimau Aleh) |загаловак = Энцыклапедыя беларускай папулярнай музыкі |арыгінал = |спасылка = |адказны = уклад. [[Зьміцер Падбярэскі|Дз. Падбярэзскі]] і інш |выданьне = |месца = [[Менск|Мінск]] |выдавецтва = [[Зьміцер Колас|Зміцер Колас]] |год = 2008 |том = |старонкі = 139 |старонак = 368 |сэрыя = |isbn = 978-985-6783-42-8 |наклад = 2000 |мова=be }} == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Вонкавыя спасылкі == * [https://www.sb.by/author/153909-oleg-klimov/ Алег Клімаў на сайце «Советской Белоруссии»] * [https://web.archive.org/web/20200629223122/https://naviny.by/person/oleg-klimov Алег Клімаў на сайце naviny.by] {{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Клімаў, Алег}} [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1964 годзе]] [[Катэгорыя:Беларускія журналісты]] [[Катэгорыя:Супрацоўнікі і аўтары газэты «Советская Белоруссия»]] 27vwi0oicbjy7r7r817agx8ijajtfod Храм Уваскрашэньня Хрыстова (Менск) 0 224623 2699335 2683023 2026-11-07T12:30:40Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 2699335 wikitext text/x-wiki Адрас: м. Менск, вуліца Гамарніка, 27а. Тэлефон: + 375 29 184-73-57. Электронная пошта: info@voskresprihod.by == Гісторыя храма == У канцы XVI ст. на месцы сучаснага храма Ўваскрэсеньня Хрыстова стаяла маленькая цэркаўка, але пазьней царква была разбурана. Найноўшая гісторыя парафіі пачынаецца з 1994 г. Увосень наступнага году Патрыярх Алексій ІІ асьвяціў закладны камень для будаўніцтва храма . Людзі, якія прынялі ўдзел у будаўніцтве храма: * [[Леанід Лагун]]; * Марыёніла Анатольеўна Лагун (Хахракова; 08.03.1938 г. — 29.03.1993 г.). == Архітэктура == У ліку сьвятынь-абраз з мошчамі прападобных Опцінскіх старцаў, вобраз нябеснага заступніка прыходу Іаана Кармянскага з часьціцай мошчаў, чыё імя носіць крыптавы прыбудоўка. == Сьвятары == У храме на сёньняшні дзень служыць 4 сьвятара і 1 дыякан. Настаяцель храма протаіерэй Яўген Сьвідэрскі. == Дзейнасьць == * Нядзельная школа; * сацыяльная праца; * бібліятэка; * швейная майстэрня. Рэжым працы храма: Панядзелак 8:00 — 21: 00 Аўторак 8:00 — 21: 00 Серада 8:00 — 21: 00 Чацьвер 8:00 — 21: 00 Пятніца 8:00 — 21: 00 Субота 8:00 — 21: 00 Нядзеля 5:30-21: 00 == Вонкавыя спасылкі == {{Commons}} * [https://www.voskresprihod.by/ Храм Уваскрэсення Хрыстова] *Леонид Лагун https://web.archive.org/web/20250125105438/https://timenote.info/ru/Leonid-Lagun?fbclid=IwAR1BC9Wd1F16CuWHXZqeLVO3m17cUxp-Fc7AMnoRHGu48MXYiFEGHxv-QnY {{Парады артыкулу|вікіфікаваць|артаграфія|няма карткі = Славутасьць}} [[Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Менску]] [[Катэгорыя:Савецкі раён (Менск)]] [[Катэгорыя:Зьявіліся ў 2008 годзе]] dpq5vkwz4r198lm8kuh338rhfppjpyx Гутаркі ўдзельніка:Дамінік 3 227061 2699389 2697775 2026-11-07T16:51:13Z Ліцьвін 847 /* Вікіпэдыя:Неадназначнасьць */ новы разьдзел 2699389 wikitext text/x-wiki {{Вітаем}} ==Віківясна-2020== {| width="800" align="center" style="text-align:center; border:3px solid Yellow;-moz-border-radius:7px;-webkit-border-radius:5px; background:{{Градыент|top|#ffea78, YellowGreen, #ffea78}}; color:DarkBlue;" |- |[[Файл:Logo original-t.png|140пкс|link=Вікіпэдыя:Праект:Віківясна-2020]] | <div style="font-size:16pt; text-align: center;"><big style="color: DarkBlue;">'''Запрашэньне да ўдзелу ў «[[Вікіпэдыя:Праект:Віківясна-2020|Віківясьне-2020]]»'''</big> <div style="font-size:13pt;"> {{gender:{{BASEPAGENAME}}|Паважаны вікіпэдыст!|Паважаная вікіпэдыстка!}} Ад імя ўдзельніцаў і ўдзельнікаў '''міжнароднага конкурсу</br>«[[Вікіпэдыя:Праект:Віківясна-2020|Віківясна Цэнтральнай і Ўсходняй Эўропы]]»'''</br>маем гонар запрасіць Вас да супрацы.</br>Калі маеце жаданьне, запішыцеся, калі ласка, у [[Вікіпэдыя:Праект:Віківясна-2020/Удзельнікі|сьпіс удзельніцаў і ўдзельнікаў]]. |} --[[Удзельнік:W]] 19:29, 29 красавіка 2020 (UTC+3) ==Вікі любіць Зямлю-2020== {| width="800" align="center" style="text-align:center; border:3px solid Yellow;-moz-border-radius:7px;-webkit-border-radius:5px; background:{{Градыент|top|#ffea78, YellowGreen, #ffea78}}; color:DarkBlue;" |- |[[Файл:WLE Austria Logo (no text).svg|140пкс|link=Вікіпэдыя:Праект:Вікі любіць Зямлю]] | <div style="font-size:16pt; text-align: center;"><big style="color: DarkBlue;">'''Запрашэньне да ўдзелу ў «[[Вікіпэдыя:Праект:Вікі любіць Зямлю|Вікі любіць Зямлю-2020]]»'''</big> <div style="font-size:13pt;"> {{gender:{{BASEPAGENAME}}|Паважаны вікіпэдыст!|Паважаная вікіпэдыстка!}} Ад імя ўдзельніцаў і ўдзельнікаў '''міжнароднага фотаспаборніцтва</br>«[[Вікіпэдыя:Праект:Вікі любіць Зямлю|Вікі любіць Зямлю-2020]]»'''</br>маем гонар запрасіць Вас да супрацы.</br>Калі маеце жаданьне, запішыцеся, калі ласка, у [[Вікіпэдыя:Праект:Вікі любіць Зямлю/Удзельнікі|сьпіс удзельніцаў і ўдзельнікаў]]. |} --[[Удзельнік:W]] 13:01, 30 траўня 2020 (UTC+3) == [[Вікіпэдыя:Вікісустрэчы]] == Запрашаю на Вікісустрэчу 24 верасьня а 19:00 у «Зялёнай хакерскай прасторы». Адрас: [[Менск]], [[Савецкі раён (Менск)|Савецкі раён]], мікрараён Сельгаспасёлак, вул. Леаніда Бяды, д. 45.--[[Удзельнік:W]] 17:47, 12 верасьня 2020 (UTC+3) == [[:m:Wikimedia Community User Group Belarus/be-tarask|Вікісуполка Беларусі]] == Вітаю, Дамінік! Як маецеся? Запрашаю пазначыць свой удзел у Вікісуполцы Беларусі на старонцы ў [[Мэта-Вікі]], бо маеце «звыш 300 рэдагаваньняў у Вікіпраекце пад уліковым запісам, што існуе больш як 6 месяцаў» ([[:m:Wikimedia user groups/be-tarask]]). З найлепшымі пажаданьнямі,--[[Удзельнік:W]] 20:19, 28 кастрычніка 2020 (UTC+3) == Хвойнікі == Вітаю! Як маецеся? Заклікаю, як [http://vs.aka-online.de/cgi-bin/wppagehiststat.pl асноўнага] аўтара, вылучыць у добрыя артыкул [[Хвойнікі]] ([[Вікіпэдыя:Кандыдаты ў добрыя артыкулы]]). Артыкул ёсьць 73-м паводле абсягу ў Беларускай Вікіпэдыі ([[Спэцыяльныя:Доўгія старонкі]]) і зь 17 жніўня перавышае памерам 100 кілябайт, таму «амаль пэўна мае быць падзеленым» ([[:en:Wikipedia:Article size#Size guideline]]). З найлепшымі пажаданьнямі,--[[Удзельнік:W]] 17:34, 29 лістапада 2020 (UTC+3) ==Месяц беларускай літаратуры== {| width="800" align="center" style="text-align:center; border:3px solid Yellow;-moz-border-radius:7px;-webkit-border-radius:5px; background:{{Градыент|top|#ffea78, YellowGreen, #ffea78}}; color:DarkBlue;" |- |[[Файл:WP20Symbols PENANDPAPER.svg|140пкс|link=Вікіпэдыя:Праект:Тэматычны тыдзень/Беларуская літаратура]] | <div style="font-size:16pt; text-align: center;"><big style="color: DarkBlue;">'''Запрашэньне да ўдзелу ў «[[Вікіпэдыя:Праект:Тэматычны тыдзень/Беларуская літаратура|Месяцы беларускай літаратуры]]»'''</big> <div style="font-size:13pt;"> {{gender:{{BASEPAGENAME}}|Паважаны вікіпэдыст!|Паважаная вікіпэдыстка!}} Ад імя ўдзельніц і ўдзельнікаў '''спаборніцтва</br>«[[Вікіпэдыя:Праект:Тэматычны тыдзень/Беларуская літаратура|Месяц беларускай літаратуры]]»'''</br>маем гонар запрасіць Вас да супрацы. |} --[[Удзельнік:W]] 15:51, 14 студзеня 2021 (UTC+3) ==Выклік Вікіпрагалу== {| width="700" align="center" style="text-align:center; border:3px solid Yellow;-moz-border-radius:7px;-webkit-border-radius:5px; background:{{Градыент|top|#ffea78, YellowGreen, #ffea78}}; color:DarkBlue;" |- |[[Файл:WikiGap.svg|140пкс|link=Вікіпэдыя:Праект:Выклік Вікіпрагалу]] | <div style="font-size:16pt; text-align: center;"><big style="color: DarkBlue;">'''Запрашэньне на «[[Вікіпэдыя:Праект:Выклік Вікіпрагалу|Выклік Вікіпрагалу]]»'''</big> <div style="font-size:13pt;"> {{gender:{{BASEPAGENAME}}|Паважаны вікіпэдыст!|Паважаная вікіпэдыстка!}} Ад імя ўдзельніц і ўдзельнікаў '''</br>«[[Вікіпэдыя:Праект:Выклік Вікіпрагалу|Выкліку Вікіпрагалу]]»'''</br>маем гонар запрасіць Вас да супрацы. |} --[[Удзельнік:W]] 10:53, 2 сакавіка 2021 (UTC+3) ==Віківясна-2021== {| width="700" align="center" style="text-align:center; border:3px solid Yellow;-moz-border-radius:7px;-webkit-border-radius:5px; background:{{Градыент|top|#ffea78, YellowGreen, #ffea78}}; color:DarkBlue;" |- |[[Файл:CEE Spring Logo vertical-t.svg|140пкс|link=Вікіпэдыя:Праект:Віківясна-2021]] | <div style="font-size:16pt; text-align: center;"><big style="color: DarkBlue;">'''Запрашэньне да ўдзелу ў «[[Вікіпэдыя:Праект:Віківясна-2021|Віківясьне-2021]]»'''</big> <div style="font-size:13pt;"> {{gender:{{BASEPAGENAME}}|Паважаны вікіпэдыст!|Паважаная вікіпэдыстка!}} Ад імя ўдзельніц і ўдзельнікаў '''міжнароднага конкурсу</br>«[[Вікіпэдыя:Праект:Віківясна-2021|Віківясна Цэнтральнай і Ўсходняй Эўропы]]»'''</br>маем гонар запрасіць Вас да супрацы.</br>Калі маеце жаданьне, запішыцеся, калі ласка, у [[Вікіпэдыя:Праект:Віківясна-2021/Удзельнікі|сьпіс удзельніц і ўдзельнікаў]]. |} --[[Удзельнік:W]] 21:31, 16 сакавіка 2021 (UTC+3) ==Вікі любіць Зямлю-2021== {| width="700" align="center" style="text-align:center; border:3px solid Yellow;-moz-border-radius:7px;-webkit-border-radius:5px; background:{{Градыент|top|#ffea78, YellowGreen, #ffea78}}; color:DarkBlue;" |- |[[Файл:Wiki Loves Earth map marker.svg|140пкс|link=Вікіпэдыя:Праект:Вікі любіць Зямлю]] | <div style="font-size:16pt; text-align: center;"><big style="color: DarkBlue;">'''Запрашэньне на «[[Вікіпэдыя:Праект:Вікі любіць Зямлю-2021|Вікі любіць Зямлю]]»'''</big> <div style="font-size:13pt;"> {{gender:{{BASEPAGENAME}}|Паважаны вікіпэдыст!|Паважаная вікіпэдыстка!}} Ад імя ўдзельніц і ўдзельнікаў '''міжнароднага</br>спаборніцтва «[[Вікіпэдыя:Праект:Вікі любіць Зямлю-2021|Вікі любіць Зямлю-2021]]»'''</br>маем гонар запрасіць Вас да супрацы.</br>Калі ласка, запішыцеся ў [[Вікіпэдыя:Праект:Вікі любіць Зямлю-2021/Удзел|сьпіс удзельніц і ўдзельнікаў]]. |} --[[Удзельнік:W]] 20:50, 30 траўня 2021 (UTC+3) == Аб Жэмойці == Прашу зайсьці на [https://be-tarask.wikipedia.org/wiki/Вікіпэдыя:Форум#Жэмойць—Летува Форум] і даць свой адказ. [[Удзельнік:Ясамойла|Ясамойла]] ([[Гутаркі ўдзельніка:Ясамойла|гутаркі]]) 17:43, 27 кастрычніка 2021 (+03) ==[[Мясцовыя выбары ў Беларусі 2014 году]]== Вітаю! Як маецеся? Буду ўдзячны за падтрымку вылучэньня артыкула ў добрыя на старонцы [[Вікіпэдыя:Кандыдаты ў добрыя артыкулы/Мясцовыя выбары ў Беларусі 2014 году]]. Дапрацоўка і заўвагі вітаюцца. З найлепшымі пажаданьнямі,--[[Удзельнік:W]] 11:04, 20 сьнежня 2021 (UTC+3) == [[Брагін]] == Вітаю! Як маецеся? Прапаную, як [http://vs.aka-online.de/cgi-bin/wppagehiststat.pl асноўнаму] аўтару, вылучыць артыкул у добрыя ([[Вікіпэдыя:Кандыдаты ў добрыя артыкулы]]). Артыкул ёсьць 48-м паводле абсягу ў Беларускай Вікіпэдыі ([[Спэцыяльныя:Доўгія старонкі]]) і зь 1 студзеня 2021 году перавышае памерам 100 кілябайт, таму «амаль пэўна мае быць падзеленым» ([[:en:Wikipedia:Article size#Size guideline]]). З найлепшымі пажаданьнямі,--[[Удзельнік:W]] 19:57, 23 сьнежня 2021 (UTC+3) :Добрага здароўя. Як што ўважаеце артыкул годным, то й вылучайце, – калі ласка. Сам я далёкі ад гэткіх тэмаў-клопатаў. З павагай,--[[Удзельнік:Дамінік|Дамінік]] ([[Гутаркі ўдзельніка:Дамінік|гутаркі]]) 06:02, 24 сьнежня 2021 (+03) ::Буду ўдзячны за падтрымку вылучэньня артыкула ў добрыя на старонцы [[Вікіпэдыя:Кандыдаты ў добрыя артыкулы/Брагін]].--[[Удзельнік:W]] 16:24, 8 лютага 2022 (UTC+3) == Юбілейны месяц == {| width="800" align="center" style="text-align:center; border:3px solid Yellow;-moz-border-radius:7px;-webkit-border-radius:5px; background:{{Градыент|top|#ffea78, YellowGreen, #ffea78}}; color:DarkBlue;" |- |[[Файл:Беларусы. Biełarusy. Belarusians.png|140пкс|link=Вікіпэдыя:Праект:Тэматычны тыдзень/Юбілейны месяц]] | <div style="font-size:16pt; text-align: center;"><big style="color: DarkBlue;">'''Запрашэньне да ўдзелу ў «[[Вікіпэдыя:Праект:Тэматычны тыдзень/Юбілейны месяц|Юбілейным месяцы]]»'''</big> <div style="font-size:13pt;"> {{gender:{{BASEPAGENAME}}|Паважаны вікіпэдыст!|Паважаная вікіпэдыстка!}} Ад імя ўдзельніц і ўдзельнікаў '''конкурсу</br>«[[Вікіпэдыя:Праект:Тэматычны тыдзень/Юбілейны месяц|Юбілейны месяц]]»'''</br>маем гонар запрасіць Вас да супрацы. |} --[[Удзельнік:W]] 18:43, 14 студзеня 2022 (UTC+3) == [[Дзьмітры Піневіч]] == Вітаю! Як маецеся? Буду ўдзячны за падтрымку вылучэньня артыкула ў добрыя на старонцы [[Вікіпэдыя:Кандыдаты ў добрыя артыкулы/Дзьмітры Піневіч]]. З найлепшымі пажаданьнямі,--[[Удзельнік:W]] 10:41, 8 сакавіка 2022 (UTC+3) ==Віківясна-2022== {| width="800" align="center" style="text-align:center; border:3px solid Yellow;-moz-border-radius:7px;-webkit-border-radius:5px; background:{{Градыент|top|#ffea78, YellowGreen, #ffea78}}; color:DarkBlue;" |- |[[Файл:Logo original-t.png|140пкс|link=Вікіпэдыя:Праект:Віківясна-2022]] | <div style="font-size:16pt; text-align: center;"><big style="color: DarkBlue;">'''Запрашэньне да ўдзелу ў «[[Вікіпэдыя:Праект:Віківясна-2022|Віківясьне-2022]]»'''</big> <div style="font-size:13pt;"> {{gender:{{BASEPAGENAME}}|Паважаны вікіпэдыст!|Паважаная вікіпэдыстка!}} Ад імя ўдзельніцаў і ўдзельнікаў '''міжнароднага конкурсу</br>«[[Вікіпэдыя:Праект:Віківясна-2022|Віківясна Цэнтральнай і Ўсходняй Эўропы]]»'''</br>маем гонар запрасіць Вас да супрацы.</br>Калі маеце жаданьне, запішыцеся, калі ласка, у [[Вікіпэдыя:Праект:Віківясна-2022/Удзел|сьпіс удзельніцаў і ўдзельнікаў]]. |} --[[Удзельнік:W]] 10:48, 19 сакавіка 2022 (UTC+3) == [[Саюзная рашучасьць-2022]] == Вітаю! Як маецеся? Буду ўдзячны за падтрымку вылучэньня артыкула ў добрыя на старонцы [[Вікіпэдыя:Кандыдаты ў добрыя артыкулы/Саюзная рашучасьць-2022]]. Дапаўненьне артыкула і адпаведная прапанова таксама вітаюцца. З найлепшымі пажаданьнямі,--[[Удзельнік:W]] 18:21, 24 сакавіка 2022 (UTC+3) == [[Беларуская гандлёва-прамысловая палата]] == Вітаю! Як маецеся? Буду ўдзячны за падтрымку вылучэньня ў добрыя артыкула на старонцы [[Вікіпэдыя:Кандыдаты ў добрыя артыкулы/Беларуская гандлёва-прамысловая палата]]. Яго дапрацоўка і адпаведная прапанова вітаюцца. З найлепшымі пажаданьнямі,--[[Удзельнік:W]] 10:39, 17 ліпеня 2022 (UTC+3) == [[Мясцовыя выбары ў Беларусі 2018 году]] == Вітаю! Як маецеся? Буду ўдзячны за падтрымку вылучэньня ў добрыя артыкула на старонцы [[Вікіпэдыя:Кандыдаты ў добрыя артыкулы/Мясцовыя выбары ў Беларусі 2018 году]]. Яго дапаўненьне і адпаведная прапанова таксама вітаюцца. З найлепшымі пажаданьнямі,--[[Удзельнік:W]] 10:35, 20 жніўня 2022 (UTC+3) == [[Заказьнікі Беларусі]] == Вітаю! Як маецеся? Буду ўдзячны за падтрымку вылучэньня ў абраныя сьпісы на старонцы [[Вікіпэдыя:Кандыдаты ў абраныя сьпісы/Заказьнікі Беларусі]]. Дапрацоўка артыкула-сьпіса і адпаведная прапанова таксама вітаюцца. З найлепшымі пажаданьнямі,--[[Удзельнік:W]] 13:59, 5 верасьня 2022 (UTC+3) == Удзел у Вікісустрэчы ЦУЭ == Вітаю! Як маецеся? Зьбіраюся на Cустрэчу [[:m:Wikimedia Central and Eastern Europe/be-tarask|Вікімэдыі Цэнтральнай і Ўсходняй Эўропы]] ад [[:m:Wikimedia Community User Group Belarus/be-tarask|Вікісуполкі Беларусі]], якая пройдзе [[:m:Wikimedia CEE Meeting 2023|15—17 верасьня]] ў Грузіі. Буду ўдзячны за падтрымку на [[Вікіпэдыя:Форум#Вікісустрэча Цэнтральнай і Ўсходняй Эўропы]]. З найлепшымі пажаданьнямі,--[[Удзельнік:W]] 9:46, 19 красавіка 2023 (UTC+3) == Галасаваньне наконт назвы артыкула == Вітаю! Як маецеся? Буду ўдзячны за галасаваньне наконт пытаньня пра назву артыкула цягам 2-х тыдняў на старонцы [[Вікіпэдыя:Галасаваньні/Зьмена назвы Герб Беларусі (афіцыйны) на Герб расейскай акупацыйнай адміністрацыі ў Беларусі]]. З найлепшымі пажаданьнямі,--[[Удзельнік:W]] 19:46, 23 чэрвеня 2023 (UTC+3) == [[Руслан Пархамовіч]] == Вітаю! Як маецеся? Буду ўдзячны за падтрымку вылучэньня артыкула ў добрыя на старонцы [[Вікіпэдыя:Кандыдаты ў добрыя артыкулы/Руслан Пархамовіч]]. Дапаўненьне артыкула і адпаведная прапанова таксама вітаюцца. З найлепшымі пажаданьнямі,--[[Удзельнік:W]] 13:55, 3 ліпеня 2023 (UTC+3) == [[Зьміцер Матусевіч]] == Вітаю! Як маецеся? Буду ўдзячны за падтрымку артыкула, які вылучыў у добрыя на старонцы [[Вікіпэдыя:Кандыдаты ў добрыя артыкулы/Зьміцер Матусевіч]]. З найлепшымі пажаданьнямі,--[[Удзельнік:W]] 14:45, 30 ліпеня 2023 (UTC+3) == [[Захад-2021]] == Вітаю! Як маецеся? Буду ўдзячны за падтрымку вылучэньня артыкула ў добрыя на старонцы [[Вікіпэдыя:Кандыдаты ў добрыя артыкулы/Захад-2021]]. З найлепшымі пажаданьнямі,--[[Удзельнік:W]] 10:18, 13 жніўня 2023 (UTC+3) == [[Банк міжнародных разьлікаў]] == Вітаю! Як маецеся? Буду ўдзячны за падтрымку артыкула на старонцы [[Вікіпэдыя:Кандыдаты ў добрыя артыкулы/Банк міжнародных разьлікаў]]. З найлепшымі пажаданьнямі,--[[Удзельнік:W]] 10:39, 3 верасьня 2023 (UTC+3) == [[Эўрапейскі банк рэканструкцыі і разьвіцьця]] == Вітаю! Як маецеся? Вялікі дзякуй за даўнейшую падтрымку. Буду ўдзячны за падтрымку вылучэньня артыкула на старонцы [[Вікіпэдыя:Кандыдаты ў добрыя артыкулы/Эўрапейскі банк рэканструкцыі і разьвіцьця]]. З найлепшымі пажаданьнямі,--[[Удзельнік:W]] 19:59, 28 верасьня 2023 (UTC+3) == [[Вікіпэдыя:Галасаваньні/Правіла абраньня адмінаў]] == Вітаю! Як маецеся? Стварыў старонку галасаваньня наконт прапановы правіла пра 3-гадовы тэрмін абраньня адмінаў. Буду ўдзячны за падтрымку. З найлепшымі пажаданьнямі,--[[Удзельнік:W]] 19:23, 7 кастрычніка 2023 (UTC+3) == [[Беларуская АЭС]] == Вітаю! Як маецеся? Буду ўдзячны за падтрымку надзённага артыкула, які вылучыў у добрыя на старонцы [[Вікіпэдыя:Кандыдаты ў добрыя артыкулы/Беларуская АЭС]]. Таксама вітаюцца яго дапаўненьне і адпаведная прапанова. З найлепшымі пажаданьнямі,—[[Удзельнік:W]] 20:34, 21 лістапада 2023 (UTC+3) == [[Рэспубліканскі фэстываль нацыянальных культураў]] == Вітаю! Як маецеся? Буду ўдзячны за падтрымку артыкула, які вылучыў у добрыя на старонцы [[Вікіпэдыя:Кандыдаты ў добрыя артыкулы/Рэспубліканскі фэстываль нацыянальных культураў]]. Таксама вітаюцца яго дапаўненьне і адпаведная прапанова. З найлепшымі пажаданьнямі,—[[Удзельнік:W]] 16:29, 29 лютага 2024 (UTC+3) == Вікісустрэча ЦУЭ-2024 == Вітаю! Як маецеся? Зьбіраюся на Cустрэчу Вікімэдыі Цэнтральнай і Ўсходняй Эўропы-2024. Мяркую зрабіць прэзэнтацыю Беларускіх Вікікрыніцаў. Буду ўдзячны за падтрымку на [[Вікіпэдыя:Форум#Вікісустрэча ЦУЭ-2024]]. З найлепшымі пажаданьнямі,--[[Удзельнік:W]] 22:15, 26 траўня 2024 (UTC+3) == [[Кэршкаўская атамная электрастанцыя]] == Вітаю, Дамінік! Як маецеся? Стварыў артыкул да конкурсу «Віківясна-2025». Буду ўдзячны за падтрымку яго вылучэньня ў добрыя на старонцы [[Вікіпэдыя:Кандыдаты ў добрыя артыкулы/Кэршкаўская атамная электрастанцыя]], а таксама за яго дапаўненьне і адпаведную прапанову. З найлепшымі пажаданьнямі,—[[Удзельнік:W]] 10:31, 29 траўня 2025 (UTC+3) == [[Вярхоўны штаб саюзных дзяржаваў у Эўропе]] == Вітаю, Дамінік! Як маецеся? Вылучыў у добрыя артыкул пра ўстанову, загадваць якой вылучаны беларус [[Алексус Грынкевіч]]. Буду ўдзячны за падтрымку на старонцы [[Вікіпэдыя:Кандыдаты ў добрыя артыкулы/Вярхоўны штаб саюзных дзяржаваў у Эўропе]]. Таксама вітаюцца вычытка і дапаўненьне, як і адпаведная прапанова. З найлепшымі пажаданьнямі,—[[Удзельнік:W]] 9:07, 27 чэрвеня 2025 (СКЧ+3) == [[Менскі маторны завод]] == Вітаю! Як маецеся? Буду ўдзячны за падтрымку артыкула, які вылучыў у добрыя на старонцы [[Вікіпэдыя:Кандыдаты ў добрыя артыкулы/Менскі маторны завод]]. Таксама вітаюцца яго вычытка, дапаўненьне і адпаведная прапанова. З найлепшымі пажаданьнямі,—[[Удзельнік:W]] 10:31, 15 ліпеня 2025 (СКЧ+3) == [[Расейская праваслаўная царква]] == Вітаю! Як маецеся? Буду ўдзячны за падтрымку артыкула, які вылучыў у добрыя на старонцы [[Вікіпэдыя:Кандыдаты ў добрыя артыкулы/Расейская праваслаўная царква]]. Таксама вітаюцца яго вычытка, дапаўненьне і адпаведная прапанова. З найлепшымі пажаданьнямі,—[[Удзельнік:W]] 9:34, 30 ліпеня 2025 (СКЧ+3) == [[Асяродак вывучэньня Ўсходняй Эўропы]] == Вітаю! Як маецеся? Буду ўдзячны за падтрымку артыкула на старонцы [[Вікіпэдыя:Кандыдаты ў добрыя артыкулы/Асяродак вывучэньня Ўсходняй Эўропы]]. Таксама вітаюцца яго вычытка, дапаўненьне і адпаведная прапанова. З найлепшымі пажаданьнямі,—[[Удзельнік:W]] 13:47, 12 жніўня 2025 (СКЧ+3) == [[Гомельскі вагонабудаўнічы завод]] == Вітаю і віншую з 24-мі ўгодкамі [[Дзень Адраджэньня|Дня Адраджэньня]] незалежнасьці Беларусі 25 жніўня 1991 году! Буду ўдзячны за падтрымку артыкула, які вылучыў у добрыя на старонцы [[Вікіпэдыя:Кандыдаты ў добрыя артыкулы/Гомельскі вагонабудаўнічы завод]]. Таксама вітаюцца яго вычытка і дапаўненьне, як і адпаведная прапанова. З найлепшымі пажаданьнямі,—[[Удзельнік:W]] 11:00, 25 жніўня 2025 (СКЧ+3) == [[Абмеркаваньне Вікіпэдыі:Галасаваньні/Шапка#Прыбіраньне ўнутранай супярэчнасьці]] == Вітаю! Як маецеся? Буду ўдзячны за падтрымку прапановы зьмяненьня правіла галасаваньняў. Таксама вітаюцца вашыя ўласныя довады і дапаўненьне. З найлепшымі пажаданьнямі,—[[Удзельнік:W]] 9:10, 5 верасьня 2025 (СКЧ+3) == [[Міхаіл Бабіч]] == Вітаю! Як маецеся? Буду ўдзячны за падтрымку артыкула на старонцы [[Вікіпэдыя:Кандыдаты ў добрыя артыкулы/Міхаіл Бабіч]]. Таксама вітаюцца яго вычытка, дапаўненьне і адпаведная прапанова. З найлепшымі пажаданьнямі,—[[Удзельнік:W]] 16:53, 15 верасьня 2025 (СКЧ+3) == [[Сьпіс гарадоў Беларусі]] == Прашу падтрымаць допіс на старонцы [[Вікіпэдыя:Кандыдаты ў абраныя сьпісы/Сьпіс гарадоў Беларусі]]. [[Удзельнік:Ясамойла|Ясамойла]] ([[Гутаркі ўдзельніка:Ясамойла|гутаркі]]) 16:32, 31 кастрычніка 2025 (+03) == [[Нароўшчына (Гомельская вобласьць)]] == Вітаю. Нараўшчызна — гэта польская форма беларускай назвы Нароўшчына. І навошта вы выдалілі з артыкула беларускую назву, якая пацьверджаная [[Вікіпэдыя:Крыніцы, вартыя даверу|аўтарытэтнай крыніцай]]? Што тычыцца спасылкі на даведнік Валянціны Лемцюговай, то якраз яна актыўна распачала працэс адмовы ад польскіх формаў беларускіх назваў на дзяржаўным узроўні. І пра гэтае прама гаворыцца ў яе даведніках. Больш таго, вы пайшлі супраць усяго і ўсіх, бо раней ужо шмат разоў абмяркоўвалі, што польскія формы беларускіх назваў больш нідзе не выкарыстоўваем, бо гэта ненатуральна для беларускай мовы. Тым больш гэта дзяржаўная палітыка — «[https://www.levonevski.net/pravo/razdel8/num1/8d12146.html Постановление] Комитета по земельным ресурсам, геодезии и картографии при Совете Министров Республики Беларусь от 28 декабря 2004 г. № 52 "Об утверждении Инструкции по передаче на русский язык наименований географических объектов Республики Беларусь"... 52. Полонизированная форма -шчызна заменяется исконно восточнославянской формой -шчына». -- [[Удзельнік:Ліцьвін|Ліцьвін]] ([[Гутаркі ўдзельніка:Ліцьвін|гутаркі]]) 22:00, 8 сьнежня 2025 (+03) І яшчэ з кнігі 2024 году — «РАДЗІМАЗНАЎСТВА», Васіль Шур: «Іменна ў той перыяд не ў вуснай, а найперш у пісьмовай мове замацаваліся паланізаваныя Брэст, Навагрудак, Гродна, Драгічын, Ліозна, Міёры, Шаркаўшчызна, Крулеўшчызна, Езёры, Вуля, Вулька і многія іншыя беларускія тапанімічныя назвы, змененыя ў шматлікіх выпадках па аналогіі з блізкімі па структуры польскімі тапонімамі... У вуснай жа мове, як зазначаў П. Шпілеўскі ў сярэдзіне XIX ст., падарожнічаючы па Міншчыне, «простонародье до сих пор называет Минск Менском».» І далей: «Пад уплывам польскай мовы ў працэсе неаднаразовых перакладаў набылі змененае гучанне і напісанне такія тапанімічныя назвы, як Бярэсце, Гародня, Наваградак, Дарагічын, Хвойнікі, Менск, Каралеўшчына, Шаркаўшчына, Сорыца, Турэц, Мёры, Лёзна, Воля і інш. У змененых варыянтах гэтыя назвы ў розныя часы можна было прачытаць і пачуць як Брэст, Бжэст, Бжэст-Літоўск, Брэст-над-Бугам, Гродна, Гарадзень, Гародня, Навагрудак, Драгічын, Хойнікі, Мінск, Мінск-Літоўскі, Крулеўшчызна, Шаркаўшчызна, Соржыца, Туржэц, Міёры, Ліёзна, Вуля. Так, у назвах, якія канчаюцца на -шчына (Лявонаўшчына, Васілёўшчына), у польскім іх варыянце дадаецца пры напісанні літара з, мяняецца таксама націск (ён пераходзіць на перадапошні склад). У беларускім варыянце на другім ці трэцім складзе: Пятроўшчына -» Петровшчызна. Тапонімы гэтай мадэлі на тэрыторыі сучаснай Беларусі надзвычай ужывальныя. Паводле падлікаў вучоных, такіх найменняў у нас болей за 1500. Польскі ж варыянт тапонімаў на -шчызна быў характэрны раней выключна для заходніх і паўночна-ўсходніх раёнаў рэспублікі. Як вызначана, мадэль на -шчызна атрымала пашырэнне на Беларусі толькі ў XVI ст., а беларускі суфікс -шчын у такіх назвах выступаў як прадуктыўны ўжо ў XV ст. Перайначванню яго на ўзор польскага -шчызн садзейнічала падабенства гэтых дзвюх марфем у суседніх мовах. Суфікс -шчызн у беларускіх назвах замацоўваўся звычайна праз пісьмовыя крыніцы пра Беларусь, напісаныя па-польску [Арашонкава, с. 127]. Назвы з гэтым суфіксам, як сведчаць даследчыкі, былі заўсёды чужымі для беларускага селяніна, які ў процілегласць адміністрацыі паслядоўна ўжываў назвы на -шчына». Таму, калі ласка, вярніце беларускую назву артыкулу і больш так ніколі не рабіце. --[[Удзельнік:Ліцьвін|Ліцьвін]] ([[Гутаркі ўдзельніка:Ліцьвін|гутаркі]]) 22:31, 8 сьнежня 2025 (+03) == [[Гараватка (трылёгія)]] == Вітаю! Прашу выказаць сваё меркаваньне наконт артыкулу, які вылучыў у добрыя на старонцы [[Вікіпэдыя:Кандыдаты ў добрыя артыкулы/Гараватка (трылёгія)]]. З павагай, [[Удзельнік:Антон 740|Антон 740]] ([[Гутаркі ўдзельніка:Антон 740|гутаркі]]) 22:09, 6 сакавіка 2026 (+03) == [[Анатоль Фядосік]] == Вітаю! Буду ўдзячны за падтрымку вылучэньня ў добрыя артыкула на старонцы [[Вікіпэдыя:Кандыдаты ў добрыя артыкулы/Анатоль Фядосік]]. Яго дапрацоўка і адпаведная прапанова вітаюцца. [[Удзельнік:Нявідны|Нявідны]] ([[Гутаркі ўдзельніка:Нявідны|гутаркі]]) 20:58, 28 верасьня 2026 (+03) == [[Ельня (заказьнік)]] == Вітаю! Буду ўдзячны за падтрымку вылучэньня ў добрыя артыкула на старонцы [[Вікіпэдыя:Кандыдаты ў добрыя артыкулы/Ельня (заказьнік)]]. Яго дапрацоўка і адпаведная прапанова вітаюцца. [[Удзельнік:Нявідны|Нявідны]] ([[Гутаркі ўдзельніка:Нявідны|гутаркі]]) 22:16, 26 кастрычніка 2026 (+03) == [[Вікіпэдыя:Неадназначнасьць]] == Вітаю. Так склалася, што ў дачыненьні да населеных пунктаў дзейнічае наступнае правіла разьвязваньня неадназначнасьцяў: калі населеныя пункты з аднолькавай назвай знаходзяцца ў розных абласьцях, то ствараюцца артыкулы, у якіх прысутнічаюць удакладненьні «(*** вобласьць)»; калі населеныя пункты з аднолькавай назвай знаходзяцца ў адной вобласьці, то ствараюцца артыкулы, у якіх прысутнічаюць удакладненьні «(*** раён)». -- [[Удзельнік:Ліцьвін|Ліцьвін]] ([[Гутаркі ўдзельніка:Ліцьвін|гутаркі]]) 19:51, 7 лістапада 2026 (+03) geild27oyuoinwn6olq95gq8cj44pwz 2699407 2699389 2026-11-07T17:21:14Z Дамінік 64057 /* Вікіпэдыя:Неадназначнасьць */ Адказ 2699407 wikitext text/x-wiki {{Вітаем}} ==Віківясна-2020== {| width="800" align="center" style="text-align:center; border:3px solid Yellow;-moz-border-radius:7px;-webkit-border-radius:5px; background:{{Градыент|top|#ffea78, YellowGreen, #ffea78}}; color:DarkBlue;" |- |[[Файл:Logo original-t.png|140пкс|link=Вікіпэдыя:Праект:Віківясна-2020]] | <div style="font-size:16pt; text-align: center;"><big style="color: DarkBlue;">'''Запрашэньне да ўдзелу ў «[[Вікіпэдыя:Праект:Віківясна-2020|Віківясьне-2020]]»'''</big> <div style="font-size:13pt;"> {{gender:{{BASEPAGENAME}}|Паважаны вікіпэдыст!|Паважаная вікіпэдыстка!}} Ад імя ўдзельніцаў і ўдзельнікаў '''міжнароднага конкурсу</br>«[[Вікіпэдыя:Праект:Віківясна-2020|Віківясна Цэнтральнай і Ўсходняй Эўропы]]»'''</br>маем гонар запрасіць Вас да супрацы.</br>Калі маеце жаданьне, запішыцеся, калі ласка, у [[Вікіпэдыя:Праект:Віківясна-2020/Удзельнікі|сьпіс удзельніцаў і ўдзельнікаў]]. |} --[[Удзельнік:W]] 19:29, 29 красавіка 2020 (UTC+3) ==Вікі любіць Зямлю-2020== {| width="800" align="center" style="text-align:center; border:3px solid Yellow;-moz-border-radius:7px;-webkit-border-radius:5px; background:{{Градыент|top|#ffea78, YellowGreen, #ffea78}}; color:DarkBlue;" |- |[[Файл:WLE Austria Logo (no text).svg|140пкс|link=Вікіпэдыя:Праект:Вікі любіць Зямлю]] | <div style="font-size:16pt; text-align: center;"><big style="color: DarkBlue;">'''Запрашэньне да ўдзелу ў «[[Вікіпэдыя:Праект:Вікі любіць Зямлю|Вікі любіць Зямлю-2020]]»'''</big> <div style="font-size:13pt;"> {{gender:{{BASEPAGENAME}}|Паважаны вікіпэдыст!|Паважаная вікіпэдыстка!}} Ад імя ўдзельніцаў і ўдзельнікаў '''міжнароднага фотаспаборніцтва</br>«[[Вікіпэдыя:Праект:Вікі любіць Зямлю|Вікі любіць Зямлю-2020]]»'''</br>маем гонар запрасіць Вас да супрацы.</br>Калі маеце жаданьне, запішыцеся, калі ласка, у [[Вікіпэдыя:Праект:Вікі любіць Зямлю/Удзельнікі|сьпіс удзельніцаў і ўдзельнікаў]]. |} --[[Удзельнік:W]] 13:01, 30 траўня 2020 (UTC+3) == [[Вікіпэдыя:Вікісустрэчы]] == Запрашаю на Вікісустрэчу 24 верасьня а 19:00 у «Зялёнай хакерскай прасторы». Адрас: [[Менск]], [[Савецкі раён (Менск)|Савецкі раён]], мікрараён Сельгаспасёлак, вул. Леаніда Бяды, д. 45.--[[Удзельнік:W]] 17:47, 12 верасьня 2020 (UTC+3) == [[:m:Wikimedia Community User Group Belarus/be-tarask|Вікісуполка Беларусі]] == Вітаю, Дамінік! Як маецеся? Запрашаю пазначыць свой удзел у Вікісуполцы Беларусі на старонцы ў [[Мэта-Вікі]], бо маеце «звыш 300 рэдагаваньняў у Вікіпраекце пад уліковым запісам, што існуе больш як 6 месяцаў» ([[:m:Wikimedia user groups/be-tarask]]). З найлепшымі пажаданьнямі,--[[Удзельнік:W]] 20:19, 28 кастрычніка 2020 (UTC+3) == Хвойнікі == Вітаю! Як маецеся? Заклікаю, як [http://vs.aka-online.de/cgi-bin/wppagehiststat.pl асноўнага] аўтара, вылучыць у добрыя артыкул [[Хвойнікі]] ([[Вікіпэдыя:Кандыдаты ў добрыя артыкулы]]). Артыкул ёсьць 73-м паводле абсягу ў Беларускай Вікіпэдыі ([[Спэцыяльныя:Доўгія старонкі]]) і зь 17 жніўня перавышае памерам 100 кілябайт, таму «амаль пэўна мае быць падзеленым» ([[:en:Wikipedia:Article size#Size guideline]]). З найлепшымі пажаданьнямі,--[[Удзельнік:W]] 17:34, 29 лістапада 2020 (UTC+3) ==Месяц беларускай літаратуры== {| width="800" align="center" style="text-align:center; border:3px solid Yellow;-moz-border-radius:7px;-webkit-border-radius:5px; background:{{Градыент|top|#ffea78, YellowGreen, #ffea78}}; color:DarkBlue;" |- |[[Файл:WP20Symbols PENANDPAPER.svg|140пкс|link=Вікіпэдыя:Праект:Тэматычны тыдзень/Беларуская літаратура]] | <div style="font-size:16pt; text-align: center;"><big style="color: DarkBlue;">'''Запрашэньне да ўдзелу ў «[[Вікіпэдыя:Праект:Тэматычны тыдзень/Беларуская літаратура|Месяцы беларускай літаратуры]]»'''</big> <div style="font-size:13pt;"> {{gender:{{BASEPAGENAME}}|Паважаны вікіпэдыст!|Паважаная вікіпэдыстка!}} Ад імя ўдзельніц і ўдзельнікаў '''спаборніцтва</br>«[[Вікіпэдыя:Праект:Тэматычны тыдзень/Беларуская літаратура|Месяц беларускай літаратуры]]»'''</br>маем гонар запрасіць Вас да супрацы. |} --[[Удзельнік:W]] 15:51, 14 студзеня 2021 (UTC+3) ==Выклік Вікіпрагалу== {| width="700" align="center" style="text-align:center; border:3px solid Yellow;-moz-border-radius:7px;-webkit-border-radius:5px; background:{{Градыент|top|#ffea78, YellowGreen, #ffea78}}; color:DarkBlue;" |- |[[Файл:WikiGap.svg|140пкс|link=Вікіпэдыя:Праект:Выклік Вікіпрагалу]] | <div style="font-size:16pt; text-align: center;"><big style="color: DarkBlue;">'''Запрашэньне на «[[Вікіпэдыя:Праект:Выклік Вікіпрагалу|Выклік Вікіпрагалу]]»'''</big> <div style="font-size:13pt;"> {{gender:{{BASEPAGENAME}}|Паважаны вікіпэдыст!|Паважаная вікіпэдыстка!}} Ад імя ўдзельніц і ўдзельнікаў '''</br>«[[Вікіпэдыя:Праект:Выклік Вікіпрагалу|Выкліку Вікіпрагалу]]»'''</br>маем гонар запрасіць Вас да супрацы. |} --[[Удзельнік:W]] 10:53, 2 сакавіка 2021 (UTC+3) ==Віківясна-2021== {| width="700" align="center" style="text-align:center; border:3px solid Yellow;-moz-border-radius:7px;-webkit-border-radius:5px; background:{{Градыент|top|#ffea78, YellowGreen, #ffea78}}; color:DarkBlue;" |- |[[Файл:CEE Spring Logo vertical-t.svg|140пкс|link=Вікіпэдыя:Праект:Віківясна-2021]] | <div style="font-size:16pt; text-align: center;"><big style="color: DarkBlue;">'''Запрашэньне да ўдзелу ў «[[Вікіпэдыя:Праект:Віківясна-2021|Віківясьне-2021]]»'''</big> <div style="font-size:13pt;"> {{gender:{{BASEPAGENAME}}|Паважаны вікіпэдыст!|Паважаная вікіпэдыстка!}} Ад імя ўдзельніц і ўдзельнікаў '''міжнароднага конкурсу</br>«[[Вікіпэдыя:Праект:Віківясна-2021|Віківясна Цэнтральнай і Ўсходняй Эўропы]]»'''</br>маем гонар запрасіць Вас да супрацы.</br>Калі маеце жаданьне, запішыцеся, калі ласка, у [[Вікіпэдыя:Праект:Віківясна-2021/Удзельнікі|сьпіс удзельніц і ўдзельнікаў]]. |} --[[Удзельнік:W]] 21:31, 16 сакавіка 2021 (UTC+3) ==Вікі любіць Зямлю-2021== {| width="700" align="center" style="text-align:center; border:3px solid Yellow;-moz-border-radius:7px;-webkit-border-radius:5px; background:{{Градыент|top|#ffea78, YellowGreen, #ffea78}}; color:DarkBlue;" |- |[[Файл:Wiki Loves Earth map marker.svg|140пкс|link=Вікіпэдыя:Праект:Вікі любіць Зямлю]] | <div style="font-size:16pt; text-align: center;"><big style="color: DarkBlue;">'''Запрашэньне на «[[Вікіпэдыя:Праект:Вікі любіць Зямлю-2021|Вікі любіць Зямлю]]»'''</big> <div style="font-size:13pt;"> {{gender:{{BASEPAGENAME}}|Паважаны вікіпэдыст!|Паважаная вікіпэдыстка!}} Ад імя ўдзельніц і ўдзельнікаў '''міжнароднага</br>спаборніцтва «[[Вікіпэдыя:Праект:Вікі любіць Зямлю-2021|Вікі любіць Зямлю-2021]]»'''</br>маем гонар запрасіць Вас да супрацы.</br>Калі ласка, запішыцеся ў [[Вікіпэдыя:Праект:Вікі любіць Зямлю-2021/Удзел|сьпіс удзельніц і ўдзельнікаў]]. |} --[[Удзельнік:W]] 20:50, 30 траўня 2021 (UTC+3) == Аб Жэмойці == Прашу зайсьці на [https://be-tarask.wikipedia.org/wiki/Вікіпэдыя:Форум#Жэмойць—Летува Форум] і даць свой адказ. [[Удзельнік:Ясамойла|Ясамойла]] ([[Гутаркі ўдзельніка:Ясамойла|гутаркі]]) 17:43, 27 кастрычніка 2021 (+03) ==[[Мясцовыя выбары ў Беларусі 2014 году]]== Вітаю! Як маецеся? Буду ўдзячны за падтрымку вылучэньня артыкула ў добрыя на старонцы [[Вікіпэдыя:Кандыдаты ў добрыя артыкулы/Мясцовыя выбары ў Беларусі 2014 году]]. Дапрацоўка і заўвагі вітаюцца. З найлепшымі пажаданьнямі,--[[Удзельнік:W]] 11:04, 20 сьнежня 2021 (UTC+3) == [[Брагін]] == Вітаю! Як маецеся? Прапаную, як [http://vs.aka-online.de/cgi-bin/wppagehiststat.pl асноўнаму] аўтару, вылучыць артыкул у добрыя ([[Вікіпэдыя:Кандыдаты ў добрыя артыкулы]]). Артыкул ёсьць 48-м паводле абсягу ў Беларускай Вікіпэдыі ([[Спэцыяльныя:Доўгія старонкі]]) і зь 1 студзеня 2021 году перавышае памерам 100 кілябайт, таму «амаль пэўна мае быць падзеленым» ([[:en:Wikipedia:Article size#Size guideline]]). З найлепшымі пажаданьнямі,--[[Удзельнік:W]] 19:57, 23 сьнежня 2021 (UTC+3) :Добрага здароўя. Як што ўважаеце артыкул годным, то й вылучайце, – калі ласка. Сам я далёкі ад гэткіх тэмаў-клопатаў. З павагай,--[[Удзельнік:Дамінік|Дамінік]] ([[Гутаркі ўдзельніка:Дамінік|гутаркі]]) 06:02, 24 сьнежня 2021 (+03) ::Буду ўдзячны за падтрымку вылучэньня артыкула ў добрыя на старонцы [[Вікіпэдыя:Кандыдаты ў добрыя артыкулы/Брагін]].--[[Удзельнік:W]] 16:24, 8 лютага 2022 (UTC+3) == Юбілейны месяц == {| width="800" align="center" style="text-align:center; border:3px solid Yellow;-moz-border-radius:7px;-webkit-border-radius:5px; background:{{Градыент|top|#ffea78, YellowGreen, #ffea78}}; color:DarkBlue;" |- |[[Файл:Беларусы. Biełarusy. Belarusians.png|140пкс|link=Вікіпэдыя:Праект:Тэматычны тыдзень/Юбілейны месяц]] | <div style="font-size:16pt; text-align: center;"><big style="color: DarkBlue;">'''Запрашэньне да ўдзелу ў «[[Вікіпэдыя:Праект:Тэматычны тыдзень/Юбілейны месяц|Юбілейным месяцы]]»'''</big> <div style="font-size:13pt;"> {{gender:{{BASEPAGENAME}}|Паважаны вікіпэдыст!|Паважаная вікіпэдыстка!}} Ад імя ўдзельніц і ўдзельнікаў '''конкурсу</br>«[[Вікіпэдыя:Праект:Тэматычны тыдзень/Юбілейны месяц|Юбілейны месяц]]»'''</br>маем гонар запрасіць Вас да супрацы. |} --[[Удзельнік:W]] 18:43, 14 студзеня 2022 (UTC+3) == [[Дзьмітры Піневіч]] == Вітаю! Як маецеся? Буду ўдзячны за падтрымку вылучэньня артыкула ў добрыя на старонцы [[Вікіпэдыя:Кандыдаты ў добрыя артыкулы/Дзьмітры Піневіч]]. З найлепшымі пажаданьнямі,--[[Удзельнік:W]] 10:41, 8 сакавіка 2022 (UTC+3) ==Віківясна-2022== {| width="800" align="center" style="text-align:center; border:3px solid Yellow;-moz-border-radius:7px;-webkit-border-radius:5px; background:{{Градыент|top|#ffea78, YellowGreen, #ffea78}}; color:DarkBlue;" |- |[[Файл:Logo original-t.png|140пкс|link=Вікіпэдыя:Праект:Віківясна-2022]] | <div style="font-size:16pt; text-align: center;"><big style="color: DarkBlue;">'''Запрашэньне да ўдзелу ў «[[Вікіпэдыя:Праект:Віківясна-2022|Віківясьне-2022]]»'''</big> <div style="font-size:13pt;"> {{gender:{{BASEPAGENAME}}|Паважаны вікіпэдыст!|Паважаная вікіпэдыстка!}} Ад імя ўдзельніцаў і ўдзельнікаў '''міжнароднага конкурсу</br>«[[Вікіпэдыя:Праект:Віківясна-2022|Віківясна Цэнтральнай і Ўсходняй Эўропы]]»'''</br>маем гонар запрасіць Вас да супрацы.</br>Калі маеце жаданьне, запішыцеся, калі ласка, у [[Вікіпэдыя:Праект:Віківясна-2022/Удзел|сьпіс удзельніцаў і ўдзельнікаў]]. |} --[[Удзельнік:W]] 10:48, 19 сакавіка 2022 (UTC+3) == [[Саюзная рашучасьць-2022]] == Вітаю! Як маецеся? Буду ўдзячны за падтрымку вылучэньня артыкула ў добрыя на старонцы [[Вікіпэдыя:Кандыдаты ў добрыя артыкулы/Саюзная рашучасьць-2022]]. Дапаўненьне артыкула і адпаведная прапанова таксама вітаюцца. З найлепшымі пажаданьнямі,--[[Удзельнік:W]] 18:21, 24 сакавіка 2022 (UTC+3) == [[Беларуская гандлёва-прамысловая палата]] == Вітаю! Як маецеся? Буду ўдзячны за падтрымку вылучэньня ў добрыя артыкула на старонцы [[Вікіпэдыя:Кандыдаты ў добрыя артыкулы/Беларуская гандлёва-прамысловая палата]]. Яго дапрацоўка і адпаведная прапанова вітаюцца. З найлепшымі пажаданьнямі,--[[Удзельнік:W]] 10:39, 17 ліпеня 2022 (UTC+3) == [[Мясцовыя выбары ў Беларусі 2018 году]] == Вітаю! Як маецеся? Буду ўдзячны за падтрымку вылучэньня ў добрыя артыкула на старонцы [[Вікіпэдыя:Кандыдаты ў добрыя артыкулы/Мясцовыя выбары ў Беларусі 2018 году]]. Яго дапаўненьне і адпаведная прапанова таксама вітаюцца. З найлепшымі пажаданьнямі,--[[Удзельнік:W]] 10:35, 20 жніўня 2022 (UTC+3) == [[Заказьнікі Беларусі]] == Вітаю! Як маецеся? Буду ўдзячны за падтрымку вылучэньня ў абраныя сьпісы на старонцы [[Вікіпэдыя:Кандыдаты ў абраныя сьпісы/Заказьнікі Беларусі]]. Дапрацоўка артыкула-сьпіса і адпаведная прапанова таксама вітаюцца. З найлепшымі пажаданьнямі,--[[Удзельнік:W]] 13:59, 5 верасьня 2022 (UTC+3) == Удзел у Вікісустрэчы ЦУЭ == Вітаю! Як маецеся? Зьбіраюся на Cустрэчу [[:m:Wikimedia Central and Eastern Europe/be-tarask|Вікімэдыі Цэнтральнай і Ўсходняй Эўропы]] ад [[:m:Wikimedia Community User Group Belarus/be-tarask|Вікісуполкі Беларусі]], якая пройдзе [[:m:Wikimedia CEE Meeting 2023|15—17 верасьня]] ў Грузіі. Буду ўдзячны за падтрымку на [[Вікіпэдыя:Форум#Вікісустрэча Цэнтральнай і Ўсходняй Эўропы]]. З найлепшымі пажаданьнямі,--[[Удзельнік:W]] 9:46, 19 красавіка 2023 (UTC+3) == Галасаваньне наконт назвы артыкула == Вітаю! Як маецеся? Буду ўдзячны за галасаваньне наконт пытаньня пра назву артыкула цягам 2-х тыдняў на старонцы [[Вікіпэдыя:Галасаваньні/Зьмена назвы Герб Беларусі (афіцыйны) на Герб расейскай акупацыйнай адміністрацыі ў Беларусі]]. З найлепшымі пажаданьнямі,--[[Удзельнік:W]] 19:46, 23 чэрвеня 2023 (UTC+3) == [[Руслан Пархамовіч]] == Вітаю! Як маецеся? Буду ўдзячны за падтрымку вылучэньня артыкула ў добрыя на старонцы [[Вікіпэдыя:Кандыдаты ў добрыя артыкулы/Руслан Пархамовіч]]. Дапаўненьне артыкула і адпаведная прапанова таксама вітаюцца. З найлепшымі пажаданьнямі,--[[Удзельнік:W]] 13:55, 3 ліпеня 2023 (UTC+3) == [[Зьміцер Матусевіч]] == Вітаю! Як маецеся? Буду ўдзячны за падтрымку артыкула, які вылучыў у добрыя на старонцы [[Вікіпэдыя:Кандыдаты ў добрыя артыкулы/Зьміцер Матусевіч]]. З найлепшымі пажаданьнямі,--[[Удзельнік:W]] 14:45, 30 ліпеня 2023 (UTC+3) == [[Захад-2021]] == Вітаю! Як маецеся? Буду ўдзячны за падтрымку вылучэньня артыкула ў добрыя на старонцы [[Вікіпэдыя:Кандыдаты ў добрыя артыкулы/Захад-2021]]. З найлепшымі пажаданьнямі,--[[Удзельнік:W]] 10:18, 13 жніўня 2023 (UTC+3) == [[Банк міжнародных разьлікаў]] == Вітаю! Як маецеся? Буду ўдзячны за падтрымку артыкула на старонцы [[Вікіпэдыя:Кандыдаты ў добрыя артыкулы/Банк міжнародных разьлікаў]]. З найлепшымі пажаданьнямі,--[[Удзельнік:W]] 10:39, 3 верасьня 2023 (UTC+3) == [[Эўрапейскі банк рэканструкцыі і разьвіцьця]] == Вітаю! Як маецеся? Вялікі дзякуй за даўнейшую падтрымку. Буду ўдзячны за падтрымку вылучэньня артыкула на старонцы [[Вікіпэдыя:Кандыдаты ў добрыя артыкулы/Эўрапейскі банк рэканструкцыі і разьвіцьця]]. З найлепшымі пажаданьнямі,--[[Удзельнік:W]] 19:59, 28 верасьня 2023 (UTC+3) == [[Вікіпэдыя:Галасаваньні/Правіла абраньня адмінаў]] == Вітаю! Як маецеся? Стварыў старонку галасаваньня наконт прапановы правіла пра 3-гадовы тэрмін абраньня адмінаў. Буду ўдзячны за падтрымку. З найлепшымі пажаданьнямі,--[[Удзельнік:W]] 19:23, 7 кастрычніка 2023 (UTC+3) == [[Беларуская АЭС]] == Вітаю! Як маецеся? Буду ўдзячны за падтрымку надзённага артыкула, які вылучыў у добрыя на старонцы [[Вікіпэдыя:Кандыдаты ў добрыя артыкулы/Беларуская АЭС]]. Таксама вітаюцца яго дапаўненьне і адпаведная прапанова. З найлепшымі пажаданьнямі,—[[Удзельнік:W]] 20:34, 21 лістапада 2023 (UTC+3) == [[Рэспубліканскі фэстываль нацыянальных культураў]] == Вітаю! Як маецеся? Буду ўдзячны за падтрымку артыкула, які вылучыў у добрыя на старонцы [[Вікіпэдыя:Кандыдаты ў добрыя артыкулы/Рэспубліканскі фэстываль нацыянальных культураў]]. Таксама вітаюцца яго дапаўненьне і адпаведная прапанова. З найлепшымі пажаданьнямі,—[[Удзельнік:W]] 16:29, 29 лютага 2024 (UTC+3) == Вікісустрэча ЦУЭ-2024 == Вітаю! Як маецеся? Зьбіраюся на Cустрэчу Вікімэдыі Цэнтральнай і Ўсходняй Эўропы-2024. Мяркую зрабіць прэзэнтацыю Беларускіх Вікікрыніцаў. Буду ўдзячны за падтрымку на [[Вікіпэдыя:Форум#Вікісустрэча ЦУЭ-2024]]. З найлепшымі пажаданьнямі,--[[Удзельнік:W]] 22:15, 26 траўня 2024 (UTC+3) == [[Кэршкаўская атамная электрастанцыя]] == Вітаю, Дамінік! Як маецеся? Стварыў артыкул да конкурсу «Віківясна-2025». Буду ўдзячны за падтрымку яго вылучэньня ў добрыя на старонцы [[Вікіпэдыя:Кандыдаты ў добрыя артыкулы/Кэршкаўская атамная электрастанцыя]], а таксама за яго дапаўненьне і адпаведную прапанову. З найлепшымі пажаданьнямі,—[[Удзельнік:W]] 10:31, 29 траўня 2025 (UTC+3) == [[Вярхоўны штаб саюзных дзяржаваў у Эўропе]] == Вітаю, Дамінік! Як маецеся? Вылучыў у добрыя артыкул пра ўстанову, загадваць якой вылучаны беларус [[Алексус Грынкевіч]]. Буду ўдзячны за падтрымку на старонцы [[Вікіпэдыя:Кандыдаты ў добрыя артыкулы/Вярхоўны штаб саюзных дзяржаваў у Эўропе]]. Таксама вітаюцца вычытка і дапаўненьне, як і адпаведная прапанова. З найлепшымі пажаданьнямі,—[[Удзельнік:W]] 9:07, 27 чэрвеня 2025 (СКЧ+3) == [[Менскі маторны завод]] == Вітаю! Як маецеся? Буду ўдзячны за падтрымку артыкула, які вылучыў у добрыя на старонцы [[Вікіпэдыя:Кандыдаты ў добрыя артыкулы/Менскі маторны завод]]. Таксама вітаюцца яго вычытка, дапаўненьне і адпаведная прапанова. З найлепшымі пажаданьнямі,—[[Удзельнік:W]] 10:31, 15 ліпеня 2025 (СКЧ+3) == [[Расейская праваслаўная царква]] == Вітаю! Як маецеся? Буду ўдзячны за падтрымку артыкула, які вылучыў у добрыя на старонцы [[Вікіпэдыя:Кандыдаты ў добрыя артыкулы/Расейская праваслаўная царква]]. Таксама вітаюцца яго вычытка, дапаўненьне і адпаведная прапанова. З найлепшымі пажаданьнямі,—[[Удзельнік:W]] 9:34, 30 ліпеня 2025 (СКЧ+3) == [[Асяродак вывучэньня Ўсходняй Эўропы]] == Вітаю! Як маецеся? Буду ўдзячны за падтрымку артыкула на старонцы [[Вікіпэдыя:Кандыдаты ў добрыя артыкулы/Асяродак вывучэньня Ўсходняй Эўропы]]. Таксама вітаюцца яго вычытка, дапаўненьне і адпаведная прапанова. З найлепшымі пажаданьнямі,—[[Удзельнік:W]] 13:47, 12 жніўня 2025 (СКЧ+3) == [[Гомельскі вагонабудаўнічы завод]] == Вітаю і віншую з 24-мі ўгодкамі [[Дзень Адраджэньня|Дня Адраджэньня]] незалежнасьці Беларусі 25 жніўня 1991 году! Буду ўдзячны за падтрымку артыкула, які вылучыў у добрыя на старонцы [[Вікіпэдыя:Кандыдаты ў добрыя артыкулы/Гомельскі вагонабудаўнічы завод]]. Таксама вітаюцца яго вычытка і дапаўненьне, як і адпаведная прапанова. З найлепшымі пажаданьнямі,—[[Удзельнік:W]] 11:00, 25 жніўня 2025 (СКЧ+3) == [[Абмеркаваньне Вікіпэдыі:Галасаваньні/Шапка#Прыбіраньне ўнутранай супярэчнасьці]] == Вітаю! Як маецеся? Буду ўдзячны за падтрымку прапановы зьмяненьня правіла галасаваньняў. Таксама вітаюцца вашыя ўласныя довады і дапаўненьне. З найлепшымі пажаданьнямі,—[[Удзельнік:W]] 9:10, 5 верасьня 2025 (СКЧ+3) == [[Міхаіл Бабіч]] == Вітаю! Як маецеся? Буду ўдзячны за падтрымку артыкула на старонцы [[Вікіпэдыя:Кандыдаты ў добрыя артыкулы/Міхаіл Бабіч]]. Таксама вітаюцца яго вычытка, дапаўненьне і адпаведная прапанова. З найлепшымі пажаданьнямі,—[[Удзельнік:W]] 16:53, 15 верасьня 2025 (СКЧ+3) == [[Сьпіс гарадоў Беларусі]] == Прашу падтрымаць допіс на старонцы [[Вікіпэдыя:Кандыдаты ў абраныя сьпісы/Сьпіс гарадоў Беларусі]]. [[Удзельнік:Ясамойла|Ясамойла]] ([[Гутаркі ўдзельніка:Ясамойла|гутаркі]]) 16:32, 31 кастрычніка 2025 (+03) == [[Нароўшчына (Гомельская вобласьць)]] == Вітаю. Нараўшчызна — гэта польская форма беларускай назвы Нароўшчына. І навошта вы выдалілі з артыкула беларускую назву, якая пацьверджаная [[Вікіпэдыя:Крыніцы, вартыя даверу|аўтарытэтнай крыніцай]]? Што тычыцца спасылкі на даведнік Валянціны Лемцюговай, то якраз яна актыўна распачала працэс адмовы ад польскіх формаў беларускіх назваў на дзяржаўным узроўні. І пра гэтае прама гаворыцца ў яе даведніках. Больш таго, вы пайшлі супраць усяго і ўсіх, бо раней ужо шмат разоў абмяркоўвалі, што польскія формы беларускіх назваў больш нідзе не выкарыстоўваем, бо гэта ненатуральна для беларускай мовы. Тым больш гэта дзяржаўная палітыка — «[https://www.levonevski.net/pravo/razdel8/num1/8d12146.html Постановление] Комитета по земельным ресурсам, геодезии и картографии при Совете Министров Республики Беларусь от 28 декабря 2004 г. № 52 "Об утверждении Инструкции по передаче на русский язык наименований географических объектов Республики Беларусь"... 52. Полонизированная форма -шчызна заменяется исконно восточнославянской формой -шчына». -- [[Удзельнік:Ліцьвін|Ліцьвін]] ([[Гутаркі ўдзельніка:Ліцьвін|гутаркі]]) 22:00, 8 сьнежня 2025 (+03) І яшчэ з кнігі 2024 году — «РАДЗІМАЗНАЎСТВА», Васіль Шур: «Іменна ў той перыяд не ў вуснай, а найперш у пісьмовай мове замацаваліся паланізаваныя Брэст, Навагрудак, Гродна, Драгічын, Ліозна, Міёры, Шаркаўшчызна, Крулеўшчызна, Езёры, Вуля, Вулька і многія іншыя беларускія тапанімічныя назвы, змененыя ў шматлікіх выпадках па аналогіі з блізкімі па структуры польскімі тапонімамі... У вуснай жа мове, як зазначаў П. Шпілеўскі ў сярэдзіне XIX ст., падарожнічаючы па Міншчыне, «простонародье до сих пор называет Минск Менском».» І далей: «Пад уплывам польскай мовы ў працэсе неаднаразовых перакладаў набылі змененае гучанне і напісанне такія тапанімічныя назвы, як Бярэсце, Гародня, Наваградак, Дарагічын, Хвойнікі, Менск, Каралеўшчына, Шаркаўшчына, Сорыца, Турэц, Мёры, Лёзна, Воля і інш. У змененых варыянтах гэтыя назвы ў розныя часы можна было прачытаць і пачуць як Брэст, Бжэст, Бжэст-Літоўск, Брэст-над-Бугам, Гродна, Гарадзень, Гародня, Навагрудак, Драгічын, Хойнікі, Мінск, Мінск-Літоўскі, Крулеўшчызна, Шаркаўшчызна, Соржыца, Туржэц, Міёры, Ліёзна, Вуля. Так, у назвах, якія канчаюцца на -шчына (Лявонаўшчына, Васілёўшчына), у польскім іх варыянце дадаецца пры напісанні літара з, мяняецца таксама націск (ён пераходзіць на перадапошні склад). У беларускім варыянце на другім ці трэцім складзе: Пятроўшчына -» Петровшчызна. Тапонімы гэтай мадэлі на тэрыторыі сучаснай Беларусі надзвычай ужывальныя. Паводле падлікаў вучоных, такіх найменняў у нас болей за 1500. Польскі ж варыянт тапонімаў на -шчызна быў характэрны раней выключна для заходніх і паўночна-ўсходніх раёнаў рэспублікі. Як вызначана, мадэль на -шчызна атрымала пашырэнне на Беларусі толькі ў XVI ст., а беларускі суфікс -шчын у такіх назвах выступаў як прадуктыўны ўжо ў XV ст. Перайначванню яго на ўзор польскага -шчызн садзейнічала падабенства гэтых дзвюх марфем у суседніх мовах. Суфікс -шчызн у беларускіх назвах замацоўваўся звычайна праз пісьмовыя крыніцы пра Беларусь, напісаныя па-польску [Арашонкава, с. 127]. Назвы з гэтым суфіксам, як сведчаць даследчыкі, былі заўсёды чужымі для беларускага селяніна, які ў процілегласць адміністрацыі паслядоўна ўжываў назвы на -шчына». Таму, калі ласка, вярніце беларускую назву артыкулу і больш так ніколі не рабіце. --[[Удзельнік:Ліцьвін|Ліцьвін]] ([[Гутаркі ўдзельніка:Ліцьвін|гутаркі]]) 22:31, 8 сьнежня 2025 (+03) == [[Гараватка (трылёгія)]] == Вітаю! Прашу выказаць сваё меркаваньне наконт артыкулу, які вылучыў у добрыя на старонцы [[Вікіпэдыя:Кандыдаты ў добрыя артыкулы/Гараватка (трылёгія)]]. З павагай, [[Удзельнік:Антон 740|Антон 740]] ([[Гутаркі ўдзельніка:Антон 740|гутаркі]]) 22:09, 6 сакавіка 2026 (+03) == [[Анатоль Фядосік]] == Вітаю! Буду ўдзячны за падтрымку вылучэньня ў добрыя артыкула на старонцы [[Вікіпэдыя:Кандыдаты ў добрыя артыкулы/Анатоль Фядосік]]. Яго дапрацоўка і адпаведная прапанова вітаюцца. [[Удзельнік:Нявідны|Нявідны]] ([[Гутаркі ўдзельніка:Нявідны|гутаркі]]) 20:58, 28 верасьня 2026 (+03) == [[Ельня (заказьнік)]] == Вітаю! Буду ўдзячны за падтрымку вылучэньня ў добрыя артыкула на старонцы [[Вікіпэдыя:Кандыдаты ў добрыя артыкулы/Ельня (заказьнік)]]. Яго дапрацоўка і адпаведная прапанова вітаюцца. [[Удзельнік:Нявідны|Нявідны]] ([[Гутаркі ўдзельніка:Нявідны|гутаркі]]) 22:16, 26 кастрычніка 2026 (+03) == [[Вікіпэдыя:Неадназначнасьць]] == Вітаю. Так склалася, што ў дачыненьні да населеных пунктаў дзейнічае наступнае правіла разьвязваньня неадназначнасьцяў: калі населеныя пункты з аднолькавай назвай знаходзяцца ў розных абласьцях, то ствараюцца артыкулы, у якіх прысутнічаюць удакладненьні «(*** вобласьць)»; калі населеныя пункты з аднолькавай назвай знаходзяцца ў адной вобласьці, то ствараюцца артыкулы, у якіх прысутнічаюць удакладненьні «(*** раён)». -- [[Удзельнік:Ліцьвін|Ліцьвін]] ([[Гутаркі ўдзельніка:Ліцьвін|гутаркі]]) 19:51, 7 лістапада 2026 (+03) :Ужо гэтыя глябальныя правілы... :Беларусь невялікая краіна, зьвесткі пра паселішчы патрэбныя найперш беларусам. Вобласьці...[[Удзельнік:Дамінік|Дамінік]] ([[Гутаркі ўдзельніка:Дамінік|гутаркі]]) 20:21, 7 лістапада 2026 (+03) pbjm933ukiku1kulzqywecp09j35dao GreenJolly 0 228568 2699476 2636576 2026-11-07T21:52:24Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 2699476 wikitext text/x-wiki {{Іншыя значэньні|Грынджолы (неадназначнасьць)}} {{Музычны гурт |Назва = GreenJolly |Фота = |памер = |Подпіс = |Гады = 1997—2005<br>2008—2009 |Адкуль = {{UKR}} |Мова = [[украінская мова|украінская]]<br>[[ангельская мова|анґельская]] |Жанр = [[рэп-рок]], [[фолк-панк]], [[Грандж|ґрандж]], [[поп-рок]] |Выдавец = [[Ukrainian records]] |Зьвязаныя праекты = |Афіцыйная старонка = |Удзельнікі = [[Раман Калын]]<br>Юры Папоў<br>Юры Грынюк<br>Кастанцін Шмалько<br>Віктар Калын<br>Андрэй Блажэй |Былыя ўдзельнікі = }} '''GreenJolly''' ({{мова-uk|Ґринджо́ли}}, {{мова-be|Ґрынджо́лы}}) — [[Украіна|украінскі]] музычны гурт з [[Івана-Франкоўск]]у. Вядомы перамогаю ў нацыянальным адборы конкурсу песьні «[[Конкурс песьні Эўрабачаньне-2005|Эўрабачаньне 2005]]» зь песьняю «[[Разом нас багато]]». == Гісторыя == Лідэры гурту, Раман Калын (экс-«Захід», «Минула юнь») і Раман Касьцюк пасябравалі 1992 рокам, калі яны сталі ўдзельнікамі вясёлага [[Івана-Франкоўск]]ага гурту «Нема Марлі» — гралі ямайскія [[реґі]] з прымешкамі ўкраінскае аўтэнтыкі. Гурт «GreenJolly» быў створаны 1997 рокам у Івана-Франкоўску, стаўшы пераемнікам гурту «Нема Марлі», у якога была на той час песьня «Ґринджоли». Потым назва песьні ператварылася ў назву ўсяго [[праект]]у. Назва створаная ад заходняўкраінскага [[Ґрынджолы (сані)|«ґринджоли»]] («драўляныя [[сані]]»), якое фанэтычна ідэнтычнае анґельскаму словазлучэньню ''green jolly'' («зялёны вясёлы» або «зялёныя вясёлыя»)<ref>Вымова ўкраінскага «ґринджоли» ў [[Міжнародны фанэтычны альфабэт|міжнароднай фанэтычнай транскрыпцыі]] — [grɪnˈʤolɪ], а анґельскага «green jolly» — [griːnˈʤɔlɪ].</ref>. Удзельнікамі навастворанага гурту сталі [[Раман Калын]] ([[вакал]], [[бас-гітара|бас-ґітара]]), [[Раман Касьцюк]] (ґітара) й [[Аляксандар Уніцкі]] (клявішы, [[саксафон]]; экс-«Бункер Йо»). У кастрычніку 1998 року «GreenJolly» сталі ляўрэатамі другое прэміі фэсту «Будучыня Ўкраіны», у студзені 1999-га — ляўрэатамі другое прэміі фэсту «Мэлёдыя», у лістападзе 1999-га ляўрэатамі трэцяе прэміі на «[[Перліны сэзону|Перлінах сэзону]]». З часам Раман Калын ды Раман Касьцюк стварылі ўласную студыю [[гуказапіс]]у «Рому Рекордс»; Раман Касьцюк працаваў [[гукарэжысэр]]ам на радыё «[[Заходні полюс]]», а Раман Калын быў дырэктарам на мясцовым далябачаньні «Трэцяя студыя». У 2003—2004 роках Раман Калын ды Раман Касьцюк удзельнічалі ў стварэньні ды выданьні дэбютнага альбому гурту «[[Фліт]]» пад назваю «Світ такий…». У лістападзе 2004-га, пасьля першага ж рэвалюцыйнага мітынґу ў родным Івана-Франкоўску, два Раманы пажадалі стварыць песьню, якая б надхніла мітынґоўцаў. На запіс пайшло чатыры гадзіны, і яны адразу ж засьпявалі яе на мясцовым [[пляц]]ы. Хтось выклаў песьню ў інтэрнэце і наступным днём яе ўжо сьпявалі ў [[Кіеў|Кіеве]]. Так песьня «[[Разом нас багато]]» стала гімнам [[Аранжавая рэвалюцыя|Аранжавае рэвалюцыі]], а малавядомы правінцыйны гурт «GreenJolly» у адначас сталі вядомымі. Песьня стала гітом ня толькі ва Ўкраіне, але й за мяжою. Тым жа 2004 рокам запісваецца аднайменны сынґл гурту. 2005 рокам гурт удзельнічаў у конкурсу песьні [[Конкурс песьні Эўрабачаньне-2005|«Эўрабачаньне»]] з адаптаваным варыянтам песьні «Разом нас багато» і заняў 19-е месца. Тым ж 2005 рокам з «GreenJolly» падпісаў кантракт лэйбл [[Ukrainian Records]], заснавальнікам якога ё [[Андрэй Дахоўскі]], і да канца року гурт выпусьціў свой першы альбом пад назваю «Хай буде так». Альбом складаецца з 16 кампазыцыяў. На песьні «Весілля», «Я не знаю слова досить» і «Разом нас багато» зьнятыя кліпы. У Расеі альбом выпусьціла расейская кампанія «M2BA/Music World». Таксама быў перавыдадзены сынґл «Разом нас багато» з улучаным відэа ды песьняю на конкурс «[[Эўрабачаньне]]». У 2005—2006 роках «GreenJolly» зьдзейсьнікі тур па Ўкраіне, а іаксама за мяжою, у прыватнасьці ў [[Ватыкан]]е. У сакавіку 2006 року саліст гурту Раман Калын балятаваўся ў Івана-Франкоўскую вобласную раду ад партыі «[[Пара!]]». Аднак дэпутатам ня стаў, бо партыя не перадужала 3% бар’ер. 2008 рокам гурт запісаў свой новы альбом — «Любиш — не любиш», да якога ўвайшлі 11 кампазыцыяў. Таксама амаль што цалкам аднаўляецца склад гурту. Нягледзячы на гэта, калектыўная дзейнасьць працягвалася толькі да 2009-га<ref name=":0">{{Cite web|title=Не підтримуйте політиків. Це крах музичної кар’єри – лідер гурту ''Гринджоли''|url=https://www.obozrevatel.com/ukr/show/news/ne-pidtrimujte-politikiv-tse-krah-muzichnoi-kareri-lider-gurtu-grindzholi.htm|website=obozrevatel.com|accessdate=2019-02-25|language=uk|last=|first=|date=2018-04-21|publisher=}}</ref>. З 2010 року гурт, фактычна, існуе толькі ў асобе Рамана Калына, які працягвае пэрыядычна выконваць песьні гурту, а таксама запісваць новыя кампазыцыі. У сьнежні 2013 року Калын быў запрошаны да ўдзелу ў праґраме «Зялёны агеньчык» на канале «ТВі», дзе ён выканаў песьню «Разом нас багато», а таксама запісаў новую песьню «Лети, неначе птах», прысьвечаную Эўрамайдану. Раман Калын адзначае, што ён мог бы сабраць гурт зноўку, але займаецца ўласнаю творчасьцю ды прадусаваньнем іншых артыстаў<ref name=":0" />. == Склад гурту == * Раман Калын — [[вакал]] * Юры Папоў — ґітара * Юры Грынюк — бас * Віктар Калын — клявішы * Канстанцін Шмалько — ударныя * Андрэй Блажэй — бэк-[[вакал]] == Колішнія ўдзельнікі == * Раман Касьцюк — [[гітара|ґітара]], бэк-вакал * Аляксандар Уніцкі — клявішы * Ігар Азарко — барабаны * Андрэй Пісецкі — клявішы, аранжаваньне, бэк-вакал * Дзьмітро Мэлічаў — бас-ґітара * Аляксандар Бабічаў — барабаны == Дыскаґрафія == === Альбомы === * «Хай буде так» (2005) * «Любиш&nbsp;— не любиш» (2008) === Сынґлы === * «Разом нас багато» (сынґл) (2004) * «Razom nas bahato» (інтэрнацыянальны сынґл) (2005) * «Весілля» (2008) * «Я не знаю слова „досить“» (2008) == Кліпы == * Разом нас багато (1 вэрсія, 2004) * Jest Nas Wielu (2 вэрсія, 2005) * Разом нас багато (Eurovision version, 2005) * Весілля (2008) * Весілля (рэмікс, 2008) * Я не знаю слова «досить» (2008) == Цікавінка == * Тэма песьні «Разом нас багато» гучыць у першым украінскім анімацыйным мультсэрыяле «[[Ліс Мікіта (мультсэрыял)|Ліс Мікіта]]». * Падчас выступу на конкурсе «Эўрабачаньне» на скроні Рамана Калына было выгаблеванае слова «Peace» (у перакладзе з анґельскае — «Мір») == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Вонкавыя спасылкі == * [https://web.archive.org/web/20090804160220/http://www.greenjolly.com/ Афіцыйны анґельскі сайт] * [http://www.pisni.org.ua/persons/472.html Тэксты песень] * [https://web.archive.org/web/20070312044311/http://www.music.com.ua/interviews/2005/02/03/16773.html інтерв'ю з «Ґринджолами»] * [https://web.archive.org/web/20070312112551/http://eurovision.ukrinform.ua/entry.php4?c=ua&lang=ua GreenJolly на афіцыйнай старонцы Эўрабачаньня] * https://web.archive.org/web/20090907052256/http://newzz.in.ua/main/1148826553-gurt-grindzholi.html * [http://mycityua.com/articles/interview/2009/03/24/085855.html Інтерв'ю «Ґринджолів» газеті «По-киевски»]{{Недаступная спасылка|date=January 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * https://web.archive.org/web/20190917023728/https://wz.lviv.ua/pages.php?ac=arch&atid=78666 * http://www.blitz.if.ua/?q=news&id=5204 * https://web.archive.org/web/20180706162014/http://www.ukrainianrecords.com/ {{Пачатак блёку}} {{Адзінка блёку |папярэднік = [[Руслана Лыжычка|Руслана]]<br>зь песьняю ''«[[Wild Dances]]»'' |назва = [[Украіна на конкурсе песьні Эўрабачаньне|Прадстаўнікі Ўкраіны]]<br>[[Конкурс песьні Эўрабачаньне-2005|на Конкурсу песьні Эўрабачаньні]]<br>зь песьняю ''«[[Разом нас багато]]»'' |гады = 2005 |наступнік = [[Ціна Караль]] зь песьняю<br>''«[[Show Me Your Love]]»'' }} {{Канец блёку}} {{Украіна на Эўрабачаньні}} {{Украінскі рок}} {{ВП-парталы|Украіна|Эўрабачаньне}} [[Катэгорыя:Украінскія музычныя гурты]] [[Катэгорыя:Украінскія рок-гурты]] [[Катэгорыя:Музычныя гурты, якія зьявіліся ў 1997 годзе]] [[Катэгорыя:Удзельнікі Аранжавай рэвалюцыі]] 5h6tyjt01gwm0460r1fx2c1ohm5p1ld DESTROYERS 0 229678 2699466 2624898 2026-11-07T21:38:49Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 2699466 wikitext text/x-wiki {{Музычны гурт|Назва=DESTROYERS|Гады=2003 — дасюль|Жанр=[[Анарха-панк]]<br />[[Гардкор-панк|Гардкор]]<br />[[Трэш-мэтал]]|Адкуль=[[Менск]], [[Беларусь]]|Мова=[[расейская мова|расейская]]|Афіцыйная старонка=https://destroyersminsk.com/|Выдавец=«VPODVAL RECORDS»|Удзельнікі=Duser, Truelia, Silva, Deogen}}'''«DESTROYERS»''' ({{Lang-be|разбуральнікі}}) — [[Гардкор-панк|гардкор]]-гурт зь [[Беларусь|Беларусі]]. == Склад == Пасьля зьмены бубнача й басіста цяперашні склад выглядае гэтак: * Duser — сьпеў * Truelia — гітары, сьпевы * Silva — бас, сьпевы * Deogen — [[Ударная ўстаноўка|бубны]] == Мінуўшчына == Гурт «DESTROYERS» утварыўся напрыканцы 2003 году ў [[Менск]]у. Спачатку калектыў граў падобна да стылістыкі [[Гардкор-панк|гардкору]], пазьней таксама ў жанрах «punk 82», [[трэш-мэтал]]. У 2008 годзе езьдзіў з турамі ў [[Латвія|Латвію]], [[Эстонія|Эстонію]] ды [[Нямеччына|Нямеччыну]]. Мае 3 [[D.I.Y.]] альбомы, запісаныя на ўласнай студыі «VPODVAL RECORDS»: «Радиоактивное облучение мёртвых городов» (2004) і «Терминаторы кибернитического терроризма» (2005) ды «P.R.V.D.G.» (2009). У 2013 годзе выдае альбом «Fuck​`​em all! / Выеби их всех!» да свайго дзесяцігодзьдзя == Лірыка == Тэматыка песень тычыцца барацьбы з сыстэмай, супрацьстаяньня дзяржаве, [[D.I.Y]], нянавісьці да ўлады, [[Міністэрства ўнутраных справаў Рэспублікі Беларусь|міліцыі]], быдла, арміі, [[Нэафашызм|нэафашыстаў]]. У гэты ж час гэта ўсё спалучаецца з тэматыкай рамантыкі жыцьця ў таталітарнай дзяржаве, не пазбаўленай каханьня, сяброўства й прыгодаў, а таксама імкненьня жыць поўна й яскрава. == Творчасьць == === Поўнафарматныя альбомы === * Радиоактивное облучение мёртвых городов (2004) * Терминаторы кибернитического терроризма (2005) * P.R.V.D.G. (2009) * The plague of the 21st century / Чума 21​-​го века (2010) * Fuck​`​em all! / Выеби их всех! (2013) === Супольныя альбомы === * Double beat on the street \ Двойной удар на улице (разам з «Cianid», 2017) === Самотнікі === * Смерть прийдёт за тобой напролом!/Death will come straight for you! (2020) == Вонкавыя спасылкі == * [https://web.archive.org/web/20200808025118/http://destroyersminsk.com/ Афіцыйны сайт] * [https://destroyersminsk.bandcamp.com/ Гурт] на «Bandcamp» * [https://myspace.com/destroyersminskpunk Гурт] на «[[Myspace]]» * [https://web.archive.org/web/20200605115032/http://www.minsk8.com/node/5217 Да 10-годзьдзя гурта] * [http://www.nestor.minsk.by/mg/bonus/2007/09/0101.html У Музычнай Газэце] === У сацыяльных сетках === * [https://vk.com/destroyerschaosarmy Афіцыйная суполка] ў сацыяльнай сетцы «[[У Кантакце]]» * [https://www.facebook.com/destroyerschaosarmy Афіцыйная суполка] ў сацыяльнай сетцы «[[Фэйсбук]]» * [https://www.instagram.com/destroyersminskpunkband/ Афіцыйная суполка] ў сацыяльнай сетцы «[[Інстаграм]]» [[Катэгорыя:Музычныя гурты, якія зьявіліся ў 2003 годзе]] [[Катэгорыя:Беларускія гардкор-гурты]] [[Катэгорыя:Беларускія трэш-мэтал-гурты]] [[Катэгорыя:Беларускія анарха-панк-гурты]] [[Катэгорыя:Гурты Менску]] q8a3ruu9ertoqxbukqwhqxw28dpepi9 Што трэба ведаць кажнаму беларусу 0 231289 2699376 2671460 2026-11-07T16:07:31Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 2699376 wikitext text/x-wiki {{Літаратурны твор | Назва = Што трэба ведаць кажнаму беларусу | Выява = Што трэба ведаць кажнаму беларусу (вокладка, 1943 год).jpg | Мова арыгіналу = беларуская | Аўтар = [[Вацлаў Ластоўскі]] (таксама [[Язэп Найдзюк]] у бальшыні пазьнейшых выданьняў) | Жанр = [[брашура]] | Выдавецтва = [[Друкарня Якава Грынблята]] | Публікацыя = 1918 год<br />1944 год (з дадаткамі) | Электронная вэрсія = http://kamunikat.org/?pubid=40794 | ВікіКрыніца-тэкст = s:Што трэба ведаць кажнаму беларусу | Подпіс выявы = Выданьне 1944 года | Асобнае выданьне = 1918 год<br />1944 год (з дадаткамі) | Колькасьць старонак = 19 старонак<br />32 старонкі (з дадаткамі [[Язэп Найдзюк|Язэпа Найдзюка]]) }} '''«Што трэ́ба ве́даць ка́жнаму белару́су»''' — брашура, напісаная [[Вацлаў Ластоўскі|Вацлавам Ластоўскім]], якая мусіла падняць узровень нацыянальнае годнасьці й сьвядомасьці [[Беларусы|беларусаў]]. Пазьней, пад нямецкім даглядам, да яе напісаў свае дадаткі [[Язэп Найдзюк]] (меркавана ў 1943—1944 гадах), якія былі апублікаваныя ў шмат якіх пазьнейшых выданьнях, а ў Сеціве пераважна зь ягонымі дадаткамі й сустракаецца. Брашура часта таксама называецца «Што трэба ведаць кожнаму беларусу». Упершыню праца была выдадзеная газэтай «[[Вольная Беларусь (1917)|Вольная Беларусь]]» у [[Друкарня Якава Грынблята|друкарні Грынблята]] ў 1918 годзе, з гэтага ж выдання ў 1992 годзе быў зроблены перадрук. == Найдзюкавы дадаткі == * '''Глава I''' Дададзены залік беларусаў у «арыйскую расу». Прыбраныя дадзеныя пра тэрыторыю эўрапейскіх гаспадарстваў. Са сьпісу народаў зьніклі [[жыды]], [[славенцы]] й [[альбанцы]]. Да расповеду пра іншыя народы дададзеныя выпады супраць [[Палякі|палякаў]] і [[Расейцы|расейцаў]]. У азначэньне народу дададзеная суполнасьць крыві, замест акрасьленьня беларуса «''Чаму кожны з нас павінны называцца беларусам''». * '''Глава II''' Перапісанае азначэньне месца жыхарства беларусаў. Дададзены абзац пра бальшавікоў. Прыбраныя дадзеныя пра тэрыторыі, населеныя народамі (таму што межы перакройваліся), само пытаньне перанесенае ў главу I, беларусаў стала ня 10, а 15 мільёнаў. * '''Глава III''' Дададзеныя верш [[Алесь Гарун|Алеся Гаруна]], паведамленьне пра дыпляматычны статус [[Беларуская мова|беларускае мовы]], «[[Дыялекты беларускай мовы|Шэсьць дыялектаў]]» ператварылася ў «некалькі дыялектаў». Раскрыты псэўданім [[Францішак Багушэвіч|Францішка Багушэвіча]]. Дададзены яшчэ адзін верш (без згадваньня аўтара). * '''Глава IV''' Цалкам дададзеныя новыя пытаньні «''Ці маюць беларусы сваю гісторыю?''» ды «''Як змагаўся беларускі народ за лепшую долю?''». У главе ёсьць незразумеласьць: у арыгінальным выданьні яна чамусьці стаіць пад нумарам VI, прычым пасьля яе ідуць главы IV, V ды VII. * '''Глава VII''' Значныя дадаткі з апісаньнем гісторыі гербу, сьцяга й зьвязаных зь імі легендаў. * '''Глава IX''' Дададзеныя 2 абзацы пра захаваньне [[Расавая гігіена|расавае чысьціні]]. * '''Глава''' '''XI''' Дададзены абзац пра змагароў за лепшую долю беларусаў. * '''Глава XII''' Верш перайменаваны ў «''Прысягу беларуса''» (арыгінальная назва — «''Ніколі''»), прозьвішча аўтара ([[Андрэй Зязюля|Андрэя Зязюлі]]) напісанае цалкам. == Арыгінал == Выданьне 1918 году мае перадрук 1992 року, выдадзены досыць малым тыражом. Гэтае выданьне можна знайсьці ў [[Нацыянальная бібліятэка Беларусі|Нацыянальнай бібліятэцы Беларусі]]. Аднак шырокае вядомасьці дасягнуў варыянт, які быў адрэгаваны [[Язэп Найдзюк|Язэпам Найдзюком]]. == Зьмест (выданьня 1991 году) == * I. Пра сябе і свой народ * II. Пра беларускую зямлю * III. Пра сваю мову * IV. Пра [[Гісторыя Беларусі|гісторыю Беларусі]] * V. Пра веру [[Беларусы|беларуса]] * VI. Пра Бацькаўшчыну * VII. Пра нацыянальныя адзнакі беларуса * VIII. Пра патрыятычныя павіннасьці * IX. Пра беларускую сям’ю * X. Беларус на чужыне * XI. Нашая гордасьць * XII. Прысяга беларуса == Гады некаторых выданьняў == * 1918 рок (выдадзеная ў газэце «[[Вольная Беларусь|Вольнай Беларусі]]»). *1918 год (выдадзеная ў [[Вільня|Вільні]] [[Выдавецтва Вацлава Ластоўскага|Выдавецтвам Вацлава Ластоўскага]]). * 1943 год (выдадзеная ў [[Менск]]у [[Выдавецтва школьных падручнікаў і літаратуры для моладзі|Выдавецтвам школьных падручнікаў і літаратуры для моладзі]]). * 1944 рок (выдадзеная ў [[Бэрлін]]е ў межах сэрыі «Бібліятэчка Калінаўцаў» пад нумарам 1 з дадаткамі [[Язэп Найдзюк|Язэпа Найдзюка]]). * 1970 год (выдадзеная ў газэце «[[Незалежная Беларусь]]» (№ 3, [[Манчэстэр]], ліпень 1960, стар. 2) з дадаткамі [[Язэп Найдзюк|Язэпа Найдзюка]]). * 1991 рок (выдадзеная ў [[Менск]]у [[Таварыства беларускай мовы імя Францішка Скарыны|Таварыствам беларускае мовы імя Францішка Скарыны]] з дадаткамі [[Язэп Найдзюк|Язэпа Найдзюка]]). * 1992 год (зборнік розных артыкулаў (у тым ліку й «''Што трэба ведаць кожнаму беларусу''») на тэму беларускае годнасьці й самасьвядомасьці). == Вонкавыя спасылкі == * [https://web.archive.org/web/20200613085103/http://bha.knihi.com/07-2/410-415.htm Беларускі друк за часам нямецкай акупацыі] * [https://web.archive.org/web/20200613225810/http://kamunikat.org/?pubid=40794 Што трэба ведаць кажнаму беларусу з дадаткамі Язэпа Найдзюка ў электронным выглядзе] * [https://rekenavri.blogspot.com/2011/08/blog-post_9966.html Што трэба ведаць у арыгінале электроннае выданьне] * [https://rekenavri.blogspot.com/2011/08/blog-post_3508.html Аналіз тэксту] {{Вацлаў Ластоўскі}} [[Катэгорыя:Кнігі 1918 году]] [[Катэгорыя:Беларуская Народная Рэспубліка]] [[Катэгорыя:Таварыства беларускай мовы імя Францішка Скарыны]] [[Катэгорыя:Творы на беларускай мове]] [[Катэгорыя:Друк беларускіх калябарантаў]] [[Катэгорыя:Публіцыстыка Вацлава Ластоўскага]] 7j8lsj04zmfm3abral8k0tfv3pj0z7c Аляксандар Мрочак 0 233161 2699543 2609856 2026-11-08T06:27:34Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 2699543 wikitext text/x-wiki {{Навуковец |Імя = Аляксандар Мрочак |Фота = |Шырыня = |Подпіс = |Дата нараджэньня = {{Нарадзіўся|14|5|1953|1}} |Месца нараджэньня = [[Менск]] |Дата сьмерці = |Месца сьмерці = |Навуковая сфэра = [[кардыялёгія]] |Месца працы = |Альма-матэр = [[Менскі мэдыцынскі інстытут]] |Навуковы кіраўнік = |Знакамітыя вучні = |Вядомы як = |Узнагароды і прэміі = |Сайт = }} {{Цёзкі}} '''Алякса́ндар Гена́дзевіч Мро́чак''' ({{Н}} 14 траўня 1953, [[Менск]], [[Беларусь]]) — беларускі [[мэдык]]-[[кардыёляг]]. [[Доктар мэдыцынскіх навук]] (1987), прафэсар (1989). == Жыцьцяпіс == Скончыў Менскую сярэднюю школу №35 (1970), лекарскі факультэт [[Менскі мэдыцынскі інстытут|Менскага мэдыцынскага інстытуту]] (1976). Кандыдат мэдычных навук (1982), доктар мэдычных навук (1988). 1976—1977 — працаваў лекарам-інтэрнам па тэрапіі Менскай абласной клінічнай больніцы. 1977—1978 — лекар кардыялягічнага аддзяленьня Менскай абласной клінічнай больніцы. 1978—1981 — асьпірант катэдры кардыялёгіі і функцыянальнай дыягностыкі {{Падказка|БелДІУЛ|Беларускі дзяржаўны інстытут удасканаленьня лекараў}}. 1981—1989 — асыстэнт катэдры кардыялёгіі БелДІУЛ. 1989—1991 — дацэнт, з 1991 — прафэсар катэдры кардыялёгіі БелДІУЛ; 1993—1995 — прарэктар па атэстацыйнай рабоце, 1995—1996 — прарэктар па навучальнай рабоце БелДІУЛ. 1991—2008 — загадчык катэдры кардыялёгіі, катэдры кардыялёгіі з курсам рэўматалёгіі; 1998—2004 — рэктар [[Беларуская мэдыцынская акадэмія пасьлядыплёмнай адукацыі|БелМАПА]]. 1996—1998 — дырэктар {{Падказка|НДКІ|Навукова-дасьледчы клінічны інстытут}} радыяцыйнай мэдыцыны і эндакрыналёгіі. 2008—2020 — дырэктар [[Рэспубліканскі навукова-практычны цэнтар «Кардыялёгія»|Рэспубліканскага навукова-практычнага цэнтру «Кардыялёгія»]]. Чалец-карэспандэнт (2004), акадэмік (2009) НАН Беларусі. Чалец Прэзыдыюму (з 2009), акадэмік-сакратар Аддзяленьня мэдычных навук НАН Беларусі<ref>{{Спасылка | аўтар = | прозьвішча = | імя = | аўтарlink = | суаўтары = | дата публікацыі = | url = http://nasb.gov.by/bel/members/akademiki/mrochek.php| копія = | дата копіі = | загаловак = Мрочак Аляксандр Генадзьевіч| фармат = | назва праекту = | выдавец = [[Нацыянальная акадэмія навук Беларусі]]| дата доступу = 27 жніўня 2020 | мова = | камэнтар = }}</ref>. == Дзейнасьць == Аўтар 565 навуковых працаў, у тым ліку 5 манаграфіяў. Мае 27 аўтарскіх пасьведчаньняў і 18 патэнтаў на вынаходніцтвы. Падрыхтаваў 9 дактароў мэдычных навук і 37 кандыдатаў мэдычных навук. == Прэміі і ўзнагароды == * Ганаровая грамата [[НС РБ|Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусі]]; * грамата [[НАН Беларусі]] і [[Міністэрства аховы здароўя Рэспублікі Беларусі]]; * знак «[[Выдатнік аховы здароўя Рэспублікі Беларусі]]» (2000); * [[мэдаль Францішка Скарыны]] (2012); * юбілейны мэдаль «110 гадоў прафсаюзнаму руху Беларусі»; * ганаровае званьне «Заслужаны дзяяч навукі Рэспублікі Беларусі» (2015); * нагрудны знак «Найлепшы настаўнік» (2019); * нагрудны знак У. М. Ігнатоўскага (2019). == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Вонкавыя спасылкі == * [https://web.archive.org/web/20200806105932/http://www.cardio.by/director Профіль] {{ref-ru}} на бачыне РНПЦ «Кардыялёгія» {{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Мрочак, Аляксандар Генадзевіч}} [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў Менску]] [[Катэгорыя:Выпускнікі Беларускага дзяржаўнага мэдычнага ўнівэрсытэту]] [[Катэгорыя:Беларускія мэдыкі]] [[Катэгорыя:Дактары мэдычных навук]] [[Катэгорыя:Акадэмікі Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі]] [[Катэгорыя:Узнагароджаныя мэдалём Францішка Скарыны]] [[Катэгорыя:Заслужаныя дзеячы навукі Беларусі]] ssimyit8pqvxemt6adebzx7h6wr36tg Аршанскі аддзел унутраных справаў на транспарце 0 234220 2699636 2618950 2026-11-08T10:17:14Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 2699636 wikitext text/x-wiki {{АУСБ |назва = Аршанскі аддзел унутраных справаў на транспарце |арыгінальная назва = <!-- назва арганізацыі на арыгінальнай мове (калі не беларуская) --> |выява = Emblem of the Ministry of Internal Affairs of Belarus.svg |рамка выявы = |памер выявы = 100 пкс |альтэрнатыўны тэкст выявы = |подпіс выявы = Знак [[МУС РБ]] |мапа = <!-- неабавязковы --> |памер мапы = |альтэрнатыўны тэкст мапы = |подпіс мапы = <!-- неабавязковы --> |мапа 2 = |скарот = Аршанскі АУСТ |кліч = |папярэднік = |дата ўтварэньня = {{Дата пачатку|10|8|1944|1}} |від = [[Выканаўчая ўлада|Выканаўчая]] |праўны стан = дзяржаўная ўстанова |мэта = барацьба са злачыннасьцю |сядзіба = [[Беларусь]], м. [[Ворша]], вул. Дзяржынскага, д. 5<ref>[https://vitebsk.mvd.gov.by/by/page/orshanskij-ovdt Аршанскі аддзел унутраных справаў на транспарце]</ref> |месцазнаходжаньне = |каардынаты = <!-- Месцазнаходжаньне і каардынаты з дапамогай шаблёну {{Каардынаты}} --> |дзейнічае ў акрузе = [[Віцебская вобалсьць]] |сяброўства = |службовыя мовы = [[Беларуская мова|Беларуская]], [[Расейская мова|Расейская]] |пасада кіраўніка = Начальнік |імя кіраўніка = [[Алег Валера'евіч Юрчанка]]<ref>{{Навіна|аўтар=|загаловак=Аршанскі АУСТ|спасылка=https://vitebsk.mvd.gov.by/ru/page/orshanskij-ovdt|выдавец=[[Управа ўнутраных справаў Віцебскага аблвыканкаму]]|мова=ru|дата публікацыі=2022|дата доступу=16 красавіка 2022}}</ref> |пасада кіраўніка 2 = Першы намесьнік начальніка АУСТ |імя кіраўніка 2 = Міхаіл Леанідавіч Гедройць |пасада кіраўніка 3 = Намесьнік па ідэалягічнае рабоце і кадраваму забясьпячэньню |імя кіраўніка 3 = Вераніка Міхайлаўна Дземяновіч |пасада кіраўніка 4 = |імя кіраўніка 4 = |асноўныя асобы = |вышэйшы начальнік = <!-- рада дырэктароў, генэральная асамблея і інш. --> |вышэйшы ўрад = [[УУС Віцебскага аблвыканкаму]] |расходы = |колькасьць супрацоўнікаў = |колькасьць дабраахвотнікаў = |сайт = [https://vitebsk.mvd.gov.by/by/page/orshanskij-ovdt Старонка сеціва] |заўвагі = |колішняя назва = }} {{Асноўны артыкул|АУСТ}} '''Аршанскі аддзел унутраных справаў на транспарце'''<ref>[https://web.archive.org/web/20230531125244/http://narodny.org/bnf/naviny/u_presie/173.shtml Ворша. Дапыталі Алеся Шутава і Сяргея Каржова]</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20230531125243/https://telegraf.news/arhiv/u_belaruskx_cjagnkax_dazvoll_pc__pva/ У беларускіх цягніках дазволілі піць піва]</ref> (скарочана: '''Аршанскі АУСТ''') — аддзел [[Міністэрства ўнутраных справаў Беларусі]] у [[Ворша|Воршы]]. Падпарадкаваны [[УУС Віцебскага аблвыканкаму]]. Разьмешчаны па адрасе: м. Ворша, вул. Дзяржынскага, д. 5. На 2022 год начальнікам быў [[Алег Юрчанка]]<ref>{{Навіна|аўтар=|загаловак=Аршанскі АУСТ|спасылка=https://vitebsk.mvd.gov.by/ru/page/orshanskij-ovdt|выдавец=[[Управа ўнутраных справаў Віцебскага аблвыканкаму]]|мова=ru|дата публікацыі=2022|дата доступу=16 красавіка 2022}}</ref>. == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Вонкавыя спасылкі == * [https://web.archive.org/web/20250223123716/https://vitebsk.mvd.gov.by/by/page/orshanskij-ovdt Старонка сеціва] * [https://web.archive.org/web/20230120085819/https://www.orshanka.by/?p=84219 Оршанский отдел внутренних дел на транспорте отмечает 85-летие со дня основания] {{МУС}} [[Катэгорыя:Управа ўнутраных справаў Віцебскага аблвыканкаму]] [[Катэгорыя:Аддзелы ўнутраных справаў на транспарце (Беларусь)]] [[Катэгорыя:Віцебск]] pot5cib29dkzf26l3tbulpawkzgab9s Шчучынскі РАУС 0 234261 2699380 2618629 2026-11-07T16:23:59Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 2699380 wikitext text/x-wiki '''Шчучынкі раённы аддзел унутраных справаў''' (скарочана: Шчучынскі РАУС) — [[РАУС]] у [[Гарадзенская вобласьць|Гарадзенскае вобласьці]], у [[Шчучынскі раён|Шчучынскім раёне]]. Падпарадкаваны [[УУС Гарадзенскага аблвыканкаму]]. Разьмешчаны па адрасе: Шчучынскі раён, м. [[Шчучын]]. == Вонкавыя спасылкі == * [https://web.archive.org/web/20220427025918/https://dzyannica.by/content/shchuchynskaya-milicyya-padvyala-vyniki-aperatyuna-sluzhbovay-dzeynasci-za-2019-god Шчучынская міліцыя падвяла вынікі аператыўна-службовай дзейнасці за 2019 год.] == Крыніцы == {{Крыніцы}} {{Накід:Беларусь}} {{МУС}} [[Катэгорыя:Управа ўнутраных справаў Гарадзенскага аблвыканкаму]] [[Катэгорыя:Раённыя аддзелы ўнутраных справаў]] [[Катэгорыя:Шчучынскі раён]] e4snjt86dsoskqrkxrd4z0ttwg6ob7r Шэрвуд Андэрсан 0 235640 2699384 2167466 2026-11-07T16:38:58Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 2699384 wikitext text/x-wiki {{Пісьменьнік}} {{цёзкі|Андэрсан}} '''Шэрвуд Андэрсан''' ({{Мова-en|Sherwood Anderson}}; {{Нарадзіўся|13|9|1876}} — {{Памёр|8|3|1941}}) — амэрыканскі [[пісьменьнік]]. Найбольш вядомым творам стаў складзены з пасьлядоўнасьці кароткіх апавяданьняў раман «[[Вайнсбург, Агаё (раман)|Вайнсбург, Агаё]]» ({{Мова-en|Winesburg, Ohio}}), зь якога пачалася яго кар’ера. == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Вонкавыя спасылкі == * [https://web.archive.org/web/20200801091834/http://prajdzisvet.org/texts/prose/yajka.html Шэрвуд Андэрсан. Яйка. Апавяданне] {{Бібліяінфармацыя}} {{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Андэрсан Шэрвуд}} [[Катэгорыя:Літаратары і літаратаркі ЗША]] qtm6tb3ysitp2olixm9e9xgm4o3f92v Чарлз Букоўскі 0 235667 2699346 2698554 2026-11-07T13:54:35Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 2699346 wikitext text/x-wiki {{Пісьменьнік}} '''Чарлз Букоўскі''', сапр.: '''Гэнрых Карл Букоўскі''' ({{Мова-en|Charles Bukowski}}; {{Нарадзіўся|16|8|1920}}, [[Андэрнах]], [[Нямеччына]] — {{Памёр|9|3|1994}}) — амэрыканскі паэт і празаік. {{зьмест зьлева}} == Біяграфія == Нарадзіўся ў сям’і амэрыканскага вайскоўца польскага паходжаньня Гэнрыха Букоўскі і немкі Катарыны Фэт. У 1922 годзе сям’я з маленькім Гэнры, як пазьней на амэрыканскі манер пачалі яго называць бацькі, пераязджае ў [[ЗША]] і з 1926 году пасяляецца ў [[Лос-Анджэлес]]е, дзе Букоўскі пражыве амаль усё жыцьцё. Пасьля заканчэньня сярэдняй школы Букоўскі год правучыўся ў гарадзкім каледжы Лос-Анджэлеса на факультэце ангельскай мовы і журналістыкі, спадзеючыся стаць пісьменьнікам. У 1941 годзе Чарлз сыходзіць з дому, пасьля таго, як бацька, прачытаўшы яго апавяданmні, літаральна выкідвае рэчы сына на двор. Першае апавяданьне Букоўскі было надрукаванае ў 1944, наступнае — праз два гады. Але Букоўскі расчароўваецца ў пісьменьніцкай дзейнасьці і амаль дзесяць гадоў нічога не піша. У 1955 Букоўскі трапляе ў клініку з дыягназам крываточная язва, прычына якой — празьмернае ўжываньне алькаголю. Яго выратоўваюць ад сьмерці, але забараняюць піць. Забарону Букоўскі ігнаруе. Пасьля выпіскі з клінікі ён зноў пачынае пісаць, у асноўным вершы. Яго першы паэтычны зборнік «Кветка, кулак і пажадлівае выцьцё», накладам 200 асобнікаў, пабачыў сьвет у 1960 годзе, затым «Вершы на доўгую дыстанцыю для гульцоў, што прайграліся» — у 1962 годзе. Першы зборнік апавяданьняў «Усе сракі ў свеце і мая» зьявіўся ў 1966 годзе. Асноўныя паэтычныя зборнікі Букоўскі, якія зацікавілі яго крытыкаў і чытачоў, былі надрукаваныя ў выдавецтве Loujon Press. У пачатку 1960-х Loujon Press таксама выдаваў літаратурны часопіс The Outsider, дзе друкаваліся творы [[Джэк Кэруак|Джэка Кэруака]], [[Ален Гінзбэрг|Алена Гінзбэрга]], [[Генры Мілер]]а, [[Уільям Бэраўз|Уільяма Бэраўза]] і іншых. У першым нумары часопіса зьяўляецца падборка вершаў і Чарлза Букоўскі. У 1966 па выніках апытаньня часопіса «Бук» прызнаны «Аўтсайдарам года». З 1967 году Букоўскі вядзе калёнку «Нататкі старога распусьніка» (Notes of A Dirty Old Man) у газэце Open Air, а затым у Los Angeles Free Press. Гэтыя тэксты былі выдадзеныя асобнай кнігай у 1969 годзе. У 1960–1970-х Чарлз Букоўскі робіцца надзвычай папулярным, асабліва ў Эўропе. Гэтым посьпехам ён у вялікай ступені абавязаны свайму прыхільніку і выдаўцу Джону Марціну, які ў 1969 годзе прапануе выплочваць пісьменьніку 100 даляраў штомесяц, каб той мог увесь час прысьвячаць творчасьці. Букоўскі пагаджаецца і кідае працу на пошце. Менш чым празь месяц пасьля звальненьня ён піша свой першы раман «Пошта», які пабачыў сьвет у выдавецтве Марціна Black Sparrow Press. Усе раманы Чарлза Букоўскі ў многім аўтабіяграфічныя. Яго альтэр эга, Гэнры Чынаскі, — алкаголік, валацуга і бабнік, які жыве сярод злачынцаў і адкідаў грамадзтва, але часам трапляе з дапамогай жанчынаў і ў высокія колы. Упершыню Чынаскі зьяўляецца ў аповесьці «Прызнаньні чалавека, звар’яцелага настолькі, каб жыць са зьвярамі», потым у раманах: вышэйзгаданая «Пошта», «Фактотум», «Жанчыны», «Хлеб з вяндлінай». Апошні зборнік вершаў, які выходзіць пры жыцьці паэта, —«Вершы апошняй ночы на Зямлі». Чарлз Букоўскі памёр 9 сакавіка 1994 году ад лейкеміі, у хуткім часе пасьля таго, як скончыў свой апошні раман «Макулатура». Цырымонію пахаваньня ажыцьцявілі будысцкія манахі. На яго магільнай пліце напісана «Не спрабуй» (Don’t try). == Творы == === '''Паэзія''' === * Кветка, кулак і пажадлівае выцьцё (''Flower, Fist and Bestial Wail''), 1960 * Вершы на доўгую дыстанцыю для гульцоў, што прайграліся (''Longshot Poems for Broke Players''), 1962 * Вершы апошняй ночы на Зямлі (''The Last Night of the Earth Poems'') === '''Проза''' === '''Зборнікі апавяданьняў''' * Усе сракі ў сьвеце і мая (''All Assholes In The World And Mine''), 1966 * Найпрыгажэйшая жанчына ў горадзе (''The Most Beautiful Woman in Town''), 1978 '''Раманы''' * Пошта (''Post Office''), 1971 * Фактотум (''Factotum''), 1975 * Жанчыны (''Women''), 1978 * Хлеб зь вяндлінай (''Ham on Rye''), 1982 == Беларускія пераклады == Творы Ч. Букоўскі на беларускую пераклалі [[Натальля Бінкевіч|Н. Бінкевіч]], [[Наста Гвозьдзева|Н. Гвозьдзева]], [[Ганна Комар|Г. Комар]], [[І. Кулікоў]], [[Юлія Цімафеева|Ю. Цімафеева]], [[Макс Шчур|М. Шчур]], [[Адам Явар|А. Явар]]. * ''Чарльз Букоўскі''. Сьвятло, і паветра, і месца, і час / Укл. і перакл. з англ. Ю. Цімафэева, Н. Бінкевіч, Г. Комар. — Мн.: Харвест, 2017. == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Літаратура == * [http://prajdzisvet.org/person.do?method=loadAuthorInfo&authorID=7 Букоўскі, Чарлз (Bukowski, Charles)]{{Недаступная спасылка|date=January 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} // Часопіс «[[ПрайдзіСвет]]»: Асоба: Аўтары — Эл.рэсурс [https://web.archive.org/web/20201124150023/http://prajdzisvet.org/ prajdzisvet.org] * {{кніга|аўтар=Sounes, Howard.|загаловак=Charles Bukowski: Locked in the Arms of a Crazy Life: The Biography|выдавецтва=Groove Press|год=1999|pages=|allpages=309|isbn=0-8021-3697-4|ref=Sounes}} * {{кніга|аўтар=Cherkovski, Neeli.|загаловак=Hank: The Life of Charles Bukowski|выдавецтва=Random House|год=1991|pages=|allpages=337|isbn=0-394-57526-1|ref=Neeli}} * {{кніга|аўтар=Hemmingson, Michael.|загаловак=The Dirty Realism Duo: Charles Bukowski & Raymond Carver|выдавецтва=Wildside Press LLC|год=2008|allpages=184|isbn=9781434402578|ref=Hemmingson}} == Вонкавыя спасылкі == * [https://web.archive.org/web/20200928153906/http://prajdzisvet.org/texts/prose/chyitvo.html «Чытво». Пачатак рамана] * [https://web.archive.org/web/20201126202933/http://prajdzisvet.org/text/14-samaja-pryhozhaja-zhanchyna-u-horadzie.html Апавяданьне «Самая прыгожая жанчына ў горадзе» па-беларуску] * [https://web.archive.org/web/20210102064605/http://prajdzisvet.org/texts/prose/2826.html «Ты, тваё піва і твая крутасць». Апавяданьне] * [https://web.archive.org/web/20210102001502/http://prajdzisvet.org/kit/119-historyja-adnaho-krutoha-zasrantsa.html Дзьве] [https://web.archive.org/web/20201124120246/http://prajdzisvet.org/kit/9-u-maim-sertsy-sini-ptakh.html падборкі] вершаў па-беларуску * [https://web.archive.org/web/20200926153244/http://prajdzisvet.org/interview/2-z-usioj-adkrytastsiu.html З усёй адкрытасьцю: інтэрв’ю з Чарлзам Букоўскі] * [https://litrazh.org/name/charlz-bukouski Чарлз Букоўскі] ў перакладзе [[Макс Шчур|Макса Шчура]] {{Бібліяінфармацыя}} {{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Букоўскі Чарлз}} [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў Райнлянд-Пфальцы]] [[Катэгорыя:Літаратары і літаратаркі ЗША]] [[Катэгорыя:Паэты ЗША]] jdehshqxg1654sy4t5qeh9jbaueq5yk Аршанскі райвыканкам 0 236317 2699637 2618956 2026-11-08T10:21:36Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 2699637 wikitext text/x-wiki {{Асноўны артыкул|Выканаўчы камітэт}} '''Аршанскі раённы выканаўчы камітэт''' (скарочана '''Аршанскі райвыканкам''') — выканаўчы камітэт у [[Аршанскі раён|Аршанскім раёне]]. Падпарадкаваны [[Віцебскі аблвыканкам|Віцебскаму аблвыканкаму]], але старшыню райвыканкаму прызначае асабіста [[прэзыдэнт Беларусі]]. Разьмешчаны па адрасе: м. [[Орша]]. Старшыня райвыканкаму — Ігар Мароз (з 30 траўня 2023 году)<ref>[https://web.archive.org/web/20230531095027/https://blr.belta.by/president/view/kiraunik-dzjarzhpagrankamiteta-i-kirauniki-mjastsovaj-vertykali-lukashenka-razgledzeu-kadravyja-pytanni-128522-2023/ Кіраўнік Дзяржпагранкамітэта і кіраўнікі мясцовай вертыкалі. Лукашэнка разгледзеў кадравыя пытанні]</ref>. == Будова == Аршанскі райвыканком мае наступную будову<ref>[https://web.archive.org/web/20240302153635/https://www.orsha.vitebsk-region.gov.by/be/rajispolkom Будова Аршанскага равыканкому]</ref>: * Старшыня райвыканкома ** Першы намесьнік Старшыні ** Намесьнік старшыні — Начальнік Управы сельскае гаспадаркі і харчаваньня ** Намесьнік старшыні ** Кіраўнік справамі — Начальнік Управы справамі ** Намесьнік старшыні камісіі па справах непаўналетніх * Управы: ** Управа справамі ** Управа эканомікі ** управа па працы, занятасці і сацыяльнае абароне ** Управа па сельскае гаспадарцы і харчаваньня ** Управа па адукацыі ** Управа па землеўпарадкавання * Аддзелы: ** Фінансавы аддзел ** Аддзел арганізацыйна-кадравае работы ** Аддзел гандлю і паслуг ** Аддзел архітэктуры і будаўніцтва ** Аддзел жыллёва-камунальнай гаспадаркі ** Аддзел запісу актаў грамадзянскага стану ** Аддзел па працы са зваротамі грамадзян і юрыдычных асоб ** Аддзел ідэалягічнай работы і па справах моладзі ** Аддзел культуры ** Аддзел спорту і турызму ** Аддзел унутраных спраў * Юрыдычны сэктар * Аддзяленьне бухгалтарскага ўліку і справаздач == Глядзіце таксама == * [[Аршанскі чыгуначны вузел]] == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Вонкавыя спасылкі == * [https://web.archive.org/web/20240302153635/https://www.orsha.vitebsk-region.gov.by/be/rajispolkom Старонка ў сеціве] * [https://web.archive.org/web/20240302154234/https://www.orsha.vitebsk-region.gov.by/be/gorselispolkomy Сьпіс сельскіх саветаў Аршанскага райвыканкаму] {{ВКБ}} [[Катэгорыя:Раённыя выканаўчыя камітэты БССР]] [[Катэгорыя:Раённыя выканаўчыя камітэты Віцебскай вобласьці]] [[Катэгорыя:Аршанскі раён]] 84z7diixm8t2971vunyy0eul0cd6vdr Чашніцкі райвыканкам 0 236319 2699349 2608769 2026-11-07T14:12:02Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 2699349 wikitext text/x-wiki {{Асноўны артыкул|Выканаўчы камітэт}} '''Чашніцкі раённы выканаўчы камітэт'''<ref>[https://chashniki.vitebsk-region.gov.by/by/vlast-by/ Старонка ў сеціве]{{Недаступная спасылка|date=March 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> (скарочана '''Чашніцкі райвыканкам''') &mdash; выканаўчы камітэт у [[Чашніцкі раён|Чашніцкім раёне]]. Падпарадкаваны [[Віцебскі аблвыканкам|Віцебскаму аблвыканкаму]], але старшыню райвыканкома прызначае асабіста [[прэзыдэнт Беларусі]]. Разьмешчаны па адрасе: м. [[Чашнікі]]. == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Вонкавыя спасылкі == * [https://web.archive.org/web/20240825160403/https://chashniki.vitebsk-region.gov.by/by/vlast-by/ Старонка ў сеціве] {{Выканаўчыя камітэты Беларусі}} {{Накід:Беларусь}} [[Катэгорыя:Раённыя выканаўчыя камітэты БССР]] [[Катэгорыя:Раённыя выканаўчыя камітэты Віцебскай вобласьці]] [[Катэгорыя:Чашніцкі раён]] 5brtd86390vve1j1ajdo9nh1bl5jmyu Шуйскае (Валагодзкая вобласьць) 0 238416 2699377 2608773 2026-11-07T16:09:36Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 2699377 wikitext text/x-wiki {{Іншыя значэньні|Шуйскае}} {{Населены пункт/Расея |Назва = Шуйскае |Статус = вёска |Назва ў родным склоне = Шуйскага |Назва расейскай мовай = Шуйское |Суб’ект фэдэрацыі = [[Валагодзкая вобласьць]] |Шырата градусаў = 59 |Шырата хвілінаў = 22 |Шырата сэкундаў = 27 |Даўгата градусаў = 41 |Даўгата хвілінаў = 02 |Даўгата сэкундаў = 00 }} '''Шу́йскае''' ({{мова-ru|Шуйское}}) — вёска ў [[Расея|Расеі]], адміністрацыйны цэнтар [[Міжрэчанскі раён (Валагодзкая вобласьць)|Міжрэчанскага раёну]] [[Валагодзкая вобласьць|Валагодзкай вобласьці]]. Знаходзіцца за 94 км ад [[Волагда|Волагды]]. Насельніцтва ў вёсцы складае 2 220 чалавек паводле стану на 2010 год. == Вонкавыя спасылкі == * [https://web.archive.org/web/20210119061852/https://vologdatourinfo.ru/excursions/shuyskoe Шуйскае]. Турыстычны сайт Валагодзкай вобласьці. {{Валагодзкая вобласьць}} [[Катэгорыя:Населеныя пункты Валагодзкай вобласьці]] jkk1bl9cbdlkgdibkxxccz58q3jrtst Іван Лагвіновіч 0 238671 2699503 2635853 2026-11-07T23:57:08Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 3 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 2699503 wikitext text/x-wiki {{пісьменьнік}} '''Іван Піліпавіч Лагвіновіч''' ({{Нарадзіўся|16|1|1940}}, хут. [[Запрапасць]], за 5 км ад в. [[Малькавічы (Ганцавіцкі раён)|Малькавічы]], [[Ганцавіцкі раён]] — {{Памёр|29|3|2011}}, [[Баранавічы]]<ref name="РС-І.Л.">Іван Лагвіновіч / Вянок памяці…</ref>) — беларускі [[паэт]]. == Жыцьцяпіс == Нарадзіўся ў сялянскай сям’і. У 17-гадовым узросьце паехаў на [[Данбас]]. Скончыў горнапрамыслую вучэльню (г. [[Сьнежнае]] Данецкай вобл.), працаваў шахцёрам. Пасьля службы ў Савецкай Арміі працаваў шахцёрам у горадзе [[Тарэз]]е. У 37 гадоў з-за прафэсыйнага захворваньня перавёўся сьлесарам на абагачальную фабрыку. У 1990 годзе выйшаў на пэнсію, у 1991 годзе вярнуўся ў Беларусь, жыў у [[Паставы|Паставах]], у траўні 1992 году пераехаў у [[Баранавічы]]. Сябра [[Саюз беларускіх пісьменьнікаў|Саюза беларускіх пісьменьнікаў]] з 2003 году. Пахаваны 31.3.2011 ў в. Малькавічы<ref name="РС-І.Л."/>. == Творчасьць == Першы верш напісаў у 3-м клясе. Дэбютаваў вершамі ў 1960 годзе ў газэце «[[Чырвоная змена]]». Ва Ўкраіне пісаў вершы на беларускай і расейскай мовах, у Беларусі толькі па-беларуску. Аўтар кніг паэзіі «Разлукі выраёвыя» (2000), «Піліпаўка» (2001), «Ляда юдолі» (2003), «Далёкае і блізкае» (2004), «Палыновыя кветкі» (2007). Рыхтаваў да друку зборнік «Апошні забой», якая выйшла ўжо пасьля сьмерці паэта<ref name="РС-І.Л."/>. Ва Ўкраіне друкаваўся ў калектыўных зборніках «Дорогие мои однополчане», «Зарницы», «Очень вовремя мы родились». У Беларусі верш І. Лагвіновіча «Востраў» увайшоў у зборнік выбранай беларускай паэзіі «Агледзіны» (1998), 14 вершаў у альманах паэзіі Берасьцейшчыны «Дзядзінец» (1999), вялікія падборкі вершаў — у літаратурны альманах Баранавіч «Сьвятліца» (2000, 2006), верш «Памірае паэт» у калектыўны зборнік «Верш на Свабоду» (2002), 5 вершаў у анталёгію выбранай беларускай паэзіі 20 стагодзьдзя «Краса і сіла» (2003). Друкаваліся ў пэрыядычных выданьнях, газэце «Літаратура і мастацтва», часопісе «Вожык», берасьцейскіх абласных газэтах «Заря» і «Народная трыбуна», у газэце «Наша слова», у газэтах г. Баранавічы «Наш край» і «[[Інтэкс-прэс]]». Ляўрэат абласной літаратурнай прэміі імя У. Калесьніка (2008) за кнігу паэзіі «Палыновыя кветкі». == Творы == === Кнігі === * Лагвіновіч, І. Далёкае і блізкае: вершы / І. Лагвіновіч. — Баранавічы: «Святліца», 2004. — 60 с. * Логвинович, И. Ф. Заряна / И. Ф. Логвинович; Иероглиф улыбки / Р. И. Логвинович: стихи / И. Ф. Логвинович; Р. И. Логвинович. — Барановичи: «Светлица», 2002. — 60 с. * Лагвіновіч, І. [https://web.archive.org/web/20160305160322/http://www.gants-region.info/load/ivan_logvinovich/jada_judoli/20-1-0-47 Ляда юдолі]: выбранае / І. Лагвіновіч. — Баранавічы: «Святліца», 2003. — 75 с. * Лагвіновіч, І. [https://web.archive.org/web/20210202165809/http://www.gants-region.info/load/ivan_logvinovich/palynovyja_kvetki/20-1-0-45 Палыновыя кветкі]: вершатворы / І. Лагвіновіч. — Баранавічы: «Святліца», 2007. — 85 с. * Лагвіновіч, І. [https://web.archive.org/web/20160305190009/http://www.gants-region.info/load/ivan_logvinovich/pilipawka/20-1-0-46 Піліпаўка]: вершы / І. Лагвіновіч. — Баранавічы: «Святліца», 2001. — 50 с. * Лагвіновіч, І. [https://web.archive.org/web/20210208103157/http://www.gants-region.info/load/ivan_logvinovich/razluki_vyrajovyja/20-1-0-44 Разлукі выраёвыя]: вершы / І. Лагвіновіч. — Брэст «Вежа», 2000. — 72 с. * {{Кніга|аўтар = Іван Лагвіновіч. |частка = |загаловак = Элегія палескага матыля: Свечкі трыпутніка. Вершы 2008—2011; Палыновыя кветкі. Выбранае з папярэдніх зборнікаў. |арыгінал = |спасылка = |адказны = прадмова [[Анатоль Сідарэвіч|Анатоля Сідарэвіча]] ; пасляслоўе [[Леанід Галубовіч|Леаніда Галубовіча]] |выданьне = |месца ={{Менск (Мінск)}}|выдавецтва =[[Беларускі кнігазбор|Кнігазбор]] |год = 2011 |том = |старонкі = |старонак = 87 |сэрыя = |isbn = 978-985-6976-87-5|наклад = 300}} ** {{Артыкул| аўтар = [[Данута Бічэль]]. | загаловак = Іван Лагвіновіч — паэт з палескага хутара Запрапасць. Думкі падчас перачытвання пасмяротнай кнігі вершаў «Элегія палескага матыля» (Мінск, «Кнігазбор», 2011 год). | спасылка = https://media.catholic.by/nv/download/n59.pdf | мова = | выданьне = [[Наша вера]] | тып = часопіс | год = 2012 | том = | нумар = 1 (59) | старонкі = 63—69}} * {{Кніга|аўтар = |частка = |загаловак = Іван Лагвіновіч: біяграфія; вершы; «Пра чыстую любоў да Беларусі…»: сцэнарый літаратурнай вечарыны па творчасці Івана Лагвіновіча.|арыгінал = |спасылка = |адказны = складальнік Т. Маляўка; рэдакцыя С. Локтыш |выданьне = |месца =[[Ганцавічы]]|выдавецтва =Ганцавіцкая РЦБС |год = 2011|том = |старонкі = |старонак = 19 |сэрыя = |isbn = |наклад = }} === Асобныя творы === * Лагвіновіч, І. «Я аднойчы на востраў…»: верш / І. Лагвіновіч // Агледзіны: зборнік. — Мн., 1998. — С. 108; * Лагвіновіч, І. Цярновы вянок Буслянкі: цыкл вершаў / І. Лагвіновіч // Дзядзінец: паэзія Берасцейшчыны. — Брэст, 1999. — С. 50-56. * Лагвіновіч, І. «Бярозы», «Хутаранка», «Завіруха. Поле. Ноч.»: вершы / І. Лагвіновіч // Маладосць. 2000. № 9. С. 27. * Лагвіновіч, І. «Я ведаю, нялёгка жыць табе», «Падарунак»: вершы / І. Лагвіновіч // Заря. 2000. 29 января. С. 4 * Лагвіновіч, І. «Каторы год, непадалёк ад Шчары», «Ліхтары», «Ведаю»: вершы / І. Лагвіновіч // ЛіМ. 2006. 17 ліст. С. 8. * Лагвіновіч, І. «Безназоўнай зорка», «Вярыгі», «Песня каласковая»: вершы / І. Лагвіновіч // Заря. 2007. 3 марта. С. 8 == Крыніцы == {{крыніцы}} == Літаратура == * Іван Лагвіновіч / Вянок памяці // Радыё Свабода. 31.03.2011, 17:47. * Бакач, А. Разлукі выраёвыя: артыкул пра кнігу І. Лагвіновіча "Разлукі выраёвыя" / А. Бакач // Intex-press. 2000. 2 ліст. С. 3; * Бакач, А. Урокі паэзіі Івана Лагвіновіча: аб жыцці і творчасці / А. Бакач // Intex-press. 2010. 13 янв. С. 12; * Гарэцкі, Я. Прымаць сэрцам жыццёвую праўду: творчы шлях І. Лагвіновіча / Я. Гарэцкі // Літаратура і мастацтва. 2008. № 38. С. 5; * Ерафееў, В. Іван Лагвіновіч: артыкул аб жыцці і творчасці / В. Ерафееў // Літаратура і мастацтва. 2008. № 33. С. 16; * Іван Лагвіновіч / Вянок памяці // Радыё Свабода. 2011. 31 сакав., 17:47. * Прыходзька, П. Любімая газета: згадкі былога лімаўца / П. Прыходзька // Літаратура і мастацтва. 2007. № 23. С. 12 {{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Лагвіновіч, Іван Піліпавіч}} [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў Ганцавіцкім раёне]] [[Катэгорыя:Памерлі ў Баранавічах]] [[Катэгорыя:Асобы Баранавічаў]] [[Катэгорыя:Сябры Саюзу беларускіх пісьменьнікаў]] [[Катэгорыя:Беларускія паэты і паэткі]] [[Катэгорыя:Украінскія паэты]] [[Катэгорыя:Беларускамоўныя паэты і паэткі]] rkhf34rfq0vf9v2renrb5p5r0mgqfjv Крыштап Завіша 0 239661 2699416 2567498 2026-11-07T17:44:03Z XHCKidx 11053 /* Сям’я */ 2699416 wikitext text/x-wiki {{Шляхціч | Імя = Хрыстафор Завіша | Поўнае імя = Крыштап Завіша | Арыгінальнае імя = | Партрэт = Kryštap Zaviša. Крыштап Завіша (1667).jpg | Шырыня партрэту = | Подпіс партрэту = | Герб = Herb Łabędź 1.svg | Шырыня гербу = 100пкс | Подпіс гербу = Герб «[[Лебедзь (герб)|Лебедзь]]» | Пасады = {{Шляхціч/Пасада | Пасада = [[Кашталян віленскі]] | Сьцяг = | Герб = | Пасьлядоўнасьць пасады = | Рымскі лік пасьлядоўнасьці = | Пачатак пэрыяду = 1669 | Заканчэньне пэрыяду = 1670 | Папярэднік = [[Міхал Казімер Пац]] | Наступнік = [[Мікалай Стэфан Пац]] }} {{Шляхціч/Пасада | Пасада = [[Маршалак вялікі літоўскі]] | Сьцяг = | Герб = | Пасьлядоўнасьць пасады = | Рымскі лік пасьлядоўнасьці = | Пачатак пэрыяду = 1654 | Заканчэньне пэрыяду = 1669 | Папярэднік = [[Аляксандар Людвік Радзівіл]] | Наступнік = [[Аляксандар Гіляры Палубінскі]] }} {{Шляхціч/Пасада | Пасада = [[Маршалак надворны літоўскі]] | Сьцяг = | Герб = | Пасьлядоўнасьць пасады = | Рымскі лік пасьлядоўнасьці = | Пачатак пэрыяду = 1649 | Заканчэньне пэрыяду = 1654 | Папярэднік = [[Антоні Ян Тышкевіч]] | Наступнік = [[Тэадор Аляксандар Ляцкі]] }} {{Шляхціч/Пасада | Пасада = [[Пісар вялікі літоўскі]] | Сьцяг = | Герб = | Пасьлядоўнасьць пасады = | Рымскі лік пасьлядоўнасьці = | Пачатак пэрыяду = 1637 | Заканчэньне пэрыяду = 1649 | Папярэднік = [[Казімер Леў Сапега]] | Наступнік = [[Піліп Казімер Абуховіч]] }} {{Шляхціч/Пасада | Пасада = [[Лоўчы вялікі літоўскі]] | Сьцяг = | Герб = | Пасьлядоўнасьць пасады = | Рымскі лік пасьлядоўнасьці = | Пачатак пэрыяду = 1629 | Заканчэньне пэрыяду = 1637 | Папярэднік = [[Ян Караль Нарушэвіч]] | Наступнік = [[Пётар Караль Ісайкоўскі]] }} | Пачатак пэрыяду = | Заканчэньне пэрыяду = | Папярэднік = | Наступнік = | Імя пры нараджэньні = | Дата нараджэньня = {{каля}} 1600 | Месца нараджэньня = | Дата хрышчэньня = | Месца хрышчэньня = | Дата сьмерці = | Месца сьмерці = | Род = [[Завішы]] | Бацька = [[Андрэй Завіша]] | Маці = | Жонка = Кацярына [[Тышкевічы|Тышкевіч]] | Дзеці = Андрэй Казімер, Ян Юры і Ганна Канстанцыя | Рэлігія = | Рэгаліі = | Колер = | Колер загалоўку = }} {{Цёзкі}} '''Хрыстафо́р (Кры́штаф) Заві́ша''' ({{каля}} 1600 — 23 студзеня 1670) — дзяржаўны дзяяч [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]]. == Жыцьцяпіс == [[Вялікі лоўчы літоўскі]] (1629—1637), [[вялікі пісар літоўскі]] (1637—1649). [[Староста менскі]] (1631—1645) і [[браслаў]]скі (з 1645). Пасол на сойм 1632 року ад [[Менскі павет|Менскага павету]], пасол на [[каранацыйны сойм]] 1633 року. Пасол на надзвычайныя соймы 1635, 1637, 1642 і 1647 рокаў. У 1639 — маршалак [[Трыбунал Вялікага Княства Літоўскага|Трыбуналу ВКЛ]], у 1642 — маршалак [[Сойм Рэчы Паспалітай|сойму Рэчы Паспалітай]]. Пасол на сойм 1646 року, каранацыйны сойм 1649 року, соймы 1649—1650 і 1650 рокаў. [[Маршалак надворны літоўскі|Маршалак надворны]] (1649—1654) і [[маршалак вялікі літоўскі|вялікі літоўскі]] (1654—1669). У 1655 року стаў удзельнікам [[Тышовецкая канфэдэрацыя|Тышовецкай канфэдэрацыі]] супраць [[Швэдзкі патоп|Швэцыі]]. У 1659 і 1661 роках абіраўся дэпутатам ад сэнату ў Трыбунал Вялікага Княства Літоўскага. [[Кашталян віленскі]] (1669—1670). == Сям’я == Паходзіць з шляхецкага роду [[Завішы|Завішаў]] гербу «[[Лебедзь (герб)|Лебедзь]]». Сын [[Вялікія падскарбіі літоўскія|падскарбія літоўскага]] [[Андрэй Ян Завіша|Андрэя]] і Сафіі з Валовічаў, унучкі кашталяна наваградзкага [[Рыгор Валовіч (кашталян наваградзкі)|Рыгора Валовіча]]. Меў сёстраў Барбару (памерла дзіцем) і Сафію (манашку), а таксама брата Мікалая (езуіт, памёр маладым у Рыме). Быў жанаты з Кацярынай [[Тышкевічы|з Тышкевічаў]], дачкой менскага ваяводы [[Пётар Тышкевіч (ваявода менскі)|Пятра]]. Мелі дзяцей: * [[Андрэй Казімер Завіша|Андрэя Казімера]] — пісара вялікага літоўскага. Перадаў яму [[Менскае староства]]. * [[Ян Юры Завіша|Яна Юрыя]] — ротмістра каралеўскага. Перадаў яму [[Браслаўскае староства]]. * Ганну Канстанцыю — жонку [[Фэлікс Ян Пац|Фэлікса Яна Паца]], падкаморага вялікага літоўскага. == Творы == * {{Артыкул| аўтар = Хрыстафор Завіша.| загаловак = Найяснейшаму каралевічу Уладзіславу…; Караламахія (урывак з паэмы): пераклад з лацінскай мовы, камэнты [[Жанна Некрашэвіч-Кароткая|Ж. В. Некрашэвіч-Кароткай]]. | спасылка = | мова = | выданьне =[[Роднае слова (часопіс)|Роднае слова]] | тып =часопіс | год = 2006 | том = | нумар = 8| старонкі = 18—20 | issn = }} * {{Артыкул| аўтар = Хрыстафор Завіша.| загаловак = Караламахія (урывак з паэмы): пераклад з лацінскай мовы, камэнты й [[Жанна Некрашэвіч-Кароткая|Жанны Некрашэвіч-Кароткай]].| спасылка = https://media.catholic.by/nv/n40/art12.htm| мова = | выданьне =[[Наша вера]] | тып =часопіс | год = 2007| том = | нумар =2 (40)| старонкі = | issn = }} == Крыніцы == {{зноскі}} == Літаратура == * {{Літаратура/ЭВКЛ|1}} * {{Артыкул| аўтар =[[Жанна Некрашэвіч-Кароткая]]. | загаловак = З дзідай у руце, з богам у сэрцы: героі-рыцары зямлі беларускай у помніках новалацінскай паэзіі. | спасылка = https://media.catholic.by/nv/n40/art10.htm| мова = | выданьне =[[Наша вера]] | тып =часопіс | год = 2007| том = | нумар =2 (40)| старонкі = | issn = }} {{Вялікія маршалкі літоўскія}} {{Надворныя маршалкі літоўскія}} {{Бібліяінфармацыя}} {{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Завіша, Хрыстафор}} [[Катэгорыя:Завішы|Хрыстафор]] [[Катэгорыя:Сэнатары Рэчы Паспалітай]] [[Катэгорыя:Кашталяны віленскія]] [[Катэгорыя:Маршалкі надворныя літоўскія]] [[Катэгорыя:Маршалкі вялікія літоўскія]] [[Катэгорыя:Пісары вялікія літоўскія]] [[Катэгорыя:Лоўчыя вялікія літоўскія]] [[Катэгорыя:Старосты менскія]] [[Катэгорыя:Старосты браслаўскія]] [[Катэгорыя:Маршалкі Сойму Рэчы Паспалітай]] [[Катэгорыя:Маршалкі Трыбуналу Вялікага Княства Літоўскага]] [[Катэгорыя:Дэпутаты Сойму Рэчы Паспалітай]] [[Катэгорыя:Сьвецкія сэнатары Рэчы Паспалітай]] qa6spivwm7wzhhsqcau61np7jynt28q 2-я брыгада ЎНА 0 240222 2699453 2219539 2026-11-07T21:07:09Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 2699453 wikitext text/x-wiki {{Вайсковае падразьдзяленьне|назва=2-я брыгада Ўкраінскае нацыянальнае арміі|гады=1945 год|краіна={{Сьцяг Трэцяга райху}} [[Трэці Райх|Нямеччына]]|у складзе=[[2-я дывізія ЎНА]]|памер=3,4 тысячы|тып=[[пяхота]]|войны=[[Другая сусьветная вайна]]<br />[[Нямецка-савецкая вайна]]|разьмяшчэньне=[[Брандэнбург-на-Гафэле|Брандэнбург]]|бітвы={{Нп|Бітва за Бэрлін|||Battle of Berlin}}|роля=змаганьне з [[РСЧА|Чырвонай Арміяй]]|арыгінальная назва=2-га бригада Української дивізії УНА|вядомыя камандзіры=маёр [[Уладзімер Пітула]]|падпарадкаваньне={{Сьцяг Украіны}} [[Украінская нацыянальная армія]]}} '''2-я брыгада Ўкраінскае нацыянальнае арміі''' ({{Мова-uk|2-га бригада Української дивізії УНА}}) — [[Украіна|украінскае]] падразьдзяленьне, якое ваявала на баку [[Трэці Райх|нацысцкае Нямеччыны]]. Уваходзіла ў склад {{Нп|2-я дывізія Ўкраінскае нацыянальнае арміі|2-й дывізіі ЎНА|uk|Друга Українська дивізія Української національної армії}}<ref>[https://chornoshlychnyk.io.ua/s94936/una УНА]{{Недаступная спасылка|date=May 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Чорношличник</ref>. == Шлях брыгады == Брыгада была сфармаваная на пачатку 1945 року ў раёне [[Брандэнбург|Брандэнбургу]]. У ейны склад уваходзілі ўкраінцы з [[Украінская дапаможная паліцыя|дапаможнае паліцыі]] (батальёны [[Шуцманшафт|шуцманшафту]]) з {{Нп|Дыстрыкт Галіцыя|дыстрыкту Галіцыі|uk|Дистрикт Галичина}}, якія эвакуяваліся ў [[Трэці Райх|Нямеччыну]]. Фармаваньне таксама складалася з украінскіх казацкіх вайсковых частак палкоўнікаў Долуда і Цярэшчанка, а таксама сотніка І. Мікалаенка. Брыгада складалася зь 70 адсоткаў салдатаў з [[Заходняя Ўкраіна|Заходняй Украіны]] і 30 адсоткаў зь іншых зямель. У брыгадзе было каля 3,4 тысячы людзей, якія былі разьмеркаваныя ў тры-чатыры батальёны. Брыгаду ўзначаліў маёр [[Уладзімер Пітула]], былы камандовец украінскае дапаможнае паліцыі ў акупаваным [[Львоў|Львове]]. Брыгада разьмяшчалася ў брандэнбурскай казарме, амаль за 50 км на захад ад [[Бэрлін|Бэрліну]]. З-за авіяўдараў штаб-кватэра каманды знаходзілася ў мястэчку [[Брылё]], за 5 км ад Брандэнбургу праз канал Гафэ. Як камандовец {{Нп|2-я дывізія Ўкраінскае нацыянальнае арміі|Другой дывізіі|uk|Друга Українська дивізія Української національної армії}} генэрал {{Нп|Пятро Дзячанка|Дзячанка|uk|Дяченко Петро Гаврилович}} вельмі клапаціўся пра [[Супрацьтанкавая брыгада «Вольная Ўкраіна»|Першую брыгаду]], але мала цікавіўся Другой брыгадай. З пачатку лютага другая брыгада праходзіць інтэнсіўную перападрыхтоўку на палях Брандэнбурскай дывізіі. Узмоцненая прыбылымі, брыгада ўзмацнялася разам з дывізіяй. Салдаты і іх сем’і разьмяшчаліся ў мястэчках [[Брылёва (Нямеччына)|Брылёве]], [[Радэвэгэ]] і [[Брандэнбург-на-Гафэле|Брандэнбургу]]. Да прысягі ЎНА ў штабе Другое брыгады было больш украінскіх ахвіцэраў, чым нямецкіх, але ні тых, ні другіх на вучэньнях не было. Другая брыгада, як і першая, была ўзброеная лёгкай паветранай зброяй, супрацьтанкавымі ракетамі і мінамётамі. Штодзённыя баявыя і фізычныя практыкаваньні працягваліся ад 8 да 10 гадзінаў. Салдатаў, якія праходзілі такія вучэньні, крытыкавалі за тое, што яны губляюць час. У пачатку красавіка падразьдзяленьне было пераўтворанае ў 2-ю брыгаду 2-й дывізіі новастворанай [[Украінская нацыянальная армія|Украінскай нацыянальнай арміі]]. 2 красавіка 1945 году брыгада прыняла прысягу на вернасьць украінскаму народу й дзяржаве. З 23 красавіка па 8 траўня яна ўдзельнічала ў абароне Брандэнбургу, пасьля чаго рэшткі брыгады здаліся сілам [[Саюзьнікі (зьвяз)|саюзьнікаў]]. == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Вонкавыя спасылкі == [https://web.archive.org/web/20191021135540/https://chornoshlychnyk.io.ua/s94936/una Гісторыя 2-й брыгады 2-й дывізіі ЎНА (па-ўкраінску)] == Літаратура == * ''Ярослав Середницький''. Генерал Павло Шандрук і антигітлерівська військова опозиція. Тернопіль: «Мандрівець». 176 с. 2014. ISBN 978-966-634-764-3 * ''Pawło Szandruk'', Arms of Valor, 1959 * ''[[Іван Буртык|Іван Буртик]]'', [https://royallib.com/read/burtik_van/ternistiy_shlyah_drugo_divz_una.html#0 Тернистий шлях другої дивізії УНА], 1994 {{Накід:Украіна}} [[Катэгорыя:Украінскія вайсковыя фармаваньні калябарантаў падчас Другой сусьветнай вайны]] [[Катэгорыя:Вайсковыя фармаваньні, створаныя ў 1945 годзе]] [[Катэгорыя:Зьніклі ў 1945 годзе]] [[Катэгорыя:1945 год у Нямеччыне]] ccnj1h8zcfgx4fu5uk253h4xrv4h1zv Чырвоны шлях 0 240571 2699352 2211702 2026-11-07T14:36:32Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 2699352 wikitext text/x-wiki {{Часопіс |назва = Чырвоны шлях |выява = |тэматыка = |пэрыядычнасьць = |мова = |адрас = [[Петраград]] |рэдактар = |заснавальнік = |выдавец = Беларускі аддзел Наркамату па справах нацыянальнасьцяў Саюзу камунаў Паўночнай вобласьці |краіна = |дата заснаваньня = |дата закрыцьця = |аб’ём = |фармат = |камплектацыя = |наклад = |ISSN = |сайт = }} '''«Чырвоны шлях»''' — беларускі грамадзка-палітычны і літаратурны часопіс. Выдаваўся ў [[Петраград]]зе ў 1918 годзе. == Гісторыя == Выдаваўся Беларускім аддзелам Наркамату па справах нацыянальнасьцяў Саюзу камунаў Паўночнай вобласьці ў ліпені — сьнежні 1918 году. Тэксты публікаваліся часткова [[Расейская мова|па-расейску]], часткова [[Беларуская мова|па-беларуску]]. Асьвятляў дзейнасьць [[Белнацкам]]у, беларускіх сэкцыяў [[РКП (б)]], пытаньні гісторыі, культуры, палітычнага і эканамічнага жыцьці Беларусі. Публікаваў працы беларускіх навукоўцаў і творы беларускіх пісьменьнікаў. З часопісам супрацоўнічалі [[Янка Купала]], [[Якуб Колас]], [[Цішка Гартны]]. [[Аляксандар Сержпутоўскі]] (пад псэўданімам Навум Смага) апублікаваў сэрыю нарысаў «Малюнкі Беларусі» пра цяжкі побыт беларусаў. Генэрал [[Канстанцін Аляксееўскі]] апублікаваў «Успаміны пра Ўсебеларускі зьезд у месьце Менску», дзе пакінуў зварот да беларускай моладзі «''[[Жыве Беларусь!|няхай жыве на вякі [вольная Беларусь]]]''»<ref name="Cyrvony slach">Алексеевский К. Воспоминание о Всебелорусском съезде в г. Минске // Чырвоны шлях. № 1—2, 19.07.1918. С. 10.</ref>. Выдаваўся 2 разы ў месяц. Агулам выйшла 10 нумароў, у асноўным здвоеных<ref>Смирнова Т. Белорусы в довоенном Петербурге // Беларуская дыяспара як пасрэдніца ў дыялогу цывілізацый: Матэрыялы ІІІ Міжнар. кангрэса беларусістаў «Беларуская культура ў дыялогу цывілізацый». — {{Менск (Мінск)}}, 2001.</ref>. == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Літаратура == * Беларуская дыяспара як пасрэдніца ў дыялогу цывілізацый: Матэрыялы ІІІ Міжнар. кангрэса беларусістаў «Беларуская культура ў дыялогу цывілізацый». — {{Менск (Мінск)}}: «Беларускі кнігазбор», 2001. {{ISBN|985-6638-15-1}}. == Вонкавыя спасылкі == * [https://web.archive.org/web/20241221202947/https://digital.nlb.by/items/show/2749 Чырвоны шлях, 1918], [[Нацыянальная бібліятэка Беларусі]] {{Беларускія пэрыядычныя выданьні}} [[Катэгорыя:Беларускія часопісы]] [[Катэгорыя:Зьявіліся ў 1919 годзе]] [[Катэгорыя:Гісторыя Беларусі (1918—1939)]] m3scnyoppzoqezfetgl2tjqxz044vuj Алеся Башарымава 0 242353 2699535 2698714 2026-11-08T05:14:57Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 2699535 wikitext text/x-wiki {{Пісьменьніца |Імя = Алеся Башарымава |Арыгінал імя = |Партрэт = |Памер = |Апісаньне = |Імя пры нараджэньні = |Псэўданімы = |Род дзейнасьці = паэтка, перакладніца |Гады актыўнасьці = |Кірунак = |Жанр = |Мова = беларуская |Дэбют = |Значныя творы = |Прэміі = |Подпіс = |Апісаньне подпісу = |ВікіКрыніца = |Палічка = |Сайт = }} '''Але́ся Башары́мава''' ({{нар.|1}} 1987, [[Магілёў]], [[Беларуская ССР]]) — беларуская [[паэт]]ка і [[перакладніца]]. == Біяграфія == Скончыла клясу Магілёўскага абласнога ліцэю №1 з інфарматычна-матэматычным ухілам. У 2004 годзе паступіла ў эканамічны ўнівэрсытэт у Менску, які скончыла ў 2009 годзе. Пасьля гэтага на працягу 2 гадоў працавала маркетолягам. Захапленьне творчасьцю [[Тувэ Янсан]] прывяло да спробаў перакладаць з швэдзкае мовы<ref>[https://web.archive.org/web/20210516110129/http://prajdzisvet.org/translators/37-basharymava-aliesia.html Алеся Башарымава на сайце «ПрайдзіСвет»]</ref>. == Творчасьць == Аўтарка зборніку вершаў «''Расамаха''» (выдавецтва «Медысонт», 2020). Творы друкаваліся ў газэце «[[Раніца (газэта)|Раніца]]», калектыўных зборніках конкурсаў маладых літаратараў, што праводзіў [[Беларускі ПЭН-цэнтар]]: «''Групавы партрэт з бабай Броняй''» (2007), «''Сьвятая праўда ды іншыя казкі''» (2009), «''Птушкі лёгкіх паводзінаў''» (2011). Вершы перакладаліся на ўкраінскую, грузінскую, летувіскую мовы. == Перакладніцкая дзейнасьць == Перакладае галоўным чынам з [[швэдзкая мова|швэдзкай мовы]]. Пераклады народных і аўтарскіх казак, кароткай прозы, вершаў друкаваліся ў анлайн-часопісе перакладной літаратуры «[[Прайдзісьвет]]»<ref>[https://web.archive.org/web/20210516110129/http://prajdzisvet.org/translators/37-basharymava-aliesia.html Алеся Башарымава на сайце «ПрайдзіСвет»]</ref>, дадатку «Літаратурная Беларусь» да газэты «Новы час», часопісе «Дзеяслоў», зборніку містычнага апавяданьня «''Вусьцішны пакой''», зборніку сьвяточнага апавяданьня «''Падарунак на Каляды''», зборніку вершаў [[Тумас Транстрэмэр|Тумаса Транстрэмэра]] «''Пад вольным небам''», зборніку выбраных вершаў [[Эдыт Сёдэргран]]. Пераклала на беларускую мову кнігі [[Тувэ Янсан]] пра мумітроляў «Камэта над далінай мумітроляў» (разам з Настай Лабадой), «Капялюш Чарадзея», «Небясьпечнае лета», «Мэмуары Мумітаты» (выдавец [[Зьміцер Колас]]); кнігі [[Астрыд Ліндгрэн]] «Малы і Карлсан, які жыве на даху», «Карлсан прылятае зноў» і «Карлсан хітруе зноў» (выдавецтва «Папуры»); шэраг кніг-карцінак: «Найлепшы сьпявак у сьвеце» ([[Ульф Нільсан]] і [[Эва Эрыксан]]) — выдавецтва «Кнігазбор», 2014, «Сьнежны чалавек» ([[Эва Суса]] і [[Бэнжамэн Шо]]) — выдавецтва «Кнігазбор», 2013, «Зьвяры, якіх ніхто не бачыў, апроч нас» ([[Ульф Старк]] і [[Лінда Бундэстам]]) выдавецтва «Koska»., 2019; зборнік паэзіі [[Вэрнэр Аспэнстрэм|Вэрнэра Аспэнстрэма]] «Літаньне» (выдавецтва «Медысонт», 2019). У перакладах Алесі Башарымавай на [[беларуская мова|беларускую]] выходзілі творы такіх аўтараў як [[Дан Андэрсан]], [[Карын Бое]], [[Яльмар Сёдэрбэрг]], [[Стыг Дагерман]], [[Бэатрыкс Потэр]], [[Эдыт Нэсьбіт]], [[Ганс Крыстыян Андэрсэн]], [[Сэльма Лягерлёф]], [[Парфіры Гаратак]]. == Узнагароды == * Прэмія часопіса «Прайдзісвет» за найлепшы пераклад (2011)<ref>[https://web.archive.org/web/20210516110129/http://prajdzisvet.org/projects/award/l%D1%96taraturnaja-prem%D1%96ja-chasop%D1%96sa-prajdz%D1%96svet-dlja-perakladchykau-2011.html Літаратурная прэмія часопіса «ПрайдзіСвет» для перакладчыкаў (2011)]</ref> * 1 месца ў першым конкурсе «Экслібрыс» за найлепшы пераклад (2012)<ref>[https://web.archive.org/web/20210516110121/https://lit-bel.org/news/Konkurs-ekslbris-tsirimonya-znagarodzhannya-FOTA-3024/?fbclid=IwAR1ngJ8IWIURGY383nEpuJxLM8mHrk4n2ehFNSiCXM-KtukIIrqHkNoboDc Конкурс «Экслібрыс»: цырымонія ўзнагароджання (ФОТА)]</ref> * Шорт-ліст прэміі «Дэбют» (2012)<ref>[https://xn--d1ag.xn--e1a4c/%D1%81%D1%85%D0%BE%D1%9E/web/prajdzisvet.org/prajdzisvet.org/events/885-abviastsili-naminantau-na-litaraturnuju-premiju-debiut.html Абвясцілі намінантаў на літаратурную прэмію «Дэбют»]{{Недаступная спасылка|date=April 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * Шорт-ліст прэміі імя Карласа Шэрмана за найлепшы пераклад (2020)<ref>[https://web.archive.org/web/20210419061420/https://pen-centre.by/2020/10/06/abveshchany-karotki-spis-premii-shermana-czyrymoniya-uruchennya-17-kastrychnika.html Абвешчаны кароткі спіс прэміі Шэрмана. Цырымонія ўручэння — 17 кастрычніка]</ref> == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Вонкавыя спасылкі == * [https://web.archive.org/web/20210416023428/https://audio.pen-centre.by/authors/aliesia-basarymava/ Урыўкі з твораў і перакладаў Алесі Башарымавай] {{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Башарымава, Алеся}} [[Катэгорыя:Беларускія паэткі]] [[Катэгорыя:Перакладчыкі з швэдзкай мовы]] [[Катэгорыя:Перакладчыкі на беларускую мову]] hrxbrlu4rl5b4amirsjlaflpuoaxovz Альбанскі Тэлекам 0 242665 2699536 2379325 2026-11-08T05:17:32Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 2699536 wikitext text/x-wiki {{Каардынаты|41|21|39|паўночнае|19|43|37|усходняе|выяўленьне=загаловак}} {{Кампанія |назва = «Альбанскі Тэлекам» |арыгінальная_назва = {{мова-sq|Telekomi Shqiptar|скарочана}} |лягатып = |выява = |тып = [[акцыянэрнае таварыства]] |лістынг = |дэвіз = |заснаваная = {{Дата пачатку|5|2|1992|1}} |заснавальнікі = [[урад Альбаніі]] |уласьнікі = «Чэтэл» (80%), [[Міністэрства гаспадарчага разьвіцьця Альбаніі]] (14%), «[[Альбанская пошта]]» (2%)<ref>{{Навіна|аўтар=|загаловак=Агульны сход|спасылка=https://www.albtelecom.al/al/rreth-albtelecom/qeverisja-e-korporates/asambleja-e-përgjithshme/|выдавец=«Альбанскі Тэлекам»|мова=sq|дата публікацыі=2021|дата доступу=7 красавіка 2021}}</ref> |краіна = [[Альбанія]] |разьмяшчэньне = [[Тыранская вобласьць]] |адрас = [[Тырана]], акруга [[Кашар]], 7-ы км<ref>{{Навіна|аўтар=|загаловак=Зьвязацца з галаўной сядзібай|спасылка=https://www.albtelecom.al/al/rreth-albtelecom/kush-jemi/kompania/|выдавец=«Альбанскі Тэлекам»|мова=sq|дата публікацыі=2021|дата доступу=7 красавіка 2021}}</ref> |ключавыя постаці = Хюдает Копані, Більгэна Альдан<ref>{{Навіна|аўтар=|загаловак=Арганізацыйная будова|спасылка=https://www.albtelecom.al/al/rreth-albtelecom/qeverisja-e-korporates/struktura-organizative/|выдавец=«Альбанскі Тэлекам»|мова=sq|дата публікацыі=2021|дата доступу=7 красавіка 2021}}</ref> |галіна = [[сфэра паслугаў]] |паслугі = [[інтэрнэт-тэлебачаньне]], [[Сеціва]], [[сотавая сувязь]], стацыянарная [[тэлефанія]] |абарачэньне = {{Падзеньне}}10,169 млрд [[Альбанскі лек|лекаў]] (2015 г.; 80,841 млн $) |апэрацыйны прыбытак = {{Падзеньне}}-1 392 233 000 лекаў (2015 г.; -11,067 млн $) |чысты прыбытак = {{Падзеньне}}-2 206 652 000 лекаў<ref name="б"/> (2015 г.; -17,542 млн $)<ref>{{Навіна|аўтар=|загаловак=Афіцыйны абменны курс (125,79 за даляр на 31 сьнежня 2015 г.)|спасылка=https://www.bankofalbania.org/Tregjet/Kursi_zyrtar_i_kembimit/|выдавец=[[Банк Альбаніі]]|мова=sq|дата публікацыі=2021|дата доступу=7 красавіка 2021}}</ref> |лік супрацоўнікаў = 857 (2016 год) |матчына кампанія = [[холдынг]] «[[Чалык]]» ([[Турэччына]]) |даччыныя кампаніі = |аўдытар = «Мазарс» (Тырана) |сайт = [https://www.albtelecom.al/al/ albtelecom.al] }} '''«Альба́нскі Тэлека́м»''' — прадпрыемства [[Сувязь (тэхніка)|сувязі]] Альбаніі, заснаванае ў лютым 1992 году. == Гандлёвая сетка == На 2021 год налічвала 81 краму паслуг ва ўсіх 12 абласьцях Альбаніі: * [[Бэрацкая вобласьць]] (5) — [[Бэрат]], [[Кучова]], [[Полічан]], [[Ура Вайгурора]] і [[Чаравода]]; * [[Влёрская вобласьць]] (7) — [[Влёра]], [[Дэльвіна]] (2), [[Ксаміл]], [[Орыкум]], [[Саранда]] і [[Хімара]]; * [[Гіракастраўская вобласьць]] (6) — [[Гіракастра]] (2), [[Кэльцюра]], [[Мемаляй]], [[Пэрмет]] і [[Тэпелена]]; * [[Дурэская вобласьць]] (9) — [[Дурэс]] (5), [[Круя]], [[Тыранскі аэрапорт]] (Круя), [[Фуша-Круя]] і [[Шыяк]]; * [[Дыбэрская вобласьць]] (3) — [[Булкіза]], [[Бурэл]] і [[Пэшкапія]]; * [[Корчанская вобласьць]] (6) — [[Білішт]], [[Корча]] (2), [[Малік]], [[Паградзец]] і [[Эрсека]]; * [[Кукеская вобласьць]] (1) — [[Кукес]]; * [[Лежанская вобласьць]] (5) — [[Лач]], [[Лежа]], [[Мамурас]], [[Рэшэн]] і [[Шэнджын]]; * [[Тыранская вобласьць]] (20) — [[Кавая]], [[Камза]], [[Рагожына]] і [[Тырана]] (17); * [[Фіерская вобласьць]] (7) — [[Балш]], [[Дзівяка]], [[Люшня]], [[Патос]], [[Раскавец]] і [[Фіеры|Фіер]] (2); * [[Шкодэрская вобласьць]] (4) — [[Коплік]], [[Пука]] і [[Шкодэр]] (2); * [[Эльбасанская вобласьць]] (6) — [[Грамш]], [[Лібражд]], [[Пекін]], [[Прэняс]], [[Чэрык]] і [[Эльбасан]]<ref>{{Навіна|аўтар=|загаловак=Кропкі продажу|спасылка=https://www.albtelecom.al/al/individuale/sherbimi-i-klientit-1/pikat-e-shitjes/|выдавец=«Альбанскі Тэлекам»|мова=sq|дата публікацыі=2021|дата доступу=7 красавіка 2021}}</ref>. == Кіраваньне == * ''Агульны сход''. Складаецца з пайшчыкаў. Прызначае Раду кіраўнікоў у складзе 5—10 асобаў на 3 гады, а таксама незалежных [[аўдыт]]араў на год. * ''Рада кіраўнікоў''. Абірае са свайго складу старшыню і яго намесьніка. Склікаецца кожныя 3 месяцы. Прызначае кіраўніка прадпрыемства на 3 гады са свайго складу. Выдае распараджэньні кіраўніку прадпрыемства і сочыць за іх выкананьнем. Вызначае абавязкі і паўнамоцтвы кіраўніка<ref>{{Навіна|аўтар=|загаловак=Кіраваньне карпарацыяй|спасылка=https://www.albtelecom.al/al/rreth-albtelecom/qeverisja-e-korporates/struktura-organizative/|выдавец=«Альбанскі Тэлекам»|мова=sq|дата публікацыі=2021|дата доступу=7 красавіка 2021}}</ref>. == Мінуўшчына == 5 лютага 1992 году [[Урад Альбаніі|ўрад Альбаніі]] заснаваў прадпрыемства «Альбанскі Тэлекам», у склад якога ўвайшлі аддзяленьні Дзяржаўнай управы [[Сувязь (тэхніка)|сувязі]]. У 1994-м заключылі дамову з францускім прадпрыемствам «[[Алькатэль]]» ([[Булёнь-Біянкур]], дэп. [[Вярхоўі Сэны]]) на ўсталёўку 66 000 тэлефонных нумароў, а зь італьянскім АТ «[[Сірці]]» ([[Мілян]]) — на пабудову міжгародняй сеткі з [[Аптычнае валакно|оптавалакна]] і [[Радыёрэлейная сувязь|радыёрэлейных]] антэнаў на аснове [[Сынхронная лічбавая герархія|сынхроннай лічбавай герархіі]] (СЛГ). У 1996 годзе запусьцілі сетку [[таксафон]]аў з карткамі перадаплаты. У 1997-м праклалі оптавалаконны [[кабэль]] для міжнароднай сувязі, які праходзіў праз Альбанію з [[Харватыя|Харватыі]] ў суседнюю [[Грэцыя|Грэцыю]]. 16 лютага 1999 году «Альбанскі Тэлекам» пераўтварылі ў [[акцыянэрнае таварыства]]. У 2004 годзе запусьцілі сетку [[Асымэтрычная лічбавая абанэнцкая лінія|асымэтрычных лічбавых абанэнцкіх лініяў]] (АЛАЛ), што дазволіла ўкараніць шыракапалосны доступ у Сеціва і электронную сыстэму выстаўленьня рахункаў за стацыянарную тэлефонную сувязь. У сакавіку 2004 году «Альбанскі Тэлекам» атрымаў дазвол на стварэньне 3-га [[Сотавая сувязь|сотавага]] апэратара «Мабільны Арол» у стандарце [[GSM|Глябальнай сыстэмы мабільнай сувязі]] (ГСМ). 1 кастрычніка 2007 году турэцкае АТ «Чэтэл» ([[Анкара]]), якое на 80 % належала [[холдынг]]у «[[Чалык]]» ([[Стамбул]]), набыло 76 % паёў «Альбанскага Тэлекаму». У сакавіку 2008 году дачынны сотавы апэратар «[[Мабільны Альбанскі Тэлекам|Мабільны Арол]]» пачаў аказваць паслугі, якімі за 6 месяцаў ахапіў звыш 90 % земляў Альбаніі, дзе пражывала звыш 97 % насельніцтва краіны<ref name="а"/>. У 2010 годзе міжнародная перадача зьвестак праз оптавалаконную сетку перавысілі 10 гіга[[байт]]/сэкунда. У 2011 годзе працягласьць оптавалаконных лініяў вырасла да 2000 км зь 500 км у 2007 годзе. У 2012 годзе ўкаранілі [[Лічбавая абанэнцкая лінія|лічбавыя абанэнцкія лініі]] (ЛАЛ) для шырокапалоснага доступу ў Сеціва на падставе распрацоўкі амэрыканскага прадпрыемства «[[Сіско]]» ([[Сан-Хасэ (Каліфорнія)|Сан-Хасэ]], штат Каліфорнія). 17 сьнежня 2012 году дачынны «Мабільны Арол» атрымаў дазвол на пастаўку паслугаў сотавай сувязі [[3G|3-га пакаленьня]]. За 2008—2012 гады ў разбудову сеткі сувязі ўклалі звыш 150 млн эўра. На пачатак 2013 году «Альбанскі Тэлекам» налічваў 850 супрацоўнікаў і меў збытавую сетку са звыш 80 уласных [[крама]]ў і 2000 [[шапік]]аў. Оптавалаконная сетка даўжынёй звыш 3000 км ахоплівала ўсе гарады Альбаніі і ўлучала 600 км міжнародных лініяў. Празь яе пастаўлялі [[інтэрнэт-тэлебачаньне]] і стацыянарную тэлефанію. Таксама прадпрыемству належала першая і адзіная ў краіне Альбанская кропка інтэрнэт-абмену. У лютым 2013 году «Альбанскі Тэлекам» улучыў у свой склад дачынны «Мабільны Арол» у якасьці [[Таварны знак|таварнага знаку]]. Цягам 2013 году ў гарадах запусьцілі кропкі [[Вайфай]]-доступу ў Сеціва і оптавалакно да дому, а таксама прапанавалі сотавую сувязь 3-га пакаленьня праз валаконныя злучэньні. У сакавіку 2014 году запусьцілі [[Звышвысакахуткасная лічбавая абанэнцкая лінія|звышвысакахуткасныя лічбавыя абанэнцкія лініі]] (ЗЛАЛ). 4 красавіка 2014 году «Альбанскі Тэлекам» стаў аказваць паслугі сотавай сувязі пад уласным таварным знакам і запусьціў [[інтэрнэт-тэлебачаньне]]<ref name="а">{{Навіна|аўтар=|загаловак=Кампанія|спасылка=https://www.albtelecom.al/al/rreth-albtelecom/kush-jemi/kompania/|выдавец=«Альбанскі Тэлекам»|мова=sq|дата публікацыі=2021|дата доступу=7 красавіка 2021}}</ref>. За 2015 год «Альбанскі Тэлекам» павялічыў лік сотавых абанэнтаў на 12 % да 484 350, а лік падпісчыкаў інтэрнэт-тэлебачаньня — больш як 3-кратна да 61 828. Лік лічбавых абанэнцкіх лініяў (ЛАЛ) шыракапалоснага доступу да Сеціва ўпаў на 45 % да 35 138, а лік стацыянарных тэлефонаў — на 7 % да 163 729<ref name="б">{{Навіна|аўтар=Бурак Юрцэвэр, Мюрвэтэ Фэрхаці|загаловак=Справаздача за 2015 год|спасылка=https://www.albtelecom.al/media/1318/annual-report-albtelecom-2015.pdf|выдавец=«Альбанскі Тэлекам»|мова=sq|дата публікацыі=12 траўня 2016|дата доступу=7 красавіка 2021}}</ref>. === Кіраўнікі === * Эркан Табак (да 2014 году — лістапад 2016) * Тахсін Ільмаз (лістапада 2016 — люты 2021)<ref>{{Навіна|аўтар=|загаловак=Тахсін Ільмаз|спасылка=https://www.albtelecom.al/al/rreth-albtelecom/qeverisja-e-korporates/keshilli-i-administrimit/tahsin-yılmaz/|выдавец=«Альбанскі Тэлекам»|мова=sq|дата публікацыі=2021|дата доступу=7 красавіка 2021}}</ref> * Більгэна Альдан (зь лютага 2021 году)<ref>{{Навіна|аўтар=|загаловак=Більгэна Альдан|спасылка=https://www.albtelecom.al/al/rreth-albtelecom/qeverisja-e-korporates/keshilli-i-administrimit/bilgen-aldan/|выдавец=«Альбанскі Тэлекам»|мова=sq|дата публікацыі=2021|дата доступу=7 красавіка 2021}}</ref> == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Вонкавыя спасылкі == * {{Навіна|аўтар=|загаловак=Сетка пакрыцьця (сотавая сувязь)|спасылка=https://www.albtelecom.al/al/rreth-albtelecom/kush-jemi/rrjeti-mbulimi/|выдавец=«Альбанскі Тэлекам»|мова=sq|дата публікацыі=2021|дата доступу=7 красавіка 2021}} ** [https://web.archive.org/web/20210423024733/https://www.albtelecom.al/al/individuale/internet/albtelecom-wi-fi/harta-e-mbulimit-wi-fi/ Мапа пакрыцьця Вайфай]{{ref-sq}} ** [https://www.albtelecom.al/al/rreth-albtelecom/publikime/te-rejat-e-fundit/ Навіны]{{Недаступная спасылка|date=March 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{Накід:Эканоміка}} [[Катэгорыя:Тэлекамунікацыйныя кампаніі]] [[Катэгорыя:Эканоміка Альбаніі]] [[Катэгорыя:Тырана]] [[Катэгорыя:Зьявіліся ў 1992 годзе]] 6t554egju8ymmys6a8lg0ld67d2ec7j Храпкаў 0 247455 2699639 2699170 2026-11-08T10:39:25Z Дамінік 64057 2699639 wikitext text/x-wiki {{Населены пункт/Беларусь |Назва = Храпкаў |Назва ў родным склоне = Храпкава |Лацінка = Chrapkaŭ |Арыгінальная назва = |Краіны = Беларусі |Герб = |Сьцяг = |Гімн = |Дата заснаваньня = Перад 1590 годам |Першыя згадкі = |Горад з = |Магдэбурскае права = |Былая назва = |Мясцовая назва = |Адміністрацыйная адзінка = Вобласьць |Назва адміністрацыйнай адзінкі = [[Гомельская вобласьць|Гомельская]] |Адміністрацыйная адзінка2 = Раён |Назва адміністрацыйнай адзінкі2 = [[Хвойніцкі раён|Хвойніцкі]] |Адміністрацыйная адзінка3 = |Назва адміністрацыйнай адзінкі3 = |Сельсавет = [[Барысаўшчынскі сельсавет|Барысаўшчынскі]] |Пасялковы савет = |Кіраўнік = |Імя кіраўніка = |Плошча = |Вышыня = |Колькасьць насельніцтва = |Год падліку насельніцтва = |Шчыльнасьць насельніцтва = |Этнічны склад насельніцтва = |Год падліку этнічнага складу насельніцтва = |Колькасьць двароў = |Часавы пас = |Летні час = |Тэлефонны код = +375 2346 |Паштовы індэкс = |Аўтамабільны код = 3 |Выява = |Апісаньне выявы = |Шырата паўшар'е = паўночнае |Шырата градусаў = 51 |Шырата хвілінаў = 52 |Шырата сэкундаў = 20 |Даўгата паўшар'е = усходняе |Даўгата градусаў = 29 |Даўгата хвілінаў = 50 |Даўгата сэкундаў = 42 |Пазыцыя подпісу на мапе = зьлева |Водступ подпісу на мапе = |Commons = |Сайт = |Колер = {{Колер|Беларусь}} }} '''Хра́пкаў'''<ref>{{Літаратура/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Гомельская вобласьць|}}</ref> — [[вёска]] ў [[Хвойніцкі раён|Хвойніцкім раёне]] [[Гомельская вобласьць|Гомельскай вобласьці]]. Уваходзіць у склад [[Барысаўшчынскі сельсавет|Барысаўшчынскага сельсавету]]. == Гісторыя == === Карона Каралеўства Польскага ў Рэчы Паспалітай === [[File:POL COA Bończa.svg|100пкс|значак|зьлева|Герб «Бонча» роду Харлінскіх.]] У пісьмовых крыніцах паселішча ці не ўпершыню згадана 6 красавіка 1590 году ў сувязі з пратэстам у Кіеўскім [[Гродзкі суд|гродзкім судзе]] пана Шчаснага Харлінскага, падкаморага кіеўскага, супраць князя Аляксандра Вішнявецкага, старосты чаркаскага, які наслаў быў ''некалькі соцень'' (!) падданых сваіх брагінскіх на чале з ураднікам Кірыянам Вайніловічам на вёскі Храпкаў, [[Навасёлкі (Хвойніцкі раён)|Навасёлкі]], [[Багушы (Гомельская вобласьць)|Багушы]] і [[Руднае (Гомельская вобласьць)|Руднае]], да [[Астрагляды|ключа Астраглядавіцкага]] прыналежныя, а яны людзей зьбілі і скалечылі, каморы і іншыя будынкі пашкодзілі, начыньне рознае, худобу з быдлам пазабіралі і да [[Брагін|ключа Брагінскага]] адвялі<ref>Аrchiwum Główny Akt Dawnych. Аrchiwum Рrozorów і Jelskich (далей: AGAD. APiJ). Sygn. 1. S. 7</ref>. Ад гэтага часу і да рэформавага ўжо ў Расейскай імпэрыі пэрыяду Храпкаў належаў тым самым уладальнікам, што і Астраглядавічы з [[Хвойнікі|Хвойнікамі]], г. зн. пасьля Харлінскіх — [[Мікалай Абрамовіч|Мікалаю Абрамовічу (Абрагамовічу)]], [[Максыміліян Бжазоўскі|Максыміліяну Бжазоўскаму]], князям Шуйскім, сямейству Прозараў<ref>Бельскі С. В. З гісторыі ўладароў і маёнткаў Брагіншчыны XVI—XVIII стст. // Брагинщина в контексте истории белорусско-украинского пограничья: сборник научных статей / редкол. А. Д. Лебедев (отв. ред.) [и др.]. — Минск: Четыре четверти, 2018. С. 12—18</ref>. 20 чэрвеня 1600 году Шчасны Харлінскі выдаў свайму сыну Мікалаю ''zapis wieczysty'', 26 чэрвеня ў Люблінскім трыбунале прызнаны, на добры ў [[Кіеўскае ваяводзтва|Кіеўскім ваяводзтве]] [[Карона Каралеўства Польскага|Кароны Польскай]]: двор Астраглядавічы з прыналежнымі да яго «прыселкамі» — сёламі Астраглядавічы, Хвойнікі, Храпкаў, [[Дворышча (Хвойніцкі раён)|Дворышча]] і яшчэ дзевяцю паселішчамі, а таксама на двор і частку зь сямі пляцаў у Кіеве<ref>Źródła dziejowe (далей: ŹD). T. XXI. Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym. T. X. Ziemie ruskie. Ukraina (Kijów — Bracław). Dział II-gi. / Opisane przez Aleksandra Jabłonowskiego. — Warszawa, 1894. S. 60; AGAD. APiJ. Sygn. 1. S. 46 — 47</ref>. Пры разьмежаваньні Кіеўскага ваяводзтва Каралеўства Польскага і Мазырскага павету Вялікага Княства Літоўскага ў сьнежні 1621 — студзені 1622 гадоў сёлы Храпкаў, [[Навасёлкі (Хвойніцкі раён)|Навасёлкі]], мястэчка і вёску Хвойнікі, сяло [[Вялікі Бор (Хвойніцкі раён)|Вялікі Бор]] пана Мікалая Харлінскага паны камісары згодна засьведчылі прыналежнымі да ваяводзтва Кіеўскага<ref>ŹD. T. XX. Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym. T. IX. Dział I-szy. — Warszawa, 1894. S. 96 — 97; Крикун Н. Г. Административно-территориальное устройство Правобережной Украины в XV—XVIII вв. — Киев, 1992. С. 142—145.</ref>. У судовым дэкрэце ад 7 чэрвеня 1623 году ўдава Гальшка Харлінская абвінавачвала паноў Станіслава, Юрыя і астатніх Харлінскіх, родных братоў і сваякоў мужа Мікалая, за гвалтоўны наезд на замак і вёску Астраглядавічы, мястэчка Новы Харленж (Хвойнікі), вёскі Хвойнікі, Храпкаў, Дворышча, Руднае, [[Стралічаў]], [[Паселічы]], [[Малішаў (Хвойніцкі раён)|Малішаў]]{{Заўвага|Яшчэ названыя 15 паселішчаў, акрамя «іншых вёсак і прыселкаў».}}<ref>ŹD. T. XXI. S. 637</ref>. 8 ліпеня 1631 году запісам у актах Кіеўскага земскага суда{{Заўвага|22 жніўня 1631 г. тое зроблена і ў Жытомірскім гродзкім судзе.}} нарэшце засьведчана пагадненьне на саступку часткі Астраглядаўскіх добраў Шчасным, сынам Станіслава, Харлінскім пану Лукашу Мадлішэўскаму, новаму мужу ўдавы Гальшкі, за суму ў 60 000 польскіх злотых. Сярод паселішчаў у дакумэнце названы і Храпкаў<ref>AGAD. APiJ. Sygn. 1. S. 59</ref>. [[Файл:Маёнтак М. Абрамовіча ў рэестры 1634 г.jpg|значак|зьлева|170пкс|Маёнтак М. Абрамовіча ў рэестры 1634 г.]][[Файл:Маёнтак М. Абрамовіча ў 1640 г.jpg|значак|170пкс|Застаўны Храпкаў В. Сіліча ў 1640 г.]][[Файл:Анатацыя акту продажу добраў М. Абрамовіча ў 1646 г.png|значак|зьлева|170пкс|''Шк''апкаў у анатацыі да акту продажу добраў М. Абрамовіча ў 1646 г.]][[Файл:Запіс добраў Зофіі Бжазоўскай мужу Канстанціну Шуйскаму. 1664 г.png|значак|170px|Запіс добраў З. Бжазоўскай мужу К. Шуйскаму. 1664 г.]] У дакумэнце пад назвай «Regestr wybirania podymnego jednego w powiecie Owruckim w roku... 1634» зазначана, што пан Васіль Сіліч з застаўнай сваёй маетнасьці, а менавіта з 63 дымоў (×6 — каля 378 жыхароў) вёскі Храпкаў аддаў 31 злоты і 15 грошаў, тады як пан Мікалай Абрамовіч, дзедзічны ўладальнік добраў, з 9 дымоў (≈ 54 жыхары) Храпкава заплаціў, як і належала, па 15 грошаў з дыму, г. зн. 4 злотых і 15 грошаў<ref> Центральний державний історичний архів України в м. Києві (ЦДІАУК). Ф. 11. Опис 1. Справа 9. А. 928; Сергій Шинкар. Подимний податок Овруцького повіту від 1634 року: на що збирала гроші місцева шляхта? // Літопис Волині. Всеукраїнський науковий часопис. Число 16. — Луцьк: Східноєвропейський національний університет імені Лесі Українки, 2016. С. 107—115. Додаток. С. 112</ref>. Паводле тарыфу падымнага «dwoiego» Кіеўскага ваяводзтва 1640 году, з 72 дымоў сяла Храпкава пана Васіля Сіліча выплачвалася 72 злотых<ref>ЦДІАУК. Ф. 11. Оп. 1. Спр. 9. А. 875зв.; Archiwum Państwowe w Krakowie. Archiwum Młynowskie Chodkiewiczów. Mikr. № J – 14970. Sygn. 404. S. 195</ref>. Кашталян амсьціслаўскі М. Абрамовіч на той час да храпкаўскага падымнага ўжо ня меў дачыненьня. 24 сьнежня 1642 году ад імя Мікалая Абрамовіча складзены запіс «вечнага продажу» пагразлых у даўгах Астраглядавічаў і Хвойнікаў (і Храпкава) кіеўскаму падстолію [[Максыміліян Бжазоўскі|Максыміліяну Бжазоўскаму]], пра што Лукаш Мадлішэўскі выказваў клопат яшчэ ў лісьце ад 29 чэрвеня 1641 году. Але канчаткова гэтая справа была ўлагоджаная ажно 17 красавіка 1646 году, прытым названая сума ў 200 000 злотых<ref>AGAD. APiJ. Sygn. 1. S. 67-68; Інстытут рукапісу Нацыянальнай бібліятэкі Украіны імя У. І. Вярнадзкага. Ф. 1. Спр. 4104. № 2881</ref>. 26 чэрвеня 1664 году дачка нябожчыка Максыміліяна Бжазоўскага, берасьцейскага ваяводы, Зофія перапісала спадчынныя маёнткі ў Кароне (Астраглядавічы з Хвойнікамі і Храпкавам таксама) і Берасьцейшчыне на мужа, князя [[Канстанцін Ян Шуйскі|Канстанціна Яна Шуйскага]]<ref>AGAD. APiJ. Sygn. 1. S. 69.</ref>. [[File:Герб князёў Шуйскіх.png|100пкс|значак|зьлева|Герб «Святы Юрый» (Георгій Пераможац) князёў Шуйскіх{{Заўвага|Выява з надмагільля Віталіса Шуйскага (†1. VI. 1849) у в. Чыжэўшчына (былыя Крупчыцы) Жабінкаўскага р-ну Берасьцейшчыны. Фота Анатоля Бензярука.}}.]] [[Файл:Хвойніцкая воласьць. 1683 г.jpg|значак|170px|Храпкаў у люстрацыі 1683 г.]] [[Файл:Фальварак і вёска Храпкаў у інвэнтары 1721 г.jpg|значак|170пкс|Фальварак і вёска Храпкаў у інвэнтары 1721 г.]] [[Файл:Прыход Хвойніцкай Пакроўскай царквы ў 1740 г.png|значак|зьлева|170px|Прыход Хвойніцкай Пакроўскай царквы ў 1740 г.]] [[Файл:Астрагляды, парафія 1748 г.jpg|значак|зьлева|170пкс|Астраглядавіцкая парафія ў 1748 г.]] [[Файл:Прыход Хвойніцкай царквы ў 1752 г.png|значак|зьлева|170пкс|Прыход Хвойніцкай царквы ў 1752 г.]] [[Файл:Няпоўны сьпіс габрэяў у Брагіне. 1784 г.jpg|значак|170px|Габрэі Храпкава ў Хвойніцкім кагале. 1784 г.]] [[Файл:Фрагмэнт візыты 1785 г.png|значак|зьлева|170px|Фрагмэнт візыты 1785 г.]] Паводле люстрацыі падымнага падатку Оўруцкага павету Кіеўскага ваяводзтва 1683 году, з 14 дымоў (≈ 84 жыхары) вёскі Храпкаў Хвойніцкай воласьці князя Шуйскага выплачвалася 2 злотых; быў і другі пабор — 2 злотых нібыта з 2 дымоў<ref>Архив Юго-Западной России (далей: Архив ЮЗР). Ч. 7. Т. 1: Акты о заселении Юго-Западной России. — Киев, 1886. С. 488, 505</ref>. На 1698 год, як вынікае з інвэнтара маёнтку Хвойнікі, перададзенага князем Дамінікам Шуйскім, берасьцейскім харунжым, у кіраваньне пану Зыгмунту Шукшце, у Храпкаве было 8 двароў. 6 днём лютага 1711 году датаваная судовая скарга шляхцічаў Аляксандра і Базыля Нячай-Грузевічаў на князя Дамініка Шуйскага за жорсткае зьбіцьцё яго людзьмі падаўцаў скаргі і іх сялянаў пры наезьдзе і захопе ў пацярпелых вёсак Храпкаў, Навасёлкі і Дворышча{{Заўвага|Напэўна, Грузевічы трымалі іх толькі з-за даўгоў Шуйскага, бо належалі яны да Хвойніцкага маёнтку}}<ref>Описи актовых книг Киевского центрального архива (далей: Описи). – № 28 / Сост. И. Каманин – Киев, 1883. С. 7</ref>. У рэвізіі году 1716-га сказана, што з 8 двароў Храпкава за папярэднюю пасэсію скарбнік берасьцейскі Станіслаў Шуйскі выбраў 55 злотых. 25 лютага 1719 году, як і пастанавіў раней Жытомірскі гродзкі суд, адбылася часовая перадача, вёскі Дворышча і фальварку пры сяле Храпкаў, прыналежных князю Д. Шуйскаму, але арандаваных валоскім біскупам Юзафатам Парышэвічам, спадчыньнікам чарнігаўскага падкаморага Канстанціна Залескага{{Заўвага|Зноў жа за даўгі.}}<ref>Описи. – № 34 / Сост. А. И. Савенко – Киев, 1906. С. 6</ref>. Згодна з інвэнтаром 1721 году, калі абцяжараны даўгамі маёнтак ад {{падказка|пасэсара|Пасэсар — часовы ўладальнік маёнтку.}} біскупа Юзафата Парышэвіча перайшоў {{падказка|дзедзічнаму|Дзедзіч — спадчынны ўладальнік маёнтку.}} ўладальніку князю Мікалаю Шуйскаму, харунжычу берасьцейскаму, у Храпкаве існаваў фальварак, які трымалі ў арэндзе паны Грузевічы, а з 8 вясковых двароў, акрамя дзякла, выплачвалася чыншу 32 злотыя, 15 грошаў. Паншчыну адпрацоўвалі «iako na włokach» ад Вялікадня (Wielkiej Nocy) да сьв. Міхайлы па тры дні, ад Міхайлы да Вялікадня па два дні, гвалты адбывалі, грэблі масьцілі, з падводамі езьдзілі або грашыма адкупаліся, «быдла рагатага і нерагатага», птушку, як і збожжа ярыннага давалі. {{Падказка|Ачковага|Грашовая даніна за валоданне пасекай.}} плацілі па 4 з паловай грошы «dobrej monety» з кожнага вулею. Прозьвішчы жыхароў: Міна, Кайдаш, Шчарбіна, Карпека, Нашук, Кучар, Таленьнік (будучы Тальчук?), Ганчар, Пабядзінскі{{Заўвага|У інвэнтары 1698 г. у самым Храпкаве названы зямянін Аляксандар Пабядзінскі, а ў рэвізіі 1716 і інвэнтары 1721 г. сярод астраглядаўскіх зямянаў – Ян Пабядзінскі «з Храпкава».}}<ref>НГАБ у Менску. Ф. 320. Воп. 1. Спр. 1. А. 119, 120, 123, 125, 126адв., 131, 140, 142, 143адв.</ref>. У тарыфе падымнага падатку Кіеўскага ваяводзтва 1734 году сказана, што Храпкаў у складзе Хвойніцкай воласьці належаў князю Ігнацыю Шуйскаму, харунжычу берасьцейскаму<ref>Тарифи подимного податку, сеймикові лауди і люстрації Київського воєводства першої половини XVIII століття. /Вид. друге, доп. Укл. Конрад Жеменецький. — Біла Церква, 2015. С. 286</ref>. Зь візыты Брагінскага дэканату 1740 году вынікае, што жыхары 8 дымоў вёскі Храпкаў былі прыхаджанамі Хвойніцкай царквы Пакрова Найсьвяцейшай Багародзіцы<ref>Інстытут рукапісу Нацыянальнай бібліятэкі Украіны імя У. І. Вярнадзкага (ІР НБУВ). Ф. 233. Спр. 19. А. 792, 794</ref>. Паводле зьвестак на 1748 год ксяндза Караля Непамуцэна Арлоўскага, Храпкаў быў сярод паселішчаў, частка жыхароў якіх (зь ліку шляхты і яе службы) належала да Астраглядавіцкай парафіі Оўруцкага дэканату Кіеўскай дыяцэзіі<ref>Ks. Orłowski K. N. Defensa biskupstwa y dyecezyi Kiiowskiey. — Lwów, 1748. S. 148</ref>. У матэрыялах чарговай візытацыі Брагінскага дэканату зазначана, што на 1752 год у Храпкаве налічвалася 20 двароў<ref>ІР НБУВ. Ф. 1. Спр. 2464. А. 304адв.</ref>(≈ 120 жыхароў). У 1754 годзе з 20 двароў вёскі Храпкаў Хвойніцкага маёнтку «do grodu» ([[Оўруч|Оўруцкага замку]]) выплачвалася 3 злотых і 4 грошы, «na milicję»{{Заўвага|Галоўным чынам на барацьбу супраць гайдамакаў.}} 12 злотых і 16 грошаў<ref>Тариф подимного податку Київського воєводства 1754 року. / Опрацював Конрад Жеменецький. — Біла Церква, 2015. С. 192</ref>. Згодна зь перапісамі габрэйскага насельніцтва 1765, 1778 і 1784 гадоў, у Храпкаве налічвалася адпаведна 10, 2 і 6 чалавек (głow), плацельшчыкаў пагалоўшчыны, якія належалі да Хвойніцкага кагалу<ref>ЦДІАУК. Ф. 11. Оп. 1. Спр. 87. А. 1108зв.; Архив ЮЗР. Ч. 5. Т. 2. Переписи еврейского населения в юго-западном крае в 1765—1791 гг. — Киев, 1890. С. 301, 391, 710</ref>. Пэўна, на зьмяншэньне колькасьці габрэяў у сяле не магла не паўплываць [[Каліеўшчына]] 1768 году, якая была апошнім і наймацнейшым уздымам гайдамацкага руху ва Ўкраіне. Зь візыты Чарнобыльскага ўніяцкага дэканату, пазначанай 26-м днём лютага 1785 году вядома, што ў сяле Храпкаў паноў Прозараў, якое на той час трымаў у пажыцьцёвай пасэсіі Адам Стэцкі, судзьдзя мазырскі, дзеяла парахіяльная царква пад тытулам сьвятога Язафата мучаніка. Узьвядзеньне будынку завершанае 24 траўня 1771 году; фундуш царкве выдалі ў 1776 годзе пасэсары сужэнцы Войцех і Анеля Шуйскія, старосты ніжынскія. Парохію складалі верныя з 20 двароў у Храпкаве і з 80 двароў ў Дворышчы. Душ да споведзі здатных налічвалася 600, а няздатных — 190. Узначальваў грамаду сьвятар Міхаіл Чачота. Яшчэ сказана, што тут «szkołka buduie się na groncie skarbowym»<ref>ІР НБУВ. Ф. 1. Спр. 2477. А. 41-43адв.</ref>. Згаданая царква сьв. Язафата і ў 1789 годзе<ref>ІР НБУВ. Ф. 233. Спр. 11. А. 73</ref>. === Пад уладай Расейскай імпэрыі === [[Файл:Настольле і Хвойнікі на пляне Гэнэральнага межаваньня 1797 г.jpg|значак|зьлева|170пкс|Храпкаў на схематычным пляне Рэчыцкага павету 1800 г.]][[Файл:Герб уласны роду Прозараў.png|100пкс|значак|Герб уласны роду Прозараў]] Пасьля [[Другі падзел Рэчы Паспалітай|другога падзелу Рэчы Паспалітай]] (1793) Храпкаў — у межах Рэчыцкай акругі Чарнігаўскага намесьніцтва (губэрні), з 1796 году ў складзе адноўленага [[Рэчыцкі павет (Расейская імпэрыя)|Рэчыцкага павету]] Маларасейскай, а з 29 жніўня 1797 году [[Менская губэрня|Менскай губэрні]] [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]]<ref>Насевіч, В., Скрыпчанка, Т. Рэчыцкі павет / В. Насевіч, Т. Скрыпчанка // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі: у 6 т. – Т. 6. Кн. 1. – Мінск: БелЭн, 2001. С. 181–182</ref>. Паводле расейскай рэвізіі 1795 году, Храпкоў быў у пажыцьцёвым валоданьні Феліцыяна, сына Адама, Стоцкага, {{Падказка|шамбяляна|Шамбялян — ганаровая прыдворная пасада ў Рэчы Паспалітай XVIII ст.}} польскай службы; пры ім жа па кантрактах служылі шляхцічы Цімафей і Станіслаў, сыны Паўла, Скшэндзецкія. У сяле тады налічваўся 41 двор са 104 душамі мужчынскага і 102 жаночага полу прыгонных сялянаў<ref>НГАБ. Ф. 333. Воп. 9. Спр. 59. А. 240-245адв. Спр. 181. А. 240</ref>. Мясцовая прыходзкая Сьвята-Мікалаеўская царква{{Заўвага|Будынак ўзьведзены на сродкі пана Адама Стоцкага.}} павернутая ў расейскае праваслаўе ў 1795 годзе<ref>НГАБ. Ф. 136. Воп. 1. Спр. 573. А. 40. Ф. 333. Воп. 9. Спр. 263. А. 342</ref>. Настаяцель а. Сымон Якубовіч, пасьвечаны ў 1794 годзе япіскапам менскім Андрыянам Бутрымовічам, дзячок Марцін Шэнец, панамар Іван Леановіч<ref>НГАБ. Ф. 136. Воп. 1. Спр. 40401. А. 48-49</ref>. 8 сакавіка 1802 году Людвіка Прозар за пазычаныя ў Тадэвуша Букатага 30 000 злотых аддала яму ў заставу фальварак Храпкаў<ref>AGAD. APiJ. Sygn. 14. S. 8, 33-34</ref>{{Заўвага|Б. Рок і Ю. Казакоў, сьледам за З. Лібішоўскай, акалічнасьці набыцьця Т. Букатым Храпкава ўяўляюць па-іншаму: «Пасля смерці Францыска ў 1797 г. Тадэвуш ажаніўся з пані Тамкевічаўнай і атрымаў фальварак Храпкаў…»<ref>Б. Рок, Ю. Л. Казакоў. Апісанне падарожжа польскага дыпламата Францыска Букатага 1780 г. // Журнал Белорусского государственного университета. История. 2017. № 2. С. 109</ref>}}. Згодна з шляхецкай рэвізіяй 1811 году, у застаўным сяле Храпкаў Тадэвуша, сына Міхала, Букатага, налічвалася 129 душ прыгонных мужчынскага полу<ref>НГАБ. Ф. 333. Воп. 9. Спр. 263. А. 5</ref>. У тым жа 1811 годзе настаяцелем прыходзкай Мікалаеўскай царквы ў Храпкаве быў а. Якаў Грыгаровіч, дзячком — Сымон Кульчыцкі, панамаром — Іларыён Кульчыцкі<ref>Ф. 333. Воп. 9. Спр. 263. А. 342-342адв.</ref>. Царква ў Храпкаве заставалася прыходзкай да 1834 году, пасля чаго была прыпісаная да Загальскай Сьвята-Траецкай царквы. Інвэнтар Юзафаўскага (Езапоўскага) маёнтка 1844 году засьведчыў прыналежнасьць фальварку і сяла Храпкаў пану Юзафу, сыну Караля, Прозару<ref>НГАБ. Ф. 142. Воп. 1. Спр. 1481. А. 19адв. etc.</ref>. У энцыкляпэдыі «[[Гарады і вёскі Беларусі]]» сказана, што на 1850 год у Храпкаве было 46 двароў, 292 жыхары. У «Списке населённых мест Минской губернии на 1857 год» засьведчана, што 322 жыхары Храпкава былі прыхаджанамі Загальскай Сьвята-Траецкай царквы, а 9 храпкаўцаў-мужчын і 12 жанчын зь ліку жыхароў фальварку і вёскі зьяўляліся парафіянамі Астраглядаўскага касьцёлу Ўнебаўзяцьця Найсьвяцейшай Панны Марыі<ref>Расейскі дзяржаўны гістарычны архіў. Ф. 1290. Воп. 4. Спр. 79. А. 381, 708</ref>. [[File:Гноеў, Барысаўшчына, Клівы на карце Ф. Ф. Шуберта. 1850 г.png|значак|зьлева|170пкс|Храпкаў, Барысаўшчына, Гноеў, Клівы на мапе Шубэрта-Тучкова з праўкамі 1860-х гг.]] У парэформавы пэрыяд Храпкаў адміністрацыйна належаў да Хвойніцкай воласьці. Згодна з даведнікам 1864 году, у сяле дзейнічала прыпісная Мікалаеўская царква<ref>Историко-статистическое описание Минской епархии, составленное ректором Минской духовной семинарии архимандритом Николаем. – Санкт-Петербург, 1864. С. 299</ref>. Калі ў 1865 годзе, у сувязі з антырасейскім паўстаньнем і «вследствие местных представлений», каталіцкія сьвятыні ў Хвойніках былі перададзеныя ў праваслаўнае ведамства, брагінскі благачынны Максім Ярэміч выступіў з прапановай «Старый Хойникский деревянный костёл... отдать жителям деревни Храпкова — Загальского прихода для устроения приписной церкви»<ref>НГАБ. Ф. 136. Воп. 1. Спр. 31248. А. 15, 18</ref>. У кліравой ведамасьці Загальскай царквы 1869 году сказана, што за 4 вярсты ў 35 і 1/4 двара{{Заўвага|Так запісана ў крыніцы. Але, як засьведчыў іерэй Расьціслаў Бандарэнка, меліся на ўвазе ня ўласна сядзібы, а царкоўныя двары, кожны зь якіх мусілі складаць 4 мужчынскія душы.}} вёскі Храпкаў жылі 141 мужчына і 180 жанчын зь ліку яе прыхаджанаў<ref>НГАБ. Ф. 136. Воп. 1. Спр. 40899. А. 96адв.</ref>. На пачатак 1870 году ў вёсцы налічвалася 116 гаспадароў зь сялянаў-уласьнікаў, прыпісаных да Храпкаўскага сельскага таварыства, 22 аднадворцы, прыпісаныя да Хвойніцкай воласьці<ref>Список волостей, обществ и селений Минской губернии на 01. 01. 1870 г. — Минск, 1870. Л. 71</ref>. На 1876 і 1879 гады зьвестак пра царкву ў Храпкаве няма, праваслаўная частка жыхароў па-ранейшаму — у прыходзе Загальскай царквы царквы<ref>Минские епархиальные ведомости. — Минск, 1876. № 10. С. 456; Описание церквей и приходов Минской епархии. VIII. Речицкий уезд. — Минск, 1879. С. 97</ref>. Паводле перапісу 1897 году, тут было 78 двароў, 541 жыхар, працавалі школа граматы і хлебазапасны магазын. На 1909 год у вёсцы Храпкаў налічвалася 95 двароў, 527 жыхароў, у аколіцы Храпкаў — 16 двароў, 112 жыхароў<ref>Список населённых мест Минской губернии. / Сост. В. С. Ярмолович. — Минск, 1909. С. 16</ref>. === Найноўшы час === 9 лютага 1918 году, яшчэ да падпісаньня [[Берасьцейскі мір|Берасьцейскага міру]] з бальшавіцкай Расеяй (3 сакавіка), Нямеччына перадала паўднёвую частку Беларусі [[Украінская Народная Рэспубліка|Украінскай Народнай Рэспубліцы]]. У адказ на гэта, 9 сакавіка [[Другая Устаўная грамата|Другой Устаўной граматай]] тэрыторыя абвешчана часткай [[Беларуская Народная Рэспубліка|Беларускай Народнай Рэспублікі]]. Храпкаў, аднак, у складзе Хвойніцкай воласьці апынуўся ў часова створанай 15 чэрвеня Палескай губэрні з цэнтрам у Рэчыцы, з кастрычніка — у Мазыры. Ад 18 траўня тут дзейнічала «варта [[Украінская дзяржава|Украінскай Дзяржавы]] гэтмана [[Павал Скарападзкі|Паўла Скарападзкага]]<ref>Ціхаміраў А. В. Станаўленне і развіццё беларуска-украінскіх адносін у 1918 – 1920 гг. // Веснік БДУ. Сер. 3. 2005. № 3. С. 28 – 32; Ільїн, О. Західне Полісся в Українській Державі гетьмана Скоропадського (Історія в документах) / О. Ільїн // Над Бугом і Нарвою : український часопис Підляшшя. – 2014. № 3. С. 42; Валентина Метлицька. Тимчасова німецька окупація та її вплив на долю східного Білоруського Полісся (березень 1918 – січень 1919 рр.). // Україна та Німеччина: міждержавні відносини: збірник наукових праць / ред. кол. Владислав Верстюк (гол.), Степан Віднянський, Руслан Пиріг, Ірина Матяш, Дмитро Вєдєнєєв, Володимир Бойко, Дмитро Казіміров. – Чернігів: Сіверський центр післядипломної освіти, 2018. С. 286 – 296 (артыкул беларускамоўны); Замойский А. С. Брагин и местечки юго-восточной Беларуси в условиях перехода от войны к миру. 1918 – 1922. // Брагинщина в контексте истории белорусско-украинского пограничья. С. 85</ref>. [[Файл:Храпкаў на карце генштаба РККА Беларусі і Літвы. 1935 г.jpg|значак|170пкс|Храпкаў на мапе гэнштабу [[Рабоча-Сялянская Чырвоная Армія|РККА]] Беларусі і Літвы. 1935 г.]] 1 студзеня 1919, згодна з пастановай І зьезду КП(б) Беларусі, Рэчыцкі павет увайшоў у склад [[Сацыялістычная Савецкая Рэспубліка Беларусі|Сацыялістычнай Савецкай Рэспублікі Беларусі]], але 16 студзеня разам зь іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі быў далучаны да [[РСФСР]]. Паводле запіскі «Сведения о количестве учащихся школ Хойникской волости Речицкого уезда», на 8 сьнежня 1920 і на 15 красавіка 1921 году ў Храпкаўскай школе першай ступені (г. зн. пачатковай) было адпаведна 49 і 63 вучні, у Храпкаўскай польскай школе І ст. на 15. 04. 1921 — 35 вучняў<ref>Дзяржаўны архіў Гомельскай вобласьці. Ф. 68. Воп. 1. Спр. 16. А. 19</ref>. Пасьля [[Узбуйненьне БССР#Другое ўзбуйненьне БССР|другога ўзбуйненьня]] [[БССР]] з 8 сьнежня 1926 году Храпкаў — цэнтар сельсавету ў складзе Хвойніцкага раёну [[Рэчыцкая акруга|Рэчыцкай акругі]] БССР. З 9 чэрвеня 1927 году ў складзе Гомельскай акругі. 30 сьнежня 1927 году сельсавет скасаваны, тэрыторыя далучана да Барысаўшчынскага і [[Паташынскі сельсавет|Паташынскага]] сельсаветаў. У запісцы пад назвай «Сведения о польских населённых пунктах Гомельского округа», пазначанай 1929 годам, згаданая і аколіца Храпкаў, у якой налічвалася 58 каталіцкіх альбо «польскіх» сем’яў (215 чалавек), што складала 96% ад колькасьці жыхароў аколіцы. Згодна з «Арыентыровачным плянам калектывізацыі польскіх вёсак на Гомельшчыне 1929/1930 году», у ''Храпкове''{{Заўвага|Так запісана ў арыгінале дакумэнту.}} меркавалася арганізаваць ''каляктыў''{{Заўвага|Так у арыгінале.}}, г. зн. калгас, машыннае, мэліярацыйнае і малочнае таварыствы<ref>Пичуков В. П., Старовойтов М. И. Гомельщина многонациональная (20 — 30 е гг. XX в.). Выпуск I. — Гомель, 1999. С. 213, 214</ref>. Працавалі вятрак, кузьня. Тады ж бальшавіцкія ўлады ўзмацнілі барацьбу зь вернікамі. Паводле старшыні антыкаталіцкай секцыі Гомельскай акругі Мінейкі, у Храпкаве, як і ў Берастэчку, існаваў падпольны сход, удзельнікі якога выступалі супраць калектывізацыі<ref>Андрей Лебедев, Виктор Пичуков, кс. Славомир Лясковски. Костёл на Гомельщине (20 – 30-е годы XX в.). – Варшава– Люблин– Гомель: Instytut Europy Środkowo-Wschodniej, 2009. C. 269 – 270</ref>. З 20 лютага 1938 году Храпкаў у складзе [[Палеская вобласьць|Палескай вобласьці]] з цэнтрам у Мазыры. У [[Другая сусьветная вайна|Другую сусьветную вайну]] 100 вяскоўцаў загінулі на франтах. Пасьля скасаваньня Палескай вобласьці 8 студзеня 1954 году Хвойніцкі раён увайшоў у склад Гомельскай вобласьці. Тады ў Храпкаве існавала сямігадовая школа<ref>Занальны дзяржаўны архіў у г. Рэчыцы. Ф. 3. Воп. 1. Спр. 10. А. 2</ref>. Да 1 сьнежня 2009 году вёска ўваходзіла ў склад [[Дварышчанскі сельсавет (Хвойніцкі раён)|Дварышчанскага сельсавету]]<ref>[https://web.archive.org/web/20131029210409/http://www.pravo.by/pdf/2009-309/2009-309(003-022).pdf Решение Гомельского областного Совета депутатов от 1 декабря 2009 г. № 290 Об изменении административно-территориального устройства Хойникского района Гомельской области]</ref>. == Насельніцтва == * 1930 год — 127 двароў, 611 жыхароў. * 1959 год — 930 жыхароў (паводле перапісу). * 2004 год — 183 двары, 431 жыхар. * 2021 год — 150 двароў, 376 жыхароў<ref>[https://web.archive.org/web/20211020023912/http://hoiniki.gov.by/ru/borisovsh/ Барысаўшчынскі сельскі савет]</ref>. == Заўвагі == {{Заўвагі|2}} == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} == Літаратура == * {{Літаратура/Гарады і вёскі Беларусі|2-2}} {{Барысаўшчынскі сельсавет}} {{Хвойніцкі раён}} [[Катэгорыя:Барысаўшчынскі сельсавет]] [[Катэгорыя:Населеныя пункты Хвойніцкага раёну]] [[Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XVI стагодзьдзі]] pot452tm9d5fahbmws02j44bwfwyxkv Яўген Зак 0 247548 2699445 2452570 2026-11-07T20:41:07Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 2699445 wikitext text/x-wiki {{Мастак}} {{цёзкі|Зак}} '''Яўген Савельевіч (Эўгеніўш) Зак''' (''Eugeniusz Żak''; 15 сьнежня 1884, [[Магільна]], [[Менская губэрня]], [[Расейская імпэрыя]] — 15 студзеня 1926, [[Парыж]], [[Францыя]]) — беларускі, францускі і польскі [[мастак]]. [[Файл:Zak-Rybak.jpg|значак|''Рыбак'']] == Біяграфія == Нарадзіўся ў габрэйскай сям’і ў вёсцы [[Магільна]] [[Менская губэрня|Менскай губэрні]], цяпер [[Узьдзенскі раён|Узьдзенскага раёна]] [[Менская вобласьць|Менскай вобласьці]]. Вучыўся спачатку ва [[Узда|Узьдзе]], затым у павятовай гімназіі ў [[Нясьвіж]]ы. Закончыў гімназю ў Варшаве. З 1901 году ў Францыі, [[Мюнхэн]]е ды Італіі, у 1904 годзе вярнуўся ў [[Парыж]]. Удзельнік Восеньскага салёна (з 1904 году), [[Салён Незалежных|Салёна Незалежных]], выставак Нацыянальнага Таварыства вытанчаных мастацтваў. У 1906-08 гадах зьдзейсьніў паездку ў [[Брэтань]]. Удзельнік Таварыства польскіх мастакоў у Францыі. У 1910 годзе яго праца набыта для Люксэмбурскага музэю. У 1911 годзе пэрсанальная выстаўка ў галерэі Druet. З 1912 году прафэсар Académie La Palette. У 1913 годзе жэніцца з мастачкай Ядзьвігвй Кон, якая апасьля стане кіраўніком ''Galerie Žak''. Выстаўляўся ў галерэях Парыжа, у [[Нью-Ёрк]]у, [[Кёльн]]е і [[Лёндан]]е. У 1914—16 гадах жыве на поўдні Францыі. У 1916 годзе прыязджае ў Польшчу, на радзіму яго жонкі, у горад [[Чанстахова]]. Наведвае Варшаву, яго лічаць адным з заснавальнікаў руху мастакоў «RYTM» стылю [[ар-дэко]] (Варшава, 1922). У 1922 годзе ён зьяжджае ў Нямеччыну, дзе працуе з ''Kunst und Dekoration''. З 1923 году ў Парыжы. Яго творчасьць знаходзілася пад уплывам [[сымбалізм]]у, лічыцца прадстаўніком [[нэаклясыцызм]]у. Некаторыя малюнкі Зака захоўваюцца ў [[Карпаратыўная калекцыя Белгазпрамбанка|карпаратыўнай калекцыі Белгазпрамбанка]] ў [[Менск]]у<ref>[https://web.archive.org/web/20210828184708/https://artbelarus.by/ru/collection.html?artist_id=1573 Корпоративная коллекция Белгазпромбанка. Зак Евгений]</ref>. == Крыніцы == {{крыніцы}} == Літаратура == * Сяргей Харэўскі. Сто твораў XX стагоддзя: нарысы па гісторыі мастацтва i архітэктуры Беларусі найноўшага часу / аўт.-укл. С. В. Харэўскі. — Вільня: ЕГУ, 2011. ISBN 978-9955-773-51-1. * Anna Król and Artur Tanikowski, ''Colors of Identity: Polish Art from the American Collection of Tom Podl'', National Museum in Kraków: Kraków 2001. * Artur Tanikowski, ''Eugeniusz Zak'', translated by Jarek Król, Pogranicze: Sejny 2003. == Вонкавыя спасылкі == * http://artinvestment.ru/auctions/9005/biography.html * https://web.archive.org/web/20111220062802/http://artru.info/ar/19506/ * https://web.archive.org/web/20091123155517/http://www.culture.pl/en/culture/artykuly/wy_wy_zak_monograficzna_warszawa * http://www.pinakoteka.zascianek.pl/Zak/Index.htm * http://www.nzetc.org/tm/scholarly/name-434003.html Фота * https://web.archive.org/web/20220330011839/http://www.polinst.ru/grafika_pol.html Польская графіка і малюнак першай паловы XX стагоддзя. Выстаўка факсімільных рэпрадукцый са збораў Нацыянальнага Музэя ў Варшаве * http://www.novpol.ru/index.php?id=1180 Новая Польшча / Польскі жывапіс * http://chareuski.livejournal.com/128528.html {{Бібліяінфармацыя}} {{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Зак Яўген Савельевіч}} [[Катэгорыя:Беларускія мастакі]] [[Катэгорыя:Польскія мастакі]] [[Катэгорыя:Францускія мастакі і мастачкі]] [[Катэгорыя:Парыская школа]] 03aful1gvw0kq16bxm6a30pehahyao7 Юлія Бібіла 0 251632 2699425 2618699 2026-11-07T18:38:49Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 2699425 wikitext text/x-wiki {{Навуковец |Імя = Юлія Восіпаўна Бібіла |Фота = |Памер выявы = |Подпіс выявы = |Навуковая сфэра = |Навуковая ступень = |Навуковы кіраўнік = |Папярэднікі = |Знакамітыя вучні = |Вядомая як = стаяла ля вытокаў дзяржаўнай рэгістрацыі беларускіх друкаваных выданьняў, стваральніца першай беларускай краязнаўчай бібліяграфічнай картатэкі. |Узнагароды і прэміі = }} '''Ю́лія Во́сіпаўна Бібі́ла''' (10 студзеня 1897, [[Поразава]] [[Ваўкавыскі павет (Расейская імпэрыя)|Ваўкавыскі павет]] [[Гарадзенская губэрня|Гарадзенскай губэрні]], [[Расейская імпэрыя]] — 9 сьнежня 1974, [[Менск]], [[Беларуская ССР]]) — беларуская бібліятэкарка, бібліёграф. Стаяла ля вытокаў дзяржаўнай рэгістрацыі беларускіх друкаваных выданьняў, стваральніца першай беларускай краязнаўчай бібліяграфічнай картатэкі. == Жыцьцяпіс == Нарадзілася ў сям’і валаснога пісара ў мястэчку Поразаве Ваўкавыскага павету Гарадзенскай губэрні (цяпер у [[Сьвіслацкі раён|Сьвіслацкім раёне]] [[Гарадзенская вобласьць|Гарадзенскай вобласьці]]). Навучалася ў [[Ваўкавыская жаночая гімназія|Ваўкавыскай]], пасьля ў [[Бабруйская жаночая гімназія|Бабруйскай жаночай гімназіі]]. Брала ўдзел у працы Бабруйскага аддзелу [[Беларускае таварыства дапамогі пацярпелым ад вайны|Таварыства дапамогі пацярпелым ад вайны]]. У 1915 року паступіла на [[Бястужаўскія курсы|Бястужаўскія вышэйшыя жаночыя курсы]] ў [[Петраград]]зе. Пасьля [[Лютаўская рэвалюцыя 1917 року|Лютаўскай рэвалюцыі 1917 року]] вярнулася ў [[Бабруйск]]. Працавала настаўніцай. Арганізавала ў мескай бібліятэцы аддзел краязнаўчай літаратуры, была сяброўкай [[Беларускае культурна-асьветнае таварыства (Бабруйск)|Беларускага культурна-асьветнага таварыства]]. З 1921 року — у [[Менск]]у. У 1922—1937 працавала загадчыцай беларускага аддзелу [[Дзяржаўная бібліятэка БССР|Дзяржаўнай бібліятэкі БССР імя Леніна]]. Скончыла этноляга-лінгвістычнае аддзяленьне факультэту грамадзкіх навук [[БДУ]] (1925). Выкладала ў дасьледчыцка-паказальнай школе-сямігодцы пры пэдагагічным факультэце, працавала сакратаркай бібліяграфічнай камісіі [[Інбелкульт]]у. У 1937 рэпрэсаваная і высланая зь Беларусі. Працавала майстрыхай у [[саратаў]]скай арцелі «Каруначніца» (1937—1938). У 1938—1939 зьняволеная ў турму. У 1939—1959 роках — галоўная бібліёграф бібліятэкі [[Саратаўскі ўнівэрсытэт|Саратаўскага ўнівэрсытэту]]. Вярнулася ў Менск у 1959 року. Працавала ў Дзяржаўнай бібліятэцы БССР. == Дзейнасьць == Распачала бібліяграфічную рэгістрацыю друку БССР, разам з калегамі ўдзельнічала ва ўкладаньні першай беларускай краязнаўчай бібліяграфічнай картатэкі. Арганізавала выданьне «Летапісу беларускага друку» (з 1924). Апублікавала бібліяграфію твораў [[Цішка Гартны|Цішкі Гартнага]] (зборнік «Цішка Гартны ў літаратурнай крытыцы», 1928), матэрыялы да біяграфіі [[Алаіза Пашкевіч|Цёткі]] (часопіс «Запіскі аддзела гуманітарных навук», 1928). Падрыхтавала сыстэматычны паказальнік «Беларускі пэрыядычны друк, 1917—1927» (1929). Аўтарка-складальніца шэрагу бібліяграфічных паказальнікаў «Русская дореволюционная книга о Белоруссии (1802—1916 гг.)» (1964), «Беларуская ССР у друку сацыялістычных краін, 1946—1965» (1966), «Бібліяграфія па гісторыі Беларусі: феадалізм і капіталізм» (1969), «Асьвета ў Беларускай ССР за 50 гадоў Савецкай улады» (1973) ды інш. Пакінула ўспаміны пра Янку Купалу, пра Дзяржаўную бібліятэку БССР, пра Саратаўскую бібліятэку. Самадзейная майстрыха мастацкага ткацтва (паясы, гальштукі, закладкі для кніг), удзельніца выставаў, зьбіральніца ўзораў беларускага народнага ткацтва. == Літаратура == * {{Літаратура/БелЭн|3}} * {{Літаратура/Даведнік Маракова|3}} * Адрасы талентаў зямлі роднай: [пра беларускага бібліёграфа Ю. І. Бібілу, ураджэнку г.п. Поразава Свіслацкага раёна] // Свіслацкая газета. — 1998. — 21 ліпеня. — С. 3 * Бібіла Ю. В.: [беларускі бібліёграф, ураджэнка г.п. Поразава Свіслацкага раёна] // Гарадзенскія запісы. Вып. 2. — Гародня, 1996. — С. 193—194 * [[Ніна Ватацы|Ватацы Н. Б.]] Бібіла Юлія Іосіфаўна: [(1897, г.п. Поразава Свіслацкага раёна — 1974), беларускі бібліёграф. Прыведзены кароткія бібліяграфічныя звесткі] // Энцыклапедыя літаратуры і мастацтва Беларусі. У 5 т. Т.1. — Мн., 1984. — С.433 — 434 * Юлія Бібіла: [біяграфічныя звесткі] // [[Алесь Пяткевіч|Пяткевіч А.]] Літаратурная Гродзеншчына. Мн., 1996. — С. 24 == Вонкавыя спасылкі == * [https://web.archive.org/web/20211205225940/http://biblioteka-svisloch.by/pages/bibila-uliya-iosifovna/ Сьвіслацкая раённая бібліятэка] {{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Бібіла, Юлія Восіпаўна}} [[Катэгорыя:Беларускія бібліятэкары]] [[Катэгорыя:Беларускія бібліёграфы]] [[Катэгорыя:Рэпрэсаваныя ў БССР]] sj26rr3yprf0cufo7iombk9gqi66i0r АУСТ 0 254163 2699517 2686871 2026-11-08T02:47:36Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 2699517 wikitext text/x-wiki '''АУСТ''' &mdash; скарот, які поўнасьцю пішацца '''Аддзел унутраных спраў на транспарце'''. АУСТ &mdash; часта [[Транспартная міліцыя (Беларусь)|транспартнае міліцыі Беларусі]]. Галоўная дзейнасьць вядзецца пры перавозках беларускае чыгункі. Дадаткова работнікі АУСТ могуць рабіць на рачным транспарце. АУСТ ня можа вясьці дзейнасьць на дарогах для возаў, бо там дзейнічае [[ДАІ]]. == Сьпіс АУСТ == Па стане на 2022 год Беларусь мае такую колькасьць АУСТ: * [[Аршанскі АУСТ]]<ref>[https://vitebsk.mvd.gov.by/by/page/orshanskij-ovdt Аршанскі АУСТ]{{Недаступная спасылка|date=May 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Спынілі свае існаваньне наступныя АУСТ<ref>[https://web.archive.org/web/20220812235728/https://www.abw.by/novosti/law/148194 С 1 апреля в Беларуси не станет транспортной милиции.]</ref>: * [[Баранавіцкі АУСТ]] * [[Берасьцейскі АУСТ]] * [[Віцебскі АУСТ]] * [[Гарадзенскі АУСТ]] * [[Магілёўскі аддзел унутраных справаў на транспарце|Магілеўскі АУСТ]] == Глядзі таксама == * [[РАУС]] == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Вонкавыя спаылкі == * [https://belzakon.net/Законодательство/Закон_РБ/199/2131 Закон Аб міліцыі. Арт. 12-1.] * [https://studopedia.ru/20_66750_stanovlenie-razvitie-i-deyatelnost-organov-vnutrennih-del-respubliki-belarus-v-usloviyah-suvereniteta.html Закон Аб міліцыі. Арт. 12-1.] * [https://web.archive.org/web/20220630192128/http://www.brl.by/archive/transportnaya-militsiya-belarusi-doroga-dlinoyu-v-100-let/ «Транспортная милиция Беларуси: дорога длиною в 100 лет».] * [https://web.archive.org/web/20220812235728/https://www.abw.by/novosti/law/148194 С 1 апреля в Беларуси не станет транспортной милиции.] * [https://web.archive.org/web/20220817124447/https://megalektsii.ru/s33831t3.html ОУУС] {{МУС}} [[Катэгорыя:Міністэрства ўнутраных справаў Рэспублікі Беларусь]] [[Катэгорыя:Аддзелы ўнутраных справаў на транспарце (Беларусь)]] [[Катэгорыя:Горадня]] k8tzbr5kj9ugzslyfyjkbe4z2si73t7 Андрэ-да-Роша 0 262950 2699557 2561946 2026-11-08T08:20:57Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 2699557 wikitext text/x-wiki {{Населены пункт |Назва = Андрэ-да-Роша |Код мовы назвы краіны = pt |Краіна = Бразылія |Назва ў родным склоне = Андрэ-да-Рошы |Від адміністрацыйнай адзінкі 1 = Штат |Назва адміністрацыйнай адзінкі 1 = [[Рыю-Грандзі-ду-Сул]] |Шырата паўшар’е = паўднёвае |Шырата градусаў = 28 |Шырата хвілінаў = 38 |Шырата сэкундаў = |Даўгата паўшар’е = заходняе |Даўгата градусаў = 51 |Даўгата хвілінаў = 34 |Даўгата сэкундаў = }} '''Андрэ́-да-Ро́ша''' ({{мова-pt|André da Rocha}}) — горад у [[Бразылія|Бразыліі]], які месьціцца ў штаце [[Рыю-Грандзі-ду-Сул]]. Паводле зьвестак на 2020 год насельніцтва гораду складала блізу 1,3 тысячы чалавек<ref>[https://cidades.ibge.gov.br/brasil/rs/andre-da-rocha/panorama «Instituto Brasileiro de Geografia e Estatística»].</ref>. Муніцыпалітэт быў вылучаны ў асобную адзінку ў 1988 годзе з [[Лагоа-Вэрмэльля|Лагоа-Вэрмэльлі]]. Сваё імя горад атрымаў ад руплівага судзьдзі [[Мануэл Андрэ да Роша|Мануэла Андрэ да Рошы]], які бараніў інтарэсы гораду. Гэта адзін з самых маленькіх паводле насельніцтва гарадоў штатаў. == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Вонкавыя спасылкі == * [https://web.archive.org/web/20230112183648/https://andredarocha.rs.gov.br/ Афіцыйны сайт] [[Катэгорыя:Андрэ-да-Роша| ]] raqn9z9fixy1hw1kdz09gdoqa0x957s Шаблён:Прэм’ер-ліга чэмпіянату Ангельшчыны па футболе/Табліца 10 263899 2699560 2698560 2026-11-08T08:36:34Z DymitrBot 56484 абнаўленьне зьвестак 2699560 wikitext text/x-wiki <noinclude>'''Табліца абнаўляецца аўтаматычна, каб выправіць памылкі, калі ласка, зьвярніцеся да {{У|Dymitr}}.'''</noinclude> <onlyinclude>{{#invoke:Спартовая табліца|main|стыль=ВНП |крыніца = [https://www.premierleague.com/en/tables/premier-league/2026-27 Прэм’ер-Ліга] <!--Пачатак аўтаматызацыі.--> |абнаўленьне = 7 лістапада 2026 году</small><!--Месцы камандаў.--> |парадак_камандаў=ARS, MCI, BHA, CHE, EVE, LIV, BRE, LEE, BOU, TOT, NEW, AVL, HUL, IPS, FUL, NFO, COV, MUN, CRY, SUN <!--Вынікі камандаў.--> |перамогі_ARS=9 | нічыі_ARS=0 |паразы_ARS=1 |мз_ARS=15 |мп_ARS=5 |перамогі_MCI=7 | нічыі_MCI=0 |паразы_MCI=3 |мз_MCI=21 |мп_MCI=13 |перамогі_BHA=6 | нічыі_BHA=1 |паразы_BHA=2 |мз_BHA=24 |мп_BHA=7 |перамогі_CHE=5 | нічыі_CHE=1 |паразы_CHE=3 |мз_CHE=19 |мп_CHE=15 |перамогі_EVE=4 | нічыі_EVE=4 |паразы_EVE=2 |мз_EVE=12 |мп_EVE=10 |перамогі_LIV=4 | нічыі_LIV=3 |паразы_LIV=2 |мз_LIV=11 |мп_LIV=9 |перамогі_BRE=3 | нічыі_BRE=5 |паразы_BRE=1 |мз_BRE=16 |мп_BRE=9 |перамогі_LEE=3 | нічыі_LEE=5 |паразы_LEE=2 |мз_LEE=10 |мп_LEE=8 |перамогі_BOU=3 | нічыі_BOU=3 |паразы_BOU=3 |мз_BOU=14 |мп_BOU=13 |перамогі_TOT=3 | нічыі_TOT=3 |паразы_TOT=4 |мз_TOT=10 |мп_TOT=11 |перамогі_NEW=3 | нічыі_NEW=3 |паразы_NEW=4 |мз_NEW=13 |мп_NEW=16 |перамогі_AVL=3 | нічыі_AVL=3 |паразы_AVL=3 |мз_AVL=10 |мп_AVL=13 |перамогі_HUL=2 | нічыі_HUL=5 |паразы_HUL=3 |мз_HUL=11 |мп_HUL=11 |перамогі_IPS=3 | нічыі_IPS=2 |паразы_IPS=4 |мз_IPS=14 |мп_IPS=18 |перамогі_FUL=2 | нічыі_FUL=4 |паразы_FUL=4 |мз_FUL=10 |мп_FUL=12 |перамогі_NFO=2 | нічыі_NFO=3 |паразы_NFO=5 |мз_NFO=9 |мп_NFO=13 |перамогі_COV=3 | нічыі_COV=0 |паразы_COV=7 |мз_COV=10 |мп_COV=19 |перамогі_MUN=1 | нічыі_MUN=4 |паразы_MUN=4 |мз_MUN=10 |мп_MUN=15 |перамогі_CRY=2 | нічыі_CRY=1 |паразы_CRY=6 |мз_CRY=9 |мп_CRY=21 |перамогі_SUN=1 | нічыі_SUN=2 |паразы_SUN=6 |мз_SUN=7 |мп_SUN=17 <!--Канец аўтаматызацыі.--> <!--Вызначэньне камандаў (спасылкі ў табліцы)--> |назва_ARS=[[Арсэнал Лёндан|Арсэнал]] |назва_AVL=[[Астан Віла Бірмінггэм|Астан Віла]] |назва_BOU=[[Борнмут (футбольны клюб)|Борнмут]] |назва_BHA=[[Брайтан энд Гоўв Альбіён|Брайтан энд Гоўв]] |назва_BRE=[[Брэнтфард (футбольны клюб)|Брэнтфард]] |назва_CHE=[[Чэлсі Лёндан|Чэлсі]] |назва_COV=[[Ковэнтры Сіці]] |назва_CRY=[[Крыстал Пэлас Лёндан|Крыстал Пэлас]] |назва_EVE=[[Эвэртан Лівэрпул|Эвэртан]] |назва_FUL=[[Фулгэм (футбольны клюб)|Фулгэм]] |назва_HUL=[[Гал Сіці]] |назва_IPS=[[Іпсўіч Таўн]] |назва_LEE=[[Лідс Юнайтэд]] |назва_LIV=[[Лівэрпул (футбольны клюб)|Лівэрпул]] |назва_MCI=[[Манчэстэр Сіці]] |назва_MUN=[[Манчэстэр Юнайтэд]] |назва_NEW=[[Ньюкасл Юнайтэд]] |назва_NFO=[[Нотынггэм Форэст]] |назва_SUN=[[Сандэрлэнд (футбольны клюб)|Сандэрлэнд]] |назва_TOT=[[Тотэнгэм Готспур]] <!--Кваліфікацыі камандаў.--> |вынік1=CLLS |вынік2=CLLS |вынік3=CLLS |вынік4=CLLS |вынік5=ELLS |вынік18=REL |вынік19=REL |вынік20=REL <!--Налады і правілы табліцы--> |ліміт_паказу=5 |правілы_клясыфікацыі=1) Пункты; 2) Розьніца мячоў; 3) Забітыя мячы; 4) Пункты ў гульнях паміж сабою; 5) Гасьцявыя забітыя мячы ў гульнях паміж сабою; 6) Дадатковыя матчы (толькі пры неабходнасьці вызначэньня чэмпіёна, камандаў на выбываньне або камандаў, якія выходзяць у турніры УЭФА). <!--Вызначэньне слупка кваліфікацыі і паніжэньня--> |загаловак_слупка_вынікаў=QR |колер_CLLS=green1|тэкст_CLLS=[[Ліга чэмпіёнаў УЭФА 2027—2028 гадоў#Лігавы этап|Лігавы этап Лігі чэмпіёнаў]] |колер_ELLS=blue1 |тэкст_ELLS=[[Ліга Эўропы УЭФА 2027—2028 гадоў#Лігавы этап|Лігавы этап Лігі Эўропы]] |колер_ECLTH=blue1 |тэкст_ECLTH=[[Ліга Эўропы УЭФА 2027—2028 гадоў#Лігавы этап|Лігавы этап Лігі Эўропы]] |колер_ECLPO=yellow1 |тэкст_ECLPO=[[Ліга канфэрэнцыяў УЭФА 2027—2028 гадоў#Кваліфікацыйны раўнд плэй-оф|Раўнд плэй-оф Лігі канфэрэнцыяў]] |колер_REL=red1 |тэкст_REL=Паніжэньне ў [[Чэмпіянат футбольнай лігі Ангельшчыны 2027—2028 гадоў|Чэмпіёншып]] }}</onlyinclude> 6lde0x5rk228f2h5wayq7j5goas9zib Шаблён:НХЛ/Табліца 10 264120 2699559 2699076 2026-11-08T08:36:34Z DymitrBot 56484 абнаўленьне зьвестак 2699559 wikitext text/x-wiki {| class="wikitable" |- | style="background:#ccffcc;"| &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; |Каманда выходзіць у плэй-оф праз дывізіён |- | style="background:#ffffbf;"| &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; |Каманда выходзіць у плэй-оф праз канфэрэнцыю |} === Заходняя канфэрэнцыя === ==== Ціхаакіянскі дывізіён ==== <onlyinclude>{{#invoke:Спартовая табліца|main|стыль=ВП АТ |крыніца=[https://www.nhl.com/standings/ NHL.com] |winpoints=2 <!--Месцы камандаў.--> |каманда1=EDM |каманда2=VGK |каманда3=SEA |каманда4=ANA |каманда5=CGY |каманда6=SJS |каманда7=LAK |каманда8=VAN <!--Кваліфікацыі камандаў.--> |вынік1=Q |вынік2=Q |вынік3=Q |вынік4= |вынік5= |вынік6= |вынік7= |вынік8= <!--Вынікі камандаў.--> |абнаўленьне=7 лістапада 2026 |перамогі_EDM=10 |АТперамогі_EDM=2 |АТпаразы_EDM=3 |паразы_EDM=3 |мз_EDM=75 |мп_EDM=55 |перамогі_VGK=9 |АТперамогі_VGK=2 |АТпаразы_VGK=2 |паразы_VGK=5 |мз_VGK=60 |мп_VGK=50 |перамогі_SEA=6 |АТперамогі_SEA=3 |АТпаразы_SEA=1 |паразы_SEA=6 |мз_SEA=57 |мп_SEA=57 |перамогі_ANA=8 |АТперамогі_ANA=1 |АТпаразы_ANA=1 |паразы_ANA=7 |мз_ANA=64 |мп_ANA=64 |перамогі_CGY=7 |АТперамогі_CGY=0 |АТпаразы_CGY=1 |паразы_CGY=9 |мз_CGY=42 |мп_CGY=60 |перамогі_SJS=2 |АТперамогі_SJS=5 |АТпаразы_SJS=1 |паразы_SJS=11 |мз_SJS=48 |мп_SJS=69 |перамогі_LAK=3 |АТперамогі_LAK=2 |АТпаразы_LAK=2 |паразы_LAK=8 |мз_LAK=45 |мп_LAK=52 |перамогі_VAN=1 |АТперамогі_VAN=2 |АТпаразы_VAN=1 |паразы_VAN=15 |мз_VAN=55 |мп_VAN=87 <!--Вызначэньне камандаў (спасылкі ў табліцы)--> |назва_EDM=[[Эдмантан Ойлерз]] |назва_VGK=[[Вэгас Голдэн Найтс]] |назва_SEA=[[Сіетл Кракен]] |назва_ANA=[[Анагайм Дакс]] |назва_CGY=[[Калгары Флэймз]] |назва_SJS=[[Сан-Хасэ Шаркс]] |назва_LAK=[[Лос-Анджэлес Кінгс]] |назва_VAN=[[Ванкувэр Кэнакс]] <!--Налады і правілы табліцы--> |for_against_style=pucks |ліміт_паказу=5 |правілы_клясыфікацыі=1) Меншая колькасьць гульняў; 2) Колькасьць перамогаў у асноўны час; 3) Колькасьць перамогаў у асноўны час і ў авэртайме, за выняткам перамогаў у сэрыі булітаў; 4) Агульная колькасьць перамогаў; 5) Колькасьць пунктаў, набраных у асабістых сустрэчах; 6) Розьніца закінутых і прапушчаных шайбаў; 7) Колькасьць закінутых шайбаў. <!--Вызначэньне слупка кваліфікацыі і паніжэньня--> |загаловак_слупка_вынікаў=QR |колер_Q=green1|тэкст_Q= |колер_S=yellow1|тэкст_S= }}</onlyinclude> ==== Цэнтральны дывізіён ==== <onlyinclude>{{#invoke:Спартовая табліца|main|стыль=ВП АТ |крыніца=[https://www.nhl.com/standings/ NHL.com] |winpoints=2 <!--Месцы камандаў.--> |каманда1=MIN |каманда2=DAL |каманда3=COL |каманда4=NSH |каманда5=UTA |каманда6=STL |каманда7=WPG |каманда8=CHI <!--Кваліфікацыі камандаў.--> |вынік1=Q |вынік2=Q |вынік3=Q |вынік4=S |вынік5=S |вынік6= |вынік7= |вынік8= <!--Вынікі камандаў.--> |абнаўленьне=7 лістапада 2026 |перамогі_MIN=12 |АТперамогі_MIN=0 |АТпаразы_MIN=4 |паразы_MIN=3 |мз_MIN=63 |мп_MIN=43 |перамогі_DAL=7 |АТперамогі_DAL=3 |АТпаразы_DAL=2 |паразы_DAL=5 |мз_DAL=49 |мп_DAL=41 |перамогі_COL=10 |АТперамогі_COL=0 |АТпаразы_COL=2 |паразы_COL=6 |мз_COL=72 |мп_COL=56 |перамогі_NSH=6 |АТперамогі_NSH=2 |АТпаразы_NSH=5 |паразы_NSH=4 |мз_NSH=52 |мп_NSH=51 |перамогі_UTA=8 |АТперамогі_UTA=2 |АТпаразы_UTA=1 |паразы_UTA=7 |мз_UTA=63 |мп_UTA=63 |перамогі_STL=7 |АТперамогі_STL=0 |АТпаразы_STL=2 |паразы_STL=8 |мз_STL=50 |мп_STL=53 |перамогі_WPG=5 |АТперамогі_WPG=1 |АТпаразы_WPG=3 |паразы_WPG=8 |мз_WPG=45 |мп_WPG=60 |перамогі_CHI=3 |АТперамогі_CHI=1 |АТпаразы_CHI=1 |паразы_CHI=13 |мз_CHI=39 |мп_CHI=76 <!--Вызначэньне камандаў (спасылкі ў табліцы)--> |назва_MIN=[[Мінэсота Ўайлд]] |назва_DAL=[[Далас Старз]] |назва_COL=[[Каларада Эвэланш]] |назва_NSH=[[Нэшвіл Прэдатарз]] |назва_UTA=[[Юта Мамат]] |назва_STL=[[Сэнт-Луіс Блюз]] |назва_WPG=[[Вініпэг Джэтс]] |назва_CHI=[[Чыкага Блэкгокс]] <!--Налады і правілы табліцы--> |for_against_style=pucks |ліміт_паказу=5 |правілы_клясыфікацыі=1) Меншая колькасьць гульняў; 2) Колькасьць перамогаў у асноўны час; 3) Колькасьць перамогаў у асноўны час і ў авэртайме, за выняткам перамогаў у сэрыі булітаў; 4) Агульная колькасьць перамогаў; 5) Колькасьць пунктаў, набраных у асабістых сустрэчах; 6) Розьніца закінутых і прапушчаных шайбаў; 7) Колькасьць закінутых шайбаў. <!--Вызначэньне слупка кваліфікацыі і паніжэньня--> |загаловак_слупка_вынікаў=QR |колер_Q=green1|тэкст_Q= |колер_S=yellow1|тэкст_S= }}</onlyinclude> === Усходняя канфэрэнцыя === ==== Атлянтычны дывізіён ==== <onlyinclude>{{#invoke:Спартовая табліца|main|стыль=ВП АТ |крыніца=[https://www.nhl.com/standings/ NHL.com] |winpoints=2 <!--Месцы камандаў.--> |каманда1=BOS |каманда2=MTL |каманда3=TBL |каманда4=OTT |каманда5=FLA |каманда6=BUF |каманда7=TOR |каманда8=DET <!--Кваліфікацыі камандаў.--> |вынік1=Q |вынік2=Q |вынік3=Q |вынік4=S |вынік5=S |вынік6= |вынік7= |вынік8= <!--Вынікі камандаў.--> |абнаўленьне=7 лістапада 2026 |перамогі_BOS=9 |АТперамогі_BOS=3 |АТпаразы_BOS=1 |паразы_BOS=4 |мз_BOS=64 |мп_BOS=40 |перамогі_MTL=7 |АТперамогі_MTL=4 |АТпаразы_MTL=3 |паразы_MTL=3 |мз_MTL=61 |мп_MTL=53 |перамогі_TBL=9 |АТперамогі_TBL=2 |АТпаразы_TBL=2 |паразы_TBL=3 |мз_TBL=60 |мп_TBL=49 |перамогі_OTT=9 |АТперамогі_OTT=2 |АТпаразы_OTT=1 |паразы_OTT=6 |мз_OTT=58 |мп_OTT=54 |перамогі_FLA=7 |АТперамогі_FLA=2 |АТпаразы_FLA=2 |паразы_FLA=6 |мз_FLA=55 |мп_FLA=51 |перамогі_BUF=6 |АТперамогі_BUF=2 |АТпаразы_BUF=3 |паразы_BUF=5 |мз_BUF=49 |мп_BUF=53 |перамогі_TOR=7 |АТперамогі_TOR=1 |АТпаразы_TOR=2 |паразы_TOR=8 |мз_TOR=64 |мп_TOR=60 |перамогі_DET=5 |АТперамогі_DET=2 |АТпаразы_DET=3 |паразы_DET=8 |мз_DET=49 |мп_DET=56 <!--Вызначэньне камандаў (спасылкі ў табліцы)--> |назва_BOS=[[Бостан Бруінз]] |назва_MTL=[[Манрэаль Канадыенз]] |назва_TBL=[[Тампа Бэй Лайтнінг]] |назва_OTT=[[Атава Сэнатарз]] |назва_FLA=[[Флорыда Пантэрз]] |назва_BUF=[[Бафала Сэйбрз]] |назва_TOR=[[Таронта Мэйпл Ліфс]] |назва_DET=[[Дэтройт Рэд Ўінгс]] <!--Налады і правілы табліцы--> |for_against_style=pucks |ліміт_паказу=5 |правілы_клясыфікацыі=1) Меншая колькасьць гульняў; 2) Колькасьць перамогаў у асноўны час; 3) Колькасьць перамогаў у асноўны час і ў авэртайме, за выняткам перамогаў у сэрыі булітаў; 4) Агульная колькасьць перамогаў; 5) Колькасьць пунктаў, набраных у асабістых сустрэчах; 6) Розьніца закінутых і прапушчаных шайбаў; 7) Колькасьць закінутых шайбаў. <!--Вызначэньне слупка кваліфікацыі і паніжэньня--> |загаловак_слупка_вынікаў=QR |колер_Q=green1|тэкст_Q= |колер_S=yellow1|тэкст_S= }}</onlyinclude> ==== Сталічны дывізіён ==== <onlyinclude>{{#invoke:Спартовая табліца|main|стыль=ВП АТ |крыніца=[https://www.nhl.com/standings/ NHL.com] |winpoints=2 <!--Месцы камандаў.--> |каманда1=CAR |каманда2=NJD |каманда3=NYR |каманда4=WSH |каманда5=NYI |каманда6=CBJ |каманда7=PIT |каманда8=PHI <!--Кваліфікацыі камандаў.--> |вынік1=Q |вынік2=Q |вынік3=Q |вынік4= |вынік5= |вынік6= |вынік7= |вынік8= <!--Вынікі камандаў.--> |абнаўленьне=7 лістапада 2026 |перамогі_CAR=13 |АТперамогі_CAR=1 |АТпаразы_CAR=2 |паразы_CAR=3 |мз_CAR=78 |мп_CAR=45 |перамогі_NJD=7 |АТперамогі_NJD=5 |АТпаразы_NJD=0 |паразы_NJD=5 |мз_NJD=62 |мп_NJD=51 |перамогі_NYR=10 |АТперамогі_NYR=0 |АТпаразы_NYR=1 |паразы_NYR=7 |мз_NYR=55 |мп_NYR=52 |перамогі_WSH=8 |АТперамогі_WSH=1 |АТпаразы_WSH=0 |паразы_WSH=6 |мз_WSH=53 |мп_WSH=51 |перамогі_NYI=5 |АТперамогі_NYI=2 |АТпаразы_NYI=3 |паразы_NYI=6 |мз_NYI=47 |мп_NYI=49 |перамогі_CBJ=2 |АТперамогі_CBJ=5 |АТпаразы_CBJ=0 |паразы_CBJ=8 |мз_CBJ=40 |мп_CBJ=47 |перамогі_PIT=3 |АТперамогі_PIT=3 |АТпаразы_PIT=2 |паразы_PIT=9 |мз_PIT=56 |мп_PIT=60 |перамогі_PHI=4 |АТперамогі_PHI=0 |АТпаразы_PHI=4 |паразы_PHI=10 |мз_PHI=39 |мп_PHI=61 <!--Вызначэньне камандаў (спасылкі ў табліцы)--> |назва_CAR=[[Караліна Гарыкейнз]] |назва_NJD=[[Нью-Джэрзі Дэвілз]] |назва_NYR=[[Нью-Ёрк Рэйнджарз]] |назва_WSH=[[Вашынгтон Кэпіталз]] |назва_NYI=[[Нью-Ёрк Айлэндэрз]] |назва_CBJ=[[Каламбус Блю Джэкетс]] |назва_PIT=[[Пітсбург Пінгвінз]] |назва_PHI=[[Філадэлфія Флаерз]] <!--Налады і правілы табліцы--> |for_against_style=pucks |ліміт_паказу=5 |правілы_клясыфікацыі=1) Меншая колькасьць гульняў; 2) Колькасьць перамогаў у асноўны час; 3) Колькасьць перамогаў у асноўны час і ў авэртайме, за выняткам перамогаў у сэрыі булітаў; 4) Агульная колькасьць перамогаў; 5) Колькасьць пунктаў, набраных у асабістых сустрэчах; 6) Розьніца закінутых і прапушчаных шайбаў; 7) Колькасьць закінутых шайбаў. <!--Вызначэньне слупка кваліфікацыі і паніжэньня--> |загаловак_слупка_вынікаў=QR |колер_Q=green1|тэкст_Q= |колер_S=yellow1|тэкст_S= }}</onlyinclude> k0425s9ftxapyx0ckteqy46mvh2om8b Шаблён:Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе/Табліца 10 264575 2699567 2698358 2026-11-08T08:36:40Z DymitrBot 56484 абнаўленьне зьвестак 2699567 wikitext text/x-wiki <noinclude>'''Табліца абнаўляецца аўтаматычна, каб выправіць памылкі, калі ласка, зьвярніцеся да {{У|Dymitr}}.'''</noinclude> <onlyinclude>{{#invoke:Спартовая табліца|main|стыль=ВНП |крыніца = [https://www.soccerway.com/belarus/vysshaya-liga/#/S2JsqqzJ/standings/overall/ Soccerway] <!--Пачатак аўтаматызацыі.--> |абнаўленьне = 7 лістапада 2026 году</small><!--Месцы камандаў.--> |парадак_камандаў=MAX, ISL, DMI, DBR, NIO, HOM, VIC, TAZ, FCM, SLA, BAR, ARS, BSH, BAT, DNE, NAF <!--Вынікі камандаў.--> |перамогі_MAX=18 | нічыі_MAX=8 |паразы_MAX=2 |мз_MAX=61 |мп_MAX=19 |перамогі_ISL=18 | нічыі_ISL=7 |паразы_ISL=3 |мз_ISL=54 |мп_ISL=23 |перамогі_DMI=19 | нічыі_DMI=4 |паразы_DMI=5 |мз_DMI=51 |мп_DMI=23 |перамогі_DBR=15 | нічыі_DBR=5 |паразы_DBR=7 |мз_DBR=48 |мп_DBR=27 |перамогі_NIO=14 | нічыі_NIO=4 |паразы_NIO=9 |мз_NIO=33 |мп_NIO=25 |перамогі_HOM=12 | нічыі_HOM=7 |паразы_HOM=9 |мз_HOM=40 |мп_HOM=29 |перамогі_VIC=11 | нічыі_VIC=7 |паразы_VIC=10 |мз_VIC=30 |мп_VIC=27 |перамогі_TAZ=10 | нічыі_TAZ=6 |паразы_TAZ=12 |мз_TAZ=35 |мп_TAZ=36 |перамогі_FCM=10 | нічыі_FCM=4 |паразы_FCM=13 |мз_FCM=33 |мп_FCM=40 |перамогі_SLA=8 | нічыі_SLA=7 |паразы_SLA=12 |мз_SLA=34 |мп_SLA=38 |перамогі_BAR=8 | нічыі_BAR=7 |паразы_BAR=12 |мз_BAR=30 |мп_BAR=43 |перамогі_ARS=6 | нічыі_ARS=9 |паразы_ARS=13 |мз_ARS=25 |мп_ARS=46 |перамогі_BSH=6 | нічыі_BSH=6 |паразы_BSH=16 |мз_BSH=30 |мп_BSH=53 |перамогі_BAT=5 | нічыі_BAT=9 |паразы_BAT=14 |мз_BAT=20 |мп_BAT=34 |перамогі_DNE=4 | нічыі_DNE=11 |паразы_DNE=12 |мз_DNE=26 |мп_DNE=41 |перамогі_NAF=4 | нічыі_NAF=5 |паразы_NAF=19 |мз_NAF=24 |мп_NAF=70 <!--Канец аўтаматызацыі.--> <!--Вызначэньне камандаў (спасылкі ў табліцы)--> |назва_ARS=[[Арсэнал Койданаў|Арсэнал]] |назва_BAR=[[Баранавічы (футбольны клюб)|Баранавічы]] |назва_BAT=[[БАТЭ Барысаў|БАТЭ]] |назва_BSH=[[Белшына Бабруйск|Белшына]] |назва_VIC=[[Віцебск (футбольны клюб)|Віцебск]] |назва_HOM=[[Гомель (футбольны клюб)|Гомель]] |назва_DNE=[[Дняпро Магілёў|Дняпро]] |назва_DBR=[[Дынама Берасьце]] |назва_DMI=[[Дынама Менск (футбольны клюб)|Дынама Менск]] |назва_ISL=[[Іслач Менскі раён|Іслач]] |назва_FCM=[[Менск (футбольны клюб)|Менск]] |назва_MAX=[[МЛ Віцебск]] |назва_NAF=[[Нафтан Наваполацак|Нафтан]] |назва_NIO=[[Нёман Горадня|Нёман]] |назва_SLA=[[Славія Мазыр|Славія]] |назва_TAZ=[[Тарпэда-БелАЗ Жодзін|Тарпэда-БелАЗ]] <!--Кваліфікацыі камандаў.--> |вынік1=CL1Q |вынік2=ECL1Q |вынік14=RPO |вынік15=REL |вынік16=REL <!--Настройкі і правілы табліцы--> |ліміт_паказу=5 |правілы_клясыфікацыі=1) Пункты; 2) Пункты ў гульнях паміж сабою; 3) Розьніца мячоў у гульнях паміж сабою; 4) Розьніца мячоў; 5) Лік перамог; 6) Забітыя мячы; 7) Дадатковыя матчы. <!--Вызначэньне слупка кваліфікацыі і паніжэньня--> |загаловак_слупка_вынікаў=QR |колер_CL1Q=green2|тэкст_CL1Q=[[Ліга чэмпіёнаў УЭФА 2027—2028 гадоў#Першы кваліфікацыйны раўнд|Першы кваліфікацыйны раўнд Лігі чэмпіёнаў]] |колер_ECL1Q=yellow1 |тэкст_ECL1Q=[[Ліга канфэрэнцыяў УЭФА 2027—2028 гадоў#Першы кваліфікацыйны раўнд|Першы кваліфікацыйны раўнд Лігі канфэрэнцыяў]] |колер_RPO=red2 |тэкст_RPO=Пераходныя матчы |колер_REL=red1 |тэкст_REL=Паніжэньне ў Першую лігу }}</onlyinclude> h2gmkkj0rggaix9xb7uz2zdkyfvvkxx Аляксандар Чахоўскі 0 264636 2699546 2618900 2026-11-08T06:50:15Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 2699546 wikitext text/x-wiki {{Іншыя значэньні|Чахоўскі}} {{Навуковец}} '''Аляксандар Аляксандравіч Чахо́ўскі'''<ref name="ЭПБ5">{{Літаратура/ЭПБ|5}}</ref> ({{ДН|0|0|1930}}; в. [[Рыбцы]] — {{ДС|||2000}})— беларускі [[навуковец]] у галіне [[Дэндралёгія|дэндралёгіі]]. [[Кандыдат біялягічных навук]] (1965). == Жыцьцяпіс == Скончыў Рудзенскую сярэднюю школу (1949), [[Беларускі дзяржаўны тэхналягічны ўнівэрсытэт|Беларускі лесатэхнічны інстытут імя Кірава]] (1954). Працаваў у Азярыцкай МТС мэліяратарам (1954—1955). Быў навуковым супрацоўнік [[Цэнтральны батанічны сад Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі|Цэнтральнага батанічнага саду]] [[НАН Беларусі]], вядучым супрацоўнікам (1955—2000). == Навуковая дзейнасьць == Займаўся дасьледаваньнем пытаньняў інтрадукцыі дрэвавых расьлін, зімаўстойлівасьці, асаблівасьцяў сэзоннага разьвіцьця і плоданашэньня, укараненьня ў зялёнае будаўніцтва. == Асноўныя публікацыі == * ''Бобореко Е. З., [[Мікалай Несьцяровіч|Нестерович Н. Д.]], Орленок Е. И., Чаховский А. А., [[Мікалай Шкутко|Шкутко Н. В.]]'' Древесные растения Центрального ботанического сада АН БССР. — Минск: Наука и техника, 1982. — 293 с. * ''[[Анатоль Федарук|Федорук А. Т.]], Шкутко Н. В., Чаховский А. А.'' Ассортимент деревьев и кустарников для зеленого строительства в южной части Беларуси. Минск, 1997. — 16 с. * Элеутерококк, аралия и другие новые для Беларуси лекарственные растения радиопротекторного действия / А. А. Чаховский. — Минск: Право и экономика, 1996. — 80 с. — ISBN 985-6194-58-X * Некоторые особенности роста и развития деревьев в городских посадках и мероприятия по уходу за ними : автореферат диссертации … кандидата биологических наук / А. А. Чаховский. ― Минск, 1965. * Вяйгела ў Беларусі / А. А. Чахоўскі. — Мінск, 1993. == Крыніцы == {{крыніцы}} == Літаратура == * {{Літаратура/ЭПБ|5}} — С. 332. * Памяць : Пухавіцкі раён: гісторыка-дакументальныя хронікі гарадоў і раёнаў Беларусі / [укладальнік А. А. Прановіч; рэдкалегія: А. М. Карлюкевіч і інш.]. — Мінск : Беларусь, 2003. — 748 с. — 3000 экз. ISBN 985-01-0251-9 == Вонкавыя спасылкі == * [https://web.archive.org/web/20200212192109/http://hbc.bas-net.by/bcb/kurator.php?alpha=%D7 Кураторы коллекций // Ботанические коллекции Беларуси]{{ref-ru}} * [http://unicat.nlb.by/AUTH/pls/dict.prn_ref?tu=e&tq=v0&name_view=va_all&a001=BY-SEK-653559&strq=l_siz=20 Чахоўскі, Аляксандр Аляксандравіч (кандыдат біялагічных навук)]{{Недаступная спасылка}} // [[Нацыянальная бібліятэка Беларусі]] {{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Чахоўскі Аляксандар}} [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў Пухавіцкім раёне]] [[Катэгорыя:Кандыдаты біялягічных навук]] [[Катэгорыя:Савецкія дэндролягі]] [[Катэгорыя:Беларускія дэндролягі]] [[Катэгорыя:Цэнтральны батанічны сад Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі]] [[Катэгорыя:Сябры КПСС]] tfc6cmbhvrada9ief5i20wgohayk0jn Шаблён:Прэм’ер-ліга чэмпіянату Ангельшчыны па футболе/ВынікіГульняў 10 265447 2699575 2698566 2026-11-08T08:37:45Z DymitrBot 56484 абнаўленьне зьвестак 2699575 wikitext text/x-wiki <noinclude>'''Табліца абнаўляецца аўтаматычна, каб выправіць памылкі, калі ласка, зьвярніцеся да {{У|Dymitr}}.'''</noinclude> {{#invoke:Спартовыя вынікі|main | крыніца = [https://www.premierleague.com/en/matches/premier-league/2026-27 Прэм’ер-Ліга] | стыль_матчаў = футбол |парадак_камандаў=ARS, AVL, BOU, BHA, BRE, HUL, IPS, COV, CRY, LIV, LEE, MCI, MUN, NFO, NEW, SUN, TOT, FUL, CHE, EVE |скарачэньне_ARS=[[Арсэнал Лёндан|Арс]] |скарачэньне_AVL=[[Астан Віла Бірмінггэм|Аст]] |скарачэньне_BOU=[[Борнмут (футбольны клюб)|Бор]] |скарачэньне_BHA=[[Брайтан энд Гоўв Альбіён|Бра]] |скарачэньне_BRE=[[Брэнтфард (футбольны клюб)|Брэ]] |скарачэньне_CHE=[[Чэлсі Лёндан|Чэл]] |скарачэньне_COV=[[Ковэнтры Сіці|Ков]] |скарачэньне_CRY=[[Крыстал Пэлас Лёндан|Кры]] |скарачэньне_EVE=[[Эвэртан Лівэрпул|Эвэ]] |скарачэньне_FUL=[[Фулгэм (футбольны клюб)|Фул]] |скарачэньне_HUL=[[Гал Сіці|Гал]] |скарачэньне_IPS=[[Іпсўіч Таўн|Іпс]] |скарачэньне_LEE=[[Лідс Юнайтэд|Лід]] |скарачэньне_LIV=[[Лівэрпул (футбольны клюб)|Лів]] |скарачэньне_MCI=[[Манчэстэр Сіці|МСі]] |скарачэньне_MUN=[[Манчэстэр Юнайтэд|МЮ]] |скарачэньне_NEW=[[Ньюкасл Юнайтэд|Нью]] |скарачэньне_NFO=[[Нотынггэм Форэст|Нот]] |скарачэньне_SUN=[[Сандэрлэнд (футбольны клюб)|Сан]] |скарачэньне_TOT=[[Тотэнгэм Готспур|Тот]] |назва_ARS=[[Арсэнал Лёндан|Арсэнал]] |назва_AVL=[[Астан Віла Бірмінггэм|Астан Віла]] |назва_BOU=[[Борнмут (футбольны клюб)|Борнмут]] |назва_BHA=[[Брайтан энд Гоўв Альбіён|Брайтан энд Гоўв]] |назва_BRE=[[Брэнтфард (футбольны клюб)|Брэнтфард]] |назва_CHE=[[Чэлсі Лёндан|Чэлсі]] |назва_COV=[[Ковэнтры Сіці]] |назва_CRY=[[Крыстал Пэлас Лёндан|Крыстал Пэлас]] |назва_EVE=[[Эвэртан Лівэрпул|Эвэртан]] |назва_FUL=[[Фулгэм (футбольны клюб)|Фулгэм]] |назва_HUL=[[Гал Сіці]] |назва_IPS=[[Іпсўіч Таўн]] |назва_LEE=[[Лідс Юнайтэд]] |назва_LIV=[[Лівэрпул (футбольны клюб)|Лівэрпул]] |назва_MCI=[[Манчэстэр Сіці]] |назва_MUN={{nobr|[[Манчэстэр Юнайтэд]]}} |назва_NEW=[[Ньюкасл Юнайтэд]] |назва_NFO=[[Нотынггэм Форэст]] |назва_SUN=[[Сандэрлэнд (футбольны клюб)|Сандэрлэнд]] |назва_TOT=[[Тотэнгэм Готспур]] <!--Пачатак аўтаматызацыі.--> |абнаўленьне = 7 лістапада 2026 |матч_ARS_AVL= |матч_ARS_BHA= |матч_ARS_BOU= |матч_ARS_BRE= |матч_ARS_CHE=2:1 |матч_ARS_COV=3:0 |матч_ARS_CRY= |матч_ARS_EVE=2:0 |матч_ARS_FUL= |матч_ARS_HUL=1:0 |матч_ARS_IPS= |матч_ARS_LEE=2:1 |матч_ARS_LIV= |матч_ARS_MCI= |матч_ARS_MUN= |матч_ARS_NEW= |матч_ARS_NFO= |матч_ARS_SUN= |матч_ARS_TOT= |матч_AVL_ARS=0:1 |матч_AVL_BHA= |матч_AVL_BOU= |матч_AVL_BRE=2:2 |матч_AVL_CHE= |матч_AVL_COV= |матч_AVL_CRY= |матч_AVL_EVE= |матч_AVL_FUL=1:1 |матч_AVL_HUL= |матч_AVL_IPS= |матч_AVL_LEE= |матч_AVL_LIV= |матч_AVL_MCI=2:1 |матч_AVL_MUN= |матч_AVL_NEW= |матч_AVL_NFO=1:2 |матч_AVL_SUN= |матч_AVL_TOT= |матч_BHA_ARS=3:0 |матч_BHA_AVL=4:0 |матч_BHA_BOU= |матч_BHA_BRE= |матч_BHA_CHE= |матч_BHA_COV= |матч_BHA_CRY=5:0 |матч_BHA_EVE= |матч_BHA_FUL= |матч_BHA_HUL= |матч_BHA_IPS= |матч_BHA_LEE=1:1 |матч_BHA_LIV= |матч_BHA_MCI= |матч_BHA_MUN= |матч_BHA_NEW= |матч_BHA_NFO= |матч_BHA_SUN= |матч_BHA_TOT= |матч_BOU_ARS= |матч_BOU_AVL= |матч_BOU_BHA= |матч_BOU_BRE=2:2 |матч_BOU_CHE= |матч_BOU_COV= |матч_BOU_CRY= |матч_BOU_EVE=1:1 |матч_BOU_FUL= |матч_BOU_HUL= |матч_BOU_IPS= |матч_BOU_LEE=2:0 |матч_BOU_LIV=0:1 |матч_BOU_MCI= |матч_BOU_MUN= |матч_BOU_NEW= |матч_BOU_NFO= |матч_BOU_SUN=2:0 |матч_BOU_TOT= |матч_BRE_ARS= |матч_BRE_AVL= |матч_BRE_BHA= |матч_BRE_BOU= |матч_BRE_CHE=3:0 |матч_BRE_COV= |матч_BRE_CRY= |матч_BRE_EVE= |матч_BRE_FUL= |матч_BRE_HUL= |матч_BRE_IPS= |матч_BRE_LEE= |матч_BRE_LIV=1:2 |матч_BRE_MCI= |матч_BRE_MUN= |матч_BRE_NEW= |матч_BRE_NFO=2:0 |матч_BRE_SUN=1:1 |матч_BRE_TOT=3:0 |матч_CHE_ARS= |матч_CHE_AVL= |матч_CHE_BHA=4:3 |матч_CHE_BOU=5:1 |матч_CHE_BRE= |матч_CHE_COV= |матч_CHE_CRY= |матч_CHE_EVE= |матч_CHE_FUL= |матч_CHE_HUL=2:2 |матч_CHE_IPS= |матч_CHE_LEE= |матч_CHE_LIV= |матч_CHE_MCI= |матч_CHE_MUN=2:0 |матч_CHE_NEW= |матч_CHE_NFO= |матч_CHE_SUN= |матч_CHE_TOT=0:2 |матч_COV_ARS= |матч_COV_AVL= |матч_COV_BHA=0:5 |матч_COV_BOU= |матч_COV_BRE= |матч_COV_CHE= |матч_COV_CRY= |матч_COV_EVE= |матч_COV_FUL=0:1 |матч_COV_HUL=0:1 |матч_COV_IPS= |матч_COV_LEE= |матч_COV_LIV= |матч_COV_MCI= |матч_COV_MUN= |матч_COV_NEW=4:1 |матч_COV_NFO= |матч_COV_SUN=3:1 |матч_COV_TOT= |матч_CRY_ARS= |матч_CRY_AVL= |матч_CRY_BHA= |матч_CRY_BOU= |матч_CRY_BRE= |матч_CRY_CHE= |матч_CRY_COV= |матч_CRY_EVE= |матч_CRY_FUL= |матч_CRY_HUL= |матч_CRY_IPS=2:3 |матч_CRY_LEE= |матч_CRY_LIV= |матч_CRY_MCI=1:4 |матч_CRY_MUN= |матч_CRY_NEW=0:2 |матч_CRY_NFO=3:1 |матч_CRY_SUN= |матч_CRY_TOT= |матч_EVE_ARS= |матч_EVE_AVL= |матч_EVE_BHA= |матч_EVE_BOU= |матч_EVE_BRE= |матч_EVE_CHE=0:2 |матч_EVE_COV=3:1 |матч_EVE_CRY=2:0 |матч_EVE_FUL= |матч_EVE_HUL= |матч_EVE_IPS=1:0 |матч_EVE_LEE= |матч_EVE_LIV= |матч_EVE_MCI= |матч_EVE_MUN=2:2 |матч_EVE_NEW= |матч_EVE_NFO= |матч_EVE_SUN= |матч_EVE_TOT= |матч_FUL_ARS= |матч_FUL_AVL= |матч_FUL_BHA= |матч_FUL_BOU= |матч_FUL_BRE= |матч_FUL_CHE=2:3 |матч_FUL_COV= |матч_FUL_CRY=2:3 |матч_FUL_EVE= |матч_FUL_HUL=1:0 |матч_FUL_IPS= |матч_FUL_LEE= |матч_FUL_LIV= |матч_FUL_MCI= |матч_FUL_MUN=1:1 |матч_FUL_NEW=1:1 |матч_FUL_NFO= |матч_FUL_SUN= |матч_FUL_TOT= |матч_HUL_ARS= |матч_HUL_AVL=0:0 |матч_HUL_BHA= |матч_HUL_BOU= |матч_HUL_BRE=1:1 |матч_HUL_CHE= |матч_HUL_COV= |матч_HUL_CRY= |матч_HUL_EVE=2:2 |матч_HUL_FUL= |матч_HUL_IPS=2:2 |матч_HUL_LEE= |матч_HUL_LIV= |матч_HUL_MCI= |матч_HUL_MUN=2:0 |матч_HUL_NEW= |матч_HUL_NFO= |матч_HUL_SUN= |матч_HUL_TOT= |матч_IPS_ARS= |матч_IPS_AVL= |матч_IPS_BHA= |матч_IPS_BOU= |матч_IPS_BRE= |матч_IPS_CHE= |матч_IPS_COV= |матч_IPS_CRY= |матч_IPS_EVE= |матч_IPS_FUL=2:1 |матч_IPS_HUL= |матч_IPS_LEE= |матч_IPS_LIV=0:2 |матч_IPS_MCI= |матч_IPS_MUN= |матч_IPS_NEW= |матч_IPS_NFO=1:1 |матч_IPS_SUN=2:1 |матч_IPS_TOT= |матч_LEE_ARS= |матч_LEE_AVL= |матч_LEE_BHA= |матч_LEE_BOU= |матч_LEE_BRE=1:1 |матч_LEE_CHE= |матч_LEE_COV= |матч_LEE_CRY=0:0 |матч_LEE_EVE= |матч_LEE_FUL= |матч_LEE_HUL= |матч_LEE_IPS= |матч_LEE_LIV= |матч_LEE_MCI= |матч_LEE_MUN=1:1 |матч_LEE_NEW=4:1 |матч_LEE_NFO= |матч_LEE_SUN= |матч_LEE_TOT=1:0 |матч_LIV_ARS=0:1 |матч_LIV_AVL= |матч_LIV_BHA=2:0 |матч_LIV_BOU= |матч_LIV_BRE= |матч_LIV_CHE= |матч_LIV_COV= |матч_LIV_CRY= |матч_LIV_EVE= |матч_LIV_FUL=0:0 |матч_LIV_HUL= |матч_LIV_IPS= |матч_LIV_LEE= |матч_LIV_MCI=0:3 |матч_LIV_MUN= |матч_LIV_NEW= |матч_LIV_NFO=2:2 |матч_LIV_SUN= |матч_LIV_TOT= |матч_MCI_ARS= |матч_MCI_AVL= |матч_MCI_BHA=0:1 |матч_MCI_BOU=2:1 |матч_MCI_BRE= |матч_MCI_CHE= |матч_MCI_COV=1:0 |матч_MCI_CRY= |матч_MCI_EVE= |матч_MCI_FUL= |матч_MCI_HUL= |матч_MCI_IPS=3:2 |матч_MCI_LEE= |матч_MCI_LIV= |матч_MCI_MUN= |матч_MCI_NEW= |матч_MCI_NFO= |матч_MCI_SUN=5:3 |матч_MCI_TOT= |матч_MUN_ARS= |матч_MUN_AVL= |матч_MUN_BHA= |матч_MUN_BOU=0:3 |матч_MUN_BRE= |матч_MUN_CHE= |матч_MUN_COV= |матч_MUN_CRY= |матч_MUN_EVE= |матч_MUN_FUL= |матч_MUN_HUL= |матч_MUN_IPS=5:2 |матч_MUN_LEE= |матч_MUN_LIV= |матч_MUN_MCI=0:1 |матч_MUN_NEW= |матч_MUN_NFO= |матч_MUN_SUN= |матч_MUN_TOT=1:1 |матч_NEW_ARS= |матч_NEW_AVL=0:1 |матч_NEW_BHA= |матч_NEW_BOU=2:2 |матч_NEW_BRE= |матч_NEW_CHE= |матч_NEW_COV= |матч_NEW_CRY= |матч_NEW_EVE=0:1 |матч_NEW_FUL= |матч_NEW_HUL=2:1 |матч_NEW_IPS= |матч_NEW_LEE= |матч_NEW_LIV=2:2 |матч_NEW_MCI= |матч_NEW_MUN= |матч_NEW_NFO= |матч_NEW_SUN= |матч_NEW_TOT= |матч_NFO_ARS=0:1 |матч_NFO_AVL= |матч_NFO_BHA= |матч_NFO_BOU= |матч_NFO_BRE= |матч_NFO_CHE= |матч_NFO_COV=0:1 |матч_NFO_CRY= |матч_NFO_EVE= |матч_NFO_FUL= |матч_NFO_HUL= |матч_NFO_IPS= |матч_NFO_LEE=0:1 |матч_NFO_LIV= |матч_NFO_MCI=3:1 |матч_NFO_MUN= |матч_NFO_NEW= |матч_NFO_SUN= |матч_NFO_TOT=0:0 |матч_SUN_ARS=0:2 |матч_SUN_AVL= |матч_SUN_BHA=0:2 |матч_SUN_BOU= |матч_SUN_BRE= |матч_SUN_CHE= |матч_SUN_COV= |матч_SUN_CRY= |матч_SUN_EVE= |матч_SUN_FUL=1:0 |матч_SUN_HUL= |матч_SUN_IPS= |матч_SUN_LEE=0:0 |матч_SUN_LIV= |матч_SUN_MCI= |матч_SUN_MUN= |матч_SUN_NEW= |матч_SUN_NFO= |матч_SUN_TOT= |матч_TOT_ARS= |матч_TOT_AVL=2:3 |матч_TOT_BHA= |матч_TOT_BOU= |матч_TOT_BRE= |матч_TOT_CHE= |матч_TOT_COV=3:1 |матч_TOT_CRY=2:0 |матч_TOT_EVE=0:0 |матч_TOT_FUL= |матч_TOT_HUL= |матч_TOT_IPS= |матч_TOT_LEE= |матч_TOT_LIV= |матч_TOT_MCI= |матч_TOT_MUN= |матч_TOT_NEW=0:2 |матч_TOT_NFO= |матч_TOT_SUN= <!--Канец аўтаматызацыі.--> }} awto9s0o6kycub2nef348ga8q8k2aw5 Шаблён:Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе/ВынікіГульняў 10 265448 2699582 2698371 2026-11-08T08:37:53Z DymitrBot 56484 абнаўленьне зьвестак 2699582 wikitext text/x-wiki <noinclude>'''Табліца абнаўляецца аўтаматычна, каб выправіць памылкі, калі ласка, зьвярніцеся да {{У|Dymitr}}.'''</noinclude> {{#invoke:Спартовыя вынікі|main |крыніца = [https://www.soccerway.com/belarus/vysshaya-liga/#/S2JsqqzJ/standings/overall/ Soccerway] |стыль_матчаў = футбол |парадак_камандаў= ARS, BAR, BAT, BSH, VIC, HOM, DNE, DBR, DMI, ISL, FCM, MAX, NAF, NIO, SLA, TAZ |скарачэньне_ARS=[[Арсэнал Койданаў|Арс]] |скарачэньне_BAR=[[Баранавічы (футбольны клюб)|Бар]] |скарачэньне_BAT=[[БАТЭ Барысаў|БАТ]] |скарачэньне_BSH=[[Белшына Бабруйск|Бел]] |скарачэньне_VIC=[[Віцебск (футбольны клюб)|Віц]] |скарачэньне_HOM=[[Гомель (футбольны клюб)|Гом]] |скарачэньне_DNE=[[Дняпро Магілёў|Дня]] |скарачэньне_DBR=[[Дынама Берасьце|ДБр]] |скарачэньне_DMI=[[Дынама Менск (футбольны клюб)|ДМн]] |скарачэньне_ISL=[[Іслач Менскі раён|Ісл]] |скарачэньне_FCM=[[Менск (футбольны клюб)|Мен]] |скарачэньне_MAX=[[МЛ Віцебск|МЛ]] |скарачэньне_NAF=[[Нафтан Наваполацак|Наф]] |скарачэньне_NIO=[[Нёман Горадня|Нём]] |скарачэньне_SLA=[[Славія Мазыр|Сла]] |скарачэньне_TAZ=[[Тарпэда-БелАЗ Жодзін|Тар]] |назва_ARS=[[Арсэнал Койданаў|Арсэнал]] |назва_BAR=[[Баранавічы (футбольны клюб)|Баранавічы]] |назва_BAT=[[БАТЭ Барысаў|БАТЭ]] |назва_BSH=[[Белшына Бабруйск|Белшына]] |назва_VIC=[[Віцебск (футбольны клюб)|Віцебск]] |назва_HOM=[[Гомель (футбольны клюб)|Гомель]] |назва_DNE=[[Дняпро Магілёў]] |назва_DBR=[[Дынама Берасьце]] |назва_DMI=[[Дынама Менск (футбольны клюб)|Дынама Менск]] |назва_ISL=[[Іслач Менскі раён|Іслач]] |назва_FCM=[[Менск (футбольны клюб)|Менск]] |назва_MAX=[[МЛ Віцебск]] |назва_NAF=[[Нафтан Наваполацак|Нафтан]] |назва_NIO=[[Нёман Горадня|Нёман]] |назва_SLA=[[Славія Мазыр|Славія]] |назва_TAZ=[[Тарпэда-БелАЗ Жодзін|Тарпэда-БелАЗ]] <!--Пачатак аўтаматызацыі.--> |абнаўленьне = 7 лістапада 2026 |матч_ARS_BAR=0:0 |матч_ARS_BAT=1:0 |матч_ARS_BSH=2:0 |матч_ARS_DBR=0:1 |матч_ARS_DMI=0:1 |матч_ARS_DNE=0:0 |матч_ARS_FCM=1:2 |матч_ARS_HOM=1:1 |матч_ARS_ISL=2:2 |матч_ARS_MAX=0:3 |матч_ARS_NAF=2:0 |матч_ARS_NIO= |матч_ARS_SLA=1:3 |матч_ARS_TAZ=2:4 |матч_ARS_VIC=0:3 |матч_BAR_ARS=1:1 |матч_BAR_BAT=2:2 |матч_BAR_BSH= |матч_BAR_DBR=1:1 |матч_BAR_DMI=2:3 |матч_BAR_DNE=2:1 |матч_BAR_FCM=2:1 |матч_BAR_HOM=0:2 |матч_BAR_ISL=3:4 |матч_BAR_MAX=0:4 |матч_BAR_NAF=3:0 |матч_BAR_NIO=1:2 |матч_BAR_SLA=1:1 |матч_BAR_TAZ=1:0 |матч_BAR_VIC=0:1 |матч_BAT_ARS=2:3 |матч_BAT_BAR=3:0 |матч_BAT_BSH=0:1 |матч_BAT_DBR=0:3 |матч_BAT_DMI=0:0 |матч_BAT_DNE=1:1 |матч_BAT_FCM=2:1 |матч_BAT_HOM=0:1 |матч_BAT_ISL= |матч_BAT_MAX=1:2 |матч_BAT_NAF=2:2 |матч_BAT_NIO=0:2 |матч_BAT_SLA=2:1 |матч_BAT_TAZ=1:0 |матч_BAT_VIC=1:0 |матч_BSH_ARS=2:0 |матч_BSH_BAR=1:1 |матч_BSH_BAT=1:1 |матч_BSH_DBR=1:0 |матч_BSH_DMI=2:3 |матч_BSH_DNE=1:2 |матч_BSH_FCM=2:0 |матч_BSH_HOM=0:2 |матч_BSH_ISL=2:3 |матч_BSH_MAX= |матч_BSH_NAF=5:1 |матч_BSH_NIO=2:2 |матч_BSH_SLA=2:4 |матч_BSH_TAZ=0:2 |матч_BSH_VIC=1:0 |матч_DBR_ARS=3:0 |матч_DBR_BAR=3:0 |матч_DBR_BAT=1:0 |матч_DBR_BSH=4:0 |матч_DBR_DMI=1:2 |матч_DBR_DNE=4:2 |матч_DBR_FCM=0:0 |матч_DBR_HOM=2:2 |матч_DBR_ISL=1:2 |матч_DBR_MAX=1:3 |матч_DBR_NAF= |матч_DBR_NIO=1:3 |матч_DBR_SLA=4:1 |матч_DBR_TAZ=0:2 |матч_DBR_VIC=3:1 |матч_DMI_ARS=2:0 |матч_DMI_BAR=0:1 |матч_DMI_BAT=2:0 |матч_DMI_BSH=2:0 |матч_DMI_DBR=0:1 |матч_DMI_DNE=3:1 |матч_DMI_FCM= |матч_DMI_HOM=2:1 |матч_DMI_ISL=1:1 |матч_DMI_MAX=2:3 |матч_DMI_NAF=5:1 |матч_DMI_NIO=0:1 |матч_DMI_SLA=3:1 |матч_DMI_TAZ=4:0 |матч_DMI_VIC=1:1 |матч_DNE_ARS=0:1 |матч_DNE_BAR=0:0 |матч_DNE_BAT=2:1 |матч_DNE_BSH=1:1 |матч_DNE_DBR=1:1 |матч_DNE_DMI=2:3 |матч_DNE_FCM=1:2 |матч_DNE_HOM=2:1 |матч_DNE_ISL=0:0 |матч_DNE_MAX=1:1 |матч_DNE_NAF=3:3 |матч_DNE_NIO=2:0 |матч_DNE_SLA=0:1 |матч_DNE_TAZ=2:2 |матч_DNE_VIC= |матч_FCM_ARS=1:1 |матч_FCM_BAR=1:3 |матч_FCM_BAT=1:0 |матч_FCM_BSH=5:1 |матч_FCM_DBR= |матч_FCM_DMI=0:3 |матч_FCM_DNE= |матч_FCM_HOM=2:0 |матч_FCM_ISL=1:1 |матч_FCM_MAX=2:2 |матч_FCM_NAF=4:2 |матч_FCM_NIO=0:1 |матч_FCM_SLA=1:0 |матч_FCM_TAZ=0:1 |матч_FCM_VIC=0:1 |матч_HOM_ARS=2:0 |матч_HOM_BAR=2:3 |матч_HOM_BAT= |матч_HOM_BSH=1:0 |матч_HOM_DBR=2:1 |матч_HOM_DMI=1:2 |матч_HOM_DNE=2:0 |матч_HOM_FCM=0:1 |матч_HOM_ISL=2:0 |матч_HOM_MAX=1:5 |матч_HOM_NAF=6:0 |матч_HOM_NIO=1:1 |матч_HOM_SLA=3:1 |матч_HOM_TAZ=1:1 |матч_HOM_VIC=0:1 |матч_ISL_ARS=1:1 |матч_ISL_BAR=2:0 |матч_ISL_BAT=2:0 |матч_ISL_BSH=4:0 |матч_ISL_DBR=0:1 |матч_ISL_DMI=1:0 |матч_ISL_DNE=2:1 |матч_ISL_FCM=4:2 |матч_ISL_HOM=2:1 |матч_ISL_MAX=1:0 |матч_ISL_NAF=3:1 |матч_ISL_NIO=1:2 |матч_ISL_SLA=3:1 |матч_ISL_TAZ= |матч_ISL_VIC=3:0 |матч_MAX_ARS=5:1 |матч_MAX_BAR=2:0 |матч_MAX_BAT=0:0 |матч_MAX_BSH=1:1 |матч_MAX_DBR=0:0 |матч_MAX_DMI=0:0 |матч_MAX_DNE=5:1 |матч_MAX_FCM=4:0 |матч_MAX_HOM=0:0 |матч_MAX_ISL=1:1 |матч_MAX_NAF=2:1 |матч_MAX_NIO=1:0 |матч_MAX_SLA= |матч_MAX_TAZ=2:0 |матч_MAX_VIC=1:2 |матч_NAF_ARS=3:0 |матч_NAF_BAR=1:0 |матч_NAF_BAT=0:0 |матч_NAF_BSH=4:1 |матч_NAF_DBR=2:4 |матч_NAF_DMI= |матч_NAF_DNE=0:0 |матч_NAF_FCM=0:3 |матч_NAF_HOM=0:2 |матч_NAF_ISL=0:6 |матч_NAF_MAX=0:5 |матч_NAF_NIO=0:2 |матч_NAF_SLA=0:1 |матч_NAF_TAZ=0:4 |матч_NAF_VIC=1:1 |матч_NIO_ARS=0:1 |матч_NIO_BAR=3:0 |матч_NIO_BAT=0:0 |матч_NIO_BSH=2:1 |матч_NIO_DBR=1:4 |матч_NIO_DMI=1:3 |матч_NIO_DNE= |матч_NIO_FCM=2:1 |матч_NIO_HOM= |матч_NIO_ISL=0:1 |матч_NIO_MAX=1:2 |матч_NIO_NAF=3:1 |матч_NIO_SLA=1:0 |матч_NIO_TAZ=1:0 |матч_NIO_VIC=2:0 |матч_SLA_ARS=1:1 |матч_SLA_BAR= |матч_SLA_BAT=1:1 |матч_SLA_BSH=2:1 |матч_SLA_DBR= |матч_SLA_DMI=1:2 |матч_SLA_DNE=3:0 |матч_SLA_FCM=1:2 |матч_SLA_HOM=0:0 |матч_SLA_ISL=0:2 |матч_SLA_MAX=2:4 |матч_SLA_NAF=0:1 |матч_SLA_NIO=0:0 |матч_SLA_TAZ=4:2 |матч_SLA_VIC=3:0 |матч_TAZ_ARS=3:3 |матч_TAZ_BAR= |матч_TAZ_BAT=3:0 |матч_TAZ_BSH=3:0 |матч_TAZ_DBR=0:1 |матч_TAZ_DMI=0:1 |матч_TAZ_DNE=0:0 |матч_TAZ_FCM=3:0 |матч_TAZ_HOM=1:2 |матч_TAZ_ISL=0:2 |матч_TAZ_MAX=0:1 |матч_TAZ_NAF=1:0 |матч_TAZ_NIO=1:0 |матч_TAZ_SLA=1:1 |матч_TAZ_VIC=1:1 |матч_VIC_ARS= |матч_VIC_BAR=2:3 |матч_VIC_BAT=1:0 |матч_VIC_BSH=1:1 |матч_VIC_DBR=1:2 |матч_VIC_DMI=0:1 |матч_VIC_DNE=1:0 |матч_VIC_FCM=2:0 |матч_VIC_HOM=1:1 |матч_VIC_ISL=0:0 |матч_VIC_MAX=0:2 |матч_VIC_NAF=2:0 |матч_VIC_NIO=1:0 |матч_VIC_SLA=0:0 |матч_VIC_TAZ=6:0 <!--Канец аўтаматызацыі.--> }} 5zqad8r92d81iyoabyxx035md0m99up Цэнтар Карта 0 266057 2699341 2622510 2026-11-07T13:14:48Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 2699341 wikitext text/x-wiki {{Арганізацыя |назва = Цэнтар Карта |арыгінальная назва = Ośrodek Karta |выява = Ośrodek KARTA New Logo CMYK 01.jpg |рамка выявы = |памер выявы = |альтэрнатыўны тэкст выявы = |подпіс выявы = |мапа = |памер мапы = |альтэрнатыўны тэкст мапы = |подпіс мапы = |мапа 2 = |абрэвіятура = |дэвіз = |папярэднік = |наступнік = |дата ўтварэньня = {{Дата пачатку|4|1|1982}} |дата спыненьня існаваньня = |тып = недзяржаўная арганізацыя |юрыдычны статус = фундацыя |мэта = |штабкватэра = Варшава |месцазнаходжаньне = {{Сьцяг Польшчы}} Польшча |каардынаты = |дзейнічае ў рэгіёнах = |сяброўства = |афіцыйныя мовы = |генэральны сакратар = |пасада кіраўніка = старшыня |імя кіраўніка = Зьбігнеў Глюза |пасада кіраўніка 2 = |імя кіраўніка 2 = |пасада кіраўніка 3 = |імя кіраўніка 3 = |пасада кіраўніка 4 = |імя кіраўніка 4 = |асноўныя асобы = |кіроўны орган = |матчыная кампанія = |зьвязаныя кампаніі = |бюджэт = |колькасьць супрацоўнікаў = |колькасьць валянтэраў = |сайт = |заўвагі = |колішняя назва = }} '''Цэнтар Карта''' ({{мова-pl|Ośrodek Karta}}, стылізаванае абазначэньне: ''Ośrodek KARTA'', поўная назва: {{мова-pl|Fundacja Ośrodek Karta}}) — незалежная грамадзкая арганізацыя са статусам грамадзка-карыснай арганізацыі, найбуйнейшы сацыяльны архіў у Польшчы, які мае на мэце дакумэнтаваньне найноўшай гісторыі Польшчы і Цэнтральнай і Усходняй Эўропы і распаўсюд ведаў пра яе. Цэнтар зьяўляецца выдаўцом штоквартальніку «[[Karta (штоквартальнік)|Karta]]», які выходзіць з 1982 году, вядзе выдавецкую, выставачную і асьветніцкую дзейнасьць. Місія Цэнтру Карта — адкрываць, абараняць і распаўсюджваць гісторыю, разглядаемую з пункту гледжаньня многіх людзей, такім чынам, каб гісторыя стала крыніцай разуменьня, будавала супольнасьць, падтрымлівала прымірэньне. == Супрацоўніцтва == Цэнтар «Карта» дапамагае грамадзкім архівістам ня толькі ў Польшчы: у 2014 годзе польскія дасьледчыкі распачалі працу стварэньні Міжнароднага беларускага архіву. Там сабраныя архіўныя матэрыялы як з прыватных фондаў, так і з фондаў разнастайных арганізацый і інстытуцый<ref>[http://archiwum.radyjo.net/4/91/Artykul/253680 Палякі стварылі больш паўтысячы грамадзкіх архіваў], PR dla Zagranicy, 20.05.2016</ref>. Цэнтар КАРТА супрацоўнічае з расейскім аб’яднаньнем «[[Мэмарыял (арганізацыя)|Мэмарыял]]». У 2005 годзе ён стаў ініцыятарам стварэньня Дому сустрэч гісторыі. == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Вонкавыя спасылкі == * [http://www.karta.org.pl/ Fundacja Ośrodka Karta](<abbr>pol.</abbr>) * [https://web.archive.org/web/20110903152510/http://archiwa.org/ Партал грамадзкіх архіваў] * [https://web.archive.org/web/20230324213501/http://historiabliska.pl/ Конкурм гістарычны Historia Bliska](<abbr>pol.</abbr>) * [https://web.archive.org/web/20230330191800/https://uczycsiezhistorii.pl/ Вычыцца з гісторыі] (<abbr>pol.</abbr>) * [https://web.archive.org/web/20230330191758/https://uczycsiezhistorii.pl/en Вычыцца з гісторыі] (<abbr>ang.</abbr>) * [https://web.archive.org/web/20141222162927/http://www.xxwiek.pl/ Партал XX ст.](<abbr>pol.</abbr>) * [http://www.eustory.eu/ EUSTORY] * [https://web.archive.org/web/20180903200642/https://audiohistoria.pl/ Аўдыёгісторыя](<abbr>pol.</abbr>) * [http://foto.karta.org.pl/ Фотаархіў](<abbr>pol.</abbr>) * [http://www.karta.org.pl/archiwa_i_bazy_danych/Archiwum_Opozycji/50 Архіў польскай апазыцыі] * [https://web.archive.org/web/20091113140359/http://www.karta.org.pl/wydawnictwo/75 Выдавецтва Fundacji Ośrodka Karta] * [http://ksiegarnia.karta.org.pl/ Кнігарня Fundacji Ośrodka Karta] * [http://dlibra.karta.org.pl/dlibra Лічбавая бібліятэка Ośrodka Karta] * [https://www.youtube.com/channel/UCsCbgqBfQI9a1MyCKx8E3dg Historia z KARTY] — канал на YouTube Ośrodka KARTA [[Катэгорыя:Грамадзкія арганізацыі Польшчы]] [[Катэгорыя:Польская навука і тэхніка]] [[Катэгорыя:Гісторыя Польшчы]] rm9a8zbqjqb5jhlja5sgqrjoejnt23o Аршанскі чыгуначны вузел 0 269230 2699638 2667045 2026-11-08T10:27:37Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 2699638 wikitext text/x-wiki '''Аршанскі чыгуначны вузел'''<ref>[https://web.archive.org/web/20230531115616/https://pass.rw.by/be/help/tickets/registration/priobretenie_biletov_po_beznal.html Набыццё праязных дакументаў па безнаяўным разліку для юрыдычных асоб]</ref> &mdash; сукупнасьць чыгуначных дарог, якія зьвязваюць наступныя напрамкі з [[Ворша|Воршы]]: [[Віцебск]], [[Менск]], [[Магілёў|Магілеў]], [[Крычаў]], [[Лепель]], [[Смаленск]] ([[Расея]]). У часы [[СССР]] перавозілі грузы з-за межаў СССР, забясьпечваў перавозкі грузаў унутры СССР і [[БССР]], перавозіў людзей унутры СССР, прадстаўляў прадпрыемствам Воршы вагоны і кантэйнэры для перавозкі грузаў. == Заснаваньне == Чыгуначны вузел — важны вузел на сучасных землях Беларусі. Праезд цягнікоў праз чыгуначны вузел пачаўся ў 19 ст. У час паўстаньня 1863 году на чыгунцы ў месьце былі баі паўстанцаў і расейскага войска. З 1917 па 1921 гады вузел не рабіў. Рух па чыгуначным вузьле аднавілі ў 1921 годзе. Нямеччына мае ўладу з 1941 па 1944 гады. У 1944 годзе СССР аднавіла ўладу над чыгуначным вузлом. За гады савецкае ўлады былі адноўленыя чыгуначныя рэйкі і масты. Вузел быў поўнасьцю абноўлены: прыпынкі і перагоны мелі сучасныя сродкі сувязі, пабудаваная электрычная сувязь стрэлак і знакаў на прыпынках. Была ўведзеная ў карыстаньне АСУ для збору ведаў па перавозках грузаў і людзей Беларускае чыгункі. == Установы == Аршанскі чыгуначны вузел мае ў сваім складзе некалькі ўстаноў, якія даюць магчымасьць карыстацца чыгункаю. Іх існуе некалькі<ref>[https://www.orsha.vitebsk-region.gov.by/be/naviny-rajona/item/26123-lepshyx-rabotnikau-arshanskaga-chygunachnaga-vuzla-uznagarodzili-u-gonar-150-goddzja-chygunachnyx-znosinau-22052 Узнагароды работнікаў Аршанскага чыгуначнага вузла]{{Недаступная спасылка|date=June 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>: * Лякаматыўнае дэпо імя К. С. Заслонава * Аршанская дастанцы сігналізацыі і сувязі Існуюць іншыя грамады: Савет вэтэранаў, прафком райкому прафсаюзаў Беларусі. Дзейнічае [[Транспартная міліцыя (Беларусь)|транспартная міліцыя]] пад назваю [[Аршанскі АУСТ]]<ref>[https://www.orsha.vitebsk-region.gov.by/be/orshanskij-otdel-vnutrennikh-del-na-transporte Аршанскі АУСТ]{{Недаступная спасылка|date=June 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. == Красавік 1991 году == «Гэта быў пратэст у сувязі з рэзкім падвышэньнем коштаў і нізкімі заробкамі. Пратэставалі ў Менску, і пратэстныя настроі паўсталі амаль на ўсіх прадпрыемствах Воршы на пачатку красавіка 1991 году, — Віктар Андрэеў у тыя часы быў сакратаром страйкому. Разам з тым, кіраўнікі некаторых прадпрыемстваў штодня абяцалі дадатковыя выплаты, прасілі пацярпець. А некаторыя зь іх цалкам падзялялі пратэстныя настроі сваіх работнікаў. «З пачатку красавіка па чарзе практычна спыніліся заводы „Легмаш“, „Чырвоны Барацьбіт“, інструмэнтальны завод, часткова або цалкам спынілі працу аўтобусны парк, трактарарамонтны завод, кравецкая фабрыка. Першы вялікі сход рабочых прайшоў у гарадзкім парку. На ім выступілі з заспакаяльнымі прамовамі старшыня [[Аршанскі гарвыканком (БССР)|гарвыканкаму]] Ўладзімер Жвікаў, першы сакратар [[Аршанскі гарком КПБ|гаркаму КПБ]] Генадзь Скокаў, старшыня [[Аршанскі гарадзкі савет народных дэпутатаў|гарсавету]] Ўладзімер Навацкі», — працягвае Андрэеў. Мясцовую ўладу рабочыя ня слухалі, бо іх непакоіў лёс сем’яў, якія не было чым карміць. Рабочых падтрымала [[Аршанская суполка БНФ|Аршанская рада БНФ]], якую ў той час ачольваў Юры Санько. У гарадзкім парку некалькі дзён запар ішлі вечы. На адным зь іх утварылі страйкавы камітэт (коратка '''''страйком'''''). Старшынём абралі рабочага інструмэнтальнага заводу Мікалая Разумава. Там жа, на мітынгах, зьбіралі грошы для патрэбаў страйкому. На іх пасьля ў аршанскай друкарні пачалі друкаваць газэту «Рабочая воля», якую раздавалі на прадпрыемствах. Да патрабаваньня падвысіць заробкі хутка далучыліся палітычныя заклікі. Рабочыя патрабавалі скасаваць [[Райком КПБ|райкомы]] і [[Гарком КПБ|гаркомы]] [[КПБ]] і перадаць іхныя будынкі пад дзіцячыя ўстановы. Пратэстныя настроі мацнелі дзень пры дні, бо рабочыя натхняліся і ўласнай сьмеласьцю, і палымянымі прамовамі кіраўніка страйкаму Мікалая Разумава. А ў 1991 годзе людзі былі ўзрушаныя ўжо тым, што іхныя патрабаваньні, агучаныя Разумавым, выглядаюць важка і пераканаўча. Гэта былі абсалютна новыя ўражаньні пасьля звыклай савецкай крывадушнай дзейнасьці работнікаў КПБ. == Пачатак затвору чыгункі == Блякада была вельмі простая — прыйшлі і селі на рэйкі. 23 красавіка пракаціліся невялікія вечы на інструмэнтальным заводзе, заводах «Легмаш», «Чырвоны барацьбіт», на заводзе ПАК. Большая частка рабочых пакінула прадпрыемствы і строем пайшла да Галоўную плошчу Воршы. Там Мікалай Разумаў зачытаў патрабаваньні гарадзкога страйкавага камітэту да [[Вярхоўны Савет БССР|Вярхоўнага Савету]] і [[Савет Міністраў БССР|Савету міністраў БССР]]. Акрамя эканамічных патрабаваньняў, гаворка ўжо ішла пра дзяржаўныя патрабавньні: * вывад [[партком]]аў з прадпрыемстваў, * нацыяналізацыю партыйнае ўласнасьці КПБ, * адмену ўсіх ільготаў і прывілеяў партыйна-дзяржаўнай намэнклятуры КПБ, * пра скарачэньне на траціну дзяржаўнага апарату. Людзі на плошчы ў Воршы падтрымалі ўсе патрабаваньні, і адпаведная тэлеграма была адпраўлена ў Менск. Таксама было прынята рашэньне аб вальным саборы мяшчанаў на галоўнае плошчы 24 красавіка 1991 году. Іменна на тым шматтысячным сходзе каля помніка Леніну і прагучаў заклік Мікалая Разумава: «Дык што, пойдзем блякаваць чыгунку?» І людзі пайшлі. Ішлі арганізавана, пехатой па галоўных вуліцах Воршы. Удзельнікі тых падзеяў згадваюць, што настрой быў прыўзьняты, амаль сьвяточны: усе спадзяваліся, што блякада рэек буйнога [[Чыгуначны вузел|чыгуначнага вузла]] не застанецца незаўважанай. Праз Воршу ідуць цягнікі з усіх геаграфічных напрамкаў, і калі іх не прапусьціць, то падзеі будуць ужо не мясцовыя, а займеюць «агульнасаюзны» маштаб... «Аршанскія рабочыя ішлі з аднаго боку, а ў гэты самы час з [[Барань|Барані]], горада-спадарожніка Воршы, выйшла шматтысячная грамада работнікаў заводу «Чырвоны Кастрычнік». Трэба было бачыць, як яны браталіся на вакзале! Людзі адчувалі еднасьць мэтаў, еднасьць памкненьняў. Яны абдымаліся, цалаваліся, плакалі — пераважна, канечне, жанчыны. Іх было вельмі шмат сярод тых, хто блякаваў чыгунку. Блякада была простая: прыйшлі і селі на рэйкі — не прапускалі цягнікі ні ў Воршу, ні з Воршы. На рэйках сядзелі ня толькі ў раёне вакзалу: чыгунка ж у Воршы па ўсім горадзе, цягнікі можна было пусьціць у аб’езд. І каб гэта прадухіліць, людзі таксама выходзілі на рэйкі на станцыях «Ворша-Заходняя» і «Ворша-Ўсходняя», — гаварыў удзельнік страйку Васіль Леўчанкаў, насельнік Барані. Ня ўсе зь іх сталі пасьля грамадзкімі лідэрамі, як, да прыкладу, актывісты незалежных прафсаюзаў Віктар Андрэеў ці Васіль Леўчанкаў, або Ігар Грышанаў, стараста вёскі [[Стаўры]], вядомы ў Аршанскім раёне сваімі ініцыятывамі. Ігар Грышанаў здымаў многа здымкаў падзеяў у Воршы і іх захаваў. Калісьці іх было каля 300, і пасьля завяршэньня страйку ён вырашыў зладзіць фотавыставу пра блякаду чыгункі ў сябе на рабоце, ў аўтапарку. Тады ледзьве не дайшло да звальненьня, бо пану прадпрыемства такі чын дужа не спадабаўся. == Пасьля падзеі, кон удзельнікаў == Ня ўсе зь удзельнікаў сталі пасьля грамадзкімі лідэрамі, як, да прыкладу, актывісты незалежных прафсаюзаў Віктар Андрэеў ці Васіль Леўчанкаў, або Ігар Грышанаў, стараста вёскі [[Стаўры]], вядомы ў Аршанскім раёне сваімі ініцыятывамі. Ігар Грышанаў падабраў шмат здымкаў з асабістага архіву, дзе відаць падзеі ў Воршы. Калісьці іх было каля 300, і пасьля завяршэньня страйку ён вырашыў зладзіць фотавыставу пра блякаду чыгункі ў сябе на працы, у аўтапарку. Тады ледзьве не дайшло да звальненьня, бо дырэктару такая ініцыятыва дужа не спадабалася. У спадара Грышанава з тых часоў засталося шмат знаёмых. Аднак большасьць зь іх катэгарычна адмовіліся здымацца для фільму «[[Ворша 1991]]», баючыся наступстваў ужо ў нашы дні. У красавіку 1991 году, Ігар Грышанаў быў старшынём сходаў і вечаў, трымаў мікрафон падчас выступаў Мікалая Разумава. Пра тое, што сталася з Разумавым пасьля, вядома мала. Толькі тое, што ягонае здароўе ня ў лепшым стане і што ён даўно адышоў ад грамадзкай дзейнасьці. Некалькі разважлівых фразаў з інтэрвію для дакумэнтальнага фільму — гэта ўжо зусім ня тыя гарачыя прамовы, якія запомніліся ягоным сучасьнікам. Мікалай Разумаў быў кіраўніком страйкому, потым прафсаюзным лідэрам, потым заняўся земляробствам, але няўдала. Жыў у нішчымніцы, даходзіла нават да таго, што былыя аднадумцы зьбіралі грошы, каб падтрымаць ягоную сям’ю... Аднак аршанцы памятаюць іншага Разумава, здольнага запаліць асабістай энэргетыкай кожнага слухача і гледача. І можна хоць сёньня спытацца на вуліцы, хто такі Мікалай Разумаў, як пачуеш процьму словаў. Вельмі розных і супрацьлеглых, аднак неабыякавых: ад «мы былі дурні, а ён на нас піярыўся, бо хацеў стаць прэзыдэнтам» і да «ён, каб захацеў, мог бы лёгка перамагчы Лукашэнку, бо людзі б за яго прагаласавалі». Ад «ён нас вадзіў на рэйкі, і мы верылі, што змагаемся за лепшае» і да «гэта ён так разваліў Савецкі Саюз, што спыніліся прадпрыемствы ў Воршы і няма дзе працаваць». Ад «ён вар’ят і жулік» да «гэта быў найпрыгажэйшы мужчына, і ўсе жанчыны за ім беглі навыперадкі». == Падзеі на вакзале == 25 красавіка 1991 году М. Разумаў безупынна выступаў каля вакзалу. На самім вакзале для стачкому выдзелілі пакой. А ў пакоі насупраць сядзелі работнікі КДБ і міліцыі. На прывакзальнай плошчы стаяла гукаўзмацняльная апаратура, пастаянна хтосьці прамаўляў, зачытваліся інфармацыйныя паведамленьні, тэлеграмы, сьпявалі, чыталі вершы. Аднак сытуацыя станавілася ўсё больш крытычнай: пад Воршай стаялі цягнікі. І пасажыры былі не ў захапленьні — гэта калі мякка ахарактарызаваць агульны настрой тых, хто аказаўся закладнікам блякады. Удзельнікі ж чакалі нейкай рэакцыі, але яе не было і не было. Адно што да вакзалу сьцягнулі ўсе міліцэйскія сілы, якія толькі былі ў бліжэйшых рэгіёнах. == Дзеяньні міліцыі == Начальнік гарадзкога аддзелу міліцыі Аляксандар Длугаш у інтэрвію для фільму «Ворша 1991» распавядае: «Мы ўпершыню сутыкнуліся з такой зьявай, як масавыя выступленьні рабочых. І я разумеў, што любое няправільнае дзеяньне з боку работнікаў міліцыі або наяўнасьць якіх-небудзь правакатараў у асяродзьдзі людзей, якія добрасумленна выйшлі, каб прад’явіць свае патрабаваньні, можа скончыцца масавымі беспарадкамі. І потым будуць сур’ёзныя наступствы з аргвысновамі, як для работнікаў міліцыі, так і для іншых людзей. Калі веча скончылася заклікам ісьці блякаваць чыгунку, з боку камуністычнай партыі, гаркому партыі ніхто ня выйшаў да народу. Ніхто не патлумачыў сваю пазыцыю. Так, трохі з-за кута назіралі. Асобныя кіраўнікі гаркому ад мяне патрабавалі прымяніць сілу, патрабавалі разгону рабочых. Я тлумачыў, што падстаў для прымяненьня сілы няма. Спыніліся на тым, што мы будзем працаваць на вакзале і выкарыстаем усе наяўныя сілы і сродкі для таго, каб папярэдзіць блякаваньне чыгункі. 25 красавіка была праведзена расстаноўка сіл і сродкаў. Кіраўнікі МУС і КДБ рэспублікі, як я потым пачытаў, дэкляравалі, што ў Воршу накіравана паўтары тысячы АМАПа. Ні пра які АМАП там, вядома, гаворкі не ішло. Толькі зь Менску прыбыла невялікая група спэцназу, якую я разьмясьціў на чыгуначным вакзале — каб прадухіліць доступ у дыспэтчарскую, што магло б пацягнуць за сабой цяжкія наступствы. Падразьдзяленьне Магілёўскай школы міліцыі і рота патрульна-паставой службы Аршанскага ГАУС не дапускала мітынгоўцаў у будынак вакзалу. Яны, у канчатковым выніку, сваю задачу выканалі. Але людзі, тым ня менш, здолелі выйсьці на заходні бок шляхоў і блякаваць іх, рух цягнікоў спыніўся. Я ўгаворваў, натуральна, каб людзі спынілі блякаваньне. З пасажырскіх цягнікоў сталі выходзіць жанчыны, дзеці плакалі, прасілі разблякаваць дарогу, даць рух цягнікоў. Пасьля абеду прыбыў дэпутат Вярхоўнага Савету Глушкевіч Яўген Міхайлавіч, прыехаў Чаргінец Мікалай Іванавіч — начальнік лінейнага ўпраўленьня міліцыі на транспарце. Таксама выступалі на мітынгу. Зь Менску, зь Міністэрства ўнутраных спраў два разы паступалі каманды прымяніць сілу для разблякаваньня чыгункі, для разгону дэманстрантаў. Але я, параіўшыся з Уладзімерам Навацкім, старшынём гарвыканкому, прыйшоў да высновы, што ў стане, якая склалася на вакзале, ужываць сілу катэгарычна было нельга. Таму што гэта магло пацягнуць за сабой, па-першае, траўмаваньне людзей, якія гронкамі віселі на пешаходных пераходах, на рэйках і гэтак далей. Маглі быць траўмы, маглі быць ахвяры. Па-другое, разгон дэманстрантаў і іх затрыманьне маглі б пацягнуць за сабой акцыі грамадзкага непадпарадкаваньня, прыступ на міліцыю аж да яе штурму. Таму зьдзяйсьняць нейкія такія дзеяньні ў той сытуацыі было катэгарычна нельга». == Абвастрэньне стану на вакзале == Пра тое, наколькі драматычнымі маглі б быць наступствы, згадвае і ўдзельнік блякады Андрэй Шляпнікаў: «Памятаю момант, калі Мікалай Разумаў спытаўся: „Дык што ж рабіць? Нас не заўважаюць, нас абкружыла міліцыя і гэтак далей... Няўжо ж мы хочам крыві?“ І раптам у натоўпе пачалі крычаць „Хочам, хочам крыві!“ Вось тут стала страшна. Бо ў натоўпе сьпела гістэрыя, і як яна магла выбухнуць, невядома». Страйкком прыняў рашэньне накіраваць на перамовы ў Вярхоўны Савет БССР намесьніка старшыні страйкому Юрыя Санько і сакратара страйкому Віктара Андрэева. Спадар Андрэеў згадвае: «Перамовы там ня мелі значнага выніку. І ў Воршы падзеі зайшлі ў тупік. Ні страйкоўцы, ні ўлады ня ведалі, што рабіць далей. У Менск на сваёй машыне нас вёз вядомы бард [[Сяржук Сокалаў-Воюш]]. А назад мы прыехалі на міліцэйскіх машынах зь „мігалкамі“. Ніколі ў жыцьці я так хутка ня езьдзіў! Нас імчалі зь неймавернай скорасьцю, каб страйком, які ўжо прыняў гэтае рашэньне, найхутчэй зьвярнуўся да людзей з прапановай спыніць блякаваньне чыгункі. Бо гэта ж страшныя эканамічныя страты, крымінальная адказнасьць... Але ў гэтым пытаньні адзінства не было. Мікалай Разумаў прапаноўваў стаяць да перамогі. Але ня мог патлумачыць, да якой канкрэтна. Іншыя лічылі, што трэба неяк прыгожа разысьціся — каб людзі не адчувалі сябе пераможанымі або абражанымі. Відавочным было тое, што беларускія ўлады ня могуць самі, без Масквы, задаволіць нейкія эканамічныя, а тым больш палітычныя патрабаваньні. Да ўсяго, людзі стаміліся. Можна было б дачакацца, што страйк згасьне сам сабой. Але вырашылі, што найбольш годны ўчынак — гэта разысьціся арганізавана. Так і зрабілі». == Роспуск народу == Было вырашана сысьці з вакзалу і адзначыць угодкі Чарнобыльскай трагедыі агульнагарадзкім шэсьцем. 26 красавіка 1991 году на галоўнае плошчы сабраліся тысячы людзей. Тут прайшло веча, а пасьля арганізаваная грамада пайшла да Куцеінскага манастыра, на дварэ якога адбыўся малебен. == Вынікі == Людзі разышліся па дамах. Але гэта ня значыць, што гісторыя з блякадай чыгункі скончылася. Была распачата крымінальная справа супраць арганізатараў. Пакуль на прывакзальнай плошчы гучалі заклікі і выступы, а людзі сядзелі на рэйках, міліцэйскія фота- і відэаапэратары ўсё фіксавалі. Гэтыя здымкі дагэтуль захоўваюцца ў сакрэце, а тады актывістаў страйкому выклікалі ў міліцыю, пракуратуру, і там паказвалі зьнятае. == Ганеньні міліцыі БССР == Непрыемнасьці пачаліся і ў паспалітых рабочых. Страйком з гэтай нагоды зрабіў заяву: «Калі пачнуцца ганеньні на людзей за іх удзел у страйку, то мы пакідаем за сабой права зноў праводзіць падрыхтоўчую работу да новага страйку». І ў другой палове траўня на пасяджэньне страйкому прыйшлі прадстаўнікі гарадзкое улады, якія прапанавалі абмеркаваць усе праблемы і далейшыя дзеяньні за «круглым сталом» з прэзыдыюмам гарсавету. Але людзі ўжо пачулі «смак да страйкаў». 22–24 траўня 1991 году страйкавалі грузчыкі камбінату хлебапрадуктаў. Асноўная прычына — дрэнныя ўмовы працы і малыя заробкі. Дырэктар звольніў пяцярых самых дзейных. А яны абвясьцілі галадоўку і пасяліліся ў намёце ля гарвыканкаму. На ноч да іх прыходзілі некаторыя члены гарадзкога страйкому, бо невядомыя людзі ладзілі правакацыі. Урэшце пракурор гораду выдаў прадпісаньне аднавіць на рабоце незаконна звольненых грузчыкаў. Але дырэктар яго ня выканаў. У другое палове ліпеня 1991 году яны вярнуліся на работу рашэньнем [[Суд места Ворша (БССР)|аршанскага суду]]. Расьсьледаваньне па карнае справе супраць правадыроў страйкому, якія арганізавалі блякаваньне чыгункі, ішло некалькі месяцаў. Слуханьне справы было прызначана ў судзе Магілёва. Але магілёўскі суд ня стаў браць на сябе адказнасьць і перадаў справу ў Вярхоўны суд. Ад крымінальнага пакараньня арганізатараў уратавалі толькі далейшыя гістарычныя падзеі, лічыць Віктар Андрэеў: «Я ці ня штодня хадзіў у пракуратуру на допыты. Аж пакуль у жніўні ня скончыў сваё існаваньне СССР — тады і справа аб аршанскім страйку закрылася сама сабой. Страйкомы на прадпрыемствах паступова распадаліся, бо страйком — гэта часовае ўтварэньне. Пратэстная сытуацыя скончылася, і страйкомы пачалі пераўтварацца ў нешта іншае. Найчасьцей — у прафсаюзы. Бывала, „уліваліся“ ў прафсаюзы афіцыйныя — а тыя на той час збольшага займаліся разьмеркаваньнем дэфіцытных тавараў. Некаторая частка страйкомаўцаў стала стваральнай сілай незалежных прафсаюзаў. Я таксама пайшоў у Свабодны прафсаюз беларускі, дзе працаваў да 2004 году». == Пасьля падзеі, кон удзельнікаў == Ня ўсе зь удзельнікаў сталі пасьля грамадзкімі лідэрамі, як, да прыкладу, актывісты незалежных прафсаюзаў Віктар Андрэеў ці Васіль Леўчанкаў, або Ігар Грышанаў, стараста вёскі [[Стаўры]], вядомы ў Аршанскім раёне сваімі ініцыятывамі. Ігар Грышанаў падабраў шмат здымкаў з асабістага архіву, дзе відаць падзеі ў Воршы. Калісьці іх было каля 300, і пасьля завяршэньня страйку ён вырашыў зладзіць фотавыставу пра блякаду чыгункі ў сябе на працы, у аўтапарку. Тады ледзьве не дайшло да звальненьня, бо дырэктару такая ініцыятыва дужа не спадабалася. У спадара Грышанава з тых часоў засталося шмат знаёмых. Аднак большасьць зь іх катэгарычна адмовіліся здымацца для фільму «[[Ворша 1991]]», баючыся наступстваў ужо ў нашы дні. У красавіку 1991 году, Ігар Грышанаў быў старшынём сходаў і вечаў, трымаў мікрафон падчас выступаў Мікалая Разумава. Пра тое, што сталася з Разумавым пасьля, вядома мала. Толькі тое, што ягонае здароўе ня ў лепшым стане і што ён даўно адышоў ад грамадзкай дзейнасьці. Некалькі разважлівых фразаў з інтэрвію для дакумэнтальнага фільму — гэта ўжо зусім ня тыя гарачыя прамовы, якія запомніліся ягоным сучасьнікам. Мікалай Разумаў быў кіраўніком страйкому, потым прафсаюзным лідэрам, потым заняўся земляробствам, але няўдала. Жыў у нішчымніцы, даходзіла нават да таго, што былыя аднадумцы зьбіралі грошы, каб падтрымаць ягоную сям’ю... Аднак аршанцы памятаюць іншага Разумава, здольнага запаліць асабістай энэргетыкай кожнага слухача і гледача. І можна хоць сёньня спытацца на вуліцы, хто такі Мікалай Разумаў, як пачуеш процьму словаў. Вельмі розных і супрацьлеглых, аднак неабыякавых: ад «мы былі дурні, а ён на нас піярыўся, бо хацеў стаць прэзыдэнтам» і да «ён, каб захацеў, мог бы лёгка перамагчы Лукашэнку, бо людзі б за яго прагаласавалі». Ад «ён нас вадзіў на рэйкі, і мы верылі, што змагаемся за лепшае» і да «гэта ён так разваліў Савецкі Саюз, што спыніліся прадпрыемствы ў Воршы і няма дзе працаваць». Ад «ён вар’ят і жулік» да «гэта быў найпрыгажэйшы мужчына, і ўсе жанчыны за ім беглі навыперадкі». == Водгукі ў мяшчанаў Воршы == Віктар Андрэеў расказвае, як некалі яны праводзілі апытаньне: «Ці пайшлі б вы зноў на страйк за свае правы?» І атрымалі адмоўныя адказы. «Людзі аргумэнтавалі такім чынам: „Нас Мікалай ужо вадзіў, і мы нічога не дамагліся!“ Па вялікім рахунку, так. Не дамагліся падвышэньня заробку для ўсіх рабочых у СССР, ды яшчэ частка аршанскіх працаўнікоў трапіла пад рэпрэсіі пасьля страйку. Але ж трэба разумець: ня ў Воршы вырашаліся гэткія пытаньні! Затое людзі ўсё ж атрымалі змагарскі досьвед і адчулі, як гэта — быць свабодным чалавекам, адстойваць сваё!» — кажа Віктар Андрэеў. Ад аршанскіх мяшчанаў старэйшага веку можна пачуць і больш катэгарычныя адказы на пытаньне, ці памятаюць яны блякаду чыгункі і ці лічаць магчымым яе паўтарэньне. «Разумаў разваліў СССР, і ляснула ўся эканоміка, цяпер у нас стаяць заводы і няма дзе працаваць». «Пасьля той блякады людзі расчараваліся ў БНФ, бо „бээнэфаўцы“ падтрымалі страйк, а мы ім паверылі і нічога не дамагліся». «Гэта былі вельмі страшныя дні, калі спынялі цягнікі, бо на вакзале зьбіраўся натоўп, і ў ім былі ўзброеныя зладзюгі з „калашамі“ — Ворша ж „бандыцкі“ горад, на той час тут было тры турмы». «Навошта нам страйкі, калі мы й так добра жывем? Няма вайны, і ладна!» «Хто цяпер пойдзе страйкаваць? Мы ж усе на кантрактах, ледзь што ня так — і застанесься бяз працы. Таму людзі будуць маўчаць і цярпець, што зь імі ні рабі!» «Няма каму блякаваць чыгунку — амаль не засталося рабочае клясы. Заводы стаяць, рабочыя — хто ў Расеі працуе, хто сьпіўся». == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Вонкавыя спасылкі == * [https://www.youtube.com/watch?v=IzQEbm5wUfs дакумэнтальнай стужкі «Ворша 1991»] * [https://web.archive.org/web/20240302154445/https://www.orsha.vitebsk-region.gov.by/be/naviny-rajona/item/26123-lepshyx-rabotnikau-arshanskaga-chygunachnaga-vuzla-uznagarodzili-u-gonar-150-goddzja-chygunachnyx-znosinau-22052 Узнагароды работнікаў Аршанскага чыгуначнага вузла] {{БЧ}} [[Катэгорыя:Ворша]] [[Катэгорыя:Беларуская чыгунка| ]] 5s070yb8mkz4cmg2u4lbhhqfb8lmtqk Шаблён:Ліга 1 чэмпіянату Францыі па футболе/Табліца 10 272280 2699561 2698561 2026-11-08T08:36:35Z DymitrBot 56484 абнаўленьне зьвестак 2699561 wikitext text/x-wiki <noinclude>'''Табліца абнаўляецца аўтаматычна, каб выправіць памылкі, калі ласка, зьвярніцеся да {{У|Dymitr}}.'''</noinclude> <onlyinclude>{{#invoke:Спартовая табліца|main|стыль=ВНП |крыніца = [https://ligue1.com/en/competitions/ligue1mcdonalds?tab=standings Ліга 1] <!--Пачатак аўтаматызацыі.--> |абнаўленьне = 8 лістапада 2026 году</small><!--Месцы камандаў.--> |парадак_камандаў=PSG, PFC, LIL, OL, REN, OM, ASM, NIC, LEN, TFC, BRE, LOR, STR, AUX, ANG, TRO, LMA, LEH <!--Вынікі камандаў.--> |перамогі_PSG=7 | нічыі_PSG=2 |паразы_PSG=1 |мз_PSG=22 |мп_PSG=10 |перамогі_PFC=6 | нічыі_PFC=2 |паразы_PFC=2 |мз_PFC=17 |мп_PFC=10 |перамогі_LIL=5 | нічыі_LIL=3 |паразы_LIL=1 |мз_LIL=12 |мп_LIL=6 |перамогі_OL=5 | нічыі_OL=2 |паразы_OL=2 |мз_OL=15 |мп_OL=7 |перамогі_REN=5 | нічыі_REN=1 |паразы_REN=3 |мз_REN=20 |мп_REN=19 |перамогі_OM=5 | нічыі_OM=0 |паразы_OM=4 |мз_OM=20 |мп_OM=13 |перамогі_ASM=4 | нічыі_ASM=3 |паразы_ASM=2 |мз_ASM=12 |мп_ASM=10 |перамогі_NIC=4 | нічыі_NIC=2 |паразы_NIC=3 |мз_NIC=13 |мп_NIC=12 |перамогі_LEN=4 | нічыі_LEN=1 |паразы_LEN=4 |мз_LEN=16 |мп_LEN=13 |перамогі_TFC=3 | нічыі_TFC=4 |паразы_TFC=3 |мз_TFC=15 |мп_TFC=14 |перамогі_BRE=3 | нічыі_BRE=3 |паразы_BRE=3 |мз_BRE=16 |мп_BRE=12 |перамогі_LOR=3 | нічыі_LOR=3 |паразы_LOR=3 |мз_LOR=7 |мп_LOR=8 |перамогі_STR=3 | нічыі_STR=1 |паразы_STR=6 |мз_STR=18 |мп_STR=22 |перамогі_AUX=3 | нічыі_AUX=1 |паразы_AUX=6 |мз_AUX=13 |мп_AUX=24 |перамогі_ANG=2 | нічыі_ANG=2 |паразы_ANG=5 |мз_ANG=9 |мп_ANG=17 |перамогі_TRO=2 | нічыі_TRO=2 |паразы_TRO=6 |мз_TRO=7 |мп_TRO=17 |перамогі_LMA=1 | нічыі_LMA=4 |паразы_LMA=4 |мз_LMA=11 |мп_LMA=18 |перамогі_LEH=0 | нічыі_LEH=2 |паразы_LEH=7 |мз_LEH=9 |мп_LEH=20 <!--Канец аўтаматызацыі.--> <!--Вызначэньне камандаў (спасылкі ў табліцы)--> |назва_ANG = [[Анжэ (футбольны клюб)|Анжэ]] |назва_AUX = [[Асэр (футбольны клюб)|Асэр]] |назва_BRE = [[Брэст (футбольны клюб)|Брэст]] |назва_LEH = [[Гаўр (футбольны клюб)|Гаўр]] |назва_LMA = [[Лё-Ман (футбольны клюб)|Лё-Ман]] |назва_LEN = [[Лянс (футбольны клюб)|Лянс]] |назва_LIL = [[Ліль (футбольны клюб)|Ліль]] |назва_LOR = [[Ляр’ен (футбольны клюб)|Ляр’ен]] |назва_OL = [[Алімпік Ліён]] |назва_OM = [[Алімпік Марсэль]] |назва_ASM = [[Манака (футбольны клюб)|Манака]] |назва_NIC = [[Ніцца (футбольны клюб)|Ніцца]] |назва_PFC = [[Парыж (футбольны клюб)|Парыж]] |назва_PSG = [[Пары Сэн-Жэрмэн Парыж|Пары Сэн-Жэрмэн]] |назва_REN = [[Рэн (футбольны клюб)|Рэн]] |назва_STR = [[Страсбург (футбольны клюб)|Страсбург]] |назва_TFC = [[Тулюза (футбольны клюб)|Тулюза]] |назва_TRO = [[Труа (футбольны клюб)|Труа]] <!--Кваліфікацыі камандаў.--> |вынік1=CLLS|вынік2=CLLS|вынік3=CLLS|вынік4=CL3Q |вынік5=ELLS|вынік6=ECLPO |вынік16=RPO |вынік17=REL |вынік18=REL <!--Налады і правілы табліцы--> |ліміт_паказу=5 |правілы_клясыфікацыі=1) Пункты; 2) Розьніца мячоў; 3) Пункты ў гульнях паміж сабою; 4) Розьніца мячоў у гульнях паміж сабою; 5) Забітыя мячы ў гульнях паміж сабою; 6) Гасьцявыя забітыя мячы ў гульнях паміж сабою; 7) Забітыя мячы; 8) Гасьцявыя забітыя мячы; 9) Пункты сумленнай гульні. <!--Вызначэньне слупка кваліфікацыі і паніжэньня--> |загаловак_слупка_вынікаў=QR |колер_CLLS=green1|тэкст_CLLS=[[Ліга чэмпіёнаў УЭФА 2027—2028 гадоў#Лігавы этап|Лігавы этап Лігі чэмпіёнаў]] |колер_CL3Q=green2|тэкст_CL3Q=[[Ліга чэмпіёнаў УЭФА 2027—2028 гадоў#Трэці кваліфікацыйны раўнд|Трэці кваліфікацыйны раўнд Лігі чэмпіёнаў]] |колер_ELLS=blue1 |тэкст_ELLS=[[Ліга Эўропы УЭФА 2027—2028 гадоў#Лігавы этап|Лігавы этап Лігі Эўропы]] |колер_ECLPO=yellow1 |тэкст_ECLPO=[[Ліга канфэрэнцыяў УЭФА 2027—2028 гадоў#Кваліфікацыйны раўнд плэй-оф|Раўнд плэй-оф Лігі канфэрэнцыяў]] |колер_RPO=red2 |тэкст_RPO=Пераходныя матчы |колер_REL=red1 |тэкст_REL=Паніжэньне ў Лігу 2 }}</onlyinclude> d0kzu9z19tdq9vjrnf46xbzs1t7sej6 Шаблён:Ля Ліга чэмпіянату Гішпаніі па футболе/Табліца 10 272281 2699562 2698562 2026-11-08T08:36:36Z DymitrBot 56484 абнаўленьне зьвестак 2699562 wikitext text/x-wiki <noinclude>'''Табліца абнаўляецца аўтаматычна, каб выправіць памылкі, калі ласка, зьвярніцеся да {{У|Dymitr}}.'''</noinclude> <onlyinclude>{{#invoke:Спартовая табліца|main|стыль=ВНП |крыніца = [https://www.laliga.com/en-GB/laliga-easports/standing Ля Ліга] <!--Пачатак аўтаматызацыі.--> |абнаўленьне = 7 лістапада 2026 году</small><!--Месцы камандаў.--> |парадак_камандаў=BAR, RMA, ATM, BET, RSO, SEV, ATH, DEP, RAC, ALA, VIL, CEL, ESP, RAY, GET, OSA, ELC, LEV, VAL, MAL <!--Вынікі камандаў.--> |перамогі_BAR=10 | нічыі_BAR=0 |паразы_BAR=1 |мз_BAR=46 |мп_BAR=12 |перамогі_RMA=10 | нічыі_RMA=0 |паразы_RMA=2 |мз_RMA=31 |мп_RMA=10 |перамогі_ATM=9 | нічыі_ATM=1 |паразы_ATM=1 |мз_ATM=22 |мп_ATM=8 |перамогі_BET=7 | нічыі_BET=2 |паразы_BET=2 |мз_BET=18 |мп_BET=15 |перамогі_RSO=6 | нічыі_RSO=1 |паразы_RSO=4 |мз_RSO=20 |мп_RSO=20 |перамогі_SEV=5 | нічыі_SEV=3 |паразы_SEV=4 |мз_SEV=17 |мп_SEV=19 |перамогі_ATH=4 | нічыі_ATH=4 |паразы_ATH=3 |мз_ATH=15 |мп_ATH=11 |перамогі_DEP=3 | нічыі_DEP=6 |паразы_DEP=3 |мз_DEP=15 |мп_DEP=14 |перамогі_RAC=4 | нічыі_RAC=2 |паразы_RAC=6 |мз_RAC=17 |мп_RAC=30 |перамогі_ALA=3 | нічыі_ALA=4 |паразы_ALA=5 |мз_ALA=15 |мп_ALA=17 |перамогі_VIL=3 | нічыі_VIL=3 |паразы_VIL=5 |мз_VIL=15 |мп_VIL=15 |перамогі_CEL=2 | нічыі_CEL=6 |паразы_CEL=3 |мз_CEL=10 |мп_CEL=10 |перамогі_ESP=3 | нічыі_ESP=3 |паразы_ESP=6 |мз_ESP=13 |мп_ESP=14 |перамогі_RAY=3 | нічыі_RAY=3 |паразы_RAY=4 |мз_RAY=15 |мп_RAY=20 |перамогі_GET=3 | нічыі_GET=3 |паразы_GET=5 |мз_GET=8 |мп_GET=16 |перамогі_OSA=3 | нічыі_OSA=3 |паразы_OSA=6 |мз_OSA=12 |мп_OSA=23 |перамогі_ELC=2 | нічыі_ELC=4 |паразы_ELC=5 |мз_ELC=14 |мп_ELC=18 |перамогі_LEV=2 | нічыі_LEV=4 |паразы_LEV=5 |мз_LEV=16 |мп_LEV=21 |перамогі_VAL=2 | нічыі_VAL=3 |паразы_VAL=7 |мз_VAL=8 |мп_VAL=20 |перамогі_MAL=0 | нічыі_MAL=5 |паразы_MAL=7 |мз_MAL=9 |мп_MAL=23 <!--Канец аўтаматызацыі.--> <!--Вызначэньне камандаў (спасылкі ў табліцы)--> |назва_ALA=[[Дэпартыва Алявэс Віторыя|Алявэс]] |назва_ATH=[[Атлетык Більбао]] |назва_ATM=[[Атлетыка Мадрыд]] |назва_BAR=[[Барсэлёна (футбольны клюб)|Барсэлёна]] |назва_BET=[[Рэал Бэтыс Сэвільля|Бэтыс]] |назва_CEL=[[Сэльта Віга|Сэльта]] |назва_DEP=[[Дэпартыва Ля-Каруньня]] |назва_ELC=[[Эльчэ (футбольны клюб)|Эльчэ]] |назва_ESP=[[Эспанёл Барсэлёна|Эспанёл]] |назва_GET=[[Хэтафэ (футбольны клюб)|Хэтафэ]] |назва_LEV=[[Левантэ Валенсія|Левантэ]] |назва_MAL=[[Маляга (футбольны клюб)|Маляга]] |назва_OSA=[[Асасуна Памплёна|Асасуна]] |назва_RAC=[[Расінг Сантандэр]] |назва_RAY=[[Раё Вальекана Мадрыд|Раё Вальекана]] |назва_RMA=[[Рэал Мадрыд]] |назва_RSO=[[Рэал Сасьедад Сан-Сэбастыян|Рэал Сасьедад]] |назва_SEV=[[Сэвільля (футбольны клюб)|Сэвільля]] |назва_VAL=[[Валенсія (футбольны клюб)|Валенсія]] |назва_VIL=[[Вільярэал (футбольны клюб)|Вільярэал]] <!--Кваліфікацыі камандаў.--> |вынік1=CLLS |вынік2=CLLS |вынік3=CLLS |вынік4=CLLS |вынік5=ELLS |вынік6=ECLPO |вынік18=REL |вынік19=REL |вынік20=REL <!--Налады і правілы табліцы--> |ліміт_паказу=5 |правілы_клясыфікацыі=1) Пункты; 2) Пункты ў гульнях паміж сабою; 3) Розьніца мячоў у гульнях паміж сабою; 4) Розьніца мячоў; 5) Забітыя мячы; 6) Пункты сумленнай гульні. <!--Вызначэньне слупка кваліфікацыі і паніжэньня--> |загаловак_слупка_вынікаў=QR |колер_CLLS=green1|тэкст_CLLS=[[Ліга чэмпіёнаў УЭФА 2027—2028 гадоў#Лігавы этап|Лігавы этап Лігі чэмпіёнаў]] |колер_ELLS=blue1 |тэкст_ELLS=[[Ліга Эўропы УЭФА 2027—2028 гадоў#Лігавы этап|Лігавы этап Лігі Эўропы]] |колер_ECLPO=yellow1 |тэкст_ECLPO=[[Ліга канфэрэнцыяў УЭФА 2027—2028 гадоў#Кваліфікацыйны раўнд плэй-оф|Раўнд плэй-оф Лігі канфэрэнцыяў]] |колер_REL=red1 |тэкст_REL=Паніжэньне ў Сэгунду }}</onlyinclude> 0maoavmpbiig8unyuxxxaihm2nhravj Шаблён:Бундэсьліга чэмпіянату Нямеччыны па футболе/Табліца 10 272282 2699563 2698354 2026-11-08T08:36:37Z DymitrBot 56484 абнаўленьне зьвестак 2699563 wikitext text/x-wiki <noinclude>'''Табліца абнаўляецца аўтаматычна, каб выправіць памылкі, калі ласка, зьвярніцеся да {{У|Dymitr}}.'''</noinclude> <onlyinclude>{{#invoke:Спартовая табліца|main|стыль=ВНП |крыніца = [https://www.bundesliga.com/en/bundesliga/table/2026-2027 Бундэсьліга] <!--Пачатак аўтаматызацыі.--> |абнаўленьне = 8 лістапада 2026 году</small><!--Месцы камандаў.--> |парадак_камандаў=MUN, DOR, LEI, FRE, BRE, LEV, ELV, STU, FRA, HAM, MAI, PAD, AUG, HOF, KÖL, UNB, SCH, MÖN <!--Вынікі камандаў.--> |перамогі_MUN=6 | нічыі_MUN=3 |паразы_MUN=0 |мз_MUN=29 |мп_MUN=9 |перамогі_DOR=6 | нічыі_DOR=3 |паразы_DOR=0 |мз_DOR=16 |мп_DOR=7 |перамогі_LEI=6 | нічыі_LEI=0 |паразы_LEI=3 |мз_LEI=27 |мп_LEI=13 |перамогі_FRE=5 | нічыі_FRE=1 |паразы_FRE=2 |мз_FRE=18 |мп_FRE=10 |перамогі_BRE=4 | нічыі_BRE=3 |паразы_BRE=2 |мз_BRE=17 |мп_BRE=15 |перамогі_LEV=4 | нічыі_LEV=1 |паразы_LEV=3 |мз_LEV=18 |мп_LEV=16 |перамогі_ELV=4 | нічыі_ELV=1 |паразы_ELV=4 |мз_ELV=17 |мп_ELV=18 |перамогі_STU=4 | нічыі_STU=0 |паразы_STU=5 |мз_STU=15 |мп_STU=15 |перамогі_FRA=3 | нічыі_FRA=3 |паразы_FRA=3 |мз_FRA=15 |мп_FRA=20 |перамогі_HAM=4 | нічыі_HAM=0 |паразы_HAM=5 |мз_HAM=10 |мп_HAM=20 |перамогі_MAI=3 | нічыі_MAI=1 |паразы_MAI=5 |мз_MAI=18 |мп_MAI=19 |перамогі_PAD=2 | нічыі_PAD=4 |паразы_PAD=3 |мз_PAD=8 |мп_PAD=11 |перамогі_AUG=2 | нічыі_AUG=3 |паразы_AUG=4 |мз_AUG=20 |мп_AUG=20 |перамогі_HOF=3 | нічыі_HOF=0 |паразы_HOF=5 |мз_HOF=14 |мп_HOF=16 |перамогі_KÖL=2 | нічыі_KÖL=3 |паразы_KÖL=3 |мз_KÖL=9 |мп_KÖL=12 |перамогі_UNB=1 | нічыі_UNB=4 |паразы_UNB=3 |мз_UNB=7 |мп_UNB=19 |перамогі_SCH=1 | нічыі_SCH=3 |паразы_SCH=4 |мз_SCH=4 |мп_SCH=9 |перамогі_MÖN=1 | нічыі_MÖN=1 |паразы_MÖN=7 |мз_MÖN=12 |мп_MÖN=25 <!--Канец аўтаматызацыі.--> <!--Вызначэньне камандаў (спасылкі ў табліцы)--> |назва_AUG=[[Аўгсбург (футбольны клюб)|Аўгсбург]] |назва_UNB=[[Уніён Бэрлін]] |назва_BRE=[[Вэрдэр Брэмэн]] |назва_DOR=[[Барусія Дортмунд]] |назва_ELV=[[Эльфэрсбэрг (футбольны клюб)|Эльфэрсбэрг]] |назва_FRA=[[Айнтрахт Франкфурт]] |назва_FRE=[[Фрайбург (футбольны клюб)|Фрайбург]] |назва_HAM=[[Гамбург (футбольны клюб)|Гамбург]] |назва_HOF=[[Гофэнгайм (футбольны клюб)|Гофэнгайм]] |назва_KÖL=[[Кёльн (футбольны клюб)|Кёльн]] |назва_LEI=[[РБ Ляйпцыг (футбольны клюб)|РБ Ляйпцыг]] |назва_LEV=[[Баер Левэркузэн]] |назва_MAI=[[Майнц (футбольны клюб)|Майнц]] |назва_MÖN=[[Барусія Мёнхэнглядбах]] |назва_MUN=[[Баварыя Мюнхэн]] |назва_PAD=[[Падэрборн-07 (футбольны клюб)|Падэрборн-07]] |назва_SCH=[[Шальке-04 Гельзэнкірхэн]] |назва_STU=[[Штутгарт (футбольны клюб)|Штутгарт]] <!--Кваліфікацыі камандаў.--> |вынік1=CLLS|вынік2=CLLS|вынік3=CLLS|вынік4=CLLS |вынік5=ELLS|вынік6=ECLPO |вынік16=RPO |вынік17=REL |вынік18=REL <!--Налады і правілы табліцы--> |ліміт_паказу=5 |правілы_клясыфікацыі=1) Пункты; 2) Розьніца мячоў; 3) Забітыя мячы; 4) Вынікі ў гульнях паміж сабою; 5) Гасьцявыя забітыя мячы ў гульнях паміж сабою; 6) Гасьцявыя забітыя мячы; 7) Дадатковыя матчы. <!--Вызначэньне слупка кваліфікацыі і паніжэньня--> |загаловак_слупка_вынікаў=QR |колер_CLLS=green1|тэкст_CLLS=[[Ліга чэмпіёнаў УЭФА 2027—2028 гадоў#Лігавы этап|Лігавы этап Лігі чэмпіёнаў]] |колер_ELLS=blue1 |тэкст_ELLS=[[Ліга Эўропы УЭФА 2027—2028 гадоў#Лігавы этап|Лігавы этап Лігі Эўропы]] |колер_ECLPO=yellow1 |тэкст_ECLPO=[[Ліга канфэрэнцыяў УЭФА 2027—2028 гадоў#Кваліфікацыйны раўнд плэй-оф|Раўнд плэй-оф Лігі канфэрэнцыяў]] |колер_RPO=red2 |тэкст_RPO=Пераходныя матчы |колер_REL=red1 |тэкст_REL=Паніжэньне ў Бундэсьлігу 2 }}</onlyinclude> deu6phxclxcdn60urif1itdc40raqof Шаблён:Сэрыя А чэмпіянату Італіі па футболе/Табліца 10 272283 2699564 2698563 2026-11-08T08:36:37Z DymitrBot 56484 абнаўленьне зьвестак 2699564 wikitext text/x-wiki <noinclude>'''Табліца абнаўляецца аўтаматычна, каб выправіць памылкі, калі ласка, зьвярніцеся да {{У|Dymitr}}.'''</noinclude> <onlyinclude>{{#invoke:Спартовая табліца|main|стыль=ВНП |крыніца = [https://www.legaseriea.it/en/serie-a/classifica Сэрыя А] <!--Пачатак аўтаматызацыі.--> |абнаўленьне = 8 лістапада 2026 году</small><!--Месцы камандаў.--> |парадак_камандаў=LAZ, ROM, INT, COM, MIL, FRO, JUV, BOL, CAG, NAP, TOR, GEN, ATA, LEC, FIO, PAR, SAS, MON, VEN, UDI <!--Вынікі камандаў.--> |перамогі_LAZ=9 | нічыі_LAZ=1 |паразы_LAZ=0 |мз_LAZ=24 |мп_LAZ=8 |перамогі_ROM=8 | нічыі_ROM=3 |паразы_ROM=0 |мз_ROM=31 |мп_ROM=10 |перамогі_INT=8 | нічыі_INT=1 |паразы_INT=1 |мз_INT=26 |мп_INT=13 |перамогі_COM=7 | нічыі_COM=2 |паразы_COM=1 |мз_COM=18 |мп_COM=8 |перамогі_MIL=6 | нічыі_MIL=3 |паразы_MIL=1 |мз_MIL=21 |мп_MIL=12 |перамогі_FRO=6 | нічыі_FRO=2 |паразы_FRO=3 |мз_FRO=24 |мп_FRO=15 |перамогі_JUV=5 | нічыі_JUV=2 |паразы_JUV=3 |мз_JUV=13 |мп_JUV=10 |перамогі_BOL=5 | нічыі_BOL=2 |паразы_BOL=4 |мз_BOL=16 |мп_BOL=14 |перамогі_CAG=5 | нічыі_CAG=1 |паразы_CAG=5 |мз_CAG=10 |мп_CAG=15 |перамогі_NAP=4 | нічыі_NAP=2 |паразы_NAP=4 |мз_NAP=17 |мп_NAP=13 |перамогі_TOR=4 | нічыі_TOR=2 |паразы_TOR=5 |мз_TOR=15 |мп_TOR=17 |перамогі_GEN=4 | нічыі_GEN=1 |паразы_GEN=5 |мз_GEN=10 |мп_GEN=14 |перамогі_ATA=3 | нічыі_ATA=2 |паразы_ATA=5 |мз_ATA=16 |мп_ATA=20 |перамогі_LEC=3 | нічыі_LEC=1 |паразы_LEC=7 |мз_LEC=12 |мп_LEC=22 |перамогі_FIO=2 | нічыі_FIO=2 |паразы_FIO=6 |мз_FIO=15 |мп_FIO=23 |перамогі_PAR=2 | нічыі_PAR=2 |паразы_PAR=7 |мз_PAR=9 |мп_PAR=17 |перамогі_SAS=2 | нічыі_SAS=2 |паразы_SAS=7 |мз_SAS=16 |мп_SAS=29 |перамогі_MON=2 | нічыі_MON=1 |паразы_MON=7 |мз_MON=17 |мп_MON=24 |перамогі_VEN=2 | нічыі_VEN=0 |паразы_VEN=9 |мз_VEN=8 |мп_VEN=21 |перамогі_UDI=1 | нічыі_UDI=2 |паразы_UDI=8 |мз_UDI=12 |мп_UDI=25 <!--Канец аўтаматызацыі.--> <!--Вызначэньне камандаў (спасылкі ў табліцы)--> |назва_ATA=[[Аталянта Бэргама|Аталянта]] |назва_BOL=[[Балёньня (футбольны клюб)|Балёньня]] |назва_CAG=[[Кальяры (футбольны клюб)|Кальяры]] |назва_COM=[[Кома (футбольны клюб)|Кома]] |назва_FIO=[[Фіярэнтына Флярэнцыя|Фіярэнтына]] |назва_FRO=[[Фразынонэ (футбольны клюб)|Фразынонэ]] |назва_GEN=[[Джэноа Генуя|Джэноа]] |назва_INT=[[Інтэрнацыянале Мілян|Інтэрнацыянале]] |назва_JUV=[[Ювэнтус Турын|Ювэнтус]] |назва_LAZ=[[Ляцыё Рым|Ляцыё]] |назва_LEC=[[Леччэ (футбольны клюб)|Леччэ]] |назва_MIL=[[Мілян (футбольны клюб)|Мілян]] |назва_MON=[[Монца (футбольны клюб)|Монца]] |назва_NAP=[[Напалі Нэапаль|Напалі]] |назва_PAR=[[Парма (футбольны клюб)|Парма]] |назва_ROM=[[Рома Рым|Рома]] |назва_SAS=[[Сасуолё (футбольны клюб)|Сасуолё]] |назва_TOR=[[Тарына Турын|Тарына]] |назва_UDI=[[Удынэзэ Удынэ|Удынэзэ]] |назва_VEN=[[Вэнэцыя (футбольны клюб)|Вэнэцыя]] <!--Кваліфікацыі камандаў.--> |вынік1=CLLS|вынік2=CLLS|вынік3=CLLS|вынік4=CLLS |вынік5=ELLS|вынік6=ECLPO |вынік18=REL |вынік19=REL |вынік20=REL <!--Налады і правілы табліцы--> |ліміт_паказу=5 |правілы_клясыфікацыі=1) Пункты; 2) Дадатковы матч для вызначэньня чэмпіёна і камандаў на паніжэньне; 3) Пункты ў гульнях паміж сабою; 4) Розьніца мячоў у гульнях паміж сабою; 5) Розьніца мячоў; 6) Забітыя мячы; 7) Лёсаваньне. <!--Вызначэньне слупка кваліфікацыі і паніжэньня--> |загаловак_слупка_вынікаў=QR |колер_CLLS=green1|тэкст_CLLS=[[Ліга чэмпіёнаў УЭФА 2027—2028 гадоў#Лігавы этап|Лігавы этап Лігі чэмпіёнаў]] |колер_ELLS=blue1 |тэкст_ELLS=[[Ліга Эўропы УЭФА 2027—2028 гадоў#Лігавы этап|Лігавы этап Лігі Эўропы]] |колер_ECLPO=yellow1 |тэкст_ECLPO=[[Ліга канфэрэнцыяў УЭФА 2027—2028 гадоў#Раўнд плэй-оф|Раўнд плэй-оф Лігі канфэрэнцыяў]] |колер_REL=red1 |тэкст_REL=Паніжэньне ў Сэрыю Б }}</onlyinclude> tm8ymkvwyemdjc8s88rc7mi12mcil9t Шаблён:Эрэдывізія чэмпіянату Нідэрляндаў па футболе/Табліца 10 272284 2699565 2698356 2026-11-08T08:36:38Z DymitrBot 56484 абнаўленьне зьвестак 2699565 wikitext text/x-wiki <noinclude>'''Табліца абнаўляецца аўтаматычна, каб выправіць памылкі, калі ласка, зьвярніцеся да {{У|Dymitr}}.'''</noinclude> <onlyinclude>{{#invoke:Спартовая табліца|main|стыль=ВНП |крыніца = [https://eredivisie.eu/competition/table/ Эрэдывізія] <!--Пачатак аўтаматызацыі.--> |абнаўленьне = 7 лістапада 2026 году</small><!--Месцы камандаў.--> |парадак_камандаў=FEY, AJA, PSV, TWE, AZ, FOR, HEE, GAE, GRO, CAM, UTR, SPA, PEC, NEC, EXC, TEL, ADO, WIL <!--Вынікі камандаў.--> |перамогі_FEY=7 | нічыі_FEY=4 |паразы_FEY=0 |мз_FEY=33 |мп_FEY=12 |перамогі_AJA=7 | нічыі_AJA=3 |паразы_AJA=1 |мз_AJA=30 |мп_AJA=13 |перамогі_PSV=7 | нічыі_PSV=2 |паразы_PSV=2 |мз_PSV=35 |мп_PSV=13 |перамогі_TWE=7 | нічыі_TWE=2 |паразы_TWE=2 |мз_TWE=28 |мп_TWE=10 |перамогі_AZ=6 | нічыі_AZ=2 |паразы_AZ=3 |мз_AZ=20 |мп_AZ=13 |перамогі_FOR=5 | нічыі_FOR=5 |паразы_FOR=2 |мз_FOR=20 |мп_FOR=20 |перамогі_HEE=5 | нічыі_HEE=3 |паразы_HEE=3 |мз_HEE=19 |мп_HEE=13 |перамогі_GAE=4 | нічыі_GAE=5 |паразы_GAE=3 |мз_GAE=24 |мп_GAE=27 |перамогі_GRO=4 | нічыі_GRO=3 |паразы_GRO=4 |мз_GRO=26 |мп_GRO=24 |перамогі_CAM=4 | нічыі_CAM=3 |паразы_CAM=4 |мз_CAM=23 |мп_CAM=22 |перамогі_UTR=3 | нічыі_UTR=3 |паразы_UTR=5 |мз_UTR=19 |мп_UTR=31 |перамогі_SPA=3 | нічыі_SPA=3 |паразы_SPA=6 |мз_SPA=21 |мп_SPA=29 |перамогі_PEC=3 | нічыі_PEC=3 |паразы_PEC=6 |мз_PEC=13 |мп_PEC=24 |перамогі_NEC=2 | нічыі_NEC=5 |паразы_NEC=4 |мз_NEC=17 |мп_NEC=19 |перамогі_EXC=3 | нічыі_EXC=2 |паразы_EXC=7 |мз_EXC=16 |мп_EXC=29 |перамогі_TEL=2 | нічыі_TEL=4 |паразы_TEL=6 |мз_TEL=18 |мп_TEL=25 |перамогі_ADO=2 | нічыі_ADO=3 |паразы_ADO=7 |мз_ADO=16 |мп_ADO=25 |перамогі_WIL=0 | нічыі_WIL=3 |паразы_WIL=9 |мз_WIL=11 |мп_WIL=40 <!--Канец аўтаматызацыі.--> <!--Вызначэньне камандаў (спасылкі ў табліцы)--> |назва_ADO=[[АДО Дэн Гааг]] |назва_AJA=[[Аякс Амстэрдам|Аякс]] |назва_AZ =[[АЗ Алькмаар|АЗ]] |назва_CAM=[[Камбюўр Леэўвардэн|Камбюўр]] |назва_EXC=[[Эксэльсіёр Ратэрдам|Эксэльсіёр]] |назва_FEY=[[Фэеноорд Ратэрдам|Фэеноорд]] |назва_FOR=[[Фартуна Сытард|Фартуна]] |назва_GAE=[[Гоў Эгэд Іглз Дэвэнтэр|Гоў Эгэд Іглз]] |назва_GRO=[[Гронінген (футбольны клюб)|Гронінген]] |назва_HEE=[[Гээрэнвээн (футбольны клюб)|Гээрэнвээн]] |назва_NEC=[[НЭК Нэймэген|НЭК]] |назва_PEC=[[Зволе (футбольны клюб)|Зволе]] |назва_PSV=[[ПСВ Эйндговэн]] |назва_SPA=[[Спарта Ратэрдам|Спарта]] |назва_TEL=[[Тэльстар Эймёйдэн|Тэльстар]] |назва_TWE=[[Твэнтэ Энсхэдэ|Твэнтэ]] |назва_UTR=[[Утрэхт (футбольны клюб)|Утрэхт]] |назва_WIL=[[Вілем II Тыльбург|Вілем II]] <!--Кваліфікацыі камандаў.--> |вынік1=CLLS|вынік2=CL3Q|вынік3=EL2Q |вынік4=EUPO|вынік5=EUPO|вынік6=EUPO|вынік7=EUPO |вынік16=RPO |вынік17=REL |вынік18=REL <!--Настройкі і правілы табліцы--> |ліміт_паказу=5 |правілы_клясыфікацыі=1) Пункты; 2) Розьніца мячоў; 3) Забітыя мячы; 4) Пункты ў гульнях паміж сабою; 5) Розьніца мячоў у гульнях паміж сабою; 6) Гасьцявыя забітыя мячы ў гульнях паміж сабою; 7) Дадатковыя матчы для вызначэньня чэмпіёна, клюбаў на выбываньне або ўдзельнікаў эўракубкаў, інакш жэрабя; 8) Пэнальці (толькі пасьля дадатковых матчаў). <!--Вызначэньне слупка кваліфікацыі і паніжэньня--> |загаловак_слупка_вынікаў=QR |колер_CLLS=green1|тэкст_CLLS=[[Ліга чэмпіёнаў УЭФА 2027—2028 гадоў#Лігавы этап|Лігавы этап Лігі чэмпіёнаў]] |колер_CL3Q=green2|тэкст_CL3Q=[[Ліга чэмпіёнаў УЭФА 2027—2028 гадоў#Трэці кваліфікацыйны раўнд|Трэці кваліфікацыйны раўнд Лігі чэмпіёнаў]] |колер_ELLS=blue1 |тэкст_ELLS=[[Ліга Эўропы УЭФА 2027—2028 гадоў#Лігавы этап|Лігавы этап Лігі Эўропы]] |колер_EL2Q=blue2 |тэкст_EL2Q=[[Ліга Эўропы УЭФА 2027—2028 гадоў#Другі кваліфікацыйны раўнд|Другі кваліфікацыйны раўнд Лігі Эўропы]] |колер_EUPO=yellow1 |тэкст_EUPO=Плэй-оф за эўракубкі |колер_RPO=red2 |тэкст_RPO=Плэй-оф за Эрэдывізію |колер_REL=red1 |тэкст_REL=Паніжэньне ў Ээрстэ дывізію }}</onlyinclude> c1ao2jlk7ohw4fpa7vmq4qsavwsdk6x Шаблён:Ліга 1 чэмпіянату Францыі па футболе/ВынікіГульняў 10 272285 2699576 2698567 2026-11-08T08:37:47Z DymitrBot 56484 абнаўленьне зьвестак 2699576 wikitext text/x-wiki <noinclude>'''Табліца абнаўляецца аўтаматычна, каб выправіць памылкі, калі ласка, зьвярніцеся да {{У|Dymitr}}.'''</noinclude> {{#invoke:Спартовыя вынікі|main |крыніца = [https://ligue1.com/en/competitions/ligue1mcdonalds?tab=results Ліга 1] |стыль_матчаў = футбол |парадак_камандаў= OL,OM,ANG,AUX,BRE,HAC,LMA,LIL,LEN,LOR,ASM,NIC,PSG,PFC,REN,STR,TRO,TFC |скарачэньне_ANG = [[Анжэ (футбольны клюб)|Анж]] |скарачэньне_AUX = [[Асэр (футбольны клюб)|Асэ]] |скарачэньне_BRE = [[Брэст (футбольны клюб)|Брэ]] |скарачэньне_HAC = [[Гаўр (футбольны клюб)|Гаў]] |скарачэньне_LMA = [[Лё-Ман (футбольны клюб)|ЛёМ]] |скарачэньне_LEN = [[Лянс (футбольны клюб)|Лян]] |скарачэньне_LIL = [[Ліль (футбольны клюб)|Ліл]] |скарачэньне_LOR = [[Ляр’ен (футбольны клюб)|Ляр]] |скарачэньне_OL = [[Алімпік Ліён|АЛі]] |скарачэньне_OM = [[Алімпік Марсэль|АМа]] |скарачэньне_ASM = [[Манака (футбольны клюб)|Мнк]] |скарачэньне_NIC = [[Ніцца (футбольны клюб)|Ніц]] |скарачэньне_PFC = [[Парыж (футбольны клюб)|Прж]] |скарачэньне_PSG = [[Пары Сэн-Жэрмэн Парыж|ПCЖ]] |скарачэньне_REN = [[Рэн (футбольны клюб)|Рэн]] |скарачэньне_STR = [[Страсбург (футбольны клюб)|Стр]] |скарачэньне_TFC = [[Тулюза (футбольны клюб)|Тул]] |скарачэньне_TRO = [[Труа (футбольны клюб)|Тру]] |назва_ANG = [[Анжэ (футбольны клюб)|Анжэ]] |назва_AUX = [[Асэр (футбольны клюб)|Асэр]] |назва_BRE = [[Брэст (футбольны клюб)|Брэст]] |назва_HAC = [[Гаўр (футбольны клюб)|Гаўр]] |назва_LMA = [[Лё-Ман (футбольны клюб)|Лё-Ман]] |назва_LEN = [[Лянс (футбольны клюб)|Лянс]] |назва_LIL = [[Ліль (футбольны клюб)|Ліль]] |назва_LOR = [[Ляр’ен (футбольны клюб)|Ляр’ен]] |назва_OL = [[Алімпік Ліён]] |назва_OM = [[Алімпік Марсэль]] |назва_ASM = [[Манака (футбольны клюб)|Манака]] |назва_NIC = [[Ніцца (футбольны клюб)|Ніцца]] |назва_PFC = [[Парыж (футбольны клюб)|Парыж]] |назва_PSG = [[Пары Сэн-Жэрмэн Парыж|Пары Сэн-Жэрмэн]] |назва_REN = [[Рэн (футбольны клюб)|Рэн]] |назва_STR = [[Страсбург (футбольны клюб)|Страсбург]] |назва_TFC = [[Тулюза (футбольны клюб)|Тулюза]] |назва_TRO = [[Труа (футбольны клюб)|Труа]] <!--Пачатак аўтаматызацыі.--> |абнаўленьне = 7 лістапада 2026 |матч_ANG_ASM= |матч_ANG_AUX= |матч_ANG_BRE= |матч_ANG_LEH= |матч_ANG_LEN= |матч_ANG_LIL=0:2 |матч_ANG_LMA= |матч_ANG_LOR=0:0 |матч_ANG_NIC= |матч_ANG_OL= |матч_ANG_OM=2:5 |матч_ANG_PFC= |матч_ANG_PSG= |матч_ANG_REN=1:2 |матч_ANG_STR= |матч_ANG_TFC= |матч_ANG_TRO=2:0 |матч_ASM_ANG= |матч_ASM_AUX= |матч_ASM_BRE= |матч_ASM_LEH= |матч_ASM_LEN=2:1 |матч_ASM_LIL=1:1 |матч_ASM_LMA= |матч_ASM_LOR= |матч_ASM_NIC= |матч_ASM_OL= |матч_ASM_OM=2:0 |матч_ASM_PFC= |матч_ASM_PSG= |матч_ASM_REN= |матч_ASM_STR= |матч_ASM_TFC=2:2 |матч_ASM_TRO= |матч_AUX_ANG=1:3 |матч_AUX_ASM= |матч_AUX_BRE=2:1 |матч_AUX_LEH= |матч_AUX_LEN= |матч_AUX_LIL= |матч_AUX_LMA=1:1 |матч_AUX_LOR= |матч_AUX_NIC=1:0 |матч_AUX_OL= |матч_AUX_OM= |матч_AUX_PFC=0:1 |матч_AUX_PSG= |матч_AUX_REN= |матч_AUX_STR= |матч_AUX_TFC= |матч_AUX_TRO= |матч_BRE_ANG=5:1 |матч_BRE_ASM= |матч_BRE_AUX= |матч_BRE_LEH= |матч_BRE_LEN= |матч_BRE_LIL= |матч_BRE_LMA= |матч_BRE_LOR= |матч_BRE_NIC=1:2 |матч_BRE_OL= |матч_BRE_OM= |матч_BRE_PFC= |матч_BRE_PSG=0:1 |матч_BRE_REN= |матч_BRE_STR= |матч_BRE_TFC=2:2 |матч_BRE_TRO= |матч_LEH_ANG=0:0 |матч_LEH_ASM=0:1 |матч_LEH_AUX=1:3 |матч_LEH_BRE=1:2 |матч_LEH_LEN= |матч_LEH_LIL= |матч_LEH_LMA= |матч_LEH_LOR= |матч_LEH_NIC= |матч_LEH_OL= |матч_LEH_OM= |матч_LEH_PFC= |матч_LEH_PSG=1:5 |матч_LEH_REN= |матч_LEH_STR= |матч_LEH_TFC= |матч_LEH_TRO= |матч_LEN_ANG= |матч_LEN_ASM= |матч_LEN_AUX=5:2 |матч_LEN_BRE= |матч_LEN_LEH= |матч_LEN_LIL= |матч_LEN_LMA= |матч_LEN_LOR=0:1 |матч_LEN_NIC= |матч_LEN_OL=2:1 |матч_LEN_OM= |матч_LEN_PFC=2:1 |матч_LEN_PSG= |матч_LEN_REN= |матч_LEN_STR= |матч_LEN_TFC= |матч_LEN_TRO= |матч_LIL_ANG= |матч_LIL_ASM= |матч_LIL_AUX= |матч_LIL_BRE=1:1 |матч_LIL_LEH=1:0 |матч_LIL_LEN=1:0 |матч_LIL_LMA= |матч_LIL_LOR= |матч_LIL_NIC= |матч_LIL_OL= |матч_LIL_OM= |матч_LIL_PFC= |матч_LIL_PSG=2:2 |матч_LIL_REN= |матч_LIL_STR= |матч_LIL_TFC= |матч_LIL_TRO=2:0 |матч_LMA_ANG= |матч_LMA_ASM= |матч_LMA_AUX= |матч_LMA_BRE=2:2 |матч_LMA_LEH= |матч_LMA_LEN=2:2 |матч_LMA_LIL= |матч_LMA_LOR=2:1 |матч_LMA_NIC= |матч_LMA_OL= |матч_LMA_OM= |матч_LMA_PFC= |матч_LMA_PSG= |матч_LMA_REN= |матч_LMA_STR= |матч_LMA_TFC=0:3 |матч_LMA_TRO= |матч_LOR_ANG= |матч_LOR_ASM=1:0 |матч_LOR_AUX= |матч_LOR_BRE=0:2 |матч_LOR_LEH= |матч_LOR_LEN= |матч_LOR_LIL= |матч_LOR_LMA= |матч_LOR_NIC= |матч_LOR_OL= |матч_LOR_OM= |матч_LOR_PFC=1:0 |матч_LOR_PSG= |матч_LOR_REN= |матч_LOR_STR= |матч_LOR_TFC=2:2 |матч_LOR_TRO=1:2 |матч_NIC_ANG= |матч_NIC_ASM= |матч_NIC_AUX= |матч_NIC_BRE= |матч_NIC_LEH= |матч_NIC_LEN= |матч_NIC_LIL=2:1 |матч_NIC_LMA=1:1 |матч_NIC_LOR=0:0 |матч_NIC_OL= |матч_NIC_OM= |матч_NIC_PFC= |матч_NIC_PSG= |матч_NIC_REN=5:2 |матч_NIC_STR=2:1 |матч_NIC_TFC= |матч_NIC_TRO= |матч_OL_ANG=2:0 |матч_OL_ASM= |матч_OL_AUX=3:1 |матч_OL_BRE= |матч_OL_LEH=1:1 |матч_OL_LEN= |матч_OL_LIL= |матч_OL_LMA= |матч_OL_LOR= |матч_OL_NIC=2:1 |матч_OL_OM= |матч_OL_PFC= |матч_OL_PSG= |матч_OL_REN=4:0 |матч_OL_STR= |матч_OL_TFC= |матч_OL_TRO= |матч_OM_ANG= |матч_OM_ASM= |матч_OM_AUX= |матч_OM_BRE= |матч_OM_LEH=4:3 |матч_OM_LEN= |матч_OM_LIL= |матч_OM_LMA= |матч_OM_LOR= |матч_OM_NIC= |матч_OM_OL= |матч_OM_PFC=2:3 |матч_OM_PSG=1:2 |матч_OM_REN= |матч_OM_STR=4:0 |матч_OM_TFC=2:0 |матч_OM_TRO= |матч_PFC_ANG= |матч_PFC_ASM=3:1 |матч_PFC_AUX= |матч_PFC_BRE= |матч_PFC_LEH= |матч_PFC_LEN= |матч_PFC_LIL= |матч_PFC_LMA= |матч_PFC_LOR= |матч_PFC_NIC=3:0 |матч_PFC_OL=0:0 |матч_PFC_OM= |матч_PFC_PSG= |матч_PFC_REN=4:3 |матч_PFC_STR=2:1 |матч_PFC_TFC= |матч_PFC_TRO= |матч_PSG_ANG= |матч_PSG_ASM=1:2 |матч_PSG_AUX= |матч_PSG_BRE= |матч_PSG_LEH= |матч_PSG_LEN= |матч_PSG_LIL= |матч_PSG_LMA=3:1 |матч_PSG_LOR= |матч_PSG_NIC= |матч_PSG_OL=2:0 |матч_PSG_OM= |матч_PSG_PFC= |матч_PSG_REN= |матч_PSG_STR= |матч_PSG_TFC= |матч_PSG_TRO=1:0 |матч_REN_ANG= |матч_REN_ASM= |матч_REN_AUX=4:1 |матч_REN_BRE= |матч_REN_LEH= |матч_REN_LEN= |матч_REN_LIL= |матч_REN_LMA=3:2 |матч_REN_LOR= |матч_REN_NIC= |матч_REN_OL= |матч_REN_OM=1:0 |матч_REN_PFC= |матч_REN_PSG=2:2 |матч_REN_STR=3:0 |матч_REN_TFC= |матч_REN_TRO= |матч_STR_ANG= |матч_STR_ASM=1:1 |матч_STR_AUX=5:1 |матч_STR_BRE= |матч_STR_LEH= |матч_STR_LEN=2:1 |матч_STR_LIL= |матч_STR_LMA= |матч_STR_LOR= |матч_STR_NIC= |матч_STR_OL= |матч_STR_OM= |матч_STR_PFC= |матч_STR_PSG=1:3 |матч_STR_REN= |матч_STR_TFC= |матч_STR_TRO= |матч_TFC_ANG= |матч_TFC_ASM= |матч_TFC_AUX= |матч_TFC_BRE= |матч_TFC_LEH=3:2 |матч_TFC_LEN= |матч_TFC_LIL=0:1 |матч_TFC_LMA= |матч_TFC_LOR= |матч_TFC_NIC= |матч_TFC_OL=0:2 |матч_TFC_OM= |матч_TFC_PFC= |матч_TFC_PSG= |матч_TFC_REN= |матч_TFC_STR=3:1 |матч_TFC_TRO=0:0 |матч_TRO_ANG= |матч_TRO_ASM= |матч_TRO_AUX= |матч_TRO_BRE= |матч_TRO_LEH= |матч_TRO_LEN=1:3 |матч_TRO_LIL= |матч_TRO_LMA=2:0 |матч_TRO_LOR= |матч_TRO_NIC= |матч_TRO_OL= |матч_TRO_OM=0:2 |матч_TRO_PFC=0:0 |матч_TRO_PSG= |матч_TRO_REN= |матч_TRO_STR=2:6 |матч_TRO_TFC= <!--Канец аўтаматызацыі.--> }} py16ysy586onlk5m7a6t68i40ze3v1a Шаблён:Ля Ліга чэмпіянату Гішпаніі па футболе/ВынікіГульняў 10 272286 2699577 2698568 2026-11-08T08:37:48Z DymitrBot 56484 абнаўленьне зьвестак 2699577 wikitext text/x-wiki <noinclude>'''Табліца абнаўляецца аўтаматычна, каб выправіць памылкі, калі ласка, зьвярніцеся да {{У|Dymitr}}.'''</noinclude> {{#invoke:Спартовыя вынікі|main |крыніца = [https://www.laliga.com/en-ES/laliga-easports/results Ля Ліга] |стыль_матчаў = футбол |парадак_камандаў= ALA,OSA,ATH,ATM,BAR,BET,VAL,VIL,DEP,LEV,MAL,RAY,RAC,RMA,RSO,SEV,CEL,GET,ELC,ESP |скарачэньне_ALA=[[Дэпартыва Алявэс Віторыя|Аля]] |скарачэньне_ATH=[[Атлетык Більбао|АтБ]] |скарачэньне_ATM=[[Атлетыка Мадрыд|АтМ]] |скарачэньне_BAR=[[Барсэлёна (футбольны клюб)|Бар]] |скарачэньне_BET=[[Рэал Бэтыс Сэвільля|Бэт]] |скарачэньне_CEL=[[Сэльта Віга|Сэл]] |скарачэньне_DEP=[[Дэпартыва Ля-Каруньня|Дэп]] |скарачэньне_ELC=[[Эльчэ (футбольны клюб)|Эль]] |скарачэньне_ESP=[[Эспанёл Барсэлёна|Эсп]] |скарачэньне_GET=[[Хэтафэ (футбольны клюб)|Хэт]] |скарачэньне_LEV=[[Левантэ Валенсія|Лев]] |скарачэньне_MAL=[[Маляга (футбольны клюб)|Мал]] |скарачэньне_OSA=[[Асасуна Памплёна|Аса]] |скарачэньне_RAC=[[Расінг Сантандэр|Рас]] |скарачэньне_RAY=[[Раё Вальекана Мадрыд|Раё]] |скарачэньне_RMA=[[Рэал Мадрыд|РМд]] |скарачэньне_RSO=[[Рэал Сасьедад Сан-Сэбастыян|РС]] |скарачэньне_SEV=[[Сэвільля (футбольны клюб)|Сэв]] |скарачэньне_VAL=[[Валенсія (футбольны клюб)|Вал]] |скарачэньне_VIL=[[Вільярэал (футбольны клюб)|Віл]] |назва_ALA=[[Дэпартыва Алявэс Віторыя|Алявэс]] |назва_ATH=[[Атлетык Більбао]] |назва_ATM=[[Атлетыка Мадрыд]] |назва_BAR=[[Барсэлёна (футбольны клюб)|Барсэлёна]] |назва_BET=[[Рэал Бэтыс Сэвільля|Бэтыс]] |назва_CEL=[[Сэльта Віга|Сэльта]] |назва_DEP=[[Дэпартыва Ля-Каруньня|Дэпартыва]] |назва_ELC=[[Эльчэ (футбольны клюб)|Эльчэ]] |назва_ESP=[[Эспанёл Барсэлёна|Эспанёл]] |назва_GET=[[Хэтафэ (футбольны клюб)|Хэтафэ]] |назва_LEV=[[Левантэ Валенсія|Левантэ]] |назва_MAL=[[Маляга (футбольны клюб)|Маляга]] |назва_OSA=[[Асасуна Памплёна|Асасуна]] |назва_RAC=[[Расінг Сантандэр]] |назва_RAY=[[Раё Вальекана Мадрыд|Раё Вальекана]] |назва_RMA=[[Рэал Мадрыд]] |назва_RSO=[[Рэал Сасьедад Сан-Сэбастыян|Рэал Сасьедад]] |назва_SEV=[[Сэвільля (футбольны клюб)|Сэвільля]] |назва_VAL=[[Валенсія (футбольны клюб)|Валенсія]] |назва_VIL=[[Вільярэал (футбольны клюб)|Вільярэал]] <!--Пачатак аўтаматызацыі.--> |абнаўленьне = 7 лістапада 2026 |матч_ALA_ATH= |матч_ALA_ATM=1:2 |матч_ALA_BAR= |матч_ALA_BET= |матч_ALA_CEL= |матч_ALA_DEP= |матч_ALA_ELC= |матч_ALA_ESP= |матч_ALA_GET=3:0 |матч_ALA_LEV= |матч_ALA_MAL=1:1 |матч_ALA_OSA=5:2 |матч_ALA_RAC= |матч_ALA_RAY= |матч_ALA_RMA= |матч_ALA_RSO= |матч_ALA_SEV= |матч_ALA_VAL=0:1 |матч_ALA_VIL=1:0 |матч_ATH_ALA=0:0 |матч_ATH_ATM=3:0 |матч_ATH_BAR= |матч_ATH_BET= |матч_ATH_CEL= |матч_ATH_DEP= |матч_ATH_ELC=1:1 |матч_ATH_ESP= |матч_ATH_GET=4:0 |матч_ATH_LEV= |матч_ATH_MAL= |матч_ATH_OSA= |матч_ATH_RAC= |матч_ATH_RAY= |матч_ATH_RMA= |матч_ATH_RSO=2:1 |матч_ATH_SEV=1:3 |матч_ATH_VAL= |матч_ATH_VIL= |матч_ATM_ALA= |матч_ATM_ATH= |матч_ATM_BAR= |матч_ATM_BET= |матч_ATM_CEL= |матч_ATM_DEP=1:0 |матч_ATM_ELC= |матч_ATM_ESP= |матч_ATM_GET= |матч_ATM_LEV= |матч_ATM_MAL=2:0 |матч_ATM_OSA=4:0 |матч_ATM_RAC= |матч_ATM_RAY= |матч_ATM_RMA=2:1 |матч_ATM_RSO= |матч_ATM_SEV= |матч_ATM_VAL= |матч_ATM_VIL=2:2 |матч_BAR_ALA=6:1 |матч_BAR_ATH=2:0 |матч_BAR_ATM= |матч_BAR_BET= |матч_BAR_CEL= |матч_BAR_DEP= |матч_BAR_ELC= |матч_BAR_ESP= |матч_BAR_GET=3:0 |матч_BAR_LEV= |матч_BAR_MAL= |матч_BAR_OSA= |матч_BAR_RAC=7:2 |матч_BAR_RAY=5:2 |матч_BAR_RMA=1:2 |матч_BAR_RSO= |матч_BAR_SEV= |матч_BAR_VAL= |матч_BAR_VIL= |матч_BET_ALA= |матч_BET_ATH= |матч_BET_ATM= |матч_BET_BAR=2:5 |матч_BET_CEL= |матч_BET_DEP= |матч_BET_ELC= |матч_BET_ESP= |матч_BET_GET=1:0 |матч_BET_LEV= |матч_BET_MAL=2:1 |матч_BET_OSA=5:2 |матч_BET_RAC= |матч_BET_RAY= |матч_BET_RMA=1:0 |матч_BET_RSO=1:0 |матч_BET_SEV= |матч_BET_VAL= |матч_BET_VIL= |матч_CEL_ALA=2:1 |матч_CEL_ATH=0:2 |матч_CEL_ATM= |матч_CEL_BAR= |матч_CEL_BET=0:0 |матч_CEL_DEP= |матч_CEL_ELC= |матч_CEL_ESP= |матч_CEL_GET= |матч_CEL_LEV= |матч_CEL_MAL=1:1 |матч_CEL_OSA=1:2 |матч_CEL_RAC=5:0 |матч_CEL_RAY= |матч_CEL_RMA= |матч_CEL_RSO= |матч_CEL_SEV= |матч_CEL_VAL= |матч_CEL_VIL= |матч_DEP_ALA= |матч_DEP_ATH= |матч_DEP_ATM= |матч_DEP_BAR= |матч_DEP_BET=1:1 |матч_DEP_CEL= |матч_DEP_ELC=1:1 |матч_DEP_ESP= |матч_DEP_GET= |матч_DEP_LEV=1:1 |матч_DEP_MAL= |матч_DEP_OSA=2:1 |матч_DEP_RAC= |матч_DEP_RAY= |матч_DEP_RMA= |матч_DEP_RSO= |матч_DEP_SEV=0:1 |матч_DEP_VAL=3:1 |матч_DEP_VIL= |матч_ELC_ALA= |матч_ELC_ATH= |матч_ELC_ATM= |матч_ELC_BAR=0:5 |матч_ELC_BET= |матч_ELC_CEL=0:0 |матч_ELC_DEP= |матч_ELC_ESP= |матч_ELC_GET= |матч_ELC_LEV= |матч_ELC_MAL= |матч_ELC_OSA= |матч_ELC_RAC= |матч_ELC_RAY= |матч_ELC_RMA=2:3 |матч_ELC_RSO=2:3 |матч_ELC_SEV= |матч_ELC_VAL=0:1 |матч_ELC_VIL= |матч_ESP_ALA= |матч_ESP_ATH= |матч_ESP_ATM=0:1 |матч_ESP_BAR= |матч_ESP_BET= |матч_ESP_CEL= |матч_ESP_DEP=0:0 |матч_ESP_ELC=1:3 |матч_ESP_GET= |матч_ESP_LEV=3:0 |матч_ESP_MAL= |матч_ESP_OSA= |матч_ESP_RAC= |матч_ESP_RAY= |матч_ESP_RMA=1:2 |матч_ESP_RSO= |матч_ESP_SEV=1:1 |матч_ESP_VAL= |матч_ESP_VIL= |матч_GET_ALA= |матч_GET_ATH= |матч_GET_ATM= |матч_GET_BAR= |матч_GET_BET= |матч_GET_CEL=1:1 |матч_GET_DEP=1:1 |матч_GET_ELC= |матч_GET_ESP= |матч_GET_LEV= |матч_GET_MAL=1:0 |матч_GET_OSA= |матч_GET_RAC=1:0 |матч_GET_RAY=1:1 |матч_GET_RMA= |матч_GET_RSO= |матч_GET_SEV=3:1 |матч_GET_VAL= |матч_GET_VIL= |матч_LEV_ALA= |матч_LEV_ATH=3:1 |матч_LEV_ATM=0:2 |матч_LEV_BAR=2:4 |матч_LEV_BET=5:2 |матч_LEV_CEL= |матч_LEV_DEP= |матч_LEV_ELC= |матч_LEV_ESP= |матч_LEV_GET= |матч_LEV_MAL= |матч_LEV_OSA= |матч_LEV_RAC= |матч_LEV_RAY= |матч_LEV_RMA= |матч_LEV_RSO= |матч_LEV_SEV=3:3 |матч_LEV_VAL= |матч_LEV_VIL= |матч_MAL_ALA= |матч_MAL_ATH= |матч_MAL_ATM= |матч_MAL_BAR= |матч_MAL_BET= |матч_MAL_CEL= |матч_MAL_DEP=1:1 |матч_MAL_ELC= |матч_MAL_ESP=1:1 |матч_MAL_GET= |матч_MAL_LEV=0:0 |матч_MAL_OSA= |матч_MAL_RAC=1:2 |матч_MAL_RAY= |матч_MAL_RMA= |матч_MAL_RSO=2:5 |матч_MAL_SEV= |матч_MAL_VAL= |матч_MAL_VIL=1:3 |матч_OSA_ALA= |матч_OSA_ATH=1:1 |матч_OSA_ATM= |матч_OSA_BAR= |матч_OSA_BET= |матч_OSA_CEL= |матч_OSA_DEP= |матч_OSA_ELC= |матч_OSA_ESP=0:2 |матч_OSA_GET=1:0 |матч_OSA_LEV=0:0 |матч_OSA_MAL= |матч_OSA_RAC=2:0 |матч_OSA_RAY=1:1 |матч_OSA_RMA= |матч_OSA_RSO= |матч_OSA_SEV= |матч_OSA_VAL= |матч_OSA_VIL= |матч_RAC_ALA=2:1 |матч_RAC_ATH= |матч_RAC_ATM= |матч_RAC_BAR= |матч_RAC_BET= |матч_RAC_CEL= |матч_RAC_DEP= |матч_RAC_ELC=3:2 |матч_RAC_ESP=2:1 |матч_RAC_GET= |матч_RAC_LEV= |матч_RAC_MAL= |матч_RAC_OSA= |матч_RAC_RAY= |матч_RAC_RMA=0:3 |матч_RAC_RSO= |матч_RAC_SEV= |матч_RAC_VAL=2:2 |матч_RAC_VIL=2:2 |матч_RAY_ALA=1:1 |матч_RAY_ATH=0:0 |матч_RAY_ATM= |матч_RAY_BAR= |матч_RAY_BET= |матч_RAY_CEL=3:0 |матч_RAY_DEP= |матч_RAY_ELC=0:3 |матч_RAY_ESP=2:1 |матч_RAY_GET= |матч_RAY_LEV= |матч_RAY_MAL= |матч_RAY_OSA= |матч_RAY_RAC=3:2 |матч_RAY_RMA= |матч_RAY_RSO= |матч_RAY_SEV= |матч_RAY_VAL= |матч_RAY_VIL= |матч_RMA_ALA= |матч_RMA_ATH= |матч_RMA_ATM= |матч_RMA_BAR= |матч_RMA_BET= |матч_RMA_CEL= |матч_RMA_DEP= |матч_RMA_ELC= |матч_RMA_ESP= |матч_RMA_GET= |матч_RMA_LEV= |матч_RMA_MAL=4:0 |матч_RMA_OSA= |матч_RMA_RAC= |матч_RMA_RAY=4:1 |матч_RMA_RSO=4:1 |матч_RMA_SEV=4:1 |матч_RMA_VAL= |матч_RMA_VIL=1:0 |матч_RSO_ALA= |матч_RSO_ATH= |матч_RSO_ATM=0:3 |матч_RSO_BAR= |матч_RSO_BET= |матч_RSO_CEL=0:0 |матч_RSO_DEP=3:2 |матч_RSO_ELC= |матч_RSO_ESP=2:1 |матч_RSO_GET= |матч_RSO_LEV=2:1 |матч_RSO_MAL= |матч_RSO_OSA= |матч_RSO_RAC= |матч_RSO_RAY= |матч_RSO_RMA= |матч_RSO_SEV= |матч_RSO_VAL= |матч_RSO_VIL= |матч_SEV_ALA=0:0 |матч_SEV_ATH= |матч_SEV_ATM=1:3 |матч_SEV_BAR=1:3 |матч_SEV_BET= |матч_SEV_CEL= |матч_SEV_DEP= |матч_SEV_ELC= |матч_SEV_ESP= |матч_SEV_GET= |матч_SEV_LEV= |матч_SEV_MAL= |матч_SEV_OSA=2:0 |матч_SEV_RAC= |матч_SEV_RAY=2:1 |матч_SEV_RMA= |матч_SEV_RSO= |матч_SEV_VAL=1:0 |матч_SEV_VIL= |матч_VAL_ALA= |матч_VAL_ATH=0:0 |матч_VAL_ATM= |матч_VAL_BAR=0:5 |матч_VAL_BET=0:1 |матч_VAL_CEL=0:0 |матч_VAL_DEP= |матч_VAL_ELC= |матч_VAL_ESP= |матч_VAL_GET= |матч_VAL_LEV= |матч_VAL_MAL= |матч_VAL_OSA= |матч_VAL_RAC= |матч_VAL_RAY= |матч_VAL_RMA=0:3 |матч_VAL_RSO=2:3 |матч_VAL_SEV= |матч_VAL_VIL=1:2 |матч_VIL_ALA= |матч_VIL_ATH= |матч_VIL_ATM= |матч_VIL_BAR= |матч_VIL_BET=1:2 |матч_VIL_CEL= |матч_VIL_DEP=2:3 |матч_VIL_ELC=0:0 |матч_VIL_ESP=0:1 |матч_VIL_GET= |матч_VIL_LEV=3:1 |матч_VIL_MAL= |матч_VIL_OSA= |матч_VIL_RAC= |матч_VIL_RAY= |матч_VIL_RMA= |матч_VIL_RSO= |матч_VIL_SEV= |матч_VIL_VAL= <!--Канец аўтаматызацыі.--> }} qz23k99r11pix7lyf543fv4i4jr657f Шаблён:Бундэсьліга чэмпіянату Нямеччыны па футболе/ВынікіГульняў 10 272287 2699578 2698367 2026-11-08T08:37:49Z DymitrBot 56484 абнаўленьне зьвестак 2699578 wikitext text/x-wiki <noinclude>'''Табліца абнаўляецца аўтаматычна, каб выправіць памылкі, калі ласка, зьвярніцеся да {{У|Dymitr}}.'''</noinclude> {{#invoke:Спартовыя вынікі|main |крыніца = [https://www.bundesliga.com/en/bundesliga/matchday/2026-2027 Бундэсьліга] |стыль_матчаў = футбол |парадак_камандаў= FRA, AUG, MUN, LEV, DOR, MÖN, BRE, HAM, HOF, KÖL, MAI, PAD, LEI, UNB, FRE, SCH, STU, ELV |скарачэньне_AUG=[[Аўгсбург (футбольны клюб)|Аўг]] |скарачэньне_UNB=[[Уніён Бэрлін|Уні]] |скарачэньне_BRE=[[Вэрдэр Брэмэн|Вэр]] |скарачэньне_DOR=[[Барусія Дортмунд|БД]] |скарачэньне_ELV=[[Эльфэрсбэрг (футбольны клюб)|Эль]] |скарачэньне_FRA=[[Айнтрахт Франкфурт|Айн]] |скарачэньне_FRE=[[Фрайбург (футбольны клюб)|Фра]] |скарачэньне_HAM=[[Гамбург (футбольны клюб)|Гам]] |скарачэньне_HOF=[[Гофэнгайм (футбольны клюб)|Гоф]] |скарачэньне_KÖL=[[Кёльн (футбольны клюб)|Кёл]] |скарачэньне_LEI=[[РБ Ляйпцыг (футбольны клюб)|РБ]] |скарачэньне_LEV=[[Баер Левэркузэн|Бае]] |скарачэньне_MAI=[[Майнц (футбольны клюб)|Май]] |скарачэньне_MÖN=[[Барусія Мёнхэнглядбах|БМ]] |скарачэньне_MUN=[[Баварыя Мюнхэн|Бав]] |скарачэньне_PAD=[[Падэрборн-07 (футбольны клюб)|Пад]] |скарачэньне_SCH=[[Шальке-04 Гельзэнкірхэн|Шал]] |скарачэньне_STU=[[Штутгарт (футбольны клюб)|Шту]] |назва_AUG=[[Аўгсбург (футбольны клюб)|Аўгсбург]] |назва_UNB=[[Уніён Бэрлін]] |назва_BRE=[[Вэрдэр Брэмэн]] |назва_DOR=[[Барусія Дортмунд]] |назва_ELV=[[Эльфэрсбэрг (футбольны клюб)|Эльфэрсбэрг]] |назва_FRA=[[Айнтрахт Франкфурт]] |назва_FRE=[[Фрайбург (футбольны клюб)|Фрайбург]] |назва_HAM=[[Гамбург (футбольны клюб)|Гамбург]] |назва_HOF=[[Гофэнгайм (футбольны клюб)|Гофэнгайм]] |назва_KÖL=[[Кёльн (футбольны клюб)|Кёльн]] |назва_LEI=[[РБ Ляйпцыг (футбольны клюб)|РБ Ляйпцыг]] |назва_LEV=[[Баер Левэркузэн]] |назва_MAI=[[Майнц (футбольны клюб)|Майнц]] |назва_MÖN=[[Барусія Мёнхэнглядбах]] |назва_MUN=[[Баварыя Мюнхэн]] |назва_PAD=[[Падэрборн-07 (футбольны клюб)|Падэрборн-07]] |назва_SCH=[[Шальке-04 Гельзэнкірхэн]] |назва_STU=[[Штутгарт (футбольны клюб)|Штутгарт]] <!--Пачатак аўтаматызацыі.--> |абнаўленьне = 7 лістапада 2026 |матч_AUG_BRE= |матч_AUG_DOR= |матч_AUG_ELV= |матч_AUG_FRA= |матч_AUG_FRE=1:2 |матч_AUG_HAM= |матч_AUG_HOF= |матч_AUG_KÖL= |матч_AUG_LEI= |матч_AUG_LEV=2:2 |матч_AUG_MAI= |матч_AUG_MÖN= |матч_AUG_MUN=2:2 |матч_AUG_PAD= |матч_AUG_SCH=3:0 |матч_AUG_STU= |матч_AUG_UNB=1:1 |матч_BRE_AUG=3:2 |матч_BRE_DOR= |матч_BRE_ELV= |матч_BRE_FRA= |матч_BRE_FRE= |матч_BRE_HAM= |матч_BRE_HOF=2:0 |матч_BRE_KÖL= |матч_BRE_LEI=3:1 |матч_BRE_LEV= |матч_BRE_MAI= |матч_BRE_MÖN= |матч_BRE_MUN= |матч_BRE_PAD=2:2 |матч_BRE_SCH= |матч_BRE_STU= |матч_BRE_UNB= |матч_DOR_AUG= |матч_DOR_BRE=2:2 |матч_DOR_ELV=2:1 |матч_DOR_FRA=1:0 |матч_DOR_FRE= |матч_DOR_HAM=2:0 |матч_DOR_HOF= |матч_DOR_KÖL= |матч_DOR_LEI= |матч_DOR_LEV= |матч_DOR_MAI= |матч_DOR_MÖN= |матч_DOR_MUN= |матч_DOR_PAD=3:0 |матч_DOR_SCH= |матч_DOR_STU= |матч_DOR_UNB= |матч_ELV_AUG=4:3 |матч_ELV_BRE= |матч_ELV_DOR= |матч_ELV_FRA= |матч_ELV_FRE= |матч_ELV_HAM= |матч_ELV_HOF= |матч_ELV_KÖL= |матч_ELV_LEI= |матч_ELV_LEV=3:2 |матч_ELV_MAI=4:1 |матч_ELV_MÖN= |матч_ELV_MUN=1:2 |матч_ELV_PAD= |матч_ELV_SCH= |матч_ELV_STU= |матч_ELV_UNB= |матч_FRA_AUG=1:4 |матч_FRA_BRE= |матч_FRA_DOR= |матч_FRA_ELV= |матч_FRA_FRE=2:2 |матч_FRA_HAM=3:1 |матч_FRA_HOF= |матч_FRA_KÖL=1:0 |матч_FRA_LEI= |матч_FRA_LEV= |матч_FRA_MAI= |матч_FRA_MÖN= |матч_FRA_MUN= |матч_FRA_PAD= |матч_FRA_SCH= |матч_FRA_STU= |матч_FRA_UNB= |матч_FRE_AUG= |матч_FRE_BRE=4:1 |матч_FRE_DOR= |матч_FRE_ELV= |матч_FRE_FRA= |матч_FRE_HAM= |матч_FRE_HOF= |матч_FRE_KÖL= |матч_FRE_LEI= |матч_FRE_LEV= |матч_FRE_MAI= |матч_FRE_MÖN=5:0 |матч_FRE_MUN=1:3 |матч_FRE_PAD= |матч_FRE_SCH=2:1 |матч_FRE_STU= |матч_FRE_UNB= |матч_HAM_AUG= |матч_HAM_BRE= |матч_HAM_DOR= |матч_HAM_ELV= |матч_HAM_FRA= |матч_HAM_FRE= |матч_HAM_HOF= |матч_HAM_KÖL=2:1 |матч_HAM_LEI= |матч_HAM_LEV= |матч_HAM_MAI=0:5 |матч_HAM_MÖN=3:1 |матч_HAM_MUN= |матч_HAM_PAD= |матч_HAM_SCH= |матч_HAM_STU=1:0 |матч_HAM_UNB= |матч_HOF_AUG= |матч_HOF_BRE= |матч_HOF_DOR=2:3 |матч_HOF_ELV= |матч_HOF_FRA= |матч_HOF_FRE= |матч_HOF_HAM=2:3 |матч_HOF_KÖL= |матч_HOF_LEI= |матч_HOF_LEV=3:0 |матч_HOF_MAI= |матч_HOF_MÖN= |матч_HOF_MUN= |матч_HOF_PAD= |матч_HOF_SCH= |матч_HOF_STU=2:1 |матч_HOF_UNB= |матч_KÖL_AUG= |матч_KÖL_BRE=1:1 |матч_KÖL_DOR= |матч_KÖL_ELV= |матч_KÖL_FRA= |матч_KÖL_FRE= |матч_KÖL_HAM= |матч_KÖL_HOF=3:2 |матч_KÖL_LEI= |матч_KÖL_LEV= |матч_KÖL_MAI= |матч_KÖL_MÖN=2:1 |матч_KÖL_MUN= |матч_KÖL_PAD= |матч_KÖL_SCH=0:0 |матч_KÖL_STU= |матч_KÖL_UNB= |матч_LEI_AUG=5:2 |матч_LEI_BRE= |матч_LEI_DOR= |матч_LEI_ELV=4:0 |матч_LEI_FRA=6:0 |матч_LEI_FRE= |матч_LEI_HAM=5:0 |матч_LEI_HOF= |матч_LEI_KÖL= |матч_LEI_LEV= |матч_LEI_MAI= |матч_LEI_MÖN=3:0 |матч_LEI_MUN= |матч_LEI_PAD= |матч_LEI_SCH= |матч_LEI_STU= |матч_LEI_UNB= |матч_LEV_AUG= |матч_LEV_BRE= |матч_LEV_DOR= |матч_LEV_ELV= |матч_LEV_FRA= |матч_LEV_FRE=2:1 |матч_LEV_HAM= |матч_LEV_HOF= |матч_LEV_KÖL= |матч_LEV_LEI=2:0 |матч_LEV_MAI= |матч_LEV_MÖN= |матч_LEV_MUN= |матч_LEV_PAD= |матч_LEV_SCH= |матч_LEV_STU=2:4 |матч_LEV_UNB=4:0 |матч_MAI_AUG= |матч_MAI_BRE=2:3 |матч_MAI_DOR= |матч_MAI_ELV= |матч_MAI_FRA=1:3 |матч_MAI_FRE= |матч_MAI_HAM= |матч_MAI_HOF= |матч_MAI_KÖL= |матч_MAI_LEI= |матч_MAI_LEV=3:4 |матч_MAI_MÖN= |матч_MAI_MUN=1:2 |матч_MAI_PAD=0:0 |матч_MAI_SCH= |матч_MAI_STU= |матч_MAI_UNB= |матч_MÖN_AUG= |матч_MÖN_BRE= |матч_MÖN_DOR= |матч_MÖN_ELV=3:4 |матч_MÖN_FRA= |матч_MÖN_FRE= |матч_MÖN_HAM= |матч_MÖN_HOF=1:2 |матч_MÖN_KÖL= |матч_MÖN_LEI= |матч_MÖN_LEV= |матч_MÖN_MAI=3:4 |матч_MÖN_MUN= |матч_MÖN_PAD=0:0 |матч_MÖN_SCH= |матч_MÖN_STU= |матч_MÖN_UNB= |матч_MUN_AUG= |матч_MUN_BRE= |матч_MUN_DOR=2:2 |матч_MUN_ELV= |матч_MUN_FRA= |матч_MUN_FRE= |матч_MUN_HAM= |матч_MUN_HOF= |матч_MUN_KÖL= |матч_MUN_LEI=6:1 |матч_MUN_LEV= |матч_MUN_MAI= |матч_MUN_MÖN= |матч_MUN_PAD= |матч_MUN_SCH= |матч_MUN_STU=5:1 |матч_MUN_UNB=7:0 |матч_PAD_AUG= |матч_PAD_BRE= |матч_PAD_DOR= |матч_PAD_ELV= |матч_PAD_FRA=2:2 |матч_PAD_FRE=0:1 |матч_PAD_HAM=1:0 |матч_PAD_HOF=3:1 |матч_PAD_KÖL= |матч_PAD_LEI= |матч_PAD_LEV= |матч_PAD_MAI= |матч_PAD_MÖN= |матч_PAD_MUN= |матч_PAD_SCH= |матч_PAD_STU=0:2 |матч_PAD_UNB= |матч_SCH_AUG= |матч_SCH_BRE= |матч_SCH_DOR= |матч_SCH_ELV=0:0 |матч_SCH_FRA= |матч_SCH_FRE= |матч_SCH_HAM= |матч_SCH_HOF= |матч_SCH_KÖL= |матч_SCH_LEI=0:2 |матч_SCH_LEV= |матч_SCH_MAI=0:1 |матч_SCH_MÖN= |матч_SCH_MUN=0:0 |матч_SCH_PAD= |матч_SCH_STU= |матч_SCH_UNB= |матч_STU_AUG= |матч_STU_BRE=1:0 |матч_STU_DOR=0:1 |матч_STU_ELV= |матч_STU_FRA= |матч_STU_FRE= |матч_STU_HAM= |матч_STU_HOF= |матч_STU_KÖL=4:1 |матч_STU_LEI= |матч_STU_LEV= |матч_STU_MAI= |матч_STU_MÖN=2:3 |матч_STU_MUN= |матч_STU_PAD= |матч_STU_SCH= |матч_STU_UNB= |матч_UNB_AUG= |матч_UNB_BRE= |матч_UNB_DOR=0:0 |матч_UNB_ELV=1:0 |матч_UNB_FRA=3:3 |матч_UNB_FRE= |матч_UNB_HAM= |матч_UNB_HOF= |матч_UNB_KÖL=1:1 |матч_UNB_LEI= |матч_UNB_LEV= |матч_UNB_MAI= |матч_UNB_MÖN= |матч_UNB_MUN= |матч_UNB_PAD= |матч_UNB_SCH=1:3 |матч_UNB_STU= <!--Канец аўтаматызацыі.--> }} 2ewlpxxsc27zq3hxgxb5zwax15ylo29 Шаблён:Сэрыя А чэмпіянату Італіі па футболе/ВынікіГульняў 10 272288 2699579 2698570 2026-11-08T08:37:50Z DymitrBot 56484 абнаўленьне зьвестак 2699579 wikitext text/x-wiki <noinclude>'''Табліца абнаўляецца аўтаматычна, каб выправіць памылкі, калі ласка, зьвярніцеся да {{У|Dymitr}}.'''</noinclude> {{#invoke:Спартовыя вынікі|main |крыніца = [https://www.legaseriea.it/en/serie-a Сэрыя А] |стыль_матчаў = футбол |парадак_камандаў= ATA,BOL,VEN,GEN,INT,CAG,COM,LEC,LAZ,MIL,MON,NAP,PAR,ROM,SAS,TOR,UDI,FIO,FRO,JUV |скарачэньне_ATA=[[Аталянта Бэргама|Ата]] |скарачэньне_BOL=[[Балёньня (футбольны клюб)|Бал]] |скарачэньне_CAG=[[Кальяры (футбольны клюб)|Кал]] |скарачэньне_COM=[[Кома (футбольны клюб)|Ком]] |скарачэньне_FIO=[[Фіярэнтына Флярэнцыя|Фія]] |скарачэньне_FRO=[[Фразынонэ (футбольны клюб)|Фра]] |скарачэньне_GEN=[[Джэноа Генуя|Джэ]] |скарачэньне_INT=[[Інтэрнацыянале Мілян|Інт]] |скарачэньне_JUV=[[Ювэнтус Турын|Ювэ]] |скарачэньне_LAZ=[[Ляцыё Рым|Ляц]] |скарачэньне_LEC=[[Леччэ (футбольны клюб)|Леч]] |скарачэньне_MIL=[[Мілян (футбольны клюб)|Міл]] |скарачэньне_MON=[[Монца (футбольны клюб)|Мон]] |скарачэньне_NAP=[[Напалі Нэапаль|Нап]] |скарачэньне_PAR=[[Парма (футбольны клюб)|Пар]] |скарачэньне_ROM=[[Рома Рым|Ром]] |скарачэньне_SAS=[[Сасуолё (футбольны клюб)|Сас]] |скарачэньне_TOR=[[Тарына Турын|Тар]] |скарачэньне_UDI=[[Удынэзэ Удынэ|Уды]] |скарачэньне_VEN=[[Вэнэцыя (футбольны клюб)|Вэн]] |назва_ATA=[[Аталянта Бэргама|Аталянта]] |назва_BOL=[[Балёньня (футбольны клюб)|Балёньня]] |назва_CAG=[[Кальяры (футбольны клюб)|Кальяры]] |назва_COM=[[Кома (футбольны клюб)|Кома]] |назва_FIO=[[Фіярэнтына Флярэнцыя|Фіярэнтына]] |назва_FRO=[[Фразынонэ (футбольны клюб)|Фразынонэ]] |назва_GEN=[[Джэноа Генуя|Джэноа]] |назва_INT=[[Інтэрнацыянале Мілян|Інтэрнацыянале]] |назва_JUV=[[Ювэнтус Турын|Ювэнтус]] |назва_LAZ=[[Ляцыё Рым|Ляцыё]] |назва_LEC=[[Леччэ (футбольны клюб)|Леччэ]] |назва_MIL=[[Мілян (футбольны клюб)|Мілян]] |назва_MON=[[Монца (футбольны клюб)|Монца]] |назва_NAP=[[Напалі Нэапаль|Напалі]] |назва_PAR=[[Парма (футбольны клюб)|Парма]] |назва_ROM=[[Рома Рым|Рома]] |назва_SAS=[[Сасуолё (футбольны клюб)|Сасуолё]] |назва_TOR=[[Тарына Турын|Тарына]] |назва_UDI=[[Удынэзэ Удынэ|Удынэзэ]] |назва_VEN=[[Вэнэцыя (футбольны клюб)|Вэнэцыя]] <!--Пачатак аўтаматызацыі.--> |абнаўленьне = 7 лістапада 2026 |матч_ATA_BOL=1:0 |матч_ATA_CAG=1:2 |матч_ATA_COM= |матч_ATA_FIO= |матч_ATA_FRO=4:4 |матч_ATA_GEN= |матч_ATA_INT= |матч_ATA_JUV= |матч_ATA_LAZ= |матч_ATA_LEC= |матч_ATA_MIL= |матч_ATA_MON= |матч_ATA_NAP= |матч_ATA_PAR=0:3 |матч_ATA_ROM= |матч_ATA_SAS=2:1 |матч_ATA_TOR= |матч_ATA_UDI= |матч_ATA_VEN=3:1 |матч_BOL_ATA= |матч_BOL_CAG= |матч_BOL_COM= |матч_BOL_FIO= |матч_BOL_FRO= |матч_BOL_GEN= |матч_BOL_INT=1:3 |матч_BOL_JUV= |матч_BOL_LAZ=0:1 |матч_BOL_LEC= |матч_BOL_MIL= |матч_BOL_MON=2:1 |матч_BOL_NAP= |матч_BOL_PAR= |матч_BOL_ROM= |матч_BOL_SAS=2:2 |матч_BOL_TOR=1:1 |матч_BOL_UDI= |матч_BOL_VEN= |матч_CAG_ATA= |матч_CAG_BOL=0:2 |матч_CAG_COM= |матч_CAG_FIO= |матч_CAG_FRO=1:0 |матч_CAG_GEN= |матч_CAG_INT=0:1 |матч_CAG_JUV=1:1 |матч_CAG_LAZ= |матч_CAG_LEC=1:0 |матч_CAG_MIL= |матч_CAG_MON= |матч_CAG_NAP= |матч_CAG_PAR= |матч_CAG_ROM= |матч_CAG_SAS= |матч_CAG_TOR= |матч_CAG_UDI= |матч_CAG_VEN= |матч_COM_ATA= |матч_COM_BOL= |матч_COM_CAG= |матч_COM_FIO= |матч_COM_FRO= |матч_COM_GEN= |матч_COM_INT= |матч_COM_JUV= |матч_COM_LAZ= |матч_COM_LEC= |матч_COM_MIL= |матч_COM_MON= |матч_COM_NAP= |матч_COM_PAR=2:1 |матч_COM_ROM=0:0 |матч_COM_SAS=2:0 |матч_COM_TOR= |матч_COM_UDI= |матч_COM_VEN=1:0 |матч_FIO_ATA=2:2 |матч_FIO_BOL= |матч_FIO_CAG= |матч_FIO_COM=1:3 |матч_FIO_FRO=0:3 |матч_FIO_GEN= |матч_FIO_INT= |матч_FIO_JUV= |матч_FIO_LAZ= |матч_FIO_LEC= |матч_FIO_MIL= |матч_FIO_MON= |матч_FIO_NAP=1:1 |матч_FIO_PAR= |матч_FIO_ROM= |матч_FIO_SAS= |матч_FIO_TOR=1:2 |матч_FIO_UDI= |матч_FIO_VEN= |матч_FRO_ATA= |матч_FRO_BOL= |матч_FRO_CAG= |матч_FRO_COM=2:0 |матч_FRO_FIO= |матч_FRO_GEN= |матч_FRO_INT= |матч_FRO_JUV=0:1 |матч_FRO_LAZ= |матч_FRO_LEC=5:1 |матч_FRO_MIL= |матч_FRO_MON= |матч_FRO_NAP= |матч_FRO_PAR= |матч_FRO_ROM= |матч_FRO_SAS=4:2 |матч_FRO_TOR=2:0 |матч_FRO_UDI= |матч_FRO_VEN=3:2 |матч_GEN_ATA= |матч_GEN_BOL= |матч_GEN_CAG= |матч_GEN_COM=1:4 |матч_GEN_FIO=2:1 |матч_GEN_FRO=1:1 |матч_GEN_INT= |матч_GEN_JUV=2:0 |матч_GEN_LAZ= |матч_GEN_LEC= |матч_GEN_MIL= |матч_GEN_MON= |матч_GEN_NAP=0:2 |матч_GEN_PAR= |матч_GEN_ROM= |матч_GEN_SAS= |матч_GEN_TOR= |матч_GEN_UDI= |матч_GEN_VEN=1:0 |матч_INT_ATA= |матч_INT_BOL= |матч_INT_CAG= |матч_INT_COM= |матч_INT_FIO=2:1 |матч_INT_FRO= |матч_INT_GEN= |матч_INT_JUV= |матч_INT_LAZ= |матч_INT_LEC= |матч_INT_MIL= |матч_INT_MON=4:1 |матч_INT_NAP=3:2 |матч_INT_PAR=3:0 |матч_INT_ROM= |матч_INT_SAS= |матч_INT_TOR= |матч_INT_UDI=5:3 |матч_INT_VEN= |матч_JUV_ATA=2:0 |матч_JUV_BOL= |матч_JUV_CAG= |матч_JUV_COM= |матч_JUV_FIO= |матч_JUV_FRO= |матч_JUV_GEN= |матч_JUV_INT= |матч_JUV_LAZ=0:3 |матч_JUV_LEC= |матч_JUV_MIL=1:1 |матч_JUV_MON= |матч_JUV_NAP=2:0 |матч_JUV_PAR=2:0 |матч_JUV_ROM= |матч_JUV_SAS= |матч_JUV_TOR= |матч_JUV_UDI= |матч_JUV_VEN= |матч_LAZ_ATA= |матч_LAZ_BOL= |матч_LAZ_CAG=2:1 |матч_LAZ_COM= |матч_LAZ_FIO= |матч_LAZ_FRO= |матч_LAZ_GEN=1:0 |матч_LAZ_INT= |матч_LAZ_JUV= |матч_LAZ_LEC= |матч_LAZ_MIL=2:2 |матч_LAZ_MON=3:1 |матч_LAZ_NAP= |матч_LAZ_PAR=2:1 |матч_LAZ_ROM= |матч_LAZ_SAS= |матч_LAZ_TOR= |матч_LAZ_UDI= |матч_LAZ_VEN= |матч_LEC_ATA= |матч_LEC_BOL=1:2 |матч_LEC_CAG= |матч_LEC_COM= |матч_LEC_FIO= |матч_LEC_FRO= |матч_LEC_GEN=1:2 |матч_LEC_INT= |матч_LEC_JUV=0:2 |матч_LEC_LAZ= |матч_LEC_MIL= |матч_LEC_MON=3:2 |матч_LEC_NAP= |матч_LEC_PAR= |матч_LEC_ROM=0:4 |матч_LEC_SAS= |матч_LEC_TOR= |матч_LEC_UDI= |матч_LEC_VEN= |матч_MIL_ATA=3:2 |матч_MIL_BOL=2:4 |матч_MIL_CAG= |матч_MIL_COM= |матч_MIL_FIO= |матч_MIL_FRO= |матч_MIL_GEN= |матч_MIL_INT=3:1 |матч_MIL_JUV= |матч_MIL_LAZ= |матч_MIL_LEC=3:0 |матч_MIL_MON= |матч_MIL_NAP= |матч_MIL_PAR= |матч_MIL_ROM= |матч_MIL_SAS= |матч_MIL_TOR= |матч_MIL_UDI= |матч_MIL_VEN=2:0 |матч_MON_ATA= |матч_MON_BOL= |матч_MON_CAG=4:0 |матч_MON_COM= |матч_MON_FIO= |матч_MON_FRO= |матч_MON_GEN= |матч_MON_INT= |матч_MON_JUV= |матч_MON_LAZ= |матч_MON_LEC= |матч_MON_MIL= |матч_MON_NAP=1:4 |матч_MON_PAR= |матч_MON_ROM= |матч_MON_SAS=2:1 |матч_MON_TOR= |матч_MON_UDI=2:3 |матч_MON_VEN= |матч_NAP_ATA= |матч_NAP_BOL=1:0 |матч_NAP_CAG= |матч_NAP_COM=1:2 |матч_NAP_FIO= |матч_NAP_FRO=3:0 |матч_NAP_GEN= |матч_NAP_INT= |матч_NAP_JUV= |матч_NAP_LAZ= |матч_NAP_LEC= |матч_NAP_MIL= |матч_NAP_MON= |матч_NAP_PAR= |матч_NAP_ROM=3:3 |матч_NAP_SAS= |матч_NAP_TOR= |матч_NAP_UDI= |матч_NAP_VEN= |матч_PAR_ATA= |матч_PAR_BOL=1:2 |матч_PAR_CAG=0:1 |матч_PAR_COM= |матч_PAR_FIO= |матч_PAR_FRO= |матч_PAR_GEN=2:1 |матч_PAR_INT= |матч_PAR_JUV= |матч_PAR_LAZ= |матч_PAR_LEC= |матч_PAR_MIL= |матч_PAR_MON=1:1 |матч_PAR_NAP= |матч_PAR_ROM= |матч_PAR_SAS= |матч_PAR_TOR=0:3 |матч_PAR_UDI=0:0 |матч_PAR_VEN= |матч_ROM_ATA=2:1 |матч_ROM_BOL= |матч_ROM_CAG=4:2 |матч_ROM_COM= |матч_ROM_FIO=4:0 |матч_ROM_FRO= |матч_ROM_GEN=2:0 |матч_ROM_INT=2:2 |матч_ROM_JUV= |матч_ROM_LAZ= |матч_ROM_LEC= |матч_ROM_MIL= |матч_ROM_MON= |матч_ROM_NAP= |матч_ROM_PAR= |матч_ROM_SAS=3:0 |матч_ROM_TOR= |матч_ROM_UDI= |матч_ROM_VEN= |матч_SAS_ATA= |матч_SAS_BOL= |матч_SAS_CAG= |матч_SAS_COM= |матч_SAS_FIO=2:4 |матч_SAS_FRO= |матч_SAS_GEN= |матч_SAS_INT= |матч_SAS_JUV=3:2 |матч_SAS_LAZ=2:6 |матч_SAS_LEC= |матч_SAS_MIL=1:1 |матч_SAS_MON= |матч_SAS_NAP= |матч_SAS_PAR= |матч_SAS_ROM= |матч_SAS_TOR=2:1 |матч_SAS_UDI= |матч_SAS_VEN= |матч_TOR_ATA= |матч_TOR_BOL= |матч_TOR_CAG= |матч_TOR_COM=1:3 |матч_TOR_FIO= |матч_TOR_FRO= |матч_TOR_GEN= |матч_TOR_INT= |матч_TOR_JUV= |матч_TOR_LAZ= |матч_TOR_LEC=1:1 |матч_TOR_MIL=1:2 |матч_TOR_MON=3:2 |матч_TOR_NAP= |матч_TOR_PAR= |матч_TOR_ROM=0:2 |матч_TOR_SAS= |матч_TOR_UDI=2:1 |матч_TOR_VEN= |матч_UDI_ATA= |матч_UDI_BOL= |матч_UDI_CAG=0:1 |матч_UDI_COM=1:1 |матч_UDI_FIO= |матч_UDI_FRO= |матч_UDI_GEN= |матч_UDI_INT= |матч_UDI_JUV= |матч_UDI_LAZ=1:2 |матч_UDI_LEC=0:3 |матч_UDI_MIL=0:2 |матч_UDI_MON= |матч_UDI_NAP= |матч_UDI_PAR= |матч_UDI_ROM=2:5 |матч_UDI_SAS= |матч_UDI_TOR= |матч_UDI_VEN= |матч_VEN_ATA= |матч_VEN_BOL= |матч_VEN_CAG= |матч_VEN_COM= |матч_VEN_FIO=2:4 |матч_VEN_FRO= |матч_VEN_GEN= |матч_VEN_INT=0:2 |матч_VEN_JUV= |матч_VEN_LAZ=0:2 |матч_VEN_LEC=0:2 |матч_VEN_MIL= |матч_VEN_MON= |матч_VEN_NAP=1:0 |матч_VEN_PAR= |матч_VEN_ROM= |матч_VEN_SAS= |матч_VEN_TOR= |матч_VEN_UDI=2:1 <!--Канец аўтаматызацыі.--> }} tdxsos8qkgrgnvez2unj16lqgkoay5o Шаблён:Эрэдывізія чэмпіянату Нідэрляндаў па футболе/ВынікіГульняў 10 272289 2699580 2698369 2026-11-08T08:37:51Z DymitrBot 56484 абнаўленьне зьвестак 2699580 wikitext text/x-wiki <noinclude>'''Табліца абнаўляецца аўтаматычна, каб выправіць памылкі, калі ласка, зьвярніцеся да {{У|Dymitr}}.'''</noinclude> {{#invoke:Спартовыя вынікі|main |крыніца = [https://www.worldfootball.net/competition/co37/netherlands-eredivisie/se121358/2026-2027/results-and-standings/ worldfootball.net] |стыль_матчаў = футбол |парадак_камандаў= ADO, AZ, AJA, WIL, GAE, GRO, HEE, PEC, CAM, NEC, PSV, SPA, TWE, TEL, UTR, FOR, FEY, EXC |скарачэньне_ADO=[[АДО Дэн Гааг|АДО]] |скарачэньне_AJA=[[Аякс Амстэрдам|Аяк]] |скарачэньне_AZ =[[АЗ Алькмаар|АЗ]] |скарачэньне_CAM=[[Камбюўр Леэўвардэн|Кам]] |скарачэньне_EXC=[[Эксэльсіёр Ратэрдам|Экс]] |скарачэньне_FEY=[[Фэеноорд Ратэрдам|Фэе]] |скарачэньне_FOR=[[Фартуна Сытард|Фар]] |скарачэньне_GAE=[[Гоў Эгэд Іглз Дэвэнтэр|Гоў]] |скарачэньне_GRO=[[Гронінген (футбольны клюб)|Гро]] |скарачэньне_HEE=[[Гээрэнвээн (футбольны клюб)|Гээ]] |скарачэньне_NEC=[[НЭК Нэймэген|НЭК]] |скарачэньне_PEC=[[Зволе (футбольны клюб)|Зво]] |скарачэньне_PSV=[[ПСВ Эйндговэн|ПСВ]] |скарачэньне_SPA=[[Спарта Ратэрдам|Спа]] |скарачэньне_TEL=[[Тэльстар Эймёйдэн|Тэл]] |скарачэньне_TWE=[[Твэнтэ Энсхэдэ|Твэ]] |скарачэньне_UTR=[[Утрэхт (футбольны клюб)|Утр]] |скарачэньне_WIL=[[Вілем II Тыльбург|Віл]] |назва_ADO=[[АДО Дэн Гааг]] |назва_AJA=[[Аякс Амстэрдам|Аякс]] |назва_AZ =[[АЗ Алькмаар|АЗ]] |назва_CAM=[[Камбюўр Леэўвардэн|Камбюўр]] |назва_EXC=[[Эксэльсіёр Ратэрдам|Эксэльсіёр]] |назва_FEY=[[Фэеноорд Ратэрдам|Фэеноорд]] |назва_FOR=[[Фартуна Сытард|Фартуна]] |назва_GAE=[[Гоў Эгэд Іглз Дэвэнтэр|Гоў Эгэд Іглз]] |назва_GRO=[[Гронінген (футбольны клюб)|Гронінген]] |назва_HEE=[[Гээрэнвээн (футбольны клюб)|Гээрэнвээн]] |назва_NEC=[[НЭК Нэймэген|НЭК]] |назва_PEC=[[Зволе (футбольны клюб)|Зволе]] |назва_PSV=[[ПСВ Эйндговэн]] |назва_SPA=[[Спарта Ратэрдам|Спарта]] |назва_TEL=[[Тэльстар Эймёйдэн|Тэльстар]] |назва_TWE=[[Твэнтэ Энсхэдэ|Твэнтэ]] |назва_UTR=[[Утрэхт (футбольны клюб)|Утрэхт]] |назва_WIL=[[Вілем II Тыльбург|Вілем II]] <!--Пачатак аўтаматызацыі.--> |абнаўленьне = 7 лістапада 2026 |матч_ADO_AJA= |матч_ADO_AZ= |матч_ADO_CAM=1:1 |матч_ADO_EXC= |матч_ADO_FEY= |матч_ADO_FOR=2:3 |матч_ADO_GAE= |матч_ADO_GRO=1:4 |матч_ADO_HEE=2:3 |матч_ADO_NEC= |матч_ADO_PEC= |матч_ADO_PSV=2:1 |матч_ADO_SPA=3:1 |матч_ADO_TEL= |матч_ADO_TWE= |матч_ADO_UTR= |матч_ADO_WIL= |матч_AJA_ADO= |матч_AJA_AZ=1:0 |матч_AJA_CAM= |матч_AJA_EXC=2:2 |матч_AJA_FEY= |матч_AJA_FOR= |матч_AJA_GAE= |матч_AJA_GRO= |матч_AJA_HEE=2:2 |матч_AJA_NEC=1:1 |матч_AJA_PEC= |матч_AJA_PSV=1:3 |матч_AJA_SPA= |матч_AJA_TEL= |матч_AJA_TWE= |матч_AJA_UTR= |матч_AJA_WIL=5:1 |матч_AZ_ADO=2:0 |матч_AZ_AJA= |матч_AZ_CAM= |матч_AZ_EXC= |матч_AZ_FEY= |матч_AZ_FOR= |матч_AZ_GAE=5:2 |матч_AZ_GRO= |матч_AZ_HEE= |матч_AZ_NEC= |матч_AZ_PEC= |матч_AZ_PSV= |матч_AZ_SPA= |матч_AZ_TEL=1:0 |матч_AZ_TWE=0:2 |матч_AZ_UTR= |матч_AZ_WIL=1:1 |матч_CAM_ADO= |матч_CAM_AJA= |матч_CAM_AZ=2:2 |матч_CAM_EXC=0:4 |матч_CAM_FEY=2:5 |матч_CAM_FOR= |матч_CAM_GAE=4:0 |матч_CAM_GRO= |матч_CAM_HEE= |матч_CAM_NEC=3:0 |матч_CAM_PEC= |матч_CAM_PSV= |матч_CAM_SPA= |матч_CAM_TEL= |матч_CAM_TWE=1:4 |матч_CAM_UTR= |матч_CAM_WIL= |матч_EXC_ADO= |матч_EXC_AJA= |матч_EXC_AZ= |матч_EXC_CAM= |матч_EXC_FEY= |матч_EXC_FOR= |матч_EXC_GAE=0:1 |матч_EXC_GRO=1:5 |матч_EXC_HEE= |матч_EXC_NEC= |матч_EXC_PEC= |матч_EXC_PSV=1:2 |матч_EXC_SPA=2:1 |матч_EXC_TEL= |матч_EXC_TWE=0:9 |матч_EXC_UTR=1:2 |матч_EXC_WIL= |матч_FEY_ADO=2:2 |матч_FEY_AJA= |матч_FEY_AZ=2:0 |матч_FEY_CAM= |матч_FEY_EXC= |матч_FEY_FOR=1:1 |матч_FEY_GAE=2:2 |матч_FEY_GRO= |матч_FEY_HEE= |матч_FEY_NEC= |матч_FEY_PEC= |матч_FEY_PSV= |матч_FEY_SPA= |матч_FEY_TEL= |матч_FEY_TWE= |матч_FEY_UTR=5:0 |матч_FEY_WIL= |матч_FOR_ADO= |матч_FOR_AJA=1:5 |матч_FOR_AZ=0:2 |матч_FOR_CAM=3:1 |матч_FOR_EXC=1:0 |матч_FOR_FEY= |матч_FOR_GAE= |матч_FOR_GRO= |матч_FOR_HEE= |матч_FOR_NEC= |матч_FOR_PEC= |матч_FOR_PSV= |матч_FOR_SPA= |матч_FOR_TEL=2:2 |матч_FOR_TWE=1:1 |матч_FOR_UTR= |матч_FOR_WIL= |матч_GAE_ADO=3:1 |матч_GAE_AJA= |матч_GAE_AZ= |матч_GAE_CAM= |матч_GAE_EXC= |матч_GAE_FEY= |матч_GAE_FOR= |матч_GAE_GRO=1:1 |матч_GAE_HEE= |матч_GAE_NEC= |матч_GAE_PEC= |матч_GAE_PSV= |матч_GAE_SPA=3:3 |матч_GAE_TEL=3:2 |матч_GAE_TWE= |матч_GAE_UTR= |матч_GAE_WIL=4:1 |матч_GRO_ADO= |матч_GRO_AJA=2:5 |матч_GRO_AZ= |матч_GRO_CAM= |матч_GRO_EXC= |матч_GRO_FEY= |матч_GRO_FOR=2:3 |матч_GRO_GAE= |матч_GRO_HEE= |матч_GRO_NEC= |матч_GRO_PEC=3:0 |матч_GRO_PSV= |матч_GRO_SPA=2:3 |матч_GRO_TEL= |матч_GRO_TWE=2:2 |матч_GRO_UTR=2:1 |матч_GRO_WIL= |матч_HEE_ADO= |матч_HEE_AJA= |матч_HEE_AZ=2:3 |матч_HEE_CAM= |матч_HEE_EXC=4:0 |матч_HEE_FEY= |матч_HEE_FOR= |матч_HEE_GAE= |матч_HEE_GRO= |матч_HEE_NEC=1:0 |матч_HEE_PEC=0:2 |матч_HEE_PSV= |матч_HEE_SPA= |матч_HEE_TEL=0:0 |матч_HEE_TWE=1:0 |матч_HEE_UTR= |матч_HEE_WIL= |матч_NEC_ADO= |матч_NEC_AJA= |матч_NEC_AZ= |матч_NEC_CAM= |матч_NEC_EXC=2:2 |матч_NEC_FEY=1:3 |матч_NEC_FOR=2:2 |матч_NEC_GAE=1:1 |матч_NEC_GRO=2:2 |матч_NEC_HEE= |матч_NEC_PEC= |матч_NEC_PSV= |матч_NEC_SPA= |матч_NEC_TEL=1:2 |матч_NEC_TWE= |матч_NEC_UTR= |матч_NEC_WIL= |матч_PEC_ADO=1:0 |матч_PEC_AJA=0:2 |матч_PEC_AZ= |матч_PEC_CAM=0:1 |матч_PEC_EXC= |матч_PEC_FEY=0:7 |матч_PEC_FOR= |матч_PEC_GAE=4:1 |матч_PEC_GRO= |матч_PEC_HEE= |матч_PEC_NEC=1:3 |матч_PEC_PSV= |матч_PEC_SPA= |матч_PEC_TEL= |матч_PEC_TWE= |матч_PEC_UTR= |матч_PEC_WIL= |матч_PSV_ADO= |матч_PSV_AJA= |матч_PSV_AZ= |матч_PSV_CAM= |матч_PSV_EXC= |матч_PSV_FEY=1:1 |матч_PSV_FOR=2:2 |матч_PSV_GAE= |матч_PSV_GRO=5:1 |матч_PSV_HEE=2:0 |матч_PSV_NEC= |матч_PSV_PEC= |матч_PSV_SPA=4:1 |матч_PSV_TEL= |матч_PSV_TWE= |матч_PSV_UTR= |матч_PSV_WIL=7:0 |матч_SPA_ADO= |матч_SPA_AJA=1:2 |матч_SPA_AZ= |матч_SPA_CAM= |матч_SPA_EXC= |матч_SPA_FEY=0:1 |матч_SPA_FOR= |матч_SPA_GAE= |матч_SPA_GRO= |матч_SPA_HEE=0:4 |матч_SPA_NEC= |матч_SPA_PEC=2:2 |матч_SPA_PSV= |матч_SPA_TEL= |матч_SPA_TWE= |матч_SPA_UTR=3:3 |матч_SPA_WIL=3:2 |матч_TEL_ADO=2:2 |матч_TEL_AJA=0:4 |матч_TEL_AZ= |матч_TEL_CAM=2:2 |матч_TEL_EXC= |матч_TEL_FEY=3:4 |матч_TEL_FOR= |матч_TEL_GAE= |матч_TEL_GRO= |матч_TEL_HEE= |матч_TEL_NEC= |матч_TEL_PEC= |матч_TEL_PSV= |матч_TEL_SPA=1:3 |матч_TEL_TWE= |матч_TEL_UTR=4:2 |матч_TEL_WIL= |матч_TWE_ADO=2:0 |матч_TWE_AJA= |матч_TWE_AZ= |матч_TWE_CAM= |матч_TWE_EXC= |матч_TWE_FEY= |матч_TWE_FOR= |матч_TWE_GAE= |матч_TWE_GRO= |матч_TWE_HEE= |матч_TWE_NEC= |матч_TWE_PEC=3:1 |матч_TWE_PSV=3:2 |матч_TWE_SPA= |матч_TWE_TEL=1:0 |матч_TWE_UTR=1:2 |матч_TWE_WIL= |матч_UTR_ADO= |матч_UTR_AJA= |матч_UTR_AZ=1:4 |матч_UTR_CAM= |матч_UTR_EXC= |матч_UTR_FEY= |матч_UTR_FOR= |матч_UTR_GAE=3:3 |матч_UTR_GRO= |матч_UTR_HEE= |матч_UTR_NEC= |матч_UTR_PEC=1:1 |матч_UTR_PSV=1:6 |матч_UTR_SPA= |матч_UTR_TEL= |матч_UTR_TWE= |матч_UTR_WIL=3:1 |матч_WIL_ADO= |матч_WIL_AJA= |матч_WIL_AZ= |матч_WIL_CAM=1:6 |матч_WIL_EXC=0:3 |матч_WIL_FEY= |матч_WIL_FOR=0:1 |матч_WIL_GAE= |матч_WIL_GRO= |матч_WIL_HEE=2:2 |матч_WIL_NEC=1:4 |матч_WIL_PEC=1:1 |матч_WIL_PSV= |матч_WIL_SPA= |матч_WIL_TEL= |матч_WIL_TWE= |матч_WIL_UTR= <!--Канец аўтаматызацыі.--> }} srpjg260d7na9asgf49wf7szst6syv2 Шахцёр Салігорск (хакейны клюб) 0 273592 2699371 2695087 2026-11-07T15:51:07Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 2699371 wikitext text/x-wiki {{Хакейны клюб |Назва = '''Шахцёр''' |Лягатып = Szachcior Salihorsk.png |Адкуль = Салігорск, Беларусь |Пляцоўка = [[Лядовы палац спорту (Салігорск)|Лядовы палац спорту]] |Зьмяшчальнасьць = 1760 |Зьвязаны клюб = |Пасада кіраўніка = Дырэктар |Кіраўнік = Ягор Кушнярэвіч |Трэнэр = |капітан = |колер1 = |колер2 = |колер3 = }} «'''Шахцёр'''» — беларускі хакейны клюб з [[Салігорск]]у, выступае ў [[Беларуская экстраліга|Беларускай экстралізе]]. Не зважаючы на тое, што клюб толькі аднойчы быў чэмпіёнам Беларусі ў 2015 годзе, «Шахцёр» лічыцца адным зь лідэраў айчыннага першынства. Ад самага стварэньня клюбу ўлетку 2009 году да сьнежня 2016 году галоўным трэнэрам каманды працаваў [[Андрэй Гусаў]]. == Гісторыя == === Пачатак як фарм-клюб === Ідэя стварэньня хакейнага клюбу ў [[Салігорск]]у была зьвязаная з будаўніцтвам у 2007 годзе [[Лядовы палац спорту (Салігорск)|Лядовага палацу]] ў горадзе. Палац быў узьведзены ўлетку 2008 году, а напрыканцы году на паседжаньні выканаўчага камітэту [[Фэдэрацыя хакею Беларусі|Фэдэрацыі хакею Беларусі]] была агучаная прапанова стварэньня клюбу ў Салігорску, які плянавалася ўкамплектаваць гульцамі моладзевай зборнай. Каманда была ўтвораная ўлетку 2009 году, але як фарм-клюб менскага «[[Дынама Менск (хакейны клюб)|Дынама]]». Трэнэрскі штаб на чале з Андрэем Гусавым, быў запршаны зь менскага «Кераміну», былога фарм-клюбу менскіх «зуброў». З таго ж клюбу далучыліся хакеісты [[Дзьмітры Дудзік]], [[Яўген Кавыршын]], [[Вадзім Сушко]] і [[Ільля Шынкевіч]]. Акрамя таго да складу «гарнякоў» далучыўся цэлы шэраг выдатных хакейных майстроў, як то [[Міка Окса]], [[Андрэй Башко]], [[Яўген Нагачоў]], [[Алег Шафарэнка]] ды іншыя. Клюб няблага стартаваў у [[Кубак Беларусі па хакеі|Кубку Беларусі]], але трапіў у фінал, які дарэчы ладзіўся на новай арэне ў Салігорску, ня здолеў. Добрыя «Шахцёр» пачаў першынство [[Беларуская экстраліга|Эктралігі]], выгуляўшы ў латвійскага «[[Дынама-Юніярс Рыга|Дынама-Юніярс]]» зь лікам 5:1. Першую шайбу «Шахцёру» ў беларускім першынстве закінуў Дудзік. У наступным салігорцы перамаглі ліепайскі «[[Мэталюрг Ліепая (хакейны клюб)|Мэталюрг]]» і «[[Гомель (хакейны клюб)|Гомель]]», але бліжэй да сканчэньня рэгулярнага сэзону вынікі пагоршыліся празь недахоп кадравага рэсурсу. Тым ня менш, каманда здабыла квіток у плэй-оф, дзе прасунулася да фіналу, прагуляўшы ў сэрыі менскаму «[[Юнацтва-Менск|Юнацтву]]». Вырашальны матч быў згуляны на Менск-Арэне ў прысутнасьці 10 тысячаў заўзятараў. === Пераўтварэньне клюбу === [[Файл:Evgeni Kovyrshin 1.png|значак|зьлева|Гулец салігорскага клюбу [[Яўген Кавыршын]] у матчы супраць кіеўскага «[[Сокал Кіеў|Сокалу]]».]] Напачатку лета 2010 году, атрымаўшы падтрымку з боку [[Беларуськалій|Беларуськалію]], «Шахцёр» пераўтварыўся ў асобны хакейны клюб, скасаваўшы свой статус фарм-клюбу «Дынама». Дырэктарам клюбу быў прызначаны [[Леанід Фацікаў]]. Клюб захаваў 11 гульцоў з папярэдняга сэзону, а замест фіна Оксу браму заняў славак [[Матуш Костур]]. Першы ж матч новага сэзону Экстралігі салігорцы пачалі зь перамогі над «Юнацтвам» зь лікам 5:1, але цягам сэзону чаргавалі перазы і перамогі, што было наступствам вялікай колькасьці траўмаў. Тым ня менш, «Шахцёр» забясьпечыў сабе ўдзел у плэй-оф, дзе ў чвэрцьфінале сустрэўся з «Гомлем». Гульні з «рысям» ня былі лёгкімі, у дадатак салігорцы страцілі праз пашкоджаньні свайго галоўнага брамніка Костура. Аднак, «гарнякі» здолелі прасунуцца ў паўфінал, дзе атрымалі паразу ў сэрыі ад менскага «Юнацтва». Напярэдадні пачатку [[Чэмпіянат Беларусі па хакеі 2011—2012 гадоў|сэзону 2011—2012 гадоў]] салігорскі клюб працягваў мацаваць каманду. У выніку ўвесь рэгулярны сэзон каманда правяла няблага, здабыўшы пяты радок у рэгулярным чэмпіянаце. У 1/4 фінале «гарнякі» сутыкнуліся зь «Юнацтвам», у доўгай сэрыі перамогшы супернікаў з агульным лікам 2:3. Аднак, стомленасьць ад вялікай колькасьці гульняў, а таксама дыскваліфікацыя [[Віктар Андрушчанка|Віктара Андрушчанкі]] сталіся аднымі з чыньнікаў паразы ў паўфінале жлобінскаму «[[Мэталюрг Жлобін|Мэталюргу]]». Наступны сэзон быў падобны на папярэдні, то бок каманда заняла чацьвертае места ў рэгулярным сэзоне, але ў плэй-оф у паўфінале саступіла гарадзенскаму «[[Нёман Горадня (хакейны клюб)|Нёману]]». У [[Чэмпіянат Беларусі па хакеі 2013—2014 гадоў|сэзоне 2013—2014 гадоў]] «Шахцёр» празь фінансавыя складанасьці пакінулі лідэры каманды. У выніку пагоршыліся і вынікі каманды. Салігорцы ня трапілі ў першую пяцёрку клюбаў, але ўсё ж такі праз падгрупу Б забясьпечылі сабе права на ўдзел у плэй-оф. Перад чвэрцьфінальнымі матчамі з «Гомлем» траўму атрымаў [[Яраслаў Чупрыс]]. Першыя дзьве гульні на хатняй пляцоўцы «Гомлю» скончыліся перамогамі гаспадароў. Пасьля пераезду сэрыі ў Салігорск «Шахцёр» здолеў здабыць адную перамогу, але ў наступнай сутрэчы саступіў і скончыў выступы ў сэзоне. У 2014 годзе фінансавыя справы клюбу наладзіліся з прыходам новым генэральным дырэктарам «Беларуськалію» [[Іван Галаваты|Іванам Галаватым]]. Апякунства над клюбам узяў кіраўнік [[Менская вобласьць|Менскай вобласьці]] [[Сямён Шапіра]]. Камандныя шыхты ўмацавалі [[Іван Вусенка]], [[Канстанцін Дурноў]], [[Аляксей Плотнікаў]] і [[Аляксандар Мацярухін]]. Вярнуліся да дружыны Чарнавок, Андрушчанка і [[Ільля Камбовіч|Камбовіч]]. Да заканчэньня году «Шахцёр» пачаў чэмпіёнскі марш, але ў лістападзе менскае «Дынама» ўмыкнула ў «гарнякоў» Мацярухіна, які за 19 матчаў у Экстралізе здолеў пакласьці на свой рахунак 28 (20+8) пунктаў. У адваротным кірунку рушыў [[Арцём Дзямкоў]]. Таксама каманду ўзмацніў расеец [[Антон Дубінін]]. Не зважаючы на зьмены ў складзе, «Шахцёр» упэўнена скончыў рэгулярны сэзон на вяршыні турнірнай табліцы. А ў плэй-оф каманда пасьлядоўна перагуляла наваполацкі «[[Хімік Наваполацак|Хімік-СКА]]», гарадзенскі «Нёман» і «Юнацтва», здабыўшы перамогу ў чэмпіянаце краіны. Пасьля ўдалага сэзону каманда, аднак, страціла шэраг важных гульцоў, як тым ліку Івана Вусенку, Паўла Чарнавока, Антона Дубініна і [[Арцём Сянькевіч|Арцёма Сянькевіча]]<ref>[https://belarushockey.com/rb/news_list/news168381/ ЧБ: ХК «Шахтер» покинут 9 хоккеистов]. Беларусі хакей.</ref>. Умацавацца здолелі двума хакеістамі клюбу «Хімік-СКА» [[Алег Станевіч|Алегам Станевічам]] ды [[Арцём Ляўша|Арцёмам Ляўшом]]. Крыху пазьней да клюбу далучыўся [[Кірыл Брыкун]]. === Пасьля здабыцьця чэмпіёнства === Клюб няблага пачаў [[Чэмпіянат Беларусі па хакеі 2015—2016 гадоў|сэзон 2015—2016 гадоў]]. Пасьля паразу «Юнацтву» 12 кастрычніка «гарнякі» ажно 15 матчаў запар сканчвалі сваёй перамогай, пераірваўшы сэрыю толькі 24 сьнежня ў [[Жлобін]]е, дзе зь лікам 2:1 саступілі мясцоваму «Мэталюргу». Рэгулярны сэзон салігорцы скончылі на другім месцы. У чвэрцьфінале клюб лёгка перакрочыў «[[Ліда (хакейны клюб)|Ліду]]», але крыху выпала пазмагацца з «Гомлем». У фінале «гарнякі» саступілі свой тытул «Юнацтву». Выдатны сэзон правёў навак каманды Ляўша, зарабіўшы 36 (9+27) пунктаў у 42 матчах рэгулярнага сэзону і 8 (3+5) пунктаў у 15 матчах плэй-оф. Аднак, найлепшым гульцом скончанага першынства заўзятары абралі Дзямкова. Перад пачаткам новага сэзону да табару «Шахцёру» далучыліся чатыры фінскія хакеісты, а з «Мэталюргу» перайшоў нападнік [[Кірыл Нікулін]]<ref>[https://belarushockey.com/rb/news_list/news185857/ ЧБ: Стали известны подробности перехода форварда «Металлурга» в «Шахтер»]. Беларусі хакей.</ref>. Каманда як і заўжды была сярод лідэраў першынства. У пачатку лістапада 2016 году да складу «шахтароў» далучыўся канадзец [[Натан Робінсан]], які меў быў досьвед выступаў у [[Нацыянальная хакейная ліга|НХЛ]]<ref>[https://belarushockey.com/rb/news_list/news190713/ Натан Робинсон: Нигде мне не игралось так легко, как в НХЛ]. Беларусі хакей.</ref>. У тым жа месяцы шэрагі клюбу ўмацаваў швэдзкі брамнік [[Кевін Ліндскуг]]. Напачатку сьнежня пасьля доўгіх гадоў працы з пасады галоўнага трэнэра быў звольнены Андрэй Гусаў. Ягонае месца заняў [[Уладзімер Цыплакоў]]. У хуткім часе зь неблагой статыстыкай зышоў з клюбу Робінсан, а клюб фінішаваў трэцім у рэгулярным сэзоне. У плэй-оф каманда дакрочыла да паўфіналу, дзе была выбітая «Юнацтвам». Наступнае беларускае першынство «Шахцёр» пачаў з сэрыі перамогаў, зьведаўшы першую паразу ў сэзоне толькі 15 кастрычніка ў хатнім матчы супраць «Юнацтва». Яшчэ ў верасьні Дзямкоў закінуў 100 шайбу ў кашулі «Шахцёру»<ref>[https://belarushockey.com/rb/news_list/news203337/ ЧБ: Форвард забил сотую шайбу за «Шахтер»]. Беларусі хакей.</ref>. Клюб скончыў рэгулярны сэзон на першым месцы, і без турботаў выгуляў жлобінскі «Мэталюрг» у чвэрцьфінале плэй-оф. У паўфінале клюб зноўку ня здолеў адужыць менскае «Юнацтва». У красавіку 2018 году Цыплакоў пакінуў пасаду галоўнага трэнэра<ref>[https://belarushockey.com/rb/news_list/news211427/ ЧБ: «Шахтер» остался без главного тренера]. Беларусі хакей.</ref>, а ягонае месца заняў [[Дзьмітры Шульга]]. [[Файл:BLR Ice palace in Soligorsk.JPG|значак|[[Лядовы палац спорту (Салігорск)|Лядовы палац]] у Салігорску, дзе «Шахцёр» ладзіць свае хатнія матчы.]] У 2018 годзе «Шахцёр» здолеў захаваць сваіх лідэраў Арцёма Дзямкова, які на некаторы час адлучыўся ў славацкі «[[Зволен (хакейны клюб)|Зволен]]», і Ільлю Камбовіча, але клюб значна паслабеў у параўнаньні з «Юнацтвам» і «Нёманам». У выніку дружына фінішавала трэцяй у рэгулярным розыгрышы зь вялікай колькасьцю пунктаў розьніцы з памянёнымі клюбамі. У плэй-оф салігорцы дасягнулі паўфіналу, дзе саступілі «Нёману». Па сканчэньні сэзону Шульга страціў пасаду галоўнага трэнэра. Улетку Дзямкоў склаў працоўную ўгоду зь менскім «Дынама». Таксама пакінуў клюб расейскі бамбардзір [[Раман Гарбуноў]], які за 71 матч сэзону паклаў на свой рахунак 56 (22+34) пунктаў<ref>[https://belarushockey.com/vhl/news_vhl/luchshij-bombardir-shahtera-pereshel-v-tjumenskij-rubin/ Лучший бомбардир «Шахтера» перешел в тюменский «Рубин»]. Беларусі хакей.</ref>. Клюб перад пачаткам новага сэзону ачоліў [[Юры Файкоў]], а ў ягоны трэнэрскі штаб увайшоў Яраслаў Чупрыс. [[Чэмпіянат Беларусі па хакеі 2019—2020 гадоў|Сэзон 2019—2020 гадоў]] атрымаўся ў каманды амаль падобным на папярэдні, то бок зноўку трэцяе месца ў рэгулярным сэзоне, але гэтым разам клюб у паўфінале перамог сэрыю ў «Нёмана». Пры гэтым прасоўваньне ў фінал было забясьпечанае толькі ў апошнім сёмым матчы сэрыі ў [[Горадня|Горадні]] (0:1). Салігорскі нападнік Ільля Камбовіч адзначыў, што ягоны гол у гэтым матчы быў найваўнейшых у кар’еры<ref>[https://belarushockey.com/rb/news_list/2020/03/24/ilja-kambovich-takoj-vazhnoj-shajby-v-karere-eschjo-ne-bylo/ Илья Камбович: Такой важной шайбы в карьере ещё не было]. Беларусі хакей.</ref>. Не зважаючы на перамогу ў першым матчы, астатнія чатыры сустрэчы скончыліся перамогай «Юнацтва». Найлепшым гульцом плэф-оф заўзятары каманды абралі брамніка [[Максім Малюцін|Максіма Малюціна]], які ўжо доўгі час абараняў браму «Шахцёра». У міжсэзонны час у клюб вярнуўся [[Раман Маліноўскі]], які два папярэднія сэзоны згуляў у гарадзенскім «Нёмане». У наступным сэзоне салігорскі сталі другімі ў рэгулярным першынстве і дасягнулі паўфіналу плэй-оф, саступіўшы «Гомлю». [[Чэмпіянат Беларусі па хакеі 2021—2022 гадоў|Сэзон 2021—2022 гадоў]] адзначыўся пашырэньнем лігі да звыклага фармату з 12 клюбамі. «Шахцёр» жа заняў жа нязвыклы для сябе 4 радок паводле вынікаў рэгулярнага сэзону, прапусьціўшы наперад «Юнацтва», «Мэталюрг» і «Гомель». Яшчэ падчас сэзону напачатку студзеня ў адстаўку быў выпраўлены галоўным трэнэр Юры Файкоў<ref>[https://belarushockey.com/rb/news/2022/01/06/hk-shahtjor-objasnil-prichiny-rasstavanija-s-juriem-fajkovym/ ХК «Шахтёр» объяснил причины расставания с Юрием Файковым]. Беларусі хакей.</ref>. Ягонае месца заняў памочнік Яраслаў Чупрыс. Не зважаючы на добрую гульню [[Міхаіл Стэфановіч|Міхаіла Стэфановіча]], які быў абраны заўзятарамі найлепшым хакеістам сэзону<ref>[https://web.archive.org/web/20230902111020/https://shahter.hockey.by/news/sobytie/news186611.html Лучший игрок сезона 2021/2022]. БФХ.</ref>, і вяртаньне на матчы плэй-оф Дзямкова, клюб саступіў у паўфінале плэй-оф жлобінскаму «Мэталюргу»<ref>[https://web.archive.org/web/20230902111021/https://shahter.hockey.by/news/match/news184892.html Проигрываем седьмой матч в серии]. БФХ.</ref>. Напачатку [[Чэмпіянат Беларусі па хакеі 2022—2023 гадоў|сэзону 2022—2023 гадоў]] капітанам клюбу быў абраны Раман Маліноўскі<ref>[https://sport5.by/news/hockey/Roman-Malinovskiy-SHakhter-vsegda-stavit-pered-soboy-maksimalnye-zadachi/ Роман Малиновский: "Шахтер" всегда ставит перед собой максимальные задачи"]{{Недаступная спасылка|date=June 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. Sport5.</ref>. 27 сьнежня 2022 году нападнік «гарнякоў» [[Аляксандар Жыдкіх]] згуляў свой тысячны матч у рэгулярных чэмпіянатах Экстралігі<ref>[https://web.archive.org/web/20230902111021/https://shahter.hockey.by/news/match/news214072.html Победа в юбилейный матч Александра Жидких!] БФХ.</ref>. Той сэзон «Шахцёр» увосень займаў першы радок, але пазьней яго страціў. Тым ня менш, да сканчэньня рэгулярнага сэзону салігорцы вярнулі сабе першае месца і ўтрымалі яго. Пасьля чвэрцьфінальных матчаў супраць «[[Дынама-Маладэчна]]» клюб быў выбіты ў паўфінале жлобінскім «Мэталюргам». 1 верасьня 2023 стала вядома, што лідэр «гарнякоў» [[Міхаіл Стэфановіч]] далучыцца да складу жлобінскага «Мэталюргу»<ref>[https://belarushockey.com/rb/news/2023/09/01/mihail-stefanovich-opredelilsja-s-novym-klubom-v-betera-ekstralige/ Михаил Стефанович определился с новым клубом в Betera-Экстралиге]. Беларусі хакей.</ref>, да гэтага дасьведчаны форвард два гады абараняў колеры клюбу і быў найлепшым бамбардзірам клюбу. Тым ня менш, на замену нападніку да клюбу вярнуўся Дзямкоў<ref>[https://belarushockey.com/rb/news/2023/08/31/artjom-demkov---o-vozvraschenii-v-shahtjor-blagodarnosti-minskomu-dinamo-i-osechke-v-kubke-saleja-/ Артём Демков – о возвращении в «Шахтёр», благодарности минскому «Динамо» и осечке в Кубке Салея]. Беларусі хакей.</ref>. У Кубку Беларусі «Шахцёр» у 2023 году ўпершыню ў гісторыі дасягнуў фіналу, але там саступіў пераможцу леташняга розыгрышу «[[Віцебск (хакейны клюб)|Віцебску]]». == Склад == {{Паводле стану на|2026|10|4}} году {{Хакей-Склад}} {{Хакей-Падзел|Брамнікі}} {{Хакей-Гулец-Л|31|Беларусь|Павал Рудовіч||2006}} {{Хакей-Гулец-П|35|Беларусь|Антон Крупавец||2006}} {{Хакей-Гулец-Л|37|Беларусь|Аляксей Снытко||2002}} {{Хакей-Падзел|Абаронцы}} {{Хакей-Гулец-Л|13|Расея|Дзяніс Грыгаркевіч||1999}} {{Хакей-Гулец1-П|18|Q123631457|}} {{Хакей-Гулец1-Л|22|Q123653458|}} {{Хакей-Гулец-П|24|Беларусь|Яраслаў Беразоўскі||2006}} {{Хакей-Гулец1-Л|27|Q107112999|}} {{Хакей-Гулец-П|29|Беларусь|Савелі Бялко||2008}} {{Хакей-Гулец1-Л|82|Q141624122|}} {{Хакей-Гулец1-П|89|Q1262241|}} {{Хакей-Гулец-Л|—|Беларусь|Савелі Багаслаў||2003}} {{Хакей-Гулец-П|—|Беларусь|Міхаіл Кавалёў||2000}} {{Хакей-Падзел|Нападнікі}} {{Хакей-Гулец-Л|8|Расея|Мікіта Брутаў||2001}} {{Хакей-Гулец-П|11|Беларусь|Арцём Гумянюк||2005}} {{Хакей-Гулец1-Л|12|Q123594704|}} {{Хакей-Гулец1-П|19|Q123653459|}} {{Хакей-Гулец-Л|26|Беларусь|Данііл Лой||2003}} {{Хакей-Гулец1-П|33|Q123653456|}} {{Хакей-Гулец1-Л|47|Q110818861|}} {{Хакей-Гулец-П|51|Беларусь|Ян Жук||2006}} {{Хакей-Гулец-Л|67|Беларусь|Уладзіслаў Буйко||2003}} {{Хакей-Гулец-П|77|Беларусь|Мікіта Вярэніч||2002}} {{Хакей-Гулец-Л|81|Беларусь|Мацьвей Ладуцька||2005}} {{Хакей-Гулец1-П|87|Q123653462|}} {{Хакей-Гулец1-Л|88|Q4317780|}} {{Хакей-Гулец-П|90|Расея|Аляксей Сяргееў||2000}} {{Хакей-Гулец-Л|99|Беларусь|Глеб Корзун||2006}} {{Хакей-Гулец-П|—|Беларусь|Марат Шагун||2009}} {{Хакей-Канец складу}} == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Вонкавыя спасылкі == * [https://web.archive.org/web/20231010153408/https://shahter.hockey.by/ Афіцыйны сайт] {{Беларуская экстраліга}} [[Катэгорыя:Беларускія хакейныя клюбы]] 8pc8k1th06w7esi0ew23e7o5fr00wy2 Шаблён:НХЛ/СтатыстыкаБамбардзіры 10 275286 2699570 2699077 2026-11-08T08:36:43Z DymitrBot 56484 абнаўленьне зьвестак 2699570 wikitext text/x-wiki {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |- ! style="width:150пкс;"| Гулец ! style="width:150пкс;"| Клюб ! style="width:25пкс;"| М ! style="width:25пкс;"| Г ! style="width:25пкс;"| А ! style="width:25пкс;"| Пункты ! style="width:25пкс;"| +/− |- |style="text-align:left;"| [[Конар Макдэйвід]] ||style="text-align:left;"| [[Эдмантан Ойлерз]] || 18 || 10 || 37 || '''47''' || +22 |- |style="text-align:left;"| [[Леан Драйзайтль]] ||style="text-align:left;"| [[Эдмантан Ойлерз]] || 18 || 16 || 18 || '''34''' || +17 |- |style="text-align:left;"| [[Кірыл Капрызаў]] ||style="text-align:left;"| [[Мінэсота Ўайлд]] || 19 || 16 || 15 || '''31''' || +14 |- |style="text-align:left;"| [[Эван Бушар]] ||style="text-align:left;"| [[Эдмантан Ойлерз]] || 18 || 10 || 21 || '''31''' || +24 |- |style="text-align:left;"| [[Натан Макінан]] ||style="text-align:left;"| [[Каларада Эвэланш]] || 18 || 10 || 20 || '''30''' || +6 |- |style="text-align:left;"| [[Остан Мэт’юз]] ||style="text-align:left;"| [[Таронта Мэйпл Ліфс]] || 18 || 11 || 16 || '''27''' || +9 |- |style="text-align:left;"| [[Сэбастыян Аха]] ||style="text-align:left;"| [[Караліна Гарыкейнз]] || 19 || 10 || 16 || '''26''' || +14 |- |style="text-align:left;"| [[Кўін Г’юз]] ||style="text-align:left;"| [[Мінэсота Ўайлд]] || 19 || 6 || 20 || '''26''' || +9 |- |style="text-align:left;"| [[Лео Карльсан]] ||style="text-align:left;"| [[Анагайм Дакс]] || 17 || 6 || 20 || '''26''' || -2 |- |style="text-align:left;"| [[Мэт’ю Ткачак]] ||style="text-align:left;"| [[Флорыда Пантэрз]] || 17 || 4 || 21 || '''25''' || +1 |} <small>''М = Матчы; Г = Галы; A = Асыстэнцкія перадачы; П = Пункты; +/− = [[плюс-мінус (хакей)|Плюс/мінус]]''</small> t55wsap5shtshbjb25cknbsrkr3hqtq Шаблён:НХЛ/СтатыстыкаБрамнікі 10 275287 2699571 2699078 2026-11-08T08:36:50Z DymitrBot 56484 абнаўленьне зьвестак 2699571 wikitext text/x-wiki {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |- ! style="width:150пкс;"| Гулец ! style="width:150пкс;"| Клюб ! style="width:25пкс;"| М ! style="width:25пкс;"| ЧнЛ ! style="width:25пкс;"| ПШ ! style="width:25пкс;"| АК ! style="width:25пкс;"| Н% |- |style="text-align:left;"| [[Лінус Ульмарк]] ||style="text-align:left;"| [[Атава Сэнатарз]] || 8 || 450:04 || 10 || 172 || '''94,51''' |- |style="text-align:left;"| [[Джэйкаб Фаўлер]] ||style="text-align:left;"| [[Манрэаль Канадыенз]] || 10 || 612:36 || 22 || 273 || '''92,54''' |- |style="text-align:left;"| [[Еспэр Вальстэт]] ||style="text-align:left;"| [[Мінэсота Ўайлд]] || 16 || 964:11 || 32 || 379 || '''92,21''' |- |style="text-align:left;"| [[Пётар Качаткоў]] ||style="text-align:left;"| [[Караліна Гарыкейнз]] || 12 || 719:51 || 20 || 230 || '''92,00''' |- |style="text-align:left;"| [[Данііл Тарасаў]] ||style="text-align:left;"| [[Дэтройт Рэд Ўінгс]] || 8 || 428:27 || 15 || 170 || '''91,89''' |- |style="text-align:left;"| [[Джоэл Гофэр]] ||style="text-align:left;"| [[Сэнт-Луіс Блюз]] || 12 || 711:59 || 28 || 316 || '''91,86''' |- |style="text-align:left;"| [[Дэвін Кулі]] ||style="text-align:left;"| [[Калгары Флэймз]] || 7 || 379:11 || 17 || 180 || '''91,37''' |- |style="text-align:left;"| [[Джэрэмі Сўэйман]] ||style="text-align:left;"| [[Бостан Бруінз]] || 12 || 728:34 || 28 || 292 || '''91,25''' |- |style="text-align:left;"| [[Юўсэ Сарас]] ||style="text-align:left;"| [[Нэшвіл Прэдатарз]] || 12 || 732:20 || 32 || 330 || '''91,16''' |- |style="text-align:left;"| [[Кэм Тэлбат]] ||style="text-align:left;"| [[Каламбус Блю Джэкетс]] || 8 || 442:42 || 18 || 185 || '''91,13''' |} <small>''М = Матчы; ЧнЛ = Час на лёдзе (хвіліны:сэкунды); ПШ = Прапушчаныя шайбы; АК = Адбітыя кідкі; Н% = Адсотак надзейнасьці''</small> p5h9g0ntktc4vil1okcf1lkywlhewyc Шляхецкая сядзіба 0 278823 2699374 2620396 2026-11-07T16:01:06Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 2699374 wikitext text/x-wiki [[Файл:Manor house of Tadeusz Kościuszko.PNG|значак|[[Марачоўшчына]], двор [[Людвік Тадэвуш Касьцюшка|Людвіка Тадэвуша Касьцюшкі]]]] [[Файл:Музей-усадьба Костюшко. Коссово.jpg|значак|Сучасная рэканструкцыя сядзібы Касьцюшкаў]] [[Файл:Kushlyany 01.jpg|значак|[[Сядзібна-паркавы комплекс Багушэвічаў|Сядзіба]] [[Францішак Багушэвіч|Францішка Багушэвіча]] ў [[Кушляны|Кушлянах]]]] [[Файл:Łopuszna - dwór.jpg|значак|Сядзіба ў Лапушнай]] [[Файл:Poland Zelazowa Wola.jpg|значак|[[Дом нараджэньня Фрыдэрыка Шапэна|Сядзіба ў Жэлязавай Волі]], мейсца нараджэньня [[Фрыдэрык Шапэн|Фрыдэрыка Шапэна]]]] [[Файл:Lublin Dworek Wincentego Pola4.jpg|значак|[[Сядзіба Вінцэнта Поля ў Любліне]]]] [[Файл:Dwór Wincentego Pola, wnętrze 2.jpg|значак|[[Сядзіба Вінцэнта Поля ў Любліне]] — унутры]] [[Файл:Winna Góra, pałac, widok od wsch. (1).JPG|значак|[[Сядзіба ў Віннай Гары]]]] [[Файл: Завоссе 1.jpg|значак|[[Шляхецкая сядзіба|Сядзіба]] Міцкевічаў у [[Завосьсе|Завосьсі]]]] [[Файл:Adam Mickiewicz house.jpg|значак|[[Дом-музэй Адама Міцкевіча|Рэканструяваная сядзіба]] [[Адама Міцкевіча]] ў [[Наваградак|Наваградку]]]] [[Файл:Staraja Vola, Žukoŭski. Старая Воля, Жукоўскі (S. Žukoŭski, 1903).jpg|значак|Сядзіба Старая Воля карціны мастака Станіслава Жукоўскага 1903 году]] [[Файл:Yuliy Klever. Belurussian lanscape. Drecheluki country estate.JPG|значак|Беларускі пэйзаж, сядзіба Драчлукі карціны Юліўша Клевэра 1901 году]] [[Файл:Szteklin.jpg|значак|Сядзіба зь лістоўніцы ў [[Штэклін]]е]] [[Файл:Zaleśsie, Aginski. Залесьсе, Агінскі (A. Adam, 1812).jpg|значак|[[Палацава-паркавы комплекс Агінскіх|Палац Агінскіх]] у [[Залесьсе|Залесьсі]]]] [[Файл:Bienica, Kocieł. Беніца, Коцел (N. Orda, 20.07.1875-77).jpg|значак|[[Сядзібна-паркавы комплекс Коцелаў (Беніца)|Сядзіба Коцелаў]] у [[Беніца|Беніцы]] малюнку [[Напалеон Орда|Напалеона Орды]]]] [[Файл:Bebrenes muiza.JPG|значак|[[Сядзіба ў Бэбрэне]]]] [[Файл:Żarnowiec muzeum.jpg|значак|[[Дом-музэй Марыі Канапіцкай ў Жарноўцы|Сядзіба Марыі Канапіцкай у Жарноўцы]]]] '''Двор шляхе́цкі''', '''[[сядзіба]]''' — [[вёска|вясковы]] жылы [[дом]] [[Шляхта|шляхты]]. Форма, якая склалася ў польскай і літоўскай [[архітэктура|архітэктуры]] ў пэрыяд [[Адраджэньне|Адраджэньня]], захавалася да 1920-х гг. Шляхецкія сядзібы знаходзяцца ў асноўным на тэрыторыі былой [[Рэч Паспалітая|Рэчы Паспалітай]], а цяпер на тэрыторыі шасьці краінаў: у [[Польшча|Польшчы]], у [[Беларусь|Беларусі]], у [[Летува|Летуве]], у [[Латвія|Латвіі]], ва [[Украіна|Ўкраіне]] і ў заходняй частцы [[Расея|Расеі]] (у асноўным — [[Смаленскае ваяводзтва|Смаленшчына]]). На тэрыторыі сучаснай Польшчы захавалася толькі 2,8 тыс. фальваркаў (з 12 тыс. на гэтай жа тэрыторыі да [[Другая Сусьветная вайна|Другой сусьветнай вайны]]), зь іх 2 тыс. знаходзяцца ў руінах. З 4 тысячаў толькі каля 250 сядзіб захавалася на тэрыторыі [[Віленскае ваяводзтва (1926—1939)|Віленшчыны]], [[Заходняя Беларусь|Заходняй Беларусі]], [[Заходняя Ўкраіна|Заходняй Украіны]], якія ўваходзілі да складу [[Польская Рэспубліка (1918—1939)|міжваеннай Польшчы]]. На ўсход ад [[Рыская мірная дамова 1921 году|рыскай мяжы]] захаваліся толькі некалькі дзясяткаў сядзібаў, і тое большасьць зь іх у руінах. == Архітэктура сядзібаў == Сядзіба ўключала [[Дом|жылы корпус]] уласьніка й гаспадарчыя пабудовы. У XVII стагодзьдзі сядзіба вылучаецца з цэлага комплексу забудовы — становіцца самастойнай, адасобленай жылой пабудовай. Пасьля [[Швэдзкі патоп|Швэдзкага патопу]] сядзібны дом разьвіваўся як аднапавярховы будынак з сымэтрычным і восевым плянам — восі былі падкрэсьлены ганкамі альбо рызалітамі. З пачатку XVI стагодзьдзя пачала выкарыстоўвацца [[Травея|двухпавярховае]] плянаваньне памяшканьняў, шырока распаўсюджанае ў пазьнейшыя часы. У канцы XVI стагодзьдзя па восі фасада пачалі ўзводзіць дэкаратыўныя вежы, прызначаныя для ўзмацненьня рэпрэзэнтатыўных функцый будынка. У [[клясыцызм|клясыцызьме]] калённая пара замяніла ўваходны ганак з [[портык]]ам з [[тымпан]]ам, якія з таго часу сталі адметнасьцю сядзібнай архітэктуры ў параўнаньні зь іншымі вясковымі пабудовамі. Унутры сядзібы было шмат пакояў — сені, трапэзная — сталовая, пакоі для гасьцей, спальні, кладоўка, часта прыватная [[капліца]] са сьвятымі росьпісамі. Сядзібы першапачаткова будаваліся з [[Дрэва (тэхніка)|лістоўніцы]] на [[падмурак|фундамэнтах]] з каменю ці [[цэґла|цэґлы]] і пакрываліся [[гонта]]й. Часта разьмяшчаецца на ўзвышшах, акружаных старымі дрэвамі. У пэрыяд [[рэнэсансу]] ўваход у сядзібны дом звычайна адбываўся праз [[ганак)|ганкі]], накрытыя дахам на слупах, а прамавугольная форма мела надбудаваны [[алькеж]]ы. Паўднёвы фасад сядзібнага дома заўсёды быў арыентаваны на 11 гадзін, каб сонца асьвятляла ўсе сьцены дома з красавіка па верасень. У пэрыяд [[барока]] пачаў выкарыстоўвацца [[Польскі ламаны дах|польскі ламаны дах]], а таксама [[мансардны дах]]. Нішы былі заменены на [[рызаліты]]. У XVIII ст., першапачаткова ў заходняй частцы Рэчы Паспалітай, нормай сталі мураваныя сядзібы, будаваныя амаль выключна з цэґлы, атынкаваныя й пабеленыя, пакрытыя чырвонай пліткай. У XIX стагодзьдзі па ўсёй тэрыторыі былой Рэчы Паспалітай будаваліся пераважна мураваныя сядзібы. == Будынкі дворскія == У склад '''дворскай групы''' магло быць шмат будынкаў і іншых збудаваньняў рознага прызначэньня. Іх колькасьць і тып зьмяняліся з гадамі разам з функцыямі, якія выконвала сядзіба. Найбольш значным зьяўляецца: * [[брама]] разам з [[Агароджа|агароджай]] * [[Чворак (будынак)|чворак]] * [[фальварак]] * фігура сьвятых * галубятня * капліца-пахавальня * [[лямус]] * [[абора]] * [[афіцына]] * [[аранжарэя]] * [[альтанка]] ці [[павільён]] * [[падвал]] * пральня * [[сад]] * [[клець]] * [[стайня]] * [[стадола]] * [[сталярня]] * [[студня]] * дом кіруючага * земляныя валы * [[віядук]] Дадатковымі элемэнтамі сядзібных комплексаў былі паркі ці комплексы зялёных насаджэньняў і сажалак з востравам. Акрамя чыста дэкаратыўных альбо рэкрэацыйных функцый, яны выконвалі й агароды. == Інтэр’ер == Асноўным абсталяваньнем былі лавы, якія атачалі сталовую, сталы (''часта пафарбаваныя ў зялёны колер''), [[Зыдэль|зыдле]] (зэдлікі) — зробленыя з дрэва [[Ліпа|ліпы]]. Абсталяваньне таксама ўключала: [[буфэт]], [[альмарыя]] (''шафа''), [[сэпэт]] (''куфар''), кантор (''сакратар''), аптэчка. Мэбля часта была [[інкрустацыя (дэкарацыя)|інкрустравана]], багата разьбяная, размаляваная й акаймаваная. Багацейшая шляхта імпартавала з [[Гданьск]]у разьбяную мэблю й крэслы, абабітыя мяккай тканінай. Сьцены ахвотна ўпрыгожвалі [[дыван]]амі («з Турцыі ці Пэрсыі мудрагеліста тканымі дыванамі»), [[маката]]мі, [[коўтрына]]мі, а таксама расьпісвалі ў кветкі й дрэвы, зьмяшчаючы там гістарычна-маральныя алегорыі. Вывешваліся таксама фамільныя гербы й партрэты продкаў, люстэркі, багата аздобленая [[зброя]], паляўнічыя трафеі — [[рог]]і забітых аленяў і чучалы галоў кабаноў. Падлогі рабілі з сасновага альбо дубовага піламатэрыялу. Першыя [[Паркет (будаўніцтва)|паркетныя падлогі]] зьяўляюцца за Сасамі [[Вэтыны|Сасамі]]. Столі былі зробленыя з бэлек, не накрытыя, з упрыгожаным дрэвам, з аленевымі рагамі альбо меднымі каронамі, якія зьвісалі з цэнтра. Да хатняга інвэнтару належалі таксама [[хатнія печы|печкі]], збудаваныя з цэґлы, каменю, алябастру, літыя й размаляваныя [[Кафля|кафлі]]. Вокны толькі ў заможных дамах зашклівалі так званым вэнэцыянскім шклом, у іншых сядзібах — невялікімі круглымі шыбамі, апраўленымі сьвінцовай альбо парафінаванай пэргамэнтнай плёнкай, а часам нават паперай. == Шляхецкія двары ў мастацтве == === Літаратура === [[Ян Хрызастом Пасак]], [[Ян Каханоўскі з Чарналесься|Ян Каханоўскі]], [[Мікалай Рэй]], [[Адам Міцкевіч]], [[Уладзіслаў Сыракомля]], [[Эліза Ажэшка]], [[Марыя Радзевіч]], [[Карнэль Макушынскі]], [[Вітальд Гамбровіч]], [[Флярыян Чарнышэвіч]], [[Антанас Баранаўскас]], [[Зьбігнеў Нянацкі]] ў сваёй творчасьці апісвалі жыцьцё ў шляхецкіх дварах. Асобна варта пазначыць творы, што асьвятлілі жыцьцё шляхецкай сядзібы на абшарах былога [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]]. У першую чаргу гэта ''[[Пан Тадэвуш]]'' Адама Міцкевіча, ''[[Над Нёманам]]'' Элізы Ажэшка, ''[[Дэвайціс]]'' Марыі Радзевіч, ''[[Надбярэзінцы]]'' Флярыяна Чарнышэвіча. Знакаміты фатограф пач. XX ст. [[Ян Булгак]] у сваіх лістах занатаваў: "{{Цытата|Падобна таму, як асобныя віды дрэваў засяляюць пэўныя разнавіднасьці насякомых, як некаторыя лясныя й зямельныя ўчасткі зьяўляюцца месцам пражываньня асобных відаў жывёлаў, сфармаваліся цесна ўзаемазьвязаныя комплексы жыцьцядзейнасьці расьлін і чалавека. Адным з такіх прыроджаных комплексаў зьяўляецца ўнікальны, адзіны ў Эўропе польскі псыхабіялягічны арганізм - вясковая сядзіба й асоба польскага шляхціца, які жыве ў гэтай сядзібе на крэсах.»<ref>Bułhak Jan, Wędrówki fotografa w słowie i obrazie, t. 6: Człowiek twórcą krajobrazu – z 16 ilustracjami autora, Wilno: Wydawnictwo „Przegląd Fotograficzny”, 1936, s. 5.</ref>.}} === Мастацтва === [[Браніслава Рыхтэр-Яноўская]], [[Ядвіга Тэтмаер-Наімская]], [[Станіслаў Кажэнеўскі]], [[Мечыслаў Корвін Пятроўскі]], [[Ян Скатніцкі (мастак)|Ян Скатніцкі]], [[Стэфан Сонэвэнд]] і [[Міхал Горсткін-Вывюрскі]] малявалі сядзібы, калекцыя іх карцін знаходзіцца ў музэі ў [[Лешна (Польшча)|Лешне]]. На тэрыторыі Беларусі малюнкамі й карцінамі шляхецкіх сядзібаў вядомыя перадусім [[Напалеон Орда]], [[Казімер Альхімовіч]], [[Міхаіл Кулеша]], [[Міхал Эльвіра Андрыёлі]], [[Леанард Ходзька]], [[Альбэрт Жамэт]], [[Станіслаў Яроцкі]]. Акрамя таго ў 1901 г. [[Балтыйскія немцы|балтыйска-нямецкі]] мастак [[Юліўш Клевэр]] стварыў знакаміты «''Беларускі пэйзаж. Сядзіба Драчлукі''». Карціны сядзібаў малявалі таксама знакамітыя беларускія мастакі [[Іван Хруцкі]] й [[Станіслаў Жукоўскі]]. Значную ўвагу сядзібам прысьвяціў таксама мастак [[Фэрдынанд Рушчыц]]. === Архітэктура === Сярод цікавых архітэктурных элемэнтаў, якія можна ўбачыць у сядзібных будынках:: * [[алькеж]] * [[атык]] * [[ганак]] * калёны [[портык]]у * [[падмуроўка]] * [[партал]] * [[цокаль]] * [[рызаліт]] * [[зграфіта]] * [[выкуш]] == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Літаратура == * Лакотка, А. І. Пад стрэхамі прашчураў / А. І. Лакотка. — Мінск : Полымя, 1995. — 384 с * Шыдлоўскі, С. А. Культура прывілеяванага саслоўя Беларусі : 1795—1864 гг. / С. А. Шыдлоўскі. — Мінск : Беларуская навука, 2011. — 168 с. * Шыдлоўскі, С. А. ''Памеснае дваранства Беларусі : канец XVIII — пачатак XX ст. : этналагічнае даследаванне'' / Шыдлоўскі, С. А.. — Мінск: Беларуская навука, 2022 г. 221 с. * Gołębiowski, Ł. Domy i dwory / Ł. Gołębiowski. — Warszawa : Druk. N. Gkücksberga, 1830. — 296 c. * Gloger, Z. Budownictwo drzewne i wyroby z drzewa w dawnej Polsce : w 2 t., Warszawa : Druk Wl. Lazarskiego, 1907—1909. — T. 2. — 1909—192 s. * Tyszkiewicz, K. Wilija i jej brzegi : pod względem hydrograficznym, historycznym, archeologicznym i etnograficznymб Drezno : drukiem i nakładem Józefa I. Kraszewskiego, 1871. — XVI. — 362 s. * Romuald Łuczyński: ''Zamki, dwory i pałace w Sudetach''. Legnica: Stowarzyszenie «Wspólnota Akademicka», 2008, {{ISBN|978-83-89102-63-8}}. * Liesniakowska М. Dwór — w stronie utopii retrospektywnej, Warszawa, 2000. * Maria Leśniakowska — ''Dwór — w stronę utopii retrospektywnej'', w: Miesięcznik ZNAK, Rok XXXIX, Listopad-Grudzień 1987(390—391), s. 101—114. * Jan K. Ostrowski, Zofia Lewicka-Depta, ''Dwór polski w starej fotografii'', wyd. Bosz, Warszawa 2009, {{ISBN|9788389747433}}. * Dwory magnackie w XVIII wieku: rola i znaczenie kulturowe / pod red. Teresy Kostkiewiczowej, Agaty Roćko. — Warszawa: DIG, 2005. — 391, [1] s.: il. * Sylwester Polakowski, ''Pozostałości założeń dworskich wojewódzctwa Podkarpackiego'', wyd. LYGIAN, Krosno 2012, {{ISBN|9788393599509}}. * Grzegorz Rąkowski, Kresowe rezydencje. Zamki, pałace i dwory na dawnych ziemiach wschodnich II RP, t. 1: Województwo wileńskie, Warszawa 2017, 472 s. * Grzegorz Rąkowski, Kresowe rezydencje. Zamki, pałace i dwory na dawnych ziemiach wschodnich II RP, t. 2: Województwo nowogródzkie, Warszawa 2021, 504 s. * Grzegorz Rąkowski, Kresowe rezydencje. Zamki, pałace i dwory na dawnych ziemiach wschodnich II RP, t. 2: Województwo białostockie (część wschodnia). Województwo poleskie, Warszawa 2022, 568 s. * Tamara Bairašauskaitė, ''Bajorų dvaras keičia savininką. Vilniaus, Kauno ir Gardino gubernijų dvarų likimai 1863—1914 metais'', Vilnius: Lietuvos istorijos institutas, 2018. — 484 p. == Глядзець таксама == * [[Маёнтак]] * [[Шляхецкая ваколіца]] * [[1670 (сэрыял)]] == Вонкавыя спасылкі == * [http://www.muzeum.lasochow.pl/architektura_dworu.html Dwór ziemiański na przełomie XIX i XX wieku] * [https://web.archive.org/web/20141016150837/http://budujemydwor.pl/ Strona miłośników dworów] * [http://www.dwory.cal24.pl/ Dwory i rezydencje szlacheckie] * [http://pbc.biaman.pl/dlibra/doccontent?id=3039&from=FBC ''Nasze dwory wiejskie''] * [https://www.dworekszteklin.pl/dworek Modrzewiowy Dwór w Szteklinie] [[Катэгорыя:Сядзібы]] [[Катэгорыя:Беларускае народнае дойлідзтва]] [[Катэгорыя:Шляхта|Сядзібы]] 8pcw2w637os96curapgfp7gu3f9wf2m Алімпія Сьвяневіч 0 279695 2699551 2679625 2026-11-08T07:33:33Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 2699551 wikitext text/x-wiki {{Пісьменьнік |Імя = Алімпія Сьвяневіч |Арыгінал імя = {{мова-pl|}} Olimpia Swianiewiczowa (Zambrzycka) |Партрэт = Olimpia Swianiewiczowa.jpg |Памер = |Апісаньне = Алімпія Сьвяневіч (паміж 1930 і 1939 гг.) |Герб = POL COA Kosciesza I.svg |Подпіс гербу = Герб «[[Касьцеша]]» |Род = [[Замбжыцкія]] |Бацька = Юзэф Зыгмунт Лукаш Замбжыцкі (1861-1948) |Маці = Зоф’я Замбжыцкая з роду Віткоўскіх гербу герб «[[Навіна (герб)|Навіна]]» (1870-?) |Дзеці = [[Марыя Нагенць]], [[Вітальд Сьвяневіч]], [[Ежы Сьвяневіч]], [[Бэрнадэта Сьвяневіч-Шчэглоўская]] |Муж = [[Станіслаў Сьвяневіч]] |Рэлігія = [[каталіцтва|каталічка]] |Імя пры нараджэньні = |Псэўданімы = |Месца нараджэньня = [[Гомель]], [[Магілёўская губэрня]], [[Расейская імпэрыя]], цяпер [[Беларусь]] |Месца сьмерці = [[Галіфакс]], [[Канада]] |Грамадзянства = [[Расейская імпэрыя]], [[Польская Рэспубліка (1918—1939)|Польшча]], [[Польская Народная Рэспубліка|ПНР]], [[Канада]] |Род дзейнасьці = [[Фальклёр|фальклярыстка]], [[Этнаграфія|этнографка]], [[Геаграфія|географка]], [[мовазнаўца]], [[гісторыя|гістарычка літаратуры]] |Гады актыўнасьці = |Накірунак = |Жанр = [[фальклёр]] |Дэбют = |Значныя творы = Інтэрпрэтацыя Дзядоў Міцкевіча на падставе скарба беларускай культуры |Прэміі = |Подпіс = |ВікіКрыніца = |Палічка = |Сайт = }} '''Алімпія Сьвяневіч''' ({{мова-pl|Olimpia Swianiewiczowa}}, {{мова-lt|Olimpija Svianievičiova}}; у дзявоцтве '''Алімпія Замбжыцкая'''; {{Нарадзілася|1|12|1902}}, [[Гомель]]<ref>[https://pawet.net/files/grunvald_n.pdf Н. Тэйлар-Тэрлецка, Пранікненне ці сімбіёз культур? Двор Замбжыцкіх у Вязыні. Навагрудчына ў гістарычна-культурнай спадчыне Еўропы (да 600-годдзя Грунвальдскай бітвы), Мінск, 2010. С. 198.]</ref>, [[Магілёўская губэрня]], [[Расейская імпэрыя]], цяпер [[Беларусь]] — {{Памерла|15|6|1974}}, [[Галіфакс]], [[Канада]]) — польска-беларуская [[Фальклёр|фальклярыстка]], [[Этнаграфія|этнографка]], [[Геаграфія|географка]], [[Геалёгія|геалягіня]], [[Геамарфалёгія|геамарфалягіня]], [[мовазнаўца]], [[гісторыя|гістарычка літаратуры]], настаўніца, пэдагогіца, дасьледніца творчасьці [[Адам Міцкевіч|Адама Міцкевіча]]. == Паходжаньне == Алімпія Сьвяневіч паходзіла са знакамітага роду [[Замбжыцкія|Замбжыцкіх]], якія валодалі землямі на [[Менскае ваяводзтва|Меншчыне]] й на тэрыторыі сёньняшняй [[Летува|Летувы]]. Радавым маёнткам Замбжыцкіх была [[Вязынка (Маладэчанскі раён)|Вязынка]], менавіта у Замбжыцкіх арандаваў зямлю Дамінік Луцэвіч, бацька [[Янка Купала|Янкі Купалы]]. З роду Замбжыцкіх паходзіў, напрыклад, [[Станіслаў Замбржыцкі]] (1823—1907) — беларускі краязнавец, [[фальклярыст]], [[пісьменьнік]]. Паколькі быў інвалідам, здаваў свой фальварак у арэнду. Замбржыцкі захапляўся вывучэньнем мясцовых [[курган]]аў і першым апісаў [[гарадзішча (археалягічны аб’ект)|гарадзішча]] ў Вязынцы.<ref>Янка Купала: Энцыкл. даведнік. — Мн., БелСЭ, 1986. — Артыкул «Замбржыцкі» — С. 239.</ref>. Станіслаў Замбржыцкі ажаніўся з Алімпіяй Чэкатоўскай{{Заўвага|Алімпія Чэкатоўская прыходзілася хроснай маці Янку Купалу.}}, якія й прыходзіліся Алімпіі Сьвяневіч роднымі дзедам і бабуляй<ref>[https://pawet.net/files/grunvald_n.pdf Н. Тэйлар-Тэрлецка, Пранікненне ці сімбіёз культур? Двор Замбжыцкіх у Вязыні. Навагрудчына ў гістарычна-культурнай спадчыне Еўропы (да 600-годдзя Грунвальдскай бітвы), Мінск, 2010. С. 197.]</ref>. == Біяграфічныя звесткі == === Дзіцячыя гады === Алімпія нарадзілася 1 сьнежня 1902 году ў [[шляхта|шляхецкай]] сям’і Юзэфа Замбжыцкага й Зоф’і Замбжыцкай (у дзявоцтве Віткоўскай). Бацька Алімпіі працаваў машыністам, але пасьля арышту [[Расейская імпэрыя|расейскімі ўладамі]] страціў магчымасьць там працаваць. У сям’і апроч Алімпіі было яшчэ трое дзяцей, бацькі Алімпіі, як і ў шматлікіх тагачасных шляхецкіх сем’ях, культывавалі памяць аб [[Паўстаньне 1863-1864 гадоў|Студзеньскім паўстаньні]]. Маці Алімпіі арганізвала нават грэпсовую пошту для зьняволеных паўстанцаў, пра што потым узгадываў ва ўспамінах [[Апалінар Сьвентаржэцкі]]<ref>{{Кніга|аўтар =[[Зоф’я Кавалеўская|Kowalewska Zofja]] |частка = |загаловак = Ze wspomnień wygnańca z roku 1863|арыгінал = |спасылка = https://www.wbc.poznan.pl/dlibra/publication/207183/edition/183569/content |адказны = |выданьне = |месца =Wilno |выдавецтва =Księgarnia Józefa Zawadzkiego |год =1911 |том = |старонкі =216 |старонак = 262 |сэрыя = |isbn = |наклад = }}</ref>. Некаторы час Алімпія пад жыла [[Менск]]ам. У 1906 г. бацька Алімпіі атрымаў радавы маёнтак [[Вязынка (Маладэчанскі раён)|Вязынку]] ў спадчыну, пасьля чаго сям’я пераехала туды, дзе Алімпія правяла дзіцячыя гады{{Заўвага|Невядома ці была Алімпія Сьвяневіч асабіста знаёмая зь Янкам Купалам праз тое, што сям'я Луцэвічаў пакінула Вязынку да пераезду бацькоў Алімпіі, але вядома, што Алімпія сябравала з жонкай Купалы [[Уладзіслава Луцэвіч|Уладзіславай Луцэвіч]]<ref>[https://pawet.net/files/grunvald_n.pdf Н. Тэйлар-Тэрлецка, Пранікненне ці сімбіёз культур? Двор Замбжыцкіх у Вязыні. Навагрудчына ў гістарычна-культурнай спадчыне Еўропы (да 600-годдзя Грунвальдскай бітвы), Мінск, 2010. С. 201.]</ref>.}}. Сям’я Алімпіі не была надта заможнай, таму дзецям прыходзілася дапамагаць бацькам займацца гаспадаркай маёнтку. Сваё дзяцінства Алімпія часта ўзгадывала. Асабліва ёй запомніўся жабрак, які прыходзіў у Вязынь кожны год аж да пачатку першай сусьветнай вайны, расказваў «патрыятычныя» навіны, якія датычылі шансаў палякаў вызваліцца з-пад расейскай улады. Бацька Алімпіі Юзэф падтрымліваў традыцыі навакольнага сялянства, таму ў 1912 г. аднавіў на пагорку «Арарат» [[Купальле|кастры]] на сьв. Яна, якія праваслаўнае духавенства й расейская паліцыя забаранілі шмат гадоў назад, на якія жыхары Сяледчык, Ліпеня й Крыніцы зьбіраліся ў такой вялікай колькасьці, што праз год усьлед за іх прыкладам пайшла вёска Гірэвічы. Кантактуючы зь сялянамі, дзяўчына набіралася ведаў пра нацыянальную гісторыю і гісторыю павету, гісторыю рэлігіі, забабоны й вераваньні. З малых гадоў яна ўдзельнічала ў абрадах беларускай вёскі. На [[Вялікдзень]] яна разам вясковымі дзецьмі сьпявала «Малога шкаляра», назаўтра хадзіла па хатах разам з валачобнікамі, разам зь імі зьбірала падарункі — бачок і каўбасы. У сьвяты вечар напярэдадні перад днём сьв. Яна разам зь сястрой яна мылася ў пшанічнай расе й, захоўваючы маўчаньне, хутка клалася спаць з надзеяй, што ёй прысьніцца вешчы сон. Яна таксама ўдзельнічала ў сельскагаспадарчых працах: пасьвіла зь дзяўчатамі сьвіней, паганяла коней падчас малацьбы збожжа. Яна пастаянна суправаджала сьвінапаса, сірату Базыля Шарэнду. Ён расказваў шматлікія мясцовыя легенды й паданьні, якія пачуў ад дзядзькі Ільюка Шарэнды. Так яна даведвалася аб прымусовым пераводзе беларускіх уніятаў ў праваслаўе. З размоваў з Базылём і Ільюком, а таксама з Лукашам Грышалем зь вёскі Крыніца ведала, што ў 1865 г. сілай перавялі мясцовы уніяцкі касьцёл «на магілах», пабудаваны яе прадзедам. Калі парафіяне баранілі сваю сьвятыню, казакі разагналі вясковую грамаду нагайкамі й «сьлёзы Рагнеды журчалі ў рэчцы Княгінцы»<ref>[https://pawet.net/files/grunvald_n.pdf Н. Тэйлар-Тэрлецка, Пранікненне ці сімбіёз культур? Двор Замбжыцкіх у Вязыні. Навагрудчына ў гістарычна-культурнай спадчыне Еўропы (да 600-годдзя Грунвальдскай бітвы), Мінск, 2010. С. 198.]</ref>. === Юнацтва === З 1919 году Алімпія добраахвотна служыла ў [[Войска Польскае (1918-1939)|Войске Польскім]] у якасьці кур’еркі, такім чынам прымала ўдзел у [[Польска-савецкая вайна|польска-савецкай вайне]]. Пасьля [[Польска-савецкая вайна|вайны]] скончыла [[Віленскі ўнівэрсытэт|унівэрсытэту імя Стэфана Баторыя]] ў [[Вільня|Вільні]] па спэцыяльнасьці [[геаграфія]], [[геалёгія]]. У 1926 г. пабралася шлюбам з [[эканоміка|эканамістам]] Віленскага ўнівэрсытэту [[Станіслаў Сьвяневіч|Станіславам Сьвяневічам]], выхоўвала чатырох дзяцей. З 1928 году працавала настаўніцай геаграфіі. У 1936—1941 годзе была настаўніцай геаграфіі ў віленскай гімназыі сясьцёр {{Артыкул у іншым разьдзеле|Бэнэдыктынцы|бэнэдыктак|pl|Benedyktyni}}, зачыненага савецкімі ўладамі ў 1946 годзе. === Навуковая дзейнасьць у галіне геамарфалёгіі === Першы досьвед [[Геалёгія|геалёгіі]] атрымала працуючы асыстэнткай {{Артыкул у іншым разьдзеле|Мечыслаў Ліманоўскі|Мечыслава Ліманоўскага|pl|Mieczysław Limanowski}} ў галіне [[геамарфалёгія|геамарфалёгіі]]. Удзельнічала ў дасьледаваньні [[Вяльля|Вяльлі]] й [[Тэраса (геамарфалёгія)|тэрасаў]] {{Артыкул у іншым разьдзеле|Геамарфалягічны запаведнік сьхілаў даліны ракі Вака|даліны|lt|Vokės senslėnio šlaitų geomorfologinis draustinis}} ракі [[Вака]]<ref>Swianiewiczowa, O., 1938. «Proneries terasės Vokės slėnyje» (vertė B. Tijūnaitytė), ''Kosmos, t. XIX, 143—147.</ref>. Разам зь вядомай [[этналёгія|этналягіняй]] {{Артыкул у іншым разьдзеле|Цэзарыя Бадуэн дэ Куртэнэ Эрэнкройц Янджэевіч|Цэзарыяй Бадуэн дэ Куртэнэ|pl|Cezaria Baudouin de Courtenay Ehrenkreutz Jędrzejewiczowa}} {{Заўвага|Цэзарыя была дачкой вядомага польскага мовазнаўцы {{Артыкул у іншым разьдзеле|Ян Нечыслаў Бадуэн дэ Куртэнэ|Яна Нечыслаў Бадуэн дэ Куртэнэ|pl|Jan Niecisław Baudouin de Courtenay}}, які акрамя навуковай дзейнасьці быў знакаміты нетыповымі для таго часу ідэямі [[фэмінізм]]у, [[экалягізм]]у, [[пацыфізм]]у}} апісала [[Тэраса (геамарфалёгія)|тэрасы]] [[Вяльля|Вяльлі]] ў ваколіцах [[Вільня|Вільні]]<ref>Swianiewiczowa, O., Baudoin de Courtenay, K., 1929. «Terasy Wilii w obrębie miasta Wilna», ''Pamiętnik zjazdu Słowianskich Geografow i Etnografow w Polsce w roku 1927,'' t. I, Kraków, 223—224.</ref>. === Навуковая дзейнасьць у галіне этнаграфіі й фальклярыстыкі === У 1920—1930-я гады Алімпія Сьвяневіч у ваколіцах [[Вязынка (Маладэчанскі раён)|Вязынкі]] пачала займацца зьбіраньнем народных песьняў, арганізоўвала ў [[Маладэчна|Маладэчне]], [[Радашкавічы|Радашкавічах]], [[Вільня|Вільні]] выставы беларускіх тканінаў і нацыянальнага адзеньня, адначасова з тым дасьледавала творчасьць [[Адам Міцкевіч|Адама Міцкевіча]]. === Ваенныя годы === [[Другая сусьветная вайна|Ваенныя]] гады й першы год пасьля заканчэньня вайны яна правяла ў [[Вязынка (Маладэчанскі раён)|Вязынцы]] й [[Вільня|Вільне]], у разлуцы з [[Станіслаў Сьвяневіч|мужам]], які ў апошні момант быў выратаваны ад [[Катынскі расстрэл|расстрэлу]] ў [[Катынь|Катыні]], пасьля чаго быў вязьнем Лубянкі й [[гулаг]]аў (савецкія ўлады спадзяваўся выкарыстаць яго веды ў галіне нямецкай эканомікі), а потым не пасьпеў далучыцца да [[2-і Польскі корпус|арміі Андэрса]] й у рэшце, пасьля працяглага знаходжаньня ў [[Тэгеран]]е й [[Ерусалім]]е, застаўся ў [[Вялікабрытанія|Вялікабрытаніі]]. === Пасьляваенныя годы === [[Файл:SwanGrave.jpg|значак|240px|Могілкі Алімпіі й Станіслава Сьвяневічаў у [[Галіфакс]]е]] У 1946 годзе Алімпія Сьвяневіч разам з чатырма дзецьмі змагла рэпатрыявацца ў [[Польская Народная Рэспубліка|Польшчу]] й пасялілася ў [[Тчэў|Тчэве]] дзе выкладала геаграфію й біялёгію ў мясцовай адміністрацыйна-гандлёвай сярэдняй школе{{Заўвага|У Тчэве Алімпія разам з чатырма дзецьмі апынулася без падтрымкі, атрымлівала дапамогу ў выглядзе адзеньня, якое выдала амэрыканская арганізацыя UNRRA. Пасьля прыезду яна была зьдзіўлена тым, што ў [[Памяранія|Памор’і]] генэрала [[Юзэф Гальлер|Юзэфа Гальлера]], якога лічылі адным з вызваліцеляў заходніх земляў, шанавалі больш, чым [[Юзэф Пілсудзкі|Юзэфа Пілсудзкага]], які больш імкнуўся далучыць тэрыторыі былога [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]].}}. У Тчэве дасьледніца зацікавілася фальклёрам [[кашубы|кашубаў]], дасьледавала дзейнасьць стваральніка кашубскай граматыкі й першага кашубскага пісьменьніка {{Артыкул у іншым разьдзеле|Флярыян Цэйнова|Флярыяна Цэйновы|pl|Florian Ceynowa}}, вядомага як «Будзіцель кашубаў». Дзякуючы частым скажэньням прозьвішча яна пазьбегла рэпрэсый, зьвязаных зь дзейнасьцю мужа, які раскрыўшы на Захадзе праўду пра [[Катынскі расстрэл|Катынскае злачынства]]. Будучы шматгадовым сябрам [[Польскае эскурсыйнае таварыства|Польскага эскурсыйнага таварыства]], яна стала ініцыятарам дзейнасьці ў гэтай установе Эскурсыйнага клюбу школьнай моладзі (у далейшым пад эгідай [[Польскае турыстычна-эскурсыйнае таварыства|Польскага турыстычна-эскурсыйнага таварыства]]). У 1957 годзе яна пакінула краіну й далучылася да мужа ў [[Інданэзыя|Інданэзыі]]. З 1963 года разам з мужам жыла ў [[Паўночная Амэрыка|Паўночнай Амэрыцы]]. Спачатку пасяліліся ў [[Злучаныя Штаты Амэрыкі]] ў невялікім горадзе {{Артыкул у іншым разьдзеле|Нотр-Дам (Індыяна)|Нотр-Дам|en|Notre Dame, Indiana}}, у штаце [[Індыяна]], дзе ў 1967 годзе падчас [[Шасьцідзённая вайна|Шасьцідзённай вайны]] разам з мужам падпісала ліст «Салідарнасьці зь [[Ізраіль|Ізраілем]]», падрыхтаваны [[Юзэф Чапскі|Юзэфам Чапскім]]<ref>{{Кніга|аўтар =[[Юзэф Чапскі|Józef Czapski]] |частка = |загаловак = Korespondencja. Solidarności z Izraelem. Do redaktora „Wiadomości”|арыгінал = |спасылка = https://kpbc.ukw.edu.pl/dlibra/plain-content?id=5663 |адказны = |выданьне = |месца =[[Лёндан|Londyn]] |выдавецтва =[[Вядомасьці (тыднёвік эміграцыйны)|Wiadomości (tygodnik emigracyjny)]] |год =Nr 37 (1119) z 10 верасьня 1967 |том = |старонкі =6 |старонак = 6 |сэрыя = |isbn = |наклад = }}</ref>. Потым пераехалі ў [[Канада|Канаду]], пасяліліся дя гораду [[Галіфакс]], у правінцыі [[Новая Шатляндыя]]. Памёрла 15 чэрвеня 1974 году каля Галіфаксу, дзе й былі пахаваны разам з мужам. == Сям’я == Была замужам за [[эканоміка|эканамістам]] Віленскага ўнівэрсытэту [[Станіслаў Сьвяневіч|Станіславам Сьвяневічам]], у шлюбе мела чатырох дзяцей: {{Артыкул у іншым разьдзеле|Марыя Нагенць||pl|Maria Nagięć}}{{Заўвага|Стала вядомай біялягіняй.}}, [[Вітальд Сьвяневіч]], [[Ежы Сьвяневіч]], [[Бэрнадэта Сьвяневіч-Шчэглоўская]]{{Заўвага|Займалася ў тым ліку біяграфічнымі дасьледаваньнямі сваіх бацькоў, таксама памяцьцю аб ахвярах Катынскага расстрэлу. Апісвала сваю маці, як асобу рэлігійную й разважлівую.}}. Унук Алімпіі Сьвяневіч {{Артыкул у іншым разьдзеле|Павал Сьвяневіч||pl|Paweł Swianiewicz}} стаў вядомым у [[Польшча|Польшчы]] эканамістам і географам, нейкі час займаў пасады дарадцы прэзыдэнта Польшчы. == Дасьледаваньне творчасьці Адама Міцкевіча == [[Файл: Adam Mickiewicz - Dziady część I, II i IV p047.png|значак|225px|зьлева|Ілюстрацыя да паэмы «[[Дзяды (паэма)|Дзяды]]» [[Адам Міцкевіч|Адама Міцкевіча]]]] [[Файл: Sialedčyki, Kaplica. Сяледчыкі, Капліца (1938).jpg|міні|Вёска [[Сяледчыкі]], цяпер на тэрыторыі вёскі [[Вязынка (Маладэчанскі раён)|Вязынка]], фота 1938 году Алімпіі Сьвяневіч, фота знаходзіцца [[Дзяржаўны літаратурны музэй Янкі Купалы|Дзяржаўным літаратурным музэі Янкі Купалы]]]] Прадметам асаблівай цікавасьці Алімпіі Сьвяневіч ў эміграцыі стаў [[фальклёр]] і ў асаблівасьці тэма выкарыстаньня беларускага фальклёру ў творчасьці [[Адам Міцкевіч|Адама Міцкевіча]]. У сакавіку 1971 г. яна выступіла ў «Польскім Навуковым Таварыстве» ў эміграцыі ў [[Лёндан]]е з дакладам "Інтэрпрэтацыя «[[Дзяды (паэма)|Дзядоў]] Міцкевіча на аснове беларускага фальклёру» (які быў адданы ў друк ў «{{Артыкул у іншым разьдзеле|Штогоднік Польскага Навукова Таварыства на эміграцыі|Штогоднікам Польскага Навукова Таварыства на эміграцыі|pl|Rocznik Polskiego Towarzystwa Naukowego na Obczyźnie}}» том 21, 1970/1971)<ref>Olimpia Swianiewiczowa. Interpretacja Dziadów Mickiewiczowskich na podstawie folkloru Rocznik Polskiego Towarzystwa Naukowego na Obczyźnie. — 1972. — T. XXI. — S. 1-12.</ref>. Больш шырокая праца на гэтую тэму, першапачаткова прадстаўленая для публікацыі ў [[Kultura|парыскай «Культуры»]], засталася ў машынапісе. Увогуле пачатак дасьледаваньня творчасьці Адама Міцкевіча паходзіць яшчэ з ўнівэрсытэцкіх часоў Алімпіі Сьвяневіч, якая мела вельмі добрую этнаграфічную майстэрню ў Віленскім унівэрсытэце Стэфана Баторыя. На цікавасьць да этнаграфіі паўплывалі яе настаўнікі ў гэтае галіне {{Артыкул у іншым разьдзеле|Цэзарыя Бадуэн дэ Куртэнэ Эрэнкройц Янджэевіч| |pl|Cezaria Baudouin de Courtenay Ehrenkreutz Jędrzejewiczowa}} й знакаміты дасьледнік [[Палесьсе|Палесься]] {{Артыкул у іншым разьдзеле|Казімер Машынскі||pl|Kazimierz Moszyński (etnograf)}} Алімпію цікавілі вытокі беларускага сьвята [[Дзяды]]. Дзеля гэта дасьледавала народны фальклёр у вёсцы [[Сяледчыкі]]{{Заўвага|У 1972 годзе Сяледчыкі і іншыя навакольныя населеныя пункты былі аб’яднаны з [[Вязынка (Маладэчанскі раён)|Вязынай]] у адну вёску, на сёньняшні момант аб былой вёсцы нагадвае вуліца “Сяледчыкі” ў [[Вязынка (Маладэчанскі раён)|Вязынцы]] на месцы былой вёскі.}}. Падчас этнаграфічных дасьледаваньняў Алімпіі Сьвяневіч узьнікла навуковая спрэчка зь вядомым прафэсарам {{Артыкул у іншым разьдзеле|Станіслаў Пігань|Станіславам Піганям|pl|Stanisław Pigoń}}, які таксама дасьледаваў Дзяды, толькі каля [[Коўна]] й [[Вільня|Вільні]], але сьцьвярджаў, што Дзяды паходзяць ад веснавога абраду — [[Радаўніца|Радаўніцы]], якое нібыта прыйшло з [[праваслаўе]]м<ref>S. Pigoń, Formowanie «Dziadów» części drugiej. Rekonstrukcja genetyczna, Warszawa 1967</ref>. Алімпія Сьвяневіч насуперак Станіславу Піганю даказвала, што Дзяды маюць [[паганства|паганскія]], [[дахрысьціянскія культура беларусаў|дахрысьцінянскія]] карані<ref>Grażyna Charytoniuk-Michiej, Obrzęd dziadów w dokumentach i cyklu Mickiewicza, Slawistyczny Ośrodek Wydawniczy (SOW). Instytut Slawistyki Polskiej Akademii Nauk, Warszawa 2011, ss. 298</ref>. У Польскім навуковым таварыстве на эміграцыі яна апублікавала на гэтую тры артыкулы: «Пахаваньне, памінкі й Дзяды ў вёсцы Сяледчыкі», «Беларускія Дзяды» і «Інтэрпрэтацыя Дзядоў Міцкевіча паводле беларускага фальклёру». У 2018 годзе дзякуючы Торуньскаму Этнаграфічны музэ. імя Марыі Знамяроўская-Пруфэрава й дасьледніцы Гражыны Харытанюк-Міхей, якая напісала прадмову да выданьня, нарэшце выйшла манаграфія Алімпіі Сьвяневіч «Interpretacja Dziadów Mickiewiczowskich na podstawie skarbca kultury białoruskiej» <ref>{{Кніга|аўтар = Olimpia Swianiewiczowa |частка = |загаловак = Interpretacja Dziadów Mickiewiczowskich na podstawie skarbca kultury białoruskiej |арыгінал = |спасылка = https://books.google.se/books/about/Interpretacja_Dziadów_Mickiewiczowskich.html?id=hByowgEACAAJ&redir_esc=y |адказны = |выданьне = |месца =[[Торунь|Toruń]] |выдавецтва = Muzeum Etnograficzne im. Marii Znamierowskiej-Prüfferowej w Toruniu |год =2018 |том = |старонкі = |старонак = 156 |сэрыя = |isbn =8361891218, 9788361891215 |наклад = }}</ref>. Алімпія Сьвяневіч таксама рыхтавала дысэртацыю пра постаць [[Макрына Мечыслаўская|Макрыны Мечыслаўскай]], але так і не змагла яе скончыць. == Сяброўства зь сям’ёй Янкі Купалы == Яшчэ іншая сувязь яднала Замбжыцкіх зь беларускай культурай. Паводле хатняй традыцыі іх сяброўства зь сям’ёй [[Янка Купала|Янкі Купалы]] ішло на некалькі пакаленьняў углыб. Бацька вялікага паэта трымаў у арэндзе фальварак, які належаў да маёнтку Вязынка. Зноў жа паводле сямейнай традыцыі будучы паэт павінен быў вычыцца чытаць пры двары. Будучая жонка паэта Ўладзіслава, якая сябравала зь Вікторыяй Баброўскай{{Заўвага|Вікторыя Баброўская - родная цётка Алімпіі Сьвяневіч і арганізатарка падпольнага навучаньня польскай мове.}}, выдатна ведала польскую мову, у маладосьці ўдзельнічала ў тайным навучаньні. Баброўская неаднаразова абараняла яе ў судзе, гаварыла: «Дай, коцечка, мне свой выклік, пайду за цябе, і ўсё будзе добра», потым сама ішла ў паліцэйскі ўчастак. На гэта паліцыя ў Менску: «Поймаем — молодая учит, как вызовем в канцелярию — старуха является»<ref>[https://pawet.net/files/grunvald_n.pdf Н. Тэйлар-Тэрлецка, Пранікненне ці сімбіёз культур? Двор Замбжыцкіх у Вязыні. Навагрудчына ў гістарычна-культурнай спадчыне Еўропы (да 600-годдзя Грунвальдскай бітвы), Мінск, 2010. С. 201.]</ref>. == Працы == * Olimpia Swianiewiczowa. Interpretacja Dziadów Mickiewiczowskich na podstawie folkloru Rocznik Polskiego Towarzystwa Naukowego na Obczyźnie. — 1972. — T. XXI. — S. 1-12. * {{Кніга|аўтар = Olimpia Swianiewiczowa, |частка = |загаловак = Interpretacja Dziadów Mickiewiczowskich na podstawie skarbca kultury białoruskiej |арыгінал = |спасылка = https://books.google.se/books/about/Interpretacja_Dziadów_Mickiewiczowskich.html?id=hByowgEACAAJ&redir_esc=y |адказны = |выданьне = |месца =[[Торунь|Toruń]] |выдавецтва = Muzeum Etnograficzne im. Marii Znamierowskiej-Prüfferowej w Toruniu |год =2018 |том = |старонкі = |старонак = 156 |сэрыя = |isbn =8361891218, 9788361891215 |наклад = }} * {{Кніга|аўтар =[[Станіслаў Замбжыцкі|Stanisław Apolinary Zambrzycki]], |частка = |загаловак = Wiersze, z komentarzem Olimpii Swianiewiczowej, redaktorzy Maria Swianiewicz-Nagięć|арыгінал = |спасылка = https://books.google.nl/books/about/Wiersze.html?id=HaK2zwEACAAJ&redir_esc=y |адказны = |выданьне = |месца =Pruszków |выдавецтва =Oficyna Wydawnicza "Rewasz" |год =2022 |том = |старонкі = |старонак = 294 |сэрыя = |isbn = 978-83-8122-061-3|наклад = }} == Бібліяграфія == * [https://pawet.net/files/grunvald_n.pdf Н. Тэйлар-Тэрлецка, Пранікненне ці сімбіёз культур? Двор Замбжыцкіх у Вязыні. Навагрудчына ў гістарычна-культурнай спадчыне Еўропы (да 600-годдзя Грунвальдскай бітвы), Мінск, 2010. С. 197—202.] * Grażyna Charytoniuk-Michiej, Obrzęd dziadów w dokumentach i cyklu Mickiewicza, Slawistyczny Ośrodek Wydawniczy (SOW). Instytut Slawistyki Polskiej Akademii Nauk, Warszawa 2011, ss. 298 * (N. Taylor, Prawzór «Dziadów» Mickiewiczowskich w nowym świetle (na podstawie badań Olimpii Swianiewiczowej), w: Wilno i ziemia Mickiewiczowskiej pamięci, t. 2: W kręgu literatury i sztuki, pod. red. E. Feliksiak, E. Sidoruk, Białystok 2000 * Stanisław Swianiewicz (1899—1997) : ekonomista, sowietolog, historyk / pod. red. Benona Gazińskiego. Olsztyn : Instytut Nauk Politycznych Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego, 2010. * Jerzy Starnawski, ''Olimpia Swianiewiczowa'', w: ''Słownik badaczy literatury polskiej'', tom IV (redaktor Jerzy Starnawski), Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź 2001, s. 328 (там м.ін. дапушчана памылка ў дзявочым прозвьшчы Zembrzyska і назьве роднага маёнтку Wiazynia) * Gaigalas, A., 2003. Geologija Stepono Batoro universitete (1919—1939). ''«Geologija Vilniaus universitete, Tarptautinės konferencijos medžiaga»''. Vilniaus universiteto leidykla, Vilnius,43-70. == Заўвагі == {{Заўвагі}} == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Вонкавыя спасылкі == * [https://culture.pl/pl/superartykul/bialoruskie-dziady-mickiewicza-czyli-historia-po-drugiej-stronie-lustra Białoruskie Dziady Mickiewicza, czyli historia po drugiej stronie lustra] * [https://web.archive.org/web/20240227105924/http://www.dawnytczew.pl/forum/viewtopic.php?t=463 Olimpia Swianiewiczowa] {{Вязынка}} {{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Сьвяневіч, Алімпія}} [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў Гомлі]] [[Катэгорыя:Беларускія фальклярысты]] [[Катэгорыя:Беларускія літаратаркі]] [[Катэгорыя:Беларускія этнографы]] [[Катэгорыя:Беларускія географы]] [[Катэгорыя:Беларускія настаўніцы]] [[Катэгорыя:Польскія настаўніцы]] [[Катэгорыя:Памерлі ў Галіфаксе]] 2fo63tfv2nye8uxru24px3s03bnb1i6 Андрэй Крэнь 0 281772 2699587 2506786 2026-11-08T08:39:37Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 2699587 wikitext text/x-wiki {{Футбаліст}} '''Андрэй Крэнь''' ({{Н}} 11 лістапада 2003 году) — беларускі футбаліст, паўабаронца «[[Слуцак (футбольны клюб)|Слуцку]]». == Кар’ера == Выхаванец івацэвіцкай ДЮСШ. Яшчэ юнаком трапіў у структуру «[[Слуцак (футбольны клюб)|Слуцку]]». У 2020 годзе пачаў выступаць за клюбны дубль, а 22 кастрычніка 2020 году дэбютаваў за асноўную каманду «Слуцку» ў [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Найвышэйшай лізе]], выйшаўшы на замену ў другім тайме матчу супраць берасьцейскага «[[Дынама Берасьце|Дынама]]» (1:3)<ref>{{cite web|date = 2020-10-22|url = https://www.pressball.by/news/football/370018 |title = Футбол. 16-летний хавбек "Слуцка" Андрей Крень дебютировал в высшей лиге. Он получил желтую карточку в игре с брестским "Динамо" |website = pressball.by|access-date = |language = ru |archive-url=https://web.archive.org/web/20220512121136/https://www.pressball.by/news/football/370018 |archive-date=2022-05-12 |deadurl = yes}}</ref>. Пасьля працягваў часам прыцягвацца да асноўнай каманды, а ў сэзоне 2023 году пачаў рэгулярна зьяўляцца на полі. У студзені 2024 году падоўжыў кантракт з камандай<ref>{{cite web|date = 2024-01-05|url = https://football.by/news/182421 |title = "Слуцк" объявил о продлении контрактов еще с тремя футболистами |website = football.by|access-date = 2024-02-06|language = ru}}</ref>. == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Вонкавыя спасылкі == * [https://web.archive.org/web/20240912020807/https://pressball.by/players/football/1548/ Статыстыка «ПБ-Инфо»]{{Ref-ru}} * {{Transfermarkt}} * {{Soccerway}} {{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Крэнь, Андрэй}} [[Катэгорыя:Беларускія футбалісты]] k9rkhofgqxu6qbj8710zzz45i4fk5uj Іван Міхнюк 0 281773 2699504 2669555 2026-11-08T00:09:07Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 2699504 wikitext text/x-wiki {{Футбаліст}} '''Іван Міхнюк''' ({{Н}} 1 чэрвеня 2003 году) — беларускі футбаліст, паўабаронца барысаўскага [[БАТЭ Барысаў|БАТЭ]] (у арэндзе з «[[Слуцак (футбольны клюб)|Слуцку]]»). == Кар’ера == === Клюбная === Пачынаў займацца футболам у родным Пінску. Часам выступаў за юнацкія каманды менскага «[[Дынама Менск (футбольны клюб)|Дынама]]», а пазьней перабраўся ў акадэмію берасьцейскага «[[Дынама Берасьце|Дынама]]». У 2020 годзе пачаў выступаць за клюбны дубль. У пачатку 2021 году разам з акадэміяй дынамаўцаў перайшоў у берасьцейскі «[[Рух Берасьце|Рух]]», дзе таксама гуляў за дубль. У пачатку 2022 году «Рух» зьняўся з чэмпіянату Беларусі, але паўабаронца працягваў выступаць за каманду клюбу ў юнацкім першынстве. У чэрвені 2022 году трапіў у структуру берасьцейскага «[[Цэнтар футболу Берасьце|Цэнтру разьвіцьця футболу]]» (былая акадэмія «Дынама» і «Руха»), а ў ліпені быў аддадзены ў арэнду ў «[[Слуцак (футбольны клюб)|Слуцак]]»<ref>{{cite web|date = 2022-07-19|url = https://football.by/news/165996 |title = Ярослав Яроцкий и еще три новобранца "Слуцка" |website = football.by|accessdate = 2023-01-28|language = ru}}</ref>. Спачатку гуляў за дубль, а 17 верасьня 2022 году дэбютаваў у Найвышэйшай лізе, выйшаўшы на замену ў другім тайме сустрэчы супраць бабруйскай «[[Белшына Бабруйск|Белшыны]]» (0:0). У далейшым пачаў зьяўляцца і ў пачатковым складзе каманды. У студзені 2023 году перайшоў у «Слуцак» на трывалай аснове, падпісаўшы трохгадовы кантракт<ref>{{cite web|date = 2023-01-24|url = https://football.by/news/171469 |title = Иван Михнюк продолжит играть за "Слуцк" |website = football.by|accessdate = 2023-01-28|language = ru}}</ref>. У студзені 2024 году падоўжыў пагадненьне з случакамі<ref>{{cite web|date = 2024-01-04|url = https://football.by/news/182395 |title = Трое защитников продлили контракты со "Слуцком" |website = football.by|access-date = 2024-02-06|language = ru}}</ref>. У пачатку 2026 году апорнік быў арандаваны барысаўскім [[БАТЭ Барысаў|БАТЭ]]<ref>{{Спасылка|дата публікацыі = 2026-02-05 |url = https://football.by/news/213672 |загаловак = Официально: БАТЭ арендовал игрока "Слуцка" |выдавец = Football.by |дата доступу = 2026-02-09 |мова = ru}}</ref>. === Міжнародная === У кастрычніку 2019 году гуляў за [[Юнацкая зборная Беларусі па футболе|зборную Беларусі (да 17 гадоў)]] у кваліфікацыі чэмпіянату Эўропы. У кастрычніку 2021 году гуляў за [[Юніёрская зборная Беларусі па футболе|зборную Беларусі (да 19 гадоў)]] у кваліфікацыйным раўндзе чэмпіянату Эўропы. == Дасягненьні == '''БАТЭ''': * Уладальнік [[Кубак Беларусі па футболе|Кубка Беларусі]]: [[Кубак Беларусі па футболе 2025—2026 гадоў|2026]] == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Вонкавыя спасылкі == * [https://web.archive.org/web/20240912023319/https://pressball.by/players/football/1868/ Статыстыка «ПБ-Инфо»]{{Ref-ru}} * {{Transfermarkt}} * {{Soccerway}} {{Склад ФК БАТЭ}} {{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Міхнюк, Іван}} [[Катэгорыя:Беларускія футбалісты]] p8j7ed3ds9pixzyszr2dml47jazyozp Александру Чыкылдэў 0 281810 2699531 2692617 2026-11-08T04:42:46Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 2699531 wikitext text/x-wiki {{Футбаліст}} '''Алекса́ндру Чыкылдэ́ў''' ({{мова-ro|Alexandru Cicâldău}}; {{Н}} 8 ліпеня 1997 году) — румынскі футбаліст, паўабаронца клюбу «[[Унівэрсытаця Краёва|Ўнівэрсытаця]]» з [[Краёва|Краёвы]] і нацыянальнай [[зборная Румыніі па футболе|зборнай Румыніі]]. == Кар’ера == === Клюбная === Выхаванец [[Футбольная акадэмія Георгія Хаджы|акадэміі Георгія Хаджы]]. Сваю кар’еру пачаў у 2016 годзе складзе клюбу «[[Вііторул Канстанца|Вііторул]]». Ужо з [[Ліга 1 чэмпіянату Румыніі па футболе 2017—2018 гадоў|сэзону 2017—2018 гадоў]] замацаваўся ў пачатковам складзе каманды. Па сэзоне ўмовіўся з клюбам «[[Унівэрсытаця Краёва|Унівэрсытаця]]» з [[Краёва|Краёвы]], дзе атрымаў кашулю з нумарам 10<ref>[http://www.ucv1948.ro/Alexandru-Cicaldau-jucatorul-Stiintei-pentru-4-ani «Alexandru Cicâldău, jucătorul Științei pentru 4 ani!»]. CS Universitatea Craiova.</ref>. Паводле паведамленьняў СМІ, клюб мусіў выдаткаваць на гэты пераход ад 750 тысячаў да 1 мільёна эўра<ref>[https://www.gsp.ro/fotbal/liga-1/foto-exclusiv-cicaldau-a-parasit-cantonamentul-viitorului-si-vine-la-bucuresti-sa-semneze-cu-noua-echipa-543406.html «Cicâldău a părăsit cantonamentul Viitorului și vine la București să semneze cu noua echipă!»]. Gazeta Sporturilor.</ref><ref>[https://www.sport.ro/liga-1/transfer-urias-in-liga-1-unul-dintre-cei-mai-doriti-jucatori-a-ales-o-pe-craiova-dupa-ce-a-refuzat-fcsb.html «Transfer URIAS in Liga 1! Unul dintre cei mai doriti jucatori a ales-o pe Craiova dupa ce a refuzat FCSB si CFR Cluj! Anuntul diminetii»]. Sport.ro.</ref><ref>[http://www.prosport.ro/fotbal-intern/liga-1/cati-bani-primeste-hagi-pentru-transferul-lui-cicaldau-suma-care-l-a-convins-pe-rege-sa-si-vanda-unul-dintre-cei-mai-buni-fotbalisti-la-craiova-17345369 «Câţi bani primeşte Hagi pentru transferul lui Cicâldău. Suma care l-a convins pe „Rege“ să-şi vândă unul dintre cei mai buni fotbalişti la Craiova»]. ProSport.</ref>. Дэбют гульца прыпаў на прагуляны матч [[Супэркубак Румыніі па футболе|Супэркубка Румыніі]] супраць [[ЧФР Клуж|ЧФР]]<ref>[https://web.archive.org/web/20180715011429/http://frf.ro/competitii/competitii-masculin/cfr-cluj-a-castigat-supercupa-romaniei-2018-id24377.html «CFR Cluj a câștigat Supercupa României 2018»]. Romanian Football Federation.</ref>. Чыкылдэў адразу замацаваўся ў першым складзе каманды. Улетку 2019 году, не зважаючы на цікавасьць да паўабаронцы з боку замежных клюбаў, пагадзіўся падоўжыць кантракт да 2025 году<ref>[https://www.libertatea.ro/sport/cicaldau-si-a-prelungit-contractul-cu-universitatea-craiova-pana-in-2025-2747697 «Cicaldău și-a prelungit contractul cu Universitatea Craiova până în 2025»]. Libertatea</ref>. 31 студзеня 2020 году ўпершыню адзначыўся дублем у матчы супраць «[[Газ Мэтан Мэдыяш|Газ Мэтану]]»<ref>[https://www.fanatik.ro/alexandru-cicaldau-dupa-prima-dubla-din-cariera-exersez-mult-la-antrenamente-19147111 «Alexandru Cicâldău, după prima "dublă" din carieră: „Exersez mult la antrenamente“»] {{Недаступная спасылка|date=November 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. Fanatik.ro.</ref>. 28 чэрвеня ён забіў пераможны гол у выязным пераможным матчы супраць чэмпіёну ЧФР<ref>[https://www.digisport.ro/fotbal/liga-1/a-dat-golul-victoriei-in-gruia-dar-si-a-certat-colegii-nu-e-permis-asa-ceva-se-putea-termina-totul-862696 «A dat golul victoriei în Gruia, dar şi-a certat colegii: „Nu e permis aşa ceva! Se putea termina totul!“»]. Digi Sport.</ref>. Агулам за сэзон у мясцовым першынстве Чыкылдэў запісаў на свой рахунак 14 галоў, аднак у апошнім туры перамогу ў розыгрышу з рук «Унівэрсытаці» выдраў ЧФР. 24 ліпеня 2021 году гулец далучыўся да турэцкага клюбу «[[Галатасарай Стамбул|Галатасарай]]», склаўшы дамову тэрмінам на пяць гадоў. Паводле зьвестак, сума дамовы склала 6,5 мільёнаў эўра, а таксама ў дадатак 2 мільёны эўра ў якасьці бонусаў<ref>[https://www.galatasaray.org/haber/gs-sportif-a-s/alexandru-cicaldau-galatasaray-da/49031 «Alexandru Cicaldau Galatasaray’da!»]. Galatasaray S.K.</ref><ref>[https://www.telekomsport.ro/8-5-milioane-de-euro-pentru-un-fotbalist-din-liga-1-oficial-o-noua-lovitura-data-de-fotbalul-romanesc-20315364 «8,5 milioane de euro pentru un fotbalist din Liga 1»] {{Недаступная спасылка|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. Telekom Sport.</ref>. Запачаткаваў выступы ў турэцкім першынстве 16 жніўня ў матчы супраць «[[Гірэсунспор Гірэсун|Гірэсунспора]]» (2:0), адзначыўшыся гол з пэнальці<ref>[https://www.gsp.ro/international/stranieri/giresunspor-galatasaray-cicaldau-639614.html «Giresunspor - Galatasaray » Nebunie! Cicâldău, gol la debut! Apoi a sărit să despartă doi colegi aflați la un pas de bătaie»]. Gazeta Sporturilor</ref>. Празь месяц згуляў у матчы [[Ліга Эўропы УЭФА|Лігі Эўропы]] супраць італьянскага «[[Ляцыё Рым|Ляцыё]]». 27 жніўня 2022 году румын накіраваўся ў арэнду ў эмірацкі клюб «[[Ітыгад Кальба|Ітыгад]]» на адзін сэзон<ref>[https://www.galatasaray.org/haber/gs-sportif-a-s/profesyonel-futbolcumuz-alexandru-cicaldau-nun-gecici-transferi-hakkinda/51574 «Profesyonel futbolcumuz Alexandru Cicâldău’nun geçici transferi hakkında»]. Galatasaray S.K.</ref>. Па заканчэньні арэнды зноў быў запазычаны, але гэтым разам іншым турэцкім клюбам «[[Коньяспор Конья|Коньяспорам]]»<ref>[https://www.prosport.ro/fotbal-extern/stranieri/oficial-alexandru-cicaldau-a-plecat-de-la-galatasaray-mijlocasul-a-fost-prezentat-oficial-la-echipa-din-super-lig-19710975 «Alexandru Cicâldău a plecat de la Galatasaray! Mijlocașul a fost prezentat la echipa din Super Lig»]. ProSport.</ref>. Бліжэй да закрыцьця летняга трансфэрнага вакна 2024 году, калі пераход гульца ў «[[Вэстэрлё (футбольны клюб)|Вэстэрлё]]» не адбыўся<ref>[https://www.fanatik.com.tr/galatasaray/galatasarayda-beklenen-ayrilik-gerceklesiyor-takim-bulundu-2556271 «Galatasaray’da beklenen ayrılık gerçekleşiyor! Takım bulundu…»]. Fanatik </ref>, паведамлялася, што «Галатасарай» можа адпусьціць футбаліста ў арэнду ў «[[Пэтролул Плаешць|Пэтролул]]»<ref>[https://www.digisport.ro/amphtml/fotbal/liga-1/anuntul-facut-de-petrolul-despre-alex-cicaldau-3158409 «Anunțul făcut de Petrolul despre Alex Cicâldău»]. Digi Sport. </ref>. 9 верасьня стала вядома, што паўабаронца перахапіла краёўская «Ўнівэрсытаця»<ref>[https://www.gsp.ro/fotbal/liga-1/cat-a-platit-rotaru-pentru-transferul-lui-alex-cicaldau-vine-la-universitatea-craiova-definitiv-756017.html «Mihai Rotaru sparge banca! Cât plătește Craiova pentru transferul lui Cicâldău - Mutarea e definitivă, pe 4 ani»]. Gazeta Sporturilor.</ref>. === Міжнародная === Свой першы выклік да шыхтаў нацыянальнай [[зборная Румыніі па футболе|зборнай Румыніі]] атрымаў у сакавіку 2018 году<ref>[https://web.archive.org/web/20180317102224/http://frf.ro/masculin/echipa-nationala/27-de-jucatori-convocati-pentru-dubla-cu-israel-si-suedia-id23737.html «27 de jucători convocați pentru „dubla“ cu Israel și Suedia»]. Romanian Football Federation.</ref>. 24 чысла таго ж месяца дэбютаваў у таварыскім матчы супраць [[зборная Ізраілю па футболе|зборнай Ізраілю]], зьявіўшыся на замену на 83-й хвіліне<ref>[https://www.digisport.ro/fotbal/echipa-nationala/israel-romania-sambata-2000-primul-meci-al-tricolorilor-din-2018-413560 «Israel – România 1–2. Tricolorii au revenit spectaculos și câștigă primul amical al anului»]. Digi Sport.</ref>. == Дасягненьні == '''«Вііторул»''': * [[Чэмпіянат Румыніі па футболе|Чэмпіён Румыніі]]: 2017 '''«Унівэрсытаця»''': * [[Чэмпіянат Румыніі па футболе|Чэмпіён Румыніі]]: 2026 * Уладальнік [[Кубак Румыніі па футболе|Кубка Румыніі]]: 2021, 2026 * Уладальнік [[Супэркубак Румыніі па футболе|Супэркубка Румыніі]]: 2021, 2026 == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Вонкавыя спасылкі == * {{Transfermarkt}} * {{Soccerway}} * {{Worldfootball}} {{Румынія на ЧЭ-2024}} {{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Чыкылдэў, Александру}} [[Катэгорыя:Румынскія футбалісты]] krgr6o8u6le9iwb5qzdftaevyuipzd8 Ільля Рашчэня 0 281879 2699509 2680619 2026-11-08T01:15:44Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 2699509 wikitext text/x-wiki {{Футбаліст}} '''Ільля́ Рашчэ́ня''' ({{Н}} 1 чэрвеня 2003 году) — беларускі футбаліст, абаронца мазырскай «[[Славія Мазыр|Славіі]]». == Кар’ера == === Клюбная === Выхаванец менскай «[[Зорка-БДУ Менск|Зоркі-БДУ]]». З 2014 году пачаў выступаць за каманду ў [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Першай лізе]] ды зь цягам часу замацаваўся ў асноўным складзе. Паводле вынікаў сэзону 2018 году дапамог камандзе прасунуцца ў [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Найвышэйшую лігу]]. Сам, аднак, быў выведзены з асноўнага складу і падтрымліваў форму з дублем, а ў сакавіку 2019 году быў аддадзены ў арэнду ў крымскі клюб «[[Інкамспорт Ялта|Інкамспорт]]»<ref>{{cite web|date = 2019-03-04|url = https://football.by/news/123975 |title = "Энергетик-БГУ" отдал трех игроков в аренду |website = football.by|access-date = 2024-02-02|language = ru}}</ref>, які ачольваў беларускі спэцыяліст [[Юры Сьвіркоў]]. У траўні 2019 году пасьля звальненьня Сьвіркова пакінуў каманду ўсьлед за ім. У ліпені 2019 году быў аддадзены ў арэнду ў «[[Смалявічы (футбольны клюб)|Смалявічы]]»<ref>{{cite web|date = 2019-07-29|url = https://football.by/news/129580 |title = "Энергетик-БГУ" отдал Ращеню в аренду "Смолевичам" |website = football.by|access-date = 2024-02-02|language = ru}}</ref>. Замацаваўся ў пачатковым складзе каманды і дапамог ёй выйсьці ў Найвышэйшую лігу. У студзені 2020 году падпісаў паўнавартасны кантракт з «Смалявічамі»<ref>{{cite web|date = 2020-01-13|url = https://football.by/news/135585 |title = Илья Ращеня подписал соглашение со "Смолевичами" |website = football.by|access-date = 2024-02-02|language = ru}}</ref>. У верасьні 2020 году паводле пагадненьня бакоў пакінуў клюб<ref>{{cite web|date = 2020-09-08|url = https://fcsmolevichi.by/novosti/ilya-rashhenya-pokinul-smolevichi |title = Илья Ращеня покинул "Смолевичи" |work = Афіцыйны сайт «Смалявічаў» |access-date = |language = ru |archive-url=https://web.archive.org/web/20210919081119/https://fcsmolevichi.by/novosti/ilya-rashhenya-pokinul-smolevichi |archive-date=2021-09-19 |deadurl = yes }}</ref> і неўзабаве далучыўся да «[[Слуцак (футбольны клюб)|Слуцку]]»<ref>{{cite web|date = 2020-09-17|url = https://football.by/news/143933 |title = Русак и Ращеня стали игроками "Слуцка" |website = football.by|access-date = 2024-02-02|language = ru}}</ref>. У «Слуцку» быў трывалым гульцом асновы. У ліпені 2021 году паводле пагадненьня бакоў пакінуў слуцкі клюб<ref>{{cite web|date = 2021-07-07|url = https://football.by/news/153416 |title = "Слуцк" расстался с Ращеней |website = football.by|access-date = 2024-02-02|language = ru}}</ref> і неўзабаве далучыўся да расейскага «[[Валгар Астрахань|Валгара]]»<ref>{{cite web|date = 2021-07-08|url = https://football.by/news/153445 |title = Илья Ращеня подписал контракт с российским "Волгарем" |website = football.by|access-date = 2024-02-02|language = ru}}</ref>. У чэрвені 2023 году пакінуў клюб па заканчэньні кантракту<ref>{{cite web|date = 2023-06-06|url = https://football.by/news/175448 |title = Гаврилович и Ращеня покинули "Волгарь" |website = football.by|access-date = 2024-02-02|language = ru}}</ref>. У жніўні 2023 году далучыўся да «[[Гомель (футбольны клюб)|Гомля]]»<ref>{{cite web|date = 2023-08-08|url = https://football.by/news/177487 |title = Ращеня вернулся в чемпионат Беларуси |website = football.by|access-date = 2024-02-02|language = ru}}</ref>. У студзені 2024 году падоўжыў кантракт з клюбам<ref>{{cite web|date = 2024-01-09|url = https://football.by/news/182577 |title = Защитник "Гомеля" продлил контракт с клубом |website = football.by|access-date = 2024-02-02|language = ru}}</ref>. У новым сэзоне быў трывалым гульцом першай адзінаццатцы, часам выконваючы функцыі капітана. Па заканчэньні сэзону галоўны трэнэр [[Андрэй Гараўцоў]] спрабаваў захаваць футбаліста ў камандзе, але Рашчэня абраў [[БАТЭ Барысаў|БАТЭ]]<ref>{{Спасылка|дата публікацыі = 2024-12-16 |url = https://sport5.by/news/football/belarus/Ilya-Rashchenya-pereshyel-v-sostav-BATE/ |загаловак = Илья Ращеня перешёл в состав БАТЭ |выдавец = Sport5 |дата доступу = 2025-03-07 |мова = ru}}</ref><ref>{{Спасылка|дата публікацыі = 2024-12-17 |url = https://football.by/news/196238 |загаловак = Илья Ращеня: "Горовцов хотел оставить в команде, но решение было за мной" |выдавец = Football.by |дата доступу = 2025-03-07 |мова = ru}}</ref><ref>{{Спасылка|дата публікацыі = 2024-12-16 |url = https://pressball.by/news/football/zashhitnik-ilya-rashhenya-podpisal-kontrakt-s-bate/ |загаловак = 27-летний защитник Илья Ращеня подписал контракт с БАТЭ |выдавец = Прессбол |дата доступу = 2025-03-07 |мова = ru}}</ref>. Не зважаючы на пагаршэньне вынікаў БАТЭ, Рашчэня стаў адным з галоўных футбалістаў клюбу, адгуляўшы ў сэзоне 2025 году 24 матчы ў Найвышэйшай лізе. Пагатоў, абаронца адзначыўся чатырма галявымі перадачамі, пры гэтым больш было толькі ў [[Арсень Агееў|Арсеня Агеева]]. Па заканчэньні сэзону падоўжыў кантракт з барысаўскім клюбам<ref>{{Спасылка|дата публікацыі = 2026-01-08 |url = https://www.fcbate.by/news/2800 |загаловак = Илья Ращеня и Артем Рахманов продлили контракты с БАТЭ |выдавец = Афіцыйны сайт ФК БАТЭ |дата доступу = 2026-01-23 |мова = ru}}</ref>. У ліпені 2026 году пакінуў барысаўскую каманду<ref>{{Спасылка|дата публікацыі = 2026-07-03 |url = https://football.by/news/220654 |загаловак = Илья Ращеня и Жан-Шарль Яо покинули БАТЭ |выдавец = Football.by |дата доступу = 2026-07-10 |мова = ru}}</ref>, стаўшы футбалістам мазырскай «[[Славія Мазыр|Славіі]]»<ref>{{Спасылка|дата публікацыі = 2026-07-18 |url = https://football.by/news/221406 |загаловак = Илья Ращеня перешел в "Славию" |выдавец = Football.by |дата доступу = 2026-07-25 |мова = ru}}</ref>. === Міжнародная === У кастрычніку 2013 году быў у складзе [[Юнацкая зборная Беларусі па футболе|зборнай Беларусі (да 17 гадоў)]] на кваліфікацыйным раўндзе чэмпіянату Эўропы, аднак на поле не выходзіў. У кастрычніку 2015 году гуляў за [[Юніёрская зборная Беларусі па футболе|зборную Беларусі (да 19 гадоў)]] у кваліфікацыйным раўндзе чэмпіянату Эўропы. 11 лістапада 2016 году правёў свой адзіны матч за [[Моладзевая зборная Беларусі па футболе|зборную Беларусі (да 21 году)]], калі выйшаў у стартавым складзе ў таварыскім матчы супраць зборнай Украіны, але ўжо на 9-й хвіліне быў заменены. == Дасягненьні == '''БАТЭ''': * Уладальнік [[Кубак Беларусі па футболе|Кубка Беларусі]]: [[Кубак Беларусі па футболе 2025—2026 гадоў|2026]] == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} == Вонкавыя спасылкі == * [https://web.archive.org/web/20240912020109/https://pressball.by/players/football/1385/ Статыстыка «ПБ-Инфо»]{{Ref-ru}} * {{Transfermarkt}} * {{Soccerway}} {{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Рашчэня, Ільля}} [[Катэгорыя:Беларускія футбалісты]] jclpsxnoxaivka3e2o2qu0wn6zruj2z Арцём Дзенісенка 0 282036 2699631 2654225 2026-11-08T10:06:58Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 2699631 wikitext text/x-wiki {{Футбаліст}} '''Арцём Дзенісенка''' ({{Н}} 12 красавіка 1999 году) — беларускі футбаліст, брамнік «[[Смаргонь (футбольны клюб)|Смаргоні]]». == Кар’ера == Выхаванец берасьцейскага [[Дынама Берасьце|«Дынама»]]. З 2016 году пачаў выступаць за дубль, дзе хутка замацаваўся ў складзе. Тады ж пачаў прыцягвацца і да асноўнай каманды ў якасьці рэзэрвовага брамніка. Дэбютаваў у «Дынама» 29 ліпеня 2018 году ў матчы [[Кубак Беларусі па футболе|Кубка Беларусі]] супраць [[Клецак (футбольны клюб)|«Клецка»]] (2:2, па пэнальці 2:1), калі адгуляў усе 120 хвілінаў. У ліпені 2019 году на правах арэнды далучыўся да берасьцейскага [[Рух Берасьце|«Руха»]]<ref>[https://football.by/news/129469.html "Рух" арендовал у земляков из "Динамо" вратаря Денисенко]</ref>, дзе таксама стаў рэзэрвовым брамнікам. У студзені 2020 году, пакінуўшы «Дынама», стаў паўнавартасным гульцом «Руха»<ref>[https://rukh.by/item/787 С днем рождения, Артём Денисенко!] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20210428121007/https://rukh.by/item/787 |date=28 красавіка 2021 }}</ref>. У сэзоне 2020 году выступаў пераважна за дубль каманды. Дэбютаваў у [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Найвышэйшай лізе]] 2 жніўня 2020 году ў матчы супраць [[Менск (футбольны клюб)|«Менску»]] (1:0), правёўшы на полі ўсе 90 хвілінаў. У пачатку 2021 году зноў пачаў трэнавацца зь берасьцейскім «Дынама». Праз траўмы прапусьціў пачатак сэзону, а з красавіка стаў другім брамнікам дружыны. Быў рэзэрвовым брамнікам берасьцейскай каманды, жаднага разу зьявіўшыся на полі. Па заканчэньні сэзону 2021 году пакінуў клюб. У сакавіку 2022 году трэнаваўся зь [[Ліда (футбольны клюб)|«Лідай»]], а неўзабаве ўзмацніў склад бабруйскай [[Белшына Бабруйск|«Белшыны»]]<ref>{{Cite web |title=Тур 2. Анонс. Ковальчук на пороге двух сотен |url=https://www.pressball.by/articles/football/belarus/112126 |accessdate=5 красавіка 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220405155922/https://www.pressball.by/articles/football/belarus/112126 |archivedate=5 красавіка 2022 |deadurl=yes }}</ref>. У сэзоне 2022 году быў асноўным брамнікам бабруйскай каманды, а ў 2023 годзе, пасьля аднаўленьня ад траўмы [[Аляксей Харытановіч|Аляксея Харытановіча]], саступіў яму месца ў складзе. У жніўні 2023 году прыяднаўся да [[Іслач Менскі раён|«Іслачы»]]<ref>{{cite web|date = 2023-08-04|url = https://football.by/news/177374 |title = Денисенко сменил один клуб высшей лиги на другой, более успешный |website = football.by|accessdate = 2023-08-07|language = ru}}</ref>. У прысталічным клюбе ня даў рады, саступіўшы ў канкурэнтнай барацьбе за месца асноўнага брамніка [[Аляксандар Сьвірскі|Аляксандру Сьвірскаму]]. У лютым 2025 годзе стаў футбалістам наваполацкага «[[Нафтан Наваполацак|Нафтану]]»<ref>{{Спасылка|дата публікацыі = 2025-02-13 |url = https://bel.football/news/vratar-artem-denisenko-prisoedinilsya-k-naftanu |загаловак = Вратарь Артем Денисенко присоединился к «Нафтану» |выдавец = Белорусский футбол |дата доступу = 2025-03-23 |мова = ru}}</ref>. У [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2025 году|Найвышэйшай лізе 2025 году]] згуляў матчаў, усё ж такі часьцей зьяўляючыся дублёрам асноўнага брамніка Харытановіча. У пачатку 2026 году падпісаў кантракт з «[[Смаргонь (футбольны клюб)|Смаргоньню]]»<ref>{{Спасылка|дата публікацыі = 2026-01-22 |url = https://football.by/news/213042 |загаловак = "Сморгонь" усилилась тремя футболистами |выдавец = Football.by |дата доступу = 2026-01-25 |мова = ru}}</ref>, якая страціла месца ў элітным дывізіёне. == Дасягненьні == * Уладальнік [[Супэркубак Беларусі па футболе|Супэркубка Беларусі]]: [[Супэркубак Беларусі па футболе 2019 году|2019]] == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Вонкавыя спасылкі == * [https://web.archive.org/web/20241202015132/https://pressball.by/players/football/911/ Статыстыка «ПБ-Инфо»]{{Ref-ru}} * {{Transfermarkt}} * {{Soccerway}} {{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Дзенісенка, Арцём}} [[Катэгорыя:Беларускія футбалісты]] aad64zoqyf1p5qpfqmbwsj5d12yne4f Антон Кавалёў 0 282039 2699592 2678487 2026-11-08T09:09:25Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 2699592 wikitext text/x-wiki {{Футбаліст}} '''Антон Кавалёў''' ({{Н}} 19 красавіка 2000 году) — беларускі футбаліст, паўабаронца расейскага клюбу «[[Факел Варонеж|Факел]]». Ягоны старэйшы брат [[Юры Кавалёў|Юры]] таксама футбаліст. == Кар’ера == === Клюбная === З 2017 году пачаў выступаць за дубль салігорскага «[[Шахцёр Салігорск|Шахцёра]]». Гуляў у Юнацкай лізе УЭФА. У 2019 годзе пачаў прыцягвацца да асноўнага складу. Дэбютаваў у [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Найвышэйшай лізе]] 24 лістапада 2019 году ў матчы супраць «[[Менск (футбольны клюб)|Менску]]» (0:1), калі выйшаў на замену ў канцы сустрэчы. У сакавіку 2020 году поруч з таварышам па камандзе [[Яўген Козел|Яўгенам Козелам]] быў аддадзены ў арэнду латвійскаму клюбу «[[Тукумс-2000 (футбольны клюб)|Тукумс-2000]]»<ref>{{cite web|date = |url = https://by.tribuna.com/football/1084537520.html |title = Антон Ковалев и Евгений Козел арендованы латвийским клубом «Тукумс 2000» |website = by.tribuna.com|access-date = |language = ru}}</ref>. Аднак у сувязі з [[Пандэмія каранавіруснай інфэкцыі (2019)|пандэміяй каранавірусу]] пачатак чэмпіянату Латвіі быў адкладзены. У ліпені 2020 году быў адкліканы з арэнды ў «Шахцёр», гэтак і не згуляўшы ў Латвіі аніводнага матчу<ref>{{cite web|date = 2020-07-03|url = https://football.by/news/141384 |title = "Шахтер" вернул двух игроков из аренды в латвийском "Тукумсе-2000" |website = football.by|access-date = 2024-02-02|language = ru}}</ref>. У другой палове 2020 году выступаў за дубль «Шахцёра». У студзені 2021 году пачаў трэнавацца зь «[[Іслач Менскі раён|Іслаччу]]» і ў выніку быў арандаваны клюбам<ref>{{cite web|date = 2021-03-02|url = https://football.by/news/149215 |title = "Ислочь" арендовала у "Шахтера" Ковалева |website = football.by|access-date = 2024-02-02|language = ru}}</ref>. Здолеў замацавацца ў асноўным складзе, чаргаваў выхады ў стартавым складзе і на замену. У сьнежні 2021 году па заканчэньні арэнды вярнуўся ў «Шахцёр»<ref>{{cite web|date = 2021-12-31|url = https://www.pressball.by/news/football/403042 |title = Антон Ковалев вернулся в солигорский "Шахтер" |website = pressball.by|access-date = 2022-01-01|language = ru |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220101151725/https://www.pressball.by/news/football/403042 |archive-date=2022-01-01 |deadurl=yes }}</ref>. У студзені 2022 году пачаў рыхтавацца да новага сэзону з «Шахцёрам», аднак хутка пакінуў клюб<ref>{{cite web|date = 2022-01-29|url = https://football.by/news/160725 |title = "Шахтер" расстался с Ковалевым |website = football.by|access-date = 2024-02-02|language = ru}}</ref> і стаў гульцом жодзінскага «[[Тарпэда-БелАЗ Жодзін|Тарпэда-БелАЗ]]»<ref>{{cite web|date = 2022-01-29|url = https://football.by/news/160735 |title = Антон Ковалев пополнил ряды "Торпедо-БелАЗ" |website = football.by|access-date = 2024-02-02|language = ru}}</ref>. У студзені 2024 году трэнаваўся з расейскім «[[Факел Варонеж|Факелам]]», аднак пасьля вярнуўся ў жодзінскі клюб<ref>{{cite web|date = 2024-01-29|url = https://football.by/news/183341 |title = Антон Ковалев вернулся из "Факела" в "Торпедо-БелАЗ" и продлит контракт с клубом |website = football.by|access-date = 2024-02-02|language = ru}}</ref> і ў лютым падоўжыў зь ім кантракт<ref>{{cite web|date = 2024-02-01|url = https://football.by/news/183480 |title = Антон Ковалев продлил контракт с "Торпедо-БелАЗом" |website = football.by|access-date = 2024-02-02|language = ru}}</ref>. У пачатку 2025 году прыяднаўся да расейскага «[[Факел Варонеж|Факелу]]»<ref>{{Спасылка|дата публікацыі = 2025-01-29 |url = https://pressball.by/news/football/anton-kovalev-byli-varianty-i-v-rossii-i-v-evrope-fakel-ubedil-svoej-ambitsioznostyu-kollektivom-a-takzhe-bolelshhikami/ |загаловак = Антон Ковалев: были варианты и в России, и в Европе. "Факел" убедил своей амбициозностью, коллективом, а также болельщиками |выдавец = Прессбол |дата доступу = 2025-03-05 |мова = ru}}</ref>. Паводле словаў гульца расейскі клюб доўгі час прыглядаўся да яго, перш чым наважыцца набыць футбаліста. Дэбютаваў у расейскай [[Прэм’ер-ліга чэмпіянату Расеі па футболе|Прэм’ер-лізе]] 2 сакавіка 2025 году, адгуляўшы першы тайм у выяздным матчы супраць «[[Хімкі (футбольны клюб)|Хімак]]». «Факел» ня здолеў утрымацца ў элітным дывізіёне, таму ўлетку спартовец ужо ў складзе клюбу спаборнічаў у [[Першая ліга чэмпіянату Расеі па футболе|Першай лізе]]. Замацавацца ў складзе ня здолеў, таму на пачатку 2026 году на правах арэнды накіраваўся ў барысаўскі [[БАТЭ Барысаў|БАТЭ]]<ref>{{Спасылка|дата публікацыі = 2026-01-23 |url = https://www.fcbate.by/news/2820 |загаловак = Антон Ковалев взят в аренду у воронежского "Факела" |выдавец = |дата доступу = 2026-01-25 |мова = ru}}</ref>, але ўлетку вярнуўся ў Расею. === Міжнародная === 2 верасьня 2021 году дэбютаваў у [[Моладзевая зборная Беларусі па футболе|зборнай Беларусі (да 21 году)]], выйшаўшы на замену ў другім тайме адборачнага матчу чэмпіянату Эўропы супраць зборнай Ісьляндыі (1:2). == Дасягненьні == * Бронзавы прызэр [[Чэмпіянат Беларусі па футболе|чэмпіянату Беларусі]]: [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2019 году|2019]], [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2023 году|2023]], [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2024 году|2024]] * Уладальнік [[Кубак Беларусі па футболе|Кубка Беларусі]]: [[Кубак Беларусі па футболе 2022—2023 гадоў|2023]], [[Кубак Беларусі па футболе 2025—2026 гадоў|2026]] * Уладальнік [[Супэркубак Беларусі па футболе|Супэркубка Беларусі]]: [[Супэркубак Беларусі па футболе 2024 году|2024]] == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Вонкавыя спасылкі == * [https://web.archive.org/web/20240829140443/https://pressball.by/players/football/1318/ Статыстыка «ПБ-Инфо»]{{Ref-ru}} * {{Transfermarkt}} * {{Soccerway}} {{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Кавалёў, Антон}} [[Катэгорыя:Беларускія футбалісты]] l0eiwlmhpzc9gnaap7n2yn4e7wdig0w Цімафей Шаркоўскі 0 282040 2699344 2683051 2026-11-07T13:38:31Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 2699344 wikitext text/x-wiki {{Футбаліст}} '''Цімафе́й Шарко́ўскі''' ({{Н}} 4 лютага 2004 году) — беларускі футбаліст, паўабаронца жодзінскага «[[Тарпэда-БелАЗ Жодзін|Тарпэда-БелАЗ]]». == Кар’ера == === Клюбная === Выхаванец футбольнага клюбу «[[Менск (футбольны клюб)|Менск]]». Яшчэ юнаком перабраўся ў структуру барысаўскага [[БАТЭ Барысаў|БАТЭ]]. З 2020 году пачаў выступаць за дубль, дзе хутка замацаваўся ў складзе. 22 чэрвеня 2021 году дэбютаваў за асноўную каманду БАТЭ, калі адгуляў другі тайм матчу Кубка Беларусі супраць «[[Баранавічы (футбольны клюб)|Баранавічаў]]» (6:1) і адзначыўся забітым голам. З чэрвеня 2022 году пачаў рэгулярна зьяўляцца ў асноўнай камандзе барысаўчанаў. 18 чэрвеня 2022 году ўпершыню згуляў у Найвышэйшай лізе, выйшаўшы на замену ў другім тайме матчу супраць «[[Іслач Менскі раён|Іслачы]]» (0:1). У чэрвені 2023 году пакінуў барысаўскі клюб<ref>{{cite web|date = 2023-06-19|url = https://football.by/news/175842 |title = Тимофей Шарковский покинул БАТЭ |website = football.by|accessdate = 2023-06-21|language = ru}}</ref>. У верасьні 2023 году ўзмоцніў склад жодзінскага «[[Тарпэда-БелАЗ Жодзін|Тарпэда-БелАЗ]]»<ref>{{cite web|date = 2023-09-01|url = https://football.by/news/178315 |title = "Торпедо-БелАЗ" подписал бывшего игрока БАТЭ |website = football.by|accessdate = 2023-09-01|language = ru}}</ref>. Першыя два сэзоны гулец уважаўся рэзэрвовым футбалістам, толькі з другой палове сэзону 2024 году Шаркоўскі пачаў зьяўляцца на полі часьцей, але толькі на частку матчу. 17 жніўня 2024 году адзначыўся першым голам у Найвышэйшай лізе, трапіўшы ў браму гарадзенскага «[[Нёман Горадня|Нёману]]». У першай палове 2025 году ўжо часьцей гулеў у складзе каманды. 14 чэрвеня 2025 году паўдзельнічаў у разгроме «Менску» зь лікам 1:5, зрабіўшы галявую перадачу і правёўшы адзін з галоў сваёй каманды. У канцы чэрвеня 2025 году прыяднаўся да малдаўскага «Зымбру», які напярэдадні ачоліў [[Алег Кубараў]]. Пасьля таго як пакінуў малдоўскі клюб, Шаркоўскі вярнуўся ў жодзінскага клюбу<ref>{{Спасылка|дата публікацыі = 2026-08-07 |url = https://football.by/news/222344 |загаловак = Тимофей Шарковский вернулся в "Торпедо-БелАЗ" |выдавец = Football.by |дата доступу = 2026-08-09 |мова = ru}}</ref>. === Міжнародная === У верасьні 2022 году гуляў за [[Юніёрская зборная Беларусі па футболе|зборную Беларусі (да 19 гадоў)]] у кваліфікацыйным раўндзе чэмпіянату Эўропы. == Дасягненьні == * Бронзавы прызэр [[Чэмпіянат Беларусі па футболе|чэмпіянату Беларусі]]: [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2022 году|2022]], [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2023 году|2023]], [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2024 году|2024]] * Уладальнік [[Супэркубак Беларусі па футболе|Супэркубка Беларусі]]: [[Супэркубак Беларусі па футболе 2024 году|2024]] == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Вонкавыя спасылкі == * [https://web.archive.org/web/20240829140440/https://pressball.by/players/football/1725/ Статыстыка «ПБ-Инфо»]{{Ref-ru}} * {{Transfermarkt}} * {{Soccerway}} {{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Шаркоўскі, Цімафей}} [[Катэгорыя:Беларускія футбалісты]] aepk37yt54gvvhs9wmci7mw3gmw1cdf Андрэй Рум 0 282050 2699589 2606890 2026-11-08T08:51:44Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 2699589 wikitext text/x-wiki {{Футбаліст}} '''Андрэй Рум''' ({{Н}} 19 студзеня 2002 году) — беларускі футбаліст, абаронца «[[Слуцак (футбольны клюб)|Слуцку]]». == Кар’ера == === Клюбная === Пачынаў займацца футболам у [[Ліда|Лідзе]], а на юнацкім узроўні выступаў за гарадзенскі «[[Нёман Горадня|Нёман]]». Гулец таксама навучаўся ў менскай [[Акадэмія АБФФ|Акадэміі АБФФ]], пасьля заканчэньня якой у 2019 годзе трапіў у склад «[[Слуцак (футбольны клюб)|Слуцку]]», дзе пачаў выступаць за дубль. У 2020 годзе пачаў прыцягвацца да першай каманды клюбу. Дэбютаваў за «Слуцак» 29 жніўня 2020 году ў матчы [[Кубак Беларусі па футболе|Кубка Беларусі]] супраць гомельскага «[[Лякаматыў Гомель|Лякаматыва]]» (2:0), калі выйшаў на замену ў другім тайме. 1 лістапада 2020 году ўпершыню згуляў у [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Найвышэйшай лізе]], выйшаўшы на замену ў канцы сустрэчы супраць [[Энэргетык-БДУ Менск|«Энэргетыка»-БДУ]] (2:0). Пасьля працягваў зьяўляцца ў асноўнай камандзе, а з 2022 году рэгулярна трапляў на лаўку запасных, зрэдку выходзячы на поле. У студзені 2024 году падоўжыў кантракт з «Слуцкам»<ref>{{cite web|date = 2024-01-04|url = https://football.by/news/182395 |title = Трое защитников продлили контракты со "Слуцком" |website = football.by|access-date = 2024-02-06|language = ru}}</ref>, застаўшыся ў статусе гульца ратацыі. === Міжнародная === У кастрычніку 2018 году гуляў за [[Юнацкая зборная Беларусі па футболе|зборную Беларусі (да 17 гадоў)]] у кваліфікацыйным раўндзе чэмпіянату Эўропы. У сакавіку 2019 годзе знаходзіўся ў складзе зборнай на элітным раўндзе чэмпіянату Эўропы, але на футбольную пляцоўку не выходзіў. == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Вонкавыя спасылкі == * [https://web.archive.org/web/20240912020808/https://pressball.by/players/football/1478/ Статыстыка «ПБ-Инфо»]{{Ref-ru}} * {{Transfermarkt}} * {{Soccerway}} {{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Рум, Андрэй}} [[Катэгорыя:Беларускія футбалісты]] 97mhkxv29j0s3bvqu7vter2bs7ohtcc Аляксей Шалашнікаў 0 282054 2699550 2616944 2026-11-08T07:29:33Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 2699550 wikitext text/x-wiki {{Футбаліст}} '''Аляксе́й Шала́шнікаў''' ({{Н}} 22 сакавіка 2002 году) — беларускі футбаліст, абаронца клюбу гарадзенскага «[[Нёман Горадня|Нёману]]». == Кар’ера == === Клюбная === Выхаванец гарадзенскай школы «[[Белкард Горадня|Белкард]]», а пазьней навучаўся ў Акадэміі АБФФ. Пасьля заканчэньня акадэміі ў 2019 годзе далучыўся да барысаўскага [[БАТЭ Барысаш|БАТЭ]], што выклікала незадаволенасьць гарадзенскага «[[Нёман Горадня|Нёману]]», які меў першачарговае права на гульца<ref>{{cite web|date = |url = https://bytribuna.global.ssl.fastly.net/tribuna/blogs/orsha_terminal/2593460.html |title = БАТЭ забрал выпускников Академии АБФФ, которых ждали в «Немане» и «Витебске». Борисов наказали, но там говорят: «Из нас сделали злодеев» |website = by.tribuna.com |access-date = |language = ru}}</ref>. У БАТЭ пачаў выступаць за дубль, дзе хутка замацаваўся ў складзе. Да сэзону 2021 году рыхтаваўся з асноўнай камандай БАТЭ, а ў лютым быў аддадзены ў арэнду ў «[[Іслач Менскі раён|Іслач]]»<ref>{{cite web|date = 2021-02-23|url = https://football.by/news/148997 |title = БАТЭ отдаст Потапенко и Бочерова в аренду в "Слуцк", а Шалашникова - в "Ислочь" |website = football.by|access-date = 2024-03-07|language = ru}}</ref>. Дэбютаваў у Найвышэйшай лізе 12 сакавіка 2021 году ў матчы першага туру супраць мазырскай «[[Славія Мазыр|Славіі]]» (1:0), адгуляўшы ўсе 90 хвілінаў. У далейшым працягваў зьяўляцца ў стартавым складзе, часам заставаўся на лаўцы запасных. У лістападзе 2021 году па заканчэньні арэнды пакінуў «Іслач»<ref>{{cite web|date = 2021-11-30|url = https://football.by/news/158851 |title = Шалашников, Мякиш и Герасимов покидают "Ислочь" |website = football.by|access-date = 2024-03-07|language = ru}}</ref>, аднак у студзені 2022 году зноў пачаў трэнавацца з камандай, а ў лютым арэнда была падоўжаная да канца 2022 году<ref>{{cite web|date = 2022-02-17|url = https://football.by/news/161380 |title = "Ислочь" снова арендовала Шалашникова у БАТЭ |website = football.by|access-date = 2024-03-07|language = ru}}</ref>. Але, у сакавіку 2022 году паводле пагадненьня бакоў арэнднае пагадненьне было прыпыненае<ref>{{cite web|date = 2022-03-15|url = https://www.pressball.by/news/football/408503 |title = Футбол. Алексей Шалашников покинул "Ислочь"|website = pressball.by|access-date = 2022-03-16|language = ru |archive-url=https://web.archive.org/web/20220316011946/https://www.pressball.by/news/football/408503 |archive-date=2022-03-16 |deadurl=yes}}</ref> і неўзабаве абаронца далучыўся да гарадзенскага «Нёману»<ref>{{cite web|date = 2022-03-21|url = https://football.by/news/162385 |title = "Неман" арендовал у БАТЭ Шалашникова |website = football.by|access-date = 2024-03-07|language = ru}}</ref>. У гарадзенскім клюбе выкарыстоўваўся як гулец ратацыі, за сэзон 2022 году правёў 10 матчаў у чэмпіянаце і адзін у Кубку Беларусі. У сьнежні 2022 году па вяртаньні з арэнды пачаў трэнавацца з БАТЭ<ref>{{cite web|date = 2022-12-19|url = https://www.fcbate.by/news/934 |title = "Желто-синие" приступили к тренировкам |work = Афіцыйны сайт барысаўскага БАТЭ|access-date = 2024-03-07|language = ru}}</ref>, а ў студзені 2023 году на правах арэнды стаў гульцом мазырскай «[[Славія Мазыр|Славіі]]»<ref>{{cite web|date = 2023-01-13|url = https://football.by/news/171155 |title = Шалашников стал игроком "Славии" |website = football.by|access-date = 2024-03-07|language = ru}}</ref>. Не замацаваўся ў складзе мазырчукоў, згуляўшы толькі адзіны матч, і ў ліпені 2023 году пакінуў «Славію»<ref>{{cite web|date = 2023-07-16|url = https://football.by/news/176735 |title = Шалашников покинул "Славию" и может вернуться в "Неман" |website = football.by|access-date = 2024-03-07|language = ru}}</ref>. Пасьля быў прылучаны да дублю БАТЭ<ref>{{cite web|date = 2023-08-30|url = http://www.fcbate.by/news/1374 |title = Наши в аренде: результативность Носко, незаменимость Шведчикова |work = Афіцыйны сайт барысаўскага БАТЭ|access-date = 2024-03-07|language = ru}}</ref>, аднак ня быў заяўлены за каманду і ня браў удзелу ў афіцыйных матчах. У пачатку 2024 году трэнаваўся з БАТЭ, а ў сакавіку скасаваў кантракт з клюбам<ref>{{cite web|date = 2024-03-04|url = https://football.by/news/184758 |title = Никита Некрасов и Алексей Шалашников расстались с БАТЭ |website = football.by|access-date = 2024-03-07|language = ru}}</ref> і ўзмоцніў склад гарадзенскага «Нёману»<ref>{{cite web|date = 2024-03-06|url = https://football.by/news/184821 |title = Алексей Шалашников вернулся в "Неман" |website = football.by|access-date = 2024-03-07|language = ru}}</ref>, пасьля чаго неўзабаве выправіўся ў арэнду ў «[[Смаргонь (футбольны клюб)|Смаргонь]]»<ref>{{cite web|date = 2024-03-27|url = https://football.by/news/185670 |title = "Неман" отправил Алексея Шалашникова в аренду |website = football.by|access-date = 2024-03-28|language = ru}}</ref>. === Міжнародная === У кастрычніку 2018 году гуляў за [[Юнацкая зборная Беларусі па футболе|зборную Беларусі (да 17 гадоў)]] у кваліфікацыйным, а ў сакавіку 2019 году ў элітным раўндах чэмпіянату Эўропы. == Дасягненьні == * Уладальнік [[Кубак Беларусі па футболе|Кубка Беларусі]]: [[Кубак Беларусі па футболе 2024—2025 гадоў|2025]] == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} == Вонкавыя спасылкі == * [https://web.archive.org/web/20240506162240/https://pressball.by/players/football/1587/ Статыстыка «ПБ-Инфо»]{{Ref-ru}} * {{Transfermarkt}} * {{Soccerway}} {{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Шалашнікаў, Аляксей}} [[Катэгорыя:Беларускія футбалісты]] d4ptbvkolinqgv9v7zmcqbtzc885glx Альбэрт Капыціч 0 282055 2699537 2673694 2026-11-08T05:22:06Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 2699537 wikitext text/x-wiki {{Футбаліст}} '''Альбэ́рт Капы́ціч''' ({{Н}} 12 чэрвеня 2002 году) — беларускі футбаліст, нападнік «[[ФСК Масты|ФСК Мастоў]]». == Кар’ера == Выхаванец СДЮШАР «[[Белкард Горадня|Белкард]]». Юнаком трапіў у Акадэмію АБФФ, а ў 2018 годзе далучыўся да гарадзенскага «[[Нёман Горадня|Нёмана]]», дзе спачатку гуляў за юнацкую каманду, а зь лета 2019 году пачаў выступаць за дубль. Улетку 2021 году пачаў прыцягвацца да першай каманды «Нёмана». 22 жніўня 2021 году дэбютаваў у [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Найвышэйшай лізе]], выйшаўшы на замену ў канцы сустрэчы зь «[[Менск (футбольны клюб)|Менскам]]» (4:0). У далейшым працягваў зьяўляцца на лаўцы запасных асноўнай каманды. У лютым 2022 году праходзіў прагляд у «[[Слуцак (футбольны клюб)|Слуцку]]», а ў сакавіку быў аддадзены ў арэнду «[[Смаргонь (футбольны клюб)|Смаргоні]]»<ref>{{cite web|date = 2022-03-12|url = https://football.by/news/162082 |title = "Сморгонь" арендовала у "Немана" Альберта Копытича |website = football.by|accessdate = 2023-01-22|language = ru}}</ref>. Замацаваўся ў асноўным складзе, дзе чаргаваў выхады ў пачатковым складзе і на замену. У студзені 2023 году арэнда была падоўжаная<ref>{{cite web|date = 2023-01-19|url = https://football.by/public/news/171331 |title = "Сморгонь" продлила аренду у "Немана" Альберта Копытича |website = football.by|accessdate = 2023-01-22|language = ru}}</ref>. У пачатку 2024 году стаў гульцом «Смаргоні», склаўшы дамову на сталай аснове. Быў гульцом ратацыі, а ў канцы сэзону стаў радзей трапляць у склад. У студзені 2025 году прыяднаўся да наваполацкага «[[Нафтан Наваполацак|Нафтану]]»<ref>{{Спасылка|дата публікацыі = 2025-01-31 |url = https://bel.football/news/albert-kopytich-prisoedinilsya-k-naftanu |загаловак = Альберт Копытич присоединился к «Нафтану» |выдавец = Белорусский футбол |дата доступу = 2025-03-09 |мова = ru}}</ref>. У красавіку 2026 году стала вядома, што футбаліст пачне сэзон у складзе каманды з Другой лігі клюбу «[[ФСК Масты|ФСК Мастоў]]»<ref>{{Спасылка|дата публікацыі = 2026-04-16 |url = https://football.by/news/216887 |загаловак = Экс-игрок "Нафтана" и "Сморгони" будет выступать в Д3 за "Мосты" |выдавец = Football.by |дата доступу = 2026-06-12 |мова = ru}}</ref>. == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Вонкавыя спасылкі == * [https://web.archive.org/web/20241203185224/https://pressball.by/players/football/1685/ Статыстыка «ПБ-Инфо»]{{Ref-ru}} * {{Transfermarkt}} * {{Soccerway}} {{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Капыціч, Альбэрт}} [[Катэгорыя:Беларускія футбалісты]] f1681s1ans7hwintzxrs5mvj7wdhbou Аляксей Анцілеўскі 0 282115 2699548 2674160 2026-11-08T07:01:05Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 2699548 wikitext text/x-wiki {{Футбаліст}} '''Аляксе́й Анціле́ўскі''' ({{Н}} 2 лютага 2002 году) — беларускі футбаліст, паўабаронца мазырскай «[[Славія Мазыр|Славіі]]». Ягоны старэйшы брат [[Дзьмітры Анцілеўскі|Дзьмітры]] таксама футбаліст. == Кар’ера == === Клюбная === Пачынаў займацца футболам у ДЮСШ менскага [[МТЗ-РІПА Менск|МТЗ-РІПА]]. Пазьней на юнацкім узроўні гуляў за менскае «[[Дынама Менск (футбольны клюб)|Дынама]]», «[[Менск (футбольны клюб)|Менск]]» і барысаўскі [[БАТЭ Барысаў|БАТЭ]]. У 2018 годзе далучыўся да берасьцейскага «[[Дынама Берасьце|Дынама]]», дзе пачаў выступаць за дубль і хутка замацаваўся ў камандзе. У сакавіку 2020 году на правах арэнды стаў гульцом берасьцейскага «[[Рух Берасьце|Руха]]»<ref>{{cite web|date = 2020-03-04|url = https://football.by/news/137330 |title = Алексей Антилевский - третий игрок брестского "Динамо", арендованный "Рухом" |website = football.by |access-date = 2023-12-11 |language = ru}}</ref>. Пачаў гуляць за дубль, у складзе асноўнай каманды звычайна заставаўся на лаўцы запасных. Дэбютаваў у Найвышэйшай лізе 12 ліпеня 2020 году ў матчы супраць [[Энэргетык-БДУ Менск|«Энэргетыка»-БДУ]] (8:1), калі выйшаў на замену ў другім тайме. У студзені 2021 году выправіўся на прагляд у жодзінскае «[[Тарпэда-БелАЗ Жодзін|Тарпэда-БелАЗ]]» і неўзабаве падпісаў кантракт з клюбам<ref>{{cite web|date = 2021-01-26|url = https://football.by/news/147955 |title = "Торпедо-БелАЗ" подписало контракт с Алексеем Антилевским |website = football.by |access-date = 2023-12-11 |language = ru}}</ref>. Пачаў рэгулярна зьяўляцца на полі ў складзе асноўнай каманды, у тым ліку нярэдка ў стартавым складзе. У студзені 2023 году падоўжыў кантракт з жодзінцамі<ref>{{cite web|date = 2023-01-20|url = https://football.by/news/171362 |title = Алексей Антилевский подписал новое соглашение с "Торпедо-БелАЗ" |website = football.by |access-date = 2023-12-11 |language = ru}}</ref>, аднак шмат перадсэзоннай падрыхтоўскі прапусьціў праз траўму нагі. У сакавіку 2023 году быў аддадзены ў арэнду ў мазырскую «[[Славія Мазыр|Славію]]»<ref>{{cite web|date = 2023-03-09|url = https://football.by/news/172683 |title = Алексей Антилевский стал игроком "Славии" |website = football.by |access-date = 2023-12-11 |language = ru}}</ref>, дзе неўзабаве замацаваўся ў пачатковым складзе. У сьнежні 2023 году па заканчэньні арэнды пакінуў мазырскі клюб<ref>{{cite web|date = 2023-12-10|url = https://football.by/news/181691 |title = "Славию" покинул Алексей Антилевский |website = football.by |access-date = 2023-12-11 |language = ru}}</ref>. У пачатку 2024 году трэнаваўся з салігорскім «[[Шахцёр Салігорск|Шахцёрам]]»<ref>{{cite web|date = 2024-01-14|url = https://football.by/news/182756 |title = Антилевский-младший и российский защитник Юран пополнят ряды "Шахтера" |website = football.by |access-date = 2024-03-29 |language = ru}}</ref>, аднак салігорцам забаранілі рэгістраваць новых гульцом. У выніку ў сакавіку Анцілеўскі стаў гульцом «[[Гомель (футбольны клюб)|Гомля]]»<ref>{{cite web|date = 2024-03-28|url = https://football.by/news/185702 |title = Алексей Антилевский подписал контракт с "Гомелем" |website = football.by |access-date = 2024-03-29 |language = ru}}</ref>. Дэбютаваў у складзе гамельчукоў 31 сакавіка 2024 году ў матчы супраць гарадзенскага «Нёмана», зьявіўшыся ў стартавым складзе. У пачатку 2025 году атрымаў цяжкую траўму ў адным зь перадсэзонных спарынгаў. У выніку праз разрыў крыжаватага вязу выбыў на доўгі час, вярнуўшыся толькі ў верасьні. У другім матчы па вяртаньні прынёс гамельчукам перамогу над «[[Віцебск (футбольны клюб)|Віцебскам]]» зь лікам 1:0 у матчы Найышэйшай лігі. На самым пачатку 2026 году стаў футбалістам мазырскай «[[Славія Мазыр|Славіі]]»<ref>{{Спасылка|дата публікацыі = 2026-01-02 |url = https://football.by/news/212101 |загаловак = Алексей Антилевский стал игроком "Славии" |выдавец = Football.by |дата доступу = 2026-06-15 |мова = ru}}</ref>. === Міжнародная === 29 сакавіка 2021 году дэбютаваў у [[Моладзевая зборная Беларусі па футболе|моладзевай зборнай Беларусі]], калі выйшаў у стартавым складзе ў таварыскім матчы супраць зборнай Грузіі (1:4) і быў заменены ў другім тайме. == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Вонкавыя спасылкі == * [https://web.archive.org/web/20240912015852/https://pressball.by/players/football/1426/ Статыстыка «ПБ-Инфо»]{{Ref-ru}} * {{Transfermarkt}} * {{Soccerway}} {{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Анцілеўскі, Аляксей}} [[Катэгорыя:Беларускія футбалісты]] fj44022ffo845mwa5rm3kwduauos5xi Ільля Сьвірыдзенка 0 282148 2699510 2608974 2026-11-08T01:16:16Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 2699510 wikitext text/x-wiki {{Футбаліст}} '''Ільля́ Сьвірыдзе́нка''' ({{Н}} 9 кастрычніка 2002 году) — беларускі футбаліст, абаронца «[[Менск (футбольны клюб)|Менску]]» і [[Моладзевая зборная Беларусі па футболе|моладзевай зборнай Беларусі]]. == Кар’ера == === Клюбная === Выхаванец асіпавіцкай ДЮСШ. З 2019 году пачаў выступаць за дубль салігорскага [[Шахцёр Салігорск|«Шахцёра»]], дзе хутка замацаваўся ў складзе. У 2022 годзе пачаў прыцягвацца да асноўнай каманды. Дэбютаваў у [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Найвышэйшай лізе]] 10 красавіка 2022 году, выйшаўшы на замену ў канцы матчу супраць [[Іслач Менскі раён|«Іслачы»]] (1:1). У ліпені 2022 году быў пераведзены ў петрыкаўскі [[Шахцёр Петрыкаў|«Шахцёр»]]<ref>[https://football.by/news/165484.html Илья Свириденко стал игроком петриковского "Шахтера"]</ref>. У лістападзе 2022 году вярнуўся ў асноўную каманду. У сэзоне 2023 году часьцей заставаўся на лаве запасных, але напрыканцы розыгрышу часам выходзіў у пачатковым складзе. Праз зыход у міжсэзоньні лідэраў каманды ды забарону на рэгістрацыю «Шахцёрам» новых гульцоў трывала замацаваўся ў першым складзе дружыны. Пасьля таго, як «Шахцёр» страціў месца ў Найвышэйшай лізе, у студзені 2025 году праходзіў прагляд у сталічным «[[Менск (футбольны клюб)|Менску]]»<ref>{{Спасылка|дата публікацыі = 2025-01-31 |url = https://bel.football/news/ilya-sviridenko-prokhodit-prosmotr-v-minske |загаловак = Илья Свириденко проходит просмотр в «Минске» |выдавец = Белорусский футбол |дата доступу = 2025-03-23 |мова = ru}}</ref>, а ўжо ў лютым склаў працоўную ўгоду з клюбам<ref>{{Спасылка|дата публікацыі = 2025-02-11 |url = https://bel.football/news/ilya-sviridenko-stal-igrokom-minska |загаловак = Илья Свириденко стал игроком «Минска» |выдавец = Белорусский футбол |дата доступу = 2025-03-23 |мова = ru}}</ref>. === Міжнародная === 21 верасьня 2022 году дэбютаваў у [[Моладзевая зборная Беларусі па футболе|моладзевай зборнай Беларусі]], калі выйшаў у стартавым складзе ў таварыскім матчы супраць зборнай Расеі (1:6) і быў заменены ў другім тайме. == Дасягненьні == * Уладальнік [[Супэркубак Беларусі па футболе|Супэркубка Беларусі]]: [[Супэркубак Беларусі па футболе 2023 году|2023]] == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Вонкавыя спасылкі == * [https://web.archive.org/web/20250104190002/https://pressball.by/players/football/1776/ Статыстыка «ПБ-Инфо»]{{Ref-ru}} * {{Transfermarkt}} * {{Soccerway}} {{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Сьвірыдзенка, Ільля}} [[Катэгорыя:Беларускія футбалісты]] l8lj7fbbe450v4onnjq3agq94q88hjb Ян Пташын Урублеўскі 0 283065 2699437 2589510 2026-11-07T19:57:31Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 2699437 wikitext text/x-wiki {{музыка}} '''Ян «Пташын» Урублеўскі''', уласнае '''Ян Ўрублеўскі''' ({{мова-pl|Jan Ptaszyn Wróblewski}}, {{ДН|27|3|1936}}, [[Каліш]] — {{ДС|7|5|2024}}, [[Варшава]]) — [[Польшча|польскі]] [[джаз]]авы музыка, кампазытар, дырыгент, аранжыроўшчык. Іграў на тэнар-саксафоне і барытон-саксафоне. Ён заснаваў некалькі гуртоў і ўдзельнічаў у шматлікіх музычных праектах. З 1970 году і да самай сьмерці ён вёў уласныя джазавыя праграмы на III праграме [[Польскае радыё|Польскага радыё]], у тым ліку: ''Тры чвэрці гадзіны джазу'' ({{мова-pl|Trzy kwadranse jazzu}}). Быў сябрам заснаванай на гэтай радыёстанцыі ''Акадэміі Музычнай Тройкі'' ({{мова-pl|Akademia Muzyczna Trójki}}). Папулярызатар джазавай музыкі ў Польшчы. Ён таксама ствараў музыку да фільмаў («Пан Анатоль шукае мільён», «Жыве каханьне») і песьні, якія выконвалі, у тым ліку: [[Эва Бэм]], [[Люцыя Прус]], [[Марыля Радовіч]] і [[Анджэй Заўха]]. Ствараў сымфанічныя канцэрты. Запісаў больш за дзясятак аўтарскіх альбомаў і ўдзельнічаў у запісе дзясяткаў іншых. == Дыскаграфія == [[Файл:Jan Ptaszyn Wróblewski 2013 (4).jpg|thumb|250px|Канцэрт у Музычнай Студыі Польскага Радыё ім. Агнежкі Асецкай, Варшава 2013]] [[Файл:Jan Ptaszyn Wróblewski w Piwnicy 03.jpg|thumb|250px|«Пташын» Урублеўскі разам са сваім квартэтам ўПіўніцы пад Баранамі на Летнім Джазавым Фэстывалі, Кракаў 2018]] * 1956 ''Sextet Komedy: Festiwal Jazzowy Sopot'' * 1958 ''All Stars Swingtet'' * 1958 ''Jazz Believers'' * 1958 ''Newport International Youth Band'' * 1960 ''Quintet Ptaszyna Wróblewskiego'' * 1960 ''Jazz Jamboree ’60'' * 1961 ''Jazz Outsiders'' * 1961 ''Kwintet Jerzego Miliana + Jan Ptaszyn Wróblewski'' * 1961 ''Jazz Jamboree ’61'' * 1962 ''Ballet Etudes: The Music of Komeda'' * 1963 ''Kwintet Andrzeja Kurylewicza'' * 1965 ''[[Polish Jazz Quartet (альбом)|Polish Jazz Quartet]]'' * 1965 ''Ptaszyn Wróblewski Quartet'' * 1965 ''Jazz Jamboree ’65'' * 1969 ''Studio Jazzowe Polskiego Radia'' * 1972 ''Sweet Beat'' * 1973 ''Mainstream'' * 1973 ''Sprzedawcy glonów'' * 1975 ''SPPT Chałturnik i Andrzej Rosiewicz'' * 1976 ''Skleroptak'' * 1977 ''Mainstream'' * 1977 ''Kisa Magnusson & Mainstream'' * 1978 ''Jam Session w Akwarium 1'' * 1978 ''[[Flyin’ Lady]]'' * 1980 ''Z lotu Ptaka'' * 1983 ''New Presentation'' * 1989 ''Jan Ptaszyn Wróblewski: Polish Jazz'' * 1993 ''Czwartet — Live In Hades'' * 1995 ''Made in Poland'' * 1998 ''Henryk Wars Songs'' * 2005 ''Real Jazz'' * 2007 ''Supercalifragilistic'' * 2014 ''Moi pierwsi mistrzowie — Камэдыя/Trzaskowski/Kurylewicz'' (Boogie Production) * 2017 Polish Jazz Quartet — ''Meets Studio M-2'' ([[Gad Records|GAD Records]]) * 2020 Kwintet Barowy — ''Do widzenia'' (GAD Records) == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Вонкавыя спасылкі == * [http://www.ptaszyn.com Oficjalna Афіцыйная старонка музыкі] * [https://web.archive.org/web/20160629034641/http://www.bibliotekapiosenki.pl/Wroblewski_Jan_(Ptaszyn) Бібліятэка польскай песьні: Урублеўскі, Ян] {{бібліяінфармацыя}} {{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Урублеўскі, Ян}} [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў Калішу]] [[Катэгорыя:Памерлі ў Варшаве]] [[Катэгорыя:Польскія кампазытары]] [[Катэгорыя:Катэгорыі паводле імёнаў польскіх кампазытараў]] [[Катэгорыя:Польскія джазавыя кампазытары]] [[Катэгорыя:Польскія дырыгенты]] [[Катэгорыя:Польскія джазмэны]] [[Катэгорыя:Польскі джаз]] [[Катэгорыя:Польскія саксафаністы]] 22td35m5bij74380zt2u1f1kie3e5u7 Цэнтралізаваны экзамэн 0 284844 2699343 2646452 2026-11-07T13:26:58Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 2699343 wikitext text/x-wiki '''Цэнтралізава́ны экза́мэн''' — выпускны экзамэн, які здаюць у абавязковым парадку адзінаццаціклясьнікі Рэспублікі Беларусь. Цэнтралізаваны экзамэн заснаваны на матэрыялах школьнай праграмы. Экзамэн праводзіцца з мэтай адзначыць узровень ведаў выпускнікоў у тэставым варыянце, вынікі якога будуць выкарыстаны для вызначэньня выніковай адзнакі вучня. Правядзеньнем ЦЭ займаецца [[Рэспубліканскі інстытут кантролю ведаў]]. == Сістэма правядзеньня == Адзінаццаціклясьнікі павінны здаць Цэнтралізаваны экзамэн па дзьвум прадметам школьнай праграмы, адным зь якіх зьяўляецца [[Беларуская мова|беларуская]] альбо [[Расейская мова|расейская]] мова, а іншы выбіраецца па жаданьню вучня з наступных магчымых: * [[Матэматыка]] * [[Фізыка]] * [[Хімія]] * [[Біялёгія]] * Гісторыя Беларусі * [[Сусьветная гісторыя]] (найноўшы час) * [[Грамадазнаўства]] * [[Геаграфія]] * [[Ангельская мова]] * [[Француская мова]] * [[Нямецкая мова]] * [[Гішпанская мова]] * [[Кітайская мова]] Вынікі ЦЭ прыраўнены да [[Цэнтралізаванае тэставаньне|Цэнтралізаванага тэставаньня]] й могуць быць выкарыстаны для паступленьня ў вышэйшыя навучальныя ўстановы абітурыентамі праз конкурс сярод паступаючых. Вынікі падыспытных падагульняюцца ў стабальнай сістэме й перакладаюцца ў дзесяцібальную дзеля вызначэньня выніковай адзнакі, якая пойдзе ў атэстат. == Гісторыя стварэньня == У жніўні 2021 року [[Ігар Карпенка]], на той момант [[Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь|міністр адукацыі]] Беларусі, аб’явіў, што зь 2023 будзе ўведзены выпускны экзамен, падобны да ЦТ. Міністар лічыў, што гэта паслужыць памяньшэньнем нагрузкі на выпускнікоў і палепшыць якасьць атэстату аб сярэдняй адукацыі<ref>[https://web.archive.org/web/20210917045629/http://www.ch-smi.by/vvedenie-nacionalnogo-gosekzamena-dlya-vypusknikov-podderzhivayut-bolee-60-uchenikov-i-roditelej/ Чырвоны Кастрычнік, рас.]</ref><ref>[https://people.onliner.by/2021/08/24/v-minske-proxodit-respublikanskij Анляйнэр, рас.]</ref>. У 2023 року ЦЭ быў уведзены, такім чынам нагрузка на школьнікаў дакладна зьменшылася: замест чатырох выпускных іспытаў цяпер трэба было здаць толькі 2, а школьнікі цяпер рыхтуюцца адразу ж і да выпускных экзаменаў, і да ўступных<ref>[https://adukar.co9m/by/news/abiturientu/ot-ct-do-ceh Адукар. Студзень 2023, рас.]{{Недаступная спасылка|date=July 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20230318153737/https://edu.gov.by/gotovimsya-k-tse/informatsiya-o-provedenii-tsentralizovannogo-ekzamena/ Міністэрства Адукацыі Рэспублікі Беларусь]</ref>. 14 траўня 2023 року прайшоў першы ЦЭ, на які былі зарэгістраваны 53323 выпускнікоў. Для правядзеньня ЦЭ было выдзелена 144 пункта здачы, сярод якіх 30 — ВНУ, 60 — каледжы, 54 — школы, ліцэі й гімназіі<ref name=":0">[https://www.sb.by/articles/spravitsya-na-vse-sto.html «СБ Беларусь сегодня». 3 траўня 2023, рас.]</ref>. == Статыстыка == У 2023 року сярод больш 50 000 удзельнікаў ЦЭ 41 776 чалавек абралі расейскую мову, а беларускую — толькі 11 509, што складае 21,6%. На сто балаў з ста магчымых расейскую мову сумарна на ЦТ і ЦЭ здалі 482 выпускнікоў, беларускую — 413<ref>[https://edu.gov.by/by-be/news/stali-izvestny-rezultaty-pervogo-tse/?sphrase_id=413540 Міністэрства адукацыі ад 29 траўня]{{Недаступная спасылка|date=July 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. Таксама шматлікімі былі іспыты па матэматыцы: яе выбралі 20582 удзельніка, зь іх на ЦЭ — 9906<ref name=":0" />. На ЦЭ 100 балаў набралі 157 здаючых<ref>[https://adukar.com/by/news/abiturientu/statistika-ct-2023 Адукар ад 28 чэрвеня 2023, рас.]</ref>. У 2024 року ўдзельнічалі каля 55,5 тысяч выпускнікоў. Сто балаў атрымалі 636 выпускнікоў, больш за ўсё па матэматыцы — 248<ref>[https://adukar.com/by/news/abiturientu/rezultaty-i-statistika-ceh-2024-goda Адукар ад 7 чэрвеня 2024, рас.]</ref>. На ЦЭ па беларускай мове ў 2024 року было зарэгістравана 9400 чалавек, на расейскую — 44200. Гэта значыць, што беларускую мову здавалі 17,5%<ref>[https://web.archive.org/web/20240616192200/https://kudapostupat.by/article/item/id/2720 kudapostupat ад 28 траўня, рас.]</ref>. == Глядзіце таксама == * [[Цэнтралізаванае тэставаньне]] * [[Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь|Міністэрства адукацыі]] == Крыніцы == {{зноскі}} == Вонкавыя спасылкі == * [https://web.archive.org/web/20230829173741/https://www.rikc.by/by/ РІКВ] {{Накід}} {{Парады артыкулу|няма катэгорыяў|артаграфія}} ap6prf645e1u1ifd307pyocsowy8iza Алег Лукашэвіч 0 285146 2699530 2618838 2026-11-08T04:36:55Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 2699530 wikitext text/x-wiki {{Асоба |імя = Алег Лукашэвіч |партрэт = |апісаньне партрэту = |род дзейнасьці = [[рэжысэр]], фатограф |дата нараджэньня = {{Нарадзіўся|27|3|1972|1}} |месца нараджэньня = [[Баранавічы]], [[Берасьцейская вобласьць]], [[Беларуская ССР]], [[Савецкі Саюз]] |дата хросту = сьнежань 2005 |грамадзянства = [[Беларусь]] |нацыянальнасьць = [[беларус]] |адукацыя = вышэйшая |альма-матэр = [[Факультэт журналістыкі БДУ]] (1995) |прафэсія = [[журналіст]] |месца працы = [[Белтэлерадыёкампанія]] |гады дзейнасьці = ад 1994-га |жанры = [[дакумэнтальны фільм]], [[фатаграфія]] |вядомасьць = выдавец сэрыі фотаальбомаў «[[Спадчына Беларусі]]» (зь 2004 г.) |пасада = |тэрмін = |папярэднік = |наступнік = |бацька = Вацлаў Лукашэвіч |маці = |жонка = |дзеці = |узнагароды = «[[За духоўнае адраджэньне]]» (2005), дыплём Францішка Скарыны конкурсу «[[Мастацтва кнігі]]» (2005), дыплёмы конкурсу «[[Тэлевяршыня]]» (2011, 2012 і 2014) |подпіс = |сайт = |дадаткова = }} '''Алег Вацлававіч Лукашэвіч'''<ref>{{Артыкул|аўтар=|загаловак=Ад Камітэта па Дзяржаўных прэміях Рэспублікі Беларусь|спасылка=https://zviazda.by/be/news/20191223/1577112219-ad-kamiteta-pa-dzyarzhaunyh-premiyah-respubliki-belarus|выданьне=Ігуменскі тракт|тып=|год=24 сьнежня 2014|нумар=[https://zviazda.by/sites/default/files/24sne-5_optim.pdf 21 (243)]|старонкі=|issn=}}</ref> ({{Н}} 1972, Баранавічы, Берасьцейская вобласьць, цяпер [[Беларусь]]) — беларускі [[журналіст]], кіна[[рэжысэр]], фатограф і выдавец. Зь 2004 году выпускаў фотаальбом «[[Спадчына Беларусі]]» сумесна з [[Аляксандар Аляксеевіч Аляксееў|Аляксандрам Аляксеевым]]. У 2005 годзе атрымаў за яго прэмію «[[За духоўнае адраджэньне]]» і дыплём Францішка Скарыны на 45-м нацыянальным конкурсе «[[Мастацтва кнігі]]», які праходзіў у рамках [[Менская міжнародная кніжная выстава-кірмаш|Менскай міжнароднай кніжнай выставы-кірмашу]]. Гэтую найвышэйшую паліграфічную ўзнагароду Беларусі тады ўручылі ўпершыню за 14 гадоў. У 2016 годзе на гэтым конкурсе адзначаўся ў якасьці найлепшага [[дызайнэр]]а кнігі, а ў 2018-м — найлепшым фотамастаком з уручэньне дыплёму пераможцы і знака «Залаты Фаліянт». За 2003—2020 гады правёў 30 міжнародных выставаў «Спадчына Беларусі», у тым ліку ў Польшчы, Ангельшчыне, Аўстрыі, [[Бэльгія|Бэльгіі]], Італіі, [[Нямеччына|Нямеччыне]], Чэхіі, Францыі і [[Армэнія|Армэніі]]. Сярод іншага, цягам 2014—2017 гадоў звыш 150 фотапрацаў памерам 3х2 мэтры прадставілі ў Менску пад адкрытым небам на [[Праспэкт Незалежнасьці (Менск)|праспэкце Незалежнасьці]] каля парку Чалюскінцаў. Даўжыня экспазыцыі складала каля 1 км. Да 2020 году зьняў 31 дакумэнтальны фільм у рамках праекту «Спадчына Беларусі». У 2011, 2012 і 2014 гадох кінастужкі праекту адзначылі дыплёмамі пераможцаў нацыянальнага тэлеконкурсу «[[Тэлевяршыня]]»<ref>{{Навіна|аўтар=|загаловак=«Спадчына Беларусі» — у Нацыянальным гістарычным музэі|спасылка=https://novychas.online/kultura/spadczyna-belarusi-u-nacyjanalnym-histaryczny|выдавец=Газэта «[[Новы час (газэта)|Новы час]]»|дата публікацыі=17 ліпеня 2020|дата доступу=30 чэрвеня 2024}}</ref><ref>{{Навіна|аўтар=Алег Багамазаў|загаловак=Яскравае шматаблічча спадчыны|спасылка=https://zviazda.by/be/news/20200903/1599140995-yaskravae-shmatablichcha-spadchyny|выдавец=Газэта «[[Зьвязда]]»|дата публікацыі=3 верасьня 2020|дата доступу=30 чэрвеня 2024}}</ref>. == Жыцьцяпіс == У 1972 годзе нарадзіўся ў [[Баранавічы|Баранавічах]] (Берасьцейская вобласьць). Быў [[Хрышчэньне|хрышчоны]] ў [[Каталіцтва|каталіцкай]] царкве. Яго [[бацька]], які працаваў [[Вэтэрынарыя|вэтэрынарам]], перавёз сям'ю ў [[Ваўкавыскі раён|Ваўкавыскі раён]] (Гарадзенская вобласьць). Там была магчымасьць глядзець [[Польскае тэлебачаньне]], на якім паказвалі фільмы італьянскага паэта [[Бэрнарда Бэрталючы]] і брытанскага мастака [[Пітэр Грынэўэй|Пітэра Грынэўэя]]. Праз гэта здолеў вывучыць [[Польская мова|польскую мову]]. Скончыў [[Сярэдняя школа|сярэднюю школу]] ў [[Ваўкавыск]]у. Ад 8-й клясы вырашыў паступаць на [[факультэт журналістыкі БДУ]]<ref name="а"/>, куды паступіў у 1990 годзе і які скончыў у 1995 годзе. У 1994 годзе некалькі месяцаў працаваў на [[Беларускае радыё|Беларускім радыё]]. У сьнежні 1994 году сышоў з радыё праз адмову чытаць падводку пра гадавіну [[Белавескія пагадненьні|Белавескіх пагадненьняў]] «па [[Ідэалёгія|ідэалягічных]] меркаваньнях». На прапанову старшыні [[Белтэлерадыёкампанія|Белтэлерадыёкампаніі]] [[Рыгор Кісель|Рыгора Кісяля]] перашоў працаваць у [[Агенцтва тэленавінаў]], якое стварылі 9 студзеня 1995 году на [[Беларускае тэлебачаньне|Беларускім тэлебачаньні]]. У 1996 годзе стаў першым беларускім [[журналіст]]ам, які працаваў на [[Канскі кінафэстываль|Канскім кінафэстывалі]]. Пасьля вяртаньня з Францыі паехаў у [[Парыж]] на 2-месячнае [[стажаваньне]] па спэцыяльнасьці «апэратар і [[рэжысэр]] тэлебачаньня». Пазьней да 2014 году езьдзіў у Парыж звыш 50 разоў<ref name="а"/>. У 2001 годзе разам фатографам [[Аляксандар Аляксеевіч Аляксееў|Аляксандрам Аляксеевым]] стварыў тэлеперадачу «Наша спадчына» пра [[дойлідзтва]] Беларусі. У 2004 годзе пачаў штогод выдаваць альбомы «[[Спадчына Беларусі]]» і «Скарбы Беларусі», агульны наклад якіх да 2014 году склаў 42 500 асобнікаў<ref name="а"/>. Першы альбом раскупілі за месяц<ref>{{Навіна|аўтар=Іна Ганчаровіч|загаловак=Пад адкрытым небам Бацькаўшчыны|спасылка=https://www.sb.by/articles/pad-adkrytym-nebam-batska-shchyny.html|выдавец=Газэта «[[Беларусь сёньня]]»|дата публікацыі=15 чэрвеня 2016|дата доступу=29 чэрвеня 2024}}</ref>. 7 студзеня 2005 году за гэты твор Аляксееў і Лукашэвіч атрымалі прэмію «[[За духоўнае адраджэньне]]», а 24 студзеня здабылі дыплём Францішка Скарыны на 45-м конкурсе «[[Мастацтва кнігі]]» падчас [[Менская міжнародная кніжная выстава-кірмаш|Менскай міжнароднай кніжнай выставы-кірмашу]]<ref name="б"/>. Зь 2005 году альбом «Спадчына Беларусі» пачалі выдаваць паводле дабраслаўленьня экзарха Беларусі [[Філарэт (Вахрамееў)|Філарэта]] і кардынала [[Казімер Сьвёнтак|Казімера Сьвёнтка]]. У сьнежні 2005 году ў 33-гадовым веку ў [[Храм Труны Гасподняй|Царкве Труны Гасподняй]] (Ізраіль) перайшоў да [[Праваслаўе|праваслаўнай]] царквы. Прыняў рашэньне пад уражаньнем папярэдняга наведваньня [[Полацкі Спаса-Эўфрасіньнеўскі манастыр|Полацкага Спаса-Эўфрасіньнеўскага манастыра]] і аповеду пра яго заснавальніцу [[Эўфрасіньня Полацкая|Эўфрасіньню Полацкую]]. Сярод іншага, стварыў фільм пра беларускую мастачку [[Надзея Хадасевіч-Лежэ|Надзею Хадасевіч-Лежэ]], якая стварыла музэй пра свайго францускага настаўніка [[Фэрнан Лежэ|Фэрнана Лежэ]]<ref name="а"/>. У 2005 годзе зрабіў 4-сэрыйны фільм пра мастака [[Марк Шагал|Марка Шагала]], сэрыі якога былі ад 26 хвілінаў<ref name="а"/>. 16 студзеня 2006 году на Беларускім тэлебачаньні выйшла 1-я сэрыя цыклю «Эпоха» аўтарства Лукашэвіча, які распачаўся першым фільмам 4-сэрыйніка пра Шагала<ref>{{Навіна|аўтар=Андрэй Расінскі|загаловак=Шагал і крыху глямуру|спасылка=https://nashaniva.com/394|выдавец=Газэта «[[Наша ніва]]»|дата публікацыі=27 студзеня 2006|дата доступу=27 чэрвеня 2024}}</ref>. 11 і 12 студзеня 2007 году на «[[Беларусь 1|Першым нацыянальным канале]]» паказалі 2-і фільм пра Шагала працягласьцю 40 хвілінаў<ref>{{Навіна|аўтар=Андрэй Расінскі|загаловак=Тайны Марка Шагала|спасылка=https://nashaniva.com/5813|выдавец=Газэта «Наша ніва»|дата публікацыі=10 студзеня 2007|дата доступу=27 чэрвеня 2024}}</ref>. Да 2007 году ў рамках тэлеперадачы «Эпоха» выйшлі фільмы пра Эўфрасіньню Полацкую, [[Адам Міцкевіч|Адама Міцкевіча]], [[Францішак Скарына|Францішка Скарыну]], [[Ігнат Дамейка|Ігната Дамейку]] і [[Станіслаў Аўгуст Панятоўскі|Станіслава Аўгуста Панятоўскага]]. Пры гэтым фільм «Эўфрасіньня Полацкая» заняў 1-е месцы на 9-м Эўразійскім тэлефоруме ў Маскве ў намінацыі «Дакумэнтальныя фільмы і праграмы». 26 лютага — 1 сакавіка 2007 году на «Першым нацыянальным канале» ў рамках перадачы «Эпоха» паказалі 4-сэрыйнік «[[Тадэвуш Касьцюшка]]. Вяртаньне героя», здымкі якога праходзілі ў 5 краінах, у тым ліку ў ЗША, Францыі і [[Швайцарыя|Швайцарыі]]. Сярод іншага, фільм зьмяшчаў здымкі [[тэстамэнт]]у Касьцюшкі<ref>{{Навіна|аўтар=|загаловак=БТ паказвае фільм «Тадэвуш Касьцюшка. Вяртаньне героя»|спасылка=https://nashaniva.com/6782|выдавец=Газэта «Наша ніва»|дата публікацыі=26 лютага 2007|дата доступу=30 чэрвеня 2024}}</ref> пра вызваленьне [[Сяляне|сялянаў]] свайго маёнтка ў Беларусі ад [[Прыгоннае права|прыгоннага права]], які захоўваўся ў швайцарскім [[Залятурн (горад)|Залятурне]]<ref>{{Навіна|аўтар=Зьміцер Траўчук|загаловак=Касьцюшка супраць Суворава|спасылка=https://euroradio.by/kascyushka-suprac-suvorava|выдавец=«[[Эўрапейскае радыё для Беларусі]]»|дата публікацыі=27 лютага 2007|дата доступу=30 чэрвеня 2024}}</ref>. 12 красавіка 2007 году ў рамках перадачы «Эпоха» выйшаў 2-і паўгадзінны фільм пра Эўфрасіньню Полацкую<ref>{{Навіна|аўтар=Андрэй Расінскі|загаловак=«Эпоха. Эўфрасіньня Полацкая»|спасылка=https://nashaniva.com/8010|выдавец=Газэта «Наша ніва»|дата публікацыі=12 красавіка 2007|дата доступу=30 чэрвеня 2024}}</ref>. У 2007 годзе выдаў фотаальбом «Спадчына Беларусі. Скарбы» пра вырабы з [[золата]] і [[срэбра]], якія захоўвалі ў музэях і хрысьціянскіх храмах Беларусі. Дагэтуль агульны наклад 8 альбомаў «Спадчына Беларусі» склаў 26 500 асобнікаў, што было беспапярэднім у беларускім кнігавыданьні. Выданьне «Спадчына Беларусі. Скарбы» зьмяшчала залатыя [[бранзалет]]ы з выявамі [[цмок]]аў, вырабленыя полацкімі майстрамі ў ІХ стагодзьдзі. Гэтыя вырабы паходзілі з [[Рэчавы скарб|рэчавага скарбу]], знойдзенага ў 1984 годзе ў Полацку. Адлюстроўваліся і срэбраныя шыйныя абручы VIII стагодзьдзя, якія насілі на знак улады і цяпер захоўвалі ў [[Палац Румянцавых і Паскевічаў (Гомель)|Гомельскім палацы Паскевічаў]]. Сярод іншага, альбом зьмяшчаў частку [[Пояс Вітаўта|пояса Вітаўта]], які падарыў яму крымскі хан [[Хаджы I Гірэй|Хаджы Гірэй]]. На пачатку 1990-х гадоў пояс знайшлі ў вёсцы [[Літва (Маладэчанскі раён)|Літва]] Маладэчанскага раёну і з таго часу захоўвалі ў [[Нацыянальны гістарычны музэй Беларусі|Нацыянальным музэі гісторыі і культуры Беларусі]]. Урэшце, у выданьні адлюстравалі срэбраную раму [[Будслаўскі абраз Маці Божай|Будслаўскага абразу Маці Божай]] з пазалотай і каштоўнымі камянямі, а таксама [[крыж Эўфрасіньні Полацкай]], адноўлены мастаком [[Мікалай Кузьміч|Мікалаем Кузьмічом]]<ref name="б">{{Артыкул|аўтар=|загаловак=«Браму скарбаў сваіх адчыняю»|спасылка=https://www.sb.by/articles/bramu-skarba-sva-kh-adchynyayu-.html|выданьне=[[Народная газэта]]|тып=|год=7 лютага 2008|нумар=[https://www.sb.by/ng/archive/07022008/ 4692]|старонкі=|issn=}}</ref>. Ад 2008 году цалкам адышоў ад вядзеньня перадачаў у кадры на карысьць выдавецкай і рэжысэрскай працы<ref name="а"/>. У сьнежні 2008 году ў Варшаве (Польшча) прадставіў фотаальбомы «Спадчына Беларусі» і «Скарбы Беларусі». На прэзэнтацыі ў [[Вілянаўскі палац|Вілянаўскім палацы]] прысутнічалі прысутнічалі замежныя [[дыплямат]]ы і прадстаўнікі [[Беларусы ў Польшчы|беларускай дыяспары ў Польшчы]]<ref>{{Навіна|аўтар=Раман Няфёдаў|загаловак=Праект мастацкай вартасьці|спасылка=https://www.sb.by/articles/praekt-mastatskay-vartasts.html|выдавец=Газэта «[[Беларусь сёньня]]»|дата публікацыі=4 сьнежня 2008|дата доступу=30 чэрвеня 2024}}</ref>. 27 студзеня 2009 году на «Першым нацыянальным канале» паказалі сэрыю пра Ігната Дамейку ў рамках праекту «Эпоха». Яго здымкі цягам 2-х гадоў рабілі ў Ангельшчыне, Францыі, Нямеччыне, [[Бразылія|Бразыліі]] і [[Чылі]], дзе адшукалі праўнукаў навукоўца<ref>{{Навіна|аўтар=|загаловак=Сёньня на БТ – фільм пра Дамейку|спасылка=https://nashaniva.com/23146|выдавец=Газэта «Наша ніва»|дата публікацыі=27 студзеня 2009|дата доступу=30 чэрвеня 2024}}</ref>. У красавіку 2009 году атрымаў узнагароду па выніках прэміі імя Ежы Гедройця за фільм пра Адама Міцкевіча<ref>{{Навіна|аўтар=Іван Іванаў|загаловак=Парыжскія прароцтвы Ежы Гедройца|спасылка=https://www.sb.by/articles/paryzhsk-ya-prarotstvy-ezhy-gedroytsa.html|выдавец=Газэта «Беларусь сёньня»|дата публікацыі=16 красавіка 2009|дата доступу=30 чэрвеня 2024}}</ref>. У траўні 2011 году на 64-м [[Канскі кінафэстываль|Канскім кінафэстывалі]] (Францыя) быў кіраўніком нацыянальнага павільёну Беларусі. У наступныя гады стварэньне павільёну дазволіла прадставіць на ім каталёг сучаснага [[Кіно Беларусі|беларускага кіно]], падрыхтаваны сумесна з Аляксандрам Аляксеевым на «[[Беларусьфільм]]е»<ref>{{Навіна|аўтар=Газэта «[[Беларусы і рынак]]»|загаловак=На што ва ўладаў няма грошай|спасылка=https://charter97.org/be/news/2016/5/15/204304/|выдавец=Прэс-цэнтар «[[Хартыя'97|Хартыі'97]]»|дата публікацыі=15 траўня 2016|дата доступу=30 чэрвеня 2024}}</ref>. 12—15 сьнежня 2011 году тэлеканал «[[Беларусь 1]]» паказваў увечары 4-сэрыйны фільм да 120-годзьдзя Максіма Багдановіча ў рамках цыклю «Эпоха». Здымкі праходзілі ў [[Горадня|Горадні]], Менску і [[Ракуцёўшчына|Ракуцёўшчыне]] (Маладэчанскі раён), а таксама ў расейскім [[Яраслаўль|Яраслаўлі]] і ўкраінскай [[Ялта|Ялце]], дзе ў розны час жыў паэт. Фільм быў сумеснай працай зь [[Беларускі навукова-дасьледчы цэнтар электроннай дакумэнтацыі|Беларускім навукова-дасьледчым цэнтрам электроннай дакумэнтацыі]] і музэямі ды архівамі Беларусі і Расеі. У Ялце адзьнялі магілу ппаэта і [[Мэтрычная кніга|мэтрычную кнігу]] з запісам аб яго сьмерці. Таксама ў фільме прадставілі фотаздымкі з [[Мэмарыяльны дом-музэй Максіма Багдановіча (Яраслаўль)|Мэмарыяльнага дому-музэю Максіма Багдановіча]] ў Яраслаўлі<ref>{{Навіна|аўтар=[[БелаПАН]]|загаловак=Ад сёньня на «Беларусь-1» фільм пра Максіма Багдановіча|спасылка=https://nashaniva.com/64826|выдавец=Газэта «Наша ніва»|дата публікацыі=12 сьнежня 2011|дата доступу=28 чэрвеня 2024}}</ref>. 12 чэрвеня 2013 году Алег Лукашэвіч заявіў, што заўважыў у кнізе [[Уладзімер Аляксеевіч Арлоў|Ўладзімера Арлова]] «[[Краіна Беларусь]]. Вялікае Княства Літоўскае», аздобленай [[Зьміцер Герасімовіч|Зьмітром Герасімовічам]], 22 здымкі з кнігі «Спадчына Беларусі» без пазнакі аўтарства. Герасімовіч прызнаў памылку за 5 здымкамі: «Не падпісаныя, бо яны трапілі да мяне ў выніку абмену паміж выдавецтвам „[[Беларусь (выдавецтва)|Беларусь]]“ і мной. Я ім даў ілюстрацыі са свайго архіву». Тады Лукашэвіч адзначыў, што «40 тысяч асобнікаў прадалося па цане ад 50 да 100 даляраў»<ref>{{Навіна|аўтар=|загаловак=Фотаканфлікт вакол кнігі «Краіна Беларусь. Вялікае Княства Літоўскае»|спасылка=https://www.svaboda.org/a/25015211.html|выдавец=[[Беларуская служба Радыё Свабода|Беларуская служба Радыё «Свабода»]]|дата публікацыі=12 чэрвеня 2013|дата доступу=30 чэрвеня 2024}}</ref>. 13 траўня 2014 году прадставіў 9 дакумэнтальных фільмаў пра мастакоў [[Парыская школа|Парыскай школы]] родам зь Беларусі, сярод якіх былі: [[Марк Шагал]] ([[Лёзна]]), [[Леў Бакст]] (Горадня), [[Хаім Суцін]] ([[Сьмілавічы]]), [[Надзея Хадасевіч-Лежэ]] (Асецішча), [[Восіп Цадкін]] (Віцебск), [[Міхаіл Кікоін]] (Гомель) і [[Пінхус Крэмень]] ([[Жалудок]]). Праца над фільмамі заняла 2 гады і ўлучала інтэрвію з калекцыянэрамі і мастацтвазнаўцамі. Для фільму скарысталі архівы Беларусі, Францыі і Расеі. Пры гэтым падрабязна зьнялі арыгіналы [[карціна]]ў, дакумэнтаў і фатаграфіяў. Сваю музыку да цыклю гэтых фільмаў падала амэрыканская сьпявачка [[Мадонна (сьпявачка)|Мадонна Чыконэ]]<ref>{{Навіна|аўтар=|загаловак=Мастакі Парыжскай школы. Выхадцы Беларусі|спасылка=https://www.tvr.by/bel/news/kultura/khudozhniki_parizhskoy_shkoly_urozhentsy_belarusi_13_05_2014_19_12_0021/|выдавец=[[Белтэлерадыёкампанія]]|дата публікацыі=13 траўня 2014|дата доступу=30 чэрвеня 2024}}</ref>. 24 траўня 2014 году на тэлеканале «[[Беларусь 1]]» адбылася прэм'ера яго [[Дакумэнтальны фільм|дакумэнтальнага фільму]] «Мастакі [[Парыская школа|Парыскай школы]]. Ураджэнцы Беларусі», якое ўлучала інтэрвію з сынам Марка Шагала Давыдам Макнілам і кінахроніку францускіх [[Архіў|архіваў]]. Сярод іншага, пазьней паказалі фільм пра беларускую мастачку [[Надзея Хадасевіч-Лежэ|Надзею Хадасевіч-Лежэ]], якая стварыла музэй пра свайго францускага настаўніка [[Фэрнан Лежэ|Фэрнана Лежэ]]<ref name="а">{{Артыкул|аўтар=Алена Драпко.|загаловак=«Кожны чалавек павінен дакрануцца да мастацтва»|спасылка=|выданьне=[[Зьвязда]]|тып=газэта|год=23 траўня 2014|нумар=[https://zviazda.by/be/number/94-27704 94 (27704)]|старонкі=[https://zviazda.by/sites/default/files/pdf/2014/05/23may-3.indd_.pdf 3]|issn=1990-763x}}</ref>. Да 2015 году ўзяў інтэрвію ў такіх заслужаных рэжысэраў і актораў замежжа, як [[Пітэр Грынэўэй]] (Брытанія), [[Вім Вэндэрс]] (Нямеччына), [[Паўль Вэрхувэн]] (Нідэрлянды), [[Кшыштаф Занусі]] (Польшча), [[Такэсі Кітана]] (Японія), [[Катрына Брэя]] (Францыя), [[Мікіта Міхалкоў]] (Расея), [[Пэдра Альмадовар]] (Гішпанія), [[Кенэт Лоўч]] (Брытанія), [[Анджэй Вайда]] (Польшча) і [[Аляксандар Сакураў]] (Расея)<ref>{{Навіна|аўтар=Віктар Корбут|загаловак=У люстэрку сучаснасьці|спасылка=https://www.sb.by/articles/u-lyusterku-suchasnasts.html|выдавец=Газэта «Беларусь сёньня»|дата публікацыі=12 траўня 2015|дата доступу=30 чэрвеня 2024}}</ref>. У лютым 2016 году ў Нацыянальным гістарычным музэі Беларусі прэзэнтаваў новае выданьне «Спадчыны Беларусі», якое ўлучала 40 мастацкіх фотаздымкаў з адноўленымі родавымі [[сядзіба]]мі, [[Палац (пабудова)|палацамі]] і храмамі Беларусі пераважна ў стылі [[барока]] і [[Нэаготыка|нэаготыкі]]. Упершыню ў глянцы зьявіліся адкрытыя [[Фрэска|фрэскі]] [[Царква Сьвятога Спаса (Полацак)|Спаскай царквы]] ў Полацку, [[Палацава-паркавы комплекс Агінскіх|палац Агінскіх]] у Залесьсі (Смаргонскі раён) і [[Крычаўскі палац]], родавыя маёнткі ў [[Скокі|Скоках]] (Берасьцейскі раён) і [[Палацава-паркавы комплекс Козел-Паклеўскіх (Красны Бераг)|Красным Беразе]] (Жлобінскі раён). Упершыню фотаальбом выйшаў на трох мовах — беларускай, ангельскай і расейскай. Агульны наклад выданьня за 12 гадоў дасягнуў 44 500 асобнікаў, якія знаходзіліся ў найбольшых бібліятэках сьвету. Сярод іншага, у альбом увайшлі срэбраны кубак Агінскіх, [[Слуцкія паясы|слуцкія паясы]] і напрастольны крыж XVII стагодзьдзя з [[Наваградак|Наваградка]]<ref>{{Навіна|аўтар=Ніна Мажэйка, тэлеканал «[[Беларусь 1]]»|загаловак=Архітэктурная спадчына Беларусі ў адным альбоме|спасылка=https://www.tvr.by/bel/news/kultura/arkhitekturnoe_nasledie_belarusi_v_odnom_albome/|выдавец=Белтэлерадыёкампанія|дата публікацыі=3 лютага 2016|дата доступу=30 чэрвеня 2024}}</ref>. Цягам 2017 году зладзіў шырокафарматную фотавыставу «Спадчына Беларусі» пры амбасадах Беларусі ў краінах Эўропы. Па месяцы выстава праходзіла ў Парыжы, [[Брусэль|Брусэлі]], Бэрліне, [[Прага|Празе]] і Варшаве. Агароджу амбасадаў аздобілі выявамі храмаў ХІІ стагодзьдзя, [[Мірскі замак|Мірскага]] і [[Нясьвіскі замак|Нясьвіскага]] замкаў. Сярод іншага, на выставе прадставілі альбом «Спадчына Беларусі», які перавыдавалі 16 разоў<ref>{{Навіна|аўтар=Тэлеканал «[[Беларусь 1]]»|загаловак=Мастацкі праект «Спадчына Беларусі» працягвае знаёміць сьвет з архітэктурнай спадчынай нашай краіны|спасылка=https://www.tvr.by/bel/news/kultura/khudozhestvennyy_proekt_spadchyna_belarusi_prodolzhaet_znakomit_mir_s_arkhitekturnym_naslediem_nashe/|выдавец=Белтэлерадыёкампанія|дата публікацыі=4 сакавіка 2017|дата доступу=30 чэрвеня 2024}}</ref>. Найноўшае выданьне зьмяшчала 400 мастацкіх фотаздымкаў 2014—2015 гадоў<ref>{{Навіна|аўтар=|загаловак=«Спадчына Беларусі»|спасылка=https://kniganosha.by/catalog/spadchyna_belarusi|выдавец=Інтэрнэт-кнігарня «[[Кніганоша (інтэрнэт-кнігарня)|Кніганоша]]»|дата публікацыі=2017|дата доступу=29 чэрвеня 2024}}</ref>. 15 чэрвеня 2017 году выставу «Спадчына Беларусі» на год разьмясьцілі на агароджы [[Парк Чалюскінцаў (Менск)|парку Чалюскінцаў]] у Менску. Выстава зьмяшчала 40 рэпрадукцыяў зь сядзібамі і цэрквамі, [[Менская ратуша|Менская ратуша]] і фрэскамі<ref>{{Навіна|аўтар=|загаловак=Фотавыстава да 950-годдзя Менска адкрыецца 15 чэрвеня на агароджы парку Чалюскінцаў|спасылка=https://blr.belta.by/culture/view/fotavystava-da-950-goddzja-minska-adkryetstsa-15-chervenja-na-agarodzhy-parku-chaljuskintsau-59128-2017/|выдавец=[[Беларускае тэлеграфнае агенцтва]]|дата публікацыі=14 чэрвеня 2017|дата доступу=30 чэрвеня 2024}}</ref>. 24 студзеня 2018 году на тэлеканале «[[Беларусь 3]]» прадставіў разам з Аляксеевым прэм'еру тэлецыклю «Сучаснае мастацтва Беларусі» зь 10 фільмаў пра сучасных беларускіх мастакоў. Першы фільм прысьвячаўся [[Валеры Шкаруба|Валерыю Шкарубу]]. Сярод іншага, за паўтары гады зьнялі фільмы пра народнага мастака [[Леанід Шчамялёў|Леаніда Шчамялёва]], скульптара галоўнага помніка ў Трасьцянцы [[Канстанцін Касьцючэнка|Канстанціна Касьцючэнкі]] і мастака [[Ігар Бархаткоў|Ігара Бархаткова]]. Асобны фільм прысьвяцілі фрэскам адноўленай [[Царква Кузьмы і Дзямьяна (Вішнеў)|царквы Кузьмы і Дзямьяна]] ў [[Вішнеў (Менская вобласьць)|Вішневе]] (Валожынскі раён), над якімі працавалі [[Глеб Отчык]], [[Паліна Амельяновіч]] і Канстанцін Касьцючэнка<ref>{{Навіна|аўтар=Вікторыя Захарава, «[[Зьвязда]]»|загаловак=«Беларусь 3» прадставіць тэлецыкль «Сучаснае мастацтва Беларусі»|спасылка=https://www.tvr.by/company/pressa-o-nas/belarus-3-pradstavits-teletsykl-suchasnae-mastatstva-belarusi/|выдавец=Белтэлерадыёкампанія|дата публікацыі=19 студзеня 2018|дата доступу=30 чэрвеня 2024}}</ref>. Галоўнымі героямі іншых фільмаў сталі [[Алег Крошкін]] зь Віцебска, [[Валянціна Шоба]] з Горадні, [[Сяргей Рымашэўскі]], народны мастак [[Анатоль Бараноўскі]] і [[Уладзімер Кожух|Ўладзімер Кожух]]. Супольнікам тэлецыклю «Сучаснае мастацтва Беларусі» стаў выступіў «[[Прыёрбанк]]», які стварыў адзін з найбольшых збораў сучасных твораў краіны. Старшыня банку [[Сяргей Касьцючэнка]] адзначыў: «У 2016 годзе да нас зьвярнуліся аўтары фільма і прапанавалі паўдзельнічаць у яго падрыхтоўцы. Мы далі прынцыповую згоду, паколькі цікавімся жывапісам. У нашай калекцыі больш за 1000 работаў сучасных майстроў, якія мы набывалі з моманту заснаваньня — на працягу 30 гадоў. Яе канцэпцыя — сучасныя беларускія мастакі, якія пішуць алеем. На жаль, некаторых аўтараў ужо няма ў жывых, а карціны іх засталіся. Таму мы пагадзіліся, але прапанавалі, каб выбар 10 герояў праекту заставаўся за намі»<ref>{{Артыкул|аўтар=Алена Кравец.|загаловак=Рада зрабіла больш жорсткай адказнасьць за сэпаратызм|спасылка=https://zviazda.by/be/news/20180125/1516884146-aleg-lukashevich-znyau-televiziynyya-partrety-suchasnyh-belaruskih-mastakou|выданьне=[[Зьвязда]]|тып=газэта|год=26 студзеня 2018|нумар=[https://zviazda.by/be/number/18-28634 18 (28634)]|старонкі=[https://zviazda.by/sites/default/files/26stu-13_optim.pdf 13]|issn=1990-763x}}</ref>. 5 кастрычніка 2018 году адчыніў фотавыставу «Спадчына Беларусі. Адноўленыя архітэктурныя каштоўнасьці» ў [[Палац незалежнасьці (Менск)|Палацы Незалежнасьці]]. Выставу пераўтварылі ў пастаянную экспазыцыю ў Зале ўрачыстых цырымоніяў пасьля таго, як тая прыцягнула ўвагу азэрбайджанскага прэзыдэнта [[Ільхам Аліеў|Ільхама Аліева]] і маскоўскага патрыярха [[Кірыла (Патрыярх Маскоўскі)|Кірылы]]<ref>{{Навіна|аўтар=|загаловак=Выставачныя праекты ў Палацы Незалежнасьці|спасылка=https://president.gov.by/be/president/dvorec-nezavisimosti/vystavki|выдавец=[[Прэзыдэнт Беларусі]]|дата публікацыі=2024|дата доступу=30 чэрвеня 2024}}</ref>. У лютым 2022 году прадставіў сумесна з Аляксеевым 7 відэаролікаў пра магчымасьці [[падарожніцтва па Беларусі]]. Ролікі адлюстроўвалі прынамсі па 10 мясьцінаў у кожнай вобласьці і сталіцы Беларусі<ref>{{Навіна|аўтар=|загаловак=Краіна дзіўных адкрыцьцяў|спасылка=https://budzma.org/news/kraina-adkrytstsyau.html|выдавец=Кампанія «[[Будзьма беларусамі]]»|дата публікацыі=9 лютага 2022|дата доступу=30 чэрвеня 2024}}</ref>. == Бібліяграфія == * {{Кніга|аўтар=[[Аляксандар Аляксеевіч Аляксееў|Аляксандар Аляксееў]], Алег Лукашэвіч.|частка=|загаловак=[[Спадчына Беларусі]] : фотаальбом|арыгінал=|спасылка=http://opac.minda.by/cgi-bin/koha/opac-detail.pl?biblionumber=887|адказны=|выданьне=|месца=Менск|выдавецтва=[[Менская фабрыка каляровага друку]]|год=2004|старонкі=|старонак=318|сэрыя=|isbn=985-454-231-9|наклад=3000}} ** 2005. — ISBN 985-454-288-2 (3000 + 3000 ас., 319 с.). ** 2006. — ISBN 985-454-302-1 (3000 ас.). ** 2007. — ISBN 978-985-454-354-3 (5000 ас.), 978-985-454-325-3 (3000 ас.), 978-985-454-388-8 (Скарбы, 3000 ас., перакл. на анг. [[Вячаслаў Плютаў]]). ** [http://unicat.nlb.by/opac/pls/pages.view_doc?off=10&siz=10&qid=39379&format=full&nn=13 2015]. — ISBN 978-985-90353-3-3 (1000 ас., выд. Аляксандар Аляксееў). ** [https://web.archive.org/web/20240630100202/https://kniganosha.by/catalog/spadchyna_belarusi 2017]. — ISBN 978-985-90353-7-1 (1000 ас.). ** [https://web.archive.org/web/20240630100202/https://akademkniga-books.by/catalog/osnovnoy_razdel_tovarov/spadchyna_belarusi-0-68884800_1644872618/ 2021]. — ISBN 978-985-90433-3-8 (1000 ас., выд. Алег Лукашэвіч). * {{Кніга|аўтар=Аляксандар Аляксееў, Алег Лукашэвіч.|частка=|загаловак=Скарбы Беларусі : альбом|арыгінал=|спасылка=|адказны=|выданьне=|месца=Менск|выдавецтва=[[Залаты град]]|год=2009|старонкі=|старонак=319|сэрыя=|isbn=978-985-90180-2-2|наклад=3000}} ** 2013. — ISBN 978-985-7058-20-4 (1000 ас., 318 с., [[Чатыры чвэрці]] + 1000 ас., 319 с., пер. В. Плютаў) * {{Кніга|аўтар=Аляксандар Аляксееў, Алег Лукашэвіч.|частка=|загаловак=Скарбы Беларусі : насьценны каляндар|арыгінал=|спасылка=|адказны=|выданьне=|месца=Менск|выдавецтва=Залаты град|год=2009|старонкі=|старонак=28|сэрыя=|isbn=978-985-90180-3-9|наклад=1000}} == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Вонкавыя спасылкі == * {{Навіна|аўтар=|загаловак=Гісторыя|спасылка=https://спадчына.бел/be.history.html|выдавец=Мастацкі праект «[[Спадчына Беларусі]]»|дата публікацыі=2017|дата доступу=30 чэрвеня 2024}} * {{Навіна|аўтар=Алег Лукашэвіч|загаловак=«Тадэвуш Касьцюшка. Вяртаньне героя»|спасылка=https://baravik.org/topic/374/|выдавец=Файлаабменьнік «[[Баравік (сайт)|Баравік]]»|дата публікацыі=13 кастрычніка 2012|дата доступу=30 чэрвеня 2024}} ** [https://baravik.org/topic/558/ «Эпоха»] {{Накід:Асоба:Беларусь}} [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў Баранавічах]] [[Катэгорыя:Беларускія журналісты]] [[Катэгорыя:Беларускія тэлевядучыя]] [[Катэгорыя:Супрацоўнікі Нацыянальнай дзяржаўнай тэлерадыёкампаніі Рэспублікі Беларусь‎]] [[Катэгорыя:Выпускнікі факультэту журналістыкі БДУ]] [[Катэгорыя:Беларускія кінарэжысэры]] [[Катэгорыя:Беларускія выдаўцы]] [[Катэгорыя:Ляўрэаты прэміі «За духоўнае адраджэньне»]] 6kvb1o6f4nl8rna10humso7lryb4xgm Шаблён:Супэрліга чэмпіянату Партугаліі па футболе/Табліца 10 286831 2699566 2698564 2026-11-08T08:36:39Z DymitrBot 56484 абнаўленьне зьвестак 2699566 wikitext text/x-wiki <noinclude>'''Табліца абнаўляецца аўтаматычна, каб выправіць памылкі, калі ласка, зьвярніцеся да {{У|Dymitr}}.'''</noinclude> <onlyinclude>{{#invoke:Спартовая табліца|main|стыль=ВНП |крыніца = [https://www.soccerway.com/portugal/liga-portugal/ Soccerway] <!--Пачатак аўтаматызацыі.--> |абнаўленьне = 7 лістапада 2026 году</small><!--Месцы камандаў.--> |парадак_камандаў=POR, BEN, SCP, STC, FCA, AVF, GIL, BRA, MFC, FAM, ALV, AMA, VSC, MAR, CAS, CDN, RAV, EST <!--Вынікі камандаў.--> |перамогі_POR=10 | нічыі_POR=0 |паразы_POR=0 |мз_POR=25 |мп_POR=4 |перамогі_BEN=8 | нічыі_BEN=1 |паразы_BEN=1 |мз_BEN=27 |мп_BEN=8 |перамогі_SCP=7 | нічыі_SCP=3 |паразы_SCP=1 |мз_SCP=24 |мп_SCP=11 |перамогі_STC=6 | нічыі_STC=3 |паразы_STC=1 |мз_STC=15 |мп_STC=6 |перамогі_FCA=6 | нічыі_FCA=2 |паразы_FCA=3 |мз_FCA=13 |мп_FCA=8 |перамогі_AVF=6 | нічыі_AVF=2 |паразы_AVF=2 |мз_AVF=15 |мп_AVF=12 |перамогі_GIL=4 | нічыі_GIL=3 |паразы_GIL=3 |мз_GIL=8 |мп_GIL=7 |перамогі_BRA=4 | нічыі_BRA=2 |паразы_BRA=4 |мз_BRA=12 |мп_BRA=11 |перамогі_MFC=4 | нічыі_MFC=2 |паразы_MFC=5 |мз_MFC=13 |мп_MFC=18 |перамогі_FAM=3 | нічыі_FAM=4 |паразы_FAM=4 |мз_FAM=15 |мп_FAM=14 |перамогі_ALV=3 | нічыі_ALV=3 |паразы_ALV=5 |мз_ALV=14 |мп_ALV=15 |перамогі_AMA=2 | нічыі_AMA=4 |паразы_AMA=4 |мз_AMA=15 |мп_AMA=19 |перамогі_VSC=2 | нічыі_VSC=3 |паразы_VSC=5 |мз_VSC=10 |мп_VSC=10 |перамогі_MAR=2 | нічыі_MAR=2 |паразы_MAR=6 |мз_MAR=9 |мп_MAR=21 |перамогі_CAS=2 | нічыі_CAS=2 |паразы_CAS=7 |мз_CAS=6 |мп_CAS=20 |перамогі_CDN=2 | нічыі_CDN=1 |паразы_CDN=7 |мз_CDN=10 |мп_CDN=19 |перамогі_RAV=2 | нічыі_RAV=1 |паразы_RAV=7 |мз_RAV=9 |мп_RAV=23 |перамогі_EST=0 | нічыі_EST=2 |паразы_EST=8 |мз_EST=5 |мп_EST=19 <!--Канец аўтаматызацыі.--> <!--Вызначэньне камандаў (спасылкі ў табліцы)--> |назва_AVF=[[Акадэміку дэ Візэў]] |назва_ALV=[[Алвэрка (футбольны клюб)|Алвэрка]] |назва_FCA=[[Арока (футбольны клюб)|Арока]] |назва_BEN=[[Бэнфіка Лісабон|Бэнфіка]] |назва_BRA=[[Брага (футбольны клюб)|Брага]] |назва_CAS=[[Каза Пія Лісабон|Каза Пія]] |назва_EST=[[Эштарыл Прая|Эштарыл]] |назва_AMA=[[Эштрэла Амадора]] |назва_FAM=[[Фамалікан Віла-Нова-дзі-Фамалікан|Фамалікан]] |назва_GIL=[[Жыл Вісэнці Барсэлуш|Жыл Вісэнці]] |назва_MAR=[[Марытыму Фуншал|Марытыму]] |назва_MFC=[[Марэйрэнсі Марэйра-дзі-Канэгуш|Марэйрэнсі]] |назва_CDN=[[Насьёнал Фуншал|Насьёнал]] |назва_POR=[[Порту (футбольны клюб)|Порту]] |назва_RAV=[[Рыю Аві Віла-ду-Кондзі|Рыю Аві]] |назва_STC=[[Санта-Клара Понта-Дэлгада|Санта-Клара]] |назва_SCP=[[Спортынг Лісабон|Спортынг]] |назва_VSC=[[Віторыя Гімарайнш]] <!--Кваліфікацыі камандаў.--> |вынік1=CLLS |вынік2=CLLS |вынік3=CL3Q |вынік4=EL2Q |вынік5=ECL2Q |вынік16=RPO |вынік17=REL |вынік18=REL <!--Настройкі і правілы табліцы--> |ліміт_паказу=5 |правілы_клясыфікацыі=1) Пункты; 2) Пункты ў гульнях паміж сабою; 3) Розьніца мячоў у гульнях паміж сабою; 4) Розьніца мячоў; 5) Лік перамог; 6) Забітыя мячы; 7) Дадатковыя матчы. <!--Вызначэньне слупка кваліфікацыі і паніжэньня--> |загаловак_слупка_вынікаў=QR |колер_CLLS=green1|тэкст_CLLS=[[Ліга чэмпіёнаў УЭФА 2027—2028 гадоў#Лігавы этап|Лігавы этап Лігі чэмпіёнаў]] |колер_CL3Q=green2|тэкст_CL3Q=[[Ліга чэмпіёнаў УЭФА 2027—2028 гадоў#Трэці кваліфікацыйны раўнд|Трэці кваліфікацыйны раўнд Лігі чэмпіёнаў]] |колер_EL2Q=blue2 |тэкст_EL2Q=[[Ліга Эўропы УЭФА 2027—2028 гадоў#Другі кваліфікацыйны раўнд|Другі кваліфікацыйны раўнд Лігі Эўропы]] |колер_ECL2Q=yellow1 |тэкст_ECL2Q=[[Ліга канфэрэнцыяў УЭФА 2027—2028 гадоў#Другі кваліфікацыйны раўнд|Другі кваліфікацыйны раўнд Лігі канфэрэнцыяў]] |колер_RPO=red2 |тэкст_RPO=Пераходныя матчы |колер_REL=red1 |тэкст_REL=Паніжэньне ў Лігу 2 }}</onlyinclude> gw129ekbq99wj17i3yjopzqou9xh281 Шаблён:Супэрліга чэмпіянату Партугаліі па футболе/ВынікіГульняў 10 286832 2699581 2698572 2026-11-08T08:37:52Z DymitrBot 56484 абнаўленьне зьвестак 2699581 wikitext text/x-wiki <noinclude>'''Табліца абнаўляецца аўтаматычна, каб выправіць памылкі, калі ласка, зьвярніцеся да {{У|Dymitr}}.'''</noinclude> {{#invoke:Спартовыя вынікі|main |крыніца = [https://www.soccerway.com/portugal/liga-portugal/ Soccerway] |стыль_матчаў = футбол |парадак_камандаў= AVF, ALV, FCA, BRA, BEN, VSC, GIL, CAS, MAR, MFC, CDN, POR, RAV, STC, SCP, FAM, EST, AMA |скарачэньне_AVF=[[Акадэміку дэ Візэў|Ака]] |скарачэньне_ALV=[[Алвэрка (футбольны клюб)|Алв]] |скарачэньне_FCA=[[Арока (футбольны клюб)|Аро]] |скарачэньне_BEN=[[Бэнфіка Лісабон|Бэн]] |скарачэньне_BRA=[[Брага (футбольны клюб)|Бра]] |скарачэньне_CAS=[[Каза Пія Лісабон|Каз]] |скарачэньне_EST=[[Эштарыл Прая|Эшр]] |скарачэньне_AMA=[[Эштрэла Амадора|Эла]] |скарачэньне_FAM=[[Фамалікан Віла-Нова-дзі-Фамалікан|Фам]] |скарачэньне_GIL=[[Жыл Вісэнці Барсэлуш|Жыл]] |скарачэньне_MAR=[[Марытыму Фуншал|Мрт]] |скарачэньне_MFC=[[Марэйрэнсі Марэйра-дзі-Канэгуш|Мрр]] |скарачэньне_CDN=[[Насьёнал Фуншал|Нас]] |скарачэньне_POR=[[Порту (футбольны клюб)|Пор]] |скарачэньне_RAV=[[Рыю Аві Віла-ду-Кондзі|Рыю]] |скарачэньне_STC=[[Санта-Клара Понта-Дэлгада|Сан]] |скарачэньне_SCP=[[Спортынг Лісабон|Спо]] |скарачэньне_CDT=[[Тандэла (футбольны клюб)|Тан]] |скарачэньне_VSC=[[Віторыя Гімарайнш|ВіГ]] |назва_AVF=[[Акадэміку дэ Візэў]] |назва_ALV=[[Алвэрка (футбольны клюб)|Алвэрка]] |назва_FCA=[[Арока (футбольны клюб)|Арока]] |назва_BEN=[[Бэнфіка Лісабон|Бэнфіка]] |назва_BRA=[[Брага (футбольны клюб)|Брага]] |назва_CAS=[[Каза Пія Лісабон|Каза Пія]] |назва_EST=[[Эштарыл Прая|Эштарыл]] |назва_AMA=[[Эштрэла Амадора]] |назва_FAM=[[Фамалікан Віла-Нова-дзі-Фамалікан|Фамалікан]] |назва_GIL=[[Жыл Вісэнці Барсэлуш|Жыл Вісэнці]] |назва_MAR=[[Марытыму Фуншал|Марытыму]] |назва_MFC=[[Марэйрэнсі Марэйра-дзі-Канэгуш|Марэйрэнсі]] |назва_CDN=[[Насьёнал Фуншал|Насьёнал]] |назва_POR=[[Порту (футбольны клюб)|Порту]] |назва_RAV=[[Рыю Аві Віла-ду-Кондзі|Рыю Аві]] |назва_STC=[[Санта-Клара Понта-Дэлгада|Санта-Клара]] |назва_SCP=[[Спортынг Лісабон|Спортынг]] |назва_VSC=[[Віторыя Гімарайнш]] <!--Пачатак аўтаматызацыі.--> |абнаўленьне = 7 лістапада 2026 |матч_ALV_AMA=2:2 |матч_ALV_AVF= |матч_ALV_BEN= |матч_ALV_BRA=1:2 |матч_ALV_CAS=1:1 |матч_ALV_CDN= |матч_ALV_EST= |матч_ALV_FAM= |матч_ALV_FCA=0:1 |матч_ALV_GIL= |матч_ALV_MAR= |матч_ALV_MFC= |матч_ALV_POR= |матч_ALV_RAV=1:0 |матч_ALV_SCP= |матч_ALV_STC=1:1 |матч_ALV_VSC= |матч_AMA_ALV= |матч_AMA_AVF=0:2 |матч_AMA_BEN= |матч_AMA_BRA=2:1 |матч_AMA_CAS=0:2 |матч_AMA_CDN= |матч_AMA_EST= |матч_AMA_FAM=2:2 |матч_AMA_FCA= |матч_AMA_GIL= |матч_AMA_MAR= |матч_AMA_MFC= |матч_AMA_POR= |матч_AMA_RAV= |матч_AMA_SCP=2:2 |матч_AMA_STC= |матч_AMA_VSC= |матч_AVF_ALV= |матч_AVF_AMA= |матч_AVF_BEN= |матч_AVF_BRA= |матч_AVF_CAS= |матч_AVF_CDN= |матч_AVF_EST=2:1 |матч_AVF_FAM= |матч_AVF_FCA= |матч_AVF_GIL= |матч_AVF_MAR= |матч_AVF_MFC= |матч_AVF_POR=0:3 |матч_AVF_RAV=2:1 |матч_AVF_SCP= |матч_AVF_STC=0:1 |матч_AVF_VSC=2:1 |матч_BEN_ALV=1:0 |матч_BEN_AMA= |матч_BEN_AVF=2:2 |матч_BEN_BRA= |матч_BEN_CAS= |матч_BEN_CDN= |матч_BEN_EST=2:1 |матч_BEN_FAM= |матч_BEN_FCA= |матч_BEN_GIL=3:1 |матч_BEN_MAR= |матч_BEN_MFC= |матч_BEN_POR= |матч_BEN_RAV= |матч_BEN_SCP= |матч_BEN_STC= |матч_BEN_VSC=2:0 |матч_BRA_ALV= |матч_BRA_AMA= |матч_BRA_AVF= |матч_BRA_BEN= |матч_BRA_CAS= |матч_BRA_CDN= |матч_BRA_EST=1:0 |матч_BRA_FAM=3:0 |матч_BRA_FCA= |матч_BRA_GIL=1:2 |матч_BRA_MAR= |матч_BRA_MFC= |матч_BRA_POR= |матч_BRA_RAV= |матч_BRA_SCP=1:3 |матч_BRA_STC= |матч_BRA_VSC=1:0 |матч_CAS_ALV= |матч_CAS_AMA= |матч_CAS_AVF= |матч_CAS_BEN=0:7 |матч_CAS_BRA= |матч_CAS_CDN= |матч_CAS_EST= |матч_CAS_FAM= |матч_CAS_FCA= |матч_CAS_GIL= |матч_CAS_MAR= |матч_CAS_MFC=0:1 |матч_CAS_POR=1:4 |матч_CAS_RAV= |матч_CAS_SCP=0:2 |матч_CAS_STC=0:1 |матч_CAS_VSC= |матч_CDN_ALV=1:3 |матч_CDN_AMA=2:3 |матч_CDN_AVF= |матч_CDN_BEN= |матч_CDN_BRA=1:0 |матч_CDN_CAS= |матч_CDN_EST=2:0 |матч_CDN_FAM=0:4 |матч_CDN_FCA= |матч_CDN_GIL= |матч_CDN_MAR= |матч_CDN_MFC= |матч_CDN_POR= |матч_CDN_RAV= |матч_CDN_SCP= |матч_CDN_STC= |матч_CDN_VSC= |матч_EST_ALV= |матч_EST_AMA= |матч_EST_AVF= |матч_EST_BEN= |матч_EST_BRA= |матч_EST_CAS=1:2 |матч_EST_CDN= |матч_EST_FAM=1:1 |матч_EST_FCA=0:0 |матч_EST_GIL= |матч_EST_MAR= |матч_EST_MFC=1:3 |матч_EST_POR= |матч_EST_RAV=0:2 |матч_EST_SCP= |матч_EST_STC= |матч_EST_VSC= |матч_FAM_ALV=1:4 |матч_FAM_AMA= |матч_FAM_AVF= |матч_FAM_BEN= |матч_FAM_BRA= |матч_FAM_CAS= |матч_FAM_CDN= |матч_FAM_EST= |матч_FAM_FCA=1:0 |матч_FAM_GIL=0:0 |матч_FAM_MAR=1:2 |матч_FAM_MFC= |матч_FAM_POR= |матч_FAM_RAV= |матч_FAM_SCP=1:1 |матч_FAM_STC= |матч_FAM_VSC= |матч_FCA_ALV= |матч_FCA_AMA=1:0 |матч_FCA_AVF= |матч_FCA_BEN= |матч_FCA_BRA= |матч_FCA_CAS= |матч_FCA_CDN=1:0 |матч_FCA_EST= |матч_FCA_FAM= |матч_FCA_GIL= |матч_FCA_MAR=2:1 |матч_FCA_MFC=4:0 |матч_FCA_POR= |матч_FCA_RAV= |матч_FCA_SCP= |матч_FCA_STC=1:2 |матч_FCA_VSC= |матч_GIL_ALV= |матч_GIL_AMA= |матч_GIL_AVF=0:1 |матч_GIL_BEN= |матч_GIL_BRA= |матч_GIL_CAS=2:0 |матч_GIL_CDN= |матч_GIL_EST= |матч_GIL_FAM= |матч_GIL_FCA= |матч_GIL_MAR=1:1 |матч_GIL_MFC= |матч_GIL_POR=0:1 |матч_GIL_RAV=1:0 |матч_GIL_SCP= |матч_GIL_STC= |матч_GIL_VSC=0:0 |матч_MAR_ALV= |матч_MAR_AMA= |матч_MAR_AVF=2:2 |матч_MAR_BEN=0:3 |матч_MAR_BRA= |матч_MAR_CAS=1:0 |матч_MAR_CDN= |матч_MAR_EST= |матч_MAR_FAM= |матч_MAR_FCA= |матч_MAR_GIL= |матч_MAR_MFC= |матч_MAR_POR=1:2 |матч_MAR_RAV= |матч_MAR_SCP= |матч_MAR_STC=0:2 |матч_MAR_VSC= |матч_MFC_ALV= |матч_MFC_AMA=2:1 |матч_MFC_AVF= |матч_MFC_BEN=0:4 |матч_MFC_BRA=2:2 |матч_MFC_CAS= |матч_MFC_CDN= |матч_MFC_EST= |матч_MFC_FAM= |матч_MFC_FCA= |матч_MFC_GIL=0:1 |матч_MFC_MAR=3:1 |матч_MFC_POR= |матч_MFC_RAV= |матч_MFC_SCP= |матч_MFC_STC= |матч_MFC_VSC= |матч_POR_ALV=2:0 |матч_POR_AMA= |матч_POR_AVF= |матч_POR_BEN=3:1 |матч_POR_BRA= |матч_POR_CAS= |матч_POR_CDN= |матч_POR_EST=4:0 |матч_POR_FAM= |матч_POR_FCA=2:0 |матч_POR_GIL= |матч_POR_MAR= |матч_POR_MFC=2:1 |матч_POR_RAV= |матч_POR_SCP= |матч_POR_STC= |матч_POR_VSC= |матч_RAV_ALV= |матч_RAV_AMA=3:3 |матч_RAV_AVF= |матч_RAV_BEN= |матч_RAV_BRA= |матч_RAV_CAS= |матч_RAV_CDN=3:2 |матч_RAV_EST= |матч_RAV_FAM=0:4 |матч_RAV_FCA= |матч_RAV_GIL= |матч_RAV_MAR= |матч_RAV_MFC= |матч_RAV_POR=0:2 |матч_RAV_SCP=0:4 |матч_RAV_STC= |матч_RAV_VSC= |матч_SCP_ALV=3:1 |матч_SCP_AMA= |матч_SCP_AVF=1:2 |матч_SCP_BEN= |матч_SCP_BRA= |матч_SCP_CAS= |матч_SCP_CDN=2:0 |матч_SCP_EST= |матч_SCP_FAM= |матч_SCP_FCA=2:2 |матч_SCP_GIL= |матч_SCP_MAR= |матч_SCP_MFC=1:0 |матч_SCP_POR= |матч_SCP_RAV= |матч_SCP_STC= |матч_SCP_VSC=3:2 |матч_STC_ALV= |матч_STC_AMA= |матч_STC_AVF= |матч_STC_BEN=1:2 |матч_STC_BRA=0:0 |матч_STC_CAS= |матч_STC_CDN=2:2 |матч_STC_EST= |матч_STC_FAM=1:0 |матч_STC_FCA= |матч_STC_GIL= |матч_STC_MAR= |матч_STC_MFC= |матч_STC_POR= |матч_STC_RAV=4:0 |матч_STC_SCP= |матч_STC_VSC= |матч_VSC_ALV= |матч_VSC_AMA= |матч_VSC_AVF= |матч_VSC_BEN= |матч_VSC_BRA= |матч_VSC_CAS=0:0 |матч_VSC_CDN=1:0 |матч_VSC_EST= |матч_VSC_FAM= |матч_VSC_FCA=0:1 |матч_VSC_GIL= |матч_VSC_MAR=5:0 |матч_VSC_MFC=1:1 |матч_VSC_POR= |матч_VSC_RAV= |матч_VSC_SCP= |матч_VSC_STC= <!--Канец аўтаматызацыі.--> }} d13yzlnnk3g5e2fyd5c5mqf9e9ie955 Авіятар Баранавічы 0 288631 2699518 2695096 2026-11-08T03:05:11Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 2699518 wikitext text/x-wiki {{Хакейны клюб |Назва = '''Авіятар''' |Лягатып = Avijatar Baranavičy.png |Адкуль = Баранавічы, Беларусь |Пляцоўка = [[Баранавіцкі лядовы палац спорту]] |Зьмяшчальнасьць = 2100 |Зьвязаны клюб = |Фарм-клюб = |Пасада кіраўніка = Дырэктар |Кіраўнік = Аляксей Крывапуст |Трэнэр = |капітан = |колер1 = |колер2 = |колер3 = }} «'''Авіятар'''» — беларускі хакейны клюб з [[Баранавічы|Баранавічаў]], які выступае ў беларускай [[Беларуская экстраліга|Экстралізе]]. Свае хатнія матчы ладзіць у [[Баранавіцкі лядовы палац спорту|Баранавіцкім лядовым палацу спорту]]. == Гісторыя == Лядовы палац Баранавічах зьявіўся ў 2009 годзе, але мясцовая каманда ўпершыню ўзяла ўдзел у чэмпіянаце Беларусі толькі ў [[Чэмпіянат Беларусі па хакеі 2018—2019 гадоў|сэзоне 2018—2019 гадоў]]. Пры гэтым на той час Экстраліга падзялялася на дывізіёны А і Б. Баранавіцкі клюб тры сэзоны браў удзел у розыгрышы дывізіёну Б. Пасьля чарговай рэарганізацыі лігі «Авіятар» пачаў спаборнічаць у моладзевым чэмпіянаце краіны. У [[Чэмпіянат Беларусі па хакеі 2024—2025 гадоў|сэзоне 2024—2025 гадоў]] клюб дэбютаваў у Экстралізе, якая была пашырыная баранавіцкім клюбам і расейскім «[[Славуціч Смаленск|Славуцічам]]». Пры гэтым перад пачаткам сэзону ў жніўні паведамлялася, што клюб мае пэўныя фінансавыя цяжкасьці<ref>[https://belarushockey.com/rb/news/2024/08/09/aviator-ispytyvaet-finansovye-trudnosti/ «Авиатор» испытывает финансовые трудности]. Беларускі хакей.</ref>. == Склад == {{Паводле стану на|2026|10|4}} году {{Хакей-Склад}} {{Хакей-Падзел|Брамнікі}} {{Хакей-Гулец-Л|30|Беларусь|Мікіта Семянцоў||2005}} {{Хакей-Гулец-П|35|Беларусь|Мікіта Ківераў||2003}} {{Хакей-Падзел|Абаронцы}} {{Хакей-Гулец-Л|3|Беларусь|Арсень Сазановіч||2003}} {{Хакей-Гулец1-П|4|Q123681283|}} {{Хакей-Гулец1-Л|8|Q123653595|}} {{Хакей-Гулец-П|18|Беларусь|Іван Галаўко||2007}} {{Хакей-Гулец1-Л|47|Q123681295|}} {{Хакей-Гулец-П|68|Беларусь|Арсень Козіч||2004}} {{Хакей-Гулец-Л|76|Беларусь|Уладзіслаў Лупачоў||2004}} {{Хакей-Гулец-П|96|Беларусь|Іван Костка||2004}} {{Хакей-Падзел|Нападнікі}} {{Хакей-Гулец-Л|13|Беларусь|Антон Асташэвіч||2004}} {{Хакей-Гулец1-П|15|Q123631474|}} {{Хакей-Гулец-Л|16|Беларусь|Данііл Боўраш||2004}} {{Хакей-Гулец1-П|19|Q141633783|}} {{Хакей-Гулец-Л|21|Беларусь|Павал Кашавы||2005}} {{Хакей-Гулец-П|23|Расея|Данііл Мартынец||2004}} {{Хакей-Гулец1-Л|27|Q123649107|}} {{Хакей-Гулец-П|28|Беларусь|Мацьвей Мацярухін||2006}} {{Хакей-Гулец-Л|41|Расея|Данііл Клімаў||2005}} {{Хакей-Гулец-П|42|Беларусь|Арсень Матлахаў||2006}} {{Хакей-Гулец-Л|72|Расея|Мікіта Вікулаў||2004}} {{Хакей-Гулец-П|77|Беларусь|Іван Лапін||2004}} {{Хакей-Гулец-Л|78|Беларусь|Цімафей Крэйн||2004}} {{Хакей-Гулец-П|97|Беларусь|Арцём Серада||2004}} {{Хакей-Гулец-Л|98|Беларусь|Антон Заяц||2004}} {{Хакей-Гулец-П|—|Беларусь|Ягор Ігнаценка||2003}} {{Хакей-Гулец-Л|—|Расея|Арсень Маградзэ||2004}} {{Хакей-Гулец-П|—|Беларусь|Назар Рашчынскі||2005}} {{Хакей-Канец складу}} == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Вонкавыя спасылкі == * [https://web.archive.org/web/20240906194428/https://baranovichi.hockey.by/ Афіцыйны сайт] {{Беларуская экстраліга}} [[Катэгорыя:Беларускія хакейныя клюбы]] a5epc3hgebha2r3olrfwb5huk8xjc57 Амбасада Беларусі ў Сырыі 0 290255 2699553 2618906 2026-11-08T07:41:15Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 2699553 wikitext text/x-wiki {{Арганізацыя |назва = Амбасада Рэспублікі Беларусі ў Сырыйскай Арабскай Рэспубліцы |выява = |рамка выявы = |памер выявы = |альтэрнатыўны тэкст выявы = |подпіс выявы = |мапа = |памер мапы = |альтэрнатыўны тэкст мапы = |подпіс мапы = |мапа 2 = |абрэвіятура = |дэвіз = |папярэднік = |наступнік = |дата ўтварэньня = лістапад 1998 |дата спыненьня існаваньня = |тып = [[амбасада]] |юрыдычны статус = |мэта = |штабкватэра = вул. Куртажа, 13, Вілы Іст Мэзэ, [[Дамаск]] |месцазнаходжаньне = Сырыя |каардынаты = |дзейнічае ў рэгіёнах = [[Лібан]], [[Сырыя]], [[Ярданія]] |сяброўства = |афіцыйныя мовы = беларуская, ангельская, расейская |генэральны сакратар = |пасада кіраўніка = Амбасадар |імя кіраўніка = [[Юры Слука]] |пасада кіраўніка 2 = |імя кіраўніка 2 = |пасада кіраўніка 3 = |імя кіраўніка 3 = |пасада кіраўніка 4 = |імя кіраўніка 4 = |асноўныя асобы = |кіроўны орган = |матчыная кампанія = [[Міністэрства замежных справаў Беларусі|МЗС]] |зьвязаныя кампаніі = |бюджэт = |колькасьць супрацоўнікаў = |колькасьць валянтэраў = |сайт = [https://syria.mfa.gov.by/be/ syria.mfa.gov.by] |заўвагі = |колішняя назва = }} '''Амбасада Рэспублікі Беларусі ў Сырыйскай Арабскай Рэспубліцы''' — [[Амбасада|дыпляматычнае прадстаўніцтва]] [[Рэспубліка Беларусь|Беларусі]] ў [[Сырыйская Арабская Рэспубліка|Сырыі]], [[Лібанская Рэспубліка|Лібане]] і [[Ярданскае Хашыміцкае Каралеўства|Ярданіі]], разьмешчанае ў сталіцы Сырыі [[Дамаск]]у. == Мінуўшчына == Дыпляматычныя стасункі між Рэспублікай Беларусі і Сырыйскай Арабскай Рэспублікай завязаныя 26 жніўня 1993 року. Амбасада Беларусі адкрытая ў Сырыі ў лістападзе 1998 року; [[Амбасада Сырыі ў Беларусі]] — у ліпені 2007. 21 сакавіка 1996 року ўсталяваныя дыпляматычныя стасункі зь Лібанскай Рэспублікай. У чэрвені 2002 року ў [[Бэйрут|Бэйруце]] адкрытая Ганаровая амбасада Рэспублікі Беларусі; у студзені 2006 — Ганаровая амбасада Лібану ў Беларусі<ref name="lib" />. 15 кастрычніка 1996 року завязаныя дыпляматычныя стасункі зь Ярданскім Хашыміцкім Каралеўствам. == Глядзіце таксама == * [[Амбасада Сырыі ў Беларусі]] == Крыніцы == {{Крыніцы|refs = <ref name="lib">{{Спасылка | аўтар = | прозьвішча = | імя = | аўтарlink = | суаўтары = | дата публікацыі = | url = https://liban-consulate.by/| копія = | дата копіі = | загаловак = Официальны сайт Почётного консульства Ливанской Республики в Республике Беларусь| фармат = | назва праекту = | выдавец = | дата доступу = 18 кастрычніка 2024 | мова = ru| камэнтар = }}</ref> }} == Вонкавыя спасылкі == * [https://web.archive.org/web/20241009104208/https://syria.mfa.gov.by/be/ Афіцыйная бачына] {{ref-be}}{{ref-en}}{{ref-ru}} {{Амбасадары Беларусі ў Лібане}} {{Амбасадары Беларусі ў Сырыі}} {{Амбасадары Беларусі ў Ярданіі}} [[Катэгорыя:Беларуска-сырыйскія стасункі]] [[Катэгорыя:Дыпляматычныя прадстаўніцтвы Беларусі|Лібан]] [[Катэгорыя:Дыпляматычныя прадстаўніцтвы краінаў сьвету ў Лібане|Беларусь]] 2vjkq6b6wvzlg3bb3y4cq876m2puqt0 Ак Барс 0 295022 2699526 2614977 2026-11-08T04:05:03Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 2699526 wikitext text/x-wiki {{Каардынаты|55|48|46|паўночнае|49|5|54|усходняе|выяўленьне=загаловак}} {{Кампанія |назва = «Ак Барс» |лягатып = Ak Bars Bank.png |выява = Abb2022.jpg |тып = публічнае [[акцыйнае таварыства]] |лістынг = |дэвіз = |заснаваная = {{Дата пачатку|29|11|1993|1}} |заснавальнікі = |уласьнікі = Дзяржаўны жыльлёвы фонд пры [[Прэзыдэнт Татарстану|прэзыдэнце Татарстану]] і [[Урад Татарстану|ўрад Татарстану]] (па 20%), «[[Сувязьінвэстнафтахім]]» (14%) |краіна = [[Расея]] |разьмяшчэньне = [[Татарстан]] |адрас = [[Казань]], [[Кіраўскі раён (Казань)|Кіраўскі раён]], [[Вуліца Сьнежаньцаў (Казань)|вуліца Сьнежаньцаў]], дом 1<ref>{{Навіна|аўтар=|загаловак=Зьвесткі для сувязі|спасылка=https://www.akbars.ru/about/general/contacts/|выдавец=ПАТ «Ак Барс» Банк|мова=ru|дата публікацыі=2025|дата доступу=26 сакавіка 2025}}</ref> |ключавыя постаці = [[Валеры Сарокін]] (старшыня рады кіраўнікоў), [[Зуфар Гараеў]] (старшыня ўправы) |галіна = [[сфэра паслугаў]] |паслугі = абмен валюты, [[аплатная картка]], [[банкаўскі рахунак]], [[грашовы перавод]], [[давернае кіраваньне]], [[лізінг]], [[пазыка]], [[уклад]], гандаль каштоўнымі мэталамі |абарачэньне = {{Рост}}120,76 млрд [[Расейскі рубель|рас.руб]]<ref>{{Навіна|аўтар=Натальля Косава, Т.Р. Карымаў|загаловак=Кансалідаваная фінансавая справаздачнасьць за 2024 год згодна з МСФС і аўдытарскія высновы|спасылка=https://www.akbars.ru/storage/abbsite/_static/uploads/2025_2/upload_3799dc6b41b0be43ff0c46b5bebdabea.pdf|выдавец=ПАТ «Ак Барс» Банк|мова=ru|дата публікацыі=21 сакавіка 2025|дата доступу=26 сакавіка 2025}}</ref> (2024 год; 1,187 млрд $)<ref>{{Навіна|аўтар=|загаловак=Афіцыйныя курсы валютаў на зададзеную дату, якія ўсталёўваюць штодзень (101,6797 рас.рублі за даляра)|спасылка=https://cbr.ru/currency_base/daily/?UniDbQuery.Posted=True&UniDbQuery.To=31.12.2024|выдавец=[[Цэнтральны банк Расеі]]|мова=ru|дата публікацыі=31 сьнежня 2024|дата доступу=26 сакавіка 2025}}</ref> |апэрацыйны прыбытак = {{Падзеньне}}8,674 млрд рас.руб (2024 год; 86,1 млн $) |чысты прыбытак = {{Падзеньне}}7,269 млрд рас.руб (2024 год; 71,4 млн $) |лік супрацоўнікаў = 4707 (2023 год)<ref>{{Навіна|аўтар=|загаловак=Справаздача за 2023 год|спасылка=https://www.akbars.ru/storage/abbsite/_static/uploads/2025_2/upload_06dac1442736bd27e851e4ec42d97718.pdf|выдавец=ПАТ «Ак Барс» Банк|мова=ru|дата публікацыі=14 сакавіка 2025|дата доступу=26 сакавіка 2025}}</ref> |матчына кампанія = |даччыныя кампаніі = |аўдытар = «Тэхналёгіі даверу — Аўдыт» (Масква) |сайт = [https://www.akbars.ru/ akbars.ru] }} «'''Ак Барс'''» (ад {{мова-tt|ак барс|скарочана}} — «[[Сьнежны барс|белы барс]]») — дзяржаўны камэрцыйны [[банк]] Расеі, заснаваны ў лістападзе 1993 году ў [[Казань|Казані]] (Татарстан). На 2025 год налічваў 166 аддзяленьняў у Расеі і аказваў звыш 100 відаў паслугаў<ref>{{Навіна|аўтар=|загаловак=Пра банк|спасылка=https://www.akbars.ru/about/|выдавец=ПАТ «Ак Барс» Банк|мова=ru|дата публікацыі=2025|дата доступу=26 сакавіка 2025}}</ref>. Быў удзельнікам «[[Таварыства сусьветнай міжбанкаўскай фінансавай сувязі]]» (Бэльгія) і «[[Маскоўская біржа|Маскоўскай біржы]]»<ref>{{Навіна|аўтар=|загаловак=Агульныя зьвесткі|спасылка=https://www.akbars.ru/about/general/|выдавец=ПАТ «Ак Барс» Банк|мова=ru|дата публікацыі=2025|дата доступу=26 сакавіка 2025}}</ref>. == Уласьнікі == На 2025 год найбольшыя долі паёў у «Ак Барс» Банку мелі: * Дзяржаўны жыльлёвы фонд пры [[Прэзыдэнт Татарстану|прэзыдэнце Татарстану]] — 20 %; * [[урад Татарстану]] — 20 %; * «[[Сувязьінвэстнафтахім]]» — 14 %; * «[[Татнафта]]» — 10 %<ref>{{Навіна|аўтар=|загаловак=«Ак Барс» Банк|спасылка=https://cbonds.ru/company/AKBARS/|выдавец=АТ «Сбондс.ру» (Санкт-Пецярбург)|мова=ru|дата публікацыі=2025|дата доступу=26 сакавіка 2025}}</ref>; * [[холдынг]] «Османд» ([[Кіпр]], засн. 2008) — 7 %; * кампанія «Юл» (Казань, засн. 2013, ген.дыр. Роза Хайруліна) — 7 %; * «Ікс-Луч» (Масква, засн. 2005, ген.дыр. Мікалай Карпенка) — 6 %; * «Сінек Інвэстыцыі і Дэвэлапмэнт» ([[Калінінград]], засн. 2019, ген.дыр. Артур Хайрулін) — 5 %; * Фонд «Туган Іль» (Казань, засн. 2006, ген.дыр. Яўген Яфімаў) — 5 %; * «Эўрабэст» (Расея) — 4 %; * «[[Ніжнякамскнафтахім]]» (Татарстан) — 2 %<ref>{{Навіна|аўтар=|загаловак=Уласьнікі «Ак Барс» Банку|спасылка=https://biz-bullhorn.ru/vladelets-ak-bars-banka.html|выдавец=Прадпрымальніцкі партал «Бычыны рог»|мова=ru|дата публікацыі=2025|дата доступу=26 сакавіка 2025}}</ref>. == Мінуўшчына == 29 лістапада 1993 году ў [[Казань|Казані]] (Татарстан, Расея) на ўлік паставілі [[Акцыйнае таварыства|акцыйны]] камэрцыйны банк «Ак Барс». Кіраўніцтва разьмясьцілі ў былой [[Гасьцініца|гасьцініцы]] па [[Вуліца Сьнежаньцаў (Казань)|вуліцы Сьнежаньцаў]], дом 1. У ліпені 1994 году «Ак Барс» стаў упаўнаважаным банкам [[Кабінэт міністраў Татарстану|Кабінэту міністраў Татарстану]] для абслугоўваньня рахункаў ураду. Таксама пачалі выпускаць [[Вэксэль|вэксэлі]]. У 1995 годзе банк атрымаў дазвол на гандаль валютай, які пашырылі на фізычных асобаў. Сярод іншага, стварылі 22 прадстаўніцтвы «Ак Барс» у [[Татарстан]]е. Урэшце, [[Цэнтральны банк Расеі]] ўлічыў 2-і выпуск [[Пай|паёў]] «Ак Барсу», па выніках якога статутны [[капітал]] банку склаў 20 млрд [[Расейскі рубель|расейскіх рублёў]] (4,3 млн даляраў)<ref name="а">{{Навіна|аўтар=|загаловак=Гісторыя|спасылка=https://www.akbars.ru/about/general/history/|выдавец=ПАТ «Ак Барс» Банк|мова=ru|дата публікацыі=2025|дата доступу=26 сакавіка 2025}}</ref>. У 1997 годзе «Ак Барс» упаўнаважылі захоўваць [[залаты запас]] Татарстану. Аплачаны статутны капітал банку склаў 537,6 млрд рас.рублёў (90,2 млн даляраў). 9 ліпеня 1997 году далучаны «Татінфрабанк» пераўтварылі ў Казанскае аддзяленьне «Ак Барсу». Адчынілі першыя 2 аддзяленьні ў [[Мамадыш]]ы і [[Бугульма|Бугульме]]. У 1998 годзе банк пераўтварылі ў [[адкрытае акцыйнае таварыства]]. «Ак Барс» стаў сябрам «[[Таварыства сусьветнай міжбанкаўскай фінансавай сувязі]]» (Бэльгія). Статутны капітал банку павялічылі на 1,5 млрд дэнамінаваных рас.рублёў да 2 млрд рас.рублёў (96,8 млн $). У 1999 годзе «Ак Барс» пачаў рабіць [[Грашовы перавод|грашовыя пераводы]] праз амэрыканскае прадпрыемства «[[Заходні зьвяз]]» (штат [[Каларада]]) і ўступіў у Аб'яднаньне расейскіх банкаў. 30 чэрвеня 1999 году далучылі «Інтэркамабанк». Сярод іншага, банк уступіў у Аб'яднаньне ўдзельнікаў вэксэльнага рынку (АУВР)<ref name="а"/>. У 2000 годзе лік рахункаў [[Юрыдычная асоба|юрыдычных асобаў]] у банку перавысіў 14 000. Пачалі пазычаць на набыцьцё спажывецкіх тавараў. Лік выпушчаных банкам [[Аплатная картка|аплатных картак]] перавысіў 55 000, сярод якіх былі карткі «[[Эўраплата]]» ([[Бэльгія]]) і «[[Залатая карона (аплатная сыстэма)|Залатая карона]]». Таксама «Ак Барс» пачаў выпускаць амэрыканскія аплатныя карткі «[[Мастэркард]]» і «[[Маэстра (аплатная картка)|Маэстра]]». У 2001 годзе падпісалі Пагадненьне аб праектным фінансаваньні да 5 млн эўра з «[[Баварскі саюзны банк|Баварскім іпатэчна-саюзным банкам]]» (Нямеччына). Таксама атрымалі першую партыю [[золата]] вагой 36 кг і прыступілі да [[Пазыка|пазычаньня]] малым прадпрыемствам Татарстану. У 2002 годзе падпісалі пазыковае пагадненьне на 15 млн даляраў ЗША з «[[Райфазэнаўскі цэнтральны банк Аўстрыі|Райфазэнаўскім цэнтральным банкам Аўстрыі]]» ([[Вена]]). Партфэль пазыкаў ад «Ак Барсу» склаў звыш 5,2 млрд рас.рублёў (163 млн $), а лік яго ўкладнікаў перавысіў паўмільёну. Сярод іншага, падпісалі пазыковае пагадненьне на 25 млн эўра зь «[[Більбаўска-біскайскі банк Аргентарыя|Більбаўска-біскайскім банкам Аргентарыя]]» ([[Басконія]]), які быў найбольшым банкам Гішпаніі<ref name="а"/>. У 2003 годзе банк прыступіў да выдачы [[Іпатэка|іпатэчных]] пазыкаў у Татарстане. «Ак Барс» прынялі ў «[[Расейская гандлёвая сыстэма|Расейскую гандлёвую сыстэму]]». Таксама банк заключыў пагадненьне аб выплаце [[пэнсія]]ў праз аддзяленьні і сядзібы «Ак Барсу» з аддзяленьнем [[Сацыяльны фонд Расеі|Пэнсійнага фонду Расеі]] па Татарстане. У 2004 годзе падпісалі пазыковае пагадненьне наконт 12 млн эўра на 5 гадоў з «[[Камэрцыйны банк (Чэхія)|Камэрцыйным банкам]]» [[Чэхія|Чэхіі]]. Запусьцілі 1-ю чаргі працэсінгавага асяродку банку. Памер статутнага капіталу вырас да 8 млрд рас.рублёў (288 млн $) за кошт дадатковага разьмяшчэньня паёў на біржы. Стварылі 4 аддзяленьні ў іншых рэгіёнах Расеі ў [[Чабаксары|Чабаксарах]] (Чувашыя), [[Марый Эл]], [[Ніжні Ноўгарад|Ніжнім Ноўгарадзе]] і [[Ульянаўск|Ўльянаўску]]. У 2005 годзе банк стаў сузаснавальнікам Нацыянальнага бюро крэдытных гісторыяў і сябрам амэрыканскай аплатнай сыстэмы «[[Віза (ЗША)|Віза]]» з правам выпуску яе аплатных картак. Запрацаваў асяродак апрацоўкі выклікаў. Сетка банку дасягнула 33-х аддзяленьняў, 61-й сядзібы, прадстаўніцтва і 100 касаў. Абсяг прыватных укладаў перавысіла 10 млрд рас.рублёў (347 млн $)<ref name="а"/>. 1 сьнежня 2006 году Цэнтральны банк Расеі ўлучыў «Ак Барс» у 30-ку найбольшых банкаў Расеі. У тым пераліку банк заняў 1-е месца паводле абсягу выдадзеных малым прадпрыемствам пазыкаў, 14-е — паводле памеру ўласнага капіталу, 18-е — паводле сумы чыстых сродкаў і 21-е — паводле [[Прыбытак|прыбытку]]. Пасьля дадатковага выпуску паёў памёр статутнага капіталу банку перавысіў 19 млрд рас.рублёў (721 млн $). 10 верасьня 2007 году прыцягнулі 100 млн даляраў сумеснай пазыкі ад «[[Аб'яднаная фінансавая група Міцубісі|Такійскага аб'яднанага банку Міцубісі]]» (Японія) і інвэстыцыйнага банку «[[Земляробчы крэдытны карпаратыўна-інвэстыцыйны банк|Ліёнскі земляробчы крэдыт]]» (Францыя). Да 1 кастрычніка 2007 году партфэль раздробных пазыкаў банку вырас на 77 % да 17,3 млрд рас.рублёў (693 млн $). У 2008 годзе сетка банку вырасла да 46 аддзяленьняў, 26 якіх месьціліся па-за Татарстанам у найбольшых гарадах Расеі. На 1 студзеня 2008 году памер прыцягнутых сродкаў фізычных асобаў склаў 24,9 млрд рас.рублёў (1,014 млрд $). У 2008 годзе падпісалі Дамову аб сумесным прадпрыемстве з «[[Хімічная карпарацыя Лотэ|Карэйскай нафтахімічнай карпарацыяй]]» ([[Сэул]]) пад прыцягненьне пазыкі на 75 млн даляраў. Таксама банк атрымаў дазвол на [[эквайрынг]] у амэрыканскай аплатнай сыстэме «Мастэркард» (штат [[Нью-Ёрк (штат)|Нью-Ёрк]]). Сярод іншага, на біржы разьмясьцілі 3-гадовыя эўрааблігацыі на 300 млн даляраў, на якія паступіла 75 заявак. У 2009 годзе статутны капітал павялічылі на 47 % да 28,2 млрд рас.рублёў (939 млн $)<ref name="а"/>. У 2010-м падпісалі пазыковае пагадненьне на закупку абсталяваньня ў краінах [[Арганізацыя эканамічнага супрацоўніцтва і разьвіцьця|Арганізацыі эканамічнага супрацоўніцтва і разьвіцьця]] са «[[Зьвяз банкаў Швайцарыі|Зьвязам банкаў Швайцарыі]]» ([[Цюрых]]) пад паруку экспартных пазыковых службаў тых краінаў. 12 верасьня 2011 году заключылі першую ў Расеі ісламскую ўгоду [[мурабаха]] з прыцягненьнем 60 млн даляраў. 13 ліпеня 2012 году разьмясьцілі эўрааблігацыі на 600 млн даляраў пад 8 % гадавых з пагашэньнем у 2022 годзе пры дапамозе «[[Швайцарскі крэдыт|Швайцарскага крэдыту]]» (Цюрых). 19 лістапада 2012 году выпусьцілі эўрааблігацыі на яшчэ 500 млн даляраў пад 8,75 % гадавых з пагашэньнем у 2015 годзе. Па выніках 2012 году «Ак Барс» павялічыў выдачу іпатэчных пазыкаў на 102 %, што дазволіла банку заняць 8-е месца паводле ліку такіх выдадзеных пазыкаў і 9-е месца паводле іх абсягу ў Расеі. 5 ліпеня 2013 году прадставілі [[наручны гадзіньнік]] з убудаванай аплатнай карткай «Мастэркард», які дазваляў рабіць пакупкі на суму да 1000 рас.рублёў (30 $) без [[Пэрсанальны ідэнтыфікацыйны нумар|пэрсанальнага ідэнтыфікацыйнага нумару]]<ref name="а"/>. 29 студзеня 2014 году прыцягнулі 100 млн даляраў ад 11 замежных банкаў на ісламскіх умовах мурабахі. 11 сакавіка 2015 году запусьцілі [[мабільны дастасунак]] пад «[[Андроід]]» і «[[айОС]]» для аплаты анлайн. 6 жніўня 2015 году выпусьцілі 3-гадовыя эўрааблігацыі на 1,5 млрд $ пад 8 % гадавых. 16 лістапада 2015 году «Ак Барс» далучыўся да сумеснай пазыкі «[[Банк разьвіцьця Беларусі|Банку разьвіцьця Беларусі]]» на 160 млн даляраў ад 7 іншых расейскіх банкаў. 1 сьнежня 2015 году заключылі першае пагадненьне аб пазыцы пакупніку на 1 млн рас.рублёў (14 тыс. $) зь «[[Белгазпрамбанк]]ам» як банкам Беларусі пры [[Страхаваньне|страхаваньні]] ад «Эксару». 23 сакавіка 2016 году ўвялі [[грашовы перавод]] з карткі на картку праз вэб-бачыну. 27 чэрвеня 2017 году статутны капітал павялічылі праз дадатковы выпуск паёў да 48 млрд рас.рублёў (833 млн $). 21 жніўня 2017 году ўвялі [[рэфінансаваньне]] пазыкаў у іншых банках пры ўмове папярэдніх своечасовых 6 штомесячных выплатаў. 27 сьнежня 2018 году «Ак Барс» арганізаваў сумесную пазыку «[[Беларусбанк]]у». 6 лютага 2019 году заключылі 1-ю ўгоду з банкам [[Узбэкістан]]у, 13 сакавіка — з банкам [[Армэнія|Армэніі]], а 3 чэрвеня — з банкам [[Казахстан]]у. 28 сакавіка 2019 году прадставілі службу бескантактай аплаты «[[Мір (аплатная сыстэма)|Мір]]» для смартфона. 23 красавіка 2019 запусьцілі мабільны дастасунак для ўкладаньняў, а 24 красавіка — ісламскую іпатэку ў растэрміноўку<ref name="а"/>. 10 лютага 2020 году «Ак Барс» стаў суарганізатарам 1-га выпуску аблігацыяў лесапрамысловага холдынгу «[[Сягежа (холдынг)|Сягежа]]». 10 чэрвеня 2021 году выступіў суарганізатарам сумеснай пазыкі на 1,25 млрд даляраў «[[Уралкалій|Уралкалію]]». 21 кастрычніка 2021 году запусьцілі паслугі [[факторынг]]у. 9 лістапада 2022 году запусьцілі ўклад у [[Кітайскі юань|кітайскіх юанях]] для фізычных асобаў<ref name="а"/>. === Кіраўнікі === Старшыні Рады кіраўнікоў: * [[Робэрт Мінегаліеў]] (2003 — 31 траўня 2013) * [[Валеры Сарокін]] (ад 31 траўня 2013 году)<ref name="а"/> Старшыні Ўправы: * Робэрт Мінегаліеў (2003 — кастрычнік 2015) * [[Зуфар Гараеў]] (ад 9 лістапада 2015 году) == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Вонкавыя спасылкі == * {{Навіна|аўтар=|загаловак=Сядзібы|спасылка=https://www.akbars.ru/offices/|выдавец=ПАТ «Ак Барс» Банк|мова=ru|дата публікацыі=2025|дата доступу=26 сакавіка 2025}} ** [https://web.archive.org/web/20230701102242/https://www.akbars.ru/news/ Навіны] і [https://online.akbars.ru/ анлайн-банк]{{ref-ru}} [[Катэгорыя:Банкі Расеі]] [[Катэгорыя:Татарстан]] [[Катэгорыя:Казань]] [[Катэгорыя:Дзяржаўныя кампаніі]] [[Катэгорыя:Кампаніі, заснаваныя ў 1993 годзе]] plqfpksgyo1qrg30icpdel4e04vzk6g Цэнтар беларускай культуры (Дзьвінск) 0 295409 2699342 2683024 2026-11-07T13:15:11Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 2699342 wikitext text/x-wiki '''Цэнтар беларускае культуры'''<ref>[https://web.archive.org/web/20250428113450/https://bkc.daugavpils.lv/be/par-mums Цэнтр беларускай культуры]</ref> ({{мова-lv|Baltkrievu kultūras centrs}}) — грамада расейскамоўных асоб, якія жывуць у месьце [[Дзьвінск]], [[Латвія]]. Было створанае беларусамі гэтага места. Старшыня грамады — Раманоўская Жанна Вячаславаўна. Дзень заснаваньня грамады 25 сакавіка 1999 году. Знаходзіцца сядзіба грамады: Латвія, м. Дзьвінск, вул. Алеяс, 34-62. Грамада зьдзясьняе наступныя віды дзейнасьці: выкладаньне і навучаньне беларускае і латыскае моваў, вывучае гісторыю і геаграфію Беларусі і Латвіі, беларускую народную музыкі і песьні, фальклёр беларусаў і латышоў, кухню беларусаў. Грамада мае таварыскія адносіны з грамадою [[Саюз беларусаў Латвіі]], а таксама з грамадою [[Даўгапілскае культурна-асьветнае таварыства «Уздым»]]. Мае добрыя адносіны з ўладамі [[Рэжым Лукашэнкі|Беларусі]]. == Глядзіце таксама == * [[Злата (таварыства)]] (Елгава) * [[Даўгапілскае культурна-асьветнае таварыства «Уздым»]]<ref>[https://web.archive.org/web/20250506054751/https://uzdim.lv/be/about Дзеяпіс таварыства Ўздым]</ref> == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Вонкавыя спасылкі == * [https://web.archive.org/web/20250428113450/https://bkc.daugavpils.lv/be/par-mums Цэнтр беларускай культуры] * [https://web.archive.org/web/20250419184243/https://latvia.mfa.gov.by/be/bielarusy/supolki/zlata/ «Злата» (Елгава)] {{Меншасьці Латвіі}} [[Катэгорыя:Зьявіліся ў 1999 годзе]] [[Катэгорыя:Беларусы ў Латвіі]] [[Катэгорыя:Арганізацыі, заснаваныя ў 1999 годзе]] 79ffkfh7tim2ooasgh6eyu4ugg7rqe7 Шклавата 0 295821 2699372 2678105 2026-11-07T15:57:12Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 2699372 wikitext text/x-wiki [[Выява:Glass_wool_insulation.jpg|міні|Выява шклаваты.]] '''Шкляная вата'''<ref>[https://slounik.org/355804.html Шклавата] на [[Слоўнікорг]]у</ref><ref>[https://www.skarnik.by/tsbm/93876 Шклавата] на [[Скарнік]]у</ref> — гэта валакністы мінэральны цеплаізаляцыйны матэрыял, тып мінэральнай ваты, які вырабляецца з выпадкова пераплеценых шкляных валокнаў. Небясьпечны з-за фрагмэнтаў валокнаў, якія лёгка пранікаюць праз скуру, падымаюцца ў паветра й трапляюць у вочы й лёгкія. Яны застаюцца ў лёгкіх на ўсё жыцьцё й могуць выклікаць шэраг небясьпечных захворваньняў. Ён не раскладаецца ў натуральных умовах, таму патрабуе спэцыяльнай утылізацыі. == Тэхналёгія прыёму == [[Файл:Manufacturing_stage_of_glass_fiber.GIF|значак|Вытворчасьць шклаваты]] Для вытворчасьці шкловалакна выкарыстоўваецца тая ж сыравіна, што й для вытворчасьці звычайнага шкла, альбо адходы шкляной прамысловасьці. Сыравінай для вытворчасьці шкловаты зьяўляюцца пясок, сода, даламіт, вапняк і бура. У сучаснай вытворчасьці выкарыстоўваецца да 80% шклянога шкла. Асноўныя кампанэнты засыпаюцца ў бункер. Далей ідзе этап плаўленьня масы. Дазатары загружаюць плавільную печ у строгай адпаведнасьці з рэцэптам, каб пры дасягненьні тэмпэратуры 1400 °C сумесь мела зададзеныя мэханічныя ўласьцівасьці для атрыманьня найтанчэйшых нітак. Ніткі атрымліваюць шляхам удзіманьня струменя вадзяной пары альбо нагрэтага сьціснутага газу ў расплаўленую шкляную масу, якая выкідваецца з цэнтрыфугі. Працэс утварэньня валокнаў суправаджаецца апрацоўкай палімернымі аэразолямі. У якасьці зьвязальнага рэчыва выкарыстоўваюцца водныя растворы фенол-альдэгіднага палімера, мадыфікаванага мачавінай. Нітка, прасякнутая аэразолем, трапляе на ролікі. На канвеер/вахляр/махалаы ён праходзіць некалькі этапаў выраўноўваньня. Утвараецца аднастайны шклопалімерны «дыван». Далей ідзе стадыя палімерызацыі пры тэмпэратуры 250°C. Высокая тэмпэратура зьяўляецца каталізатарам для ўтварэньня палімерных сувязяў. Адначасова, астатняя вільгаць, атрыманая з аэразолем, выпараецца ў тэмпэратурнай камэры. Пасьля палімерызацыі валокны ваты становяцца цьвёрдымі й набываюць бурштынава-жоўты адценьне. Наступны этап — астуджэньне, падчас якога тэмпэратура шкловалакна даводзіцца да навакольнага асяродзьдзя, пасьля чаго яго рэжуць. Падоўжныя разцы й папярочныя пілы разразаюць стужку на мацюкі й рулоны. Прэсаваньне гатовых вырабаў дазваляе значна зэканоміць месца пры транспартаваньні й захоўваньні. Эўрапэйскія стандарты патрабуюць шасьцікратнага сьцісканьня. Эластычныя ўласьцівасьці шкловаты дастатковыя для поўнага аднаўленьня яе першапачатковых памераў. == Уласьцівасьці == [[Файл:Vata-02.jpg|значак|Шклавата пад мікраскопам]] Шчыльнасьць шкловалакна дасягае 130 кг/м3. Дыямэтар валокнаў складае 5–12 мікрон, а даўжыня — ад 15 да 50 мм. Каэфіцыент цеплаправоднасьці (пры тэмпэратуры 25 ± 5°C) складае 0,35 Вт/(м·K). Хімічная ўстойлівасьць шкловалакна вышэйшая, чым у іншых відаў мінэральнай ваты. Шкляная вата не гарыць. Пры тэмпэратуры 250–450 °C зьвязальныя смалы выгараюць, што прыводзіць да страты эксьплюатацыйных уласьцівасьцей. Пры тэмпэратуры 500–550 °C шкловалакно сьпякаецца. Вырабы са шкловаты маюць падвышаную эластычнасьць і трываласьць у параўнаньні зь іншымі відамі мінэральнай ваты. Шкляная вата практычна не ўтрымлівае невалакністыя ўключэньняў і мае высокую вібраўстойлівасьць. == Уплыў на чалавека == [[Файл:CSIRO_ScienceImage_2175_Installing_Insulation_Batts.jpg|значак|Праца са шклаватай]] Недахопам шкловаты — высокая далікатнасьць валокнаў, якія ўтвараюць дробны пыл з вострых аскепкаў. Гэтыя фрагмэнты лёгка пранікаюць у скуру й могуць выклікаць раздражненьне, сьверб, алергію й дэрматыт. Забруджаную імі вопратку практычна немагчыма памыць. Фрагмэнты валокнаў шкловалакна, якія трапілі ў лёгкія, больш ня могуць выйсьці. Іх удыханьне можа выклікаць незваротнае пашкоджаньне лёгкіх. З часам узьдзеяньне гэтых рэчываў можа прывесьці да абструктыўнага й хранічнага бранхіту, бранхіяльнай астмы, пнеўмаканёзу й раку лёгкіх. Трапленьне валокнаў шкловаты ў вочы можа выклікаць боль у вачах, сьлёзацёк, пачырваненьне бялкоў і сьлізістых абалонак, немагчымасьць адкрыць вочы, а часам і востры боль. Фенолфармальдэгідныя зьвязальныя рэчывы ў шкловалакне могуць вылучаць фенол і фармальдэгід, якія зьяўляюцца моцнымі атрутамі. Працаваць са шкловалакном трэба ў шчыльным сьпецадзеньні, якое не пакідае адкрытых участкаў цела, шчыльных непранікальных пальчатках, ахоўных акулярах і рэсьпіратары. Шкловату нельга кідаць альбо рваць, бо пры гэтым у паветра вылучаецца мноства фрагмэнтаў валокнаў. == Тыпы прадуктаў == Да цеплаізаляцыйных вырабаў з выкарыстаньнем шкловаты адносяцца мяккія мацюкі й пліты, паўцьвёрдыя й цьвёрдыя пліты на сінтэтычным зьвязальным рэчыве, якія могуць вытрымліваць значныя нагрузкі. Жорсткія дошкі, абшытыя шкловалакном, добра абараняюць ад ветру. Уздоўж доўгіх бакоў дошак магчымыя злучэньні тыпу «шпунт і паз», што забясьпечвае надзейнае мацаваньне й адсутнасьць шчылін. Мяккія шкловалакністыя матэрыялы звычайна прэсуюцца ў рулоны. Дзякуючы высокай эластычнасьці яны выпростваюцца й аднаўляюць свой першапачатковы аб’ём практычна адразу пасьля адкрыцьця ўпакоўкі. Магчыма вырабляць вырабы з дадатковымі пластамі фальгі (ламінаваньня) у якасьці параізаляцыі альбо шкловалакна ў якасьці ветраабароны (пласт, які перашкаджае рассыпаньню валокнаў). == Прыкладаньне == Шкляная вата выкарыстоўваецца для цеплаізаляцыі будаўнічых канструкцый любой формы й канфігурацыі, трубаправодаў, а таксама для абліцоўваньня няроўных паверхняў. Сфэры прымяненьня практычна тыя ж, што й для вырабаў зь мінэральнай ваты. Ён таксама шырока выкарыстоўваецца ў авіяцыі ў якасьці цеплаізаляцыйнага матэрыялу для трубаправодаў, высокатэмпэратурных кампанэнтаў, для цепла- і гукаізаляцыі кабін і г.д. == Выкарыстаньне == Шкляная вата й іншыя шкляныя валокны не раскладаюцца ў натуральных умовах. На іх не ўплываюць мікраарганізмы, вільготнасьць, сонечнае выпраменьваньне, пагодныя зьявы й іншыя фактары навакольнага асяродзьдзя. Калі шкляныя валокны трапляюць у зямлю, яны забруджваюць яе на нявызначаны тэрмін. Фенол і фармальдэгід, якія паступова вызваляюцца з зьвязальных рэчываў, таксама могуць прычыніць шкоду. Шкловату нельга ўтылізаваць разам з бытавым альбо будаўнічым сьмецьцем. Яго закопваюць на сьметніках, выкарыстоўваюць у дарожным будаўніцтве, вытворчасьці цэґлы альбо новай шкловалакна. Шкловату неабходна ўтылізаваць з дапамогай спэцыяльных службаў па ўтылізацыі. == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Вонкавыя спасылкі == {{Commons|Category:Glass wool}} * [https://www.skarnik.by/tsbm/93876 Шклавата] на [[Скарнік]]у * [https://slounik.org/355804.html Шклавата] на [[Слоўнікорг]]у * [https://web.archive.org/web/20250507121200/http://ncsm.by/calendar/shklavata Шклавата] у мастацтве * [https://web.archive.org/web/20250507121200/https://diatlovonews.by/shklavata-u-re-zhyime-te-stsiravannya/ Выраб шклаваты на заводзе Нёман] * [http://be.beihuafactory.com/ Кітайскі вытворца шклаваты] * [https://web.archive.org/web/20250507121201/https://nemanteplo.by/bel/ Продаж шклаваты] * [https://web.archive.org/web/20250507121159/https://be.wafa-glasswool.com/glass-wool-blanket/200mm-glass-wool-insulation Продаж шклаваты з апісаньнем яе] [[Катэгорыя:Будаўнічыя матэрыялы]] [[Катэгорыя:Цеплаізаляцыйныя матэрыялы]] [[Катэгорыя:Вырабы са шкла]] 5yw3xvgv6o7b9qh011ortfiop5wfje7 Шаблён:Про Ліга чэмпіянату Бэльгіі па футболе/Табліца 10 299268 2699568 2698896 2026-11-08T08:36:41Z DymitrBot 56484 абнаўленьне зьвестак 2699568 wikitext text/x-wiki <noinclude>'''Табліца абнаўляецца аўтаматычна, каб выправіць памылкі, калі ласка, зьвярніцеся да {{У|Dymitr}}.'''</noinclude> <onlyinclude>{{#invoke:Спартовая табліца|main|стыль=ВНП |крыніца = [https://www.soccerway.com/belgium/jupiler-pro-league/ Soccerway] <!--Пачатак аўтаматызацыі.--> |абнаўленьне = 7 лістапада 2026 году</small><!--Месцы камандаў.--> |парадак_камандаў=CLU, CHA, USG, GNT, AND, LOM, GNK, STA, WES, OHL, MEC, ZWA, ANT, BEV, CER, STR, LAL, KOR <!--Вынікі камандаў.--> |перамогі_CLU=9 | нічыі_CLU=0 |паразы_CLU=1 |мз_CLU=26 |мп_CLU=8 |перамогі_CHA=9 | нічыі_CHA=0 |паразы_CHA=2 |мз_CHA=26 |мп_CHA=13 |перамогі_USG=8 | нічыі_USG=2 |паразы_USG=0 |мз_USG=29 |мп_USG=7 |перамогі_GNT=8 | нічыі_GNT=1 |паразы_GNT=1 |мз_GNT=19 |мп_GNT=6 |перамогі_AND=6 | нічыі_AND=1 |паразы_AND=3 |мз_AND=13 |мп_AND=11 |перамогі_LOM=4 | нічыі_LOM=4 |паразы_LOM=3 |мз_LOM=15 |мп_LOM=13 |перамогі_GNK=4 | нічыі_GNK=3 |паразы_GNK=3 |мз_GNK=18 |мп_GNK=14 |перамогі_STA=4 | нічыі_STA=3 |паразы_STA=4 |мз_STA=18 |мп_STA=16 |перамогі_WES=4 | нічыі_WES=2 |паразы_WES=5 |мз_WES=26 |мп_WES=30 |перамогі_OHL=3 | нічыі_OHL=3 |паразы_OHL=5 |мз_OHL=12 |мп_OHL=17 |перамогі_MEC=3 | нічыі_MEC=3 |паразы_MEC=5 |мз_MEC=13 |мп_MEC=20 |перамогі_ZWA=3 | нічыі_ZWA=2 |паразы_ZWA=5 |мз_ZWA=12 |мп_ZWA=16 |перамогі_ANT=3 | нічыі_ANT=2 |паразы_ANT=6 |мз_ANT=18 |мп_ANT=24 |перамогі_BEV=3 | нічыі_BEV=1 |паразы_BEV=7 |мз_BEV=13 |мп_BEV=23 |перамогі_CER=2 | нічыі_CER=3 |паразы_CER=6 |мз_CER=14 |мп_CER=22 |перамогі_STR=2 | нічыі_STR=2 |паразы_STR=6 |мз_STR=18 |мп_STR=21 |перамогі_LAL=2 | нічыі_LAL=1 |паразы_LAL=8 |мз_LAL=13 |мп_LAL=24 |перамогі_KOR=1 | нічыі_KOR=1 |паразы_KOR=8 |мз_KOR=4 |мп_KOR=22 <!--Канец аўтаматызацыі.--> <!--Вызначэньне камандаў (спасылкі ў табліцы)--> |назва_AND=[[Андэрлехт Брусэль|Андэрлехт]] |назва_ANT=[[Антвэрпэн (футбольны клюб)|Антвэрпэн]] |назва_BEV=[[Ваасьлянд Бэвэрэн|Бэвэрэн]] |назва_CER=[[Сэркль Бруге]] |назва_CHA=[[Шарлеруа (футбольны клюб)|Шарлеруа]] |назва_CLU=[[Бруге (футбольны клюб)|Бруге]] |назва_GNK=[[Генк (футбольны клюб)|Генк]] |назва_GNT=[[Гент (футбольны клюб)|Гент]] |назва_KOR=[[Кортрэйк (футбольны клюб)|Кортрэйк]] |назва_LAL=[[Ля-Лювіер (футбольны клюб)|Ля-Лювіер]] |назва_LOM=[[Лёмэль (футбольны клюб)|Лёмэль]] |назва_MEC=[[Мэхэлен (футбольны клюб)|Мэхэлен]] |назва_OHL=[[Аўд-Гэвэрлі Лёвэн]] |назва_USG=[[Юніён Сэн-Жыль]] |назва_STR=[[Сынт-Тройдэн (футбольны клюб)|Сынт-Тройдэн]] |назва_STA=[[Стандард Льеж]] |назва_WES=[[Вэстэрлё (футбольны клюб)|Вэстэрлё]] |назва_ZWA=[[Зюльтэ-Варэгем (футбольны клюб)|Зюльтэ-Варэгем]] <!--Кваліфікацыі камандаў.--> |вынік1=CLLS |вынік2=CL3Q |вынік3=EL2Q |вынік4=ECL2Q |вынік17=REL |вынік18=REL <!--Настройкі і правілы табліцы--> |ліміт_паказу=5 |правілы_клясыфікацыі=1) Пункты; 2) Лік перамог; 3) Розьніца мячоў; 4) Забітыя мячы; 5) Лік гасьцявых перамог; 6) Розьніца мячоў у гасьцях; 7) Забітыя гасьцявыя мячы; 8) Дадатковыя матчы. <!--Вызначэньне слупка кваліфікацыі і паніжэньня--> |загаловак_слупка_вынікаў=QR |колер_CLLS=green1 |тэкст_CLLS=[[Ліга чэмпіёнаў УЭФА 2027—2028 гадоў#Лігавы этап|Лігавы этап Лігі чэмпіёнаў]] |колер_CL3Q=green2 |тэкст_CL3Q=[[Ліга чэмпіёнаў УЭФА 2027—2028 гадоў#Трэці кваліфікацыйны раўнд|Трэці кваліфікацыйны раўнд Лігі чэмпіёнаў]] |колер_ELPO=blue1 |тэкст_ELPO=[[Ліга Эўропы УЭФА 2027—2028 гадоў#Кваліфікацыйны раўнд плэй-оф|Раўнд плэй-оф Лігі Эўропы]] |колер_EL2Q=blue2 |тэкст_EL2Q=[[Ліга Эўропы УЭФА 2027—2028 гадоў#Другі кваліфікацыйны раўнд|Другі кваліфікацыйны раўнд Лігі Эўропы]] |колер_ECL2Q=yellow1 |тэкст_ECL2Q=[[Ліга канфэрэнцыяў УЭФА 2027—2028 гадоў#Другі кваліфікацыйны раўнд|Другі кваліфікацыйны раўнд Лігі канфэрэнцыяў]] |колер_REL=red1 |тэкст_REL=Паніжэньне ў Чэленджэр Про Лігу }}</onlyinclude> bdholenkua5dlrgjlwg0gaup5dy3hrd Шаблён:Про Ліга чэмпіянату Бэльгіі па футболе/ВынікіГульняў 10 299269 2699583 2698898 2026-11-08T08:38:54Z DymitrBot 56484 абнаўленьне зьвестак 2699583 wikitext text/x-wiki <noinclude>'''Табліца абнаўляецца аўтаматычна, каб выправіць памылкі, калі ласка, зьвярніцеся да {{У|Dymitr}}.'''</noinclude> {{#invoke:Спартовыя вынікі|main | крыніца = [https://www.soccerway.com/belgium/jupiler-pro-league/ Soccerway] | стыль_матчаў = футбол |парадак_камандаў= AND, ANT, OHL, CLU, BEV, WES, GNK, GNT, ZWA, KOR, LOM, LAL, MEC, STA, STR, CER, CHA, USG |скарачэньне_AND=[[Андэрлехт Брусэль|Анд]] |скарачэньне_ANT=[[Антвэрпэн (футбольны клюб)|Ант]] |скарачэньне_BEV=[[Ваасьлянд Бэвэрэн|Бэв]] |скарачэньне_CER=[[Сэркль Бруге|Сэр]] |скарачэньне_CHA=[[Шарлеруа (футбольны клюб)|Шар]] |скарачэньне_CLU=[[Бруге (футбольны клюб)|Бру]] |скарачэньне_GNK=[[Генк (футбольны клюб)|Гнк]] |скарачэньне_GNT=[[Гент (футбольны клюб)|Гнт]] |скарачэньне_KOR=[[Кортрэйк (футбольны клюб)|Кор]] |скарачэньне_LAL=[[Ля-Лювіер (футбольны клюб)|ЛяЛ]] |скарачэньне_LOM=[[Лёмэль (футбольны клюб)|Лём]] |скарачэньне_MEC=[[Мэхэлен (футбольны клюб)|Мэх]] |скарачэньне_OHL=[[Аўд-Гэвэрлі Лёвэн|Аўд]] |скарачэньне_USG=[[Юніён Сэн-Жыль|Юні]] |скарачэньне_STR=[[Сынт-Тройдэн (футбольны клюб)|Сын]] |скарачэньне_STA=[[Стандард Льеж|Ста]] |скарачэньне_WES=[[Вэстэрлё (футбольны клюб)|Вэс]] |скарачэньне_ZWA=[[Зюльтэ-Варэгем (футбольны клюб)|Зюл]] |назва_AND=[[Андэрлехт Брусэль|Андэрлехт]] |назва_ANT=[[Антвэрпэн (футбольны клюб)|Антвэрпэн]] |назва_BEV=[[Ваасьлянд Бэвэрэн|Бэвэрэн]] |назва_CER=[[Сэркль Бруге]] |назва_CHA=[[Шарлеруа (футбольны клюб)|Шарлеруа]] |назва_CLU=[[Бруге (футбольны клюб)|Бруге]] |назва_GNK=[[Генк (футбольны клюб)|Генк]] |назва_GNT=[[Гент (футбольны клюб)|Гент]] |назва_KOR=[[Кортрэйк (футбольны клюб)|Кортрэйк]] |назва_LAL=[[Ля-Лювіер (футбольны клюб)|Ля-Лювіер]] |назва_LOM=[[Лёмэль (футбольны клюб)|Лёмэль]] |назва_MEC=[[Мэхэлен (футбольны клюб)|Мэхэлен]] |назва_OHL=[[Аўд-Гэвэрлі Лёвэн]] |назва_USG=[[Юніён Сэн-Жыль]] |назва_STR=[[Сынт-Тройдэн (футбольны клюб)|Сынт-Тройдэн]] |назва_STA=[[Стандард Льеж]] |назва_WES=[[Вэстэрлё (футбольны клюб)|Вэстэрлё]] |назва_ZWA=[[Зюльтэ-Варэгем (футбольны клюб)|Зюльтэ-Варэгем]] <!--Пачатак аўтаматызацыі.--> |абнаўленьне = 7 лістапада 2026 |матч_AND_ANT= |матч_AND_BEV= |матч_AND_CER= |матч_AND_CHA= |матч_AND_CLU= |матч_AND_GNK=0:0 |матч_AND_GNT= |матч_AND_KOR=1:0 |матч_AND_LAL=2:1 |матч_AND_LOM= |матч_AND_MEC= |матч_AND_OHL= |матч_AND_STA= |матч_AND_STR= |матч_AND_USG= |матч_AND_WES=4:1 |матч_AND_ZWA=3:0 |матч_ANT_AND= |матч_ANT_BEV=2:1 |матч_ANT_CER= |матч_ANT_CHA=3:0 |матч_ANT_CLU= |матч_ANT_GNK=4:4 |матч_ANT_GNT= |матч_ANT_KOR= |матч_ANT_LAL= |матч_ANT_LOM=2:2 |матч_ANT_MEC= |матч_ANT_OHL= |матч_ANT_STA= |матч_ANT_STR=1:4 |матч_ANT_USG=0:2 |матч_ANT_WES= |матч_ANT_ZWA= |матч_BEV_AND=1:0 |матч_BEV_ANT= |матч_BEV_CER= |матч_BEV_CHA= |матч_BEV_CLU= |матч_BEV_GNK= |матч_BEV_GNT= |матч_BEV_KOR= |матч_BEV_LAL= |матч_BEV_LOM=1:3 |матч_BEV_MEC= |матч_BEV_OHL=3:0 |матч_BEV_STA= |матч_BEV_STR=2:0 |матч_BEV_USG=1:2 |матч_BEV_WES= |матч_BEV_ZWA= |матч_CER_AND=1:2 |матч_CER_ANT=2:1 |матч_CER_BEV= |матч_CER_CHA= |матч_CER_CLU= |матч_CER_GNK= |матч_CER_GNT=0:3 |матч_CER_KOR= |матч_CER_LAL= |матч_CER_LOM=0:1 |матч_CER_MEC= |матч_CER_OHL= |матч_CER_STA= |матч_CER_STR=3:3 |матч_CER_USG= |матч_CER_WES= |матч_CER_ZWA= |матч_CHA_AND= |матч_CHA_ANT= |матч_CHA_BEV= |матч_CHA_CER=3:2 |матч_CHA_CLU= |матч_CHA_GNK= |матч_CHA_GNT= |матч_CHA_KOR= |матч_CHA_LAL=5:2 |матч_CHA_LOM= |матч_CHA_MEC=2:0 |матч_CHA_OHL=3:1 |матч_CHA_STA= |матч_CHA_STR= |матч_CHA_USG=2:3 |матч_CHA_WES= |матч_CHA_ZWA= |матч_CLU_AND= |матч_CLU_ANT=3:1 |матч_CLU_BEV= |матч_CLU_CER=1:0 |матч_CLU_CHA= |матч_CLU_GNK=3:0 |матч_CLU_GNT= |матч_CLU_KOR=3:0 |матч_CLU_LAL= |матч_CLU_LOM= |матч_CLU_MEC= |матч_CLU_OHL= |матч_CLU_STA= |матч_CLU_STR=3:2 |матч_CLU_USG= |матч_CLU_WES= |матч_CLU_ZWA= |матч_GNK_AND= |матч_GNK_ANT= |матч_GNK_BEV=4:0 |матч_GNK_CER= |матч_GNK_CHA= |матч_GNK_CLU= |матч_GNK_GNT=1:1 |матч_GNK_KOR=3:0 |матч_GNK_LAL= |матч_GNK_LOM= |матч_GNK_MEC= |матч_GNK_OHL= |матч_GNK_STA=2:1 |матч_GNK_STR= |матч_GNK_USG= |матч_GNK_WES=3:2 |матч_GNK_ZWA= |матч_GNT_AND=4:0 |матч_GNT_ANT= |матч_GNT_BEV= |матч_GNT_CER= |матч_GNT_CHA= |матч_GNT_CLU=2:1 |матч_GNT_GNK= |матч_GNT_KOR= |матч_GNT_LAL= |матч_GNT_LOM= |матч_GNT_MEC=2:0 |матч_GNT_OHL=1:0 |матч_GNT_STA=2:1 |матч_GNT_STR= |матч_GNT_USG= |матч_GNT_WES= |матч_GNT_ZWA= |матч_KOR_AND= |матч_KOR_ANT=0:3 |матч_KOR_BEV=1:0 |матч_KOR_CER= |матч_KOR_CHA=1:3 |матч_KOR_CLU= |матч_KOR_GNK= |матч_KOR_GNT= |матч_KOR_LAL= |матч_KOR_LOM= |матч_KOR_MEC=1:3 |матч_KOR_OHL= |матч_KOR_STA= |матч_KOR_STR= |матч_KOR_USG= |матч_KOR_WES= |матч_KOR_ZWA=0:2 |матч_LAL_AND= |матч_LAL_ANT= |матч_LAL_BEV= |матч_LAL_CER=0:1 |матч_LAL_CHA= |матч_LAL_CLU=1:4 |матч_LAL_GNK= |матч_LAL_GNT=1:2 |матч_LAL_KOR=3:0 |матч_LAL_LOM= |матч_LAL_MEC=2:2 |матч_LAL_OHL= |матч_LAL_STA= |матч_LAL_STR= |матч_LAL_USG= |матч_LAL_WES= |матч_LAL_ZWA=3:0 |матч_LOM_AND= |матч_LOM_ANT= |матч_LOM_BEV= |матч_LOM_CER= |матч_LOM_CHA=0:1 |матч_LOM_CLU=0:1 |матч_LOM_GNK= |матч_LOM_GNT=2:0 |матч_LOM_KOR= |матч_LOM_LAL= |матч_LOM_MEC=0:0 |матч_LOM_OHL= |матч_LOM_STA= |матч_LOM_STR= |матч_LOM_USG= |матч_LOM_WES=4:0 |матч_LOM_ZWA= |матч_MEC_AND=0:1 |матч_MEC_ANT= |матч_MEC_BEV= |матч_MEC_CER= |матч_MEC_CHA= |матч_MEC_CLU= |матч_MEC_GNK=1:0 |матч_MEC_GNT= |матч_MEC_KOR= |матч_MEC_LAL= |матч_MEC_LOM= |матч_MEC_OHL= |матч_MEC_STA=3:3 |матч_MEC_STR=4:3 |матч_MEC_USG= |матч_MEC_WES=0:4 |матч_MEC_ZWA= |матч_OHL_AND= |матч_OHL_ANT= |матч_OHL_BEV= |матч_OHL_CER=1:1 |матч_OHL_CHA= |матч_OHL_CLU=0:3 |матч_OHL_GNK= |матч_OHL_GNT= |матч_OHL_KOR= |матч_OHL_LAL=2:0 |матч_OHL_LOM=2:2 |матч_OHL_MEC=2:0 |матч_OHL_STA=1:2 |матч_OHL_STR= |матч_OHL_USG= |матч_OHL_WES= |матч_OHL_ZWA= |матч_STA_AND= |матч_STA_ANT=1:0 |матч_STA_BEV=3:0 |матч_STA_CER=2:2 |матч_STA_CHA=0:1 |матч_STA_CLU= |матч_STA_GNK= |матч_STA_GNT= |матч_STA_KOR=1:1 |матч_STA_LAL=2:0 |матч_STA_LOM= |матч_STA_MEC= |матч_STA_OHL= |матч_STA_STR= |матч_STA_USG= |матч_STA_WES= |матч_STA_ZWA= |матч_STR_AND= |матч_STR_ANT= |матч_STR_BEV= |матч_STR_CER= |матч_STR_CHA= |матч_STR_CLU= |матч_STR_GNK= |матч_STR_GNT= |матч_STR_KOR= |матч_STR_LAL=4:0 |матч_STR_LOM=1:1 |матч_STR_MEC= |матч_STR_OHL=1:2 |матч_STR_STA= |матч_STR_USG=0:3 |матч_STR_WES=0:2 |матч_STR_ZWA= |матч_USG_AND=3:0 |матч_USG_ANT= |матч_USG_BEV= |матч_USG_CER=5:2 |матч_USG_CHA= |матч_USG_CLU= |матч_USG_GNK= |матч_USG_GNT= |матч_USG_KOR= |матч_USG_LAL= |матч_USG_LOM=5:0 |матч_USG_MEC= |матч_USG_OHL=1:1 |матч_USG_STA= |матч_USG_STR= |матч_USG_WES= |матч_USG_ZWA=0:0 |матч_WES_AND= |матч_WES_ANT=5:1 |матч_WES_BEV=4:4 |матч_WES_CER= |матч_WES_CHA=1:5 |матч_WES_CLU= |матч_WES_GNK= |матч_WES_GNT= |матч_WES_KOR= |матч_WES_LAL= |матч_WES_LOM= |матч_WES_MEC= |матч_WES_OHL= |матч_WES_STA=4:2 |матч_WES_STR= |матч_WES_USG=1:5 |матч_WES_ZWA=2:2 |матч_ZWA_AND= |матч_ZWA_ANT= |матч_ZWA_BEV=4:0 |матч_ZWA_CER= |матч_ZWA_CHA=0:1 |матч_ZWA_CLU=2:4 |матч_ZWA_GNK=2:1 |матч_ZWA_GNT=0:2 |матч_ZWA_KOR= |матч_ZWA_LAL= |матч_ZWA_LOM= |матч_ZWA_MEC= |матч_ZWA_OHL= |матч_ZWA_STA= |матч_ZWA_STR= |матч_ZWA_USG= |матч_ZWA_WES= <!--Канец аўтаматызацыі.--> }} 278oehqgzwy2enpkl7sm3it46gfqtog Шаблён:Супэрліга чэмпіянату Турэччыны па футболе/Табліца 10 299270 2699573 2698565 2026-11-08T08:37:43Z DymitrBot 56484 абнаўленьне зьвестак 2699573 wikitext text/x-wiki <noinclude>'''Табліца абнаўляецца аўтаматычна, каб выправіць памылкі, калі ласка, зьвярніцеся да {{У|Dymitr}}.'''</noinclude> <onlyinclude>{{#invoke:Спартовая табліца|main|стыль=ВНП |крыніца = [https://www.tff.org/default.aspx?pageID=198 Турэцкая футбольная фэдэрацыя] <!--Пачатак аўтаматызацыі.--> |абнаўленьне = 7 лістапада 2026 году</small><!--Месцы камандаў.--> |парадак_камандаў=GAL, AME, TRA, KAS, BEŞ, KOC, BAŞ, FEN, ÇOR, GÖZ, ERZ, ALA, RİZ, GEN, KON, GAZ, SAM, EYÜ <!--Вынікі камандаў.--> |перамогі_GAL=9 | нічыі_GAL=1 |паразы_GAL=1 |мз_GAL=27 |мп_GAL=15 |перамогі_AME=7 | нічыі_AME=2 |паразы_AME=2 |мз_AME=28 |мп_AME=15 |перамогі_TRA=7 | нічыі_TRA=1 |паразы_TRA=2 |мз_TRA=24 |мп_TRA=8 |перамогі_KAS=5 | нічыі_KAS=5 |паразы_KAS=1 |мз_KAS=17 |мп_KAS=11 |перамогі_BEŞ=6 | нічыі_BEŞ=1 |паразы_BEŞ=3 |мз_BEŞ=20 |мп_BEŞ=12 |перамогі_KOC=6 | нічыі_KOC=1 |паразы_KOC=4 |мз_KOC=13 |мп_KOC=9 |перамогі_BAŞ=5 | нічыі_BAŞ=2 |паразы_BAŞ=4 |мз_BAŞ=19 |мп_BAŞ=17 |перамогі_FEN=5 | нічыі_FEN=1 |паразы_FEN=4 |мз_FEN=24 |мп_FEN=10 |перамогі_ÇOR=5 | нічыі_ÇOR=1 |паразы_ÇOR=4 |мз_ÇOR=21 |мп_ÇOR=16 |перамогі_GÖZ=4 | нічыі_GÖZ=3 |паразы_GÖZ=4 |мз_GÖZ=22 |мп_GÖZ=19 |перамогі_ERZ=4 | нічыі_ERZ=2 |паразы_ERZ=4 |мз_ERZ=9 |мп_ERZ=15 |перамогі_ALA=3 | нічыі_ALA=3 |паразы_ALA=4 |мз_ALA=9 |мп_ALA=16 |перамогі_RİZ=3 | нічыі_RİZ=2 |паразы_RİZ=5 |мз_RİZ=11 |мп_RİZ=15 |перамогі_GEN=3 | нічыі_GEN=2 |паразы_GEN=5 |мз_GEN=12 |мп_GEN=18 |перамогі_KON=2 | нічыі_KON=2 |паразы_KON=7 |мз_KON=6 |мп_KON=14 |перамогі_GAZ=2 | нічыі_GAZ=2 |паразы_GAZ=7 |мз_GAZ=9 |мп_GAZ=19 |перамогі_SAM=2 | нічыі_SAM=1 |паразы_SAM=8 |мз_SAM=11 |мп_SAM=26 |перамогі_EYÜ=1 | нічыі_EYÜ=0 |паразы_EYÜ=10 |мз_EYÜ=3 |мп_EYÜ=30 <!--Канец аўтаматызацыі.--> <!--Вызначэньне камандаў (спасылкі ў табліцы)--> |назва_ALA=[[Аланьяспор Аланья|Аланьяспор]] |назва_AME=[[Амэд Дыярбакыр|Амэд]] |назва_BAŞ=[[Істанбул Башакшэхір]] |назва_BEŞ=[[Бэшыкташ Стамбул|Бэшыкташ]] |назва_ÇOR=[[Чорум (футбольны клюб)|Чорум]] |назва_ERZ=[[Эрзурумспор Эрзурум|Эрзурумспор]] |назва_EYÜ=[[Эюпспор Стамбул|Эюпспор]] |назва_FEN=[[Фэнэрбахчэ Стамбул|Фэнэрбахчэ]] |назва_GAL=[[Галатасарай Стамбул|Галатасарай]] |назва_GAZ=[[Газыянтэп (футбольны клюб)|Газыянтэп]] |назва_GÖZ=[[Гёзтэпэ Ізьмір|Гёзтэпэ]] |назва_GEN=[[Генчлербірлігі Анкара|Генчлербірлігі]] |назва_KAS=[[Касымпаша Стамбул|Касымпаша]] |назва_KOC=[[Каджаэліспор Ізьміт|Каджаэліспор]] |назва_KON=[[Коньяспор Конья|Коньяспор]] |назва_RİZ=[[Рызэспор Рызэ|Рызэспор]] |назва_SAM=[[Самсунспор Самсун|Самсунспор]] |назва_TRA=[[Трабзанспор Трабзон|Трабзанспор]] <!--Кваліфікацыі камандаў.--> |вынік1=CLLS |вынік2=CL3Q |вынік3=EL2Q |вынік4=ECL2Q |вынік16=REL |вынік17=REL |вынік18=REL <!--Налады і правілы табліцы--> |ліміт_паказу=5 |правілы_клясыфікацыі=1) Пункты; 2) Пункты ў гульнях паміж сабою; 3) Розьніца мячоў у гульнях паміж сабою; 4) Забітыя мячы ў гульнях паміж сабою; 5) Розьніца мячоў; 6) Забітыя мячы; 7) Дадатковыя матчы. <!--Вызначэньне слупка кваліфікацыі і паніжэньня--> |загаловак_слупка_вынікаў=QR |колер_CLLS=green1|тэкст_CLLS=[[Ліга чэмпіёнаў УЭФА 2027—2028 гадоў#Лігавы этап|Лігавы этап Лігі чэмпіёнаў]] |колер_CL3Q=green2|тэкст_CL3Q=[[Ліга чэмпіёнаў УЭФА 2027—2028 гадоў#Трэці кваліфікацыйны раўнд|Трэці кваліфікацыйны раўнд Лігі чэмпіёнаў]] |колер_ELPO=blue1 |тэкст_ELPO=[[Ліга Эўропы УЭФА 2027—2028 гадоў#Кваліфікацыйны раўнд плэй-оф|Раўнд плэй-оф Лігі Эўропы]] |колер_EL2Q=blue2 |тэкст_EL2Q=[[Ліга Эўропы УЭФА 2027—2028 гадоў#Другі кваліфікацыйны раўнд|Другі кваліфікацыйны раўнд Лігі Эўропы]] |колер_ECL2Q=yellow1 |тэкст_ECL2Q=[[Ліга канфэрэнцыяў УЭФА 2027—2028 гадоў#Другі кваліфікацыйны раўнд|Другі кваліфікацыйны раўнд Лігі канфэрэнцыяў]] |колер_REL=red1 |тэкст_REL=Паніжэньне ў Першую лігу }}</onlyinclude> 6oyvbzh4c75gscr65qbanyo0px9bpa3 Шаблён:Супэрліга чэмпіянату Турэччыны па футболе/ВынікіГульняў 10 299271 2699585 2698573 2026-11-08T08:38:56Z DymitrBot 56484 абнаўленьне зьвестак 2699585 wikitext text/x-wiki <noinclude>'''Табліца абнаўляецца аўтаматычна, каб выправіць памылкі, калі ласка, зьвярніцеся да {{У|Dymitr}}.'''</noinclude> {{#invoke:Спартовыя вынікі|main | крыніца = [https://www.tff.org/default.aspx?pageID=198 Турэцкая футбольная фэдэрацыя] | стыль_матчаў = футбол |парадак_камандаў= ALA, AME, BEŞ, GAZ, GAL, GEN, GÖZ, BAŞ, KOC, KAS, KON, RİZ, SAM, TRA, FEN, ÇOR, ERZ, EYÜ |скарачэньне_ALA=[[Аланьяспор Аланья|Ала]] |скарачэньне_AME=[[Амэд Дыярбакыр|Амэ]] |скарачэньне_BAŞ=[[Істанбул Башакшэхір|ІсБ]] |скарачэньне_BEŞ=[[Бэшыкташ Стамбул|Бэш]] |скарачэньне_ÇOR=[[Чорум (футбольны клюб)|Чор]] |скарачэньне_ERZ=[[Эрзурумспор Эрзурум|Эрз]] |скарачэньне_EYÜ=[[Эюпспор Стамбул|Эюп]] |скарачэньне_FEN=[[Фэнэрбахчэ Стамбул|Фэн]] |скарачэньне_GAL=[[Галатасарай Стамбул|Гал]] |скарачэньне_GAZ=[[Газыянтэп (футбольны клюб)|Газ]] |скарачэньне_GÖZ=[[Гёзтэпэ Ізьмір|Гёз]] |скарачэньне_GEN=[[Генчлербірлігі Анкара|Ген]] |скарачэньне_KAS=[[Касымпаша Стамбул|Кас]] |скарачэньне_KOC=[[Каджаэліспор Ізьміт|Кад]] |скарачэньне_KON=[[Коньяспор Конья|Кон]] |скарачэньне_RİZ=[[Рызэспор Рызэ|Рыз]] |скарачэньне_SAM=[[Самсунспор Самсун|Сам]] |скарачэньне_TRA=[[Трабзанспор Трабзон|Тра]] |назва_ALA=[[Аланьяспор Аланья|Аланьяспор]] |назва_AME=[[Амэд Дыярбакыр|Амэд]] |назва_BAŞ=[[Істанбул Башакшэхір]] |назва_BEŞ=[[Бэшыкташ Стамбул|Бэшыкташ]] |назва_ÇOR=[[Чорум (футбольны клюб)|Чорум]] |назва_ERZ=[[Эрзурумспор Эрзурум|Эрзурумспор]] |назва_EYÜ=[[Эюпспор Стамбул|Эюпспор]] |назва_FEN=[[Фэнэрбахчэ Стамбул|Фэнэрбахчэ]] |назва_GAL=[[Галатасарай Стамбул|Галатасарай]] |назва_GAZ=[[Газыянтэп (футбольны клюб)|Газыянтэп]] |назва_GÖZ=[[Гёзтэпэ Ізьмір|Гёзтэпэ]] |назва_GEN=[[Генчлербірлігі Анкара|Генчлербірлігі]] |назва_KAS=[[Касымпаша Стамбул|Касымпаша]] |назва_KOC=[[Каджаэліспор Ізьміт|Каджаэліспор]] |назва_KON=[[Коньяспор Конья|Коньяспор]] |назва_RİZ=[[Рызэспор Рызэ|Рызэспор]] |назва_SAM=[[Самсунспор Самсун|Самсунспор]] |назва_TRA=[[Трабзанспор Трабзон|Трабзанспор]] <!--Пачатак аўтаматызацыі.--> |абнаўленьне = 7 лістапада 2026 |матч_ALA_AME= |матч_ALA_BAŞ= |матч_ALA_BEŞ=1:0 |матч_ALA_ÇOR= |матч_ALA_ERZ=0:0 |матч_ALA_EYÜ= |матч_ALA_FEN= |матч_ALA_GAL= |матч_ALA_GAZ= |матч_ALA_GEN= |матч_ALA_GÖZ=2:2 |матч_ALA_KAS= |матч_ALA_KOC=1:2 |матч_ALA_KON= |матч_ALA_RİZ= |матч_ALA_SAM= |матч_ALA_TRA= |матч_AME_ALA= |матч_AME_BAŞ=5:0 |матч_AME_BEŞ=3:2 |матч_AME_ÇOR= |матч_AME_ERZ=3:0 |матч_AME_EYÜ=5:1 |матч_AME_FEN= |матч_AME_GAL= |матч_AME_GAZ= |матч_AME_GEN= |матч_AME_GÖZ= |матч_AME_KAS= |матч_AME_KOC= |матч_AME_KON=1:0 |матч_AME_RİZ= |матч_AME_SAM= |матч_AME_TRA=2:1 |матч_BAŞ_ALA= |матч_BAŞ_AME= |матч_BAŞ_BEŞ= |матч_BAŞ_ÇOR= |матч_BAŞ_ERZ= |матч_BAŞ_EYÜ= |матч_BAŞ_FEN= |матч_BAŞ_GAL=2:3 |матч_BAŞ_GAZ=2:1 |матч_BAŞ_GEN=4:0 |матч_BAŞ_GÖZ= |матч_BAŞ_KAS=1:1 |матч_BAŞ_KOC=2:0 |матч_BAŞ_KON= |матч_BAŞ_RİZ= |матч_BAŞ_SAM=5:2 |матч_BAŞ_TRA= |матч_BEŞ_ALA= |матч_BEŞ_AME= |матч_BEŞ_BAŞ=2:0 |матч_BEŞ_ÇOR=6:2 |матч_BEŞ_ERZ=3:0 |матч_BEŞ_EYÜ=1:0 |матч_BEŞ_FEN= |матч_BEŞ_GAL= |матч_BEŞ_GAZ= |матч_BEŞ_GEN= |матч_BEŞ_GÖZ= |матч_BEŞ_KAS= |матч_BEŞ_KOC=2:1 |матч_BEŞ_KON= |матч_BEŞ_RİZ= |матч_BEŞ_SAM= |матч_BEŞ_TRA= |матч_ÇOR_ALA=1:2 |матч_ÇOR_AME= |матч_ÇOR_BAŞ= |матч_ÇOR_BEŞ= |матч_ÇOR_ERZ= |матч_ÇOR_EYÜ=3:0 |матч_ÇOR_FEN= |матч_ÇOR_GAL= |матч_ÇOR_GAZ= |матч_ÇOR_GEN= |матч_ÇOR_GÖZ= |матч_ÇOR_KAS=0:1 |матч_ÇOR_KOC= |матч_ÇOR_KON= |матч_ÇOR_RİZ=2:1 |матч_ÇOR_SAM= |матч_ÇOR_TRA= |матч_ERZ_ALA= |матч_ERZ_AME= |матч_ERZ_BAŞ= |матч_ERZ_BEŞ= |матч_ERZ_ÇOR=1:3 |матч_ERZ_EYÜ=2:0 |матч_ERZ_FEN= |матч_ERZ_GAL=0:4 |матч_ERZ_GAZ= |матч_ERZ_GEN= |матч_ERZ_GÖZ= |матч_ERZ_KAS= |матч_ERZ_KOC= |матч_ERZ_KON=1:0 |матч_ERZ_RİZ= |матч_ERZ_SAM=1:0 |матч_ERZ_TRA= |матч_EYÜ_ALA=2:1 |матч_EYÜ_AME= |матч_EYÜ_BAŞ= |матч_EYÜ_BEŞ= |матч_EYÜ_ÇOR= |матч_EYÜ_ERZ= |матч_EYÜ_FEN= |матч_EYÜ_GAL= |матч_EYÜ_GAZ=0:1 |матч_EYÜ_GEN= |матч_EYÜ_GÖZ=0:4 |матч_EYÜ_KAS=0:1 |матч_EYÜ_KOC=0:2 |матч_EYÜ_KON= |матч_EYÜ_RİZ=0:2 |матч_EYÜ_SAM= |матч_EYÜ_TRA= |матч_FEN_ALA=3:0 |матч_FEN_AME= |матч_FEN_BAŞ= |матч_FEN_BEŞ=1:2 |матч_FEN_ÇOR= |матч_FEN_ERZ= |матч_FEN_EYÜ=8:0 |матч_FEN_GAL= |матч_FEN_GAZ= |матч_FEN_GEN= |матч_FEN_GÖZ=1:2 |матч_FEN_KAS= |матч_FEN_KOC= |матч_FEN_KON=4:2 |матч_FEN_RİZ= |матч_FEN_SAM= |матч_FEN_TRA= |матч_GAL_ALA= |матч_GAL_AME=4:3 |матч_GAL_BAŞ= |матч_GAL_BEŞ= |матч_GAL_ÇOR=2:2 |матч_GAL_ERZ= |матч_GAL_EYÜ= |матч_GAL_FEN=2:1 |матч_GAL_GAZ= |матч_GAL_GEN= |матч_GAL_GÖZ=3:2 |матч_GAL_KAS=3:1 |матч_GAL_KOC=1:0 |матч_GAL_KON= |матч_GAL_RİZ= |матч_GAL_SAM= |матч_GAL_TRA= |матч_GAZ_ALA=1:1 |матч_GAZ_AME= |матч_GAZ_BAŞ= |матч_GAZ_BEŞ= |матч_GAZ_ÇOR=0:3 |матч_GAZ_ERZ=1:3 |матч_GAZ_EYÜ= |матч_GAZ_FEN=0:0 |матч_GAZ_GAL= |матч_GAZ_GEN= |матч_GAZ_GÖZ= |матч_GAZ_KAS=0:2 |матч_GAZ_KOC= |матч_GAZ_KON= |матч_GAZ_RİZ=1:2 |матч_GAZ_SAM= |матч_GAZ_TRA= |матч_GEN_ALA=5:0 |матч_GEN_AME=2:2 |матч_GEN_BAŞ= |матч_GEN_BEŞ= |матч_GEN_ÇOR= |матч_GEN_ERZ=1:1 |матч_GEN_EYÜ= |матч_GEN_FEN=2:1 |матч_GEN_GAL=0:1 |матч_GEN_GAZ= |матч_GEN_GÖZ= |матч_GEN_KAS=1:2 |матч_GEN_KOC= |матч_GEN_KON= |матч_GEN_RİZ= |матч_GEN_SAM= |матч_GEN_TRA= |матч_GÖZ_ALA= |матч_GÖZ_AME= |матч_GÖZ_BAŞ=1:2 |матч_GÖZ_BEŞ= |матч_GÖZ_ÇOR=2:0 |матч_GÖZ_ERZ= |матч_GÖZ_EYÜ= |матч_GÖZ_FEN= |матч_GÖZ_GAL= |матч_GÖZ_GAZ=2:4 |матч_GÖZ_GEN=0:1 |матч_GÖZ_KAS= |матч_GÖZ_KOC= |матч_GÖZ_KON= |матч_GÖZ_RİZ=2:2 |матч_GÖZ_SAM= |матч_GÖZ_TRA= |матч_KAS_ALA= |матч_KAS_AME=2:2 |матч_KAS_BAŞ= |матч_KAS_BEŞ=2:2 |матч_KAS_ÇOR= |матч_KAS_ERZ= |матч_KAS_EYÜ= |матч_KAS_FEN= |матч_KAS_GAL= |матч_KAS_GAZ= |матч_KAS_GEN= |матч_KAS_GÖZ= |матч_KAS_KOC= |матч_KAS_KON=0:0 |матч_KAS_RİZ= |матч_KAS_SAM=4:1 |матч_KAS_TRA=1:1 |матч_KOC_ALA= |матч_KOC_AME=2:0 |матч_KOC_BAŞ= |матч_KOC_BEŞ= |матч_KOC_ÇOR= |матч_KOC_ERZ= |матч_KOC_EYÜ= |матч_KOC_FEN= |матч_KOC_GAL= |матч_KOC_GAZ=2:0 |матч_KOC_GEN= |матч_KOC_GÖZ=1:2 |матч_KOC_KAS= |матч_KOC_KON= |матч_KOC_RİZ=0:0 |матч_KOC_SAM=1:0 |матч_KOC_TRA= |матч_KON_ALA= |матч_KON_AME= |матч_KON_BAŞ=0:0 |матч_KON_BEŞ= |матч_KON_ÇOR= |матч_KON_ERZ= |матч_KON_EYÜ= |матч_KON_FEN= |матч_KON_GAL=0:4 |матч_KON_GAZ= |матч_KON_GEN=2:0 |матч_KON_GÖZ= |матч_KON_KAS= |матч_KON_KOC=1:2 |матч_KON_RİZ=0:1 |матч_KON_SAM= |матч_KON_TRA=1:0 |матч_RİZ_ALA=0:1 |матч_RİZ_AME= |матч_RİZ_BAŞ= |матч_RİZ_BEŞ= |матч_RİZ_ÇOR= |матч_RİZ_ERZ= |матч_RİZ_EYÜ= |матч_RİZ_FEN=0:3 |матч_RİZ_GAL= |матч_RİZ_GAZ= |матч_RİZ_GEN= |матч_RİZ_GÖZ= |матч_RİZ_KAS= |матч_RİZ_KOC= |матч_RİZ_KON= |матч_RİZ_SAM=0:2 |матч_RİZ_TRA=3:4 |матч_SAM_ALA= |матч_SAM_AME=1:2 |матч_SAM_BAŞ= |матч_SAM_BEŞ= |матч_SAM_ÇOR=1:5 |матч_SAM_ERZ= |матч_SAM_EYÜ= |матч_SAM_FEN=0:2 |матч_SAM_GAL= |матч_SAM_GAZ= |матч_SAM_GEN= |матч_SAM_GÖZ=3:3 |матч_SAM_KAS= |матч_SAM_KOC= |матч_SAM_KON=1:0 |матч_SAM_RİZ= |матч_SAM_TRA=0:3 |матч_TRA_ALA= |матч_TRA_AME= |матч_TRA_BAŞ=2:1 |матч_TRA_BEŞ=2:0 |матч_TRA_ÇOR= |матч_TRA_ERZ= |матч_TRA_EYÜ= |матч_TRA_FEN= |матч_TRA_GAL=4:0 |матч_TRA_GAZ=2:0 |матч_TRA_GEN=5:0 |матч_TRA_GÖZ= |матч_TRA_KAS= |матч_TRA_KOC= |матч_TRA_KON= |матч_TRA_RİZ= |матч_TRA_SAM= <!--Канец аўтаматызацыі.--> }} o85jlzimttsmtp1akown1k9lqvewzxe Шаблён:Першая ліга чэмпіянату Чэхіі па футболе/Табліца 10 299272 2699574 2698897 2026-11-08T08:37:44Z DymitrBot 56484 абнаўленьне зьвестак 2699574 wikitext text/x-wiki <noinclude>'''Табліца абнаўляецца аўтаматычна, каб выправіць памылкі, калі ласка, зьвярніцеся да {{У|Dymitr}}.'''</noinclude> <onlyinclude>{{#invoke:Спартовая табліца|main|стыль=ВНП |крыніца = [https://www.chanceliga.cz/tabulka/2027/aktualni Першая ліга] <!--Пачатак аўтаматызацыі.--> |абнаўленьне = 8 лістапада 2026 году</small><!--Месцы камандаў.--> |парадак_камандаў=SLA, LIB, MLA, OLO, SPA, TEP, JAB, BOH, ZBR, PLZ, HKR, PCE, OST, ART, SLO, ZLN <!--Вынікі камандаў.--> |перамогі_SLA=9 | нічыі_SLA=4 |паразы_SLA=0 |мз_SLA=32 |мп_SLA=7 |перамогі_LIB=8 | нічыі_LIB=2 |паразы_LIB=3 |мз_LIB=16 |мп_LIB=8 |перамогі_MLA=7 | нічыі_MLA=3 |паразы_MLA=3 |мз_MLA=22 |мп_MLA=15 |перамогі_OLO=7 | нічыі_OLO=3 |паразы_OLO=4 |мз_OLO=22 |мп_OLO=20 |перамогі_SPA=7 | нічыі_SPA=2 |паразы_SPA=4 |мз_SPA=25 |мп_SPA=13 |перамогі_TEP=6 | нічыі_TEP=3 |паразы_TEP=4 |мз_TEP=21 |мп_TEP=18 |перамогі_JAB=6 | нічыі_JAB=2 |паразы_JAB=5 |мз_JAB=16 |мп_JAB=18 |перамогі_BOH=5 | нічыі_BOH=5 |паразы_BOH=4 |мз_BOH=15 |мп_BOH=15 |перамогі_ZBR=6 | нічыі_ZBR=2 |паразы_ZBR=6 |мз_ZBR=17 |мп_ZBR=22 |перамогі_PLZ=5 | нічыі_PLZ=4 |паразы_PLZ=4 |мз_PLZ=28 |мп_PLZ=21 |перамогі_HKR=5 | нічыі_HKR=3 |паразы_HKR=6 |мз_HKR=17 |мп_HKR=18 |перамогі_PCE=4 | нічыі_PCE=2 |паразы_PCE=7 |мз_PCE=15 |мп_PCE=19 |перамогі_OST=4 | нічыі_OST=2 |паразы_OST=7 |мз_OST=10 |мп_OST=23 |перамогі_ART=2 | нічыі_ART=4 |паразы_ART=7 |мз_ART=14 |мп_ART=24 |перамогі_SLO=2 | нічыі_SLO=4 |паразы_SLO=8 |мз_SLO=13 |мп_SLO=26 |перамогі_ZLN=0 | нічыі_ZLN=3 |паразы_ZLN=11 |мз_ZLN=11 |мп_ZLN=27 <!--Канец аўтаматызацыі.--> <!--Вызначэньне камандаў (спасылкі ў табліцы)--> |назва_ART=[[Артыс Брно]] |назва_BOH=[[Багеміянс-1905 Прага|Багеміянс-1905]] |назва_HKR=[[Градэц Кралавэ (футбольны клюб)|Градэц Кралавэ]] |назва_JAB=[[Ябланэц (футбольны клюб)|Ябланэц]] |назва_LIB=[[Слован Лібэрац]] |назва_MLA=[[Млада Болеслаў (футбольны клюб)|Млада Болеслаў]] |назва_OLO=[[Сыгма Оламаўц]] |назва_OST=[[Банік Острава]] |назва_PCE=[[Пардубіцы (футбольны клюб)|Пардубіцы]] |назва_PLZ=[[Вікторыя Пльзень]] |назва_SLA=[[Славія Прага]] |назва_SLO=[[Славацка Угерске-Градышцэ|Славацка]] |назва_SPA=[[Спарта Прага]] |назва_TEP=[[Тэпліцы (футбольны клюб)|Тэпліцы]] |назва_ZBR=[[Зброяўка Брно]] |назва_ZLN=[[Зьлін (футбольны клюб)|Зьлін]] <!--Кваліфікацыі камандаў.--> |вынік1=CHGR |вынік2=CHGR |вынік3=CHGR |вынік4=CHGR |вынік5=CHGR |вынік6=CHGR |вынік7=EUPO |вынік8=EUPO |вынік9=EUPO |вынік10=EUPO |вынік11=REGR |вынік12=REGR |вынік13=REGR |вынік14=REGR |вынік15=REGR |вынік16=REGR <!--Настройкі і правілы табліцы--> |ліміт_паказу=5 |правілы_клясыфікацыі=1) Пункты; 2) Пункты ў гульнях паміж сабою; 3) Розьніца мячоў у гульнях паміж сабою; 4) Забітыя мячы ў гульнях паміж сабою; 5) Розьніца мячоў; 6) Забітыя мячы; 7) Рэйтынг сумленнай гульні; 8) Лёсаваньне. <!--Вызначэньне слупка кваліфікацыі і паніжэньня--> |загаловак_слупка_вынікаў=Q |колер_CHGR=green1 |тэкст_CHGR=Чэмпіёнская група |колер_EUPO=blue1 |тэкст_EUPO=Сярэдняя група |колер_REGR=red1 |тэкст_REGR=Група на паніжэньне |заўвага_вынікі_EUPOELPO=«Карвіна» кваліфікавалася ў раўнд плэй-оф Лігі Эўропы як пераможца [[Кубак Чэхіі па футболе 2025—2026 гадоў|Кубка Чэхіі]]. }}</onlyinclude> 8m3hk4n20bqt4z4a8m1953ray93665m Шаблён:Першая ліга чэмпіянату Чэхіі па футболе/ВынікіГульняў 10 299273 2699586 2698899 2026-11-08T08:38:57Z DymitrBot 56484 абнаўленьне зьвестак 2699586 wikitext text/x-wiki <noinclude>'''Табліца абнаўляецца аўтаматычна, каб выправіць памылкі, калі ласка, зьвярніцеся да {{У|Dymitr}}.'''</noinclude> {{#invoke:Спартовыя вынікі|main | крыніца = [https://www.chanceliga.cz/rozpis-zapasu/2027 Першая ліга] | стыль_матчаў = футбол |парадак_камандаў= ART, BOH, OST, PLZ, HKR, ZBR, ZLN, MLA, PCE, SLO, SLA, LIB, SPA, OLO, TEP, JAB |скарачэньне_ART=[[Артыс Брно|Арт]] |скарачэньне_BOH=[[Багеміянс-1905 Прага|Баг]] |скарачэньне_HKR=[[Градэц Кралавэ (футбольны клюб)|Гра]] |скарачэньне_JAB=[[Ябланэц (футбольны клюб)|Ябл]] |скарачэньне_LIB=[[Слован Лібэрац|Сло]] |скарачэньне_MLA=[[Млада Болеслаў (футбольны клюб)|Мла]] |скарачэньне_OLO=[[Сыгма Оламаўц|Сыг]] |скарачэньне_OST=[[Банік Острава|Бан]] |скарачэньне_PCE=[[Пардубіцы (футбольны клюб)|Пар]] |скарачэньне_PLZ=[[Вікторыя Пльзень|Вік]] |скарачэньне_SLA=[[Славія Прага|Сла]] |скарачэньне_SLO=[[Славацка Угерске-Градышцэ|Слц]] |скарачэньне_SPA=[[Спарта Прага|Спа]] |скарачэньне_TEP=[[Тэпліцы (футбольны клюб)|Тэп]] |скарачэньне_ZBR=[[Зброяўка Брно|Збр]] |скарачэньне_ZLN=[[Зьлін (футбольны клюб)|Зьл]] |назва_ART=[[Артыс Брно]] |назва_BOH=[[Багеміянс-1905 Прага|Багеміянс-1905]] |назва_HKR=[[Градэц Кралавэ (футбольны клюб)|Градэц Кралавэ]] |назва_JAB=[[Ябланэц (футбольны клюб)|Ябланэц]] |назва_LIB=[[Слован Лібэрац]] |назва_MLA=[[Млада Болеслаў (футбольны клюб)|Млада Болеслаў]] |назва_OLO=[[Сыгма Оламаўц]] |назва_OST=[[Банік Острава]] |назва_PCE=[[Пардубіцы (футбольны клюб)|Пардубіцы]] |назва_PLZ=[[Вікторыя Пльзень]] |назва_SLA=[[Славія Прага]] |назва_SLO=[[Славацка Угерске-Градышцэ|Славацка]] |назва_SPA=[[Спарта Прага]] |назва_TEP=[[Тэпліцы (футбольны клюб)|Тэпліцы]] |назва_ZBR=[[Зброяўка Брно]] |назва_ZLN=[[Зьлін (футбольны клюб)|Зьлін]] <!--Пачатак аўтаматызацыі.--> |абнаўленьне = 7 лістапада 2026 |матч_ART_BOH=1:2 |матч_ART_HKR= |матч_ART_JAB= |матч_ART_LIB=0:0 |матч_ART_MLA=2:4 |матч_ART_OLO=1:2 |матч_ART_OST= |матч_ART_PCE= |матч_ART_PLZ=0:3 |матч_ART_SLA= |матч_ART_SLO= |матч_ART_SPA=0:4 |матч_ART_TEP= |матч_ART_ZBR= |матч_ART_ZLN=2:2 |матч_BOH_ART= |матч_BOH_HKR=0:0 |матч_BOH_JAB=1:1 |матч_BOH_LIB= |матч_BOH_MLA=1:0 |матч_BOH_OLO= |матч_BOH_OST=1:0 |матч_BOH_PCE= |матч_BOH_PLZ= |матч_BOH_SLA= |матч_BOH_SLO=2:0 |матч_BOH_SPA=0:0 |матч_BOH_TEP= |матч_BOH_ZBR= |матч_BOH_ZLN= |матч_HKR_ART=2:4 |матч_HKR_BOH= |матч_HKR_JAB=1:2 |матч_HKR_LIB= |матч_HKR_MLA= |матч_HKR_OLO=5:0 |матч_HKR_OST=2:1 |матч_HKR_PCE=2:1 |матч_HKR_PLZ=0:0 |матч_HKR_SLA= |матч_HKR_SLO= |матч_HKR_SPA=2:1 |матч_HKR_TEP=0:2 |матч_HKR_ZBR= |матч_HKR_ZLN= |матч_JAB_ART= |матч_JAB_BOH= |матч_JAB_HKR= |матч_JAB_LIB=1:2 |матч_JAB_MLA= |матч_JAB_OLO=2:1 |матч_JAB_OST=3:0 |матч_JAB_PCE= |матч_JAB_PLZ=2:3 |матч_JAB_SLA=0:5 |матч_JAB_SLO=1:0 |матч_JAB_SPA= |матч_JAB_TEP= |матч_JAB_ZBR= |матч_JAB_ZLN=1:1 |матч_LIB_ART= |матч_LIB_BOH=1:0 |матч_LIB_HKR=2:0 |матч_LIB_JAB= |матч_LIB_MLA=3:0 |матч_LIB_OLO= |матч_LIB_OST= |матч_LIB_PCE= |матч_LIB_PLZ= |матч_LIB_SLA=1:1 |матч_LIB_SLO=0:2 |матч_LIB_SPA= |матч_LIB_TEP=0:1 |матч_LIB_ZBR= |матч_LIB_ZLN= |матч_MLA_ART= |матч_MLA_BOH= |матч_MLA_HKR=3:1 |матч_MLA_JAB= |матч_MLA_LIB= |матч_MLA_OLO= |матч_MLA_OST=4:0 |матч_MLA_PCE= |матч_MLA_PLZ= |матч_MLA_SLA= |матч_MLA_SLO=2:1 |матч_MLA_SPA=2:0 |матч_MLA_TEP=1:0 |матч_MLA_ZBR=2:0 |матч_MLA_ZLN= |матч_OLO_ART= |матч_OLO_BOH=3:0 |матч_OLO_HKR= |матч_OLO_JAB= |матч_OLO_LIB=1:0 |матч_OLO_MLA=2:2 |матч_OLO_OST= |матч_OLO_PCE=3:1 |матч_OLO_PLZ= |матч_OLO_SLA= |матч_OLO_SLO= |матч_OLO_SPA=0:3 |матч_OLO_TEP= |матч_OLO_ZBR=3:0 |матч_OLO_ZLN= |матч_OST_ART=1:0 |матч_OST_BOH= |матч_OST_HKR= |матч_OST_JAB= |матч_OST_LIB= |матч_OST_MLA= |матч_OST_OLO=1:0 |матч_OST_PCE=1:2 |матч_OST_PLZ=0:4 |матч_OST_SLA=0:4 |матч_OST_SLO= |матч_OST_SPA=0:0 |матч_OST_TEP= |матч_OST_ZBR= |матч_OST_ZLN= |матч_PCE_ART=1:2 |матч_PCE_BOH=2:1 |матч_PCE_HKR= |матч_PCE_JAB=0:2 |матч_PCE_LIB=1:2 |матч_PCE_MLA=1:1 |матч_PCE_OLO= |матч_PCE_OST= |матч_PCE_PLZ= |матч_PCE_SLA= |матч_PCE_SLO= |матч_PCE_SPA= |матч_PCE_TEP= |матч_PCE_ZBR= |матч_PCE_ZLN=3:0 |матч_PLZ_ART= |матч_PLZ_BOH= |матч_PLZ_HKR= |матч_PLZ_JAB= |матч_PLZ_LIB=1:3 |матч_PLZ_MLA=3:0 |матч_PLZ_OLO=2:3 |матч_PLZ_OST= |матч_PLZ_PCE=1:2 |матч_PLZ_SLA= |матч_PLZ_SLO=1:1 |матч_PLZ_SPA= |матч_PLZ_TEP= |матч_PLZ_ZBR=1:1 |матч_PLZ_ZLN=3:2 |матч_SLA_ART= |матч_SLA_BOH=2:2 |матч_SLA_HKR=0:0 |матч_SLA_JAB= |матч_SLA_LIB= |матч_SLA_MLA=1:1 |матч_SLA_OLO= |матч_SLA_OST= |матч_SLA_PCE=2:1 |матч_SLA_PLZ=2:1 |матч_SLA_SLO=5:1 |матч_SLA_SPA= |матч_SLA_TEP= |матч_SLA_ZBR=4:0 |матч_SLA_ZLN= |матч_SLO_ART=1:1 |матч_SLO_BOH= |матч_SLO_HKR= |матч_SLO_JAB= |матч_SLO_LIB= |матч_SLO_MLA= |матч_SLO_OLO=1:2 |матч_SLO_OST=2:2 |матч_SLO_PCE=0:0 |матч_SLO_PLZ= |матч_SLO_SLA= |матч_SLO_SPA= |матч_SLO_TEP=1:3 |матч_SLO_ZBR=1:2 |матч_SLO_ZLN= |матч_SPA_ART= |матч_SPA_BOH= |матч_SPA_HKR= |матч_SPA_JAB=2:0 |матч_SPA_LIB= |матч_SPA_MLA= |матч_SPA_OLO= |матч_SPA_OST= |матч_SPA_PCE=2:0 |матч_SPA_PLZ= |матч_SPA_SLA=0:3 |матч_SPA_SLO=5:1 |матч_SPA_TEP=4:1 |матч_SPA_ZBR= |матч_SPA_ZLN=3:1 |матч_TEP_ART=0:0 |матч_TEP_BOH=3:1 |матч_TEP_HKR= |матч_TEP_JAB=2:0 |матч_TEP_LIB= |матч_TEP_MLA= |матч_TEP_OLO=1:1 |матч_TEP_OST= |матч_TEP_PCE= |матч_TEP_PLZ=5:5 |матч_TEP_SLA=0:2 |матч_TEP_SLO= |матч_TEP_SPA= |матч_TEP_ZBR=0:2 |матч_TEP_ZLN= |матч_ZBR_ART=2:1 |матч_ZBR_BOH=2:2 |матч_ZBR_HKR=1:0 |матч_ZBR_JAB=0:1 |матч_ZBR_LIB=0:1 |матч_ZBR_MLA= |матч_ZBR_OLO= |матч_ZBR_OST=1:3 |матч_ZBR_PCE= |матч_ZBR_PLZ= |матч_ZBR_SLA= |матч_ZBR_SLO= |матч_ZBR_SPA=3:1 |матч_ZBR_TEP= |матч_ZBR_ZLN=3:2 |матч_ZLN_ART= |матч_ZLN_BOH=0:2 |матч_ZLN_HKR=1:2 |матч_ZLN_JAB= |матч_ZLN_LIB=0:1 |матч_ZLN_MLA= |матч_ZLN_OLO=1:1 |матч_ZLN_OST=0:1 |матч_ZLN_PCE= |матч_ZLN_PLZ= |матч_ZLN_SLA=0:1 |матч_ZLN_SLO=0:1 |матч_ZLN_SPA= |матч_ZLN_TEP=1:3 |матч_ZLN_ZBR= <!--Канец аўтаматызацыі.--> }} l04cp4mb5aif5zpiqt6ibi8iz3u7qah Шаблён:Польская футбольная экстракляса/Табліца 10 300273 2699569 2697685 2026-11-08T08:36:42Z DymitrBot 56484 абнаўленьне зьвестак 2699569 wikitext text/x-wiki <noinclude>'''Табліца абнаўляецца аўтаматычна, каб выправіць памылкі, калі ласка, зьвярніцеся да {{У|Dymitr}}.'''</noinclude> <onlyinclude>{{#invoke:Спартовая табліца|main|стыль=ВНП |крыніца = [http://www.90minut.pl/liga/1/liga14675.html 90minut.pl] <!--Пачатак аўтаматызацыі.--> |абнаўленьне = 8 лістапада 2026 году</small><!--Месцы камандаў.--> |парадак_камандаў=LPO, GÓR, LEG, POG, WKR, PIA, ZAG, GKS, MOT, JAG, KOR, WPŁ, WID, RAD, CRA, ŚLĄ, RAK, WIE <!--Вынікі камандаў.--> |перамогі_LPO=10 | нічыі_LPO=1 |паразы_LPO=1 |мз_LPO=32 |мп_LPO=11 |перамогі_GÓR=9 | нічыі_GÓR=4 |паразы_GÓR=1 |мз_GÓR=23 |мп_GÓR=12 |перамогі_LEG=6 | нічыі_LEG=6 |паразы_LEG=1 |мз_LEG=23 |мп_LEG=11 |перамогі_POG=7 | нічыі_POG=3 |паразы_POG=3 |мз_POG=20 |мп_POG=15 |перамогі_WKR=7 | нічыі_WKR=3 |паразы_WKR=4 |мз_WKR=22 |мп_WKR=19 |перамогі_PIA=6 | нічыі_PIA=4 |паразы_PIA=4 |мз_PIA=24 |мп_PIA=20 |перамогі_ZAG=6 | нічыі_ZAG=4 |паразы_ZAG=3 |мз_ZAG=16 |мп_ZAG=15 |перамогі_GKS=7 | нічыі_GKS=0 |паразы_GKS=6 |мз_GKS=25 |мп_GKS=19 |перамогі_MOT=5 | нічыі_MOT=4 |паразы_MOT=5 |мз_MOT=22 |мп_MOT=24 |перамогі_JAG=6 | нічыі_JAG=0 |паразы_JAG=6 |мз_JAG=17 |мп_JAG=18 |перамогі_KOR=5 | нічыі_KOR=3 |паразы_KOR=6 |мз_KOR=14 |мп_KOR=21 |перамогі_WPŁ=4 | нічыі_WPŁ=3 |паразы_WPŁ=6 |мз_WPŁ=14 |мп_WPŁ=21 |перамогі_WID=2 | нічыі_WID=8 |паразы_WID=4 |мз_WID=20 |мп_WID=19 |перамогі_RAD=4 | нічыі_RAD=2 |паразы_RAD=8 |мз_RAD=17 |мп_RAD=29 |перамогі_CRA=3 | нічыі_CRA=3 |паразы_CRA=8 |мз_CRA=16 |мп_CRA=23 |перамогі_ŚLĄ=2 | нічыі_ŚLĄ=4 |паразы_ŚLĄ=8 |мз_ŚLĄ=17 |мп_ŚLĄ=25 |перамогі_RAK=3 | нічыі_RAK=0 |паразы_RAK=10 |мз_RAK=19 |мп_RAK=29 |перамогі_WIE=2 | нічыі_WIE=2 |паразы_WIE=10 |мз_WIE=18 |мп_WIE=28 <!--Канец аўтаматызацыі.--> <!--Вызначэньне камандаў (спасылкі ў табліцы)--> |назва_CRA=[[Краковія Кракаў|Краковія]] |назва_GKS=[[ГКС Катавіцы]] |назва_GÓR=[[Гурнік Забжэ]] |назва_JAG=[[Ягелёнія Беласток]] |назва_KOR=[[Карона Кельцы]] |назва_LPO=[[Лех Познань]] |назва_LEG=[[Легія Варшава]] |назва_MOT=[[Матор Люблін]] |назва_PIA=[[Пяст Глівіцы]] |назва_POG=[[Погань Шчэцін]] |назва_RAD=[[Радомяк Радам]] |назва_RAK=[[Ракаў Чанстахова]] |назва_ŚLĄ=[[Сьлёнск Уроцлаў]] |назва_WID=[[Відзэў Лодзь]] |назва_WIE=[[Вячыста Кракаў]] |назва_WKR=[[Вісла Кракаў]] |назва_WPŁ=[[Вісла Плоцк]] |назва_ZAG=[[Заглембе Любін]] <!--Кваліфікацыі камандаў.--> |вынік1=CLPO |вынік2=CL2Q |вынік3=EL2Q |вынік4=ECL2Q |вынік16=REL |вынік17=REL |вынік18=REL <!--Настройкі і правілы табліцы--> |ліміт_паказу=5 |правілы_клясыфікацыі=1) Пункты; 2) Пункты ў гульнях паміж сабою; 3) Розьніца мячоў у гульнях паміж сабою; 4) Розьніца мячоў; 5) Забітыя мячы; 6) Лік перамог; 7) Лік гасьцявых перамог; 8) Меншая колькасьць пунктаў, падлічаных паводле чырвоных і жоўтых картак; 9) Рэйтынг сумленнай гульні; 10) Жарабя. <!--Вызначэньне слупка кваліфікацыі і паніжэньня--> |загаловак_слупка_вынікаў=QR |колер_CLPO=green1 |тэкст_CLPO=[[Ліга чэмпіёнаў УЭФА 2027—2028 гадоў#Кваліфікацыйны раўнд плэй-оф|Раўнд плэй-оф Лігі чэмпіёнаў]] |колер_CL2Q=green2 |тэкст_CL2Q=[[Ліга чэмпіёнаў УЭФА 2027—2028 гадоў#Другі кваліфікацыйны раўнд|Другі кваліфікацыйны раўнд Лігі чэмпіёнаў]] |колер_EL2Q=blue2 |тэкст_EL2Q=[[Ліга Эўропы УЭФА 2027—2028 гадоў#Другі кваліфікацыйны раўнд|Другі кваліфікацыйны раўнд Лігі Эўропы]] |колер_ECL2Q=yellow1 |тэкст_ECL2Q=[[Ліга канфэрэнцыяў УЭФА 2027—2028 гадоў#Другі кваліфікацыйны раўнд|Другі кваліфікацыйны раўнд Лігі канфэрэнцыяў]] |колер_REL=red1 |тэкст_REL=Паніжэньне ў Першую лігу }}</onlyinclude> md3s1y4fi4cxi7w6mqmbeyw71rsd8ay Шаблён:Польская футбольная экстракляса/ВынікіГульняў 10 300274 2699584 2697698 2026-11-08T08:38:55Z DymitrBot 56484 абнаўленьне зьвестак 2699584 wikitext text/x-wiki <noinclude>'''Табліца абнаўляецца аўтаматычна, каб выправіць памылкі, калі ласка, зьвярніцеся да {{У|Dymitr}}.'''</noinclude> {{#invoke:Спартовыя вынікі|main | крыніца = [http://www.90minut.pl/liga/1/liga14675.html 90minut.pl] | стыль_матчаў = футбол |парадак_камандаў= WID, WKR, WPŁ, WIE, GKS, GÓR, ZAG, KOR, CRA, LEG, LPO, MOT, POG, PIA, RAD, RAK, ŚLĄ, JAG |скарачэньне_CRA=[[Краковія Кракаў|Кра]] |скарачэньне_GKS=[[ГКС Катавіцы|ГКС]] |скарачэньне_GÓR=[[Гурнік Забжэ|Гур]] |скарачэньне_JAG=[[Ягелёнія Беласток|Яге]] |скарачэньне_KOR=[[Карона Кельцы|Кар]] |скарачэньне_LPO=[[Лех Познань|Лех]] |скарачэньне_LEG=[[Легія Варшава|Лег]] |скарачэньне_MOT=[[Матор Люблін|Мат]] |скарачэньне_PIA=[[Пяст Глівіцы|Пяс]] |скарачэньне_POG=[[Погань Шчэцін|Пог]] |скарачэньне_RAD=[[Радомяк Радам|Рад]] |скарачэньне_RAK=[[Ракаў Чанстахова|Рак]] |скарачэньне_ŚLĄ=[[Сьлёнск Уроцлаў|Сьл]] |скарачэньне_WID=[[Відзэў Лодзь|Від]] |скарачэньне_WIE=[[Вячыста Кракаў|Вяч]] |скарачэньне_WKR=[[Вісла Кракаў|ВіК]] |скарачэньне_WPŁ=[[Вісла Плоцк|ВіП]] |скарачэньне_ZAG=[[Заглембе Любін|Заг]] |назва_CRA=[[Краковія Кракаў|Краковія]] |назва_GKS=[[ГКС Катавіцы]] |назва_GÓR=[[Гурнік Забжэ]] |назва_JAG=[[Ягелёнія Беласток]] |назва_KOR=[[Карона Кельцы]] |назва_LPO=[[Лех Познань]] |назва_LEG=[[Легія Варшава]] |назва_MOT=[[Матор Люблін]] |назва_PIA=[[Пяст Глівіцы]] |назва_POG=[[Погань Шчэцін]] |назва_RAD=[[Радомяк Радам]] |назва_RAK=[[Ракаў Чанстахова]] |назва_ŚLĄ=[[Сьлёнск Уроцлаў]] |назва_WID=[[Відзэў Лодзь]] |назва_WIE=[[Вячыста Кракаў]] |назва_WKR=[[Вісла Кракаў]] |назва_WPŁ=[[Вісла Плоцк]] |назва_ZAG=[[Заглембе Любін]] <!--Пачатак аўтаматызацыі.--> |абнаўленьне = 7 лістапада 2026 |матч_CRA_GKS= |матч_CRA_GÓR=0:1 |матч_CRA_JAG= |матч_CRA_KOR= |матч_CRA_LEG=1:1 |матч_CRA_LPO= |матч_CRA_MOT=1:2 |матч_CRA_PIA= |матч_CRA_POG=0:2 |матч_CRA_RAD= |матч_CRA_RAK=2:1 |матч_CRA_ŚLĄ= |матч_CRA_WID= |матч_CRA_WIE=3:2 |матч_CRA_WKR= |матч_CRA_WPŁ= |матч_CRA_ZAG=3:1 |матч_GKS_CRA=3:2 |матч_GKS_GÓR= |матч_GKS_JAG= |матч_GKS_KOR= |матч_GKS_LEG= |матч_GKS_LPO= |матч_GKS_MOT= |матч_GKS_PIA= |матч_GKS_POG=0:1 |матч_GKS_RAD=3:1 |матч_GKS_RAK= |матч_GKS_ŚLĄ= |матч_GKS_WID=3:2 |матч_GKS_WIE=2:1 |матч_GKS_WKR= |матч_GKS_WPŁ=5:0 |матч_GKS_ZAG= |матч_GÓR_CRA= |матч_GÓR_GKS=2:3 |матч_GÓR_JAG= |матч_GÓR_KOR= |матч_GÓR_LEG=0:0 |матч_GÓR_LPO=2:1 |матч_GÓR_MOT= |матч_GÓR_PIA=1:1 |матч_GÓR_POG= |матч_GÓR_RAD= |матч_GÓR_RAK= |матч_GÓR_ŚLĄ=2:1 |матч_GÓR_WID= |матч_GÓR_WIE=2:1 |матч_GÓR_WKR=2:1 |матч_GÓR_WPŁ= |матч_GÓR_ZAG= |матч_JAG_CRA= |матч_JAG_GKS= |матч_JAG_GÓR=1:3 |матч_JAG_KOR=1:0 |матч_JAG_LEG=1:3 |матч_JAG_LPO= |матч_JAG_MOT= |матч_JAG_PIA= |матч_JAG_POG= |матч_JAG_RAD= |матч_JAG_RAK= |матч_JAG_ŚLĄ=2:1 |матч_JAG_WID=0:2 |матч_JAG_WIE= |матч_JAG_WKR= |матч_JAG_WPŁ=1:0 |матч_JAG_ZAG= |матч_KOR_CRA= |матч_KOR_GKS=1:0 |матч_KOR_GÓR=0:2 |матч_KOR_JAG= |матч_KOR_LEG=1:1 |матч_KOR_LPO= |матч_KOR_MOT=1:1 |матч_KOR_PIA= |матч_KOR_POG= |матч_KOR_RAD=0:2 |матч_KOR_RAK=3:2 |матч_KOR_ŚLĄ= |матч_KOR_WID= |матч_KOR_WIE= |матч_KOR_WKR=1:1 |матч_KOR_WPŁ= |матч_KOR_ZAG= |матч_LEG_CRA= |матч_LEG_GKS= |матч_LEG_GÓR= |матч_LEG_JAG= |матч_LEG_KOR= |матч_LEG_LPO=1:2 |матч_LEG_MOT= |матч_LEG_PIA= |матч_LEG_POG= |матч_LEG_RAD=5:0 |матч_LEG_RAK= |матч_LEG_ŚLĄ=1:1 |матч_LEG_WID=1:1 |матч_LEG_WIE= |матч_LEG_WKR=2:0 |матч_LEG_WPŁ= |матч_LEG_ZAG=3:1 |матч_LPO_CRA=0:0 |матч_LPO_GKS= |матч_LPO_GÓR= |матч_LPO_JAG=2:1 |матч_LPO_KOR=6:1 |матч_LPO_LEG= |матч_LPO_MOT= |матч_LPO_PIA=3:0 |матч_LPO_POG= |матч_LPO_RAD=5:1 |матч_LPO_RAK=1:0 |матч_LPO_ŚLĄ= |матч_LPO_WID= |матч_LPO_WIE= |матч_LPO_WKR=3:1 |матч_LPO_WPŁ= |матч_LPO_ZAG= |матч_MOT_CRA= |матч_MOT_GKS=1:0 |матч_MOT_GÓR=0:0 |матч_MOT_JAG=1:2 |матч_MOT_KOR= |матч_MOT_LEG=2:3 |матч_MOT_LPO= |матч_MOT_PIA=0:2 |матч_MOT_POG= |матч_MOT_RAD= |матч_MOT_RAK= |матч_MOT_ŚLĄ=3:2 |матч_MOT_WID= |матч_MOT_WIE= |матч_MOT_WKR= |матч_MOT_WPŁ=3:2 |матч_MOT_ZAG=2:2 |матч_PIA_CRA=3:1 |матч_PIA_GKS=3:0 |матч_PIA_GÓR= |матч_PIA_JAG= |матч_PIA_KOR= |матч_PIA_LEG=1:1 |матч_PIA_LPO= |матч_PIA_MOT= |матч_PIA_POG=1:2 |матч_PIA_RAD= |матч_PIA_RAK= |матч_PIA_ŚLĄ= |матч_PIA_WID=2:1 |матч_PIA_WIE=3:4 |матч_PIA_WKR=4:3 |матч_PIA_WPŁ= |матч_PIA_ZAG= |матч_POG_CRA= |матч_POG_GKS= |матч_POG_GÓR= |матч_POG_JAG= |матч_POG_KOR=2:0 |матч_POG_LEG=0:1 |матч_POG_LPO= |матч_POG_MOT=3:1 |матч_POG_PIA= |матч_POG_RAD=4:3 |матч_POG_RAK= |матч_POG_ŚLĄ= |матч_POG_WID= |матч_POG_WIE=2:0 |матч_POG_WKR=2:2 |матч_POG_WPŁ=1:1 |матч_POG_ZAG= |матч_RAD_CRA=2:1 |матч_RAD_GKS= |матч_RAD_GÓR=1:3 |матч_RAD_JAG= |матч_RAD_KOR= |матч_RAD_LEG= |матч_RAD_LPO= |матч_RAD_MOT=2:3 |матч_RAD_PIA=0:2 |матч_RAD_POG= |матч_RAD_RAK= |матч_RAD_ŚLĄ=3:1 |матч_RAD_WID= |матч_RAD_WIE=2:1 |матч_RAD_WKR= |матч_RAD_WPŁ= |матч_RAD_ZAG=0:0 |матч_RAK_CRA= |матч_RAK_GKS=1:4 |матч_RAK_GÓR=1:2 |матч_RAK_JAG=2:5 |матч_RAK_KOR= |матч_RAK_LEG= |матч_RAK_LPO= |матч_RAK_MOT=2:1 |матч_RAK_PIA= |матч_RAK_POG=3:1 |матч_RAK_RAD= |матч_RAK_ŚLĄ= |матч_RAK_WID= |матч_RAK_WIE= |матч_RAK_WKR= |матч_RAK_WPŁ=1:2 |матч_RAK_ZAG=2:3 |матч_ŚLĄ_CRA=0:0 |матч_ŚLĄ_GKS= |матч_ŚLĄ_GÓR= |матч_ŚLĄ_JAG= |матч_ŚLĄ_KOR=1:2 |матч_ŚLĄ_LEG= |матч_ŚLĄ_LPO=1:4 |матч_ŚLĄ_MOT= |матч_ŚLĄ_PIA=0:0 |матч_ŚLĄ_POG= |матч_ŚLĄ_RAD= |матч_ŚLĄ_RAK=2:1 |матч_ŚLĄ_WID=3:3 |матч_ŚLĄ_WIE=2:0 |матч_ŚLĄ_WKR= |матч_ŚLĄ_WPŁ= |матч_ŚLĄ_ZAG= |матч_WID_CRA= |матч_WID_GKS= |матч_WID_GÓR=1:1 |матч_WID_JAG= |матч_WID_KOR=1:2 |матч_WID_LEG= |матч_WID_LPO=2:3 |матч_WID_MOT=2:2 |матч_WID_PIA= |матч_WID_POG=3:0 |матч_WID_RAD=0:0 |матч_WID_RAK= |матч_WID_ŚLĄ= |матч_WID_WIE=2:2 |матч_WID_WKR=0:0 |матч_WID_WPŁ= |матч_WID_ZAG= |матч_WIE_CRA= |матч_WIE_GKS= |матч_WIE_GÓR= |матч_WIE_JAG=1:3 |матч_WIE_KOR= |матч_WIE_LEG= |матч_WIE_LPO=1:2 |матч_WIE_MOT= |матч_WIE_PIA= |матч_WIE_POG= |матч_WIE_RAD= |матч_WIE_RAK=1:2 |матч_WIE_ŚLĄ= |матч_WIE_WID= |матч_WIE_WKR= |матч_WIE_WPŁ=3:0 |матч_WIE_ZAG=1:1 |матч_WKR_CRA=2:1 |матч_WKR_GKS=2:1 |матч_WKR_GÓR= |матч_WKR_JAG=2:0 |матч_WKR_KOR= |матч_WKR_LEG= |матч_WKR_LPO= |матч_WKR_MOT= |матч_WKR_PIA= |матч_WKR_POG= |матч_WKR_RAD= |матч_WKR_RAK=2:1 |матч_WKR_ŚLĄ=2:1 |матч_WKR_WID= |матч_WKR_WIE=2:0 |матч_WKR_WPŁ=2:1 |матч_WKR_ZAG= |матч_WPŁ_CRA=3:1 |матч_WPŁ_GKS= |матч_WPŁ_GÓR= |матч_WPŁ_JAG= |матч_WPŁ_KOR=0:2 |матч_WPŁ_LEG= |матч_WPŁ_LPO= |матч_WPŁ_MOT= |матч_WPŁ_PIA=2:2 |матч_WPŁ_POG= |матч_WPŁ_RAD=1:0 |матч_WPŁ_RAK= |матч_WPŁ_ŚLĄ= |матч_WPŁ_WID=0:0 |матч_WPŁ_WIE= |матч_WPŁ_WKR= |матч_WPŁ_ZAG= |матч_ZAG_CRA= |матч_ZAG_GKS=2:1 |матч_ZAG_GÓR= |матч_ZAG_JAG=1:0 |матч_ZAG_KOR=1:0 |матч_ZAG_LEG= |матч_ZAG_LPO= |матч_ZAG_MOT= |матч_ZAG_PIA=2:0 |матч_ZAG_POG=0:0 |матч_ZAG_RAD= |матч_ZAG_RAK= |матч_ZAG_ŚLĄ=2:1 |матч_ZAG_WID= |матч_ZAG_WIE= |матч_ZAG_WKR= |матч_ZAG_WPŁ=0:2 <!--Канец аўтаматызацыі.--> }} bf5ftaav85rbktssmez2pzwl50fmzip Юры Хмялеўскі 0 301422 2699431 2653446 2026-11-07T19:09:15Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 2699431 wikitext text/x-wiki '''Юры Хмялеўскі''', або '''Юрка Хмялеўскі''' — рэдактар часопіса [[Czasopis]]. Таварыш [[БГКТ (Польшча)|Беларускага Грамадзка-Культурнага Таварыства]]. Нарадзіўся ў в. [[Востраў Паўднёвы]], [[Польшча]]. Меў дзядзьку [[Міхась Хмялеўскі|Міхася Хмялеўскага]]. == Вонкавыя спасылкі == * [https://www.niva.bialystok.pl/issue/2002/28/art_04.htm Ніва № 28 (2409), 14 ліпеня 2002 г. Свята Беларусі ў Беластоку] Аляксандар Максымюк * [https://niva.bialystok.pl/issue/2010/49/art_07.htm Ніва № 49 (2847), 2 снежня 2010 г. Ці хочуць ведаць?!] [[Галіна Тварановіч]] * [https://www.tio.by/info/vitrina-turov/18040/ На Гродзеншчыне будзе створаны турыстычны шлях на тэму вызваленчага паўстання 1863-64 гадоў] * [https://web.archive.org/web/20221127162656/https://old.czasopis.pl/bandarouskaja-hasciounia-a-czasam-plywuc-sliozy/ Бандароўская гасцёўня, а часам плывуць слёзы…] * [https://www.polskieradio.pl/396/7811/artykul/3092237,%D0%B0%D0%B3%D0%BB%D1%8F%D0%B4-%C2%AB%D0%BD%D1%96%D0%B2%D1%8B%C2%BB-%D0%BD%D0%B0-%D1%80%D0%B0%D0%B4%D0%B7%D1%96%D0%BC%D0%B5-%D1%9E%D1%88%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%B2%D0%B0%D0%BB%D1%96-%D0%B2%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B0-%D1%88%D0%B2%D0%B5%D0%B4%D0%B0-%D1%83%D0%B7%D0%BD%D0%B0%D0%B3%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B4%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%96-%D0%B0%D1%80%D0%B3%D0%B0%D0%BD%D1%96%D0%B7%D0%B0%D1%86%D1%8B%D1%96-%D1%8F%D0%BA%D1%96%D1%8F-%D0%B7%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D1%8E%D1%86%D1%86%D0%B0-%D0%B7%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%B2%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D0%B5%D0%BC-%D1%81%D0%BF%D0%B0%D0%B4%D1%87%D1%8B%D0%BD%D1%8B Агляд «Нівы»: на радзіме ўшанавалі Віктара Шведа, узнагародзілі арганізацыі, якія ...] * [https://spring96.org/be/news/1811 Галоўнаму рэдактару беластоцкай "Нiвы" Яугену Вапу i прафесару беластоцкага ...] * [https://racyja.com/by/sumezza/u-belastoku-razmauljali-pra-kalinouskaha-i-jaho-pamjac/ 22 лістапада — урачыстае адкрыццё шыльдаў у Мастаўлянах] {{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Хмялеўскі, Юры}} [[Катэгорыя:Беларусы ў Польшчы]] [[Катэгорыя:Польскія беларусы]] ocll3vde7o7a0nx6yp7tozm6vy9m3wl Загор’е (Забалоцкі сельсавет) 0 304523 2699595 2698942 2026-11-08T09:29:46Z SergeiSEE 38150 лацінка Zahorje 2699595 wikitext text/x-wiki {{Іншыя значэньні|Загор’е}} {{Населены пункт/Беларусь |Назва = Загор’е |Лацінка = Zahorje |Статус = Вёска |Назва ў родным склоне = Загор’я |Герб = |Сьцяг = |Гімн = |Дата заснаваньня = |Першыя згадкі = |Статус з = |Магдэбурскае права = |Былая назва = |Мясцовая назва = |Вобласьць = [[Менская вобласьць|Менская]] |Раён = [[Смалявіцкі раён|Смалявіцкі]] |Сельсавет = [[Забалоцкі сельсавет (Смалявіцкі раён)|Забалоцкі]] |Гарадзкі савет = |Старшыня гарвыканкаму = |Пасада кіраўніка = |Кіраўнік = |Плошча = |Крыніца плошчы = |Вышыня = |Унутраны падзел = |Колькасьць насельніцтва = 176 |Год падліку колькасьці = 2019 |Крыніца колькасьці насельніцтва = |Тэндэнцыя колькасьці насельніцтва = |Нацыянальны склад насельніцтва = |Год падліку нацыянальнага складу = |Колькасьць двароў = |Год падліку колькасьці двароў = |Тэлефонны код = +375 1776 |Крыніца колькасьці двароў = |Паштовы індэкс = 202154<ref>[https://belpost.by/Uznatpochtovyykod28indek?search=%D0%97%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D1%80%D1%8C%D0%B5 Белпошта] {{Ref-ru}}</ref>. |СААТА = 6248820031 |Выява = Zahorje, Zabalocki sieĺsaviet (1).jpg |Апісаньне выявы = |Шырата градусаў = 54 |Шырата хвілінаў = 00 |Шырата сэкундаў = 29 |Даўгата градусаў = 28 |Даўгата хвілінаў = 00 |Даўгата сэкундаў = 34 |Пазыцыя подпісу на мапе = |Водступ подпісу на мапе = |Commons = |Сайт = }} '''Заго́р'е'''<ref>{{Літаратура/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Менская вобласьць}} С. 437</ref> — [[вёска]] ў [[Смалявіцкі раён|Смалявіцкім раёне]] [[Менская вобласьць|Менскай вобласьці]]. Уваходзіць у склад [[Забалоцкі сельсавет (Смалявіцкі раён)|Забалоцкага сельсавету]]. Знаходзіцца ў 5 кілямэтрах на [[Захад|захад]] ад [[Смалявічы|Смалявічаў]]. == Гісторыя == Загор’е вядомае з [[XVIII стагодзьдзе|XVIII стагодзьдзя]]. Упершыню ўзгадваецца ў 1713 годзе ў інвэнтары Смалявіцкага маёнтку. Пасьля [[Другі падзел Рэчы Паспалітай|Другога падзелу Рэчы Паспалітай]] (1793 год) вёска трапіла ў склад [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]]. У 1800 годзе тут жыло 33 жыхары ў пяці дварах. У гэты час вёска была ва ўласнасьці [[Радзівілы|Радзівілаў]] і адносілася да [[Барысаўскі павет|Барысаўскага павету]] [[Менская губэрня|Менскай губэрні]]. Паводле перапісу 1897 году Загор’е адносіцца да ''Смалявіцкай воласьці'' і ў ёй жыве 174 жыхары ў 22 дварах. У 1917 годзе насельніцтва вёскі склала 227 жыхароў. Пад час [[Першая сусьветная вайна|Першай Сусьветнай вайны]] Загор’е з [[Люты|лютага]] да [[Сьнежань|сьнежань]] 1918 году акупіравана воскамі [[Нямецкая імпэрыя|Нямецкай імпэрыі]]. З [[Жнівень|жніўня]] 1919 году да [[Ліпень|ліпеня]] 1920 году знаходзілася ў акупацыі [[Польская Рэспубліка (1918—1939)|Польшчы]]. З 1919 году Загор’е трапіла ў склад [[Беларуская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка|БССР]]. Адміністрацыйна (з 20 жніўня 1924 году) адносілася да Забалоцкага сельсавету Смалявіцкага раёну Менскай акругі, а з 20 лютага 1938 году — Менскай вобласьці. Пад час [[Другая сусьветная вайна|Другой Сусьветнай вайны]], з канца чэрвеня 1941 году да пачатку ліпеня 1944 году вёска знаходзілася пад акупацыяй [[Нацысцкая Нямеччына|Нацысцкай Нямеччыны]]. Паводле перапісу 1959 году колькасьць насельніцтва Загор’я склала 213 жыхароў. З 25 сьнежня 1962 году уваходзіць у склад [[Менскі раён|Менскага]], а з 6 студзеня 1965 году — Смалявіцкага раёнаў<ref>Гарады і вёскі Беларусі/Менская вобласьць, энцыкляпэдыя, Том 8 (выдавецтва «Беларуская энцыклапедыя імя Пятруся Броўкі», 2013 год) (ISBN 978-985-11-0735-9), падрыхтаваны пад навуковай рэдакцыяй члена карэспандэнта Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі [[Аляксандар Лакотка|А. Лакоткі]]. С. 464</ref>. == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Вонкавыя спасылкі == {{Commons|Category:Zahorje, Zabalocki Sieĺsaviet, Smaliavičy District}} * [https://web.archive.org/web/20260510020954/https://smolevichi.gov.by/ Афіцыйная старонка Смалявіцкага раёну] * [http://belaruscity.net/smolevichi/towns.php Пра гарады і вёскі Смалявіцкага раёну] {{Забалоцкі сельсавет (Смалявіцкі раён)}} {{Смалявіцкі раён}} [[Катэгорыя:Забалоцкі сельсавет]] [[Катэгорыя:Населеныя пункты Смалявіцкага раёну]] mz6hb5gyyuq7dngbainanyh6c86whom Чорнаўшчына 0 304535 2699356 2699309 2026-11-07T15:04:54Z Дамінік 64057 /* Вялікае Княства Літоўскае і Рэч Паспалітая */ 2699356 wikitext text/x-wiki {{Населены пункт/Беларусь |Назва = Чорнаўшчына |Статус = вёска |Назва ў родным склоне = Чорнаўшчыны |Назва па-расейску = |Лацінка = Čornaŭščyna |Дата заснаваньня = перад 1552 годам |Першыя згадкі = [[1552]] |Былая назва = |Вобласьць = [[Гомельская вобласьць|Гомельская]] |Раён = [[Каленкавіцкі раён|Каленкавіцкі]] |Сельсавет = Юравіцкі |Колькасьць насельніцтва = |Шырата градусаў = 51 |Шырата хвілінаў = 53 |Шырата сэкундаў = 57 |Даўгата градусаў = 29 |Даўгата хвілінаў = 34 |Даўгата сэкундаў = 13 |Пазыцыя подпісу на мапе = зьверху |Водступ подпісу на мапе = 2.3 |Сайт = }} [[Файл:Герб уласны роду Абуховічаў.png|значак|100px|зьлева|Герб уласны роду Абуховічаў{{заўвага|Паводле апісаньня К. Нясецкага.}}.]] [[Файл:Абмежаваньне добраў Бабіцкіх 1607 г. (фр. 1).jpg|150пкс|значак|зьлева|Абухаўшчына і Чорнаўшчына ў апісаньні 1607 г.]] '''Чорнаўшчына'''<ref>{{Літаратура/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Гомельская вобласьць|}}</ref> — [[вёска]] ў [[Каленкавіцкі раён|Каленкавіцкім раёне]] [[Гомельская вобласьць|Гомельскай вобласьці]]. Уваходзіць у склад [[Юравіцкі сельсавет (Каленкавіцкі раён)|Юравіцкага сельсавету]]. == Гісторыя == === Вялікае Княства Літоўскае і Рэч Паспалітая === У апісаньні [[Мазырскі замак|Мазырскага замка]] 1552 году паведамляецца, што ''«[[Алексічы (Хвойніцкі раён)|село Олексичское]]»'' разам з востравам{{заўвага|Калі востраў меў назву, дык тое значыць, што ў пэўныя часы тут магла існаваць і якая сядзіба.}} Чорнаўшчына{{заўвага|Выдаўцы дакумэнту расчыталі альбо проста памылкова надрукавалі назву як ''Г''орнаўшчына.}} знаходзілася ў трыманьні зямяніна Андрэя Абуха (продка паноў [[Род Абуховічаў|Абуховічаў]] у [[Мазырскі павет|Мазырскім павеце]])<ref>Архив Юго-Западной России. Ч. VII. T. I. Акты о заселении Юго-Западной России. — Киев, 1886. С.6 44</ref>. Надалей згадка пра паселішча сустрэтая ў датаваным 5 чэрвеня 1607 году апісаньні межаў [[Барбароў|Бабіцкага]] маёнтку, які князь Януш Збараскі запісаў Кіеўскай рымскай катэдры. Зь ім на левабярэжжы Прыпяці суседзілі таксама [[Абухаўшчына (Каленкавіцкі раён)|Абухаўшчына]] і Чорнаўшчына паноў Абуховічаў<ref>Центральний державний історичний архів України в м. Києві. Ф. 2. Оп. 1. Спр. 18. А. 7зв.-10зв.</ref>. === Пад уладай Расейскай імпэрыі === Пасьля [[Другі падзел Рэчы Паспалітай|другога падзелу Рэчы Паспалітай]] (1793) Чорнаўшчына — у межах Рэчыцкай акругі Чарнігаўскага намесьніцтва (губэрні), з 1796 году ў складзе адноўленага [[Рэчыцкі павет (Расейская імпэрыя)|Рэчыцкага павету]] Маларасейскай, а з 29 жніўня 1797 году [[Менская губэрня|Менскай губэрні]] [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]]<ref>Насевіч, В., Скрыпчанка, Т. Рэчыцкі павет / В. Насевіч, Т. Скрыпчанка // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі: у 6 т. – Т. 6. Кн. 1. – Мінск: БелЭн, 2001. С. 181–182</ref>. У парэформавы пэрыяд Чорнаўшчына адміністрацыйна належала да Юравіцкай воласьці. === Найноўшы час === 9 лютага 1918 году, яшчэ да падпісаньня [[Берасьцейскі мір|Берасьцейскага міру]] з бальшавіцкай Расеяй (3 сакавіка), Нямеччына перадала паўднёвую частку Беларусі [[Украінская Народная Рэспубліка|Украінскай Народнай Рэспубліцы]]. У адказ на гэта, 9 сакавіка [[Другая Устаўная грамата|Другой Устаўной граматай]] тэрыторыя абвешчана часткай [[Беларуская Народная Рэспубліка|Беларускай Народнай Рэспублікі]]. Чорнаўшчына, аднак, у складзе Юравіцкай воласьці апынулася ў часова створанай 15 чэрвеня Палескай губэрні з цэнтрам у Рэчыцы, з кастрычніка — у Мазыры. Ад 18 траўня тут дзейнічала «варта [[Украінская дзяржава|Украінскай Дзяржавы]] гэтмана [[Павал Скарападзкі|Паўла Скарападзкага]]<ref>Ціхаміраў А. В. Станаўленне і развіццё беларуска-украінскіх адносін у 1918 – 1920 гг. // Веснік БДУ. Сер. 3. 2005. № 3. С. 28 – 32; Ільїн, О. Західне Полісся в Українській Державі гетьмана Скоропадського (Історія в документах) / О. Ільїн // Над Бугом і Нарвою : український часопис Підляшшя. – 2014. № 3. С. 42; Валентина Метлицька. Тимчасова німецька окупація та її вплив на долю східного Білоруського Полісся (березень 1918 – січень 1919 рр.). // Україна та Німеччина: міждержавні відносини: збірник наукових праць / ред. кол. Владислав Верстюк (гол.), Степан Віднянський, Руслан Пиріг, Ірина Матяш, Дмитро Вєдєнєєв, Володимир Бойко, Дмитро Казіміров. – Чернігів: Сіверський центр післядипломної освіти, 2018. С. 286 – 296 (артыкул беларускамоўны)</ref>. == Заўвагі == {{Заўвагі}} == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Літаратура == * {{Літаратура/Гарады і вёскі Беларусі|1-1}} {{Юравіцкі сельсавет (Каленкавіцкі раён)}} {{Каленкавіцкі раён}} [[Катэгорыя:Юравіцкі сельсавет (Каленкавіцкі раён)]] [[Катэгорыя:Населеныя пункты Каленкавіцкага раёну]] rjvbhzfifq6bmadtyt0i8wl02g70fus 2699357 2699356 2026-11-07T15:10:13Z Дамінік 64057 /* Вялікае Княства Літоўскае і Рэч Паспалітая */ 2699357 wikitext text/x-wiki {{Населены пункт/Беларусь |Назва = Чорнаўшчына |Статус = вёска |Назва ў родным склоне = Чорнаўшчыны |Назва па-расейску = |Лацінка = Čornaŭščyna |Дата заснаваньня = перад 1552 годам |Першыя згадкі = [[1552]] |Былая назва = |Вобласьць = [[Гомельская вобласьць|Гомельская]] |Раён = [[Каленкавіцкі раён|Каленкавіцкі]] |Сельсавет = Юравіцкі |Колькасьць насельніцтва = |Шырата градусаў = 51 |Шырата хвілінаў = 53 |Шырата сэкундаў = 57 |Даўгата градусаў = 29 |Даўгата хвілінаў = 34 |Даўгата сэкундаў = 13 |Пазыцыя подпісу на мапе = зьверху |Водступ подпісу на мапе = 2.3 |Сайт = }} [[Файл:Герб уласны роду Абуховічаў.png|значак|100px|зьлева|Герб уласны роду Абуховічаў{{заўвага|Паводле апісаньня К. Нясецкага.}}.]] [[Файл:Абмежаваньне добраў Бабіцкіх 1607 г. (фр. 1).jpg|150пкс|значак|зьлева|Абухаўшчына і Чорнаўшчына ў апісаньні 1607 г.]] '''Чорнаўшчына'''<ref>{{Літаратура/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Гомельская вобласьць|}}</ref> — [[вёска]] ў [[Каленкавіцкі раён|Каленкавіцкім раёне]] [[Гомельская вобласьць|Гомельскай вобласьці]]. Уваходзіць у склад [[Юравіцкі сельсавет (Каленкавіцкі раён)|Юравіцкага сельсавету]]. == Гісторыя == === Вялікае Княства Літоўскае і Рэч Паспалітая === У апісаньні [[Мазырскі замак|Мазырскага замка]] 1552 году паведамляецца, што ''«[[Алексічы (Хвойніцкі раён)|село Олексичское]]»'' разам з востравам{{заўвага|Калі востраў меў назву, дык тое значыць, што ў пэўныя часы тут магла існаваць і якая сядзіба.}} Чорнаўшчына{{заўвага|Выдаўцы дакумэнту расчыталі альбо проста памылкова надрукавалі назву як ''Г''орнаўшчына.}} было ў трыманьні зямяніна Андрэя Абуха{{заўвага|Продка паноў [[Род Абуховічаў|Абуховічаў]] у [[Мазырскі павет|Мазырскім павеце]].}}<ref>Архив Юго-Западной России. Ч. VII. T. I. Акты о заселении Юго-Западной России. — Киев, 1886. С.6 44</ref>. Надалей згадка пра паселішча сустрэтая ў датаваным 5 днём чэрвеня 1607 году апісаньні межаў [[Барбароў|Бабіцкага]] маёнтку, які князь Януш Збараскі запісаў Кіеўскай рымскай катэдры. Зь ім на левабярэжжы Прыпяці суседзілі таксама [[Абухаўшчына (Каленкавіцкі раён)|Абухаўшчына]] і Чорнаўшчына паноў Абуховічаў<ref>Центральний державний історичний архів України в м. Києві. Ф. 2. Оп. 1. Спр. 18. А. 7зв.-10зв.</ref>. === Пад уладай Расейскай імпэрыі === Пасьля [[Другі падзел Рэчы Паспалітай|другога падзелу Рэчы Паспалітай]] (1793) Чорнаўшчына — у межах Рэчыцкай акругі Чарнігаўскага намесьніцтва (губэрні), з 1796 году ў складзе адноўленага [[Рэчыцкі павет (Расейская імпэрыя)|Рэчыцкага павету]] Маларасейскай, а з 29 жніўня 1797 году [[Менская губэрня|Менскай губэрні]] [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]]<ref>Насевіч, В., Скрыпчанка, Т. Рэчыцкі павет / В. Насевіч, Т. Скрыпчанка // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі: у 6 т. – Т. 6. Кн. 1. – Мінск: БелЭн, 2001. С. 181–182</ref>. У парэформавы пэрыяд Чорнаўшчына адміністрацыйна належала да Юравіцкай воласьці. === Найноўшы час === 9 лютага 1918 году, яшчэ да падпісаньня [[Берасьцейскі мір|Берасьцейскага міру]] з бальшавіцкай Расеяй (3 сакавіка), Нямеччына перадала паўднёвую частку Беларусі [[Украінская Народная Рэспубліка|Украінскай Народнай Рэспубліцы]]. У адказ на гэта, 9 сакавіка [[Другая Устаўная грамата|Другой Устаўной граматай]] тэрыторыя абвешчана часткай [[Беларуская Народная Рэспубліка|Беларускай Народнай Рэспублікі]]. Чорнаўшчына, аднак, у складзе Юравіцкай воласьці апынулася ў часова створанай 15 чэрвеня Палескай губэрні з цэнтрам у Рэчыцы, з кастрычніка — у Мазыры. Ад 18 траўня тут дзейнічала «варта [[Украінская дзяржава|Украінскай Дзяржавы]] гэтмана [[Павал Скарападзкі|Паўла Скарападзкага]]<ref>Ціхаміраў А. В. Станаўленне і развіццё беларуска-украінскіх адносін у 1918 – 1920 гг. // Веснік БДУ. Сер. 3. 2005. № 3. С. 28 – 32; Ільїн, О. Західне Полісся в Українській Державі гетьмана Скоропадського (Історія в документах) / О. Ільїн // Над Бугом і Нарвою : український часопис Підляшшя. – 2014. № 3. С. 42; Валентина Метлицька. Тимчасова німецька окупація та її вплив на долю східного Білоруського Полісся (березень 1918 – січень 1919 рр.). // Україна та Німеччина: міждержавні відносини: збірник наукових праць / ред. кол. Владислав Верстюк (гол.), Степан Віднянський, Руслан Пиріг, Ірина Матяш, Дмитро Вєдєнєєв, Володимир Бойко, Дмитро Казіміров. – Чернігів: Сіверський центр післядипломної освіти, 2018. С. 286 – 296 (артыкул беларускамоўны)</ref>. == Заўвагі == {{Заўвагі}} == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Літаратура == * {{Літаратура/Гарады і вёскі Беларусі|1-1}} {{Юравіцкі сельсавет (Каленкавіцкі раён)}} {{Каленкавіцкі раён}} [[Катэгорыя:Юравіцкі сельсавет (Каленкавіцкі раён)]] [[Катэгорыя:Населеныя пункты Каленкавіцкага раёну]] ah5ics4ntn0sauluaq23g4kpaxzp0wh 2699359 2699357 2026-11-07T15:14:23Z Дамінік 64057 /* Крыніцы */ 2699359 wikitext text/x-wiki {{Населены пункт/Беларусь |Назва = Чорнаўшчына |Статус = вёска |Назва ў родным склоне = Чорнаўшчыны |Назва па-расейску = |Лацінка = Čornaŭščyna |Дата заснаваньня = перад 1552 годам |Першыя згадкі = [[1552]] |Былая назва = |Вобласьць = [[Гомельская вобласьць|Гомельская]] |Раён = [[Каленкавіцкі раён|Каленкавіцкі]] |Сельсавет = Юравіцкі |Колькасьць насельніцтва = |Шырата градусаў = 51 |Шырата хвілінаў = 53 |Шырата сэкундаў = 57 |Даўгата градусаў = 29 |Даўгата хвілінаў = 34 |Даўгата сэкундаў = 13 |Пазыцыя подпісу на мапе = зьверху |Водступ подпісу на мапе = 2.3 |Сайт = }} [[Файл:Герб уласны роду Абуховічаў.png|значак|100px|зьлева|Герб уласны роду Абуховічаў{{заўвага|Паводле апісаньня К. Нясецкага.}}.]] [[Файл:Абмежаваньне добраў Бабіцкіх 1607 г. (фр. 1).jpg|150пкс|значак|зьлева|Абухаўшчына і Чорнаўшчына ў апісаньні 1607 г.]] '''Чорнаўшчына'''<ref>{{Літаратура/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Гомельская вобласьць|}}</ref> — [[вёска]] ў [[Каленкавіцкі раён|Каленкавіцкім раёне]] [[Гомельская вобласьць|Гомельскай вобласьці]]. Уваходзіць у склад [[Юравіцкі сельсавет (Каленкавіцкі раён)|Юравіцкага сельсавету]]. == Гісторыя == === Вялікае Княства Літоўскае і Рэч Паспалітая === У апісаньні [[Мазырскі замак|Мазырскага замка]] 1552 году паведамляецца, што ''«[[Алексічы (Хвойніцкі раён)|село Олексичское]]»'' разам з востравам{{заўвага|Калі востраў меў назву, дык тое значыць, што ў пэўныя часы тут магла існаваць і якая сядзіба.}} Чорнаўшчына{{заўвага|Выдаўцы дакумэнту расчыталі альбо проста памылкова надрукавалі назву як ''Г''орнаўшчына.}} было ў трыманьні зямяніна Андрэя Абуха{{заўвага|Продка паноў [[Род Абуховічаў|Абуховічаў]] у [[Мазырскі павет|Мазырскім павеце]].}}<ref>Архив Юго-Западной России. Ч. VII. T. I. Акты о заселении Юго-Западной России. — Киев, 1886. С.6 44</ref>. Надалей згадка пра паселішча сустрэтая ў датаваным 5 днём чэрвеня 1607 году апісаньні межаў [[Барбароў|Бабіцкага]] маёнтку, які князь Януш Збараскі запісаў Кіеўскай рымскай катэдры. Зь ім на левабярэжжы Прыпяці суседзілі таксама [[Абухаўшчына (Каленкавіцкі раён)|Абухаўшчына]] і Чорнаўшчына паноў Абуховічаў<ref>Центральний державний історичний архів України в м. Києві. Ф. 2. Оп. 1. Спр. 18. А. 7зв.-10зв.</ref>. === Пад уладай Расейскай імпэрыі === Пасьля [[Другі падзел Рэчы Паспалітай|другога падзелу Рэчы Паспалітай]] (1793) Чорнаўшчына — у межах Рэчыцкай акругі Чарнігаўскага намесьніцтва (губэрні), з 1796 году ў складзе адноўленага [[Рэчыцкі павет (Расейская імпэрыя)|Рэчыцкага павету]] Маларасейскай, а з 29 жніўня 1797 году [[Менская губэрня|Менскай губэрні]] [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]]<ref>Насевіч, В., Скрыпчанка, Т. Рэчыцкі павет / В. Насевіч, Т. Скрыпчанка // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі: у 6 т. – Т. 6. Кн. 1. – Мінск: БелЭн, 2001. С. 181–182</ref>. У парэформавы пэрыяд Чорнаўшчына адміністрацыйна належала да Юравіцкай воласьці. === Найноўшы час === 9 лютага 1918 году, яшчэ да падпісаньня [[Берасьцейскі мір|Берасьцейскага міру]] з бальшавіцкай Расеяй (3 сакавіка), Нямеччына перадала паўднёвую частку Беларусі [[Украінская Народная Рэспубліка|Украінскай Народнай Рэспубліцы]]. У адказ на гэта, 9 сакавіка [[Другая Устаўная грамата|Другой Устаўной граматай]] тэрыторыя абвешчана часткай [[Беларуская Народная Рэспубліка|Беларускай Народнай Рэспублікі]]. Чорнаўшчына, аднак, у складзе Юравіцкай воласьці апынулася ў часова створанай 15 чэрвеня Палескай губэрні з цэнтрам у Рэчыцы, з кастрычніка — у Мазыры. Ад 18 траўня тут дзейнічала «варта [[Украінская дзяржава|Украінскай Дзяржавы]] гэтмана [[Павал Скарападзкі|Паўла Скарападзкага]]<ref>Ціхаміраў А. В. Станаўленне і развіццё беларуска-украінскіх адносін у 1918 – 1920 гг. // Веснік БДУ. Сер. 3. 2005. № 3. С. 28 – 32; Ільїн, О. Західне Полісся в Українській Державі гетьмана Скоропадського (Історія в документах) / О. Ільїн // Над Бугом і Нарвою : український часопис Підляшшя. – 2014. № 3. С. 42; Валентина Метлицька. Тимчасова німецька окупація та її вплив на долю східного Білоруського Полісся (березень 1918 – січень 1919 рр.). // Україна та Німеччина: міждержавні відносини: збірник наукових праць / ред. кол. Владислав Верстюк (гол.), Степан Віднянський, Руслан Пиріг, Ірина Матяш, Дмитро Вєдєнєєв, Володимир Бойко, Дмитро Казіміров. – Чернігів: Сіверський центр післядипломної освіти, 2018. С. 286 – 296 (артыкул беларускамоўны)</ref>. == Заўвагі == {{Заўвагі}} == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} == Літаратура == * {{Літаратура/Гарады і вёскі Беларусі|1-1}} {{Юравіцкі сельсавет (Каленкавіцкі раён)}} {{Каленкавіцкі раён}} [[Катэгорыя:Юравіцкі сельсавет (Каленкавіцкі раён)]] [[Катэгорыя:Населеныя пункты Каленкавіцкага раёну]] 9jdu9ybgxjdvpt1kpzjbz19gy6h4t3z 2699411 2699359 2026-11-07T17:30:59Z Дамінік 64057 2699411 wikitext text/x-wiki {{Населены пункт/Беларусь |Назва = Чорнаўшчына |Статус = вёска |Назва ў родным склоне = Чорнаўшчыны |Назва па-расейску = |Лацінка = Čornaŭščyna |Дата заснаваньня = перад 1552 годам |Першыя згадкі = [[1552]] |Былая назва = |Вобласьць = [[Гомельская вобласьць|Гомельская]] |Раён = [[Каленкавіцкі раён|Каленкавіцкі]] |Сельсавет = Юравіцкі |Колькасьць насельніцтва = |Шырата градусаў = 51 |Шырата хвілінаў = 53 |Шырата сэкундаў = 57 |Даўгата градусаў = 29 |Даўгата хвілінаў = 34 |Даўгата сэкундаў = 13 |Пазыцыя подпісу на мапе = зьверху |Водступ подпісу на мапе = 2.3 |Сайт = }} [[Файл:Герб уласны роду Абуховічаў.png|значак|100px|зьлева|Герб уласны роду Абуховічаў{{заўвага|Паводле апісаньня К. Нясецкага.}}.]] [[Файл:Селішча Стрэльскае ў апісаньні Мазырскага замку 1552 г.png|значак|зьлева|130пкс|''Г''орнаўшчына ў апісаньні Мазырскага замку 1552 г.]] [[Файл:Абмежаваньне добраў Бабіцкіх 1607 г. (фр. 1).jpg|130пкс|значак|зьлева|Абухаўшчына і Чорнаўшчына ў апісаньні 1607 г.]] '''Чорнаўшчына'''<ref>{{Літаратура/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Гомельская вобласьць|}}</ref> — [[вёска]] ў [[Каленкавіцкі раён|Каленкавіцкім раёне]] [[Гомельская вобласьць|Гомельскай вобласьці]]. Уваходзіць у склад [[Юравіцкі сельсавет (Каленкавіцкі раён)|Юравіцкага сельсавету]]. == Гісторыя == === Вялікае Княства Літоўскае і Рэч Паспалітая === У апісаньні [[Мазырскі замак|Мазырскага замка]] 1552 году паведамляецца, што ''«[[Алексічы (Хвойніцкі раён)|село Олексичское]]»'' разам з востравам{{заўвага|Калі востраў меў назву, дык тое значыць, што ў пэўныя часы тут магла існаваць і якая сядзіба.}} Чорнаўшчына{{заўвага|Выдаўцы дакумэнту расчыталі альбо проста памылкова надрукавалі назву як ''Г''орнаўшчына.}} было ў трыманьні зямяніна Андрэя Абуха{{заўвага|Продка паноў [[Род Абуховічаў|Абуховічаў]] у [[Мазырскі павет|Мазырскім павеце]].}}<ref>Архив Юго-Западной России. Ч. VII. T. I. Акты о заселении Юго-Западной России. — Киев, 1886. С.6 44</ref>. Надалей згадка пра паселішча сустрэтая ў датаваным 5 днём чэрвеня 1607 году апісаньні межаў [[Барбароў|Бабіцкага]] маёнтку, які князь Януш Збараскі запісаў Кіеўскай рымскай катэдры. Зь ім на левабярэжжы Прыпяці суседзілі таксама [[Абухаўшчына (Каленкавіцкі раён)|Абухаўшчына]] і Чорнаўшчына паноў Абуховічаў<ref>Центральний державний історичний архів України в м. Києві. Ф. 2. Оп. 1. Спр. 18. А. 7зв.-10зв.</ref>. === Пад уладай Расейскай імпэрыі === Пасьля [[Другі падзел Рэчы Паспалітай|другога падзелу Рэчы Паспалітай]] (1793) Чорнаўшчына — у межах Рэчыцкай акругі Чарнігаўскага намесьніцтва (губэрні), з 1796 году ў складзе адноўленага [[Рэчыцкі павет (Расейская імпэрыя)|Рэчыцкага павету]] Маларасейскай, а з 29 жніўня 1797 году [[Менская губэрня|Менскай губэрні]] [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]]<ref>Насевіч, В., Скрыпчанка, Т. Рэчыцкі павет / В. Насевіч, Т. Скрыпчанка // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі: у 6 т. – Т. 6. Кн. 1. – Мінск: БелЭн, 2001. С. 181–182</ref>. У парэформавы пэрыяд Чорнаўшчына адміністрацыйна належала да Юравіцкай воласьці. === Найноўшы час === 9 лютага 1918 году, яшчэ да падпісаньня [[Берасьцейскі мір|Берасьцейскага міру]] з бальшавіцкай Расеяй (3 сакавіка), Нямеччына перадала паўднёвую частку Беларусі [[Украінская Народная Рэспубліка|Украінскай Народнай Рэспубліцы]]. У адказ на гэта, 9 сакавіка [[Другая Устаўная грамата|Другой Устаўной граматай]] тэрыторыя абвешчана часткай [[Беларуская Народная Рэспубліка|Беларускай Народнай Рэспублікі]]. Чорнаўшчына, аднак, у складзе Юравіцкай воласьці апынулася ў часова створанай 15 чэрвеня Палескай губэрні з цэнтрам у Рэчыцы, з кастрычніка — у Мазыры. Ад 18 траўня тут дзейнічала «варта [[Украінская дзяржава|Украінскай Дзяржавы]] гэтмана [[Павал Скарападзкі|Паўла Скарападзкага]]<ref>Ціхаміраў А. В. Станаўленне і развіццё беларуска-украінскіх адносін у 1918 – 1920 гг. // Веснік БДУ. Сер. 3. 2005. № 3. С. 28 – 32; Ільїн, О. Західне Полісся в Українській Державі гетьмана Скоропадського (Історія в документах) / О. Ільїн // Над Бугом і Нарвою : український часопис Підляшшя. – 2014. № 3. С. 42; Валентина Метлицька. Тимчасова німецька окупація та її вплив на долю східного Білоруського Полісся (березень 1918 – січень 1919 рр.). // Україна та Німеччина: міждержавні відносини: збірник наукових праць / ред. кол. Владислав Верстюк (гол.), Степан Віднянський, Руслан Пиріг, Ірина Матяш, Дмитро Вєдєнєєв, Володимир Бойко, Дмитро Казіміров. – Чернігів: Сіверський центр післядипломної освіти, 2018. С. 286 – 296 (артыкул беларускамоўны)</ref>. == Заўвагі == {{Заўвагі}} == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} == Літаратура == * {{Літаратура/Гарады і вёскі Беларусі|1-1}} {{Юравіцкі сельсавет (Каленкавіцкі раён)}} {{Каленкавіцкі раён}} [[Катэгорыя:Юравіцкі сельсавет (Каленкавіцкі раён)]] [[Катэгорыя:Населеныя пункты Каленкавіцкага раёну]] n5yvq0fv0wnn4ektkgz7idaxh1ctji7 2699412 2699411 2026-11-07T17:33:23Z Дамінік 64057 2699412 wikitext text/x-wiki {{Населены пункт/Беларусь |Назва = Чорнаўшчына |Статус = вёска |Назва ў родным склоне = Чорнаўшчыны |Назва па-расейску = |Лацінка = Čornaŭščyna |Дата заснаваньня = перад 1552 годам |Першыя згадкі = [[1552]] |Былая назва = |Вобласьць = [[Гомельская вобласьць|Гомельская]] |Раён = [[Каленкавіцкі раён|Каленкавіцкі]] |Сельсавет = Юравіцкі |Колькасьць насельніцтва = |Шырата градусаў = 51 |Шырата хвілінаў = 53 |Шырата сэкундаў = 57 |Даўгата градусаў = 29 |Даўгата хвілінаў = 34 |Даўгата сэкундаў = 13 |Пазыцыя подпісу на мапе = зьверху |Водступ подпісу на мапе = 2.3 |Сайт = }} [[Файл:Герб уласны роду Абуховічаў.png|значак|100px|зьлева|Герб уласны роду Абуховічаў{{заўвага|Паводле апісаньня К. Нясецкага.}}.]] [[Файл:Селішча Стрэльскае ў апісаньні Мазырскага замку 1552 г.png|значак|зьлева|130пкс|Востраў ''Г''орнаўшчына ў апісаньні Мазырскага замку 1552 г.]] [[Файл:Абмежаваньне добраў Бабіцкіх 1607 г. (фр. 1).jpg|130пкс|значак|зьлева|Абухаўшчына і Чорнаўшчына ў апісаньні 1607 г.]] '''Чорнаўшчына'''<ref>{{Літаратура/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Гомельская вобласьць|}}</ref> — [[вёска]] ў [[Каленкавіцкі раён|Каленкавіцкім раёне]] [[Гомельская вобласьць|Гомельскай вобласьці]]. Уваходзіць у склад [[Юравіцкі сельсавет (Каленкавіцкі раён)|Юравіцкага сельсавету]]. == Гісторыя == === Вялікае Княства Літоўскае і Рэч Паспалітая === У апісаньні [[Мазырскі замак|Мазырскага замка]] 1552 году паведамляецца, што ''«[[Алексічы (Хвойніцкі раён)|село Олексичское]]»'' разам з востравам{{заўвага|Калі востраў меў назву, дык тое значыць, што ў пэўныя часы тут магла існаваць і якая сядзіба.}} Чорнаўшчына{{заўвага|Выдаўцы дакумэнту расчыталі альбо проста памылкова надрукавалі назву як ''Г''орнаўшчына.}} было ў трыманьні зямяніна Андрэя Абуха{{заўвага|Продка паноў [[Род Абуховічаў|Абуховічаў]] у [[Мазырскі павет|Мазырскім павеце]].}}<ref>Архив Юго-Западной России. Ч. VII. T. I. Акты о заселении Юго-Западной России. — Киев, 1886. С.6 44</ref>. Надалей згадка пра паселішча сустрэтая ў датаваным 5 днём чэрвеня 1607 году апісаньні межаў [[Барбароў|Бабіцкага]] маёнтку, які князь Януш Збараскі запісаў Кіеўскай рымскай катэдры. Зь ім на левабярэжжы Прыпяці суседзілі таксама [[Абухаўшчына (Каленкавіцкі раён)|Абухаўшчына]] і Чорнаўшчына паноў Абуховічаў<ref>Центральний державний історичний архів України в м. Києві. Ф. 2. Оп. 1. Спр. 18. А. 7зв.-10зв.</ref>. === Пад уладай Расейскай імпэрыі === Пасьля [[Другі падзел Рэчы Паспалітай|другога падзелу Рэчы Паспалітай]] (1793) Чорнаўшчына — у межах Рэчыцкай акругі Чарнігаўскага намесьніцтва (губэрні), з 1796 году ў складзе адноўленага [[Рэчыцкі павет (Расейская імпэрыя)|Рэчыцкага павету]] Маларасейскай, а з 29 жніўня 1797 году [[Менская губэрня|Менскай губэрні]] [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]]<ref>Насевіч, В., Скрыпчанка, Т. Рэчыцкі павет / В. Насевіч, Т. Скрыпчанка // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі: у 6 т. – Т. 6. Кн. 1. – Мінск: БелЭн, 2001. С. 181–182</ref>. У парэформавы пэрыяд Чорнаўшчына адміністрацыйна належала да Юравіцкай воласьці. === Найноўшы час === 9 лютага 1918 году, яшчэ да падпісаньня [[Берасьцейскі мір|Берасьцейскага міру]] з бальшавіцкай Расеяй (3 сакавіка), Нямеччына перадала паўднёвую частку Беларусі [[Украінская Народная Рэспубліка|Украінскай Народнай Рэспубліцы]]. У адказ на гэта, 9 сакавіка [[Другая Устаўная грамата|Другой Устаўной граматай]] тэрыторыя абвешчана часткай [[Беларуская Народная Рэспубліка|Беларускай Народнай Рэспублікі]]. Чорнаўшчына, аднак, у складзе Юравіцкай воласьці апынулася ў часова створанай 15 чэрвеня Палескай губэрні з цэнтрам у Рэчыцы, з кастрычніка — у Мазыры. Ад 18 траўня тут дзейнічала «варта [[Украінская дзяржава|Украінскай Дзяржавы]] гэтмана [[Павал Скарападзкі|Паўла Скарападзкага]]<ref>Ціхаміраў А. В. Станаўленне і развіццё беларуска-украінскіх адносін у 1918 – 1920 гг. // Веснік БДУ. Сер. 3. 2005. № 3. С. 28 – 32; Ільїн, О. Західне Полісся в Українській Державі гетьмана Скоропадського (Історія в документах) / О. Ільїн // Над Бугом і Нарвою : український часопис Підляшшя. – 2014. № 3. С. 42; Валентина Метлицька. Тимчасова німецька окупація та її вплив на долю східного Білоруського Полісся (березень 1918 – січень 1919 рр.). // Україна та Німеччина: міждержавні відносини: збірник наукових праць / ред. кол. Владислав Верстюк (гол.), Степан Віднянський, Руслан Пиріг, Ірина Матяш, Дмитро Вєдєнєєв, Володимир Бойко, Дмитро Казіміров. – Чернігів: Сіверський центр післядипломної освіти, 2018. С. 286 – 296 (артыкул беларускамоўны)</ref>. == Заўвагі == {{Заўвагі}} == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} == Літаратура == * {{Літаратура/Гарады і вёскі Беларусі|1-1}} {{Юравіцкі сельсавет (Каленкавіцкі раён)}} {{Каленкавіцкі раён}} [[Катэгорыя:Юравіцкі сельсавет (Каленкавіцкі раён)]] [[Катэгорыя:Населеныя пункты Каленкавіцкага раёну]] 8euxzr5afnloqkdp5547ewdm0vwqers 2699413 2699412 2026-11-07T17:34:29Z Дамінік 64057 2699413 wikitext text/x-wiki {{Населены пункт/Беларусь |Назва = Чорнаўшчына |Статус = вёска |Назва ў родным склоне = Чорнаўшчыны |Назва па-расейску = |Лацінка = Čornaŭščyna |Дата заснаваньня = перад 1552 годам |Першыя згадкі = [[1552]] |Былая назва = |Вобласьць = [[Гомельская вобласьць|Гомельская]] |Раён = [[Каленкавіцкі раён|Каленкавіцкі]] |Сельсавет = Юравіцкі |Колькасьць насельніцтва = |Шырата градусаў = 51 |Шырата хвілінаў = 53 |Шырата сэкундаў = 57 |Даўгата градусаў = 29 |Даўгата хвілінаў = 34 |Даўгата сэкундаў = 13 |Пазыцыя подпісу на мапе = зьверху |Водступ подпісу на мапе = 2.3 |Сайт = }} [[Файл:Селішча Стрэльскае ў апісаньні Мазырскага замку 1552 г.png|значак|зьлева|150пкс|Востраў ''Г''орнаўшчына ў апісаньні Мазырскага замку 1552 г.]] [[Файл:Абмежаваньне добраў Бабіцкіх 1607 г. (фр. 1).jpg|150пкс|значак|зьлева|Абухаўшчына і Чорнаўшчына ў апісаньні 1607 г.]] '''Чорнаўшчына'''<ref>{{Літаратура/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Гомельская вобласьць|}}</ref> — [[вёска]] ў [[Каленкавіцкі раён|Каленкавіцкім раёне]] [[Гомельская вобласьць|Гомельскай вобласьці]]. Уваходзіць у склад [[Юравіцкі сельсавет (Каленкавіцкі раён)|Юравіцкага сельсавету]]. == Гісторыя == === Вялікае Княства Літоўскае і Рэч Паспалітая === У апісаньні [[Мазырскі замак|Мазырскага замка]] 1552 году паведамляецца, што ''«[[Алексічы (Хвойніцкі раён)|село Олексичское]]»'' разам з востравам{{заўвага|Калі востраў меў назву, дык тое значыць, што ў пэўныя часы тут магла існаваць і якая сядзіба.}} Чорнаўшчына{{заўвага|Выдаўцы дакумэнту расчыталі альбо проста памылкова надрукавалі назву як ''Г''орнаўшчына.}} было ў трыманьні зямяніна Андрэя Абуха{{заўвага|Продка паноў [[Род Абуховічаў|Абуховічаў]] у [[Мазырскі павет|Мазырскім павеце]].}}<ref>Архив Юго-Западной России. Ч. VII. T. I. Акты о заселении Юго-Западной России. — Киев, 1886. С.6 44</ref>. Надалей згадка пра паселішча сустрэтая ў датаваным 5 днём чэрвеня 1607 году апісаньні межаў [[Барбароў|Бабіцкага]] маёнтку, які князь Януш Збараскі запісаў Кіеўскай рымскай катэдры. Зь ім на левабярэжжы Прыпяці суседзілі таксама [[Абухаўшчына (Каленкавіцкі раён)|Абухаўшчына]] і Чорнаўшчына паноў Абуховічаў<ref>Центральний державний історичний архів України в м. Києві. Ф. 2. Оп. 1. Спр. 18. А. 7зв.-10зв.</ref>. === Пад уладай Расейскай імпэрыі === Пасьля [[Другі падзел Рэчы Паспалітай|другога падзелу Рэчы Паспалітай]] (1793) Чорнаўшчына — у межах Рэчыцкай акругі Чарнігаўскага намесьніцтва (губэрні), з 1796 году ў складзе адноўленага [[Рэчыцкі павет (Расейская імпэрыя)|Рэчыцкага павету]] Маларасейскай, а з 29 жніўня 1797 году [[Менская губэрня|Менскай губэрні]] [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]]<ref>Насевіч, В., Скрыпчанка, Т. Рэчыцкі павет / В. Насевіч, Т. Скрыпчанка // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі: у 6 т. – Т. 6. Кн. 1. – Мінск: БелЭн, 2001. С. 181–182</ref>. У парэформавы пэрыяд Чорнаўшчына адміністрацыйна належала да Юравіцкай воласьці. === Найноўшы час === 9 лютага 1918 году, яшчэ да падпісаньня [[Берасьцейскі мір|Берасьцейскага міру]] з бальшавіцкай Расеяй (3 сакавіка), Нямеччына перадала паўднёвую частку Беларусі [[Украінская Народная Рэспубліка|Украінскай Народнай Рэспубліцы]]. У адказ на гэта, 9 сакавіка [[Другая Устаўная грамата|Другой Устаўной граматай]] тэрыторыя абвешчана часткай [[Беларуская Народная Рэспубліка|Беларускай Народнай Рэспублікі]]. Чорнаўшчына, аднак, у складзе Юравіцкай воласьці апынулася ў часова створанай 15 чэрвеня Палескай губэрні з цэнтрам у Рэчыцы, з кастрычніка — у Мазыры. Ад 18 траўня тут дзейнічала «варта [[Украінская дзяржава|Украінскай Дзяржавы]] гэтмана [[Павал Скарападзкі|Паўла Скарападзкага]]<ref>Ціхаміраў А. В. Станаўленне і развіццё беларуска-украінскіх адносін у 1918 – 1920 гг. // Веснік БДУ. Сер. 3. 2005. № 3. С. 28 – 32; Ільїн, О. Західне Полісся в Українській Державі гетьмана Скоропадського (Історія в документах) / О. Ільїн // Над Бугом і Нарвою : український часопис Підляшшя. – 2014. № 3. С. 42; Валентина Метлицька. Тимчасова німецька окупація та її вплив на долю східного Білоруського Полісся (березень 1918 – січень 1919 рр.). // Україна та Німеччина: міждержавні відносини: збірник наукових праць / ред. кол. Владислав Верстюк (гол.), Степан Віднянський, Руслан Пиріг, Ірина Матяш, Дмитро Вєдєнєєв, Володимир Бойко, Дмитро Казіміров. – Чернігів: Сіверський центр післядипломної освіти, 2018. С. 286 – 296 (артыкул беларускамоўны)</ref>. == Заўвагі == {{Заўвагі}} == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} == Літаратура == * {{Літаратура/Гарады і вёскі Беларусі|1-1}} {{Юравіцкі сельсавет (Каленкавіцкі раён)}} {{Каленкавіцкі раён}} [[Катэгорыя:Юравіцкі сельсавет (Каленкавіцкі раён)]] [[Катэгорыя:Населеныя пункты Каленкавіцкага раёну]] h63e6mmkwt3xgkalohlbbhjvb0hvdmm 2699414 2699413 2026-11-07T17:42:41Z Дамінік 64057 /* Вялікае Княства Літоўскае і Рэч Паспалітая */ 2699414 wikitext text/x-wiki {{Населены пункт/Беларусь |Назва = Чорнаўшчына |Статус = вёска |Назва ў родным склоне = Чорнаўшчыны |Назва па-расейску = |Лацінка = Čornaŭščyna |Дата заснаваньня = перад 1552 годам |Першыя згадкі = [[1552]] |Былая назва = |Вобласьць = [[Гомельская вобласьць|Гомельская]] |Раён = [[Каленкавіцкі раён|Каленкавіцкі]] |Сельсавет = Юравіцкі |Колькасьць насельніцтва = |Шырата градусаў = 51 |Шырата хвілінаў = 53 |Шырата сэкундаў = 57 |Даўгата градусаў = 29 |Даўгата хвілінаў = 34 |Даўгата сэкундаў = 13 |Пазыцыя подпісу на мапе = зьверху |Водступ подпісу на мапе = 2.3 |Сайт = }} [[Файл:Селішча Стрэльскае ў апісаньні Мазырскага замку 1552 г.png|значак|зьлева|150пкс|Востраў ''Г''орнаўшчына ў апісаньні Мазырскага замку 1552 г.]] [[Файл:Абмежаваньне добраў Бабіцкіх 1607 г. (фр. 1).jpg|150пкс|значак|зьлева|Абухаўшчына і Чорнаўшчына ў апісаньні 1607 г.]] '''Чорнаўшчына'''<ref>{{Літаратура/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Гомельская вобласьць|}}</ref> — [[вёска]] ў [[Каленкавіцкі раён|Каленкавіцкім раёне]] [[Гомельская вобласьць|Гомельскай вобласьці]]. Уваходзіць у склад [[Юравіцкі сельсавет (Каленкавіцкі раён)|Юравіцкага сельсавету]]. == Гісторыя == === Вялікае Княства Літоўскае і Рэч Паспалітая === У апісаньні [[Мазырскі замак|Мазырскага замка]] 1552 году паведамляецца, што ''«[[Алексічы (Хвойніцкі раён)|село Олексичское]]»'' разам з востравам{{заўвага|Калі востраў меў назву, дык тое значыць, што ў пэўныя часы тут магла існаваць і якая сядзіба.}} Чорнаўшчына{{заўвага|Выдаўцы дакумэнту расчыталі альбо проста памылкова надрукавалі назву як ''Г''орнаўшчына.}} было ў трыманьні зямяніна Андрэя Абуха{{заўвага|Продка паноў [[Род Абуховічаў|Абуховічаў]] у [[Мазырскі павет|Мазырскім павеце]].}}<ref>Архив Юго-Западной России. Ч. VII. T. I. Акты о заселении Юго-Западной России. — Киев, 1886. С.6 44</ref>. Надалей згадка пра паселішча сустрэтая ў датаваным 5 днём чэрвеня 1607 году апісаньні межаў [[Барбароў|Бабіцкага]] маёнтку, які князь Януш Збараскі перадаў Кіеўскай рымскай катэдры. Зь ім на левабярэжжы Прыпяці суседзілі таксама [[Абухаўшчына (Каленкавіцкі раён)|Абухаўшчына]] і Чорнаўшчына паноў Абуховічаў<ref>Центральний державний історичний архів України в м. Києві. Ф. 2. Оп. 1. Спр. 18. А. 7зв.-10зв.</ref>. === Пад уладай Расейскай імпэрыі === Пасьля [[Другі падзел Рэчы Паспалітай|другога падзелу Рэчы Паспалітай]] (1793) Чорнаўшчына — у межах Рэчыцкай акругі Чарнігаўскага намесьніцтва (губэрні), з 1796 году ў складзе адноўленага [[Рэчыцкі павет (Расейская імпэрыя)|Рэчыцкага павету]] Маларасейскай, а з 29 жніўня 1797 году [[Менская губэрня|Менскай губэрні]] [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]]<ref>Насевіч, В., Скрыпчанка, Т. Рэчыцкі павет / В. Насевіч, Т. Скрыпчанка // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі: у 6 т. – Т. 6. Кн. 1. – Мінск: БелЭн, 2001. С. 181–182</ref>. У парэформавы пэрыяд Чорнаўшчына адміністрацыйна належала да Юравіцкай воласьці. === Найноўшы час === 9 лютага 1918 году, яшчэ да падпісаньня [[Берасьцейскі мір|Берасьцейскага міру]] з бальшавіцкай Расеяй (3 сакавіка), Нямеччына перадала паўднёвую частку Беларусі [[Украінская Народная Рэспубліка|Украінскай Народнай Рэспубліцы]]. У адказ на гэта, 9 сакавіка [[Другая Устаўная грамата|Другой Устаўной граматай]] тэрыторыя абвешчана часткай [[Беларуская Народная Рэспубліка|Беларускай Народнай Рэспублікі]]. Чорнаўшчына, аднак, у складзе Юравіцкай воласьці апынулася ў часова створанай 15 чэрвеня Палескай губэрні з цэнтрам у Рэчыцы, з кастрычніка — у Мазыры. Ад 18 траўня тут дзейнічала «варта [[Украінская дзяржава|Украінскай Дзяржавы]] гэтмана [[Павал Скарападзкі|Паўла Скарападзкага]]<ref>Ціхаміраў А. В. Станаўленне і развіццё беларуска-украінскіх адносін у 1918 – 1920 гг. // Веснік БДУ. Сер. 3. 2005. № 3. С. 28 – 32; Ільїн, О. Західне Полісся в Українській Державі гетьмана Скоропадського (Історія в документах) / О. Ільїн // Над Бугом і Нарвою : український часопис Підляшшя. – 2014. № 3. С. 42; Валентина Метлицька. Тимчасова німецька окупація та її вплив на долю східного Білоруського Полісся (березень 1918 – січень 1919 рр.). // Україна та Німеччина: міждержавні відносини: збірник наукових праць / ред. кол. Владислав Верстюк (гол.), Степан Віднянський, Руслан Пиріг, Ірина Матяш, Дмитро Вєдєнєєв, Володимир Бойко, Дмитро Казіміров. – Чернігів: Сіверський центр післядипломної освіти, 2018. С. 286 – 296 (артыкул беларускамоўны)</ref>. == Заўвагі == {{Заўвагі}} == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} == Літаратура == * {{Літаратура/Гарады і вёскі Беларусі|1-1}} {{Юравіцкі сельсавет (Каленкавіцкі раён)}} {{Каленкавіцкі раён}} [[Катэгорыя:Юравіцкі сельсавет (Каленкавіцкі раён)]] [[Катэгорыя:Населеныя пункты Каленкавіцкага раёну]] gkv6y1kvoej37gq87zuy1dkcu6lzgia 2699552 2699414 2026-11-08T07:34:54Z Дамінік 64057 /* Вялікае Княства Літоўскае і Рэч Паспалітая */ 2699552 wikitext text/x-wiki {{Населены пункт/Беларусь |Назва = Чорнаўшчына |Статус = вёска |Назва ў родным склоне = Чорнаўшчыны |Назва па-расейску = |Лацінка = Čornaŭščyna |Дата заснаваньня = перад 1552 годам |Першыя згадкі = [[1552]] |Былая назва = |Вобласьць = [[Гомельская вобласьць|Гомельская]] |Раён = [[Каленкавіцкі раён|Каленкавіцкі]] |Сельсавет = Юравіцкі |Колькасьць насельніцтва = |Шырата градусаў = 51 |Шырата хвілінаў = 53 |Шырата сэкундаў = 57 |Даўгата градусаў = 29 |Даўгата хвілінаў = 34 |Даўгата сэкундаў = 13 |Пазыцыя подпісу на мапе = зьверху |Водступ подпісу на мапе = 2.3 |Сайт = }} [[Файл:Селішча Стрэльскае ў апісаньні Мазырскага замку 1552 г.png|значак|зьлева|150пкс|Востраў ''Г''орнаўшчына ў апісаньні Мазырскага замку 1552 г.]] [[Файл:Абмежаваньне добраў Бабіцкіх 1607 г. (фр. 1).jpg|150пкс|значак|зьлева|Абухаўшчына і Чорнаўшчына ў апісаньні 1607 г.]] '''Чорнаўшчына'''<ref>{{Літаратура/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Гомельская вобласьць|}}</ref> — [[вёска]] ў [[Каленкавіцкі раён|Каленкавіцкім раёне]] [[Гомельская вобласьць|Гомельскай вобласьці]]. Уваходзіць у склад [[Юравіцкі сельсавет (Каленкавіцкі раён)|Юравіцкага сельсавету]]. == Гісторыя == === Вялікае Княства Літоўскае і Рэч Паспалітая === У апісаньні [[Мазырскі замак|Мазырскага замка]] 1552 году паведамляецца, што ''«[[Алексічы (Хвойніцкі раён)|село Олексичское]]»'' разам з востравам{{заўвага|Калі востраў меў назву, дык тое значыць, што ў пэўныя часы тут магла існаваць і якая сядзіба.}} Чорнаўшчына{{заўвага|Выдаўцы дакумэнту расчыталі альбо проста памылкова надрукавалі назву як ''Г''орнаўшчына.}} было ў трыманьні зямяніна Андрэя Абуха{{заўвага|Продка паноў Абуховічаў у [[Мазырскі павет|Мазырскім павеце]].}}<ref>Архив Юго-Западной России. Ч. VII. T. I. Акты о заселении Юго-Западной России. — Киев, 1886. С. 644</ref>. Надалей згадка пра паселішча сустрэтая ў датаваным 5 днём чэрвеня 1607 году апісаньні межаў [[Барбароў|Бабіцкага]] маёнтку, які князь Януш Збараскі перадаў Кіеўскай рымскай катэдры. Зь ім на левабярэжжы Прыпяці суседзілі таксама [[Абухаўшчына (Каленкавіцкі раён)|Абухаўшчына]] і Чорнаўшчына паноў Абуховічаў<ref>Центральний державний історичний архів України в м. Києві. Ф. 2. Оп. 1. Спр. 18. А. 7зв.-10зв.</ref>. === Пад уладай Расейскай імпэрыі === Пасьля [[Другі падзел Рэчы Паспалітай|другога падзелу Рэчы Паспалітай]] (1793) Чорнаўшчына — у межах Рэчыцкай акругі Чарнігаўскага намесьніцтва (губэрні), з 1796 году ў складзе адноўленага [[Рэчыцкі павет (Расейская імпэрыя)|Рэчыцкага павету]] Маларасейскай, а з 29 жніўня 1797 году [[Менская губэрня|Менскай губэрні]] [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]]<ref>Насевіч, В., Скрыпчанка, Т. Рэчыцкі павет / В. Насевіч, Т. Скрыпчанка // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі: у 6 т. – Т. 6. Кн. 1. – Мінск: БелЭн, 2001. С. 181–182</ref>. У парэформавы пэрыяд Чорнаўшчына адміністрацыйна належала да Юравіцкай воласьці. === Найноўшы час === 9 лютага 1918 году, яшчэ да падпісаньня [[Берасьцейскі мір|Берасьцейскага міру]] з бальшавіцкай Расеяй (3 сакавіка), Нямеччына перадала паўднёвую частку Беларусі [[Украінская Народная Рэспубліка|Украінскай Народнай Рэспубліцы]]. У адказ на гэта, 9 сакавіка [[Другая Устаўная грамата|Другой Устаўной граматай]] тэрыторыя абвешчана часткай [[Беларуская Народная Рэспубліка|Беларускай Народнай Рэспублікі]]. Чорнаўшчына, аднак, у складзе Юравіцкай воласьці апынулася ў часова створанай 15 чэрвеня Палескай губэрні з цэнтрам у Рэчыцы, з кастрычніка — у Мазыры. Ад 18 траўня тут дзейнічала «варта [[Украінская дзяржава|Украінскай Дзяржавы]] гэтмана [[Павал Скарападзкі|Паўла Скарападзкага]]<ref>Ціхаміраў А. В. Станаўленне і развіццё беларуска-украінскіх адносін у 1918 – 1920 гг. // Веснік БДУ. Сер. 3. 2005. № 3. С. 28 – 32; Ільїн, О. Західне Полісся в Українській Державі гетьмана Скоропадського (Історія в документах) / О. Ільїн // Над Бугом і Нарвою : український часопис Підляшшя. – 2014. № 3. С. 42; Валентина Метлицька. Тимчасова німецька окупація та її вплив на долю східного Білоруського Полісся (березень 1918 – січень 1919 рр.). // Україна та Німеччина: міждержавні відносини: збірник наукових праць / ред. кол. Владислав Верстюк (гол.), Степан Віднянський, Руслан Пиріг, Ірина Матяш, Дмитро Вєдєнєєв, Володимир Бойко, Дмитро Казіміров. – Чернігів: Сіверський центр післядипломної освіти, 2018. С. 286 – 296 (артыкул беларускамоўны)</ref>. == Заўвагі == {{Заўвагі}} == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} == Літаратура == * {{Літаратура/Гарады і вёскі Беларусі|1-1}} {{Юравіцкі сельсавет (Каленкавіцкі раён)}} {{Каленкавіцкі раён}} [[Катэгорыя:Юравіцкі сельсавет (Каленкавіцкі раён)]] [[Катэгорыя:Населеныя пункты Каленкавіцкага раёну]] fzgauyhdummgk03xvztfkcp6xxhtin1 Сьпіс аўтазапчастак 0 304538 2699400 2699320 2026-11-07T17:01:26Z Dymitr 10914 парады 2699400 wikitext text/x-wiki Гэта '''сьпіс аўтазапчастак''', якія з'яўляюцца вырабленымі аўтамабіляў. {{Парады артыкулу|артаграфія|кароткі артыкул|няма крыніцаў|няма выяваў}} 2zxp096sugl911t4bivgysj5tbzokgo 2699405 2699400 2026-11-07T17:15:36Z ~2026-59050-67 101086 2699405 wikitext text/x-wiki Гэта '''сьпіс аўтазапчастак''', якія з'яўляюцца вырабленымі аўтамабіляў. == Кузаў аўтамабіля і асноўныя дэталі == === Кампаненты кузава, у тым ліку аздабленне === * Інтэр'ер/кабіна * Маторны адсек * Капот ** Капот ** Апорная палка ** Завесы і спружыны ** Чахол для аўтамабіля * Бампер ** Неадкрыты бампер ** Адкрыты бампер * Экран капота * Фэндэр * Фасцыя * Рашотка * Слуп і жорсткая аздабленне * Чвэрць панэль * Радыятар асноўная апора * Рокер * Багажнік на даху * Спойлер ** Пярэдні спойлер (''паветраная дамба'') ** Задні спойлер (''крыло'') * Дыскі ** Каўпак ступіцы ** Шына * Пакет аздаблення * Багажнік ** Зашчапка багажніка ** Крышка для дэкі * Баланс * Звараная зборка {{Парады артыкулу|артаграфія|кароткі артыкул|няма крыніцаў|няма выяваў}} f0aarx53azqrbzfcuxwalph8u0snrlt 2699406 2699405 2026-11-07T17:15:54Z ~2026-59050-67 101086 2699406 wikitext text/x-wiki Гэта '''сьпіс аўтазапчастак''', якія з'яўляюцца вырабленымі аўтамабіляў. Гэты спіс ахоплівае як аўтамабілі, якія працуюць на выкапнёвым паліве (з рухавікамі ўнутранага згарання), так і электрамабілі; спіс не з'яўляецца вычарпальным. Многія з гэтых дэталяў таксама выкарыстоўваюцца ў іншых аўтамабілях, такіх як грузавікі і аўтобусы. == Кузаў аўтамабіля і асноўныя дэталі == === Кампаненты кузава, у тым ліку аздабленне === * Інтэр'ер/кабіна * Маторны адсек * Капот ** Капот ** Апорная палка ** Завесы і спружыны ** Чахол для аўтамабіля * Бампер ** Неадкрыты бампер ** Адкрыты бампер * Экран капота * Фэндэр * Фасцыя * Рашотка * Слуп і жорсткая аздабленне * Чвэрць панэль * Радыятар асноўная апора * Рокер * Багажнік на даху * Спойлер ** Пярэдні спойлер (''паветраная дамба'') ** Задні спойлер (''крыло'') * Дыскі ** Каўпак ступіцы ** Шына * Пакет аздаблення * Багажнік ** Зашчапка багажніка ** Крышка для дэкі * Баланс * Звараная зборка {{Парады артыкулу|артаграфія|кароткі артыкул|няма крыніцаў|няма выяваў}} o8bxfdw049be5lao20ra8poht2w4mjn Спартовы арбітражны суд 0 304539 2699358 2026-11-07T15:14:08Z Dymitr 10914 крыніца — https://en.wikipedia.org/wiki/Court_of_Arbitration_for_Sport?oldid=1383579798 2699358 wikitext text/x-wiki {{Арганізацыя}} '''Спарто́вы арбітра́жны суд''' ({{мова-fr|Tribunal arbitral du sport}}) — міжнародны орган, заснаваны ў 1984 годзе для разьвязаньня спрэчак, павязаных з спортам, шляхам арбітражнага разгляду. Сядзіба арганізацыі месьціцца ў швайцарскай [[Лязана|Лязане]], а сталыя судовыя філіі разьмешчаныя ў [[Нью-Ёрк]]у, [[Сыднэй|Сыднэі]] і Лязане. Часовыя арбітражныя палаты ствараюцца таксама ў гарадах, якія арганізоўваюць [[Алімпійскія гульні]]<ref>{{спасылка|аўтар=Reilly, Louise|спасылка=https://scholarship.law.missouri.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1124&context=jdr|загаловак=Introduction to the Court of Arbitration for Sport (CAS) & the Role of National Courts in International Sports Disputes, An Symposium|выдавецтва=Journal of Dispute Resolution Vol. 2012 Issue 1|дата доступу=26.01.2026}}</ref>. Адначасна з спартовым арбітражным судом быў створаны і [[Міжнародная рада спартовага арбітражу]] (МРСА). Абедзьве структуры ачольвае адзін прэзыдэнт. МРСА, у склад якой уваходзяць 20 чалавек, адказвае за фінансаваньне САС, ягоную фінансавую справаздачнасьць, а таксама прызначае генэральнага дырэктара арганізацыі<ref>{{навіна|спасылка=https://www.tas-cas.org/en/icas/code-statutes-of-icas-and-cas.html|загаловак=Code : Statutes of ICAS and CAS|выдавец=Court of Arbitration for Sport}}</ref>. == Гісторыя == [[Файл:Court of Arbitration for Sport - Lausanne.jpg|значак|зьлева|Штаб-кватэра арганізацыі ў Лязане.]] З прычыны шчыльнага перапляценьня спорту і палітыкі, Спартовы арбітражны суд першапачаткова быў задуманы прэзыдэнтам [[Міжнародны алімпійскі камітэт|Міжнароднага алімпійскага камітэту]] [[Хуан Антоніё Самаранч|Хуанам Антоніё Самаранчам]] дзеля разгляду спрэчак, якія ўзьнікалі падчас Алімпійскіх гульняў. Ён быў створаны як частка МАК у 1984 годзе<ref>{{спасылка|спасылка=http://www.tas-cas.org/en/general-information/history-of-the-cas.html|загаловак=History of the Court of Arbitration for Sport|выдавецтва=Court of Arbitration for Sport|дата доступу=05.05.2016}}</ref>. У 1992 годзе Спартовы арбітражны суд разглядаў справу [[Эльмар Гундэль|Эльмара Гундэля]] супраць [[Міжнародная фэдэрацыя коннага спорту|Міжнароднай фэдэрацыі коннага спорту]], якая пазьней была абскарджаная ў Фэдэральным вярхоўным судзе [[Швайцарыя|Швайцарыі]] з пастаноўкай пад сумнеў бесстароннасьці САС. Швайцарскі суд пастанавіў, што САС сапраўды ёсьць паўнавартасным арбітражным судом, але зьвярнуў увагу на шматлікія сувязі паміж САС і МАК<ref>{{спасылка|спасылка=http://www.polyreg.ch/bgepub/Band_119_1993/BGE_119_II_271.html|загаловак=BGE 119 II 271|копія=https://web.archive.org/web/20170106035733/http://www.polyreg.ch/bgepub/Band_119_1993/BGE_119_II_271.html|дата копіі=06.01.2017}}</ref>. У адказ САС ажыцьцявіў рэформы, каб стаць больш незалежным ад МАК як у арганізацыйным, гэтак і ў фінансавым пляне. Найбольш важным вынікам рэформы стала стварэньне Міжнароднай рады спартовага арбітражу, якая ўзяла на сябе кіраваньне і фінансаваньне САС, замяніўшы ў гэтай ролі МАК. Звычайныя і адмысловыя справы суд пачаў разглядаць у 1995 годзе. Мэдыяцыйныя справы зьявіліся ў раскладзе ў 1999 годзе, а з 2016 году таксама прымаюцца да разгляду антыдопінгавыя справы<ref>{{спасылка|спасылка=https://www.tas-cas.org/fileadmin/user_upload/CAS_statistics_2022.pdf|загаловак=CAS Statistics|дата публікацыі=2022|дата доступу=15.08.2024}}</ref>. У жніўні 2024 году ў сьвеце налічвалася 422 арбітры з САС, зь якіх 216 былі прадстаўнікамі [[Эўропа|Эўропы]], а таксама налічвалася 52 мэдыятары<ref>{{спасылка|спасылка=https://www.tas-cas.org/fileadmin/user_upload/Liste_des_arbitres_par_nationalite_2024__sans_ADD__July_24.pdf|загаловак=List of CAS Arbitrators by Nationality|дата публікацыі=07.2024|дата доступу=15.08.2024|копія=https://web.archive.org/web/20250725173455/https://www.tas-cas.org/fileadmin/user_upload/Liste_des_arbitres_par_nationalite_2024__sans_ADD__July_24.pdf|дата копіі=25.07.2025}}</ref><ref>{{спасылка|спасылка=https://www.tas-cas.org/fileadmin/user_upload/Liste_des_mediateurs_par_nationalite__09.2023__FINAL.pdf|загаловак=List of CAS Mediators by Nationality|дата публікацыі=09.2023|дата доступу=15.08.2024|копія=https://web.archive.org/web/20241208090635/https://www.tas-cas.org/fileadmin/user_upload/Liste_des_mediateurs_par_nationalite__09.2023__FINAL.pdf|дата копіі=08.12.2024}}</ref>. == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Вонкавыя спасылкі == * [https://www.tas-cas.org/ Афіцыйны сайт]. [[Катэгорыя:Спартовае права]] [[Катэгорыя:Арганізацыі, заснаваныя ў 1984 годзе]] set7hv834eg5j782fejkrkt2sjp63pz 2699361 2699358 2026-11-07T15:18:02Z Dymitr 10914 [[Вікіпэдыя:Шаблёны|шаблён]] 2699361 wikitext text/x-wiki {{Арганізацыя |назва = Спартовы арбітражны суд |арыгінальная назва = {{мова-fr|Tribunal arbitral du sport|скарочана}} |выява = Logo-Court of Arbitration for Sport.svg |абрэвіятура = САС |дата ўтварэньня = 1984 |тып = Няўрадавая |юрыдычны статус = [[Міжнародная арганізацыя]] |мэта = Разгляд спартовых спрэчак |штабкватэра = [[Лязана]], [[Швайцарыя]] |сайт = [https://www.tas-cas.org/ www.tas-cas.org] }} '''Спарто́вы арбітра́жны суд''' ({{мова-fr|Tribunal arbitral du sport}}) — міжнародны орган, заснаваны ў 1984 годзе для разьвязаньня спрэчак, павязаных з спортам, шляхам арбітражнага разгляду. Сядзіба арганізацыі месьціцца ў швайцарскай [[Лязана|Лязане]], а сталыя судовыя філіі разьмешчаныя ў [[Нью-Ёрк]]у, [[Сыднэй|Сыднэі]] і Лязане. Часовыя арбітражныя палаты ствараюцца таксама ў гарадах, якія арганізоўваюць [[Алімпійскія гульні]]<ref>{{спасылка|аўтар=Reilly, Louise|спасылка=https://scholarship.law.missouri.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1124&context=jdr|загаловак=Introduction to the Court of Arbitration for Sport (CAS) & the Role of National Courts in International Sports Disputes, An Symposium|выдавецтва=Journal of Dispute Resolution Vol. 2012 Issue 1|дата доступу=26.01.2026}}</ref>. Адначасна з спартовым арбітражным судом быў створаны і [[Міжнародная рада спартовага арбітражу]] (МРСА). Абедзьве структуры ачольвае адзін прэзыдэнт. МРСА, у склад якой уваходзяць 20 чалавек, адказвае за фінансаваньне САС, ягоную фінансавую справаздачнасьць, а таксама прызначае генэральнага дырэктара арганізацыі<ref>{{навіна|спасылка=https://www.tas-cas.org/en/icas/code-statutes-of-icas-and-cas.html|загаловак=Code : Statutes of ICAS and CAS|выдавец=Court of Arbitration for Sport}}</ref>. == Гісторыя == [[Файл:Court of Arbitration for Sport - Lausanne.jpg|значак|зьлева|Штаб-кватэра арганізацыі ў Лязане.]] З прычыны шчыльнага перапляценьня спорту і палітыкі, Спартовы арбітражны суд першапачаткова быў задуманы прэзыдэнтам [[Міжнародны алімпійскі камітэт|Міжнароднага алімпійскага камітэту]] [[Хуан Антоніё Самаранч|Хуанам Антоніё Самаранчам]] дзеля разгляду спрэчак, якія ўзьнікалі падчас Алімпійскіх гульняў. Ён быў створаны як частка МАК у 1984 годзе<ref>{{спасылка|спасылка=http://www.tas-cas.org/en/general-information/history-of-the-cas.html|загаловак=History of the Court of Arbitration for Sport|выдавецтва=Court of Arbitration for Sport|дата доступу=05.05.2016}}</ref>. У 1992 годзе Спартовы арбітражны суд разглядаў справу [[Эльмар Гундэль|Эльмара Гундэля]] супраць [[Міжнародная фэдэрацыя коннага спорту|Міжнароднай фэдэрацыі коннага спорту]], якая пазьней была абскарджаная ў Фэдэральным вярхоўным судзе [[Швайцарыя|Швайцарыі]] з пастаноўкай пад сумнеў бесстароннасьці САС. Швайцарскі суд пастанавіў, што САС сапраўды ёсьць паўнавартасным арбітражным судом, але зьвярнуў увагу на шматлікія сувязі паміж САС і МАК<ref>{{спасылка|спасылка=http://www.polyreg.ch/bgepub/Band_119_1993/BGE_119_II_271.html|загаловак=BGE 119 II 271|копія=https://web.archive.org/web/20170106035733/http://www.polyreg.ch/bgepub/Band_119_1993/BGE_119_II_271.html|дата копіі=06.01.2017}}</ref>. У адказ САС ажыцьцявіў рэформы, каб стаць больш незалежным ад МАК як у арганізацыйным, гэтак і ў фінансавым пляне. Найбольш важным вынікам рэформы стала стварэньне Міжнароднай рады спартовага арбітражу, якая ўзяла на сябе кіраваньне і фінансаваньне САС, замяніўшы ў гэтай ролі МАК. Звычайныя і адмысловыя справы суд пачаў разглядаць у 1995 годзе. Мэдыяцыйныя справы зьявіліся ў раскладзе ў 1999 годзе, а з 2016 году таксама прымаюцца да разгляду антыдопінгавыя справы<ref>{{спасылка|спасылка=https://www.tas-cas.org/fileadmin/user_upload/CAS_statistics_2022.pdf|загаловак=CAS Statistics|дата публікацыі=2022|дата доступу=15.08.2024}}</ref>. У жніўні 2024 году ў сьвеце налічвалася 422 арбітры з САС, зь якіх 216 былі прадстаўнікамі [[Эўропа|Эўропы]], а таксама налічвалася 52 мэдыятары<ref>{{спасылка|спасылка=https://www.tas-cas.org/fileadmin/user_upload/Liste_des_arbitres_par_nationalite_2024__sans_ADD__July_24.pdf|загаловак=List of CAS Arbitrators by Nationality|дата публікацыі=07.2024|дата доступу=15.08.2024|копія=https://web.archive.org/web/20250725173455/https://www.tas-cas.org/fileadmin/user_upload/Liste_des_arbitres_par_nationalite_2024__sans_ADD__July_24.pdf|дата копіі=25.07.2025}}</ref><ref>{{спасылка|спасылка=https://www.tas-cas.org/fileadmin/user_upload/Liste_des_mediateurs_par_nationalite__09.2023__FINAL.pdf|загаловак=List of CAS Mediators by Nationality|дата публікацыі=09.2023|дата доступу=15.08.2024|копія=https://web.archive.org/web/20241208090635/https://www.tas-cas.org/fileadmin/user_upload/Liste_des_mediateurs_par_nationalite__09.2023__FINAL.pdf|дата копіі=08.12.2024}}</ref>. == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Вонкавыя спасылкі == * [https://www.tas-cas.org/ Афіцыйны сайт]. [[Катэгорыя:Спартовае права]] [[Катэгорыя:Арганізацыі, заснаваныя ў 1984 годзе]] tmomb06rfojegxvg6l9yx8s75e6kod8 Рухомая дарожка 0 304540 2699368 2026-11-07T15:43:51Z ~2026-58511-79 101048 Створаная старонка са зьместам „'''Рухомая дарожка''' — гэта павольна рухаючы канвееры механізм, які перавозіць людзей па гарызантальнай або сярэднюю адлегласць.“ 2699368 wikitext text/x-wiki '''Рухомая дарожка''' — гэта павольна рухаючы канвееры механізм, які перавозіць людзей па гарызантальнай або сярэднюю адлегласць. 76wo1b8bcm16y7lx3a580ypa5pw0tij 2699396 2699368 2026-11-07T17:00:58Z Dymitr 10914 парады 2699396 wikitext text/x-wiki '''Рухомая дарожка''' — гэта павольна рухаючы канвееры механізм, які перавозіць людзей па гарызантальнай або сярэднюю адлегласць. {{Парады артыкулу|артаграфія|кароткі артыкул|няма крыніцаў|няма выяваў}} 3wls6rfb4lpjs6ra70xtp5wtq4x36qk Навес для аўтамабіля 0 304541 2699378 2026-11-07T16:16:40Z ~2026-58511-79 101048 Створаная старонка са зьместам „'''Навес для аўтамабіля''' — гэта адкрытая сцяна, навес або паркоўка з дахам, якая выкарыстоўваецца для забеспячэння абароны ад непагадзі для дарожных транспартных сродкаў, у першую чаргу аўтамабіляў.“ 2699378 wikitext text/x-wiki '''Навес для аўтамабіля''' — гэта адкрытая сцяна, навес або паркоўка з дахам, якая выкарыстоўваецца для забеспячэння абароны ад непагадзі для дарожных транспартных сродкаў, у першую чаргу аўтамабіляў. 6zuz7vewp26fhvc6nh4nqoh4cfrig78 2699397 2699378 2026-11-07T17:01:08Z Dymitr 10914 парады 2699397 wikitext text/x-wiki '''Навес для аўтамабіля''' — гэта адкрытая сцяна, навес або паркоўка з дахам, якая выкарыстоўваецца для забеспячэння абароны ад непагадзі для дарожных транспартных сродкаў, у першую чаргу аўтамабіляў. {{Парады артыкулу|артаграфія|кароткі артыкул|няма крыніцаў|няма выяваў}} 3oyvjpjd6143d77olaqmf6jfgaa5zf0 Гутаркі ўдзельніка:Лів Ві 3 304542 2699382 2026-11-07T16:38:01Z Ліцьвін 847 Вітаем 2699382 wikitext text/x-wiki {{Вітаем}} fbn7wwakni74vxuz1x9rcjfgbiynfll Тактыльнае пакрыцьцё 0 304543 2699383 2026-11-07T16:38:44Z ~2026-58511-79 101048 Створаная старонка са зьместам „'''Тактыльнае пакрыццё''' — гэта сістэма тактыльных індыкатараў паверхні зямлі, якія размяшчаюцца ўздоўж дарог (напрыклад, на бардзюрах), ля лесвіц і на іх, а таксама на платформах чыгуначных вакзалаў, каб дапамагчы пешаходам з парушэння...“ 2699383 wikitext text/x-wiki '''Тактыльнае пакрыццё''' — гэта сістэма тактыльных індыкатараў паверхні зямлі, якія размяшчаюцца ўздоўж дарог (напрыклад, на бардзюрах), ля лесвіц і на іх, а таксама на платформах чыгуначных вакзалаў, каб дапамагчы пешаходам з парушэннямі зроку. mlpnqg00vf9xaxkeg6drtqx5ujr3r3w 2699387 2699383 2026-11-07T16:51:00Z Dymitr 10914 Dymitr перанёс старонку [[Тактыльнае пакрыццё]] у [[Тактыльнае пакрыцьцё]]: Памылка ў назове 2699383 wikitext text/x-wiki '''Тактыльнае пакрыццё''' — гэта сістэма тактыльных індыкатараў паверхні зямлі, якія размяшчаюцца ўздоўж дарог (напрыклад, на бардзюрах), ля лесвіц і на іх, а таксама на платформах чыгуначных вакзалаў, каб дапамагчы пешаходам з парушэннямі зроку. mlpnqg00vf9xaxkeg6drtqx5ujr3r3w 2699399 2699387 2026-11-07T17:01:18Z Dymitr 10914 парады 2699399 wikitext text/x-wiki '''Тактыльнае пакрыццё''' — гэта сістэма тактыльных індыкатараў паверхні зямлі, якія размяшчаюцца ўздоўж дарог (напрыклад, на бардзюрах), ля лесвіц і на іх, а таксама на платформах чыгуначных вакзалаў, каб дапамагчы пешаходам з парушэннямі зроку. {{Парады артыкулу|артаграфія|кароткі артыкул|няма крыніцаў|няма выяваў}} f9rf7ndp68d214ehofw78mk93r1yfw4 Паркамат 0 304544 2699386 2026-11-07T16:50:14Z ~2026-58511-79 101048 Створаная старонка са зьместам „'''Паркаметр''' — гэта прылада, якая выкарыстоўваецца для збору грошай у абмен на права паркоўкі транспартнага сродку ў пэўным месцы на працягу абмежаванага часу.“ 2699386 wikitext text/x-wiki '''Паркаметр''' — гэта прылада, якая выкарыстоўваецца для збору грошай у абмен на права паркоўкі транспартнага сродку ў пэўным месцы на працягу абмежаванага часу. 719xlqjn4v9ak92518ymdlj21auysa8 2699390 2699386 2026-11-07T16:52:36Z Ліцьвін 847 Ліцьвін перанёс старонку [[Паркаметр]] у [[Паркамэтар]]: Памылка ў назове 2699386 wikitext text/x-wiki '''Паркаметр''' — гэта прылада, якая выкарыстоўваецца для збору грошай у абмен на права паркоўкі транспартнага сродку ў пэўным месцы на працягу абмежаванага часу. 719xlqjn4v9ak92518ymdlj21auysa8 2699394 2699390 2026-11-07T16:59:20Z Dymitr 10914 Dymitr перанёс старонку [[Паркамэтар]] у [[Паркамат]]: больш пашырана 2699386 wikitext text/x-wiki '''Паркаметр''' — гэта прылада, якая выкарыстоўваецца для збору грошай у абмен на права паркоўкі транспартнага сродку ў пэўным месцы на працягу абмежаванага часу. 719xlqjn4v9ak92518ymdlj21auysa8 2699401 2699394 2026-11-07T17:01:34Z Dymitr 10914 парады 2699401 wikitext text/x-wiki '''Паркаметр''' — гэта прылада, якая выкарыстоўваецца для збору грошай у абмен на права паркоўкі транспартнага сродку ў пэўным месцы на працягу абмежаванага часу. {{Парады артыкулу|артаграфія|кароткі артыкул|няма крыніцаў|няма выяваў}} j49reyuhay0jrbfm7mjyenrwg5fw807 Тактыльнае пакрыццё 0 304545 2699388 2026-11-07T16:51:00Z Dymitr 10914 Dymitr перанёс старонку [[Тактыльнае пакрыццё]] у [[Тактыльнае пакрыцьцё]]: Памылка ў назове 2699388 wikitext text/x-wiki #перанакіраваньне [[Тактыльнае пакрыцьцё]] 4nyrz238is13i7yylp9ag1tgq9pndwq Паркаметр 0 304546 2699391 2026-11-07T16:52:36Z Ліцьвін 847 Ліцьвін перанёс старонку [[Паркаметр]] у [[Паркамэтар]]: Памылка ў назове 2699391 wikitext text/x-wiki #перанакіраваньне [[Паркамэтар]] m6erfhqae8ntc3838xga5g7lfy8jz89 2699410 2699391 2026-11-07T17:30:34Z Xqbot 4798 Выпраўленьне падвойнага перанакіраваньня з [[Паркамэтар]] на [[Паркамат]] 2699410 wikitext text/x-wiki #перанакіраваньне [[Паркамат]] 1u2jrert2dmld0gbs9x7zx2bvvq1nd1 Паркамэтар 0 304547 2699395 2026-11-07T16:59:20Z Dymitr 10914 Dymitr перанёс старонку [[Паркамэтар]] у [[Паркамат]]: больш пашырана 2699395 wikitext text/x-wiki #перанакіраваньне [[Паркамат]] 1u2jrert2dmld0gbs9x7zx2bvvq1nd1 Бээршэба 0 304548 2699454 2026-11-07T21:18:58Z Dymitr 10914 крыніца — https://en.wikipedia.org/wiki/Beersheba?oldid=1382952016 2699454 wikitext text/x-wiki {{Населены пункт/Ізраіль |Назва = Бээршэба |Статус = горад |Назва ў родным склоне = Бээршэбы |Назва на іўрыце = בְּאֵר שֶׁבַע |Назва арабскай мовай = بئر السبع |Пасада кіраўніка = |Кіраўнік = |Апісаньне выявы = |Шырата градусаў = 31 |Шырата хвілінаў = 15 |Шырата сэкундаў = 08 |Даўгата градусаў = 34 |Даўгата хвілінаў = 47 |Даўгата сэкундаў = 12 |Пазыцыя подпісу на мапе = |Водступ подпісу на мапе = |Сайт = }} '''Бээршэ́ба''' ({{мова-he|בְּאֵר שֶׁבַע}}) — места ў [[Ізраіль|Ізраілі]]. Найбуйнейшы горад пустэльні [[Нэгеў]], якая месьціцца на поўдні краіны. Яго часта называюць «сталіцай Нэгева», а таксама ёсьць уважаецца за чацьвертую паводле колькасьці насельніцтва аглямэрацыю ў Ізраілі, восьмым паводле колькасьці насельніцтва ізраільскім горадам. == Гісторыя == Горад шмат разоў быў разбураны і адбудаваны нанова. Доўгія стагодзьдзі ён быў нязначным, але ў бізантыйскі час, менавіта ў IV—VII стагодзьдзях, Бээршэба зноў набыў важнае значэньне, бо тут была ўзьведзеная абарончая лінія супраць плямёнаў пустэльні. Аднак у VII стагодзьдзі горад перайшоў пад уладу [[арабы|арабаў]], а ў XVI стагоддзі — [[туркі|туркаў]]. Не зважаючы на ​​спробы турэцкіх уладаў заняцца горадабудаўніцтвам і разьвіцьцём паселішча прыкладна ў 1900 годзе, яно яшчэ доўга заставалася месцам вадапою і невялікім паселішчам качавых плямёнаў бэдуінаў, якія насялялі Нэгеў. Захоп места брытанскай арміяй у 1917 годзе адкрыў шлях да заваяваньня Палестыны і Сырыі. [[Файл:BersheebaWWI.jpg|значак|зьлева|Бээршэба ў 1917 годзе.]] Эгіпецкія войскі займалі Бээршэву з траўня 1948 году. Пасьля таго як [[Першая араба-ізраільская вайна|арабскія дзяржавы ўварваліся]] ў [[Палестына|Палестыну]] і абвесьцілі вайну нядаўна створанай габрэйскай дзяржаве Ізраіль, [[Ігаль Алён]] прапанаваў захапіць Бээршэбу<ref>Shapira, «Yigal Allon» — С. 245.</ref>; гэтая прапанова была ўхваленая прэм’ер-міністрам [[Давыд Бэн-Гурыён|Давыдам Бэн-Гурыёнам]]. 21 кастрычніка 1948 году а 4 гадзіны раніцы ў наступ перайшоў 89-ы батальён 8-й брыгады, а таксама 7-ы і 9-ы батальёны брыгады Нэгеў. Частка сілаў наступала з раёну вузла [[Мішмар-га-Нэгеў]], разьмешчанага за 20 кілямэтраў на поўнач ад места, а іншыя падразьдзяленьні мелі шлях з боку турэцкай чыгуначнай станцыі. Да 9:45 Бээршэва перайшла пад кантроль Ізраілю. Каля 120 эгіпецкіх жаўнераў трапілі ў палон. Усе арабскія жыхары, якія чынілі супраціў, былі выгнаныя<ref name="Reiter" >{{спасылка|спасылка=https://books.google.com/books?id=nzUlDwAAQBAJ&pg=PA209|загаловак=''Contested Holy Places in Israel–Palestine: Sharing and Conflict Resolution''|выдавец=Contested Holy Places in Israel–Palestine: Sharing and Conflict Resolution|копія=https://web.archive.org/web/20201102063649/https://books.google.com/books?id=nzUlDwAAQBAJ&pg=PA209|дата копіі=11.2020}}</ref>. Астатнія арабскія мірныя жыхары, як то 200 мужчынаў, 150 жанчынаў і дзяцей былі скіраваныя ў паліцэйскі пастарунак, а 25 кастрычніка жанчынаў, дзяцей, людзей з абмежаванымі магчымасьцямі і пажылых асобаў вывезьлі цяжкавікамі да мяжы з [[Паласа Газы|паласою Газы]]. Па заканчэньні вайны [[Родаскія пагадненьні|пагадненьні аб перамір’і]] 1949 году афіцыйна зацьвердзілі Бээршэбу за Ізраілем. Пасьля гэтага паселішча ператварылася ў ізраільскі горад, дзе засталася толькі нязначная арабская меншасьць<ref name="Reiter" />. Места ўважалася за стратэгічна важны пункт дзякуючы свайму разьмяшчэньню, бо тут маюцца крыніцы вады, а сам горад стаіць на буйным скрыжаваньні дарогаў<ref>{{кніга|імя=Anita|прозьвішча=Shapira|спасылка=http://books.google.com/books?id=iogKjVDKRW4C|загаловак=Yigal Allon: Native Son|выдавецтва=University of Pennsylvania Press|год=2007}}</ref>. Празь некалькі месяцаў пашкоджаныя падчас вайны дамы былі адрамантаваныя. З пачаткам хвалі габрэйскай іміграцыі ў Ізраіль па здабыцьці ім незалежнасьці ў Бээршэбе адбыўся хуткі рост насельніцтва. Горад хутка пачаў пашырацца па-за межы свайго гістарычнага ядра, якое пачалі называць «Старым горадам». Вакол яго ўзьніклі новыя раёны з разнастайнай забудовай, як шматкватэрнымі дамамі і прыватнымі дамамі з прысядзібнымі надзеламі, гэтак таксама гандлёвыя цэнтры і школы. == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Вонкавыя спасылкі == * [http://www.beer-sheva.muni.il/ Афіцыйны сайт]. {{Найбуйнейшыя гарады Ізраілю}} [[Катэгорыя:Бээршэба| ]] spud991iqrr5mfuu9aotzhxged8fakk Бээр-Шэва 0 304549 2699455 2026-11-07T21:19:35Z Dymitr 10914 Перанакіроўвае на [[Бээршэба]] 2699455 wikitext text/x-wiki #перанакіраваньне [[Бээршэба]] nlyft16sufze3rwuhmj3tbupxvxbsia Міка Готс 0 304550 2699590 2026-11-08T08:56:33Z Dymitr 10914 крыніца — https://en.wikipedia.org/wiki/Mika_Godts?oldid=1384361306 2699590 wikitext text/x-wiki {{Футбаліст}} '''Мі́ка Готс''' ({{мова-nl|Mika Godts}}; {{Н}} 7 чэрвеня 2005 году) — бэльгійскі футбаліст, паўабаронца францускага клюбу «[[Пары Сэн-Жэрмэн Парыж|Пары Сэн-Жэрмэн]]» і нацыянальнай [[Мужчынская зборная Бэльгіі па футболе|зборнай Бэльгіі]]. == Кар’ера == === Клюбная === Займаўся ў акадэміі клюбу «[[Генк (футбольны клюб)|Генк]]», гуляючы таксама ў моладзевай камандзе клюбу. 31 студзеня 2023 году Готс падпісаў кантракт зь нідэрляндзкім «[[Аякс Амстэрдам|Аяксам]]» да чэрвеня 2025 году<ref>{{спасылка|спасылка=https://sporza.be/nl/2023/01/31/racing-genk-ziet-supertalent-mika-godts-17-naar-ajax-vertrekken~1675198706609/|загаловак=Racing Genk ziet supertalent Mika Godts (17) naar Ajax vertrekken|выдавецтва=Sporza.be|дата публікацыі=31.01.2023|дата доступу=20.02.2023}}</ref>. Паводле паведамленьняў, амстэрдамцы заплацілі за яго 1 мільён эўра, а таксама ўлучылі ў дамову пункт аб пэўным адсотку ад наступнага продажу гульца<ref>{{спасылка|спасылка=https://www.walfoot.be/news/2023-01-30/mika-godts-va-rejoindre-lajax|загаловак=Genk loses a young talent who goes to Ajax: the clubs have reached an agreement|выдавецтва=Walfoot|дата публікацыі=30.01.2023|дата доступу=20.02.2023}}</ref>. Бэльгіец пачаў бараніць колеры моладзевай каманды. Аднак, дзякуючы добрым выступам ён хутка атрымаў выклік у першую каманду, і 9 красавіка 2023 году ён дэбютаваў у [[Эрэдывізія|Эрэдывізіі]], выйшаўшы на замену ў матчы супраць «[[Фартуна Сытард|Фартуны]]»<ref>{{спасылка|спасылка=http://www.football-oranje.com/berghuis-excels-as-ajax-sweep-aside-fortuna-sittard|загаловак=Berghuis Excels As Ajax Sweep Aside Fortuna Sittard|выдавецтва=Football-Oranje|дата публікацыі=09.04.2023|дата доступу=09.04.2023}}</ref>. У [[Эрэдывізія 2024—2025 гадоў|сэзоне 2024—2025 гадоў]] пры галоўным трэнэры [[Франчэска Фарыёлі]] Готс стаў значна больш важнай часткай асноўнага складу «Аякса», найчасьцей выступаючы на пазыцыі левага ўінгера<ref>{{спасылка|спасылка=https://english.ajax.nl/articles/farioli-on-godts-injury-de-klassieker-and-his-new-hobby-puzzling|загаловак=Farioli on Godts’ injury, De Klassieker, and his new hobby: puzzling|выдавецтва=Ajax|дата публікацыі=31.01.2025|дата доступу=01.04.2025}}</ref>. Да сярэдзіны сакавіка 2025 году ён адзначыўся першымі галамі. У [[Эрэдывізія 2025—2026 гадоў|сэзоне 2025—2026 гадоў]] футбаліст замацаваўся ў якасьці бясспрэчнага гульца стартавага складу. Да лютага 2026 году ён ужо меў на сваім рахунку 12 галоў і 9 галявых перадачаў у 21 матчы нідэрляндзкай лігі, стаўшы адным з найбольш прадуктыўных атакоўных гульцоў чэмпіянату<ref>{{спасылка|спасылка=https://sporza.be/nl/2026/02/14/ajax-ploegmakker-jent-domme-belgen-eredivisie-mvp-mika-godts-pareert-ze-zullen-stil-zijn~1771108100345/|загаловак=Ajax-ploegmakker jent "domme Belgen", Eredivisie-MVP Mika Godts pareert: "Ze zullen stil zijn"|выдавецтва=Sporza|дата публікацыі=14.02.2026|дата доступу=18.02.2026}}</ref>. 15 жніўня 2026 году Готс склаў пяцігадовы кантракт з францускім клюбам «[[Пары Сэн-Жэрмэн Парыж|Пары Сэн-Жэрмэн]]»<ref>{{спасылка|спасылка=https://www.psg.fr/en/content/mika-godts-joins-paris-saint-germain-psg-club-news-2026-2027|загаловак=Mika Godts joins Paris Saint-Germain|выдавецтва=Paris Saint-Germain FC|дата публікацыі=15.08.2026}}</ref>. Паводле паведамленьняў, сума трансфэру склала каля 55 мільёнаў эўра<ref>{{спасылка|спасылка=https://onefootball.com/en/news/mika-godts-signs-five-year-psg-deal-to-2031-43283264|загаловак=Mika Godts signs five-year PSG deal to 2031|выдавецтва=OneFootball|дата публікацыі=15.08.0202}}</ref>. 23 жніўня 2026 году ён дэбютаваў у [[Ліга 1 чэмпіянату Францыі па футболе|Лізе 1]] у афіцыйным матчы супраць «[[Рэн (футбольны клюб)|Рэну]]»<ref>{{спасылка|аўтар=Makayasa, Adhe|спасылка=https://www.goal.com/en-gb/lists/mika-godts-psg-debut-rennes-ligue-1-revival-reaction/bltd31aecbbda1b52c3|загаловак='Determined to fight back' - Mika Godts reflects on PSG debut after second-half revival at Rennes|выдавецтва=Goal.com|дата публікацыі=08.2026|дата доступу=09.2026}}</ref>. === Міжнародная === 28 сакавіка 2026 году Готс дэбютаваў за нацыянальную [[Мужчынская зборная Бэльгіі па футболе|зборную Бэльгіі]], выйшаўшы на замену ў таварыскім матчы супраць [[Мужчынская зборная ЗША па футболе|зборнай ЗША]], які завяршыўся перамогай бэльгійцаў зь лікам 5:2<ref>{{спасылка|аўтар=van Haaster, Jonathan|спасылка=https://www.voetbalzone.nl/nieuws/mika-godts-kent-sterk-debuut-voor-belgie-dat-vijf-keer-scoort-tegen-de-verenigde-staten/blt0e1908a4135f8676|загаловак=Mika Godts kent sterk debuut voor België, dat vijf keer scoort tegen de Verenigde Staten|выдавецтва=Voetbalzone|дата публікацыі=28.03.2026}}</ref>. Аднак галоўны трэнэр зборнай [[Рудзі Гарсія]] не ўлучыў яго ў заяўку каманды на [[чэмпіянат сьвету па футболе 2026 году|чэмпіянат сьвету 2026 году]]<ref>{{спасылка|спасылка=https://nos.nl/artikel/2614429-geen-plaats-voor-ajax-uitblinker-godts-in-belgische-wk-selectie|загаловак=Geen plaats voor Ajax-uitblinker Godts in Belgische WK-selectie|выдавецтва=nos.nl|дата публікацыі=25.05.2026|дата доступу=25.05.2026}}</ref>. 25 верасьня гулец пацэліў свой першы гол за зборную, адкрыўшы лік у [[Рым]]е ў пераможным матчы 2:0 супраць [[Мужчынская зборная Італіі па футболе|зборнай Італіі]] ў рамках [[Ліга нацыяў УЭФА|Лігі нацыяў УЭФА]]<ref>{{спасылка|аўтар=Makayasa, Adhe|спасылка=https://www.goal.com/en/lists/mika-godts-kevin-de-bruyne-belgium-italy-nations-league-masterclass/blt5f5ff44f60db4dd5|загаловак='Kevin was amazing' - Mika Godts salutes De Bruyne masterclass in Belgium victory against Italy|выдавецтва=Goal.com|дата публікацыі=09.2026|дата доступу=09.2026}}</ref>. == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Вонкавыя спасылкі == * {{Transfermarkt}} * {{Soccerway}} * {{Worldfootball}} {{Склад ФК ПСЖ Парыж}} {{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Готс, Міка}} [[Катэгорыя:Бэльгійскія футбалісты]] 6vvyem62luv4fc01583t66f691vjr4g Мора Флорэс 0 304551 2699598 2026-11-08T09:36:56Z Dymitr 10914 Dymitr перанёс старонку [[Мора Флорэс]] у [[Флорэс (мора)]]: Уніфікацыя 2699598 wikitext text/x-wiki #перанакіраваньне [[Флорэс (мора)]] aa4t0n95uh42as5yf6zqm6ib9wke0y9 Мора Сыбуян 0 304552 2699600 2026-11-08T09:37:33Z Dymitr 10914 Dymitr перанёс старонку [[Мора Сыбуян]] у [[Сыбуян (мора)]]: Уніфікацыя 2699600 wikitext text/x-wiki #перанакіраваньне [[Сыбуян (мора)]] 0ynj4e960l7g6mbeu9m4htzawwjlfba Мора Саву 0 304553 2699602 2026-11-08T09:38:17Z Dymitr 10914 Dymitr перанёс старонку [[Мора Саву]] у [[Саву (мора)]]: Уніфікацыя 2699602 wikitext text/x-wiki #перанакіраваньне [[Саву (мора)]] 9j87m81ea2mjm5avocl7jl0gnvelnaj Мора Вісаян 0 304554 2699604 2026-11-08T09:39:16Z Dymitr 10914 Dymitr перанёс старонку [[Мора Вісаян]] у [[Вісаян]]: няма неадназначнасьці 2699604 wikitext text/x-wiki #перанакіраваньне [[Вісаян]] 3scdwd364g9y3467zp78336avtxmcxd Мора Банда 0 304555 2699606 2026-11-08T09:39:52Z Dymitr 10914 Dymitr перанёс старонку [[Мора Банда]] у [[Банда (мора)]]: Уніфікацыя 2699606 wikitext text/x-wiki #перанакіраваньне [[Банда (мора)]] hr6l0rgytfncllcnv51khp4tkiyft5c Мора Камотас 0 304556 2699609 2026-11-08T09:40:32Z Dymitr 10914 Dymitr перанёс старонку [[Мора Камотас]] у [[Камотэс]]: Памылка ў назове 2699609 wikitext text/x-wiki #перанакіраваньне [[Камотэс]] fb2zydmjpt6uul1wkplo4pb1go4vieo Мора Фіджы 0 304557 2699611 2026-11-08T09:41:11Z Dymitr 10914 Dymitr перанёс старонку [[Мора Фіджы]] у [[Фіджы (мора)]]: Уніфікацыя 2699611 wikitext text/x-wiki #перанакіраваньне [[Фіджы (мора)]] 65cdhbo7fin0mclrpy5ps9sz951lr3m Мора Кора 0 304558 2699613 2026-11-08T09:42:06Z Dymitr 10914 Dymitr перанёс старонку [[Мора Кора]] у [[Кора (мора)]]: Уніфікацыя 2699613 wikitext text/x-wiki #перанакіраваньне [[Кора (мора)]] s7kkmvkrrwonr6opjvmc6t9rw522rne Мора Сулавэсі 0 304559 2699615 2026-11-08T09:42:37Z Dymitr 10914 Dymitr перанёс старонку [[Мора Сулавэсі]] у [[Сулавэсі (мора)]]: Уніфікацыя 2699615 wikitext text/x-wiki #перанакіраваньне [[Сулавэсі (мора)]] 0mrfc7fa6uyqtrak32kn8rgggzen5rg Мора Сэрам 0 304560 2699617 2026-11-08T09:43:23Z Dymitr 10914 Dymitr перанёс старонку [[Мора Сэрам]] у [[Сэрам (мора)]]: Уніфікацыя 2699617 wikitext text/x-wiki #перанакіраваньне [[Сэрам (мора)]] al4g5h7h4twuuaea4ojsz0suxbk7yy6 Мора Сулу 0 304561 2699619 2026-11-08T09:44:38Z Dymitr 10914 Dymitr перанёс старонку [[Мора Сулу]] у [[Сулу (мора)]]: Уніфікацыя 2699619 wikitext text/x-wiki #перанакіраваньне [[Сулу (мора)]] o3gqsuey12vxl3k8ldrleglsh4dc6em Мора Хальмахэра 0 304562 2699622 2026-11-08T09:46:14Z Dymitr 10914 Dymitr перанёс старонку [[Мора Хальмахэра]] у [[Хальмахэра (мора)]]: Уніфікацыя 2699622 wikitext text/x-wiki #перанакіраваньне [[Хальмахэра (мора)]] kiwzedofvr2kal400awpsfn6n5pmnu5 Яундэ 0 304563 2699625 2026-11-08T09:48:35Z Lesnas ättling 11208 Lesnas ättling перанёс старонку [[Яундэ]] у [[Яўндэ]]: Паводле абмеркаваньня (націск на апошні склад) 2699625 wikitext text/x-wiki #перанакіраваньне [[Яўндэ]] ei65b4hrmq5bvf6ld3zdoedv95cza6g Абмеркаваньне:Яундэ 1 304564 2699627 2026-11-08T09:48:35Z Lesnas ättling 11208 Lesnas ättling перанёс старонку [[Абмеркаваньне:Яундэ]] у [[Абмеркаваньне:Яўндэ]]: Паводле абмеркаваньня (націск на апошні склад) 2699627 wikitext text/x-wiki #перанакіраваньне [[Абмеркаваньне:Яўндэ]] j165uftakfn8tpkmfsbg43ag67gergf Абмеркаваньне:Балты 1 304565 2699644 2026-11-08T11:24:54Z ~2026-59020-20 101093 /* Балты */ новы разьдзел 2699644 wikitext text/x-wiki == Балты == чаму Беларуская вікіпэдыя прапагандуе расейскія наратывы?! У артыкуле пра балтаў замест аповяду пра балцкія народы, пра гістарычную супольнасць балтаў, і іхнюю ролю у нашай гісторыі, апавядаецца нейкая лухта нібыта мы ня балты, і увогуле балты ніколі ня жылі у нашай краіне. Чаму у 21 стагоддзі на беларускай вікіпэдыі, пры чым на сапраўднай беларускай мове, на тарашкевіцы прапагандуецца, савецкая, расейская і проста на маючая нічога агульнага з рэальнасцю псеўдагісторыя? Я спрабаваў выправіць гэную ганьбу, але праўкі алмяняюцца як "вандалізм"))) вось ад беларускай вікіпэдыі я такой расейшчыны дакладна не чакаў. Насамрэч сумна, вельмі жадаю каб людзям распавядалі сапраўдную гісторыю а ня такое, сумняваюсь што адніністрацыя сапраўды будзе вырашаці тую праблему, раз дагэтуль нічога з гэтым ня зрабілі... [[Спэцыяльныя:Унёсак/~2026-59020-20|~2026-59020-20]] ([[Гутаркі ўдзельніка:~2026-59020-20|размова]]) 14:24, 8 лістапада 2026 (+03) ghe6vxkgc3lk470jhc3kmbxsznhylgp 2699646 2699644 2026-11-08T11:49:41Z ~2026-58707-82 101013 /* Балты */ 2699646 wikitext text/x-wiki == Балты == чаму Беларуская вікіпэдыя прапагандуе расейскія наратывы?! У артыкуле пра балтаў замест аповяду пра балцкія народы, пра гістарычную супольнасць балтаў, і іхнюю ролю у нашай гісторыі, апавядаецца нейкая лухта нібыта мы ня балты, і увогуле балты ніколі ня жылі у нашай краіне. Чаму у 21 стагоддзі на беларускай вікіпэдыі, пры чым на сапраўднай беларускай мове, на тарашкевіцы прапагандуецца, савецкая, расейская і проста на маючая нічога агульнага з рэальнасцю псеўдагісторыя? Я спрабаваў выправіць гэную ганьбу, але праўкі алмяняюцца як "вандалізм"))) вось ад беларускай вікіпэдыі я такой расейшчыны дакладна не чакаў. Насамрэч сумна, вельмі жадаю каб людзям распавядалі сапраўдную гісторыю а ня такое, сумняваюсь што адніністрацыя сапраўды будзе вырашаці тую праблему, раз дагэтуль нічога з гэтым ня зрабілі... [[Спэцыяльныя:Унёсак/~2026-59020-20|~2026-59020-20]] ([[Гутаркі ўдзельніка:~2026-59020-20|размова]]) 14:24, 8 лістапада 2026 (+03) : Лухта. Немагчыма гістарычна быць тымі, каго выдумалі ў 1845 годзе ў варожай да Літвы Прусіі. Трубачоў-Тапароў-Сядоў зь якой краіны паходзяць? Гэта што датычыцца азначэньня наратываў. "Сапраўдная гісторыя" і нейкія фактычна выдуманыя "балты" - гэта ўвогуле нейкі сюр. Калі ўжо на тое пайшло, то чытайце пра напраўду існыя народы - [[Вэнэды]], [[Люцічы]], [[Ліцьвіны]]. --[[Спэцыяльныя:Унёсак/~2026-58707-82|~2026-58707-82]] ([[Гутаркі ўдзельніка:~2026-58707-82|размова]]) 14:49, 8 лістапада 2026 (+03) okqnh7fc0cyfp33foagjay4kxjjvbqh 2699647 2699646 2026-11-08T11:56:13Z ~2026-58707-82 101013 /* Балты */ 2699647 wikitext text/x-wiki == Балты == чаму Беларуская вікіпэдыя прапагандуе расейскія наратывы?! У артыкуле пра балтаў замест аповяду пра балцкія народы, пра гістарычную супольнасць балтаў, і іхнюю ролю у нашай гісторыі, апавядаецца нейкая лухта нібыта мы ня балты, і увогуле балты ніколі ня жылі у нашай краіне. Чаму у 21 стагоддзі на беларускай вікіпэдыі, пры чым на сапраўднай беларускай мове, на тарашкевіцы прапагандуецца, савецкая, расейская і проста на маючая нічога агульнага з рэальнасцю псеўдагісторыя? Я спрабаваў выправіць гэную ганьбу, але праўкі алмяняюцца як "вандалізм"))) вось ад беларускай вікіпэдыі я такой расейшчыны дакладна не чакаў. Насамрэч сумна, вельмі жадаю каб людзям распавядалі сапраўдную гісторыю а ня такое, сумняваюсь што адніністрацыя сапраўды будзе вырашаці тую праблему, раз дагэтуль нічога з гэтым ня зрабілі... [[Спэцыяльныя:Унёсак/~2026-59020-20|~2026-59020-20]] ([[Гутаркі ўдзельніка:~2026-59020-20|размова]]) 14:24, 8 лістапада 2026 (+03) : Лухта. Немагчыма гістарычна быць тымі, каго выдумалі ў 1845 годзе ў варожай да Літвы Прусіі. Трубачоў-Тапароў-Сядоў зь якой краіны паходзяць? Гэта што датычыцца азначэньня наратываў. "Сапраўдная гісторыя" і нейкія фактычна выдуманыя "балты" - гэта ўвогуле нейкі сюр. Калі ўжо на тое пайшло, то чытайце пра напраўду гістарычна існыя народы - [[Вэнэды]], [[Люцічы]], [[Ліцьвіны]], а не спрабуйце ці то наіўна-бязглузда ці то хітра-падступна прапагандаваць заснаваную адно на здагадках-інтэрпрэтацыях "балтскую" махінацыю, сапраўдная мэта якой - абвясьціць беларусаў сапсаванымі ("славянізаванымі") летувісамі. --[[Спэцыяльныя:Унёсак/~2026-58707-82|~2026-58707-82]] ([[Гутаркі ўдзельніка:~2026-58707-82|размова]]) 14:49, 8 лістапада 2026 (+03) hj4y24hmhh1qf1xkrg2y9ckc0ouij9h 2699648 2699647 2026-11-08T11:57:38Z ~2026-58707-82 101013 /* Балты */ 2699648 wikitext text/x-wiki == Балты == чаму Беларуская вікіпэдыя прапагандуе расейскія наратывы?! У артыкуле пра балтаў замест аповяду пра балцкія народы, пра гістарычную супольнасць балтаў, і іхнюю ролю у нашай гісторыі, апавядаецца нейкая лухта нібыта мы ня балты, і увогуле балты ніколі ня жылі у нашай краіне. Чаму у 21 стагоддзі на беларускай вікіпэдыі, пры чым на сапраўднай беларускай мове, на тарашкевіцы прапагандуецца, савецкая, расейская і проста на маючая нічога агульнага з рэальнасцю псеўдагісторыя? Я спрабаваў выправіць гэную ганьбу, але праўкі алмяняюцца як "вандалізм"))) вось ад беларускай вікіпэдыі я такой расейшчыны дакладна не чакаў. Насамрэч сумна, вельмі жадаю каб людзям распавядалі сапраўдную гісторыю а ня такое, сумняваюсь што адніністрацыя сапраўды будзе вырашаці тую праблему, раз дагэтуль нічога з гэтым ня зрабілі... [[Спэцыяльныя:Унёсак/~2026-59020-20|~2026-59020-20]] ([[Гутаркі ўдзельніка:~2026-59020-20|размова]]) 14:24, 8 лістапада 2026 (+03) : Лухта. Немагчыма гістарычна быць тымі, каго выдумалі ў 1845 годзе ў варожай да Літвы Прусіі. Трубачоў-Тапароў-Сядоў зь якой краіны паходзяць? Гэта што датычыцца азначэньня наратываў. "Сапраўдная гісторыя" і нейкія фактычна выдуманыя "балты" - гэта ўвогуле нейкі сюр. Калі ўжо на тое пайшло, то чытайце пра напраўду гістарычна існыя народы - [[Вэнэды]], [[Люцічы]], [[Ліцьвіны]], а не спрабуйце ці то наіўна-бязглузда ці то хітра-падступна прапагандаваць заснаваную адно на здагадках-інтэрпрэтацыях "балтскую" махінацыю, сапраўдная мэта якой - абвясьціць беларусаў сапсаванымі ("славянізаванымі") летувісамі каб урэшце дашчэнту зьнішчыць беларускую нацыянальную ідэнтычнасьць. --[[Спэцыяльныя:Унёсак/~2026-58707-82|~2026-58707-82]] ([[Гутаркі ўдзельніка:~2026-58707-82|размова]]) 14:49, 8 лістапада 2026 (+03) 7ggydqk2b71j8jn2jk5m2zpchstjywn 2699649 2699648 2026-11-08T11:58:32Z ~2026-58707-82 101013 /* Балты */ 2699649 wikitext text/x-wiki == Балты == чаму Беларуская вікіпэдыя прапагандуе расейскія наратывы?! У артыкуле пра балтаў замест аповяду пра балцкія народы, пра гістарычную супольнасць балтаў, і іхнюю ролю у нашай гісторыі, апавядаецца нейкая лухта нібыта мы ня балты, і увогуле балты ніколі ня жылі у нашай краіне. Чаму у 21 стагоддзі на беларускай вікіпэдыі, пры чым на сапраўднай беларускай мове, на тарашкевіцы прапагандуецца, савецкая, расейская і проста на маючая нічога агульнага з рэальнасцю псеўдагісторыя? Я спрабаваў выправіць гэную ганьбу, але праўкі алмяняюцца як "вандалізм"))) вось ад беларускай вікіпэдыі я такой расейшчыны дакладна не чакаў. Насамрэч сумна, вельмі жадаю каб людзям распавядалі сапраўдную гісторыю а ня такое, сумняваюсь што адніністрацыя сапраўды будзе вырашаці тую праблему, раз дагэтуль нічога з гэтым ня зрабілі... [[Спэцыяльныя:Унёсак/~2026-59020-20|~2026-59020-20]] ([[Гутаркі ўдзельніка:~2026-59020-20|размова]]) 14:24, 8 лістапада 2026 (+03) : Лухта. Немагчыма гістарычна быць тымі, каго выдумалі ў 1845 годзе ў варожай да Літвы Прусіі. Трубачоў-Тапароў-Сядоў зь якой краіны паходзяць? Гэта што датычыцца азначэньня наратываў. "Сапраўдная гісторыя" і нейкія фактычна выдуманыя "балты" - гэта ўвогуле нейкі сюр. Калі ўжо на тое пайшло, то чытайце пра напраўду гістарычна існыя народы - [[Вэнэды]], [[Люцічы]], [[Ліцьвіны]], а не спрабуйце ці то наіўна-бязглузда ці то хітра-падступна прапагандаваць заснаваную адно на здагадках-інтэрпрэтацыях "балтскую" махінацыю, сапраўдная мэта якой - абвясьціць беларусаў сапсаванымі ("славянізаванымі") летувісамі каб урэшце [[летувізацыя|дашчэнту зьнішчыць беларускую нацыянальную ідэнтычнасьць]]. --[[Спэцыяльныя:Унёсак/~2026-58707-82|~2026-58707-82]] ([[Гутаркі ўдзельніка:~2026-58707-82|размова]]) 14:49, 8 лістапада 2026 (+03) 6rngp0nhdusi6xcfobxqnsfm2uyfb3n